ocr page 1
ocr page 2
ocr page 3

PES MECHAKICUS ARTIFICIALIS,

3luf wdc^cm

^lleProportiones tgt;er ganfcnMatheleos ol^itf mü^fumcs 9{e^|nfn / aOdn tgt;uï(| S^ülfit

CÜICïJ ‘0aittgt;^3trcfw(S^/ fo ttt Arichmecica, Geometria,

Stereometria, alé Trigonometria,amp;c. mttUtenia^léi^CVfuC^^ ter^c^enDtgfett / ju bcc^fïemSSergniigenctneé £tcb|)a^nbsp;()eré/ fénnen gefucfet uuD gefunamp;en werten;

^((cn iinlgt; ;el»ctt / fo n)o(;t^;o5ctt afó tttelgt;rtöOtt 3gt;erfoncn / fo Oiefen ^Mett 5?un|ïm Oeoget^jan/

^cm Qcmcincn VlTann jum ieflcii un^'^mer^Kcfecm Verticil getreu?

licfe nbsp;nbsp;nbsp;gegeben/ unb mit flt;i)^nennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;figuren gejieret/

SiurcF)

®t£^ae(i(^efFdf.

¦“¦ nbsp;nbsp;nbsp;~~ u £ m/

. jn nbsp;nbsp;nbsp;A U T o RIS ,

t^cfcvncft unï) fïntim U\) OWN ?!35a3neifé(Sel. ?CDittiw/

A N H o 1 f 5 9,

ocr page 4
ocr page 5

5)et«

in. Sboiii apfrif b

t)0it ^ Wd/

5u Srotfenegg / Senti auf

Iretg/ iSoncgg / ül^necg unb@rcff(n/

filter £üW.£anbrc^aflt üet lt;Srg^^er(ii?öt§um0

ff drnbten Scrorbueter / k. k.

YDte auc^

;em poi^^ffiolgeborneii Senn/

mnMran^lln(0it

pon grotto/

jre^^enn ju ^roftenegg / Scnn auf

lïrtg / Slemogg/ ©c|««9 un^ Stofffli/ €infr £óM.£anWc®«flt ti(g ®rg»^gt;er|c9t^ttmg Sdrnotcnnbsp;£anti0'-9{e(5ttn nnb EttnW'-Oanptmaimif^ennbsp;S(r^6rg«.S)anMunöCtt a5f pfigcrn/ jc. ic.

, ^ïinrn ©n4t»igfn J^crrrn/ u,i(.

ocr page 6



«aMge®lt;rrc«.

i^ntnac^

^tiiié^ nbsp;nbsp;nbsp;6e9Det:feifg

ji^ mic| ^^vt'unben 6eftn^ t)e/ t)t’r i(^ f^on m geraume §eit ^telfal^nbsp;fige ^of)e iamp;nab^^ejeugungefi/itnc’^nó^nbsp;t»ige ganamp;fc^rifften unD ^tieffe m$munbsp;fen/ genoffett / au(| nof^ anjefo genief*nbsp;je / tpe(c§e jfmailen fp gepinge ^erfon/nbsp;^pn fo ^p^em^rtcrtparfenian. W.^ un=

ocr page 7

fecffe^e tc^ mié) /

6e9t)ecfeité gegen.

tüSrtigen neu # effunbcnen Mechanifcpm a6 in önfert|gt;amp;mgfeit ju ofteri-

ren; mit bemöf^igffer Étffe / folc^en / ató ein ^d($cn meincê ^andf^6egkrigfï«n

mófl^ ^juneJ^ram / tint) felWgen / tuo eil

'mf


tt*ann ic^ tinlinfc^en bacff/fdèfïen/oö er Die ro6e I)atte/ cxaininieen.

ann ®

|ngtgt;ett DenDerfeiié Dojie §èe(a^rfanifei( in alien Sdentien / unD Docnemiic^ in Ma-thematicis unb Mechanicis UngemeineTa-lenta o^nc luicf) ^elt funDig/ niitn)eI4)en

©te

ocr page 8

it ' Éfc609(i(f)er Évm|en §èentó^ t|)iT fcennölfn an fic^) gesogcn / tap giienbsp;bep^enmfelbtgen in ^oi’ne^nienunM)Oct)^nbsp;roicfifigm Éebienungm ftel)cn / unb ^ermnbsp;fon^ecliilet: ^nat)e gettgt;ürt)tget fe^n.

§itk bemnai;^ bor gdnflic^en goffnung/

be^beifdt^ mctbm biefeétlnf etfangen nic^t in fibdn^mterrfm/ unb nocb/ wie ^or/met#nbsp;ne ^nSbigc herren unb |o^e Patronen



|re9^en(.én.^n.

2)ienfï^ibeïbwtiöcnf?eir

^((^ael ©c^flfeft.

ocr page 9

Co)


lorrebc.

^ woïen ntcgt kic^t jemant» faitötteit mtrb/

tgt;a^ bic Machefis an iinb tgt;or ftc^ fclbjïen rocï gen i^rer 2lnmutl)/ Subtilicat/ 0cvöt§l}cit unbnbsp;aUöcmcincnrtu^cns/ cüiet)on benoortreff;;nbsp;Uebften TODiffenfcböfften fcyc / fo voivb mannbsp;bocb barbey suglcicfc gc(ic^)cn muffen / ba^nbsp;ftc tn ben ientsen Operacionen / tDclcbc in Praxi JU bicfctr ebeenbsp;icncc 2lvbcit applicivt töctrbcn foUen / jum ófftetn etnen niebtnbsp;genngen 2lntïo^ leybe. 2)nnn tnbcm man fteb notbïocnbignbsp;unterfcbicbliifecr Inftrumcnccn bebtenen mu^ / unb man abetnbsp;ntebt aUejeit unb allei: (Dvten beigleicbcn jRunjïlcr unb Me-charvicos babcn fan / pclcbe fcli^ic nacb betr erforberten ac-curaceffe tgt;crferttgen fonnen; fo ijï leiebt 5u craebten / bafj/nbsp;wann man fti mit foleber fvemben unb unüoUfommenen 2lr^;nbsp;beit bcbelffcn mu^ / man aucb niebt fo allcrbtngs ricbtig unbnbsp;accurat, ïoie Cö iKOl fcyn folte / unb bee Mathematicus aucbnbsp;Qcrn wolte / operiven fónne. llnb urn btefer llrfacb t»illcn /nbsp;babcn ftib üorncbmc Mathematici feincïTTübc bauren laf»nbsp;fen / U)re benotbigte inftrumenta mit eigeiictr lt;5anb ju mainbsp;ien / unb na^ eigenem ©ntbefinben cinjutiebten: tooburebnbsp;(te bann niebt nue in ibren Operacionen cine mebrete (Bevoi^^nbsp;beit eelangct / fonbern benebene aucb nocb biefes erbalten /

bajj fie bey foléetMechanifcben2lvbeitófftei*mabIenjut^r^

fjnbung einee neuen nu^litbeninflruments gelanget/ ju vbél^

(ber cin anbcrct mit feinctbloffen Speculation fcbmetlicbitriirbe

geCommen feyn / glcicbt»ie folcbcs buvcb t?ieletley ^jtempcl fónte beftdtiget wetbeih tPann bami nun bet ^ett Autor

b nbsp;nbsp;nbsp;biefeo

ocr page 10

tiefce VIDcrcPIcine / ticben feiiier fcbonen nbsp;nbsp;nbsp;/ bic

cr burcb Stoffen Skifj in ber Mathemacic emorben / ftlt;b Slcicbfallö mit niebt sevinsever S^nifigfeit tgt;on etUt^cnnbsp;bet* auff bic Mechanicnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ (tïgt;!C bami nicfet nuv bcc Pro

portional - Siveful / fonbevn aucb biefev XXla^ i Gtab / üoti ï»cld)cmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Traadtlein banbclt / imb anbere In-

ftrumenra , fo VDOI üon ^oIt5 / alö Vïlefftng / allcjcit DOii ib^ me JU bcFommen feyn/) fo bat aut^cvbi^vbmrcbCBelcgcubcitnbsp;unb2fnla@ bcfomincn / biefes bcingemcincntrtu^cnbieali^cs^nbsp;unb febt bcquemes Inftrument JU erfïnbcn: tuicmolciT er ba#nbsp;bcy genie gefïebet / ba9 ibui aucb jugleieb ^enn ^ÏBenbelitinbsp;Gcbtibfnccbtö brey crfunbeiieLinial, melcbc et in fetneu^e#nbsp;fcbretbuitg tQefïungcn ju banen / befebvieben/ viwb^mnEiu

aLennep Problemata Mathematica, gute ^lulcitung biet JU gegcbeil».

Pon biefcminftrumenc nun bcmlt;5ocb^ unb VDoIgencigten ^efev Ctnigeil 23cvi£bt mitjutbcilen / fo Poramt foldbcs in bem Fundament unbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lllit bcin Proportional-3il*^ul faf^

gdii^licb bbevein / inbein ee nemlieb babin bienet/ Mathema-tifi^eProblemata auff eiiie Uicbteunb MechanifcbeXIDetfc jufol-viren. ÏDae abet ben ^ennAutorem bemogen / neben bem Proportional-^ireful / unb bem bïêtv?oii Dot anbei-balb3öb^nbsp;ren t?on ibm in 2)rucP gegebeneii tlnterricbt / aucb biefes in-ftrument, uiib rgt;oii bcffelbeii (Sebraucb / biefen Script/ aanbsp;bas Cages #£iccb| ju legen / bas ift tbcils aufj ber tjon bemnbsp;^enn Autore btefem tüercflein üoraiigefetjtcn S^inleitung /nbsp;tbetls auf5 nacbfoIgenbcnUtfacben mit mebrerm ju etfebemnbsp;trXcmlicb /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifï ^toar ber Proportional-Strcful abfonber#

lilt;b be^megen bevübmt unb belicbt / ineilburib bcffelbeitlt;5ulf' fc bit Problemata Mathematica auf einc Icicbtetnaiiier PbnilCIlnbsp;auffgclofct foerben/ voeliber ^ubm ibm aucb fonber^rucifetnbsp;allejcit bleiben ttiirb / iiibeffen aber / fo ifl boeb folieer iiicfetnbsp;folei#t ju baben unb ju maeben i unb fUntcmablrn bie Opcratio-

ocr page 11

nen / tgt;urc^ voelc^c Me Diftancien auff bemfelben ¥6nnen dirc-fte gcnommcn vvcvben/ bic allcrleicbtcfte untgt; bebcnbefte fcyn/ bingcgen abcv bevfeibcn / welcb^ oblique, transverfimnbsp;unb Derfucbeiib/ tnit etvyas mcbveeVïïubc nebinenttmfj/ einenbsp;Simlicbc 2in$abl tfl / de ift unfcbvDCV iu uvtbeilen / bag cin foUnbsp;cbeo laftrumenc, auff vDelcbemaUcDiftantienfoiincndircae gc?nbsp;nommen voerbcn / urn fc t^iel mel?f bcquemev feyn muffe* VDauunbsp;t»ajin mm biefev VTTag^Btab nicbt aUein mit gertngevcr VHubcnbsp;«nb Un}?oftcn / (tnbcm ja ber diiffcvn Sorm nact) bcrgleidjciinbsp;fajï cin jcgltcber lt;5i^»^vtgt;evc56itT?ann bat/) fan Dci-feitiget / cvnbsp;nc jcbe £tntc abcr / bcrcn auff bao bocbfie nur acbtc tgt;onnotbenynbsp;t?on cincm jcbcn :^unfi4iebenbcn / nacb ^er tn biefemSucb#nbsp;lein gcgcbencn 2lntxgt;eifung / sufaint ben 2tugtbeilnngcn fnbsp;auffge^cicbnet vvcvbcn / fonbern aui^ bte Operacionen aUenbsp;auff bemfdbcn alfo leicbt vgt;ot$uncbmcn feyn/ bag fie mttbeitnbsp;jenigen/ tuelcbc man bey bem Proportional 5trcfuldire£te neb#nbsp;men / nennet/ gdm^licb ubevcinfommen; fo ctbeUet bt^vaugnbsp;genugfam / bag ault;^ biefca inRrumcnc ttjol tuertb unb inur?nbsp;big fe^ / bag eo dffentlti befanbt gemaebttuetbe/ unb bagnbsp;bet ^ett Aucor unb inventor grogen'Hubm unbS^am^ Dctbie?nbsp;net babe / bag ev foId;es ntebt tgt;or ficb alletn bebalten / fonbern/nbsp;vcrmittelg btefeo Traadtleino / icbcrmdnnigUcb communici-ren n5oüen,

2)ag filt;b rtber alles bas/ mas bievt)onbiefem©tdblcm gerdbmet voorben / alfo verbalte / bas fan unb mug icb augnbsp;mcincr eigenen SJrfabeung be^eugen unb befennen / inbem

icb öatau^/ fo n?ol bie angefubvte'/ alsanbeveJHvempel/ mit fonberbabrer S^tgoQlicbfeit unb Concentemenc gleicbfam fpie#nbsp;ienb folvitet, fOegmegen icb g^u^licb bavtgt;or balte /nbsp;bag / tJ30 einigev ll^u^en burcb ben Proporcional-Siviul fannbsp;gefcbdfft werben/ (bag abet foicbeo in allmege unbau^pie#nbsp;ledeyl^Pcife gefbebe/ be;eugctbictdglicbe^vfabvung/) foU

b z nbsp;nbsp;nbsp;^er

ocr page 12

no^ vit\ mebr/ unb mit bcfferec Commoduatbur^ bie? fcn \1Taé^Gtab ïomic bcfSrbcrt lücrbcii.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;abetr

wirb Cin jcbcc / roelc^ei* tic Lineam Adthmecicam , fumt tCC Linea Sinuum ö£ Tangencium gcnauer b^tra^t^ll / liub bcmnbsp;Fundament unb (Bebmui^ bcïfclben/vueitcniai^bencf cn wirb/nbsp;cin grojTes £ied)t unb incljrcvctDi^cnfcba^t ron bcr Arichme-tica Logarithmica, iinbbcin/ WOVinn biefclbigc b^0cl)Ct / bc/nbsp;ifommen»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

2lu^ bicfcm allen nun tfi Ictc^t ju fc^lteffen / tvao tn gcgcn? ivdvttgem Tradatlein entljaltcn/ nemlic^/ bamit cinjcbcrbennbsp;modum, mit ticfemWa^^Stabitm^itffcl)en/ toiffen/ unbftcbnbsp;beffen bey biefer obev jcnevCBclegenbeit^ufeinemtrfugenbc?nbsp;bienen móge / fo wivb uor bas erfïe hirg / febo^ beutlicfe /nbsp;gelebcet/ vote unb aufj was Fundament aÖe biefeStmenauffs;nbsp;luteagen feyen/ beniacfe aber/ tt»ic man burcfebcrfelbenlt;5wlf^nbsp;fc/fo tX)bl tnsgemein tic Pcoblemaca Aricbmecica , Geomc-crica , Stereometrica unb Trigonomecrica , als aud? abfonbcr^nbsp;Iti^) biefer ober jenerProfefTion uyb v^anbmcrcF nuglic^e 2luff/nbsp;gaben unb ^unfï?0tuc^e fïnben / unb aufflófenFónnc; glcicb^nbsp;tute folebes au^ bem nacbfblgenben Kegifïer mit mebrerm junbsp;erfeben.

2)iettjeil nun ber gute 3lbgang be^ biebeoor tjon bem Proportional - 3itlt;ful edirten Unterndgt;to fattfam bejeuget/ ba^ mieb meine bamabligegutc ifjoffnung t»on bcmfclbcn niebt bej;nbsp;trogen / als trage icbnocbüielvucntger cinen ot^eifel/ es roerbenbsp;aucb biefes tï)ercflein feine ^iebbdbcr finben / unb ben für^nbsp;gefegten Sweef erreteben» VDomit icb bann biefe bem ^oeb^nbsp;unb Xï)olgeneigtcn £efcr gegebcneJTCacbricbt/ unb mieb/ juquot;nbsp;famt bem lt;5cr:n Autore, bej|elbcii VDolgetuogcnbeit fernernbsp;cmpfeble*

Albertus Veiel, in GymnaC Ulm.Phyf.öc Machem.P.P*

0ilt;!9i(ïer

ocr page 13

Sïfgtftcï ter jmtgcn ^ragcn/ tngegcn^

ifdrttscm Tiadtdtfctit fürg«uttb bcutltc^kant^ fóortet/ utttgt; fattfain erfidret

Se wiramp; amp;iefei’50?a§gt;(Stab jubercifet?

^ott ^tttti)ctruttg ufy

2. nbsp;nbsp;nbsp;5öte wtrö biefec ^a§^@fab cittgetljeikt ?

3. nbsp;nbsp;nbsp;S[eelc^c£mienbepnt)en ftdgt; auf bec crflen^eiten?

4. nbsp;nbsp;nbsp;?Ö3aé fur binten flt;;t)nb auf bec aobern (geiten ju finbett?nbsp;f. Mcbe Sinien befi'nben ftcp auf bec bcitten@etfen?

6. fïÖelcbeSinien fepb auf bec uieebten (geiten ju ftnben?


Pag. 3.



I.


ibid, ibid*nbsp;pag.4-ibid.nbsp;. ibid.


33om 0e^raucf) l^egSBcrcffcgitc^é»

TJon öer crften Linea ober üon bem gensob^ltd^cn t!Dcrd?f(^ucb-

I. gu ttsaé ivicb btefe Linea ober bec geivóbnlidbe ©cbucb gebcaudbt ?

2f SÉBie wicb ein Corpus, wetcbeé mit bem geroéf^nticben ©cbucl) gemeflfen tvorbcn / aufgecedbnet ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. j-.

3. SEDaé i(ï mebc auf biefec Unea ju finben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 8.

¦^om ©cbraucb ber anbcrii Line^ ober bem Decimal - 0tlt;ib*

1, nbsp;nbsp;nbsp;SOBi^wirb biefe Linea eingetbeilt?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibjd.

2, nbsp;nbsp;nbsp;^i«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biefec Decimal-©tab gebcaucit?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid'

3, nbsp;nbsp;nbsp;SÖjann eine Sangc/q$ceite'obec.amp;óf)e gegebett wirb/fo mit bem gewóbu^'

licï)en(gd)ucl) gemefien mocben/ mie fan man alébann foicbe^ollm De-cimai • recwanbeln ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. f.

3

ocr page 14

4, Söanti cttic Sange mit bem Decimal - ©tab gemeffm worben/ivie fan man foldie in baé 9emof)n(!fI)c 9}]a^ oewanbefn ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. lo*

f. Söie fan man biii'dö ^ufffe biefeé Decimal - addiren ? ibid.

6. nbsp;nbsp;nbsp;SÖ3ie ngt;!i'b foicI)eé mit lintennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

7. nbsp;nbsp;nbsp;Söann etmaé mit biefem Decimal. @cl)uc^) gemeficn morben/ mie operiit

man in Addirung bct3af)len? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 11,

8. nbsp;nbsp;nbsp;SSJte fan man auf biefem Dccimai-(gfab fubtrahiren?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

9. nbsp;nbsp;nbsp;?£Bie mirb foicbeé buecf) Sinten ^erricljtet?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

10. nbsp;nbsp;nbsp;Söic mitb foid)eé burc^i3af)len t)ei’i’id)tet ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. i z.

11. nbsp;nbsp;nbsp;SKi« fan man burd) btefeé D?cimal- ©tabö nmitipiiciyett ? ibid,

12. nbsp;nbsp;nbsp;5a5ie micb fo!d)eé mit Sinten öerridjtet ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

13. nbsp;nbsp;nbsp;2Bie mirb ba^ .viuUipHciren in 3ablen wwcbfet ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. i ?.

14. nbsp;nbsp;nbsp;SfCie foil man auf bem Decimal - 0tab dividgt;i’en tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

I f. SöBic mieb figt;!d)cii burcf) Sinten beti'id^tef ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 14.

lé. fSDic mifb baé Dividii'enburd)3abienöemd)tet? nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

17. nbsp;nbsp;nbsp;?ö3ann 3a()len öbi'fommett/meldde nid;tg{eid) aafgeben/mieoperirtman?

pag. it-

18. nbsp;nbsp;nbsp;SOCann pet)Sinten ungleicbcr Sange gegeben metben / wie fan man wiffen/

wie (te ttcb gegcn einanbec necbalten ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

19. nbsp;nbsp;nbsp;?£DiefanmanbUtd)*ÖÖ^(f^^^t^^^Decimal-@fabéetnPcrpendiculum fluf?

Picbten? nbsp;nbsp;nbsp;pag. ld,

20. nbsp;nbsp;nbsp;?SDic P ?wetgt;cn Bablen ober Sinien bie britte gefunben werben ? ibid.

21. nbsp;nbsp;nbsp;?83i« foil JU bPtpen Sinien bie üiecbte gefunben werben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 17.

®tcall^cre0et^en/

T^cmCBcbtauc^ bevbvittenLineceGeomecricze v»I Quadrats.

1. nbsp;nbsp;nbsp;S33ic wirb bicfeLinea eingctbeilt unb aufgetragcn ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pag. 18.

2. nbsp;nbsp;nbsp;3u waé wirb cigentlicb biefeLincagebrau^t ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

3. nbsp;nbsp;nbsp;?S3iÊ fOÖ^-adix^adrata exrrahirt werben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

4. nbsp;nbsp;nbsp;?a5iefot( jwifcben Sweden Babïen ober Sinten Media proportionalii gefunbm

werben ? nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 20.

f. ?£Biefanburd).amp;u{jfbteferLineaeem mfïeé Quadrat ober et'nAnguius reau$ aufgeriffen werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

5. nbsp;nbsp;nbsp;^ie foil bie Diagonal-Linea cineé Oblongi,0ber bie Hypothenufa etnetf

Anguli reai gefunben werben? , nbsp;nbsp;nbsp;^ .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fWd.

7. ?S0ann bie Bafis unb Hypothenufa etned Anguli redii gegebett wirb/ wie foHe Cathetus bar JU gefunben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.zr.

- 8, S33ann bie Hypothenufa unb Cachetuseineé Anguli Re(aigegeben wirb/wie

folie bie Baa$f;ierju gefunben werOen? ibid.

ocr page 15

un5amp;ettfltc5 erfWref

y. 95M« foD t)et:3inbalÉ eineé Quadrat^ gefunben wccbm? nbsp;nbsp;nbsp;Pag.23»

10. nbsp;nbsp;nbsp;^SSit fan man Dié Porportion 2.9(eicl)formi9enfiacl)en giprcnerfigt;i'|(l)en?ib*

11. nbsp;nbsp;nbsp;süSann bie @eiten penei' obei mel)i gleicbpimiger fiacbei’ giguicn buicb^ar

len gegebenmerben/mie i|i il)ie Proportion ju jïnben? nbsp;nbsp;nbsp;pag.z?-

li. ?£Bte jbllen gleii^f^cmige ^iguien addiri merben ? nbsp;nbsp;nbsp;jbid»

13. nbsp;nbsp;nbsp;SGDiefoUen gleiöfóimige giguien f»btrahirfmeiben?_ ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

14. ?löie foil einc gegebene Linca nacl) fBegebien Gcometnce abgctbedt meiben 'l

pag. 24. nbsp;nbsp;nbsp;•

If.SÓBte foü einegigui öergvoflert ober oerneinerf merben? nbsp;nbsp;nbsp;ïtid.

16. acie foil ein ungleicbfeitiger Tr iangui oergrójfeif ober eeif Icineit merben? 2 5^ 17’ ?ïöie eine ungefcbicfte giguc mgróffecl ober oerflelneil mevben ? |bid»nbsp;18.308ie mirb ein Triangui nad) ?Segebien abgelbeilt ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid,.

19.5Eöie foü ein Triangui burci) Parallel - Sinicn gelbetU merben? pag.zS. ao.SÜPie foUen »on einem Triangui ober brcpecfidbfen gclb ctücbe Oiutben aué ei#nbsp;nem ffirgegebenenSSJincfel/auf gegen wber (lel)enber@èifenabgemeffcrïnbsp;mecben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid^

ai.füpie follen bon einem Triangui etlicl)e3i«t^en buti:^ Parallel - ginien abge#

pag. 27.

fcbnttten merben ?

aa.SSöte foü JU jmepen gleic^fóimigen fineren giguien bie biilfe gefunben mei?

ben? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 28*

23.?a5ie foü JU bienen gleicf;gt;fóimigen flacbenStÖUienbie uieibte gefunben mei? ben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

VomCBcbrau^ ber uievbtcnLineae Cylindricee.

pag.39. ibid.nbsp;ibid_nbsp;pag. 30.nbsp;ibid.nbsp;ibid.

1.

2.

3.

4*

r

3u maé bienet biefe Linea Cylindrica ? aODte mirb biefe Linca jubeieilet?

SöSie foü ein Quadrat in einen(£iicul öeimanbclf merben?

SCBie foü ein ®icul in ein Quadrat uermanbeU metben?

SOöie foü amp;er3nf)alt eineé cïrcuii gefunben meiben?

6. nbsp;nbsp;nbsp;filöie fon eincircuius pergrófierl/ ober ueifleinertmerben?

7. nbsp;nbsp;nbsp;?a5i« fan man emen balben Circul ober Quadranten / in einen gangen Circut

nermonbeln? nbsp;nbsp;nbsp;^ vu/nrv».

8. nbsp;nbsp;nbsp;fïöie fw man non ber Linea Quadrata ober Cyiindrica, bie^ru(f)#3gl)leit

nutbera.panb#^rdul nebmen/ mann bie ganéeSabien ouf biefer Lbea m bie Debimal - 3al)len nod) niebt getbeilt feneri ’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag 3 2»

9. nbsp;nbsp;nbsp;?03ic foü ber ^nbalt eineö Coni gefunben merbennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ibid.

cineéGylindrijufinben? ’ nbsp;nbsp;nbsp;ibid^

^ I, gBii P bet 3nbalt eineé bauebiebfen Cyiiadri obe« ein^^ ober ^iei?

gaffel gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 3 3.

ocr page 16

?)^eöi|ïer Der

12. nbsp;nbsp;nbsp;Cylinder in cinen Cubum öerwanDeit iwbên ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paj». 5 3,

13. siBie M nbsp;nbsp;nbsp;Cylindrifcbcé @efa§ bcK SOCcite nacï) öergcóflet:! öbéc perflcincrt

tvci'Den? nbsp;nbsp;nbsp;pag 54.

14. nbsp;nbsp;nbsp;?SBte foK ein 9(etc{)fcili'9ei; Cubus in einen Cylinder pcrwanbelt wetben / ba§ cc

bbcamp; bic

1 f. S33ie foU ein Cylinder nacb gegebencmSnfjalt «nb öeclangtec formict wecben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 3 f.

lé, ?S5iê fod ein gcgebenec Cylinder in einen anbeen öon glei^ec ^6f)e unb

S)icfeformntunb perwanbclt tpeeben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

17. nbsp;nbsp;nbsp;?CDic foil ein Cylinder öon 9leic!)ec ^oI)c unb S)icfe formirt weeben / wann

beffen 3nl)altbefanbtgegebcniPicb? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 36.

18. nbsp;nbsp;nbsp;?lö3te foil bec Snljalt eineö flimipffen Coni gefunben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.37.

©te i^ritte ©eitc Kg Siag ^ ©taK/

Poni (Eiebrau£fe bec fönffteit Unex Cubic».

1. nbsp;nbsp;nbsp;Söie coirb biefe Linca Cubica jubeceifet?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.38*

2. nbsp;nbsp;nbsp;3u wgt;aé bienet biefe Linea Cubica 9nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

3. nbsp;nbsp;nbsp;5öie foil I^adixCubica extrahict VWrrben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

4. nbsp;nbsp;nbsp;^ie jollen ^icifdben itoefj 3«blen ober ^inien ^we^ Mediae Proportionale* gc^

funben tcerben? nbsp;nbsp;nbsp;. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ „pag. 35.

y. fan man bie Proportion 2.gleid)formtger Corpern ccforfc(gt;en ? pag. 40.

6. nbsp;nbsp;nbsp;scBannunglcicbformige Corpora oorbanben/ibiefoKe if)ce Proportion eefor*

febet loerben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

7. nbsp;nbsp;nbsp;2Bie follcn gieicbformigeCorpora addirtweeben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

g. ?SBie fbllen gleiebformige Corpora gon einanbec fubtrahirt/obet abgejogen

wrben? nbsp;nbsp;nbsp;. ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

9. S3?ie follen gleiebformige Corpora multiplicirl ober bergroffert ngt;erben?p*4 r. j o, S23ie follen gleicbfórmige Corpora dividirt ober oerfleinert toetben ? ibid,nbsp;11! ?S3ie foU ber 3nbalt eineé gleidbfeitigen Cubi gefunben roerben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.42.

12- )£0ie foil JU jwepen Cérpern baö brille gefiinben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

13. ?£3ie foil JU brepeu Córpern baö pierbfe gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;p3g.4 3.

i4.SCöiejlt;Ml ein Corpus nacI)gegebencr.amp;o^e formiit werben/ bomit eé einera anbern gegebenen Corpori am 3nl)alt gleicf) fepe ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

ï f.5S3iefbÜ ein ParaUelopjpedum in einen cubum pertpanbellwerben? p. 44» ï 6. SEDie foil man ju jmepen Sórpern baé britte fïnben / melcbeö bem einen an bec

Sormdbnlié/bemanbernaberamSnbaUgleicbfepe? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

i7.?EBtefoii ein i^yramis in eine Priftna permanbelt toerben/bape^ gleicamp;en 3na ^aftunb^S^e be^eflte?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.4f«

' nbsp;nbsp;nbsp;18.»»

ocr page 17

ftjel(l)e furê^ijitb BeufHcb evfldrct ft^erDctt*

18. TO foil crnPyramis In einenConum.üOit glekl)ei:.^6^cunt)3nMf/i)«^

‘ ttanbclf tvetbcn ’ nbsp;nbsp;nbsp;pag-4f‘

19. nbsp;nbsp;nbsp;«3^ foil Cin Pyrainis In CineH Cylinder ÜCïtVaitbeU wecbcn?.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 4^.

I.

3.

4*

f

quot;bom (Bcbrau^ ber fccbftcn Linex Arithmetic».

ÏOCté bicnct blefe Linea Arithmetica ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid»

SCicgcfcbicbt tl)rc3ulwcitung? nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

SS3ie fan man tgt;ic 2lu0if)ctluna nuf biefct Linea Anthoaetica tecbt ött(lcl)cii lamentnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag;48*

?03ie mci’bcn Me 3ö^lcn öon bicfi^t Linea Arithmetica genOltlRien ? ibid. ^Ciefanman aufMef^c Linea multipUciten?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P*g-49-

6, nbsp;nbsp;nbsp;SGBie foil mannbsp;nbsp;nbsp;nbsp;muUipliciren ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^g* fo*

7. nbsp;nbsp;nbsp;Sajie fan man Me q5ruclgt;3algt;!en in Decimai-ga^lcn öemonbeln ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

SlCami gan^e mitSBtucb^Sablcn oorfommen/ milt; werben folcbe mit clnan#

Oec multiplicirt ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

9. 2BiC fan man blltcb .giulff? biefee Lincat dividicen ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. f I.

I o. SBann aber Me 3«l)kn nic^t gleicl) atifgeN / wie i(l eö ju fittben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

11. SCann grolferc 3fll)Ien borfommen / mie operirt man ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.’

12. nbsp;nbsp;nbsp;'Slöic dividiit man burcl) Q^cucamp;^^ablen ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

n.TOnn^aicO burcl) 9an^e./ober9an^eburdamp;?Sruc^3a^len follen dividirt

roerben / mte openvt man V nbsp;nbsp;nbsp;pag. f z.

14' ^nnn ^^tud) bep 9anfeen 3«bllt;!n 9efunben werben / m werben felbigc in cinanber dividirt vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

IDon öcrRegula de Tri.

I y. ®ie l(i ber cineé ju fmDen ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

i6.'SGannQ5rucl)j3öblenge9ebcH rocrDen/mlc tfl bati ganijeju finben?pag.5?. 17- 5ieie (oil ju jmepen Bnbtcn bie britte aefunben metben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag- 74-

18 - Sffiic foil ju jmepen Sinien bic brittc gefunben roerben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

19.5öie foil ju brepen 3nf)l«n bie rierbte gefunben merben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. f y.

20. nbsp;nbsp;nbsp;?Q3ic foil ju brepen Sinicn obcc 3nblen bie rierbte gefunben merben ? ibid.nbsp;ai.?aïann3nblen rotfommen/ roelcpe bieSnblcn auf biefer Lineafibertrejfen/

me operirt man ? nbsp;nbsp;nbsp;pag.yS.

2%gt; 5Cann bic S^blcn ober ?inien allju 9ro§ fepn / wie operirt man? ibid.

23. nbsp;nbsp;nbsp;^ic oerbalt man fteb^bep ben Stempeln ber s^egui de Tri, wann in bee ClJïit#

ten mand)vrlep 5i}lun^ gefunben roerben ? nbsp;nbsp;nbsp;‘ibid

24. nbsp;nbsp;nbsp;TOmi binten unb porncti i. jlebet/ trie rcrbalt man ftdb ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. ^ 7*

ay. ?Ö3nnn in ber ?i)litten i.(tebet / mie operii't man ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

a6. ?fCarm flbcc in ber ?}]itten unb binten i. flebet/mie rer^glt man lic^i ? pag. y s.

c nbsp;nbsp;nbsp;ay.lïBntw

ocr page 18

5)(?c9i(ï€r t)cr reni^ett

27. SOöatiti binten mancberfep ©cwicbt obei’ gefuobcn werben/ wie eer# balt man ft'd) ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag-rs.

a8- SlDann aNr nomen / mitten unb binten mancberlei; ©ewicbt/ 5}jo§/ amp;c. nor# banben / wie nei’bdlt man ftcl)?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

fi'cb'


39-?03anu abel’ ^Si’ucb#3nblen carbe»; gefunbcn. werben / wie nerbdlt man

pag.f(}.

3o.5öie foil eincLinea nacb aujTeefler unb mittlerProportion getbeift werben ? ib.

31, nbsp;nbsp;nbsp;?SJann bcr Diameter eines ©rculé gcgcbcn wirb/ wie ifï bcflfcn Circumferenz

jujinben;? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

32. nbsp;nbsp;nbsp;^ÖL'ann bie circumferenz etneé©l‘CUlé gegcbcil Wirb / roicfollber Diameter

bieren gefunben wei’ben ? nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.60.

33 nbsp;nbsp;nbsp;2öie wirb bie RcgulainvcrfaaufbiefetLineagcrecbnet?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

34 nbsp;nbsp;nbsp;sa3ie fan man ben Um(au|f einigcr Ovdbern gegcn einanber erfinben ? ibid.nbsp;3f.?83ie fan einUbvmacber bcnUmgangbctüïdber gegen einanber proportio-

mrcn? nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.éi.

36.5iDie wirb bie Regula quinqut öuf biefér Linea gerecbnet ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

37.?£Die wirb bic Regula quinque converfa folvirt ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

sS.SCBie werben bie ©ewinn# unbQ5crluft#0vecbnungen auf biefer Linea folvirt ? nbsp;nbsp;nbsp;pag.6^ï.

39. nbsp;nbsp;nbsp;SfGie fan man unferftbieblicbe (gorten ©elbeé nerwecbfeln ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

40. nbsp;nbsp;nbsp;SlBie operirt man mit Sinü^üvecbmmgen ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

41. nbsp;nbsp;nbsp;iïCie folfRadix quadrata extrahU’t WCrbcn ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.63.,

42.SGBann abcr bicgablen gróffer fepn/ alé bie Linea Arithmetica($:begt;fN/' mie operirt man?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wid..

43.2Bann ber ^nbolt einer '^ierung gegeben. wirb / wie ifï bie (geite bet# felben^u fïnben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

44. SSBie foil ctn 5clb#.g)en cine geöierbte (gcf)(acr)t#Orbnung formiren ? ibid. 4f. fSöie fan eineablangc gewcrbte @cf)lacl;t#örbrtung formirf merben? p,(^4.nbsp;4.6. SDBie foU einQpadrat j?on gleiclxnfeiten unbJteincfeln inein obiongumnbsp;ucrwanbelt werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

47. nbsp;nbsp;nbsp;^ie foU jwifcfien jwepen Saaien oberamp;'nien Meflia proportionaiis gefun#

ben werben? nbsp;nbsp;nbsp;pag-^f.

48. nbsp;nbsp;nbsp;^ie fan burdb.^lff bieferLinex ein iujie^. Quadrat aufgeriffcnwcrben? w.nbsp;49.3Cie folie bieOiagonai-Linta eineéAnguliredi, fo jwc^ unglcicl)e 0eiten

l)at / gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

jOrSéann an einem Angulo reéio Cathetus nbsp;nbsp;nbsp;unb Hypothenufa befanbt fcijn/

wie foil bie Bafij ijicrju: gefunben werben ? _ nbsp;nbsp;nbsp;pag. 66.

. f r. SPann bic Baf» unb Hypothenufa cincé AngulircsJli bcfanbt fctjn/ wie foU ber L'athetHs j^jerju gefunben werben?.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y^^SKIe

ocr page 19

njclcfec nbsp;nbsp;nbsp;Deuflicb evfldfet n)ertgt;ett.

fa. 5Cic fbU Der^n^alf eine^Quaciraié gefunbm werben? pag ^r-

f3.i£BiC fofl bec^n^alt CtnC^ParalIelogrammi gefunben roerben?

f4.2eie foil bee Jnhalt eineé Triangulé gefunben voerben ? nbsp;nbsp;nbsp;ib»d*

ff. ^le foil bei'3nbaieeincéRhombiobeeR.homboidisgefHnben werben ?ibid.

J6. Sa3ie foil bei’ 3nl)att oines (Jircalé gcfiniben toeeben ?

f7‘SfBic foil bei'3nbolt etneO i'rapezii gefunben ioeebcn ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

f 8.?Cie fan tnati DieProportion ^loepee gleifbfot'tnigcnStgui'en erfoi’fcpett ? f 9. ^onn ber vimceaot? jiDepee flacben Stgueeii eintwbee gleicp fei;n/i(ï bte Seag/'nbsp;obftc einanbei’am3nl)alt aucb glcicb ?,

60. SDBie fan ein ^Souei’Omann mijfen / urn mieoiel ein 2lcfet’ gi’offct fepe/ olO ber anbei’c / aueb urn mie oiel mebe §euc!bten er tragen muebe / gegen bemnbsp;anbern ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ‘bid.

6i.5Bann Eudides m ber iy.PropoGtion be§ fecamp;ffen Q5ucbé fagf: Similia

Triangula inter fe funt in duplicata ratioae laterutn homologoruni gt;

wie tfi (bldbcd ju öcrfïeben? nbsp;nbsp;nbsp;P3g.7i.

??. nbsp;nbsp;nbsp;SEBie follen gleicbformige figuren addrrf meeben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

6 3. S0ie follen gleicbfóemige gigueen fubtrahief merben ? nbsp;nbsp;nbsp;p3g.7J5*

64. SiCie foil ein Triangui ocegeoflcet obee oeefleineet merben ? ibid. 6f. S25ie foil ein Quadrat oeegeóffeet obee oeefleineef meeben ? pag.7 3.

??. nbsp;nbsp;nbsp;SKJie foil ein ungleicbfeitigee Triangui oeegeolfeet obee oeefleineet meeben ? ib.

67.233ie foil eine (yieciibglacl)in bcegeóffeef meeben ? nbsp;nbsp;nbsp;p2g-74.

68. nbsp;nbsp;nbsp;SSBie bevalt man fteb in QJeegeólTeeung eineo CiecubiStuefo? ibid.

69. nbsp;nbsp;nbsp;^ie foil cine imgcfcbiche Sigue oeegeóffert obee ücefleineet meeben ? ibid.nbsp;7o.SüBann emegiacl^in nacb cinem gemiffen iöcetl) obec^H-ei^oecfaulTc mue#

be/ mie fan man benSSBcrtb einer anbern g(eicl;fórmtgen Slacbin erfum bigen?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p3g-7f*

7i.tSBann aber bieSlacbin nicht gleichformig / mie openrt man ? ibid. 7a. SEBann b«: Diameter eincé (tirculé / famt befien ^nbalt / gegeben mirb / mienbsp;foUber Diameter circuiieineö anbern 3nl)alté gefunben merben'{ ibid.nbsp;73. ^iemirb ein Triangui jn cKiche gletche'ïèbeil getbeilt?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^g.77.

74.9E8ie mirb ein Triangui buret) Parailei-Jmien abgetbeilef ? nbsp;nbsp;nbsp;paB.78-

7f. SÈClie foil ein Quadrat in gieicbe ^beil getbeilt merben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

76. nbsp;nbsp;nbsp;'SCÜie foil ein ^ladrac Geometricc ged)ei[t mecben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid*.

77. nbsp;nbsp;nbsp;^2öie foil ein Quadrat ober öievccficbteé ^eïo in «ngleicf)e Q;t)cil getbeilt

meeben? nbsp;nbsp;nbsp;P3g'79.

78. nbsp;nbsp;nbsp;einungleicbfeitigïéSclö/ an melcbemjmebfeiten gegen cinanbec

ubce parallel ligen / in gleiebe quot;theii getbeilt merben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. go.

79. P ungicicbfeitigc^ «nglcicbe ^bcil getbeilet meeben ? «bid.

ocr page 20

5tc9tjïer Der ierttgen gragen/

go, SGOié foa éin Trbngul in unglcic^gt;e gctbeilt weramp;m ? pag. g r. gi, iïDie feu einTriangul öuv’cl^ Paraiiei-^inien in unglcicl)e^^eif gct^dltnbsp;t)fn ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

8i,SCie foU man m cinemTriangui otj^f amp;repecfit|)tcm Sclby cflicX)e SJutlx» «u§ dnem fwgegebencin^incfei anf gcgen ubei: (lebcnbec Unea abmefi»nbsp;fen?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.83.

83. nbsp;nbsp;nbsp;f83ie foK^nsjoneincmTriangul eXltcbeSïutbcn burcljParallel. £imm abge#

fcbnittcn werbcn? . nbsp;nbsp;nbsp;^ .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

84. nbsp;nbsp;nbsp;SXC'ie foil lt;in Triangul nii^ ei'nom auf etner feiten flebcnbcn ^imctcn tt?

begebrte ^beil öcïtbeilt werben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag.84.

8f. iïBiefollcn igt;on einem Trapezio etlicfje Svutpen »tacb ^egebren abgefebnit# tmwerben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ibid.

86. nbsp;nbsp;nbsp;SDDU foil ein Triangul ngc^ gegcbewtti 3nl}glt uob gegebeme Bafi fos-

nnirt mbett? nbsp;nbsp;nbsp;P/g-8j.

87. nbsp;nbsp;nbsp;SOBie foil ein Triangul nacb begcbrlem 3nf)alt unb gegebenec .amp;o§e ber

Perpendicular-Linese fortriet weïbcn? nbsp;nbsp;nbsp;pag 86..

88. nbsp;nbsp;nbsp;iSBie fan man ju pcoengleicbfofmigen gigui’cn bic bin'tte fi'nben? ibidw

89. nbsp;nbsp;nbsp;^iefoll juamp;ce^cnglcicbfóvmigcnl^iguren bic oicebte gefunben meeben ? ibid.nbsp;so, SOBann abee tie bvitte ungleicljfScmig gegeben mirb / mie foU bic oieebte

baeju gefunben meeben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. gy.

91, SCie fan au§ eince gegebenen 3abl bic Q3eejfe unb £angc einec Slqéitï eefunbiget tweben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibjd.

52. SSBiefoil in unb urn einen Circul ein Qiiadrat befebeiebenmerben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. g g.'

9?.9ÖBic fan man einen balben ©fcul ober Quadranten^ in einen ganéen dp cul t)ermanbeto?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

94.lïBiO foil einTriangul inm Parallclógrammum ObCf Quadrat bcrmanbclf meeben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 89.

5 f. ?f6i« follen bic Regular - gigurcn/ melcbe gleiebe (feiten unb SÖinef el baben/ bem 3nbatt nacb/ in obee buecb cinonbee oeemanbelt meeben ? ibid.

96. nbsp;nbsp;nbsp;Sföle foil ein gircul in ein S)eei);gcf oermanbelt meebm ? pag. 90.

97. nbsp;nbsp;nbsp;?Söie foil eine jebe Reguiar-gigue in cine onbece ocrmanbelt meeben? ibid.nbsp;98.583ie Bnnen unteefcbieblicbe Reguiar-gigueen/mann fie nidbt gleiebeé Snbnb*

teë fepn/in eine Regular gigue obee in einen (ïiecul oermanbelt meebe» ? 'b. 99.SÖ3te foil eine febcirrcgular-giguein eine Regular-gigue/oberaueb in einennbsp;^iecul oeemanbelt meeben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^g. 91.

100, SÜJie foil boé Perpendiculwra cinCé Trianguli dtguilateri gefunbCH mcfben? pag.9ai.

iou?S3gnn

ocr page 21

ön5 Deutltc^ etfïdrcf ftjcrSem

lOI.jngaiinbaéPerpendicnliim ei'm^TrianguliiEquilateri QCgebenSWb/

foUen bte ©eitcn bierju gefimben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 9 ?.

loa. fSöiC i(l baö Centrum etnCÖ Trianguli iEquilateri ju fïnbcn ?

loa.SÖDie fan manmff^b/ aufwefcr^en^uncten b«rBafcoi DicPcrpendiculat-

Linea in einCttJ Triangul aufïfC^lC ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 94*

*04. SSBie fftll bie PerpcndicHiar-Linea eiwé jebm Trianguli gefnnbentucrbcn ?

pag, 515,

10 nbsp;nbsp;nbsp;f. «iDann bie Diagonal-Linea eittet perlangfennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gegcben iwb/ wie

folie berfclbcn @eiten gefunben wei'ben? ' nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;b-d.

