4 EEN-EN-TWINTIGSTE JAAELIJKSCH VERSLAG

BETREKKELIJK

DE VERPLEGING EN HET ONDERWIJS

NEDERLANDSCH GASTHUIS

OOGLIJDERS.

G I T G E B R A C II T IN MEI 1880.

F. C. DONDERS.

UTRECHT,

P. W. VAN DE WEIJER. 1880.

EEN EN TWINTIGSTE JAARLIJKSCH VERSLAG, betrekkelijk de verpleging en het onderwijs in het Nederlandscli Gasthuis voamp;i-Ooglijders, van den 1. Januari 1879 totnbsp;den 1. Januari 1880, ter vergadering vannbsp;Bestuurders en Afgevaardigden, gehoudennbsp;te Utrecht den 28 Mei 1880, uitgebrachtnbsp;door F. C, Donders. Directeur dernbsp;Instelling.

Voor de één en twintigste maal treed ik voor IJ op, om het jaarlijksch verslag uit te brengen over den staatnbsp;onzer Inrichting. Nooit ook ontbrak de gelegenheid,nbsp;om, in verhand met de verpleging en het onderwijs,nbsp;het een of ander gewichtig punt iets uitvoeriger te behandelen. En ook thans zou die niet ontbreken, wanneernbsp;ik er ernstig naar wilde zoeken. Maar wellicht vorderde ik wel eens te veel van uwe belangstelling, ennbsp;bovendien — veel en velerlei noopt mij, dit maal slechtsnbsp;een zuiver zakelijk verslag te leveren en mij te bepalennbsp;tot hetgeen onze Statuten voorschrijven. Trouwens, meernbsp;zal er niet noodig zijn, om U de overtuiging te schenken,nbsp;dat onze Instelling niet ophoudt aan de edele bedoelingnbsp;barer Stichters te beantwoorden.

1. Op den voorgrond staat de behandeling en de verpleging van onze iehoeflige en minvermogende oogligders. Tot deze klasse bepaalt zich, zooals gij weet, het ministerienbsp;van ons huis. Wie zich hier aanmeldt wordt geacht,nbsp;als ooglijder, liefdadige hulp te verlangen. Volkomennbsp;kosteloos worden consulten gegeven , middelen aangewendnbsp;en, zooveel noodig, andere benoodigdheden— verbanden,nbsp;brillen en dergelijke — verstrekt.

rijksuniversiteit te utrecht

2351 974 1

Alléén van hen, die een regelmatige verpleging in het gasthuis behoeven, wordt, in den regel althans, een kleinnbsp;verpleeggeld verlangd, dat óf uit eigen middelen voldaannbsp;óf waarin door Gemeente- of Armbesturen, zoo nietnbsp;door particuliere liefdadigheid, voorzien wordt. Dit verpleeggeld dekt nauwelijks de helft der kosten van verpleging, maar is toch, aan de ééne zijde, een inkomstnbsp;die wij niet kunnen ontberen, aan de andere zijde, eennbsp;heilzame prikkel op het eergevoel der minvermogenden.nbsp;Het is toereikend, om hen het bewustzijn te doen ronddragen, dat zij uit eigen krachten in hunne behoeftennbsp;voorzien, en laag genoeg gesteld, om het gevaar af tenbsp;wenden, dat zij ten gevolge van hun ooglijden tot denbsp;klasse der hehoeftigen vervallen.

Blijkt het getal behandelden in 1879 geringer te zijn dan in 1878, de strenge winter schynt voldoende, omnbsp;dit verschil te verklaren, De cyfers leeren verder, datnbsp;de stad Utrecht, waarvan verreweg de meeste patiëntennbsp;op de stadskliniek (polikliniek) kunnen behandeld worden , dit Jaar een betrekkelijk groot aantal verpleegdennbsp;(daaronder vele operatieve gevallen) opleverde. Hetzelfdenbsp;geldt van de provinciën Overijssel, Noord-Holland ennbsp;Zuid-Holland, terwijl Noord-Brabant, dat het vorig jaarnbsp;een ongekende hoogte bereikte, tot het gewone, altijdnbsp;nog zeer groote cijfer werd teruggebracht. Blijkbaarnbsp;handhaaft ons Gasthuis daarbij op den duur het karakternbsp;eener Nederlandsche instelling.

In de verpleegkosten werd voorzien:

Het totaal bedraagt 447 lijders met 10651 verpleeg-dagen, vertegenwoordigende een gemiddelden verplegings-duur van ruim 23 dagen.

