ocr page 1

As^ '

Ar.'

t I

ocr page 2

(n/l

Lîtterae Latinac
Quarto nquot;.

j

]■

i^^jwnbsp;t^^^v .^nj tMjff^

) Jw^nbsp;pnM

Stilt.ïöj^V^HV

l/ttt Ç^J* tA^U'^Vtn ^ OMW^

ocr page 3

1

:

1 li
i!

l^mc lÀrtfrn

11

ocr page 4

:'-r nsihK 1 ^

n. M-

(L i

ocr page 5

• CORNELII VALERII VLTRAIECTINI
GAMMATICARVM INSTITVTIO-
NVM LÏBRI IIII.

Primd orammAtices latino rudimenta.

o

Z

Inflitutiones Grdmmlt;ittc£. In qmbmgenera nomimm cum
declmdttonihmprxter ml^aremgrummatkoru m tradendts .
prxcepns morem coiunBd fmt, kemque pmerita uerborum
atmfup'tms,

Orduoms Unndt jynUxts JèuconjlruBio.

4

Vecarmimm rAtionefhde uerfihus fmmdis,
Kuncdiligentmsub mhorermltis locis reco^iti auCti.

L V T E T I AE
Wafcofamm»fiia Ucobaa ad inftgne Montis.

M. D. L.
CVM PRIVILEGIO.

;. / „^iïil-rv-V

ocr page 6

^D LBCTonEM.

Grmmatïces ldtm£pr£ceptd maximepuerhnecejpim,^ qu£ tm ia
feqm poß'mt.qudtuor htsübmabfaluta-.complexä^ fu-n^quorÜ prmm tan^
nmnidimentd continet,dcuelutipr^pammnem quUdmad em tnflitu-
tiomim pdrtem,qu£efl de etymologid^ qu£ fmt nuperamba diciata Phi-
liberto ^Idcobo D. Hierony-mi k amp;eroeskerckr,e(juiti6 A^^^^
m£ jfeipuens.In dltero Itbropr£ter milgaremgrdmmdticorumin docen-

domoremJeo-enere^dedimtfonemminücoM'm^^

Tertitis ordtioriu Utm£ camp;nflmHionis comet^qM^tó Sligemt.er ad ufudtum
probdtißimorum lingusUtinx aurhommfirmonep^rpmdi. Q^Mrtm cdr-
minum rdtionem breuißime completiitur. Qms quidedfiosmt^ hienium
diSldYdmmdgnx^eiddolefcenti lodnniFrdnctfco Comitia Renuenberch
Domino in Zule lt;amp;c. Sedutfrode^em pLurihm^ effidgttdmidrnfepins a
multk libellos in difctpulorum chdrißmorum nomine diuulgandos curaui.
^ nequidin me pueroruminftitutonsdmplim defiderenf^nßlwetiaiu-
udrefiud^ijquoshicordtosuoloMprimdilld pr£ceptdfirmoneuernaculo
proprièdcperj^icuè puerts explicentj, eddemq; finedcerhitdte ßpiustncul
cdtd repetmt.Interimfdciles dHquot elegdntts fenféntiolASprxceptis o-
mmhm intermifcednt, utuocdbuUrerum dele£id bene Idtmaiam cum
pueri cognofcere inctpidnt. Siquid pmtered de puerorum inßitutione uidebi
tufddmonendumMßo loco monßrabiturdc primo quidempoßuerbomm
coniugdtiones libelli primi^quo rudis £td4dddhfolutcugrdmmdticesinflitU'
tionesprxpdrdbitur:deinde initio ipfdruminßitutionum: tum extremo li'
bro tertio,qui eß de Sjntaxhpoßremo in ultimi opufculi cake.

P RIVILEG IVM.

Regto diplomate CMtum efijtequis dim prêter Vafcojànum has inflittt-
tionesgrdmmdt^is Cornelij Vdlerij ante fexennium imprimdtt ne'ue uen-
ddt: quifècusfecerit.Obm amp; pœna infànftione £fiimata multabitur. Lu^
tétine Pdrifiomm. V.CdCend. 06iob.M.Igt;.XLIJC.

Ül

ocr page 7

CORNELII VALERII VLTRAIECTINI

GRAMMATICARVM INSTITV-

TfONVM LIBRI IIII.

Deprim'ts Grammatices latino rudimentis.
De infiimtionibus grammaticis poflprima rudimenta.
De orationk latin£ß/ntdxi,ßu conßruSlione.
D(f carmimm ratione,feu uerfihm faciendi^.
quot;Hunc diligetius ah authore multis locis recogniti amp; auBi.
A

L V T E T I AE
^pudVaß:ofamm,ma lacohaa ad'mßgnefontis.
M. D. L.
CVM PRIVILEGIO

ocr page 8

i i

Omnid, pv^cepufermoneuermculo proprie perfplcue puem expïL
centur.eademquefine acerbitdtefrpm inculcata repetantur. interim
fdciles aliquot ^ elegantesjentenmU obiter intermifceantur: utuo-
cabuUremmiamtumpueri cognofcereincipiant. siquidpmterea de
puerorum 'mSlitutione uidebituradmonendumjdfio ^oco mdicabitur:
primopoftuerborum coniugatïoneshuim itbelliprimij,quorudiixtas
ddabfolutioresgrammatices inüitutiones pr^parubitur: deinde initio
ipfarum in^litmïonumuum in extremo Itbello tertio ^ qm eü de Utinlt;S
oratiom confiruBioneipojïremo in ttltimi opufculi cake.

Horatim..

Qmcquidpr£cipieseüobreuU:»tcitodi6i(t

Ferciptant ammi dociles tencantquefdeles^

rrlvlleglvm

Bem diplomate cautum eß,ne quis alimprêter yafcofanum, hcu inßi^
tutiones o-rammaticai cornelij Yalerij ante fexenmum imprimât, neue
uendat:qmficmfecerit,libri6j ^pœna infanElione£Üimatamulta.hi-~
tur.Luteti£Parifwrnm y. cal. oBob.
M D. xnx.

Barillon.

m

ocr page 9

PRIMA GRAMMATICES LATIN AE

rvdimenta.

VîVeJlGrdmmdtkcihjlcertd. loquenài ^ fcrihendtra
m exoptimoru lingu£ Idtimduthoruleôiioneprofeâid

Vndenomendccspitdrsvrdmmdticd^Ahtcris.nbsp;CramaliteM.

\ Qmtfuntomnmolitemhres i^ui^mti.QMfmt? JttXux ■ •nbsp;ru

'abCDEFGHIKLMNOP QJl s T V X Y Z.
d b c d e f g hik. l m n o p q r f s t u x y ^
4 he ce de e ef ge hd i k.^ elcm en o pe qu er es te u ix y ^td

Qmttdtin£,i^und Gr^Cd.QU£junt:d^ej:,o^u.y. cx^,.i,„endofi cpcjyfjtyTPi

Curficdid£fmt?lt;^odperfeHOcemeddnt.nbsp;m,quemcUtt-

J ^ Jnbsp;^nbsp;r ■ rT :gt; ^ y ^nbsp;ranuncrcfert /

Qmtfuntex uocdlibm.quxconfondntespenpojjunt^vu^.Qt^Uu. ^^^^^^^ „
Quando?cumineddem jylldhduocdltbas dlinprxponuntur: utiuuo. amp;u,mmfita- ^ ^

Incr^ omnesprxtermcaUs. ^ literdmnbsp;^^^^^^

hjquteefidjfirdtionis tantum nota.nbsp;cmmtmyi.

Cur dppelldttefùnt conJondntes?Qmd mm uocali iunShs,fanent.nbsp;H^r»^^^

Vndefiuntdiphthongi?zxmcdljbi0gemints.nbsp;C p» gt;*

Quid eft diphthongm ? e/? dudmm uocdlium in undm Jylldbdm contra*nbsp;Ucp^'^r'i''^

ii:mfonm.nbsp;'

Q^otfûntdiphthongi?(^tuor.(^£?£jœj,dU,eu.qmbiis addipotef^

ei.qudrum lt;c ^ œnuncpronuncidnturute.
QmdfitexlitenshylUbd. Cî^dexJyIUbi6?DiBio. QmdexdiBionibm?sjttahafttxli

teriscumuoca-nbsp;•nbsp;•

oratio.nbsp;^nbsp;^ ,nbsp;7 - l'conmna

QVotfuntpdrtesordtionisfoao.Qwg,Juntfi^omenjVronomenjYerbUj $i„euocaUgt;,S.
^^ Vdrtïcipium,Aduerbium:,coniun£ho^W£pojitio,interie5ito

quot;irr^f/^/zX/^quot;'^quot; Q^otfuntrnde-^MuerbiÜ '„ZfylUbL
Qmtfimtexh'ispdrtesàe^Pronomen clmdhïleslitem ) Conitm£iio faat.
/^^clmAbHesfQuatuor.lt;iu£? jVerhum qmtuor. QU£? jPrlt;6pofmo

CPdrtiapium.nbsp;(_Interie6lio.

q^ i p est nomen?
■ • Omen ejl pdrs orutionvs^qux. cum cafi^corpHS dut rem,fine tempore
fio-nificdTj'.el proprieM vhilibertmiKomd,KhentH^:uel^pmuniter:

mhorno^urhsjluumMnm.ç^^c.nbsp;*

Qmtupiexeflnomern'Duplex.suhfïantimmamp;ddiejlmm^ hï^

.A u'./.

Uconmnat,.nbsp;rro

h

ocr page 10

■ Subftantiuum? Qmd perfe uerbo fuhk£lum eil: ut puer.Yel
cuipoteftdddij bonws, mdlasj mdgnm^pdrumMhontii e-
tjum^i^^c.

I^dtcBiuum?lt;:iuodfinefuhjldntïmfuppofitum ejjè uerho no
potefi-.ut bonia.ycl cuipoteß addi^resiut bond res.
Nec enim ordtionem dbfoluit nome ddieß'mum cum uerboj mfi adieHum
fùbfidntiuoM Vuer bonus difat.

^ Qmhtdi Figura
Qmtdcciduntnomi- JCompdrdtio Species
ndoólro.Ci^? quot;^Genm Cißis

/ Numerus Declindtto.

D E Q^V A L I T A T E ,
Qmtuplexeßqudlitasin nomineÎDuplex.Vroprid ^dppellattud.

rProprix, qudlicdtiit Qmd uni tdntum rei proprium efl:ut
Utirs,yenmjAene(ii,'Dido,CdrthdgOjOjJdirjberUj ^dlid
Qmd
eflj nomind propria.

nomen ) .AppeUatiutu qudlitdtls ?Quodpluribt{s rebus commune eftz
ut det4^,ded,uir,mulierjUrbs:,monsßuuita:YelqHod no efl
_ proprium.

DE C O M P A R A T I O N E.
nomind eompdrdntur l sola ddieóïiudj quorum ßgnißcdtum etugeri
uelminuipoteß.

^Pofitium

i^uotßntgrddm comparationti^lres.Qm? 'icompdrdtium

CSuperldtium.
rPofitiuigrddm?Eßprimd uox ddieBiui,unde compd-

rdtium ^fuperldttumformAtur:utfdnBiis,fort'ts.
Compdrdtiuigrddm? Qmdjuprd poßtiuißgnißcatio-
nemmdg
'isßgnißcdt:uthich£cßinHior,fortior:^

Qmießnomen-lt;! hocfdnBitUjßortm.

Superldtiuigrddus? Qmdfuprapofitiuißgnificdtum
ttdlde uelmdximeßgnißcdtm hicßn^tißmwjfor-
tißimusjhxc finBißmdforrißimdjhocJdnBiJ^mitj
, fortißmum.

DE GENERE.

éfitZf.'^quot;'quot;* Q^tfuntgenera nominumheptem. Qu^ftAdfculinum/aemininum, neu-

trumj

Qmdefl
nomen

ocr page 11

L A T I N AE R V D r M E N T A.

trumjCommune^omneJuhmm:,i^ epicoemm.

quot;quot;nbsp;rhicuir

hxc muiier
( frxponitur) hoc animal

dojUt

hic hxc hocaudax
hic authtec dies.

Quodefi

nomen Communtiictii hic ^ hxc Cm fleSlen^ hic ^ h^c fur

Omnis? cm hich^choc
Dubij? cmhicuelhxc
i^EpicosmfQuodunogenere utrunque fcxum compleótiturj ut
hicpajfer^ htecaquila. Omquatn hxcuere quod ad qualtta-
tem uocvmpertinet^uelmafculma uelf^emininafint.
Communegenm ejl^quodutriquefexui conuenitj ^ de nuribtngene-,
re mafculmoJefwminuvenerefcEmmino diatur.mhiumgenm efl^qaod
eodemfignifcatu mincmdfculmum^nuncfcemininum reperitur.

o-enera

O

D E

ADIECTIVIS ANNOTATIO.
^dieCliuafinttriplicidtnominamulta,pronomina ^pdrtidpia omnid'
fintque omnia generis omnis. Quorum altd tres uoces habent^ ut hic
bedtiiójhiecbeatdjhoc beatum: ipfi,tpfdjpfim: ditdtwSjditatd:,ditdtum.
AltdduoijUthic^hitccomh, ^hoccomeihic i^hxcbeatior,
hocbeatm.A.lid unicdm^uthich^echocfoelixjegoj difcens.

DE NVMERO.

Singuldrifj, qui undm rem figniflcdtj ut
puerjypuerijpueroj^c.
QmtfmtnumeriÏDm.Ciiüï^PlurdltSj, qm plures resjtgnifcdtjutpuerli

puerorum,^c.

DE FIGVRA.
Qmtuplexeftjigurd?Duplex.CSimplicisfgurts? (i^oddiuidinonpotejh
QMmodohiplex ^ copoftd.) inpdrtesfignifcdtesiutiuijresjprudes.

Qmdeflnomen \Compofitxfigur^fQuodpotefldiuidij,ut
l_ lufmrdndum^reJ^ublicdjimprudens.

D E S P E C I E.
Q^otuplexefijfecies?Duplex.Q^-{Primitiui£jfec}ei!'(iuoda nuüo de-
modofrrimttiua^deriudtiud. ) riuatunut durum:,ferrum.

Qmdnomen eff^.DeriudtiuxJpecie!?Quodderiudtur
ah allo: ut attremjferretM,d^um.

A tij

TmntgfnerS

uoUfunt:hic,

hAcJioc,

-Mafculmii Cui hic
Fxminmi'^ cuihxc
quot;^eutriwïcmhoc

ocr page 12

3» r i m a grammatices
d e c a s y.

quot;Momlnatmus.efl rei name: ueljd quod dgit.feu patiwr.

Gemtiumfimificdtrem.cmi'S dtquid
reEliuocantur,nbsp;. ^ P ■nbsp;, -r^J-.-J

t^tevi cafit,, 0. Qmtfuntcdfm ) Dattumcm mhmmr,ud cut pt aliqutd.
nomimml ^ccuftimmM quod efftcitur.

Qmi

VocdtluMjquo uocdmm uel compellamm.
yihlmuM^in quopriepofitio fuhduditur.

de declination e.

AnkuUs am
LMiw.

Qwdefideclmatio? tfldiEliomm pcrcdfm mfineudriatio.

Qmt fmtdeclindtionesnommum?Qumque. Q^funt ?Prima, Secun-
■Prim£declindtionk?Qmdhdhet amp; ingemtmo.^^indmuoM

uufd,mufx,mufce.i^mgmtmoplurdlhcirum.
Secmdxdeclmcitionn ?Qwdhabet i,mgeriitiuo,^ ojn ddttuo,
ut Mdo-ifier^rndgtilrimd^ifiyo. amp; mgemtmoplurdli^omm.

QuodK TermdedmdthntsfQuodhdbet mngmnmo,amp; hinddtmo^ut
Tfinoi
Sdcet-dos/dcerdomfdcerdoti.^m^emmo plural,M

men Qmrtx,declindtionis?Q^qdhahet ui,mgemtmo, ^ w,inddti-
■ uo,ut
fruchm,fruElM,fru£iuu amp;ingemmoplur.uum.
QmnUdeclmdtionn^Q^od habeteimgernmo, amp; ei in ddt'mo,

Fom^fleHendi nomina qmrnjuedechnattonumper omnes cdfus, in qui-

bm ohferudndcs,funtpnmum reguU tres,qu£/unt,
T)dtmm amp; dhldtium plurales femper ijdem funt.
jtemnominatiuppsamp;uocatiumpluralesijdem funt.
Neumrum funttres cdfmfmiles:,wmmdtimM, accufatkm, ^ mca-
mmjqui tnpluralinumerofere exeunt in a.

i n e l e x i o p r o n o m i n i sj

^rticulorum loco ufurpanturmlgo h£trHmgenerunotdi:hicJo£c)ioc,
qu£ nornmibm injleBendo prinponi folmt,qu£ftc declinantur.
Singulariter.

MdfculinohicJwii^sMicMnc^ o C^'oc
Genere^Facminino hxc, hum, huic, hanc, carent, ah Jhac
Neutro hocjm'ni^^huicjhoc,nbsp;{hoc

vluraliter

^ominttiam
uocatiuat
reEli uocantur.

ocr page 13

LATINAERVDIMENTA»nbsp;^

Pluraliter.

^Mdfcultno hij horurrij hisjhos, o Khls
Cenere^Fœminino h^e, harum, hiSjh.'tfj,eurent, ablt;his
^NeHtro hxcj, horum^ his^hxCjnbsp;(^hif,

Primie dedinationii terminationes fint UjMjeSjC.

NomindtiumGeniriuuSjVdtiutMjAccufitiuiiSjVocdtiuus, Abldtiutts,
Sing.hdicMufd mufs. muß mufdm mufr mufu
Plur.hisUufe mufdru mufs mufds mufs mufs.
Sing.hicAeneds Aenedi Aeneamp; Aenedueidn Aened. Aened.
Sing.hic Anchifes Anchife Anchife Anchifen Anchife Anchijè

ueUdm ueljd ueljd.
Sing.hiXC Venelope venelopes Penelope Venelopen Venelope Venelope^.

Propria cuiufque rei nomind ex ndturd Jùdplurdlt numero cdrent.
Leguntur tdmm
tres louesjduo X)ecij,
In plurdli numero ftfleHendd fint Oldßperiora^uariabunturutmufdi
AeneXjAenedrum^^c.

Ve fecund^ declindtïonis termindtionibiiSj
er^ir^ur^us, um^ews.

Nornindtium^GenitiuMjVidtiumjAccufitiuMjrocdtiumjAhldtium^.
Sing.hicMagißer magifin magrßro magißru magißer mdgßro.
Plur.hi Mdgtflri magißroru mdgßris magißros magißri magßris.
Sic puer pueri puerOj(^c. crefcentibm obliquts^ hoc eß omnibus caftbm
pramp;ter nomindtiuum uocdtiuumutriufque numeric qui reHifunt.
JtemjSdturjfdturi.fdturOj^c.YirjUfrijuirOj^c.

Smg.hic Dominus domini domino dominü domine domino. -piUui^^pro-

Plur.hiDomim dommorudomin'is dominos domini dominis. pria nomine
,nbsp;• /-nbsp;/-nbsp;rnbsp;r.nbsp;miat,uoM-

■ Smff.hoc scdrnnum fcdtnni jcdmno jcdmnum jcdmnu Jcamno. twumfrcmnt

Plur.h^cscdmnd ßcdmnorußcdmms fcimnd fcamna fcdmnts. peri,utßii.

Sing.hic Orpheiis orphei orpheo orpheum Orpheu Orpheo. comc.

orlt;ecc orpheos Orphei orphed..

^dteSliuaprim£ fecÜdxdeclindtionu funt m m,djum,lt;amp;mer,d,um Adieiîhia.

fnitdjUtdlbHSjniger,amp;'C. AlbminfleSliturjUtdommits. Niger.utmd-
o-ißer. Horum fœminindjit mußmeutrdjttfeamnum.

^ iiij

ocr page 14

PRIMA gRAMMATICES

De tertix declinMonh aliquottermmcttionibm.
Nomimtitmfiemmiiâ,V)Mum,kccufdtmm,vocdm

Slm.hicUbvs Up'tdts Upidt Up'dem Up,s Upidc
Plur.In lapides Upïdum Upidihm lapides lapides lapidibm.
Smg.hoc caput capitis capiti caput caput ■ capite.
Plur.ku capita capitum cafmbm capita capita capitibm.
Sin'T.hict^h^c huim huic hunc
lt;amp;hAC o ahhoctamp;hac
quot;^Sacerdos facerdoti4facerdoiifacerdotem facerdos ftcerdote.
htiamp;hoe horuamp;ham hvs hos^ka
o abhis
Plur. sacerdotesfacerdotufacerdotib^ facerdotesficerdotesfacerdotihus
SimnUriterJoic ^ h AC hoc Amans, hum amantvi, huicamantt,
hunc^hancamantem hoc amans, o amans, ab hoc^hac hoc
amanteuelamanti. vluraliterjn amp; bramantes lt;amp; hacamantiajjorum
^ harum ^ horum amantium, hvs amantihuf, hos has amantes
h£Camantia,o amantes ^ o amantta, ab hkamantibm. Sic vrudensj
prudentu,prudenti,(^c. mutath,antis,anih^c. in ent
'ts,enth^c.

Sinlt;ruLmref,hic amp; h^c hoc vœlix, hmmfœitds, hmcfœltci, hune
^ hanc fœhcem amp; hoc fœlix, ofœlix, ab hoc ?^ hac hoc fœliceuel
fœiici. vluraltter, ht ù fœlices ^ hxc fœlicia, horum ^ harum ^
horumfœltciumjatiuo h'i4fœlicibuf,accufatiuo hos ^hoi^^c.

Sino-ulariterMc amp; h£C-^œlicior,amp;gt; hocfœlicim,huin^fœliciorUMic
fϕiciorh hune
hanc fœliciorem amp; hocfœlicini:, ofœlicior, o /œ-
liciuoj ab hoc ^ hac hoc fœliciore uel fœliciori. vluraliter, Vomma-
tiuoaccufatiuo amp; uocatiuo fœliciores, fœlïcma, horum ^ haru^*

horumfœliciorumjoufœliciortbn^.

Tgt;e quartte declinationts terminationtbm m (fy*^

Kominatiuti6,cemtïuiM, Vatiuus, Accufattutu,yocatium,hhUtiiiai,
Sing.hic -eruBu^ frufiui fruBui fruBum fruclus fruHu.
vlur.hi fruBus fruBuU fruBibm fruHm fruHm fruBibus.
Qmrundamdatiuta ^ablatiumjiniturmubm,urarcubii4,amp;c.

f miens.

Vœlix.

Val'C'oyö'
fixhcim.

HominatiumcenitiuuSjDatium,Kccufatiuus,vocariui*Sj Ablatiuu^.
sino-.hi
amp;cmnm manm manui manum manm manu.
Plur.hinmanm manuu manibm manm manm manibm.

cornu.

corntbm.

Vc quintes

Sing.hoc Cornu cornu cornu cornu cornu
Plur.hxc cornua cornm cornihm cornua. cornua.

ocr page 15

iïtikxe rtdimentx.quot;

pC.,4c.es Ulnt^LtZ tT i'%

Sm^.h^cvides hdeinbsp;ff/fquot; ^^ctes Jpeaeh^.

J- . Jnbsp;fides üdenbsp;«oamp;abUtm,

pronomen?
! •U'^tpfi.iJhMcamp;k lt;iwl,madijamda int

nofler^efier. „ofir^ ^

COmne.utnofim,

n

ocr page 16

• fSinEuUm,ut egostuMe.
Quotfmtmmeriï mo. O^^Fkmlmtms^msM.

Qmtfrntmpvonomimbm perfbnxhres. Q^^^nmdjfecundtt,teniel,

{Vrmdper/dm? Kem defi loquentem,ut ego^nos^

Secundd perfona?Kem cuiloqumur,uttUjUos^
. TertlaperJbna?R,em de qua loqumur,m tile.

ANNOTATia.

Omnia mmina^pronomina, ^fanidpiajquoufunt perfhnlt;e?Tertilt;ei.
hincfuntexcepuHgocumfuts cdfibtapyim^perfondi-.i^Tu cuftii
cafibuSjS* omnK uocattum.fecundne perfonx.
Qmt pint cafm m pronomine? Totidem qmt in nomine^nmpefex.
Q^otpronomina uocatiuum habent^Q^atuor. funtlTu,meui,nofler
^nojlras. Vicimm emmjni pater, mea mater. Keliqua omnia mca-*
tim carent, Sui etiam nominatm o utriujque numeri caret..

de sign i'f i cation e,.

Quot funt pronomina demonflratiualQmnque.

curïta diBa^Qmdrem demanjlrent.
SmtfuntrelattuaiTria.
Q^f is,ipfe,qui.curficdi^aIQjiodremprim
diStam referant.

Qmt fint reciprocal Duo. Qutehui ^ fum. Cur ftcappellata?Qtua4d

eandem redeuntperfonam tertiam^quxprxcejSit.
Qmt funt pronomina pojffma I Quinque. Qu^?Mem, tum.fnm, no^
Jkr,ueJter.

Quotfuntgentilia?DHO.Qm?mfirlt;u ^ uefiras.

Q^otinterrogatma?Duo.Qm?Cuiiii,a,um,^cum.

-A

^ ... r \ fnbsp;lüeftpfe:,ifie,hic,is3

DeclmationesfeceruntJ (lnbsp;quLelqui.

quataor/ubqifarumjTerti^ rcotinenturj Mem,tutis,fum,nofier,

-Quarta:^nbsp;Noflroi, nefiras cir

^ cuiof,

mil

ocr page 17

I-ATINAE rvdimenta.^nbsp;^

JNflexiones pronominvm.

ma mthi menbsp;^^^

Pl'^r. nos „ofirü nohis nosnbsp;■

Jnbsp;amOK, mxperfin^n

»« no tn

ncrisomnis,

T«nbsp;^^

vos

a uobis.

uos

uos

Terfon£ tenia

SecZixpeifone
generis omias-

ftejhii uobis
nel uejlri

TSJnbsp;oenitium. Dat. Accufatium; voc. AhUtium.

SmTr f f'r^nbsp;tüts.

ipM,oru rfi. {ftos.fij^a Ijlt
Mattuo,fihocjtilhac4hoc. vlurairtergenereneutraifih^c. ^

dem,tdem:gemmo emfdemMtmo eidem: accufatiuo eundem^eandem.

Zanbsp;uelquidJUtiuo quouel qm.

^uauelqu,jquouel qut. vlurabter.quijcju^^ou^uel qul:.enuL,

tmoquos,qUiifjqu£uelqud.nbsp;^

Me^ tuu^J,^. musjd um. noflerjUeüer.d.um4efiuntur ut doming
habet m^^^^^^^ Jcui^Mm cum-u.

mcmdt,,^c.utdm(ins,nfubUto.

Bij

Sing.
Plur,

ocr page 18

PRIMA GRAMMATICES

qj- ID EST VERBVM?

VER B V M ejl:j,qmdaBionem.autpdponem,autneutmfineCd'
Çu, cum temporeJigmfcdTjUtdmdrejdmdrijfidre.

Qmtupiex efluerbum^Duplex.Verfonale lt;!^imperfondle.

Qmdefluerbum perfomle? Cimdper tresperfonuk m utroquenumero
uaridturjutdmojoceo,

ÇSubfldnt'mum

Qmtupiex efl uerbumperfondlelTriplex.Cimmodo^^Vocdt'm^

Qmtfùntfuhfldntiud uerba?Vnum. Qmd efl?sum,cuidddipotefl lorem.
Q«of Junt uocdtiua ?Qmique. Q«« ? nominor^ appellor^nuncuporj di-
corjUocor.

Qmdfuntddie6iiud?omniduerhd,prêterfubfldntiud ^uocdtiua.
Qmdeflimperfondle uerbum?Q^odnumeris ^ per fonts caret, tantum-

que per tert'm perfoniu numerifingularisfleBitur.
Qmtupiex eft imperfondle? Duplex .nam aliud efla6ltu£mcis;,d.liud

paJuutKUOcis.nbsp;I • .nbsp;'

f~.A6i'tu£ uocis ? Quod définit in uocem fmilem

tertijsperfonis fmguldribus uerbi aHiui per--

K fonaliSiUt decet.

Qmdeflimperfonalê\Pdf^iu£. uocis? c^uod définit in uocem fmilem

tertijs perjbnis ftngularibta uerbi paf iui j ut

leo-itur.

o

^lid uerborum diutfio.

Efl ne dlid uerborum diuifio ? ^.fl. Nrfw uerbum omne aut efl ahfolutum
dut trdnfitiuum.

Qmd efl uerbumdbfolutum? Qmdfenfum perfectum reddit fine caft

adieHo,utflofedeo,i^c.
Qmd efl uerbum tranfitiuum ? Qtiodnon reddit perfeSium fenfum fine
cafti dddirOjUtamoJoceOjrogOjmifëreorjobedio,cdreo,^c.

jnfleBunmnbsp;^ccidcntid ucrhi.

uerba per mo-

Q^tacàduntueïbo^.o6lo.çi^£?Genm:,tempm,modtii,figura,perfo»d,
ferfonoi. numerutjconiugatfoj^forma feuj^ecies.

D£

ocr page 19

L A T I N Ag R V D I M E N T A.nbsp;7

DE GENERE.
Qmtfmtgenera uerhorum^ownque. Qux?Afttmm,paßmm:,neutrtim»
äeponens, ^ commune.

~^£iiuum?Ciuodm ofinitur;, ^ aBionemftgnifleat,
hdhetquepaßmum in orutamojdoceo.hincßunta'
mor^doceor,

PäßiuumfQmdfinitumin orexaSfiuoßt,^paßo-
nemßgnißcat:utdmorj,doceor.
Qmdeßuerbam^ Neutrum?Q^dfinitur in 0, non habetpaßiuuin
or^niß in tertits perßnisMflo^curro.

iJ'itmUfierfi

DeponensfQuodin orfinitunonfitab aBmo.fo^ una quot;quot;quot;quot;^quot;Jquot;'quot;
1 1 r r ■
nbsp;/ ^ • ^nbsp;■ neutroruqua.

habet jignipcattonem:utloquorjrafcor,mortor. Mquc nomma
Commune^Qmdin orßnitum nonßt abaftiuOj ^ tiMahêtpr»
duasßffnßcationes compleBitur^ aBiuam a^ paf/quot;^^quot;^quot;quot;'
_ ßuam:uto/culormatre,(^amatreofculattnfrm.

aßiuum à deponentipuer difcemere difcet hocmodo.siuerbo in orabUquot;
Ptmrnperfonx reBe addipoteß^paßmum eß-.ut amor à matte.

DE TEMPORE.

^Pr£ßns:ütamoJc^heh lißjiaime.
Präteritum imperfeftü: at amaham, ick. had lief^
l'atmoie

Qmtßmttempora? S PrötteritumperßeBumiutamdUhick^hebliefghe^
Qmnque.Qm? hat.l'ay aimé.

PrtzteritumplufqudmperfeBü : ut mduerami ic^

had liefghehat. lau oie aim é.
^uturum-.utamabo^tckfdïief hehben. i'aimeraj.
ßmttemporaformanturaprxteritoperfeBofClimque.

culo continentur.
Ramjßßmirimtro,fßßormabit cetera prxßns.

D E M o D O.

r indicatiuwMtamo.
\lmperatium:ut ama.
{luotßntmodi?Qmnf,. Qui?J Optatiuusm amarem.

jComuüBiuM feufubiunBiumm amem.

InßnltiuiU'-tttamare.

B iij

ocr page 20

j r: i m a g r. a m m a t i c e s

^SmplexMe^,pnmkitta:tttrego,
(luotfuntji^r^Dux.Qm^'S

CCompofitdjhoc efl deriudtiud, utporngo.
Verhum decompofit^jigm'ie mcdnt,ex compofitu ndtum-.ut exporrigo.

fPrtm4:utlego,legtmits. Cuih£Ccomenit?Keide fe
loquentt.

Qmtfuntperfbm?^ Secunddiutlegisjegim.cuicomem? Kei cm loquU
lyes.Q^ts?nbsp;mur.

Tertid-.ut legitjlegunt.cttihlt;ec conuemt?R.« de qua
w loquimur.

^Singulam'M dicojdicis dicit.
Qmtfunt n»merilVHo,Qui^lt;

(_Plurlt;ilts:utdicimmdicitis,dicunt.
C Prima

Quptfmt uerhoYum cornu^ationes?JSectmda

jTertia

C Q^arta.

Zxclpitm-kpri
macoiugatio-
nedo,ciicomfa
fitis.circundo,
pelade, uenu~

ante rein infinitim uerhorum
in oiuelante r'nfecumU per-

Terti£comuo-dtio~.\ dicatiui modi uerhorum in

o.

or.

pimtainpe-

nultima fylU-
ha: utcirmdo'
re,circuniit-

abo^amp;e.

'Prim£ coniugdtio--
nis?Qmdhabeta
longum
Secundd coniuga-
rioms^Qmd ha-—

^O'fit'fdo.qm j^odeftuerbumK hete longtim \ fon£ pr^pnth temporh in-
t^htqtie coiri»nbsp;Jnbsp;^^ /^ir/1t'iit.i vnnAt ufiylinvuw. in.

nvs ? Qtwd habet
ehreue

Quart£ coniuga—
tionif? (imdha-
hetilongum.

Qmd

de forma sev Specie.

^PerfeBd
Qmtfuntformx uerhorum?jFrequentatiua
Qmtmr.Oiii^'nbsp;\)lnchoatiua

(_MeditMuafeu defideratiua.

ocr page 21

t 'A T I N AB R V D I M E N T A;nbsp;S

quot;TerfeCiumfmmittmmiy unde reliquteformx deducuntur rut

grauefcojhi/co. OmmaJum tertio coniugationis.
Medttatmum?Qmdajfe£iumfgmfiCitt:utparturto,coenm-
rio.suntque hxc quartx coniugationis.
ConiugdndiformuU infra adpartes ordtionti inmridbiles adiungentur.

QJ-I D EST PAR TI Cl PI VM?

'^.y^rtiafmm efi nomen uerb diefignif cms tempmiut docens,
C Genus cdJi(Sj,qudefümuntup

Participio qUotacctdmtf) a nomine.
Sex.Q^?nbsp;jTemptiS ^ftgnificdtio,duerho^

l^Numerm ^fgurdjdh utroque,

C Mdfculinum C Zeftus
QmtfuntgenerdpdrticipiorumfjFaemininum ( JLeEid
Qmtuor.Ci^ï

IZeöfum
Levens.^

O-

^Neutrum
Omne

.Amas',

Vlnitainitm

..Ans.

■ finituM lt; gt; qud aBiue (imificant. -^quot;quot;f

/nbsp;/ uVnbsp;J O Jnbsp;uerborum prt-

Ens \nbsp;C Doces \nbsp;mx coiugatioi.

Tits Tnbsp;CD0lt;f?«57nbsp;njsünensj}^

petjecru m J^Xm^nbsp;CNexn$\ exceptu uerborum co-

mmïiumpr£teritU: ut
ofculdtws j ueneratws
quamp;etidm défiuefigni'
ficdnt.-

Rus 1nbsp;^^mdturtislnbsp;^ABiue.

Futunbsp;YfnitUjUt-^nbsp;^ quafgnif cant ■lt;

^rtiin Cnm^ C^rntindus \nbsp;CPafme.

Qmt

funt

tem-

fora
pdrtt-J
cipio-J
rum?
rria.

B Hij

Prdtfènsin

m

ocr page 22

-VmfentU tempom?Aprimd perfona prxteritt'mperfeBh mtt
tando bumuelbdrmns-.utdbamabam fit amans, à nafce-

Vniefor-\ barnafcens.nbsp;.nbsp;^, et î n

mantur ^ Prxterm tepomUh ultimofupmo addtto s: ut a leBu leBu^,

participia ' aiiifumfm.nbsp;,nbsp;^

{juturi^Rtis?AhultimofupinoAdte6lorHS,utahamatufita~

tempo) maturuâ.nbsp;^

rtsin. ^pmUgenitiuoparticipijprxfenmteporis,mutando

(_ tis in dmlutabamantis fit amande.

CPrxJêns-.utlaudans
Qwtformaturpartict-yuturmn
rmgt;\audaturm^meji^mp
pta
à uerbo aSiiuo ? quot;S

Quatuor.om? Jvrxteritum-utlaudatm ^nbsp;ßmifcatiä.

L Futurum dttfjaudandui-i ^nbsp;^^ ■'

Qmtformanturparticipia k uerbo neutro abfoluto? Duo neutralisß^m-
ficationis,pr£pns,^fitturuminrnf:utßansßaturus, ?^interdum in
dm: ut dolendits, carendm,m^ilandm. nonnunquam amp; in tm : ut ui-
^ilatxnoEtesapudouid.nbsp;. , , \ ■

Qmtformantur a uerbo deponenti abßluto?Tria:Vr(eßns,pr£teritUj ^
fittturuminrm,utmoriensjmortum,morituriis. ^ quandoquein dm^
ttt utendaSjpMendm, lotidem habet participia uerbum commune.

ySinmlarps:ut amans.
QmtfrntnumeriparticlpiorÜ?Duo.Quinpl^^^^^^^

çSimplex-.ut dißens.
Qmtfunt
figurx.? Dax. Q^? '^Compoßtaiutdedißens.
Inflexioparticipiorum.
Participia omnia in m finita fleClüturut dornmm-.'îœminma eorüj ut mu
ßa-.ueutrajutfcamnu, Qmexeütinans ^ens:utanimas (^prudens.

Sequuntur partes orationïsmdeclinabiles.

QJID EST ADVERBIYM?

ADuerbiumeßparsorationisyquxadieflauerboßgnificationem eins
expU»atatqueimplet:utjßorisjhiCjnufquamjamp;c.

Significatio

Muerbioquot{lcadùnthria,Qi^?lt; C-omparatio

o

De

ocr page 23

L A 11 N AE R V D î M E N T A.nbsp;^

^efignrficdtione.

J^duerhiommmuhxfHmfignijim^

hocordmc.

ßtprdjinfrdj^c.nbsp;'

Ad locu. ^o,quor[il}uc,fßucjlluc,k. -f^Jt^^

^Loafquorumdtaft.) tro/ora^ßrfumjeorsgintorß, ^c.

gmficMtnbsp;\^^loco.yndej7mcJflmcßmcJndeß./iK/^^

pernejnfemejc/lituf.nbsp;/

[jPerlocum.QiM,hacJßac)lUc,lt;^c.
mfquant^ddtickur uerhk quiet 'u ^ motuf ad locum.

^eregre,fgmficdtmloco,adlocHmJeloco.

pTditenthfuturt? ^ ted,cr(U,perediejlt;iliquÄdo,^c.qucin-
^ dojqudmdudHm:,qudmpridem,is^c.
quot;
y(mnerdndt?Semel,bi6, ter,decies,uicies, centks, millies.r^e^
raroj^c.

^]fiymddihttlfciUcet,profeao,nwte,qmdm^^^^ efi,ftc eß,
runtnbsp;(^c,
• V

ordinn? Vemceps,protm(t4,demque,pr£tered,prmumjde' ^
inde^poilremojam^idmuero.nbsp;'

ir}tenogmdi?cur,qudre,quamobym,qmd,quidnhutrumjcin ^ v ^

non,nome,nunquid,ecqmd,lt;^c.nbsp;quot;ifi^T^óftifé

smditudim?(^dß/,c,ceu,ßcuhtdnqudm,utipermde. fiMât^ii^^
Qmhtdtu? fndleJihenter^fuuMterJoBeJoämJo^ -yffK^rf^l^'
£itßme,confultOj,co^tdtoßerio,funtm,t^c.

^f*bitandr?Forfdn,forßtdn/ortdßiSUelfondJjre,dn.
Kemittendihduldtm,fcnßm^lt;egre,u}x.nbsp;c^v^^

verfonale?uecum,tecumßcum,nohißum^uohßumnbsp;^

YocdduW. Kepde»dM. lurddthoUdepolJ^ÏÏol^^'''^
tilgend,?Potmjrno. Cqngr^namp;muUnlpdn^^^^^^

%dmendi!:SolumMntumJuntdXdtnbsp;^ i-nbsp;^

pien/wVèorte,firtuito. compciundi?UdgtsMmus,^c.

K«

ocr page 24

^nbsp;.TRIMA GRAMMATICES

Çvofitmmjuthyeutterjfaalejfipe.
^ttotfùntgradits compara^) cofaramm^ut brewusjfacilitis^ftfim,
tïomhres.çi^nbsp;jSuperlatiutts j, ut brewpme ^fucHlmej

^SimpleXjUtfacilejftpe.

lt;iuot/ùntfigur£?DU£.QU£R CompofitaMdifficile^.perf^pcjfspem-

mero.

Duplex etidm efladuerbiorumj^ecies-.primitiudjut mncJjic.Demati-^
mjutfurtimjbreuiterjdfurorj ^ breuis.

Qjr ID EST C O N I V N G T r O?
^^ô NIV N C TI ô
eftjCjuxpartes orationislt;onne£îit.

Qmtfùntaccidentidcomun^iionum'^Tria.

(_ otdo.

(it^tfunt{qu£UOC(intur)meflates?Sex. copulatiua, difiunSliuajap-

prohatiuajaduerfitiuajcau/âlisj ^ rdtionalisfeu lUdtiua.
Qu£funtcopuldtiult;e?Etj qut,qmque, dCjdtquejfmul^etiamj cum^
. tumc^c.

QU£fùnt.dtfiunBiu£?VejUeldut,ftuejfet(,neCjneque:qmht^^^
dubitatit{£j{tAnjnejdme,necne.^compdmiu£,utQ^m.utjbo.^

no probari malojquàmmultii mdlis.
Q^^funt approbatiux? Q^idemjequidemjuidelicetjnenjpejquippej Cfr-
tcj, f(ine,quidemjenimuerOi

QU£funtdduerfdtiH£^dt/edjdutemjUerùmjUerOjforro^atqu^

etfhquanqudmjC£terùmjdlioquijimo^nedum.
(^£funtcdufAlès?quid,quonidmjqudmobrem,nam, numque^enimSk.
qudtennS:,mj,nifhpr£jèrtimj^c.

qudpropterjqudrej^j^c.

^Simplex,ut Nam.
Q^tuflex efif^ttra^Duplex.j

CompofitctjUt Numquci

Qmtupls-x.

ocr page 25

Voapofitiux.ut Autem, qudem, quocjue,
Uero,enim,que^ue^n€:qu£ tres Incliti^

aiomm?Triplcx.qt^-j c^dicuntur.

ddmfmtnbsp;{Commmes,qu£poJfunt^pr£pom^

• . t i

qvid est praepositio? '

pR AE PO SITI o aim pdrtihm pr^ponitur, ueUppofitione, ■
1 utdddeum,uelcompofitwnejUtddeo.

Py^pofmornqHotdcadumtrmmtdntum^quodeJlcdfui^e^isuelac'

cufdtmui^ueUhldtmm.
'^ot/untpr£pofmonesdccufdt}mmrequire»tes?d^^^

penes.Seem dccufdtmo lunSlum reperitur,feddduerhialiter(i

'pins, o-foi'quot;» o

ram,cldm,deye,fX,pro,pr£,pdldmfine,abjque,tentis.^pracuL '

Quotfunt,qu£ recipiumdccufatmum ^ Mamumfqudtuor.
fiNupcy^fubtey-feddmerfaferefi^^^^nbsp;auihui
expltCd^

mturmjyntdXKnbsp;* ■

quot;Dhutdiduco.
viijUtdifhaho,
s.e,utretrdho.

Qamp;f/»ntpy£pofttionesmfepardbHes?SeptlQU£?^ Se,utfeduco.

' An^utampleSior. quidauoc'ibtu
Co,utcohiereo. qu'l»f
pr^fo.
Con,UtCOngredlOr, rinonfo/mt.

q^id est interiectio?

JNTEriecTio eil,qux, nientlf dffeBumfignificat.
Qwt acciduntintericBiomhnum. Qmdhigmfcdtio.

ilmtuplexefiordo zoiun

ocr page 26

PRIMA G RfA;M M Al» I C.ï S:.

/•Àdmiyanm^Pdptejhui.
Exuluniu uel Utanm?EudxJoj,o.
■Doletisfaetf^ahojhoihei.'Teren.ifi mmch. inltîoj holheu
Kidentiifîiahtthe.

TmemkFAtdtjhei.inAndrlaTeyent.HeiuereOfjj^c..

terkUio efl ex }^yicSîio- ^indnmNx. yitdntis?Apdge.

imfrouifi ali- __ ^ indigndntU ^excldmdnùshiemjpYohiQ.

hduddntisftue dpprobanthhuge.
Hertdenïtsuel'tromiefnuijudh,
sHemmmmmnger}tk?aUjß.
BldadientMjSodeSjmed tu^dpudfoemmai tdntum.
^Amdfiterr0gdnfk?Amdb0,dmdb0tej0bfecr0j,tjUteJô..

JRdtio hreuis dijcernendipartes orationii.

P Artes oràtioriisfacile puer agnofcet hac ohferuatione : Q^m decli-
nanmYpèrcafmjautmmina
fùnti aut pronomina j aut participia,
tfrónominafiht omninö oêtodecim,qu£ numero fito nota ftnt.vartici'.

pa,nominafuyn;àuerbi4dédù6l:a,ftgnificantiatempus.Keliquanomi^
naftnt-VerbapgnificMaliqmdferijagerejpatij^ per modes tem~
porafieBuntur,nbngt;pW'c^mi MdklihabilespaHesita difcet, vr^epo-
fitionesfuntplm mmiti
'^^mqûd^ntaj, qü£ numero tenendx ftnt. Q]^
partesorationtsconneSlunt,fîtritConiunBtones,Q««fubitum mentit
affeBumfigmfiçantjitocantunnterieBiones.Keliquafùnt Aduerbia.

Forniieinflfffetidi uerba quatuor coniugationumpermodos te-

pora.vardlt;iigmdta:,qult;Kproponuntur,fùntuerhoruma6iiuorum^
pajiiuorum.SéduerbjsaBiuti in ofitntadiicienda uerha neutra^qu^ad
eandemformam.fleBuntur:lt;^ pajëuisin Or, addantur deponentia ^
commumdjecdemmodouarianda.

quot;Brima coniugatioeßuertorum in M-e.

A6Â¥mm uerbum Arno.
Tnbsp;modo^teporeprxfentij, AmOjamaSj,amat,Pluralitey, ama-

nMm,mfrpi 1 mtilt;s,amatts,amat.vrxterito imperfeBoj,Amaba,amahai,amahat.vlu
m amatum. rdliter,amabamM^jamabatifj,amabat.vrxteritopegt;feBoj,.Amauij amdquot;
fßijammiLvluraliter^amauimHfj(tmauißf(;gt;amauerHnt uel amauere.

Pmmto

Atatetiamin. Q^^ßnt

•juid dcf rehe- ^^^
tient! s. Tei-ent.
in hndna,atat
hocitlud efl-,hïc
ilU lachrymA,
cuiusfignifca. ;
ùonuefietHe,
fedbxc etiam
altos ajfeü-M
ß^ißcat.

ocr page 27

Tir£temoplufqudmpetfeciojAmauerdmj,dmduerASjdmduem.vîurâli-
terj,dmducrdmmjdmduerdùsjdmduerat.mur0jAmdb0jdmdhls,dmd-
bit.Xgt;lurdliterjdmdbimnij,dmdbjmj,dmdbunt.

imperdttuo modo , temporepr^fentiddßcmddm ^ tertkmper- ^aiemuidetur
fondm kmddmetAwdlherdmemm,dmdteAment. Suturo^dmAto tu^
amdtoille.vluraliterdmemm^dmdtotej dmdnto ueldmdntote. t,lquot;

Optdtmomodojtemporepr£fent'i, ^prlt;eteritomperfeSio^ uîindm
AnfdrejdmdreSjdmdret.vlurdliterjdmdremuSjdmdretiSjdmdreiît.Vrx-
tentoperfeäo ^plußjUdmperfeBo^ utindm Amduijfem^ dmduifßs:,

dmduiJpt.vlMrdliterjdmdui^mitfjdmduiJptifjdmdui/ßnt.mtw
ndm Amemjdmesjdmet.vlurdliterj,dmemuijdmetîfjament.

Comm6i'mofeufitbiunHiuo modo^ temporepr^fenth cum Amern^
dmesjdmet. vluraliter^dmemus^dmetU^ dment. Vrxterito imperfoctojy
cum Amdrem:,dmdresj,amdret.vlurdliterjdmdremiisjdmdrettsjdmdrct.
Vrxtentaperfeéhjcum Amduerimjdmdueriij,dmduerit.vlurdliter^dma^
uerimtiSjdmdueritiSjdmduerint.vrxteritoplufqudperfeâiojCum Amd^
vtßemjdmautJfes,dmduijfetMurdliterjdmduiJfemHSjdmdmjfetis,dmd
utfßm.tuturo^cum Amduero^drndutYUAmduerit. vluraliter^drndue-

«nbsp;ft ,nbsp;.nbsp;nuittma ama-

nmm,amduenmjdmduerint.nbsp;ummu-.^

infinitiuo modo.fme numerU perfon'ti,temporepr£fentij P^^-^jZZ'utCfr
terito imperfeBoj Amdre. Vr£terito perfeElo plußudmperfoBo f'^^yj'teriil
AmauiJJe.VuturOjAmdturum ejje. Jp.nbsp;/-«/fff».