106. ?£Bann bie Diagonal-Lmca famt bee (geiten eineé oblongi gegeben wieb/ wie foil bie anbccetgeifebtcrjugefunbenwerben?-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

ïO7.?!0Sie fan ein^aumcifta’wiffen/wann eeeinen^^la^mittStcinen belegen folie / wie oiel ce barjiroomiótfgt;en fgt;«bc 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 9 é.

log.SCBie fan Oet^obalt eineexrapezii burcl) •^quieurtg bet (geiten gefunben

vtKrben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

io5.?8jannbieQ3ergleic6urt9 jweijec ©eifeneined Anguli rcdli gegeben witb/ wie ift baë ubtige ju [ïnben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 97.

110. nbsp;nbsp;nbsp;?£gie foil eittQgadrat in ein obiongum bcrwanbelf werben? ibid.

111. nbsp;nbsp;nbsp;Wt foil eine Oval giguc in cinen Civcul nemanbelt wetben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag.98.

112. ?S3ie foil inanS-adicemt^iadratam extrahil’en?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

113. nbsp;nbsp;nbsp;Slöie foUen jwifd^en 2.3al)len obec Sinien z.Mcdiae proportïonaies gefiin^

bcnwei’ben? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 100.

114. fSBiefoH bet 3nbalt^tntéCubigefunben werben? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 102.

iif.S33iefotlber3nNt^ine^Paraiieiopipedi gefunben werben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

11 nbsp;nbsp;nbsp;é. ?ïöie foil ber 2inb«lt cineéPrifmatis ober einer ecf iebten ©aul gefunben wer#

ben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

ïi7.^icfoü ber SnbalfcineéPyramidis gefunben werben? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 103,

118.Sö3ie foU ber^nbalt eineöCylindcré ober runben (gdul gefunben werben?;b. ii9.?ö3iefollber3nf)Qlt eineöConi gefunben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. lop.

120.SSBiefoil ber 3nl)a^^eineé(lumpffênPyramidi^ gefunben werben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

121.2S3ie foil ber ^nbalt oineé fiumpffen Coni gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 106.

122. nbsp;nbsp;nbsp;SSGir foil ber 3nl)alt einer sphxra ober ;^ugel gefunben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;107.

123. nbsp;nbsp;nbsp;iun man bie Proportion jwif(f)eH gleicfifèrmigen €órperli(l)en Siguten

crforf(l;en? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

124. nbsp;nbsp;nbsp;SSjonn ungletcamp;formige Corpora Dor^anben/ wie foil ibre Proportion erfor#

fcl)et werben? nbsp;nbsp;nbsp;pag.iog.

i2f.SCiefbli^n glcieamp;formige Corpora addirf werben? nbsp;nbsp;nbsp;109.

126. SOBie foDen glelcbforraige Corpora addivf werben / wann ble@eiten mit 0camp;w4unb.3bllfied«igt;«nfe9nb?ibid.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ts

ocr page 22

5*legijïer öer jentöc« ^ta^en/

127.5S3ilt;? iinglcid^formige Corpora addïrt ttcrben ?

128- ?lCie[igt;Uen 9le!C{)fÓnilt9e Corpora {'ubcrahiit iDCfbcn ?

129. nbsp;nbsp;nbsp;fÓJic fbtisn ungleid^fórmige Corpora fubcrahirhvecbeti ?

130. nbsp;nbsp;nbsp;«iciefollenbie Corpora muiripücirt obei’ öergcójfert mccbcn ?

131. nbsp;nbsp;nbsp;iH3ie follcn bie Corpora di vidii’t obec öei’fldn^rÉ ivci’ben ?

pag.i rp.

ibid, pag. UI.nbsp;pag. I I*.nbsp;pag, I 13.

32.3ÖBie foil ein^D^auref tvijlen/ tvtc öiclju eimm Cubifdjm @cl)ud) bonnoff)cn f)abe ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 114.

133. nbsp;nbsp;nbsp;iiBic fan ein 0}ïauerraeifïei; wijfen / wie bid er ?)]auer#(^teine ju einet

CO^auer bonnótben (jabe ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 11 j-.

134, nbsp;nbsp;nbsp;^^i3ami eine 5\uge{ bem 3^11 nadb/famt bem@cmd)t/gcgeben n)irb/n)ic fan

man bic @d;mcrc ciner anbern bem Bbü narb ciforid)cn ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

13 r. ^iOie fan man auj? bem ?9ïa§ unb @emid)t einer ^tugel/ m g}jag einer ait^ bern nacb gcgebencm ©emicbt ecfbrfeben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 116.

13é. üCann bér Diameter eincr.^ugcl/famt ber 5vugeb@pielung be§ ©efd)u^ed gcgeben mirb/ mie fan man alfobalb ju einem anbern @efd)a^ bie .^ugel/nbsp;jamt ber 5vugeb0pielung fmben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

137- üBann bab ©emicbt ber ^ugcl ju einem @tucf ©efd)uÊeé gcgeben mirb/ mie fan man mtflcn/mann man ein anberé ©cmid)t non Ongein gebraucbennbsp;molte / mie meit albbann ein @tucf ©efd;ü|eb in bet ^:j)iunbung fcpn folie?

pag. II7.

138. nbsp;nbsp;nbsp;ï6ie foil man aué jmeper gegebener ^ugeln ©emicbt / bgé britte nacb iSe#

gebren crfiinben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

139. nbsp;nbsp;nbsp;'iCie foH ein Corpus nacb gegebener $*ange/ ?5reite unb .^Sbe in ein anberei

nacb begebrter^ange unbiSreite nermanbelt merben/ unb bamit eö bocb gleic{)en3n!)a(f be^alfe?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid;

140. nbsp;nbsp;nbsp;‘^Qie foüein Cubu$ nad) gegebcnem^n^glf- itt ein Paraiielopipedum nad^

gegebener £ange nermanbelt merben? nbsp;nbsp;nbsp;pag. n8.

141. '-ü?ann berSnbait eineéGiobi gegebenmirb/mie foil ber Diameter jjierju

gefunben merben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 119.

i42,iieann bet^uNf eineöParaiieiopipedigegcbenmirb/ miefanmannac^ gegebener Proportion, beflên ^dnge/Q5reite unb .f)5f)e erforfdamp;en ? ibid.

143. nbsp;nbsp;nbsp;‘iCie feil ein ©locfengielTer / (mann ibrne ber ^f)on unb bie @cbmére einer

©loef en befanbt i(i/) ben^bon unb bie 0d;mere einer anbern ©loefen nad) iSegebren barju erftnben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

144. nbsp;nbsp;nbsp;iiCie foil JU jmcben ©orpern baé britte gefunben merben ? pag. 1 *0.nbsp;¦147 • iÖJie foil JU brepen ©órpern baé öierbtc gefunben merben ? ibid.nbsp;146. foil ein Cylinder nudb ber^ö^b? unbsajeite bergróflfert ober berficts

nert merben? nbsp;nbsp;nbsp;lüd.

i47.^ir

ocr page 23

welcöc i uttt) nbsp;nbsp;nbsp;cïflaret ttjet^ctr.

147. S3?tefottein Cylinder nad).9C9ebfne»:^ol)C unbiSBeite/ineine «nkre vfió()c

öewanMt mrben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. i2t .

148» ss-ic foU eifl Cylinder ttödb gegcbctier ^of}eunb iS3eife/in eme anbet’cïBei; teöemanbeftmerben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.....

i45*^ie foil em gegcbcncr Cylinder in einm flöb^wöon glctcber^obe wnb te ocwanbelt wecben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

ï pO.SGBic foU Cin Cylinder in dnenCubum iJCWflttbelt WCVbcn? pag. 12 J. Ifi.?Ö}tefoil ein Cylinder in eme.^ugelocrnjanbeltivcrbcn?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;taf.

I f 3. ïCic foil ein Cylinder in cinw Pyamidem ocwaubclt iDCi’ben/ wattH bie @fite bcv Bafeos bef? Pyramidis gegcbctt n)il’b‘^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^R- •

I f4* ^eie foil ein Cylinder in eincn Pyramidem oewanbcU wcittw ba§ befTen.

Perpendicular- ^0bebcc©citcnbecBafeos glcichfeOC? nbsp;nbsp;nbsp;pag.127.

iff.^Eie foil ein Cylinder ineinmConum nacb gegebenei*-Dobeoepwanbclf werbcn?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

I y6. 2Bie foU cin Cylinder (n cinen Conum ücnvanbclt toci'ben / toann bec Diameter Oeo Bafco» Coni gegcbCrt voirb ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 128.

I f 7..lö3ief0ll ein Cylinder in einetl Conum berwanbelt wetben/ ba§ bcc Diameter Bafeos unb bie Perpendicuiar.x^ol)e be§Coni emanbei’glettl)fct)en? ib. If 8.^tefol4u ^.i^orpern bdé bi’ittegefunben wrben/it»elcbeébcm einenanbeunbsp;gorm gbnlicb/ bem anbevn aber am 3nl)aU gieicf) fepe ? pag. 129.nbsp;if9*5£ie fonnenbte Corpora Regiiiariaburcb einanberoewanbcltmei’ben?i?o.nbsp;i6,o.?ö3ie foU ein Tetraëdrum iöcin anbecö Corpus Reguiare, obef aud) in cincnnbsp;Globum oeemanbelf wcrben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

1 ^i.,$£Cann bee Diameter einei’ 5luge( gegeben mtrb/ wie follen bie (geilen bee Corporum Regularium, fo baieinfonncn befd)i'ieben/gefunben wcrben? i jt.nbsp;i62.^ann bie (geiten eineé Corporis Reguiaris gegeben wirO/wie foU bie (gei#nbsp;ten eincé anbeen('orporisRegularis-gefimbcn/fb/ba§bepbe'Corporamitei#nbsp;ncelep^ugel mógen umfd)rieben/Oi:^rumfalïetwetben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

lé3..^ann bie @citen eineé Corporis Reguiaris gegeben wieb/ wie foil bet Diameter Globi. twclebee foldpeé umfaflfen fan / gcfljnben wei’ben ? pag. 132. j 64.?JCannbec Diameter einee5?ugc(emeéieben.^ctallégegeben wttb/wie fannbsp;man il)i'c®d)wete erfabren?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

léf fÖ3ie fan man au§ bem Diametro ciner gegebenen .^ugel eineé?)}]etalfó/bett Diametrum einet glei^f(bweiren.^Hgelemeé anbetnsDletallé bnben ? 134

jé6.?CCi^ fi'ii wan bie (geiten eineé cubiüacb gegebenem Diametro unb^bwe#

te eineï .^ugel/in iebem fOletall/bet: wie oielpe ^bdleincé allbieftgen Decimal (gdjui^é folfbe fepc / erfotftben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

ié7'. SBttiin bet Diameter etnet .^ugel / famt bem-©('WicbteiBféC)tté/ gegeben

wivl)/

ocr page 24

wirb/ wie fan nianamp;enDiamecrum i)on,ebeni5iefcj:@d)weréeitieértnbei‘ü Oetéfinben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pa» nc

Pag. I3f.


lég.SOöie foK auf eme gegebene gccabeLmca betSDöincfd einct Regular-giplt;:

naci) ïSegebi’en Dacgejtellet wetben ? nbsp;nbsp;nbsp;pag. 136.

ï 69. SööieioII an elnegcwbe Unea unb eimn barauf gegebenen ^nncfen/bci’ An-gvlui Gentri cmet begcbrtcn giguc sjeefertiget weïben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

i7o.?£8ie foil auf eine gegebene gecabeLinea cine begel)iie Regular -gigm* be# febriebenwerben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag-13 7*

i7i.5Ö}iefoH/wann becDiameterCirculi gegcben wicb/bie@ei^e unb ber bc# gctH’teSiöutvISJincfeigefunbenwerbcnVnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

172. SlBiewirb DieCircumterenz eineoClcculO nacb Q5egebrcn gefbcilet ? ibid. i73.SSDiefoUineinen€ii’Cu! eine Rcguiar-giguc befcbriebenwerbcn? pag.138.nbsp;174* ?83ann eine Rcguiar-giguï gegeben wirb/ wie foil bec Semi-Dia meter biec#nbsp;JU gefunben werben ?

i7f.'JÖanncin^l)eiloonbecCircumferenzeinco^a’cul^ gegeben wirb/wie fan man eefabren / ber wie t)iel(ie folebee feoe ‘inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

176.50iefoll ein .f)aupt??Kip einee bejianbigen Regular giguc gemaebt obec auf# geciffen werOcn ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 13 9.

177.2l?ie foil bee Tangens an einera Angaio redo cineö gegebenen ?SBincfclö gc# funben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

178. SÜDann ber Radius unb beffen Tangens gegeben wirb/mie folie beffelben «ötnefcl gefunben werben Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pag. 140.

j 79• Söie foil ein iCincfel nacb '^egebren formirt werben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

180. SODie fan man eine Regular- gigur in einen Circul befebreiben 1 ibid. 181 • S83ie fan man erfaijren/wie üiel ein gegebener iSöincfel @rab l)alle ? p. 141.nbsp;I §z. acie foil man einen Sa3incfel nac|) i^ege^ren formiren/wann beffen Radiusnbsp;gegeben wirb?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

X)on ÖCb TRIGONOMETRIA.

Linea Chordarum.

i.^tt Wa^ bicitcf bic Linea chordarum? nbsp;nbsp;nbsp;Pag. 141^

i. nbsp;nbsp;nbsp;58ic ijl btefe Linea citigetficiU ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

j. Wiefdnman txnSwumreóium einc^gesebctidtSSiincfelëfitilien?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

4. nbsp;nbsp;nbsp;fan ber sinus redus einc^ ïBincfel^ gefunben roerben/ roann bie £4nge be§ Radii gege»

benmirb? nbsp;nbsp;nbsp;p. 144.

y.vffiiefannjan eine jebe Regular-gignr nbsp;nbsp;nbsp;burcb.Oülffebiefer£iniea«fveiffcn'?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

,5Bann ber Radius cinec Reguiar-gignv geg^jben Wirb/ wie folie bic Chorda ober berofel6c4 ©eife hierin gefunben werben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibiJ.

7,53gt;ann bie ©cite einer Reguiar-giguv gegeben wirb / wie foU ber Radius hterju gcftmbcit wevSnt?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p.i4f.

s.fsjic

ocr page 25

tDeIc|)c urtb ïgt;eufncD etf IdreÉ lucrDctt»

«. sffiic Fan man erfal)vcn / wie niet ein gt’ücbener SCmfFcI ©raö {mbe ? nbsp;nbsp;nbsp;Pag-Mf'

ji.ïBann b£rR.adius befanbt gegeben wivö/wieFan man ben©i-abbcggegebcnen5ïBiiufeir crfDïf^cn?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14 s.

ïo. ®ie füB man nac^ ïBcgebrcH einen OQincFcl formirctt ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

II- aJann bci’ Radius gegebcn wirb / wie foil cin ®incFel nacb Scgcljrcn fonnirt wccbcn?i47-li- iffiann bie chorda cine^’Bintfel^ gegeben wirb/nne foU bet Radius gefnnbcn werbcn?i48-n.SBann bei) einem Angulo reao.Bafis nnb Cathetus beFnnbt gegeben Wïïben / wie jfi bie Hypothenufa JU fill ben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^id.

i4-5lGie foUeu an ciiitm Triangul bie ®incFcl gefunben wcvben ? nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

if. 3a3annbii)fincmTriangul3.©eiten nnb i.2Din(fel/weidser ber einen bcFanbfen©citen gegeti nbei- |fel;et/beFaubt gegeben wevbcn/ wie ii? bné nbrige ju fïnben ? pag. i4lt;gt;.nbsp;lö-aSann bepeinemTriangul t.©eiten nnb i.$a5incFel/foèWift^nbepbcn befanb(en©ci.

ten liget/gegeben werben / wie ift baf? ubiige jn fïnben ? nbsp;nbsp;nbsp;p.iy o.

i7-Söann an einem Xriangui x.aÉincfel nnb eiue©eifen befanbf gegeben werben / wie ift baé übrigc ju pnben Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p. i y i.

iS. SQJann an einem Triangul atte s-Seitenbefanbtgegebenwerbcn/wiefepnbbieSlïincfel JU fïnben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

®ie werbteSeite/

Tbwi berLincaSinuumamp;Tangentium.

I. 5Bic werben bie Linca* sinuum amp; Tangentium nnfgcfrngen ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p. ifj.

^ie folie bet Sinus reftus eine^ gegebenen SSJindFel^ gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;«y 7.

3- 2Bann aber ber gegebene SBincfel uber 9o.@rab bolt/wie foil ber sinusredus gefunben

werben? nbsp;nbsp;nbsp;ibid,

4- nbsp;nbsp;nbsp;38ie folie ber sinus verfus eineö flBincfefê gefunben werben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p. if *.

j. SBaö wirb burd) bie Sinus bet) einem Triangul oerfianben? nbsp;nbsp;nbsp;ij9*

lt;5.5Bal wirb bureb bie Tangentes bet) einem triangul nbsp;nbsp;nbsp;oerftanben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nïi*

7,5Sann bep einem Angulo redo Balis nnb Cathetus befanbt gegeben werben / wieiflbai

ubrige JU fïnben? nbsp;nbsp;nbsp;p.i64.

«? SBannbtp cincm Augulo redo ber Cathetus nnb bie Hypothenufa bcFanbe gegeben wcr« ben/ Wie ifi ba^ óbrige ju fïnben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p. i(5y.

j.vJBann bep einem Angulo redo Bafis nnb Hypothenufa beïanbt gegeben werben/wie i|t ba^ftbrige JU finben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.

10. ^ann on einem fcamp;nrffwin(flid|ten Triangul i.©eifen Jinbi.xBincfel/welcber ber eineti

befanbten ©eifen gegen fiber ligt/gegeben werben/ t|ïbicgrag/wie baé ubrige jufin*

ftn’ nbsp;nbsp;nbsp;v.166

II. nbsp;nbsp;nbsp;SBann bep einem f^arffwindflieamp;tcn Triangul i.SJBincfel nnb i.©eiten befanbf fepn/wie

foUbaé ubrige gefunben werben ? nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p 167

11. fSann bep einem f^aifwincflicbten Triangul i.©eitenunb berSBincrel/fobartwifdteti

ligt/ befanbf gegeben werben/ wie nbsp;nbsp;nbsp;ijl baö ubrige ju finben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibij,

»»,5®a«n M einem f^arffwtndfli^fen Triangul alle trep ©eifen befanbf fepn / wie foi' len He'ïBmtfel gefunben werben?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„.171.

«H finem jluHptf»windf{(eamp;flt;n Triangul jwep ©eifen nnb ber ftumpffe SBincfei/

b nbsp;nbsp;nbsp;welcber

ocr page 26

5lt;?e9ijïcr jent^cttgrasett/iDclc^e beutltd^ ctflarethjcrt)?!! ?

welc^cr bcï einen édtcn gejcn iihtt ligt / 6efonbt gegeten tscften / ic i(i

tibvige 511 i nbsp;nbsp;nbsp;p. 171.

IJ. SKflnn ati eiticm (ttimpffftn'iicfli^tsiti Triangul i.(feiten tiitb cin fc^arffer ®incfcl/ it)el^ei‘ bet einen Seiten gegen iibee ligt / befcinbt g'egeben toerben / wie i)i bn^nbsp;fibvige jit finben ‘tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p. 173.

jg, SSBönn nn dnem (InwDfiroincFliclifenTriangui i.^dten unb ein bnrsmifeben ligenbec fc^nrffetvïBincfel befnnbt gegeben weeben / wie ift ba^ ubrige ju finben? p.i??.

J7.SÉmin nn eincm(iiin)g/twii!cflic{)tenTiiangui bet ftumpffe-ffiincïel mit ben a.geiten/

wel^e bcnfelben befc^lieffcn / bcfnnbt fegn / wie ift bag nbtige jti ftnben ? p.iy». i8.3Bann an einem fimnp/fwincHiebten Triangul ölle s.Scitcn befanbt gegeben werben/nbsp;Wie fegnb bi« ®iacfel ju finben ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p.jgi.

g 9? S) € t?eg 9\e9t(ïerg._

0(iicftt)unfc]pimöé0ct)ic^c/

SBele^e

©ent ^evm Autori ju f^ulbigen S^rcu beofegen ^tnige (Bonnev unb

^3\o^SCBelfc^ec/ gngelémann/ ^ollanamp;CE uni) Sl*«n|e^/

“ nbsp;nbsp;nbsp;S)ic 3f)u in curen CBufen

@(I)lje9’f ein Apoiicné ?D?ufeii/

vjficrtig’turanie in eim6'^euticf)«n@cï)ö§.

amp;cn ©^effclt jeigt bef SGDdt mil feinen ©clfrifffcn m ®a§ öU(amp; bie (lebc ©c^mabeo/

S)ei’9feif|gt;cn ©aben ^aben/

SGBomi't man feir^m @0^^ unb ’7?acf)fien bimen fan.

^iebt fcblafft bet' ^eutfeben (ginn / niebt fei/ït bet' (gebmaben ®eilï/ gt' maebt/ unbiflbefl#nnbsp;®Hrcb tieff # erfabtneé SOBiffennbsp;3u finben / bi§beï fein fcerabec ^unflfet meigf.

00 lebel wcrti^eo ^nupt / macl)f guren ?Ramen gtof/

SJ'amit mie fernei: [pteeben/^

S)et:S^inben(g(bimpjT ju radben:

SSJelfcbtb/ €n0elémann/ «öaüdnbet; unb Sran^o^i

S)em .^enn Anitori, feinem wettbefïen ©énner imb f re «nb/jii ««Del» geênem ©ancf nnb woluerbfcnf en ëf)ren gef^rieben bon

Chriftóphoro^mtf en / 2)i€ncnt ttm Wow ®0wee JU Jöevnjffnw.

ocr page 27

[etiBcfeeffelt ^iier^dll l)«t Sew gefangm/

___» ^aum ülê gr^ui^ befam m gblen geucivcrcf ^ S^unfi/

®ie örofie ^ricgcé.glamm i(ï ï)ama()l aufgegangen/

UnD fllfo mt Die ?0ïu() bet »iicbt umfunp/

S« lemen / me man foU bem f#auen geinb begegnen/

?0^it Sïonnec # ^gel # Q5li^ / «nt nbsp;nbsp;nbsp;? unb S(}?öcb # ©efebop,

?Run Qba®M unb^vul) bie@ta« unbSanber fegnen/

[mtH mannoï cincmSabcbengblenSneben fc^fop.]

^0 rooit Sbr bocl^ ber 2ï?elt mit anbern 5?tmPen btenen/ man auf allen ^all ooctrejflicb nu^en fan.

S)aöSie(bt/ (b be»gt; bem jCvieg bell4eucbtenb blt;rt gef(l)ienen/

2Cirb buteb ben gnebcné?©lanè nodb mebr gejunbef an. j?ein©lt;4)efr«ï bimt amp;en(Sd)ein bee fd)onen êbiwlgtrablen/nbsp;^te^rren©t^c^cit6@inn ooUfommen bilben ob/nbsp;i|07 cm roitb mit feinem @olb unb fbeuren S^ancf bcjablcn/

(go roobl bie 3ii'CfeU(gdgt;cifft alé im ben^untUcc^egtab/

Unb baó gefcbmnb unb lcicl)t/ mit^upimb Sinmut^finben/

SEGaé m^^er ^opff botkin buteb lange ?0jub gefutbt.

SÖ3ie enge roetben fttl) bte Simpler (gud) öctbinben?

SEBIe banefbat roetben pe geniefifen ©uteStuebf ?

SlBie febnlicb njctbcn fie fut (guev Seben fleben?

Sn«£)offnan'g funfftigbin nocfymancbeéS^temSledbf/ ^on^wé^eii^eêgcur entjunbet/ anjufeben.

SÖSir aber roünfct)en(£ucb^/ aup tEeusbetbunbnec*3gt;fIicbt/

Su bem erlangtcnDèubm/ ben€uerglcip ccroorben/

Qjecbicnteé ©lucf unb.f)ei(! @o lang fmb un)’ret@ttttt gaulbabet/ gurtenbacb / unb anb’re niebt geporben/

5lfó (ang^e«0^effelt nocb ©eip/.|)anb unb^eben baf.

£)em .^entt Audtor blefc^ mr^Uc^en 523ec(f#j» Oien/iKc^eti S^re n 5cpgel)?a(bt/

TDo» etUc^c» guten

nic^t ber5t)emant^@tein m erp pcb laffen ^mingen ‘ Sn ©olb / bamif bem Slug’et bollen ©lan^ mógbtingeii’nbsp;5(}ju§ niebt bie roeiebe «ajoHnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

©iel ©ajfte fd)lu(ien?

5(ffo

6b Pc- ben ^gnn wie ^«tpur lieten foH r

ocr page 28

2llfo wcr wil fcamp;icfeti/

3u weifeti fein QSei’flatit)/

Sen^iugen in Dem ganècnSanö/

9}?u§ ailerbant)

Slu^ubcn unö mif 5ott|iem S(ei§ jïdamp; fo 6cmul)en/

S)a§ jr)n Dec Mufen@cDn«(lec?f(f;afft ju ji'^ jiclw.

Ob gleirfj Deê Mida$ /

UnD Joyis 9\egen#©flb

@ac offt DurcbDcinget S)dcd wn nuc Ducd^ ^jéen/

guc Pinclus~@pi^en ©ekbcfnttifeit

©elangen bicc in Diefec geit ...

^en Qlt;^effeit wie foK’ ^bn gebuf)Clidb idb bcfoben;

S5aé iSucbec ? ^aar gibt uné lt;3)ei:wunDcungé DOüe ^roben/ S)g§@ein begabter©eiftnbsp;3n ^ur^’uné rubmlieb weibtnbsp;gc'loh't auf fdbweceSc«9«n/

S)ag.feib(iett Archimed nic^tó wicD DamiDec fageu.

/ kit Cé Lennep fclgt;’n/

®ec SÖGelt # befflnDte amp; wirD gcwi§ cnfgcifïect jleb’n/

UnD Dicfcn Xï)unDer; ©tub’ ecbcben / wie et Fan;

^ie ?9kcgen ^ Oïótije pfïegt Den ^ng / fo folgt / ju weifen/

©arum i(ï iSx febf M ju preifen/

©a^iSr eë fcbon fo weit gebracht UnD.|t'f|) Die graue gciP perbunDen (jut gcmacbt.

3(1) preife nunmebr fein Perewigteé525eglnnenj gift! DancFetfeinen©innen:

©It! DancFetfetner^unp; gilt! DancFet feittec©unit;

^|t einen £örbeer#^ranê ««f fein’@eebtfe «öaare ©erÖÖ^'^pom.Öiwmel geb’^böti^ng gefunDeSabte!

5fcb ia! Der^cJcbfïe wolte ^erl5ngern feinegeit/

5öa§ (Sc micb tebren folte mebr©efcbicF(idbFeit.

J. Ë. Franck, bet Mathemacifc^CIl ïvwnpen JSefliflcner.

f^inieitang.

ocr page 29

'inldfung.

Sllt) nac^ S(«f?flt;rti9ung mdttts

Proportionai-9trfttïl^/likrfCöte tcf) kp 5? ttur fèf^fïcn / ofe «tcfit ctm ctn it)o(fctïerönbsp;^em ^atiki}cr(i^^-3)ïaittt bcciuemerj^nbsp;Inftrumenc ,afó erft kinK)m^/5U fott'^nbsp;bcrbavcm tinb ^tntrdgftckcit Hntc crfonneitnbsp;mvkn / \t)eïcké/ naci) rciff(icktttèltt|^Dtct)tcn / mitkrnbsp;*S)Uï jfc 0^ttc$^/ kïb eiite g^ntt öeit)(^ntten/ fo/nbsp;etitiöcftek Jituuk cé kp mtr Qcickn/fcf^sc^?nbsp;t)or mürl)tö aeadamp;tet / ^urcf) cffentltcktt Xi wcf maipnbsp;pcommunicirCtt*

-OMck^war anfatt^^ ttocf) k^ mtr jukklteu/ititt) tcrjMttttöcm£euteu krafeickttannbsp;kinken jit ukr(a|]cu kfcf)(o||at/ïieifc tcf) mtef) t»ocö noclgnbsp;en^ücö tarju krcteit. 3tf) k^ftc aber (nenitnen cbcti

tic tut Proportional-Inlhument UU^CltOUimcllC Methode , meii iic-()tebcroc fck mo(;f / «nt aié (cidjt faf^ feu/ aufócttommcttmorktt*

ocr page 30

a nbsp;nbsp;nbsp;^inlcitung.

kfdjtetbe tc6 t'Aé du|ferïic6e inftrumenc, «acfiöctienté ahtNcEtuten aKe/ foaufa((cn0cUettk^^

pitW/tarfcp aitcf) nbsp;nbsp;nbsp;Exempla gefrarfam nxit^t^

t(jctkt vrorï'Ctt/weilHcfei^SucStctu meljraufl^ettgemct^ ticn'éiauii/fomttnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i(möc(;et/afó awf Ht

0e(c!)itcn/aiiöf5 3« 2$etmc®tuttö t'clfeii tin jetcr mctite (Sittfaft mtt ö^ttetötcm29Biaettamtc()men/nbsp;xctitht \i)n alet^ann mc()rcrcv iintgt; $;ct\]tmnbsp;fcfjafft (etien mtgt;.

20citer/itntgt;3iK^tcitlt;^/«mfo wi ffdrcr^umfaf)^ ren / fo tft ntcf)t t)er()aïtett / t'afi / ob icl5 ö^^tc6 tgt;ie(er(e^nbsp;iKA§^0tdk in £tnien anf l)ctt.^uv»ffcrr^35iattett

^cg iHanm^ / tannoce ctn jeKr / ter f^iöc nacf) nnfcrmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tcfontcre^ anfeertlfen/

aUttgt; (eicttlicl) finten wiet / tmlgt; tft temnact nnr aliein einc ^nirctfnng/ m tx foictcé ^fit^a^ner tringen fotie*

®niten^/ fan au($ tiefee^ temercfet irerten/ tag tie

fióri?erM)e Stunten aliescenographifci) anf^ertflén/ nnt m t$ noil)iö/tte0rnnt^£tnien angctdnget inorten.nbsp;iècïanöcnt ater tie TenninosTechnicos^tie SBeifénbsp;netmen / ütcr^ nnt nnf erficf) (leifen / ()a(tteren / dupli-ten/tripliren/ amp;c. gefctietet a((c^ tnrcg-Onfffe tegnbsp;•?)ant^3trcf ni^/ wit aïétann tie Praxis einem /eten taftnbsp;(einen ttgt;irt ? ‘ïi^etme tertaiten tie Svetteit/tiegn !0tag^nbsp;@tat ten ^nnrt^33eöicriöen jn oSèriren / nnt wac^enbsp;ten3lnfattönbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3m

ocr page 31

3m ‘0^amcn 3^^^?

55on ?«6m(tu»9

Wc voivb bicfcr Vna^;6tab ^ubercitet ?

löfferair beo eitiem^cbretnec/ober ^ifc^fer/

eon gutem/ boïten uni? weifiên .^ol^ cin ©tdbfcin jurieb' tm/einm (Scb«rt) !««9/ «no obngefdbt t)ret)Q}icffeb3ollnbsp;bief / obcf auebbiefee/ Damit manfolcbcö bobl augbrebeh/nbsp;unb mit ctnem gcfcbi’flufften SDecfel bcfcbltcffcn/ unD an fïattnbsp;cineé Seöee ^0vOi)i’é gebeaueben fan ; foldbeb mócbfc aiuinbsp;m\i öon gcfcblagencm heffing gcmacj)tn)cvamp;cn/ welcbe#nbsp;(td) in strappazirung weniger ruinircnldlTct/ obenmit eincni!^ecfclcin/ bamitnbsp;eince SiïCfel / 3iei§fct)er/ ^lebffefft.unt) anbevé/ waö bicvju nbebig/barinnennbsp;baben fan, ^ui' biefeé l(t .n 51cl)f ju nebmen/ ba^/ tvei’ folcbe^ gebraudbmnbsp;tvil / fcineö Oftbö iujïen unt» geeecbten @cl)ucb in SiufOagung biefcfS g}?aamp;=nbsp;©fabé fid) bebicnc/obwoblen biefci’ obci-ein anbeeer @^ud) in operirung annbsp;oliën örtben jumOebrauebfebon gnugfam/bann/waö eincr mit feincéörtb^nbsp;SCÖercffcbucb mifiet/fc» fan er Docbquot; Ote 9\ecbnung auf ober nacb biefem aufige^nbsp;tbeilten ï:^ap(lab anlïellen.

55on Sintbetfung bej^ Si?af5 ^ ©tabs.

2. VDtevDitb bicfcr\TTapï0tab cin0ctbcilet?

S)!efet9^a§gab mirb tn oict (geiten ober ac^t Sinten cingetbeiict,

?. tDel(^c£tnien bcfïnbcn fve^ auf ber crflenSciten^

Sluf ber erffen Linea ber er(ten @eifen befinbct fi'cb ein bolber Ulmifd)ec ggjercfféud) in é.3oll / unb jebet goll in 12, ©ran getbeilef, S5ie ganfeenbsp;Sdnge i|f ein (gebud)/ weldjc id) ben gewobnlicben 9)?a^?@tab ober (Sdjucbnbsp;nennen wil.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

^ufbiefecLiaeabeftnbet(kamp;flUCamp;-uieLmcaChordaruni in igo.örob ge^ treilt,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21 inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2luf

ocr page 32

4 nbsp;nbsp;nbsp;t*Teu.# crfuntgt;ener

, 2(uf ttt anbern Linea bcfïnbet vwicamp;erum öcv ganée Ufmifcamp;e S33crcF^ fd)U(I) / fo(cf)ei‘ abci’ t(I nur in lo.goU/ tmb jcDcv 3oll in io.©ran gctbeilt/nbsp;btcfen nenne icl^ ben Decimal - @tab.

4» ïlOas fur Stninï feynamp; auf bcr antgt;ern Geiten 5U fÏDÖen i

5(uf bet embern Geiten/quot; bce britten Lmca, jji uimifclieGd^nd^ in 100. Geotnetrifebe Obec Qiiadrat - gdll öU§9etl)Cilet / unb tvirb Unea Geo-metrica ober Quacirata genannt

5luf ber oierbten Linea befinben ft'c^bie CylindrifcbeSoa/ reic^etbig öuf7f.Sbll/ tToelcbeLineaCyiindricagenannt ivirb.

s. VDeli^e.£inienbefin^eiT ftc^ auf ber brittenGeiten?

Sluf ber briften Geiten unb füngten ünea ig bie Linea Cubica, öllwo . ber Ulmijl^e Gflgt;ucf) in looo.Cubifebe^olI getbeilt i(i.

Stuf ber feebften Linea i(i JU pJtben Lmca Arithmecica, alln)0 bet GcgUCb in a.^t)eil/ unb ieber ^beil in loo.^beil getbeiit ig.

lt;5. tïielcbe .Sinien fcynb auf ber pierbten Geiten SU lïnben i

2luf ber uierbten Geiten unb gebenbeu Linea, befïnbef (i'cb bie Linea si-nuum, in 90.©rab getbeiit.

Slufbee aebten Linea begnbet 0cb bie Linea Taogentium , in 4f.@r«igt; getbetlL Vid.fig.i.

!55om ©t6rau(^

ber er|len Linea ober bon bem ^cibofjitnc^en

3Bcr(ffcettcg»

j, was wirb biefe Linea ober ber Qewóbnlic^je Gebueb gebrouebt i

¦ Lineam Ober ben genj^hnlicbeu Géud^/twfdberin ia.3bü/ unb jeberjSoUin ï2,.®ran getbeiit i0/gebrau(bet ei» ieber Mechanicus ober ^unb^nbsp;ioercré?yj?ann / miflfet barmit eine ^dnge/ ^reite unb ^6bf / waé ibme jwnbsp;orbeinn writer bie 4)«nb fommt j Gclel^r Ig weit unb breit / «nb ren wngeti

Sabren

ocr page 33

tïïa0?©tab. nbsp;nbsp;nbsp;s

Sat)tctt lgt;ci’ iti bctti @c6raucamp; / bal)cro kt} if)n cjuc^ ben gewó^nlic^en ?ÜJa§# nctiBC. Slllein tfï folcamp;ec in ^u^i’cénung bet flacben wnb (Sorperlic^jennbsp;gigurcn etwaé mü^fam/ langfam unb eerbrie^iicl).

2* Wc ïotrb cin Corpus, wcld^ce mtt bém gcvoóbnli^en @cbu(^ gcmelTen rocvbcn/ au^gerccbncti

E. g. €in@temme| I)ot cinen geöicrbfen ©teiti / wtflfcf fokbeft mit bcm Ö«w6l)nlid^cn(gd[)ucï)/ pnbet beffen ^dnge 4.@cbucf)«nb i.Soll/ bte^Sreittnbsp;3. @cb«cb unb 3.^11 / bie ^5be i. (^cl;ucb unb i o.goK. ÏRun felle er beffennbsp;Snbttlt finben/ wie piel föl(beeCubif(^e^c()ud)unb3oll b^'lten móebte?

3d) ^nbe bier beröran unb@crupcl niebt gebocf^/welcbe offf bep mot^ cbcmMcchanico «iebt geacbfetmröcn / unb Docb m Ci5rperlid)en Swingen ei»nbsp;|iemlidgt;eö au^mfld)cn.

• ^

4. i,

o i 3.

Êrftlicb ttebme icb bie £dnge / nbsp;nbsp;nbsp;^

Multipikirefolcbe mitbe^^reke/ i

/ // la. 6.nbsp;o /nbsp;la. 6.

® / //

tbut 13. 6, é.berfIflebeSrtNt.

m({ ber4)ébf/

o /

* nbsp;nbsp;nbsp;I.IO.

f 1! ///

130.60.60,

ó t II

6. 6,

/ // ' 5.1 ï, -

13.

^b«tbereStpern^e3nbölt begeteiné/ 34,

f

öber alfo/ fö off( idb ia. pnbê/ werffe icbé bibweg/unb gibt ein ugnéefi pnfolQenben/fllé; -

^3

ocr page 34

o /

4. 2.

o / 3» ?•

n

6.

o / I. -» /

1

ti)«t 13. 6, nbsp;nbsp;nbsp;becffacle Snaait.

o ƒ I. 10.

ö nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/7~

II. nbsp;nbsp;nbsp;5.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f.

o nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

13. g.

“quot;ï nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jv~nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Facit 24. 9. II. öei: ^óïpccliclamp;« nbsp;nbsp;nbsp;©twtté,

SOBirb alfo auggefptodamp;cn/ a4tCub5fc^e@d^udamp;/ 9.(Scbacamp;f#(gcamp;udamp;/ unö

ii.55fl(cfcii^@c0u^.

3EcI) wit ^icc nic^f jeigw / wie man biefc SnbUn jcicamp;nen / 5eI)Iett unb (Uj§fpml)en / nocï) bacmit addicen/ fubtrah ten / muitipiiciren unb dividitetinbsp;folie/ fonöem itur etnem /eijeit ju .^epn^obiaó53euteln/ Cuntaö sOïerjen/nbsp;^einriefe ^Seeren /, uni) (mOete Mathematicoi, wetcïic f)imigt;n weiflaufftig ge?

fcïitleben / oetwelfen.

9}?art fan eé au^ auf fotgenbeSGBeig/ Öemé bie obige ju febwee i(l/ recb# nen. ^lé man madbe tgt;k0i)ucbju3oH.

® /

• nbsp;nbsp;nbsp;1

3. 3.

I. 10.

: ; ¦

7quot; .¦ ¦

iz.

12.

/

quot; /

39.

23?.

22lt;

ocr page 35

maf ^ Stab.

li

42500,

i728.Cubifc]amp;ei‘Soa

J.Cubifdxc 0CIamp;UCamp;.

C4

Cl

^ ^ ^


refid.


fac, 2V Cubifc^er ©c^ud^ / unb i4'2Vcubj*fcb^r 30K/ oNc


(i rcfid.

\^5.©eböcl)t^©cbiic|/ Httb u,5Sfllcflt;tV

ry^} mm/

öi)^ïö(för Clnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

^ nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 *gt;

^ P nbsp;nbsp;nbsp;ffnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}2(nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fxnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fQinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^124,

/ ¥ nbsp;nbsp;nbsp;¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥j ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ f‘j¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥[.

/ nbsp;nbsp;nbsp;/¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¥ ¥nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X

X X

,5)jetöu§ fatt eincr/ fwïmwlitb ber bi'ïSï nbsp;nbsp;nbsp;ffltl/bie^cbtverig#

5«b wil

ocr page 36

S nbsp;nbsp;nbsp;iTTcii ^ crfunbeiier

^d) wil cincn (cic^tern SSBcg be^bem Decimal-^tvib jeigen/ imb bamit Den9CWD!)nltcf)en©cr)iicl) nicl^t oewei’ffcn / fönbem weifcn/ wic Die ge#.nbsp;tï»61)nlicl)c in bic Decimal 3011/unb'bingegen Dije DccimaU3oü in bie gcwóbn#nbsp;lid)Ct3cgt;lI 5U ücmanbcln feijen / wie unten folgen wiïb.

(gonjien f5nteicbaud)alll)«r buedb biefen gewó^nlidjen ?|}ïa§#(gtab jet# gen / wie bufcb beffen ^ulffe bie ©omien#u5wn.auüureilfen feon ; weilennbsp;ttbei’(Jafpar Uttenboffer infeinem P«de Mechauico, unb aup il)me4)erj Narcif-fiis 0cbweblen [olcbeé anfó^eue an^aggegebcn/gié wil iel) bietmil einen je?nbsp;ben bgbin gewiefen bnben.

tDas ifi mc^tr auf ökfer Linea $u finbe»?

2luf biefce Linea beftnbet ft'cb «uef) bie Linea chordarum, gcf)órct jui'Tri-

gonometria, tuoDon wit uiitén b^nbeln wollen.

23om0e5rauc$ t'erankni Linese o5»erJJcm Decimal”0tab*

ï. nbsp;nbsp;nbsp;t)icfc Linea eïnttctl^eUt'?

:^f)iefeLinra , oine^ Ulmifcl)en SEÖei'effe|)ucl)é lang/ ifï in 10.30II/ unb je# bet Boll in 10. ©tan getbeift; man fan aucl) einen jeben @i’an bem Slugen#nbsp;9)ïaj? nacb/ fut lo.egmipel geiten faffm/ alfo gleid)/ wann bet(gd)ucb innbsp;looo.egcrupel getbcilt mate / welcbcn mit amp;enDecimai-@tab nennen wollen/nbsp;barmitman alleO auf eine leidble unb bebenbeSlttb nuffen / teebnen unb aufj'nbsp;fptcdjün fan.

2. VDic ttjirb MefcpDecimal-6tatgt; gebtauebt?

piefen Dec'm*! - (gtab ober @cbud) gebraud)c idb wie ben gcwóbnlicben/ unb mclfe barmit bicSange/ i^teite / ®icfe/ Jbóbc obct^icffe. E.g. ©nnbsp;©teinme^ miffet einen geoictblen @tein mit bem Decimal-©tab / finbet

o nbsp;nbsp;nbsp;tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

beffen ^ange 4.@cbucib / i- BoU / 7.©tan / bieQ5teite s.lScbucb / z-BoU/

II nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;//nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l/l

f.©tan / unb bie!^icfe obete^obc i.©cbucb/ S-B»!!/ 3.©tan/ 4.(gcrupcl. 9ïun oetlangt et beffen Snnbalt ju wiffen / wie folie et eé butd) bie 0iecb#nbsp;nungftnben?

^iefeó MuUlpliciten gefebiebet / wie fonff gebtaucljlicl) / nut bai bie Signa addtft / unb bet^nnbalt / obet bati ^'acit au§gcfprocl)en wetbe 1 wienbsp;obenewebnle Auihore$ foicbeé befebteiben / alö

® ! 11

4 I 7*

ocr page 37

Vnaf5^Stab,

o / H

4 I 7*£«tige.

o / nbsp;nbsp;nbsp;//

208 f.

8 3 4-I 2 f I.

/// ////

I ? f f 2 f. o / // ///

_I 8 3 4-.^icft

f 4 406nbsp;I o 4 znbsp;I 3 f )• 2

o I II lit IV V VI vn

Facit, 2 4 8 j- ƒ 2 8 f O.

?tühici' i|] 511 tvifp / ba§ iooo.Cubi|cjt)(gt; 3ö(l eineit CubijcDm @c()uc^ wac^cn / lint) tfecbcn alfo niir bic Cub’fd)e 30II gufecfpi*ocl)en / bic übvigenbsp;Minutias laficn btó Mechanici fal)i'cn / uiib wicb obigc alfo flufigcfptodKnynbsp;-24. Cnbifcbe @cl)ucf) / uiib gff.''wbifcbe / bber 24. Cubifc^e @d)ucl)/nbsp;8.^Sd)Hc!jts@d)uc5 / f .^a(cfcn#@d)ud) / unb f. Cubifcbe golf.

5, tOann tint üangc / 3veitc ober ^oiye gegebcn ttgt;tvb / fo mit bem getoobnlti^cn Gt^ucb gcmeffcn njorben / wienbsp;to man alsbann foldbe 5oU in Decimal-^ollnbsp;i?crvi?anMn i

E. g. tvccbc gcgcbcn cine ^mige / fo mit bcm gcn)ól)n!id[)cn Gd)Ud) gemeffm mocDcn / folclx fci;e lang 2, (^cbucb / 3.3'-'*^ / 7* ©i’t^n / mie faitnbsp;man miffl’n / mie niel cö nart) bem oecimal - @cl)iid} aiifïmae^f ?

S)ie@d)ud) bleiben unoei’anbeid / meilen einei’ fo lang iji / alö betaiw berc / ope.ire alfo inii* mit ben Sollen, 3cl) nebme oon bem «emóbnlirbmnbsp;©d)ucl) mit bcm Jbanb^S'tcfiil 3.30II / 7.@ean / dclle föld)e auf ben Oecinbsp;mal - @tab / unb fel)e / mie oiel |old)e Soil unb ©ran geben / finbe aiifö ge#nbsp;nauefie / \'m «Ifb /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^nge fci)e 2.Gd)ucb / 3.30a / ober

2x§.©Cl)UCb.