In 1878, toen het aantal verpleegdagen aanzienlijk grooter, dat der verpleegden daarentegen iets geringernbsp;was, kwam de gemiddelde verplegings-duur nog op 27nbsp;dagen. Uit dit verschil moge blijken, dat wij, met hetnbsp;oog op de beschikbare ruimte, ons meer en meer alsnbsp;regel hebben gesteld, de lijders zoo vroeg mogelijk tenbsp;ontslaan. Dat wij daarbij de grenzen van het wensche-lijke niet overschreden, bewijst de zeldzaamheid van

recidive, die ons zou genoopt hebben de lijders ten tweede male op te nemen.

Op nieuw komt het groote aantal gevorderde operatiën getuigenis afleggen van de belangrijkheid der voorgekomennbsp;ziekte-gevallen. In de bijlagen van dit verslag vindtnbsp;men ze vermeld. Daaronder komen 61 gevallen voornbsp;van extractie van cataract, 96 van vorming van kunst-matigen oogappel, 30 van operatie tegen scheelzien, 26nbsp;tegen binnenwaarts gekeerde oogleden, 18 van exstirpatienbsp;van den oogbol, niet minder dan 7 groote plastischenbsp;operaties, te samen ten getale van 303 op 447 verpleegden.

In het vorige verslag werd gewezen op het hooge gewicht der aseptische behandeling van Lis ter bij operatiën in het algemeen en, onder de oogoperatiën, bij de extractie van cataract. Daarbij werd medegedeeld, dat dienbsp;behandeling hier reeds door Prof. Snellen was ingevoerdnbsp;en op het internationaal geneeskundig congres te Amsterdamnbsp;zou worden ter sprake gebracht. Dddr gaf het onderwerpnbsp;tot belangrijke beschouwingen en discussiën aanleiding.nbsp;Zeker is over de beste wijze van toepassing dier behandeling bij oog-operatiën het laatste woord nog nietnbsp;gezegd. Maar bevredigend is het toch, reeds te mogennbsp;constateeren, dat, voortgaande op den ingeslagen weg,nbsp;wij onder alle cataract-operatiën in het afgeloopen jaarnbsp;slechts één oog door ettering zagen verloren gaan. —nbsp;Tot het welslagen der cataract-operatie droeg ook in velenbsp;gevallen de voorloopige iridectomie bij, die in een tal vannbsp;gevallen onmiskenbare voordeelen oplevert, zooals in denbsp;wetenschappelijke bijbladen van dit verslag door Prof.nbsp;Snellen nader zal worden uiteengezet.

In het bijzonder verdienen de acht gevallen van sclero-tomie tegen groene staar (glaucoma) nog vermelding, eene

operatie, die, minder ingrijpend dan iridectomie, geroepen schijnt deze in zekere vormen van glaucoma met voordeelnbsp;te vervangen,

In het algemeen nu beantwoorden de uitkomsten der gedane operaties aan onze verwachting. Men zou zich echter bedriegen, wanneer men meende, dat het resultaat altijdnbsp;even schitterend is. Onder onze gevallen komen betrekkelijk vele voor, die tot de „ongunstige” moeten gerekendnbsp;worden, zeer gecompliceerde, elders reeds geopereerd ofnbsp;afgewezen, gevallen, waarin nog slechts licht en donkernbsp;wordt onderscheiden en luttel kans bestaat op verbetering.nbsp;Hier zijn wij met weinig tevreden. Waar het ons dannbsp;gelukken mag nog zooveel te bereiken, dat de Ipdernbsp;zich zelf leiden of ook slechts kleuren en groote voorwerpen onderscheiden kan, is onze voldoening reedsnbsp;groot, grooter zelfs dan bij het volkomen herstel vannbsp;het gezichtsvermogen, waar wij op niets minder gerekend hadden, en ook groot genoeg, om het ons gaarnenbsp;te getroosten, dat de daarbij gedane operatiën bij leekennbsp;heeten mislukt te zijn. Erkennen ook de patiënten nietnbsp;altijd dankbaar genoeg het verkregene, men behoeft zenbsp;slechts voor eenige oogenblikken te blinddoeken, om hennbsp;ten volle te doen waardeeren, welk een schat zij innbsp;hun gebrekkig oog nog bezitten.