GerundtdßuepantcipialtduerbdfunttridjAmdndijdmdndojdmdndu.
supmdduo:priMjUtAmdtumjpoßeriiHjUtAmdtH.
Sdrticipid duo ßgmßcdtion'unbsp;Vr.lt;efensj ut Amdm^Viiturum^ut

Arndt ttr HS.

Vdßiuum uerbum Amor.
T Vdicatiuomodoj Tcporepr£fenti,Amorjdmdri6Ueldmdre,dmdttir.

nurdlttirjdmdmur^amdminhdmdntur. VrsLterito imperßftoj, Amd-^
hdr^dmdbdrts ueldmdbâre.amdbatur. vlurdlker^drndbdmur, dmdba-
mm,dmdbdntur.vr£terito, peifeSio, Amatus fum uelfui^dmatus es uel
frjßijdmdtiii eß uelfuit
.vlurdliter,dmdtifumus uelfmmWj amatießis
uelfuißti^amdti funt fueruntuelfuere. Vr^terito plufquamperfeäoj
Amatus er dm uelfuerdmjdmdtta eras uelfuertu^drndtm erat uel fue-
rdt. vlurdlit
er„ amdti eramiis uelfueramiiSj dmati erdt'is uelfueratist

G tij

ocr page 28

amM erdntuelfuerant.VHturo.hmdhor, dmabemueldmaherej amd-

yituy.v[m-dlker,dmdbimur,dmdhmmhdmdbuntur.

imm-dtmo modo,temp^rc pmfentl ddftcunddm c^r tertidm perfo-

ndm,kmire,dmdreturMurdUter,dmemur,dmdmmt,dmenmr.lHtu-

ro, kmdtor ttt,dmdtoriUe.vlurditrer,dmemur,dmdmmor,dmdntor.
obtdtmo
modo,tempore fr^fentt, amp; pr^tento mpcrfeSio, utmdm

.AmdrerAmdrer'is uel dmdrere,dmdr^tur.vlurdlttcr,dmdremur,dmd^

remini,dmdrentur.Vr£terko perfeBo amp; phfcjudmperfe^o,utmdm

^mdtmeffemuelfuifem,dmat,^4efesuclfmfes,dM

fitMurdliter,dmdti efemi^ uelfuifmrii, amdti effm uelfmßttts,
dmdt't cjfentuelfuifent. mturo,utmdm Amcr^dmcrts uel dmtre, dme-

tur.vluraliter;,dmemuridmemmhdmentur.

submnBiuo modoytemporepr^fenti, cum Amer, dmens ueUmere,

tgt;metur.Plurdltter,dmcmur,dmeminldmentur.l?r£teritoimperfe6io,

cu Amdrer,dmdrem ueldmdrere,dmdretur.Plurdhter, dmdremur,d-
mdrcminhdmdrmtur.Pr£terko peyfAcum Amdtmfim uelfu^rm,
amdtmfts uel fuerh,dmdtmfitueifuerk.Plurd^^^^^^^ ßmmuel

fuermkdmdttfttsuclfuerW^^^nbsp;° #

qmrnperfeBo^cum Amdtm eJpmudfuißem,AmdtM eßcsmljmßes,
dmdtm e(retuelfuiffet
.Plurdlker,dmdtieJfemm uelfmjfemm, dmati
cffetMfum^^amdtref^^^^

fuero,dmdtm ervs uelfueris,dmdtws erk uel fuentMurdliter,dmdti en-
mm uelfuermui,dmdtierkü uelfuerm,dmdti erunt uelfuermt.

infimtko modo fmermmerk ^perfom, temporepr^/enti^^

, ^ pr^xer,to h,peTfe£io,drHdri.Pr£terito perfeaoamp;plufqud^

£to,Amdtumejfeuelfuijfe.muro,AmdrumtrhueldmdndumeJp.- V»«»/

-Pa^L r*^'^^nbsp;secunddconiumkeß uerborum in ere. ^

quot;tl^l/* f-H^O

I -Tquot;nbsp;---------- temodocuiM ^cemmdocetisJocent.Prxterito imperfeBo:,^ocebdm,docebMjo~

r^i^^iu^nbsp;^^y^^ pi^^jit^.jocebdmttsJocebdttfJoccba^ Pr^terito perfeBo,

a^nbsp;^^ ^nbsp;V • - / - /

ocr page 29

Igt;ocuiJocHiJliJocuit.PlurdliterJocuimiis,docujfi^^
cuere.Pr^terkoplufqmmperfeSiojDocHeramJoaterMidocuerdt.Pla-'
rdliterJocuerdmm,docHerdt'uJocuerdnt.mturOjDoceboidocebiijdo~
cehit.PlurdliterJocehimtisJocehm,docebunt.

imperdmomodo^temporeprxjent'hddfecunddm ^ tertidmperfo-
ndmjDocejdocedt.Plurdliter,docedmufjdocetejdoceant.mtMro,Doce-
to tUjdoceto tlU.PlurdliterjdocedmwsJocetote, docento uel docentote.-
optdtmomodojempore pr^fenti^prteterito imperfeBo,utmdm
lgt;oceyem,doceres,doceret.Plurdljter,daceremmjdoeeretti,doceret.Prts
teritoperfeBo ^plu/qudmperfeEio, utmaDocuiffem, docuiJJes,dd—
cuiJfet.PlurdliterJomfpmiifJocuiffemJocu^^^^
cedm^docexfJocedt.PlurdliterJocedmufAocedmJocednt.

suhmnftiuo modoj temp ore p^rtcjenti cum Docedm,doceAf,docedt.-
Plurdliter
^docedmnSjdocedtlsjdoceunt.Proiterito imperfecta,cumVo-
cerem,d^ceresJoceret.PlurdliterJoceremiti,docereiisJocerent.Prx-
teritoplufqudmperfeiio^cum Docuijpm
^docuijfes^docuijpt. Plurali-
urdocmJpmiifJocuiffetisJocuiffentMturo, cum Docuero, docuens^
docuerit.Plurdliterjdocuermttfjdocuer'itifjdocHerint.

irtpmtiuo modo^fine numeris ^ perfomSjtemporepr^fentl ^prdC-
mito impetfeBojDocere. Pr^terito perfeBo ^plupudm perfeHoj:
Tgt;ocu!jfe.EuturoDo£iurHmeJp.
cerundid pu pdrticipdlid uerbdpmttridjDocendijdocendoJocendu.-
Sup'md duo:priui,ut doElum:pofleriuf,ut doHu.
Partlcid dmfignijicdtiom dBiux:pr£pnsi.Htdocens fucurum,ut do^
Burui.

P'dfiuum uerbum^Doceor.
\tJdtcdtiuo modojtemporeprxpnti, Doceor^docerkueldocere, doce-
tur.PlurdhterJocemur, docemini,docentur. Prxterito mperfeBoi
docebdrjocebaris uel docebdrejocehdtur. Plurdliter, docebdmurjo-
cebaminijoce'oantur. Pneterito perfeBo, -QoBm fum uelfui, doBm
esuelfuifliJoBmefluelfmt.Plurdliter,doBtpmmtttlfuimiMjocii
tiitfuelfuiftHidoBifuntfueruntuelfuere. Pneterito plupudmper-
fifto^-DoBiiS cram uelfuerdm, doBm
eroi uelfuerdi, doBm erdt ud
fuerdt.PlttraliterJoBierdmm uelfusrdmm, doBi erdtii ueifueratis,
doBierantuelfuerMt.WurojDoceborjdocebertsueldocsbere^tdocebi-^
tur.FluraliterJocebimuridocebimmiJocebmtur.

C

ocr page 30

PRIMA GRAMMATICES

Impem'iuo modo, tempore prxfenthddfecunidm ^tertidmper^
fortdm.Xiocere, docedtur. Pluraliterj, docedmur, docemmi:,docedntHr.
mturo, Docetortu, docetor jlle.vUrdliterJocedmttrJoceminorJo-.
centor.

optdt'mo modo, tempore prxfenti ^pr£terito imperfeSlo^ut'im
■Docerer, docerervs ueldocerere, doceretur.vkrdliterjoceremurjoce-
rèmin'h docerentur. Vrxterito perfeBo ^plufqudm perfeBo yUtim
^oBm ejfem uelfuijfemJoBm ejfes uelfmfes, doBm effet uelfuif-
fet.vlurdhter, doBi effemm uel fuiffemmJoBi effet'tsuel fuiffetu,
doBi effent uelfuifpM. vuturo,utindm vocedr^docearis ueldocedre,

.docedti4r.?lurdliter,docedmtirj,docedmim,docedntur.

submBiuo modo, temporeprxfenti, cum Vocedr, docedrisueldo-
cedre,docedtur. vlurdltter docedmurjdocedmini^docedntur.Vrxte-
rito imperfeBojCum Docerer, docererk uel docerere, doceretur. vlu-

rdliter,doceremurJoceremim,docerentur.vr£teritQperfeBo,cumdo~
Bm fim uelfuerm,doBm fis uelfuerU, doBm fit uel fuerit. vlurd'
liter,doBifimm
uelfuermm,doBifith uelfuenm, doBlfmtuelfue-

rmt.vrxter'itoplufqudperfeBo^cum voBm effemuelfmffem, doBws
effesuelfmJps,do6im effet uelfuifpt. vlurdliter ^doBie/pmus uel
fuiffemmfdoBieffethuelfuifptls^doBiefpntuelfuifpn^
DoBm erouelfueroJoBmertiuelfuerU,doBm erit uel fuerit. vlu-
rdliter,doBi erimm uelfuerimmJoBieritk uelfueritiSjdoBieruntuel
fuerint.

infinitiuo modo finenumeris (^perßnis,temporeprxfenti,!;^pr^
tertto
impeyfe6io,Vgt;oceri. Vrxterito perfeBo ^plufquaperfeBojDO-
Bum
ejpuelfuifp.muro, DoBum iri uel docendum ejje.

varticipid. duopdßkdifigmficdtionis-.prxteritumj ut DoBuSjfutu-

rum,ut docendm.

Tertia contugdtio eß uerhorum m ere^e breui.
ABiuum uerbumjLego.

ÎT^dicatiuo modo, tempore prxßnti, i.ego,legvsJ.egit. vluraliter, legi-
mmJeo-itisJe^unt.VrxteyitoimperfeBo,zeo-eham,le?ebas,leo;ebat.

, ,nbsp;t^nbsp;I 7 ■ I Jnbsp;■nbsp;rnnbsp;I ■

^luraltter,legebamm,legebdtti,legebant.vr£teritoperfeBo,legi,legi'
ßiJegit.vluraliterJegimmJegißU, legeruntuel legere. Vrxteritopluf-

P

k

f

ocr page 31

«a¥inae rvdiatenta.

legeram.muro.ugarnjegesjeget. Pluralkerde,

o'emmdep-ctisJeo-i-ytf-

. Optanuo modo More pr^fenu,^preterite mperfeSfojUtinar»

J. LttraUterJegamtiSjUgMisJegdnt.nbsp;6 lt;S

hgd^Jegdr Pluralnerjegam^^^^^^^^^ PmiitoLperfeij

Plurahterjegermmlegermjegerinunbsp;' ^ ^

Jquot;h^tiuomodofiuemm

Pdjiiuum tterhum^legor.
T Nfcatiuomodoteporepr^fentiMgorM^^^^^^ UelVezereJegmr. Plu-
Iraluerle.,^nbsp;'r^ferflao.ztgehurje.c

runtuelfuere Pry to plur,..„.perfeaOjLeaJerim uelfLhe.

i^'^llegerejegetur.Plural,terj^^^^

imperauuomodo, temporepr^fent,,adfecundamac tertiamperfonl
J-e^ereJe^aturMurahterJegamurJegimimJegatur. Fmro,Ugitor,le^

ocr page 32

^RIMA G RAMMATI CES

gitor.PluydlkerMdmmlegimmorJegmtor.nbsp;_ ^

Obtatim modojtempore pr^fenti^ prxtertto imperfeBoMmAm

^ererMerensuellegerereMgeretur.PlttrditerAegeremur,legeremïmJe

%rctuy^ Pr£terito perfeBo ^plufcjuamperfeBoMmamLeBii^eßem
uelfuißemMM eßes uelfmßes, leBm eßet uel fußet. Plurahterjeäi
eßemM
uelfußemH^JeBteßetisuelfmßetisJeäi eßentuelfußent.

turOjUthumLegarJegurisuellegare^egätur.Plural,ter
jninijegantur.nbsp;^ . u , .

ConimBiuo ftuefuhiunSlluo modo,temporepr£jenti,cuLegdrJegäns
uellelt;rareJe(rdtur.PluräHterJegdmurJegdmim legdtur. Pr£tento,m-

perftâo.cuîégererJegerêrisuU legerereJtgeretur.^^^^^

leJeremim,legerentur. Prêter,toperfe8io,cum Ze^nsfimuelfuer,m,
ieäm fis uel fuerk^leam fit uelfuerit.vlurdhterAeBtfmui uelf Mermuth
IcBifitts
ueifueritk,leäifintuelfuerkt. Pr£terito plufqudmperfeBo^
cum u6im effem uelfuijfemJeBta effes uelfuiffes, leBui effet uelfuif
fet.vlurdltterJeBiefßmiii uelfutffemut, leBt efjkis uelfutjßtisjeäi ef
fentuetfuifTent. Juturo.cum ï.e£im ero uelfuero, leSiu^ emuelfuerts^
Uaui erituelfuent. vlurdlherjeaierimi^s uelfuenmni, leBi eritu uel

fuer1tis,leSl'teruntuelfuerint.

infinitiuo modofme numerh ^perfön'is, tempore praßnti (^pr£te^
rko imperfeBoM^i' Vrxterkoperfe£io eST*plufqudmperfeBo^zeöfum

effeuelfuiffe. tuturo,he£tumiriuellegendumeJp.

Pdrtkipid duoßntßgnificdntiom pdßm£ :pr£terkum,ut'LeBM:fn'

turumjut legendtis.

Qudrtd comugdtlo efl Herhorum in ire,i longo.
.ABiuumuerhum, Audio.

j^„^iohpr*t'lvdicdtiuomodo,temporepr£fenti,Audio,dudif,dHdit.rgt;lurdliter,audt'^

rito,Màm,igt;t ^^iif^niidh'ujdudiunt. PrxteritoimperfeBo^Audiehdm^dudiehns^dU-^
f''^'quot;quot;''quot;quot;^''''' £ehdt.vlHrdliter,dudiehdmttf,dudiebdti5,dudiebdnt. Pr£teritoperfeBo^
Xudiui3dudiuißi:,dudiuk.vlurdliter,dudiuimt0jdudimßiijdudiuermtueL
audiuere. PreteritaplufqudmperfeBojAudiuerdm,dudiuerdf,dudiuerdt.
^lurdlkerjäudiuerdmufjdudiuerdtii,audiuerdnt. ïuturOjAudidmjdudiesj,
Audiet.vturdlker,dudiemm,dHdietps,dudtent.
imperdtiuo modojtempore pr^fenti, dd ßcunddm ^ tertiam perfoquot;

ndm,Audi,dudiät.vlurdltter,auSdmus,duditej,dudidnt. hturo^AudkOj

audtto.Hmlkcrj,dudimm,4udftotejmdimtoucUHdiuntote,

o^mim

ocr page 33

latinae rvdimenta.nbsp;r^

OptdtiHO modo.temporeprétfentl^ pr^tento mpeyfeFtoMmdm Au-^
diyem,dudires,audim.vlurdl'tter,dudtremu^,audirem^^^^ Pr^te-
rkoperfeBoprplu/qudmp€rfcBo,umdmAudmJpm,dudmJps,^^^^

uijjct. vlurdliterj dudmijfemus, dudrnffetis, audiuijpnt. vuturo, utmdm
Audidm,dudm,dud\dtMurd[tterAudidmmAud\dtu,dud:jdrit.

CotunBiuofiueJubiunHiuomodojemporepr£fenthCumAudiam,du^
dm,dudidt. vlurdliter^dudiamM, dudidlis,'mdidnt. Pmmto imperfe-
fto,cum Audirem.dudiresjdudiret. vlurdliter, dudiremmjdudiretU^dudi-
rent. Prxteritoperfe£io,cum Audiuerim,dudmer'is,dudmnt.vlurdltter,
audmerimti{,audmeritis,aud'mer'mt. PrxteritoplufiudmperfeBo^cum
AMdmJfemidudmJfes,dudmjJfet.vlurdlirer,dudm^^
diuijpnt. tuturojcum Audmero^dudiuemjdudiuerit. vlurdliter, dudiue^
rimuijdudiuentisjdudmermt.

^ Infmtiuo modo fine mmeru perfonh, tempore prlt;efim ^ pr£te~
ritoimperfeSio^Audirc. PreteriteperfeSio plufqudmperfe£lo:,AU-
diuijp, iHturOjduditurum ejp.

cerundiduelpdrticipdliduerbaJurittrhAudiendidudiendojdudiendu^

sup'md duo:pr}(is_,ut Auditum:,pofieriifijUt Auditu.
Pdrticip'td duofgnifcdtionts dBiu£:pr^ens,ut AudiesfuturuntM au-.
diturus.

PdJ?immuerbumjAudior.
Jl^lidicdtluo modo.temporeprdcfenti:, Audior, dudm ueldudircj duditur.

vlurdlfter^dudimur^audiminiaHdtuntur. Preterite imperfeBo^ Au-
diebarjdudiebdrii uelaudtebarej audiebatur. vlurdliterj dudiebdmur au'
diebdmirii,dudiebdntMr. PrxteritoperfeBojAuditmfum uelfuij dudttus
fsuelfuifli,audit»i ejluelfuit.vlurdliterjduditijumus uelfuimus^duditi
fjlis uelfuiJlïfjduditiJùntjfueruntHelfuêre. Preterite plufquamperfeFlo,
Aliditus eram uelfueram^duditHf
ernf uelfuerdSjduditm erdt uelfuerdt.
flurdlker, dudiueramm uelfuerdmmjduditt erdtisuelftterdt'isjduditi
erdnt uelfuerant. ^uturo^Audidr^dudieris ueldudiere^dudietur. vlurali-
terjdudiemurjdudiemiuiydudiemuy.

^ ^mperdtiuomodo,temporepr£pntiadfecuddm(^ tertidm perfondm^
'Mdirejaudidtur.vlurdliterjdudidmurjdudiminijaudidntur. vuturOjAu^
ditorjauditor.vlurdliterjdudidmurjdudminorjdudiuntor.

Optdtiuo modojtemporeprxJêntij^prxterito imperfeSiojUtindm a«-
dircrj mdirerisj uelaudirêre^ audiretur, vluraliter, mdiremurj audire^

ocr page 34

r R. I M A G R A M M A T 1 c E S

miniyduiirmr. PrxteritoperfeSloi^plufquamperfeBoj utmdmliudî'.
tm ejfem uelfuijpm^duditm efps uelfuiffes^dudkm effet uelfuijjèt.Plu-
rdliter^duditi effèmm uelfmffèmm^duditi effêtls uelfuifptisjduditi effent
uelfmffènt. Fmuro^uttndm Audidr^dudiaris uelciudtdrejdudidtur.Plurdquot;
literjdudtdmurjdudidmin'haudidntur.

ConiunB'mofinefub'mnSiiuo modojempûre prafenti, cum ^udidr,
audidris uel dudidre,dudidtuv.Plurdltter,dudtdmur,dudidmmh dudiatur.
Pmterito imperfeBo^cum^Attdirerjaudireris ueUudirere^dudiretur. Plu
raliterj.audiremur,dadiremmhdudiretur. PrxteritoperfeBo, cum Audi-
tmfm uelfuerim, auditm fis uelfueris, duditm fit uel fuerit. Pluraliter,
auditifimm uelfuerimm,duditifitis uelfueritis, dudinfmt uelfuerine.
Pr^gteritoplufqudmperfeBoj, cum^uditus effèm uelfuifpmjduditm ef»
fis uelfmffès^duditm effet uelfuifpt.Plurdliter^duditi effimm uelfuiffè-
mm^auditi effetis uelfuijptis.auditi effent uelfuiffint. Futuro.cum .Audi
tm ero uelfuerOjduditm erisuelfuerisjduditm erit uel fuerit. Plurdliterj,.
mditi erimm uelfu ermm, duditt eritis uel fueritis, auditi eruntuelfUe^
tint.

Infinitiuo modo, finenumeris i^perfonis, temporepr£fenti,^pr£*
ter'ito imperfefto,iAudiri.Pr£teritoperfeBo ^plufqudmperfeBo,^t{-
ditumeffeuelfuiffi. Fmuro,^uditumiri,ueldudiendumeffe.

Participid duo fùnt fignificationis pdj?îu£ :prxteritum,ut ^uditmt
futurum^ut dudiendm.

Deuerhisïmperfondlthm,
rochacllua \7Erha imperfinalidj quxfint uel dBiu£,uelpdfSu£ nocis,tdtuni
fa»cafmt,/èd V fledunturper tertioperfonds,utudCdtJecet,continrit,(idturfedem

ContingltjUtlegît.

T î^dicdtiuo rnodo,contin^t,contingehdt,cQntmt,contigerdt,contin(retl -
^Imperdtiuo,cotingdt,tdntum.Optdtiuo,cotmgeret,^^^^
gdt. ^uhiunBim,contingdt,contingeret,comigerit,cQntigiffet,contigt^
rit. InfinitiuOjContingere,contigiffè.cmriscdret.

IlturMauditur.

ndicdtiuo modo,iturJhdtur,itum efiuelfuit, itum erat udfuerdtjbt-
tur. imperatiuoj eaturjdntùm. Optdtiuojreturjtum effit uel fuijptj
edtur. SuhiunBiuOjedturjreturjtumfit uel fuerit, itum efjètuelfuifjèt:,.

^^{ntuelfHérita JnfimtiuoJriJtumeJpuelfuifejitmiri.

ciferèpoffttnt
ab omnibus
»trhis.

ocr page 35

LATÏNXE RVDIMENTA;nbsp;jj

Injîexio uerborum quorundam anomdorurn,

.ASiiuurnuerhum^ero.
J^'^icdtiuomodojtej.orepr^fenti^^^^

^ mferunt. PweritoImperfeiiojVerebam/enbofj^^c.utMl Prx^

plufjuampe^eBo, t«-
leram,tulem,^c.utlegeram. Futuro^^eram/cres/eret,^cmleo-am.

Impemiuo modojtemporeprjtfmti adfecundam tertia perftnam,
^^^^firat.Plurditer.feramm.ferte/erdnt. Future,fem^^
fir^mm/ertote/eruntouelferuntote.

Optât,uo modojtemporeprxfentij^pr^teritoimperfeao, utinaver^
rcrn,ferres,ferret.vkrdliterjferremm,ferretkjferren^ PrxteritoperfeBo
?^plufquamperfeBo,utmdmruh]fem,^c.utlegiffem. Futuro^utinam
FeramjM,atjUtlegam.

SubiunSiiuo modojcum ^eram,^c.Pr£terito mperfeSto.cumlerrem^
férres.^C.Prxtemo perfefto, mmTulerim, utlegenm. Prxterito pluf.

qucimperfeBo,curmultjfem,^c,Futurc,cum rulero.utlenro.

Infimtîuo modofine numeris perfonisjemporcpr^fenti, prêter!-
to tmperfearo.Verre.Pmteritoperfe6lo e^T*plufpuamperfeHo/ruliffe
.Fu.
turoUturumefe. Gerund^a^verendiferendo.ferendum. Supin^
tumMU' PctrticipiaJerensMturm.

Pajliuum uerhum Feror.
jNdicatiuo modo^mporepmfentijFeror^ferrn uelferre/emr.Plurali-
ter,ferimur,ferimini,feruntur:Frlt;£terito imperfeâîo,
Ferebar, ut lege-
har.Prxterito perfeHoMtia fum uel fui,ut leBusfum uel fui. Pramp;terito
plufqudmperfe£to,i.atM eram uelfuerdm,ut leHm eram uelfueram.FU'
turc,FerdYjUt legar.

Imperatiuo modo,temporeprxfenti,Ferrefirdtur. Pluraliter/eramur,
fenmimferdntur. Futuro, Fertor/ertor. Plurdliter^ferdmurJeriminor,
feruntor.

Optdtiuo modo,temporepr^fenti,^pmerito imperfe6lo,utindm

F^^yerjferrertsuelferrere,ferretur.Plurdliter,ferremur^errem,ni,ferren-
tur.PweritoperfeHo,^plufqudmperfefî:o,utindm Ldtus ejfem, utk-
Bm eJpm.Futuro,Ferdr,utlegdr.
Su.biun£liuo modo,temporepvi£.fenti,mm,Ferdr,^c.Pr£terito imper-

fe£to,cm Ferrer utfrprd. PrxteritoperfeBo^cumtdtmfm^mleBrn

V tij

ocr page 36

prima grammatices

ßm.prnerito plufciuamperfcBojCumtam efem,amp;lt;c.fmro,cum UZ

tmerogt;utleEiMero,nbsp;.

Infimmo modo fine numem perfonls,temporepr£fentt ^pr^teri-
tompeyfeBo,Fem. PretermperfeBo ^plufquamperfeBo,Latum
ejjeuelfmfe. Futuro, ^utum Irl Participk duo^Latm amp;ferendus.
Suhfldnt'tuupi uerbum^sum.

jNdkatluomodojteporeprxfenthSumjeSjef^.^lurdkerjfr^

A Fr£teritompeyfe6lo,Eram,erai,eratMurditer,erammjerattSjerat

Pr£teritoperfeaoJuifuiaifmt.Plurdter,fum^
fuere.
Pr£termplufquamperfeäo,Fueramfuera^:,fuerdt.vluraliter/ue-
ramiMßeratkjfuenit, FuturOjtrOjerk.erkvluraltter.erimui.en^^^^
Imperdtmo modoytemporepr^fentisk uel es,ft. vluraliter.jtmmjitn

uelefiefmt. Futuro,Efto,efto.vluraliter{mus,eß:ote{unto.

OptdtiuomodoAemporeprxfenth^pr^teritoimperfeäoMindm Ef
feme/resjeffet.vlurdlkerjefemm.efetisje^^^ Preterm perfeäo,^
plufqudmperfeaOjUtindFmfp^^^^^

fetlfmfßnt. FuturOjUtmdmsimfisfu.vUUter.ß^^^

AHOmkos! SubiunBiuo modojtemporepr4ent,.cum simfisß.vkrd iter

s.,em.ßa,ßet.nbsp;pr^terko imperfeBo,cum ^ffemjefeSjefjet. vlurditerj efjemm

tffetisjeffent. PrAterkoperfecio, cÜFuermfuerisfuerk.Plurdliterfue

rmwsfuerkkfuerint. Pr£teritoplufqudmperfeBojCumFuißemfuiJfes^
fuijfet.vlurdliterfuijfemkfuifetMfui^^^^^
rit.vlurdlkerfuerimmfueruisfuertnt.

Mnitiuo modo fine numerus perfon'i^,tempore pr^fenti t^pr^te^

rko imperfeBo.^jfe. Pr^tentoperfeHo amp;'plufqudperfeaOj^u,JJe. Fu-

turoproprio cdret.cuim loco uti licehk mfnitiuo,fore,uelputurum ejje.
cermdiis fupints caret.Pdriicipium unum eü^Futurm^djUm.
Poßumünter coniugddü recipit/v-.PoßÜjpoteSjpotefljpojßmuSj poteßisj,

poßunt.votera,potuhpotuer^otero.0ptdtmomodo,voj^efes,fetjiamp;c.vo~

tuiße.poßim. subiu£iiuo,Pojiim,poß^ottierm,potuero. infnktuovoffe,

potuiße. Profumjprodesjprodefi,profumm,prod€fli4,prosut.vroderd,pro~

fui^profuerlprodero. optdt.prodeßem^iamp;c. infmt. vrodefe. interferi-

Volo.nbsp;, , r i

1 Ndicdtiuornodojtempore pr^fentiMo.u'iSjUult.Plurditerj uolumm

^uulti^Munt. Preterm mperfeBojVolehdm.utlegebdm. Preterm

perfcBöMwMwßhUt legi. Pr^teritoplufqudmperfeao^yoluera, ut

/ Ä.nbsp;leo-eram,

ö

ocr page 37

L A T IN AE R V D I M E N T A. .

legeumJutUYO,yolAm,uoUsMetMwdker,uolemmmlem,mlent.

Imperatiuo Cdret,cuitts loco utimurpr^fentifuhiüBiultituelM uelitj^c.
oputmo modojtemporepr^fent'h^pr^terito imperfecicjUtmäm vel-
lem^uelleSjUella.PluraliterjUellernHSjUelletiijUellenr. Fr£tmtoperfectoi
O'plufquamperfeóiojutmam Yolmjßm,ut U^tm. FuturoMm^Ve-
limßel:^Mit.PlumüterjUelmm,uek't4,uelint.

SubiunHiuo modojemporepmfentijCum Vdinij^c. Praterito im-
pxifeHojCum Vellern,uelles,^c. Pmeritoperfe6io,cüVoluerim, ut le-
gevim. Pr£teritoplufiuAmperfeäo,cÜVoluiJpm,MlegtJfem. FutarOj,
cum Voluerojutlegero.

Inßnitiuo modo fine numem ^perfonvsjempore prxfenti, ^ pme-
rito imperfeBoyeile.Pr^teritop^rfeé'io ^plufquAmperfe£lo,Voluifß.
Futurocaret. Gerundiafunt^ Volendi,uolendo,uoUndü. Supmpsca^
ret.Participiumunumeß,uolens. Malo^

M^llt;gt;,mauU,mauult,maluuM^,mauultM,malüt.Udlehd,mal^^^
ra^Uale,males,malet,dpud Q^ntil. Imperatiuo,malvSjmalitj 0gt;c.
OptatiuoMaÜe,maluifpm,malim. suhiü6tiu0jUalimjmalle,maluerimy
maluiße,maluero. inßnitiuo UalIej,maluiJp. ceteris caret. Nolo,nouis^
nouult,nolHmu^,nouulti^jnolÜt.TuturOjüola.. imperatiuoquot;Rclii^plu-
raliternolite.mturo, iiolito,nolitote. In clt;eterisformaßmplicisimitatur.

Eo.imperfeBotlha.^UturOjibo. Ef quibufda locii accipit e pro ijUt,eo,eÜt,
eat,eÜtOjeitjeafjeatjedmiM,eatisjeänt. Gerundia,lundi, doJÜ. Participiw
lens. Keliqud nota funt. Ven30,uenibam,ueniui, ueluenij, uenicra^ue-
mbOi^C.GerundHi^participtis caret. Supimtm,Yenum.

.Admonitio.

HicfentetioU coplures locutionesfamiliares ex optimis lingU£ latino
authoribus decerptxproponantur, ^ in partibis^ orationu cognofcendis^
pueridiligenter exerceatur.Tiebet autemproponi teneramp; £tati prxlegi-
ea,eX quibm lingua primu,deinde ^pe6im,morefq;formctHradelegd-
tefermonvs latinifacultdte, ^iudiciu reBÜ. Profuerithicgeneraliaali~

quotßntdxeospr£ceptaßbiungere,utliherales{ndhosfolüpr£ß0pue-
risingenuh optiimM)puenliüßudiorüformdtoreshdhedt,in qutbus rude
pueritia, ^ ia primas literarumfubamar.a radicu Luguftantem molliter
leniter exerceant,non tantum partibis oratiónii agnofedii, quodo^
mniumprimu eß, uerumetiamfacili conflruEtionis exammatione prxlu.,-
dantad exaBioreminßitutionum ^ integr^fyntaxeoscognitionem,■

ocr page 38

PRIMA GRAMMATICES

GenerdU quxdm de conJlruSitone prjßceptd.

Çquot; vhildntiuum ^ tidieSituum debent ejjee'mßemgeneris,mmeyijlt;^
O caftu :ut vir honm. ormdum efl,utfit mensßm m corporefdno.

JlelatiHuntj^ antecedens interß confentitmteodemgenere, numero
^ perfina-.ut optimus eß author^quiprodeft ^deleBat.StultHi es,qui
hutc credos.

Nominatium^uerbumperfonalefimtimodiißuefappoßtumz^ap-
Viominatimn, poßtumjcongruuntinterß in numero ^perfona, ut tvopronuncio. Tu
autquoduice recitos.Petrmaudit.Nosdimittemur.Vosmanebitk.no?mnatiumhicße-
penonexprimitur,ßdintelligitur in uerhisprimx fecund^perßgt;n£-,ut
dixifli.non dixi.^xprimituraut^m dißretionis aut emphaßs caufa^ut Tu-
neillees?

^nnotatio in tresprxcedentes regulM. Duo uelplurdßn^Uria,plura-
lis Ulm habent,ut Yirgdiits ^ Horatm bonipoet£ßnt.

Ohferuandum eß,primamperfonam digniorem effefecunda ^ tertio,
^ fecunda tertia,ut Zgo ^ tu diJ^utabimus.Tu amp; fraterpronuciabitis.

Interroo-atio ^ rejponßo conueniuntinterß defolo cafr^utQmpau-
pereß?auartts.Cuins eßpronunciare carmina?Petri^u.eltHum eßuelmeu.
Qmtinuemßi afßsMuos,^c.
V Duo nominafubflantiua eandem r€mftgnificantia,ponunturin eodem
Dmfuhfianit. caß,^ uul^o appofitiodicitur,ut chriftm dominus,Maria. uirzo.bosa-

uaremeande ^ , nnbsp;■ ! n n ■ tnbsp;^

figmßcanüa. nmal,uel boues animal,uel bos eß animal.

Zjitxegißs. Subßantiuum nomen regit alterumßbfiantiuum {quodnon eandem
^^ , remfigmficat)tngemtiuo,ut
Vitafapientis.Omnium rerum uiaßttudo eß,
uTresdimrf^ Omne uerbum uel adle£tiaumpoteft regere datiuum ßgnißcantem
ßgmficantu. commodum uclincommodum,fiue rem,cui aliquidßt : ut, Veritas multh
noneiliucundaßedfoiugrata bonis.Mihiifthicnecferitur,necmetitur.

Verbum aBimm regitaccufatiuum in repatiente:ut,VeritASodtumpa
rit. Item deponentia ^ communia aBiueßgnißcantiaM, Puerpatrem

ueretur.uatremofculatur.

Etqu^damabfolutaacimepoßtaiut, Omnes unamAnetmors. Ludit
Oper am.

Omne uerbum paßiuum recipitpoßfe ablatiuumiunciumprlt;epoßtiom
à,iielab:utfiafidaturab hisxulpaturdb illis.

Omnc

III

nominttiui
fvtitm',

im

VII

VIII

IX

ocr page 39

mem.

AccufamumJîanificMtem temporis diuturnita^
tem:utjScripfitres hom.

'~remporis diuturnitatej qui eitam
indccufttiuo ponitur : ut^ yixit ^
trihmannis.
speciem temporisycumfit inter~
rogdtio per quMo-.ut, Scrip ft ho
ra tertiAj no6le , fuperiorihm
quot;^^mjicdrnem ^ diebus.

inpumentum: ut^scribo cdUmo,
cui non potejl dddi cum.

Cdu/dm:utjPdl/etmorbo. Yitupe^
rdthuncinuidia.

VerhMronu^mtuohntdtts mfdcultdt., ^ uerba imperfondl,a, JCI
quÎm^ZT^quot;'^quot;nbsp;CorœhofiultwrM, JCII

peten dd. Sedet triffis^incurutisi^c.

'^'!^''^rnend,^uendendi^permutdndiyremntdhldtiuumpretium

djUus-.Udgnoreuetdir. ócc. zmipLè di-

quot;!^^^oCdrgt;Hsquam£^l,rndbat.scdexgunthosgenitiuosM

rti^mmons.nbsp;^ «i.nbsp;^ ^

f^pmZTcndnbsp;d mepr^ceptor,^

Priordfuprnd ddiunguntur uerhis motas dd locum.nordtim. speBdtur?t

E

Vltotit

OmneuerlumpoteJlK
rcgerepofifetrescdA

[m communes ^

AbUtiuumfi-

JCV

XVZ

XVII

ocr page 40

JRIM A GRAMM ATI CE'S,
venmntiye cuhitum ud dormlmmJeambuUtumjpranfimjCöemtum,ue'
ndtuniji^c.

Poftenord dèeclmis qmhufddm adiunguntumt lUuenalls-M diBufcc-
dum mfücjuejh£clim'tna tdngdUintrd qu£puer eil.
XVIII ^duerbid mn^mtur uerhn uelpdrtkipm,uelnomintbuf, ^ interdum
diks dduerbtu-M^Vdrum perpendk.temere mdtCdns,udldeßuptdm,ddmQ-

dum^uer,henemdne.

Propria nomina oppidorum ^ uicorum in ^enkiuo adiunguntur uer-
^I^etii cjtiiefemin locoßgnificantibusßfintprimx uelfecundx declinattonis:
fZt IjlTrefe- fed tn datiuo uel ablatiuo,fifinr tertix declinationti j uelplurdUs numeri:
yütm-admur-^
vltrdieBhLoudnij,kurelmXutett£,Torndci,tamp;c. Cdrthagmi
yfrbam'oJ' Uel Cdrthdgine,ïgt;anfi0. Athenis, ^c. Kegtonum dutem/mfuldrum ^
adlocti,q«i te. ^Qnxium nomimhwspr^pofitio dppomrurficutappellatiuii: ut, Habitamt

yndtSeriocü, ygylts fignifcantibm motum ad locum additur accufatium nominum
oppidorum amp;uicorum-Mt,Yenk9.omdm,Cdrthdginem,Lutetidm,
Sedregionum,infuldrum montium nomimbn^pr^pofuto additur; «f,

inltdtdmjn Kphricdmjamp;c.

Verbd m otm a loco, uel per locum, re'juirunt nomen proprium oppidl
autmctinabldt!uo:ur,KediitKomd,carthdginejVdrifm.sedr.egionum,in~
fularum montnmmmmibHf p)Y£pofitio additur,ut ex ualia,per cer-gt;
mdniam,(^c,.

VemtiS.

NOt£,qmhm oratio dißinguitur,funtquatuor uelquinque,ut j quod
uocdtf-r commd,quo orationii membra imperfeBdfigndmur.
Perfe£iiord notcintur hacfigurd : quod colon dicitur.

^bfolutafentetidfignaturhdc. quamliteramdiufcuidfquitur,dppeU
Idturqueperiodm.
intemgMio? Interrogationts h£C notd eil ?

^ Pdrenthefis,altquidincludens,quodfaludfententiapoßkeximi,nota'^

Timmoqm.turduobu^femicirculis,hocmodo ( )

\y4ccentuunot£funttres,acutm,ut' grauis,ut' circumflexttfjUtquot;.
ihmZtnf.e .Acuto amp; circfinfiexoßllaba dttoümr,grauideprimitur.
xusmomqua. ^ Lonvdrum breuiumß'llabdrum not£ßmt
damprarabcnbsp;' notdeüuocdihdfinediBionisreuulfcinfidensextre-

meiner £iUt am,pro aisneMesne,egone.

Subunionii

XX

XXI

Commttiti

Colon ut :
Terioda^ ut

ocr page 41

LATIN AE rvdimenta.nbsp;jg

HypodUßoU,(jua male coniunftaßgregantur:urjcon§ficit(try/w: ne*
qu!slegat,confpkitnrßti.■ ; ■ ; x - '' ~ ^ :
Vixreßshxcnotaefiquot; ut,aulai.

Deßüahis dmidendis KeguU dum ohferuandx.

' ■ ^ ■ ■ ■ ;nbsp;' :, v-s.quot; ■

Prima.

€Onßmntes,qu£mprincipio diBiomscomMngipofßtntJn medio fe-
iungtnondebent^utuenuiloi:nam flare ^ fludium dicitur. efl
igiturin hocnomine tertiajyllabaflasßcm mlupm,pm:nam ^ptifina
^ vtolemxH^ dicitur.infeneBtiS,tenia eflJyüabajÜm.in proximns ^ßm
CHndafflxi.

Secunda.

QVx compoßtdßntjinhis unaqutcque pars perß poniturjutabste-

^ miw abstineOjne^ßiojpr£ter^o,reJfondeOjab_^leo,^c.

Finis Kudimentorum,

E ij

ocr page 42

INSTITVTIONES GRAMMATI-

CAE POST prima RVDIMENTA
puerU edifcendx,

Tnqmhm degenere declinatione normmm eontmSim prater mh
o-arem crammaticorum in docendo moremjtémque deprxtmtts ^ßk.
^pm uerborum commBefr^tcepu breuia ^fdctlid mduntur.

Confcripu k cormlio Ydlerto vltraiemno, ^ diSiatx duob'mfrdtribm
Jermdni6,opnm£ßgt;eipuerk, vhiliherto amp; ucobo
, D. meronyrni a Se-

roe/^erc^eqmmaurati,Domiminmerrnont.(s;^^

fulii charißimis.

^dmonitio.

GOmlm mrnimm ^ uerborumflexionibtis,interim dum h^grami
mtiu inüitutiones puerif expUcmtur, ^^ repetitione quotidiana di
lio-enter mculcantur^ne prxceptionum exempU deßntßibeüia alijuis
pvponmrJoBmjßcitts amp; utilis. Breuioresaliquot ^faciliorcs
c/ce-
ronk epiSloU. Erudtta coUoquia^qualis eß iüa xohannk i.udouici vi«« ex^
ercitatto lingua: latinx.TdbuU rerentian^-P^äicepta diqua morum ac ui-
t£.sde£ti aliquot ex optimkpohk uerficulhut numerorum modulatio-
nem ^ concinriitatempueri
nonium etiam intelligentesadmirari ind-i^
piantjqu^irrandioribiismagnxdeleBationiji^ußm futuraßt ^ orna-^
mento.ludaniquoque dialogifeleBi adufumfabularum. itfiquidaliud
eß eiußnodhut ^^profit ^ deleHetjbene latinum fatis apertum. ybi
iam libellos altquotaudierint pueriJiBabit his pr^ceptorbreuiufculAißv-
moneuernaculo epifloks^qm latinereddere dißant.ta^tüe recognofcens,
nonfolum emendabitjuerumetiam quemadmodum id^quod eratdiBatu,
rtele conuertipotueritjoßendet^O'fuam deinde conuerßonem proferet.

Gramma

ocr page 43

n^ißorkejmhoresemrradißientta,qH£pr£Ceptlsconchdi mn
poteß:

orthographîdj'^ Cin îkerts-\
reSiefcriben-
crdm-nbsp;dimtionem

mAt'i-nbsp;VrofodUjVeBenbsp;inßüa-

cesparnbsp;promncian -nbsp;bt$

tes au-nbsp;dirationem I

thore J MethodkeQ Etymologia, ^trades,^nbsp;^»erßtuf.

Quinti? qu£pr£ce \ tartium ora-Q \ in dtcl'to\

Quintt

liano

funt

in dïciio
nibm

ptareBelo tionis difcri-
quendt ^ men ^ pro- ■
fcd^endico prktatem
t'met. eu- Sjntaxif^refta
ins partes diftionücon-nbsp;in oratio

^funt:nbsp;iunftionem Jnbsp;y^nibm

Qm ordinegrammatices partes traditx fint.
orthographia non uidenturhoctempore nobis prxcepta tradUa,
admonendipotim ij,qui literas conneSiendi ^ reSle legendi rA
tionempueros docent,ut emendatosproponant codices, aut eos ipßcorri-
gat,iubeatq;fmgulas pr'mü literas,deindeßllahas, tum tot as dt£iiones,po-
ßremodißinBionesmebrorüßntetuperßeBxdihgeter ipßs pueros in-
ßicere,^
obßruare,quo quicq^ modoßcnptußt.inprimis uero curent, ut
clareßllahof omnespueriexprimat,corrigat oris uicia,qu£ßpe sutadeo
uaria,ut dijßcileforet numero coprehendere,cumßnguli$ ßre natiomhus
peculiaria quxdaßmtinpronunaado uicia,qu£uulgm non animaduertit,
doóli notât. Qißiobrem de hac parte cum alij multa fcripferint, nos earn
omittendam,^pr(eceptorüindußri£,in inßituendo relinquenda putaui
mus. Alteragrammaticespars, quxeßde pronunciando, pofl syntaxeos
prxceptabreuiter knob'ts expltciibitur,quam interim pueri ex prxceptoris
amp; emendate loquaitiußrmdne quotidiano dißent.supereß etymologia,.
quxproprie uocnm originesfcrutatur,^ nouasftgnißcationes (unde ^
nomen ducere uidetur,quod cicero umloquiuconuertit') qu£ cum dißri-
wiina quoque orationis tra B:et,n os hac parte h'is
inßitutiombusfacili me-

thodo,ordineperßgt;icuO}breuiter^ tarnenfijficientertrademm/equetesonk.

ùrdinempartium oratiomsin totQopeYe, amp; declinationÜ innomme, ita

£

ocr page 44

utgenerdihm régulas frimu breuiter explium,mox m fmguB declma^^

tfOmbmnom'mmngenm^fleBendiuariem coniunhimtradiM code
loco reponanturAtémque uerborumpmerita ^ ftpina coiungantur.
Ef

ftqutdretgrmorUannotundum occurret^quod cognitisprxceptis prdegi
debeatjd in ommbm op ufculu adßnem Itbelli reiicistur.

Vmmmdtice,efl ceru loquendi fcrihendt ratio ex opti-

morum lingua latine authorum leBioneprofeâia.
Nowf» à hrern inditum/cientiam literariam notât.
r .Sex uocalesjdjejjoju:^ Gr^caj.

Literxfunt und ^jQmndecim cofo-jnbsp;^üquidlt;sjjm:,n,r.

uingitf.lx his [nantes^ex quibiiSjSemiuocaleslt;DupliceSjXj:^.

ixhis C^.momdicon.

Diphth0ngiquinquefuntj£j,œjaujeu}^ei.

componuntur ex liter is cum uocali coniunBisßillabxjex fyüabis di£iio -
nesjex diBionibus oratio.

r Nowf»nbsp;C Aduerbium

Pdrtesordtionis j-qudtuor JPronomen cqHatHOrin-jPr£pofitio
ßmtoBoj ^declinabilesjVerbum fdeclinabilesjConiunBio

lyartiapiumnbsp;(^interieBio.

Nomen^efiquod cum cdfu corpm aut rem fine temporeßgnißcat. ^
, nnbsp;rVroprium^quod unipecuhare eß.

quot;'vniM mc'is:,utfdpiens.
•Duarum uocum^quarUprior
commmis eßduum gene-
\ rumjdltera neutimsjuthicj
■nominale h£cfortisj)ocforte.

I irium, uthicbonm h£C bo-
Adieêiiuumjnbsp;na^hocbonum.

'nbsp;TriumjUtmet0,noßer.

jgt;articipiale S^nim uocisMamans.

(jiriumjut amatus, amandm.

dornen eß\
duplex

ocr page 45

.l^ccUenmnommUoBofunttC^alimjCompurMw^^
gura:,JpeoeSjCd.ftifj(^ dedtmt'wquxrepetemur ex rudiment^.
H IC degenere dedmatlone comunHtm, de compctMtione breui-
ter expiicabimr.

BE GENERE.

Çsignificmonejutldcobwjmdfculinigenem. VroptemiieBi
Gemm tribusmo- )Termmmonejmmufijfœmimmgenera.nbsp;quot;quot;

disnofcuntur. '^jAurhoritatejUttalpaJub^gener,i.yirgilius,ralp£ fim^/quot;^'
ocults cupti..

ReguUgenerdes degenere mrnmum exjignijicdtione.

Prima regula^majculinorum.
NOMIN^A uirorum (i^ ojficionmuirihum,itemdeorum,acjj}iri- mfidina.
tuum.funtgeneru mafculmiM cicerOjConJul^fraterAupiterj cabrieL sa~
tctn.Etnommaequorum ^ canummafculmorum, mVyrou, Melampus.

Pr£tereii:-iüomin(iuentorum:,flumorum^ menfmmjunt mafculmaj,
vt BoreaSjAuJler^KheniHjtAofa^Acheron^ Aprilif^Maius.
Sedallmjijix^z^ lerhe/ûntfœminina.