^ nbsp;nbsp;nbsp;4.trann

ocr page 38

) o nbsp;nbsp;nbsp;rTeti j erfun^etictr

4. VTct»» eincS-flnQc init ö»cm Decimal-0tab gcmeffen ïtgt;oiv bcii / ivie ifaii mail fclcbc in bae QCroolinUcbcnbsp;Vnaj3 rervranbeln i

E. g. gé tt)eri)e gcgeben einc batige / fo mit amp;em Decimal - 0cl)ucl) gc^ mcffen ivorben / 3.@c^ucl) / 4.3‘gt;ïl / f.@ran / folc^c folie In bné geiDof)n^nbsp;licfie g)ïnf3 ocmanbclt wevbcn;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f’*^lgt;^ /' ivie öicl folcl)Cé macbe ?

3cl) nei)!ne won bem ''ecimai - @tab mit bcm Jóanb^Sii'cful 4.30II / f. ©tan / baè Ijl 4i.3oll /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ge'i^obnlicben @($ucl) / unb fe#

hc / mie biel folcbegeben / pnbc f.3oll/ 4gt;©gt;^lt;^n f ifi alfo bie ^ange nac^ bem gemól)nlicl)en / 3.@cl^ucf) / f.30II / 4gt;©lt;‘fln.

5, VDte fan man buret) Aülffc biefes Decimal-Btabs

addiren i

g- folie jU 4.(Scl)ucl) f .30II / i,@cf)ud) s.Boll addiren / unb in eineSummam bringen.

3cb laffe bier aiif bem Decimal-(gtab bie 3oll oor @cbud) / unb bie ©ran oor 30H geiten / nebme öon bcm D^ciinai @tab mit bem ^anb#Sie*nbsp;cful 2.30II / 8.@ran / an ftatt a.@cbud) / g.^oU / iinb 5cbie aiif bem Decimal - @tab 4.3oll / f.@ran / an fiatt 4.@d}iicb / f. 3oli / babin (lelie Icönbsp;ben einen gu§ bef ^anb^Sirdulé / unb febe / mo ber anbere gu§ überfi'd)nbsp;binlangt/ finbe 7.3ol( / 3.@ran/baéijl 7.(Scbud) unb 3.30II bie summam,

5. tDi'e wirb folctses mit Sinten ücrricbtct^

E.g» gé werbe gegeben bieLinea ab oon etnem öcnünglcn3)ïa§?0lab

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

bergenommen / 24.5U btefer folie leb addiren n. gtagt jl'cbé / mie folebeé JU maeben ?

5xb nebme oon bem Decimal - @tab 24, ober beffen balben ^tbeil i trage folebe auf eine gerabc Lineam , unb mad)e barmit einen Q5ogen au§ cnbsp;nacb a unb b, barauf (lelie leb bic Lineam a b au§ ’ naeb b, roo nun bernbsp;^ogen In b burebfebnitten mirb / jiebe au^enaef) b eIne rerlangcrtc Lineam,

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

o / //


bernaeb addire leb ble3«blen 24. unb 11. tbuf 3 flt; nebme folebe / ober bef?

fen balben ^bell 17 s- oon bem Djcimal - @tab / trage folebe au§ c nad) d

o t

imb «¦»jiebc d e jufammen / meldx ^inea d e 3 j-, maebet. vide Fig. ?.

7- ÏOaim

ocr page 39

ÏÏTa^^Stab, nbsp;nbsp;nbsp;jj

7. VOann ctvDas mit btcfem Decimal-0cbticb geiiicffcu vdovvnbsp;ben / «?ie operirt man in Addivung bcr^ablcn ^

öbcn i)abe ld) ei‘ttiel)nt / bafl eitiige bei’ul)Wtc Autores bicröon Qifdycitt ben / bet) t-oclclbcn aüeé umfldnblid) ju afeten / wie man md ben Oeci.nai-3al)lm in Adfirimg/ Subcrahining/ .gt;iuhip!ic!run9unbDiviciiriing berfefbeanbsp;uingeben folie; ^d) wil ubee bici’bon iebee©attun9 nur einSjeempel mIt bc^nbsp;bringen/ / als:

Scb folie addiren / 7.lt;Sd)ud)/ 8.30II/ ^.©ean/ i.lgci'upef/

JU 8.©d)ud) / j-.goU/ 5gt;.©can/ 3.©crupeL

o / // //;

lï)iefcS wli’b alfogcfcijt: 7821.

o / // ///

8 f 9 3.

011/ ///

16414.

^d) addifc fblc^egaWen/ gleid) wie eé lm gemelnen Add ren gefcricW/ wann :cl) 10. babe / fo tcage kf}è alljcd urn cine ^att jurucb / bie quot;‘^'-'a biel#nbsp;ben aud) unüerdnbert / m'ir bi§ ld in ^d)t ju nebmen / bad bie gablen »onnbsp;glcid)cn gt;;ignis unler emanber gefetjt weeben. @0 piel ld) nun (gtrld)lem aufnbsp;ber lc|ten3Ui)l babe/ fo ölel o babe lel) In ber Decimal 3abl. 5lls bier ba^nbsp;be leb auf ber leijtern gabl 3.@did)leln/ alfo aueb brep 000. bas ldnbsp;@ebueb/ober i6.JScl)ucl)/4.3ol!/ i.©ran unb 4.@crupel.

8. ÏDie l?an man auf Mefcm Decimal - ©tab fuberahiren ?

E- g* 3cb folie 2.©ebueb/ 4*Soil/1.©ran/ bon 9-@cbud)/ 7.Soil/ 6.@r«n fuberahiren; @0 nebme lel) m t bem ^anb#3d’cful auf bem Decimai-

o I II ¦

(gtab bic SoU fuc (gebueb 9eced)nct 2, 4 i. ddle ben einen Su§ bed Aanb# * ' quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o / //

3 refills In 976. unb febe/ wo ber anbere abwarts bdtlangt/finbe-r 2 c

bas ld ber üied / 7-©d)ucb / 3. BoH / r. ©ran. nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

9. VÜie voivb fclc^cs bureb fiimen ïgt;crricbtct?

E. g. fa:gt;lr wollen bier obiges^ drempel wieber gebrauebcn/bie gegebene Liitea fepc des f / barbon folie 11 f-btrahirt wrrirn. .^'erju nebme ieamp;

son


ocr page 40

J2

tTcii^erfuntgt;enec

t)on bcm Decimal - ttitt betti ^nntgt;^3ircfu( 3 f. oamp;cï amp; cflcn ^alM

01// nbsp;nbsp;nbsp;,

17 f. licüe auf cinc gcïabe Lincam, mit g)]acf)un9 ^incé ^ogcnö aug

c tiad) fi unt) e, duf biefen Q5ogcii (idle iel) bie gegebene Lineam d c, ^icl)C dU§ e ngcï) c bic Linciro c e ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nef)tt1C idi^ öon bCltt Decimal. @tcib

•5 / nbsp;nbsp;nbsp;o /

s 4. Ober bctTcn bdïbcn ^beü i nbsp;nbsp;nbsp;wit ?Üïa(J)ung cimê ^ogené

au§ c nacb a tmb b, jie^e a b, nbsp;nbsp;nbsp;bci* ^eft z 4. fcr öun d e i(l abgciogett

Werben. vide Fig, 3.

)o» tlDte ïöir^ folc^es^urcb oalgt;Ien Dcrricïgt;tet?

E-g- S)clt;é gegebette 5ange#?0^a^ fepe 10491. boti öicfcm fbiie 3 fubtrabirt tioa’bcn. SMcfc ax’i'bcn imtei’ eiticmbet* gefc|l / wie itii ge#nbsp;ttieinen subtrahieen bee @ebraucamp; ift / nuc ba^ bie glcid)c signa untec einan#nbsp;bet 5u fieben fonimen. 3)iefe signa bleiben nach bec snbtrailion (uicb imöee#nbsp;önbert / fllé:

V' nbsp;nbsp;nbsp;o r If nt

10491, o / n ftt

3 f 7

o ‘/ // ///

9\c{ï / 6 9 I

g(fö auigefproclxn f 6.@($u(r) / i.^ran / ^.©crupeï oNï 6iié5‘@cf)iid).

) j.XPte to ma» ^uteb lt;5tWbtcfcoDec}mal-Stabè

mulciplicircn ?

E-g- 3d) fotle 3,@d)ucji mit 8.30(1 muitipjiciren; ©o nebme idb ttttf bem *^anb ^ gircful s.SoIl J W folc^e 3.maH «bcc 0'é/ fïnbe 2.(gd)ucb/nbsp;4.30U baé Facit. Sgt;ie goU füc @cbucb / imb bie fut goll geltenb.

j2. gt;ï)ie wirb mit 5i»icnt?emcbtet^

o /

E. g. S)ic gegebetie Linea fepe a b ^ g. folcbe folie mabi fo (tmg ge# mgd)t t wni) borgèfiellet werben. 3cb nebme auf bem Decimal - @tab cinc

. . ° ‘

/ fo mit 4.mwitipiicirt obet dividirt fgj^ werben/ alé i i

ttagc

ocr page 41

Vlta^#Gtab.

trage folclje nuf cine gevaamp;e Lineam auj? c nacl) a , nir^e barmit öu^ c ben

Q5ogen a b, baröuf ileüc bie Lineam a b 2 8. öu§ a nad) b, wo nun ber Q5ogen in b abgefcbnitten wirb / jicbc flu§ c nacl) b bie gccabc Lineam c b,

O / nbsp;nbsp;nbsp;f

bftnacb nc^ttie idb bonbem Decimal-@tab |.au§ i z. baê i(l 9. trage feldbe au§ c nnt OJ^acbung eineé ^ogené nacl) fi unb e, jtebe d e. tvelcbe |.nia^

o /

fogrigt;§ iO alö a b, unb an ber £dnge 2 i.lgt;d!L videFig.4.

H» Xïgt;ic tüirb bae Mukipliciren in nbsp;nbsp;nbsp;ücrti^tet ^

• I tl lil o / //

E. g. folie 4167. mit 3 2 f.muitipliciren. ïi^iefe 3al)len naerben . unferfe|t / tule ini gemeinfnMnitipJiciren/ unb ifi in biefem aucl) feinllntcr^nbsp;fcl)eib / auffec / bal bie signa addirc / unb Ixmacb anberé au^gefprooben tuer#nbsp;ben / «té:

o / // ///

4167.

o / U 9 2 f.

2 o 8 3 f.

8 3 3 4‘

1 2 f o I

o 1 II 111IV V I 3 S ^ 2 7 f.

5luf ber »bern lectern gab! (leben g.iinb aufber untern 2.lt;gfrtdblein/ fcldbc addirt/ macben f.^tricblcin / baé ifi/ foöiel o tucrben ber Unitdt lmnbsp;ber 525rucb gt;= gabl bci)gefc^t unb alfo au§gefprocben / i3iêi|^^. Qiiadrat-

O, nbsp;nbsp;nbsp;I.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;II.

^cbucl)/ ober I3.(^adrat-@cbucb/f.ü\iettien#@cbucb/ 4.Quadrat-goll/

III. nbsp;nbsp;nbsp;IV.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V.

a.0iiemen?Soll/7. Quadrat-i^ran/ unb f. IKiotnen^®ran«

feil indn öuf betn Decimal-Gtöb eiividitrgi] gt;

o / nbsp;nbsp;nbsp;*

E. g. Sd) folie 4 8. in 3. ^^oil tbeilcn. 3cb nebme öuf bem Decimal-@tab bor tnieb 4.goU / g. Q},rf,n/ en (iatt 4.Gcbi!Cb/ 8.goll / tl)eife folie mit

bemSifdul in s-sleicbc^bdl/ fo l'nbe icb/ bag i d,niacbef.

» 3 nbsp;nbsp;nbsp;ji.ïPie

ocr page 42

)4

tTeu ^ crfunöcncir

tPtc ttjtrö folc^es i)urcb^Smi'en üertic^tet^

E.c. S^tc gegebeneLineafcije a b 4 8. fo(cr)c foüe m 3.9tctcl}c‘5:f)ef( ge* tj)C!(t wevben.

fan (ctcï)flicl^ mif i?em 9cjcï)e()cn / abei' id) wil hier cine onbere 9^anicr jcigen / welche ju oicJen @tucfen bienficf). 3d) nehme »onnbsp;bem Decimal - @tab cine bclicbtge / bic fid) tnit g.üividu’cn Idiit/ alê

bier 12, llcKe foId)e auf einc gerabc Lineam au§ c nad) a, macb^ barmit ben ^ogen a b. Siufobcr in bicjcn’^ogen ItcKc ici) bicLmeam a b, i)ün a nad) b,nbsp;ttja nun ber iSegt;gcn in b bui'cbfd)nitten roirb / jiebe nacb bic Lmeam b c,

^ nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

gerner nebmc id) oon bem Decimal - @rab 4- afó ben britfen ^bcil auf? i z, (teilc folebe au§ c nad) g. maebe barmif ben 55igt;gen f g , óiebe t g, weicix

o /

Chorda bci’ bi’ittc ^bcü bcr Linese a b 16. i(i / bic bavmit gctbcilt lan n)er?

ben» vidcFig.4..

o

3tcni; werbe gegeben bicLi.iea ab i. folebe folie in i2.3oll gctbcilt tverben.

3d) nebme oon bem Decimal-@fab i.^oii/z.f^-^n/ fielle folebe auf eü ne gcrabe Lmeam au§ c nacb a, marbe barmit ben i^ogen a b, auf biefennbsp;^ogen ftclle ieb bic Lincam a b, au§ 3 nacb b, mo nun bcr agogen in bnbsp;burebfebnitten toirb/ jicbcicbbieLineam bc.bernad) nebmc icb oon bem Deem,al- @tab einen@ran nad) bem anbern/ trage fold)C au§ c nad) a unbb,nbsp;jiche alsbann bic ^Hincten jufammen/ barmit babe iel) bieSoll oon i-big auf

12. Vide tig. 5.

)5. Vt)tc voirb tgt;ae Dividiven burd) oal)Icn tgt;crncb)tct-J

E-g- !X)ie gegebenc 3al)l fepe f o f 8 7 ^.folebe folie burd) 3 s 6.di-vidirt merben.

^ie iel) nun imgemeinen Dividiren oerfabre/alfo procedirc id) aud) mif biefen 3ablen/ nur btefeé i(t in 5lcbt junebmen/ mie id) im Multioiiciren bienbsp;Signa addirt buhn/ alfo mu§ icbö bier fubtrabiren. Slid / id) babe bier aufnbsp;ber lectern gabf be§ divider.di 4. unb auf bem Divifore 2.@tricblein/föld)enbsp;oon einanbet fubtrah'rt/ Dïc(ï 2. ©tricblein / fo oicl fe^e id) and) auf bie le^nbsp;tere 3ublbe^Quotiënten/ ober fo oiel o ju ber Unitqt bet’ïSnirb^Sabl/nbsp;bter jufeben iit

^ /

ocr page 43

tïTa^; Gtab* nbsp;nbsp;nbsp;15

/ ^5? nbsp;nbsp;nbsp;1

0 ff f‘ 1 o /II

ff 0 t è f ^ li4xêl‘

^ f ^ 13 0 ff

2 t t t 3- 3-

}7» Waiïu Jöblc» Porfomincn / t»cllt;^c lUC^tQlcic^ aufgcljen/ wie operitt man?

E- g. Scl) föüe 8. in tf^eilm.

^icfc 3a^)l Qéytt burcl; 3. nicOt aur7 beromcgen feêc id^ fo öief o bamn/ ölé icb ?;öll/©ran/(Scrupel/amp;c. ober auf? bem gangen 10. loo.ober rooo.nbsp;^f)eii baben ml / fo biel o iet) binan fe^c / fo biet ©tr;ct)lein mac^e ieb aufnbsp;bicle^febe§(Quotiënten/ alö

^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;I II lil

f^[i66 6,

• • nbsp;nbsp;nbsp;3^ 3' 3quot; 3^

!t)aé ifï 2iUi' Gc^iJcï) / cé Fónten tbo5( noc^ me^c o angefe^t wer# tgt;cn/ aüein in bec Mechanica tbcrben fte nict)t geac^tet.

)$» TCDann z.fiinten ungletcbcr ^ange gegeben werben/ v»ic fan man triffen / wie fie fteb S^gen eitvnbsp;anber tgt;erbalteni

fepe?

3cb nebmc auf bem Decimal-@tab 3.Soil/ ober eine anbere beliebtge

o /

gaf)l/ alé allbier i r. jlcKe folebe anf eine gerabe Lineam ou§ a nacb b, in b

rilt;bt^ icb ^ine Perpendicular-Lineam fluf/ (ïcile batein bie gcgcbcne Lineam

a b 3. folebe ifl b c, ^ic^e au^» nueb c eine gerabe Lmeam, bernaef) nebme idb bie anbere gegebene Lineam c d , jlelle fo(ct)e aucb in baé Perpendicuit mnbsp;bon b na(^) d gt; «nb aug a nac^« mit einem ^Sbgen^Üïiblein / jief)e auMnbsp;nacb e «her baé 5^ogen? 3ïiflein eine tnit ber Bafi a b Parallel-blinbe lï-

ncatii.

E.g. gé tberben gegeben bie Sinten a b 3. toirb gefragt/ wie tang c d

ocr page 44

)S nbsp;nbsp;nbsp;t^Tcn^eifun^ener

neam . m nuti Die Liaca ac in f Dui‘#lgt;nitten Wicb / nu§fclbi,(icm'}gt;uiiacn f fdüe icb c!n P^rpendiculum f g , iie^me mit Demnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie {\lnge / Dbcr

«o

Lineam ag, ynD fel)e / wic öicl folcb^ DemDecimU-@tab gcbe/JnDc I.

Deffen Ouplam ifï 2, fo Dtcl i|t aucf) Die Linea c d gegcii a b, nemlici) wie 3. gegen 2. Vide Fig. 6.

ODci’ iel) nebme Die Linea a b , ttcue jbicbe auf eine gecaamp;e Lineam aufj a ncicD b. macDe Dotniiit Den ^SDgen b c^, Decnacl) nebme iel) Don Dem Decimal ¦ 0(ab cinc bcliebige gabl aU hm 6. trage folebe auf Den )Soge(i aug bnbsp;nael) c, jiebe a c, ferncr nebme td) Die Lmeam c d . trage folebe aug a nael)nbsp;d unD e. jiebe d e, nii’lTe ^ ^ auf Dem Decimal - @fab / finDc 4. uerbaltcnnbsp;fiel) alfo gegen einanDer / wie 6. gegen 4. ober Wie 3. 9lt;J9«n 2. vide Fig.7.

) 9. ïï)ie ïan man burt^ btefeo Dccimal-Gtabe ctn

Perpendiculum aufrt(^ten?

5iDiefeé fan gefebeben Dureb Sablen / welejbe gel) gegen einanDer Dcrbal# ten / wie 3. 4* r* ^quot;Jebme aifo oon Dem Decimal. oDcr aug emem auDcrn

?gt;}?ag^@tab eine beliebige 3abl / fa mit 3. muitipiidrt worD^n/ a(ö bier 5.

geile folebe auf DieRafin a b , bernacl) nebme tel) 12. geile folebe aug a mit ei#

ncmi^3ogen#9ïiglein nael) c, ferncr nebme icb i f. trage folebe aug h naeb c. SCO gel) nun Deri^ogen in c DurebicbnciDet/aug foiebem'^unctcnfdllekbDaönbsp;Fcrpendicuium'a c, Damiit b^f^c 1^) aRSleicb cinen rechten SCincfel. vide

Fig. 8.

20. VDie foU $tt?evgt;en3al)lcn obei*.£uuen bic bvitte Qcfunben «jcrben i

o / nbsp;nbsp;nbsp;» /

E. g. amp; werDen gegeben Die 3a{)l^tt i^Der binten a b 24. unD c d 36. JU Diefen folie Die Dritte grógere gefunDen werDen / alfo / wie geb oerbdlt a b

24. iu cd 36. alfo foil geb aueb oerbalten c d ju Der Dritten / fo begebret wicD.

o /

3cb nebme oon Dem Decimal - (gtab 24. oDer Degen balb # ober allbiec

Dritten 8. trage folebe auf eine geraDe Lineam aug c naeb a, maebe öarmit

Den

ocr page 45

tTTrt^#Gtab* nbsp;nbsp;nbsp;^ J7

bcrt ?35ö3en a h, m biefeti Q509en (ïelle kb bie gé^cbetie Lineam c d 3 6. a(ö cup a nacb h, jkbcbie Lineam e h, b^'^oacbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie 3 é..oud) buvcï) 3.

gibf *i 'z. fofcbê nebme leb öon bem Decimal - @tab/ (ïellc foicbe au§ enaebf. tnaebe bacmtt ben Sgogen f g. m nun bie öemngeike Unea e h in g bui#nbsp;febnkten wieb / beffen chorda f g neb me leb / unb gtbt foicbe bie bekte ge?

fuebte Lineam e f f 4. Vide Fig 5»,

Obee; 2ld) nebme bie Lineam a b ^ fielle fbldbe nuf eine gevabe Lineam aug a nact) b, niacbe bcinnit ben ^ogen b c, auf biefen Q3cgt;gen (ïeKe ieb bienbsp;Lineam c d gug b nucb c, imb mucbe baimit jugkieb oug a ben ^^ogen d e.nbsp;jiebe au§ a nacb c einenerlangeeteLineam, neo nun fblebe beniSbgen d e in

e burebfebneibet / beffen chorda d e i(i bie britte gcfUCbtcLinea e f f 4. vi. de Fig. lO.

foil 5U ^reyen^inien tgt;ic vtcrbtc gcfuntgt;en vöevbcn ?

'E.g. (g^^tbcrben gegeben bie Sintert a b 64. c d J é. unb e e 24. fteb nun berbalt a b ju c d , alfo foU fieb aucb uerbulkn e f ju ber uierbten/nbsp;fö begebi^et mieb.

ttc^me bie Lineam a b, ffeHe foffbe nuf eine geeube Lineam nuf a riad) fc», muebe barmit ben ^ogen b c, bernacb nebme ici) bie Lineam c d,nbsp;lielle fbkbe in ben i^bgen au§ igt; nad) c, jiebe a c, gt;enblidgt; nebme irb bie Li^nbsp;heam e f, trage foldbe au§ a nad; d unb e, jiche d e, tveiebeö bie uierbte Lineam g h é.giebet/ fo gefurbf mörben- Vide Fig. i r.

2(uf folc^eVDet^ laffen ftc^ ütcll)unbert fc^onc unM)ct:? It^c Problemata folVireU/ aUcfll ttgt;il* lt»oUeu 6icfe Lineam ber:nbsp;feblieffen/ t»ic\»obl voiv folcfee nocb vociter branden/ unb ehnbsp;UC ibiebteto 2(ttb unb VTTrtniCV* lt;iuf bci* Linea Arichmeticanbsp;$cigen/ wenben uns alfo ber anberuGeite»nbsp;unb bbitten Lineanu.

-0ie

ocr page 46

irieu^erfunbenef

2)ie jiDfptf ©eitcn/

Som ©(fttaUC® tct trittcn Linese Geo-metricse vel Quadratse.

). tPie wtrtgt; biefc Linea cingctl)cUt imtgt; «uf^etrageni

3cfeLinea wixïgt; itl lOO. Geometrijc^c ^f)cilgetbeilf/i(t l.@d)lJCfgt; lang / nacamp; wddicc Sangc cm in looo.^t^cU getlKiltec ?D?a§#

@tab gcmadbt wieFigura a.vaeifet. SMefeGeometrifcbe abel* mttxn berg.cnommen aiip Der Tabuia pro Divifione

Lines Geometries, tVClcbe in ttieinem Unteriicbt »om Proportional- 3ircfu( JU fïnt’fn/ bebeulet alfo leöeï ‘^beii i,Quadrat-goll/ weilen 100, Quadrat - goK I. Quadrat - @d)UCl) niacl)en.

2. 3u t»aé ujtrb eigcntlt(fe öiefe Linea gebraui^t?

Wlan 9cbcauclgt;ct foicljc ju Extrahirung bec Quadrat - «öSur^cln / ju?0?ef#

fung üacber figuren / ben Snbalt unb ibee Proportion ju erfovfcben / auch foUbc JU öetgiófiërn ober ju oerfieinern.

g, ïüie foü Radix Quadrata extrahirt tüerben ^

E. g. SBann Blt;JWen oorfommen / melcbe loo, niebt ubertreffen/ a(d «ufi 6 4. tgt;ie Qiiadrat - «SJur^ei JU jieben. ©o nebme tcb oon Der Linea Quadrata mit bem ^anb^gircful bie ^!angc bi^ öuf 64. (ielie folebe aufben Ded-«al-©tab/ b'nbe 8.J«fS33uc^el.

SEöann te aber surdifdbe gabion frb«/ ïgt;i« «if^t Radkem baben/ fo fan man boeb bie fÖSur^el auf baé genauejie finben. We au§ 6 6. bie Qi’.adrat-éïurbel JU Jieben: 3cb nebme »on ber Linea^e^adrata bieSange bi§ aufnbsp;Peiic folebe auf ben Decimal-©tab/ finbe s '1 Ijur ?SDur|e(,

!S3ann aberSablrn borfommen/ welcbe gróffer fe^n aid bie Linea Quadrats ¾il bot / fo laffe ieb bic ganbe Lmeam ober ^onge oor 10000, unö einen^beii oor 100.geiten; Ober bie gan^e iange bor 100000000. fo gütnbsp;H^rnacb ein^b^ü 10000, amp;c.

ocr page 47

ïïïnfifetah.

V V ^ïcfifoTIédUS Tnoo Radicera Qaadratam extfahicèil/ fö pUnCfiC* kfi et» öu Sahlen/wie mBxccahituttg bet ©ebtaucb i|T/ bamit id) wèti

fL / wie S«l jKfeTote 30^1» S»' nbsp;nbsp;nbsp;' “quot;*gt; '''gt;

mal - ^tflb ffit rnn iMih hicLincaQuadraia fui loooo, getecpticf. ^el)bgt;lv

X nbsp;nbsp;nbsp;rooo.3«rtn«^ «uf

cimal. ©tab / (irtbe 31 jf, mifé genauefle iuv Slöut^ei.

SSBann '^ablen öorfottimett/ nbsp;nbsp;nbsp;looo.unb 10000. aid aii^ 7HS-

Radicetn JU jtebtH. .^iet gcUcn bie Stnictt nbsp;nbsp;nbsp;^ b^tiicn im ^unlt;«

ctiten nut a.gabien jut SCButfeel befomtne; ^ebwe alfo wn bet Linea Qiia-72ii|. Se foS Sf bm Decimal - nbsp;nbsp;nbsp;/ f'nöe aufd 9«naue(ïe 8f

SCÖut^el.

Söann SaMen m-fommen/jwifebm loooo.utib xo^oo. aié aiig *8i^f4^ Radic^ Qufdratam JU extrahitCU. SIlIbtef babe trf)/ QSetttlOg bcg ^UUCti#

rend / s-gablen jut Siöut^el / bctcbölben laffe kb ben Decimal-©tab fut 1000, unb ieben ‘^b^il lO. bte Linea Quadrata abet fut 100000000,nbsp;«nb fcben'^bcil fut 10000. geiten, ^ebme betoinegen uon bet Linea Qiia-dcata 8i5, ftelle fölcbe auf ben Decimal-©tab/ bnbe ^g^.aufd genaueiïe.

fïöann «ablen wtfommen / jwifeb^» 100000. unb 1000000. aid aui *I C*g49. Radicem Ouadratam JU extrahifcn. Sfcb fïnbe lm gJunctlten allf)iecnbsp;wiebet 3.3ablen jut Söurftel/ wie oben/ i(i alfo eme Operation wie Die anbe^nbsp;te / nut ba§ icb biet non bet Linea Quadrata 9^ïo lt; uebwe / unb fölxbe oufnbsp;Den Decimal- 0tab jfelle / fo bnbe icb sr?. ^töut^ei.

SRann ^ablen botfommett/ jwifcben loooooo.uttb looooooo.obet jwilt; fAcn 10)00000.unb 100000000. fo laffe kb ben Decimal - ©tab fut 10000.nbsp;unb ieben ^beil fbc 100. bie Linea® Quadratam gbet fut 100000000. unbnbsp;iebenlt;^beil fut ïoooo.geiten. Slidaug f^yogsrf.bte (^xadrac JKutlefjunbsp;Ueben/ fo nebttie kb non bet Linea Quadrata fój^. fielle folebe auf ben Dc-.nbsp;cimal-0tab; jinbeyf i7.aufd genauefte jutSlöutfeel.

^il man geoauec unb febarffee / unb au§ gtoffecn Sablen bk ^SCut^el jjdjeny, gefebieb^t folebeö ^ccbnung am aUetgewilfelten.

VDfc

ocr page 48

«o nbsp;nbsp;nbsp;2rïcu^etfunt»enctr

4,Wtc fon jwifc^cn$tt?eycn5al)len ot»er^ihienMedia Proportionalis gcfun^cn ïüeröcn ?

E. g. werbe gegebcn cin Obiongum ober ablange QJicrung/ beffen Jónge a b / 4. bie Q5l'e^^e b c i 4. folebe folie in ein 9l(eicbfeifjgeó Q,uadratnbsp;»emanbelf weeben- (t'fb/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ju niaeben:

:5ct) muitipiicice biegablen mif einanbee/ wie oben gelebït/ öfó:

Fac. 1^96. bet 3nbei(t

^ebtne alfo bon becLineaQuadrata i tueffe folebe Cluf bent Decimal-@tab / finbe 36. welcbe MediaProportionalii ijl/ formice alfö batnttt bOé 9le^cbfe^^i9e Quadrat, weitbeé fo gro^ am ^nbait »(*/ nié baéowongum. vide Fjg,I2.

5. VÜte Fan nbsp;nbsp;nbsp;etn jufles Quadrac

ober cin Angolus redus aufgeriffen tnerben ?

'^cb nebttie ron ber Linea Quadrara i.z. ober 3*3eU/ nacb^elieben. ^ier wil icb nur 2.30II nebmen/ (ielle foicbe auf eine geeabe Lineam a b,(cage (tenbsp;aueb mip a in c, unb aup b mit einein ^ogen?9ii§(ein in d werH'cb* •Öer#

nacb nebme icb ren ber Linea Quadrata, beffenDuplum. alébier 4.Qiiacirat-30U; trage folebe au§ a nacb ^' «'tb aup b nacb c. wo nun Die 5Sógen bureb^ febnitten wovben/ babtn jiebe icb bie Jinien jufammen/ fo ifl baö Quadrat tonnbsp;gleicben feiten nnb rechten SSBincfeln fertig, vidcFrg.i 3.

XOtC foil bic Diagonal-Linea cinCö Oblongi, ctgt;Cr Mc Hyporhenufa cinCö Anguli refti gcfunbcn toetrbcn ?

E.g. werbogegeben bie Bafis eineé Anguli relt;ai * b i g. unb ber Ca? thetu* b c 34. 3(i bieSwg/ XOle lang bieHypotbenufa a c fepe?

Sebneb^

ocr page 49

^ 0tab. nbsp;nbsp;nbsp;2)

o /

ne^me öUf fectn Decimal. 0tab ig. fcaöé fofcbe aufamp;.é Lincam

oil/

Qiiadratam, «nb fef)C / wie öifl föltbe am 3nl)a(t macbcn / finbe 524.

o /

nacl^ mbwc té öon b«m Decimal-@tab 24. (ïeüe fotrbe miebec mif bie Li-

O / // nbsp;nbsp;nbsp;o

ncam Quadratam, ptlamp;C f76* fofC^C addïïf / ItlflCljt 5* WÏ)\ïit ö(fc t)0n DCC

o nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

Linea Quadrat- 9. nif|fe figt;(d)C OUf bcm Decimal - (gtab / fttlbC 3. fO (atlQ 10 bic Hypothenufa , ObCï Linca Diagonalis a c. Vide Fig. 14.

7. ÏDölin bic Bafis unb Hypothenufa cmCö Anguli Redi QCQÖ^ bc» vvirb / wie foUc Cathetus bacju gefonbennbsp;weeben?

E. g. S33tt: woflen obige gigut miebet gebra ucbett / befifen Hypothenufa t unb Bafis 18. f)alf / ijl bic gwg / m (ang Cathetus fepe ?

bem Decimal - 0tab 3.B0U/ nbsp;nbsp;nbsp;hicLineatn

O

Quadratam, Utlb fC^)C / WiC öicl icb aitt Snaait bcfommc / fi'nbc 9. Quadrat-

o t

god / bcwacb nc^mc ié bon bem Decimal - @iab 18. tcagc folcbc aucb

o / //

bic Lineam Quadratam , unb fC^C / IbiC biCl fOléC macbctt / ftnbc 32,4. bicfc

o nbsp;nbsp;nbsp;c / //

bOn 9. fubtrahirt / 3ic(ï f76. ncbmc alföbOn bCCLineaQuadrata filg.Qua-

drat- Sod / baé ifi f76, ünb febe / mie biel foldbc auf bem Decimal - ^tab

o /

geben / Pnbe 24. ben Cathetum b c. Vide Fig. 14.

8* ÏPann amp;te Hypothenufa tnib Cathetus cil1C0 Anguli Reéli gegeben vtgt;irb / wie folie bic Bafis bicr^

5U gefunben werben ?

'È.g* Obigcï AngulusReéius fe^e miebcf gegeben/ baran b^eHypothe-

nufa a c 3. unb becf~athetu$ bc 24. bcfanbt fe^n. gragt (tcamp;é/ tbiebtcBa-Cs fode gefunben merben?

C 3 nbsp;nbsp;nbsp;Sé

ocr page 50

as nbsp;nbsp;nbsp;n«u?etfunamp;ci«ï

3d)tiel)me ööh bcm Decimal - @tab a.^oB / wefle fold^c auf bee Liow

Quadrata . pnamp;e 9. Quadrat - SoH / b«naf^ tlC^me id) öon bera Decimal-

©tab 21 mejfe folcbe wicbec quadrate, pnbe j76. folcbc m cinanbec fub«

trahirf / Oïejï ^4. folcbe nbsp;nbsp;nbsp;bOtl bee Linea Quadrata , «nJ) ittefg (te

duf bem Decimal - ©lab / Pnbe i 8. tMgt;e bie Bafm a b. vide Fig. 14,

9. VDie foU^ 3nl:)alt turn Quadrata geftinamp;e»

mt^cn i

E.g. gé weebe gegeben bie©eile (incé gkief^fertigen Quadr«tg 49, jg bie Stag nacb befien ?

• /

3cb nebmc bon bem Decimal - ©tab 49. teage folcamp;e fluf bie Uneam

O /

Quadratam, unb fel)e / wk M td) |um Snaait befomme / pnbe 24, vu

dcFig.if.

3fd) fonfe nacb bee bierbten Qu«ftio« aweb mm / wie ber^nfiaft

Cincé üblongi, Rhombi, Rhoinboidis, Trapezii , Triangiali amp;Circuli follê

gefimben werben / aHciti icb wil cé f)imnUn bue(;amp; bieLinam Arithmeticam

amp; Cylindricam kicbtct jeigctl,

JO. XDie fan man tgt;fe Proportion jn?eyer glcic^forinigei; flacker Stsuren erforfe^en i

E. g. gé werben gegeben bie ^eb glcicbforttiige Triangula a unb B, with gefcagt / mie jte jtcb g^gen einanbee eerbali^n?

Seb nebttiö mit cinem «^anb? Siicfuf bie ©eite be^Trianguli a , ntefc

folcbe auf bee Linea Quadrata, pnbe 2. ^evngclamp; ne^ttic icb bie ©eite be§ triaa-

guU B, meffe foidje auclb duf bw i^iaea Quadrata, pnbe 4. QJeebaiteo |t^ «i)C' gegen einanbee / tbie i. gegen 2. bem 3nl)a(t nacb. vide Fig, 16,

5Hfo procedice ifb tuif alien anbeen gleicbforttiifi^n Slguf^n / mègm

formiet frigt;n / mie fie woUen.

iiWann

ocr page 51

tTJa^?6tab* nbsp;nbsp;nbsp;2?

j)? VÜann bte ©citen jvoeycr ober mcbv gïcicbfórmiger fla^ lt;bc»^Si3uren burcb 5al}Icn gegcben n?crben/ wietfïnbsp;tbre Proportion JU f ubcu i

E. g. Sé wcïamp;cn gegeben i)ie ©citm Sleicbformiger Triangulu

eamp;ecQpadratm/ beffen eine^ette nnbem b«K/ «0 bteScag/ wit fte (ïdb gegen elnanber t)erbnI^w ?

3cb nebme ron bem Decimal - @tflb 3. ttieffe folcbc auf bcr Linca Qiu-

O

drata, pnbe 9» bcmac^ nebme idb botrbem Decimal - ©tob meffe folclje flud^-quadrate, pnbc af. ftn*ed[)e olfo / (te öerbgftlt;^n ftcb gegen einonbetv

ober ii)tt Proportion ijl mie 5. gegen af.

) 2* Wtc foUcu slciibformiQC Stgurc» addirt werben i

E« g- Cbi’gc beebe Triangula A unb b Fig.ié. fcbtn iricbec gegeben / fol^ (pe föileii addirt / nnb in cincnTriaDguigebtod^ttretben/ trieoper/rtnion?

Êrfidcl) fucbe icbiljte Proportion, me (te (ïcb gegen einonber rerbalten/ / / /

iieie oben gele^rt / fïnbe a z, unb 6 4, foitbe addirt/mocben 6, nebwe ölfo

/

ron bet Linea Quadrata 6, Unb formife bOfttltt bcn Triangul C gt; Wclcbec fO grog om Snbaft ig / olé a unamp;B, v»df F»g. t/. saste tcp oUbter mit bernbsp;Bafi procedire / oifo wirb oucp ttitt bett onbern©etten procediret,

}Z* Wie fblïeiisleicbfórmtgcSigarenfubcrahirt ïuerben ?

E. g. Q3on Obigem Triangul C Fig.I7f föKe ber Triangul B Fig.ié. fub-itahtct roerben.

Srglicb erforfcpe itb if)H Proportion, trie oben gebncbt / pnbe C

/ nbsp;nbsp;nbsp;ƒ

«nb B 4. foftbe bon emunber fubtrahirt/ gjcg z, 9^ebme alfo bon ber Linea /

Q;iadrata a. Unb formire bAtmit bCB Triangul A, mlC^er ber ^vep / fo bOrt

CigAbgejogenworben,

NOTA,'

ocr page 52

24 nbsp;nbsp;nbsp;rteu^crfimbcneK

NOTA.

?Ö3anti man mif fleincn gtsut-en opcrjren mug / fn fan man wol)l bilt;

10. Quadrat- goK in lOO.Geometrifd)? nbsp;nbsp;nbsp;/ oD^f lOO.O^fiemCHnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;WXf

tl)eikn; baé ift / mann iel) bie Sange non lo.Quadrac- goïi nebmc / einen tooo.ti)eili9cn 5?ïag^@tab banaug mad^e / unb foldamp;? nadb oben ecn)el)ntci:nbsp;Tabell ubor biC Lineam Geometricam auffirage/ fo fan bid Proportion bei’flcisnbsp;nen Sisucen beflo leic^)feï gefimben merben. vide Hg. i»

Oben fan auf folgenbe ?33ei§ gefebeben.

)4, ïOic foil eine Qcgebene Linea nacb 23eöcl)t:en

Geometricè abgctl)dlt ïDcrben?

E. g. S)ie gegebenc Linea fe^e a b , folebe jblld in f. GconaetnfiDe ^beil nentbciu merben / mie operirt man ?

3cb nebme non ben Linea Quadrata f,Quadrat- goll / Obef©fatt/ for-minc banmit einen gleiebfeitigenTriangui a b c^tnage auf bieLin;am b c non bec Linea (Quadrata genommen bie f. Qiiadrat-3bll / obei’©i’att / bennacf)nbsp;nebme iebbie gegebene Lineam a h, jicKefoldbe in bem Triangui aug a in d «nbnbsp;c, jiebe d e , tvelcbe gleieb fo lang i(l / aiö a b . bemacb lege iel) ein Linealnbsp;auf ben SCDincfel a, unb auf alle ^'uncten ben ?mie b c, jiebe blinbe Siniennbsp;burcl) bieLineam de, fö mifbfolcbe nacb^egebïen in f.Geometrifcbe ^betl

getbdiitf^btt-videFig.18.

) ƒ? XOit foil cinc SiQim pergróffert ober mvïkif nevtwcrben?

E. g, gd meibe gegeben baé Quadrat a , melcbeé 4.mabl gréflfcr/ uhb ben Triangui B, fo um l.fleinec folie gemaebt merben/ i'g bteSt’^ig/ mie foi*nbsp;ebeé gefebebe?

Scl) meffe bie (Seiten beg Quadrate a auf ben Linea Qu^adrata, gefcijt / icb

/ nbsp;nbsp;nbsp;o /

gnbe 4. folcbe mit 4. muitipiicici / gibi 16. nebme alfo bon bet* Linea Qua-

01

drata i 6. formine bacmit baé Quadrat c, melcbeé um Snbalt 4.mabl ge^f* fee iffaléA. AevnacI) nebme icb bie@eiten begTriauguiéü.mefféfolcbeaui^

/ /

auf ben Linea Quadrata, gnbe 9. ^iecaug |. maebt 6. SOöeilen et um

fleinec fe^n foH / nebme alfo 6, non bet Linea Quadrata, formite butmit beti Triangui D, weicbet um fleinet ig aid B. vide fig, 19,

ocr page 53

15* Vï)te foil tin ungleictgt;feitigctr Triangul tJcrgvcffeit oöcr perflctncrt weramp;eni

g- gê^ebcne Ttianguï fct)e abc, foid^er foffe ttod) fo gcog 9lt;mad)t tttcröen/ wte opcn'i't man?

èr(llidamp; nerlaitgere tc^ beeamp;e @citcn a b unt) a c, ncbme id^ amp;igt;

©eite a b, melTe fo(cI)c aufamp;ec Linca Qiudrata, pnbe bici* f. foicbc dupiice

o nbsp;nbsp;nbsp;o

/ gibt I. ncbme alfo bon becLïnea Qijadrata I. trage foldbe au§ a in d, bevnad) nebme icb bie @e{te a c, meflfe folcbe aucb auf bei' Linea Qnadrata.

Pnbe 9. fo(cIgt;e duplire tcb/ gibt 18* biefe nebme i'cb bon ber Linea Quadrata, Helle fte au§ a in e, jlebe d e ^ufammen/ fo i(l bet Triangul a d c nocb ein^

fo flV’Oi/ alé abc. Vide Fig.zo.

)7. tDte foU eine ungcfc^icfte^tgub Dcrgtojfebt

otgt;cr perfletiiert tiJcrSeiH

E. g. iberbe gegebcn bte ungefcbicfte Sigur a b c d e fg, (bfcbe folie bölb fogvo^ bcm2(nbalt nacb gemacbt meiben/ mie operitt man?

€r(l(icb icb flu§ etnem / alé bier aug a, tti alle Slöittcfel blinbe

o / o /

nien/ meife jebe tnfonberbeit anfber Linea Quadrata, pnbe a b zo. a c 3

o / nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

a d 18» nbsp;nbsp;nbsp;a e Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a f 6. uttb ag 8. b^lbiere ofóbannnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ebe 3«bl/ unbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nebme

o nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

fbldbe oon ber Linea Quadrata, trage fte a«g » in h nbsp;nbsp;nbsp;i,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in i inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8. in k 9.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in l.g.

in ro 3. nbsp;nbsp;nbsp;in nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jtei)e bie ^uncten sufammen /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mirbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie innerenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;giguc

a h i k 1 m n bem ^nbalt nacb balb fo grog fepn/ alé bie auffere a b c d c f g.

Vide Fig.n.

}8* tDic toirö ctit Triangul nbsp;nbsp;nbsp;J5t^t\)xtn

«bgetljcUt?

E-g. Sier gegebeneTriangul fcpe abc, folcber folie in s.gteicbe ^beii gefbeiil'tberben/mie operirt man?

^cb nebme bie ©eite beg Trianguié / melcbe foH gctbeilt merben / al^ biec

S) nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab.

ocr page 54

its

neu^erfuntgt;ei«t

ab, nbsp;nbsp;nbsp;ÖUfb^ttt Decimal-©tab / ptlbe 12* fotdf)^ dividiVefc^ buïcl^

5. gibt ein ^b^il 4* licbttie icb öiMtt Decimal - ©tab / tmb tbeile barmit tgt;te Bafin a b, jief)c aug bem SOötttcbei c in bie 0f}êilte ^mtm d «nb enbsp;tm/ fo if] becTriangui nacbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;getbeift vidcFig.za.

}P* XVi( foil eiiTTrianguIamp;ur£^ParaIIeI-^tmeit öctlieilt voerben^

E. g» !^ev gegcbetieTriangul fe^e a b c. fotebet; folie buvef) Parallel - fiV nieo in 3.9l«cf)e^b^il git^citt werben/ tvic tvirb fokfyeë mtk^tet?

^rfilicb meffe icb beebe^inien a b unb a c auf betLineaQuadrata, pnbf abcf nifgcnb 3ab(m / b)elcl)c ft'cb bui'cb g^dividiten lafifen / webme ai^amp;amt

o

bOn ber Linca Quadrata 3. (lelie fclcbc.auf Cine gevabc Lineam au^ a nacb b, uiacbe baemit ben SSogen b c, auf biefen agogen (lelie teb bie ©eiten begnbsp;Triangula a b «nb a c , iief)C OUg a bW'Cb biefe Z.^UnCten begnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2k

a

nien / beenad) nebtnc idgt; oon bee Liaea Quadrata i. tnacbe baemit aug a ben

o-

^ogen d e, feiw neamp;me id) bon t’ee Lines Quadrata 2. mac^e barmff öugi ben ^ogen f g, nebme al^bann bie chordam f g, t^age folt|e auf bie ©ei?nbsp;ten beg Triangula aug a in d, unb bie chordam d e aug a in e, (^emec ne^nbsp;ttie icb bie Chordam f h, trage fold)e auf-bie ©eiten begT.iangu!^ aug a in f.nbsp;unb bie Chordam d i, aug ^ in g. jiege bie ^luncten jufammen/ bamit i(i beenbsp;Triangul burcl^ Parallel - Sinieu ill s.gleicge ^l)eit getbeilt tvorben/ unb ig einnbsp;gelb fbgreg/ alé bo# anbere. videfig.2?.

