Misc. theo).

Qu.

- iSs. -IN»^

VI-

Ij^'É. , 't » ' . -î' 'nbsp;^^

'Squot;-

.quot;Si

-ii
quot;H

r 4

\

EXERCITATIO
PHILOLOGICO-THEOLOGIC A

SYMBOLO MOHAMMEDICO

(Kon efl Dens ntfi VNVS)
ADVERSUS QUOD S.S.TRINITAS DEFENDITUR:

A M,

Adlpirante Triuno Deo,-
SV B P Rv^ SI D 10
CELEBERRIMI VIR I,

D. HERMANN! W I T S I I,

S.S. Theolog. Do(^oris, ejufdemque in Inclyta Academia
Ultrajeftina Profeflbris Ordinarii amp; Ecclefise ibi-
dem Paftoris facundiffimi,

Publico txamini fubjicit^

ADRIANUS REELAND. Ripa-Bat. Auctor-
A.D.nbsp;MaJi, horislocoq. felitisfoflmeridiem.

TraJecti ad Rhenum.

Ex OfEcina Francisci Halma, Acadcmiac
Typographi cb be icvi.

.À-''-, ■

' ■ • . ■ ^ -fi ■ ■ '

NOBILÏSSIMO,

E T,

A M P L I S S I M O.
V I R O.

PAULO. VOET.

VAN.

WINS SEN.

J. V. D.

PRIMIS,
IN. REPUBLICA. BELGICA.
HONORIBUS.
PARI. FIDELITATE. AC. PRUDENTIA.
ADMINISTRATIS. INLUSTRI.
ALIQUOTIES. CONSUL I.
CELSISSIMORUM. AC. PR^POTENTIUM.
FiEDERATl. BELGII. ORDINUM.
NUMERO. OLIM. ADSCRIPT©.
NUNC.
ILLUSTRIBUS. ORDINIBUS.
TRAJECTINiE. DIOECESEOS. ET. EQUESTRI. ORDlNi

A. SECRETIS.

HANC.EXERCITATIONEM. ACADEMICAM,

EA.

QUA. PAR. EST.
ANIMI. REVERENTIA.
D. D D.

ADRIANUS. R E E L A N Bi
A U C T O R.

BENEVOLO LECTORI.

Aucis in limine te merahor, benigne, tjuifquis er,
conatmm noßrorum interpres. Ipja fe materies,
utinam digniore exarata calamo , elegantia Cr uti-
Utate commendat. Hoc cardine Mohammedani-
' fmus vertitur, hac hafi firmatur, qua luxata fra-
Bum eollabi necefe eß. Fontem yintichrifliani dogmatis adß-
gnare, momentum comroverß^ ore Cr praxi fequacium oflendcre,
dein quibus fe opponat, Cr quo fundamento, difyuirere animus eß.
Tum nannullas, qua caufe. inicjuitatem prodent, retußs hoflium
telis y rationes fuhjungemus. Qui S. S. Trinitatis myßerium ex
locis S. Scriptur£ (^apud Theologes pajßm obviis O^ fufe vindi-
catis) probandum expeEtet, frußra erit. Rem toties exaBam
repetiquisdeßderet? Neceadem, qua Socinianusmethodo, fu-
dätus aut Turca refellendus eß. jaculum quod acrius ilium fe-
nty hie facile repellet. Mihi itaque cum Mohammede res eß,
er hue collineat omnis Exercitatio. Non deerunt, qui inanem
banc crepabunt operam, nec tanti e[fe has controverfias ut curio-
fam mereantur indaginem ; Csr videmus quandoque illos ipfos fa'
hulofo JudAorum Talmudi impal/efiere , aut neß:io quo s rete-
rum ritus expifiari, aut Socini argutiis attendere , vel repetitis
Pontificiorum cavillis incumbere, quaß nugacior ßt his omnibus
Cr inepta maps , quoad ipftm religionis fiibßantiam, Moham-
medanorum fides, illiufque csgnitio orbe Europao excludenda,
liti imperium. Vetus hac calumnia eß, fed anguem tegit. Igno-
rantium Gr invidorum tela retundere hujus non eß loci. Atque
titinam non forderent adeo multis patrum noßrorum memoria non
ßne fruBu excitât a in Belgio liter a Orientales ! His certedeliciis
capiebantur Erpenii, Colii, Toeockii, Hottingeri, proh, quan-
ta nomina! ne Seldenos dicam, Salmaßos, Cr Bochartos,, quos
mrabitur nobifçum [ecutura dies.

EX-

D E

SYMBOLO MOHAMMEDICO

( Non eft Deus nifi U N U S )
Ad versus oyod Christiana Trinitas defenditür.

THESIS I.

Erniciofàm maxime , amp; tantum non fata-
lem , accidiflê puriori Ecclefix Judaifmi amp;
Gentilifîni, vel cum ea, vel inter fefe, mixtio-
nem, plurima faeculorum omnium exempla
teftantur. Nee alio fine comminationes di-
vinas, ne admiflb Gentilium cultu avita fa-
cta polluerentur, Judsis fubinde in vetitum
nefas ruentibus, inculcatas paffim Scriptura
memorat. Verum fub Rehabeamofciffi in partes Ifraelita:, captaquc
per Salmanaflarem Samaria , Babyloniis commixti,. quantopere
fidem Judaïcam corruperint, qui igiioret, puto neminem. Cseterum
öuodjudsos fpeâat, poft natum fchifma, ftetit utcunque incor-
rupta , vigilantibus Prophetis , eorum Refpublica : mox tarnen,
abillorum excefili, cautionelicet in contrariura data, fub Hafmo-
naeis Gentilium imbuti lapicntia, nil non monftri protulere.
Sadducseiquidem primi titulo □''JiQ, quafi atro carbone in fcri-
ptis Hebraeorum notati, Epicuri placitafequebantur, ut amp; Pha-
rifaei Stoicorum fere vcftigia prcmebant, amp; Pythagorsis affines
fuiflè Heffeos Viri doâi cbfervarunt. Unde brevi temporis in-
ïervallo, five doârinx , five moribus, aut regimini attendas,
horrenda, atnonnifiabinfelici cultus extranei fermento derivan-
da, Ecclefiam corruptela invafit.

II.

jj, Eidem forti Lerna malorum, quz conditam recens Ecclèfiatn
EtfebNo- Chriftianam quaflàvit, fuas debet origines. Illos dicohasreticos,
v.aTellam. qui perverfo Rationis ufu amp; pKEjudiciis Judaïcis imbuti, noflnc
fc oppofuerunt fîdei, ad açcenfara Euangelii faceni csecutientes,

quo-

quorum ampliffima fuit feges prioribus feculis. Hœrefes enim ifto-
rumhominum omnes ex Judxorum, Gentiumque fentinis repc-
tere, facillimum foret indaganti. Non lubet heic ireperfingu-
la: fuffccerit obfervafTe , Pleudothcologos, qui iftis rivulislabra
proluerunt, id prjecipuum intendiflè, ut myfteria fidei convellc*
rent, amp; velTrinitatem Unius Dei, vel Divinam Chrifti natu-
ram, aliofve, qui hinc fluunt, articulos corrumperent, aut negarent.
NotafuntEbionis, Cerindii, Theodoti, Artemonis, Pauli Sa-
mofateni, Photini, Marcelli deliria, nedicamArii, Apollina-
ris , amp; Tritheitarum errores , quorum nonnulli direde magis,
indireäiusalii, S. S. Trinitatis myftcriumoppugnarunt. Unde
natacredamustotprodigia nifiex Gentiiibus Philofophis, quorum
ratiocinia, nugis plerumque Judaïcis commixtaTheologiam
invafere ? Quin amp; ipfi fatentur Mohammedani, principia fuat
fidei a nullis contaminata pernieiofius, quam Motazalitis, aliif-
que qui Grscorum Syrorumque argutias amp; Philofophicas fubtili-

tates dodrinsE Alcoranica: opponebant.

III.

Cumverocertiffimum fitrel^ionefflMohammedicamexeadem m.
înfaufta mixtionc, quas pelïïraarum femper hsrefium parens fuit, Exeadem
conflatam elfe , quis miretur tam difforme opinionum chaos, amp; '^''nflatus
oppofita noftris ubiquemyfteriis dogmata refultaflè? Gerte faten-
dum efttaliahic commenta inveniri, quae faniori non tantum fidei nifmus, quot;
fedamp; reßis ratiociniis repugnant, amp; mole ruerent fua, nifi vi amp; hinc ubi-
armis defendcnda potius, quam rationibus efle fulcienda docuiffent îquot;® .quot;oft*quot;»
Mohammedis aflèclae. Licet vero pluribus id cvinci poflet exem^ yerfui
plis, nufpiam tarnen adverfa magis fronte Chriftianis occurrit,
nufpiamfibi vifatutior ,nu{piamgloriabundamagis nos a^reditur
infania Mohammedica, quam S.S. Trinitatem negans, amp;Sa-
cratilTimum fidei noftra: myfteriiim turpiter invadens. Quam infe-
lici fuccelTujnoftrum erit, adfpirante Triuno Deo,hac Exercitatione
oftendere.

IV.

Conftat itaque non uno indicio, Mohammedem nil tam iedulo ^t inSym-
fuis ineulcafTe quam Dei Unitatem, (fubdolo ut videbimus §. v 11, bolo de U-

pr3etextu)quaminnuittrltumillud, JlIÎÎ 8.)^nbsp;^/cSu^apuA

.nbsp;Moham«

Dens mßDens, rdctkmnbsp;».XJl VI, NoneftDcus,

''nbsp;'ufus often-

formulas fubincÏehancaddunt üJnbsp;^ , Noneji ipjl

vctfimikrajUtividerecftinSuRATAnbsp;gt; feu

fincers pietatïs , qus (num.CXII.) intégra hsec eft

C^J ^J» fl^nbsp;^^^

iJnbsp;Dicita. Hiceji DensUms, Deut

Ktermsj non gignii nee gignitur y amp; non ejï tpfi fimilis unus.
Ubi manifefto alluditur partira ad Chriftianos, qui Deum Fi-
lium agnofcunt, amp;Sabios partira, qui Deum itaorabant, cidtHi
tuo me dedo ,nonefl tibi focius, nifi quem tu poffi.des, angelos fuos àc
idola precibus includentes : quibus fe opponit Mohammed ftatuen-
do , nullum efle Deo fociura. Hanc Suratam tanti aeftimant
Mufulmanni, ut annulis eam amp; larainis sreis infcribant, cumquc
ea c^litus deraiflbs eflè 70000 angelorum ordines jaditent. Bre-
visenimcomraentariuseftiftius symboli mohammedi-
c I, quo dodrinam fuam ab omnibus aliis difcretam voluit Pfeudo-
propheta, non est deus, nisi unus, quod vexillis
quod librisprcefigunt, amp; quo infigiiitalunt Arabun»
I*. i;?4. p. nuraifmata. Seldenus amp; Hottingerus nummos mcmorant, quo-
90. Hot. rum hsec fit infcriptio :

Hebt, ^^nbsp;Non eft Deus iJLMnbsp;In Nomine Dei

Nifi Deusnbsp;bJ Non eft Deus, nifi

Vousnbsp;j.^ itiJ^ Deus Unus

V.