IJotandumefl-.nomenjpeaale quandoqueacaperegenus uods commu
niorujc^fenfum potim quàm uocemJfeBari ut Albula pota deo^ in tel-
ligituraqua.rhejjalus Ojja^fubeiuditm-mons. Mnuchus Terenttana^fci-
licetfabuU.centaurusmagna/ciltcet nauis.icdus poflquam ludificatus
efimginmjdejlfcelefius.

iecmda reguUjîœmminorum.
Nomina muliertimilt;^ rnuliebrmmoffidorumjite'mquedearum ^ taminina.
furiurumfuntfœmtnmajut Anna^Venus^ AleftojClyceyium^ objletrixjfà-
ror.'Et nomina equarum^ut vodarges/thyrhiu. Adhxc,
Nomina arborumfuntfœmirima,utpomus ^malti^^pyrus.

Hmc eXCipiunturea,qux defmuntin afler^ut oleajlerjpinafler.itemJj^i-
nti^^ruhui,dumwsMbanus,qui£fintmaJculina:

.Acer,fder,rohur, fuher^qu^funt n eutra.nbsp;Vr£terca,

N0minaregi0numjnfularum,i^urbiumfuntfœminini(rencrlsjutita-

lia,siciliajKoma.

Exdpiumururbium nomma, qult;e terminantur in um fir, utTraie-
£ïumjTjbur,^didnonnulla,qult;e funt neutra.

ocr page 46

grammat, LA TINA E

sulmo dcuvdi, nomina, urbium ini,flurali$ numeri tantum,ut
vanfthftnt mafculina.

Tertiaregulajcommunium.

Q^conueniunt uirK ç^ mulieribws ma terminatione, funtgeneris
communuM
dux,authorßcerdos,tefits,ciuts,€XuUncola, aduena, terri-
gena,parriada,iamp;ptftra qu£ componuntur cum uerbis cxdo^cigno, Ye-
colo.itemgentilta,saxo,krcasgt;scytha,0*c.
%xcipiuntur hinc quxdam
mafculina,utpuüu4,catulmMheri,orum,

%^damfœmminajUtplehs,foboles,om,pecmpecudts.

Quxdamn^utra,utfcortum,mancipithanimaUpecmpecorU,feruitiajOru.

sunt quAm dupliciuoce.ut hic magifler, h^c magißra: domina, do-

minaduptaMpadeOjleenaferuHißerua.

Qmrta régula, r^picœnorum.
mmina amum,ferarum,pifcium, reptdium, ^ infeBorum,funtepi-
cœnigenerkfibarticulamagis termmatiomcongruo
,uthicmduMi,pa-
uoßcarabeu4-})£caquild,uipera,mufca,^c.
■B£ctamen uerefuntuelmlt;ifculma,uelfœminina.

Non referunturhucea,c]uorumfexm facdc dignofcitur,neque ea,quo-
rum dfcret£funt terminMÏones,ut hicgalltüMcgdüma:hic columbtff,
hxc columhaihic ceruus,hamp;c cerud:hic ^h^c canu, ^ c.
Quinta regula,l^eutrorum.
FruEluum nomina neutrafunt,utpyrum,papauer,piper.
ExcipiunturjnHX,auellana,caßaneaßcm,glansJugldns,gdlld,qu£foe-
minind ßnt.

ii omina literarum,?^ uerbd, amp;'dduerhia loco nominum pofita, ^

'TiyiitiSiSp'quot;» uocesprofê ipfis accept£,feu Ttxquot;'quot;wJ^c^ indeclinabiha,funt neutra, ut

i,c»tm- uocc!, I At}ha,heta(fedcumdicimtn d lon^amuel breuemfuhduditur htera
Quamp;nonprore ^ ' i , Vnbsp;Qnbsp;-, , ' i r r

h^caiuLm., uclfylldbdyrße udleßare tuum,aliudcrdi,d0Uabumhomo,faf,nefj4,

pondo,nihil,M'iriPS,^C.

' quot;quot;quot;nbsp;sexta régulaadieEliuorum,^ numeralium.

Adieftiud omnia,^ßlafrntgeneri6 omn'is,qu£ diximm ejß tripU-

cid,nomindlid,pronomindlialt;^pdrticipaHa. AÜqua unam uocemha-^

bentia,dliqua dueii,plurima tres.

Nomina numeraliaqult;amp;numerum abflute fgnifcant, ^ cardinalia

ttocantur,latineprinctpdlid,itdflea:untur:hicuntn,h£c una, hoe unum,

hiuniju unxMcuna. m duoM dux^hxc duo igenitiuo, orum,arum^

orumi

C^mmama.

tpiceina.

Kmra.

ocr page 47

institvtiones.

J-Lhxtresj^h^ctmjgemtiuotriumjauuo ^ahiitmotribu^^ac'-
cujmuo hos ^ hui tresj^ h^ctria. Hmcufyuead centum funt ^^ener»

fM'f'iàragmtajqumquagmt^/exagmta/eptuagtt^^^^
^'^■'^^»tfrnjCentum^unmjdjUmy^c.Acentumcompofmtreshabent

uoces:^per tru genera declmantur, ut ducenti,t£jaStctrecentij qua- '
milîiaMbMm,llejermiU,,^c.fcut ^^jercentumetitm dicitur.
Ara-

fquot;''^^J'»£«UnnumeroJndeclinabileefi,neutrtm

ha equmtmji£.lbi6 mille équités.

IleguUjfecialesgenerum ^gmitiuoruminfmgulvs déclina-
tionibus.Suntautem quinque declinationes.
In htsreguUs ommbmprimum utdendum efiin o-enerum examination

r^^rnquafitreguUgeneralt^yCjuafe^uentémhtderomur.
declînatio PRIM^.

ommatiumprim^ declinationis quatuor terminationes comple-

N

Qu£jimmmas, es,Gr£caferèfunt,mafcHlimgeneri^,ut Aeneas, Anchifes.
In € funt item cr£cafedfœminimgeneric,ut pentecofie.ephome.
In a defmentiafuntf(icmimna,utmufa,polentaJea,bona.

^xciptunturcometajpLneta,prophetd,z'^ fimilia Gr£ca,qu£funtmd~
jculma.ieguntur ^ oculu capti talpx^^tmidi dam£apud yirlt;rdium.

Aixerunt indi-

N

Pafcha neutrum efi, cuiusgenitiuum pafh^faciunt. Alij tertio decli-
nationu uoluntingenitiuo pafchatis.

Sunt ^ nebraka,utAdamjqu£fimili forma fleHutur^ut ftgenitium
^datium Ad£-.reïiqui,am:cum tamen barbarafwt indeclinabilta^ut
Adam,Abeiijefler,uoejUelchifdcCj^c.sedh£cLtinaterminatione do
narifolent O-fleBijU tAdamm, Abrahamm Abelus, ^ c.

ocr page 48

grammat, latin ae

Pluralk in A,funt neutrafecundx dedinmoniSjUt armdjOyum.

De Genitiuo ^ cxteris obitquis.
Genitiumiamp;^ddmmexeuntin lt;e diphthongum,uthuimmuße,hmc
muß.sedrdrtüeßi^prifcmgenitiuiM inds morecrxcorum fd£ltts,ut

mdids,dumßdmilids,pro ^^duldipro dulx. Ucufdtium in dm, ut muß.

Verumquxexeuntina^Mbentdm^an^ut Aenedmueldn. Quxßmüt
es:en
amp; dm,ut knäiißn,uel Anchtfam^dh antiquo nomindtiuo Andvfa.

Vocdmui eß nomindtiuo fimilis. Sed qult;e exeunt in oa, ^ es, dmittut s
in uocdtiuojut ô Aened,o Anchiße.

^hldtium définit in d, ut mufd.sedqutx. termindntur in es^e,hdhet
e,uthoc Anchife,ueletidm hnchifd
.yirgilm, Anchifdgenerdte,c^c. hdc
epitome.nbsp;^nnotatio.

■goffunt hAcunbsp;e,hdhent in o-enitiuo es, amp;lt; dccußtiuo en, in reliquis e. vluu-.

menamp; latmanbsp;■i^r-ncL

firma declma- liteï Ut c^terdprmx aedmdtionis,pectmtur.
rrhdctpitoma,nbsp;JDe numero plurdli.

huinsebitom»,nbsp;, .nbsp;. i r-nbsp;...nbsp;j •

t^c.nbsp;jSfomindtiutiS^uocdtiumpLurdlistn£,genitiuusindrum,ddtiHtts^

Animabus, in- ahldtiuM in is,dccußtiuus in ils. sed quxdam huim dedinarionis nomina.

ZibT (iMiuum amp; dbldtiuum m dbmformdnt,ut dea,filia, natd,equa,mula,ii-

Dtfyncope,amp; herta,amb£,dult;e.\.egitnturtamen etiam natif,filïvs. Voetxßpegenitiuum

^''quot;huide'ufr huncperßncopen efßeru»t,ut dardamdumpro dardanidarum.

ficùuTqZmrnbsp;VE SE CVND\A DE CL IN .ATI O NE.

frbcap.te,de (gt;^eundadedinatio fexhabetterminationes,er,ir,u4,ews,ur,um. in er^
utrbis anoma- \ ,nbsp;^nbsp;;•nbsp;•nbsp;r ■ l

roalis,nbsp;tr,iis eus funt mdßulmd,utpuer, uir cum comp ojttts leuir, trium-

uir,^c.mufictü,orphemi

Neutrdfuntpddgus,i^uulgus,quodetiam mdfculinum eß in dccu-
ßtiuo.
inur,unum nomen efiomnngeneris,quodeß,ßtur,rd,rum.

In um omniaßnt neutra,pr£ter nomina hommumpropria,ut templu.
Etorrxca mutantia oninum,utüion,enchiridion, latine enchiridium^
(^c.neutra ßnt..

Fœmininalimth£c,domm,coluf{qu£ßntetiam quarts declinationis)
uannM, ^ multa er£cd mutantia osin m,ut abyßfus,by[ßus,hyfopus,
eremus, pApyrmärBtis,ßnodiü,methodM,(^c.diphtongus,humus,al'
cryfiaüM fa- um,carbafm. ugemmarumaliquotnomma,ut criflaUns,ßphirm,tamp;c.
mimntgt;m,»d »^nerefwmininoferè leguntur. vicuf eßquart£ ^ßcundx decltnatio-
tmm!^quot;quot;'nbsp;uelfru6iu,generkfœmimni:pro morbo maßulini, ^ß-

ficM, cmdxdeclinationü tantum,.

Dubia:

ocr page 49

T)uhidfûntjpAmfmmJpdrhitM,groJJtts,uelpotiwpkrdïlteygropi., ^yjl R'/xr/Vwr

qua/ûntalia. .Atommfrpimejlfœmmmm.nbsp;tri^ZIZ'

Degenitiuo.nbsp;fonium.

Genttiumhic defmitin t,^ pares nornimmoJ^abat habetj ut ma-

giJl^rmAgiflrhtemplum templ'h^c.Q^xddminium poctxperdpoco—

fen ejferuntjutpeculipro peculijifictuguri, vutdui. sednomindtiuü unÀ

Jylldbâjùperdnt,qu£finiuntur in ir^ur^emM uir uirhfdtur fdturi, Tydem

1ydei,uelGr£comore/rydeui Tydeos, TydeijTyded/TydeUjTydeo-.^^ ed

quxjübiungunturin er^proj^er, aj^erjpuerjtener,miJèr,^bberj Idcer^ex-

terfocer.ginerMulterjuber^celtiberJiberpro bdccho, ddiefliuum li- SlI'cycfZ

her.ltcompofitd kgero ^feroinger ^ferdefinentia, ut clduiger^cld- CAterm,ra,rS,

ttio-erijuciferjucife/h^c.nbsp;Obferudtio.nbsp;intègre d,dm-.

Onbsp;•nbsp;;tnbsp;11 r-inbsp;tnbsp;CMeiysojni.-

Btecnommdjunus, uUm, uter, nullmj,jolw,totu/s, dlter, neuter, d- tus^aptidcat,

lim ddieBiud funt, ^in quduis termmdtione hdbentim ingenitiuo,
^ im ddtiuo,utunti4^d:,umjn^enitiuouniu4^n ddtiuo uni.
aUm in neu- oUm,neuter
trogeneredliudfdcitj^ingenitiuodlitts,penultimdlongd.Alteruero,dl- quot;lt;^'gt;tri,ncutrgt;.
terimpenultimdcorreptd.Tridtdntumhoruuocdtiuumhdbent,unm,fo.- tndenmZjit
lm p^'totus.AtticdftntjAndrogcoSjApolloSjUicoleosj.^c.ingenitiuo ^ apudcramma
ddtiuo 0,in dccufatiuo on uel oiuocdtium e(ï fmila nomindtiuQ.nbsp;quot;quot;quot;

T\ J ■nbsp;•nbsp;II-nbsp;mtiumfi^

Ve ddtiuojdccufatmo ^dbldtmo.nbsp;nmrm^

Ddtiuw ^dbldttuusf nguldres defnuntm o,utpuero.Accufdtiutisin
um^utpuerü.Sedqux. em fniuntjodbentprêter um etidm ed, ut hunc Or-
fheüuel orphed.cr^caper onfiniÜt^utvergdmttfj dccufdtiuo Vergdmon.

Deuocdtiuo.

Vocdtii*mefïfimilvmomindtiuo,ut 0puer.Sedquxdefmunt in nsmu-
tdnturine,utoferue:ï.temmeu,ut ô orpheu. Vropridin im Ldtinaper
ifdciunt uocdttuum^dbieBd mJylldbd nommatmi, ut virgilim,virgili.fc
flim,ofH.vopulm,dgnm,chorm,fiuunu,hdbet in uocdtiuoe,lt;^m
ApudpoetMfgurdtcutopinor,idqueper dntiptofm.

Ve numero plurdli.
Nomindtium amp; uocdtiuusplm-al^ int defmunt,uthipneri, opuert.
Sedneutrdin utroquenumero trescafus
hdhentfmileSjnomindtiuum,
dccufitiuum,^ uoCdtluum:(^mplurdliJèmperexeunt in d, utfcdmnd,
pduci^ excepti^,utdmbo,duo,quod, qutd,hoc,ifihoc,uelifihuc. cemtiuus
flurdluin orum, ut puerorum. Et per fyncopen in um, utdeumpro deo-
rum,mmûmpro numorm. Vdtiuus dbUtimsdcfmunt in is,Hthis

F ij

ocr page 50

pusm.kccufititmfmosjuthosuiros.

Ambo, duo.

NommaY^'^r'uelaLmco-

■ DE TERTI.A -DECLIN .AT lO NE.

Iquot; urtu declmationugemmus Ut'mus ubique deÇimtm u^grAcui m os,

A

^ Nomina in maßntgrlt;eca neutrimgenem, ajfumunt m gemma

tiSjUtdogmaJogmamßielgr^comoredogmatoSj abreui.

mc nominafaciunt etiam datiuum O* ahlatimm pluraUmintihUt
dop-matibm uel doo-matvs.

£

E In eßnita neutrafint, ^ mutant ein is ingenitmo,ut cuhile,cuhHis.
Hocpr£fepejn ftngulariindeclinabile ejfe uolunt. Dicitur eJr- à ueteribus

h£Cprlt;£fpes,humpr£fepis.vluraliterpr£fepia,pr£fepibmlt;amp;c,

Gaufape,m fingulari indeclinabile,in pluraligauftpa,
C£pe indeclinabile. tfi^h£c c£pa,c£p£.

Iniexeuntiaßnt neutra^ indectinabilia,utgttmmi,moli,ftnâpt,

cenertsomnis funthdiC ^
i^C.

O

® Ino finita funt mafculina, habent in genitiuo onls,o longo,utfer-

mo/errnonis,pugio,pugiomsftctitio/cipio,uej^ertilio,papilw:p^^^^^^

domsicarbo,carbonts.Bubo efldubijgeneris. sedhabent 6 breue inge-
nitiuoM.acedojyangio,mto,(amp;fimilia,pr£termrgundia.

Exceptio prima.
Verbaliainio,(hoceß nomina duerbudeduBa]fmtfœmimna,
habent onii etiam olongo,ut leftioJeBionlsjConcioj natio,qu£ßio,ratio^
^c.kddunturhvs legio,regio,communiojportio,rebeHio, ditio, talio, unio
^o concordia.Uamuniopromargaritaj, ^ hinumerijbinio, terniojqua-
ymo pro ma. ternio,?^c.ßntmafculina.

nuit nö legi.nbsp;• '

iniexeuntiajunr neutra zjr inueumauniajitignrnrrHyfiuLi

quod^ finaptilegiturgenere fœminino. cenerió omnis funt
tndeclinahd,a,^rugunMChmancipi,nthiliMwßrnodi,cuiufmodhi

ocr page 51

Didojdidonh ueld'tdm:Caro,cd.y»tifœm'mmâ. Ugr^cd in ofœmininage-
wtiuüfdóutper miuth^c ichojmius echtadn reliquis cdfibmferudnto.
Ncm uxor Udrtifj((p* Anioflumenj hdbet mu longÜj^ exgenerdibm
reo
-ults notd fùnt.

Exceptio fecundd.
Tinitd in do ^gofmtfœminind j habentmii ingenitiuo penulti-
md correptdjUt dukedojdulcedinkj dlcedoj, cupido pro cupiditdtej imdgOy
tmdgmis.

Hœc mafculindßntj^ in'is etidm hdbent:turbojOrdojCdrdojApoIlojCu
pidopro deoimargo^quod c^r'fœmininum reperitur.
Homo quocjue:,^ nemo hdbent inisj^ßmt communid.
MdfculindßAnt^j^ddo,cerdojburdo:,mdngo JigOj, hdrpdgOj, qudihdbent v^o.
uimise.
on 'u 0 longo.siclurco,comedo ^ unedofœmmmum:gt;drbor'ts nomen.nbsp;e^h

Pondo neutrum eßindeclindbilefinguUrk ^ plurdlis numeri ,f]täIL-
hrd ^ prMpondei-e.

C V T.

NomindincJj^tßnitdßntneutrdjUtldcJdBis.'ndlecproliqudmi^ c d T
ne eß neutrum uelfœmininum.pro pißehdl£x{uteruditißribunt)focmi'
ninÜ eßj, ^ hdbet hdeck.u elchißedec^ hebrmeßindeclindbile: Qwd, cÜ
compoßtMjdliquidßquidj^c.
MafcuUnaßntpropridj, Dduidhuim dd-
uidn^i longo:^ iogudhuim Mgudts u breui.
Caput cum compoßtk fmciput ^ occiput hdbent kis^i breui.nbsp;DicUuretUm

Tot^quot cum compoßtkßntgeneris omnisindeclinahiliäj,^pltt- »ceiptium.
ralia^ut quotquor,dliquot.
Sdbaoth hebrmm nomen eß pluralia nume/hgenerisfœmimni.

Nomina in al neutraßntj^ hdbent alii a longo ingenitiuo^ut dnimdl^ A/.
animâli^jtribundiueêiigdl.
Propria ex reguUgeneralifunt mdfculina^^ hdbent dis hreue^ut Hrf-

nibdlliannibaliSj.y4terbal,Afdrubdl.

Salfatis neutrum^nuncßpiw maßuHnum eß:, etiam numero plurali. Vro
»rhanitateuei ioco tailmaßuHnueß^tafiftguldri quam plurali numero.

In el neutra funtßt melßelyfubtel.uel ingenitiuo metis j, ^felfellis, ^^
Suhtelnondeclinatur.
Propriaßtnt mafculind, c^ hdbent ehs longum^Cdbriel Cdbrielis.
Jnil neutrdfint,utnihiLmljqu£nonfl€.Bmturgt;nbsp;jj

F iij

ocr page 52

GRAMMAT, latin AB

MugHeßmdfculmum. Strlgtlis.fœm'mmumefl.

Communia funt pugil amp; uigil ( quod etiam adicBmm ) dT' habent tlti

niqmitsfrmi- breue,ut uml^,ftigilts,lt;amp;c..

O' In ol unicum »omenefiMfoili o longo.

V/ Inul triafunt,ConfuLprefuLmafculma:amp;* exulcommune,qux habent

uli5ubreui,utconfulk,lt;amp;c.

A„. InamfuntadieSliua,utnequam indeclinabile. uquifquam, quif}iam
(^fmiUa
/untetiamgenerisomnis.
Inem,tantundem,neutrum eü^irtgenitUw tantidem,c£terii cajibws ca-

ret:adfcundamdeclinationempertinet.ldem,eß pronomen adie£iiu»m.

rotidemadieEtiuum eil plurale indeclinabile.

f» In imfunthebrM pluralis numeri amp;generis mafculinhut Cherubim,
Seraphim.

.Anjm,on.

^^ Finita in angrxcafuntmafculina, habentingenitiuo anis uel anos

lonvum,utritan/ritaniiuelnos.nbsp;a • /a /nbsp;7

I%inex.untiaitidemgr.caßntmafculina,amp;^^n.uehnoslongumha

bentMdelphinJdphmuueldelphinos.nbsp;■

^^ In on definentiafuntitemgrxca maßulina,utdgon, canon, solon, ri«-

quot;^ExÎLtur iconfindon ^halcyonfceminina,amp;lsabylonurhUnome.

^enhmnonti- Horum quxddmgenitiHumfdciuntper on^ longum, quxddmper onis

mm mon.nbsp;Qmlonmm hdbent oppidorumnomina,utsidon,BabyLon,^c.

prêter Laced^f^n,quod habet breueßc agon quxdamalia.

Nominapropria hommumalia habent onus longum,utsolon,Vion.Alia

hreue,utmchdon,iafon,vaUmon.

Onis breue habent,kon,ftndon,halcyon,d£mon,ç^c.

Sunt etiam qult;eonrishéent,utcharon,Xenophon,vhdeton,ontis:i.ao'

£Oon,iaomedon,^c,

r,

Finita in en funt neutra,^ habent m'vs breue,utLumen,fulmenfulmt-^

nis.nbsp;Excipiuntur mdfculina,quxpartimhuhabent,partim em.

UalenM inis „

ueniuntacmo m cen,täbicen,ubicen,fidicen,cornicen,oßen: quoru

pnininadefinuntma,uttubicina.tibicmaßdia^^^^^

dote,cu}mfLininumeßflaminicä:^tpeacnM^ntmispemdtmabre^

ocr page 53

M-.m tuhken,nhkmh:fldmcnfidmtmjamp;'c. Alia, habet enU e logo: ut ren, Hahentla eaè
yem:lien,lieni6:jflen,ßgt;[enti:lichenjichenk:atta^^^ dttagenisf'.Addttur
focmminum firen,firems.sedmafculinumhymen habet hjmenis breue..

.Ar.

Tn ar finita neutrafint,^ habet arislongumingenitiuo: ut exemplar
exep[arts,calcar. sed h^ecneutra breue habent ms,ne6iar,^ iubar .far, ^
farris:hepar,hepatis.nabent ^ h£C mafculina aris breue, C£far,Baltha^
far,Amilcar,Mmtlcar,arardar. varadieBiuumcumcompojitis,^ par
ßtbßantiuuminarmafculmumproducit naris.

Er.

Inerßntmafculma,^ habenterisbreue,utagger,dggerïs, carcer,ld- Er
ter,mulciber, ^c. Veîfer etiam mafculinum eß.

Exceptio prima.

Nomindlatina in teritidemfuntmdßulind,fedhdbettris,utfrdterjfra Latminter.-
tris:dccipiter,tris.iupiter habet louis.

Fœmimndfunt linterj,mdter,cju£tris habent. Muiter,mulieris è breuî.
crxcd in ter mdfculindeproducuntingenitiuojut crdter,pdnther cw« '» ter.
C^c. Aethertdmen xtheris habet èbreui.

Exceptioßcunddi..

^ Nomind in uer^ her, amp;fruauumnomind,fmt neutra, ^hdbentVeramp;Ua
eris hraue,ut Cddduer cdddueris(fed uer uèris ) über überis : tuber pro tu -
more,profungo{nam pro pomis mdfculinum eff) cicer,piper :fed cu.r
cumer mafculinum eß^pro quo nunc cucumis dicitur.

Neutrd ßnt iter,itinerisßdßinter quidamßintrisfaciuntjaliis «tttû^-
Zïejjèmdetur.

Exceptio tertia.

.AdieBiua in her^cerßer,mutant er m ris,ut celeberjcelebris(pneterpu g^^. „

her ^uber^qudihdhenteris) dcer,dcris:pdlußer,pdlußris. EtßeBun-
turper trestermmationes,uthtcdcer,h£cdcris,hocdcre:fic cdmpeßer,uo
lucer,dldcer,pedeßerjequeßerfylueßer,celeber,celer,ßaluber. vleBuntur
^ßc:hic ér hxcfalubris ^ hocfalubre. hic ^ hxcCelebris ^ hocce-^
lehre. Qu£dam ex his er, qu£dam Isfrequemius ufurpant. Apud cke-

ronemßi,iMeß,dcer,dldcer߀queßerfdlubris,celebris,-
Sequefter,isje,uelfequeßer,rd,rum.

Sunt quatuor ddieBiua, qu£unaterminationeuaridntur,hlchxchot;.
degenerjpdupcr,puber,^ über,quorum neutrdfuntrdrd.^

ocr page 54

grammat, latinae
Tmher,cum menfium nominibm in her,funtmdfculind,^fomcmtge'
nitimmper hm,uï feptember/eptembmqa^ cum adieBiua [unhfleBm
turutiUdfuperiora.

Ir.yr.

Iy,yr. Vnum Idtinum nomenJr.uoU mmws,neumm eß indeclinabile.

Vnum Gy£cum in yr latints in ufu.martyr,commune efißgnificatione no^
tum,mgenitiuo martyruy breui.

Or.

Of.nbsp;Finitainorfuntmafculma,amp;habentMongum,utdoloy,m6i:or ui~

Borisjcuimfœmininum efluiêirix.

Fœmminaßoror,uxor,amp;adieEltua compoßta à color,ut difcolor, ^c,
Habent
etiam oris longum ^ communia autor,illußor,raßor,amp;c.
Siccomparatiua
.uthic amp; h£cdoèTtor,^ hocdoBiHó,oris,iamp;c.

Neutra funt corjCor dis,^^xquor^marmor^ador,^ arborfœmmnum.

Item cafiorjlieBorjl^eßorj^c.mafculind,(i;lt; rhetor commune.^tad-
ieEiiua copoßita à deem amp; corpm,ut indecor, tricorpor, ^ memor.cum,

compoßto mmemor,omnisgenerisjubentomnia oris breue.

Vr.

In ur neutra funt, amp; uris habent breue,utgutturßilfur,murmur mur'
muris. Excipimturtriamafculinaßultur,fu,rfur,turtur.

Sedh^cquatuorneutra habent orts hreuefemur,robur,ehur,iecur.
CicuradieBiuum eßunirnuocis.
Furjigur,^ augurexßgnißcationeco
o-nofcuntur communia, uns hahent hreue,prxterfur ^ compoßtum

eiwtrfur,qult;£ uolunt uris longum.

.As.

Mnbsp;Nomina in as latina,funt fœminina, ^ poflulant arts longum ingeni-

tiuo,ut dum cimtatkßcpoteßs. .Anas tarnen dnatis penultima breiti.
PrimMprimâtis exßgnißcatione cognofciturßicut ^ abhas, quod tarnen
reBim adprimam declmationem referendum putant, utßtjbbjs ahb^.
Iiaßs,m Exdpiuntur mu mxri^, amp; ds aßüs m^fcultna: um uaßis neutrum eft
^«r'irSr receptaculo,^mpluralieäfecund£ declinationis ,ut uafa,uaforum,
l^rfLdT'' aaßs. Vasfroßonfore mafculinum es%lt;amp; uadis hahet. Fas c:sr nefuin-

dechnabilaneutraßnt.CommuniaadregulM generales pertinent, ut hic

hxc .Areas .Arcadis,penultima hreui.Arpiniu, Uauehnm, Capèn.u amp;
ßmil'id nomina patria in genitiuo âtis, trium generumfunt. Nam ö?* pri'
uernas bellum apud
Lwium eß lih.S. iter .Arpinas apud Ciceronem ad

.Atticum

Adonsgeniti

tutseflapitJ,

JiHßiiium.

Vr

ocr page 55

Zu haZt

Es.

p^resj„ubes. lt;^éu,addunturuatescommunXucrres mJuUnl
r MdfcuhmMmes, limes ^ ames] termes ^poples^

ft' h J emerges.

It 16 reuc^nbsp;CDiues, foT^cs ( aux repermntur e- ,, ,,

; , ad,ea.ua)fareUes.e^ues, miles, ^IX^jr
C Communm-^uelesjuntifles

Jdesj ho^esj codes.Sedales dubium'quot;^quot;quot;'-
Left.

r-Mafculina crxcaMCres,lehesMpeSj^mlt;t
gnes.nbsp;'

Fœmmind, Quiesjnquies, recjuies (habethoc
longumj requieumuduqmem perqumtxm decimal

twnem) Keperitur ^ mquies ad,ea,uumpro
mquietm.

^.y^dieSiimmjlocuples.

'^'l'e61:iudjTeres,perpes,pr£pesMes,

J Ta» J. _ - ' _ . ^

edii-

jCommunid,lndiges,wterpres.
L ^''*'jMdfculindjkriajpdries.

(jFœminind:, Segesjdbiesj teges.

^Mdfculmuyes, ^ compoftd tummdfcu,

breue^l'»djumddieaiHd,utfernipesjbip^^^^^^

Nom'md
in -ES3 d- \
lid hdbet\
ingeniti-
tto

etts

TUraque hu -
im loci adie-

{tiuacarentii»

tninatitfOjac-

uocatiuoplit-

falibuineu-
fgt;if(fgeneris.

(^Compes efifocmminum.

^ J-CommmidjObfes,pr£fes,

ocr page 56

grammat. latin ab

Besheß^mafculimmefi. Ceres cererUfccmmmm.
C(tco€thesj,nippoman€s neutra funt.

•nbsp;T

jnUruntfœmmina.amp;'genittHÛferènommatiuofmUefam^^^^^^

Maßculma.

Maßulafunt:caßkrete,torrk,acynacM,orbisy.

Etcallis,c0llfs,caulis,cumpallineßllisj

^rlt;lueaxis,poßps,fußisßaßisJapis,enfts,

Gl!s,ptßtf,ueäts,cumfangmne,uermu,amp;' ungute.

Innkfimtum,uornls,pulmfcjue,cimßue,

Etcucumk,menfts,amp;quxformanturabaJß,nbsp;. . ^

utßmßisMß^^centußts. Omnia habent genmuum nommatmo /I-
cLafcMs an ynilemMXterfanguu amp;poükqft£ «« habentgltsglinsMpulapidis.vo-
„.ma-aniHunbsp;habent em breueßmtßispro pondéré : nampro

dimidio indeclinabile eßßmi..

J)ubtaßnto£to..
FinU,clunU,ca»alU,anguis,corbts,^torciuis ueltoyques.qu^genitiuîi

tfl mofuh«amp;gt; },abent nomindtiuoßmilemßt ea cjuxpquuntur.

NotentHrexgeneralibmregultscimuma,ciuis,hoßis,canisiodalls,^c.

Samnts ^ Qwris^itis longum.
Mieäiuajisditis,. ^^ multa fub duabm terminationibm,

tyi^âHi î (y

non crefcentia,ut hic e^ h^cmitis.^- hoc miteßctmmitisfortis, exan^
S-uisMasßuauis.amp;'C. H^cuix admittut neutralem termmationem m
nommatiuis,accußatms, (amp; uocatimsJtsJuuenisjricuJ^is.

Gr£Corum quamp;dam habentiosueieos:utgeneßsjmmgeneßos ueleosj
latine huïm
geneßs,ßmtaxis,craßs,charybdis,amp;c.
Suntqu£ habent idos i(p*'latmisidis:uttyrannisJiplois,ptxis,^c.
Sunt qu£ utroque modofieEimturiut Parisjdos uel
ios,tygris,eris,qux. in
accufatiuo a uel in habet. Omnia funtfoemininajpramp;ter uirorumpropria, ■
Simoisßmoentosßuuius^

Os:

Latina in os mafcuUna funt,amp;habent oris longum ut rGs,flos,mDs.
Sic honosjepos, ^c.quxin or uel os exeunt. .Arbor etiam arbos reperd
tMrfed Mreue habet, amp;fœmimnum eß. lUcmafculina, nepos. Rhi-
noceros;

ocr page 57

mwos,Aeg0ceY0s,hubent Otis tongum. Excipiunturfoeminina,cos,co.
tistdcSjdotisig-losMoris.
Neutra duo Utma^os omheen mont,os oßis een heen.

Gr^caplurafint,cju^per eos dgr£ctsfleauntur,utchdos,melos,epos^

Cr Arg0s,plurdliterhi.Argij0rum,(^c.
Commumafint,ficerdosotis,cu{iosodis o longoJjoshouis.
Compoßta aposjcompos ^ imposjhahent kis
breue.
CmcA quxdam in oos,uei latine in ois exeunt^^ut Tros^herosjUinos.,

Vs.

HS neutrafintjut corpus,ponditfjcrufj^c.

5Corpu},nemus,faenus,ßercus, terguSjpenuSj
peófus,facinusjfrigus,pgnuf,decusjtempt{sj
\ il'ttuS:fecus.sedfoLmininumpecus habet pc
^orisj (^cudis,uhrcui.

Neutrorum\
alia habent j

kl,ucmio0t
Smenh,

' /nbsp;rCoparatiua neutra in uf, utfknSlim, oris:

JongumA^r^terplmpluns.

C Hulcus,uulnm,onus,fœdus,uifius,pondus,uel'
erishreuelt;lus,funus,acus,munus,opus,genM,fcelmj ru-declmatu^fi

CiluijolusjJidm,nbsp;''.........

jiris longum, crus^thus^pus, rtujus.
Qmnquehabenttautis longum,utfèruitus,feneBwMuen^
\ tusjuirtusjfilusj
Fœminina jTria^udts longum,pa[usJncult;jfib/cus.

Tellustellms-.venusuéneris.
Majculina fint,mus murisjepus leporis,o hreui.
Communiafint,fisfiis,grusgruis,Jêd hocfipius ejifœmintntml
^dieStiuafint unauoce^intercus mtercutis, ^ uetm ueteris, utriup^t
penultima breui,

Grâ:ca oppidorum nomina habentuntis , utrrape:i^us, AmatftSj
Emam,untis,(^c.

'Apus podis uementta^mafculinafintM tripus tripodis,chjgt;tropu(j Oedi-

pm^c.sleftitur^ocdipusjpt.

.Aus.

Lam laudisfrauifraudisfœmininafint,nbsp;^^

^Es.

In xs duofintjpr^s prédis mafiulinumj0* ^es ms neutrum.nbsp;a«s

G y

ocr page 58

ÖRAMMAT. LATIN AF

S.pylt;ecedenteconfon.cinte.Bs,MSjFs.
In hs,mts,ps,funtfœmjnma, ^ mterpofito tante sfdcluntgemVmm, Ut
plebsplebtsh'ems hemis{quodunimnt eil m ms)ops opts.
EMf^. Polyfyllciba
'tn ebsjhis,tneps^ip'tsformant^mutato e,mi,breue:utcom
munU hxCjCœlebs cœl,bif,princepsprincip'ts.sedaHcepsâHCupts habet.
Vubiafuntfcrobsjforceps, adepsjlirpspro truco, namproprogemefolum

efifrcmininum.nbsp;,nbsp;j • t .

Mafculina funt habetia opis.Uydrops amp; cyclops o logo, Aethtops o breui.

Mancepsychalybsjhabentia i breue.

Grypsgryphis,sepsfepisferpens.nbsp;.....

MteBiua à nomine caput compofita/ipitisfaciunt, ut bicepshicipttis-.ftc
tricepsjanceps,prteceps.

Ls,ns,rs

In ls,ns,rs,fœmininafunt,(^ mutants in tts,utpulspultis(quod unicum

eßinls)fronsfrontis,arsartis,mens,mors.
tmïsAdiem Mafculinafunt mons,pons,f ons Jens,torrens, oriens,occidenSynefrens.
ttZi^Etnominaquibt^partesap

imn.s,ma%, ^c..Animans,lt;^inmafcuUno ^ fœminmo neutrogenere repert-
A^Hmk ßpi«^ B'denspro inßrumento mafcultnum eil
^pro ouefœmtninum.serpes
fquot;Znino amp; duhium efijfepimfœmininum. .Adolefcens commune efiùtem cliens,pa.
quot;iZrim rens,infans,ejfrons,bifrons. MieBiuafunt.prudensjngens.recens^a-

ZßliLT mens,demens,fons,infons,expers,conforsgt;exors.

Exceptio degenitiuis.
GlansJult;rlansJenspro uermiculo frons pro ramufculofoliatoy dis habet.
Libripens ö?» nefrens etiam dis
habent/edfuntmafculina.
Compofita à nomine cor,ddie6iiuafint,i^ s mutantin dis,ut concors co-
Jens nomha- cordis.sic dfcors,excors,focors, uecors. lens quiensparticipiaab eo
tiuusrartneß, ^queo,habenteuntis,cumcompofitisjUtabiensabemtisjnequiens ncquot;
rcferitm-apud „^.„^„fj^^j^tambiensambientis format.

ciceronem ad 1nbsp;.....

Amcurnhh.ionbsp;Dcpantcipialiumgenere.nbsp;^

^nbsp;Participiaîia nomina aliafont maßutina,utprofluensproßumnej con-

„rg^j^ _ßuens,ubiduofluminacoeunt.

.Altafœminina,utmmn^spro terra,qu£ non efl infdaftcsofonasjf ^c.

1/ ' 'nbsp;.Aliaßntomnisgenerisjutnegligensfi^c.

é

ocr page 59

.Ax.

Jn dx IdtinA fœminmâßntj,^ hdbent dck longum m geniimo^ ut fax ^^^
pdmjforndxforndck.Sedfdxfack corripitd. Adäipotefl fduxfducisj uel
p oti US plural.fduces fdHcium:mdc trifdux trifducis ddieftiuum.

Griecdfere m.ifculind funt^quorum dlid hdbent dch longum:,utthordXj
limaXjydrtophjldXj^c. a/whdbentdcis breue, utdbdx^ coldXj dnthrdx^ ''
^c. Qi^xddmpergisfdciuntgenitiuüjut hdrpdxjjdrpdgis. Q^ddm per m.
Bis^ut AßydndX} AflydndBis.

Ex.

In ex monojyüuhäfûntfœminindj ut nexßex ; ^ hdbent ecii ingeni-
tiuo.lex legis.
Mdfculind tdmen funtjgrexgregi^jrex regk.

PoljJyüdbduerofunt rndfcuhnd^mfruteXjldteXjCdudeXjCodeXj^c. siepoüex,cU'
^perids breuegenitiuumformdnt
.NerueXjecvs longum . Kemex re'mi-
gts breue. Exapefœminindj uibex icis longum^ carexic'is breue-.ficfor- iex,f»Ux,ra
fex,peüexjilexjfupeüexfupeüerrilis.

DubidßmtjfileXjobexjmhreXjpumeXjCorteXjqu£ duofamp;pimfunt ma,quot;
fiulindjcis breue hdbentid.

Communidfitnt fenexfenh^exlex exlegis longumiiüexiüich breue fic
iudexßindeXiOpifex. ^dieB'ma. inplex^mplex^multiplex.

Ix.

Inixfunt fœminmâ^ ^hdbenticls longum^utceruix, cornix^radix^ i^.
jpetdiXimeretrix. sed tels breue hdbentjftlixßlix^dppendixj coxendixjhi-
ßrix:,ndtrix.ltnix niuisjlyxßygis.i.t mafculmum upyx lapygis^ vhryx
phrygts,maßixmaßigi6,^c. ^nbsp;^ ,

~Longu,îpadix,fandtXj bobixuermis ( nam
pro ueßiü materidfœmininu eß)pha£mx..nbsp;;

Breuej^0rnix:,cdlixjudrixjndtrixjerix:,cilixj
MafcuUna hlt;ec hdbent icts^ hißrix^quodfocmininu eß. Onyx ony*

chosformdtjCÜ copofitisßrdonyx.vtrum-
L que etidmgenerefœminino reperitur.
^dieSliudpernixjfelixjoabenticis longum.

Capiuntur ^ h£cadiefHuein pkrali, wltricesfuriaSjuiBricia ßgna:^
infmguldriuiBricedextrd.nbsp;Ox.

Inoxfuntfœminmajamp;formantocuiongumjutuoxuoc'ts.sednoxfa-
ätnoBis.

G iij

Gnteomm no-
mimm mrie-

à

ocr page 60

l/idiectm qmque ocU longum hithent,utferox,uelox. Sed pr£COX
com 0 breui. comunia clt;ippadox,omAllobrox,ogis,penultimei breuh
Vx.

Tn uxfœmininafunt,lt;^formMtucu€orreptumMmx,crux :fedlux
quot;quot; habet longum. vruxf rugvs facit, communia dux,redux,^ mafculi-
mm traduxjucis breue.vollux,ucis longum'
Confônans ante x.

habentconfonantem ante x/unt fœminina, ^uertuntx in c«,

tttfalxfalctsfic cdlxpro lapide co 6lo {nam pro calcaneo dubium eß, pro
finefere mafculinum)
lanx,arx,merx,faux. sic ^ maßculma quicunx,
ßptunxj^c.

H£cfœminma,fyrinx,phalanx, ^fimlliter defmentiagr£ca,pergii
genitiuumformant.Sedlynx lincii, quod ^ mafculmum legitur .
Co»-
imx coutugifjcommune eß.

Deddtiuo.
Vatiuus définit in i,uthuicpatn.

De accufatiuo.
o4ccußatiuminemfinitur,uthuncpatrem.

Int.

sedquorundamaccußtiaifiuntperim,utuifjtHßlfjpelui6fttif,mephitUj
raut^,amußif,charybdM,tybri4^ygrU,fy.rt'tf,arar.Bi denuata à polis, ut
quot;ifeapolis,

Em ^ im.

Hddcfere habent em^im,ßcuris,puppti,reflis,nauis,febris,turrii,i^
fiquaßuntalia.Nauem ((si*febrem ufitatius
dtamm,amp;turrtm.
Grxcorumaccußtium.

Grdicorumaccufatium prêter emlaünam terminationem etiam per a
effertur,ut hic aer,h une aera.

In uelyn.

Verum qu£ in is uelys exeunt,fi habentos purum ingenitiuo,habentin

■uelyn:utgenefis,humgenefios,hancgeneßnjerinnys,yos,yn:latinege-

nefim,ermnym»si non habent ospurum,farmant per agrxce, uel em la.,
tine.

ohferuandum eß in hac declinatione, ab accufatiuo gr£C0 ina,fieri
nonnunquam nomen prima declinationisfoeminimgeneris in d,utabac
(ufattuo cratera,fit h£ccratera,rx.

De

ocr page 61

Deuocdtiuo.
Vocdtkmfmilis eß nomimtïuojut o pater.
Grx,cd. t Ammin s deßnentta^fere abiiciuntsin UOCAtiuoßtryhrhßkchU
lesjChremesjOTybrijUhiUejChrvme..

DcAblatiuo.

^hUtiuus deßnitinejUthicpdterjdbhocpAtre,peBore,
In ißnitA.

Nomind tamddieEliuA quAmfubßAntiuAjqmrum nomimtium neu^

triwsgenemtnedeßnifAtem neutrd in dl drMbentidd lono-um inl^Tfluo'''
gemtiuOjubUtiuttm per iformdntM dbhoc cubilijdb hocfortijAm^db hocfquot;^''^'.
tribundbjlupdndri.Sed UArtialts cum proprium nomen eß^hdbet
e, ut ^
luuendli^.uenßum nomind,^ ed quorum dccufdtiui ex euntm im ueim,

dbldtiuosperiformdnt.mAprilhDecembri.AhhdcßtijuiAußhgeneßßri

gilijbipennij^c.

^dieBiudnonhdbentid neutrum per e^hdhent e i^tfmulindhldtt'

uojutfœlix^duddxjn dbldtiuofœlice uelfœlicij Auddce ueUudacij hic ^
melior ^ hoe meltuSjd meliore uel ri. ixcipiuntur hoßiesjßßeSf,
f duperJegener^ puber uber^qux uolunt etdntum. wfttdtiui quoquc-
inope dicitur.

OjHg, hdbentem^lmmdccufdtiuojetidm e ^ iuoluntin dhlatiuoM
h
^cturrisjdbhdc turre uel turri,ndue uelnduijßehriSjpuppi^ßcuris^re-'
ßtf. Addunturißis uerbalia in trixudieBtue ufurpata^ utab hac uiEir 'f
ce ueluiBrici. item ^ hxCj dmnisj dnguis, unguis, duisjuigil, duisj ttc-
flis
,ßpelleXjignisJmberjfed hxc duoßpimper e efferuntür^
Cdfits
plurales^

NommAtiuuSjdccußtmui ^ uocdtiuus deßnuntinesjutpdtresjfra-
tres.sedquorumgenitiuus plurdlis in ium exit,frequenter in dccufdtiuo '^Samp;rtal
plur4hisueleis^diphthongumdccipiunt,utdccufaiuo omnis uel

artesueUrteis.

Neutrd per d uelia.
Neutrd,quxbm eßdbldtiu

min e,for mdnt plur dies CdßiS perdiutcor-
pord. Quibmttero initantum, ude ißmut^ßciunrid, ut ueBigdlia,
fœlicidy^c. prêter compdrdtiud,qU£ uolunt rajitfortiora. veteres etidm
plurd iamp;plurid dixerunt,nun.cplurd. vetmquoque ueterdfdcitjnonuC''
terid.Apkßre hdbetdplußrid ^ dplußrd.

ocr page 62

grammat, latinae

Gracorumdccufatiuuspluralii.
Grxa qu£ hahentin accufatiuo fmgulm aformint plttïdm dcctifi^

mumPeroibreuejUtyrMU^i^atmis,^^

De (remmo,qm définit nuncin um,nunc in mm.
CenHl^uih GenitiuHsplurdhsdefinitmumjUtpdtrumjmHirurnjfum
■ Bosfdcit houm^dles dUtum.amp;^pr epenthefin^dlituum.
Xum.Regtild primd.

SidhldtiumdefimtmiMineamp;^ifmulgemtiurnftiniumjUtho^

mm cubiliumjduddcium. Ut nonnmqmm fyncopd^ut fdpientum^ c^/e-
flumprocdefiium.nbsp;.

ExcipiunturdreguUprimd hdbentid urn. _nbsp;_

Excipiescompdrdaud.utm.itomm.piggt;-iorum.sedpli^phmumfdCit.

Excimdnturamp;h£CjUet,mjfuppUx,pontlfex,opifex,dn^^^^
mmiceps,mdceps,confors,memor,uigiljmes,mopsjegmerjpuber^^^^

composj amp; inopSjqu£ uolmt urn.

lum.Reguld fecundd.
Nomind in ^^dns^ens,^ dlid dudhm confondntiU^fmtd. Iteni m es
-VS non crefcentiuMbentium.ut^ afiumgUnsgUndium.mdtmm,
frudentmm.audientium,drtiumfdlcium,nubmmjmenjiumjuimm,c0l-

lium,^c. tdmen in OA^dnsßelens definmt.pUrunque per Jynco-

penefferuntur,utcimtdtumjdrrogdntum,prudentum:fic amp; apum.

Excipeprmceps.cœlebsjKrdbsjChdlybs, cyclops/orceps, udtes, uolucrts,
meni^,pankcdms,qu£uoluntumMemopum^procerum.
lum.Tertidreguld.
Monofyüdbdm du^ confinantes finitd: Item compoftd db unctd^ut
^munx,amp;c.hdhentiHm,Htmerxmercium,gensgentium. Iiisddddtttr^
cor,cosJosJisJis,glis,qutrlsßmnis,mmfHijOsoßs,nox,fdx,^^^^^

feXjnixjCruxM»terjUterj,cdro,mAfj,UM uddis. Item nomind tdntumplu-
rdlis numerh utmdnes mdnmm, mxmd mœmU} tres trium, uires uirium.
Pendtesamp;gt;cdite!pdtiunturßincopen.
Gncomm gc. Grxcd omnid mutdnt osgenitiui fmgukris inaf:,^ Idtimstn um^ut
Umpdsjddos uel dts^plurdliter adon uel ddum-.h^refisjn^refion uel hm-
fium.

Ve ddtiuo ^ dbldtiuoplurdli.
Bdtium amp; dbldtiuiapkrdlesinibm exeunt, utpdtribm. ^oshabet

bobfts ^bubns,

^nbsp;DB

niuuxit

ocr page 63

DE QV^RT^A -DECLINATIONE.

QVrfyfrf dedinatio dtm hdbettemindt'tonesjm ^u.inmfunt mdjct*

___lindjpr(£tercjuAmmmjdntifjnbw,ucm,p_ortiçu^,qUi£Jûntfœ

mnind. Deficufûpm di6lü efi,ritulo defecuda delmdtione, ^ infra de he
terodiris^anomaltfjubietiadepenu, ^^ecu.Dominfœmminûeflj'm
quofleftendo toiles me^muj ^ mis: um^c domus, huius domus, uelad-
h'dliterdomi,huic domui,hancdGmum,ôdomus,hacdomo.Hurdliter,h£
domuf,harüdomorum,^domuum,hisdomilgt;m,hasdomos,^c.Dubici
funtJ^ecus ^penus,
i E s V s,fanBum ^fdlutare nomen, dccufatiuum
fdcitjuum,c£tericdfwsinudefinüt. lnufinitdftntneutrd^fng;uld-
riternondedindntur,Mtcornu.vluraliter,cornfid,cornuü,cornibus, ^c.