20, VDie foUen tgt;cgt;ii cinem Triangul oamp;er öreyecPtcfeteii Selö ctlic^o^utl)en au^eitmn förgegcbengntïbincfd/ aufnbsp;Qcgcn ubcrfïe^enbei' 6eiten abgcmcffen tuerben ^

E. g. gegebene Triangul fepe a b c, ber furgegebene fSincfel b,

C

unb bie gegen uber ligenbe ©cite a c, non biefem foK-en 3oo,abgefcbnitten t^erben/ me operlrtman?

e

^vglieb ttiege id^ bie Perpendicular - Lineam b d, gnbC 20, foldamp;e ^al?

jgirt/ tN 1 o.in 300t dividirtv gibt 30» fo wi itielfe id) bon a nacb

bieu^

ocr page 55

VTIa^ i Gtab* nbsp;nbsp;nbsp;27

o

t)ie Lineara b c, fö fci)nb 300, alö a e b öaröört ab9ercr)niftétt. SSöacc abet o

bie Linea a nbsp;nbsp;nbsp;go.Iattg/ fo watc ctii 5(nseigcn/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©tucf 5e(amp;

«icamp;t fo 9to§ wareató 300, welc^e öatmt fotteti absefc^nirtett wetben. Vide fig- ^4-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

2)» TOefoUen rgt;on dnemTrianguI ctltcfee^utben butcb Parallel-jPüucrt abgcfcbnittcit wcrbcn inbsp;E. g. Obiga’ Triangui abc fepe wiebet gegebcn / m folc^em foKen

•O

3oo.0ïut^m butcb eitte Parallel-Sinie abgefcbtiWeti wetben / wie operitc wan ?

€c(l(tcb mejfe tdb bieBadn * c, {tnöc 36, tmb tgt;ie Perpendicular-Liaeam b d jto, tecbne bejfm Sfn^alt:

O

Balls ^ c 36,

O

I:, Pcrpcndiculum, alö i o. multipncitf,

o

' nbsp;nbsp;nbsp;Facit, 36o,Area,

O

fo8 abgefcbmttert wctben/ 300, fubtrahitf/

0ïcfi/6o,

0/ nbsp;nbsp;nbsp;///nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

^e^me alfo boit bet Linea Quadrata 36,ober d6M (ïatt 36o.ober beffen l)af#

o / nbsp;nbsp;nbsp;I II

ten^beil 18.ober 18. fiellc folcbc auf ernegerabeLmeam au§a naef) b.macbe barmit ben ïSogen b c, aufbtefen ^ogen fielle teb baö Perpendicuium b d,

II

öon a nacbc, jie^e a c, bernacb nef)me iel) öon bec Linea Quadrata gn

paft 60. ober beffen ^beii 3I maebe barmit au§ a ben 5Boge» d e, ne^nte oiöbann bie chordam d e , trage folcbe auf baé Pcrpendiculnm auf

9

bemSGöincfel b nacf) f, jielje init berBafi eine Parallel-Lineam, fofepnb 300. bgmn aógefc^nitten worben. vide Fig^^ f•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.

0 ? nbsp;nbsp;nbsp;sSfX^iC

ocr page 56

iB nbsp;nbsp;nbsp;iTtcu ^ erfunöeitcc

22. XVic feu JU jweyen glctd^fonuigen flac^en Stguren 6ie britte pefunben wevben ?

E.g- wcïamp;egcgeben nbsp;nbsp;nbsp;a unb b , ju biefen folie bie bntte

gïófjeee obee flcinefc gefunben vwi’ben / i(i bte grag / toie biefeé ju finben?

grtilicb eeforfebe icb it)re Proportion . wie jt'e fteb gegen einunbee oer# ballen / ftnbe A 2, mib 8 3. bernacf) nebme iel) bie (genrbe§ ©rcDecfé a,nbsp;Helle foldbe auf eine gcrabe Lineam aufj nad) b , uiacbe pgletcl) barmit bettnbsp;?Sogen b c, bernacb nebme idb bieCSeife be§:t)reoecféB. ftelle folebe in bennbsp;95ogen au§ b nacb c, wie aucb in a, unb maebe barmit ben ï^gen « d,nbsp;Siebe auH a bureb c in d einc gerabe Lineam, fo gibt bie chorda d e bie @e(#nbsp;te bep grolfernlèrepecfé c , welcbeé jïcb 5^ herbalt wie 8 ju a.

fl^il icb nun bie britfe fleinerc fïnben / fo nebme icb bie @eite be§ 2)rep# gcN A. Helle folebe in ben gróHevn ^^ogen au§ e in t'. jiebe bie uneam a f,nbsp;WO nun hertogen b c in g burebfebnitten wirb/ bejfen -horda b g gjbt bicnbsp;fleinere (geiten beilt;Ot^pecféü. welcbeé fieb jU a oerijalt / wie A ju ü. vi-

de Fig.zó,

2 VDte foil JU breyen glctcfefórmigcn flacfecn Sl6««^cit tgt;te tgt;iertgt;te gefunC^en tucibcn^

E. g. gd werben gegeben a b c, bie 3. QSicreef / wie Heb nutt oer# balt A juB, öifo fou Heb «ufb oerböitcn c jum oierbten / fo begebret wirb,nbsp;geagt Hcb^ / .toie biefeö ju Hnben ?

grHHcb erforfebe icb ibte Proportion , fïnbe A g b 5. unb g 8. bernacb nebttte icb ©eitc a , Helle folebe auf cine gerabe Lineam miH a nai^ b,nbsp;maebe jugleieb barmit ben Q5ogen b c, alébann nebme id) bie @elte b. Hel#nbsp;Ie folebe in ben ^ogen au§ b nacb c, jiebe einc gerabe uerlangerte Lineair» aup a nacb c, ferner nebme icb bie (geite c, Helle folebe auH a nacb d,nbsp;maebe barmit ben^ogen d e. wo mm bicLinea a c in lt;^burd)fcbnitten wirb/nbsp;befiên Chorda d e gibt bie^citc beHQuadraié D u, welebe Heb iuc wbalt/

wie B JU A. VideFig.27.

^u^ btefem gnugfam ju Dcvnebmen feyn/ wie ^te^ fcI.ineaC^adrata ju gebraucfeeu feye / id? foute wol,)l mebr^^nbsp;re Problemata beybriugeu / wil uber folcbce bej^ ber i ineanbsp;Arichmetica vfeiter öu^fubteu/welcbeo gue mit bebenberee

wu^gefebtuinbetevWöinee fun tblvirt wctben/w^li^

ben uuö alfb JU bef bievOteui-ineam.

ocr page 57

19

23om ©ekauc5 Kr btcrKcn Uncx Cy-lindricze.

I* W3a6 bienct biefe Linea Cylindrica ?

. 3^efe Linea bieiiet ein Qi^adrat itt einen Circuium, unö ()in9C9ctt emeö • Circuium in cin Quadrar JU sjcfiDanbdu / WMc ctucl^ bcu 3ni)alf dnccnbsp;circui gladbin / ober wiannbcc SnMf befanbt ifi / benDiamettumnbsp;JU Pnbm / foKlbe aud) ju uergrojfci’n / obet ju wfkmem / unb bann ju vi-Érwng Cyiindrifd)cn Córpcm.

2» VDte ïDtrb biefe Linea ^ubcreitct^

öcbmc bic @cife cincö Quadrat-©cbudbö / unb ücwanble foicl^c in

ben Diametrum Circuü , fpCCCbC

Area Circuli, m Diametro, i\gt;aé Area bc§ Quadrat - (gc^Udjö i o 'cn

o / ii/iniii

1^»

14. nbsp;nbsp;nbsp;lOOOO,

I o o 0 o.

140000.

12727^7.

w~

II.)


bicfcé cxtrahirL

o / II

Fac. I I z 8. Diametrum Circuli.

ölfö bet Diameter bc§ ©tculé (ang i.(Sc^ucb / i. Soff / 2,©l*aft/ g.^crupel gegen bet ©eiten beg Quadrat (gebuebé / mt)me bemnacf; biefenbsp;gauge / unb mac^e batau§ einen looo.tbeiligennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trage folebe

naè becGeometrifeben Tab' 11 auf / weiien aber biefer g)?a§^@tab nut einen ©cbucb lang ijï / fo wirb biefe Linea nut fo weit aufgettagen / m (ë mnbsp;ebef / unb ijl ju biefem ©ebtflucb fc^bn genug.

3* fcU ein Quadrat jn cincti Ctrcwl perwönbelt

wetben i

E.r. wetbe gegeben baé Quadrat abed, folebeé folie in einen cul berwanbelt wetben / wie e^perirt man ?

2|Cb OeNe bic ©cite be§Quadrat^ / tneffefolcbc auf bet Linea Quadra-

u, bnbf I* tgt;en4;fieb bon ree Linea Cyiindika i. foief^e gibt benoia-

^ 3 nbsp;nbsp;nbsp;metiuni

ocr page 58

TXm i erfun^cner

ïneccum Circuli c f, tDC(cf)a’ jb gcO§ am Snaait i|] / afó baö Qualt;Jrat. Vi-deFig.2 8*

4» tï)ie foU einCtïcuI tn tin Quadrat tgt;crttjan^ öclt lücr^cn i


E. g. öbigcc Circulus, beflfen Diameter e f fet) / wfebei* gegebett / fot# (^yec follè in cin Qiiadrat tjewanbdt wfïben / ijt bi? gt’ag / wie biefeö ju


fïnöen ?


3cl^ nef)mc ben Diametrum Circuli c f, ttie(fe folieert auf bec Lioca Cy-

rt nbsp;nbsp;nbsp;rt


Hndrica. fïnamp;e i. nbsp;nbsp;nbsp;bemnacf) öon bet Unea Quadrata I. formirc bar=

mit baé Quadrat abed, welcbeö fo gto§ am 3ni)alt ijl / alö bet ©tcu(. Vids Fig.zg.

s* VPie foU ^tt 3nl)alt etnes Cireufe gefun$gt;eii werden ?

E. g. weebe gegeben bet Diameter circuU 75. 3(1 bie Stag / ttad) belfen ^nbait ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ^

3cb nebme öon bem Decimal - @(ab 7 5, ttnge fofd^e nuf bie Lineam Cy-

o

lindricam, (inbe 4 5. Quadrat - @cbucb ben 3nf)ait. Vide Fig.a^.

nota.

?Dian fan mil bem Cyiindrifci)ert5}la^^@m5 bieÜJimbung/ nemliebbef# fett Diametrum , alfobalb .meflfcn / man bebavjf webec be§ gew^bnlii^en /nbsp;noef) be9 Decimal - (gtabb niebt / fonbetlid) wami ein 5)?a§gt;@tab ctwan öbttnbsp;3.lt;èc[)ucb lang / (auf bie233ei§ / wie biefet nacb ben Sollen jugccicbtct i|i/)nbsp;berfelbe abet naci) ben (^ebueben aursetcagen witb / fo bat man befien 3n#nbsp;balt.

6, XlOie foil ein Circulus DetgeojTeet / o^ce xgt;tvï\t\f neet w?ertgt;en i

, “ ^

g- amp; wetbe gegeben bet Diameter cineéCircnii a b 3 foldbet folie btet)mabi gvóffet / wnb wiebetnm balbfo fiein gemaebt metbtn/ mie up^'^tt

Sjcb neb**

ocr page 59

ttTae.'Sttïb. nbsp;nbsp;nbsp;3t

o /

5)C»tt bêtttDecimal-(gtab 35. (IcHé foIcï)e öllf bie Line^öl Cy-lindricam , pnbC bcffetl 3'rtl)(llt 12, folcbf HHf 3. muJcipIicitt / ( weÜm ff

O

0/ //


bf^pttiabl foHe gemadbt werbm/) giW 36, mbttte alfo i5on bcc Linca

Cylindrica 3^. ttlCfie fOldb^ (Wf bCttt Decimal @f(jb / fttlbC 6 7 8. bCtT Diarae» tïum Circuli c d, ngt;cld)ej; bi’ci^mabl öi'offet iff.

SCöil idb nun folcbctt ttodb fo fl^irt wadb^n / fö dividirc iel) 12, bureb 2,

e

öibt 6, nebmc difo ÖOtl bet Lines Cylindrica 6, mcffe folebe auf bem Decimal-(Stab / fïnbe s 7 8. ben Diametrum circulï e f gt; tvelcbet aot SoNf balb fd ïtein iff. vide tig. 30,

tHi\o operirt matt aucb in Ó5et9tóff#unb QSerfleinetuna cineé ©cciil# 0fucfé/ icb nebnte nut beffen Oiametrum obet Semi-Diametrum» unb opc-

rite batmit tvie oben.

iticin eHieit bdlben (Citcul cbetQuadrancciv in cinen ganijcnCitcul tjetwönbcln^

E* g. Sé wetbe aegeben bet Semi - Diameter cineé balben Sitculé obet

Quadrantené a b 3. foicl)e foKen in einen gangen Circuium betwanbelt wet:* ben/ ngt;ie iff biefeé ju ffnben ?

e

3cb nebme »on bem Decimal - lt;gfab 3. mejfe folebe auf bet Linea Cy-

lindrica, ftnbe 7. folcbe bdlbitt / gibt 3 r? 5ffebme alfo ton bet Linea Cylin-

0 / nbsp;nbsp;nbsp;o / //nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

dfica 3 y. mcffe fofdbc öuf bem Decimal-(Sföb/ ffnbc a i 2. bett Semi - Dia-

metrum c b oeff gangen circnii, melcbet fo groff «m 3nbalt iff afó bet balbe

e nbsp;nbsp;nbsp;O ///

Circului. ^btile idb abet 7. buteb 4. fb gibt eé 17f* folebe nebme icb bon

o /

bet Linta Cylindrica, mcjfe ff'eöUf bem Decimal gt; ©tab/ fïnbe 1 f.benSe-mi-Diametrum Circuli ad, WClcbCt fO gtO^ am^nbalt iff / fflé bet Quadrant

abc, VideFig.31,

$*XVic

ocr page 60

rteu^erfunbênet

$. ïDte to nbsp;nbsp;nbsp;I-inea Quadrata camp;er Cylindrica , t){e

* ^pac^;5al)lcu init öcjn nbsp;nbsp;nbsp;ucbmen/ iijannötc

gantjc nbsp;nbsp;nbsp;öuf biefec Linea tn Ne Decimal-

Saljlen noc^ ntc^t Qet^cilt fcyn i

^an fSnte tgt;k i o.Cyliadrifd^C S»ï/ öldd) tvic bet) bec Linea Quadra-ta gebackt tvorbw/ in loo.^beil tbeilm/ «ber idf; mll t)iet: dm önigt;ere9}ïa?

nier anöeuten.

3d) muitipUcicc bie Sablen / bie ic^ neb»tien foil / mit cinec Quadrat-3al)l/ ftcb am beauemficn fcbidt/ (^U: Obige 3 f.mit 4.ni«itiplicit;t/ gibt

i4.^e^mealfo öon ber Linea Cylindrica 144 tbeiU fol($e in a.glcidbe ^bdl/ milm Radix Quadrata au§ 4.i(ï/ barmil befomme id) 3 r. fltbl auf bem De-

O / // nbsp;nbsp;nbsp;o / Ifnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'g

cimal- @tab ara, 3llfo aucb 17f,mil 4.muitiplicirt/niad)t7. nel)mc folcbc öon berLinea Cylindrical unb bolbiere fi(/ Qibt r 7 f. meflfe folcbe awf

bem Decimal. ^tab/ finbc i f,

sgt;. Wie foil èer^nbait eiiie» Coni gefunamp;en »eramp;eii ?

E. g. ee wrbe stgebm 6aDi,„„„b,reo, mg com.t, l mö itf: (m PerpendiffilM ¦ ^i)e cd 18, Qf} tiie gcag tiod) befisn 3n8«l!?

3c^ ml)m« m igt;lt;m Decimal. @fa6 6. ntc® fcl^c fluf Lm,, Cr-Imdrica, finiie blt;n 3n6olt Sa Bafeo. zli nbsp;nbsp;nbsp;mbm itj |.a„6 (,«

18. bad iH «. muItipKciw falcbe mit btm Quadrat - gnjfljt

169a. baé i(i i69*lt;^ubifcï)e (gebueb unb a.^cbacbt^l^cbucr) benC^rperlii^eti ènbaltbegConL vidcFig.ja.

j ïPie tfï t}ev 3nl)alt ciiiee Cylindri ju ffu^en i Ee g. merbe gegeben ber Diameter a b eineö Cyiindri ober runben

(gaul f. unb beffen .amp;óbe c d a o. Silï bie grag nad^ beffen ö^órpcriicbetn

3nP' nbsp;nbsp;nbsp;, ,

3cb neb#

ocr page 61

(0tab*

o

Donbcttt Decimal .@tab f. inefiê fofc^cmtf bec Linca C^lia-

»lrica , fïnbc Ï9. nbsp;nbsp;nbsp;witnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘««ttiplicii’t / gibt ^^^.Cubif^X

@:buc^ / Den CiSi'peelicben 3rtf)aU Def,’ Cyimdri, Vide Fig. ? j.

) 1» Xï)ic foU nbsp;nbsp;nbsp;cinco bauebiebten Cylindri oberctneè

TDcin.quot; ober ^icr ? Sa|Tfe gefunben luerben ?

E. g gé ivei'bcgegcben ein Söein^S :§/ nje(ci()cé ailf?iei' eiwn gi;mcr öon lao. gtc[)5 oDcï i3f. @d)cncf # ?0la(? l)fllt / Dcjten Diameter beebei* ^SoDen

o / II III nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

137f. bic@pigt;T!^Q:icffe 1777-wie bicmn)enDiöe£angeDc§3ajgt;'é32fv

^At. Die SeAfl iwcl) beffen govpei’licbcn 3nfgt;ilt ?

•» / // ///

grlWcD addirc iel) bic 05poni5'^ic(fe/ 1777.

~ o nbsp;nbsp;nbsp;° I II III

3U Dcni Diametro bccDcr ^oDcn/ nbsp;nbsp;nbsp;I 3 7 f.

o / lilfl ~

t^ut 31 f 2. ©bfcije fialbicrt/

o / // IH

I f76.

Facit Die ivaf)vc ^ieffe bef’

o / // ///


^el}mc Alfb non DcmDecimal-(gtab i f 76, tneffe fMcl^e aufbeeUnea

o / n nbsp;nbsp;nbsp;o I 11 m iv

Cylindrica, finDc 19 y. Dmcl) Die OïccDnimg nbee i 9 y i y. Aream Circuli,

o ///// nbsp;nbsp;nbsp;o 1 n m IV V VI

folebe init Dei’£ange Dcg SaflTcé 3 y. multiplicirl/ gibtó 34^3 7 y. Aream

Corporis Cylindr». Vide Fig. 34.

} 2, tDic fcU cin Cylinder m cincn Cubum Deiv

iranbclt roerben ?

E. g. ?03ic ivüllen obigcé ?ïöcin?gag iPicDei' gcbcauclien/ Dejven

o I II UI IV V VI nbsp;nbsp;nbsp;.-«Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

{)flbcn ngt;ir befuiiDcn 6 3 4 ^ 3 7 f. folebeé folie in einen Cubum gcbïarf^ toeïDen. Diegvgg/rotc Diefcé ju nintien?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

^ierju gebrauebe iel) Die Lineam Cubkata, njornon tvii* unten banbein

o / /////

wollen/ m fclbigei’ ncljme id) 6 3 4wejfc fo(cf)e auf DemDecimal-@tab/

e nbsp;nbsp;nbsp;pnDc

ocr page 62

?4

o / //

Xr^tn f ctfunbenn

fini)c 18 f. amp;ie@citm cineé 9leh:f)fciti9ett Cubi, jö cittcn Cpiiicr öOtt üo. ÊiC^# ODeV i3y.©d)Cncfgt;S0?a§ allfjici’ ^d(t vide Fig.g;.

^ïad) bicfem Cubo fan ein Cubic. @ta6 9cmad)t wcvben auf (gomcc

bie ©d}cncf^?}la§ 3^4.auf bcm öecimal. @tab/ baé i|f/ bk ©cite eincé

Cubiüon ctncm?0ïa§ gcbcn

unï)0:)?a§/ fo iwf)l auf ©d)^ a(é@d)cnc50'}ïag/ ba ble€idgt;5)?a§ 3 7%unb / // //

?£Bann nun bec Snbnlt cineë gaflijd befanbt ifï/ unb fokben uon eincm Cubic - lt;gfab/ tt)c(d)er nacb ben ©d)ul)cn unb3*^Ü^** cubicè aufgcti’agcn ifl/nbsp;ncbme / unb fo(d)C Sdnae auf ctncn berglcitbcn Cubic - 0fab / p nad) bennbsp;Êpmern unb ?0ïaflfen aufgcfragen i|i / Helle / fo wieb mie fold)ee ben 3nf)altnbsp;on €i?mern unb ïóïaffen jeigen.

Sllfo fan cin 25mbec ben^nbalt eineé Snffcé lekbtlicl) fïnben, $Ö3ann et ol^bannmiHt/ wie oicl9}ïag/ gentner/ ^jjfunb / ©tucf / amp;c. in ein ^agnbsp;gebet/ fo fan et allei’banb Cubifcr)c?gt;}Zag^©tdbc uccfeitigen/ unb bai-ju ge#nbsp;btaud)cn/ aucb t»irb et affo einga§nacb ^Serlangcn oergtójfern ober nerf lei?nbsp;neen fonnen / wie au§ nad)fol9enbem mit mef)ceem ju eefeben iH.

)5*tDic foU cinCylindrifc^e6(E»cfaf5 bcrïDeitC iiacb ïgt;ctgr6jTett otgt;cr pcrfc’lcinctt iiacröeiH

E. g. gd weebe gegeben bet Cylinder a , [olrl^ee folie nocb fo gro§ ge? niod)t meeben/ unb bocb feine^óbe befalten/ miei|ï biefed ju Hnben?.

3ci) nebme benDiametrum a , meffe foleben auf bem Cylinder - @tab.

V nbsp;nbsp;nbsp;KJ-

©efe^t/ icb butte befunben 8. dupiire folebe/ gibt 16, nebmefteoonbetLinea Cylindrical unb formire mit bicfem Diametro eincn Cylinder OOn bet .^Óbenbsp;gleidb mie a, fo wieb bee Cylinder B- om: Snbult nocb fo biel bolten/ aid a.nbsp;Vide Fig. jd.

o nbsp;nbsp;nbsp;n.

)4« tDie foil eiit gleic^fcitigcr Cubus in etnen Cylinder PcrwanbcU voec^cn / bajj et boc^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bc^

Cubi beljaltcl

E-g- Obiseccubui Fig.jy.balt einenSpmee/ but jue ©eiten at 185.

foldbet

ocr page 63

iVa^fGtab. nbsp;nbsp;nbsp;'is

fold^er foïlé öcgt;n btcfei’ in einen Cylinder gcBracf^t iveitm / n?!c oper it man?

o / II

ne^mc öon bcm Decimal - 0fa618 f• nilt;;(ire foldjc auf bet Liae*

o / //

Quadrata, finbc 342. bfll ^ttbaU bCÏ Bafeoi be^ Cubi.figt;Icï)C ÖCTOanble jd) ttt

_ o / //

C!n?n Circulum, baöi(i/ id) nef)me bOn berLincaCyimdrka 342. meflTcfoi?

* nbsp;nbsp;nbsp;° I tl

d)t anf bem Decimal-@tab / finbe 208. mcld)Cében Diametrum Circuli

c d gibt / auf biefen Circulum )]ellc id) bic be^ Cubi 18 f. fo ifl ber Cylinder am^nNt gvo^/ ölö bec Cubu$ uon einem(£t)mei'. Vidc Fig.37-

}S* VDi^ foU et» Cylinder nacfe gegcbcnemunb perlangt^r formirt wcrben?

T- nbsp;nbsp;nbsp;f 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ itiiiuvvvr

E. g. Oi'igec Cylinder bon i.©)mec l)at am 2Enl)alt 6 3 4 2 3 7 f.

ro!cl)cr fblle iu -eincn Cylinder bon 3^ l)od) bcrmanbclt tbcrben, ^raat (ié/ tbic lang bcjf;n Diameter fep mülfe?

(gullid) tbciie id) ben Córpcvlicbcn ^nbali burd) bic gegebene *amp;óbc 3.

o I n m IV V TI

bcfbinme 2 i i 4125-. ben Quadrat - ^nbait. ^ebrne alfo bon bcc Linca

o / // /// nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///

Cylindrica 2114. gibt auf bctu Deciir.al. (gtab gemcflTen 1641. bic £ange

o

be§ Diametri Circuli ab, bacauf ficUc td) btC gcgebcncgt;g)óf)C s. Uttb formire

barmit ben Cylinder, mclcbcr am^nbalt i.0)mei7 iinb bemgcgebenengleicö ijl, videFig.38.

Sllfo fan nad) biefem Diametro Cylindri cinc Vifier-3juff)en quadrate au§:

gelbeilt/ bie ^óbe abee bon 3. fan in i2o.^^f)etl abgefbeilt meeben. ?0?if d' nee fbicbcn Diud)en fan man alle Cyiindrifd)e @efd0 vifieen / mie ben unfcïquot;nbsp;fd)ieblicf)en Autoribu$ ^ierbon ein mebeeré jii fi'nfgt;^n ifi.

foU ein gegebener Cylinder in eincn dnbern von gleivtjec^obe unb ètefe formirt unbnbsp;pcvwanbelt vocvbcn?

^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;E.g.^CC

ocr page 64

E. g. gcgebcnc Cylinder jct)C A. bcffiJn Diafneter a b i é. bie^ó()e

c d 3 6. balt/ folcbei-,jollc in ctncn anbct'n bon glcicèer. vg)|)f)e unb wanbdt loerbcn. bie S^ag / tbie biefcö p fïnben ?

o / II


©'(Ilicb / ncbme id) öon bcm Dedrr.ai. 0tab i6. melTé foicbc auf bct

tinea Quadrata , finbo 2 f 6, bfll Quadrat - 3nl)alt ber Bafeos ciliCë Qua-

^ nbsp;nbsp;nbsp;®- /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° I II lil

dratö / fo[d)e mit bec ^olgt;c 3 6. muhiplic ft / gibt 5216. ben Corpei'licben. 2inf)alt-be§ Oubi. ^ebme aI|o bon- bef Linea Cubica 9 a. melfe folebe ai^'

ei

bem Decimal-@fab/ finbe a I.benpiarnetrum btC ^ol)e,e f be^Pylin--

dri. Vide Fig.39.

VDte fell cm Cylitidör t?on glcli^cr ^ol)c unt! c for-' mirt wcvöcn / vvonn beffen 3»l?alt betont Qcgr;;

ben ïütrö ?

ft /

E. g. tverbe gegeben ber ^dbalt-dneé CorporU ober Cubi 7a. fols fbef folie in einen Cylinder bon gleicber dpóbe unb 'öicfe gebracht-weben//nbsp;iil bie grag / tvie biefcé p fïnben ?

o /

3cl) nebmebon berLincaCubica 72,(?lt;tlcfo(crgt;eaufben Decimai.@tab/ o I II

finbe 19 3* bie0eite be^Cubï, nun mu§ ich bie Bafin bepCubi in,einen cir-

01 IJ:

culum üerwanbeln / (lelie beeowegenbiecgette is s-auf bie LineamQuadra-

O / //

tam, finbe 372. folcf)e nebme ich oon ber LineaCyiindrka, fo befomme ich/

o / II

auf bem Decimal - @fab gemelTen /21s. ben Diametrum Circuli, fud)e alfo jmifchen bem Diametro 2 1 8- unb bef x^ófie 19^3. Jtoet) Medias Proportk)'

o I II.

Haïti, baö ijl / id) nebme oon bem Decimal - @tab 21 g. (lelie fold)e aufbie

01 II nbsp;nbsp;nbsp;, o / 1/

Linea,mQyadraeam, finbC 47f. folche mit bef-^ofiC l 93. raultiplicjft/ gibt;

o///.

® 17, biefe Cubicè, exttahiff / ba^ ill/ id) nehme folcfie ton bef Lineacubica, ' 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mmlidh;

ocr page 65

vr

OTlt;iglt;etab.

mmlicï) 92. mcffe fcJc^e aufi)em decimal- @tab / fjnbe ai, bw^ob^/ unö’

ail^ ben Oiametrum a b be§ Cylindri. Vide Fig.40.

) S. XOk fcU bcr 3nl)alt etneo ftumpffcn Coni ger funben trcrbcn V

E.g. ©number fai# etncn Sctnnen^^Sanm / i|ï unfen 3. unb obea xfgcbucb bice / bflif an bec^angc 24. e'cbucb. 3IÏ bie / we biefnbsp;cbeeCubifcbefgcbucb ambabe?

Êffïltcb addire id) beebe Diamerroi 3. unb 2. macbf f. fo(cI)e balbieve i(b/

01

gibf ay. ben aequirfemDiametmm. '^ebme alfo con bem Decimal-@tub if. meffe folcbe auf bee Linca Cylindrica , li'nbe 49. Aream Circul) , fofcbe

c nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

mit ber Sange 24. muhipiicirt gibtbcpabcn li 8. Cubifcbe @cbucb am 3n# ba(f.

' nbsp;nbsp;nbsp;fontc bicfeé mobl genauer aufieccbncn / mic icb in metnem Untcn*

tjlt;^t v.lt;gt;m PROPORTIONAL - gtrcful Slnmeifung gefban / allein In bee Mechanica mieb foldbeé nifbf fo genau genommen / nocb geacbfet.

VDann nun ctn »5önbn?cr^0iVnann ben 3nbölt eines Corporis gefunben/ unb bcn CubifcbenScbuc^/ imcb bem tDcrtl)/ fo Ptcl / als er barfur be^aljlt / aufjeccljnet/ fo wirb er \ci^nbsp;Ueb finben foiincii / t»ie tbcuer er cin anbere Corpus etnee aiipnbsp;bern3nl?öIto be$al)Ien foUe / unb ttgt;irb groffen ï^tu^en unbnbsp;X^ortbieil7 ^sen enicmanbcrn/ ber btcfrs incbt tgt;eiiïe^ct/i'nbsp;^aben* i^tefes fey genug con ber Linca Cylindricanbsp;febveiten alfo fort su ber Linca Cubica,

®ie

ocr page 66

tTcii.^cifunt'ener

©ie l)rtUc6etóe Dej? Sï?aj?^©taamp;6/

S3egt;ltt ©C^rdUC^ Dce futtjfeeu Linear Cubic^.

)? VDiC ïöirö öiefeLinea Cubica jub^tcitct?

^efc Linea Cubica ip citic ^dngc cincé (ujlcn unD gereden 'iïBn’cfs I @c[)ucf)é / gletd)tt)ic i)ie anDern £micn / «jeic^e in iooo.'$;l)eil 9cd)ci#nbsp;^ let i(ï / unb nacb Dee Tabell, wie fo(c{)e m meinem Untecrid)t cgt;ej5 t'ro.nbsp;portiomi-'^\tlt;$)x{e bei) Der Linfa Cubica JU finbcn ifl / aufgetragen wiet)/nbsp;we.len abee bie flelnc ‘^beil bon lo. bi§ looo. wegen gnge bcegclDer / nictitnbsp;wof)( alle in io,'$:l)eil fónnen getf)eilt weeben / lo fan man boel) foicbe aufnbsp;baé genauefïe / alé fei)n fan / nel)raen / nnb alfo jebeé ^i)eil obee Seib futnbsp;10. geiten lafen.

2* 5» btcnct btefc Linea Cubica ?

@ic bienet jut’^xtrahitung bet Cubic-SOBui’èel/ baé ijf/ wannbet balt cineé Corporis gegeben wirb / bieigeite bc^ Cubi ju fïnben/ unb l)inge#nbsp;gen mann bié @eite befanbt / bie Aream ju finben / wie aueb ju OSei-gtog^nbsp;unb OSetfleinetung bet Cot|)etn / ilgt;te Propornoo ju etfotfeben / unb eineönbsp;in baé anbete ju öetwanbeln ?

VDte foU Rad ix Cubica extrahirt tbcvbcil»

föjann nbsp;nbsp;nbsp;botfommen / welcbe looo. niebt übettt effen / alê au§

614. bic Cubic- ,iu jte^en.

@0 nel)mé id) bon bet Linea Cubica 614. mejfe fotd)e auf bemOecimai-0tab / ffnbe bci)naf)e 8ié‘ öteSBur^el.

SÖ3ann öotfommen jwifdben 1000. unb loooopoooo. fo (gffe id) jeben‘$'f)eil bet Line* Cubicaïfia’ 1000. unbauf bem Decimal-@tab bet)nbsp;s.punctitten B^^Men ieben^beil fut loo. bei) z.punctitfen gafilen abetjebennbsp;^l)eil nut 10. geiten.

2llé auff 9i6i. bic Cubic-Söut^el JU jie^en / fopuncttre id) et|ïlicamp; bie Sablen / wie gebtdud)lief)/ befomme z.^unctcn/ baö iff / 2. Bablen jut ÉJut#'nbsp;èei / nebme alfo non bet Linea Cubica au ffatt 5^61. meffe folebe auf bemnbsp;Decimal - (gtab / ffnbe 21. jut ?ö5ut^el.

SÖann 3al)lcn öotfommen / welcbe jut SC3ut|e( 3. 3ablen baben / aló guff 389010000. bie Cubic-?S8ut$cl ju jiebeu.

0opun?

ocr page 67

tTTa^ ? Stab.

©cgt; v»unctire kh Me gallen / unb nlt;|tnc öie crfie V'imctirte' galt / alé'

liet 389- öon bei* LineaCuhica , mcfic fO!c|)e auf DcmOccimai ©tab/ ftnbc 730. aufé genauepc jut SlDur^cl.

?[)?an Fónte ngt;o|l grófictc gallen / tnciclc me|t alé 4.ga|len jut SEBut»! |cl laben / auf biefer Lmca extmh i-en / alletn iit bet Mechanics wirbeónicitnbsp;geacifet / betotvegen wo uonnót|cn / folcleé butcl bie 0fiec|nung accura-tet gefc|e|cn Fan.

4* tlDic foUcn $ttgt;{f^cn ^toey 3al}len ober fiinien ycoty Me-

dicE Proporcioaales gffunbgnt WCïbtn i E. g. gé i'^etbe gegeben baé Paraiieiopipedum A, beflen^ Bafis gietcIfeiV

O' nbsp;nbsp;nbsp;o

tig unb gleicbwincFliclf / icbc ©cite 3. bte vgiobc obet ^!ange 24. lalt / au^ biefcm foUc ein gleiclfeifigct Cubm gcraacit roerben / baé i(l / eé follen jwi#nbsp;fc|cn 3. unb 24. pep Mediae Proportionaies gefucl}t iuetben. bit 0tag/nbsp;wie biefcé JU Inbcn?

^ ?a3eilen liet ble Bals gieic|e Seilen |at / folcle auc| Fut|et / afê Me *yo|e / fo ttiu§ tc| bie Fleinete Mcdiam proportion aiem fuc|en / nelme bent#

O' nbsp;nbsp;nbsp;O'

nac| uun bem Deciiral - ©tab 3. niefe fOlc|e auf bet Linea Quadrata, l'nbe 9.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

btefe mit bet xg)iS|c 24. muUipiicirt / gibt 216. nelme alfo utnbetLineaCu-

O

bica 216, meffe fo(cf)e auf bem Decimal - ©tab / pnbe 6. bie ©eite beügleicl^ feitigen Cubi 15, alé bic fleinete Mediam Proportionalem , n?elc|et Cubu» f®nbsp;grop am^nlalt ifï / alé baé Paraiieibpipedinn a.

?Ö5ann iel) abet bie gtójfete Proportional - gall fuclen mil / fo ne|me ic| ton bem Decimal - ©tab 24, jFelle fO((|e auf bie Lineam Quadratam , fi'nbcnbsp;s76. mif 3.rauitipiicirt/ mac|t 1728. fo biel ne|meic| ton bem Cubic, ©tab/

nemlici ii||. meffe fo(c|c auf bem Decimal - ©tab / finbe 12. bie gtojfere

Mediam Prpportionalem. PSJaun i(t) nUn: bCCbe Proportional - gallen ge#

MfQuden mil/ fo gibt eé einParaiieiopipedumC, beffeneine©eife becBafeo$ onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0“nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

3. bleibt / bte anbete abet é. unb bte britte 12. jut ^o|e beFommf. SSJann i(h abet jmifden 3. unb 12, eine Mediam Propórtionalem fiK|e/ b«é ift/ jefi

ttmltiplicite 3. mit la. fiibt 36. fOlt|e ton bet Lines Quadrata ne|me / unM

gnf bem

ocr page 68

40 nbsp;nbsp;nbsp;^ etfunt»eiKi*

o

ouf Dcm Decimal - @tab Hteffc’ / fö pnöe iel; 6, bie (feiten be§ Cubi b. Viae Fig.41.

5. Vï)te Ban man Mc Proportion ^vncycr glcic^^nbsp;fovmigcv (Corpeni ci-focfc^cn i

E. g. gé Wei’bcn gegeben bcï Globus A imb B , beïcn Axis öber Diameter 00

A 2,unb B i.t)d(t/ ifl bic^tag/ mie fie fteb gegen einanbci’ berf^alfen?

o

3^) tiebmc ÜOn bcttl Decimal - @tab 2. meffe folebe auf ba'binta Cubi-

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ca, finbe 8. bmtaci) nel)mc id) mï beiti Decimal - @iab i. meflfe foïcbc gueb

o

anf becLinea Cubica, fïnbe i. ^Sci’baitcn n’clamp; alfo gegen eingnbet ivie s.gc^ gen I. Vide Fig.4i.

6, VDann unglctc^fóvmigc Corpora Dov^an^en / ttgt;ienbsp;foUc tl)rc Proportion ci’forfdbict incrbcn?

?ÏBgnn bic Corpora ungleicl)f6cmig / fo mug man fc(d)e tn cinerlepSonw (wie l)ier urnen beb bei’ Lima Arithmetic a foil ange$eigt wei’ben/; uemaii#nbsp;beJn/ unb bann / wie oben cmef)nt/ berfa()i’en.

7. XütC foücn glctlt;^foi’mtgc Corpora addiftnbsp;vuei’öcn i

E. g. gé wet’ben gegeben 3. g{eicl)feit(ge Cubi, beffen (geiten a 2. b 5.

o

unb c f. balten/ folcbe foUen addirt / unb in einen Cubumgebi’acbt werben/wie

operict matt ?

geftlicl) nef)ttie tcb non betn Decimal - (glab eine bce @citcn naclb

O nbsp;nbsp;nbsp;O

btt gnbem / meffe folcbe auf bei* Line a Cubica, fïnbe ben a 8. B xj,

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

c laf, foldbe addii'e icT) / gibt 160. nebme alfo non bet Linca Cubica 160.

o I II

tnefle foltbe auf bem Decimal - @eab / gnbe f.4.3. bie (geite beg Cubi d. wclcl)ei- fo grog am 3nbalt ig / alé a b c. Vide Fig.43.

$* tï)ic follcn glcti^iformigc Corpora Don ctnanbei: fub-crahivt/ cbci* abge$ogcn ïocvben ^

ocr page 69

E. g. wecbêtt gegebcn obigc jwe^Cubi 8 «tib C, «un folie B oon c, fabtrahict wetbeii/ ijt bie Stag/ toie big ju ftnben ?

3damp; melTe icbc@eite/ pnbc b 3. unb c f,net»me a(fo oonbeinOecimai-

0tab fotd^e 3ai)len / meflfe fclbtge auf bec Cubka , pnbe b 2 7 unt)

c I2J-. fubtrahiïe biefe oon einanbeï / ?Kefl 9 8. nebme alfo oon bec Unea

Cubica^g- niefie folcbe auf bem Decimal-0(ab/ (ïnbe 4^ i. bie @eite bep Cubi E. voelcbei' oon C iji fubtrahirt lOOl’bcn. Vide Fig.44-

9- Vt)ib fcUen glctc^formtgc Corpora muluplicirt cöcc üergvoffevt tt»cv5en i

E. g. Q.ê wgt;erbc gegebm bcr Globes A, foJcbev foKe s.mabï gi'ólfer ge* macbt ivecben / ngt;ie operirf mnn ?

nebme beffen Diametrum obec Axin, meffe föld)e auf^incm

(^iab / finbe 463. nef)me alfo fo!cI)e oon bem Decimal - (gtab / meffe fte

0-0 nbsp;nbsp;nbsp;o ’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

«ufbce UneaCubica, finbe loo, mif 3. muhiplicirt / gfbf 300. biefe 300, nebme ici^ oon bee Linea Cubica, meffe fOIcbe auf bem Decimale (gtab/ finbe

o /

67. ben Diametrum bef Globi B , melcf)er 3.mal)l gt’cjfcr ijl oié A. Vide %4f-

)o, ïDie foUen glcic^fonnigc Corpora dividivt c^ev vevPleinevt tvev^eni

E.g. weebe gegeben obiger Globus b, foicfxr folie 4 ma^l fleinergei mac^t ioeeben / wie operiet man ?

¦iJïacbbcm ieb i wie oben gemelbet / ben DiametmmB, auf beï Unea

O

Cubica gemeffm / unb 300. befimben / fo tljeile id) fo(d)e burd) 4. gibf

Cubica 7f, meffe folelbe auf bem Decimal ^mb/

« / // nbsp;nbsp;nbsp;W

finbe 422. öor ben Diametrum ObCV’ Axin bcp Globi C, Wdcfgt;ec 4.mab( flefy net ifl/ al^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vide Fig. 46,

S nbsp;nbsp;nbsp;)},VOiC

ocr page 70

4t

tr^u^erfunbcner

j )? ÏOic fcU t)er3»balt tUm gleic^fcttigen

Cubi gefunbeii wcïbeii?

• ///


E. g- rocrbc gcgcbcn bic ©citecineé Cubi a b771, t)(g nac^beflfcn 3fnf)a!t?

o / //

Sd) mf)ltie i)0t1 bcm Decimal - 0tab 771. mc(fefOl(^CaufbecLine»Cu-

o

bica , fïnbe aufé gcnauelïe 460. ben Cörgt;eclict)cn 3nf)a(t be§ Cubf. Vide Fig.47.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*•

S)CC nbsp;nbsp;nbsp;Prifmatis, Globi, Parallelopipedi, ftumplfcn Pyra-

midii, amp;c, ({i unten in bCCLinea Arithmetica JU finbcn.

)z* XPie foU ^iïicycn(£orpcrn tas ^ritte gefunben ttJCvbciH

O nbsp;nbsp;nbsp;o

E. g. wert)e gegeben bic @citcn jtiöet)cc Cuborum a b 3. unb c d 4» biefen foftc bcc beitteCubui gefunben VDcrben/ ngt;ic opcrirt man?

2(d) ncl)mc baö Latui a b , (ïelle fokbed auf etne gcrabc Lincam au§ a nad) b . mad)e barmit ben SSogen b c , bcrnacb nebmc id) bic Uneam d c,nbsp;trage foId)e auf ben ^^ogen aug b nacl) c, maebe aud) barmit jugfeid) au§ anbsp;ben Q5bgcn d e, jiebe auf? a buccb c cine öcrlangcrtc Lineam , mo uun bccnbsp;55ügen d c in e burebfebnitten roirb/ bejfenChorda d egibt bic britte ©cite

o / //

c f f 3 3. Vide Fig. 48. unb 49.

öber icï) fan bic 3(i^ien auf ber Linea Cubica gud) ftnbcn / a(é: Sciamp;

O

ne^me ÖOn bcrUneaCubica 3. |ïc£lc foId)C auf cine gcrabc Lineam a b.mad)C

ft

barmit ben ^gen b c. |)ernad) nefjme id) bcn ber Linea Cubica 4, fiede Jol^e in ben^Sbgen au^ b nacl) c, unb mad)e barmit jugleic^ au§ a ben ^0#nbsp;gen d e, jiebe au§ a burd) c in e cine gcrabc Lineam, mc» mm bcrQ5ogen denbsp;in e burcf)fd)nittcn mirb/ beffen Chordam d e meffe id)-auf ber Linea Cubicagt;

o / //

nnbe f 3 3. bic ©eitc bc§ britten Cubi e f, melcbc id) bon bem ?0ia§# ©tab nebmen mug/ momit a b unb c d gcmefTen morben. vide Fig. 49.

ocr page 71

i 0tab* nbsp;nbsp;nbsp;('4 j

We foU brcyen Corpern bae pierbte gefimöen werbcit?

E. g. werbcn gegcbm bic 3.@cifcn oblöcc bce^cc Cuborum.ab j.

e d 4.unb e f f 3 3. JU bicfcii folic btc tgt;icrtgt;tc©citctt cincö Cubf gefunbCM wci’bcn/ wie operivt man?

2scb wil foirf)cö auf bcm Decimal - @tab maciöett / unb nebmc non fo(p » /

cljem an jïatt 3. baé Oupinm 6. tcagc folcbc ouf cine gerabc Lineam au§ a na:b b , mcjcbe bai-mit bm Q3igt;gen tgt; c , bcinacb nebmc k1) oom Decimai-

/ nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

(St«b 8, an flati 4. flcllc foldx in benQ5ogcn au^ b nacbc, obecici) ne^me4.