Zooals de lijst der ziektevormen , aan het eind van het verslag te vinden, genoegzaam aanwijst, komen ook ondernbsp;de niet operatieve gevallen vele voor, die maanden, somsnbsp;jaren lang zonder gevolg zijn behandeld, en waarbijnbsp;aan volkomen herstel niet meer te denken is. Dien tennbsp;gevolge zou de statistiek onzer resultaten, in zoover zichnbsp;die geven liet, niet bijzonder gunstig schijnen. Maarnbsp;wij mogen tevreden zijn, wanneer het gelukt, in dergelijkenbsp;gevallen toch nog een betrekkelijk gunstig resultaat te

6

verkrijgen. Dat die gevallen bovendien leerrijk zijn voor ons zei ven en van hooge v/aarde voor bet onderwijs, behoeft geen betoog. En wanneer nu, in weêrwil van denbsp;vele ongunstige gevallen, de slotsom deze is, dat bij nietnbsp;minder dan 95% der gezamenlijke lijders, zoo niet herstel,nbsp;althans verbetering van den toestand verkregen wordt,nbsp;dan gevoelt men, dat de oogarts, wat de macht der therapie betreft, geen zijner kunstgenooten, op ander gebied,nbsp;iets te benijden heeft.

II. Onderwijs. De lessen werden gegeven overeenkomstig het program, in het verslag over 1878 opgenomen.

CÜBSUS 1878-1879. 1)

Polikliniek, dagelijks, van 10—12 ure.

Operatiën: Dinsdags en Vrijdags, te 11 ure.

Capita selecta: Woensdags en Vrijdags, te 3 ure.

Propaedeutische Ophthalmiatrie: Zaterdags, van 10 tot 12 ure (voor Candidaten van het Ie jaar).

Klinische Ophthalmiatrie: Woensdags, te 2 ure (voor Candidaten van het 2® jaar).

Ophthalmoscopie: Drie verschillende cursus in het winter-semester.

Het program over den cursus 1879—1880 is daaraan in de hoofdzaak gelijk. Onze studenten plegen de lessennbsp;over oogziekten minstens 2 jaren te houden. In verbandnbsp;daarmede vond Prof. Snellen het doelmatig, ze tenbsp;splitsen in die voor de candidaten van het eerste ennbsp;van het tweede jaar. Waar patiënten moeten gezien,nbsp;handgrepen en methoden moeten gedemonstreerd en beoefend worden, is een klein aantal toehoorders zeer voor-

1) In het 20® verslag staat abusievelijk 1879—1880.

deelig. Bovendien stelt de splitsing in staat, de candidaten van het eerste jaar door eene propaedeusis tot de eigenlijke kliniek van het tweede jaar op te leiden. Nochnbsp;het een noch het ander vindt toepassing op bijzonderenbsp;hoofdstukken van theoretischen aard, op zoogenoemdenbsp;capita selecta. Zij vorderen geen voorbereiding en kunnennbsp;gelijktijdig door velen, dus door de candidaten van hetnbsp;eerste en tweede jaar, met vrucht gehouden worden.nbsp;Uit dien hoofde is het voldoende, misschien zelfs wen-schelijk, ze slechts om de 2 jaren te geven, en ik meendenbsp;mij op dien grond, naast mijn onderwijs in het physio-logisch laboratorium, voor dezen cursus te kunnen bepalen tot enkele voordrachten en het geven van eenigenbsp;aanwijzingen op de polikliniek en bij speciëele onderzoekingen. In den cursus van 1880—1881 hoop ik de vroegernbsp;gegeven hoofdstukken weer te behandelen.

Zoowel de studenten als sommige jeugdige kunstbroeders, blijvend of tijdelijk hier aanwezig, hebben blijk gegeven van groote belangstelling in het onderwijs.nbsp;Afgezien van de regelmatig bezochte lessen, werd ook denbsp;behandeling der lijders op den duur door sommigen bijgewoond, en tijdens de vacanties is het regel, dat studenten,nbsp;die anders op dat uur andere klinieken te volgen hebben,nbsp;op de polikliniek van het Gasthuis voor Ooglpders aanwezignbsp;zijn. Zij volgen hier niet slechts de behandeling, maarnbsp;oefenen zich ook in het bepalen van refractie, ge-zichtsscherpte, gezichtsveld, en wat verder tot hetnbsp;onderzoek van ooglijders betrekking heeft, voor een deelnbsp;onder leiding van onzen tweeden geneesheer Dr. Bouvin.nbsp;Bovendien op iederen Zaterdag, terwijl Prof. Snellennbsp;den Candidaten van het eerste jaar college geeft, houdtnbsp;Dr. Bouvin zich op de polikliniek met de studentennbsp;van het tweede jaar bezig.

Welke waarde de verscheidenheid der lijders en de rijkdom der hulpmiddelen onzer Instelling aan het onderwijs bijzetten, behoeft niet te worden herhaald.