Nomindtiui44,Genitiuii4,Bdtium,Accufdtium,Vocdtiuu^,Abldtiuti4.
Sing. tts us,olimm ui,olimu um m u
Plur.
uf,a uumnbsp;ibus,uhus us,dnbsp;ibm,ubm

Q^£fequuntur,formdntddtiuum ^ dbldtiuumperubm:porttts, dcuSj
Jjgt;ecusjquercus,partini,tyibusjldaii,drcu^,drtus.

DE QVINT.A DECIINATIONE.

Qyintd dedindtio undm hdbet termindtionem in es produ SUm, ^
ftnt
ommdfœmimnd,pr liter dies,quod efl duhijgeneris m fin
guldri,0gt; m plurdli tantum mafculm 'h mendies mdfcultnum. Geni-
tium ^ datium extunt in ei longum ,fifunt à nominatiuo in es puro,
fitjj
gt;eciei:fmabaliis,breue:utres,jpes,fides. inuenitur i^genitium diei^dm^m'aïque
contrdBus m dtei. Accufatium définit m em, YOCdtiumfimilts efl no- fquot;''quot;
quot;bifice-
minatiuo,Ahlatiumine, tiominatium,accufatium, ^ uocatiumplura-
lesmesgemtiuufinerumjdatiUHS ^ahlatiutam
ebm.

Omniafere nomina huim declinattonis carent venitiuo, datiuo ^ ahla
tiuo pluralibMjprtcter hlt;ec,res,dws,facies,acies,jj^ec!es: quorum pojleric-
ra tria rarim hos cafm ddmittunt.

De compofitione nominum.
Nomina copoft^fgurx ex nominatiui partefleBuntur,utlegijf'eritti{,
ïegiJj)erit,,legiJIgt;erito,,^c. ^aterfaniilia^,patrisfamili,u,patrifamilias,
c^r c.
Si ex duobtts nominatiuU efficttur,utcrq-fleBitur nommatmm, utiufu-
randuJurifmradi,c^c.Alteruter tarnen habetalterutriiis.ndcde caufino
declmanturhxc,huiufnodijetufnodi,^c.quid exfolts obliquis compo-
nuntur.sedquxex corruptispartibmjdutdlterd prccpofnicne ccmpofta
ftntMJolofne uariaturjutruricola ruricollt;e,^c.ineptus inepti,^c.

H

ocr page 64

grammat, latin ae

Diäum cfldenbsp;De heterodins ^ anomalis.

TealfmaUs^' T f ^teYodiu dkuntur^qux aliterdtque ea qux fequmtw analoglam]
qua ah anah- lldedinantHr-.Ammalajqua nonfmt m lt;equalia,qult;e regulariterfle-

r Variant

Heteroclitorum anomalorum qtudam inter dedinanduJDefidunt

/ .Abmdau

Genus

Variantium alia -^Dedinationem

-mnant.

7uuidZZ7 inplurali neutra.

effe quam tt4'
ùantiih

Genmamp;dedinationem,

Variantia^enm.
quot;.Auernm,
tartarus, locmjocitsnbsp;baltettSj

(ßd hoc balteu eß apud yarrone, hinc pluralia^
Hor» aliquot ßn^ulart mafculina\ baltei ^ baltea) P luraliterjauernajoca,

mans ahundanbsp;) -r^-nbsp;■ I ••• rl f

Dicuntur tarnen etiam locijtoci, ^ jibih orum.
additurab aliü inßrniis^quodadieBiuum po-

^iits in utroquegenereeßemdetur.

Sic diniymm maßicm. CetmMim ceti-.vLurahter cete.

(^Pergamuij intubm ( reperitur
Inftngulanfoemininajinplurali neutrdj lt; etiam intubum) carbaßm. ^lu'

(_raliterpergama,^c.
^ddituragrammatic'isßpeüex,pluraliterßpeüeBiliaj quodequidem
nondum apud prohatos author es legi.,

Ccdumßrenum,raßrum,por
1 yumßlum • Tluraliterj cxlij
Inßngulari neutra,etinpluraUmaßulinaM^c.rametfietiaßena ^

Jßla ßpitis dicantur. Argos;
(. argij,orum.
Variantiadeclinationem.
jSS'« ^^ fingularineutrumßecundx. declinationis, ^ inplurali tertix, utiu-^
fertinet ad di- rerum iugeri:pluraliterjugerajugerumjugeribtis.
'!/■ cl ft^ -nbsp;Inßngularitertixdeclmationisjinpluralißcund^jutuasuaßsjhtecuaß

J^ / -i«arorumjhiecobliuio,onis:pluraliter,hxcobliuia,orum..
P^^tr^'^nbsp;Variantiagenm^dedinationem.

^^ß„^ularineutrafecund£,amp;tnpluraltßwmimMprim£,uthocepu-

U*gt;n d^emt. lfm epuHM epuU epularum. hocpraßigium(didtur hxc prlt;eßi^d).

hue.

ocr page 65

INSTITVTIONES.

quot;h^eprxfligkjetrumJelic'wmj h^delicktbalneuntjpluraliter haïrtex uel
halnea.l^undin£,arum:pluralinumero tantum.nbsp;N«»lt;fiW tan.

InÇmgularifœmininum primXj^plurali neutrum fecunddi,
■Kierofolyma,m£:hlt;ecHiero/ölyma,orum. nucadiiciuntur artium nomi-
najutfframmatice,ces:hi£cgrammatica,0rum.nbsp;O O! ' /f

In fmgularimafcuïina quart£,inplurali neutra fecundx, lujjm,
tm. led hlt;£cfortaßis abundantiapotim habeantur^cum etiam iujjumnbsp;^

CAtur,undeiuffa:(!^eueutum,undeeuenta.nbsp;O /f^^yT r^^i^

Quibußamduplexeflnominatiuiexitm,utnuncius nunciumjchiquot;nbsp;'jnbsp;^

rographmz^ phumjjictonitrm^hoctonitrujç;^.nbsp;ƒ TJ^-AJ^

VE DEFICIENTIBVS.

Singu laria tantum.

Mafculinanbsp;nemo^fan-

C Culpajuesjfides/almjndolesjfobolesj pubes^ßrues^pix, ta-

Fxminind-hes^contagio.teÛmMmmaluiiâiCholeraMi^j^^^
lßti6,talio,fuga,paupert{U,amp;c.

.Adhxcmulta uirtutum.uitiorûmque nomina, (^multaab-*
ßra Ha, ^nomind £tatum.
Kdi-o h^cfœminina pluralinumerojßdtdmen quandoque leguntur.

lt;:Cœnum,uer,fel,falum,peUgm,uulgm,mUlum,gelu,fenium,

Neutra lt;Utum^bdrdtrum^uißumjgluten,iußttium, iubdr,folmm,pui,ç^ V//f«w
Ifiquafuntdlid.

Pluraliatantum,
r Cdnceüi, cani, hberi,fuperi, inferi, cdites, penates,
Mdfculindfinguldr'\mdnes,lemures,dntes, proceres, mdiores^ minores,
numero cdrentia

Jndtales,fdßi,menfesprofluuium,fafces tnfigne: et
'Jproprid locorum nomind numeriplurak in i
,ut
(PdrrfiijC:^mpi,suolli,^c.
PluradiligensdutorumleBiofuppeditabit.
rviuiti£,exequi£,nug£,tric£,mduci£,cdlend£,non£,tdm,nô-^f^^^^^^
Fœminind \^ptilt;£,€xuui£,min£,inßdi£,tenebrlt;e,primiti£jphdler£jmanu-ucafitur-.ex-
ßngulari lt;tbi£,anti£,excubi£, quifquili£, therm£, cun£,dir£,fquot;
cdrentia Jpldo-£pro retihmj£despro domo priuata,feri£, liter£jfcop£,

men rndtitu-

L Atten£,Yeneti£,T:ralles, (^c. vlura exautoribm petenda. dm,s.

Hij

30

ocr page 66

quot;^rrndjcrepundia^muniajextailuflraferamnt, wce-
»ia,J^onfklUjpr£Cordidjmdpaiidj,belIam,cdflrdlgt;ra
eXeràtUMÛfip'J^fmexej.cundbuld, dduerfârid, hyy
bemd,£ftiud,tefqudj^c. Et nomind feftomm, ut
Genitalia,fla. Neutra fmguldri\ haahanalia, regalia,^c.qu^genitiuum faciunt
tiua.cythera,
nbsp;^ pUrunque in orum per fecundam decltnationem,

riajiabr'a,^c,nbsp;(^ddtiuum^^dbldtiuuminibuspertertidmjutsd-

turndhorumjfdtwndhbws. Hucadiiciunt librorum
titulos-M
buco(^georgicdj,politicd,phyficdy mufi^

Indeclindbilid.

Fd{jnefafj,uirm:,c£pe,nihiljniLnequdmj,uolupejOpmddie£iiuum:,^c.

h£c tdntum plurdlidjtotjquotj,aliquotjtotidemjcetejtempe:fèd cetm Cff
tifleBitur.

Monoptotd.

^Eaftnt,qu£in uno tantum cafu reperiunturjUtnoBmatuJuJJùJniuf
fù,aslu,prompttbfQrteJnficimnferia{. sicdiujnterdiu. Saluü. 'Dinm^

Diptota.

Sunt quihtts duo cafm remanferunt^utpotvspote^j^ontisJponte, repe^

t^'Yf^tundd.rmi repetundiilfuppeti^Juppetias.impet'tshoc impetepro impetu:

'if mcem uicejgeriitiuum amp; datiuum fingularem, ^genittuumpluralent

Zti/j^ f*^ Jàt/h - nondureperi.sicuerberkuerhere,tantundetantidemÀugerisiugerej^c^
^nbsp;Triptota.

^ Qu'êtres tantum cdfwshdhentinfmgularufedtnpluralimtegredeclt.
^ r/y « Z.i-' tjanturjutprecisprecemprece
-.Opiiopemope.SedOpsJea.

Non legunturnominatiuiidecemplexj daps.frux. v« datiuo tantum caJ
ret.cceterusjci-^ltmjntegrededmdtur.ciuerusornatm reperitur dpudcd-^
tonemdererujlica.

Vocatiuo carentia.

Relatiuaiutqm^qualk^ tantm, (^c. Inrerrogatiua: ut quis qui ( nam
^hocfkpe reperitur interrogatiuepofitum)uter, ^c. viftributiua :ge-
neralidjUt omnisjquifque.varticulariaiutquidam, quilibet, ç^c. Negaquot;
iiua:utnemo,neuter,nbsp;Infimta:utfiquisjaltquts^quicunquej ^c.

Item pronomina omma prêter tu^mem^nofler ^ noflras. Qmqua ^
illa ftperiora pronomina eJp quidam probant.

Tribus

ocr page 67

Trihmcdfihmplurdlfhmcdrent'td.

Hamp;c noM 'md,mdrejlt;eSjfarjtuijthHS,rffS,melj uinumjgrdtes: quot;Et nomma
(jumt£ declinattonis prêter hlt;£C qutnque, res, dtes^facies^acies, ^ jfec/es,
carentgenitim,dattHo ^ ahlatiuopluraliht^,quorumtamen poÛeriora
tria^ut diótum eü,rarim hos caftis admittunt.

Pluralt numero carentia.

Propria cuiufque rei nomina ex natura fua plurali numero carent,
quamuif ufu4 non raro diuerjûm doceaf.ninc legimttsjres louesjduos Ve-
ciosjplur^s ^abiosj^c.

-Metallorumiut aurum,argentÜj^c.
nifi quod lt;era,eleftraj orichalca di-
cmtur.

Frumentorum ^feminum, ut triti-
cumjfècalejfiligOj^c.Vtcunturta
Jîaropluralem numerum admit-^ menfarrdy fabx, hordea^pifa, lupi~
tuntnominanbsp;f ni^auenx.

Rerum quxmenjûrx ac lihr£ adhi..
benturjMt piper, crocuf, lac, oleum,
hutjrum. vicuntur tamen uina, de-
^frutd,mujlajtnella, ^c.

Deahundantibus.

Nomen ahundans eft, quod in eadem fignificatione bifariam effertur,
uttignus tignum,pileus pideim
,tonitr(*s tonitrii^haculm uel um :ftcpun-
fttiijCommentariuSjpauMâ uelpauo^menda uel mendum ,materia ueles^
tiifctis ^ uifcum,apes (p* ap'u.

Abundantiagenere.

Utecfûb diuerfisgenere obliquis abundantjuthiecpecuijudisj uel hoc
pecm,orh.Hoc uulgm,in accujatiuo hoc uulgusjuel hune uulgumificfat,
halec.

.Abundantid declinaitone.

Lauri46,queYCtiSgt;pinm,cornm,ficm^colm, lacus, ^ domus, qux/ùnt
fecundlt;e uel quart£. Ficus pro drhorefœmininum e£l tamfecundx. quàm
quarts declinationUiTSicusprofruBu ejl dubijgeneris in utraque declina-
tione
ipdfœminini frequentius : pro tnorbo mafculinum efi. Et multa,
propria in es,ut.AktbiadeSjPilades,Tigranes,^ceiles, Thucjdides, qu^
funtprimx uel tertio declinationis.

H iij

n

ocr page 68

^hmdctnüdgenere amp; dedincuione.

Fentis,iis,w,maß:u[tm ueifmmimmgenem. vcmm,nhneutmm, uel hoe

penus, ^ h£cpenoya.sk]fecm,MS,ui,ummdßuliniquafoemimmge-'

nerU.lt hoc^ecm.LeSiumeßetiam hocjfecum ^j^ecu indaiinabile.

.Adieófiua abundantia.

Sunt ddieSiiua, quageminam habent pofitionem, er ^ is^de quibws ß~

pra fub terminatione er tertix dedtnaiionis.

SuntaliaadieBiua^quxin us uel is defmunt,utimhecillus uel is, exani-

mm uel hfinermis uelm,^ fi qua funt alia.

VE COMP^AR^TIONE.

ReguUformandi comparatiui ^ ßiperlatiui.

Comfautiuits comparatiuus fit rezulariterdpofitiuicafuiniexeunte,additaßllaba,
hthetduMternbsp;' .nbsp;J P.nbsp;.nbsp;j-j-

mmationesyor or,lt;^min neutroiuthuiM candidt, hic ^ h^ccandidior, hoccandiquot;
mafcu!,mamp; dins:fortifortior:amid,amidor:audad,audador.
wnéltrÏL^e- Superlatiunsßta cafipoßtiuiini exeunte,additosj^fmus: utcandi-

....... di, candidißimm,a,umforthfortißimu4:amiciiamidßmus: dis, ditior,di-

rißmus:nequam,nequior,nequiß^imus.
ft h^nbsp;Exceptio prima.nbsp;_

'' ^Ac/ hr ■ ^ompofta a uoloj^faóo.amp;loquor, habentm compardtm entior.

Exceptioßcunda.

/f****^ 'fry P^ßflff^ er,lt;tjßmuntinßperlatiuo rimus:ut ntger,nigerrimus: acer,
f,umn'mm dtgr,teter,fatur,^c.hdduturhisuetus,ueterrimus:maturus,maturrimus

Exceptio tertia.

^ftafU Tlt;r«- udmatunßimus.

tumMüturif.nbsp;^ .

fimtuapttd' QMtuorßntinter, qu£habenttimusmßperlatiuo:utßnifter,fmi-
collumeUm, ß(rior,finißimusficexter,dexter^dtra.

rhetomomainbsp;Exceptio qudrtd.

Ucrennitim. Qmnque nominainlïi cum compofitisformantßperlatiuuma datiuo,

additomus:utfacilü,agills,gracilis,humiiis,fimilt6:utfacilimus. vwtege-
minantll:ut,Rara amsinterrh,nigróque fmillima cygno.

Exceptio quinta.

Habentiauocalemanteusuel ufrequenterpofitiuo adiunguntaduer-
hium Udgis^ike comparatiui:^ Uaximè,locofuperlatiui.
^Pius
7 ^Piusnbsp;1nbsp;^Pius

lldoneus
_Evrevius.

O lt;igt;

'maxme

Egregtus

ut^ldoneus gt;ma^'ts-=lldoneus

l.Egregius

Zeo-untur

O

w

neru.

ocr page 69

INSTITVTIONES.nbsp;^^

/eMtamenjflremioyJlrmm^^^^^^^

vhmummepjloltiMdupiordpudvUutum.

Gradusapr^pofihnibus/eummisdicereabadueiéik

tmorMtmus. ctm,eitemr, citimus. sufgt;ra,fuperwySupremus ueL cL-

''^»s.AnteAntmortM.wtdcm.prwr.prmusM^^^^
Smt ^ hxctrregulam.
Bonus, mdior^optimus. Malus,peioy,pef mus. Ma^nusj maior, maxi-
mus. Vciruus,minor,m 'mmus.

Multusjd^um m comparatiuo tantum plus pluminfmmlanneutro.m
pluralitntegrum efi:mfuperUtiuo,plurmus,a,um.

Comparatiuo carent,m€rit^iimus,irgt;clytij?imtis.
Superlatiuo carmt,iuuenü,{umor.senex{cmor.Molefcens.adolefcen •

turam pojitiuimdujt.nbsp;fia^umm m-

^^'omparandoobfer.andi^mefi,quiiproheturu.,^er^
toritM-mn emrn ommanomina comparanpojfuntjametfi nihil uetct fi-
gn,pcatto,ut almus,memor, ^ quxm bundusfintumur, alidquemuL,
quorum comparationemufusnonrecipit.nbsp;'

Trianomtn),ac6denua..enusJeS^^^^^^ ^ comparatio/untexplicu-
tairehqua nota funt.rcflatj^eaes, cuiusuarietatem hlcfatts erit mdicafp,nbsp;^

Dejpecie.nbsp;rColleBiua,utplebsjurba.

^Vvimitiu/! cv vnhf'.Anbsp;T^^_________. /•nbsp;_______ ......

Nomi'
nüalia
fint

qH£junr '^(^.AppeUatmaAReddttiuajralKjtantus.-nbsp;t^^^Wf i*ax

C ^»orum aliaj Numeralia,unus,pr,mus,fin.uli. kff^^nJ^ • Aiyr^,
' \nbsp;Partjtiua
,quifqut;,altquu.nbsp;^nbsp;^ ^

Knbsp;Vniuerfalia,omniSjnullus.

^Panicularia,quidam,aliquif,
Patronymica.nbsp;^'nf

^'Deriuatiua,quorum aha -\Gentilia.

Vimmutiua.
Denominarittd.
rerbalia. ^^eCniL.1

tJiJSL

.....nbsp;,nbsp;-------------------------^ x/ »

rvrimitiua, ^Propria. Interrogatiua,qualis,quantus.. -^^tVyiM^ ^^ ^^

qu£fint ^.AppeUatmdj\^ Redditma^raltsjtantus.-nbsp;^

ocr page 70

M

. enf,s,amp;c.Gentilia,qult;egentem notant aut patria.

■Vs,utCeymanuSfUrbanuSj,ruflicuSjGrm4s,Arffiuus3
Pythagoyeus,nerculeus,Tribumtius,Vrlt;etorius.
Borupr£c,'pu£ ter-J Enfis,Mrmenfts,cäfirenfis,hortenfts.
minationesfunt ^Ns,rs,utLaumh'^tbfiys.
As, krpina^.
jra,Geta,scythaj(^C.

De diminutiu'vs.

Dimînntluadicunturjqu^primitiuidiminutionemfgnlficant-.utlupil-

lus à lapide,^c.

^Ellus^utpuellus.

llius,ut lapillusßgilkm,pauxillusjpaulum, ^c.
Olus,uturceolus. '^-t^^yJ^^tAZV::^^

J Vlus,ut remlus a rege,capitulum,
quot;) CulfiSjUtio-niculuSjamçuU,homunculus,
Vleus,ut quot;^uuîeus^^ei^o.
Afler,utparafitailer.
jCiOjUthomuncio.

Inbsp;Dedenominatiuk.

D enominatiua font ah alio nomine deduEta,utaureus,chartaceus,au-

\nbsp;dacia.ilt;rnauia,imr,t,a,caélimonia,ouile/en,iis,uefl,bulumàyeûa,oft'

Inbsp;cinaabofficium^multitudoàmultusßerrugokferrum,cerutcalà cermce,

inbsp;^^ /-r -nbsp;^nbsp;luj,anayàlupa/enatorkrenaîus,pomarium,teiiimon,um,myytetum,piC'

inbsp;latinae

^ ^,tr0nym\cdfuntn0mmferecy£cu,hpr0pymtmtumm nomtm-

huspcitrum uelduorum,amp;nomunqu4mfrutrum uelfororumM etiärn
locoyumderMW.ut vriamuicsßius uel nepos
mamu Ph^M^J^
ror
vUmnm. Mededcolchts. VätronymicmnMrmmefolum utuntur
poeu
amp;gt;ßßpeadieaiuorum uke, reymindmnespatronymicoyum, qut-
Us utmtuy Latin,font cjuutuo^esrnfiulmom^^

rum:utVyiamidesAl,AS,MjmymeMefl^neptismmnbsp;In

ej^Jecl,nantuyfob prima dedinatione:inas^Abfob tertia.m utro-

qmnumeyo:namfontap^elIatiua.

Depofpßiuisj^gentilibus.

Xa^Ä k^-h.pamms-.tuandy,usi

T^/h'f-

Pluresfonthorum
termmationes

ocr page 71

a Venercj^c.nbsp;^ J

%

Beuerhalihus.
V^^Yt-fT^qu^kuerh-isdcducunturj^^^

^^t^^'imcibdisfuppofttmtisjmidiusjrac^^^nbsp;quot;

tgt;b pronomine,

quot;^Ronomm efl quoduke nomms efl.vronomim funt omnino oBode-

^UecxcelientiamquandamfgnificMMPlmd^^

M,quodifli dicunt refutmrfcicile. ifl inter hk ^ iUe hoe difcnmen.

tuMpnusamp;re^^ co^onunturpronommLteJoipfe.

tMpjt^MpjimiflhicMmfmodiMiufcem^nbsp;nobfcum, ^c idem

f^'ccme.h^ccinejhoccine,^ in accufatiuo ^ablatiuo. l^omet^meme^
amp;C.Tute,meopte,medpte,f(opte,ci7lt;c.

CNam,quisj que,')

Cgt;uxcomponunturcum)quam,pilputasIcu Qm nmm,uis,cm-

folopronomine (iuts? ytejaliqut^jfiquiSjffolo? ^quejtbet.

{^nunquvs,^c. ^
^ Q^dd^compoftUfubflatiuumefl:ut,quidcauffQuodcumfulsad- Q^'^Mna».

tllitó efl quXjUt,quidam qu^am,,^c.

B E VE RB O.
^Erbum efljcjmd aBionernautpafionej autneutmm fmejCafu cum

ocr page 72

gramma t. latikae

ÇSttbJldntiuum Ç ASlimtn

Terfondejiqtte triplex lt;Vocdtiuutnnbsp;' \Pdpuum

C^dieclimjquod ejluel lt;iNeutm
jDepones
C Comuns.

'~EfiJnterefi,refert,accidit,contingit,
euenih Mcat,prlt;£ilat, reftdt, iuuat,
Verh%eJljnbsp;confiât,fijficit,placef,libet,licet, con

duplex ^nbsp;ducitj expedit, decet, oportet, t£det,

miferet,piget,pudet,pœmtet,fvlet,po
.Afliuxl te
fl, liquet, quod caretpr£teyita. a
uocii r^ txdetpertxfum eft^ à mifitret mijèr-,
mm eilj, q^c. Uoru qu£damperfii-
naltter etiam ufùrpdtur,ut iuuat, de~
'Imperfônde^nbsp;cet,i^c. qu£damjêmpermanentim

peyfi)mLa:utpude.t:ypœnitet, opor^

Ç^qrmitur, ^c. ^ h£C duci
^Papuxuociâ -spofjiint ab ommbm uerbts a-
CBluU ^ neutrif.
oBo accidunt Uerho,qU£fûntin rudimetis explicatajUtgenm, tempiHy
niodmfiguM,perfiina,numerm,coniuvatio, ^forma,feu jfecies,.

Cenerafitntquinque,totidémquetempora,^modi.

De tempore.
quot;Prxfins efl^qua rem nunc agifignificamm.
Pr£teritumimperfeftum,quo rem cœptam qmdem fignificaZ
mws,fednondumfwJfetrAnfa6lam eo tempore,de quo lo'

quimun

PrxteritumpetfeBum,quo res a6tafignificatur,pd non it^
hM,amp;.paternbsp;pridem-.

imttrcdiem.nbsp;Pr£teritumplufquamperfeBum,^uofignificamm remper^

feftam antealiamfiaBam. Vnderelatiuum-fr£teritumdi-
cipojut,quodfempey adaliquod aliudtemptti referatur, ut
imperfeBum.
JFuturumjquo remfuturamfignificamtn.

2)f

txemplum.
\eniadte hoquot;
rajèptima, tile,
ileàofmge-

ocr page 73

institvtiones.

Demodis.

quot;IndicMiuw.per quem narrarnns.
ImperAttum^f er quem 'lubemus hortamur.
Optatiutts,per quem optammfeu cupimiiSj (^pofßac debere

I f^quot;'ficdmns.

^ SubiunBiuus^quifubiungkallam orationem: ut,Cum benefece-
rkUtare. Sidixeris,Jciäm.Modihui(ts temporafolentmter--

dum capipro temporibta indicatiui.

Jnßnitiuus^quinequemmerumnequeperfinaideßnit.

FigureJumdH£ßr»plex ^ compoßta^o- ^^ hacnata decompoßta.
Numeri duo. Qumque uerborumgenera. Verbum neutrum non habet
päßuum,nifimtertmperfonu,^h£terti£perfon£ quandoq; nomina-

tiuum habent profippoßto.

Perpauca nunc funt uerba communia.uthortor.dceroin catone,l.iU
minm exhortatm efikßcorto,utfem-etaU^uergt;,.Tueor:Üuiuf,infuU Ue-
lita à carthagmenßbw tuebaturßdhocrarum eß.Depopulor: liuim hb.
^..Abhts agerdepopuldtm-eft.^t,agrum depopulaußunt.sicaBiue^
H^'uereperiunturh£c:dimenßuf,arbltratmfruflratm,poUkitm.^^^
hodiefumdeponentiuMimßrecommuniafuerunt. Perßonxtres. Con-

tfigätimesquatuor.DeformaßuJpeciephßägemui.

ReguUgeneralespr£teritoru7n ^ßptnorum.
Regula prima.

Compofitauerborumformant prä^eritumßum^fupinumadßmpU-
mmregulam:utlegoJegiJeBum.perlegOj,perlegi,perle6tum.Sunttamen
gt;i0nmiäa,qui£ß'tsl0cisexcipienturjutaleg0:intellig0jintellexi,

ReguUßecunda.

Cumßmplexgeminat principium prxteriti, compofitumnongeminat:
Ut peUo,pepuli,pulßm.Kepeüo,repuli ^ non repepuli.

Exopiuntur compoßta à pofcojifco,curro:ut repoßco, repopoßi, edifco
edidict, decurro decucurri,ßcpercurro.
a curro tarnencompofitautroque
modo inueniunturßdabfquegeminationeßpius. Quanuisautempr^te-
ritaprincipiumgenanantßupinatamennunqudmgeminantjUtmomor-

dimorßirnjnon momorßm.

Regula tertia.

Verba qux habent a in prisfenti indicatiui, retinentain fupino, licet in
prmritomutetur,utfaüoftfellifalfum.

Modh

ocr page 74

quot;f

1

B lt; yn^ rgt; »W A f-K'

ij quot;quot;frr^hJfy^^^

G R A M M A T. L A T I M Ai

quarta.

Compofitci qu£ mutant d fimplicümij» pr£fenti,mutantaueli,mein
fup\no:utfacio,feChfaBum:peyficio,per^^^^^^nbsp;Excipe, qu£ de^

fmuntin doj, ^go,qu£ rcpetunt afimplicU,ut ah ago^aBumiextgo, exa-
eium:a cad0jcafum:óccid0j0ccafum:réad0jrecafum.zxcipiu^^ ^ com
pofita afalto ^Jlatuo.

RegulaquintA.

Qu£cunque carent pmerito, carent etiamfup'mo: utglifcojuefcor, re
reminifcor. .,

Regula fexta.

Omnia pr£terita n!^fupina difjyüahaprimamfyüahamproducunt: ut
fSex pr£terita:hthi,tulijgt;jïdijfcidhdedi ^fleti: ahihojfero^

findofcindoydojfiof qu£primam cornpimtM iadbihii
attulh^c.

Excipinntur p Nouemftpina:datHm-,ratumifatumjitumjqmtum,fitum
\ citumjitum rutum:a dojreor,ferOjeo,queo,fmo^t^
ruo,qu£ primam etiam corripimfMt dditum,
irrkumjconfttumj ^C.

De pr£teritis ^fipinisquatuor coniugationum,

PRIMA CONIVGATLO.

OMnia uerba in arejpr£teritum in auiformant,fupinum m atum: ut
dmbularejambulauiyambuldtum.

Excipiuntur

Cubo,fönOjtonoJomo,uetOj,crepOj,qu£habetuiJtuMicoMicuijCaret^^^
no:emicOjemicui:fd dimicdui/ipiwj^ dimicatÜiFricOjfricuijfrtHÜj^^

fricatumjunde vliniu^riat^xarnes dixitjhincfricatio.A refricojit refri-
caturm. seco,fecuijfeBu,
A neftofrequentatiuü nexarejauipatÜ. plicojpli,
cauiuelplicuijatujuelitum in compofitis. iieconecaui,dtum,/êdab eneca
JiteneBtts.luuoJuuiJutum.LauojauiJotumuellautum.PotOjpotauijpo^
tatumuelpotum. DoJediJatum:ficuenundoj, circundojpeJJundojfatif-

do.Keliqua compofita/itntterti£Coniugationisjhabentia idt,^ itum bre-

aid: ut reddidit redditum, e^c. stojhthjlatum^cuim compojïtaftiti ha—
hentj^mm uel itum in jüpinoiut conjlo, conditio conüitum penulti-

ma,

ocr page 75

tnahreuhundetarnencoßaturm. vr£ftoj,pr£ßm,undefr£ßdturmapud
ciceronemj!^ obfiatHr(tf,ab obßo.vlinimprtß-itum.

Compoßra a cubo cum habent m antebojßnt tenix coniugationisjut
accubarejuccumbere.

Apltco compoßta cum nominejjabent aurßtmuliiplicauixumpriepo-
fitione magu ui,ut implicuijmplicatum ^ implicitumßc appltcui applr-
catumßepius,^applicauiapplkitum. Quxdamaui^u'hutexplkojap-
plicojreplico.supplicojauiatum.

SECVNDA CONIVGATIO.

Vtrbaßcundie con 'mgatjonu hahentmprxterko uidmßsßUah 'ts,(^
mm breue inßpino,ut habeo,habuij,habitum,moneOjmonuij,moni~
tum.rimeoßudeojhorreojcaueojtepeojpateoj^ neutra fere omnia pro-
prioßptno carent.

Exceptioßpinorum.
VoceOidoEium '.teneo, tentum:mtßeOj wißum uel mixtum: torreo^to—
ßum:cenfeo,cenßm. Vios^ut exceptiones facilim animaduertantpuerij
fercurremm omnes terminationes.

Beo.

Sorheo,ui,itum,nelforpßßorptum. Ahforheo ^ exorheojuijdpud cice-
ronemßedahforpßapudLucanum.ubetJibuk^lihttumeß.

Ceo.

Luceojluxifineßpino.uulceojmulßhmulfum.sicdemulceoj per mulceo

fermulßpermulfum tP^permulBum^undeapud salußiumpermulfH.

Deo,

.Ardeo^arfharfum. suadeoßaßßuafum.Kideoyiß/ifom. videOjuidij ui-
fum. sedeo, fedi^fejfum. strideo^ßridi, caretßpino. VrandeOjprandiuel
pranfm ßm,pranfum. Audeo^aufmßmi(tufum.Gaudeo,gauifmßm,ga~.
uißm.Tiedetjtxduitj, pert£det,pertlt;£duitj ^pert^Jks participium. Vudet,
puduituelpuditumeß.ci^tuoruerhaprincipiogeminato preteritum in supinanun.
djfaciuntßüpma uero in fum: ut,mordeo,momordi,morfum. ^endeo^pe- T^^geminit.
pendi
:ßondeOjjfopondhßonfttm.TondeOjtotondi,tonfum. C£teraindeo
habent
uijutmadeo^madui,.nbsp;Geo.

Verba ingeo ljUelrjpr£Cedentejpr£terira inßfaciunt,utalgeO:^lß:rur^
geOjturß: ^ulgeOjfulß: Vrgeo, urß^ßne fupmis, Uulgeo, mulß,mulóium
(undemulöira ^ mulBrum^ mulfirale)rergeo,terßjterßm:cjuod
etiam tergo in tertia coiugatione dicitur.iudulgeojmdulfijndultum.
Fri-

Hij -

ocr page 76

geOjfrigut uelfrixhcaretfüp'mo. hinc refrigefco, rffrixi uigeojuxh UZ
BHm%.ult;yeo,aitx'hauÉium. Kelicjud fecjumtur analogidm, utegeo,egUh
miigeo,ngeo,uigeo,amp;c. e^ fufinu urent.viget.pigmt, (^pigitum efi.

Ico.

Vieo^uieuhi^metumpemltimdbreuUpud Koratiumlegimr in epod.

cieoMCitum • Hmcconcito, excito. Qmeo.qmeui, gmetum, uerbum ejl
'(\pnbsp;obfoletumjindequiefco.

'nbsp;Leo.

^^nbsp;Fleo^fleni^fletum. üdeojeleuijeletum. vleo,plem,pletum inufiutum,

^^ r/Tquot;^nbsp;hincimpleo,replso,lt;^c.Sotif(bfolitusfim/olimm. oleo,olm,o[irum. uinc

^^i^l^o.fhó-deriuduumant^utd.doleo adolefco.ddolem, aduUum. ohfoleo,ohfo-
Icuuobfoletum. sic exoleofeu potim exolefco. Inoleofeu inolefcopoTm,
inotmi^inolem,inolimmftcdboleo,eui uelui,itum.oboleo, oboluij oho-
Uturn, sic redoleo,ftholeo.

Neo.

Neo,neui,netum. Ucineo^mcinfh mdnftm.fic emdneo-,permdneo. Sed
emineOjimmineo,promineo ui hdbent.

Qj^eo.

Torqueo,torfhtortum.uqueoJicui.Veliqueo,delicu!:Hndeliquefco de-
liquefco.nbsp;-ReO.

H£reo,h£fhh£fum:pdreo,ui,itum.uereo mereor^merui, meritu
tneritmftm.Maereo prima longd cdret proiteritoindm moejlus nomen ejl.
uferetntfertum efl.

Seo.

Cenfèo,cenfii,cenfum:cmHS compofitd hdbent itum^utrecenfitum.

Veo.

Cdueo,cdu},cdutum.ficfdueo.youeo,uoui,uotum.loueo,fouifotum.uo-

aeo,moui,motum.vaueo„pdui:Vdngueo languifineftpmvs. conniueo^con-
niuiuelconnixi.^erueojferbui uelferui.stteo, fueui^juetum, tterbü efl an-
tiquum, undefuefco.ctteragenerdlem reguldmfequuntur.

DE. TERTIO CON IV GATIONE.
'quot;r'Emrf coniugdtio cumcertdm pr£teriti ^ftpimformdmnonhdy
lt;. X bedt,perfingulA6termmdtionesefiinquircndd.
Fimtdmopurum.
Cio.

lacioJeciJdBumfdciofecifdHum.ldcio tsrjfecio,quorüfoils copeftis

atmur

ocr page 77

utîmurMbet exl€£iu:utalUciOAllexhdlleciu.sicf/ellkioMidoj^c.lit- OmnlauerU
chtam'émltelicmelichu.AjpmojaJpexidjftaufl^

Bio^gio.nbsp;f/mpbc,Z'.t

utiacto,eucio.

mOjVtOj

lt;(sr tto Cjutbufddm loc^ ptrdere uocalem hutfugvs,fuge,fuo-erem, amp;c.fJdf

]aaa
ci^nommibtis

f»gere,ubidndlogk{tdeftfimiliifimtliumdedmdtw}poflHld-r^^^^

o, J iinbsp;J ùnbsp;■' . lt;igt;nbsp;compofim non

Ptù.nbsp;niHtata,titca~

Hapk^rapulraptum. Sdpwjfapumetfdpijfapkum. Cdpto.cepi, captum,
Cupio,cupiut,cupitumpemlr.longd^ore uerboru quarts conklt;rmonts^

,nbsp;Rio.nbsp;pto,matant m

Tgt; •nbsp;• .nbsp;r J1 ■nbsp;•nbsp;(ompoRtis a in

Pdmjpeperhpdrtum.jed hmcparitmus^nbsp;, y,-.^,

~nbsp;fio, deppio, re-

Tio.

cipiOtCj^c,

Qmtk.cjUdp,quaJfumMcetImraroutdmur.Compofitdfuntufitdta^ '
f0rmdntcujùjcujfumjutpercutk,percuf?i,peycujfum.^c.-
In uo hdhcnt uhutum.
^rguojdvgu'udrgutum ulongo:fic Acuo,mduo compoftd k lauo,

eolIuoJiluOjpyoliio.KuOjruimtum:copofitduoluntrutum:,uteruo,eruk
ermtmJir,nurn,^c.ubyeui.styuoJlruxt,J}ruHum.lluo,fluxifluxum..

Vluo^plm amp;pltmt.plutun,,fup,ntuft^efimcompofmne.utcomplutum. vUo fr.!„
Cdrmfupm0jmetH0jH0,C0ngyu0,dnnu0 cumsompofwjref^uo,^in-

gyuojqux hdbent ui.

Ftnkd in o cum confonante.
Bo.

Scribojfcripft,fcyiptum.mbo,nupfhmptum. 'B.iboM^i, bibitum. l.dm:~
hojdmbi.scdbo/cdbt.clubo^ljtbhfmefupinis. CompofitAdcubaddntuij.
mm,utdccumbojrecumboj,^e.

Co.

BiCoJtxiidieium.Tgt;ucoJuxiJuBuMnco,uici,ui6lum.lco,ici,iB:um..

^dfcojpduijpdflum.Crefcojcreui^cyetum.mfcojnoutjnotum. ignofco, igno:
ui;,gnotum.h^ofco,dgnoui,dgnitum. cognôfco^ cognoui^cognitumfcv-
H''°^o^pefcut:pofco,popofci:dtfcoMtOyCdretfupinu^^^
polltnm.Quiefca,qumi.qmctH,^c.Confutfco.confuem, cèfuetu. safcoJetMUeft'
fctui,/ckum.PaycOjpeperci:,pdyc!tUj,uelpdrfijpdyJûm. clifco cumueybntn-^^'-^'quot;'quot;'fquot;'quot;
chodtiuis Cdrentprxteyito n^fupinofed inchodtiudpmeritum mutudn*
turàprimitiuo^utrefcifcojyefciuijrefcitumjàrefcio.

ocr page 78

grammat. latinae
Vo.

Verki in do habent diinprxterito,^fum inßpinoM, umdo,mdndi,

„ianfHm.v.do,edi,efum.Commedoßmuelflum.Scando,fcandi,cuiiisß(~
pmumfdcitfcdnfum.ïundo,fudi,fufum.cudo,mdi,cufum.Acce^^^
di,dccenfm.sexqtt£geminantprincipium prlt;eteriti: Cddo,cécidi,pemil'
timd breui,cdfum{compo fitd mutdntdin i breue, ut occido, 6ccidi,occd-
fum:rkido,recidi,recdfm)cdo,cecidipenultimd longd, c£fum. hic £ m
compofitis mutdturin i longum,ut occido, recido, recidi,recîfum. Tendo,

tetendi,tenfumueltentum.compofitdmdgt4 mlunt tum,pr£îeroflendo^
quodhdbetoflenßim ^ ofientHm.tendo,pependi,penfum.Vedo,pepédi
penultimdlongdfmefupmo.Tundo, tutudt penult. breui, tunfum {ndm
viro-ilius dixïttunfispeEiortbus) tufumfedfers in compofttu. Cotun-
dotcûntudi,cotifumfic c£terd.scindo,fcidhfci[fum.Vmdo, fdi, fiffum.
Vdndo,pdndi,pdffHm.{sedexpdnfdretiddpudvlinium.)Copojitd quoq;à
do
habetdidipenu[t.breui,^ditt{,utAhdo,dbdidi,dbditum,edo,edidi,edi'

tUßihfodo,di,ditÜ. Veceuel undecim in dojhabetfi in pr£terito, ^fm in
A mia no,.Js fupino,utclaudo ^ cludo,rodo,rddo,uddo,pldudo amp;plodo, ludo, trudo,
l^S'fipnum. Udo,dimd9,amp;^
cedo,ceßi,ceßm:underecedo,abfcedo,concedo: rud0,ruj

dh^flriioßridi,fmefrpmts.vido,fifusfum,fifum.sido cdretfedem eu-
pofita pr£teriîum habent,conftdo,confedific defido,refido,fubftdo,
(jojuelguo.

In 0-0 uelo^HO habent xt inpr£terito, c^r« Bum infupino: ut,6ngo, cin-
xi,cinBurn,tingo,ajfligo,lmgo,ango,fugo, iungo, diümguo,^c. Fingo,
pino-o,firingo,rmgo feu ringorquodufttatim eß,amittütninfupino:utfi~
aum,pi6lumfln6lum,n£ium. CXU£ habent r ante go ,ß non funt à rego
compofita(nam h£chdbent exi eclum)faàunt fhfum, utjfargo, mergo,

tergo{quod^tcrgeo)uergofedhoccdretfupmo. Ago,egi,dBum,ddigo,
ddeo-i,ddaH-um:cogo,coegi,coaftum,i^c.Dego degi^ fatagofineßpi-

no.tran^o,fregi,fraBumßc effrmgo,effregi effraRum, ^ c. rango,re-
ti(ri,tdBum,ficattingo,attigi,attaBum. ïigo,fixi,fixum. frigo,frixifri-

xum^friBum.T^mgo,ninxi,caretf(pino.Vungo,pupugi,punBum. Re-

pano-o,repupugi.'^xpungo ^ diJjxtngOjtantum xi,£tum.pago uetm tier-'
bum,pepigipaBumjdeßpacfcGr.Vdngo,ideßfigo,pUnto,mngo,pegiuel
pdnxi
,pMum.irnpingo,impegi,impaBü,^cXegoJegiMäum.ßcdeh^
go,colligo, ^c.Yerttm dihgo,intelligo
,negligo,tioluntxi,Bnm: dilcxi,di-'
leBum,^c.

.Annotatio,

ocr page 79

1 N S T r T V T I O N E s.

\AnmtAtio,

mcompoßttoncjut ab ago, exigo, ^ tango,atttngo, k legoMtgo, prxter
£71A O ^ '•'^'^lt;^omgo:f»rgofjncopen patkm: ^ cog,

Ho,xi,Bam.
VehOjUexhueBum.TrahojrAxitrABum.

lOjXtjHum.

Meio,mmxhmiÜum.

Lo.

Verhatnlohahentluimpr£teritoMcolo,coluhcultum. skconfulo^oc-
ct*lo.Yolo,nolo,malo,carentfopmo, uolo,molm,molkum. Alo^alui, ali-
tum^altum.

~Triafmp[kiprmc}p}o,pfdllo,pfal!i. Saüo,ßüi/Alfum,
froßUo,mütum.yello,ueütudMulf,,uulfum. Cow-

poßta tantum uelli:ouidiM tarnen reuulßt,^ Lu- quot;

cantn auulßt.

fptemßntquJomtuorgemmAtobrmdpio,peUo,pepuM :fal- ^ „
habent It,fum, ) lo,fefelk,fAlfum.ToUo (tetultapud

ßMatum.ceUo,cecul',,culfum,cuim tantum compoßt-f'quot;''f.f'''fi'
tkutmur,utpercello,percult,^ApudTerentiupey-
culßhperculfum.uterafaciuntuiiutdnteceüuhßne

_ ßpmo ftcpr£ceüui,ex cellui.
Mo.

Verhainmopy^teritumfaciuntperm, lt;^fupinumperkum hreue,ut
Uomo,uomui,uomitumfremo,gemo,^c.Tremo caretfupmo. ^xapiun^
tur como,promo,demo, amp; fumo,qux hahent,pß,ptum. ^mo,em},emttÜ: IZfJT
fremo,preßt,pre{fum.nbsp;u,red,moJ.

No.

fmno.

Pono,pofu,,pofmm.cigno,genm,genitum. remno,tempß,temptum, in
cöpoßto. 'jerno,ßrau,ßratum.sperno,ßreui,Jf return. sino,ßui,ßtu.Veß-

quot;°^deßui,^pegt;ßyncopenfrequentit4^deß,.cerno,creui,cretü[qu£nuncc,y„,,^

repudiciuttußn,cum cernopro uideoponkur)hincdißer}to,difcreui, difcre hJreTSLdi
ttim,^c.L,no,leui,liniuelliuiJitum. Kelino,releui. Cano,cecini,cantum.'Y''''^

Sed compoßta hahent uij(^entumj^ mutant a in i,utaccino,acctnui,

tn

dccentum.

K

ocr page 80

c r a m m a t. l a t i n ae

Po.

Verhampoprxterimmper\gt;fh amp;fupmtim pertum fdckntjUt carpo^
ferp0,rep0,fcdlp0j^ compofitd aßulpOj^c.ZxcipiunturßrepOj,flrepui,
ßrepitum.Kttmpo,rupi}ruptum.

Quo.

Coquo,coxicoBum.i.mq»oJiquiltBumJncompoßtione,utrelinquo3i

reliquihltftum.nbsp;Ro.

Tero,trm,tritHm.Verro,uem,uerfum.Qmro,qu£ßm,qult;efitum{mo^
re uerbomm
qudrtx coniugdtiom) hincexquiro, inqmro,^c. Cero,gef
ßgeßum.vro,ußi,ußum.Curro,cucurriyCurfimJuro,cdretpr£terito^
ßupino
^cu'm primdm per fondm ufm non recipit.'Eero,tulhldtum.Sero,ß.gt;
uhfitum. Compofitd cumfigmficatdfhtmpldntdnclh habent eu'h itum, ut
C0nfer0,infer0jinfeu
'hinfitÜ. Altos hdbentruhertum,utexero,cxeruhexei^m
tum. Ab obßrojfit obfitii, ^ preterm obßeui dpud rlautum in Trinum.

So.

Mcevß ac Ldce[f%ldceßiuhldceßttumjpenult.longd:Stcdccerfo, arcefß. Cdpejß,
Jljlo\uaru' cdpeßiuiuilcdpeßij cdpeßi.vdceffoßdceßijfdceßirum. viß^ußuißm.
conmgMoms. inceJJo,inceßi.vinfo,pinfut,pißum,amp;-pinßtumdpuä Columelidj ^ pin-

fum dpud YiElrumum.nbsp;To.

Meto,mefßi,meffum.Sfertoßertui,fineßipino. neSio, nexuiuelnc'-
xijnexum,ßcpeBo.de£l:o,flexißexum.vle£ioMeß,punio,plexut,ple~
xumjuel ut uult
PrißidntiSjplexijpleBum.vleHo pro implico feu neBox
nine pdrticipiÜplexuSj unde perplexm ddieBtuum.uitto, miß, mtßßim.
ylfianm. veto,pettui,petttumpenult.longd^more uerborum qudrt£ contugdtionn.,
ß/uquot;eTe7ti- Verto,uerti:gt;fterßm.s'ßoßitißdtum.'Exißo:,extiti^extitum.

turainecneßt.nbsp;Vo.

So[uo,foluißolutidj,penult.logdßcuöluo,uolui,uolutÜ.mo,uix^^

JCo.

TexOjtexui,textum.

DEnbsp;CONIVG.ATIONE.

Ounia uerbd quarts contugationk exeunt in io,prater eo:, queamp;
cum compoßttSj^ ueneo.i oformatibamjhos,etidmin compoßtts
utahibam,abibo,^c,ficnequibdm.

Deprxterith ^ fuptnis qudrt£ coniugdtionis.

Verbd huius ordinu hdbent iui,inpr£terito,amp;perßncopen ij, ^ itth
mßpinojutpoliojpoliuijpolittimjutriußuepenultima longd.ßcßnguhioj

obedioj

ocr page 81

ohedio,amhiojamhiuhdmhitum.fedambitus nomen mediam coniplt. eo,
iuijitum:queOjquiuijquitum.GeßiojgeßiuijCaretfipinOjUtcxcuriolt;^me^
ptio.