© / // ///

(lelie fie aug b in d. vgjernacb nebme id) oom Decimal-^tab 1066.an (iatt ® / //

f 3 3. maebe bavmit aufl a ben ^^ogen e f, jlebc aug a buref) c unb d gerabc ïinien/ wd mm beri^ogen e i in g imb f bui'c^jcf)nittcn wieb/ befm Chorda tft baè Q.i!aeritum bet bictbtcn ©citen befi Cubi, o(ö e f gibt 14I befitiinbsp;^albci’ ^[)cil ifï 71.bic Chorda e g.ObCC biC balbc Chorda e h. VideFig.fo,

j4. tDic foil cin Corpus gegebener ^obe formirt ïücvbcn / bamtt cs cinem anbeni gcgcbcncn

Corpori am3nbctlt öleii^ fepe?

E. g werbe gegeben baé Farailciopipedum A, baran bic cine (geitc

00 nbsp;nbsp;nbsp;O

berBafeos 4. bic anbccc 9‘ bic^obc aber 36. balt. ^un folie cin anbccé baci

aug gcmad)t weeben / wotan bic Bafis glcicbfeitig / bie .fDóbc aber i lt;j.!)aftcn folie/ unD ba§ eé gleicbcn bef)alcê/ ijl bie gvag/ wie lang bie ©eitcnbsp;ber Bafeos fci;n muflfe ?

' (Srtllicl) erfccfc^e idgt; beffen Sfiibalt / bad ifl / id) rauhipiidw bie ©ei#

ten in cinanbeiv befomme 1296. ben ^'6rperlid)en 3nf}alt / biefen tbeilc left

burd) bie gegebene 4DÓi)e 16. befomme 81. nebme bemnacböonbecUneaQua-

drata 81. mcffc fo(d)e auf bcm Decimal - (gtab / finbe 9. bie ©eiten ber Ba-

§ a nbsp;nbsp;nbsp;feosbe^

ocr page 72

44 nbsp;nbsp;nbsp;tr^u.'evfunbener

feoi Parallelopipedi B, tücldjcö fo grog am 3nf)aft ifl / alö A. Vide Fig.fi.

)S* ïüte fcU emParalielopipedum in einenCubura pertuanbclt «jerben i

, nbsp;nbsp;nbsp;Paraileiopipedum A fe^c wicbcr gcgcbett / folebeë folfe

in ei'ncn gleicbfeitigcn Cubum ©crmanbclt mei’bcn / mie operirt man ?

O

gffilid) fudbe leb beffen Snbaft / mtc oben gefebeben / finbe 1256. ben Êót'perltcbenSabalf / nebme alfo öon ber Linea Cubka i^a. an (iatt 1296^

o /

meffe fokbe auf bem Decimal - @tab / finbe io9.bie(geite beg gteicbfcitig^t Cubi c, mcld}ce fo grog am 3nf)nlt ig / aio baé Paraiieiopipedum a. vidcnbsp;Fig.‘5i.

)6, XOit foU man $u jtücycn Cfvpern bas britte finten/ttgt;eU bem ctnen an berS^vm dbnltc^ / bem anbern abernbsp;am 3nbalt glcid) fcyc ?

E,g. êo ioeeben gegeben 2.Cyiindri a unb b , bie ^be a b beg Cy-

O nbsp;nbsp;nbsp;•

lioderé A 18. Unb beffen Diameter ObCf ?8}eitC c d 12. b!e,§ol)C e f bcg Cy-

O nbsp;nbsp;nbsp;o

linderé B 12. unb beffen Diameter £gt;bet'SGBette g b ^4. 'fyjun folie aiig A em onbcwCyiinder gemacbt metbeii / voclcbei* bem b an ber §,omi dbniicb / bemnbsp;A aber am^nbalfglcicb ffbn folie / iff biegrag / wie big ju gnben?

€efflicb etforfebe icb eineO jeben ^ngali / baO iff / icb negme ixoon

o

bem Decimal - @fab / meffè foldbe auf bec Linea Cylindrka , gnbe 11 ?. ben

o nbsp;nbsp;nbsp;o

5inbalt ber Rafeoj, folebe mit bee .^abe i8. muitipücirt / gibt 2.034. ben Córpeelicben Snbalt beg Cylinder^ a , bemacb nebmc icb öon bem Decimal-

o nbsp;nbsp;nbsp;o

iSiab24. meffe folebe auf ber Linea Gylindrica, ffnbc 45-2. ben Snbair bec

o nbsp;nbsp;nbsp;o

Bafeoi, folebe mil ber dpóhe 12. multiplic'rt / gibt f424, ben ^órperlicbcn Stibalt beg Cyiirderé B. 0?ebme affo oon ber Linea Cubica einfleinnbsp;menig bgvuber / ffellc folebe nufeine gerabeLincam aug a naegb , maebenbsp;gleieb ïïarmit ben ^ogen b c, bernacb nebme icb igt;on bem Decimal - @eab

ben Dia-

ocr page 73

Gtab. nbsp;nbsp;nbsp;4f

t)ett Wametrnm 24. obCC al(f)iCC bCtt Oiametrum |)c§ Corporis R , (lellC fOki^Crt

in ben ^ogen au^ b nacb c, ciuf a nad^ c einc gcwöe Lineam; gernec nel)mc leb öon Oer Linea Cubica i. an (ta« 2034. mad)e au§ a bavmit ben

spogen d e, beffen chorda d e gibtben Diam^trum ik 173. be§ bvilten CylindetÖC. ©IciCbfaK^ operlfC iCbaUCf) ttlit bCf ^obe»

3d) nebme bie ^oi)e be§ Cylinder^ b , (ïe(!e fclebe in ben 5Sogen b c au§ b in f, siebe »on a nacb f cine gerabe Lineam , m mm bce ^ogen d e

o / //

in g bnrcbfcbniften wgt;irb / beffen chorda dg g 6 y. gibt bie *f:)5be i m beg cyiindetö c, tt)cl(ïgt;er fo grol? am 3Ri)alt itl / alé a , unb an bee 3bemnbsp;glcteb B. Vide Fig. n*

fj)tefeé ig cin 5?ungs©tucf igt;egt;r bie (SiplOj' 2^ot^ # nnb Kup^erfcbniib/ ttud) Sinngtc(jèr /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ unb allc onbcee / tveicbe Cigt;i'pciiid)c ©efaffe

mad)cn.

}7* t3?ic fell ein Pyramis in cin Prifma tjcmjan^dt VbCVj! ^en / cu gleic^cn 3nl)alt unO ^e^nbsp;l)e bcbalte i

E.g. ^^merbegegebenber Pyramis a, foiegee foUei'n ein Prifma oewanbeff mei’ben / bag ($ gieicgennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«Öóije bebalte / ig b;e Sf«g /

j« fwben ?

3cg nebrne bie @cifen bee Bafeos a b beg Pyramidis A. meffe fbkbe öuf bee Linea Quadrata , gnbc 6. biefc t\)cik icb buecb 3. gibf 2, nebmc alfo nonnbsp;bee Linea (Quadrata 2. formipc barmk bie glei^fcitige Bafin, unb geile baeaufnbsp;t)eg Pyramidis .g)pbe a d , fO ig baé Prifma B |b gpog amnbsp;ramisA, Vide fig. f4.

)8. ÏDie foil ein Pyramis in einen Conum, Don glci^J^p unt) 3nbalt / nerwanbelt werden ?

E. g. Obtgee Pyramis A fepe wicbee gegeben / folcl^ee foöe öon btefee ije in einen Coaum geemanbeli mcebem geagt ge^^b/ mie biefed sumachen’

geglic^ mug ic^ miffen / mie gel) bie @eite beg it)ee^cceé gegen beni Diametro beg Cteculé betoake / fofege Propotcicn jg mic looo. gegen 742»nbsp;obee gegen bernsemi.Diametro mie icoo. gegen371. ^mealfobonbcm

Decimal-(gtgt) i. geKe fotclic fluf fine geeabe Unsam gng a nocl) b, macbe

S 3 nbsp;nbsp;nbsp;baemie

ocr page 74

4^ nbsp;nbsp;nbsp;tTeu.'Crfunamp;ènetr

barmit ben SSegen ^ c, aiif biefen ^^ogcn jïefle icb bic (geifc bcc Bafeos bef

Pyraoaidis A , nu|j b nvUi) c , jicI^C aup a nacl) c einC gerabe Lineam , hci‘#

/ n III

n^d) nebmc iel) öon bem Didmai- @tab 74Z. mctcl)c baemtt au§ a ben

gc»i d e , beffen Chorda d e giW ben Diametrum Circuli bCC Üateos bcp Coni C, tijorauf iel) bievg)0^e be§ Pyiamid» au^ bem CentroCirculi perpendiculari-

«r aufitelie/ unb ben Conum c formirc/ ivelcbee gleicl^en W/ ivie bee PyramuA. VideFig.ff.

)p. VDte foH etn Pyramis iit enten Cylinder Dervvait^ öelt i»cvt)en ?

E. g* Obiger Pyramis A fe^e ngt;iebei’ geejeben / folcbcr folie in etnen Cylinder öewanbelt weeben / wie operat man ?

^cfiltcb öevwanble icf) bie bcei)ecfidf)te bafin in etnen ^i'ecul / mie oben

bei) bem Cono , biefen Diametrum mejfe icl^ auf bee Linea Cylindrica öbei’

Qaadrata, ftnbe ()icc 3. foIC^C theile iet) buecb 3. gibt l. bic Lineam g h, neb#

me atfö oon bet Linea ^ladrata i. formirc mil bcm Diametro g h i. bCtt Cylinder D in bei’ *Öóf)C be§ l’yramidis A. Vide Fig. f6-

Obeiicf) ncl)me ben Diametmm 3. formiic baimif ben Cylinder Emit bei* x^ebe be§ Pyramidis A. ^abm alfo eineilepnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vide Fig, yfi.

S3om ©ckaucf) Hx fecfjftcil Unex Arichmetiese.

on tt?a0 bienet biefe Linea Arithmedca?

^efe Linea Arithmedca iff nu^ JU a((cil)anb Mathcmatifdjen .^im}Tert / 'bavbuvcl) man alle Propordones, fo mOl)l in Arithmctka , Gcometria,nbsp;Stereometria . Trigonometria , dcc. biC m bCC Mathcfi OOlfommcn /

mit ungemeinei ^eitigfeit / b6d)flei '^^eimunbciung / unb fonberbaicr Recreation unbqjergnügungbefifüebbabei'é/ obneDvecbnung/ nui’ Dueef) eineé vamp;anb#3b’c^ulö eifinben fan.

2* ïïgt;te gefebiebt tl)v*c5«beveitui)g*

l^iefc Linea bat an berSange fein@5creé / fonbein nacb cined jebe» ï^e# lieben / aUbiei bu^c iel) bieSange elneé balbcn 5S3cccf/cbud)é genommen/ unbnbsp;jt)ld)c boppclt aufgetiagen / wann bei ?Óla|?#0tab (angei i(i / fo fan man ednbsp;3.4, unb óftievg mabl continuiien/ unb miibfeinlt;^biaucbb«jlo(eicbteifet)n/

allein

ocr page 75

47

önei'n ift btcf^ bS^ttSe ju unfetm ^öorfxibcn fSm genug. 5lu§, biefem fcalbcn5lC«ccfi'c!)U(^) witb cin looo.tbeiKQCi’^O^aB^^tab gcntadf^t / tuieFjgu-ra 2. bcr untere fleinc s)}ïa§#@tab weifct / bie 3ö!?ien obec / fo nacftnbsp;igt;lerem50(a^^(Sfab aufgetragen wcrbcn / (tnb beïgcnommcn bcnXabuiiinbsp;Logarithmorum Adriani Ulacquii , tUClC^C icJ) CiUftU KbfH ju gut^tU /nbsp;fbj^e nid^t W /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bjolleir.

Tabula Logarithmica.


Punfta.

Log.

Punéla.

Log.

Punfta,

Log.

lO.

0.

41.

61 z8.

72.

8^73.

II.

414.

42.

62J2.

73-

8633.

12.

752.

43.

633f.

74.

8692.

I?.

1115.

44. .

6434.

7f.

87fï*

14.

14Ó1.

4f.

6f 32.

76.

8808.

If*

1761.

46.

6627.

77.

886f.

16.

2041.

47.

6721.

78.

8921.

17.

2304.

48.

6812.

79-

8976.

18.

2ff3.

49.

6502.

80.

9031.

2787.

50.

6550.

8r.

908f.

20.

3010.

fl-

7076.

82.

9138.

21.

3222.

fi.

7160.

83.

9191.

22.

34H‘

f3-

7243.

84.

9243.

23.

3617.

f4.

7324.

8f.

9294.

24.

3802.

ff.

7404.

86.

934f*

2f.

3979*

f6.

7482.

87.

939r.

26*

4149-

f7.

7ff9.

88.

944f*

27.

4314.

f8.

7lt;^34.

89.

9494*

28.

4471.

f9.

7708.

50.

9542.

29,

4624.

60.

7782.

91.

9 f90.

30.

4771.

61.

78f3.

92.

9637.

31*

4514^

62.

7924.

93.

968f.

32.

f#fi.

63.

7993.

94.

9731.

33.

fi8f.

64.

8062.

9f.

9777»

34-

f3If.

6f.

8129.

56.

9823.

3f*

f440*

66.

8i9f.

97-

9868.

36.

ff63.

67.

8261*

98.

9912.

3.7*

f682.

68.

832f.

99.

99 f6.

38.

y8oo.

69.

8388.

ICO.

10000.

39.

f9‘0.

70.

84fï*

40.

6020.

71*

S5U*

?.Wie


ocr page 76

4$ nbsp;nbsp;nbsp;^ erfuntgt;ener

5. VOilt;i fait mr*!! die 2(uf5t^eilung öuf Mcfer Lmc« Arichmecica vcc^t üciftel)cn Icrncn?

. gcfïlic^ ifl mffen / Dfl§ dec untecfïe ^unct / ttgt;elr^gt;fr nod^ Feme lung W / i.bedeutct / bec mittlere lo.unD bec obecile 100. 5ibec non i,nbsp;bi^ 10. i|! jebec ^beil wiebec in lo.^beii getf)eilt / wefdbe man fuc gan^c cbecnbsp;^cucamp;#3nf)len Fan geiten laffcn. •Dte^betl nbec non io.bt§ 100. Fan mannbsp;in QgcbancFen jeben ^beil fuc ip, cccl)nen / fo wccbcn alöbann oic loo.fücnbsp;1000. bie io.(uc 100, «nb i.fur 10.genommen. 3a/ man Fan aucbbieumnbsp;tecfFe 3ubl i.füc 10.100.1000.10000. ünb mcl)c geiten lafl[lm / fo mccbennbsp;ttlébann bie mittlece 10. urn lo.unb Die Ober^SalH loo.um loo.maljl mcbcnbsp;bebeutcn/ mie aub folgenbecTabeii ju eifeben.

5)aé mil fo biel fagen/ afó mann iclgt; fecbé foldbcc ?0?a§i @tabc an ein^ anbec bon 3.@cl)ucfgt; lang aufgctragen l)atte / ba bod) biefe a.'i^beii b'ecju

fSDann bie untece 3ubl beOeutet i.nbsp;ï o.nbsp;loo.

1000 lOOOO,

^ unb bie obcce fuc loo.gececbnet.

lOOO.

lOOOO.

100000.

locoooo.

iuificient fepn.

fo mirb bie mittlece fuc I o.

ÏOO.

1000.

10000.

100000.

4. tlDie vticrden bie ^vi^len t*oii bicfer Linea ^ Arichmecica genommcn?

fSöann nocfommcn / jmifc^en i.imb 100. fo fe^nb foid)e icicbt? lic^ / gUid) mie bon einem anbern OT/af ^©fab / ju nefmien/ aio: 3c^ folienbsp;12, mit bem giccFul nebmen/ fo feèe id) ben einen Su§ bef J^anb ^ ^iccful^nbsp;in I. benanbecn ecolfne tcb bif 12, baéfeonb a.(gtcid)lein ubec 10.

«ïöann ?ablen bocFommen / jmifd)en i.imb 1000. e. g. 3d) folie 37f. mit bem ^iccFul nebmen / fo (telle td) ben emen ga§ bef ^anb ? SiccFulé in i.nbsp;bif bebeutet ttlObann ro. ben anbecn ecójfne id) bif 37. unb nod) ‘.geibleinnbsp;bai'ju / baé feono 37Sgt; micb alfo jebeö gelblein bon 10. bif 100. fuc lo.gcünbsp;ced)net.

Obec idb laffe ben ecftcn ^'uncten.ioo. unb jebeé gelb oud) 10. geiten/ unbnebmc bic5ö3eite bon i.bif 3. bai? ilt 300. unb nocb 7),.Selblein bacju/nbsp;ba^ ijt 7f. aifo m allem 37f.

NOiA,

ocr page 77

tT?a9'0t(r.b, nbsp;nbsp;nbsp;4^

NOTA.

Um bejTcwrOitcïytigFiHt wiUcn/ foflen i)ie3af)lcn / fo ^wlfd^en i.unb loc. mit grolTen / mi^t abei' 100, ubcrtref^'n / niit Fkinern fiolen gejcynebennbsp;jverben/ Da Dann Dk a’fï? Keine ié- fltibere ió§.Dte Dritfc xöös-fecDeutrt.

H.g, 3,'^ |Mc ?47r.mit öemS-i’cFaf ne^men/ wirb foldjeöalfo gcfd)i'ieü 34rf.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Demnad) Die aöeife DOn i. bi§ 34. Dar^u nc^me id) nod;

jP. oDcc bei? nabetn j|. fan alfo Diefc^ gelDfcin für 10, oDct* 100. ge(tcn iajTen.

fïBccDctt abet’ Dicfe gablcn alfo gefebeieben / 347?, fo nebme icb nur Die SPBedebon i.btü 3. tbuenoeb Dae.ju 4.@ti’!db?oDeeSelDlem/Da0fün|f£e3dD^nbsp;letn tbcile icb m@eDancfen in lo.^bcil/ iinD nebme nod; Darju ji.^neil/Daönbsp;mad)t 3i55ö-£gt;Der in goibon 3d)!en 3475'- ‘quot;fie fold^ebaii!5 nad^folgcnbem mitnbsp;mebeecm wieD m oemenmeti lant.

(bcé

Decimal-(gtab fcbon gemiefen babe / febreiten alfo ju Dcm klihipiica'cn.quot;

5'* tDic fan manauf biefet? Linea truIcipJicircn?

Intern : nbsp;nbsp;nbsp;folie r-mit 12. muitipün'ren / fo nehmc id) Die SOcifc oo«

I. bi§ 5-. llelle loicbe in la.übcv ftd)/ finDc éo. igt;Dev/idgt; nebme D.e ^eite eon i.bil? i.;. jMle folc^c aii^ f. ubce ftd; a (ïnDe and) 60.

^tem: 3d) folie la.quadrircn / oDeria.mit ta.mulriplidren/foneb? me id) Die SOBeitc oon i, bi^ i«. fd)(age Den gircful um / fo bcfinDe iel) / Da0nbsp;Dcc cine Dcg Si'-’ctulé übec Die Linfam binaufi langt. iT^cromegen fiellc id)nbsp;eb in ii. übci’ fid)/{inDc 144. Dab ift 144, iiviicn Dct unterfic^)un:t lo.gdj/nbsp;fo mad)en i ^is-in gan|en^3aMcn 144. Olgt;cv’ id) nchme Die ^eite üon r.

bij? 11. t^efic fold)e au§ la.ubctffd)/ (inDc gueb i4i5.oDci’ i^4.Dabijf 144.

•

3teni: 3d) folie 12. mit r44,miiitipiicii’en: 3d) nebme bic SSjcife gon i.bi§ u. ttdlc fold)e «u^ i44.ubcïfid)/ pnbe i7i5l*ööti’ i7ig. bab ift lyzs.nbsp;Obcc kb nv’bmc Dic?S3dte m i. big 12. (felle folebe aug 144. «bevficb/ gnbe

@ nbsp;nbsp;nbsp;I7iS,

ocr page 78

fo nbsp;nbsp;nbsp;rrcu^crfunöencr

1718. öamp;cc icïgt; ncf)ttie bfc 2Bcitc tgt;on i. bii 144, fieiic foicïje au§ tz-iUcr fïci) / fïnDe aucö lyjs^Daö t|l 1728.

6, tlDte foU man mit3ruc^gt;'3al)lcn multfpliciveni

g* Scï) fblle §? mit |. multipliciten.

(go nel)rae jcl) Dte2ödüc öüti i. big 3. gcüe folc^c aug p ubetO'cT)/ firn be lp gcrnacbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bieflBeite üon i. big 4. jtcU^ fo[cI)e aug é.übei: firfv

pnbe 24. baö mcicamp;t i|. biefcn Sgruc^ nun öcrheinern / fo ncbme iel) bic 2öeite wn if. big 24. unb fd)e / jn^ifcljen wclcbeti fieinern SaWen folcbccin^^nbsp;tregfe / gnbe jwifebm f. unb 8-nMd)f ölfo If. fo oici alé |.

21uf eine gefebminbere 5tit m«cf)e id) eö alfo:

3cl) negnie bie ?£Bcife üon p btg 6. geile fold)e aug 4.übec geb / allba: lalTé ieb ben obei’n 3ii’cfub5ug gel)cn/ ben untern abei' evèffne id) bi§ 3. unb'nbsp;fel)e alêbaun / jwifegen we[d)cn ganfeen Sablen folebe SOBeitc einteeffe / gnbcnbsp;jwifcben f. unb 8. baé gibt baé i|t fo üiel / alé tvonn iel) bie SÖSeite »onnbsp;y. big 6.5U bctSlCenc oon 3. big 4. add^rc/ tg alfo baö Multiplkicen aufbie^nbsp;fee Lmia nicbtö anbeeO / alö aadicen.

XVic fan man amp;ic Brue^jBlaljIen tn Decimal-5al)lcn t?ert»anbelni

E. g. Sföie biel mad)€n nad) berDecimal - gabl ?

3d) negme bieiSöeite oon 3. big 4. geile folc|)c aug loo.untecgdb/ fin» be 7p ba^ mac^t i||..

- 3tem: i i- Slöie biel macj^en fold)e nad) bec Decimal - 3agl ?

3cl) nebttte bie 22Seite 00117.'big i3,gellefolcbein roo,abn)anö/gnbe y§ baé maebt

$. ÏPann öanfi,e mit 25ru£fe;JDa^len forfommen/ wie tnerSen fble^e mft emantgt;cv mul-tipliciït ?

3cb foil mit fif muitipHclren.

@0 maebe id) erglid) biefe i^tueb lu Decimal - Q5fucg / mie obeir ge^ badbt / mad)en alfo 35. fo biel / alé 3155. unb y i|. fo biel / afé y i5§|. ^fïcl)#nbsp;tne bemnad) oie ?83eiteoon i.big 375. geKe folebe üug psj, ubergd)/ Sibtnbsp;beön«f)^iti *1» bbee zos^. baé ig zo^H, baoFacir,

9XVi^

ocr page 79

VHap^Stab,

p. TOe fan man binrcb ^ülffc btefêt: Lines divldiren i

E* g- 3^^ fölle 72, bui’d^ 6. dividfrCH/ W’e operice ic^?

3cè net)me bicbon i. bi§ (icKcfoïcbc 11172. «bivactó/ pitbcix

baö facit.

^ o. t!Dann abcr bte Jablcn incbt gletlt;^ aufgclKn / ïDie tfï es^ulünben?

E. g. 29. burdb 4. }u dividicen / fo ncbtnc lïöeitc bott i. btg 4. (icllc fo!(^c au§ 29. abwarté / pnbc 7tr. baé j(i 715^.

}), tDann gróffcreSabïcn t)ov?ommcn/ roic * operirt man inbsp;E* g- 3lt;^bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3^°‘ bUl’Cl) 7f. dividrccn.

®o nebme ijb Mc SCcitc öon i. bi§ 75. jicllc fMi:I)C au§ 36^. abwact^/ (inbc 4i|. Obci* 4|. baó Quotum,

3tcm: 3^1. bui’c^ 7f. p dividfccn.

@0 ncbmc icb Mc SODcitc öon i. bi§ 7f. jiclle folcIgt;cau§36j. tiittcc!(tclgt;/ (Ütibc 487. baé i|l 4i||. bcbnabcm.

)2. ïDte dividirt man biird) 3ru(fe?3al)len ^

E.g- Scf) fMlc h in |. dividii'cn / tvic raadbc id)é?

gfliltcb refolvitc iel) DiC Q3fUCb Itt Drcimal ^SïUCl) / bcfOmttIC ï|. UHÖ

Z5, ?y^cbrne alfo Mc SSÖcitc t)on i.bi0 f. (ïcUe |bltf)c au§ ju imtcc ltcb / fin* briï. baé ift li.

SeSann icb abee fpreebe |. in h Mie o(ft finbc idf)é ?

(go nebmc icb bic 28ctic bon i. bijj jr. ftcUe fiMcbe mi§ fo. unicciïcb/ finbc €60. baö j(i ober fo!cbcnQ5i'ud} fleinec gcmad)t/ baö i(l McSOOcite

son 666. bi§ lOoo. gciwmmcn / tvieb jwifcbcn ben Saljicn 2. iinb 3. cintïcfi fen / baö mac^t f.

Ober atif cinc anbere 5{i‘t unb ?3?anicc:

3d) nebmc Mc Siöcitc bon f. bi§ 77. (lelie folc^e auf i. über pc^/b'nbc tfCbgé l|l Ia.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ócll«

ocr page 80

nbsp;nbsp;nbsp;Xrteu^erfuii^eiicr

@féHc abec ötefe ?83cite ö«^ lo. unter (t(^gt; / fe finbe jd) 6«. mad)t if ff. t)aö jp f.

3* VDann 3ruc^ öurc^ gan^e / oöer gan^e ^ucc^ 15x\xé^f'^oXiitw fbÖen dividirt wcvöen/nbsp;ttjtc operirt man^

E. e. i. fdlen bwcl) ober iirlt z, Hividirt ïDcrbcm

igrftiicb refoivirc tcl) |. in Decimal - gaHcn/ bflétjl/ icï) nc^me bie

fe öon 3. bi§ 8. flelle fö!cl)c aug lOoo. unfeefid;/ fi'nbe 5.f.baöi(li|f|. me alfo bieSÓöcitc »on i. bi§ zgt; (idle folcbenug 375. «bwarté/ finbe is^. baé»nbsp;(1

SCöami ici^ ntm bic ?SGeife bon i 8lt;j. big ioolt;y. nebme / iinamp; feldjr fd)en fleinere3ablen (idle/ big foldje einteeffen/' fo wrbe ic^jö gnben.pif#etinbsp;3. unb 16. ig alfo i|. baö Facit.

Obet: ^d) nebme nut bic ^eife jmifeben grr. unb aooo. unb fege/ pigben mekben gangen 3«blen folcbe eiipe(fe / gnbe pifeben 3. unb ló.baénbsp;mad;t i|.

' 5öann id) aber 2. rntf obee bureb I. fbeilen folie / fo trebme icb bie S33eilt;amp; te pifeben 37;. unb 20=0. geHefoicbe aug i. ubecftd)/ gnbe baét(ij^i2„nbsp;obei’ fj.

öber: 3eb nebme bioSSödfe öon 3. big 8. geile folcbe aug 2, auftwrté/ gnbe aucb j:??. obef f J. baé facir,

)4. tPrtnnBruc|gt; bey gangen Babicn gefunben wet;; ben / Tüie tnerben fclblge in etnanbernbsp;dividirt?

E. g.0ie ojft gnbe icb in 3éf. enfbalfen?

3lcb nebme bieÉSeite öon i. big 7^. jtelle folcbe aug 361. abwadé/gtii!^ be 47, baé iji 4i|. baé racit.

3301l bCrRegula deTri.

, nbsp;nbsp;nbsp;)sgt; tüte ip ber3nl)alt eineeBrncbe pnbenf

E.g. |.fl. mie uiel maeben ge ^a^en/ ©eofegen obec,^mibee?

Sfiamp; nthfi

ocr page 81

bie?S0eite öon 4. bit f. (leRe felcbe in if.untctft'cb f Tf.5Ba^en i.fl. macbcn / pnbc iz,«Sö^«n/ pcKe ici) eé bann inzo.örofcbwnbsp;al^ li- fofinberd) lé^ièj^ojl^Kn/unbbflnnm 6o.5trcu^civ fo finbc icb48.:^’«u»nbsp;^ec/fomeltbut f.fl.

3tcm: '5:baler / me M nwfamp;en nbsp;nbsp;nbsp;f ®t’ö{c^n/ Q5(»|en/ Sanb*

i5)ïunèen / Oeflcrreicber (gdbiüing / ober gute ©icfcbcn ? _

3d)ncbme bte503cire eon i.bif? 3. fte«efolrf^e anb 9=?.utiter ltd) t mi* (cn 90.^rcu^er cincn Dveicbé^^bdler niaebcn/ n'nbe 30.5i'r(Uf5er. @te(ienbsp;fi'ebann a«§ go.^rofdben / afó cinem “Abater unter ficb/finbe icb io.@rofcben.

@Jelle kb (ïeaocr in ben,^fgt;afei’?Sa^cn zzi.untcv flcl;/ fo^nbe id) yr. bad i(t/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f jl.^Sa^cn,

Scrnec fielk icb 0'e in ben ^bölcr £anb#?37uR| / aid 36, wnfer ftcb / Jo fin»

(A nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f i2.Sanb#9)7un^cn.

(gfcKe ifb fie abet in iz.Oefïcrrcicber (gebiUing imterfid)/ weicbe cinen gjcicbd^^Nlcr raacben/ fo fi«be icb »nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ 4.@d)il(ingc»

Cnblicb foelie |te in 24. gate öircifd)Ctt imtccficb/ fo in^acbfeneiuett Oveicb^^^bnieenweben/fo ftnbe id) »nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;# g.gufe @rofd)en.

Stem: i|.@cl)ucb/ ober f.gemeineSoH/ me oiel mad)en fte an Decimal-gotlen?

Seb nebme bie?lt;E3ette son f.bi§ iz, (lelie folcbe aup io.unter(5'cb/finEgt;0 4.7. bad ifi 4;^. Soil / ober 4. Soli/ i.QJran/ 7.(Scrupel.

j6, ïDönn3ruc^,-5abldn Qcneben werbe»/ me if! bas gan^c 511 nnben ?

E.g. sSGie oicKStucf Janb^5)}lun^en ju zi.^reuber macben i.fl.

Seb nebme bie ?a3eite »on i.bi0 zr. bad iji zi. (Idle folcbe in óo.^re»; i^er / aid . fl. abmartd / finbe 24. Sanb^COIunben.

Stem : SSSie Piel Cblen 525anb fauffe icb urn i. fl. foann ble ebleti li.SIren^er !o(let?

Seb nebme bie SCBeite pom.big ij. bad if? iL (lefle folcbe au§ 6o.«ntep li'eb / bnbe 4o^®bleH/ fo Piel befomme icb fnt i-ff.

Stem: ?0?ön bejablt i.^blen ^nnb för s.fiwte @rofcben/»p(e piel bi* Jommt mw f^iv’A*^b«(e??

amp; 3 nbsp;nbsp;nbsp;CÏ.

ocr page 82

54 nbsp;nbsp;nbsp;XXt\x ^tvfmbemt

^cite t)cgt;n 3. big 24.@t:oftï)eiT / (ïeBe folcl^e in 2. ubec gcb / gnamp;e 16. (gblen.

Oben 3cb nebnict)ie1Jöeite wn i.big 5. gcife fo(cr)e aug 48.@'rofcf)(’n/ al^ 2.^f)alem urUei' ftcl) / fïnbe 16.€b(en. Ober:' 3d) nebme Die lïBeite öcnnbsp;3.©rofd)en big z.^tbaler/ |iellefiMd)e aug 24.@cöfcamp;en unter g'd)y fc gnbe id)/nbsp;Dag ié.©)(en pro 2.^galer fommen.

3fem: 3d) folie 2i.itt 2. tgeilen / bie ftcg gegen einaiibcr iDcrl)ial# fen/ mie 3.9e9cn 4. mie opedre icb?

Srg(id) addireid) 3.unb 4. macgf y. nebme alfo bieSSCeite oon 3.big 7. (lelie foid)e oug 11, untcr gcb / gnbe 9. bem^cb «ebme td) bie SCBcite oon 4.nbsp;big 7. geile foicbe öug 21 ander fKb/ gnbe 12. berbad gcb alfo 9. ju 12, mienbsp;3.5U 4. meld)e iti @.umma 21. mad)en.

3tem: 3'i)fbüe eine3«bffud)en/ bug |. bcrfelbcu soatiacgen. ©o neb# me id) nur bie SBedebon f.big 8. (ielle foldye in 3o.übei’ ficb / gnbeas.öienbsp;begebvte 3ab.l.

)7« Xt)ic foil Jitücyen 3al)lon bic britte gefunttcn tücrtgt;en i

E. g. gé merben gegeben biegnbien 8. uni) i^. ju bicfcia foil bie bride gr^ffere ober ftcinerc gefimben merben.

3cb nelgt;inc bic ?£Öeite oon s/btg 16. geile folcbc aug i e.uber gdv gnbc 32. bie bride grógere. ©ielle icb ge ober «ug 8. unier ficb / fo gnbc icb 4. bicnbsp;britte fleinere. vScrbalt gd) alfo 4. ju 8. mie 8. ju 16. alfo uud) 16. ju 32.

j8. VOtb foU JU jttjeycn £tnicii bic bdttc gcfunben t»crbcn i

E. g. €é merben gegeben bie üinien/ oon bem Decimal - ©tob bergenom^

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

i|ien/- a b 34. unb c d g 3. ju biefen foB bie bride groffere ober fleinere ge^ ftmben merben.

3d) nebme bieSOBeiie oon 34. big 8?. geile foleb uug gj.uber gd)/gnbe

o /

20 ï.bie bride grbffere e f. ©ielle id) ge aber aug 34^unier geb/ fo gnbe id).

bei) nal)c 14. ch, bie bride fleinere Lineam, melcbe mieber tgt;on obigem ?0?ctg^ ©tab mugen genommen unb bargegellei merben. Vide tig. f 7.

ipïi^ic

ocr page 83

? Gtab»

)p. foU breyen oabf^iï Me' pterbte öefwiïbeiï vvcrbcn ?

E. g. ©n ?0?a§ SBetn gtU i8. ^reu^ec/ wie femmen 4o. si}ïa§? ^d) nc|)me bie^cite öon ig-bif 6o. weil éo.^reu^ec einen@uibcn maalym/Mknbsp;fold)e in 40. untcr ficb / fïnb e 11. fl.

3tcni: 3^.?0]vi§?ÏBcin-föftcn: nbsp;nbsp;nbsp;wie Fömmm 90.‘Xna§ ?'

2fd) mljmc bic S^citc jwifdxtt 16. unb 3e, ^ït¦Ee fo[cl)e auö 90. unfer fidy

pnbe 40. fl. bag Facit.

öber : 3cf) netimc bie SDBdfe öoti’3gJi§ 90. jïeüe foldx aug iS. übec' fkb/ flnbe mi) 40. fl.

^tem 90. Si??ag seöein fofiftr- 40. f!. ober 36.?9?a§' feilen i6.fl[.. tvag-giff ir?0ïa|??

nebme bie SÖ'eite öon 90. bif? 40. fïcllc felcbe ^o. aid i. fl.unfer fteb/ flnbeióf.fceu^cr. Obee: ^d) nebme bicSiöette ron 9o.btS 60. ftcllenbsp;fo(d)e aug 40. unfer |tcb/ flnbe audgt; 26|.^rcu^cr.

Obee :. 3cb nebme bie ^üu öon 36, bij] 16, fïelle foiebe aug ^o. ab^ wartg/ finbe z6|. Ober:. 3d; nebme bieSEöeife üon 36.bui 60. delle folcbenbsp;aug i6..uber fteb / flnbe 26|.ilreu^er/ fo giel foflet i.^bïafl fSÖein.

20v VDie foU 5U beef en JPinien eber 3al)Ieii bie t?ierb^ te gefunben werben ^

E. g. Cé werben gegeben bieSinien a b 36. c d g.nnb nbsp;nbsp;nbsp;fidy

nun öerbdk a b ju c d , a(fo foö fteb aucb rerbaken e f juber rterbfen; ober wie (t'cb öerbdk lt;= d JU a b , nlfo foil fleb oucb oerbalteu bie oierbfe ju e f.nbsp;tvte operirt luan?

3cb nebme bie fSöeiee jwifebett 30. unb 36. (ïelle fofebe in 24. unfecft'fbA flnbe 2 0.. ober icb nebme bie ?a3eite jwifcben 3 6. unb 2 4. (iefle folebe au§ 30,nbsp;unter fleb / flnbe aucb 2 o. bie Lineam g h.

Ober: 3cb nebme bie SÖ3eite »on 3«. bifl 24. flelle folebe nuf 3. unfer gdgt; / flnbe ir bie bierbfe g k, fo begebrt worbem

5S3ieamp;

ocr page 84

^lt;s nbsp;nbsp;nbsp;t'Tcuj'tvfunöencv

o

SÖjflïi) aki.’ eim Linea bcgc^rr ju c d 3. ble ficf; t)crl;aften fo'lc / ujic e f

o ƒ nbsp;nbsp;nbsp;0/

24. iu^b 36. 00 ne^c iel) bic SOÖeitc jwifc^fn 24. unt) 36. jicïle joIcr)c

O /

ou§ 30. ubcfficf) / ftnbe 4 f. Die öicvbte i k. öbei* iel) nebme bic mi

24. bi§ 30. (IcKc foldbe au^ 36. uber (tdf) / fïobc aucl) 4 f. Obec icb nebine

tie ?83cite bon 24. bi§ 3.folcbe au§ 3lt;s. uberOd) / jinbc 4r. bie Linear ik. VidcFig.f8.

2), tï)annoal)lcn tgt;cvfommen / t»eld?e bic3:algt;len auf ^iefer Linea ubertveffen / vote operirtnbsp;man?

E. g. if.gl)lfn^ucamp; fofïcn 40.P, waö fD|ïen 6o.Sf)kti ?

nei)me bie?Ö3citc bcn if. bi§ 40. (lelie lolcb? éo.ubei'ficl;/ firn ije ubeiv ba^ bec cine iicefubj^u^ ubec bie Li nea-n l)inaug langet/ bewnoegennbsp;(lelie iel) foleben in 60. ubcrfid)/ fïnbe i^o. baö i(l igo.jl. Obei’ icb nebmenbsp;bie SCöeife non if. bi^ 60, (lelie fidele oup 40. ubee fieb / fïnbe aucb 160, fl.

baé Facit.

NOTA.

!ï5icfeé i(l wobi in ?(cl)t ju n?l)nien / wann bec gieeful übec ftdb 1 ober untec fieb folie geflelll werben. ^)l bce Divïjoi obec bie mbere 3nbl in becnbsp;Regul de T ri flemec / olé bic mictlei’c ober bintece gaf)! / fo ftede icb bcnSiCinbsp;cful ubec (tef) / in bbee bec Divifor gi’ójfcc/ fo (lelie icb ibn untcr ftcl).

2z. ït)ann t»ic 5öl)Ien ober finten all$u fcyn/ n?ic opcrivt man^

o / nbsp;nbsp;nbsp;o ƒnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

E.g. amp; tfcrben gegeben bic binten abi24.cdiff. imb e f 3 SÖ5ie fïcb nun oei’bali a b ju c d , alfo foU fteb aucl) becl)a((cn e r ju bec oieeb'^nbsp;ten / fo begcbcet loicb.

o / ^

3cl) ne()nie bic Sööeite »on 124, bi^ ifr, (lelie fold()e au§ 30. ubecjtcb/

o /

pnbe 4 5'.bicüneam g h. Vide Fig.yg.

aj* VDic ücrt)alt man ft^ bey bcn^iccmpeln ber Regul dcTri, irann in 6cr ÓTitten man^^cilcynbsp;WTónij gcfun$gt;en toccOcni

E.g,

ocr page 85

0tab* nbsp;nbsp;nbsp;^7

E, g. i.€f)lcn^ud[) urn 3.ff. i7-5?r. g.-M tvi'0 Fomm^n r4.0}l(!n?

gclllici^ ncbmc tc^) bic SB’ite öon i. big 3. fïcKc foicgc In 14. übec gcFy jïnbe 42* ba{5 fepD fï. Di^ noui'e idy #nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4a.g.-^t-‘j\f.

3,# f8.?-

^cmad) ncbmeicbbic SOÖdte t)on 17. big óo.nlé i.ff.fïeïie folcb« aug 14. untecgcb/ gnbe sv. baö fcpnb ©ulben / wilnbsp;ici) nun wiflfen / wie öiel an jteeu^ern mad)en/ (b ne(ynbsp;me icf) biegöeile.DOH 97. big 100. iMle föicbe aug 60, mtmnbsp;ficb / gnbe fS.^r. feonb alfo sds.g. fo öici a(b #nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;=nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?

10.f 2,

@old)e addire leb / tbui bie @umma

Serner nebme id) bie ^ïöette öon 3. big 4. wellen 4.^fem nin)5 einen ^ecu^ee macben / geile fold)e aug 14. untee fid) /nbsp;gnbe lOi. bab ig

46.g.8.5^r.2.^^g

Ober id) nel)me bic5Cöeite son 18. big éo. geile folebe aub i4.unferftcb/

finbe 41. boöig 4iP.obcr nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4‘g*iiquot;^r.'ïJf.

wellen ïè-g.6.^r. maeben/folebe JU nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;42. ? - ? -

addtl/tblrf 4^.#.i2.? - nbsp;nbsp;nbsp;^

.^ierbon fct)nb leicbtlicl) P Tubtrahiren ? nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3. ? 2.

0ïegiren alfo ? 4^.g. 87^7.2.^;

Ober: S^b n^bwe bie ISeite bon i. big 3». geile folebe aug 14. ubet gd) / gnbe 4óf|.g. ober 4p. 12.toiler/borbon fei)nb aud) i4.Q3fennin9nbsp;abjujieben / Oieg 46.fl- 8i.S?rcu|et m facie.

24. VClann I,)inten untgt; i:)Ovnen )* fïclgt;et / wie l)dlt man fie^ gt;

E.r. i.^funbum 24.5treu^er / wie fbeucr Fommf i.^otb?

®ïcb nebme bie ^cite bon 24. big 32. ^ofl) / alé i. ^ginb/geHe folebe «ug4.uniergeb/ wellen 4.‘]3fenntng emen m’lt;u|er maeben/ gnbe 3-ifen^

«t«9 baé Facit.

zs* VDann tn tgt;ev Vnitten )? ftel^et / uji'e operitrt

inön ?

E. R. 42.gblcn urn i g- wie fommen 7*€blen?

3ieb nebme bie ?ö3eite bon 42. big 7- geile folebe aug 6o.^rcuget / atë i.^uiben/ untergcb/ gnbe io..^reu^er batf Facir.

•amp; nbsp;nbsp;nbsp;Ober;

ocr page 86

5-$ nbsp;nbsp;nbsp;rteit ^ erfunbener

‘ ttel)me bie tson 42.. bi§ 60. fïelle folc^ye au§ 7- ubet fïcl)/{inbe

aucl) lo.S^mi^cï baéPtodud'.

26, VTann abermÖeirVnitten unb binten )»fïebet/ itgt;ie uerbdit man ficb i

E.f:. 3 (gf)lcn^anb um i.p. wie tl)cuee fommt i.gblen?

3ldr ticl;me bie SS3eite öen i. bi§ 3. lïelle foidf;e 60, j^eeui^ev / «fó i.föuibcn / untecftcl)/ finbe zo.5?eeu|er baö Facit.

£)t)ec: 3fi)ne^me bie SCBeite üon 3. bip 00. (telle foiclje au^ i-überftd)/ finbe and) zo.5leeu|ec t)aé Quotum.

27, VDann binten tnancbcrïey (Betüicbt ober tTTö^ gefun^^ ben toerben / wie uerbdlt man ft»^ ?

E. p. I. ^funb @eiben pro iz. fi. wie fommen 16. ^funb / i $. ?od)/ z. Quint ?

0-jt(id) ncbme iel) bie ?Söeite t)ön i. big i z. (lelie folebe 10. uberfleb/ finbe 193. baé i(l ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;# i^zfi. #nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#

^en.-.td) ncbme tcb bie StDeiteöon 1 gibiji 32. (idle folebe flu§ iz untee fteb/ (inbe ff. SÖ3tl id) nun wipnbsp;fen / wie »icl biefer^vueb an .^reu|ern maebet / fb nef)#nbsp;tne icb bie?fBcite öon 941. big looo. (lelie folebe aug 60.nbsp;unteeftè /finbe f6^5teeubec/tl)ut alfo ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

©olcbeaddirt/tbutin@umma ^ nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

28. ÏDann aber t)ornen / mitten unb binten man# ^erley 0ewttbt/ Vna^/amp;:c. povbanSen/ veienbsp;x?erbdtt man ficb t

E.p. 3 0\i|t / 4.^ud) papier/föilen j.fl. i g.^^ceué^ec / wie tbeuefeto wen / S-^ud)?

3(b nebme bie SCBeite öon 3». big f4. geile foid)e aug f,. ubergdb/ pm be 895. obee 81 p. biefen^rud) rcfoiv^ee id; inj^reugerv baé i(l / id) neb^^nbsp;we bie?S8eite t)ön sf.big 100. geile folebe aug 60. untergd)/^ gnbe fyitreu^nbsp;^et / ig alfo baó Facit g.g. f7..^reu^er.

ObfrtSd) nebme bie?u3eiteöon 32. big ft. geile folebe öug f4»ubergcb/ finblt; aucb 8?j, baó ig / 8;fl. f7,:^eu^er»

2p.W4nn

ocr page 87

tTTafj ^ 0tab. nbsp;nbsp;nbsp;5^

zp, nbsp;nbsp;nbsp;barbey gefmiben jvccben/

ïuie pcrl)dlt man ftcb i

E. g. I. gh!en 0pi|m foftct i4- nbsp;nbsp;nbsp;/ a, ijjfenning / wie fom^

men a. j^^lcn?

grlïlict) ne^»me icamp; öie ?SÖeite wn i. big a. fïelle folebe aug i.uber|td)/ pnöe f ''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 fi. f ^

^ernacl) fteüe icb folebe aug 6r. «berftcl;/ pnöe ? isSv. ^ ^erner nebrne tel) Die Steile öoti f. big i6. lïcHe foU

ebe in éé^^^mièee untee fieb/ftnbc ao|. # nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_-? ao.jVc.sW»

@0lCbe addict / tf)Ut nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a.jl.33 j\Y3-W-

Oi)ec:3tcf) rofcivicc Die 2-J. wntcr eineclcp^enner/ba^ maebt f|. neb** me alfö bic?£öeitc öon i6. big 37. Helle folcl)e aug ufl. ubei’jïcb / finbeaxl H.

imb ein wmig Dacüber / Daé micl)t nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a H gt; 8 Ivf. 3^f.