V. Quod amp; illud iibris prsefigi foIeat,oftendit u4ralgt;Jiades,(im in prin-
iUuTfiï cipiofuivolurainish^chabet, ^Jj )!\nbsp;V

Timurinbsp;^^jl^^^-iJ ^^jûAA^nbsp;^

J^ij jB^a Et tefiornon\e^eDenmimftDeumjHflumjHdi^

cm

tem, qui opprejfum défendit in die fudicii amp;c. item .Ahi faafar
Ebn Tophatl in Epiftola fua elegantiffima dc Hai Ehn fokdhan

Bt confiteor quod non fit Deus ^ nift Dens Unus, cut nullus ejl

^ocius. Hsc eft ilia xjlg^, cow/^j/jo, quse inter varia fidei

prajrequifita primum locum obtinct. Symbolum hoc parictibus
Mofquearum (ita enim vulgo appellant »dem facram, quse Mefgid
Arabice dicitur) adfcriptum vidiflTe teltatur Th. Smith, notit. Con-
Jtantinop. p,5)2. idemMedinx aurcisfignatumUteris obfervavitin
itinerario Thevenotius. Hoc in templis exclamant ftupenda non-
nunquam celeritate , qua inter fe certaht, vel lento admodum
fono, ita ut oppreflb oris anhelitu feffi in terram concidant. Hoc
praeco, mane populum adpreces convocans e turribuscylindricis,
identidem ingcminat. Deus Excelfits ejl, Confitere non ejfe
Deum prater Deum, Conjitere Adohammedem ejfe apojlolum
Dei, accede adpreces, accede ad preces, Deus excelfus efi. Non
ejl Deus prater Deum. Hoc Temper amp; ubique crêpant, hoc chartis
illinunt, hoc ereéto pollice circumcidendi recitant, hoc in agone
mortis conftimti revolvunt, in funeribus facerdotesconcinunt ,in
exercitu pugnam ineuntcs aut caftra moturi pronunciant, hoc
corculumamp; y^^nvejo* Tu® fidei ubique profitentur, amp;inUnita-
temDei, hoc Symbole contentam, impingere omnes Chriftianos,
Jtidasos, amp; Gentiles exiftimant, (qua ratione, vidcb. §. vii.)
fevcroUnitatis divins aflfertores jadantjamp;religionem fuamfplen-

dido titulonbsp;J oxnmt, do^lrinamêiiczsquaUnun*

Deum credit. Et roganti Arabi quid in terris feccrit Moham-
med , hoc inlufurratum eft grande arcanum , Convertit mun-
dum ad Vnius Dei cultum. Symbolum hoc Syri ita effcnmt

OCnj_!::£) ioi^j A-^llii Nec abludit Trfox«?»»!, qua

utitur magna Synagoga Garizim, cum ad alias Synagogas typum an-
niineuntis dirigit ninquot;» IJT^i« m fi^nbsp;H'' aii'3

gt; nomine Jah, Dei Israelis, Non ejl Deus ullus Jîcut Deus
Nojier, Jehova Unus : defumta verba partim ex Turciconbsp;^

Bnbsp;feu

Ün fo«™!^ initiali, partim Deut. 4.nbsp;Oui

temp.p. ^amaritanos charafleres dcfiderat, Magnum Scaligerura c^-
6t6 fulat.nbsp;°nbsp;^

V I. Graviffimi liane efllgt; momemi controverßam, vel inde apparet,
tumTquot; ^quot;o'l^bhocartieulocredito, velnegatoMohammedan! falutem^-
öriaxde ternamlolpendant. Qiiod enimnonnullifcrilxmt, Mohammedem
Un ') Deo Alcorano dixiffe : in unaquaque reIigione,five fudïica, five Gcn-
ju X ta Mo- tili aut Chriftiana, vitam xternam obtineri pofTe j error eft forte-
u^m. ex ambigua Retinenfi verfione ortus, faltem qui ignorantiam
Arabifmi evidenter oftendit. Nullus enim in Corano textus eft
T- « IS? P^®quot;^ cogitationibus : e contrario plurimi funt,
iibi amp; Chnitiani amp; Jndsei una cum Gentiiibus igni infernali amp;
perpétua: ira; divinx adjudicantur, qui latere nequeunt velmedi-
©entcr m kaïone Alcorani verfatum. Sed id uç h ^féêœ Sa-
ne hinc apparet quïftionis momentum, quod ii qui Trinitatem
admittunt , Moliammedi cenfeantur sternum damnati, amp; révéra
talcs quibus culpa non remittatur. vid. S ur at. i v. vers. 51. amp;
eodemCap, v. 1,6. xviii. 3. amp; Sur. xcviii. 5. aliifq. lo-
cis: prœlertjm cum alias crcpent ubique mifericordiam Dei, uti
vcl ex infcriptione Suratarum in Corano confiât. Id quoquetèfta-
îur uihmed ben ^bdaHa , Mohammedanus amp; Mauri Regis adFœ-
deratos Belgii ordines olim legatus in defenfione fua ßdet : Dens
nunquam tgmfcet ßc pr^cepit) ^uktm^ne tpfi fecent fectm-
dum, äqualem vel fimilitudinem in cœlo ßvs in terra. Enquan-
to opere amp; zelo Uaitatcm Dei Mohammed urgcat, prœdicct amp;
proptignet.

Vir.

v it. Speciofo ccrte prstextu, fed hsrecicis plus vicc fimplici ufita-
.ïttïus Solent illiut fuciim fequacibus faciant, manifeftam aliquam=
dcFen/k veritatem^defcndcre, utpulcriori fpecie fuos intrudant enwes.
hujus in-nbsp;obtentu oppiignandi pluralitatem Deorum confudit per-

^ prastextu vindicandi diftindioncm perfonarum
tóc^iidi- aivifit divinitatem ^r/us. Ita fub fpecie oppugnati Neflorimif-
wn in contraria lapfus erravit Eutjches, amp; ne Deum ftatuat au-
florempeccati, duoprincipia J;/^«ex introduxit. Pari modo .Afö-
hammcd, dum videtur Unitatem Dei propugnare, incautos fal-

l3t, amp; SjS. Trinitatem aliaquefîdcinolh-semyfteriafubvertit. Hinc

eft.

PHILOLOGICO-THEOLOGICA. ïi
eft, quod nufpiam triumphos fibi majores promittat Impoftor,
quam ubi dcUno Deo loquitur, illamque veritatem affcrit, quam
ipfa Ratio tot teftimoniis confirmât. Unde Chriflianos hac par-
te continuo vexat , quœ innumeris exccptionibus amp; cavillatiun-
culis, apud eos inprimis, qui in S. Scriptura hofpites funt, ex-
pofita eft i amp; licet alias noiuerit dc religione difputari, ne fua
vellicarentur commenta , hic tarnen idoneam altercationi mate-
riem invenifle videbatur, qua (fi forte Moflemanno cum Chri-
ftianocongrediendumfit) veluti clypeoamp;vcxillo, fuamdefende-
ret, infigniretque dodrinam. Scopus ergo hie prior eft inftitu-
ti fymboli, ut aptam fequacibus ne plane obmutcfcerent, difce-
gt;tandi anfam traderet. Sed porro, ut hac methodo facilms Sa-
gt;ios, Geutilefque ad fuas partes traheret. Nec parum juvit cau-
fam Mohammedicam callidum hoc confilium : G entiles enim ido -
lolatrx qui Arabiam incolcbant , facile potuerunt a polytheifmo
revocari ad unum Deum, prxfertim illi quibus vel mica falls in-
crat, amp; qui, attenta mente, vanitatem ^au^««« confiderabant.
At hoc urcebat Mohammed, amp; certenon contemnendis rationi-
bus, quarum nonnullas ex ipfa Scriptura S. defumtas efle nemo
non videt. Verum licet fufficeret efficacia hujus Symboli ad Gen-
tiles convertendos, vix tamen opponi potuit Chriftianis amp; Ju-
daeis, qui non adeo proclivcs erant ad ampledendam illam fidem ,
cuius bafis fingebatur afîerta Dei Unitas , quippe quam hi fimi-
liter profiterentur. Q.uamobrem novo aftu conatus eft hos quo-
que idololatris amp; polythcKmi accufare ( de Gentiiibus autcm res

erat manifefta ) ut fpecie quadam fe iis opponcret, fuamquewui-
rmtohoyixv hoc Symbolo amp; xprne/V omnibus, qui in terrarum
orbe vigent, cujufcunque käx aftquot;cc!is diftingueret. Videamus
fmgula paulo exaâius, ut vim amp; ufum hujus Symboli contra Gen-
tiles, Tudjeosamp; Chriftianos diftinflrius intelligamus.

VIII.

S A B 11S igitur, feu Gentilibus primum fe opponit Moliam- VIIT.
med, quo nomine veterem intelligit s A R A c E N i s M u M, qui OPP«quot;^;-
in Arabia vicinifque regionibus tunc prxvalebat. Inter hos ma- symbo-
xime notât Meccanos, amp; Koreifchitarum tribum , e qua pro- lum Sa-
diit, qui, vel quod impoftorcmfua oriundum familia novinent, biorum
vel firmius adhaererent avitis Ifmaelitarum facris, aurcs non adco ^
faciles Mohammedi prsebebant , unde amp; in iis convertendis ma-

B 2nbsp;xime

12 EXERCITATIO

xime laboravit, amp; religionis Sabaicje ftraminea fundamenta, ido-
lorumque vanitatem in Alcorano paffim deridct. Hi enim Sabaf

(didi alias (j^AÏ^yjfc, Harranii, c^Momzmiam-

mum tribunal ac primariam templum in urbe Me/bpotamiar

CJ ^Ärrlt;2«jhabcbant, undeamp;illa Ka^IacJ^nbsp;urbs

fefiaSabaorum vocatur) exercitumcceliamp; fidcracokbantj abipfo

Setho, cui filium adfignantprsterEnofchum»nbsp;Sabium,

lui cultus originem rcpetentes. Ulis auftoribuspfopagataefl: ma-
xime per Orientera craffa ubivis idololatria qnx originem dcdit
tot fiâitionim DeorumDearunKjuenominibus, AUath, A lofa,
Menath, Schorns, Saad, Naila, Cijun, Demar, velipfo Ion»
tremcndis. Confirmât id ipfumnbsp;ƒ hiftor.Dynalhpag.z.

jcUa^M (^Jà^^p. i^a^Aönbsp;amp;c. Sabü

onines fcrvicbant idolis ad fimilitudinem fubftantiaruni fupcriorum
ac corporum cœlcftium. Colcbantur illi per lacclla amp; imagines
praecipuc in Caba, quod tempîi N4eccani nomen eft, a cubica figu-
ra, Arab. Xaä^ , (ende amp; Grœcum KÜg®-) fie appellati,

Ferunt id ab Abrahamo conditum , uti viderc eft in Alcorano '
(NB Sequimur hic amp; ubique in citat. A kor. edit. Hinkelman.-^

SURAT. II. 122.

j Et quando extollebat Abraham fttndamenradomusèic^
SacelH nempe iftius , five oratorii, quod templo
dngitur, qus duo conjunaa j.^ Cgt;ft? j domus facra vo-
cantur:nbsp;enim fpeciatim vel templi hujus circuituin notât ,

vcl feptum facrungt; certis diftinaum terminis, amp; ad 5 aut 7 mil-
liaria ab urbe fe extendens, quod a peregrinantibus teritur. Cir-
ca Cabam narrantiir fuiflè ^60 idola , quse omnia juiTu Moham-

medis proftrata funt, inter qux memorandum eft

*

, columhA ligne A idolum, quod in Caba manu fîia fregit Pccok.spee,
Mohammed amp;nbsp;, idelumfe^aCh(,zaica,Cobxp.tB^quot;*^'

impofimm, quod ut Ah de/iccret, humeros ipfi fuppofuiflè fcr-
tur. Prstereo nugas nugaces de puteo Semfem, Lapide Brdian^
culm angelomm, telefmatibus amp; figillis planetariim , polo arti-
co quem inter'orandumrefpiciebantamp;c. qus fufms tradidit Poco-
kius not. ad Abulfarag. pag. 135.

IX.

_ Lucem adferenthsoblervationes deSabiorum pôlytheîfmopIu- Quem
rimis Alcorani locis , quse non nifi ritibus Gentilium applicari paffimre-
queunt. Multa enim habet de angclorum cultu amp; imaginum, quas fellit Al-
Dei filias vocabant: amp; teftari poterat «uwV-w«- Mohammed: il- coranuî-
las enim, expugnata Mecca , Cabam ingreflùs ipfe viditamp;excla-

maffefertur, ^ ^^ijili» perdat illos Deusl Huic ergo «fj«-

ÄjAarf«« amp; imaginum cultui fuum Symbolum opponit expreffis
verbis SuR^T, xxxix. d. xl. Cj. amp; \Jmtatem Bei idolorumque

vanitatem urget, uti videre licet Surat. xxv. 3. (j^

I^^JÎlS )'j ^Jfs^ Vjnbsp;y Et afumferunt prater illum

Beos , qui non crea'verunt quicquam amp; ipfi creati funt. Nec
animis ipforum facere queum bonum am malum, nec pote(tatem ha-
hent in mortem aut vitam aut refufcitationem. Surat.xli .37.

^iii À Ne adorate Solem aut Lunam,fed Deum adorate q

uiilla

,reavit. amp; xxxv. 14. ^^^nbsp;J

ß 3nbsp;Lsj-^»

14 EXERCITATIO

i.)nbsp;jA'^it

i^^Ui U x^j y^cj'jnbsp;i^Jl^JI

Xplnbsp;Immittit (Deus musil-

Ie, quem vers.:;. Symbolum fuum rcpetcns, nominavcrat) no-
Bern diei Oquot; diem noBi, Solem Lmamque] obfequium
fubegit, quorum ejuifque currit ad metam frxflitutam. Deus ille
veflerefl, cujus eß imperium, fed ii quos frxter Deunt colitisfo-
teßatem non hohem vel in minimam pelliculam qux

os da^ylÜH-

veßit. Si invocatis illos, non audient invocatienes Veßras, O* fi
non audiunt, qu^e refponja vobis dahmt? Cr in die reßtrreBioms
negabuntfe amicos veßros. Similia invenies surat. vii.i94-
nii. 23.x. 18. i^. XVI. 3. XVII. 58.