Seduamntj,

Vemojuenhuetum.veneojuemui, p^ßpiusperjyncopen uenij.uemm.

y'ncwjuinxi,uinBum.Sdnaoßnxi,fdnBumjUelfdnciuijfincitum:fre~

quentiusßnxißtncimm.Vdraoßdrßßdrtum. Kefircio^referfh reßrtum,
^rcwyßrfißmm.mlcioßulßßultum.uauriojhdußyhdußü.s^^^^
fißnfim. sepiojßpfißeptum.lerio, cdret.

SepeltoßepeliHißpultum. kmicio.dmiciuijdmiElum. Sdlio,falij uelfdluh
fdltum.Aßlmiperfyncopenßtfdlij.qmdußtdtim eß. Compoßta mutant
ainijUtexiliojmßliojreßlio,^c.qu£ hdbent uiuel ij^ultum.A pdrio com-
poßtd
qux dicunturjidbent ruhertum^utdpenOjdperuij dpertum.ßc ope-
rio.Sed comperio reperio hdbent ri,ertum:ut comperi^ copertum. Yer-
hd meditdtiudfeu deßderdtiud carentpr£tentO
;gt;ut coenaturio: prxterpar-,
turio eßurio.

DEPONENTIVM TORMVL.AE.
\T ^rbadeponentia ^ communia mutuatur preterita perfifta a par-
ticipmßiipr£terititemporis{qu£ab ultimofupino uenmt)per a6ii-
m uocts analogiam.U£cfup,na effmgendafunt. ut UtoJm Utatum:
undehetorjUtatiaßm.

BeponentiumfdrmuUprimxconlugationis.
Beponetiaprim^cöiugationiihabentatiisßminprxterito^ ^atumin
ßpmojutmcditorjmeditatussüjmeditatußcmirorjcoteplorjdignorj^c.
Beponentiumformaßcundx coniugationu.
liorjtusßmjtum-Mt vereorjueritusßmj,ueritum-Mereorj,merituifum,
meruiiUceorJicitmßm: VoUiceorjpoüicitusfrm
.sedmißreor^mifer-
tmßm.-Terentimin vhormione^miferitum eß.Keor,ratuf fum. lateorßf
fusfim.uincconßteor^confejßifßitnji^c.Tucorjtuitusfum. Uedeor ca-
ret.nbsp;Beponentid tertix coniugation'is.

.Adipißor.adeptusfim.-Expergfcor.experreHus fum. mncifcor^na-
Bmfum. commmifcor, commenttis ßim. ohliuißorjohlitmfum.vaci-
fcor^paHnsfim. vlcißor, ultusfum. irafcorjrdtusßm. Paßor^paftw
fim.'Hitor^fjßif cir nixu^ßm.mior,pdffmfum. Verpetiorjperpeffus
fum. Q^ror,queftu5fr7n.Ample£lor^comple£ior,exMfum.\un-
gorßunBmfum. cradior,gyejßa ßm .ßccongredior. orior, ortm ßm.

K ij

ocr page 82

{vnde urnen oriturm dicitur) Labor, Up fus fum. Loquor, kquutusßm.
amp;equor,ßquutmfum. uonor^mortuwsßm :fedfuturum eflmoritum.
Vtorjtfmßum.-O'mertor, diuertUBm uoce preteritum facit. Keuertor,
reuerti ^reuerfmfum.mfcornatuifum,lt;!^huimfuturum nafciturus.
ralu etiSfre- ^ruorfrukw ^fruHusfum futurum fruiturm. \eßorJiquor, remini-
tLfifiiJm ßor,carentpr£terit'tsamp;fupin:vs.orior,ortwsfum,pottor,potitwsfum, ha.*
'bent iri in infinkiuo,fintßepartim terti£,partim quarts comugatïonis,
orirießquart£,fedoriturm ab orittim, qmd
cotrahiturin ortum,efl ter-
ti£,^c.i.tpotituribremapud yirgiltum,ut oreris apudouidtum, ç^po-
teremur 13. Uetamor. ortor totum eß terim cöiugationis,prêter orm
oriri.votior quart£,pr£ter ea quxpoßtafunt.

Deponentia quarts coniugationk-
IorJtmßm,itum:ut,uoltor,molitmßm.Skpotioryfortior,partior,me'
tior,bkndior cum compofttis.Sed Uetior,menfmfum. Ordior,orfmfum.
oppamp;rior,oppe.rtus ßum.ixperior,expertwsfum.hjfentior,affenßi^ßm.

DE VERBIS COMMVNIBVS.

GKjminorfrußror,oßulor, fiquaforte reperiantur alia^ßntpn^

mx coniugationis,habent atm fum in prxterito.vlurapaßm oh
uia
ßnt uerhorum deponentiumparticipia temporis pr£teriti pafitua ß-
gntfcatione ußrpata,in quihm doBoram ußm diligenter ohßeruandm
eß.de quibmfupra etiam dictum efl fub tituLo de verho..

NEVTROP.ASSIV.A.
' ^T lutropaßiuafunt,qu£fub uoce neutrali preteritumpaßiuxuock-
■ ■ N ufurpant:utßnt,gaudeogauißis fim, Vidoffus ßum, hudeo aufm
fim,^iofdStm fim,Soleo folitm fum.
(iuormdam Quxda duplicia habent pr£tertta,ut vrandeo,prUi uelpranfmfim,Cce-
duplex fme- no,am uelatmßm,ficwro,amuelatmfim, nubo,nupfi uelnuptafum.

ƒnbsp;qu£dam,utpudet, pigetapudvlautum. vlacet,placuit,.

ßm, placitum efi.Complaàtumefl,frequenim quam complacuit.

Neutraliapaßiua.

Neutrale paßiuum efl j quod cumßt uoce neutrum, paßionls tarnen fi-
gnificationem habet:qualia
fintuapulo,ueneOyliceo,fio,quibm non reBe
additur exulo,quod eßpatria careo,non autem
relegor.

DE VERBIS .ANOM.AL1S ET V EFECTIVIS.

A mmaUßunf.Sum, cum compoßtvs. Yolo,malo,nolo,edo, ^pauÇ'*:
^alia.ve reliquis diBum eflinprimisrudimentis^reflatidor^

Edo

ocr page 83

Edo.

Edogt;es,eßXßc comeß)vluraliter,edimM, editkedunt. ConmgdturetiS
dmlogicejUtedoj,edisM'tj^c.Edebdmjedhederdm,edam^mpemmOjis
uel edejeddt.pluraliter,ed(imm,editej{eleße:,edantJuturOjeßo tu,cüo ilquot;
le.vluraliter^edamMj, eßote,edunto. optdtiuo, utindm ïjfem ^ ederem,
edijpmjcddm.ConiunSiiuo,cum Eddm,ejßm,edeyim,ediJßmj,edero.inß-
nitiuojtßß ^ ederejedilp:,eßim ire^eßrum eßß. cerÜdidMendiJoJum.
supindfißm^efr.Pdrtictpid, ^densjeßm. Edor in tertidperßond editur^
Ueleßur.Keliqud dndlogice.

VE D EFE CTIVI S.

.Aio,

AIo,dkj,dit.Plurdliter,diuntAmperßBo,diehdm,hM:,(^CAmperdti-
uOjdi:vUutm:,uel di uel negd. Futuro 0ptatiut;,diasjdidtjdidmus,
did nt. Cic. Quaß ego id curem^quid tlle didt dutneget. Vdrticipium

eßdiens.

^ußm.

^ußm,dußs,dußt.vlurdtiter,dußnt..

Cedo.

Imperdttuo modo^Cedo .pro dic uel dd. Er cedo in plurdli. cic.deßneSltt
teicedo quiueßrdm rempublicdmtdntdmdmißßti tarn cito?

Sdlue,udlejdue.

SdUie,plurdliter,fdluete.inpnitiuoßluere.ck.SdlHebkläca:oMe.m£0^
Apud
vldutum eßßlueo.Ydle,i(dlete{Alm udleo eß integrum) Aue,duete,
aueto^uere.cic.AuemMdliquiddudire ^ dißcerejdeßcupinm : hocd-
lidm hdbet ßgnißcdtionem.

Fdxo ^ßdxim.

Idxo: ^fdxim^is,it.plurdliterfdxint,profdcidm uelfecero.

Forem.

Foremjforesßoret. vlurdliter,forentj hoc efl:,eJßnt.inßnitiumßoreJd
eß futurum ejfe.stc dfforem:,proßrem^conforemjeforem:,penult. breui.
Q^xfo,qu(e,jumm. inßtprodituelmcipit. Oudt;,oudns. Apdgej,idefty
eoferte hinc.ueldpdgeßs(utuideßsjd eßftuh) ^^^.^ip^.numerofin-
(TuUrr.sodesJd eß^ß dudes: Stsjd eß,ßua^comicd funt. ?udtjefudt, dh

^ntiquo uerbofuo.Veßt.pro deeßJefietJefidt,Defieri,Confieri.

K iif

ocr page 84

lt;3RAMMAT. latinae

AduerUum.

• MuerhlumeflparsomMnis,qu£ädieaauerhofgwßcattonemem

^xpUnat,atquemplet. AdncitureMm nominUdwäim, ^mterdum

rubßanmojtempartkipio,amp;*nonmnquamd^^^^nbsp;Sigmßu-

tionesaduerbiormn ex mdimenthrepetendxfunt.

Contunólio,

commcilo eü, qu£prion diSlioni uelfententkpoileriorem dnneSiit.
YeLqu£pdrtesorätionkconneBit. Dequdßctts explicdtumeü mrudi-

menm.S£pecoriiuri6Horiesamp;aduerbkconfuridmmmmterdumte-

mißne dißrtminefeparentur.

Pr£pofitio.

Pr£pofitio ea,qu£ al,k pdrtthusprxpomrnrjuel appoßmne : ut,M deu,
}U'lcompoßtione:ut,adiungo.nbsp;.

Pr£poßtionidcciditunum,quodeßcAßm,ü*'t^uel dccufmuus uel d~

bUmus.nbsp;. .

Pr£pofimncs accußatiuum requirentes funtciratertrigmtd. qudrum

,nbsp;Pnbsp;YerfmjpoßbomturdCCußttiuo.ac.CUrn^rundHßumuerfus,^^^

mLmuerfu^naiigaturuserauAddnurhmcfop^

p-Maducrbia j^^i^^f^^yyi„^^cicero:Adalpesuerßismihütermcidit.surfumuerßHs.

quoqucjufquedd,ufqued,^,ufqi{edb. Secwsetiämdccußm^

uo imBu reperitur: ut,secm decurfmdqudrumferumrßtlkes.sed aduer-
hUlkerf^pim accipkur. Ckero:Cœpifecm dgere,dtqueimtio dixerdm.

tenusnbsp;Pr£poßtionesfuntqmndecimgt;qu£dbldti(turnuolunt, qudrumpoiire-

jnhHetiS:qui. f„^T.^„i^^auoddbldmopoßpomtmutcdpilo tenm,etidgenkiuoplura-

Ztäo'^ll'^rerurnglrnmdrurniungmr,^

tm-pLfofuio. rentium.Ckero-.llli rumores de commis Cumdrum teuM Cdluerunt.Procul
etidm dppomturdbldtiuo,quod e^T' dCCufdtiuoiunBum reperitur: ut Dro-
cul
md/hocedno,muro.-Etdpud üuiü üb. 31. Vroculmuros. Quatuor funt
pr£poßtiones,qu£ reapiuntaccufatiuum, uelablatiuum: utin.fokfuper
^ßbterßeddiuerfaßgnißcationeiut Abikinforum. iflinforo. sedetin
concldui,?:^c.De quibus uideßntaxin.

InterieBio.

InterieBionum figmßcationes ex rudimenth repetend£funt. Interdu
nomma pro interieBioneponuntur.virg. iJauibusiinfandÜ) arnßis. vhn.
Q^£{mdlum)tßd dement,deß:inSgnlt,onemß^nificat. Qmdoqueuer-
ba.CiceroiAmabotecura,

ANNO..

tm.

ocr page 85

ORATIONIS LATINAE SYNTAXIS
SEV CONSTR.VCTIO.

Ltheüwsprxceptd maximepuertsneceßarkcontmet.omma linm£
Ldtindi principum authoritate conßrmata.nbsp;^

CoUeäd à Cornelia Valeria VltraieBino, ^ diBatagenerafo (fy^ ma-
gnamp;jpet ddolefcentijoanni Irancifco, Camni à Renuenberch
, D omi^

nom Zulen,.Aldenhoirn,Palftercamp,^c.difàpulo charißmo.

m

lvtetiae

^^ud Ydfcopmum^uia lacohaa ad inßgne Vonm,
M. D. L.
eVM. PRIVILEGIO.

ocr page 86

\Aiïe6itmm ^ fubßdntmm.
l^ntecedens reUttmm.
Cocorddre quot;^Nommanutti amp;uerbum.

Interrogdtio reTponfio.
Subftdnrnd dtto rem edndemfgmßcdntid.

Subfldru'mü yGenitmum
quot;^.Ahldtimm.
Genitmum

Vent

cgt;

Nomen-

Wdtiuum
'\.Accufdt'iuum
.Abldtiuum.
Genïtiuum ^

).Abldtiuum inre
Iduddtd uel ui-
tHperatd.
Genitiuum,
Ddtiuüjutidem.

Finitimodtnomi-

ndtium.
Inßniti modi dc-

cufdtiuum.
Nomindtiuügeni
tiuÜj ddtiuÜ,dccu-
ßtiuujdbldtiuum.

Imperfondlium conilruEiio ßis locis

interijcietur.

Pdrticipiumßpinum (^gerundiu reguntpofi

fecdfumfm uerbi.

j- ■sGenitiumjDdtiuum,
.Aduerbmm realty ^ _ .nbsp;i quot;

^ .Accufdtmumj.AbldtMu.

^ J ^.Abldttuum.

^Nomindtiuumgt;
InterieSlio lt;.Ddtiuum,

C^Aceufdttuum.
ConiunElio nee rem nee reptur.

Onbsp;^nbsp;U

Nomenjpronomen ^ participium regutur.

.AdieBiuu
regit

Subftdtiuè

.AdieBiuè

Duplex eßlt;

diBionum

coflruEtio-

ne rdtio.nd

dicuntur

ali£

Pronomen'
poßtum

'dnteß

1

'Regere.

Septe funt
pdrtes 0-
rdtionis
qux, re-
gunt.

Verhum
perfondle

■poflß

ocr page 87

14NNO T.ATIO NES ATgt; INSTITVTIONES,

In regulam primamgenerdlem.

Irarilket:,nonimitdrhqmdCr£cidicHnt:,Toi Hamp;jj TW (yi§x
J- ^nbsp;(juodeccleßaßki conueyterunt,bedta Seraphim.

Senfm interdum magts quam uox ipfaßeBatur, ut ^unuchm Terentia^
na.sicapudLucanmn/repidum ladir/cilicetflumen.Etapud Ciceronem,
quot;^^CttsYelinusin mrdefluh,pro inmrern.rerent.scelmpoßquamludifi-
lt;^tus eß uirginem. Adriajd eß mare adriaticum^maßculinogenere
cogno-
ßitur
h'u uerbis noratijjmproho iracundior Adria.

Inßcundam. Pinaßer vlinim etiam infœmininogenereutitur. Ef Co
Iumella:,seneca, ^ celliui infœminino rubus.Keperiturin maßulino fi-
ber.sequeßereßßcundx ueltertilt;e declinationii.

Habentia imingenittuodeclinahantur olimutadkSiiua inus(^ er.
Terenttm:müiconfilij.^inphormione:nocalter£dumnarrat^^c.

In nomma in oßnita. nomofœmiminum epitheton recußt^nec enim di-
citur una homo.lt latrofere maßulinum efl.

In or. Ador inter aptota numeratur;ßdadoris efl apud Aufonium.

Inis. vuluts etiamfoemininogenere à Propertio ufurpatur. cucumis uel
cucumer.Dicitur ^ in datiuo ^ ablatiuo cucumi à cucumis, ^in accu-
fatiuo CUCUrnm.Angm duhinm eflßdfrequentie maßulinum. Et corbis
maglsfœmininum
.Torques uel torqu'u ufitaim efl mafculinum.
Impubis adieftiuugenitmufackimpuberis^^ apudvirgiliu, impubis luli.

In eps. forceps ^ adeps qux dubiaponuntur^ magisßnt mafculina^ß-
cut ^ ßcobs magisfœmininum.

In ls,nsyrs. rorrens adieBiuÜ effe uideturfedinteüigitur dmnu maßu-
linu. Animasߣpimfmminino ^ neutrogenerequamafculino reperitur.

Bx. Culex ettamfœmininum apud vlautum reperitur. U cortex ama-
ra apud virgü. Vumex artda apud catuUum.

Ix. onyx etidfœmininumapudMartialllt;^ Sardonyx apud Ferßum.

Et mtrix apud Lualiu:si natihm natricem impreßit craßa^ capitata.

Inheteroclita.

quot;Variantiagenusiutauernm:, tartarmlocus, ^c. norum aliquot magis
abundantiauidenturejp quam uariantia.
CœlijCœlorum in facri6 leguntur.
JJicporrus legiturapudCelfum valladium.

ocr page 88

Epulum ify* epulenumertint inter mriatia^ßd hecfignißcdtione dijferih,
Nundin£,cirum fepimphirctle eßjUt ^ßäl^JaBes^großiproßcis.
InterpresmfdcruMrumßdnguinum ^ exßdnguinibm conuertit exgrx-
coßdeliiis cjuàmldtinius,nbsp;quot;

Procereshdhet inßnguldri tdntum procerem,

Mdóïeuocdtium eß,d mdBiK^djimjd eft, rndguduBas ^ cumuld—
tmjnplurdltuocdtiuo Plmimhabetmd£it. Liuinsaduerbtaliter ußrpat,quot;
iuberem,mqmt,md6ie uirtute efß. Hortdntu autem uox efl macie,iungt~
turque genitiuo uelablatiuo. Cic. Ma6le uirtute eßo. uartiahs-.Uaßiemiquot;
miuirMt.UaSliingenio eßecceliinterprétés.

Vocattuo carentia.Kelatiua, norum tamen dliqudinterdum uoca-^
tiuu admittere uidentur.ut ipfe,iüe. cic.
Onox illd,qu£ tenebroi attuliffi.
Tribns Cdßbmpluralihm curentia.
Et horum aliqua cafibm his legütur.
Hicpilem
^pileolttSjUeihocpileu ^pileolum .fed inpluralifere^ir.
lea dicimrn.nbsp;Decomparatione.

Pitf^imm non efß Latinis ußtatum ofledit Cicero vhilippica 13. licet qui-
dam eumfuperlatiuum ußrpent,inter quos eß Q^urtius. luuents^iunioT
habet.pliniiis ^ Columella iuuenior uftfunt/xpim tarnen mmor,

iDepronomme.

.Antiqmgenitimerantm!,s,tis,ßs,noßrum ^ ueßrum, aBiuefigni-
ßcabantiquorum tres priores iam in uß nonßnt,reltqui duo noßrum ^
ueßrum partitiue capiunrurjufgt;;em0 ueftrum.
Ipßm pro ipße Comicisfrequens eß.

De uerba.

' Imperßnaliapaßiux uocis non funt à uerbis deponetibns. vnde non re-
Be diatur-.qua menßra menfifueritis, remetietur uobü, Dicendum ue~
ro-.eademuobisremetientm^.
De tempore, mturo additurfuturupeyfeBum^quodßbiunBlui mO—

di eß.wmßdic.tf,quum cœnaho,fignificAiinter clt;xnandum:ßm uexo^cum

co£nauero,ideßperßeBa cœna.

De modo, imperatiuo modo additurßuturumßbiunBluitutnedixeris,
nefeceris.vleBitur autem ad hÜcmodumiln temporepreßenti amp;futuro:
ama uelamato,ametuelamato. vluraliter amemm, amate uel amatote,
amentuel amanto. sicfleéti debent ^ aha uerba.
De optatiuo modo.
Optatiui modi tempora uerbiaBimitaßatuuntunln tempore prxßnti

ocr page 89

INSTITVTIONES.

f^futitroMmcim AmemJocedmJegdm,audiam, inpr^eterko imperfe-
BojUtmdm Amdrem,docen:m;legerem,dudtrem. InpHterkoperfefio,
utindm AmduerimjdocueyimJegerimjdudiuerim. inpmterko plufqud-
perfefto, utindm dmdwjjem, doakjfem, legijjem, dudifpm.
ï t tn uerho
pidßmOjtemporeprxfenti^futHyOjUtindrn Amer,docedrAegdr,dudidr.
Vrxterko mperfeHostindm Amdrcr^docererJegererj audker. vr^terko
perfeHojUtindm Arndtus^doBrnJeBm, dudktli ßmuelfuerim. vlufqua~
f erfeEtum,utindm Amdtu^,do6ii44,i^c.e[fem uelfuijpm.

Vemodopotenttdlu -
Potentidlufeupotentdiiummodmhdhetuoces optdtiuo modo fmiles,
quxdecldrdrifolent per uerhum voffumdufDebeo,interdmi etidm per
volo. xirg.uloqudrdnßlea^Quintiltdntifj^rdgascitiia quam corrigas,qu£
inprduum induruerunt.htceß modus potentidUsj^ßcundd perfondpro
tertidponitur.ru uirgq hocdicoi^Qjus crederetmedacifPeccauerisfaneßed
femel.'i^emoßc dixijfet.l^unquam inhoneßum ab amtco rogauero.

D einßnitiu0 modo.

Amatumire ^ amaturum efß diffefunt: illud pramp;ßentis Umpw'ts^ß, /

hücfuWri.Terent.CurtetsperditumfLiuiuSjYitamtuam perditu irepro- j
perat.i.perdere.it cum dicojscio te coenatÜirêjpr^pns aöius eundißgni-
ßcdturjcoendndt dftu mox futuro.At cum dicojscio te coendturu eße, folu
aEitonis temptufuturumfignißcdtur,ut cum temanefeto coenaturü ejfe,
non continuo te caendtum ire credo.Sed futurum inßnitiuipaßtui, amata ^
irijnihiluideturßgnißcatione dißerre ab
amandum eJß, nißt quod tllud a :
ven^^ numero liberumßtfhocuero cumßbßantiuo congruere -de- !

êZutAmatum infratrem.foror^m,^ c.fedamandum ejßfratum, ' ^^
amandamfororemjtamp;c.

Prima comuo-atio.

cS

Hordtii{fafonoßünaturum-lt;^intondtaatonQdixk.
Perfiui uetauitjpro quo dicimus uetuit.

A crepoßtspius dicutur concrepuiJißrepauij(Boratiu4 in arte,difcrepui)

increpuhincrepitum.

A dimicojtmicui reperitur apud ouidium z.Amorum.
AUuojTerentitisJ.auatum:undefuntlauaturu4(^l(iuatio. ohm etiam

dictum eß lauere.
Foto habetpotum ^potatum.nincuerbaliapotio ^potatio.Incubare,

mCuhuigt;incubitum:Kepermrapudvlinium,mcubauere.

L ij

ocr page 90

\Ah applico cicero appltcMic^ ctppTmhetdpplïcatus.sicimpltco^dul ^
uiatumci;'itMm.ißxplicojamjatum,i^Mitturn.Abdppl'tcovlm

ckmt^mqukjcuhiculo hypocmflum per exkmmu
.Auerba tertio coniugdtiortk sapiopreteritumfapij^cotraBum eß exß-

. ^vW hit^p'^kupudjÄArtidemubereuis ^rißo,nomiror'^AuU,fupißi.Cernere}i£--

reditdtem:,pro adireßtcit crem cretum,Cicero:Creui hxreditatem,id eß^
adij. mnc cretiaßolennittK^que ddhibebdturin- adeundis hxreditatibm.
^ccerfo ^ accerfio quarts coiugdtonis eß apud liuiü. saluß. ^^ vlautü,
.A capeßo Diomedes capeßßmßcitßpinumtVrißianta capeßitum.
-Aßcefßprxteritumfaceßi pofuitvrifàanm. Sed apud Ckeronem ßpi-

mm eßfaceßitum.
De quartd. coniugatione. Keperitur comperiorpro comperio apud salu'

fiwm in lugurtha.
Veteres qudtbet uerba quarts coniugationisfieftebantperiboj ibisjbit,
^c.utßtbo,ßibi{,pro fciamfcies,qu£nuncmufu ejßdeßerunf.prxter
eOjquodhabetibam,iboy(^c.(^nequiham.

.Ab oriorjortusßmßttamenparticipium oriturum.noratipts: siloriturU
alim^nil ortum talefatentes.noc
uerbum orkr totum eß tertio coniuga-
tionisprêter oriri
orirh.omdtm tamen^ orerumediam corripuitj^
■virgitimftmili licentia potkuri breui,dixit.
DedefeBiuis. BiefcitJuceßit,ueßerafcit,nof{-eßit.carentprä:terkisj^c
Memmerofuturum eßmdicdtim i^ßbiunBiuimodi.

Participium.

Participia fiuntnomina^cum uelalium quam uerbißi caßm regunt^ut
alieniappetens:uela[iam habent compoftio»emjUtindoSîns:uel cum cöm
parantur,utamans,ammtior,amontßimm tuv.uelcum tempmfigmf ca-
re deßeruntjttt uk laudatm pro laudabili^amadmpro eo^qui dimus amo-
reeß.

.Aduerbium.

Deaduerbiorum comparationeiÜudannotandum eßßuperlatiuu ^a-
dum in efniri:utdo6ie doBm
doBißime : non autem um,nißfortepoe
ticèjutfitnornenproaduerbio. nxcipiunturtamen paucula, utpotißimü^
plurimumjnopotißime,neijueplurime:minimum ^ minime/edin
ßnß
diuerfo.Primumuer0jultimum,p0Üremum,fupremÜj ßquaßmeiuß
modijaduerhiafmt ordinis.

link inßitutionum.

M
lik-:'

li.

ocr page 91

STNT AXEOS L.ATINAE PR RECEPT A
Maxime puerk necejfaria. Q^busaddimm ejl
De uerfibtisfaciendis opufculum.

QVID STNT A XIS.

Ij Tntaxisjftue conflm6lio,tjlre6iapanittm orationiiconiun- Orationisjdefi
Bio jquamgrammatici m ueterum probatijitmorum libris
obferuauerunt.. Partes/imtoóto,quatuor uariabilesj^ to-
Üiombtn ejlcS

___^ tideminuariabiles.interhoóprlt;£cipU£partesJûntnomen

uerbum^quod lu uelfôU integramfententiam ahjdluantj relique nomini
Oquot; uerbo accédant.Kepetentur hucea quoque pr^cepta uerbis iifdemj,qu£
funtanobisin Kudimentis explicata, ne uerborum uarietate,puerorum
imbeciüa ^ uagamemoria dijlrahatur.

.Admonendijunthicprimum pueri^numerumpluralem eundem exi- ^'gtl^ gene-
gere cajûmj,quemfmgularh habef.ut diues agrijimtes agrh^c.
Ef ohli- ^oui^ui mean
quos omnes eundem regere cafimjquem nominatium eorumpofiulatiutj, tmcafm om.

fUmMumMoKegu.nbsp;ZHZ:^

Deinde comparatiuum ^Juperlatiuum eundem recipere cajum^quem uocatMmrmf
pofitiumM dmms:,cimantiorj,amantiJ?imm tui.nbsp;numm.

Tum reliquos modos eundem pofcere cajùmj,quem iniicatiumM dmtvs,
dmajamares:,amauerts ^ amare deum^^c.

.Adhtec uerbum paj^iuum eofdem exigere cajks j, qui uerbo aBiuo tri-
huuntur,pr£ter^ccufitiuum reipatientts, ut tribm horis perlegi librum,
Hber
perlegitur:gt;perle£lm efl ^perlegedm tnhm hork magno empttHj
pluriireuendituSi^c.

Quptuplex conflruEiio.

Duplex efl diftionumin conflruBione ratio. Viam dicuntur ali^e con- ^ ^
cordare^ali^ regcre.In quibus explicandts hunctenebimus ordinem^ut
concordantium régulas prtmumtradamm, deinde regentiumjjequentes
ordinempartiumorationis^^cafuu. Omittemus anttquatc^s ^iamob-
foletas sj
!ntaxeSjgt;qualeeflilludvUutinum: QuidtibinostaBio efl. itpo-
pulabundm agrosi^fimilia^de qmbm inter enarrandum pr£ceptores
ddmonebunt.

De concordantiafeu congi'uentia caput primum,

Congrttuntautem ingenere^numerojcafi uelperjdna.

L ïj

ocr page 92

Fnmd. concordanthmreguU.
ÇVhfiumimrn ^ ddwBiuum debent ejp eiufdmgenerkj,numeri(:^
O cdfMS^utUiilicormmiüum ouium.socrates eodem femperuultucon^
jfeEim efi.Vermcies hommi qu£ peßimäfolm homo alter.in humors efi
mdlum,TriflelupmMieBkdfuhftMtmepommtur,proremdUjretrifih
^I
'cxmll'tm- amp;c,^ddqu'mtdm concorddntum regddmpertinent. ^dhuncmodu
fefeniUsamor, coh^yentjprfenomen, nomen ^ cognomen : utU. lulliiis Ckero. Pro co,
' 'fi'quot;^'quot;'?quot;- c^uoduulgo dkeretw, lodnnes ïrdncifcusde Kennenherckrefthis dken-
dumjodnhes?.mnenber^m.Qmdß quid commode ad hancformd de-
torquen nonpoteß
,d,pr£poßtkneutendum efl,non de,ut lodnnes Iranci-
fcm d Kennenberch.ytipolJi'.mus,lt;^ e uelex/olum dlkuim ndtdleßgni-
ficdrc uoientes.vldutM-.vhilocrdtesex
AtiHde.i-t.Vndeedmeßßdimt^ex
Sdmo.Terent.Eß e corintho hkdnws. C^ßr: f.quites '^omdni. cccc. ^ à
vidcentid.c.Uuim lib.i.rurntis Kerdonimdb Aricid.

^AnnotMÏoprmd.

Zeugma, ie .Adieftiuumfxpe^cumßmtplwdßbßdntiud,propioritribmtur,utdni-
n7tquot;t',t!b^h mn^finm,amp; mletudo bond expetenda eit.

lello huic ad;enbsp;^nnotdtioßecHnda.

^i'r r ^ ■ S£pe ctidmddieSi'iuum cumfmtplurdßubfldntiud,tnhmturdimion
sjlebfisfiuco- r.nbsp;n J- ■ r ■ ■nbsp;^

ce^ttojequ-a genert[udfcuiinumgenm tjtaigmuijœmmmo lt;^neutro)utVdter ^

jtiarniomio. miter funt drndndi^quos honordreiubemur.
mhw.nbsp;J
nbsp;^ - . •

.Annotdtio tertid.

Sedrebmindnimdtis ddditurplm'dle neutrum,utcœlum ^terrdßmt

adeo condita.Vuobmtamene'mfdemgenerisfubilantiuts adiicipoteil

etidmph',rdleßmile:utcodex culter memfüntamßi, quos nondum

recuperdui.

.Annotdtio quartd.
^dteSl'imm partkipiale Merbtßbildntim,uocdtnitjdutßmilemuim
hdbenttSjinterkèium duobvÂfibùdntmk diuerßsjcumpriore conßnttet:
poRpoßtum ucro cum utrolibet, ut Vecunia diSta efl nerum belli. .Aqua
eßuinurnfdSlum uelfafta.liuiiis: censumuerßa venetiappeüdti.
Secunda concordantium recula.

REldtiuum dntecedens inter fe confentiunt eodemgenere,nume~
ro ^perßond-.utoptimd uoluptM efl,quam commendat rartor ufm.
Inbsp;Liter£ quasadßenatum dediili^publicè récitâtxßuntiYel eodem caßuprx-

.„v- ^Hvf cedenterelatiuo.ßc: Q^as Itterasadßnatum dedifli, ^c. cic. Sed an-

^nbsp;tiptoßs

ocr page 93

SYNTAîflS SE t C'ONSTR VCTI O.nbsp;^^

tîptofisefl:iunuchum,qiiemdedfltnobiSjquAi turboidedit. ^t,vrht,quit
fiutuö,mpä ejh ^c.pro, UunuchtH ^ urbs.ver antiptofm cafjpro
cafupónmr,qu£figura tamU authornate fulcitur.inteydum xAmnum
neutrogenereXQtamavAonemrefert.utSapiens fuu rebu cotentm eff,
quod efi proprium diuittavum.

Annotatio prima.
Relaùuum qui,qu£,quod,uerbofrbfianfiuo aut uocatiuo coniunHum,
fimterduoscafi^generediuerfos conflituatur, cum u trol,bet conuenire '
potcfl,at/kpim cumpofieriore proprio nomme:ut,-Eftlocm m cdrcere,
quodiulitanumdppelldtur.

Annotatiofecunda..,
H^cconcordantium régula intelligitur de his relat,uis,qm,qu£,quod,.
Ju,,ts:^al,„qu,hufdam,qu£/ubfiantt£ relat,ua d,cuntur, qubdantece-
dens fubfiant,uum reprefentent, qualis,quantm,cm,i4, cmas ^fimilia,
qU£ acctdentvs appellaritur,qmd antecedens adieftiuum reprlt;efentent,fem
per cumpofieriore conuen,unt:ut,Talu.fere homo efi.qualis eiia oratio.
Tertia concor da ntmm régula,
ominatium ^ uerhumperfonalefiniti modi{fiueJùppofitum
i ^ appofitum)congymntmterfi.in .numéro ^ perfona-.ut, temper
auarm^get.yirtm laudàtur.^ommatmu, hicf^enon exprmiturSed
mteUigiturin uerhuprim^ amp;ficund£ perfon£,utfecifli,nonfea.zxpri^

niiturautemdifcretionuaut.emphafiscaufa:ut^Uegofacile curauerOytu

nonpoßif.Terent. cgt;mdtu tibiuishgo non tangammeaml
Annotatio. ■

T)uo fingularia uelplura copulatiua cûiunBionefociata interdum
mx colleäiua)pluralis um hahent:utidcero ^ lulins
Cxfar optimifunt
duthores.UifiunBiHlt;ilt;oiunciioneßcietatls^additur uerhum ueladieBi-
mmfingulare:ut^,Qmtthtautpropinqu!if autamicm attxilio ejfi poßit?
Ohferuatio prima,
ohferuandum efi,pr,mamperfànam digmorem effe fecunda ^ tertidy
çi^ßcundamtert,a ,uttgo ^ tu dijfutahimtn. acero adJerentiam:
situ ^ ruUia lux noflra ualetts^ego ^ßauißimm
Cicero ualemm. in-
terdum uicinior, trihuitur uerhum per Zeugmam, zgo ^ tu dijj)utahii,,
KO« Jmaginesßeduirtm darum facit.

ohßruatio altera.
Verbumfuhßunimum duobm nominatiuis numeri diuerfi interpofi^

ocr page 94

mm,pmnfamp;pïm congruet:py£pofimm uero uelpojlpofitumjfréquemm
mciniori-M liters funt uercifludioforum uoltipm. Ltterx optimum ukti-
cum eft. outd.Omnkpontm em. okitur mproxlma régula frpm: aliter
ertim reperkurmterdum.OuiditfSjSanguii erant lachrymx.Dkkur demde
frequentm.i^amka ùum,captiui mtlkumprxdafuerunt.

Qmrta régula,

Imerrogatk amp; re^onfio comemuntinter fe de folo cafuiut, Quis di^
uesfqui nil cupiat.qukpauper?auaru,s.
a quo doBuâ eft Alexander ua
gnHS?Ab Ariftotele. QmdfreganturkdiBione diuerfos exigente cafm,
ipft effe diuerfa poffuntM, QmntHibrum emifttUenario. cuius efl pen-
nalmea.cuius intereft?meaj^c. itiam uerbo
ref^ondetur.ut.Quidagi-
tur?ftatur.curaftihuraui.

Qmnta régula.

Dvo nomina fuhftantiua r€meandemfignificantia,ponunturfemper

in eodem cafuj(^ uulgoappoftip dicituriut Annaforor. hffodiun-

tur opes iritamenta malorum. Archias ciuis. Yi-bs Athene. vajfètiielki^

me£ pueÜ£. Aborigènes genus hominum agrefte. Qmd meruere boues ani

mal fine fraude dolôqueÎYrbs Koma.

^nnotatio.

Inappofitionefiinterduofubftantiuaponi uerbum fubftantiuum fnftt
mro nonpoteftj,appofitio fieri nequit,ut tunica pallium,
cimmobrem hue
reôîe pof int referri uerborum fubftantiuorum, uocatiuorum ^ fmi-
lem uim habentiumfimiles cafus^ quos utrinque poftulant: ut.Qicero eü
latine elegantiis author.cicero diBui paterpatrilt;s.

DE REGENTIBVS.

Suhftantmaregentiageniiiuum. Caputfecundum.

Prima régula.

o ybftantiuum nomen regit alterumfbftantiuum , quod non eanderff
^ remfgnificatJngenitiuoM Vurgattonemdim,dentifqueeuulfiopent
Âefculapius inueniffé dicitur.Tegmenfagij,recior Thebarum
/trokni bel-
li
jcriptor. sic conftruuntur alia quoqueuerbalia Juhftantiuaa^t^^^ uo-
ciS:utj,Perfcutormalorum.txpultrix uitiortm.CenitiHUS hicfrpt; pojff
fionemfignificat,aut alias ad regentem diclionem refertur: ut,znfis Eua'
dri.Yel peradieftiuum'poffefiuum:utjEuandrius enf-
Obferuatio prima.

Cenitiuipronominum mei^tui/ui^noftrij, (jr ueftri^pafiuè accipmnt»^^

^^ext^efis.

II;,
iif

ocr page 95

J

».nbsp;^ ^ If T Â V T ^nbsp;-nbsp;/ '

quot;'lt;tmti„nii,„„' P, quot;«firingnbsp;fr'ïi^ »quot;^rvï/^

^fj^tidgenkmum. catu^. ■

ocr page 96

^k^itJ »y^ guijprudens,mpmdensflHd(ojHi,m/cm,neJcius,certtisJn^
inopSjYotifèH.faBireu4ji^c.ttexpurticipïtsfdBdnomm^^
nentij^imiis.vugienslitium.vattens inedix, VrxftdnsAnmi.conjiiltm/«-'
rh.indoflmpiUjC^c.

JleguUfecmdct.

uïll} ^md'üinbsp;pmitiudjutftgndgenerdlldj ^particulanajmterrogdma^

cpo- mMmplurahbus émfdemgeneris:utj-^ullm hominü.müa heükmm, alter con-
fw.nbsp;^^^ eorur^qm uel quilihet uefirum.Quifquisfuit ille deorum.

'fj v^ft-^/- ^^ ,'np-t Ynm omnium.solaauium.sapientum o6iaum.VoMormmuumJe dua-
• quot;nbsp;. bmdtcitur.'EortipmmGrdCcorumAchilles:Troianorumlie£toï-Jepluri.^

ht^vfM- ^yf^l/^^/^J bus.comparatium de duobus dicitur eiu/demgeneris feu nature, hoc efl,

q»'« cogn^tionequadam inter feconiunHafint:utGermani,GalIijCrxci,
AM^t^o t'-njft^^nfiHJ '^^oianii^C.yelquxfnteidemgeneriftbie^ajUthonTines, equijeones,
quot;fe/rrt. '^h^ fff^^ ^c.superlatiuu^depluribtisdicitur.inilloftperiorijitabuno ad unum
I yCf^i^*» quot;VJiJ f comparatiojnhocab uno adplures, S£petamen comparatiuus de pluri-

dicitur.vliniufjApum adolefcentiores ad opera exeunt, viligentiores

Xy^ . fgt;oetaruin.colIeóiiua,^»omërerum,noncöueniuntfpecumadieBiuo

? jrnbsp;//■ . ■nbsp;/Ifnbsp;- .nbsp;...nbsp;j cb

I

\

! f

Vf quot;nbsp;. ^ '' ' / //«O utimur uel ablatiuo cum prxpófitione ex,de/m: uel accufatiuo cunt

interutjSoli philofophorum uel ex philofophis. Aliquis noftrum uel de no-

bis.mUu^eorumuelintereos.-Doólifimui omnium uel ex omnibus,

.Annotatio.

DeadieSliuiiquibufdamgenitiuum regentibm uidefb cap.y.
regulam tertiam.

.Adie^iiua regentia datiuum. Caput quartum,

Hegula prima.

MieSiiuafignificantia commodum uelincommodum.gratum uelodio-
fumjtemque ea qult;e notantfimilitudinenhamicitia,ueltnimicitiam, £qua
litatemjumnitatem,^qu£ ex conprepofitione cÖponuntur, datiuo lun^

guntur:utfimi^lisj'^imiltsj£qualtsjparjmpar,£quu^jimquus,c0ntrariusi

propinquusjuicinusjofmisjcognatus, cire.ut.Grata funt omnibus mme-
u^iamnbsp;mundo curfusplanetarumefi^^c. Quxdamgenitiuum

^LZluï. »eldatiuum admittunt: ut^par,fimiiuJ^limilis,communis,ptopriusjaf-
ugt;tmreà^iHnt.fin
^^c.YirgiL^mmetutiparhuiuserat.itjPar leuibus uemis uolft-

' Mnbsp;... __________^

ocr page 97

syntaxis sev constrvctio. 4lt;r

tnqueßmillimafomno.Cic.dißidrßii.vU. ciuidtrthusmpar erat. Q^x-
dam etiam acmfatim mnguntm cumpriep'oßtioKe:utj utilis,aptHsJ»fptus
tldremmihtaremjadliterasj^c.vißimilesinterßß. Dtßaresinterßmo
tus. QtMdam ablatiuo-.Aliéna eß à nobis animo.
hoc mihi tecum eß com^
mune.

. Secunda régula adteSliuorum.

Verbdlia in bilisj^participialia in duspaßiueßgnißcAt^a uerbis dftp- ....
uisdeduStajdatiuum reàpiunt:ut,Amdbilu omnibus:honordndusjColen- dusfutm-itcm
duspaterßlio.Exoßs ^ peroßs accußatiuumßxpius admttunt aftiue pi^ffs^'f'quot;quot;^'
expoßta:ut,^xofm bella^ßgnite, exilium longumperoßus, lucernperofus.nbsp;nnbsp;!

^ T?aßue cellius dtxitidiis exofos.^ suetoniMiVopilü£.ommB^pfr^ßnt
^nbsp;.AdieBiudregentiddccufdtifium. Cdpmcpumtum. j^'f^U^C^^-L^

Prmdremld.nbsp;^^f'^y^r^^T^^ß^quot;^^^

Amtuudj,quwusdtmenjt0jimipcdturj,menjuramcertâmrectpiumin ^nbsp;/ gt;

^ \ 'accufdtiuo:utlatusjongusj,crdjßs:,proft(nduspedemunum^ femijfemj,nbsp;/T^

pedesduQSi^c.yelin dbldtiuo:

ut.vunddmetddhdpedibusquinque.Crdß/'^^'^'^//'**'^

ßmpedeuno.Longumpedibustribus.

^ Verba item rnenßramuelßatiumßgnif cdntidjreguntipßtmmterudl-
j i luminaccufatiuo:ut:,vgt;k (jmbus in terris pdtedt tres ulnoi cÀli ßdttum. J

uel dlßdthoc oppidum dhiUo^lteruniusdiei^terbiduißx
^ ^ I ßum. Cxfdr.Cum tnhm^proceßjjk. iclipticâs Cicero dixi^-J quibus
^ j aberam bidui.f.iter.interdumin ablattuo.ljuius: Komand Cdîïrd uiginti

miliumßatioaberanu Virg. Ncc longts interß paßibus abßnt.vlimus:nbsp;' **' ,

' LongumßfquipedeMtUm.pede. Abldtiuo utendum eßj cum quid in loco
sZ^fdBumeßßdicimmueluti.QMrtodhufhela^'de.

Secmddreguld.

[.AdieSliud de toto diBdj, de parte tdntum. intelleBdj regunt ipßm
partemin accufatiuo: nfOecorm faaem.yulgoßnecdoche dicitur. VJr-
synecdoche di.
gil.OShumerófquedeopmilis.nudagenu.^lauuscinßriem.'oicendigenm citur,cumpars
eflGr£Ctsfdmilidre:,^poetis latinis ußtatum^rarius hißoricis.vomponius 'quot;„l^^f^^X-
UeU-.sarmdtdiictumbrachdticorpus,niß quduidenf, ordteBi. Grlt;ece
mtoueluerb«
dicitur^C£ter^£räM dpudYirgdium.^dpudmrdtium^txceptoquidnbsp;^

nonfimul e(ßsjC£terdltetus .Vit hocgenus etidm per uerbd abfoluta
pdßiua partieipid0 mbetfaciem. Yirgilius, u:)^leri mentem nequit.

. . M ij

i

I

. 4

A

i

ocr page 98

nomks^verunßiifecihm0M.^t,uiles multo iam fraftitsmemhra U%
hore,idefij,fyafili membr 'ts
. AhUtiuus ufitdùor eß, ut Vedibui £ger.
Cr
'meruber.item, Ardens ocults.Vrdtoßrennutts.lingua faEhoßul
inersopera
.mßmcolore,^c. Caßm moribus. Tardus inceßu,t^c.^e-
feritur
etiamgenitiuuSj idgrfcceiutj Vendet animi. r^ißrutjnrjjiitfttm

.. Subßantiuaablatiuumregentia,^ßmiliaadiefiiua. caf. e

AbUtiuo quidam utuntur, quorum eß Noniui Marcellttf^in citandis
duthoribus,utreretius lunucho, vlautusAmphitryone, vir^lm Aeneide,
Subßantiuis interdum additur ahlatiuusformx uel modi, ut natura paquot;
ier.r\ornine ^etrm.^atiohe Germanus.Titulo doSiory^c.Yirg. -^lafcetur
fulchralroianus origine C£ßr.ltemque,Garolus dei gratia Komanorum
rex ^ imperator, ntß qua junt alia nunc ad eundcm modum introdu-
Ba.Dicimia etiam decern numero ueldecimtts ordine .it Andrùgenere.
sjrmmtione.

Adieftiuaregentiaahlatiuum. Cap. 7
Prima régula.

Comparatiumre^tahlatiuumreißperutlt;e,utvlato doBtor eß Ariß(y2

^'c£mhlor tele,idefi,quJmAa/ioteles.uamrefiluiturhicablatiuus in quam con.
ftu inferior. iun6fionem,quaßpeutunturauthores:utilletotopede longiorß, quam
qmuis longißimHS. nicfitcomparatio inter res diuerfi generk ab uno ad.
;^ unum,uelddplures, atqueetiam adplureseiufdemgener'us. Tacitus fó.iy.
CupidaÄQmndnÄMn0is^^ibuißagrantior eß.lab.lib.iz. Tranß»
Lycurgü,Ayiffogitona,lßum, Antiphontem : Qwd Aefchines,
nónne hit
latior^audentior, ^ excelfiorhdem lib.S. Uocin certamine puer quidam
audentior cxter'ts.uartia.lib.io. TmÂejjm
hiuarti£Kalend£,\ux for^.
mofior omnibus Zalendis.

Secunda régula.

Nomina adieSiiuayUel uerba fuperare fignijicantta]reguntahlatiuurgt;t
quißeciem uelmodumßu rationeßpera}dinatat:ut, Toto pede melon*
por eß,craßiorpalmo.iloquentia omnibusanteceüit cicero, wmo ratio
ne beßi'ispr£flat. Comparatiua (qu£ maxime hue pertinent^ dugentur
lotsparticulis:tdnto, quanto,multo,paulojamp;nge,^c. superlatiua etiam*
multoJongè,quàm,facilè,ut^ita,pro tdnto ^ quanta.
Cice. Quanto
maior es,tatotegerasfimmißu5.ldem,yirumunumtotim Grjià£facile
doHißmumvlatonem,

Tertia

ocr page 99

syntaxis SEVCONsTRVCTIO.nbsp;47

Tenu régula.

\Adie6iiuaahundantiam uelinopiam ßgnficantlajCumablatiuomn-

tentus,(^fl quaßntfmthajreguntahlat'müiutj, Tiignusuel 'mdignuslau-^^^'/'^^quot;*^'
dejfiuquilaudetur.cinHusgladioj^c.OpusejJèjd eflneceJfariÜejfej, eu
datiuo^ablatiuomghurMhCßnftli(^monobu(fmeft..A^^^nbsp;quot;

indeclinabile adieBiuumufirpatur^vux nobis autor opm efl, vlautm:nbsp;• .

Opuifimmiljtes.CicMdeomihiopuseJßuiaticum.^urnmosopu4eJp, ^
Varata optMefl,opMfaBojZ^c. I'^j -nbsp;^^ ^^nbsp;'--^y h

Regula quinta.
,4hlatmiduoponunturahfalute
.yideßb cap.ï^.regulam 8.