^cenacl) ftedc tel) eé in 6r. ubei’fTel) / gnbe # nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;# 13 5^c. -

iSolebe addict y macl)t in (gumma ? nbsp;nbsp;nbsp;? IXSlcTW

50, VDic fcü einc Linea nac^ dufferjtcr unb mittlcr Proporcion gctl)cilt toecbcn?

E.g. ü^te gegebene Einca fepe a b, foiebe folie nael) auffccHecimb mitf# lec Prop-rtiüigt; gctbeilt weeben/ alfo/ ba§ ftd) bec flcina-e (^peil ju bem geóf#nbsp;feen pccbalte/ wie bec gcójfece ^lycil ju bec gangen ^iute/ wie operict man?

gi’Hlt'eb meffe iel) bie Lineam naeb eincm?(3?ag!=lt;gfob/ folebc fepe allf)iec 4 8. berna^ mug teb wijTen bie Proportion in 3af)feti/ f6lcl)c iflmmmem Un»nbsp;tecrid)t loom Froportx nAL-Ssrlt;ful jupnbeti/ unb oerbuit fteb wie 618.nbsp;negen 1000. ^ebrne bemnael) bje?83eite oon 6is,big looo. (lelie folebe aurf

” ® nbsp;nbsp;nbsp;o ///

4g.itnfec (tel) / gnbc aufé genaueile 297. nebme alfo oon folebem ?0?ag?(gtab

o 7/1 2p7

o / II


o III


.tbeile bacmit bieLincaai a b gu^ a in c.fo ifl becfKe(l c b 18 j. oecbalt

ftd) alfo c b 183. JU a c 2^7. wie a c 297. JU bec ganl|cn Sinie ab 48. genauede. videFig.00.

^VDann btv Diameter cmc8 Ctrculo Rcgebcn vuirb/ wie i(t beffen Circumferenz JU ffnbeii i

•amp; 2 nbsp;nbsp;nbsp;E.g.€#

ocr page 88

6o

5n«u#crfunamp;cner

E. g. werbe jjcgeben bét Diameter circuU a b 5- 7. fragt ftdO^/ me tgt;iel bie circumferenz nacb biefem?0la§

grl'ificb mu§ kb mffen/ baê fïcb bec Diameter p öcj! Circumferenz t)er«

balte/wk 7. JU az-nebme alfo bic 2Bcke üon 7- bi^ ü. ficllc fte öuö f 7, uba

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

(tcb/ fitrbe I 8. obee gcuaucc I 7». bic Circumferenz c d. Vide Fig.éi.

VDann bic Circumferenz ciiie© Circulc gcgcbcn trirb/ tPiC foU ber Diameter l)iei*$tt Qcfunben ttjctbcn?

c

E. g. ivccbc gegeben bic Circumferenz c d eincé ©i’cuiti i8- fragt fieb^/ me lang befifen Diameter fcj)e?

3icb nebmcbicfUÖcitc öcgt;n zz.bif 7. (idle fc»!d)c aiié 18 untcrjl'cb/fïnbe fy.bcnPiametrutnCirculi a b. Vide Fig. tgt;i.

3;?. VDic wivb bic Regula inverfa auf bicfcc Linea Qcrccbnet?

E. g. (gin furnebmer ^bge|anamp;tcc auf bem £ób(. Cranü ^ ^ag üiïi)kt f)af :z.0cfcwbcc angcfidlct/ imi etlicbc wichtige Afta,fo fehe weitlaufftig/ abm#nbsp;toiben / boilcnben ftc alfo in 7. ^agen. ^?un begeert feine ^art()cigt; aucj) cinnbsp;Concept berfciben / berowegen ju mchrerer 93oIljicl)ung berfclbigcn / meiicnnbsp;t)cr Terrain fiir^ / nittimt er nocl; f barjii / bic gleich fo flcijfig fe»)n/ aig oienbsp;wigetT. 3ll alfb bic grag / wie balb pc tb' boilenbcn werben / ben ^agjunbsp;12. @tunben gerechnet?

3eh nchme bic SGöeitc bon f.bi§ 7. rtdlc folche au§ z aufwavti?/ pnbc iïBil ich nun witfen/ wie biel ^.^ag0tunbcn maehen / fonbsp;nebme ich bicfSBcife bon 8. big 10. pcKc foId)c aug 12. «ntcr pch/ gnbc s-^.

^tunben. Stöerben alfo bic 0cbreibct in z.^agcn unb 5|.@tunbcn barmit fertig werben.

3:4, VDié fan man ben Ifmlauff einiget ^^bern gegen einanber eiiinben i

E«glt; €in Wagnctöbcrïvrummboii? machet Siaber ju eincr ^arojfen/

ber Dia.

ocr page 89

tHa^^Gtab. nbsp;nbsp;nbsp;ê)

Der Diameter öer nbsp;nbsp;nbsp;Uit fcbet bfr binbm öba'410fbw^-

^un frögt ftcbö/ tvann bie ijinbern z3^gt;mc^U Return gelauffen/ mie offf Die jjorbcrtt Utm Iteffen ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. „ .

^(l) mt)me bic SOÖcifc ttetr 3‘r.bi§ 4«r. fielle wc aug 3 54.ubcr fkb/ fïnbc 300, bo^ i|t 300. fo öiclmabl wuebe» bie üovbcrn Oïabcc ^ccum gclaufanbsp;fen

. Vüte fan dnUbtmaeber benUiti9^»S Kabec ‘nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCQcn ctnanbei' proporcioniren ^

E.g. gmUb^ntacberbat cm0ïab/beffencircumferenzfjat 24,^[)cil/

JU biefem folie ee ein anbcrö fertig maeben/ baé ad)t ntabl uttigeben folie / ge# genbem n.mabligenUmgang beg oörigen/feagtficbö/ wieoiel folcbec^gctl

baflfelbige tn fcince circumferenz batten folie?

^(b nebme bic SOBeife »ön 8 bt§ gt;2. {ieUc folebe in 24. ubec geb / gnbe 36. fo t)iel ^bed niug baé anbei'c au bee Circumferenz baltcn. SOBie icb numnbsp;allbier niit bet Circumferenz procedU’C / glfO fgtt icf) aUCl) ttlit bem Diametro

bcrfagten.

XÜiC VDiïb bic Regula quinque ciuf bt^féü Linea gercebnetV

E, g. 5luf cinee nniverfitat batte ein 4)a«§ Q5attec 2f. ^oflgangce/’ folebe trinefen in iz.^agen ein gag ïSier aug oon 16 gometn/ meoiclnbsp;Q5ieré toieb et baben muffen/ fut ao.^toflgdnget auf einen?}?onat lang/ bienbsp;eben fö toobi jieben mógen / alé bie oottgen ?

Êtfllieb nebme icb bieSlBeitc »on i.big 12. (leöe folebe in 2s. übet ftdb/ pttbc 300. biefeo notice id), ^ernacb nebme ieb bie Slöeitc non r.big zo.nbsp;fielle folebe aug 30. aio einem ?D]önatb ubet fieb/ gnbe 6 o o. Setnet nebme iebnbsp;bic?£Bcite oon 3®o.big 600. geileJolcbe aug 16.ubet geb/gnbe 32^^bmec.nbsp;00 öiel Q5ieto mug bet^og^^ete fut bie 20. ^oggdnget flwf 3o,^ag obet ei#nbsp;nenO)ïonat lang oeefebagen.

57. VDtC ttiirï) btcReguta quinque converfa folvirt?

E. g. 3. ©olbatcn neetgen in 7.@tunbcn eine @eban^ auf/ s.t^cTjueÖ lang/ we bgib wetben i^ret 4*eine betgieicben0e^gn| oon ia,@cj)nc^ langnbsp;betfettigen?

€tg(i(i^

ocr page 90

ÜTlcuj^crfun^eitcï

nc[)me icï) üie fïöcite öon i. big 4. fïellc foI(t)? lt;iué 8- öbcr jic^/ fïnbc $2, bcrnacl^ negme ici) DieSBcite ü)on i.big 3. lieiie f^ic|gt;f aug 12. ub?cnbsp;ftc^/ gnöe 36, ^ebme alfo bie^öeitc oon 32. big 36 fteiie j'oldbc lt;u{g r.iikcnbsp;ftcb/ ftnbe bet) naamp;em 7i|.@tuntgt;en/mfoic^ee 3gt;(t ngt;ei*öctj Die 4.9)ïann Dar?nbsp;mit f«fi9 few.

ÏDie toerden öie lt;^et)?tnniUtiMDedu|ï#2^cc^nungen lt;iuf öicfei* Linea folvirt ?

E. g. amp; Decfaujft einee eine (Siöcnfdgafft auf feinem gt;ro macbv't feine Sïec^nung / Dag er an jcDem ©iilDen ju 60 s^reuDcr gereclgnct/nbsp;a4, j^feu^ff ëcelteeet/ feagf {kl)èi wie mei Daeïc.-pï-a! Diefeé SBeiefeé fem’?

Si-jllicl) f^ibtrahiee icb 24 Doii 6o.5\:reu|em / 3ieg j6.^reu|ci‘. .^ei'nacb nebme iel) DieSBcite »on 3 6. big 60. ftcKe foidge aug ó^.ubee fidb/gnbe 11 o.nbsp;Dag i|ï I lo.g.ift Daé Capital gewefen.

59. Wie fan man untcrfc^icMt(^)c Gorten ©cites rervoccfefeln K

E.^. ao.Dveicbé? ^baler/Den ^^balcr ju 29.$8a^cn gembnet/wie mei tuael^en 0'e@u!Den? Den**ö5ulben ju if.^ö^en geeecDnet.

3d) nebme DiefSCeite t)0n if.big jtelle folebc in 30 iibecn'd)/g'nDe f 8.g =ODer: 3d) nebme Die aöeite öon i f. big 30. (lelie folebe in 2q.ubernbsp;Ód) / gtiDe aud) f 8.g. Daé ^acK.

3tem léo.fl. wie öicl mad)eng'e ^balet? Dcn^bdet’ ju zsV imD tx» ©iilDen JU I f. Q)a(2‘-n 9crcd)net.

3d) nebme Die Södte uon 2%t, big 160. (lette folcbc öué i j-.ubei’gd)’/ pnDe 84f ^buler.

öDet: 3d) nebme Die SOöeite Don if big zsl gette fold)? aug i6o,un# tet geb/fUDebep nabem 84*. Daé ig 84|-^baictD(ififacit.

40. Wie operirt man mitSin^^Uechnungen?

E. g. amp; leobet einet Dem anDern auf ein nbsp;nbsp;nbsp;660 g. mit -f.pro

Cento pro Anno JU DerinterelTiren / wtc oiel belaufft Decging?

S^b nebme Die SOSeite ton j big ic o. (lelie fö(d)e autf ^ ^o.untec fid)/ gnDe 33.fi.Den3mg. ODet; 3cl)gdlefleaué Oeo.untetgcb/ gnDe 3gt;. Dalt;)ip

33. p.

41. Wie

ocr page 91

tlTö^^0tab. nbsp;nbsp;nbsp;6^

4J. VOte foil Radix quadraca excrahirt vuetbeu?

E.g. 3c^ folie aué 4i.bie Qiiadrat - «SBui'écl 5tef)ClT ? @atl)Ct(e icl)amp;io 955cite tHgt;n i. bii 4a. in a.gleicl^c l^ljetl/fo gibt ein éj^. bie Quadrat-S33urfee{.

42. VDiinn aber bie 5al)leii Qroffor fcyn / cils amp;te Linea

Arichmetica Cbcü Ijat / tÜtC operirt iTiai?--?

E. g. 3ld) foil nUÖ é78-^adi'e-n quadraram cxrraKircn/ fO pUttCtire Icb

er(ïlic^ bic 3«l:^on / mie gebraudjlicl^/ oon bet i*ecf)t(n gegen bec (imien ^anb/ fA ftiel ifh mm fnimi-fcit IvfAimne / fö öicl !5ahlen Obci' i'il mufi !Cb JUr

5letn: 5lu§ 84400,RadicemQuidratam ju fxtrabiren,

^llbierbgbe iel) 3. Pana a, betowgen babe iel) a.Sbblcn jur ?S3in'bct/ nebme alfo bie cr(lc vunctirte gabl / alé bie ^eitc oon i.bi^ s 't* tbeile fof#nbsp;fbe in 2. glcicbe “itbeit / finbc zjo. jur 5Q3ur^el / baé ifl 290.

Stem : 2{u§ f64328. RadicemQuadratam JU extrah yen.

2Wf)tcr / öermóg be^ ^unctiitné / babe icb miebey 3.3a(gt;Ien jur SÜGtir? èel / nebme alfo bie erjle punctiite3abl/ alé bie?S3eite öon i. bij? f64. tl)ei?nbsp;Ie fo(cl)e in z.gletcbe ^beile / finbe yr». baé ijï 7f i* aufö genauepe juy SDBuc#nbsp;èel / amp;c,

45. tï)aim bctr3nl)alt etnerX)icrung tjegeben ttgt;irb / wie ifï bic ©citc bcrfclben ju finben i

E.p. ©n gleiebminefliebt öieyccficbtey ©aal ip uberal mil fi84.fcpba#^ ren gleicbmincflicblen oicreefiebten ©teinen gepflaperl / ober belegt / fragenbsp;bemnacb / mie biel bero©teine in jeglicberfXiege befinblieb fei;en?

3cb punctire bie 3öblen / befomme 2.3ablen jur sasurbel / nebme alfo bie ?lÖeite »on i. bi§ fz. balbire folebe / pnbe 7%, baé ip 72.iSteine merbeiinbsp;in eineï Svcbb^n ober Oviege pcb bepnben.

44» tPicfoU nbsp;nbsp;nbsp;QCüierbtcGc^Iac^t?

(Dvbnung formiven ?

E.g.a'n

ocr page 92

? XOit ïan eine abknge geütetbtc Bcblacbt/ 0rbiiung formirt toctben i

E.g. ©n nbsp;nbsp;nbsp;^)af 30Zf8.9?*ant1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ju commandivctl/ttJft

t)arau§ cine öici’ecfic^te ^cDlac^^öcamp;nung uwdjen / n)elcl)e jwci^mal)! idngec ölö breit fet)n folie. Svögt ftc^é / wie biel 5)]ann tiac^ t)èï ^veite utiO ^dngenbsp;JU lieden fommen ?

©fllicb balbiere iel) bie^abl 3025-8- gtbf if 129. btefe punefiteief)/ fïn^ De 3- Sublen jm- ?S3ur^el. 9^cl)me aifo bic crfïe puneficte 3uf)l / i(ï bicnbsp;sjjQeite bon i.bip 15.. tbeilc folebetn 2,.gieicl)e ‘^tbcil/ finbe itj.baö tfi 123.

fommen in bic ^reite / unb nbclgt; fo biel / nemlief) 246. SJïtinn in Die ^ange JU lïcDen.

46. ÏDte foU ei» a^adrac t)cn glctcbcn Geiten unb VDin? cfeln tn cinOblongiun petwanbelt t5?etben^

o

E. g. wct’De gegeben cin Quadrat, Dcjfcn fcDe Geite 1 o lang i(f,

o

'^un folie cin anDci’ö bon Diefem ^n^alt geniacbt werDen / welched 14 lang fepn folie / ift biegrag/ wie breit alöbannfepn müfie?

®td) nel)me Die iileite bon «o, biti 14- fiellefolcbe QUé 10. untergd)/

o / // nbsp;nbsp;nbsp;Cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

fïnDe 715.baé t(i 71 f ¦ toirD eé breit fepn muflfen. vide Fig.^2,

Stem: ©n ^elöi^^crj f)at eine gebieramp;te GcDlacbtfOtDming bon So. ©liebern/ unD in jcDem©IieD 60 9}?ann/ wil baraue eine anoere Gdjiaebt#^nbsp;Oïbnung to imren/ DaS 'o 9i)ïcmn mebr in einem ©lieb ju (leDen fommen^nbsp;Sd Die grag / wK biel ©lieDer er «léDann befommen wurbe?

€r(?(icf)

ocr page 93

id^ i o. ju 6o. glbt 70. nbsp;nbsp;nbsp;alfcgt; btc ^ ife ööu éo.

big 70. |]elle folc^e aué^o.unfn’ficl)/ gnbe ff fo öiel©(teöec dou 7o.9}?ömt bocb roicö ec tormicenfónnen/ benDvcÓ so.oMm weit^ it felbjien einju#

tbciicti-

47. VDie foU tf(^)cu jwcyen ö5cc finten

Media proporcionalis j^cfuubcn l1?Cl'ÖCn^

E.g. (gé mtbm gegeben biegaWen 4o.untgt; ^o.jwtfcbcn bicfm foU Media proporcionalis gefuUbcn tVCrbêU.

@0 nebme ic^ bicSOÖdte jwijcbcn 4o.uni? 90. ^albiece folebe/ gnbe 60. ttgt;elcf)e Media proporcionaiis ('it. SQei’baft fïrf) alfO 40. JU 60. ï\)te 60,JU 90.

o /

3ieni: Sé tverbe gcgcbeti dit ?’arailelogrammum.tgt;e(|(!n@dieab 216.

o /

imb b c 5(?. folcbc’é folie in dn Qleidyfeitigcg Qpadrat uertvanbeft mcfben/ tfï biegctiQ/ ivic lang bie @e!ten fepn foKen?

nel)me bteStÖeite jwifc^en 96.imb iie. Mbieve fok^e/jtnbe 144.

bfféiti/ I44.niu§jebe@eitc bcgQjadraréd eUttbe f langfd;n. VidcFig.^j.

4S. tJDie fan burii) ^ülff dtefer Linix ein jufïeö Quadrar aufgenffcn vücröcnf

E. g. toerbe gegeben bie Beife eineé C^iadra'é a b j- j-, gort dii^nt ?S?]ag^@tab bcïgenonjittcn / barntit [ode dn Quadrat aufgenj|en toerben/ menbsp;operict man ?

gciKid; dupiitrc icf) bieSnbl f f. gibt 11. nebme alfo bieSSDetfe öon pr.

big I r. [olcbe/ gnbe bei? nabem 72. melcbeé bie Diagonaiem b c gibf/ foicbe nebme icb aué oodgem n}jag^@tab / unb tormti-e bavmit gat leklytli^

baé Quadrat. Vide Fig,64.

4P. VDiC foUc 5{C Diagonal-Linea dnC3 Angnli redi, jo

5ïDey ungleic^e Geiten l)at/ gefunOen irctticn?

E. g. Sö wetbe gegeben bet Anguius reftus b a c, bgran bieBafi$ z c

ï 8. Catheeuf a b 2 4. bat ^'(ï bit gfag/ mie lang bie Hypothenufa obee Diagonalii b c [et^e?

^ nbsp;nbsp;nbsp;neb«

ocr page 94

'lt;S6 nbsp;nbsp;nbsp;tTeu#erf«nbcncr

bic SEDci'f^öön i bi§ is. pcüe fcicbc öué i s. fiber ficb/ftnbr

3 54. biefe, notire i(f)/ ^a'nacf) ,«cl)me iel) bic Söcifc bon i,bi§'24, (telle feidx'

öué 54. fiber jl'cb/ fïnbe f7«ibie be»)beQiiadrata addirt/ madjetr900.folebe exttahirt/ böö if} / bic SUGcitc bon i.bl§^.getromtïïen unb balbiert/ finbe 30..

O

bdé iO 30. bie Hypothenufa Dbcr Linea Diagonalis b VideFig.gf,

50. VDann ai1 cinem Anguloreao Cathetus imöHypo-cheuufa bcïaiïÖt / IDtC foU bieBafis bier^u Qefunbcit ïbCi'beni:

CT'

E. g. 5ln Obigem Angulo redo f)at ber Cathetus a b 2 4. Unb bie Hypo-'

O

thenufa b c j o. 3!^ bic ^gt;-*lt;^9/ wic lang, bie Bafi$ b c fci;e?-'

3cb nfbme bie?![öe{fe öon i.big 54. jlelle folebe aug Z4.fiber g'cb/gnbe' f76. bernad) nebme id) bie ^ede non i. big 30. geile fclcbe aué 30. fibernbsp;fteb/ finbe 90 ry. öon biefen goo.fubtrahire icb f76. 0?eg 324. folcge extrah?-re id} / baë ig/ iel) nefime bie?83eite »on; i.big 3*4. bnlbiccefiMcbe/ finbe i g ig:

ulfo bie Bafis a c 18. lang., vide Fig.

S), Yïlantl bie Bafis unb Hypothenufa eincö Anguli reab befanbt feyn / ttgt;ie foil ber Cathecus Ijicrsu ge?nbsp;funben wetbeni

E. g. ibbigec Anguius redu$ fet)e wieber gegebett / burnn bie BaCi

18. unb bie Hypothenufa b c 30. bcfanbt fepn / ig b.e Srag / wie lang Ca', thetui a b fCDCZ

3d) nel)me bie ?![Beite non i.big 18 geile fcldfic au^ i g. fiber gefi/ finbe 324. bernaè nebmeic^bieSlDeitebon i.big 30. geilefoicfieaué 3c;fiber gefi/nbsp;6nbe 90 o; i50tt;biefen 90o.,fubErah;reid) 324* 0;eg77^. folefie extraiurt / bag

ig / itfi ne^ttie bie fSöeite öon big f nbsp;nbsp;nbsp;^4. i’aé ig 54..

lenCathetum a b. Vide Fig. 6 f.

ocr page 95

52* VDte nbsp;nbsp;nbsp;Quadrate

gefunben lucrbeni

E. g. wet•^^9c0e^ ^)ie^«^^emeé 9Mc^feif^9m ¦«o{) 9^eic^^^^^^

.lld^t^nQ^'adrató a.b 51. 3(1 btcgcagnacf)ötflfen?

3cïgt; nc^me bie iïBelte bbn i. bi^ r». fblcl^c ««é j i. wbcï (tdb / fïnbe -26. brn 3nb«lt ïgt;eé Quadrati, Vide f ig.66.

:5?» XlOiic foIliber3iil)öït etnee Parallelogramrai gcfun^^n ti?evbcn i

E. g- Sé tucrben gcgcbcn bie ©eiten eineé Oblongiaoamp;et Paralleiogram-rmi a b ,fó. wnö a c 38. ^mrbgcfi^agt/ nac^ beflcn 3nNb?

3cl) nel)iw bicmite wn i.m (ïeHe folcïic 9Ué ss. «6cr (t'crgt;/ fim .bet^ nabem ari beti Qi!adrat- 3nf)a(t. videFig.sy.

;5'4» foil 3»btïlt tines Triangula Qtf fuijben mrbe» ?

'O t


E. g. (Sé wetbe gegeben ber Triangul abc, bejfcn BaGs a b 164. bie Per-

0/

pendicuiar-Lirieacd 73. ttjii’b gefcagt/ uacb beflfen 3n()a(t?

ecHliCb bölbim ici) bte Pcrpendicular-Lineam obet btcBaGa a btè4.Qibt ‘I2, ncbme alébann Nr SCeite bon i/bi^ s*. (ïeKc fo(cbe aué 7;. ubet: (td)/nbsp;,fi'nöe aufégenaue(ir é'o.bmQuadrat-3ttf)ö|töc§ Tmngutg abc.Vide Fig.68.

SS- Wio foü Öcc3*'l)^lt tines Rhombl otgt;bir Rhom-boidis gcfunbc» luerben^

E. g. Sé wetbe^gcgcbtn cm Rhomboidei. batan bic Bafu a b 3 4.i,„{) iPerpeadicuium Acif, bcfanbt fcp/ i(l bicgcag/ nacl) bc(rcn3nf;au?

^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;mh'f

ocr page 96

irtcu^ctfunöcner

nef?me igt;i€ fSOeite mn t, bi9 is. ftelle folc^je qué 34.ukt: nbsp;nbsp;nbsp;fi'namp;e

f I. baé i(ï/ f.Quadrat- pvUtf)fn/ f.0vicmem9\Ut^cn ODCC lo.Quadrat-@cl^ucl) èfnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bcö Rhomboidis. Vide Fig.69.

55. VDiefoU nbsp;nbsp;nbsp;Citculs gefun^en iverbeni

0/

E. g. gé wrbe gegeben btv Diameter eincé ©tculé a b 21. ilibie^mg iWcf) beffen

grfilici) fne^e ic!^ Circumferentiam Circuli. amp;aé iji / ki) ml)me bleSCBette

O /

22, ffelle folcfje qué zi.ubee |icï) / finbe 66.bie Circumferenz beé •i ÖUé bee Circumt-erenz Obct bettl Diametro, bqö

o /

jj] / ic^ nebme bie SCöeite bon i. bi^ 4* ffelle folcl^e auö 21. bem Diametro untec

///JU nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;//////nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/

fkb/ fïnbe nebme alébann bie 2öeke»cti i.bil? f‘f. ff^ö^ folebe nué 6tf.

¦ö / // nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///

fibee fteb / fïnbc be^ nabem 347. obec 34e r.ben Qiiadrat- obet fladbenSn^ bfilt beé ©i’culé, VideFig.70.

57. TCDic foU t)cr3nl)alt cines Trapezii ge^ funben werben ?

E. g. gé ibcrbe gegeben baé Trapezium a b c d, iff bie grag / nach bef»

fenSnbflft?

O

grfflieb icb bie Diagonal-Lineam d b, ttieffe folcffe/ ffnbe if, öuf biefe falie nné beeben SSöincfeln 3 unb c biePerpendicuia a f unbcc^nieffe

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

fcilcf)e/ finbe a f 8 unbc «4 8. reeffne alébann iebenTriangni bcffnberé aué/

baé iff/kb nel^me bie i. Perpendkuiar-Lineam at, nemlicf) bknCBeite bon I.

O

fcig 4. ffelle foleffe aué if.ubeeffcï)/ ffnbe 60.ben Snaait beéTriangulé abd, beenacl)nel)me ic^ bie Perpendicular-Lineamcc, nemlkl) bieSC3eife bon i.

O

bi§ 24. ffde foldtie aué i f.uberffcff/ finbe 36. benSnf^nlt beéTrianguiébcd,

o

biefebeebe3nbgltaddiet/ gibt^é. ben^n^t beéTrapjzü abed.

Obeïgt; 2lcb addire beebe Perpendicuia, tbeilen ffe auf einer Uaii ffeben/

af 8.

ocr page 97

tTTöp;j0tab. nbsp;nbsp;nbsp;tfp

U nbsp;nbsp;nbsp;9 /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. o /

a f 8- nbsp;nbsp;nbsp;48- t^ut 128.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4‘ ne^e alfo bie fSÖeitc

o

öon i.bijj 64. jïelle folcbe ciuö if.ubet ftc^/fïnbe516.ben Quadrat-^nbalt bfö

Trapezii a b c d. Vide Fig. 71.

5$. ïütc fan man bie Proportion jweyer glet^;; fórintgen Stgurcn erfoïfc^cn inbsp;E. g. (iê werbe gegeben baé Quadrat a unbB, i(] bicgcag/ wieftcbföi#nbsp;cfiê gegen clnanbec öerl^alten ?

0 0/

gr(tlic^.mc(fe tcb bcro (geiten / fïnbe bie (geite A f. unb b 6 4. ne^me gb fo bieS^eite bon f.bi§é4. dupbre (Dicbe/ unb felfc/ pi|cl)en tïgt;eld)en gangennbsp;gablcn foltbe aufé genaueRe eintceffe / finbe 5it»itcf)en 2f, unb 41, S03are mir

abcc becSnbalt beéQuadratö A.zf. fcbon befanbf/ fone^mc icf) nurbicSEBeb

te m T.bi^ 64. Peüe fblcl)e aué af. peomabl übet ficl)/ ftnbe gnc^ 41. tfl gb

fo j^ceProportion loiczf.gegen41. VideFig.ya.

SCOgnn mie nun ber ffnbgft beéQuadraté a beFanbt gegebentvirb/ nnb icb bevlgnge bie 0ejten ju pnben/ fo nebme icb nui* bie SSJeite oon i.big zf.

O

^glbiere folefje / fiinbe f. bie 0eite beo Quadrato A, ^e^me icb bgnn bie SSGeite

bon I.bi§ 41. bgibiere folebe/ fïnbe 64. bie @eifebeO Quadrato 8. öber/ieb nebme bieSOBeite oon zf.bi^ 41. bnlbiece folcbe/ unb (ieüe fieauO f.uber fïcb/

glO ber @eiten a , fo fïnbe icb aucb 64.

5(lfo oerbuit eé flcb «utb wit allen gnbern gleicbformigen / (te mógen feon »tgt;ie fte mollen/ mann fï'e nur gleicbfórmig fei;n.

e.r. merben gegeben bie gleicbfeitige Triangula a unb B, frggf (ïcb/ wie fte fieb gegen cingnber oerbalten?

3cb meffe bie (geiten eineé jeben TrianguJé guf einem ?Üïg§#@tgb ngch S33elieben / unb gefe^t / ic^ bgtte befunben bie 0eiten a 36. unb 13.40. ^ebmenbsp;glfobiellöcite oon 36.btb40' ^'‘P^a'e folebe/ unb febe/ jwifeben welcben ggn#nbsp;^en SablfB folebe dupLrfe «Ö^eitc gufé genauefte eintreffe / finbe jwifeben ginbsp;«nb 100. ober jwifcben 13. unb 16, fgge glfo/ bg§ (te fieb gegen cinanber oer^nbsp;bgittn/ m 8i.9tgen loo, obtïwie 13. gegen 16, videfig.^j.

J i

rt /

ocr page 98

7© nbsp;nbsp;nbsp;'jncu^cvfuiïtgt;ener

tüann t*te llmcrdyp ^myev fladjc» figuren eiiiciubei-gleic^ feyn / tft öic St^ag / ob fie eiB anbec am ^ubalt aucb Qlctcb feycn i

E»g. wecben gcgebm pet? obionga, berm baö rine / ,alé a 9,

'lang / unt» 3. breit / baé anbere / b 7 lang / unb ,f. breit i(t. SSann man nun iebeö£dnge nnb iBreite addirt/ alö 9. unb 3. gibt iz.alfo aucby.unb f.nbsp;macl)t aucb 12. fepnb alfo einanber im Umerdpi gieicb, SR beromegen bicnbsp;,grag / ob (ïe einanber am3nf)fllt ««cb gleieb fetjen ?

3cb raultipiidre lebe frette mü ibrer Sdnge / baeJ i(ï / ieb nebme bie

«SOeite non i. bi^ 3. Relle folebe au§ 9. uber jtef) / ftnbe 27. ben ^nbalt a. gerner nebme icb bie^eite »on .1. bif f. .(ïeKe folebe ,au§ 7. uber fict) / finbe


3f. ben Snbalt B, ^933ann (cb nun bcebe .non einanber fubtrahice / fo bebn# be icb / baö b urn 8. groffev ifi / ,a(ö a. vide Fjg.74,

^0. Wie f an cin ^auereittann wtffen / um wie PicUin 2(cfcr grdfler fe^e y ab J»er anbew / auc^ uin wienbsp;pielnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cr tragen wuröe / gegen

bein anbetrn ?

E.g. ligen ,2- 5icifer bon gleieber ©ute an ©runb tinb ^oben U\yt

fammen / ber eine i(i lang 90. unb breit so. ber anbere .aber ifi lang .120,.

o

unb breit 2f. fo man biefe 5(ecfer jugleicb mit einerlen gruebt befdete / unb (ie aucb jugleicb aufrauebfen / fragt (i'cbö / urn mie oiel ber eine grofifer / altfnbsp;ber anbere / befeleicben roann ber erfïe jos. 0(be(Te( i^orné brdebte / mienbsp;biel ber anbere tragen murbe ?

(grjilicb reebne icb eineé jeben ^nbnlt / baó ifi / icb nebme bie SOBeife

»on I. bi§ 3o. (ie3e folebe au§ 90. uber 0'cb / finbe 2700. ben 3nf)alt. ^er« nacl) nebme icb bie Süöeite ^on i. bi§ 25. (ielle folebe .au§ ,120, uber ft'cb / finbe

o nbsp;nbsp;nbsp;^


5poo* beb onbern 3«bnlt / ^iefe non einanber fubtrahirt / g^efi 30Q. urn fo biel tft ber cine grSffer / alé ber anbere.

S«rner

ocr page 99

©tab*-

gcvtier id) bie^cite t)on 27; bj§ 30. (ïeüc nbsp;nbsp;nbsp;los. ubcc

fcb / fitibe i2o. öbeï: 2(c5 ncf)me bte ?SBeite »on 2,7. bt^ los. (icll« fok^e au§ 30. uriter fid) / finbe 120. baö tfï / i20. @ct)e[fcl ,^ornö tvurbe ber an#nbsp;bmSIctfC tragoi / unb atfo i2.@cbe|fel mebr / al6 D?r erfie. videFig.yf.

^1'* VTann Euclides in öev Propofition 6c^ fcd^fien 23uc^8^ fagt: Similia Triangula inter Ce func in dupJicaca ra-tionc Jaterura honwlogorum , vt»ie i|tnbsp;jupevftcbenf

E.g. Cé merbcn gcgcbm avgleicamp;férmigc ober' gleid)fctti9e Triangula' abc, be(fm 0ette 8- unb e f d 4. (tat / bicfc (geiten öerbalten ftc^ gegcn'nbsp;cinanbei' / tvtc x. gegcn- r. bie Srag / roie fid) einc glacbin / ober einnbsp;Snbalt gegen' b«ni anbern öci'bake V

3cb hcbme bie goöeite »on 4. btp g.-dupiUt fok^e / fi'nbe 16* tfi olfb ib#' te P’rop^rtion bem SnWt naci) Wie 16; gegen4. ober wie 4. gegen i. i(lbem?'nbsp;nac^ ber Triangel a b c oiermaf)! gróffer / alb e d f. 3(1 alfo geomctricè'nbsp;dupiiren nic^té anbcrjl7 alé mtt 4. muitipikiren.- vide fïg^yó.

6z, VDiê fbllen gleii^fónnige 5^(giH;eiï addirt merbeni*

E.g. wetben'gegeben 3. gletf^fórmige Triangula A b c , fok|e fol?^ lén-addirt / unb in einenXriangul gebracht roerben / wie operirt man?

Crfilich exatninire tcf) if)vc (geiten’auf einem9i}?a§^(gtab/ pnbe bieEa-

o nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o- -

fin A 20.- B a 8 3'. c 36. nebttie ofóbartrt bic SSBeite bon 20. bi§ 283. d”pl'rf fold)e7 unb febe/ pifchen welchen gan^emSabien biefeé Oupium gufb gcinbsp;naue|k einttejfc / finbe jwifchtn 4. unb g. biê mercfe icb/ bcrnoch uebme ichnbsp;bie ?Ö3eite oon 20. big 3^.. duplire fokhe / unb fielle ge aug 4. wieber ubernbsp;fid)/ gnbe'13. ad -rc alfo 4. 8. unb 13; möcht2f. unb negme bie333eiteooitnbsp;4.. big 2f..()albierc'jo(d)e / unb geile fie gug 20. alé ber-UaieosA , «bet fich/

finbe’ f o. folche nehmé ich botr obigem;?Oiag^@tab / gibt bie Bafin beg Trian-

gui^D.

Ober t 3tt) negme bieSiöeite oon 20-. big 2*?, dupPre folche / finbe4.,• ^gcrtrach ncbme ich bie SGBeitc bon 2c. big 30. dup. te fokhc / gnbe é, addi-

nnö éx; gibt i2r.-nel)me alébann biefteeite bon ao,big 12^.

halbierr

ocr page 100

72’ nbsp;nbsp;nbsp;l'Tcu^crfundenet

o

f)albiecc folcbe / fïnbe fo, baé ifï fo. bie Bafm Xrianguli D. 3J(fö opcr'l'Ctf^ aueï) mit ben anbern (geiten, vidc Fig.77,

VDic foUcn gletc^fSrmtge Stguren fubcrahirt werden

E. g. ?SBir woHen obige Redanguia mtcbec gebrauebe» / unb fci;e gege?

l)enbet3nl)altbe§TmnguléD2f,t)on fo(camp;emfollen4. unb 8. tubtrahirt tnei*;: ben / wie operirt mnn ?

Srfllicl) examinire ld) bie (geite be§ Triangulé D guf* cinem ?0?ci(;#(gfal\

o

(gefeèt / ic() batte befunben fo. bernacf) ne^me icb bic SCeite öon 4. big af. balbiete föld)e/ unb (Me |te au§ fo. untec ftcl)/ fi'nbe 20. fut' bie 0eite be^

o

Trianguié A, fo om Snaait 4. butt / bemucb nebme icb bic StOeite bon 8. big 25-. balbierc folcl)e / unb geile fic aug fo. untec ftd)/ gnbc 285. fiif bie

(geitebeg Triangula B , fo am 3nf)alt 8. balt / ben Üïeg ju gnben / fo mï)t me id) bieSiBeite oon 13. big 25-. bnlbiece folebe / unb jlcllc 0c aug fo. untec

O

0cl) / gnbe 36. fur bictgeite beg Triangula c, fo am^nbalt 13. balt. Siifo opericcieb UUCb mit bcmCachcco , glcicbwic biet' mit bec Uali. VideFig.77.

NOTA.

SGöann bet 3n!)alt einetSigutbefanbt gegebenwitb/ unb man bic (get^ fen auf cinem ö)]ag^0tab miflfet / unb cine anbere 3abl auf bem9??ag^@tabnbsp;gnbet / fo operirt man mit foldgcn gablen / glcicf)wie icb mit obigen getban/nbsp;betnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feibgen.

64, VDic foU bin Triangul t)Cbgrof|cït ober xgt;tKf f Icmei't vocröcn i

E. g. werbe gegeben baé gleicbfeitige Sbt’coecf A , folcbeé folie brcD^ mablgtogfct / unb funflinabl flcinec gemad)t wetben / mie opcritf man?

Êtgiid) meffe icb bic (geiten beg fDtcnecfé A auf cinem 5)?ag # (gtab / ge#

fcèt / icb bade befunben 30. nebmc alöbann bie?CDeitc oon i. big 3. balbictc

folebe/

ocr page 101

ViTcifs ^ nbsp;nbsp;nbsp;75

9 / nbsp;nbsp;nbsp;O / //

feld^c/ unigt; iM!c (te au§ 30. fict)/ f amp;l«0ette beiTn’mgutóB, K)ekï)c tcamp; öon obigcm ?9?aê #@tab ttebnie / unt» fomire bavmft ben Trian-gui b , welcibei' bcet)mai)l gcofee i'|i / al£f a. gernce tiebme icf) bic SODeltc

o / nbsp;nbsp;nbsp;c / //

s)on I. bii f. baibtecc folcf)c/ unb (telle |t'c auj? 30. untee fid) / finbe 13 ?. bic ©cite bc§ Trianguié c .foldbe tvicbcc t)on obigem ?D?a§#@tab genommen / meknbsp;cbec fimifmabl ïleinec ijl/ alé A. vkiefig./g.

6 s* tDic: foU ein Quadrat Dergtójt^rt ober vcïïUii nert werben?

F.g. (gé mcïbe gegeben baé Quadra: a , fofdbeé (olie urn 2.3. unb^jet^ mabl fleinet unb gróiTec gemaebt merben / mie opcrirt mem ?

grfïlicb nebnic tel) bte ©cite be§ Qi^adraté A , mefie foIcl)c mtf einern

O

50iap^©tab / gefe^t / icf) batte befunben 4. nebme bcmnacl) bie ffBeite oon

o nbsp;nbsp;nbsp;o ///

I* bit? 2. balbiete fo!cI)c / unb (felle fïe au§ 4. unter (feb / finbe 2gi. bie ©et# te 'Dcff Qadraté B, fo jmepmal)! fleinee i(f / ató A , (felle icbftcabetaupl

o ///

«ber (fcf)/ fo ffnbe icf) f er. bie©eite be(?QjadratéE, me(cf)eé ^mepmablgró(# fe.c i(f / alé A. gum anbeim nebme icf) bie 5S8eite bon i. bt^ 3. l)albiere fok

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

d)e / unb (felle fie au(f 4- nnter fi'cl) / finbe 2 5. bie ©cite beft Qiadraté C, melcbeé bteomabl fleinec i|]/ alé a, (idle iel) (te abev au§ 4. ubcc(Trr)/ fofitv

o / // nbsp;nbsp;nbsp;,

be icb 691. bie ©eite be§ Quadraré F, fo brepmaf)! gro(fer t(i / alé a. gnb? (iel) nebme icb bie fföeite non i. bi(? 4. (lalbiere folcbe / unb (felle (fe au§ 4.

untet ftcl)/ finbe 2. bie ©eite be^Quadraté d, fo bietmnbl fleinei* i(f/ aléA,

O

(IcUc iel) (te aber au^ 4.ubcc ftel) / fo finbe icf) 8- bie ©eite be^ Quadraté G, fo jtiermabl gtoffec i(f / alé a. vide Fig.7^.

66» ïlDte foU cin unglctc^fcitiger Triangul vergróflért

o^cr üerïleincrt iDCrbeni

E. g. (gé meebe gegeben ber Triangul abc, fofeber folie nocl) einé fo grog gemgeb^ toerben / mie operirt mun?

év(flicb erlangere icb bepbe ©dten a b unb a c, unb ineffé bie ©eiten

^ nbsp;nbsp;nbsp;ngcb

ocr page 102

74 nbsp;nbsp;nbsp;iTlcu ^ erfiuitgt;encc

nacl) cincm nbsp;nbsp;nbsp;©efc|t / ii) !)attc befunbm a b 50. imb a c ? 4.

^ef)mc bcmnaci) Dic3[BeiCc t)on i.bij? 2. balbicreunbfleKe fo{d)e öuö ^o.ubec. ftd) / önbÊ 42. bic (Bcitc a d. gerneï lïelle icb bicfc ?l‘3dfe aué 34. uber flci^/nbsp;linöe 48.amp;ie @eitc a e, jiebc d e jufammen/ fo i(l bet Triangui a e d nocl) fonbsp;gro^/aléabc. VideFig, go-

SGDoItc iel) nun biefeo Triangui nc»cl))ö Elcin baben/ föbar(fteicl)biefebab bierte ?ïBeitc öon i.bi§ 2. nut cué so.unb 34* untet ftcl) Hellen / fo tvurbe icf)nbsp;alébönn bie fletnete@eiten finben.

07. ÏDte foil cinc nbsp;nbsp;nbsp;pevoróffett wetben ?

E. g. amp; n^etbe gegeben bet circului a , folebet folie 3. mabl gtójfct ge# tnöcbf neie operirt man?

3'd) beffenDiametfum obct Semi-Diametrum, befillbe fO. betnUCb nebme iel) bic Slèeite oon i. bt§ 3. l)albiete unb jïeüe folcl)e aué fo.ubet fieb/nbsp;finbe 861. fo gtog iH alébattn bet Semi-Diameter bcO Citcutó B, mekbet bte^nbsp;mal)! gtoffet iH / al6 a. vide Fig. g i.

6$, VOie t)etl)dlt man fti^ tn ‘Dergtóffetung cinee Ctvcul @tucf s i

E. g tvttbe gegeben bad ^ogemobet (Tirenkigtuef A, bejfen Semi-

Diameter a b i 6. fOlcbCd fOltC 4.ttiab( nbsp;nbsp;nbsp;gemacbt iVCCben / mie operirt

ttittn ?

3cb nebme bieSS3etfenon i.biH 4. balbicte unb Hellefolebeöud ie. übet

flcl)/ finbe 3i. benSerai-Diametrum a (yb(§ €itCUb@tucfd B. VidcFig.gj.

Op. tPie foU ctne ungefc^iefte 5igur vergtdjTert obgt;cr pevïlcinett ii?et^en ?

E. g. gd metbe gegeben bie nngleicbfeifige gigut a b c d e f, folcbe foKc f. mabl fleinet gemaebt metben / mie opaivt man?

étjllicb jiebe itb nud einem / buteb alle ?töincbei bltnbe Sinten / unb exa-

o o nbsp;nbsp;nbsp;o 0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0

nrdnirc foIcJ;c öuf cincmS()?a§#@tab/finbe ab3Q.acf0.ad4Ó,ae4f.af36.

aldbay!n nebme iel) blefSöeite non x.biê f. bnlbiete imb flelle folcbe aud 30.

«nl^tH'cb/f’ttbe 134. gud ro,finbeg«é4lt;5.Pnbei78, gnd4f'Pnbeao.

gu$

ocr page 103

triafi ? 0tab, nbsp;nbsp;nbsp;7

sé.unfcï (i'cf)/ fïnbe fölcr)c ncf;mc icO miebet m bj'efem «nb trage fte aué a «uf bie gebórtge blinbc Sinienv jtebe bie ^imcten ^ufaminbsp;men / fo j(ï bte flemeSigut bem^nN^ f flcinev/ a(é bie gróffere»

Vide Fig. 8?.

7o,YDann ctiic Slacfein na^ cinem gevtgt;iffcn\ïgt;ci’tl) obcrpreij^ vcvfaufft vüuvSe/ itgt;ie tan man bentDcrtl) einci* an^nbsp;bent gleic^fonntgenSIac^tit evtunbigen ?

o

E. p, Sé tverbe gegcben ein öierccftcbf @tucf S^ib 30. (öng unb breit/ folc^yeé wuvbe aftimirt m- 60. fl. 3(ï bie grag / wie biel ein anberé wertf)

o

fet^e / welcbeé 4f. lang unb breit i(ï?

o nbsp;nbsp;nbsp;o

3d) nebme bie fSBeite öon 30. big 4f. duplire unb 0ef(e folcbe aué 60 uber fid) / gnbe 13r. baé i(ï /1 sj. ©ulben wurbe folcbeé gegen bent anbemnbsp;wertf) fep. vide Fig. 84.