In vroegere verslagen werd melding gemaakt van het onderzoek van het gezichtsvermogen van ons Spoorwegpersoneel, bepaaldelijk van dat der Staatsspoorwegen ennbsp;van de Hollandsche Ijzeren Spoorwegmaatschappij. Terwijl een zeker aantal, als ongeschikt, uit de dienst dernbsp;Maatschappijen werd verwijderd, werden anderen, die nognbsp;een betrekkelijke geschiktheid hadden, voor herkeuringnbsp;aangewezen en inmiddels met diensten belast, waarvoornbsp;niet de hoogste eischen behoeven gesteld worden. Dienbsp;herkeuring heeft in het afgeloopen jaar plaats gehad.nbsp;Belangrijk is daarbij het resultaat, dat, zonder te lettennbsp;op de uitkomsten van het vroegere onderzoek, bijna zondernbsp;uitzondering de quantitatieve bepaling van het kleur-ondersoheidingsvermogen tot gelijk cijfer voerde. Waarnbsp;niet de toenemende leeftijd tot achteruitgang van hetnbsp;gezichtsvermogen in het algemeen had aanleiding gegeven,nbsp;konden ze dan ook allen worden gecontinueerd.

Het is eene groote voldoening , door onze tusschenkomst het onderzoek van ’t personeel onzer Spoorwegen thansnbsp;naar eisch geregeld te zien. Eene onzer groote Maatschappijen schijnt echter nog niet genoeg overtuigd vannbsp;de noodzakelijkheid eener algemeene herkeuring van haarnbsp;personeel, om zich den daaraan verbonden last te getroosten en zich de verplichting te zien opgelegd denbsp;volstrekt ongeschikten te ontslaan. Op het te Amsterdamnbsp;gehouden internationaal geneeskundig Congres werd hetnbsp;hier ontworpen reglement betretfende keuring en herkeuring van het Spoorwegpersoneel — zie onze wetenschappelijke bladen van dit verslag — ter tafel gebrachtnbsp;en in handen gesteld eener Commissie, op wier advies

besloten werd, de verschillende Regeeringen uit te noo-digen, naar de grondslagen van dat ontwerp de herkeuring in toepassing te brengen. Wij hopen nu de Belgischenbsp;Eegeering, die bovendien van een bijzondere Commissienbsp;van deskundigen een daartoe betrekkelijk voorstel ontving , te zien voorgaan, met aan dit advies gevolg tenbsp;geven. Moge dan dit voorbeeld navolging vinden! Hetnbsp;kwam mij voor, dat de Rhijn-spoorwegmaatschappij nognbsp;slechts een kleinen aanstoot behoefde, om hare bedenkingen te laten varen. De Directie wete, dat zij mijnbsp;ten allen tijde bereid zal vinden de leiding van hetnbsp;onderzoek op mij te nemen, zoo zij mij dat mocht willennbsp;toevertrouwen.

Financiën, De Heeren Regenten verzoeken mij U het volgende mede te deelen;

De inkomsten van het verplegingsfonds bedragen:

aan verpleeggelden.........ƒ 6293.99

4631.15 1785.97nbsp;500.

De uitgaven beloopen: aan onderhoud van gebouwen .

„ grond- en andere belastingen .

„ tractementen, enz. . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

„ voeding, verwarming, enz.

„ kleeding en meubilair . nbsp;nbsp;nbsp;.

„ kosten van beheer . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

„ chemicaliën en instrumenten

ƒ 13000.06“

Het bedrag der uitgaven blijft dus / 211.04^ beneden dat der inkomsten.

10

Groot is dit batig saldo niet. De uitkomst is echter bevredigend. Aan de eene zijde toch was de prijs dernbsp;levensmiddelen betrekkelijk hoog, aan de andere zijde,nbsp;het aantal verpleegdagen gering en daaronder meer koste-looze dan gewoonlijk, zoodat de post der verpleeggeldennbsp;dit jaar bijna ƒ 900 beneden dien van het vorige geblevennbsp;is. Overigens leert de vergelijking, dat de jaarlijkschenbsp;bijdragen weêr met eenige guldens zijn verminderd, denbsp;renten der kapitalen daarentegen toegenomen. — Nemennbsp;wij aan, dat de uitgaven ten bedrage van f 13000.06’nbsp;geheel besteed zijn aan de verpleging, dan komt metnbsp;10651 verpleegdagen de verpleegdag te staan op f 1.23.nbsp;Maar die uitgaven voorzien tevens in de behoeften vannbsp;het onderwas en van de polikliniek, en stellen wij, datnbsp;daaraan f 1500 werd ten koste gelegd, zoo daalt denbsp;verpleegdag tot f 1.07'’.