DE PRONOMIN E. CaputoBauuml
Prima régula.

P RommmamultapartmueponunturM ante diBum efl regulaßcunnbsp;'

da de adieBiu 'tsgenitiuum regentibnijUt Nmo neürum. Maior nom
flrum.

Secunda régula.

Pronomina mukaßbflantiueßmptajgenitiuumrecipiunt.ut quid CdU'

ßhdnegotij.lUudnegotij.ho uel eodem loci,^c.

Tertia régula.nbsp;^

Pronominapojpßuapoflfl redpmnt hosgenitiuos'jpfiMißliuS:, uniw:,nbsp;quot;

ip/ôrum,du0rumjtrium,pauc0rum,cuiufque,0mniumjueilrum: denique /»is^A^ o^

participiorumgenitiuos:ut,Mea unim opera liheratm eü, ^c. scripta qu pt^
meanemolegatuulgo redt are timentis.nbsp;^ ^/r^i^C.'/--^^^)

Qmrta régula.

videftb capitefêcundojprimam annotationem reguU primx.itßh cap,nbsp;^

M tij

ocr page 100

ôrationis latin ae
xi.fextcim reguUm ^ dnnouùonem.

Qmntd régula.

idem,prêter mtamelegmtUmiquapoflfparticulaSjMjatque^utjohn-
net/Cerent. hedut. tfidnimus ergd te idem dcfuif.^tprêter hdnc ußtattßi
mdm,Cic.ifiidem quifemperin rep.fuit.vldut.idees qui foles:Vr£terh(iSj
!^Jinqudm,etidmddtiuoiunEiumlegitur.mrdtiu0.inmtumquißrudt,idem
J fdcitoccidenti,idefijdemquodocâdesfdcit.vonitur^ p-oxquoà yirg.
Kexiup)ßiter omnibmidem.

D£ VERBO.nbsp;Cdp.y.

Deuerhisanteßnomindtiuumexigentihui.
\TErhumperfondleßnitimodi:,requiritdntefenomindtiuum eiufdem
^ numeri perfon£:qu£ tertid efi concorddntium revuld fitprà expli

, y^.A^yht.'i'.^'*.. ...nbsp;^ i'' '

Cdtd. interdummpmtmta tttcenormndtmponiturj^qudndoqueora.-
tio:Verfm.scir
etuum nihil.efi,nißtefcire^hocfciatdlrer.Terent. seniuer-

^r-i^A?/, bd ddre difficile efi. Qmd negotium meum curdfii,fuit mil ' .....

p•yi^.fr- uerhid quxddmgemtiuo iunâtd : ut sdtis teftium eft. vra
f-H^^ .fv^y^f ■nbsp;yßurpdtur etidminßnitiuus locoprxteritlimperfeHi ddditonomindtiuo:

r^si- Jyf ^f^ omnes mihiinuidere mordere cldncuiumMefiinuidehdnt ^mor

De uerbts dntefe dccufdtiuum recipientihm. Cdp.io,
Reguldprimd.

^^ ^ 'nbsp;Verbd inßnitiuimodi d fronte dccuftiuum exigunt:ut, Audiui teiurls

-^tf^nbsp;.f^^prudentidifluder^,idefi,quodfiudedf,utindifertiexponunt. yfdmhocip-

yf*'nbsp;_ßm quod^non exprimuntdoâti.rerent.Audiui Arch^nbsp;lef

^J'^f^idm ddduci iubes.votefiperut exponi,ueluti : voloßlium meumfiudere

Ut

\: -fif 'nbsp;^^ f'*^7'^ßronteregitur:,quipernomindtiuumdecldrdtur:dlterquim^net:,k tergo

regitur^utwloßliumm€Mmi^e¥€f^emebßrm()S;fd efi, utßlius mem
legdt:

Annotdtio.

si uerhum ^ inßnitium eiußemperfon£ßnt:,dbeffe debet dccufdti-
um:ut,yelim,uelis,uelit efß doÉim. velim ejftcerefolus.Velittibt effegrd-
tws. spejOttihi uidcri dmicm. cic. studebdmfiert eins prudetia. doótior. yi-
deturteuifürtts ejjè:, sindiuer/kj necejftriodccufdtiuws exprimitur:

ocr page 101

Ut,CufioteeJfedo6tum.nbsp;m

.Annotdtto altera. , 'nbsp;' 'nbsp;'

Sidatmminfinimurnejß,pr£cedat,atergofequifoteßaccufatmi^^nbsp;.

frequeritim dammiTerertt.hxpedttnobis eJßbona^Martialis^mhiinon ßU^'f
licet effe tarn dfert'is. qmdf accufatium frxCefßrit:, accufatiuumfequi/^'/^^,^ ,

necejjeefi:ut:gt;nonconuenitregmej]£paymm.SupprimiturfUruqtieac-
cuf ttuitsafroritejob additum datiuum. Qmntil.vrocuratorem tibi effe no
licuit.ubißbauditur accufatiumjx, qui expriminon debet. Vro quo reBe^
etiam dicitur.mmMcetttbi effe ptocurjitm, non autem procurator. cum
nofitbaudiatur hic nominatiuus. Sediniäo ouidianoiln moUtJferem mo-
hiliieffetQro,normnatium'egofubauditur.

.Annotatio tertia.

Verbjae!eBionkautuoluntatii:,^uerbaimperJhnalia,ueri}i infiniti- c^i^n -^/^^^riM
uhpr£ponuntur:ut,yolofcribere.mfijolo^r£renp^efckin^ ho-nbsp;/^C'^'C^^'J^

minesXibetexperiri.lnueniunturadieWuaqt/Id^mfinniukpr^poftar ^^^^ ^^

dptaregi.Tgt;igntiSamari.Karofubßantiuareperiunturinßnmukpr£pofi-
ta:ut:,spesefifore:Animmuelconfiliumeßnamgare.yirg.sedftantusa^ r^^ ^^^^
mor caßws cognoßerenoflros..nbsp;r^'

De uerbis pcßß nominatinum regentihus. Cap.it.
Verbafubßantma c^t* uocatiuaipaßuigeneri}) ^ quxßmilem ulm ha
hentjte'mque uerbagesluumj ^ lt;e(limandi,
^ alia quamp;dam j utrinque-
nominatiuumrequiruntjCumrespertinetadidem:utjira eftfurorbreuis.
Ebrietas
diBa irifaniauoluntaria. virgiLiacetmedio reßpinusin antro.
Sedet
triümncurms.salutorpoeta.nabeturprudens. subridens dixitj id
eiljßbridendo.infciensßci.indmbulans docet,^c.liocmodo uidetur o-
mne uerbum habere poffe nominatiuumpoüfe quod pertineat ad idem:,
quodßppofitum eit,ut
lUe omniafacitinuitus.Terent. Kedeo indeiratus,
^c.tatineScitur:2ßmihinlt;mea.ioannes,Mhodnnij,xaroloannis.
L/-
uiusiVdufluloeifaiJß nomenferunt.yirg.Cui nunc cognomen lulo^^c..'
Deuerhugenitiuumregentibus, Cap.iz.

rtma.

Regula p

Verba fubflantiua, ^ uocdtiuanbsp;fmilemuimhabent.eundem

recipiuntcdfam quem nominaßbüantiudpo ftuUnt. Hoc diBum vldto-
nii efl,uel dicitur J ueleßfe o'editur, uelpu tdtur. lüe mitis ^fW i^^cnij:-
eflXu diceris eßß dj^ero dificili ingenio.

X'^.ff ßSjS r-y-f^

gt;,

ocr page 102

wjij^^nbsp;orationlv latlnae

Ci'Anbsp;ReguUfecunda.

yi^'nbsp;t VerhddccufandiJämndndf,^dhfoluendi,pr£teräcmfatiuum

'nbsp;^Jpr^^^^Sll nA etidrngenttimm requirunt, qui crmen uel poendmfigmjicdt, ut funt:

:nbsp;tl^Zpoftulo,düigo:utAccufdteumdmbitm,mdieadtM,fuYtt,dduk^^^^^^

/' /nbsp;me»

(Ttrem iniundrum.nicfunifedüigdtj^fwto dpudvldutum. ctc. Udiores
^ ff^/^^^j' ^/^^'quot;^o/ïnddmndbat.ldem. Capite dxnatos mor-
^^ temultduit.ldem.KeicdpitditiddmndtiiS.C^fdr.CdpttisddmndtiK.dc^
^fz/x^T'^'nbsp;sceleriscondemndtgenerumfuum.vlmim.inuenimmtgndtiuxoremcü

tUx^mi / (^oliojnterfeBdmfui/fe a mdrito,eumque cdts d Konm-
» - 'nbsp;ƒ_ .i r i. .._____ T IL^.... .^..Un i^t.in'm fovigt; rlt;jvn HUI^ttu.ninui'niuntur tuncidl

-----non putdttuddond effe tdnti. S cio eius ordmis

authoritdtemfemperdpudte mdgnifui(pMdutus.^lt*ris eßteßis oculdtus
musj qudm duriti decern. Jfluris fdcio omnium hommum neminem.

•nbsp;lo abfülutum.ubero,multo,punio fere cum dbldtmo inueniunturiunétd:

ut sendttis hunciudicio liberduit.inter dum etidm tUdfuperioraabldtiuum
recipiunt,pr£fertim fi nonfuerit proprium crimmis nomen. A emjlm Pro-
hiu:Accttfdtm hoe crimine.cic. Accufdre dliquem ermine dmbitus. idem.
mncnon modo te hoccriminenondrguo. infimuldredudritilt;e^fdl^
ßs
crimimbm.condemndbo eodem ego te crimine. Liuins. Ldt£ demdeIe-
ves^qux conßulem regnißufficione dbfoluerent.lit interdum in hts eclipfis
%bldtiui,uthlidie(idtts deldtrn
eß,fcdtcetcnminc uelfcelere.cic. hxc duo

Leuitdtke^rJnßrmitatis pUrofqtte conmncunt. Q^ddm etidm pr^poß-
tionem ddrnittuntßt Dcpecunits repetundü ddmndtus. Accußre de epißo-
Idrum negligentid. Dicimus etidm,Accufdre ddolefcentum inertiam^ cic.
ücinium itnticuUm de died condemndtum coÜuforem fuum refiituit.
idem: De pneudricdtione dbßlutuSjamp;'C.Ad hdnc reguldm pofßint ^ dlia,
referrnAdmoneOjCommonefdcio:, ^c.ut Admonitus £.rps dlit^nhiie-ufterif
amkitnamp; commonefecit.ciceroi^emo eil,quin tuifceleris ex illd ordttone
eommoneßdt.

Reguld tertid.

Verbd xüimdnihutßnt ^élimojtaxojfimfacio^pendo, duco,ßo,pUto»
f 0gt;ßqud funtdlidy conüruuntur cum htsgenitiuvs:tdnti, qudnti, mdgtv,
quot;nbsp;'^^^'^r/^^ydrui,minori4,plurimi,mdximi,]jiimnbsp;pili,flocci, dßis. Aequi

.nbsp;boniquefdcio.üuius:Tdntopluris qudm qudnti eßentAÜimdrentur. Md-

• ff^xilimdntudmdgno.^m ^dbldtiui,locogenitiuorum inueniuntur:

yrw ^C,^'f—' :,nbsp;^ J r

Ja-nbsp;yide.qudnttdpuamejis.lsno

ocr page 103

SYNTAXIS S EV CONSTRVCTIO.

NMipéndere ^pro mhilo ducen^pro nihilo habere, lüu parui pendi^
mmMt ducmm.vixtmitdupu^^nbsp;^c. Cicero: Quanti

quififMefclpfcfaridt, tmHfiatab amicis. No« af tsfaciunt. Terent. Baim
nonfacw(o^enfafeélucajautaltarenihilt) Ciuintil.Ko^atbom conrulas.
tdejtbonumiudices.

\nbsp;Itegula quartcc.

^nbsp;H^cuerhdjmemini.recordorj reminifcorMiuifcorjreguntvmitiuum

VeUccufatiuü:utj\tmeminit noari?mmerosmemmi,(Qr*c.^ecarAm hac i^vWw,
dehacrefpmdicitur.uifreor ^ mifcrerconeutrum,^enitiuu

recipmt,utmferemtnieim.yirMferefciteregi6.sedmiferor,aris^accufat ^

mm.Yemtmthmmentemeim rciuelearesMdeeare.Kerumfualt;rere^^ i-i^y

fdeJlja»xiecurare:eftapudTerent.heautonti.nbsp;'

Tie imperjdnalibm.
Jlegula quinta.

H£C dccufatiuum ^genitiuumrecipiunt,mifret,mifirefcit,poEnitet

fudet,pigetMdetMtMferetmetuifrdtris,fdmili£.vldut.Ueeiti6mifertum

f«»tterepofit.igt;udetmetui.vldut.uiferettedliorurnMitenecmirer^^
j Cufxwum.Yirg.%imnpert£furnthalamit£d^qHefuTjfit.vert^fm '

■Oo'i^

, uiamftam.Hxcimperfondlid locogenitiutinjinitiuumrecipiunt:ut^Tx^ ;
detidmaudireeademmillies.Pudetdicere.Qu^fe quodtepercentabor^ne
uidpigedtproloqui.VoenitetreJpicereplura teüimonia.vab.

Deuerbücot

€dp.if

rh.intfiV^fr ^^ vafa-^*.nbsp;__________. / /. . //nbsp;^ ¥nbsp;^ f A '

interejt omnium re^eagere.idem: No/?Wdutipforumintereü. whiliU
liwinterest, uelrefert. Viicimm etiammagnupcrmdvni,pdruirefert uel

Jntereft.itperdduerbidlianomind,multum,plm,plmmum,pdrum,pau~ ^h/z»
hrnMhil,dltqmd:utMurimum refert uelmtereü.vlmiüimqudmhuim a^^^^p/ / /T/j
tnterfult.nbsp;7

.Annotatio.nbsp;^SLjquot;

£sf,regitlocogenitiuorummeijuij^c.hosnominmuosmeum^^tuum/^^ ^y^^-u ^^^

N

X

ij

ocr page 104

orationis latin ae

fuum,noJirum^ueftrum:ut;,Mentmnonefimeum,juhduditur officiu,
^c.Sedimerefl i^ refert hos abUmosj,mea,tudjfuajn(gt;ftrdc^ ueßra:
ut^Flmmed intereftqukmtua. Anhoctuauniusrefert, ^ nonnoüra
ommum?Cicero:Si mea. fohm intereffet. lerent. rua quod nihilmtereft^
percontdndefne.Plautiis:Quididreferttua?Cma.Cicero: Ea cxdcspotif-
fimum crimini datur, cuia interfmt,non ei, cuia nihil Interfult. H^cau-
tem:meatuaßa,lt;!^c.genitiuum nullumfecum recipiunt,prxterpaucosft
pracap.S.regulatertiapofitos:i^onenim diciturufitate,hoctua intereft
pr£ceptorisfed dicendum eftihoc tua inter eß,qui preceptor es. lerent.
meaminmerefert,quifum natumaximm.nbsp;*

Regulafeptlma.

Tro^kmnn' vropria nomina oppidorum ^ uicorumjngenitiuo adiunguntur Uerbi^
ä^amp;caßrL'quot;' quietemin loco figm
ficantihm,fifintprim£uelfecunde declinationis:fed
b/ lo yff,' 'tn datiuo uelpotius ablatiuo ,fifint terti£ uelpluralis numeri: ut, Habitat
Aureli£,zouanij,carthagini uel carthagme,Athen'ts. Erf habitabatKhodi,
Terent.cicero: sepultHs eße diciturLacedxmone. idem:
Comendo-tibido-
mum eiiu,qu£ eft Sy clone.Kegionum autem^inßuUrum montium no-
minibufjficutappellatiuis
addirurprxpofitio :ut,Habitauitin Cerma-
majn callta, ^c.v.xpeBat inforojin templo,lt;^c.Yerbts quietemßgnifi-
cantibm adduntur higenitiui,domi,militilt;e, ^ datiuws ruri.Saluß. vomi
^wtV miiitidique mariatque terraprxclarafacinorafecit. Kurißcontinet. nu-
miaddituruerbisquietem^motumfignificantibws.
Serpithumi.virgil.
^(jquot;quot;quot; Vrocumbithumibos. Wtsgenitiuis non addunturadieclma :fedgenitiuus
jff^ domi hlt;£C tantumadmitttt,me£,tu£ß£,noftri£, ueilrx, aliens: ut, Tgt;omi
tne£,tu£,dli€nlt;e,^c.Ctcero.'None malts fine periculo ejp domi tu£,qu^
cum periculo alien£hdtHuim domi eft mortuiis.Et,(^iiilm domi erat
educatws
.idem. ^edif luce^an tenebrii, idem, Admehenue^ferilltem
mfit.tfio£lu,no6tejHel denote.

'j-fy J^ ^

(jt^h l^^r^ ^hiA^ Y

rima.

Deuerbis datiuum regentibm. Cap.jj.

Regula p

tauet

/it OMni uerbo datiuus addipoteßßgnißcans commodum uelincommo-
dum, obßquium,auxilmm uelrepugnantiam,fi»c rem cut aliquidfit: ut.

aliquidßt

ocr page 105

- (

VdUet,pdret,firuit,nocet,recUmdtjCiduerfitHr,repugmt,refinbsp;y^^tiPy, Çl^^^^^^

fyägäturpetitiQmm£X,Bene€Xdrlimotibiuolo.henedkeyealicmjuelma^ -iynbsp;Jl^

ledicere.'Beneuelmdleprecdr'hfdcereconuicmmdlicui. Tibi quibußun-nbsp;o^^i^iQc^

que rebus poterOj,libentißime_commoddbo. Uihi iilic necßriturnec meti-

tur.Keldtmaetidm per datiuum ejferuntur, hoc modo : sinon ßmitibiu-

xor^non erismrhimdàtus^i nonßtm tibi ciuu^non eris mihi conßl, ^c. Eflhatereß.

Eß ^ßntjpro hdbeo cdptd,^ aliquoteittscompoßta, datiuo lungun-

rur.Yirgilimthßmthinanquedomipater,eHiniuéTanouerca.Deeii mihi

fecunia^ßpereftiüi. suntnobis mitiapoma.vons, cui nomen Arethu-.

ßaefi.

Regulaßecundd.

Verba quxdam compoßta cumpr£pofitionibu4,ad,in,conjob,ßb,^a'
lia multd,utßdo,pldceoßdiffltceo ,ßeruio,parcoJominor, blandior, me~ quot;
deor [Sedmedicor datiuo uelaccttßtiuo iungitur. ) ^ ommduerba opem
ferendi(ßdiuuoaccußatiuum exigit)utduxtliarimorbii,ßubuenire_ßccur~
reremißer'u ,ferrefippetiasjauxilium. opitulari alicuinsinopix. norum
multa adßperiorem regulam referri poßint. item operam dandi, utßu-
dere,operam dare^nauare operam^dattuum recipiunt: utjlußitie honeüa-
j tique adhxreßcendum efl. conßauUsßmtddeojtt utri adßim neßciam. JÄ—
hmbatoculis mmoria im
agjnk^lmim: Inh^r^re ceruicdgt;us.vir^iliusin
I p.Lupufinßdiatusouili. conßrt huic rei ^adhancrem.ld minime tibi (ßf^h-
conducit.vlautits
:qUieaduentrisuiSl-um conducunt.Terentitü:Mag^mi-
hiutincommodetjquam ut obßquaturgnatxK- Cicero :
Now tarn id lahoro
M qui mihi obtreBentd te refutentur, quam ^c.idem : sie mihißemper
obtemperauit,tanquamßmpatn. Vrincipiu ohfta,ßero medicina para-
tur.Slt;epeßlentaurotnultaßbeßemala.SuecenßttibiJdeflirdßitur.Suh-.

ßruire orationi.His plura poßint addi compoßta :utantefero, antepono.
tttj,iniquißim.ap^ iuftißimo_belio anteferenda eil. Amicitta omnibm re-
bus anteponenda. Vdridtdnteeo.vldutm: yirtm omnibus rehm anteit. ^/v^jß/ß/
Sdluflius: Itcum omnes gloria anteir et. Antecedo Cicero accußitiuo iun-
git,
vlautiiS etiam datiuo. Anteuerto. rerentim : uirorubi ego huic ante-
uerterim.cicero. Atque idipßm,cum tecum agere conar er,Tannins ante-
ftertit.intermittejujâmt.erdumgaudta curis. Vofthabui tarneillorum mea ^
ßria ludo.-Ditiitem rud'ts ignarus doSioprefrrt.Supereße labori, id eflnbsp;l'u f

uincerelaborem/virg.Deditmeflpotationi.

N ij

ocr page 106

^^ ^Jf^^f^r^.^ ^nnoum.
Legentiaïati. H^cprêterdcttimmrecipiunteMmaccufitlmmjUtßtnt uerhddundti
uS. amp; accufa. committendipromitteiidhmnciandt ^ decUmndmt:, vure altcui bene-^,
ficium.ExhiherefiiceJferedtcuinegothm, mol^am. impenderetern^m
prnfludm. Domredliqutddltcui. ttdondre(^quern%dltqud:,quQdfre^
quens eß.Sicimpertjouel 'mpertiqr.ouemlupo committere. lubevjibi uel
A 'te ddre^bono dnïmonbsp;Manddre mdgiftrdtumhonió

/^^r^J/«^ _ tihmuirii^Aureos montesdlkmpoüiceri. mnctdredliquidpdtri. scribere
■Çppy^t i'- ', ^ßitfv^ uel mittere litem dmko ueldd amkum. Keï^ondere dlkui gt; relfondere
/C wdlediEik ^ ddmdlediEid.Zrrdnti moniirdre u'idm. terent. idmneo-
' --nbsp;ßendißißgndnutrki?^c.utuerbddufewdiuimhdbentucutdufero,ddi-

mO;,eripio:utjNthiltibl dbßuli^jnon äußeres d me id quodpetis.^dnden^
hdbet conftruHionemeripio
.'Ego tibi hdnc curdm ddimdm,i^c.

Remldterttd.

o

'5:

Terminatione
funt cafus fex.

J.

Hdbeo prater accußtiuumjddtiuum admittit^quiper dd pr^poßtionem
^ dccußdtiuum exponitur :ut hdbere dliquem ludibrio, odioj deJfeEiui,

negleSlui.ndberedliquidprobrOjqu£ftmprig,d£que:,uoluptcitt:,reltgioni.

fumcajHsjex ^dluflitis.Vcrinde qudßed honori.nonprxd^ habeant.nuc referendm est
Ea: fixmfcatio oEtduds ille cdfiis fimtlu^uo ßjignißcdns motumdd locumi ut,it cld-
»eßuritoäo. ^or coelojd efl dd coclum-Terent. uulier commigrdukhui£minije-. Kuit
ocednonoXs

Regula quarta regentium duos datiuos,
jy Sumjtduosinterdum recipitdatiuosjquorumpoßerior exponitur etiam
ßnbsp;uulgoperadprxpoßtionem ^ accußatiuum.Cic.
Vf ^ nobk honorig

amkis utilitati ^ Keipub.emolumento ejppoßtn.honorijdeftjadhonom
rem^^c. Cui bonofuit.Mihi maxime eure eft,cordi efi. Hoc tibi laudi eßj..
^c. NLagns, mihi lemtkmefl deambuldtio. item do: Cic. msnon modo
nontdudi-,uerum etidm uitioddndumputo. idem. idmproßeEio temtelll-
ges impia crtmmumßmmam Idudem sex. Roßcio uitio ^ culp£ dedißß.
Gallo crimini dedißfet.Vecuniam alicui darefoenori, pignori.Terent. Bonc
tibidonodo.Daremancipio. ttduco:vlautm. idmihtdamno ducam. Cic,
Siquisdefßicatuiducitur.idhonoriducituruellaudi,ueluitio.vlauttM.i^e-
Y^h idprobro dacet Alcmenie .ttuerto:
Qmd aim uitio uertisjid tu tibi
laudi ne duxeris,Venweß^io,l)icere bonaßa doti^dTerentium.

Remla.

o

Cmrrf-^ y

V 'V

ocr page 107

MeguU(jmnt4.

j)dtiuumreqmrunthxcfiuefHer'mtmperföndid,fmferßndlk:,pop
ftintj^pUraq^ 'mfimtimmfibifrhikere.Accidit,,contingitjexfedit,come-
nk,u4catjfüffiat,pdtetJiquet,coßdt^lüpereßJoletJ'i^
ut Acddkmihijiel hoe tibi dccidk.'^onfdtii mihi conßdt. terent. lüe bo-
nus uirnobhpßltridm (ft diispldcet] pdrdun
. No» udCdt dudire.rerent.
VrodedmbuUre^ hucMlmum e§l mihi. wbis non licet effe tdm dißrtisj

Udrtidlis.nbsp;il- ^ ér

Dc uerbis dccußtiuumpoßßregentibtts. Cdp.14..nbsp;f^^J]^nbsp;).

Reguld primd.

Verbum dciiuum regitdccußtiuum in re pdfiente, hoc eßjn ed,ßU£ d:r Tgt;eregentihm-i ty a/n^
Bionem uerhl dccipitjßu qH£fit:ut,mgittdbuldm. hicpiciorU dBionem
tdbuUdccipit,qu£pingitur.nbsp;üumcfi.

Item deponentid ^ communiddftiueßgnificdntid: ut, reuerere pdren-
tes.^ pr£Ceptores.Udiores ndtu uerère.vuer matrem oßuldtur.
Annotdtio p rimd.

Etquxddm dbfolutddBiue pofitd, dccufdtimmreàplunt:ut,corydon Stcflere fatrë,
ardebdt Alexinjdeßjmpdtienter dmdbdt.olethircum.Sdnguinemfitit.. uddemone^*
Annotdtio dlterd.nbsp;^

Pr£teredmuttddbßtutd hdbentacaßdtimm ßgnißcdntem remuerbi, n^*»^
hoceßjqu£fltcogndt£ßgnißcdtionis:ut,ßrmßruitutem. yiuere uiram^-
obtre mortem.ire uidm. Bibere uinum^^c.
^liqudndo dbldtiuumiSenecdMorte obik vepenùud.irje uid.^

Annotdtio tertid.
.Appelldtiuum interdum d poetUpro dduerbio ußrpdtur: ut, cernis dcu-
tum,ideß,dcute.Horrendum fonuere^defiMrrende. voxhominemßo-
ndtMeß,humdnitus.■amp;dcchdndlid uiuunt,ideß,hdcchdtimßu ritu uel
more bdcchdntium.

Reguld ßcunda.

Verbd docendi ^ rogdndißgnißcdtionem hdbentid, reciperepojßint
du(isjUXtifdMosdmerfos,dlterumferfon£,i^r-dUe¥umrei,qu^nbsp;/t^f/,^

jemjtg^^udretiner^polßntfVerbd docendifunt,Tgt;oceoJedoceo,^e.
erudio
,moneo,ddmoneo,hortor. KogdndhOro,exoro,pofco,repofco,rogoJ^^

-.......------------ önbsp;f * o- quot;

fldgiro,exigo:ut,DocuiterhetoricdmXic.lrudijte leges beUi.nrudttusgra

f quot;'Ógt; ' '-'quot;'quot;'^'^•^''O'*-'*'*quot;quot; - -- -- ............/nbsp;^nbsp;^__- . . ^ , Cf^^ ^

CM literas. X)oceturille d me didleBicdm. Eo^ hocmoneo. dc.Nec ed quanbsp;_

monmur^dudimus.Admonet me dliquUMed de re. ixigebdtmep^^

ir

ocr page 108

orationislatinae
rium.Cic.Sed quid ego teJj^c4miôr-?itfâem derehm etidm dtqueetiam
hortor-Hocteummoro. Sed dccufdtium perfoneinterdum fupprimitur,
fftyirg.vmm oro^doceits iter. Supplico ddtiuo tdntum iungitur: ut Deo
fùpplicdre.

Exhu queddmpro dccufdtiuoperfonXjdhldtiuum cumprlt;epofitione re-
cipiunt:ut,Udncd megrdmmdticdm dmictfldgitduerunt.uocunumdbs
teprecorjdicitur cumprxpofitione.EtjAliquidexigere db dliquo. Et celo
te hanc rem,uel de hdc re.

Vtpdrticuldjnondute Çimd^Jùhiicidebet uerbis rogdndi:Clt;£fdrjOrdtdt-
que objècrdtfibi ut pdrcdt.lt uerbis iubendi-.Cic.dc Amic.lüudpotim pr£-
cipiendum fmt j ut ddigentiam ddhiberemm in dmicitiis compdrdndü.
Ite'mque his uerhtifdCiOjefftcjjijfio^cuzo^^2MO:,tjmeo^ uerenr^ metuo, ^
ftmilid.
Sed his poflerionbusjoco ut^elegduter conne£liturne. Et his di£ii-
onibus:tdm,tdntusjtdlis^ddeOjtotfic,itajC^fmihbus-.quibus bdrbdreftb-
iiciturquod,

Beuerbisuefliendi.
Bicimu^ldtinemduotibitunicdm.lnduomihijUeflemjUelinduojMejier
fle.lnduofûbuculdm.Vuos dccufdtiuos non
referio.SedinduorpdjTtuo re-
£tedccufdtium ddditur-.ut ihoraccm indutm:^ Gdledm induiwrjpud
yirg.lib.z.Aeneidos. Dtcitur ldtine.exuere_d^ma^mm^re^^xuere

man m uel pedes uincdts,eXuerefrontem,pudort hominem^puem, ^c.
^yr^f-
//^f-f-^»^»»/ ixuereJè tunicdjfdrcindj^c.
!nbsp;»y^ CingerepglddiOjCmgere urbem muro. Accingi drmis, accingerefeitine-

!nbsp;UpuerumueJbt.TabuwuelauliepstempliparietesueJtiuntur.iJdturaocu

inbsp;JJ ^nbsp;hsmembramsxmufimisuefliuir.

Remla tertia.

O

Verborummenfitram uelfpatium fgnificdntium confiruflionem ^
fynecdochen.repetes ex régula prima^^ fecunda adieBiuorum regen-
imm aecufatiuum.nbsp;^

ju^fr^iru

w

m \

I

\i

^ Omw uerbum potefl admittere accufatiuum.fignificatem temporis diu-
'%rnitdte:ut,m£lesatquediespatetatnianuaditvs.iieüoruixit tresho-
minu states. Qwnquagintd annosnatm efi.Yelablatiuuw.^lin.Sub uer-
yZ- Uf-^^ ^/^^iticearBiconemo fex menfibus uidetfilem. duantpridmjjpundudtim
quot; ^ accufatiuum recipere pof fint per aduerhium abhinc. Abh
rn triennium,
^/^fUr- ^nmquindecimjdH'U horos uelhoris.

'in ^

Régula

•vrrv

P i'^Pnbsp;Oifty/^ ^ -fy

ocr page 109

syntaxis sev constrvctio.

KeguU quartd.

T)ecet^tUuatJeleEldt,dccufdUuum perfonam ßgmßcdntemrecipiuntj
etidm cumperfondliter cdpiÜtur:^ cumimperfondiiter ponuntur, etïdm
inßmtiuum-.utdccet tehxcuefiu-.Ck.Ordtoremirafci non decetjftmuld-
renon dedecet.Verbo oportetttd ueteresußfunt.Cic. Si loquor de Kepubli- oportet.
caquodoportet,infanHsexif}imor.ldem,h populo preterita eß, que non
oportmtßilicetjprxterire.Teedilemßerioportuiße dicuAdem, Verühoc sicJicimin:?^
quodiampridemfaBum oportuit,diBum non oportuith'lduttiS:,.mnc^cZ't.
hominem mdlum efße oportetjdeßjßß)icor eße mdlum.

Ldtere ddmitut dccufdtiuum uel datiuum. cic. Nthilmoliris, quod mihi
latere udledt. Ytrg.t^ec Idtuere doltfrdtrem.

Fdlleredliquiddliquem,id efiignordre.Terent.-^ihilmefefellit.Uum me-L£Uin^-
fefelhthoßetdflruere'^CtC.wßquodmefdüit.nbsp;^

Fugere.Cic. -Nequete prxceptdfugiunt, idefl nonignoroi. mhilordto-ßf''''^
rem effugerepoßtt.Uocme preterit, lerent. An quicquam Vrxmenonern J^^*^quot;^
prlt;s.tereat,quodßaEioußmßt?nbsp;'yßj

Regula quinta.

Verba compoßta cum prepofitione,ßpe'reguntcaßm ßeprepoßtionisnbsp;/ ^

uelaccußattuum uel abldtmumiut, Adiitme,ueladme. Suhtre laborem.

Tranßremodum.Tranßreadforum.z,teerealiquem domo, lo-redipueri-nbsp;A/t^^yi^

lemetatem.lgredi oßicio ^ or dine.Lucanus. Exeat auL^^ut ttult eßßnbsp;' ^

piu4. ApudpoetM^piodUbctßtexomfiQßHmuerbum,regitCdßmßH^^ l^nf^nbsp;ru.^1.

pofkianisMoratius-.^equidmediosintercinataBm.Terent.Ytabiüaex- /OWf* quot;^v^t^P^

trudar,hacconcludar,pro, cum hac claudar. virgihus: vetrudum nauesnbsp;—^

ßopulo,^c.Suhauditurmterdum prepoßtio.Yirgiiitaliamfato profu-nbsp;^

gm Lduindqueuenit littord, ideß,in ltdhdm,^c. vlmmi: Hmm quoque
wcepedumßrpuntjideßjoco uel in loco.LtuiustVt cumßudm quifqueuL:
eemfunBmeffkioßt.Poßeriord duo exempla imitart tuto licebit, ut ^
illud:c(idere cäußt. /

Regulaßxta.

Verbis qftibufddmaccußtiuM '^(^'^itur perßnecdochen äcferepoetice:
ut,Kubetfadem, ixplerimentem nequkide quibus diBum efl regulafi~
cundaßb capite qumto.

R egulafeptima.-

Verbif ßgnlßcantibiisrnotuadlocÜaddituraccußatiumnominu urhiu^ ry^ ^r^/^^^/
wcorii:ur,YenkKoma, cmhagme, hthen.v,Montcmpejßula}iiL,i(^c. V

ocr page 110

orationis latinae

^nbsp;Memdm moium conftmuntur rm amp; domHm.Me. Itfuppetm

nc^arc.nbsp;Cxfirem.ire domum ,quodettam numéro multitudtm dicitur:

àc.?.eliqumfuM dmascomporMrunt.SedregionumJnfularu, ^^ mon-
mm nomlnthm pr^pofiiio dditur.ut, in mlum, m Sicédm,mforum.
^ Uinonhmetwnlocmnterdum prxpofttio addkur: Qc.ad Attmmlé.S.
-j-'fy/jfrfTd Cabuamuelad Lucerkmiturm erdt.tt.kdwrundufium. infularuno-

Anbsp;nonnunquafubtrahiturprxpofitio:Qc.ad AttiM.n. vilm Çor-

rit^^f^'^-^^'^cjra.m uenitst,saydinïcim uenit.

^^nbsp;adimgi poteftahUmm figmfiuns mflrumentum. cattj.

, , f W ZulTre»ir^rn,auta£tionts modum:ut,ytrg„ c^fm efi.Cmnonfoteftaddt,cum.vd-

mumcafrm.

letamore.norretfrigore.^ubefcitpudore uelpr£fmore. [nampramp; CM-
Ilnbsp;,nbsp;n^lnterdumnout.peElituriramuocerog

ZkL honore excepit Cuiaddipotefi cum:ut, summo cum honore,fumma cum
UtitiaJdefiUtifiimenosexcepît.

— ynbsp;Annoutio prima.

Wnbsp;Hucreferanturamp;rüa,qu.adminunM^^^^

I hr^ quot;^r^nbsp;1!^ utuocant:ut,yiuereparuo. viuere uetma,tar£ laBe. Vafcere eqmmfe-

! ('-—' '^y^^^CUnbsp;_____L ^nbsp;evnviPv^nÀ, nwpv/itffi tivAgt;rphTiA Aiaaem.imbuere,

„o,Yerbaonerandi^exonerattdi.onerarepr£cepm aliquem,mbuere.

ciA^nbsp;i -'^y^^ixonerarealtquemmem.ytrg.tg^^

^,t,hm,^c.orjîaremunmuerbj.i.lxornareuefieuana.^mmumute.
.nbsp;'^'^quot;'-^J.fficerealiquemhonoreuelgloriafi',^^^^

■Unbsp;'nbsp;more,beneuolentia,odio,contumeli^5,amp;c.verfequi aliquem bello, arm,^^

'ff-iT.odio.DeleEtaricarmine.obleSiar^fitucHndtsfabults.st^^^

'^^^^^''^nnotatiofecunda.
Y^/K'^i*^nbsp;^nbsp;MateriaeK qua res conficltur,indbUtiuo ferè ponitur accedente pr£-

Tylpknbsp;f /nbsp;pgifione:ut,Opm ex marmorefa6l:um.vlaum,ï.ferrofabrefa6ium efi.

Cy 'nbsp;^jf^ ^''^^py£pofitione:yirg.\iminihm.moliiquepdra^detexereiunco.

.Annotatiotertta.

^hlatiuumh£cquoquepoüulint:yefcor,fungor,defungor,utor,fruory
frem,dgnor,potior:utlaHe,cafo,carne uefct. o ficiofungi,defungipe-

riculi6,munere,fato,^c.xeret.sctfiiuùforo.vr£fentibmfrmtu^
^eofretm.lnnocentiafretm.yirg.VLaudequidemtahme dignor honore.

miortnbm caftbmmnEittm reperiwr,ablati0O,gen!tiuo, amp; accufariuo:

6

é-
l'
f,

r

ftgnifcatque

iliili

ocr page 111

SYfTTAXiS SEV CONSTRVCTIO. yj

fgmficdtqueohtmere,capere, ^mterdumfrul Ck.oftc.}. AutmStoria,
utqmhellopoMißtnt.Prxfentibuspotiri.ldem: uinnoftru ciuiute^m U lt;
c^em^quxrerumpouufunt. Cäifkr-.mßiummuorum potiiifunt/id
efi, I
umos ceperunt. idem: Partim uim potitt[unt. sic.prouinciapotitm eß.id
eß,cepit.cxfar:oppidumpotirijdeß, cap ere, Terent. votiturgaudiajdeß^
ßuitur. Sed ußtatioreßablamta, ^genitium rerum.

Regulaßecunda.nbsp;!

Verba emendi,i^uende»di,(^permutandi,qualiafönt,emere,merca'nbsp;' '

n,uenireAicereJicerhuendere,addtcere,conüare,qmbui etiam additur ua~

i£re,reguntablatiuumßgnificantempretium:Ht,indicdtlibr(imtribttiß-

ßerim.Emitdmbus.Magno reuendet.Magno uelparuo uelnimioconßat.

Aureusnummu4ualetfeßertii6ukeak,Plm.cic. tmipmppdiry,idmr^yj^ix Vi^f--^ ' • . '

^«^fßimabat.mmioemiüi.ralentoemi.Ajpemi.Meapecunia com- ^nbsp;^

fdrdm.vlautus:Omnialu^iltfr-£ßntipe^unia.\dem:Q^^^

cmeneuntMeß,uenduntur?sedexgt;gunthosgenitiuos, tanti,quanti,cum luLl^ ^
compoßtif,pluris,^ minoris/ißhffantiue capiantur:ut,Ve minorisuen-
pquot;chequot;d'jquot;Z'.
dws quctm ego emi.Quam emipote{lmmmo,quamuendipoteßplurimo.
Terent.ytte redimas captum quam que
as mmimo :ßnequeas paululo,at

quäntiquea6.Ädiiciunturenimhlt;ecߣpeßnefubnantiuis,mimmo,pluri~clt;.nbsp;^

. t^iydeßJiMmLhmco^^^
facerdotem. (iuodßadieäiue capiantur iüafuperiora quatuor,^^
fiantiuoadiicianturjnablatiuoponetUKUt^Alibiminoripretionon emes.J^ ^^^
luuenalis:Qi^ntometirispretio.rerent. Quammtnimo pretk uolupta-^W/^f /^//^^t'li^i
temßuam expleant.Veraduerbia dicimus: imere
uelm, carius. AdhunP^^T^ f^*^t^^X^
tnodum cir uerba xslimandi conüruuntur.ut ,yirtm £aimari pecunitft^^:^^-^ ^
mnpoteß.vlm. lUos qmfrugßcKts tantttaxauerant, ideflpretio ^itiS^^^ ß^T^^.' i
mauerant.
mc referuntur ^ alia:ut MmmU^t, minis oBo^auteonbsp;'

•^acoptamuelinopiamßgmßcantia recipiunt abl^iuu^u^hlinl
do,affluOjexubero,fcateo,t^c.lgeojndigeo, careo,
dcfick: ut, Abundare ^
prxceptk ^ inüitutisphilofophix.l^gere medicina. sk dicitur
,ßperßede~ f^f^.^
relabore
.-Ex hisqu£dam etiamgenitiuoiungutur,utcgeo,amp; indigeofre-
queter-.copleo^^ impleo rarius:ut,ngere coßlij.indigere celeritatis.plaut.
Cornplebo_^ill„serrork^d£menti£.yjrgil. implenturueter'vs bacchi,

O

ocr page 112

finguifpefamxiuis adduntur uerba eudcuandipriudndijiheudi.^c.

.ut^vurgofordtbits.-Exhaurwr uiribtii.Libero telaboribm.Liberarefea ca~

V lumniis hominumfceleratorum.

ReguUqudrtd.

Omne uerbum pdpuum ^pdpuejlgnificuns,recipitpofi/ê ahldtluum
lL'f$ii7uó.iunBumpr£pofitioni a uelab:ut,Laudatur abhisMpaturab^ll^,Ma-

ds:cic. Eim o- „.„j £f ^^ eruditis.vrdificit a ciuibmJpoliari quxmab hoftibm uemrejAblct
ratiomuehe- ^ ^nbsp;.■. ■ i ■ ..... ...nbsp;.a .J ^irnbsp;r^

/

' ^ ^^nbsp;'mm hie pipe uertltur in datiuum: ut, mBmfii^ftM^a^anulIo, U~

yl'-uj^^J't^;'*^quot;'^'quot;''quot;^''quot;quot;'' dempntaxts eft eorum cju£pgmjicationem habent accipiendi,rece-
^^j^/ft.-^/^pr^po- dendhdiflandijifferendhfeparanduut, Accepiapatre.rerenttm: Pater ef-
^^ fitiomhm Ldpdtpeah his qui uerepiunt.Vuquam difcedtta latereprxceptoru. Ciuin-
Cc^Sit^nbsp;paJfuumAiRatdb urbe, vlinim: Curandum eil ne mditejjfi-

-fffiM ^nbsp;abfmt. viffert uel difcrepat hoc ab illo .pparatur uel diilinguitur,

'yirjo'L--^ Aw^w'^.^.fAf, ^c.Abhorretamatrimonio. uereriquoque aliquemdicimusdealiquo,
meofleTquot;quot;^ bene Uel male: ut,Bene de temeritmjum. Et\irgilius : sibenequid dete
/iUHA*' merui, ^c.lnterdum ahlatiuMnuibu.fdam ui prlt;£pofitionis additur.ut,
'nbsp;Magna jfe decidi.%culo patri^^^e quoppra diBum efifub cap.i^.

/

Omne uerbum admittit ablAtiuum jignipcantem (pecian temp or i^j

cumptinterrogatioper quando:utfcripft epiftolam fiperioribm diebus,
'nbsp;multano^iejioraduodecima^i^c. PoniturjjkanpompereclippnprX'.

pof tionis per,pro eo quod eft,per id tempm. Tiicmm etiamJs. dte^de-

Ih,

.. ■nbsp;Kegulapxta.

y quot;nbsp;Verba qu£ uim comparationts habent,ablatiuum recipiunt, quimodtm

^ merifuramfupemMiifigriifij.'at:ut,Digmtatepr£flat,mthoritate,erU'
(litione,^c.c]U£regulafecunda/upya/ub cap.y.pofita ep.

^^'ffhv-nbsp;,'nbsp;.Annotatio.

OiJti-nbsp;t^^J^ Deuerbisquibusablatiuusperjynecdochenadditurregulapcundapoi.

^nbsp;fitaePfuhcap.quinto.nbsp;duA.

Regulapptima. '^tlt^ p^i'
tfy-Jf-ry^ Verba motus a loco,uel per locum requirunt nomen proprium oppidi aut

h!

: S: ,

, t

pr£pofttione:Liuius.TerrePresperUegaramexcurponesnonpebant.sed

regionum

ocr page 113

vegionum, infuUrum ac monrnm nommthmprxpofmo additur: ut, ex
ltälid,per Germdnidm,i^c.ir,exforo,per forum. Prdepefttioper cum ca-
fu,mterdum perahlatiuum effertur:vli. rota italaoMMtosr
^cntiAC nm-
rijextrdleudnue.nbsp;ynbsp;/^^^S^r Jy^.^)-/^

Regulaoaauaf'^J'
.Ahlatiuiduopomntur abfolute,cjuorum alterfere participium eß^, ^nbsp;' •

interdum nomeniut, Dtcente cicerone, uelßadente, uel orante, Catilina
fugit.Abßlutoprandio deambulabimm.Cicerone Conßle Koma a coniu-
ratione
liberdtd eß.Ueßdßreatqueimpulßre. 'Dicimm-etidza^iuffujnamp;Ot
tuo iufß uelinuifßt.soluiturautemilleablatmm fere per pd.rticulas tem-
pMßgmßcdntes:utßntquadoj,quodd,cum,lt;^c.imenttur ^ units abla ^
tiumabfolutepofitM:Horat.lx.cepto,quodnonfimuleßej,C
£teraktt^'^p^^^
SalußiAudito,KegeminSiciliamtendcre.nbsp;^^vif^'nbsp;•

Deparricipiii,ßpinis^gerundiif,quamc0nßru-.nbsp;/nbsp;• - - . ;

£iionem poßß reciptant.nbsp;fa^/k/tx' JiuJf*^^

Cap. 16nbsp;-JSriJ' . rP^

P' Articiplumßpinum-^gerundium feruantpoßß cafum fui uerbi^ ^^;
ciufdemfignijicationu:ut,Audio,audiens,auditurm,audireuolensdo ^

centem.Eoaudiîumpr.£ceptorem,ueladaudiendum prxceptorern. quot;-'^À'/t/'quot; '
tttfameprofifßr,(^ßpiusaudiendweß.virg.BtquxtantafuitKomam^^^\nbsp;I

tibi caufd uidendihtendumeßetate.varcendMmßuppljcilm.fro exoran-à^A .
dm à me,ßpius repjeriturmihi.Terent.Keflat Chremes,qui mihi exoran.-,
dmeß.

Annotatio.

Participia uerborumßhßanttuorurn,uocdtimrum,^ßmilemuim ha-
bentium,nom'inatiuum poßß recipiunt,tum etiam,cum uocdtium preceß-
fit.vlin. Salue primm omnium parens patrie appellate, sic : O puer future
uir bonm do£lm. Ablatiuo iunguntur
:liatm, progmttips,ßtpigt;s,gciie-
ratUS,creatm,cretmj6n4U:fiditus^rg.t^dTe deä,quofatd trahunt retra-
huntqueßquamur.Bona bonis prognatd. Sdteßnguine diuum.Anchiß
generate.ïortes crednturfortibm.venm ortd mdri.Tend éditas.nbsp;^

o . .

Veßpinis,nbsp;j Pîf^^ J'^'^

Q^am conflruiHonem ante fe admntant. ' ^^^^^

Priordßpina7Hiueßgnißcant,adiunguntärque uerb'is moim
cum.virg.Scitatum oracula?hebi minmuf.ierent.neceß quam miles à
me nuncereptu uenit.Salußan lugur. wjgmfcmdjM.aßsJm
ÜS pe^cdttunbsp;l^tr^('t^

Oijnbsp;I

ocr page 114

edm.CtcMkiJe ordtore:kdmonitumuemmm iT^nonflaglrdtu
Itb.^.Venerßntqiießumhmr'tdi r
£Sj:ep£titum. Hordt. speHdtum ue-
munt:^interdum speBdturM.ireprdnßmjCoendtÜ^cubitumy^c.
vc-
»«.»» ddre,ddreßlidmjmpt4mj latentem habere motu quidam uoÜticerte
h^cnudum hdbent:Terent.vbi ubieritjtnuentum tibicuraboj^mecum
äddu fhmtuum vamphilum. Ujhm mandei,fi^44idreHe curatum uelis.
it^manfum oportuit. Voluntjüpmaetiamabfoluteponicum uerboefl:
iitjdiBumeß,ceJßtum eß:fedh£cidmprlt;£teritdperfeB:dfuntimperfond-
hum. S£pe leguntur inßnitd uerbis mottis dd locum adiunBd profupi-
nis.vldutiüivdrdßtus uenerdt modo durumpetere. cic
.ltb.ij.dd htti.uiß^
equidemJinmcidri.LtuitisiSe mißosrogdre Annibdlem^ut ^c.Sed hoc
] dicendigenus poetiseß ufitatim^ja

ioraff(pinaadie.Bitt^^uib)ifdamamp;biiciun^

II

t

«.f

'ß^tJf^nbsp;^ gnipcdnt:uti-'Turpedicru,j-£dum mju,ideßjUtutaidtur.Kem^nbsp;^y,

Cognoßiutilid. Hicinfniti-^
t'- ■ ' '^■'tdtfeß locoßpini,ut^inhis: Vdb.lib.io. Lyricorum Kordtiiaßreßo*
.nbsp;.. Jnbsp;. Upslegidignm.vlin.lib,i^.Vdcilidconcoqui.idemlib.j.vayuitmdiHu,ßd

■ a.- ^K-s'quot; ' immenfum£flmdtione:vbiuerbaleetiampyoßupinodccipitur.