X.

X. jingelorum quoque cultum, fuo contrarium Symbolo, incrcpat,
sur at. XXX. 27.nbsp;V^quot;^

JLaS j^XiVinbsp;Dixit (Deus)

vobisßmilitudinem a vebisipßsdefumtam. Numvobisfum (fervi)
quibus dominantur feliciores veßrum , ex participibus alimen-
tär urn, Cr vos in eo pares iis eßis. sur at. XXI. poftquam V.

25. Symbolum fuum prsmifcrat,fic pergit. v. 2(5'. j^äi

Dicunt, ajfumfit mifericors Deus filios : abfit. Verum fervi funt
honorati. Clarius id proponit sur AT. xxxvi i. 150.

jcreavimus angelos fxmelUs, O-ipß prafentes adfuere ? Uti^
que Uli ex mendacio dicunt ^ Genuit Deus prolem, C?quot; memiuntur.
An elegitfilias (ut melÏores) prafiliis ? Qmd vobis eß quoditm
judicatis ? Arabes enim dolebant, quandp hlias parru acqüifive-
rant, quastamen baud verebanturDeo adfcribere. Judsei quoque
filias contemnunt i ita enim fcribunt, ^lE^K hquot;] □quot;'DDPI
niDpJnnbsp;-»INI D^DI Vjaia quot;»D Vixerunt S^pientesi^pZ^n,

p.m. Felix illeyCai naß:unturfilii; fed V£patrifiliarum:8c
lopoft : aw Ti«quot;? noï^-TO ni^si^nnn;:' nyi^^a
•n^bj? D^bKHQ ühm no o^dddi

In hora, qua prodit filia ex utero matris fuain lucem hujus faculi,
cœlum, terra, fidera amp; quicquideß creaturarum in hoe mundo,
lugent ob eam. Hinc nolebat Mohammed prolem imperfeäio-
rem, filias, Deo focias adjungi, surat. xliii. 14. xxxiv. :55gt;.
amp; feqq. xxxvii. 1^8. Atque ita ftultiffimiHn religiönis pentili-
tix articulum de colendis pluribus Diis fubvertit, ut fuam fidem.
quï in hoe Symbole unum profitebatur Deum, ftabiliret.

XI.

J UD ^ I s porrohoc Symbolumoppofoit, fecfquonam ^ reget Xf.
äliquis, fiindamento ? Ulis enim polytheifmus impingi potuiflè^'^Jquot;')«''«'
non videtur, qui omni ilium animo execrantur amp; ad [Deorum no-
men horrent, qui continuo crêpant notiffimam n^np feuquot;quot;quot;*^'
pericoptn Deut. ^gt;.4. audi rfraelScc. * quam toti legiœquivalere * Tz.eror
exiftimant: de qua plura dkcmus in E.vercit.noßr. de Convenientia H^mmor..
Mohammedanifmi cum fudaifm^. Sane confitentur Judxi pri-' 34quot;
mum Decalogi prseceptum dc colendo Uno Deo eflè ^n jil Ip'^VH

mian b ^ÏT IDD r^v ^ùn bnty nnina^y

n'^ID nninn n^D Kquot;j;2 magnum in Lege funda-
mentum , a quo omnia dependent, quemadmodum dixerunt Rahb.
p. m. Qui alium Deum confitetur, eß quaß totam legem nega-
ret. Fingit nihilominus Mohammed duos a Judîeis coli, quorum;

Uni nomen fitnbsp;Ozair, Barbara profeao vox

amp; forte foli nota Mohammedi. Ille enim qui tot nomina îni

V.T.

V. T. hiftoriis obvia f*trK/no^(pSii potuit, amp;fubftituere ad captandum
rhythmum nefcioquje ridicula, facile amp;hic potuitDeumrccutitis
obtrudere, quem nee ipfinec patres eorum noverant. Itakribit

SuRAT.ix.30. t^SV^nbsp;ôj^A))

Etdicmi

Judd,OzAireflfiliusDei, O^dicmtNazArai^Mejfiasejlfilius
Dei. Ita loquuntur. ( D. du Ryer in verfione Corani Gallica vide-
tur pronbsp;OzAir legiiTenbsp;Potens, literarum
J ^ j deceptus convenientia, fic enim vertit : Les fuif s ont
ditquelefilsde DieueflTreffuiff'ant.) Alibi autcm verum Deum
a judxiscoli concedit Sur at. XXIX. 45. ubipopulum libri,
Judxos amp; Chriftianos, ita alloquitur : j.U^Ï]^

Jt-Jnbsp;Et Deus nofter Deusvefler Unusefl

Cr nos ipjt religiofe no.s fubmittimus. Non enim Oz.air amp; Mef~
fias Mohammedanorum Dii funt.

XII.nbsp;.nbsp;XII.

Quis fit Varia funt de hoe OzAire dodorum judicia : quidam * Eleazjt-
Ozair, r^»? hic indigitari volunt, ^Imiml Ezxam, aliialium. Ipfi Ara-
dseoram quot; commentatores in luto hserent, amp; vel Jefaix Prophets fa-
Dcutndi- niulum , vel Ezjram hic innui fcribunt. Profedo , fi con-
cit Mo- ftaret certo hic Ezxam intelligi debere, pofTemus colligere hanc
hammed, calumniam exelogiis, quibus illum judaei ornant, derivandam efTe.
* Thyfii f^ieuntenim dignumfuilfe Ezram, nifi prxvertiffethuncMofes,
txercttat. per qucm Lex Ifracli tradita fuitfet. Et quis non novit quantis enco-
m'fieU. miis Ezram extulcrint.veteresjudïi, itauteum quot;Çi, filium
Cap. viii. altijfimiamp;c maxime amatum Deodixiffe potuerint, quam loquen-
di phrafin non inufitatam Hcbrœis fuifle, deViris in fumma dignitate
conftitutisdocerepoteft/y^te.LXXXII.fÏ. Quinfatenturjudxi,
quiPfalmum II. de Davidc explicant, rede amp; proprie Davidipolfe
applicariverba v.7. '^22,Tuesfliusmeus:ficutherusfervedi-
cit, diligo te ut filium. Quse licet falfiftlma fint, attamen docent Ju-
daros exiftimare,non incongruam hanc elTe phrafin, fi viri eminentes,
etiamquc Angeli,qui iZJTl'^N quot;'J3 dicuntur, filiiDeivocentur.
Hue accedit, quod infanda fervitute Dodores fuos venerentur

Ju-

Judxij amp;RabbinonimDeiqueobfcrvantiam eodem gradu confti-
tuant : uti oftend, Dijput. deCorifenf. Mohamm. c. Jud. §. i x. Hanc
quoqueconjeäuramfirmarevideturejufdem Surate ix. verfus

31. ici3\ i^jù Ulj^^ fAtlßnbsp;l^Js^^V

ylftmferum DoBores CT Preshyteros fuos Deos prater Deum.
Qux ü ad Judxos referantur, pl ana funt ; fi ad Chriftianos me-
ram calumniam fpirant, cx ignorantia rituum antiquorum pro-
feétam, qua etiam Gentiles ufi funt, quando fingcbant ipßus^quot;quot;quot;^-
antiflitis ac Sacerdotis genitalia a Chriftianis coli-, uti notum cx ^^o
Minutto, ad quem vide notas ^-^öTfOT, /Är^Wtaliorumciue.

XIIL

Forfan nomine Ozair , Oziris notatur, ita ut Oz.iridis (qui
^pts ^ Serapis didus a Judsisftib imagine bovis aurei'mAdcx-^QÇ^^l^^
to Smaitico eredus fit) cultum iisexprobrare ftuduerit. Certe non
ignota erant .^gyptiorum Syrorumqiie numina Chaldjeis amp; Ara-
bibus, quod Calendarium ab uélfragano defcriptum oftendit,
Mhimcntio Thammuz. Sgt;c Haz.iran, ptoquo ôÇtP pronunciarunt^®'-
Hcliopolitani. Qiiod fi verum fit, coincidet cum antiqua
tiluim calumnia, qui apud Minueium Fei. in Oft. p. 261. Judaospig. , 7. quot;
cum ^y£gjptiis bovem coluijfe dicebant. Et fane Ipccicm id ali-
quampropenfi ad idololatriam populipras fe fert, qusöïufficcretad
fovenda Mohammedanorum deliria, quibus Juda;i idolôlatrse ha-
bentur. Certum tamcn id eft nulle modo polytheifmum Judseis
affingipotuilTe, illoinprimis, quoeosoppugnavit, IîecuIo. Quamvis
enimapud Gentilesnbsp;w OTAiT«'«? §pcf-

fima laborarcnt infamia , quafi afinum penetrali facralfent; cor-
datiorcs tamen Ethnici amp; quibus inlpefti propius comm mores,
pr£Elertim deftruâo templo facrilque magis deteftis, ßilTi funteos
nil prêter cœli numen (□quot;gt;017, ita enim Deum vocabant) ado-p.^^,^ ^^^^
rare. Unde illos idololatriœ rcos pronunciare Mohammed fru-Jl^f
ftra conatur.

XIV.

c H RI s TIA NI s tandem, quos (j , .ij * , NazAraos, XIV.

^ - ynbsp;^nbsp;'chriftianis

velcognomineJudîEiscommuni oUfE^-M , ^''/'«/«»^[Xm'

Ubri vocat, fuum hoc opponit Sjmbolum, maxime quia illi impe- ponitquot;'quot;- '
rium latqtenebant, nec vidas adeo Mohammedi manus dabant,

Cnbsp;amp;C0-

Sufeb. ^ eorum religio prxvalcnsn^Mim Si^oL, ab ipfis Gentilibus jam
Hifl. Ec- ïliquot; Picudopropheta: feciila diccbatur. Undc diuturnior es
rlcfl.vi. fore Mufulmannorum cum Chriftianis Irixas prsevidebat, adeoque
'^■7- contra illorum infiiltus validiori clypeo fuam munire doârinam de-
buit. Quamobrem hodierni Mohammedani, cum Judaica gens
tantum non excififit, certe vagabunda amp; extorris fixas non habeat
fedes, amp; Gentililmus fcre ad 1'urcas armorum vi amp; viâorum con-
iilio , qui latiffime cum imperio religionem propagarunt, devolutus
fit, Chriftianis maxime hanc oflam rodendam objiciunt, quafi
ad.diruendum {andillimie fidei Myfterium ha^c fola fententia iuffi-
ceret. Laxe utuntur Mohammedani Chriftianorum vocabulo,
Hcterodoxis amp; Orthodoxis eodem nomine comprehenfis, amp; illo-
rum deliria horum doârinx adnumeraiites. ld quoque fieri vidit
fua jam setate Eufebius Hifl. Ecclef. IV. c. x i. locutiis enim de Mure
Pontico {Marcionem intcllige) fimilifve farinjE hasreticis, fic pergit,

^ mvm 01 «OT^TiSïavnbsp;XdAÏv-mi, o» TpoOTv ^ K

vsiyüv ovlmnbsp;OiOfAiX. c{)iA(3(;5lt;piöif ngivov içr. Omnes autem

Uli vocantur Chrißiani, uti Philofciphorum nomen , licet non
uhiquecenfemiant, plurimis commune efl: itaantiquitusconfun-
difolebantcum Juda:isChriftiani, uticxTacito, Minutio, Ter-
tulliano, Athenagora, aliifque.manifcftum eft, imoamp;ci^Çi Gno-
ßmrum deliria ab orthodoxis explofa , tantum quia Chriftia-
no nomine palliabantur, his imputata funt : unde originem tra-
xerc turpes ill« calumnia:, queis obiuebatur Ecclefia prioribus fse-
culis. Caute itaque difcernenda hœc funt, amp; patefcet ex mera
Orthodoxs fidei ignorantia polytheifmum nobis affingi, qui Hœ-
retiçorum Chriftiano fe nomine tegentium deliriis debetur ; amp;
çurtam e(îc Mohammedi fupelleâilcm, qua nos oppugnet, cum
alias mira argumcntorum copia fuperbiat, qus révéra nos non tan-
gunt, fed Hétérodoxes, noftro latentes nomine: denique ut pluri-
mum ignorationem elle elenchi, nec probari illud quod probandum
erat E.G.quando Angelorum.Mariœ vel Johannis,autplurium Deo-
rum cultum, quafi re bene gefta contra Chriftianos, operofe réfutât.

XV.