Bijdragen voor eens worden, zooals men weet, allen gestort in het kapitaalfonds. Die bijdragen leveren onsnbsp;weder ruime stof tot dankbaarheid.

Als nieuwe Stichters mochten wij inschrijven: den Heer van der Eist, Officier van gezondheid te Batavia, die een tijd lang hetnbsp;onderwijs aan onze Instelling gevolgd had,

met een gift van........./ nbsp;nbsp;nbsp;50.—

Mejonkvrouwe Elsie Twiss, te Utrecht, met

„eene eerste bijdrage” van......„ nbsp;nbsp;nbsp;100.—

en ontvingen van

Prof. Doijer, te Leiden, ouder gewoonte . . „ nbsp;nbsp;nbsp;100.—

Mejufvrouw Custers te Neerpelt en de Heer J. M. Enderlé te Utrecht, beide verpleegdennbsp;in ons Gesticht, voegden bij hunne verpleeggelden , de eerste / 15.31, de laatste/10.—. „nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25.31

Een der oude vrienden en bestuurders onzer

11

Stichting, de Heer J. J. Cremer, schonk ons

alweder............/ nbsp;nbsp;nbsp;20.

Van den Heer Hiele ontvingen wij de qui-tantie zijner niet betaalde rekening ten

bedrage ...........

van Mejufvrouw J. van Maanen, te Barneveld. van Dr. Steenberg, te Killand ....nbsp;van den Heer Anton Prinsen, te Helmond

van Mejufvrouw S. M........

van den Heer J. H. Breijer, te 's Hage .

van J. te E...........

van N. N. door tusschenkomst van Prof. Snellen. „ nbsp;nbsp;nbsp;2.4

Aan besproken legaten ontving onze Instelling: van wijlen Mr. J. H. Stellingwerf Slagt, te

Utrecht............ƒ nbsp;nbsp;nbsp;800.-

van wijlen Mevrouw Staats Boonen, geb.

Borski, te Amsterdam.......„ nbsp;nbsp;nbsp;2000.-

van wijlen Mejufvrouw Anna ten Dal, te

Utrecht............„ nbsp;nbsp;nbsp;500.-

van wijlen den Heer G. K. Vervoert, te

Doesborgh.......... . „ nbsp;nbsp;nbsp;200.-

van wijlen Mr. Wiardus Willem Buma, te Leeuwarden, daarmede te kennen gevende,nbsp;dat hij begunstiger wenscht te blijven ooknbsp;na zijn dood...........„ nbsp;nbsp;nbsp;125.-

Als nieuwe begunstigers, met eenejaarlijksche bijdrage van ƒ 2.50 qf hooger, hadden wij het voorrecht te mogennbsp;inschrijven:

Mr. U. H. van Bolhuis, P. F. Baron van Heerdt,nbsp;Dr. C. A. Pekelharing,

12

W. C. Schimmel, leeraar a. d. Veeartsenijschool,

(een der trouwe bezoekers onzer Kliniek) nbsp;nbsp;nbsp;te Utrecht.

Mejonkvronwe Elsie Twiss. nbsp;nbsp;nbsp;u Utrecht.

Dr. de Eeijfer, (onze belangstellende Collega, die zich het vorig jaar als stichter liet inschrijven.) „ de Bildt.

Dr. Mijnliefif, (die ons eerst vóór korten tijd verliet.) „ Breukelen. Jhr. Mr. J. J. de Geer van Rijnhuizen,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»¦ Jutphaas.

J. V. M. van Toulon van der Koog, nbsp;nbsp;nbsp;, Wijk bij

Duurstede.

C. L. A. J. Ridder Huijssen nbsp;nbsp;nbsp;vannbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kattendijke,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arnhem.

Dr. H. W. C. de Jong, nbsp;nbsp;nbsp;unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arnhem.

Mr. S. M. L. de Ranitz, nbsp;nbsp;nbsp;„nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arnhem.

Mr. F. C. Valk, nbsp;nbsp;nbsp;//nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arnhem.

W. M. L. van Goudoever, nbsp;nbsp;nbsp;hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wageningen.

J. W. F. Ridder Huijssen van nbsp;nbsp;nbsp;Kattendijke,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’s Hage.

A. E. H. Eoëll, nbsp;nbsp;nbsp;//nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’sHage.

J. G. C. Wiemans, nbsp;nbsp;nbsp;unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’sHage.

Jhr. M. J. de Marees van Swinderen, nbsp;nbsp;nbsp;unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Goes.