Degerundïu

n^■ ■ ilmmdnteßconßrufHonemddmittdnt.

Qet-iiiu in di. Gerundiisin diprlt;eponunturqu£damßbßdntiud,uttempt4iJocKSjßu~
dium:,uoluntaf,amorj,copiajfaculrasjaliaque multd:utjVdcidm tibi copidm
inßiiciendilibrÜßdCultdi dicendi. Amor ^ßudium difcendi,i^c.
Ef qute-
ddm ddieHiud:utjCupidiiS tut uißndijredeudi domum. voetx. infinitiuum
gerundijloco ußrpdnt.virg. Studium quibiis drudtueri. Auddx omnia
perpetiide quo fuprd annotatum eßfub cap.lo.reguld prima.
Gei-uJuiudo, Gerundiisin doprlt;eponunturqu£ddmprlt;epoßtiones dbldtiuumregen-

^ tesj,ut/njde,èuelexja uel ab. in tribuendo ßumcuique uerßtur iußitia.

V •........../_„ J. ...... . .) rnnbsp;_ j-

/ / /nbsp;dgro colendo.cic.qux, de nihilßnttendopaulo ante diBaßnt. ide:

tm'

\ iT/^. )jQuiießtamiaßnbedo imptsï^r quam c^o?Deapte dicendo.e'^ de mdn.,
''quot; ^
Id ' hmnbsp;eligendo.tx defendendo mdiorglorid qudm exaccujandoparatur.

j^t^ ^ dicendü__dcterrent.Amorab amando diêtus eß. Karo tranßtiuepo-
mnturh
£Cgerundid.cic.lib.6.ddAtticum:'Derelmquend^a qult;e me
impugndbdnt.ulib.^.Tufc.ïnuidixuerhumduótumeßdnim'vs intuendo
fortundmdlteriiiS. üuius lib.io.Ldceßfendo quietos,reßßentibtn cededo,
CdpiUum exprimendoj ^ capita minorafaciendo^prc,

Qwntil,

ocr page 115

syntaxis se V cons TRVCTIO.nbsp;jy

üimntil. copmm cam iudicio conßquemur,optimalegmde-atquexUiM£n-
do.Hocgerundium etiämabßlureponitur.virg. Superanda omnis fortu-
nafereàdaelhFdb.Sed memoria excolendo,ßcut omnia äugetur. Gerun- cirtijiaiiKlä.
dits in dum prxponuntur cjuxdampruipoßtiones accußatiuum regentes, ad,
interiut, hdmanum atque ad pugnam ea res ueniehat. cic. neque res uüa
qult;e ad placandÜ deospertineret,pr£termißa eß.^lin.Singulare remedium
habent ad refrigerandum in morbis corporumardores .Tacitm: Legatos
percu[fogensadfitißaciendumpopulo.Ko.mißrat.interßcribendum,age~
dumjtnter cœnandum audtui.ctc.ob tacedum,ob abßoluendum. wirg. An-
te domandum.vahius:Sed pltts eloquentia circa mouendum ualet. Vonitur
hoe quoquegerundium abßolute cum datiuo uerho eft,^ neceßitate
ßgnißcaf.ut, Abeundum eft mihi,td eft, necejß efl ahire. it cum caßhtts
poßß.K£l}gt;.ondexidum-eftmihi-aduerßario.Caredumlibro,^c. Quodeß
apud Virgitium-.vacemTroiano à regepetendum, idrarum eft, ^ tamen
ctceromußirpatum in catone : ranquam uiam longam nobis quoque tn-
grediendumßt.sxpius varroni,lucretio,v[auto.

.Ànnotatio degerundiuis.

Participiaîia nomiM^ qt^erundiua nominantur, omnes hahent caßin
genera in utroquc numero tanquam nomina udieEtiua
: ut,Mater eft
Uißenda.uatris utfendlt;egratiadomumproßElm eß.Kuarm
congeredäipe
cunidS ftudet. Adpecuniamaccipiendamuemt. Prodigus
abßtnendis opi^
bus indulget.legendidhbris eruditioparatur. smtque hxcßepeuenuflio-

A

ra^erundiis.

de adverbio. Cap.iy.

DUerhia iungunturuerhis,uelparticipiis,uelnominihus,(^ inter-
dum aliisaduerhik:ut,varumperpendit.Temereiudicans.yaldeß»
pidus.Admodumpuer.Benemanè.

Tgt;econßru£iioneaduerhiorum.

Regula prima regentiumgenitiuum.
Centtimmreo-untaduerhia quidam quantitatis: ut
,satis,parum,par-

tim,afatim,abunde.yir(r.waudisahimde.liuius: Ajßatimlignorum. de.nbsp;7

Eorum partim inpompa,pdrtimiiu4WtlkéhesfHerHnt,pro, quidam. bAvh'

O tijnbsp;'

ocr page 116

OR-ATIONIS latinae
JtemJnftiir.cic.Pldto mihi mm epmflciromnium. itjlpifloU uolumi-^
minis inftdr.^Aduerhid item quidam loa ^ temporis cumgeriitiuu con-
ßruuntur.cicero'.vhiterrdrumßmm.vldutm.liujcjudmgentium.ioloci.
intered loei. vridie poßridie etm diei. Vel fine Cdfu.vUutm: Vndie cd^

Inbsp;nedtnefdcidt^quod fepigedtpoftridie. Er, Vridie uel poßridie qukm di^

ßeßifti.Vtrunque etidm per echpfmprtepofitionum dnte ^ poßcum dc-
citßdtiuo lungitur.utjWidie poftridienondsjdm lunm.Voflridie
Mm--
tindlid. superldtiud nominumfitorum conflru Hionem recipiuntjutmdxi-
mè omnium.

Keguldfecundd regentium ddtiuum.
Ddtiuum ddmittunt dduerhid quidam deduHd d norninihm ddieSii-
ithddtmum regentibws. nordt. Yiuere ndtur£ fi conuenienter oportet.
Oßuidm dliati ire,profcißhproperdre, currere, egredi, ^c. dh ddieBiuo
ohuim.

Reguldtertidregentium dccufttiuum. ,
virgiliia,'En En ^^ ecce nomindtiuum uel dccufatiuum admittuf.yirg. Zn Vriamm.
^Jefplrdtxit ^^^nparidts hoßem.Etfine cafuilerent. En
unquam cuiqudm con
mtfim. ' tumeliofim audi fitsfa^aminiuridmhcce
Antonim.icce autem alterum.

OUid. icceCorinnduenit.Hdcpdrticula in rebus mprOUifis utimur: ut,
iccetibij^ÜPquot; ecce autem. CiC.ECCetibi ^ iruti^^r tu£ literx. Vropirn ^
cfT proximeaccufmuum recipiuntjUtpropè.Cicpropius urbem.Ef.operd dat^
J^^y^ f*t quam proxime
italidm ft. virgilim dixit.propimßabulis.
rnbsp;Regula quarta regentium ablatiuum.

ablatiuum reißperati£poßulant aduerbia comparatiuigradns:Q^'n'r
y ttlidnm.-t^li}nlpehiL^ik,qmpdulumdliquidfuprd^

ßfajßmfibi jacntilt;eperßdfioneminduerunt. Atquehicompardtiuicum
aliis quibufdam,etiam modifeu rationtsfuperandi abldtiuum recipiunt.
lerentim: Tr^ntddie^ajitpUiSj^wjtnbsp;VLinm horts tribm. DuO-

hm nurnusmmm efl. Terent. Cuijnmm mhilo_ eft, vbiddbibitpljapaulo.
Zonge aliter.Uulto antè.Vaulo poß. Longo pofï tempore uenit.

Cap.lS.

de conivnctione,

COniunBionum officium eft,conneBere dlBiones ^fententitu. Co-
puldtiu£ ^ difiitn6iiu£ßmiles ueldifümiles cdfus coniungunt .• ut,
Meiparentes ^ tui.Liber tum c^fratrü,Cicero: Nc
^e enim prudentio-

rem

hyn/vf

A

ocr page 117

rem quenquam ex,tm,üequeßdemdioreclßMico^equedmdmlorem
tm. uodos fimiUs,non etidm tempora. Terem-.Mtedet, ^ dmayedvdca^
Authibe dUt dbi.

Ergo fiueconiunSlio.fiuedduerhium,genitiuo conJhuBum leo-itur,pro/^-t^
cdufd-.utiillmerp-o.virtutis ero-o.nbsp;^

Cdp.ip.

de pr. ae position e.

PRxpofitiones circiter tngmtd dccufdtiuum requirunt:ut,dd,dpud,dn- infliimh

te,amp;'C.ut,venitddme.ApudmeeJhuelfedet,amp;c.illudddlocumMZt^l7T/

inlocoftgnijicdt.intrdJmi^MmsMdin£Ziß,nonmfr^^

frdddlocumi^dignitdtem/mtrdddtempu6:ut,lrifrdteâum,infrd di-quot;^quot;quot;^

gnitdtem tudm. Q^ndecimMunt dbldtmumiut d,db,dbs,amp;gt;c.ut a Cice-

ronefcriptifunthbrifix deKepublicd.Abillo.Abloue.T^ondb refuerit,uel cic.-Ex^more

hduddbsre.Abste,^c. Additurprocul. Qudtuor dccufdtiuu ueldbldti-

' ■nbsp;• r~ Jnbsp;1 r !nbsp;(imicitta.

mm reciptunt,utm,jubjßpcr ^jubter,jeddmerfdferefio-nißcdtione.

in.

Inexigitdccufdtiuum, cummotumdd remßgmßcdt:ut,Kedireinml-.
landidm.Cogudxejter in GdUidm.Abldtmm uero, cumm re uerfarifimi-
ßcdt:ut
,msomldUtfedere.Vrlt;^terea inferuitaccufdtiuo, cumftgmßcdtdd,
ergd,^Contrd,uelpro:ut,Commodd
mihicodicemiftum m hocbiduum,
uel in duos dies.ifiin rem tudm. Amor in te mem. \nue6iiud Ciceronkin
Cdtiimdm..Ammdduerteremfcelerdtos,t^c,

Sub.

Sub requiritdccufdtiuum cumßgnißcdtmotum: virg. Voßefjueßb ip~

fos munrurgrddibm.Yelcum poniturprocircdueUnte:ut,subju^^mm
port
lt;eclduduntur,ßubcoendmuclprdndium,(^c.ideßdnte.ßLcsima,fd
eft,inter cœndndum..Abldtiuum,cumm loco uerßdrißgnißcdf.ut Sub dr-
höre.Sub dio.Sub loueßigido^uorat.

Super ^ßbter.

Super ^ß»^ter dccufitiuumpoßuldnt,cummotum adlocumßgm~
ßcdntiut ■virgiliin, Super Gdrdmdntoi ^ indos ProferetImperium, id
eß,ultra.^lpheM occultdm egit umm fubter mdre in Sicilidm. .Accuß^ ^^
tiuum dbldtiuum recipiunt, cumßtum in loco fignißcdnt,ßed mdgis uuomngmr.
dccußtiuum,extrd cdrmen ; Cic. Super terre tumulum noluit dliquid ßd~

■nbsp;t. I ^nbsp;■ ■ r ^nbsp;Inbsp;II- ■nbsp;, t'uo pro dt,pQ.

tut. yirg.^rondeßper uiridi.Super pro de,cum abldttuo lungitur : ut,uultd mtur.

ocr page 118

ob-ationis latinae

rmrvnamo romfoper mBore multa.±u^erh4c^fcrihj^
^'7!lpof2nesdUtocaf»funta

queremltiensfefe,

de interiectione.

J xEiamp;ttx datiuU knguntunTerent.Hei mfero mihl \irg.llei mihi
riqualiserat^^c.umidis:Carperecauftdicmferturmea carmma,
I Cnbsp;qua fit nefaoSifciaw tibi cauftdice.

J^A IL a- ^f àa.^'h' Jccufrtmoiungunturuelnomïnatiuo:heu,pro,^o,amp;^duo poüe-

rioraetiamuocatiuo:Cic. Heu me infœlicem. vrodeûm atquehommm
fidem.Vro luppiterfupreme.Otemfœiicem. ucfYirgHeupietaf,heupri-
fca fides. Terent.vro dij mmortales. oÂommdntiqua. O luppiter,
Terent. Quin ru mihi argentum cedo.ideflja. cedo quemut, arbnrum,

,deaexme.Aja^eteMemcumnominaauo:Terent.I-Iempuer hercu-
le puer eil. cumZtim-.Hem tibi. Cum accufatlUoiHem Vduum tibi. Cum
uocatiuo:Hem mea lux.iheu accufariuo iun^itur: Cic. theu condmonem
hum temporis.Terent.^hcumemiferum. Sic apud Terentiumah: Ah me

rniferum.inueniturinterdu accufatium exclamationtijnterie[iionefub-

audita,ut ue miferumfctlicet o uelheu.lndignumfacmm.

Ve ordinegrammaticopuerispr£fcripto,quo latine conslruêta uerho-
rum periodminterpretationis euidentionsgratiafoluitur.

^I uocatium erit, ab eoprimum incipiendafententia efl. Hincftatim
O uemendumadnominatiuum,amp; huicfiquidah eo regatur, addedum

eJl.Tumaduerbum.fperfonaleerit. Vf h^cCatonis fententia m libella
Ciceronis de fene6lute: Aptipma omnino funt scipia amp; txli, armafene-

Hutii,artes,exerdtationéfqueuirtutum,^c.itacollocaturordmeg)'am-

matico : o scipio ^ Lelhartes^ exercitationesuirtutum^funtcmnino
aptipma arma fene6lutu. iin imperfonale uerbum efl, ab hocflatim ini-
• tiumfaciendum eflordmisgrammatici, quemadmodum ^ ab accufatn

uo,quemanteferequiritmfnitiuM,utmcQceronuuerhainprimoli-

I

'i

I ^ •

ii

ocr page 119

hro de oftciti.H£cpr£firiptdprumtemMetmagnifce,^^^ dnimo^
féque urnen.fc onimdmuKhketferuantem hxc pmfcripta uiuere mdmi-
fice.^c.Et hxaUiferum ejlfuijjèfcehcem, fc coUocdntur :foelicemfii/p
ejl miferum,lt;amp;^c.in quduisflruBurd cum nullafme uerho perfcidtur o~
ratk^dnte omnid quxredum efluerhum, ^^ quid huk uelpmpofitum uel
poflpoftumft^uidendum. sunt^^alid multd prater uocdtiuumj quibus
ordtionem ordkilicebittutfuntdduerbid uocdndt, hortandi, optundi, de-

rnonflrdndi,prohibendi.Etuocesmtegt;rogatiu£:ut,lt;:iuemuidiüi?ubiuidi-

jlihum contun£iionesmult£, ^ interieBiones omnes. Vmtercd dlid mul-

td:uhcumJum,qudndo,qudndoquidemJonec,^c.yt,OVdmphdefdlue.

Age die. of recuperdntempHS elapfum popt. Ne iures. yjUs:,_qusdpcfis.
Vonecemfoelix muitos numerdbis dmicos, i^c,

^nnotdtionesddsyntdXeosreguloA.
In tres concorddntium regulds,prtmdm,fecunddm, ^ tertidm.
Defj'Uepffêu
conceptione.
^Tllepfisfeu conceptio duplex efi.generum ^perfondrum. Syllepfis

lt;^genertim diciturjcum diuerfigencrts fcxwsJubJldntiuis copuldtiua - Jnv.^,/nbsp;^ ^^

coniunBionefocidtis^ddditur ddieBiuumplurdle digniorigeneri congruü:nbsp;quot;

«t.Pater^materfuntdmdkdi:^uosho»ordreiubcmur.Vdrentes mei funt .....7: Qy^^

defunBi.nbsp;^ f^J'

H£cimplickdconceptio diciturjnqudfubfldntiudnon explicdnturfed /nbsp;'

ceinteliigutur:sic,mdm uterquefuit, id ejl.kddmm ^ LudJnbsp;j

indliquduoceintelii^nbsp;^ ^

latondpeperitgemellos^ideftjApollinem ^ Didnam
Befubfldntmii
rerum indnimdtdrum.
Duo indnimdtdgeneriA
eiufdem uel diuerfi^ddieBmum uel reldtimm
plurdle neutrumpoiîuldnf.ut.cœlum c^terrdfumdDeocond/td. Duo-
bus tarnen ewfdemgenensfubsldntiuts, ddiicipotefl etiam plurdle fmde:
Ut^Codexa^P^culter mem funt amifi, quosnondumrecuperdut. Q^odfi
tdntumfubflantiuorum dlterufgnifcetfexum^dlterum rem mdrnmatd^
adieBitium uelreldtmtmpluraleferemdfculinogenereadiiarur^perfyU
lepfrngenerum.Ctc.lib.i.ojjiciorum:vropterfummam ^ doBorisauth0-
rmtem ^ urbi^j quorum alter
te fuentiu augerepotejl, altera exeniplis.

Ve conceptionep^ona/hf^. , r^ -
Conceptw perfondrum ejhcum diuer^^fon^jfii
fitk coniunBione colligath^apponintruc rbmi plu............r -v —

y^J)f ^'

' /fff»y

ocr page 120

comrmm : ut, ^ tu tanto onerïfumm impures. Vtrg. spolia ampU
rcffrtis tuquepuérque tum. Noj
ç^t» omnes mortuifiiiemur ante tribunal
chrisli.

De Zeuo-mate.

.cb

'

fî^

Zeugmafitjcum fententixplures uni uerbo ueladieSliuo conneBun-^
fur. ißque tacita uerbi uel adieóiiut adrem propinquioreadiunBio. Zeug-
ma item utßUepßs duplex eß.eo tantum dtfcrepans, quod inßyüepßßup-
poßta coniunäim,hic dßunBe conßruantur.

De Zeugmate per adieBtuum.
Zeuoma, quodjitperadteBiuum:,eü:, cumtribuitur adieBtuum altert
ßbßantiuorum coniunBtone copulatorumgenereuelnumero dißcrepan-
tium^eiqueuianiori, tacite ad alterum reßrtur.ut, s^oneilexpetenda.
o-loria,nequediuiti£.virg.capereßtibifiluHf ^ hxdijfctlicetßuntßalui.
De Zeugmate per uerbum.
Zeuo-ma quod ßt per uewum,eßjCum uerbumtribuitur altertfubilanti-
wrum perfona uel numero dtßcrepantiumj quodeßpropinqutui. mnau-
rumfœminam exornat/ed mores boni.
At:,fiper aduerbtumßmtlitudinis
uelperquam^T^eugmaßat, adteBiuum uel
uerhum mfinepoßtum.priori

€ongruet,no uicimort:ut,cic.J^octempore,nihilmagis ego quam uosfub'

ßdto vomttioirepoßum.Terent. Talemßliumnulla ntßtupareretj
' Aliter interdum poet£ loquuntur.virg.whtl hic niß carmina defrnt.
Ef a^
üquando cic.mcrntnminteüigo me uobis quam uos mihi eßß wcundos.

Deprolepß.

Prolepßsdicitur^quum diBio generalis numeroferèpluraliprxcedensy
rurfm in partibus fmgularibus tnteüigitur:ut:,omnesßudent,hicfcienti£^
illepecuni
£,aitHSUoluptathßcilicetßudet. Vrolepßs eßaliquando impltci-

ta,cum totum in uerboßhauditur.Terent.Curemm diquam uterquepar—

tem.liguramfecerunt^quodhic totius (^partium in dißributione dißor-

dia eße uideatur. verbum enim uel adteBiuum repetituminpartibus nu-
merumßum mutat,uttmprohißnt multijalius natura, alius educations,
si totum pluralis tantum numerißt:,eiufdem ^ partes eßß debent ; «f,B/-
nM a te literxf accepi,alterM Lutetia datM,alteras touanij. sin utrunque ha
het numerumjßngulariter apponentur partescur,scripß duos epißol^Sj aU
ter am breuem,alteram bene longam.

Deßntheß.

Interdum adieBit^am, relatiuum,uel uerhum adßenßm ^ remßgniß-

catam

ocr page 121

CAUmmAgK referturjcjuàm dduocem.üutits:uaxmapars ah equkam in
flumenaSii.'TerentiM-.vhiiÜicfcelm eß^quimeperdidk.vitg.varsinfru-
ßdßecant.id autem ideoßt,quia mmina coüeSlma numerofmgularimuU
titudinemßgnificant, ^ ex eoplurale uerbum reciperepojß uidentur.
fibula pota deoM eftalbuUfluuij aqua. Hancßguramßntheßm uoca-
ueruntypoetii ^ hifloricisußurpatam,nonoratorwi4^.

Sed hxc dicuntur ußtate:hocgentts,idgenuSj ç^c, pro eins generis. Et,
Terent.ld ne eßis autores mihkid temporis pro eo tempore, id dstatis i-
ßuc £tdtis dpudrerent.pro,ea etate.nbsp;«

In concordantium reguUßcundx anmtationemßcundam.
lUud Horatianum notandum eft^nonimitandum: uammeque putres,
equina qualesuh erajpro qualid.nam qualtSjquantm,amp;c.ßequentifuhßa-
ßantiuo congruunt,ut diSlum eft.

Relatiuum interdum totam orationem reßert neutro genere. Ter ent. in
tempore ad eam ueni, quod rerum omnium e ftprimum:quod,nempextem-
pore uenire.

In regulamtertiam concordantium.
Verbumßemper concordat cumpronomme autexpreßo autintelleâto:
Ht Ego Utfü cano, tu triflts tdces. No^ kti canimus, uos trifles lugetis.
yirgiltus-.Coram quem qult;erttis adßm iroim Kenedi. Ktque ht£C eflß- ^
gura,quam ^ammatici nuocationem uocant.qux, dïótur

exprimiturpronomenjmplicitaquumreticetur.nbsp;^^ ^

in quint am concordantium regulam. Flumen^Ii^'um apt^iom^\ .nbsp;I

tium.vlumenKodanumapudclt;eßrem. VrbsButroti ^ Vdtduij. tonsT^i-^^J^nbsp;1

mauidpud virgilium. Arbor ßodpud ciceronemjper antiptoßm diBa ui-
dentur.zir raraßnt.nbsp;^ a

Vuabus de caußs in appoßtionefeu epexegeßßhflantiuaponutur in di- » ^/ß rutjftv
nerß numero-.ueljcum alterum eflplurale tantum unim rehuturbs Athe-
n£:VeUum eflalterumcolleBiuum nomen,hocefl,ßn^ularepluriumjut^öj^^^ ^ ^/J

Wir.

-z.

In reo-ulamprimam capitis z. supprimitur interdumßbflantiuum al-

terum'^erent.vbiadvianieueneris,ßbauditur,£dem.nbsp;f^ Cgt;nbsp;A^f^hr

Nonnunquam duogenitiui eidem nomini adduntur. cic. idmneßentis /»î^ quot; St^crn-h. - ■
helua^queßthominum querelafrontts tue?

Inßecundam reo-uUm fubflantiuorum regentiumgenitiuum. Vro
eo quod nonnulli dicuntjQuotannorum es? oBoueldecem annorum,

P ^

Aborigènesgenm hominum agrefte.

ocr page 122

nostnelm ^ufitat'm dicemus : Q«of ctnnosndtm es^vuer efto6iroud
decern dnnos ncitrnMeq^ dicemus unm,duorum uel mum annorum ,Jed
anniculufjhimM,trimm,i^c. Vjurpantur etiampartitiuequidam
Po-
Çitiui-.vli.vulturum prxualent nigri.Sola aujttm.

In régulafecundam regentium datiuum. Tiifcernuntur a nominihm
participiain dm,quodnomma tempore careantji^ exponunturper uerbu
dehetjUel oportetjuelper nome dignm-.Participiafuturü tempus fignißcet.

In regulam ßquente. interdum menfurx. nomen in genitiuo ponitur.
Columella:kreas lataspedum denûmjongaspedum quinquagenÜfacito.

In régula ultimam adieEliuorum. opm efJe,opm eft,cumgenittuo
rarim eß. Ouidim:^on minor eßuirtm quàm querere, parta tuen: cafus
ineßiüicjoiceritarthopm. Dignmquoq; ^md/gnus genitiuo tunóla
reperiuntur. cic.de arußrcjp.dignÜ huius imperij diar.virg.indignia auo-
ru.
ohm ahßnte pr^ßnte utriq^ßruiebatnumero.Jeret. î^efcio quid
prof e fib abfente noh'vs turhatum efl domi,pro,abfentibm nobis.

In caput %.depronomina. Vojßßiuapronommapr£ter hoc genitiuos
ipßim,ßoltm,^c.admittunt interditgenitiuosnommu fubflamiuorü.
l/'-
uim:Q^odmcÜfaBü ditlûmue ConfoUsgrauit*s, quàm Tribuniaudißis?

Deuerbis antefenomindtiuum exigentihus, In hi6 uerbvsaiuntßerÜti
^c.nominatium intelligiturfûbauditur enim homines. Sunt qui dicat^
ßilicet hommes. Qt^dafunt imperfonalibm fimihdjutpluit, ningitj,rordtj
fulguratjCorußatjgrdndindt.LucetJuceßcit:, dduceßit, ue^erdßitj adue-
ß)erdßitji;;^c. In caput,üeuerbvspnflßnominatiuum regentibm.

Apudpoetas nomindtium inuenitur pro accußtiuo per antiptoßm. lu-
CdniisiTutumqueputauit lam bonm ejfeßcer.Ouidim:sedenim quiare-
tulit hidx ejß louhsproneposj(^c.

.Audiesperßdm, tdeflJicera.Horat. Tu reciefaciesflcuras effè quod
audu,id eß,quoddicerts:Agrxcis accepta locutio eff.

In reguldm quartam uerborügemtiuum regentium. Meminipro
recordor,gemtiuum uel accußatiuum admittitßed cum fi^nißcat mentio-
nem faaoygenitiuo tantum iungitur,i(^ mterdum ablatiuocum prxpo-
ßtione.Ctc. veterisprouerbijddmomtu uiuorum memini.ldem :Uemini~
ßiipßede exulibus.

In regulam quinta regentiumgenttiuum. Intereß (p- refert admits
tum hosgenitiuoÇjtantijquanti,parui ^ magni^poßtiuos tantum. Cetera,
htmfmodiper aduerbia ejfijruntur.utj vlmjplunmum refert.tiihdtnter.

ocr page 123

syntaxis sev constrvctio.

efl,rmnm,mmmum,non dutem m'mor'ti uelmmmi.

InreguUmfextdmregsntiumgenimum. Belli dom'ique apud nora-
tium:Ueprimii urhi^ belliplacuijjedomique. Kure pro ruri apud Uora-
tium:Qmnque dies tibipoüicina me rurefuturum. Sed Cicero libro fecun'
do Ojficiorum ahUmo
^beUojUtimaluif.Yieminemneque ducem hello,nec
princtpem domi mapiiis res ^falutaresfme hominumfludingererepo-
tuiJfe.kdhumum^ejTapudnoratiumiriarte-.Autimpeüitad iram, Kutad
humum mxroregraui deducit ^ angit. Inuemtur domi eim ^ domi
ißttis. \.egimTur nonnunquam irißtlarum nomina tn genitiuo poßta.Oc.
ad Atticum: Cum Corcyrx epulaJie^hnM htlaremin modum. UjSicilix
cumeßem.

In regulam pnmam regenttum datiuum. Certo ^ pugno cr£ce tun- {^Hfv
^turdattuo^ut CertattibtßedUtineaUatiuo cumpr£poßittone:ut^Certat
tecum.
Ef, certantdoms interfè. stcpugnare duobitlt;igrlt;£ce dicitur fed lati- I U
ne^pugnarecumaltquo.viignare delocojmuris,ex equOjinterßpugnat,
in uel contra hofles^Aduerfti Utrones.

AufcHltotib!,ideß,obedio.AußcultoteJdeß:,(iudio. Audio ttbinon did- amp;i^ßu^
mmjed dtcho audtensjd tßjobßquens.t^cm audire cum accufatiuo fgni-y J
ßcat etiam parêrepr^cip/entt uel credere,Cic.'^unquälaberejßjeaudies.
Teaudi
/t^btempera.uec Homerum audio. Etßine uerbo:. tiec dudwndi
quidamJdeßjnoncredendijtab. Timeo rv» metuo tibi td.nqu.i-m ^mim^ -.- h.
ßdte,tanquaminimicum.Metuo utrgM,metuo natibttsmeis.Metuia chry
ßde^iTerent.itcformido.Plautm Amphitryone:ïormidatjUtrejnefirripiar'
tur.ldem: Yiimißjuehercle ego iüumrn^_formidabdm:,itdfrendebMÄen^
tibtn. itßormido male^ne ego nommMMmHtera meum. Confdere cum
datiuo,eßrationemhabere:,protiidereimederi. Cum accußtiuo^confäium ^ ^
petercj^ ddtberure:ut, Confulefam^tux. Confuleuires tim. Confulere
in longirudtnê^^in comune.Veßimeiüucin te atquein illum conßl'i6,Teret.
imfOria£Mmdamo_^eftAe£ipere.undeimpüüurä.,eßfrdt44'i^^
j^imd efl imponere altguem humern. gfr ■impQne.re altcui oniM.nbsp;, '

Suntqu£ uartis modn eßeruntur:utjDetrahere aliquiddlicui ^ de alt-
quo.iii^ereddtiuum uel dccufatiuum rectptt.vlt. i^equee^OjUtmultijin--^^^^'i-(^
uideo ditvsbonÜ quo ipfe cdreo. AjßntAr'r.äc.Ttbiaßentdtur.Terent.^mpe /l/C^^'
ram egometmihi omntd dlfentdri.SicAiddri.ltémq^^alpo ^palp^rde- gt;'
ponens:Hordt.Cuimalefpalpere,recalcitrat.ïuue. Quemmunp-e pdlpat!/
car 144. Hoc eßin rem tttamjtel ex re tuajd eß^utiUtibi. Jerent. Q^ in

P iij

ocr page 124

rem tuum funt.ea uelimfacm.vUut.ex re tua fecerkOc. vacU ex digm-
täte ex Kepuhlica.in re mea eßetkm apud vlautum reperkur.
dA ,nbsp;InfecUam. Stadeo,pro operam do, recïpit datiuum,pro cupk ueluo-

lo,accufatiuum.Teret.Qmntuhocpotimfiude.Ck. ymmomnes fentitis,

umm omnesfludetis. Incumh ere prêter datiuum, habet etiam accufati-
mm cum
pr£pofmone:ut,incumbkinfiudia,uel adfiudia apud Cicer.

In tertiam. Terminatione quide funtfex tantum cafus,fed exfignifi-
cationefecerunt oBo,quorum oH
atius fmilis eß datiuo,feptinimiit^'t.
îiummflrumenti.

Infecundam regmum dccufatiuum. Yerba uocandi dSiiud gj?« hh co-
o-natd duos etidm dccufatiuos hdhent,fed non diuerfos (utuerbd
docendi]
m,omneste bedtum uocdnt.lUum mfœhcem appellant, vrxüa te utrum.
Yirum te iudico.Vacit te deum.

In terttam. Accufatium ^ ahldtiuus diuturnitdte temporis fgnlf-
.cantes,nonnunquampr£poftlone admittunt. Cic. micotrenuifliprouin'
clam per decem annos.zt ablattum jfeclemtemporkfignißcans:utJejiSgt;-^
Bejnipß tempore,addwnß;atutßm,amp;'C.

■ Inquartam. StcdtcimHs:iflqmt£^£omutumj:MpltJiuncegohonoris
çaufanommatumuolo.rerent. nuk mandes fi qmizcBLciimumJiielts.
YosûïdtQsuolo,ddmomtos,^c.
^t
nbsp;.Accufdtiumukem,famp;pe ponitur pro dbldtluo. ùui.lib.i. ah urbe cond.

■ sudmqmfque uicem offick funBm eß.u^.db urb. cond. Ythocinftgne
jie^smiiii^bem,fudmxuiufpieuicepemmmsk£t.G
.nbsp;P htl eins uicem doleo.ugitur i^mdgndmpdrttCk.Udgnapdrte ex km-

^Mù^^nbsp;„Qftya confiât oratio. In reguUprim£ annj)tdtwne tertiafub cap.ilt;;.

il'' .

Potiri hoßiu,e{l redigere in pottflatefedaliquMofignifcatUemre inho-
fiiumpoteßate.vlaut.cnata mea hoèiufyotka^neq; ea nuc uhiftt,fcio.
idealiasßpiu^ eande dicendi figuramrepetit. vapinianmjf.decapti
poßli. retler. siue quoniakmo pâtreßlmfa.morl intelligitur,fme quonlam
n Ö reuerfo eo,exindefut iuris uideturfuiffe,ex quo pater
hoßiüpotiti0jß,
id eß,ahhqfßbmcaptm. sal. cul fatum foret uxkupotiri.

Verbis motus per locum adduntur ablatiui etiam aliorum locortfm,ut
terraj,^mar^teßajMi9.Verfiiii:An paßim fequer'ts coruos teélaquelu-
tóque,ideft,perterram ^ mareperteftam ^^ lutum.

De fupinvs. Pofteriora fupina uerbis motus à loco rarlut adiiauntur:
cato,vrimi^uhkujîii^at,poûrerm^çubm

nominihm

Iii

'1
i '

f

ocr page 125

syntaxis sev constrvctio.nbsp;éó

nomtnthm uerbalibus^a qwhm certetüa nihil differre uidetur: ceßr li.z.
belli calltcr.A decime legionk cohorfationeprofeBm.UuiHS'.Ajioppugna
tione recefßm.

JDegerundmuideLciurentiumVäUdmlibroprimo elegdntidrum. Qm-
tiesoportetloqmiinqmtmllä^peri ' quot;nbsp;^

diuntintjBicdiesdttulit initium dicendiqu£Mllenhnon dutem, dicendo-
rum eorum queueüem. .AdiiciturinterdumgermdiogenitrnmplH-
rdlió:Teret.ï)dtecrefcendicopidngudr
^hocefijUtnw^
in prologo ad hedutonti.Cic.Keliquorumßderu, que cduß coUocdndi fue-
rit,in dliumfermonem differendum eß.idem in vhilippicis. Agitur, utrum
U.
AntoniofdcultAS deturdgrorufuts IdtronibtifMndondndi.ydrro lib.i.
dere ruß. Altquodfmtprincipiumgenerdndidnimdltum. Cell. hb.^. lud^
thlm cdußmordndi cupidus.Sepegennmusßmguldrh dccedif.cßßr. Su-
bito eruptionefdBd,ne^
cognoßedi quid fereuneq^a collige£Mofi'ém
fdcultdtejnyylßigmnt.uui.lib.zi.v uereor,nequts me hacueßiiädhor
tdndi cdußd mdgnißce loquiexißimet.Suhßdntiud quibpugerundidfubii-
ciunturßepeprogerundio infiniuum dcapiunt. Cic. Tempus efßtidmde
ordineargumentorum d}Cere,pro dicendi. Ceßrlib.^. Keßonditnon efß
conßetudinempopuliKom.dccipere
db hoßcdrmdto conditione. Et lib.j.
CdUipoßero dieconßlium ceperunt ex Oppidopyoß^r£.i.profugiendi.

Gerundium in do rdriuSjßdtdmeninterdum motumßgnißcat. Cic.li.z.
deordt.ipßAjdicendqrefugßi.ulib.^.A regefidis ciuitdtibm totosßdd ^^

coo-nitionemJ-erum trdnßulerdnt.Etin hruto:Trddu0i a diJ^t^o_ad dir
Cfnduminopesreperiuntur.ltin yerrem-.nonuideor omninod defenden
dis hominibusfubleudndifque dißedere. Additur etiaprepofitio cum. Tdb. ^

S

V

Ndw ßribendirdtiocoiunSid cum loquendo eß. SmguUriformd did-
tur.soluedo efßiUelnonefß:^ dddito nomine:Uum,T^etdmenßoluenda
eriatenorejfubitcdefßt.idb.Vdupenßoluedononfumws. Adhdncforma

tamim. Gerundia fe-

etidm tiuiui dixrt-.Yretm legdtmnj

rè dBlue figmfcant, rarim pafTme: Virg.yntque uideMdaficmwa, id ejl,.
dum uidetur.Ad difcendumfdcilejdefljutdifcdtur.

Gerundium ddiefliuumfeugerundiuum non uemt nifiluerhoACcufa-y/^
tiuum recipientej(amp;gt; rdttoneiüim Cdfas. Now emm dicimus: Vent huc tui
feruiendi
caufa^ueladcdrendam uoluptatefed caufa obferuanditui,pro-
pt^-rteJocendum,(^c.nbsp;Submomtto.

Pluu quotidiana fuppeditcibit,leBio,0'^iï^samhorum ueterum

ocr page 126

prohättßmorum marrmo^ex quihm Latini fermomelegam multo cer~
tiusquàmex
prolixMgramrndticorum regulvi,qu£ multts exceptiom-
bMmpedit/funt^comparatur.Ac nepofunt quidem uerba omma,lt;]uum
fit eor^fope maxime uaria figmficatto,proprio alicui cofiruaiomaßrin-
o-i.vr^ferea non qu£uis difiiojicetrégula nihil obflet,uerboiungipotefl.

%on enim latine dixeriy.agereuerbaTfedficejeuejry: nonfuppetm dare,

fedfiïte-.nonducereuineoifedagere, ( Vinea hellicum eflmürumentum)
nondiuiderefuos milites,fed diuidere copias: non impedirecommcatum,
feJintercludere,^c.Hancproprietatemin uerhorum coniunSiione qui
non obferuat,necdeleBum hahetullum,uharharicaphraf omnem^ per-
uerteritUtinitate,
quod its ferefolet accidere,qui lingua latina ad idioma^
tiernaculu
dctorquent.Quamobreenditoru t^jr dthgentmgrammaticoru
ohferuationes ex optimu author ihm colle el:£,fpe côfulendxfunt : qualis^
efliUe Adriani Cardinak deImgua latinanbsp;Mrtholom£i Kiccij

apparatus latin£ locutiomhamp;\itinifermants ohferuarionesloanne Got-
fcalco colîefl:ore,commetaria stepham Doletideltngua latina.futftquod
aliudaccuratim extat,acpuerts utilius breuiâfque àclionariu. Atq; utt-
nam aliquando ex omnibus omnium
ohfiruattonihus probat,,, certi^,

unumaliquoduxico».quoda.rbfcqutl,ceat,coü,gatur.

Superefluerftpcandi ratio,qu£ ad profodiam perttnet quartam grama-
ticespartZqu£ reElam uocum pronunciattonetradit,cuimpartesfunt:to-

ntis,jfiritm,tept,4.Tonmefl,uelacutm,uelgrams,uelcircunflexm.dequo

dicaminfra.spiritus duo:afler ut honor,leuts ut onus. Tempus efl fy Hah £
pronunctand£ menfura.Syilaba hreuh,unhempm habet:longa uero duo.
%xfylLihvspedes,expedibm carmen chfittuitur,de quo ea hremtate, ordi-
ne amp;perßicuitatefcripflutpuer hocadiutuscompendio,facilejfinatura
iuuahit,in uufarumdulaßmamfam'diaritaterecipiatur. SedcÜdequati-
tate uel prints uel med,^fyUab.e tradi pauctf non poßlt,dubitatl pUeïO Uer
fificatoria Deßauterij,uelftquisaliuf rationemetricaahfolutius tra flaue
nt,fitisfaciat.Inter explicada uerfificadi pr£cepta,meminerint pr£cepto-

res enarrationepoetarÜadh!bedaejfe,acprimuproponeda puer0 virgdij

Mcslica,aut ouidij uetdmorphofm,utilemfahu[iA cognofccdi^,uclji ma
linupßm.virgtlij Aenada. viligenterdocendoseßepuerosuerfum poet£
boni diffôlutum,fuK numervs rflituere,qm ab
hac exercitatione progre-
d
,enturfac,l,usadfictendos uerfus:de quihus componendts quàm potui
hreuißima coliegi,^utilißima pr£Cepta.

t—^

ocr page 127

CORNELII VALERII VLTRAlECTlNl

De caymimm ratione opufcdum.

'^■üjafunt ad quodm carmen cognofcendum necejjaria-.ßüaharum
X qttantmjpedumratioj^carminisgentis.

De Iherts ^ßÜahis. Caput primum.

Literarum dlßributio exinßitutionibusgramaticii repetenda eß. Hoc
tantum adiiaedum eß, i conßonantem duabm uocalibm interie£iam
ualere dupliciconßonanteiut mätor^ato,rrota:,cuiuS:,eiw,^ßmilia (prx-
terquamm compoßtts, utin htsMiugus^, quadrtiugus: \irgil. çiuadriiugo
inuehiturcurrußand'emque utm habereuin prxteritis: ut^hmaui^^arM-
ueram,impleui,pemi
,audiui,,!^^c. Conflantur ex Uterisßllabu^ qua-
rum alia breuis eß^alta lon^alia communis.
Breuis appellatur^qu^ in di-
menßoneuerßiis unum tempus obttnef.Longa, qua duo temporacomple- '
ftiturjunóque mufico pulß continetur : Communis^ qult;e nunc
breuis e{h
nunc longa.Temp
US hic mora tlla eß.qudßllaba effertur. CommunefyU
labaminteUtge tantum in carmine. Pr^tereaßyllabarum ulia prima eff^i^tr^

1

altamedta,alta ultima. ^'^dtxuocanturß/Ux^^u^cunque interpri^ f'llnta. vA
mam ultimam funtmterteä*. DtSliones monoßllaba ultimis annu^nbsp;^^ '

merantur.

Vequantitdteßllaharum^reguUgenerales.
Qwbm modifprim^ßUabxqudmitas cognoßcatur.

ModiquibmprimxßUahx
quantitas cognoßciturjßnt Kcompoßtio

'Poßtio
Diphthongal
Vocalts anteuocalem
Pr£poßtio

quorü aliquot
etiaad médias
ßUabiUj^ ul
imas como-

o

h -
ycendiiSj utilet

funt.

Deriuatio

Regula
Jßxemplußeu duthoritai.^

ocr page 128

praeceptä
■DE POSITION £.

Reguld primu.

Pio/Ifio fit,cumuocdtem confomtes p lures fequuntur, uel und duplex,

rLemeddemdiaionefmcindluerftsM^^^^
relhondens. in dmerfis diaionibusfitpofmo, cum prior m confonantem
exit,^ dlterddconfondntänapit,ut m hoc uerßculo : mur m ueti-
tum Temper, cummufque negdtd-.ultm^fyüdbe tum,per,mm,pofmonc

producuntur.semperhocmodofylldbdproduchur,ntficummeddemfyl-

labdmutdmliqmddfeqmtur,qu£ pr^cedcntem mcdlem ndturdbreuem
nonextenduntneceffdno,fededm nunc breuem relmquunt,nmcmpo-

rmonis{qudmdebilemuocdnt)producunt:ficpdtruprmdmhdbetcom^

munem,amp;phdretrd medkm. af ndturd longdm uocdlem poßm debt-
Ivscorriperenuüomodopoteßutkmdter mdtrts penult,
md femperlon^
gdrnMet.

.Annotdtio.nbsp;.

VocdV,, pr^cedentU diäionts ultimd breuu.nuüd poßüone product

lo-nofcentaltjß qmdpeccduerojtulti46,dmici.Keperitur tdmen,fed rartuSj,
ätimd brem hocmodo
produad:YirgilMb.i.Georgicon,lapp£que tribu-^
lique.

De diphthongo.

D'tphthongusomnisndturdlongdefi/emperqueßiüdhAmproducit,ut
aurum,mfceltcts,uetuU:mßcumhanc m tdtmd diBioneproximd fiqm-.

tur uocalts.^am tunc ^fere cornpituriut hic,Ouid.Kdptdturque comtsper
ttim noud nuptdpr^henßs. Omnts item contrdäio longd efl, ut cogo ex

codo-o.sic mdentur etkm productgenit'iui, ddtiui,dhldtiuï qumtlt;6dei
chndtionis. yirv'il. übra die noBique pdres,pro diêi.

De uocdli dnte uocdlem.
Vocdlis dnte uocdlem in Ldtim diBionibus corripitur, utpiusjßren.quot;

musidrdnedjd-ureusjdureijz^c^

|1nbsp;e^vtrtt^mi

ocr page 129

quot;Primo. ïio hinc defio, mde defioculm,ji,ßÜaba Ion- '^jtZ'^l
p-dMfidm^fiebam^amp;^c.sedßo corripitmcdlem anteuo-
'cdlem cum ltterdhßq»itur er,ut ßerem,ßeri,lt;^c.lheH
primdm producit.ohe,primdm hdbet communem.
Secundo.Genitiui ^ ddtiuiquintte declinationis exeuntes
inieijUtfdCieijdiei.
ExcipimturJ Tertio, cenitiui in im,quorumpenultima communu eß m
^ uerfu,utuniM,illiM:except'isduobws,dlteriws., quodßem-
per hdbetpenultimam breuem, ^ alius, quod longam.
^arto. kulaï,nepai^ ßmilesgenitiui prißch qui penulti-
mam producunt.
Qmnto.'eofßßua in eiiis,cia,àum, in quihws antepenulti-
^ ma longa efliut Aeneim^Vnamemj^c.
Vocaltsinfineprxcedentis diBionis poßtaj uocali diéfionisßquentls
initio allante per ßnaloephenabforbetur, rarißime relinquitur .ciâtum
eßintatinis diftionibm uocalem ante uocalem corrtpi,nämeaßs.pein
Greets diEiionihMproducitur, utin aer Darm, äonia, vTeiamra^vfiami-
des, neridesmuf^japeW, d'ws,orwn;w,amp;c.ttinpofeßiuis,vrtameim,
Kenem,amp;c.nbsp;T)epr£poßitione.nbsp;- _

H£prlt;epoßtiones ^ in compofitione ^^ extra compoßtionem,ßnon
impedit pofitto, corripiuntur:ab, ad,in,re,per,ob
,füper, ^ßb:utAheo,

Adeo,ineo,repeto,pereo,oheoßuperillmoßubeo.Sed renew ^^ imperßona-
lerefert,producuntur.

Pr£pofmonesh£ producuntur.A,eJe,di,ße,pr£,pro: ut amitto, emitto,

demitto,dimittoßpono,pr£mitto,promitto:mfiuocali ante uocalem qua-

t,m mutetur,ut deamo.ln his:dirimo dißmisji hrem efi. cornpmnt
h£
primam:profugo,profugM,profugmm,profundaf, profano, profdnM,
profeflii4,pronepos,proßeor,profarhproccüa,propagonomenpro poüe-
ritate-.nam pro uite producitur. nxcjunt communia, procuro, prof undo,
propeüo,fropagare,^c.
nbsp;^nbsp;/C

Ve compofitione. ' /nbsp;'nbsp;' . J^

Compofitionef£pequantitasßyllah£cognoßcitur,utß cui diBionisßm-

plicisiLota qmntmfit,eam componat,iamp;ex compofmaccentu quanti-
tatentcomofcet,utex ddamo refeco,prm£ßyllab£ uerborim amo ^
feco breues inteüiguntur. amp; ex aßiro, ^ exclamo,long£ j^iro amp; cla-
\no,%icexmpotens,amp;m^prohm,hreuespotensamp;'pYobM,itcmquecx

öi.-**/»

e.

r

ocr page 130

infanm ^ prxcldnUilongefdnm ^ cUrm. Q^odficopoßtum m qu*'.
taorßüdbiVSexcreueYit,reddBumddtnfyüahiimuocem accent» quanti-
tdtemprodef.utjVideo hreuemhabereintellmmus, ex inuideoredaBo ad
inuidesi^ßnio longam,exdeßnts,^c.

De deriuatione.

Deriuatiuumplerunqueprimmui quantitatem retmet,ut amor,amabi-
lis,amanter,amans,amicmj^c.primam corripiunt, ut uerbum amo, ^
potentia âpotens:cotra,orator,oratio,lt;^c.producuntjUtorQ unde exoro.

Excipiuntur.