IT-t^rodo.nbsp;perfpiciamns evidentius, videbimus, quid nobis affin-,

«s, Marioquot;. Mohammed. Trinitatem Deorum nos credere. Ita fane amp;
latris quos l'Jofnam ? Deum verum, Meffiam amp; Mariam. S u r a t. V. 116.

hsec

Ijj^nbsp;u^iijnbsp;»t

^Ijnbsp;Et quando dixit Deus : O Ifa, fili

Mariât., Tune dixifti hominihus, ajjumite me amp; matrem me am
duos Deos frater Deum ? Refpondit : abjh amp;c. ita amp; difputans

5nbsp;u R A T. V. 15gt;. contra Chriltianos, dicit infideles ejfe , qui
Mejfiam , Marid flmm, pro Deo hahent, amp; covxlnàk factie

Deo fuiße perdere Jtx^nbsp;j^vs^nbsp;MeJfiam

Maria filium ejafque matrem, O^qudcunque in terra funt: quafi
a noftris etiam Maiia coleretur. Difputant eruditi, uiidc nata fit oc-
cafio tale quid fingcndi. Nonnulli commentumcireamp; meram ca-
lumniam arbitrantur. Seldenus hic Mariolatras tangi exüHmat,
nee fine ratione; cum ex hiftoriis ejus sevi manifeftum fitinvicims
Arabix tradibus hasrefin viguilTe, quse ut fe «vZiJi/^^^^e^au'^i?
fortius opponcrct, Mariam Deam habuit, unde proclivc fait Mo-
liammedi Chrii^ianam fidem ex illis dogmatibus , qux prope Ara-
biam fcrebantur, seftimare, amp; affeclis fuis, qui non tam follicite in
veram Chriftianorum fidem inquirere vel poterant vel ftudebant,
perfuadere Mariolatriam a Chriftianis committi. Conftathiftoria
cxEpiphanio, qui narrat cvnbsp;cm tmv ps^âv w ^ç^mç fiir-

rexiffe quofdam aCpe^^imvS^ï «ç wv vicre^ mi dv-mç d'yla.ç «m
THx^S^va vWJî-nv «VTI toutiiv Tra^etimyetv kmix^nxg Ä irTT»-
id(ûvmç, defipientes, qui ad S.Firginem quod attinet ^ earn pro
Deo introducere ßuduerint, etiamque ßudeant.

XVI.

Sed ne folos Mariolatras occafioncm dedilfe Mohammedi ere-
damus opponendi fuum Chriftianis fymbolum, quafi pluresDcos
colerent, muki fuere prsterca a Chrifto nato ha:rctici , qui po- quipiines'
lytheifinum in Chriftianam religionem introduccre conati funt, Deos in-

6nbsp;offcndcre Mohammedem potuerunt, mota fiifpicione an non ad- troduxe-
mittercnt Chriftiani pluralitatem Deoriim. Nonhujus loei eft au-
gixftabulum, amp; fordes opinionum repurgare ; fiiffècerit adnotaf-

le Ccrdonem, Marcionem, Manetem, Jpellern, quorum alii^3?»o,
ilhtria principia, nonnulli dc quatuornbsp;ingemtas

fuhftantias, tefte Theodoreto amp; Epiphanio, ftatuebant. Adeo
negata femel veritate nilcerti, fed coafufa omnia amp; merum chaos. 44.
^nbsp;C znbsp;Ut

Ut Gnoflicarum turpiffimam feccm, NicoUitas, Valentinianos,
Cr Carpocratiams praetcrcam, quorum illi varios fibi cudcbant
Dcos , hi Gentilium ritu imagines Arifiotelis amp; Chrifli paritcr
colcbänt; uncle nalci potuit Mohammedi occafio Chnitianis po-
lytheifinum cxprobandi. Scd non id luftecit j »[ythoAmi^Hoii no-
bis impingit, licet in Scripturis noftris damnatam Coloff i i.iS.
uti ante cum Ce/y^j cahimniabatur nos dyyiKaç, cuircfpon-
dit Origenes. Force id ab Angelicis deducendum eft , forte ab
aliis: ccrte id videmus urgcri hodie a Mohammedanis contra Pon-
tificiorum cLy^iAaKa-tiHav, Uti videreeft in Ahmedeben IdriSjCir
tante cum Hotting, hift. Ecclef Tom.vi. pag. 104. amp; 105

XVII.

XVII. Obfervcnt ergo hic in tranfitu Romanenfes, quam turpem Chri-
nionmur ftiano quot;omini apud advcrfarios noftrjE fidei notaminurant, cum
Pon ificii videant, ilios ab idolorum amp; imaginum cultu quavis etiam fpecic
deiknao- ac prastextu plane alienos, amp; hanc inter alias graviffimam efl'era-
i-umamp; tioncm amp; dhy^iat» ce ôcp'^huoîç, quo minus inter infideles Chri-
cïïtu!quot;quot;™ ftiana Veritas obtineat. Nec juvat excufare frigidulis exceptioni-
bus amp; diftinftiunculis in Scholafticorum cerebro natis. Kerum
adfunt teftimonia, cum tam parum proficiant inter Perfas eorum
( ut vocant ) miffionarii. Culpa fc libèrent apud Mohammeda-
nos, quorum in hanc rem argumenta non tam infulfa funt, quin
conftringantur fatis Pontificii, ut quas rcponant folidas rationes
non liabeant. Hujus loci non eft prolixius hanc caulam agere :
id querimur confundi cum illis dodrinam' noftram generali Chri-
ftianorum nomine, cum Mohammcdanorum non fit fufe inqui-
rere in veramamp; conformem S.S. fentcntiamamp; tarnen ex effcäis,
praxi amp; nomine Chriftianorum colligunt, ex natura fidei talia
flucre fpecimina, qux non poiTunt non eorum oculos ferire amp;
offcndcre.

XVIII.

Onhoquot;' Christianîs denique, vero nomine Orthodoxh, cpi
doxfs''nbsp;divini Trinitatem in Unitate amp; Unitatem in Trim-

Chriftianis täte inhmiffi venerantur, fuiim opponit Sjmbolum Mohammed,
opponitun Evidenter id liquet plurimis in locis , ubi ex eo qmd Dem Ums
Trinis 'nbsp;^• ^•nbsp;conatur : ita monet s u r a t.v.

temde- VCrs. 77.nbsp;Lilïnbsp;VÄ^ J-Ä)

fcndunt.

xJlnbsp;Xi'^S Certe infideles funt qui

dicuntiUtiqueDeuseß trinus : ad Deum enim quod attinet, non
eß ntß DeusUnus. Idempauloplenius surat. iv. idcj.

ci ^^nbsp;ci U Jtj O po;;«/«

lihri (Chriftianos

innuit ) ne ßtis perßdi in religione Veßra, nec
loquamini de Deo nißveritatem. Certe Mejfias Ifa (Jefus ) filius
Alaria Legatus Dei eß Cr verbum ejus quod ad Atariam mijfum amp;
Jpiritus quiabeoproßcifcitur. .At crédité in Deum Legatum ejus
(Mohammedcm) Crnedicatis TRES effe (Damp;os) Abßinete:pra-
ßat aliter credidijfe. Sane Deus eß Deus Unus. Ahßt, ut ei ßtßlius.
Ipßuseflq

uicquid in cœlis terra exißit. Unde in Coranomillies
ïii^nbsp;Deum colite nec

tUlum eifociumadjungite, amp; hinc oriundum notillimmn Chriftia-
nonim epithetonnbsp;quafi focium Deo adjungen-

tes: amp; vir probus ita loquens introducitur Surat.xvii r. 36quot;.

nie eß Deus,Do^

minus meus, ne unum quidem Domino meo focium attribuam, ÔC
SURAT. XVII. V. idtim. j-^ - j»nbsp;çjj-î' i«^

liCa^.^ «3nbsp;Laus Deo , qui non adoptavlt

ßlium cut nullus eß fodus. Plura proferemus, ubi ad fingu-
las objeâiones refpondendum erit.

XIX.

Ut diftinéiius ipfàm quaeftionem indagemus non inutile erit
lîicnotaflè, quomodo w^r^w? fententiam de Trinitate explicent teateff^ '

C 3nbsp;Mo-

Moham- Mohammedani, ut palam fiat meram eflè feu malitiam feuigno-
jnedani rantiam, qu£ iilos cogat ex hoc Symbolo contra nos argumentari.
deSni-nbsp;xvi.plures Deos, Angelos, Mariam Johannem

tat.; do- aliofque falfo nobis affingi, fed genuinam Tanti myiterii doftri-
äriaam. nam quod {pedat^ fnpponit Mohammed, tres a nobis Deos fta-
tui, eflèntia diverfos, Chrifti generationem concipi
aliumque, prater fummum Nurnen, Deum ftatui. A t pofterio-
rum temponim Mohammedani exiftimarunt, perforas, quasco-
limus, a Chriftianis confiderari, velat attributa Dei. Forte
ex eo natus hic erroneus conceptus eft, quod incauti inter Chriftia-
nos Turcarum adverfarii, vlXx Paulus Antiochenus, Epifcopus Si-
donius , aliique , ftmilitudine quadam illuftrare hoe myfterium
tentaverint, qua Deum Filium, fermonem, Deum SpiritumS.
vitam appellarunt, amp; omnia attributa divina ad has notiones re-
tulere. Quamfententiamacriter oppugnabantMufulmanni, di-

cendo nec fermonem nec vitam peculiares cffe Hjpoflafes, cum fint
attributa Unicuique perfonse communia, adeoque cum cui libet c
tribus adfcribi debeat fermo amp; Vita, non Triada in Divinitate fed
Enneada concipiendam cife. Quia vero putabant nos duo attri-
buta Unius Veri Deiutdivinasduas naturas cenfere, cavcruntfibi
prudentiores kilicet inter Mufulmannos , AdotazAlita ne ulla in
Deoftatuerentattributa; id enim fi facerent, in noftra fe lapfuros
caftraverentur. Simul hac methodo fortius fe nobis opponunt, fi
enimnulla in Deo attributa, nulla diftinäio, ergo nec pluresad-
tnitti queunt perfonse , quse S. Trinitatem conftituant. Unde,
qui hoe defendimt, MotazalitjefefoIosUnitatis Dei alfertores crê-
pant , amp; eum qui diverfa in Deo attributa concipit, alios Deos
fbtuere judicant, cnm attributa Dei non poflint non effe seterna,
amp; nil sternum fit nifi Deus. Verum Sy llogifmi hujus fallaciam fum-
mo jure demonftraruntipfî inter Mohammedanosi/oi^?/«, often-
dendonon ftatui plura œterna five alios Deos, fi plura credantur
attributa, cum fmt ipfa Dei elfentia. Itaetiam^^« ^aafarEbn
Tophatlhac parte défendit Algaz^lium, magnum Iflamifmi dolo-
rem, amp; (-.^ StJ-^^nbsp;appellatum, qui
ftatuebat in D.eo attributa dari , unde aliis videbatur admittere
^S'^r» (^i in ejfentia ejus mHltiplicitatem\kàhznc

fequc^

fcquelamAuaorrcmovetplirafiAlcoranica Uü JIäS

Jliij ] ^SJÄi Longe eß Deus fupra illudquod dicuntini-

qui. vid. ejus Epift. p. 23. Ex quibiis omnibus facile apparet,
quam peryerfas de Chrittianorum doftrina habeant ideas; adco-
quevanasmacre nebulas amp; Chima^ram oppugnari, quando Chri-
ftianosea methodo aggrediuntur.

XX.

Videmus ergo Mohammedis amp; fequacium fuper hac re fenten- XX.
tiam, ad quam nonnulla obfervabimus, ut tanto ielicius objedas
difficultatcs diluamus. Certe , Nulla heic controverfia eft , def^ôveTquot;
Unitate Dei feu natura divins, quam Chriftiani xqueac Turc^ Confen-
pleno ore confitentur. Nec ullus unquam noftrum , cui cum fquot;™ e^e
Mohammedanis res fuit, idnegavit; finegalfet, principio certe
fuo fuiffet adverfatus. Inviâis enim illa teftimoniis ex Veteri '
non tantum, fed amp; Novo Teftamento, paffim a Theologis noftris
jrobatur. E t plens funt facrx HiftorisE prsceptis ac comminationi-
HIS de vitando plurium Deorum cultu ; imo illud ipfum Apoftolicje
Ecclefix vitio verfum eft a Gentiiibus, quod nullos Dcos colerent,
nulla templa, fimulacranecaras haberent: adeo abhorruit a Poly-
theifmo noftra fides, ut nunquam vel intheoria vel praxi, ullam
cjusfpeciempra fe tulerit. Quin amp; ex.ipfo Rationis lumine Genti-
lium TToAv^oTfira fortiffimis argumentationibus aggrefli repugna-
re dixerunt plurium Deorum exiftentiam, amp; atheifinum cumpo-
lytheifmo in eandem impietatem confpirare Theologi noftri con-
ftanteradfeverarunt. Necminorizelo contra Faganos, Valentinia-
nos, Marcionitas, Manichaos, Avianosamp;Tritheitas,^toUni-
tate Dei pugnaruntOrthodoxi, quam contra fudaos, Hermo^e-
nem, Vraxeam (Cr Sabellium, pro perfonarum divinarum in'Tri-
nitate diftindione. Verc ergo amp; ex mente Chriltianorum Ter-
tullianusc.Marcion. L. I. Deusfinonunus eß, nonefi- quxver-
ba ipfum Mohammedis Symbolum exprimunt. Unde patetinepte
Pfeudoprophetam hoe fuje religioni privilegium vindicate, quafi
UnitasDei, a fe folo rite defenfa, ab aliis everfa, fuam Theolo-
giam a ceteris feâisdiftinguat.