J. M. Kakebeekc, nbsp;nbsp;nbsp;//nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Goes.

Voorts;

door de dankbare bemoeiingen van den Heer Pinto, tandarts te Middelburg, die onze diensten had ingeroepen,nbsp;de volgende Heeren:

S. J. Fontijn,

E. H. Boasson,

S. K. Jacobson, Lz. J. L. Pinto,nbsp;Herman Boasson,nbsp;Jos. van Raalte,

P. L. Hornemann,

Ten slotte zijn hier nog te vermelden

Mevrouw de Wed. Paine Sticker,

L. Tuk, te Baarn, thans

beide reeds in 1878 begunstigers geworden.

13

Zien wij terug op het hier gegeven verslag, dan schijnt de slotsom in allen deele gunstig. Onze inkomsten zijnnbsp;toereikend, om onze uitgaven te bestrijden, en ons kapi-taalfonds, waarvan wij alleen de renten voor verplegingnbsp;gebruiken, neemt langzaam , wel is waar, maar gestadignbsp;toe. Aan de andere zijde worden ons uit alle oordennbsp;des lands de belangrijkste patiënten toegezonden en strektnbsp;de inrichting op den duur tot onderwijs en tot uitbreidingnbsp;onzer kennis.

En toch mogen wg niet verklaren, geheel voldaan te zijn. Het gebouw, waarin onze instelling gevestigd is, heeftnbsp;meer dan 20 jaren goede diensten bewezen. Meer dannbsp;eens hadden we gelegenheid er op te roemen, dat wijnbsp;gelukkig waren geweest in de keuze van een huis. Ondernbsp;de gewone woonhuizen ware er zeker geen beter te vindennbsp;geweest, en voor ons doel liet het zich inrichten — bijnanbsp;alsof het voor een inrichting als de onze ware bestemdnbsp;geweest. Maar het was toch een oud gebouw, waarvannbsp;thans de kosten van onderhoud aanzienlijk stijgen. Bovendien blijkt, dat de beschikbare ruimte ons niet langernbsp;toelaat, ons vrij te bewegen. Lijders, die we gaarnenbsp;zouden opnemen, moeten wg, in de zomermaanden althans,nbsp;wanneer de aandrang het grootst is, uitstellen of afwijzen, ennbsp;dan ook zien we ons verplicht, den verplegingsduur, zooalsnbsp;wij boven reeds opmerkten, meer dan wenschelijk, tenbsp;bekorten.

Voeg daarbij, dat sedert 20 jaren de eischen eener goede ziekenverpleging in ’t algemeen zeer gestegen zijn.nbsp;Men verlangt ruime, goed geventileerde en op doelmatigenbsp;wgze verwarmde localen, een bekwame inrichting, omnbsp;de verlichting naar omstandigheden te regelen, gelegenheid tot afzondering van besmette lijke gevallen en vannbsp;lijders, die bijzondere rust of groote duisternis behoeven.

14

Aan dat alles is in de laatste 20jaren, ontegenzeggelijk in het belang der verpleging, elders meer en meer voldaan. Het resultaat is, wij mogen het niet ontveinzen,nbsp;dat ons gasthuis, vroeger onze trots, zich, wat de verpleging betreft, niet meer meten kan met inrichtingennbsp;van gelijken aard, hier en elders tot stand gebracht.

Er is meer. Onze inrichting voorziet in vele en zeker in de dringendste behoeften; maar zij laat er toch éénenbsp;onvervuld. Bij de oprichting reeds hadden wij het oognbsp;op een tweede klasse van ooglijders, die een hooger ver-pleeggeld zouden betalen. Bij onze statuten is die klassenbsp;aangenomen, en werkelijk zijn er aanvankelijk eenigenbsp;daaronder vallende lijders verpleegd. Maar, aan de éénenbsp;zijde, gedoogde de ruimte niet er velen op te nemen, aannbsp;de andere zijde gevoelde een enkele zich te geïsoleerd, omnbsp;zich niet al aanstonds met die der lagere klassen te vermengen en stelde zich nu tevreden met hetgeen aan dezenbsp;verstrekt werd. Thans doet zich omtrent menig patientnbsp;de vraag voor, of hij nog in de termen valt in ons gasthuis , onder de gewone voorwaarden, verpleegd te worden.nbsp;Als minvermogend in den geëikten zin des woords, isnbsp;hij niet te beschouwen. Doch om geruimen tijd, in eennbsp;privaathuis, te voorzien in zijn verplegingskosten en naarnbsp;het bestaande gebruik ook zijn arts te honoreeren, daartoenbsp;schieten zijne finantiëele krachten te kort. Inderdaadnbsp;worden voor private verpleging allengs hoogere prijzen gevorderd, ten gevolge waarvan de daaraan verbonden kostennbsp;en de kleine tegemoetkoming, die ons Grasthuis verlangt,nbsp;te ver uit elkander liggen. Kennelijk bestaat hier dusnbsp;een leemte, en het schijnt geheel op onzen weg te liggen,nbsp;ze door uitbreiding onzer Instelling aan te vullen.