Qwedam à primitiuobreuideduBaproducunturiut^sedesàfedeo. La-
ternaàlateo.roxkuoco.Veralisàferm.l.exlevisà lego. Tegulaategen-
do.M
..icero àmacer.vires àuireo^alidque nonnuUa. lî^ec à primitiuo lon-
go dedufta corripiuntur:utjVicax à dicere, cum ceterU compoßtii in tCM
exeuntibws:ut maledicMi,caufidicus. hrend^ab areo. Lucerna à luceo. so-,
por àfopio.vadumà uado.^otareànotu.natareànatu. Acerbusab acer:
f^quisdamalia.

.Annotatto,

Tempora quinque deducuntur kpneteritoperfe^ßnka in ram,Jpn^
rim,rô,Jp.reliqua ànbsp;àprxterito, quantitatent

prjeteritiferuant^qux.fdipe dißrepat à prefenti: ut leger am, legerim,^c.
primamproducunt,cum lego comptât,^ab eo deriuata,legebam,legam^
lege, f
lt;;'C.legor legebar,^c. sic à uideo breui,producuntur uidi,utßm, cH
omnibus dermatuiut uideram,JJem, rim,f^c. ^ uißts,a,um, uifurusjui',
fus,m,ui,uifum.uißo à fupino. uifim.

Kegula depreteritis ^ßipinis.
^ Omnia preterita dißyllaba, ^ ah his dedufla tempora: itémquefùpi-
na dißyüabacum deriuatu, primam fyllabam producunt:utlegi,perle^y
perlegeram,0*c.uidiuißm,prouidi prouißm,uißrus,uißto,uißo, (^c.

'~Sexpr£terita,bibi,tuH,fdi,fódi,dedi ^fiett,à bibo,fero,
ßndo,ßcindo,do flo,qu£ primam corripiunt, utadbihi,
attulij^e.

Ex0pfanturJNouemßpina,datum,ratum,ßtum,itu,quitum,ßtu,citumj
' litum,^rutÜ,ado,reor,ßro,eOjqueo,ßino,cieo,lino,^
ruo,qu£ prima etiacorrjpiut,utadditü,irritü, cofttu, ^c.
Statum àßofereproducituKcompoßta uariant.

Keliqua

\

I

I^f

ocr page 131

Jleliqud prdcterlra^ fupindUntdm habent pr 'mdm3 quanta prima
pnefentis eü:utu0c0ju0cauiju0catumprmam corripiuntxlamo, clamauij
clamatum producunt : quatuor exceptisprimam corripientibusjcoegijco-
dftum à cogo :genuhgenitum,dgigno xpofui:, poßtum àpono : potui à
poßjum.

Deprieteritiigeminatoprincipio.
Pr£teritageminatoprtncipio primam corripiunt : utCAdo cecldi, cado
céciiijt^c.

Ve compoßtts ex hi ^ tri.
Ex bi tri compoßtd:,corripiÜtur,ut bicepSjtricepSjhidenSjtrideSj^c,
Deexemplo.

Exemplumj certißtmm eft inueiîigandxfyllabarum quantitatif ma-
dns^quo pgt;-ohatipoet£ alicuitss authoritatemßquimur.utft cuiprimießl~
Uhamp; nominumpater ^ nouercajßntignot£j,ßirepotefl ex
hoc uerßu
Virp-iliano: Eil mihi nanque domi
pater^efliniuéla nouerca.Si mediaßl-
labaßdj,nominis caftaneaßultima,des, uerbi ades^ex hu quoque virgin
Hantsintelliget:Cafîane£molles. Et^mcades, ^c. QMmobremutilip^
mum fuerit multos
optimorum poetarum uerfm edifcere.ex quibrn ^fyl
labarum cognoßitur quantitas,^ cdrmink uenus intelligetuYjgemufque^
poèticiiS.
Optimipoetxßnt: virgilius, noratitts, ouidius, MdrtidltS, luue-
ndliS
}VerfinS:Alijquemulti:inter chrißidnos vrudentiui,^ plures etiam
rscentiores.

DeßUdbis communthus.

Liqmdns.'Britdnnui.ltdlui.^ßqud reperiunturalia.

De mediafylldbtequantitdte.nbsp;Cap. i.

^Pofitione.Diphthongo.Yocdli dnte uocdlem.Exe
ploßiprei expiicdtts.
Ills modis ßüdhx,
me-\ ^ccentu uel longo uel breui.
di£ cognofcuntur Diminuttone.

Deriudtione.
^eguld.

Dedccentu.nbsp;_nbsp;Xc.,^ efl pro.

.Accentm triplex eü: dcutus^grdHU, ^ ex utroque mtxtus ctrcunfle- nnncmin-atio,
xm. Acutusfylldbdm dttoUit ,grduts deprimhctrcunfiexus tdrdatiut
humnominifJomimiS,primdßlldbd dcuitur,reltqu£grauantur. huirn depummr.

ocr page 132

■mquot;0,KomMM,fnedU circunfle£iitur,re[iqu£ deprimuntur.

Breuesdccentmmreguhs.Vrmd: MonopUdbxnïfi contrdElx.fint ^
ndtwd long£,lt;icmntHr:utdüx,mtgt;x,fdx,pdrs,c^c.sedpdx, lîsjdôs,
circunfle6iuntur.

Secundd-.Dißylldheexpriorenaturd longd, 0^dlterd breuiconftitu-
t£,prtorem circunfleólmt:at mdrer:dliits dcuunt: ut mdtres, pater, nepos.
Qmdam
Inflexibilia accipiuntaccentumin ultima : atporro, una ^ fi^
miles diBiones,quo amminibiis differdnt,

Tertid-.Poljßlldbedichonespenultimdmproducentes, ultimdm corri-
pieKtes,penultimam circunfleBunf.ut Românm,togâtus:producentes ue-
ro ultimam,acuunt penultimam.

Qmna : voljßüdb£diBiones penultimam corripientes,antepenulti~
mam accuuntflue longam fme breuem, quantacunque fit ultima : ut, do -
mmiis,domini,(^c.

Cognofciturautem accentii fßahaidnlma^^emhm'^ diBionis poly-
/yt^h^ ySi^^^ f^'^ ^^Jyllab£,qu£fluelacutum,uel circunflexum tonum ohtinet,longa efttfm

grauem,breuis:utKomxnus,pópulm.

Excipiuntur qu£dam.
nultimam tarnen acuunt
qudndo,exctduerjüm,duntaxat
,nimirum,enimuero, (^c. qux 'difcriminis
gratidine du£putentur diBiones,itapronuciantur.Vr£terea, calefacis ^
frigefac'is,^^ utraque pleraque nominatiui accufatiui : Ituocatiui
nominumpropriorum in lusiut Yirgili,penuhimam breuem acuunt, cale-
fis,cdlefit ultimdm. syncope quoque dccentum mutdf.ut deum,pro deo-
rum. U diBiones enclitic£ qu£pr£Cedentemß'llabam acuunt : ut lUe'que,
homóne,heflidHe,lt;^c^

rndiminutione.

Tgt;iminutioneinueüigaturantepenultima,cum h£cdiminutadi6iione
ßtpenultima,!^ accentu cognofcitur;utdocuerimiis,e,breuem habere in-
telligitur ex docuerim,(^peritorumilongdm,exfinguldriperitm. vortu-
nxtm u longdmjcxfortund.

De deriudtione.

Hoe modoßUdbd cognoßitur,fi deriudtiui quantitatem aprimitiuope-
flt;ts:Htfl cmfitignotaßüaba ne,in ueneremgt;uel the, in £therem,fcirepo-

teü

f

n,qu£tumetfi longam penultimam habent,dntepe-
nt,ut
compofira ab inde,proinde,i^c.dliqudndo,fi-

ocr page 133

de f a c i, e n d. v e r s i b v s;
reft exgenitiuis Venerh,£thcrh.fic iniquim ex iniquws. Vonumtm ex for
tunA-^uiimentum ex erudio erudis.\erecundmgt;re, ex uererh. Amabilis,
fnUjab dmatum.Lauacrum,à Uuarum.stmuUcrum^àfmaUcum. Ambu-
lacrum ab ambulatum.inuolucrum^ab inuolutum. Aratrum, ab aratum,-
ixcipmnturpromba^tnnubajqute penultimam corripiunt,

I^oin compofitis,

Sipriorem compoftipartem in diEiione l^atinatermineti^uelm Gw-
ca o
,corripitur utrunque,ut/èmiuirjenffer,agricola,fiquidej aflronomus^
Timothemphilofophui,^c\

Exceptio.

Sed ft fuerit i certi cdfuA, utique producitur : uîreipublic£, cuique, eut-
dam,unicuique,cuitibet,i^ fimtlia.utrique^eidem jplerique, ^c. qutbm
addantur ibidem ^ ubique fiqu'is,in quibm i producitur. Excipmn-
tstr hxc quoque,pridicjpoftridiejquotidiej,uhicunquej ^ meridies, in qui-
husijCommnntseil,

Ve ultimefyüdh^qumtitatequot;. Cap. 3.

lt;^PoftlO quot;)
Modi,quihM ultim£ jylla- jDiphthongm^ de qmbus difium.
h£ quantité cognofcitur jExemplum ^

(^Regulajequanuncdicendum.

A

Reo-ula primd. In afinita.producuntur,utamaJa,mufd dbtdtiuus,
^ uocatiumà nomindtimgr
£Ciiin AS,ut ô Aened.Stcpr£tered,contrd,d,

qUdj^C.

CNomindtiuijdccufdtiui,^ mcdtimindiutmufd, cdmï^
i \ na,lt;^c.-
Corripimturlt;lta,quta.

JNumeraliaingmtdcomunideffeHolunt-.uttrtgintaji^c..
fed à yirgilioproducuntur.

E.

In efnitd cornpiuntur: utmdre, mille, hercule, docere,fcribere,fcribe,
^c.penè,ritè,impunhponè,fdcilè,jfote,mdnè,nempe,dge,euge,i^c.^^
ConiunBmes çnclitic£iq»e,Hejnc.

ocr page 134

'Cr£Cdpnm£wfleâtiomex h,ine longumîdt'mU con*

uerfd-.utvenelopejo Anchtß,
.Ahidtiui quinto declindtionis:utßeJie,rejCvm compofi-
Wjqudrejhocliejquotidie.fdmedbldtiuffSjquodolmfae*
rit quintA declmdtionts,
Producmtur Imperdtiuifmguidresßcundji. mugdtionis:ut ride,gdude,

cUttCcuque:,ue,ne.

^duerbid in e^ab ddie6liutsfecundöt decltndtionu:urpul-
chrejdoSie,egre^ejOptimej doHßme. Addunturfere,
ferme, ^ udlde{pro udlide ). Corripiuntur bene, c^r ma
_ lej^ mdgepro mdgis.
I

In i exeuntidproducunturjuidiJiheri,patrijmdrijnijfhJêd niß ^ qua-
fifkpim corripiuntur.

r Ddtiuis ^ uocdtiuis nominum cr^corum tertix, noßr£ decli-^
\ ndtioniiiut Alexi:,AmdrylliMjyllij,Palladh quxcorripiuntur^
Exceptii^id niß quod datiui interdum latineproducuntur.

JMthi,tibijßbi,tbi, ejT- M cum compoßmßcubt alibis ^c. qu^t
^ funt communia,

O

O inßne diftionU commune eßjnunclongum, nunc hreueiut uirgo, a^

mo,amadojquomodojßro.sedego,Latinif£pius corripiuntjut ^ßio,ne-

ßio,profeBo.

^Monoßllaba:utdoßo,pro,prö,Oj^c.
Datiui ^ ablatiuißecundz declinationiiim dominoj tem
Producun-J plo.

tur. ^ Gr£Cd in o,qux perc. fcrihunturiut V)ido:,Cdlypß^^c.

Muerbiddb ddieBiuts uententtd:uti0C0:,ßnb,prim0, uero,
L certoßalßo.Sic eo ^ iäojideojadeojmerito, ^c,
Corripiuntur duo^modo^citoj

V

Vinßneproducitur:utgenußru£iu:,tu,amatuJi£lu,diu,^c,

B.B.M.T.

In h. d. m. t. finita corripiuntur: ut:, ab, dliqufd,templum,caput,dicltj
ttj ^c. Sed nunc m ßemper eliditurßquente uocali. Fumât profu-

mduitt

ï'

ocr page 135

intiuitjConmBione longum eft.

C

In c,producuntur:ut hktiduerhium,dicJuc,^c.Comptuntur,nec, do^
nec,Uc.communidßint,hkpro»omenj^fac,quodfepm conifmr.

L

InhcornpiunturMtueSltgdyConßl^niUl^c.vroducunturuehuAm
chut ukhaél.itempoljfûl,ml.

N

Njnfine produckur:ut V£d.n, enjSirefi,delphmjAgUmemnonj,^c.^tac~.
cufdtmnominum m of^esj^ exprime declmatknts : utAenean, Ldertent
Venelopen.

CNomind in en habentid ink hreueingemtiuo : ut cdmen,
tubkenj^c.

rin d.n nommumprimlt;e declindtionif in et bre
I ue exeu nmm:utoJp,njïphigenilt;miUiiide-
.Accufcitiuù An^yiAtArip^c.

Inonnominumin m ^em :utJAeneUonl
Orphéon.

^nin uelyn:utlbin:,D(iphnin,erinnyn,^c.
Forfitdn/or/ân^tamen^attAmenjinjMj utden pro uidéfnej
jicmen,fein^egon ^fimilta.ntqu^patiunturapoco-
, penjdém:,exin,prom.
Notandum eil omnia nomma Latinif uftrpata^ qult;£ crece per o paruu
feribuntur,habere o breue:ilion quod^ilioslegitur, arBos, heroos ex
herosj^^c.

R

Rjnfinecorripitur:utcalcar,puer,uir,eolor,gutturftc,legiturjegorje'

gererjlegar,fimper,fiper:,^c.

r Greca in er longum/cribunturenimper Hgr£CUmj quoi
A ßmper eil longum: ut aer, xtherj^c.prlt;eterpater ^
Producunturlt; mater:,qU(S, ultimam corripiunt.

t jCurfurJarfarJarjnar,parcum compofitiij ^ uer. Cor
(_ eßcommune:ut(^Celtiber.
S. ^s.

Vltima diBionU in OA terminate producitur: ut calchafj mufus, rf-

R

Sxcîpmtur^

ocr page 136

r Gracd. in a^,quorumgenitium 'm aclis:utldmjgt;lt;ts Idmpadis
) ueldosj^c.

plurdlesin ds nominu Grxcomm noßmter-

(_ ti^declindtionióiutUmpddds.
Es.

Es ultimdßüdbd producitur.ut Anchißsjnubes,pes,resJdudes,B-4udcs,
dicesjCereSjpes cum compofitis.

-Nomindhdbentiditis ueletis,uelidrs penultimd breui in
genitiuo:utmdes^diuesj,teres,feges, ^c. prater pdries,
dbiesjdries.

Corripiunturlt; Nomindtiuigreciplurdles-.yirg.ThrdCesdrant: ^grxcd
neutrdjut CdC0ethes,quid penfcribttntur.
Es a fum cum compoßtts.venes.norat. Q^ew penes clrbi-
- triumeß.

Is.

Is infine corripitur:utldpisjurrisjfugis,dudttisM,quiSj,quißuis,(^c.

^Omnis cdfm plurdlts tn is:utmufts,quispro quibm, omnis
pro omnesjtrispro tres, ^c.ei^'nomindtmaQrdtcis in
eisiut simoisfoentlf-
secund^perfiinxfinguldres, qudrum plurdles hdbent itis
longum:utfcknejcis,poßis,ueltsjederis,dudis, ^c. Et
Producunturlt;^ ßubiunBiudfuturazut dixer'is,dederis fed preterita cor-
r ripiuntur..

Nmina hdbentia itis longum ingenitiuo:ut dis, lis, sam~

quehabentiris^in0s:utglts,sdlamis.
Vis tum nomen, tum uerbum, cum compofm: quamuis,
^ quidm.

Os.

osproducitHr:utros,flos,nepos,dominos,os ork^ Attica per c, fcrtpta:
mAndrogeos.nbsp;Jr.'

^Osoßis-.apos compofita compos,impos.
Corripiuo^ J Grecaper oparuum fcripta:ut synodos.amp;gt;genitiuim VaU
tur
J lados, heroos. l^amheros ^ alia per. o magnum fcripta
(_ producuntur.nbsp;^

Vs.,

Vs corripitttr.ut dommm,mem,ßrihimits.,

Producmtu^

ocr page 137

rCenkmftnguUres^nomincttm accufatiui et mcdtmiplu-
rales qmrtxdeclmdtionis-.uthumM, hosetOjfruBuf.

Monofyl}aba,utriifj,ff}us,fm,plm,^c.ttnommaterti*
ProdHCunturlt; declinationk habentia u longum in penultima genitiui:
utmrtm,tellus,^c.

Genitiui crm sapphftsj im, ((^c. Uelamptis, ^c. exov
- cognofcuntur.

de pedibvs metricis. cap. 4.

F)Es eflmetricaßllaharumconfiitutto.'i^amßllabaunapedem non
facitjcum in ea nonßtarßset thefts:ut nec mus pes uerfum. Vedibus
autem pluribus uerßmmetimur. syllaba hrem hacßgura ßgnatur uj
longa uero notatur hac-,quibus in pedum deßcriptione cauß breuitatis
«- vedcs JißyOabi
temur. Vedesnumerantur oEioe^ uiginti.Qmtuor diJfyUabij Vyrrichim amp; trißyllabi
uv: utdeus. spondteus — : utaudax. iambus o - : utdies. Trochäus -

ut mater.oBo trißllabi^Tribrachjs uu u;«f canite.uoloßßws---:«r Ae- très ßi-

neas.maylus~v^,fidera.Anap£flmvv-,fuperi.2accheus v -~:ute.nbsp;^

ge{las.AnttbaccheitsßupalinohdCcheM — \j:utaudtte.Arnphimacrmß- hwautor «SL^^^_
uecreticus-o-:ut principes. Amphibrachys u.v
mt beatW. Sexdectmnbsp;-i' f 7

tetraßllabi.vr0celeußnaticusv u u u: utreUgite.'oiSfond.etts----ut Pedes'co^oßti.

oratores.Antißaßuslt;j—^^:utAlexader.choriähus—.\ju-^:utomni-
potens. Dtiambm
u — u —:utferocit.is.'Ditrochlt;eus—u — u: xmulorÜ. lo-
nictts à mmore u u—^:ut redeuntes.ionicus à maiore.-.~-.\j ututßubdu-
cite.Vxan uel Plt;£on primus
— u u o:«f colligite. vxanßecundm u—u u : «f
reducite. v^an tertius u u -u; ut redtturiu. v^an quartw o o o — j celeri-

m.lpitritusprimus u---- : utßacerdotes. ^.pitritusßecundm——:

ut inter omnes. ipitritui tertim ——• u — ; utcrudelitof. ipitritus quartus

---- :Htpermanare. Ex quibusfrequenttor ufus eß Pyrrichij^ßondet,

iambi,trocheijtribrachysj,anap£ßijdaHylijproceUußnatici,choriabi,qms
pueri tcinquam digitos fuos tenère debent.

De Herßum compoßtione.
Pedibusplwibm uerßmmetmur. v.Ü autem uerßts légitima pedum
coniîitutio.

Carminum uaria nommafunt.
Carmina dicuntur uel ab 'muentortbui :ut sapphicum à sappho puel-^

R ij

é:

ocr page 138

U:VelapedecrebrmrMtumbicum,trochaicum,andp£ßicum, vel
ah his quihoccarminecelebratißnVMhemcum,adonicum,(^c.ua ly~
raj.yrkumadlyramcantanfolitum.
A menfura,yionometrum,quodex
Qadntitas cay duohmpedihin conflat, Dimetrum quod ex quatmr, i
rimeti^quodfex^
mmn. Tjtrametrum quod ofio.in quatuor his h'mipedes una menfura pulfuque
mufico compr^henduntur^per ojpo£iam,qu£ eß duorumpedum in unam
dimenßonem comprxhenßojqUießtin carmine iambico^trochaicoj ^ ut
mult0p[acetjanap£ßico.infentametrojquod ex quinquepedihm conßi~
^a^ti^^i^y ^tuiturj^hexame±ro:,quodßxpedihmconfiatjßnguliipedibttiunamen-'
' H'ni. ^ ßra trihuiturjßanditurquepermotiopädtamßngulis pedibusinßngulas
Xgt;epofuionUge dimeßones computatis. a depoßtione[qua cognoßaturabßolutum nefit an
ttera^: Acata- ahundetdn mmuatur Carmen maximeiamhicum) cuimgenera funt qua-
uauTnraTy tUOr.
AcataleSticum.cui nihd autfupereß aut deefl. catAldtLcum^Cui deefi
cataleäimamp; inßneßüahd.'BrachyMtdeßiicum, cuidu£ßyllah£uel pcs integer inßne
Ih^rnnquot;^quot;^''nbsp;unaßüabaueltotttspesßpereß.
a reuerßo-

Dicolontrijh-o. neusSonocolonjquod eßuniforme^qualis eß Aeneu yirgiliana.Dicglondi^

duohm carminumgenerihm conßat,cuiußmodt efi car-
lib.
ter Ja ca'r. men elegiacum,quod ex hexametro ^ pentametro componitur. vicolon
mmum.olïz. tetr^ophon,quodpofitreseiußef»generiiuerßti, ^ qudrtumalterim

^ /

I

modi,adprimum reuertitur,quale efißphicifJUCfm adonio. Tricolon te-

t^ßtaphonj cum poflduos eiufdem generis uerfm, ^tertiumalterim^

quartumque item alterim modi^reueriimur adprimumj quale efi Horatij

carmen hb. z.carmi.

.Aequam memento rehta in ardu'vs

Seruare mentem^nonficm inhonts

, . .Ahinßlenti temperdtam
Carmenhem- . r . ' ,.

c» etii Home. L£titia moriture Delh^c.

De uerfu hexametroßu heroico.

genereVirgi- Hexameter ^nohihßmtts efi ^frequentißimmex eo diBuf^qttod
iiMBttcoUca, ßexpedihm con^let^q uem totidem quoque pulßibm metimur.Kecipitin re-
TmaZ^. gioneßupedum locojprimoßecundojertiojquarto^ueldaftylum ueljpon-
firipßt. dxum,in quintoßolum dafijlumjnßextofolumßond£um,hoc modo.

arßso-thefis,nbsp;^ .nbsp;3 4nbsp;5nbsp;öquot;

hoceß,eUuMoNeßia~uv menshomi-vu numfa— tifor—tifquefu-uu tur£-..

%iZr!Znnbsp;Hdremo-^^ dure— hmfuh — lataß-u^ cundu—

fedibm. Jteperitur interdum apudpoetas in quinta regione^ qu£propria dafiy—

Ii

gt;

ocr page 139

üfedes eß^jfondäem Ih^xtikus ußr^dtm^fed quem regione quartd pre-
cedit dafiylufjuerf
ufqueß)on^kffS appellatur.yirg.chara deum foboles
magnum loutsincrementum.UjConßititatque oculisphrygiaagmmacir-
cunßexit.Kar'm alij reperiunturpedes,utproceleußnmcmj qui confiât
ex quatuor breuihiis,rarißmeanap£ßm,Sedmeminißße debentpueri,non
ücere uerfificantiin opußulojudicrojquodin operg m^noprincipes poe-
txßbißmpßrunt.

.yinnotdtio.

Notdndum eß ultimdm cuiufque uerßws eßß dncipitem^diBionis quoque
ultimdmbreuemceßrtegrdttdraroproduci.Tumnullum neque.
hexa.quot;
metrum nequepentamMrujnuerfimi:eB£.fmesj^raßeri.

Deceßra.

Cdißura d^iàtur^cum pedisßequentis initioßllaba ponitur,partem oratio-
nisßniensj,qua cxditur ac diuidttur ucrßia. cuius forme dueßntjpente-
mimeres ^heptammeres.ventemimeresjideßßmiquinariapartitiojidi-
citurjicumpoflduospedes relinquiturß
'Uaba diBionem terminans:utjAr-
nfa uirumque cano. uec neceßaria eß non tantum hexametro carmini
(hocenim heptdmimerem quoque recipit) uerum etiam elegiacOj,ßpphi-
COj,dßclepiddeo:,dinßiue nonnulli^.
T)iBä, eßfmiquinäridj quodfemipedes.,
quinque continedt.Keptemimeresjpußmißptenariaceßura.£ß,c(impo(l
tres pedes mdnetfyüaba partem orationis
ßniens: ut:,\Ue mem errare bo-
ues.Ciuam ceßramfolus hexameter uerßts recipit,ßd alter aßere ceßura.
ßcundipedis initioprecedente.sepeceßrepluresßnt:virgiLSylue(irem

tenuimußammeditaruauena.Appeüatafemiß_ptmarja.^^dß^^

mipedes contineat.

Deßneuerßa hexametri.

Clauditur hic eleganter diBione dißyllaba uel trißüabaiutj uoluere ca-
fiis.totadire labores
.Duabtss dißyüabu durim clauditur :mrat.iß tibima
ter.it monoßüabd tterßm
inconcinneßnit^nifi ßt animantis nomen:
yjyo-il.VrocumbithimLbos.aut altera précédât monoßUaha^utopdter
^ reX. ^^^ uelociores ddBylis pluribus eleganter deßcribunturgra-

uioresjpondeis.ytrg.Conuellimmaltissedibmjmpulimüßque^ealapßd re-
pente ruinam cum fonitu trahit, ^ Vtanaumßper agmma latè incidit.
ldem:ollißdato rej^ondit corde Latmus. U, knnixi torquentßumas, ^
cerula uerrunt.Kes moUesuerbis mollibuSjDure duris ^ a^ervs:'Deniqu(
res omnes uerb is ^qudndx.nbsp;-y

ntt

R

ocr page 140

Verßi Leomrüuitdndtßintjn quihm medium, ^ßnis uerftti, eundem
nferuntfomm,qudvs ille. I nunc ^ uerbis uirtutem iüudefiperbts.
Etuerfus in quihmplures diStiones fimt eddem confonante incipientes:
ut, O Tite tute Tdti tibi tdnta tyrdnne tulißi. Vitdndus denique omnii
hiatus ^^ aj^eritas. Ve fnalœpha amp; eclipß.
jS[otand£ funt figure du£ fnalœpha ^eclipfis,hiatus uitandigratia
quot;Khdebatur 0- muent£. Synalepha,efiper quamuocalisinfine diBionis à uocaliproxi'

rTslutEgregL'^^ß'I^^quot;'^^nbsp;^cUpfis, qua Uterain fine cum

(ordatm homoßd uccaliàproxime fequenteuocdli eliditur:ut, Conticuere omnes. Mul-
^exZt^^ub'iZn^terris,^c. ^ugiendeßntelifwnescrehrx,necplures^duabu*
AeUmahßmi- in unosi£xß.ferendj£^frnt. Reperiuntur hypermetri uerfus,ubi ßpcreß
in fine
fyllahd,qudm infequens uerfus excipiens abfärbet. Virg. Eccefures
anmis aderatTyrinthipis,omne'mque Acceßum lußrans. interdumßna-
Licentia paetinbsp;toüitur ultimd uocdlis,ßd corripitur tantum. Virg. Et longum

xa.^^^^J^ormofeHale,ualeinquitiola. Quandoquelongäßruatur.ldem:Lamentis
gemituque ^foeminep uJulatu.Hecpoetis principibus ufirparelicuit,
quibtis plura concefß utdemws, syß
olen : queßllabam longam cor-
ripit.Virg.cumßbito afßtrgensßuflu nimboß^ onon,cumlogafitpri-
ma nomin'ts orton
. Eftaßn :qu^e breuemproducit, idem lib.i.AEneidos,
■Exercetmanachoros. synerefm: contraBionem duarum
ßUabarumin
mam.ldemtSeulento fuerintalueariauiminetexta. nierefinidiflraElio-
nem coniunclarum ßllabarum:ouidius,vita data eßutenda,data eßfine
fenore nobis uutua, neccertape
rfoluenda die. vbi perfoluenda, quinque
ßUab 'is effertur. Sic fuau'u apud Virgilium tribusßlldbis,ut ^ altbifua-
fit,^confimilia.

De uerß elegiacofeu pentametro.

Carmt ele^a.

Verfus pentameter ex quinque pedibus coßat,ßedin duo hemißichia ßu
cum
olim rebfu dimidicitos uerficulos diuidttur, uno fpondeeo dum in pdrtes ita dtfßSho, ut

TdlZoZfnbsp;ßüaba longa adijciatur. Prius hemßichium ex da-

fmt,n«nc »^tü Stylo uelïfiondeo,longâqueßüaba conßat, idem quod cefura uerfus he-
tftqmbushkct. xametripentemimeris,que hicprecipue neceßßria eß. foßerius exduo-
bus dä6iylistantum,0'ßüaba,ut:
Ndtu—refequi~vvtur-ßmina-v\jquifque ß-\j\je-

ConiunHus hexameter cum pentametro, carmen coficit elegiacum: ut
Vtendum efietate,citopedelabitur et.-ts:
Nec bona tamßequitur,quam bona prima fuit.

in qui.

li

Ï

ocr page 141

In qmhm hoc curandum eß, utuno difikho perfeBus ßnßm cthßltta-

tur:mttußHTßendutur,utdtftkhoßequenteperficidtHr.^^^^
ßibm ßnßtsabßluitun

Defneuerßmpentdmetri.
dauditureleganter dlElione dißylUba, tetraßUaba, ^pentaßüdha.
Pro/». NO» ddtur ad mußds currere lata uia. uart. Ddntur opes nuüu nunc
niß diMtibm. Quid,
lm eß cumßormd mdgna pudiciti^ßd ineleo-dnter ^
tnconcinnitertrtfyüdbd,pr£terqmmin epigrarnrndtis. Martialn. Serdni-
mts uira eß craflmd,uiue hodte. Ltmonoßüab^ du£. ouid. Ldm erit. m
ma^vi ^ uoluißfeßt eß.

In hocCdrminisgenereexceüuerunt oiiidimTibuUus..
De uerßbm dliquot lyricis,
Deidmbico.

Idmbtci Cdrminis quatuorßormxßuntimonometrum, quod ex duohits
pedibus cößdtpdimetrum quod ex qudtuor,trimetrum,expedibus ßx, te- /)
trdmetrum quod ex o fto componitur. ^x his dtmetrum amp;trimetrÜ fre- '

perrnquduuformdtdmh^edesefl.jnirnp.n^^^^^

md,tertld,qmnta, ^ßptimaßde admittitprêter iambum trtbrachyn /»»^ quot;quot;fquot;'«nbsp;gt;

ettam^])ond£um,^ huius loco pedes £qudlmm temporum daBylum ^

... . 1-nbsp;t r r^iux rytMn^nA» sä M» ft à f t^fj',^ r j I ______- 'H 1 ' 1

andpxftum. uonometer uerfts efiiudlus mifer. Ariflophdnius hypercdta-
le£iicuseji:mnus beatus. Dimeter nuripidteusbrachycdtdleBicus:infd-
ms,mprobus. Dimeter Mchilochius acdtdleBicus ; virtus heatos eficih
vimeter Alcaicu^percatalefticus: sed blanda corrumpit uoluptds/ïri-
meter ArchilochiusacdtaleBicusikdgloriamuirtusperaltanititur.tetra.
meter-.urantperennemgkriammrtus ^ eruditio.

.^nnotdtiodetrimetro fcd:^onte. /yj T^J^^/^e^^-/■nbsp;\

Verfws iambicm trimeter,quifendrtm quoque dicitur ex numero ped^, carme eflco^
duplex eft,re6im,quiinfextdregmnerecipitidmbÜ:^ claudm^ui/êm- acümo-
perinquintdfedeYeqmritiambu,^mfextaffodx.um,qmGr£cefca:i^onP r..

choljambrnappellatur. Verfm:mcfontelabraproluicabdllino,i^ecia/f^-^^^nbsp;Jquot;^

hicipiti fomniajfe varnajjo uemini,ut repente fie poetdprodirem.nbsp;fnbsp;»»v-y

Deuerfitrochdico.nbsp;^

Trochaicm ubiquetroeheum recipit,imparihm locisnecefJdrium,cuim 'J^n^^j^duLc /^^v

ocr page 142

tmen loco trihmchyn admittit,pretercjuam in ultima regiont, qU£ tro-i
chcißdes efl: fed in locs,paribus eofdempedes recipitquosiambus in locis
O imparibuspreteriambumjCjuemtrochaicusnon admittit,feutnectam-
O^ 'nbsp;yicustrocheum.carmenhocferedimetrumefi,dicolon,diflrophon.Vrior

ß'ifn yUA i^p^ uerfus eft acatalefticus, alter cataleEiicus: ut, Corde natus ex parentis
At^^^^^vA/^nbsp;exordium, txbinis diflrophis ter recurrentibus fit carmen

r^ tyolt;^haïcumgt;tetraflrophum.
rnbsp;'nbsp;Deiambko^trochaicomixtofeucomico,

d ■vu^ p ' J^y . Comici locis omnibus m utroque carminisgenere promifcue pedes qua-
tuor ufiirpant,rribrachyn,jfond£um, daóiylum, ^anap£flum,exceptit
regioneultima,quam in iambicofoluspoßtdet iambus,in trochaicofolus
trochem.comicorum tantum hxc^non rragicomm licentia efl,qua Crxci
tragici,!^ latmus seneca,nonputaueruntfihifiimendam.

De uerfu anaptzflko.
.Anap£flku5,diSim efl ex pedeprtncipe,quiloci6 omnibus reàpitur,^
hiius uice,pedes xqualium temporu daBylm ^J^ondeus. Atque hi pro-
mifcuereperiuntur,urfepeuetfusoccurrant,in quibus nullus eß andplt;e~
nonometntn.flii^'^pond£odaBylusconcinnepr£poniturinr»onometro,durmdaB
ulüge quodex lo f^ondeus. cefuro. nuU^ reqwritur, optimufque Diomedi uerfus eft, in
hZ\7Jiat' fi^^quot;^^ ^^^^^fingulos pedes abfoluunt. Apud senecam,qui Tragico-
Sed hocego di- yumfolus extat, hoe carminis genus f ere monometrum efl, quod uulgo
limitfaZL dimetrorumformapaßim reperiturimpreßßm.Qmdfirecipimui,
anap^flico, amp; anapeflkidimetrinon aliter conflabunt quam ex duobus monometrk.
utrametrum, senecain Ao-.menone- oremorumavnisfallax Fortuna bonis:inpre-

auodMidi- ... , .P . .nbsp;I rnbsp;„ ^ ■

mem,mcfl,,d cipiti Dubtóque nimis excelfi loco. Urn Herculefurente. Certo uemunt

quodmußco ordinebarc£:'i^ulliiufïo cefïare licet.l^ulli flriptum prof erre diem.Kequot;

pulfu metienti ■ . ^ ,nbsp;nr, l' t f ■ ■nbsp;i

■ mn emd,f- ^'fquot; populos umd citatos,^c.Carmen eß familiare rragicts rem lugu-

siU cognofiere. bremtruéïantibus.

Deuerßfapphico.
Sapphicui (à Sapphopoetria diSius efl,appellatus etiam HendecaßUa^
hus,ex numeroßUabarumundecimjrecipkprimo loco troch£um,jfêcun-'
doJpond£um,tertioda6tylum,quarto ^ quintotroch£um. cxßraßmi-
quinaria hic neceffaria efl.Huic carminisgeneri fere pofl tres uerfus an-
neBitur Adonicus ex duobus conflanspedibus,daBylopriore ^ fequCquot;
teflondeo.Horat.
- S£piui uentk agitaturmgens

( ;

I

T

ocr page 143

t-

i:gt;euerfuvhaleuciofeu\\endecafyUAho.jjigt;f^f,,^c^^

PhaleucimjpeculiarinominedtBt^endecaßillabtiSirectpitprima lo'yf ^ ___^

ca ffondeum rarius trocheum aut iambum,jecundo dafljlumj tertioj

quarto^i^ quinto tracheum.uart. Quod fis,ejpuelis:,nihilquemalps.sa.nbsp;/ ^

mumnecmetua6diem,necoptes.semiquinariacdfura,licetabefßpoßitj

uenußim tamen adhibetur.nbsp;f/yt^f^u^ ^^ ,

Deuerfuchariamblco Afclepiadeo.nbsp;i^V-^'A-:,

.AßlepiadeM,recipit primo locaffond^um:, ßcunS^a^üm^nbsp;'^S^XC-X'Âçt

C£ßram}i0C efl fyllabamlongam^qudedlBionemfinit.quarto quintonbsp;fty^ß),'*^

daftylum.Vrudetiuf-Anuentor ruti Ii duxbone luminis:,^cMetiripof quot;hs^rJ^nbsp;gt;

fumia (^hocmodo-.inuen tor rutiliduxbonelumin'ts.utuerßaex
d£0jdfiqbu4 choriambis ^pyrrichm conflet.

Nonnihd ah hoc diflat choriambus iUe^qui primo fecundo loco da-
Hylum uelfpondlt;eum recipit^ tertio camp;furdi fyüaham longam^ quarto da-
Bylum^quinto îfondxum. Boetius
: He» quam pr^cipiti merfa profunda

m£hebetj,(^ propria luce reliBa Tendit in extr^^si^tëiï^ras^^

J)e uerfu cAyconica. Y^^ßfß r^

Glyconicusreäpitregione_^rim^^nbsp;^^ jV^Z'f^'Jy.

lum. Seneca trag, illi morsgrauts incubatj Qm notus nimk_Qmnibust
Ignotusmoriturfibi. Alij fic metiuntur.Kexefl quipoßit metus .utuer-
fus conflet
expedihuS:,ï^ond£a:,choriamba,i^pyrrichio. inuenitur etiam
interdum inprimaregionequandoque iambusxquandoquejrotheus.car-
menhocraroßlumponiturßdtpe cU Afclepiadeisuicißim permutatur.lxe-
f lafont: ode tertia lib. i. carminumapud norat. Ztode quinta ^ fexta.
Sxpe duos Afclepiadeos précédentes g^y tert
ium vherecratium clyconicus
fequitur.interdumtresAfclepiadeosfequitur.^

DePherecratio.

CoflatexTjondxo daSlylo i^^}od£o:utAÜimorsgrauisinflat,(j^c.

.Admomtio.

■ Multa carminumgeneraprudens omitto^quxpuertn hk:,qui£pr^fcri-
pfmusexercitatusjipfe perß ^fio,quod.iiuntj Marteprimüapud
Ho-

S

P'tnuSj^ celßegrauiore Cdjh
Decidunt turresferiüntquefummes
Fulmina montes.
In coniungendts diuerft genera uerfibus nihil audendum nohis
heterum ïfetlandafunt exempla.

y

ocr page 144

p r ae c e p t a

TAt'mm, ^ deinde(ipuddlios inuefligab'it, ^fiuolet, irniuhim. Now uU

dereturhicadmonendum defugienda barbarie, nift prxpropera quorun-

dampreceptorumfefiinationepueri nondumprimis Jyntaxeosprecepfis

ßttis imbuti ad carmen raperentur, quos barbarißnu ^ folœcifmum pe-

pim admittere necefp efl,eâque uitia,qu£fmt in primtsfugienda^utfunt,

ordmis perturbatio, obfcuritaSjaïberitM, ^ hiatus, ^c. vifcant io-itur
Xitiaincarmi- . vnbsp;•nbsp;• i i ■ r n ■ r- ^ ^

„eu,tand*, pueriprimum tn oratione joluta uttare barbariem,Jeu tUatinum fermoney

perturbationem ordmis, ^ ineptam coniungendorum difiraHionem^,

qu£ pant obfcuritatem, maximumin dicendo ac fcribendo uitium : itém-

quehiatum,ajperitatem,^incdcinnitatem. zadem deindefugiantin uer

ficulisfaciendis: caueant, ne quid m oratione,aut carmine uel defit,uelre~

dundet,ne quidfit dißipatum. vitent Leoninos tierßts,qualts Ole efliinunc,

^ uerbis uirtutem illude ßperbis. Et eos in quibus plures diBionesfunt

eadem confinante incipientes, ut ille: O Tite tute Tati,tibi tanta tyranne

tulißi.omnem denique hiatum ^ afferitatemfugiant iQ*tnconcmmta*

tem:ut Grata maks lis. ofortunatam natam,^c.

^dmonendi quoquefimt pueri nihil in re poëticafine imitatione proßm

ci,nuüümque melius collocaritempm,quàm quodlcftitand'is optimispoe-

tis datur. Qj*amobrem legent illi qtndem multum, ^ ßngulos uerßculos

digit'ts amp;aptamodulationemetientur,uerbis omnibusdiligenterdifcußis,

^ animaduerßaßngularum quantitatefyüabarü, neefine poëtica le Bio-

ne unquam adßcribendum proßlient. Verleóiis autem diligenter ^ bene

cofiltum ojiti- cop-nitis eiusgenerts uerßbus,quos ipfi facere ßudent, numéros memoria

mum carminis ^ rnbsp;J ^ ^ , ^ ^ ■'.■'. ,

firibendi. tenebunt, ^ mox collecta uerborum copia,genioque carminis cognito^
ßmiliapoëmata pangere bonis ambus incipient. vtiliter monet Horatius
in arte poëtica, ut poema ßripturus argumentum ingenio fio idoneum
deligat, ^ materiam umbus equam moxapto carmineßcribendam, ^
rebuâ conuementei rum potenter^tQr pro utribus deleHam ^ bene ex-
cogitatam ordine poctieodiß)onat,_^ prxßente ßcundia, uerhis elefüs,
moüique fluxu decurrentibus exornet. vofhrcmo diligenter idem poema
ßpe fib meudem reuoeatum caß/get, ditique fipprimat, quad quidem
mihi diffieiüimum omnium eße hoc tempore uidetu r.

.Atque hxc quidem. qu£ funt haóienus à me breuiter coUe6la,fiß7eef
vearbitror prime puer orum ingrammatica quot;Latina inßitutioni. cui mox
crecafiecedetgrammatied,^ huius tn libella Grecialtcuius
authorirS di-
lj^ensrcpetitio,fingulai-imqueuocum.difcuJuo,.cum ex mcolai Cienardi

médita-

t

f r-

■ ■fti-

A

ocr page 145

wedtumnihm exemplumpetctur. Reüare uideo grdmmatiCAf figam,
quAs Vetrm uoßUantiS utditerin tähulm retn[itj,(juibm djligens preceptor
etidm rhetortccLS,(judi hreuncrin rhetoricis noftm explmimm,dddefvi-
fcentetupueninduthoribm optimisohferucirejCiceronej,Cti.fire,Terentio,
vir^Uojllordtto,^ fimilibus. Primum emrrdri uelim ciceronis libros de
officiisJeßneclute,dedmicitid,^c.T:erentium, Aeneidd yirgilij, deinde
cpiftoloi Hordtijj aliquidex Cxßrcuelsalu fhojielliuio.tx Grxcis Lucid-
ni dliquot dialogos. Q^od reliquum eSl, prAceptorumprudentie commit
ten dum efl, quorum pr^cipud curd eßfe debet, dilfgenter excrcerepueros
epiftolvsßriptitdndps uerßculis fMiendii ,e0ßque dicendi ^ ßribendi
quotididnd exercitdtione dd Idtinx dcpur^ ordtionisfdciiltdtcmperduce-
re. Pueri dutem ^ ddoleßcentes ubi iam ex prdeHione prlt;£.ceptorum d-
mdre lit eras cocperint, ^ inteäeBos duthorum libros amplefit hhentius,
ipßnon contenupr^ceptorumpr^leélioneßtccißuu horisplura uelutrd-
ptoßubducentes
dc furtim legereßudebunt, quormn auiditatem prece-
ptor dcuetji^ quosprmum cognoßere libellosoportedt,indicabit: Eraßni
dliquot opußuld:De conßribendis episloltó : De copid uerborum ^ reru,
qmbmadrhetoricamprdudendumeft:ipitomeninelegantids Laurentij
y aü £,cui adic£ia eft farrago ßordidonm uerborum per cornelium Crocîi
iam recognita.Dióhonariumpoeticum,
hbellum utilempoeticufdhülvs co
o-nofcendis ^ nominibitsproprns:Cui rei etiam Luciani dialogi, ^ oui-
'^dianx metdmorphoßes mire conducunt.Ldurentij yall^ elegantiarum li-
brosfex,(^c.Adridnum Cardmdle deßrmone Latino.Udtunnum Corde.-
rium.hospuejtßpe conßulet, ^ ex horum obßerudtionibmipßeobßrudre
ßmilid diJcet
.Grdmmdtic£ mox didleHices rhetorices elementd quam
ßmpUaßimdßtccedat,qu£nos
Idtine ^ perfjicue fdciliquecompen-
diotradere conatißmHs. Conßripßmus libellum deßhdara ç^primis
/iflronomits dcGeographi£rudimentis, quorum efl utilißimapueris ^
adoleßentibm ingenuu maximequeneceßßaria cogmtio. Qmbtisaddend»
naturalis philoßphi£ac mor alts aliquod compendium, eirquxdam mt-
merorum acgeometri£pr£cepta. .Atque ]i£C omnia multóqueetiaplu-
ra
hocpr^fertim tempore (quoßmma dißcendi conmoditds (fl,^ opor-
tunitas incredibilis infini Dei beneßciojtotßnt eruditi,tot eruditorum Ii*
cubrationes,tot compendia arttum,tot conßiha do6torum admonitio-
nesquot;) non ita mao-no labore nec tempore longo ßudiofi compararc poßint,
dum neßbi defmtj ^ bonum naBißmtpr£ceptorem, qm compendiam

S 9

ocr page 146

u'id ädoptätdm metmcurßt contendentem puerum ueladolefcentem li-
beralemperducat. comparata iam arttumprecepta prxcipua adolefce-
tesinauthorumfcriptisobferuentj^infiiiiimiterirur.ltpretereloquêtif
fmos,ex quibusßrmo re Bus petendus efljegant etiam eos, unde rerum
multarum honefta ac liberale cognitio petatur,qualesßnt hiüoriciuete-
res Jatini ^gr£ci,pr£lt;Hpui uero,qui de rerum natura,reBeuiuedi ra-
tione,de artibm humamtatis ^philologiefcripßerunt.sepereuoluatau-
reumilludadagiorum
opus trafmijncrsdibilirerum optimarutn.copia re-
fertum.Deniqueinter cunSla legant, ^percontentur doBos utmratius
monet,qua ratione queant traducere leniter euum.nbsp;^

FINIS..

i .. ■' T

\

»» ^ lt;

♦ '

, »»•■•. » * •

éi
i

quot;»1

# î •• t

l
H

ocr page 147

/ƒ ' r^tî^^fnbsp;Jnbsp;y

ocr page 148

V» -. V

-

•

\ ' f
*V ' - \

II C

%

n,-

5

r

A .

-v» i . f ^ ^ ;

ocr page 149

IT«.quot;nbsp;CC^I^ÎH^ WÄt^

-vtcó» ' aJBnbsp;' '

ftnttK«'« VrftenT) ^tutrimz'Aid-j^ir

»J^f« (fb^cuMittattè^^ ff

lÈvccilr ï^Cuit^ShtnTt fn^^ÄSti^ur
ft^rCtdlî^n /h ià ruf 4nbsp;t

IM ctVifv'M^n^natgtHt^,»,. /i

pDtniW* ni nmiihite ftrM-a^^Vwir »f^Artir

tuiièirnFw^ihÂi îf.q.r-h(uà

^ fl^te^^tißiri Wi'

ÄGlHta ilnbsp;j^iWi^Mfitr

itcTrtffeWoi» riTriirfît

fl UH4»Cfuc^mîf ^ cttlfâ^fi OTmifi
vnvl^'-' ' n^wv^^
A IS-tttT'/n J^jift^ Ötuwi

Wnbsp;tifnbsp;m C'tîj^f^^iTj'M«ar

•ajji

^ ftfiji-Mc»» rfîicwî- ©»tir «Hijw^ta^fw
^'Tumîquot; ni /KtMtt^ßiWH

(fpicrrÎMÂt^ i^ij^it- ÇHfkîPoU I
ntJiur Atv-ïfKXïMcjàw

ru.

C ii^SSZquot;nbsp;fjJiitrSyiuVt

LSf :at-) l'iô fjr^ip to«?gt;»tf/lr4 tôuwic

Sï?

n»»»î'i»i -iniio bct-'^
il- èo 4λ

COf^^it' fciiitnbsp;■.

j

friiTttein iMtf^W^, tiJijHaôfhKf»':(T-tiT

11 fVminbsp;(i-nbsp;• iiiîr

fifiîwr .J» ciragt;if CTiri »I Cquot; ^utHM i^«!^»»!

toml d(ut*Anbsp;öc»»r

««Tî^ic-vMfhin iio^uctifÂ/^k^ '
np»M-»lt;vfl (H^çtfi^.iaHflttc-iJufjvj'jl
Xitfii^r

ATm.lful'funtotHÖiJfïij f'^iufcAj ^ti'dütr

■r tl

ocr page 150

t jr-, X

^ rm

- ■

/

V