XXL

At noftranbsp;plus docet. Confitetur illa Deum non tan- XXI.

«im in natura Sceifentia Dirina Unum, fed effentiam eandem rri-

, exreyela-

m

done ^«^perfoniscommuncm, non tarnen tres Deos, cum una tantum
Deum in eflentia divina ftatuatur, utiprobabimus, ubi folvenda erit objeâio
perfonis Qilod tres Deos fingamus. Dicimus ergo, ad auguftum hunc
credTmus. quot;oft»quot;® religionisarticulumquod attinet, I. elfcin Deitate^w ré-
véra diflintlos, cum ab ipfa Divina ellentia, qua; unica efi:, amp; tri-
bus communis, tum afeinvicem; non uti nomina, attributa

autoperationes, verum ita ut quifque Eorum fit alius amp; alius, amp;
nominaperfonalia, Ego, Tu,tile, vereiisapplicariqueantacnos
ad unumquemque eorum preces dirigerc queamus. II. Tres illas
perfonas, amp; quamque fmgularem eile Unum , Verum, Solum
Deum. III. Ordtnem efle cum in modo fubliftendi, tum in
modo operandi, quemhabent fingula; perfonx, ita nempe ut Pa-
ter fit a nemine, amp; omnemab alio emanationem excludens, Fi-
lius a Patrepergenerationem plane ^sri^ip^nKt]» Sc finito con-
ceptui, ejusmodum amp;rationemignoranti, plane dKXTuAgt;]7rloy, Spi-
ritus SanÜus per proccffionem a Patre amp; Filio.nbsp;quidem
fimplex eft explicatio tanti Myfterii amp; nititur S. Scripture teftimo-
niis, qux in Syftematibus Theologicis nufpiam non obvia lunt.

XXII. ^nbsp;, ,

Quod ex Cœterum hxc Sola Revelatione confiant. Ratio enim tam lubli-
ratione mia de Deo nec invenit unquam, nec inventa ajfequi amp; penetrare
Rompre-nbsp;multo minuSjpröW contraaudaaernegantes. Scionon

hendiau'tnbsp;S. S. Trinitatis Veritatem antiquis Philofophis notam

probari exiftimantj fed profedo quam debilta vcritatis veftigia reperiun-
nequit. tur, quam obfcura, ut Oedipo plerumquc opus fit ad mentem Au-
doris intelligendam? Fateor, collcgerunt cx iis contra Gentiles
hoc myfterium inficiatos teftimonia, Viri fummi in Ecclefia Chri-
ftiana prioribus feculis. Sed, ut argumentari polfent felicius,
ac proprio illos gladio jugularc. Et fi concedamus apudPlatoncm
aliofque hujus dodrinse fcintillasinveniri, a Judseis haufiffe cenfen-
difunt. Ncc major eft Rationis noftrx virtus in comprehendcn-
dbmyfteriojam revelato, quia modum ignoramus amp; ideas de Deo
formamus juxta illas , quse rebus humanis contcmplandis infer-
yiiint. Quin ipfa Ratio, cum finita fit, evidenter docet, ejus ad
infinitum nullam elfe proportionem, cum licet ejus vismillies au-
geatur, square nec luperare infinitum poffit, fed paribus ab eo
paffibus ablit. Unde fequitur contra negantem hxc principia Tur-
cam ex ratione probari nilpolfe i in omni enim probatione a notis

ad

ad ignota , a conceffis ad ea quse in quasftione funt, per nexam
procedimus. Cum vero Ratio nexum illum nunquam invenire
potuerit, nec etiam modum illius nexus comprehcndat, numilio
uti poterit ? Ipfa id confirmât experientia, nulio fuccelfu Mohani-
medanos abiis oppugnatosefle, quincfcioqueis frivolisScholafti-
corum diftinäionibus innutriti vidoriam fibi pollicebantur, amp;
fimilirndinibus illuftrare vel probare hoc argumentum conati funt.
Vidcatur Paf a Pius Epijlad Morbifan; amp;PontificiM.jimgan-
tur Cardinalis de Cufa in Cribratione Alcorani, Paulus Antio-
chenus, EpifcopusSidonius, Gennadius, aUiquejqui.A£);;.lt;)cäy ma-
gis quam '^oAo'ytY.wç difputarunt.

XXIIL

Hifce fubftratis, attendant squi harum rerum arbitri, qua me- XXIII|
thodo nos aggrediatur Mohammed. Probate ^ inquit,nbsp;»incini-

veflrumnbsp;, P^f^Km-

■demonflrationesVeßras,ßveradicitis. Surat.XXI. 24. XXVII.
55. XXXVII. i 54-157. amp; alibi. Cum vero omnis difputatio quot;„bquot;'
ex conccffis utrique parti principiis debeat inlUtui, hic autem nul- bari.
Ii fint probationum fontes utrifque communes, nifi Rationis di-
aamcn,amp; libri ex Revelatione S.S. conceffi, (de his quidem §. xxxiir.
agemus) patet, quoad prius, quam inique, imo quam ftulte velit
Mohammed id dogma rationibus pi-obari ab iis , qui racionibus
probari illud non polfe, fedfola revelatione probandum arbitrantur.
Vult ergo nos contra hypothefin amp; principia noftra agere, fidem-
queratiociniisdemonftrando, iifdem fidei naturam cvertere. Hoc
enim vi argumentationum defendere velle, quod folo teftimonio
divinonitimr, quid aliud elfet, quam fibi ipli adverfari.' Specio-
fusnempe hic videbatur prartextus, nil admittere nifi quod folidis
conftet rationibus , fed inanenbsp;eft. Male itaque voluit

exprincipioheterogeneo hocdogmaprobari. Debuiffetpotius fon-
tem noftra: probationis S. Scripturas oppugnaffe , amp; examinare,
anilkfufficiens eflent fidei fundamentum, vel an legitime ex illis
deducatur. Finge congrediendum Tibi cum homiae Fanatico,
qui articules fidei fibi revelatos jaâitet prseter omncm rationem amp;
Scnpturam. Urgebifne eum ut illos rationibus probetNegabit
^^^quot;''endaigiturprxtenfserevelationisvanitas, quœnon
lufficiat ad fundandam fidem. Ita certe Mohammed , dum nos
utiFanaticoshabet, quirevelationifiâaEcredimus, urfiflenonde-

Dnbsp;buit

buit ex ratione illud dogma probari, quod h^ via probari uon pöflc
fupponimus.

XXIV.

X X Î V. Mirabitur forte Mohammed tales revelationes, qua» probari r ulla
Quod ui- ratione queunt. Verum id lubeiiriflîme, opinor , conccdet,
oiïéndi- P®^^ Deum infinitum amp;omnifcium, creaturx rationali finitseta-
tur. lia revelare, quïfolo teftimoniodivino confiant : id innui videtiir

SURAT.IV. I 13. ïr^-ésasr^J^

^iaiSnbsp;^^nbsp;Demißt Deus fuper vos

Lihrum Cquot; Sapientiam, Cr t/la docuit , qua antea ignorabatis
vid. Surat.XCVI. 5. II. 145. ubifupponiturpoifeDeum finito
homini quidquam revelare, quod fuis conceptibus non plene ad-
fequamr. Cunäis fcilicet hoe Natura inftillavit gentibus, Deum
efle infinitis perfeótionibus praeditum, a quo procul exulet omne
quod dependentiam notât. Certo indicio, cum humanaementis.
cognitio fu's terminetur limitibus, Deus vero infinities illam fu-
peret, pofle fummum illud Numen creaturarum cognitionem au-
geredivinarevelatione, uipereamaliquid de Deocognofcat, quo
ipfa fuis fréta viribus adfurgerc nunquam potuiffet. Hinc vide-
mus in omnium fere mortalium facris (HuWe/« qusedam inveniri,
qux revelationis formam quodammodo adumbrant. Non kibet
Grœciam aut Latium pervagari ; ipfis rudibus novi orbis incolis fa-
crumaliquid in religione eft amp; majeftate verendum, quodteftan-
tur, quotcunque illorum ritus habuere perfpeâos. Et rêvera tales
accidilfe revelationes Patriarchis olim, ic Mofi, amp; Chrifto, fatetur
Mohammed. Iniquum ergo eftêt, fiquisaviris S^07rnvlt;p!iç de-
monftrationem petiilTct. Suflficit hic una demonftratio quot;IDK
mn\ dummodo dareconftethanc Deidicentismentem elfe, cui
fi quid ambigui fubeffe videatur, vel ex nexu vellocis parailelisex-
plicanda eft.

XXV.

XXy. Sed agedum Tuam demonftrandi methodum fequamur , O
nobit'ätnbsp;Qponarn modo tuaprobaftideliria? miraculis, di-

dodlrinamat novimus jam dudum jaâantiam miraciilorum, freqiien-
noftram, tem adeo veteribus hsEreticis , amp; hodiernis SPontificiis, qui Per-
ca.'lcm fiam 5 Japoniam, omnefquelndici maris infulàs fuis repleruntpro-

digiis

PHILOLOGICO-THEOLOGICA. 27
digüs, quibus amp; quantitate amp; qualitate tua cedere debcant. Scri- ^ „j m; ^a.
pns tua demonftralli? Videamus. Nulla certe frequentior pro- tione, dc-
bandi mcthodus in Alcorano eft, quamilla: Sidicant infidèles AI-monamp;s-
coranum effe mendacium ex nov-antiquis contextum fabulis''^'

suRAT.xxv.7.nbsp;(jjJ^nbsp;y^

^ JIJÀS tjl^ ii]nbsp;Refpondc

iis , Demißt illum Deus, qui novit omne arcanum quod in
cœlis Cr terra efi , utique ille eß Remittens Mifericors. vel ita

surat. IV. 150.nbsp;inüdc^

les mann pcena probrofa. Surat. II. 156.

Ît^iîïl-i-) i'i-î^ Super eos efi male-

diElio Dei, Cr angelorum lt;y hominum omnium,

Laus Deo , abfit ab co ut verum fit, quod dicunt infidèles.

\ Ç5igt;Sj?nbsp;Utique Deus

non dirigit populum infidelium. Su rat. XVI. loy. aut fimilcs
formulae Surat. XIV. 35. iEquum ne eft hominem , quifua
hoc 'modo demonftrat, a Chriftianis probationem poftulare.? an
non viditfacillimum efle his flofculis, quibus fcatet Alcoranus, ad-
▼erfarios refutare ? quid fiet, fi tua premamus veftigia, tuaque me-
thodo tecum congrediamur, cujus vanitas nulli non manifefta eft i

XXVI.

Vulttamen videri Mohammed non adeo dçftitutus rationibus qui- xx^I,
bus noftram fententiam oppugnet. Videbimus fane, elegantes iilas Solvitur
amp; folidas objediones : inter qüas nonnulk doärinam S.S. Trinitatis
generatim, alise Jefu Chrifti divinitatem amp; generationem fpecia-^ ^
tim oppugnant. Agmen ducit princeps i la difEcultas , qua: aorari.
omnes a fide Chriftiana alienos miferrime torquet, Tres Deos a
nobis coli, cum fit tantum Vnus Deus (Textum SuraT. V.77.
fupraexhibuimus) Adorari a nobis Deum Pattern, Deum Filium^
Deum Spiritum S.tres perÇonas divinas, adeoqne tres Deos. Rc-
fpondemus. Meram eife fidei noftrx ignorantiam , qux fedulo
cavet ut in Trinitate intégra permaneat Unitas, Scvicilfi n. Co-
limas unum efentiaBeum, non tresefentias dwmüs, fed tres per-
fonas, amp;fubfiftendi modos in una^Deitate, 243s -my twv Ûîtsîw-

D znbsp;(rtquot;quot;

r-.-^y dmyx^-m^ bgt; «».^jAcç i/A^^JZ'^f^'quot;^, propter pcrfonafum
nuonhifam ( verba funt Theophylafti) imra fe iinmanentiam,
Smtlicetnbsp;propricnon funtnbsp;Tunc,

tateor, tres Dcosdiceremus, fi Deum eodem refpeBu quo Unus
cit, Tnnum arbitraremur, amp; tresdiverfaseffentias Divinas conci-
peremus, fed unum col imus Deum, qui trinisperfonisfubfiftatamp;
operemr. Non eft ergo oppofitio direöa, quiadiverfo refpeâu Uni-
tas amp; Trmitas de Deo affirmantur, Vnitas refpcdu natura^ divins ;
Trmtas, refpcäu perfonarum, queis una illa Dei effentia commu-
nis eft. Interim mirumnoneft tenebris quibufdam involvihancdo-
örmam, qua; circa objeftum infinitumverfatur, amp; finitum intelle-
ßum fuperat, qui fi non omnia adfequatur, fubjiciendus eft Revela-
tioni, ut hdei, qux dodrinam a Deo revelatam pie credit, locus-
concedatur.