Langs welken weg in al de hier aangewezen behoeften zou kunnen worden voorzien, heeft reeds het onderwerp van

15

gezette overweging en ernstige beraadslaging uitgemaakt. Verschillende wegen staan hier open. Welke daarvan hetnbsp;meest aanbeveling zal verdienen, hangt nog af van omstandigheden, waarop wij niet kunnen vooruitloopen. Maarnbsp;welke beslissing moge genomen worden, zij zal de beschikking vorderen over grootere middelen dan ons thans tennbsp;dienste staan.

Meer dan 20 jaren heeft onze Instelling al de voordeelen leeren kennen, aan een zelfstandig onafhankelijk bestaannbsp;verbonden. Gij zult zeker niet verlangen, dat dit wordenbsp;prijs gegeven. Op uwe belangstelling, op uwe medewerking meenen wij daarom te mogen rekenen, waar het onsnbsp;streven is, ze op breeder grondslagen te vestigen en zenbsp;daarby te handhaven als eene Instelling, die, zondernbsp;officiëele hulp, een toevluchtsoord blijft voor hulpbehoevende ooglijders en een leerschool voor de oogheelkunde.

STATISTIEK der oogziekten, voorgekomen in het Nederlanilscli Gasthuis voor Ooglyders van dennbsp;1 Januari 1879 tot den 1 Januari 1880 hijnbsp;2073 lijders.

Ophthalmia catarrhalis . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; 173

„ nbsp;nbsp;nbsp;granulosa..........52

„ nbsp;nbsp;nbsp;hlennorrhoïca......... 3

„ nbsp;nbsp;nbsp;purulenta neonatorum...... 4

„ nbsp;nbsp;nbsp;diphtherina.......... 1

Trachoma..............71

Ophthalmia scrophulosa .........174

Panophthalmia ............ 5

Sphacelus corneae............ 1

Ulcus cum hypopyo...........16

Ulcus corneae (keratitis) ...... 84

Irido-keratitis...... 3

Prolapsus iridis............ 3

Synechia anterior............29

Keratitis diffusa............ 4

Maculae corneae............85

Leucoma ...............15

Staphyloma corneae et staphyloma scleroticae anterius 16

Cornea conica............. 1

Kyklitis......... 6

Iritis........... 16

17

Synechia posterior......

Atresia pupillae en irido-chorioiditis Irideremia .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Sclerotitis anterior en Cataracta senilis .

„ nbsp;nbsp;nbsp;congenita

„ nbsp;nbsp;nbsp;diabetica

„ nbsp;nbsp;nbsp;secundaria

„ nbsp;nbsp;nbsp;mollis .

„ nbsp;nbsp;nbsp;traumatica

Aphakia .... Ohscuratio corporis vitrei

Retinitis nbsp;nbsp;nbsp;(apoplectica, luëtica)....... 3

„ nbsp;nbsp;nbsp;e morho Brightii........ 5

„ nbsp;nbsp;nbsp;pigmentosa (hemeralopia)...... 4

Neuritis nbsp;nbsp;nbsp;optica.............11

Solutio retinae.............

Mergvlammen.............

Chorioiditis..............

Glaucoma..............

Amblyopia congestiva..........

„ et amaurosis cum papilla alba . nbsp;nbsp;nbsp;.

Buphthalmos.............

Atrophia hulhi............

Microphthalmus............

Spasmus clonicus palpebrarum.......

Tumor orhitae.............

Anophthalmos.............

Traumata..............

Corpora aliena.............

Paresis muscularis (strabismus paralyticus, ptosis

paralytica et mydriasis paralytica).....

Strabismus..............