7). ÏPann abei* bieSldcbmnicbt gleicbfonttig/

trie operirt man ?

O

E' g- Obige giddbin so.iang unb breit / üor éo.^uiben / feoe wicbet

o nbsp;nbsp;nbsp;o

gcgeben. 3iï alfo bie Srag / tbaé cin igtucf gclb / melcbcé 60, iang unb fo. breit j|i/mertb fepe?

Srfiltrlb fucbe icf) |iU!fd)en fO. unb Ó0.Mjdiam proportïoDalem,baé i|ï/ kb nebme bie SCöeite üon ro.big 60. balbicre fo[d)e / pnbc f4 y. nebme alfönbsp;bie SOÖeite öon 30. bi^ f45. dupiire unb (tede folcbc aué ^o.über fid) / finbe

aoo. baé ifi/2co. fl. t(i fotcbeé @tücf J^db merfb / gegen bcm anbern/ fo 30. lang unb breit i(ï. vidc Frg gf.

72» Xï^ann ber Diameter ctnee Ctïculs/ famt Öe0cn 3nl)alt/ gegeben irivb / vntc foU ber Diameter Circuli einbönbsp;anbem 3nl)alt0 gefunben werbcii ?

E. g. Sin ^inber bber ;amp;n^rr mad)et üon ciner gemtfen .^obe ein ga§ / b#n '^oben am Diametro 2,(gd)ud) balt / barein gebet ó.C'ntner

^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;3\cit/

ocr page 104

75 nbsp;nbsp;nbsp;t^euj^erfunbener

/ ober atib^re Materia, nbsp;nbsp;nbsp;be9cf)«;t ein !amp;lt;tuffm4nn ten j^)me / er

folie ein anbecéSaö macl)en oon eben biefer^ó^e/ abee etwaé loeiteré / mU (beó g.^entnei: ^ct§ faffen folie. 3il alfo bie gcag / wit grog ber Diameter begnbsp;Q3obené fep muffe ?

3cl) ncl)mc bic Söcife öott 6. big 8. bolbiere unb ftelle fo(cI)e (iu§ 2, ubec / pnbc 2}. baö ift i.^cbuci^ / 3.30II mug bet Diameter bcfi ^SobCUé QVOgnbsp;fep / melcbeéSag g.Senlnec Óvcig faffen muebe.

SCBami nun baégag ju ó.gentncï: r.Öulben meilf) mare/ mie biel gat bet ^inber bor baé anbete gag ju fovbern ?

negme bie galbitte SCDette bon 6. big 8. ober bie ?Göeife bon 2. big 2 ?, geile folebe aug if.^oèen ubee fteg / gnbe i75.5Bagen / ober «ug 6o.5frcu#nbsp;^er / alé t.@ulben / uber fteg / gnbe és.^tcuijer / fo biel gatte bernbsp;igt;ec boe baé anbere gag ju forbern.

SODonn aber obigeé gaffeé vg)6be 3.@d)ucf) am Diametro beg i^obend gdtte / mie bielSenfnecOveig folten alébann in folcgeé gag gegen?

3cl) nebme nur bic Sfamp;eiie bon 2. big 3- dup'ire unb fielle folege aug 6. «ber ftd) / gnbe igl.Sentner. (gtelle id) aber folcgelïöedc bon 2. big 3,nbsp;in ben?Ö3ert!) beggaffeé / alé aug if.Q5agen / ubergeg / fo pbe icg 22I.nbsp;ï^^en / fb biel galle al^bann ber ^inber bor biefeé ju fbrbem-

f^tem: Sempronius entlcgncfe bon Cajo einen @ad boll Corns' / beffen

o nbsp;nbsp;nbsp;o

Sangc 6. unb bic ?Sreife 4- gat. 91 nun jum SEBiebergeben Fam / bat

f nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

er genommen 4.@acF / beren jeber 6. lang / unb i. breit gemefen. 3;gbfe grag / mie biel Gajus fdneé auggeliegenen ^orneJ mieber befommen?

^cg negme bieSfÖeifc bon i.bi§4. dupine fokgcAgnbe 16. dividireal# ggt; bio 4. @acfc in 16- gibt 4, gat bemnacg Cajus nur ben bierbten ^gcil beönbsp;jCorné mieber befommen / ifï atfo miber alleé Dvccgt unb ïïJillicgfeit. Q5ei)nbsp;ben ginfdltigen fcgeinet eé mogl bem Slnfegen nad) / aié gdtte Semproniu$nbsp;nid)t unreegtgetgan/ aber ein Geonoctra begnbet anberö.

Stem: êé gat einer einen 3ï6gr#^unnen/beffen Diameter ber SÖBaffer# !5iógren a b, fo in einer @tunb ^o.^DWg Sföaffer gibt / morfér er i fo. @u(#nbsp;ben bejaglet gat. ^(^im fpriegt ign fein ^aegbar an / er folie ibtne urn j-o»nbsp;lt;?5ulben gierbon jufommen laffen. gragt g'cg/ mie grog alébann ber Diameter beeber^ógven fep muffe? unb mie biel ein ieber in einer @tunb?S3aflfecnbsp;befomme?

Cvglicg

ocr page 105

tTTAf 0tab« nbsp;nbsp;nbsp;77

grillid) mcfife tc^ ften Diametrum a b, gefefjf/ trf) f)atte mif c(ttcm0??«t’# ©tab bcfiniDcn 7^. ?Rd)me alébann bie SCDctte öon 10 o, big if o. bolbietc

mib fleöe fOld)C aUé 72,.Untagcb/ gnbe f5. ben Diametrum d c pro 100. g» gcrnc:' nebme leb bie^eite t)on fo. big 100, batbiere unb gcKc folcb^ wé f?*nbsp;«nfec fid) / gnbe 41^ ben Diamerrum c f pro fo. fl. /^ber: 3cb nebme bienbsp;fSDelte bon fo.big ifo. b^ilbiete unb geile fcgt;ld)e aué 72,untee geb/ gnbcöucb

41 i,ben Diametrum e f.

?8}il icb nun becö ?0Mg erforfeben / fo negme icb bie ?S3eite non i ö », big if o. geile folebe aué 90. untci* ftcb/g^ibe 60 ?0]ag/ fo bieOtobrenednbsp;ben mirb. ïRebme id) bann bie SCödte non gt;- o. big i s o. unb geile ge aué 90.nbsp;unter geb/fo gnbe id) 50. Ober: ^d) nebme bieSödte oon fo.big loo.unönbsp;geile ge aué 60. untcK'gd)/ fognbe icb 3o,5D?ag/ melcbe bet Diameter tjanbsp;Otóbten e fgeben mieb. videFig.ss.

gtem: Sineé ©cbiciffcrs bintertagene SS3iftib/ niad)et mit ibrem feilen einen Contraa, unb ubcelagt ibme einen ©cbldggein/ fo am Diametronbsp;7.©d)ucb Wl «m fo.g.5u oerfcbleijfen. ^j^un abec/ alé bei'föefel! i.©cbucbnbsp;t)on bem Semi-Dimaro binmcg 9efd)ligcn batte / enljmebct ergd) mit feiiu^cnbsp;gcauen/ unb begebret feinen 5lbfcbteb / mil beromegen mit ibi’ abteebnen. 3gnbsp;bie grog / mie otel et batoot 511 be^ablen fd)ulbig fepe ?

SSBeilen mm bet ©ebleiggein mitten ein £ocb / motbuteb bie Axis gebet/ einen ©d)ud) bteif unbtaucbbat tg / fo mug begen SCDctfi) etglicb erfotfebetnbsp;metben. ïRebme bemnacb bie SOBcitc «on i. big 7. dupiite unb geüe fold)enbsp;aué po.untet gd)/ gnbe t.g. unb etmaé menigeé batubet/ mug alfo betDia-meter pro p t. fl. getecbnct metben. Sbcmnacb nebme id) bie SOGeite bet semi-

o / o /

Diametrornm oon if.big 3f. dupiite uttb gellefolcbt uué f i.unfet gcb/ gn# be 2f a. fo biel©ulben ig bet©efell ju bejablen fd)ulbig. Vide Fig.87.

7S» ïlDte tüirö cinTriangul tn nbsp;nbsp;nbsp;0lddbcd)cil

0etl)cilct i

g- gegebene Triangui fepe abc, folcbet folie butd) bie ©eite a b in 3* gleid)e ¼il getbeilt metben.

o / // nbsp;nbsp;nbsp;.

f^cb tti^ge bie ©eiten a b, begnbe f o 3 7- betnacb uebme icb t^ie ^ei#

/ nbsp;nbsp;nbsp;o / //

te öon ï. big 3. geile folebe aug f04. untet gcb/ gnbe i6s. obet 1675. mit ggt;lcbcm5)ïöi djeile icb bie ©eiten a b, unb jiebeaugbiefenabgetbeilten^um

^ 3 nbsp;nbsp;nbsp;eten bie

ocr page 106

7$ nbsp;nbsp;nbsp;irreuievfimtenct

eten Me Sinien tifleï) bem ^uncten c, fo iit Dec Tn'angul tiac5 ?Seöe5ïert 3e# tbeilet. VideFig.88.

74» VDte Wir?) CmTrianguI amp;ur^ParalIeI-^Uueit öbgetl^eilct i

E,g. ge3e6ene-Triangul fei)e abc, biefei’ folie bueef) Parallel m'en in 3. sleicbc^beil get()cilt wetben / wie operïit man?

O

êi’jïlici) fdUe iel) baé Perpendiculum b d, mcflfe fofebeó / fi'nbe 48. ^ef)#

o nbsp;nbsp;nbsp;o

tne ölébann bie?lt;[Ceife »on r. bi§ 5. fïelle folebe aui48.untce |tcb / p^be 16. fut’ einen '^l)eil / fuc!)e alfo ^wifeben 16. unb 48. Mediam Proponionaicm,

o /

baé i|^ / icb nebme Me ?SDeite bon 16. bï^ 48. l}alMei’e foldje / finbe 277. fo biel mejfe iel) nuf bet’ Perpendicular - Linea au^ b nacl) d in e, imb jie^c bui'd)nbsp;Mefen ^'uncten mit bet Bafieine Parallel-Lineam, becnacl) ne^me i(| i'$:l)eil/nbsp;baö i(l bie SEöeite jwifeben 2gt; iinb 3. obet jwifc^ien 32* wnb 48. l)albtcre fol#

o /

d)e/ finbe 39'. f» biel meffe iel) mi§ b nad) d inf, bureb Mefen^unefenjie# |)e tel) 9letd)fallÖ mitber Baft efne Parallel-Uneam, fo t(l bec Triangul in feine 3.nbsp;gleicf}e ^f)ct( getbeilet vide Fig,89.

21lfo fan man aucT) mif beeben @eiten a b unb b c procediren / obne baé Perpendiculum, wic untcn JU eifel)en fepn wit'b.

7S* XÜic foil eifiQuadrat iii gletc^e Cl?oil getl;ctlt

ttieröen i

• / II

E. g. S!)ad gegebene Quadrat fe^e a b c d , beffen jebe ©eite 4 2 r ^a(f / fold)eé folie in 3. gleicl^e ^bet! getbeilet wet’ben / wie opcrirt man ?

o (

^d) nebme bieSöeite oon i. bi§ 3- fïelle fo!d)equfj42lt;. untei’fid)/ fin#

o / //

be i 418. foldbe weeben oon biefem ©tab genommm / unb bie 2. ge« senubei’dcbenbe £mlcn in 3. glnd)’ ‘^i)cil barmit abgetbeilet / bie Pundta ju?nbsp;fammen sejogen / fo ifl bie^beifung gefd)el)en. Viue Fig.90.

76. VDie foU cin Quadrat Geomctricè gctljcilt iDerOc» i

ocr page 107

i Gtftb» nbsp;nbsp;nbsp;79

E. g. ©aé fif’gcbéiie Quadrat fei;e a b c d , (blcï)eé folie f)aI6 fo gfcgt;§/ ot)éi; in 2. glciclx ^l)eil gct^edct wei’amp;en / wie operirt man ?

O

3clamp; meffe t)ic Geite be§ Quadrat^ / finbc 24- b^rnacl) nc^me icb bie

o nbsp;nbsp;nbsp;o

SCeiïe i5ött I. btg 2. ^albtcrefoicbe/ unb (lelie fïc aup 24 imfeefTcb/ finbe 17. ^ üiel mefie iel) öon a nacl) b unb c in e unb f gt; unb ait^ e unb f in g jiebenbsp;bie ‘janneten jtifanmien / fo i(i baö Quadrat a e g f balb fo gro^ / alé a b c d,nbsp;Videfig. 91.

77» VPib foil tin Quadrat obcv üierbiJicfetco Sdb ill UIV

gleicbc Cbfil Qetbeilt ïocrbcii ?

E. g. ^aé Qiiadrat fet)e a b c d, folc^e^ foKe in 3. ung(eicl)e ^beil ge^ tbeilef merben / alfo / bag bet cr|ïe 2. ber anbere 3. unb bet btittenbsp;4.'^b^il bai'oon baben folie / mie operitt man?

gvdlicl) meffe icb bie ©citen be§ Qitadraté a c unb b d. pnbe jebe 36. g^uii fepb bet ^$l)eil 2,3. unb 4. folcl)e addirt / macl^en 9. ue^me olfo bic

o nbsp;nbsp;nbsp;o

fiOGeitc bon i. bi§ 9. (lelie folebe aug 36* untet fieb / pnbe fut einen '^bcH. g^un folie bet er(le 2. ^feil baben/ fo nebme icb bie Sööetle non i. big 2. fellenbsp;foldbe aug 4. ubet f'cb / finbe 8. fo biel mejfe iel) non a unb b nacb e unb f.nbsp;jiel)C e f jufammen/ fo fej;nb s.^fieil baroon abgefebnitten / fiernacb nefimc

o nbsp;nbsp;nbsp;o

icb bieSOöeile öon i. big 3. felle folcbe aug 4- ubetfiefi / finbe 12. fo uielinep; fe iefi oon e unb f nadg g unb h. jiege g h mfnmmen / melcbe 3. ^gcil matnbsp;eben / baé ubtige / alé bic 4. ^beil / geben f el) felbf en / unb if bet Ovefnbsp;h d c g. Vide Fig.92,

Geonflctrkè UJiïb eo' alfo öctïicbtet:

Scl) negme bie Söcite oon 2. big 9. galbiete unb felle folege aug 36. un# fee feg / finbe 17, fo biel melfe icg ton a naeg b unb c in e unb f. unbfor-mive bavmit cinQi^adrat, betnaeg negme idg biefïöcile ton f.big9. balbietc

unb felle folcge aug 36, unlec feg / finbe 2^8. fo biel nieffe leg aug a naeg b unb c in g unb h , formite batmit miebet ein Quadrat, fo bnbe jcb s.gelbecnbsp;bon A. 3, unb 4'^b^il «neb^^egebren. vide

ocr page 108

$a' nbsp;nbsp;nbsp;5rr«u#erfimbettetr

yS* VOi^ foil em ungleidjyfeitigcsS^l^/^» iDelc^em 0eitcn gegcn cinanèei: übcr parallel Itgen/ innbsp;glctc^c ?El)eU get^cUt voev-ben i

E. g. gé wecbe gegeben baé @tucf Sclb a b c d, fofc^eé folie in 4.glci^ getbeilt wctben/ wie operiet man ?

3cl) nef)me bie 0eiten / welcb^ wit einanbec parallel lauffen / mejfe foilt;

cf)e / finbe a b 24. unb c d 18. ^^ettweb nebme id) bie SÖGeite üon i. bi|? 4»

(lelie földbe auö 24.untec (td)/ pnbe 6. fo biel meife icb mit bem gt;»)la§^@tab/ unb rbetle barmit bie@eite a b in 4.gleicbe ^beil* S^rnee jlelle id) bieflBci^

te öon I. bifj 4.a«é is.nnfet (lel) / finbe 4I, barmit tl)ei(e id; bic lt;Seitc c d in 4. gleiebe ‘$:l)dl / siebe bie Ó^uncten jufammen / fo i|] eé gefd;eben. videnbsp;94-

79.tX)te foU cin unglctcfefctttgce mungletc^c d?cU getl)cilct «jcvamp;cn i

E. g. Obigeé gelb a b c d fc^e wiebee gegeben / bacan bie @eiten a b

O nbsp;nbsp;nbsp;o

z4.nnb cd 18.mit cinewbet parallel lauffen/folcbeéfolie in 3.img(eicr)e*l^bdl oetbeilet werben/ alfo/ ba§ bec etfte 4. ber anbere j-.. unb ber britte 6.€bctlnbsp;baben folie/wieoperirt man?

grfllirb aidire ieb bie^^b^i(4.f.wnb6. mad;en if. nebmealfobieSOöci?

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

te non r. bt§ i f. (lelie told)e aué 24, unter (i'd) / fi'nbe 10. nor einen ^bdi. ^un folie ber er(ie 4.^brii baben / nebme alfo bieSÖDeite non i.bif 4. jlellc

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

fold)e aué i «.übcr fieb/ finbe 64. oor ben erflen^b«il/ fb oielmeffe id) bon a nacb b in g. bctiwd) nebme id) bie SfDeite oon i.bi§ f. flelle foicbe aiw IL

fiber fid)/ finbe s.öor ben anbern “itbtil / fö öid meflfe id) oon g in h. 5bcr britte ‘ij;beil bleibt felbflen übng / unb barmit wirb bie @eite a b getbeilt feyn.

Seener nebme icb bie SOÖeitc non i.bi§ 1 f, (lelie folebe aué is. unter fteb/ finj bc I öor einen^b^il / nebme alfo wieber bieOlBeite bon i. bi§ 4* «nb fiellenbsp;fie auö ii. fiber ftdb / finbe 48. nor ben erficn^bdl / fo biel mejfe icb bon cnbsp;iwcl)»! IjCTiKKt ntljmt itl)tgt;ie sjtite om i.W f. uiiü (icile fit au« ¦ ¦¦öbec

ocr page 109

S)

VlTa^ïStab.

ftcamp;/ finbe bm anbem^l)etl / fo öiel meffe id) öon e nacb f- bi’ittc '5;bdi giW (t'd) felbllen/ jlef)c bie«ï3uncÉen jufammcn/ fo ifï DtcQibcilung nacfgt;nbsp;oeiTicbtet vide Fig,

So* ïDte foU ciii Triangul tu ungïcic^c Cbctl gctbeilt vrerben?

E, g. ©n 3-ecficbt ©tiicf geJb f)öben 3 uiitei’ ftd) ju öertbeifeu/ VDdcbtó jïe urn ifo.fl. angcfcblagcn baben / alfo/ ba(i bef ef|ie urn 40. Da’nbsp;anbere urn fo.unb bei’ brille urn ^oJ^barDonbabenfotlc. graglftcbé/ wienbsp;fblcbeé JU Dcrtbeileu fei)eV

€r(ïlid) ttiefiê idb bie @eile / bureb wclcbe bie ^tbcifung gefebeben foüe/

o

folebe fepc bc 7z. ^ebme aiöDann DicSCBeifc öon i.bi§ ifo. fic8efoid)e quiS 7 a». uniec fteb/ bnbe 4$. nebme fllébcinn bie SSSeife bon i.big 4L unb fïeKc

fie aui?4o.ölö' bcmer(tcn^bdlubci' (M)/ iinbe 19^. fb t)iel meffe ieb m\ c m d, ferner flclle id) bie SöDeile m i. bj§ 4I aué ro. olé bem anbern ^b«I/

über ft'db / finbc 24. fo Diel meffe icb ddu d uadb e. Der brille^b^Ü sibl b'd) felbjïen.

Ober: 3d)nebme bieSÖBeile Don 4o.bi§ i f o, lïelle foldbe aué 7:i.untec

o /

fteb / fi'nbe 19 igt;c»u lt;= uad) d gemefien. ïfïebme id) Dann Die SCeile üon f«.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

bi§ if o. u«b llcae ftc öuf? 72. unter (irb / fo pnbe id) z^. ööu d uad) e geniep fen. Ober: 3cb nebme bie fïöeite ödu 90. big i f o. utib gelfe fit gué 7!.

o /

unler A'cb / gube 43«. fo biel meffe icb oon c in e. gf^ebme id) aber bieSSöeis

le oon éc.big if o. unb geile ge «11^7^- unter gef)/ fo gnbe id) 28 s. ben brilï ten^beii oon e nad) b. jiebe alfo au^ biefen ‘gunden bie Stuien in ben SCÖittenbsp;ctd a. fo ig bie^beiiunggefdxben. videFig.^ó,

S)* VOtC foU etnTrianguI burc^Parallel-^UItCtl in ungleic^cCl)Cil getl)Cilt ttgt;evben?

E.g- Obiter Triangul fe^e wieber gegeben / baran bie feilen a b 90,

^ nbsp;nbsp;nbsp;unb

ocr page 110

$2‘ nbsp;nbsp;nbsp;rteu^erfun^encr

o

unt) b c 7z. balt / folcbec folie Dutcf)Parallel.binten setbcllt wetben/ tole ope-tiït man ?

©tefeé |U macb^tt/ fónfe rniebet buccb bte Perpendicufar-Lineam gefcböJ

ben / allbier abet wollen wie cö bnreb bet)be (feiten oeeeipten : ^cb nebme bie S33eite non 4. bifi ly. bolbieee unb Pelle folebe auö 50. untec fieb / 6nbe

464. fo oiel metfe tcb emé b nacb a in d, biefê balbierte fSöelte öon 4.bi§ i f.

O nbsp;nbsp;nbsp;^ /

(ielle icb öucb lt;mé 72.untee 0'cb/ Pnbe 37*. f» mcflfe i^ son b nacb lt;= in e. gemet nebme icb bie fSDeite non 9. bi§ i f. b^tlbiew unb (lelie folcbc aué 90.

imtcc (tcb / ftnbe 697, fo biel meffé icb bon b nacb a in f. (gtelle icb abee

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

biefe bnlbieete ?U}eite aué 7i.untei’ fteb/ fo fïnbe icb f f 7. fo biel meffe icb bon b nacb c in g. ?icbe bie Q3uncten jufammen/ fo ift bee Triangul nacb^egeb#nbsp;ren getbeilt / unb i(l alfo baé gelb b de pro 40tfl. d f c g pro fo.fl. unbnbsp;a f c g pro 60. f(. abgetbeilt. vide Fig. 97.

Scb wil folebeé aucb auffolgenbe SSGci^ foiviren:

3cb tbeile bie (geite a b 90. buecb i f. baé ijl / icb nebme bie SGÖeite bon I. bi^ I (lelie folebe auö 90. unter (tcb / ftnbe 6. biefe mit 4.5-. «nb 6, multi-piicirt / öibt A4- 30. unb 36, nebme alfo bie?£Deite bon a4*bi§ 90. balbiere

folebe/ ft'nbe 464- ^ biel meffe icb bon b in d. betnacb addire icb 24.«nb 30.

gibt f4. nebme alébann bie SöDeitebon f4.bi^90. beilbiete folebe/fïnbe 69?, fo biel meffe icb ite^n b in f.

2(lfo procedire icbaucb mit bet anbetn@eiten bc. 3cb nebme bie?SÖeilt;

• °'

u bon I.bif If • (lelie folebe aué 72. untet fieb/ ftnbe 4*. mit 4» «nb 9. mui-

0/ nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

tiplicirt / gibt 19*. unb 43*. bemacb nebme icb bie SOöeite bon 19*. big 7a.

0/

baibiete folebe / fïnbe 37». fo biel mejfe icb bon b in e. ^ebme icb abet bie

o / nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

SSDcitc bon 43 i. biê 7a. balbiete folebe / fo ftnbe icb f f 7, fo biel mejfe i^ von b in g. s3et btitte^b^il i(l betüiell, vid. Fig. 97,

9Z^V0it

ocr page 111

tria^ (Gtab* nbsp;nbsp;nbsp;8 j

82» ïöié foil man tgt;on einem rriangul obei- breyecf i(^tem 5elb/ etUtbc^utben au^ einem furgcgebcneinnbsp;tPincfel auf gcgen ubcv Oebenbetnbsp;Liaea abmcffcni

E* g* ©Jï gcgebettê Xmngui fcpe a b c, öcf furgcgcbcne SEöincftt b.

O

foüe öuf bcc gegcn ubec nbsp;nbsp;nbsp;Linea a c 40. abgefclbnittm wccamp;cn/f

wie opcritt man ?

O

Sf(incamp; falie idb bad Perpe^idicuium b e, mcflfe folcbed/ ftnbe biec fgt;l^

o nbsp;nbsp;nbsp;00

dbfd balbict/ tbut 6. nebme alfobic SlBetfe üöii i.bl§ 6. flcüc folebe and 40.

C ///

«nterji'cb/ fïnamp;c e67, fo ötcl meffe icb öon a nacb cm d. oöct; öon c nadb 3.

o

gilt gieicb/ siebe b d jufamttien/ fö i(t badgelb a b d 40. am 3nba(t. SOSaw

o ///

abep bie Linea a c nid)t fo lang aid 6c7gt; fo mare ed eineSln^eigung/ ba^bee Triaagui njcbt fo bïeOJut^en in fi'cb bicltc. vide Fig.98.

8j* foUen pon cütem Triangul ctUcbc^utbc» bureb Parallcl-^inien abgefebnitten wetben ?

E- g. $Deï gegebeneTriangul ffijeabc, beffen Perpendicular-Linea b d

• nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

12. bie Ba(ïi a c 11 g. oott biefem follen toiebec 40. abgefebninen merben/ frogt (ïcb/ mie biefed m moeben?

Êrlïlicb fndbe icb belfen Sinbalt / bad t(ï/ id) nebme bad balbe Perpendï-

• nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Of

culam bie Slöeite bon i. bi§6. jïeüe foldbe aud ns.ubet ftdvpnbe 70s.

o

Oen 3rtba(t bed gangen Selbed. SOöil ifb nim 40. baroon abfcbneiben / fo nchf

o nbsp;nbsp;nbsp;• /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

tnc icb biesaseite bon 40.bi0 708, balbiete unb lïelle fold^eaud iz.untet ftef^

O

finbe 9gt; fb biel meffe idb bOn ber Perpendicular • Linea aUd b in e , nttb iiebo butd) biefen ^uncten eine mit bet Bafi Parallel. Lineam , fo ijl (gtUifnbsp;gelb b e f g am ^iibalt 40. ^ïulben. SSBaren mir abei’ bie ©eiten a b unbnbsp;bc befanbf/fo (lellete id) bie balbierte iSeite in bteSabl ber feiten unterfieb-^nbsp;Wie oben gelebvt. vide Fig.9^.

ft 2 nbsp;nbsp;nbsp;84-«?ic

ocr page 112

^4 nbsp;nbsp;nbsp;ricu^cifimbencr

$4- ïDtÊ foU einTriangul au^ eincm öuf etner 0eiten (tel}cnt)en puncten in bcgcl}vtc vetf.

weramp;cn i '

E- g* SÜ)eE g^gebctieTriangui fet)e abc, uiib Der öcgebenc 'Puncf atif bcr a c fei;c d, folcïjer folie aué bem '^«ncteii d in 4.9leic]^e^l)eil grtfjeiltnbsp;mcDen/ wie operiet man?

O

ël'jlHcl) meffe t)te 0cite a c, finbe 48. unb bie Perpcndicular-Lineam. b e, fo.lcf)e fepe 30. ()ieMuffud)e id) ben3nf)alt/ baé ifï/ ic^ nel)me bie'^eite;

O nbsp;nbsp;nbsp;O

©on I.bi§ I f- alé baé{)altiePerpendiculum, (ieüe folefje aué 48. fiber fi'd) / fin^^

O

be 72*. ben Snfjalt beé Trianguig, pentad) nel^me icfgt; bie ?£Beite ©on 1%.

O nbsp;nbsp;nbsp;a

bip 4.. (ïelle fold)e aué 72oainfer (td) / fïnbe 180. ffir einen ^^f)eilr 9[Bei(eH:

© nbsp;nbsp;nbsp;cr

nun bie Bafii c d 28.if{/ fb ttd)ttTe idgt;birlSöeit«©on i.big 2». (ïeDe folc^ie aué

o nbsp;nbsp;nbsp;® Hl

180. unter fteb/^ Pnbe 6 4 j^baé balbc PerpendicMlum . fo(d)eé dupiivt / gibt

o /;/


128 6. fo ©iel Relle icamp; in baé Perpendicu|üm, unb jief)e mif ber Rafi a c eine^ blinbe Pauiiei- Lineam butcft f. jie^c me f nac^ d cine gcrobe Lincam, bar?

mit i(ï ein 0:^1 abgefc^nitten. Serner duplire ic^ ragg. gibt 2%! fo ©ief jielle tc^ weber in baé Perpendiculum. unb ?(e^e mit ber Baii a c (tne Patai-

ui - Lineam , jo wirb bi© @eite b c in g burc^fc^ntden / ©on g na(i d eine gerabe Linea gejogen/ fo feonb 2.^5dl abgcfd)ni«cm *6ern(\(^ nefime i#

o nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

benDïelï a d 20. baé ijï bi© Slöeife ©en i. bi^ 2o. peHe folebe aué ige.unteip

o nbsp;nbsp;nbsp;o

fid)/ fïnbe 9. biefeé dupbrt/ gibt tg.baé^gan^e Perpendiculum, fo ©iel flcae*

j^in bie Perpendicular- Lineam b e, Uttb jic^e Ulif bCbBafi eiflC blinbe Parak lel -Lineam butcb Wc ©eite ab in h, jiebe hd, fo iff baé gelb in 4.9teicbenbsp;^beiï nadf) ^egebren getl^eiii wotbem vide Fig, 100.

Sf» ÏOie follen Pon einem Trapezio etltcbe^utl)en iiac^ 23egcbïcii abgcfc^nitten wevteninbsp;g. S)aéTrapezium fe©e a b cd, ©on folcb^n foKen 400, Dfwfb^n nb?nbsp;gefebnitten werben/ wie operirt man?

Sfcbei#

ocr page 113

tTTa^^etab, nbsp;nbsp;nbsp;Sf

crlcngeit o.ni)ier bcpbe^inien a d unb bc, fvofofcbe clnönamp;ei’ burcb#^ f^neiBen / ató tn c, tiataué wiri) einiriangui c a b, «ué b f^lie tcb baé fer-

• nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

pendiculum b f, ltic||? fOlcl)Cé/ fltlbC 1^. nbsp;nbsp;nbsp;btC Bafin e f !ji. unb a f i r.

r$(f;nc cin jcbcé Redauguium befonbcïé aué / baé ip / icb oebfne bie

O nbsp;nbsp;nbsp;O

bbn I. bi§ 8. ölé bte bcilbe Perpendicular-Lineam . ^ellc fölcbc i r. ubCï

ftd) / It'nbe 88. ben Snfgt;ö!t beé Ti iangulé a f b. ^ernad) lïellc id) biefe SSöeitf mê 3t.uber flc^v finbe 24*.ben Snfiflft be^ Triangulae f b, folcjfyc addirf/nbsp;gibt sBó.benSnbatt be^TriangiTé a b e. gu biefem foKen noeb 4oö.addirtnbsp;weeben / niac^cn in @umma 73^- «fbtne olébann bie ^eiie wn 2 43. big

Mbtere mb ftc«e folebe auê 31. óbee fteb/ gnbe f36. fböiel ftiH§ iclgt; pon 'e nocb tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Perpendieukm g h awfvid}ten. Ober:

Ó

3d) peHc biefe f)albiite?fÖcite in 16. alé baé Pcrpendkulum übec fid)/ fo gn^

o /

be i6 2,71. fb b'el flelle id) in baé Perpendicuium b f, «nb jjebe tnit ber Bafl e d eine biinbe Parallel. Lineam, tt)ö mm bte 0eite e c (ir h bw'fbfebnittennbsp;wlrb/ avtó fbld}em ^imcten h falie ieb baö Perpendicuiumg h, fo roieb bag

Trapezium a b g h 400, l)«Uen / wclcbcg öon a b c d i(1 abgefcbntden ben- VidcFig.iOi-

S6* ïüic foU dnTriangul gegebcncm3nl)alt unb gegebener Bafl fontiirt tuerbe»^

E.g. folie einTriangui formirt loerben/ welcber i«ï Bafin if, boben foUc/ wie mrb fold)er bargeffelli?

¦ nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Of

3^ nebme bieSSDeite wn i. big if. (ieüe folebe «nter ft^/ gnï

s.» s biefe dupHïe id' / oitt 5 6. baé Petpendiculum , weld)eé icf) auf bie

Blim 0eUe / ttSéin wil 1 werbe ailejeit eInerleD Sn^a» ^aben. vide

fig-ioj.

67. XOi^

ocr page 114

$lt;5 nbsp;nbsp;nbsp;5rteu;?erfuttóéner

$7. tïDtc foU cütTrianguI na(^ begeijrtcm ^nïwlt unb gCQCbCnn* ^Óbe bep Perpendicular - Linesnbsp;formirt ïocrbcii i

o

E. g. (gö foHcirtTriaogui 300. gïo^ gcttiad^l werbm / beffen Perpe».

o

diculum 30. paften folie. 3fï bte / roie bi§ ju mac|)en ?

nel)me baö i. Pcrpendiculum , buö iO / bic S33eite bon i. bi§ if,

o nbsp;nbsp;nbsp;9

pelle folcbe au§ 3 o o. unlet (t'cf) / Pnbe a o* jut Bafi, barauf fïelle iVbbaéPer-

pendiculum , WO^in icb tvil / Uttö fortnice Den Triaagul a b c , fo am balt «oo^ bijt. Vide Fig. 103,

88» VDie fdn man ju jweyen gldc^formtgeii S‘a«rcn bie britte finben ? •

E.g. (gé weeben gegeben baé Söi’etjec^ A unbB, ju btefen folie biebn'ts te groffere ober Üeinere gefunben iverben / tvtc opern-t man ?

èrftltcf) eiforfcbe ieb ibte Proportion , mie ffe jtel) gegen cinanber öcr^ ba^en / baé tfï / lel; mejfe Ibre ©eiten auf emcm9}la§?@ta6/ fïnbe DaéLa-

00 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0

tHsA 3f. iHibB ff. nebme «ifo bie?Söcife oon sf. bi§ ff. duplirc folebe/ fin^ be 864. Daé Lams be§9rólfernS?i‘et)ccféC, fïellc icb aber bie SSSeitc son 3*,nbsp;hi§ ff. aii^ 3f. unter fl'cl; / fo fïnbe lef; aa?. baé Latu$ be§ flcincrn S^l•et;^nbsp;ÊdOD, oerbflit flcT; alfo d ju a mie A ju ö , unD c ju b tvie b ju a. vide Fig. 104.

8p* XOic foU ju breyen gleicfeformtgenSiSitt^n bic t?icrb^ te gefunben töcrbeni

E. g. roerben gegeben bie breb Quadrata abc. «jgie fld; nun ocrbalt A JU B. alfo foil fici; audb oerbalten e ju bet oferbten / fo bcgeljr et toirb, Obeenbsp;ioie B juA, alfo G ju ber öierbten / wie operirt man?

. ®

^ Srtllic^) tttefie li^ ber Quadraten ibre ©effen / frnbe bie ©eife A n. b

13 f. tub c I a7. ^ebrne alébanu bie fïtSeite jwifc§en n. «nb 13 r. fieüe

folcamp;c

ocr page 115

87

O /

12,7.

Xïïa^^etaK

at, nbsp;nbsp;nbsp;o/

fólc^e aup 12 7. ubec itc^gt;/ pinbc i s«. öaé Latm d, fieiic klamp;céaber aug Bfitw ftcamp; / fo finamp;e icamp; be^na^em i o baé Latas e.

S33t( icïi tiun j^te Proportion nbsp;nbsp;nbsp;cïforfdbejt / jb tie^tiieicö

t)te SCBcitc piicl^n li. unb ili ober jnjifd^en 127. unö ife'. i(lein ®inq/ dupUve jbicbe / unb febe / pifeb^n tvelcben gangen Sabien folebe cinfreffe/nbsp;ftnbe sttgt;ifcl)en unb 5. ober jwifeben 2. unb 3. ^elclxé ibre Proportion ifi/nbsp;perbalÉ fieb alfo A B wie c ju d , wie :i, ju 3. öber \m B ju a , glfo auc|nbsp;C JU E, wie 3.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2. VideFigaof.

90. tï)an» aber tie tvitte ungleiebfóvmig gegcbeii wtrb / wie foU bic t)icrbtc bar$«nbsp;gefujibcn toerben ?

E.g. Obige a.Quadrata A uiib B fe^eti wiebet gegeben / wie «tuibbec ungleicbfeitigeTriangui abc, ju tDClcbemeinonberer inbiefer^orm foliege«nbsp;funben werben / ber fieb biefem uerbalte / wie baö Quadrat a ju b , wienbsp;iflbiefeé JU finben?

grfilicb nieflte icb be§ Triangulé ©eiien a b unb a c. unb erldngcre fol^ ^e©eiten / finbe a b 81. unb a c 36. bernneb nebmeicbbieSOCeitejwifcbeti

ii. unb 135. alé ben ©eiten ber Quadraten / flelle folebe aug 81. uber fieb/ pnbe 99. fooiel mefife icb bom a na^ c, ferner (telle icb biefeSSSeiteauebauênbsp;35. uber fid) / gnbe 44. fo oiei nieffe idb »on a nacb d, jielje d e jujammen/

uerbdlt (icb «Ifb ber Xriangul a b c JU a e d , Wie baé Quadrat A JU B , UUb ftlfO Wie 2, JU 3. VideFig.106»

pi* ÏPie fan au9 ciner gegebenenBiabItic25rcitcunb idngc ctncrSldcbtn erfunbtget werben?

E.g. gé bauet einden eineïSrucfen/ iftfun(ftnabndnger/ niébreit/ fllbt bon einer geoierbten Slufter fo üiel ju bauen / alé bie geoierbfe Sgreitcnbsp;M ^Sruefen ^lafftern gibt / foftet ber gan^c «Sau 40f • ©ulben. ^(l bienbsp;«rag /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^^g «nö bie^Srueben fene? ,

grftlicb tbcile 40f. in f. ^beil / weilen bte 55rucfen funffmabl langer / dié breit ift / baé ifï / kb nè()we bie S^eife wn i. big f. flelle folebe aug 40 r.nbsp;«nter fid) / gnbe 8gt;. toget alfo bie gewerbfe^reite ber^ruden Si.èulben/nbsp;folebe exHatóre icb / icb nebme bie?iöcite m i, bip §1, balbiete foicbe /

besf

ocr page 116

SS nbsp;nbsp;nbsp;5rtcu;cj:fimt*cnec

De 9. amp;a^ lp bie g^eicrbfc ISfcitc bcr ^^rucfeti gt; unb fö öief 0t lt;t' böti Dcc öiei’öten ^lafftec / nemltcl) 9.@ulDcn ju bauen/ berotvegen extrah^ce obecnbsp;|)albtere icb «ud) bicSCöeite öoti i. bi§ 9- fü^be s-^faffïci'n bie5Si’eite bernbsp;ctm / folcbe sajctte öon r. bi^ 5. ftelle id; aup f. ubec (]'d) / finbe if.5?ia§nbsp;tfi’ö b(« Sange ber ^tJucfen. vide fig. 107.

P2. XPic foU in unamp; uni etnenCttcul cin Quadrac befc^rteben toerben ?

E. g. (gé rocvbe gegeben bet* Semi - Diameter eilieé Ctrculé a b i4, t)ault;! lt;iu unb bunim fotle dn ^ladrac befd)ïilt;Jben tberben / tvie operirt tnun ?

3cb nebme bie SÖSeifc bon i. blf? 2, balbici’c fo(d;c / unb (lelie ge aup

2 4. uber ftcb/ ftnbe 34. bie (^cile be§ fnnem Quadraté c d , obcc bie ()afbe

Diagonalem be^ aulfe^n Quadraié a e, übCC ben Senii - Diametrum be^ auf#

o /

feenSieculé ae, geile id) nun biefe balbieideISGeifc au§ 34. weitce übecgcb/

fo finbe id) 4B. bic @eite beg grófTern Qindraté e f, fo um ben ©rcul bc^ fcbi’ieben iMb/ fan alfo mit bci:@cile c d, ober bernsemi-Diametro a cbecnbsp;a:iccu( um baé grójTeïe ^adrat befrbrieben werben. ^:5ci’^alten gd) alfo bienbsp;z.Qaadrata uub beebe Circuli gcgen einanbei’ / mie i. gegenz. videFig.ioè.

95. VOk Can man cinen b^^lbcn Civcul ober Quadranteii t» etnen Qvini5en Circul DevtnanbeliH

E. g. (gé merbe gegeben bei’ ^albe ^ircul b e f. unb bec Q^mdrant a e b, nun folie ein jebec infonbevbeit in einen gangen ©ccul uenvanbeit meeben/nbsp;mie operirt man?

Êcfllicb oieife id) ben Semi-Diametrum ab, fold)er fepc micbccum 24

nebme alfo bie ^eite öon i.big 2. bdlbiece fold)e / unb geUe ge aué 2^.mf

o /

tec fid) / b'nbe i ?. öoe ben Semi - Diametrum c b bcé gun^cn 0rfulé / mclcbcc fo gro§ am ^nbalt i(l/ alé bee balbe (giitul; fcblage icb bann ben ^anb#^ir«

01 nbsp;nbsp;nbsp;o /

cful «ué i7.nocbeinma!)lunteegcb/fognbeicb h. öbet: 3d) ne^me bieSSBei*'

O /

te i.btg 4. batbierc ut^) geile foldbe auó 2 *gt; untec fidb/ fo bnbe i6 audb

' nbsp;nbsp;nbsp;o /

I i. bos

ocr page 117

0tab.

89

e /

11. ÖOi: ben Semi - Dia netram a d be§ fleitlCni gatl^cn ©1‘cufö / Wc[cr)Cl* fo 9CCgt;§ (Unae h. VidcFig.io^.

2iiro fan bingcgcn etn ganger in mm I)al6en / Q3iei't!}ciï^ obci’ ia cin cttu mmnöclt wvtbw.

94. ÏDic foU cin Triangul in cin Parallelogrammum ober Quadrac Dcricianbclt «jcrbcn ^

o

E. g. gegekm Triangulfe^ abc, beffen Bafis a b 20. baö Perpen-

O

dieuiumf c 12. bflvaué folie eittObiongum obci’cIn Quadra: 9cniad)t iwbeii/ tpte operilt man ?

o

3cb nef)tiic baé balbcPerperdJcuium 6. ftelle fófd^eë aitf ber Bafeosgnb«

Q.HinCtcn perpendiculancer Übci’ ftcf)/ Unb fortnU'C bactllif bilÖ Parallelogratn-mum abed. ?JBil tcb CÖ CbCf ttl em-gleicbfddgcé Quadrat cewanbein/ fo

o nbsp;nbsp;nbsp;o

fucl)e iel^ 5Wifcr)en ber Bafi j.o. unb bem f}albcn Perpcndiculo 6, ober j\i)ifrf)en

Oo

ber hniben Ball lo. unb beni gcinèen Perpcndiculo 12, Mediana proporciona-

00 nbsp;nbsp;nbsp;o /

lem, baé ifl/ ieb nebme bte SCBcite öon (S.bif? 20. bafbicre fofebe/ jènbe 10»,

00 nbsp;nbsp;nbsp;o /

.Cbcr: 3icb nel)ine bic Söetfcöon 10.bi§ 12. Nbicce folcbe/fïnbc öucl) iOj,.blc (Seite beji Qua Jraté g 1' h b. Vide Tig. i i-o.

PSquot;, rOicfoUen bgt;ie Regular-Siguren / nbsp;nbsp;nbsp;glcicfcc Gdtcn

un6 n?in(f cl ^aben / bem 3nl)alt nacb / in ober buri^ cinanber Dcrvoanbclt t33crben ^

gr(ilicamp; mug man miflien / mie fl'cl) bie @eiren ber Regular-figuren ge^ 9cn cinanber ucrbaltcn/ folcbcé ifi ju ftnbcnininetneni Untetnebt »om Pro-PORTÏONAL - SircFuI tn ber Tabell uber bie Lin; a Tecragonica, flUé mcicbcr

folgcnbe Proponiones gcnommcn fepn/ a(é:

E.g. éö metbegegeben baëQiadrat a b c d, fo{df;cé folie in einen Cic« cul ijcrmanbelt roerben / mie operiet man ?

o /

guoorberfl meflfe iel) bie^cite begQuadratjj a b, folcbe fepe 2 3. I}erngcb febe iw in berTabcU, tv»ic (tel) beégirculé semi - Diameter gegen ber (geiten

^ nbsp;nbsp;nbsp;be^

ocr page 118

90 nbsp;nbsp;nbsp;XXcu ^ cifunbencc

Dcé Quadratê ücïl)altc / |int)e wie 371. gegen 65-8. ^c!}me ttlfo tie SSBcite

o I nbsp;nbsp;nbsp;0/

®pn 37/.bi§ 6f s. jlcüefolc^eaué zj.unterfid)/ lünbe i,.5joeamp;enSemi Dianne-trum e f beé©VCUlé/ Weld)ei: fo gVO§ gni3ni}glti(ï/ «10 Quadrat abed. Vide Fig. n I.

96, XOic foil ein Ctvcul in etn25reycc^ mu

ïoanöelt tvev^en?

O /

È. g. 3ti boriget gigwrijl ber Semi-Diametcr e f 15. ^im folie btefer Circul in ein oon gletcbemSnball^eewanbeitwerben. SKJie openrtnbsp;man?

fe^e in ber Tabeii, wie ftcl) bic ©eite be^ S^een#€cfd gegen bem Semi- Diametro beéCit’CUlO OCrbalte/ folc^e Weifctmir/ Wie lOOO.gegen 371.

o I

^ebme bemnacl) bic fSBeifc oon 37«,big 100«. (Idle foldbe and i j. nbcc ftcb/

O /

finbe 3f, boc bie©eife beé^Dvep^gefé/ nebme olfobon betn?Oïa^#@inb/wö#

Of

mit bee Semi-Diameter 1(1 gettieifen woeben / sf. unb formice ba^SJeep^igef ahg. Vide Fig, III.