Namque mimr natura adem fi intendere tentet
Acrius, cy penetrare Dei fecreta fupremi,
Quis duhitet viBo fragilem lafefcere vifu?
V^irrque fatigata mentis fub petlore parvo
Tùrbari, inv^lidifque hebetcm fuccumbere cur is.

XXVII.

XXVII. Deinde objicit, non poffe plures concipiperfonas divinas, quia
ron'eÏÏ-nbsp;»» ^œlo amp; terra.nbsp;^^

lutfodï^®*^nbsp;a) NoneflipfifimihsVnus: s u r a t.cxi 1.4.!

».5nbsp;V noneßipß focms: frequensin Alcoranoplirafiseft.

Deus excelfus eß fupra omnes
fecios qui i^ß adjunguntur. vid. .su rat. xxviii.58. xxx. 39-
xv1. 3. Dicimus I. nonne hoe eft ipfum w jcg^vo'iuevov, de quo dif-
putatur? an deturDeo fimilis: fponte cnimfequitur, illum, qui
fimilis Deo fit, effeDeum, cum nulla fimilitudo fit inter finitum,
id eft, non Deum, amp; infinitum, id e. Deum- : adeo qui fimilis eft
Deo, Deus eft; quod obfervabant Judsi, de Chrifto dicentes
parem fe Deo efficit, quse plirafis tantundem valet ac illa, Deum'
fe facit. _ Futilis ergo eft objedio: non pofTunt efte plures per-
fona: divins, quia Uni perfons ( quam folam credit Mohammed)
non eft alia fimilis aut focia; probandum enim erat Uni perfons
divins nullam effe vcl dari poftc fociam, qusejufdemnaturs di-

vins

PHI LOL OG1C 0-T H E O LOG IC A,
Vina; particeps cxiftat. 11. Concedimus Deum ita unum eflfe amp;
fmgularem, ut nihil ipfi fimile e creaturisadmittat, quodejufdem
nature fit; fed maie hinc colligitur non dari in eadcm efTcntiadi-
vina plures perfonas, qusfimiles fint. Deo non efl: fimilis, fa-
temur, nifîDeus: illa enim fublimitas confortem non patitur; at
cum Chriftum focium Deo vel prims perfona: jungimus, ideo
Deum credimus. III. Mera eft ignorantia elenchi, cum probat
Deo Uni non efife fimilem aut focium, illud enim generatim ve-
rum eil:, fi per Deum totam divinitatem intelligit; at,fiprimam
perfonam innuit, falfum eft, amp; petitio principü juxta Logicos, uti
vidimus obf. i. Sed ludit in voce Mohammed, amp; magno conatu
magnas nugas agit. IV. Ignorantia eft doflrins orthodoxe, quafi
prster Unum verum Deum alium Deum introduceremus ei fimi-
lem, quod eos tangit qui polytheifmum fovent, quem Chriftiani
omni modo exfecrantur. ^

XXVIII

Tum amp; hoc in nos telum vibrat. Dari non pollè plures per- Ob^'unus
fonas Diviiias, quia Una fufficit, Dens enim Vnus mundum créa- Deus fuf-'^
Vit er guber nat, nec ulla re indiget, ergo nec fiUo, nec aliis fo-^'^quot; gt;
ciis: fi vero Deus non indigeat, cui bona Deus illos adiunainbsp;,

fateretur: illa eft fola omnifufficiens natura Divina,

Ipfa fiiis contenta opibus,, non indiga noßri.nbsp;ficicns eft.

Hanc PfeudoprophetB mentem percipimus ex variis Akorani tex-
tibus, ubi in refutanda Chriftianorum fententia tales plerumque
phrafes admifcet deremmcreatione, gubernatione,:Deiomnifuf-
ficienti3,amp;c. itasuRAT. X. öy. i^i)]nbsp;»

lt;J ol^ÄxM cJ Unbsp;«.iIäa.«.

jjij^'iJ^ Dicunt, adfi-ivit Deus filium. Laus ei, abfit, ille nul-
lius rei indigus eft. Jpfius eft fücquid cœlis er terra continetur.
SU RAT. XIX. 3(5.nbsp;jÄXa-y'inbsp;U

Quid fuit Deo, ut adfcifceretliberos} Laus ei, abfit.
Quando decrevitrem, amp; dictt Efto, £ƒ, amp; eadem surat.

Lf-^t^a Non de-
D ?nbsp;cuit

cuit Deum habere filium v. c)^ eandem rationem reddit.vid.
SURAT. VI, 13.14. amp; V. 20. ubific dicit, Dei\eß regnum ca-
lonm Oquot; terrii, iiy omnium qua iis continentur. Cr eat quod-
cunquevult, C^Deusßtpraomniapotenseß. Confer hifce surat.

xxvi ii. amp; xx ix,(îi. ubi dicit oil^.

t^iUnbsp;Etßrageseos (infideles) quis creave^

rit cœlos Oquot; tarram, Selemque C^' Lunam ad obfequium fubegit, re-
Jpondent, Deus, tamen id invertunt, negando fc. ejus Unitatem.
vid.amp; suRAT.iv. 1 Supracitat.§ xxii. surat.xvi.?.xxx [ .28.
amp; 11. ii o. Dicunt infideles, adoptavit Deus filium ,abfit. Imo ejus
eß quicquid in cœlis aut terra eß, omniaipfiobediunt. Illecreatoreß
ccelorumürterr^e, Cr quando decrevit rem, dicit Eflo, Creß. Ita
surat. xxxix. lt;î. Si cupiijfet Deus adfcifcere fibi filium, ele-
gißt e creaturis fuis quod voluijjet : abfit. Ille eß Deus Vnus,po-
tens, qui creavit calos terram in veritate, qui fuccedere jujßt
noBem diet, diemque noBi, qui Solem Oquot; Lunam ad obfequium
fubegit, quorum quifque currit ad metam praflitutam,amp;cc. Id er-
go vult Mohammed, Deum non indigere filio, amp;c probat citatis
Alcorani textibus, quia Deus nulla re indiget. Egregie. Dcmon-
ftrabimus eadem methodo nullum in Deoattributum nullam per-
fedionem inveniri: vel enim Deus eo indiget, vel non : Prius ve-
rum e(fe nequit, cum nulla re Deus indigeat, fed omnia ad lubitum
producat: non pofterius, tunc enim iruftra in Deo eifeni, cum
Deus iis non indigeat, atqui nil in Deo fruftra eft. Refponde-
mus ergo, Deum indigere (liceat cum barbarisnbsp;ut

hac phrafi exprinlam illud j ad naturam rei requiri) omnibus fuis
perfedionibus, quntepus fine iisDeus concipi nequit, adeoquecuin
Deus revelaverit fe in œconomia falutis ut Triunum , neceflario
fequitur ad naturam illius Dei fecundam quoque perfonam Filium
requiri, fine qua Trinitas nequeat confiftere. Vocat id Moham-
med indigere : ergo, inquit, Deus indiget fecunda perfona, ab-
fürdiffimej fed requiritur illa ad conceptumDei Triunius. Si hoe
v^lit appellare indigentiam, certe illa vox Deo non convenit, adeo-
que hic parum commoda eft.

PHILOLOGlCO-THEOLOGlCA,T

■nbsp;XXIX.nbsp;XXIX.

. PorroChriftum non effe Filium Dei neceffepofTc^conäturexeo

probare,quocl ^xoremDeusnanhdeAtMcoc^M^Scncuvc filium non Tn equot;
poffit. Ita nugatur surat. vi. ici. n]nbsp;, oi^n^ieergo

«nbsp;-nbsp;Unbsp;••nbsp;'filius?

JLj.nbsp;QHomodoentipfi{ilius,mmmn

fitetnxor.yià.èc surat. cxi i. 2. O crafTam nimis amp; Moham-
mede , illiterato propheta, dign am, rerum divinarum ideam ' Vides
quicuiique iacris Chriftianorum iniciatus es, nil nifinbsp;cq!

gitare hommesnbsp;quibus Trviv/^xr©^ (jtw^et funt

Quafi phyfica in Deo concipienda fit generatio, amp; ille conceptus quot;
qui modum noftrs generationis repr^efentat, divinis myftcriisap-
plicandus. ÄiU.« , Laus Deo: abfitabeo talis imperfeflio. Le-
gat amp; intelligat Chriftianam fententiam, priufquam tam puerili-
ter impugnet. Uxorum mentionem injick?

Reddimus ohfc£na convitia débita, genti^
fuas fibi habeat in Gynxceo Mohammed , nec earum fordibus
noftra myfteriaconfpurcet. Qiiistam rudis,tam vecors, tam demens

uti) ut generare Deum cx connubio amp;permixtione foemins ar-
bitretur? Non fumus adeohcbetes, ut tantum nefesadmittamus
P-iis fufScit illud Jef Ln 1. 8. Generationem ejus quis narrahit ?
^ec decet fervum de natalibus fui Domini curiofc difputare
Csterum qui Deum ab hominc, cselum a terra, ritediftinguit hxc
delina, quaefupernaturahaterreniscommifcent,nuUonegotiódif-
iipabit. Concludimus, hunc effe Diabolicum conceptum ipfa
tefte Akorano, nam surat. lxxii.j. ita di/ferentes inter fein-

troducuntur Diabolinbsp;U iVb« Ji,aiet

(Jy ens ) uxor em, nec filium.

XXX.nbsp;XXX

Divinitatem impugnat, hoe nixus ratiocinio, Obj.Chri-
^nodChrtfitisfilkisMarta, Cr homo fuerit, ciboquepotuque^mca- fjj^'
tm homines, nutritus. Itavidereeft surat. v.nbsp;U

y'^^ij? (jléa äfcÄ^J^ Non fuit Méfias

filius

filius Maria, niß Legatus (Dei) uti fuerum Legati ante ipßtm,
Cr mater ejus-pia faemina, ambo cibum comederunt. R. Nonne-
gamus ChrHtum filium hominis, amp; verum hominem Riifle, fed
non merum, il/f^oV ly^rfosTizM, affirmamus. Unica inter divinamamp;
humanam naturäm diflindio, qux in Chrifto ^ccvB'^uTru obier-
vanda eft, banc objedionem diiuit. Nec opponeret earn Chri-
ftianis Mohqmmed, fi doöxinam noftram habuiffet perfpeâam,
tunc certe fciret, quod

///e Deum miß:ens homini ( mirabile ditlu)
Induere humanos non faßidiverit artus.
Nexum vero ; fi Chriftus eftfilius hominis amp; homo,fiiiusDeief-.
fc nequit, concederemus, fi eodem refpedu de eadem natura fer-
mo eflèt, at cum diftinâe unitas in Chrifto divinam humanam-
que naturam concipiamus, illegitimum dicimus. ^nigmata, cer-
te, hxcbarbaris funt, qui Jsavnbsp;àgt; agnofcere ex
Scripturis non didicerunt. Fateritamen coguntur, filiac metho-
do Chriftiana fides explicetur, nullius momenti eflè hanc objeftio-
nemamp;ftipula Icviorem. Idem hic fcrupulus Judsos male habuit,
qui Servatorem noftrum in his terris óc ^o^cpï ^s/a» vivTntemcer-
nebant. Accedit quod ipfe Mohammed fateatur iifdem fe objeâio-
nibus, quas Koreifchits aliique movebant, inique vexatum fu-
iife. IlH enim, qui verfàtilem vaferrimi hominis animum a tene-
ris noverant, non poterant non fe mutuo ab infania Mohamme-
dica dehortari. Siclcg. s u r a t. xxv. 8.