18

Nystagmos . nbsp;nbsp;nbsp; 7

Ptosis.......'........ 4

Entropion en dystichiasis........ 10

Ectropion.............. 15

Symblepharon............. 6

Abscessus palpebrae........... 5

Blepharadenitis............51

Tumor cysticus........... . nbsp;nbsp;nbsp;4

Dacryocystitis (obstructie ductus lacrymalis) . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;58

Exanthema faciei et palpebrarum...... 2

Dolor oculi .............. 1

Asthenopia accommodativa........17

Myopia . . . •...........98

Presbyopia........ 269

Hypermetropia . ............165

Astigmatismus.............67

Anisometropie.............18

Lupus faciei. nbsp;nbsp;nbsp; 3

Pterygium.............. 4

Epithelioma.............. 3

Atrophia retinae............ 2

Neoplasma conjunct!vae et bulbi....... 1

Paresis oculo-motorii........... 1

Goloboma chorioideae.......... 1

Coloboma iridis congenitum........ 2

Daltonismus.............. 1

Herpes corneae............. 1

Polypus conjunctivae. . nbsp;nbsp;nbsp; 1

Tumor oculi............. 1

Ectasia sacci lacrymalis.......... 1

Paralysis nervi facialis .......... 1

Eistulae sacci lacrymalis......... 2

Hordeolum..............12

19

Teleangectasie....... ... nbsp;nbsp;nbsp;2

Protrusio bulti............. g

Abscessus orbitae............ 2

Morbus Basedovii............ 1

Lagophthalmos............. j

Spasmus palpebrae....... 1

Extractie van cataract. . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

Lineair-extractie......

Punctie van cataract .... Nastaar-operatie

Iridectomie.......

Staphyloma-opevatie.....

Symblepharon operatie. . nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Tenotomie........

Entropion operatie.....

Exstirpatio bulbi......

Voorwaartsche spierverplaatsing.

Blepharophymosis.....

Plastische operatie.....

Sclerotomie.......

Neurotomie.......

Exstirpatie van tumor....

Pterygium operatie.....

Syndectomie.......

308

ÜJTÏEEKSEL UIT DE STATUTEN.

Stichters zijn allen, die 50 gulden of meer tot stichting, inrichting of instandhouding der instelling bijdragen ofnbsp;bijgedragen hebben. Zij worden onder dien iiaam in hetnbsp;album der stichting vermeld.

Onder den naam van Bestuurders worden in het album opge-teekend, al diegenen, welke 250 gulden of meer tot stichting, inrichting of instandhouding bijdragen of bijgedragen hebben.

Als begunstigers worden aangemerkt al diegenen, welke zich tot eene jaarlijksche bijdrage van minstens f 2.50nbsp;verbinden.

Bewijs van inschrijving worde verzonden aan Prof. DONDERS of aan den Heer Mr. VERLOREN VAN THEMAAT, Secretaris der Instelling, bij verkiezingnbsp;ook aan den Secretaris van een der Plaatselijke Commissiën (verg. Album, 6enbsp;Jaarlijkscb Verslag bl. 10).

AANWIJZING VOOE OOGLIJDEES.

Behoeftige en minvermogende ooglijders, die geneeskundige hulp verlangen, moeten zich ’s morgens vóór tien ure aanmeldeu. Zij ontvangen de geneeskundige adviezen kosteloos. Er wordt gezorgd, dat brillen en dergelijke behoeften (eijiennbsp;fairieisprys kunnen verkregen worden.

De verpleegkosten zijn voor dit jaar vastgesteld op 60 cents per dag. Hieronder zijn alle verplegingsbehoefteu (verzorging, voeding, huisvesting, bewassching, enz.) begrepen.

De verpleging wordt alleen toegestaan , iadien de oOglijders voorzien zijn van: a. Zindelijke Weeding en het noodige ondergoed ter verschooniiig (van elk dernbsp;onderkleederen minstens één stuk),nbsp;i. Reisgeld voor de terugreis naar de woonplaats.

e. Het bedrag der verpleegkosten, of eene verklaring door wien de verpleegkosten zullen betaald worden.

Brieven moeten franco ingezonden worden; wordt antwoord verlangd, zoo moet een postzegel of briefkaart worden ingesloten.

Deze inrichting is uitsluitend ten dienste van behoeftige en minvermogende ooglijders, die niet wel in staat zijn de geneeshundige behandeling te bekostigen.nbsp;Bevnjs van onvermogen kan worden gevorderd.

MODEL VAN VERKLARING.

Door Ondergeteekende wordt ter verpleging in het Ncdcrlandsch Gasthuis voor behoeftige en minvermogende oogiyders aanbevolen de ooglijder

De verpleegkosten en kleine voorschotten voor brillen of dergelijke behoeften, benevens eventueele kosten van correspondentie of incasseering, zullen dadelijknbsp;na afloop der verpleging, voldaan worden door..... ............................