(jnbsp;joIä^M J-i^U Quis eß ille

Legatus Dei, qui cibum edit Cr per forum ambulat ! at refpon-
det V. 2 z. Omnes ill os, qui ante eum mijfi ejfent, Legat os cibum co~
medife Cr per forum obambulajfe, quod ût confirmet, fingit idem
objedum M Legato Dei miflb ad Themoditas, anti-
quilîimam Arabum tribum, s u r a t. xxv i. 154. V\ ^

IâIa^nbsp;Qmsestu, niß homo, nobisßmilis? amp; aliis

Prophetis sur A T.. xxxvi. 14. fpeciatimnbsp;surat.xi 20

amp;XXI 11.24. Undemirumeft, Eumqui totpiisyirisidobjedum
fuilfe teftatur, idem Chrifto objecifle.

xxxr.

PHILOLOGICO-THEOLOGICA. 33
XXXL

la(üpcr:Chrißus(in(^mt)ipfejujfit, non fefed Dominum fuum XXXI.
aderare, quare ergo Dei loco iplum colitis? surat. v. 76. Obj.Chri-

\ (Inbsp;\

l^ij amp;A.)lnbsp;Va^nbsp;A .Deum

quot;nbsp;o-nbsp;•• ' ■ C ■■nbsp;- nun f:- -j.-

Et dixit Mejfias, O Filii Ifraelis , colite Deum,

Dominum meum Oquot; Dominum tuum. Utique HU ,qHi Deo fociu^r.
iunxerit, prohibitus erit Paradifus. Et ead. surat. verf. 117.
Chrifti cum Deo colloquium fingitur, quo Chriftus prohtctur ic
nilhominibusdixiiTe, nifiquod Deus jufierat, Colite Deum Do-
minum meum Cr tuum See. vid. amp; surat. ix. 3 i. Concedamus
Mohammedi, Chriftum juffifTe Dominum üium adorare, at
non folum ilium juffit adorari, fed amp; in fe voluit credi. Quum
narratlepidam de Chrifto amp; Patre fabellam, more folito agit, qua-
fi Chriftus Mohammedis infaniam probarc voluilfet. Abfit. Gerrs
Sicute, atqueedepoILyra:, Lyra:.

XXXII.nbsp;XXXÏÎ.

D enique amp; hoc Mohammedem male habet, quod in hoc dogma- obj ^ do-
le recedamus a doflrina omnium patriarcharum Cr prophetarum önna
fub V. T. ; fe enim eandem tuen fententiam crepat, quam Abraha-
mus, Ifaacus, Jacobus amp;c. amplexi funt surat. iv. i5i. gj^ p^.

Ujjt?nbsp;tri^Ä*^

'iß^'^nbsp;Utique nos revelavimus

tibi ( Deus Mohammedem alloqui fingitur ) quod reveUvimus
Noacho Cr prophetis, qui poft eumfuere, CJT Abrahamo er If-
maeli Cr Ifaaco, Cr facobo, Cr trihuhus (Ifraeliticis) Cr Ifa,
Cr fobo, Cr Jon£, Cr Aaroni, Cr Sdomoni, Cr dedimus
Davidi pfalterium. (Obferva Ledor óc Tm^ó^u exadum or-
dinem chronologicum) Eadem fere repetit Surat. vi. 84. vid.
Surat. xxi . 2 5. xlii. i . Inprimis in eo eft Mohammed. Surat.
II. 134. 124. amp; ut oftendat Abrahamum non fuiffe Judsumau

Enbsp;Chri-

54 EXERCITATIO

Chriftianum,' fed fccum in eadem fententia. Vid. amp; Surat. iv,
1 24.XII.38.XVÎ. 12 1. xxii.77. XXI. 25. là'zmàzNoachoaB.ïrmt.
Sur at. vir. 57. xxiii. Mofe.xyi. 14. ^öw^xxi.87.£/^i?xxxvii.
113.131. Dicimus id fola niti auäoritate Mohammed is , qui
nulla eam probabili ratione aut revelatione fulcit. Alcorani id fin-
gcntis teftimonium apud Chriftianos nullius eft momenti, prseler-
tim cumrepugnetHiftoriis V.amp; N.T.quascoelitusdemiflasagno-
1 cit Mohammed, modo probari ipfi queat, non efle corruptas, quod
mox §. xxxiv. oftendemus. Atque ita delinimus nugarum, exa-
minaturi porro, quibus methodis Mufulmanni ab aliis refutcntur,
uthic illic de corruptione fontium, amp; idololatria quam Moham-
medanis impingunt, aliifque rebus notatu dignis agamus.

XXXIII.

XXXIII. Nonnulli hic fufficere Änpi^^raw exiftimant, cum in-
An amp; qua- „otucrit jam dudum VetusTeftamentum, vel Pemateuchum fal-
S.Seriptu- ^ l-falterium, una cum quatuornbsp;a Mohammeda-

ra contra nis admitti. Libros enim cslitus demiftos hoc ordine numerant

medanoi

argu-' Evangelium, Pfalmos, Alcoramtm: amp; fatetur Moham-
aientari.nbsp;S u R A T. xxix.45. fe credcrc in illud quod demiffum eft

ad juda-os amp; Chriftianos , amp; Surat. xxvi. 1517, ad l-isjc

j Sapientes filiorum Ifraelis provocat. Sed
hï tantumnugseliint, queis fucum facit ignoranti popello. Nam
ubi ad rem deventum eft, nullam noftrisäcripturis fidem ad.iibet
nifi quatcnus cum Alcorano conveniunt. Urferunt enim Miifli-
mannos hac methodo Theologorum nonnulh, amp; ex Pentateucho,
amp; Pfalmis teftimonia citarunt, fed a nobis eorrupta , vel textui
jnferta, clamitant. E. G. Tcxtmn Pfalmi 11.7. Ego genui te, cor-
ruptumeffe amp; pro J-^ , Waladtoka,genuite,knhQnàûm

PValladtokaeducavite,8cpronbsp;Bonaiya, filius

«wtf^Xjlegendumeflènbsp;, Nabiya, propheta meus,

îvmt. Quafi Arabice confcriptum foret V. T. amp; liceret cor-
niptionem in S. S. fingendo S. S. corrumpere. Nam ex noftris
Evangeliisamp; Epiftolis Pauhnis firmillïme ChriftiDeitatemadftrui

fob--

concedit Ahmed Ben Zin,nbsp;antagonifta , fed illa m

fubfidiumnoftrsfidei fiäaeffe contendit. Quafidoannamfanxii-
femus, eique confirmandx aptamrevelationem quoquc fuilTemus

commenti: au« ftulta eft prserumtio.

^nbsp;XXXIV.

Judaos igitur corrupijfe Scripturasait suRAT.1v.48.nbsp;f^!«

Ex Judais fuere, qui muUrunt verba (Dei) Wo«//«w. Idem quod re-
SurAt.v. 16.amp;45.amp; surat. II.70. Fuerunt nonnulh QnAxo- Mlitur.
rumrcmaginexusoftcndit) extis, qui audiverunt verbum Det,
O-illud mutaverunt, poßquam perceperant, tpfique td jciebam.
Nota funt qu$ vulgo pro integritate Fontium citan lolent contra
Pontificios quofdam teftimonia. Et partim hic illa mfervumt ,
qnx oflendunt non potuifle judxos, etiamft vel maxime voluiflent,
Scripturas corrumpere. Quis enim crediderit Judsormi. gentem
toto orbe divifam , pariter in unum facinus conlpiralle amp; fi vc
impii ftuduilTent, piomm certe exemplana amp; (poft
Chriftianorumprivata,amp;publicis recondita bibliothecis,nonadul-

tcrarunt; aut fibi faltem fervaflènt genuinos quofdam codices; ^
quis vero de iis vel fando audivit? Si porro expendamus, quo
ftudioolim hodieque S. Scripturam colant Judsi, qua diligentia
indefcribendo amp; affervando Pentateucho utantur ne vel unum ;

percat,autperforataaUcubimembfana n pro n formetuf,dem-

que ad Maforetharumlabores, Judsorum incuris corruptione^tn
adfcribere non poterimus. Qui malitiam hic fingit, fingit mali-

tiofe. CumenimperfuafifintJudsidedivinaS.Scripturarumau-
^ äoritate,omnemillirationemamp;religionem exuiffe cenfendi lunt,

' qui malo animo S. S. corruperint. Num vero tales habendi lunt,
omnes Tudaei? abfit. Vel fx quidam idtentarunt, quo modopio-
rumexemplaribus labem adfperferunt, itaut bmverfdis hodiem
omnibus codicibus fit corruptio.? Etcuibonoidtentaffent Judsi?

anutGentilesoppugna?ent?atqiiiingenmmsS.S.exem^aribusta.

lia argumentanondeerant, ipfotefte Alcorano. An ut Chnftiams
fortius fe opponerent? at poffidebant illi jam S. Biblia amp; ii vcl
•uno in loco ludsos tanti criminis reos oftendere potuiflent, mu-
tuum utriusquegentis odium id non fivilTet intadum: econtrario

exS.S.JudxosoppugnaruntChriftiani, nec iUostextus, qm ma-

£gt; Xnbsp;XllTlC

xime Chriftianis favebant, immutarc voluerunt. AnutMohanv»
rnedem impiignarent, amp; pra^diäiones , qux de illo extabant,..
obfcurarent ? Nec id verum eft, nam venturum eum ignorabant,
amp; fi futurum fciviffent prophetam , qui colbpfam Patriarcharun\
fidem de Unitate Dei vidrice manu rcltitueret, ambabus eum ma-
nibus, ut Meffiam, fiiiiTent amplexi : tantum alseft, utftudiotefti-
moniis illis labem intulerint. Etfinge Judzos omnes id tcntafle,
quis credatprovidentianiDei,quas circaEeclefis fusconfervatio-
nem, amp; media eo infervientia (qualis eft voluntatis divine in S. Iibris
revelatio) fingularis eft, talempermififlecorruptionem, quseverba
Dei obfcuret, amp; principium fidei lubricum reddat, ut ex eode
vera religione judicare nequeamus ? Umbrs ergo fus colludatur
Mohammed, identidem elamans ex eo dignofci veritatem flise
dodrinœ, quod confirmet antiquas Scripturas. Quis enim judi-
cet? Ubi funt Chimaerica: illae Si nulla corruptioiiis labe notats?
Quonam terrarum in angulo delitefcunt? Certe non parum inte-
rerat caufs Mohammedicz, intégras illas fervatas eife, ut clarc con-
ftet a Deo miffum effe prophetam. Vel debuilfetindiasluminis
aurasprotuliffegenuina illa exemplaria, ut, ablatacorruptione, Ec-
clefix Muflimanorum infervire pofTent. Sed quantopere fudan-
dum ipfi fuiffet in refingcndis nolbis Bibliis, ut eorum hiftoris pu^
tidis Corani fabellis convenirent? Verum non ea res erat tuarura.
virium, o Mohammed.: prsftat abftinuiflè.

xlxv.

An^llr*nbsp;fufficiunt ad iniquitatem canfe Mohammedics d'emon-

methodis ft^^ndam. Nonnulli tamen alia methodo impetum in Turcas fa-
Turcae va- ciunt, amp; ex rationis luminc evidenter probari polfc hoe myfterium
lidcrefu- fibi perfuadent, verum

fint annbsp;profeBuris lit tor a hobus ar am.

idololatris Uti vidimus fupra. Alü calumniam calumnis reponunt, amp; a
ac °ufari Muflimannis polytheifmi amp; idololatrix accufati, vicifllm eos
f ueant. idololatris reos pronu nciant, quafi ifta d(^enfionc caufa. Chriftia-
norum indigeat. Sed generofi pedoris non eft fe convitiis ulcifci.
Qui enim Turcarum mores vel a liminefalutavit^fatisnovit, quam
averfoerga idololatriam animo fint, omnemque imaginum culturr^
dcteftentur. Certe genuinas feds Mohammedics fequaces nec
inlibris, nec nummis ullas animalium fpecies pingunt, nec unquam

in

in Scachiludio figiiratis utuntur imagunculis, ne ullo modo idola
Gentilium rcprxfentent, quamvisnbsp;Sc'nachilu-

dium Perfarum amp; Indonim Mogulenfium formatum fit

trV^^l?nbsp;ex figurh

vir or um, Cr Elephamum Cr Equorumi illi enün laxiori Cafiiifti-o-
ca (fit venia verbo) utuntur.nbsp;P-

XXXVI.

Videamus tarnen quid urgcant nonnulli, ut Mohammedani idb- XXXVI.
lolatrîE habcantur. Nempe Vener em ab iis coli fub nomi-num Ve-'
ne Cubar , quam invocenthac formula , äfi\a. xa, )cxß«§ Ä«,«quot;« fut»
ita enim Euthymius, CedrenusMo^wt. Ejufque effigiem inclufam^^^^^
eflê lapidi nigro , BraElati, quem adorant in- templo Meccano ; amp; üj colatarr
Deam rcprsefcntari Lundis corniculatis, queis ornata funt apud
Arabes turrium faftigia {Lumm enim, Vraniam amp;cVeneremco~
dem (enfu hic accipi obfervarunt ^örWtój , Selderms, Huetius
, alii) amp; in illius honorem facrato die Veneris, feu feria, quod ajunt,
fêxta, religiofecoli. Verum falluntiuquot; amp; fallunt révéra, qui talia
Chriftiano orbi obtrudunt. Ad Primum enim quodattinet, formula

illa, i-fkdArabicehsc eftnbsp;y Xlîl

Deus, ille mamus, Deus , eamque vocantnbsp;,

• ^nbsp;•nbsp;^Sfec. Hiß.

fiijaXuuffi^ov. At id non intellexit Cedrenus j/P , Ï^IHj
(quod fepe D eo adjungitur, ut videmus in Symbolo Mohammedi-
CO, quod in plurimis Akorani textibus ita fcribitur

^^ Non eß Deus niß ille) vertens, A/agnusSc
Magnus, pernomen proprium Cî^^r; Hacnbsp;etiamnum

TurcîE utuntur in precibus {àspiufcule; amp; prsco populum ad a-uv«'-

|lt;v convocans identidtm ingcminatnbsp;äIJ^ , Deu.

US'

magnustS}i, ficut naßx^ nil minus quam rê«erf»?fignificet. Etr'^r'^««
quisfanx mentis homo crediderit Mohammedem, qui tam curiofe p®quot; ^quot;'f'
9b omni idololatriz fpecie abftinuit, amp; Chriftianos Judasofquefe-
pius ejus criminis incufat, alteram Deamnbsp;introduxilfe vel ex

Gentilifmo refervalfe. Quam facile enim calumnia in audorem

E 5nbsp;retor-

torqueri pofTet? Deinde, quod ajuntlapidi

B-an infculptam Veneris effigiem, nullus Arabum teftatur. At
fcribunt in Templo Meccano lapidem hunc nigrum, quadratum
cfTe (quern fepulcrum effe Mohammedis inter magnetesfulpenfum
vulgo perfuafumfait, cum Medinse fepultus fit) amp;ab Abraham!
temporibus fervatum , magna hodie reverentia a peregrinantibus
vifitari. De imagine nihil, cujus certc mentionem injiceredebuiC-
fent, cum omnem illa lapidi auâoritatem conciliet. Fateor in
Saracenifmo Veteri Gentiles, qui Ctjl»;««?fuisDiisreplerunt, etiam
hunc adorarunt lapidem. Male tamcn hinc infertur, fervato eo-
dem lapide, neceflârio eundem illi honorem deferrij cum nemo,
nifihofpes in rebus Mohammedicis, ignorare poflit, plurimos ritus
amp;facra Gentilium Saracenorum a Mohammede transfumta fuiflt,
licet non eodem fine amp; icopo, uti in jaBu lapillerum, nudatione
capitis, vefle futili non induenda, manifefto apparet. Quod autem
de Lunulis corniculatis objiciunt, quafi in honorem Veneris aut
Uranise illas confecraffet turrium faftigiis imponendas, quis cre-
dat,quiaverfum ab omni imaginum cultu Mohammedis animiim,
ex ante dicäis cognovit ? Prsfertim cum fit alia ratio adoptatse
Scalig de fignum Lunute , quam adfignat Magnus Scaliger , nempe
amend, quod primo die menfis Moharram ineuntis Hegjrx, feu sera:, quse a
$emf. f. fuga Mohammedica nomen amp; i^itium habet, ea Lmx phafis fuerit.
' 3nbsp;Denique cultus Diei Veneris feu feriîe fextx, antiquior eft Arabum

inftitutio', quam nec immutavit Mohammed , nec prajccpit ;
licet facrorum eo die peragendorum ritus mutaverit. Hodic

diemvocant X«,*.;^ j (roy«'|(v,quaccetus,religioniscaufa,con^

gregatur. Ex eo autem, quod Veneris nomen in feriam^fextam
incidat, non magis fequitur Veneremeo die coli, quam die Saturni
a JudsisSaturnum, quod calumniabantur Gentiles. Undeliquido
apparet, falfo Mohammedanis impingi Veqeris cultum, ut merito
hasc arma rideant Arabes, fi his fultiprsfidiiseosaggrediamur.

XXXVL

•XXXVI. Non tamendcfuere olim, qui alia methodo idololatria: Mo-
Num all- hamtnedanos acculant. Ex hiftoria Ecclefiaftica fsEculi poft Chri-
rentlirquot;^quot; ftumxii, notxfunilkcsManuelislm^crztonsSc EußachiiThef-
Dcum Af falonicenßs Epifcopi. Defiderabat enim illc, deleri e Catechifmo

con-

PHILOLOGICO-THEOLOGICA. 39
oontra Saracenos anathema quod feriretDeum Saracenorum oAo- famada;
e^vfov, quippe quo offendebantur converiorum recens Moham-autvcn-
medanorum aures , quafi verus Deus anatheniate notaretur. Eu-
fiathius contra non verum, fed fiditium MohammedisDcumhic
intelligi pertendebat. Orta lis videtur ex intelledaperperamphra-

fi Alcoranica SURAT. cxii.verf 2. ubi diciturnbsp;suphm

Deus Jfa?gt;iado, voccnzKvmfiu, qaxaternumScincorporeum àz-thef. Gr*c.
notât, amp;cfolidum, non feêil'em , undc Graeci id vertebant oAa^quot;quot;-quot;»-
«•(pupèv, folidam amp; malleo duttam flatuamdlcas; ut Arabesquot;^quot;
talem Deum colere videreiitur. Mera hsc calumnia eft ex igno-
rantia Arabifmi oriunda. Cui non diffimilis eft illa, qus Tur- Benjamin
Carum nonnullos 01*1nbsp;cultores venu, appellat, amp; nullo nixa '»intrxr.

fundamento temerarie Mohammedanis objicitur.

XXXVII.

Denique nonnulli eruditorum inde S. S. Trinitatis dodrinam
contra Moflemannosprobare voluerunt, quqd in Corano fxpius in quod Deus
pW^«?»numeroDeuslocutusintrqducamrjE. g.suRAT. 1,1.93..

j^U^-s o'-i* i/fï^^nbsp;Etp.rofeaonuncdemi-i°ll'^;

fmus ad teßgna mamfefla (Alcorani verficubs innuit) amp; ibid.t .n 3.

Sjri^ijnbsp;cJis^ybnbsp;Ui j Vtiçjue miß-Mcrri'

mus te veritatis nuncium, amp; momtorem., millicsalibi. Hinc
ar^umentantur , Turcas debere plaralita^em in Deo agnofcere, pluralitas.
quiaDeusiwpWjloquitur. Fruftra. VeienimdidppteftDeum
loqui in focietate Angelorum, quorum opera utitur. vid. surat.
11.91.9 ^. vel modum loquendi effe aliis fcriptoribus non inufi-
tatum. Certe id conftat Mohammedem ufu pluralis phrafcos nil
intendiffe, cum probabile fit, ajudxis eam hauftam

effe,unacum aliis vocibusnbsp;IT'ti'n jt^A, nj'DK^

surat. v. 19.7 ö. amp; 11. 249. quarum vim ignorât. Quemadmo-
dum ergo fruftra tentares ex efficacia vocis H^ÏÏ^D, Chrifti mu-
nera adverfus Mohaminedanum probare, ita etiam ex locutione plu-
rali nullo fucceffu pugnabis. Videtur autem hic conceptus originem
traxiffe ex methodo Theologorum in oppugnandis Judsis, aliil-
qiie Antitrinitariis , quibus perfonarum in Deo pluralitatem de-
monftrarefolentexGenef i.2cr. DlKnbsp;qui textus ob-

fer-

XI.nbsp;Illi certe, revelationibus prater Cr extra S. S. ni^i, perfe-
Bionem Scripturarum tollunt,nbsp;Ecclefu eonvellmt, Cr
viam aperiunt hareßbus.

XII.nbsp;Hm autem, temerario nimis inßituto judicem fe controver-
ßarum facit, dum ohfiuram, mutilatam, Cr a fe dependen-
tem, Scripturam fingit, uttraditones fuas d^dc^at C^ p^erfio-
nem Fnlgatam nobis obtrudat.

XIII.nbsp;Qua cum ex Verfione tm Lxx potijfimum confarcinata fit,
faciles non prabemus aures Theologis Criticifque , qui prater
aut juxta textum Hebraicum, auBoritatemGraca illius verfio-
nis extollunt.

XIV.nbsp;Nam ex Canone Hebrao librosperiijfe quis prebabit? Nec
indigemus voluminibus Apocrjphis, ut Scriptura mutilata lo'
cunas fuppleant.

ADnbsp;.

Politiflimumamp;Doftiffimum Juvenem

ADRIANUM REELAND

^ DE

SYKBOLÖ MOHAMMEDICO

Difputantem.

Reelande, Aufoniis dudum innutrite Camœnis,
Et folite Helladicam tangere rite chelyn,

Quem lepids Charités, Sophie quem fanéta Dearum,
Ipfa fuis fingit Diva virum manibus. ^ . !■! ir

Jam meliora paras, ofedule, jam tua nobisnbsp;- -, ; ■gt;

Mufa novum facili peâine texit opus.

Ut jurat ignotas vulgo tentare latebras,
Et vix tentatas ire redire vias!

Dum Sanâ« Uranies per amcena vireta vagaris ,nbsp;, .

Vindicat amp; tomm pagina facra fibi.

Tu tamen Eoas etiam pervolvere gazas,nbsp;• '

Et fpretas aliis quzrerc tendis opes.

Mellilcga: ut volucres in faltibus omnia libant.
Imp entes fuccis peftora nedarcis.

Jamquc tibi Solyme Myfteria vafta reclufit i
Et tua Jordanicis era rigavit aquis.

Non tibi palmiferœ faltus clauduntur Idumes,
Aut Syra quae grèmio terra beata tegit.

Ulteriora cupis ; Nabataeaque regna petunuir.
Et Sabii molles, Panchaïcumque folum.

Feliccs Arabum colles, felicia fruftra
Arva, Giganteoconfceleratamalo.

Fceda Mohammedis qus dogmata luaviter urgent,
Vatis amp; inficiunt fomnia dira fui.

Illud Tartareo prognatum gurgite Monftrum
Tifiphone Stygiis horrida tinxit aquis.

Ejjiis Avernali percodum fulfure peftus
Horrendas Icelerum combibit illecebras.

Ille latro, totiefque aliéna in conjuge adulter,
Mutanda folitus pelkre merce famem,

F 2nbsp;Tol-

Tollere moxammosaudébataöt^^d^^^r^^s^ L lt;

Et facros vatum contemerare choros:
Bellerophonteos jadabat in sthera raptus.,
Pegafeumque novo tramite cornipedem.
I otquç pererratis, quse retulit ominà, ccelis? '
Qualia non Latmó fomniet EndymTon. ' ^ quot; ^

Hic vir, ^ic efl diris quem fecula cunda vovebunt'

Aufus m adverfum beila movere poIutL ,. ' ' ^ ' '

Quem toties veterum prsedixit pagina vatum.

Quem ffupuit Solyme contremefada.Deum
Quem geminus mundi jamdudum audiverat axis,

Tune Deum (fed qua perfîde, fronte) negas?
Ecce vocas Chriftum , concedis virgine nàtum,

Qualis Adam terra e virgine prodierat ;
Sed quibus Eumenides te confîxere colubris?

Qiia: Phlegcthonteo corde venenà foves?
Hune ut IdurnsEos tinxiffe cruore penates, '
_ Criminaque (infandum!) noftra piaffe neges?
Oens adamata Deo, nomen de nomine Chrifti

Ciuar gens, in titulos defidiofa tuos,

Quis furor armatas in vifcera vertere dextras»

Et fratrum infefta fervefe csede folum?

Qiiis furor infanis interftrepere omnia rixis,
Externo cum fit majus ab hofte malum ? '
H^ tela, hue rabies, hue arma fonora fcrantur
Terror Abydenis finibus ingeminet. ' *
Hellefpontiacse trépident fera cornua Lunjc ,
Barbara barbariem gens probet iila tuam. *
Fallor ? an haud longe fandis ea cura Camœniï

Hoftis ut Eoi verfa tropica canant.nbsp;'

At tu, qui larvam fucati dogmatis aufers,

Fortiter amp; jugulum vatis. Amice, petis,
Pergito viduris fic inclarefcere chartis.

Et pede inoffenfo carpere navus iter.
At tu livor abi, nihil hic tua fafcina pofTunt
Rcfpueret dentes provida charta tuos. *

Amicus Arnica

Henricus Sike.