97* VDie foil cine je^e Regular - SiS^^ önbere ocrnjanamp;clt wevbcn ?

E. g. §é werbe gegeben bie 0eite bed 3. amp;U a g Fig. 111.3/. fofebed fblle in ein /.Scf oewanbelt werben/ m operiit man?

3(b febe in beeTabeii. wie 0'cb ïgt;ie lt;Seite be§ 3.€cfd gegen ber (geiien bed f.€cfd oerbalte/ finbe wie 1000. gegen soz, ^ebme glfo bie fïDeife oon

of nbsp;nbsp;nbsp;O / //

foz.bi^ looo. (iellc foicbe and sr.nnter (teb/finbe i7tf.boc bieiSeife bed

f.^dd. Vide Fig. 11J.

2l(fo operirt man mit alien anbern Regular-gigucen.

98. tDic fonnen untcrfcfeicblic^e Regular-Siguren/ wann ftc nic^t glcid)C93nt)altC9 feyn/ in cine Regular-^igurnbsp;cbgt;cv in cinen Circul PcnranOclt «pcrbcnf

E,g. gd

ocr page 119

tTTap ? Gtvib» nbsp;nbsp;nbsp;p)

E. g. Sé wecben ö?9cbcn baé 3.Scf a. unb Quadrat B. fofcl)e fodcn in cp «enSiï^cMl ö^wcinoelt wecöcn/ wie op^iet man?

Se(ï(iclamp; ttiefic iet) i^re(3eitcn/ ftnbe bfe@eite beé 3.ScféA.3f. unb bie

o

@ette beéQuadratéB.j, r)ei’nacl) öccwanble i^ baé 3.Scf a. itt cin Quadrat, obec baé Quadrat B. in ein s.Scf/ baé itï/ iet; net)me bic SÖ3eiW öon éj-g.big

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

looo. jlelie folebe ané sr. untei' (t'cb / finbe zu bic ©cite beé Quadraté c.

Ober: ^cb Helle bkfe ?S3eite aiié 3.nbec (t'cb / f» ‘f'E’ 4r ?• bie ©eife beé g.Scfö fölcbe addirt / unb in eine Sipr gebracht/ baé i{ï/ iel) nei}me bic

o / nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° I

SeSeite m nbsp;nbsp;nbsp;Z3lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bijjnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3. dupiirenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foicbe/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;finbenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;39. biefe junbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2j. alé bernbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©eitennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beó

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / o /

Eleinern Quadraté addht / tttad)t 62^ nebme alfo bie SOöeite oon zt. big 6t.

o I tl

balbiere fofebe/ finbe 37 8.bie©eife beé groffen Quadraté E. melcbeé fo grog fltn 3nf)alt ijl / uló baé 3.Scf a. unb baé Quadrat b.

5ilfö procedire icb (Uicb mit bet;ben g.Scfen A. itnb d. ^cb nebwe bic

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / //nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;al

SCBeitc oon nbsp;nbsp;nbsp;3 r.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bignbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 r ?. duplirenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folcbenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;finbenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r 9.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biefenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;junbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 r. addiri /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gibtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 4,

a / nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o/

oebrne alfo bie^Beifeöon 3 r.big 94. balbiere foldbe/ finbe bet) nabetn f7. bic ©eitebeé s.Scfé F. weicbeé am Snbalt fo grog ifl/ aló baé 3.Scf a. unb d.

ober baé 3.S(f A. unb Quadrat B.

o nt


SCÖil icb eé nun in einen Sircul oemanbefn/ fo nebmeieb bieS33eirc oott

vlu big Hellt foldbeaué f 7.unter fteb/ gnbe ait.bcn semi-Diametrum cifculi G. Sdfo aucb / wann icb bie ?SDeire uon 3 7«. big 6 r s, nebme / unb

fokbe aué sLalé öer©eitenbeéQuadratéE.unter jtcbfielle/ fo gnbe icb nud)i

•/ //


a, 1. ben Semi - Diametrum bCé SircUlé G. Vide Fig. 113.

9p. We foH eine jcamp;eirreguIar-Siguv in eine Regular-Sigm; o^ee auc^ in einen Circul t?ervtgt;antgt;elt noeröen i

E,g. amp; werbe gegeben baóTrapezium a b c d, beflfenDiagonal~Linea

50ï a nbsp;nbsp;nbsp;bd feoc

ocr page 120

VTcu.^cifun^encï

9 / nbsp;nbsp;nbsp;O /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o !

b(? fci)C icing I86. bgé Perpendiculum acgé. UttÖC f ga, fOlC^CÖ foKC Itt €1U Quadrat DeClIJCinamp;Clt tveramp;etl / tvte operit't ttian ?

recline icl^ nbsp;nbsp;nbsp;baé I)albePerpendi-

O / nbsp;nbsp;nbsp;o /

culum e a nemltc^ bie?ÏÖ«ite »on i.bt^ 4.3. (ïeae foltfje mi^ is^.uber |tc^gt;/fïn^

O

be bei? ng^em go. ben Snbalf be^ Triangula bad. bentadb nebme icb baé

o /

bölbe Perpendiculum c f, böö i(ï/ bie SBctfe Öbtl i.bi§ 4*. fteile foldbë OUé

o / nbsp;nbsp;nbsp;o t

igó.ubci' (tcb/ pnbe76j.ben2inbait beéTriangula bed, biefebcDbe addirt/ gibt ifé?' ober icT) addice beijbe Perpendicula a e unb c f gibt 168. folcbenbsp;boibiect / gibt 84» nebme öifo bie ?83eife öon i.bif g^. (iette fofebe oué i scr.

e nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°'

ubce (tcb / bnbe ben 3nba(t ifej. foldx extrahiet / berd ill / icb nebme bie

SDBeite »on i.bi§ rrfi,^ balbiece foiebe / pnbe i rr.bie (geifc beö Quadraté a. melcbeé fo gi'OÜ am 3nba(t i(] / olé baö Trapezium a bc d. vide Fig.xi4.

@plcbeé in eine anbere Regular • gigue abee in einen (Tiecul ju berman# beln / i|l oben febon getebet ujeeben.

) oo* ÏDlb fon t)a0 Perpendiculum Cliies Trianguli

.cïquilaceri tjefunbcn tperbeiii

E.g- iwbe gegeben bie@eile cineéTri«nguii.®quilateri a b, fcjebe fe^e lang lo, ifl bie grag/ nael) befièn Perpendiculum ?

o nbsp;nbsp;nbsp;e

2fcb nebme bie SÖede bon i.big lo, dupHre folebe/ finbe loo. bernacb

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cr

m'bme icb bie fSBeife bon i.big f, duplibe felcbe/ fint'e af. bie bon loo.fub-

o

trahict / 01e(i 7f. .^iccaup RadicemQHadratam extrahici/ baé ifl / icb nebme

o nbsp;nbsp;nbsp;.0/1/

t)ie SCBeife bon i. big 7slt; nbsp;nbsp;nbsp;folcbe/ fi'nbe g ee. baé Perpendiculum c d.

Vide Fig, 11

. nbsp;nbsp;nbsp;ij'oj ?Wann

ocr page 121

)o), ÏÜattn bas Perpendiculum etncsTrianguü asquilateri

gcgcben u?irb / voic foUc» bieSeiten bicrju Qtf funben it»crben i

E. g, OHgCé Perpendiculum c d dtl ÖcntTrianguIoaequilaterofe^C bet gegeben 86 6. 3(ï bie gtag / wie bie @eiten ju (ïnben feijn?

om nbsp;nbsp;nbsp;o

3cb ncbtne bteSlCeite bbn i. bif Seo. dupliee jblcbe/ (ïnbe 7).f)icrauf

o

%. baé ijï / bie fSöcite öon i. bip 3. genommen / in 7f. imtei' ft'db QclïtUt/

O nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'o

gibt aj-, folcbc JU 7f. addjrf / gibt 100. folcbe cxtrahiit / (ifó bie SCÖcitc ÖOII

o nbsp;nbsp;nbsp;o

I, bt§ 100. bulbiert / gibt 10. bie @eiteu be^ Tmnguli asquilateri' abc. Vide ïig. 11

NOTA,

S[öönti mtr nun bieft Proportion befanbt i|i/ fofanicl)fo wbbtbgé Per-pcndicuium, gié gucl) bie (geiten eineé TrianguU aequiiateri pnben.

o

E. g. Sé wecbe gegeben bie 0eiten eineö Tiianguli sequilateri 30. lang. 2i(t biegfug nacb beffen Perpendiculum ?

2icb nebme nut bieSlöeife bon 86«. big looo, (ielle folcbe aug 30. untet

ö

fieb / pnbe 26, baé Perpendiculum.

O

2((fo audb / tvann mie baé Perpendiculum zs, gegeben tvdre/ fofieHete

o

icb biefe S23eite bon 860, big 100., aug 26. «bet ficb / fo befomme itb bie (geiten 30,

J02* VPif ift tas Centrum eiliesTrianguIi ^qui-lateri finten?

E. g. Sé Wetbe tbiebet gegeben Obigeé Triangulum sequilaterum, beffej^

0eite 10. itt folrbcé folie baé Centrum gegellt wetben / wie ifi eé jugnben?

Scb bie ^eite bon i. big 10. dupiire foic^e / pnbe 100 bier#

SW 3 nbsp;nbsp;nbsp;. f.

ocr page 122

94 nbsp;nbsp;nbsp;ineu;?erfuntgt;enep

ciu§ tgt;aé i(ï / ld) ne^mc nbsp;nbsp;nbsp;öoit i. bi^ 3, (ïelle föicïje au§ 100.

tcc (tcl^ / fïnbc 3 3t. ()ülbict’e (J(|b bie SCÖ^i^^ ööit i. bi§ 33,. fïnamp;c f«. öiefe tc|) t)0n bmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ woniit Dte ©eite geweflfen worbcn / unb

niacï)e bacmif aué pepcn SCöincEeln ben Cfeu|?^09cn / welcbev fcbnitt ba^ Csntrum giebet. vide Fig. 11 f.

•}oj. tDiefan man miflfen / auf mdc^en puncten öer

Bafeos öic Perpendicular-Linea in einem ïriau-gul auftte^c i

o

E, g. !i^er gcgebcne Triangui fepe a b c,j barnn bie Bafi$ a c 14.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

@cite a b 13. unb b c I f. |)alf. ^un folie aili b baé Perpendiculam |)èr# wntec fallen / fragt 0'cl)ö/ auf ivelcl)en^uncien becBafeoi a cbaö Perpendicu-lum b d auf{iel)e ?

3(1) nef)me bic ?£Bette oon i.big 13. (idle foldbe auö u. fiber (ti^/ finbe lél fiemac^ ne^me icl^ bieSöeite bpn ubi§ 14. (ielle foic^e aué 14. fiber f'c^/

o nbsp;nbsp;nbsp;o

finbe 190. biefe bcpbe Quadrata addilt / nwcbt 3^r* S^rner nebnie fdb bic «Söeiteoon i.btfi irgt; (ielle foldgt;e aud ifiber jtcfi/ finbe azr.folcfie bOn 36f.

O nbsp;nbsp;nbsp;o

fubtrahirt / Oie(i 140. fölcbe balbierf/ tfiui 70. biefe dividire tcb burcfi bic

O nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

Bafm 14. baé i(i/iclgt; nef)me bie?ö5eiie öon igt;bi§i4. (lette fotc^e auei 7o.un(ec ficb / (inbe f. fo biel ttie(fe icT) «on a nac^ c m d, unb 0)( m b nacb d ba«

Perpendiculum.

* nbsp;nbsp;nbsp;»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

Ober: Sd) addire beebeQuadrata22f.Ullb 156.(511^421. uubfabtra-

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

' hire baïbon baö Quadrat 165. i’e(iiv't af2, folcbe balbiece icT)/ (l)ut 126. mit

¦ i4.dividirt/ gibt 9. fo biel mefie kf) bonc nacl) a in d* wo baé Pcrpandku-elum föU a«faeei(btet\ werbett. vide Fig. 116.

}04XÏ)ie

ocr page 123

9S


)04. foU btcPerpendicuIar-Linea CiltCO jcbeit , Trianguli gcfunbcn tücrben *

E. g. 5(0 OblgCOl Triangul (fi bie Bafisa d, iïgt;ö i)aé Perpendiculum ClUfi

f • bie @ci(e a b 13, ^ ölfö tJie nbsp;nbsp;nbsp;baé Perpendiculum

bdfc^e?

Scb ocl)iocbwSËÖcité öOtt i.bt§ y. duplirc fö(c(}c/ pnbc 2f. bcrnacbocb^ m idbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bon ï.bi§ 13. (lede foIrf;e au^ i s.übcc ftcb/ fïnbe i6sgt;. fcgt;orlt;=

O nbsp;nbsp;nbsp;^

bon fubtrahifO jd^ böéQuadrat if. 0v^(t 144, bUfO extrahire td) / bOé i((/ icf)

o nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

ne^me bK5£öeite boo i.bi'ê 144. b^^lbiw folcbe/ fïnbc 11. baé i(t iz.baéPcr-

pcndiculum bd, VideFig. iié.

jof» VOann bic Diagonal-Linca ctner tjcridngtcn 'üicïung gegebe» tbirb/ tvie foUc berfelben 6citcwnbsp;gefunbcn wbïben^

E.g. 5(0 einec berldngten'^^icmog bejinbct ftc!) bi'e Diagonal-Linea brco (gcbucb mebc / bann eine lange @eOc / bingegen l(i eine Fur^e @ette fo oielnbsp;©rbucb tvcniget / alb ber bei’(4ng(en eine / j(ï bie Seag nacb bee ^dnge iinb

553eejte beé obiongi ?

Söeilennun bie Ubertretfung bec ©eiten gfeidb/fo i|T if)ve Proppr. tion t\)ie 3. 4. f. nebme alfo nuc bie SÜDeite bon 3. bi^ 4* pelle fofcbe in einenbsp;beliebigc S^bl/ bibber anbercgui} beb.g)anamp;^Sircfufb g.niebeiciget/ ftnbc bicnbsp;fl^cite jwifcben 9. unb 12, tuelebeb bie €dnge unb 525eeife gibe, ^ef^me icbnbsp;bann bieSlöeite bon 4.bi§ f. unb fïelle fie wicbee incineSabl/ bafjberanbeccnbsp;SiecFubgu§ 3. mebr tbeifef/ fo fi'nbe icbbieSlBeifeimfcbeo 12.unb if. ba bannnbsp;if.bie Diagonaicm gibt/nebioe icb abet bie?SDei(e bon 3.bi§ f. unb ficKe jtenbsp;in eincSabl/ Jbcldbe 6. mebt gibt/ fo fiinbe iel) 9* unb if. Vbel(blt;é bie ©eitennbsp;ab unb c d unb bie Diagonalem a egibt VideFig.liy.

j o5» ÏDeinn Me Diagonal - Linea fnmt öcr Geiten eineoOb-loagi gegeben tt»irb/ ttgt;icfoll bie anbercGcite bieren ijefunben tverben ?

E.g.€ó

i

ocr page 124

p5 nbsp;nbsp;nbsp;5rteu ^ crfuntfettcc

• E,g. (ge ivci’be gc^cbcn tgt;k ©citm etneé oblongi a b 3. unb Dia-

o / //

gonal - Linea b c 3 4 3;jï bjc ^rag nad) bci.’ ï^ïetfe ober ©dien a c ?

o /// nbsp;nbsp;nbsp;o

3d) nc^me bicSSOette öon i. big s^c. duplire folcbe/ gnbc iz. bemgcb nc^me ici) bic TCte öon i. big ?. dupiij;e fold)c aucb/ g'nbec,. b-cfeoDn il

o nbsp;nbsp;nbsp;O

fubtrahirt / nbsp;nbsp;nbsp;3. ticgmc alfo bie^dfc tgt;on t, big 3. gaibiei’c folrf)e/ gtu

01II

bC I 7}. bic ^l'CifC bCg Oblongi a c. Vide Fig. r 13.

)07« VlDte fan cin 23aumciiïcr tüiffen / wann cr einen pia^ initGtcnicn belegen foUe / tt»te Piel ernbsp;bav^u Ponnotl)en l)abe ?

E.g. ©nBdumcifiet tvil einen J^urglid)cn ©aal mit 9^ai’mi)i’^'$:afe!n belegen / beren jebe lang 11. unb 9,3011 Breit i(ï/ ber ©aal aber ig 8o,©d)ud)nbsp;lang / unb 4t.@d)ucb breit, gragt ftd)é/ me uiel er ^Olarmor ?‘^afclnnbsp;bierju üonnötbcn babe ?

grftiicl) fud)c iel) ben 3n!)ait beg ^(a^eg / unb ne^me bie SGDeite bom. '

® nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

big 80. geile folebe au§ 4^. über g'd)/ g«be 3600. ben 3nl)ait beg^latjeé ober

©aaló / ^ernacl) nebme icb bie?!S3dte oon i. big 5. geile folcbe aug n über ftcl) / gnbe 95gt;‘3bll ben ^n^alt einer 0}ïarmor* ^afel. gerner nebme id) bicnbsp;SSeite bon i. big u. geüe folcbe aug it. uber gd) / gnbe 144. Soil ben 3^nbsp;balt eineé gebierbten©d)ud)é. 5)^ebnie bemnacl) bieSÖÖcite oon 99. big 144.

geile fold)e aug 3600, uber gd) / gnbe f24t. fo biel ibirb er ?'}ïannor?'^afeln bonnótgen gaben.

)o8. tPic fdu ^el•3nl)alt etnesTrapezii 5urlt;^)iEquinjrtg Cgt;ev* Geiten gefunben tpcrbcn?

E. p. bat ein ^erj einen fd)6nen ©aal maeben lagen / ig auf ber cincn©eiten a b 100^, auf beranbern cd iof|;.©(bud)lQng/ biceine)®rei«nbsp;te a c bot 93)gt; unb bic anbere b d 9ii©cbucb. gragt gebö / me bie! ge#nbsp;bierbter ©cl)ucb ber ©aal in g'cb balte ?

grglid)

ocr page 125

P7

100-3

iltaf?; Gtab. (gtfïlicl) addii'ê betjbe lan^e Geiten/ «

Uttb :

tl)Ut ^ zofl tgt;iefe balbicft/.

tl)«t


102


8'


unb

^etncicb addii'e icb aucb bie ?Bt’citev

tf)«t # i8f- fotcbe f)albievt/

tl)Ut # 525'

Miiltiplicicê foldbe in einönbcr/ bnê i)1/ ici) nebme bic SODeite öon i.bif I^ellc fofcbc nuö lOjiuber ('kt)/ fïnbe nufé gencnicfïenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if{ c,fi6,qe^

öiecbtcr ©cbnet) bcn^nbalt beé Gaald» vide Fjg.i r^.

jop. tï)ann bieVcrt^leutun^ ^vöcycbBetten cincsAnguli re6ti gcgeben tt?u*b / wit ift bae übtigc l^nben e

^E. g. amp; tDCl’be gcctebcn bet* Angulm re^uj b a c, bcffcn Bafis a b f. nUlt »ci1)ait ftcl) DieBafiigcgen bemCathetowie i.gcgen 3. ((tbiegrag/ tvie (ang

Cathecui Ullb tiypothenula fepcn?

3cl} nebme bie?a3cite öon i.bi^ 3. (Iclte fotebe öu^ Mtbet ft'cb/fi'nbc^/. benCachetum ac, bmutd)iiebiiieicb bit'SDcitc non i.biö' 2. dupiirc fokbCv''nbsp;bnbe 4- gerner nebme idj bie saScite non i. bi§ 3. dupikc fokbè / finbe 9.nbsp;biefe 4. unb 9.addii;f/ mad)t 13. bie SÖDcite non 2. bii? 13.genommen / unb

^albiert/ ftnbe 3«.nebme alébann bieJöeite non zM^ 30. folcbe auo f.

O

uber fieb/ ónbe 9. bie Hypotlienufam b c. Xbbet: 3cb nebme bie?S3cite non

o / nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

o / nbsp;nbsp;nbsp;fS Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

5.bi0 3 6. fïede fofd)e auö yy.uber fieb / finbe and; 9. bie Hypothenufam b c.

Vide Fig. 120.

) tüic foU Cin Quadrat mein Oblongura t?entgt;anbelt vnerben i

E.g. gé tnerbe gegeben ein Qpadrat, befTcn Geiten jebe 8. bg(t/ foid)cé

- nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folie

ocr page 126

9$ nbsp;nbsp;nbsp;iTTeu^crfunbcnet

foUe in ein öbiorgiim ijewnnbeit luerb-m / n)elcl;eé nn tjer ^ange il^xiifen folie. Sfi bteSïö^/ wie breit fei)n muffe ’

o nbsp;nbsp;nbsp;o

3(f) nebrne tie SCöeite m s.biê li* iielle folcbe m 8.Mnfer jtcb/ pnbe

o ! H nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

f j}. bie ?Breife beé Oblongi. vide Fig.iai.

)))* )a:)tefcU cine Oval-Sigur in einenCircuI pcrwantelt wertcn?

o /

E. g. gé werbe ö^seben ber Diameter circuH 3 barmit folie icb cine Oval -gigur macben / mie gebraucblic!) / unb biefelbtge alébann in einen (Sir^nbsp;cul oermeinbein, biegrag/ wie grop alöbanti beffen Semi-Diameter fei;nnbsp;muffe?

o /

êrfflicf) reiffe kb mif bem Semi-Diametro cd I8. bie Oval - gigut auf/ mie gebraucblicl) / meffe alébann bero beobe Diametros nacf) ber ^ange de,

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

fïnbe s 4- unb nacb berSSreife a b, finbe 40. gmifdben biefcn be^bcn Bab# len fucl)e iel) Meciam proportiooaiem, bgö ijt/ ict nel)me bie SOCeite jwifeben

o / nbsp;nbsp;nbsp;°om

40. unb f 4- bulbiere fokte / finbe 4ér.ben DJametrum f g beé öroffen Cit^ culé / welcter fo grop 010 bie ovai - gigm; a d e b. vide Fig. i xz.

))Z. VDiC fcUnieJIlRadiccm Cubicam extrahircn^

E.g. sa3annBaf)(enborfomnien/wcIcf)e ioo.ntcI)t übertreffen/ al^gu^ ^4. bie f-ubic ober SlöürffebSOBur^el ju jicten. 0o nepme tcf) bie SOöeite nonnbsp;I. bip é4. tbeile fokte in s.gletcte ^beil / fo gibt ber unter(ie ^beii 4. bienbsp;SKurbel.

SlÖann aber emesurdikte3cif)(i(i/ bieniebt öufgebef/ ober nkttRa* dicem bat/ fo fan man boet bie?ïöurêel aufé genauepe pnben/ alö aué 80.

Radicem Cubicam JU cxtrahirCU / fO tbeile ici) bie fÖJeite ÖOU r. bip 8o.in g,

Slekbe ^beil / fo gibt mie ein ^beil bieSSJeite ton i.bip 45, baé ili 4i|. bie fïBurtel ben nabem.

Slöann Babfen uorfommen / fo jwifcten 100. unb 1000. ftef; bep'nbem

o

I. (t merbe gegeben ber3nbalt eineé gcöierbfen Corporis obet CuW 730. 3(t bie Stag / mie lang |ebe®eiten fepe?

flCeilen

ocr page 127

t Stab* nbsp;nbsp;nbsp;pp

fSBeilen nun biefe Cange bee Lineae Arithmetïc® niir bi§ auf loo.rei'dbct/

O

fö mu§ icb falcïgt;e Cange non i.bi§ loo.a parte aufein ^apici- obci'.^i)(^ (ïci

figt;en/ alébann bie ?S3ejfe non i.bi§ 7,. nebntcn/ unb an Nefe Cangc pecben/ fo ifl folcl)e 730. ^tbeil lang. S^tefe tf)ei(e iel) in 3-gleicamp;e ^!)dl/ (b gibt m

^»eil 9.bieSS5ur.^el/ ober bieSetten be^ Cubi.

Obec: 3ct) fan cé and) auf biefe SBeifc öetn'cbten: 3d) nef)me bie ssseü te üon i.bifj 10, tbeile fsMcbe in 3.gleicbe'^beii/ giW ein ‘^l)eil 2,r. 4)emacbnbsp;ne^me icb bie Söeite non u bi§ 73. tbeile fbldf)e auef) in 3 gleiebe ^()ei(/ ba^’^

C nbsp;nbsp;nbsp;o •

non nel)nie ieb einen^beil/ unb (felle folcben auö in.ubet fteb/ tïnbe 9. aufö scnauefïe bie?S3ui’|el.

fïCann^ablcn tjorfommen/ roctebe jniifcben r 000. unb 10000. (tcb bit flnben. 2llé aué 6830-bie Cubic-fSguiM ju extrahiren/ fo uunefite iel) etjl#nbsp;licl) bieSablen / wie gcbrducblicl) / ftnOe 2.^uncta / alfa aiicb 2. gabicn jucnbsp;Slöutl^cl. .(öierju gcbïaucbte iel) ein ©tdbkin / welcbeö nocl) fo lang wkc/nbsp;ober 4. bergleicben ^beil non i.bi() 10.batte. 2lber eé loirb biefe Cdnge oonnbsp;i.bij] loo.genug fepn / nebme beroioegen nur bie er(fe piinctirte 3abl / bienbsp;anberc reebne iel) al^ ^ueb#3al)len / unb nebme bie SOBeite uon i. bi§ 6sf,nbsp;tbeile folebe in.3.gleicbe'$;beil/ fo gibt ein^beil ip.baé i(]/ i9.bteS0BurbeL

SS3ann3ablen öorfommen jwifeben loooo.unb looooo.alé auo’ 46768-bie Cubic - Söur^el ju jieben. .(jierju gebrauebte icb r- foleber 1 o. ^beil auf einanber/ tvcilen icb f-Sablen babe/ unb oermog be(j 'jJimetii-eni^ a.Sablcnnbsp;jurSSambel befomrae / fo lalfe iel) 3.folebcr ^beil fabren / melebe jur ?£Gur^e(nbsp;febon 1%. baben / nebme beromegen bie er(ïe punctirte 3abl / alö bic «SBeife oonnbsp;I. bi§ 468.meileH bie binbere 3..3nblen 768. ndber bet) 8. alö bei) 7.fet)nb/nbsp;tbeile folebe in 3 gleiebe ^beil/ gibt ein ^bei( 30. ober aué 10. uber ficl) ge?nbsp;tMct / pnbe 36- bie Stöur^el.

?SBann grójgrc 3ablen oorfommen/ fo nimmt man allejeit bie er(ïe pun? Ctirte 3abl / ben ÉKe(t / fo genau / qIö fepn fan / unb operirt bamit / unb fpriebtnbsp;biefCBurbelnaeb benrl3unctiren aug/ala/auö9^0812340.bie Cubic-sag^..nbsp;^cl JU jiebeu. .öier babe ieb 3. 'l^uncta / alfo 3. Sablen jur ?S8iirbe{ / bie crifénbsp;punctirte 3ai)l i(l 960. bierjti gebrauebe iel) 3.folebcr 10. ^beil/nebme alfonbsp;bienbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3-gleiebe^beil/ pube 215. betnaeb

* nbsp;nbsp;nbsp;nebme

ocr page 128

) oo nbsp;nbsp;nbsp;Itrteu ^ crfunbenev

iief)me bie^eite epn i.bi(?5i6.. tf)etlc fold)e audxin 3.g(cicl)« unb' fe^e awé iir.èbci’ftcl)/fo fïnbe icfgt;58«, bdé i'(ï/586. aufé genaucde

^r?Ö3«v^cI. SOBofte icl^ abet’ nucbtefSGur^d aué 96081234. jteben/ folïnbe ici) vwbei’/öecmogbeé^uncth’enè/ 3.Zlt;^l)kn jia’?S3ui’êe(/t()ctie affo biefetünbsp;te m] i.btg 9^1. a(ê biecrfie ttimctate3abl in 3^gleicï)e^f)eif/ gibtetn^I)cilnbsp;458. baö i(ï 4f 8. auft^ genaucftc bic ’SBurlfel^JSOufijel / amp;c,

))h tï)tc foUcn jn^ifcben 2.3ia^len ober £tmen s.Media; proponionales gcfunben vrerben?

E. g. reerbe gcgebcn cin Paraiuiopipedum a , beflfcn Bafi$ g i. g(cic]^#

O

feitig/ beffen .^óbe abet 24. ^alt / fofebeé folfe in einen gleic^)feitigen Cubum igt;ewanbelt wetben / ngt;ie opcrict man ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iv

o nbsp;nbsp;nbsp;•

3cl) fuebe pifcf)en 24, unb 81. jttet) Media* proportionaies, baé iff/'

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ifï nebmc bie SGOeite bon 24- big 81. tbcilc folcfK in 3.gleicl)c ^beii / gnbe

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

36. unb P4. bcebe Medias proportionaies , i(l alfO f4. bic ^citC bcg gtcic^# feitigen Cubi.

G

SlBeilen bie 3af)[ bet gletcl)feitigen Bafeo-s 81. gtoffet ifï/ ató bie 3af)f

O

bet-£)Dbe 24. fo mug mit bie gtóffete Media proportionaih btenenv matemit abet Radix Qij ad rata aU6 bcm^nbalt bet bafeos . baé ifï / bic 3db( betCSeu

ten betBaftos meniget / a(é bie3B^)l bet ^obe/ fo gebtaufbte icb biefieinete

Mediarn proportioiialcm. !j)ann mantl ic!) biC ficinCte Mediam progortio-

palem gcbtaucbe / aié 36. fo bieibt mit bic eine @eite bet Bafeos tinuetan?

O nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bett! alé mann iet) jut £ange a b 81. jut ^Q5tcitc b c 36', unb jut 4)ébc f4. nebmc / fo babe ieb aucl) beffen 3nb«lt Sbt«feö tf] betnaci) eben jo biel / alö

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ïoann icI) jmifeben 36. unb guMediamproportionalem fU^te / fO IbUtbC tcft

filébann aucb f4. g'nben / melcbe bie @eiten beg Cubi b geben witb. vide F'g. 123»

Sflfo aucf) / mann aHe 3.@e!tcn eineé Paralklopipedi ungleicb.

E*g- Sé metbe gegeben baé ParallelopipcdumC, batan bic 0eiten bet

Ëai'eos

ocr page 129

ö nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

Bafeos a b 8i. «ot» b c 36. nbsp;nbsp;nbsp;flbcï b d lé. amp;aröug folie ein gleicbfeiti?

O nbsp;nbsp;nbsp;O

tiger Cubus gcmacl^t ivcrben. ©o nebme icf) bic SfDeite oon 36. bi^i-bierefoldbe/ finbe ^4. ba^ifïf' Mediaproporrionalh, oberbiegleicbfcitigeBa-fij. nbsp;nbsp;nbsp;ftidbe tdb jtvifeben 5'4- utrb ber ^óf}e ober S)t(fc 16, ^i^eigt; Me-

dias proportionalei , Dflö i(ï / icb HCbtlte btC SÖCile 0pn*l6. bi^ j'4.

fokbe in s- 9lcicl)e ^f}cil / fiinbe m* nnb 36. i|ï alfo 3^r «lé bie grojfere Me-

o nbsp;nbsp;nbsp;•

dia proportionalii, bie @eite bek Cubi tocilen f4. groffcc ifb / cfté

Ö nbsp;nbsp;nbsp;o

SBnnn id) aber ?roilfbcn 16. unb 36. Mediam proportionalem fucke / fo fins

o nbsp;nbsp;nbsp;00

tgt;e icb 24.. alöbönn fuebe id) jvoifeben 24. unb 81 • Mediai proporciona.

00

les, bnp ik/ ic^ nekmebie SbBeite öon 24. bi§ gi. tf)cilc fo!d)e in 3 glcic^e

000

^i)eil / knbe 36, unb f4. ik alfo 36. nlP bie fleinere Media proportionaiis,

o nbsp;nbsp;nbsp;o

bie (gcite beo Cubi, vocilen 24, nlP Media proportionaiis ioeniger ik nfó 81.

00

2ilf0 nud) / ivnnn id) 5roifd)en I^.unb gl. Mediam proportionalem fud)e/ fo

o nbsp;nbsp;nbsp;00

fïnbc id) 36. fan alfo fernerpifeben 36- unb 36. feine Proportionalem fueben/

unb btcibt folebe jur (geiten beéCubiD. Videf/g. 124.

Ober/ ieb fan aucb bie (geiten bcPCubinuffolgenbe583eik knben:

Q nbsp;nbsp;nbsp;O

3d) nebmc bjeSböcite uon i.bik 16. kcüc folcbe auP 36.übcr k'd;/ knbe

O nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

fye. bernad)nebme id; bieSböcife oon i.btk 8gt;. kelle folcbeauP f76.uber k'cf)/

c nbsp;nbsp;nbsp;?

pnbe 46i.baé ik 4^050. SCBeilcn iebbier f^ablen babe/unb alfo wrmóg beö ^unctirenP 2. Sablen jurSbBur^el befomme/ jb nefme id) bie erke punctiite

gabl/ baP ik bieSÖeitenon i.bik46|.tl)ciie fo(d;e m s.öicidx^bcil/ gibt ei)|

beil 3 6» baP ik 3 6, bie ©eken beP Cubi d,

n 5 nbsp;nbsp;nbsp;jMtWe

ocr page 130

yoi nbsp;nbsp;nbsp;2rïeu;erfunt»ener

3 j4» folï bet3nl)alt eineo Cubi gcfunben ivetben?

E. g. €th gkicljfeifigec Cubus f)af sur^etïen i k. 3;jï biegrag nacb bcp feiiSnbalt?

3clamp; w^me tie Siöeite wtt j.bi§ i tcage foic^e SDöeite i.brcüttiaW

0 1 0/1/ ///

wbee 0'damp; / fo fi'nbe ic5 bet) nafjem 41, eber 40P ,6.ben Cubifeten ober e:oiperi

lichtenVideFig.iZf.

)) Jt Wie foU tcv3nl)alt CtncsParalIelopipedi gefunöeu ttgt;evtenl

E. g. werbe gegeten ein Paraiielopipedum, baran bie (geiten ber Ba-

o / nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;© /

feos a b i z. uttt b c 8. unt bej]en 4i)o|e a d 2 4. bie grag/ nad) bcjïcn 3of)g(t?

3(b netme tie SlBeife ton i.bi§ h. (ïeamp;e foidje aué 8-ubec 0d)/ fi'nbe 5«. ternacl) nebme id) bieSüöcitc son i.big l[. geile fokte autJ iluber gd)/nbsp;gnte 23. ben Coi’pei'Iicl)en 3nf)(lli tif Parallelopipedi. vide Fig.ia^,

j jlt;5. VOtê foU tcv3»blt;^lt einee Prifmacis otcr cincr ccïidtten 0aul gefunten voer ben?

E. g. iverbe gegeten ein Prifma ober 3*ecfictte (gaul /. bero Bafi$

gleid)feifig / f)alt iebe (geife s, tmb an ber^ó^te u. 3(1 bie grag/ nac!) bef# fen 3nf)aU?

Srglid) red)ne icf) ben 3nf)alt ber Bafeos, unb fuebe beflfen Perpendicu-lum. baé ig/ td) netme bieSföeife ton 8ó«. big 100 o. geile fokte in 8. unter

o m nbsp;nbsp;nbsp;o

gd)/gnbe 69». batJPerpendiculuin. ^emactnctmcictbieSCDeiteton i.tig4.

o I M ^ nbsp;nbsp;nbsp;o /

ctlé bie ^albe Bafm, geile fokte auö e«». uber fict / gnbe 277. tor ben Superfi-ciai-3ntak ber Bafeot. gerner netme iet tie SOöeite ton i. tig 12. afé tie

p nbsp;nbsp;nbsp;0/

^olx beéPrifmatis, geile fokteatiö 277.uber get/ gnbe 33M,tetnaf)em ten ^orperl-idjen Sntait beö Prifmatis. vide Fig. 127.

117'Wie

ocr page 131

) )7* XlDiefoil bec 3nlgt;alt cinee Pyramidis gcfunbe» ïï»et:5gt;en ?

E. g: Sö fóerbe gcgebcn dn 4. ecficbfd’ Pyramïf, bavan j'cbc bet Bafeos 4. U^b bif Perpendicular - .^01)^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(1 bie gWg / tlflcb beffen

3nf}alt2

3fb nebme bie ?S3dte bon i^bi^ 4* duplire ober (lelie felcbe aué 4.öbec flcb / pnbe 16. Den Superficial - 3nball ber Dafeos.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nebnie ieb h au#

o nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bet* ^obe 12. baé 1(1/ bie Slöette »oh i. bi^ 4. (lelie folcbe au# lé.uber (tcb/

* nbsp;nbsp;nbsp;O

finbe 64, ben Córpei’Iicben 3nba!-t beé Pyramidis. VideFig.iag.

)}$, VPie foil ber3nbölt cinea Cylinders ober run/

ben 6dul gefunben roerben i

E.g. wet'be gegeben ein Cylinder, beffen Diameter 8»unb bte«amp;óbe

ï2. balt* 3(ï bie Stag nacb beffen Snbalt ?

€r(llicb fuebe icb ben Snbalt ber Bafcoi, ba# i|l / itb nebme bie SOöeite

® nbsp;nbsp;nbsp;5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

S)on 7. bib 22. flelle folebe aub 8* uber (i'db / fïnbe 2 fj. bie Circumferenz beb

o nbsp;nbsp;nbsp;o

0'rcul# / beenatb nebme icb igt; au# 8. bent Diametro, tgt;aö macbf 2. nebme

o nbsp;nbsp;nbsp;afnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;of

aifo bie SÖBeite non i. bi0 2, (lelie folebe auf ay r, uber fl'^ / pnbe yo*, ben

3nbalt ber Bafeos.

Öber nocb auf eine leicbtereSlrtb:

o nbsp;nbsp;nbsp;,0/

gCöann ber Diameter 7. i(i / fo j(i ber Snbalt bep Ctrcul# 3 8 y. wann

O

j(b cil[o ben Diametrum aud) quadrire / fo befomme icb 49- beromegen nel)# tne icb BBr bie S23cite bon 3 8 r. bi§ 49. «nb pelle folebe au§ bem quadrirten

® nbsp;nbsp;nbsp;o

Diametro 8. ncmltcb aup 64. unter pcb / fo bube icb alfobalb ben^nbnlt ber

Bafeoi f Oi, 0oi(be nun mil ber «^ébe u. muWpiicirr / ba# ifi / kb neb#

me bie

ocr page 132

^ctfunbcncr

wc fciV Wtt T. btp i ..flcHe fiMcf)c aufj foz, öbei* ftd) / |ïntgt;c éoz4,

6m^ól’pedui)cn3ni)a!t bCj]'-yimcieié. Viüerjg.iaj.

stem: i.9;3]ittleiti / ató bie ?0ïa§ i)e§ @etrai;amp;eé / fjqft am Diametro 13 f. untgt; an bee.^6f)e 79- Slï Stag nacamp; befTcn S6rperiicr)eni Snf)a[t ?

o / //

êrftüd) quadriec ic^ ben Diametrum 13 f. baé ift / id; nel;me bte 5ït3ci*

o/// nbsp;nbsp;nbsp;o///nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o//;

fe Pon I. bi§ 135. duplire obee fïelle fotcl^e au§ i jfiber ftd; / ft'nbe i s v

ben quadrirten Diametrum. .fbemafl; nef;me ieb bic 233eite öoji 49. bi§ 385. omnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o (inii

0ellc fcgt;ld;e aué i s 1. imter fid; / ji'nöe 14 ? i. ben 3n!;a(t ber Bafeos. geenef. muitiplicire id; fc»ld;en mit ber xg)6l)e 79. baö ift/ id; nebme bic fSBeite pon

lil nbsp;nbsp;nbsp;o mill ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' o//////

i.bi§ 7fïelle fcgt;ld;c auö 14? i. uber fi'd;/ fïnbe 1119. baé macl;t i.Cubi-fd;en@d;ud;/ imb ii9,Ctibifct;e Soil ben Córper(id;en Sn^t beöCyitndri-ICben nbsp;nbsp;nbsp;vide Fig.tjo.

, nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o / iriii

Stem: ©n€t)ttieri9C0S‘t§ Nt am Diametro bepber 5^oben 137f. bie

o j uw nbsp;nbsp;nbsp;, tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

(gipont^^icffe 177% bie inmenbige ^ange beö 3^ r. St^ bie Stag/

nneb beffea Sabalt?

o / II ///

©giid; addire id; bte@ponb^ieffe 1 777. m bem Diametro ber^Soben

o III III nbsp;nbsp;nbsp;° ! nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o III m

157f. tl;wt 31 s 2, folcbe l;aibievt /mad;f 1^76. por ben aequirten Diame,

o/lll/l

trum be0 Safft^; ^?ebme alébann bieSlBeite öon i. big i j 7«. dupiire ober

o /•///// ^ nbsp;nbsp;nbsp;« I II III

(ielIefo!d;e au0 15 7«atberftcb/ ftniie 24» 4-ben quadrirtenDiametrum, vTjciv

01II lil

nacb nebme id; bie ?133eite Pon 38 5.big 49. geüe fofd;e aué 24 s 4‘Uiiter g'c[v

o / ///? nbsp;nbsp;nbsp;^

gnbe 19TI, ben Superficial-Snbait ber Bafeos, jö{cf;e mit ber^fjoge oberman»'

o I II

Qc be0Saff’0 miikiplicirt/ ba0 ig/ if]^ nel;me bic'SBeite pon i.big 3»r. geile

a////// nbsp;nbsp;nbsp;O III III

foid;c OU0 19 M - uber gd; / gnbc fij4.. baé ig 6. lt;^uS‘fcf;e @cbud; unb 34?, Cubifebe öoU ben 6rperiid;en Snf;git beogpmerigen gaftco, vide fig, 34.

.jjp^Xük

ocr page 133

}os

vnafj.etvib.

}} p» tlDic foU ber 3nl)alt eineö Coni gcfunben vrerbcn i

E. g. 2(n bem ^cgebencn Cono fct;e bcc Diameter bei’ Bafeoj a b 8. unb

o

ï^ie Perpendicular-.^6be beé Coni b c t2. 3fibtc^i'ag iidcl)bejfenSiiibalt?

0,0

3cl) nebme bic SBcite bOn i. bi§ s- dupUie obci fieOc foïcf^e aué s.übec

O

ficb/ fttibc 64, bm quadrivten Diametrum. -g)cïnacfgt; ncf^mc tel) bic SÖeitc bon

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

385. bi§ 49, fïellefolcI)c «ué (54.untci’ fi'cl)/ fi'nbe fOi.ben Snaait bci’ Baf.-os,

O nbsp;nbsp;nbsp;o

¦eilébann nef)mc iel) aut^ bei’ .f)él)e 12 baé tfi 4. nemlicl) bic ?£öeitc bon i.

0/


t»ifi 4. fteKe fokb^ nbsp;nbsp;nbsp;ubei- fM) / frnbe 200S. baé ifi 200. Cuhifcf)c

igebueb unb 8. ^tl)acb*t!;^(bucb/ obei’ soo.Cubi|cl)e 3*^^ (^ói'pcrlic^n 3tjl}alt beö Coni, vide Fig. i?i.

j 20. VDie foU bev 3nl)alt etneo flumpffen Pyramidis gefunbten wcvöen?

E. g. gé tnei’be gegeben cin 4.ecficbtei’ (iumplfei Pyramis, beffen unfere

0 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O

@citcn bei* Bafeos jebe 6, bic Obern nbci’ 4.unb bic Perpendicular-.5óf)e a bu, 'gallen. 3|1 biegrag/ netef) beffen 3nbb!t ?

grfilirb quadrire icb bie obeie unb unlere(geiten berBafeos. bc!éi(i/icf)

o nbsp;nbsp;nbsp;o

jiel)me bieSBeite bon i.bi^ 4. dupiire folcf)e/ fi'nbe ié.ben3nl}glt bei’ obern

o nbsp;nbsp;nbsp;O

Bafeos. .f)n’nacl) nel)me lel) bie^^nte bon i.bt§ 6. dnpüi’e folebe/ fïnbe p6. igt;en 3nbvilt bei’ untein ^ldcl)in obei’ Bafeos, |b(ef)e in cinvinbei* muttiplkirt/

o nbsp;nbsp;nbsp;O

baé ifi/ icbnebmebieSCBeitc'bon r,bi§ 16. flelle fold)c aué gd.übci’ f]'cl)/fttv

o nbsp;nbsp;nbsp;o •

te f70. fblcbeextrahii-t/ baé i(]/ icf) nebine bie SGöeite bon i.bifj f/«. ^albte#

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q,

tefold)e / fïnbe 24. barjii bie bepbe c^uadrata lé.itnb 36, addirt / t!)ut 76.

folcamp;e mit bci’^ó^e 12. muitipiiciit / baé if! / tel) nebme bie ï^cite bon i.

O nbsp;nbsp;nbsp;big

ocr page 134

3 o6 nbsp;nbsp;nbsp;ITleu i! evfunbenct

bi§ 76. (tcUe fTegt;(c^c aué ilubet ftd}/ finbe 9«t- bi«ïauö |. ba^ ift / icamp; nel)?

tne bic SJBcite icon i. bi§ 3. (lelie folcbe auö 911. untec li'c^/ finbe 304. ben Covpcrlicben ^nbalt beé (Imnpffcn pyramid», vide Fig.i jj.

i21. VDi€ foU amp;er3nl)alt ei'nee f^iunpffcnConi ® gefunben wcvben i

E.g. gé ïDCïbe gegcben ein jiumpjfctGonut, beffen oberec Diameter a b

0 nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

3. ber untere c d 7.unbblePerpendicular-.^öbecf6.balt/ ifi bicgtog/nöfb beffen 3nf)ci(t ?

S)iefeé mirb oetricf)tet/wie bep bem (lumpffen Pyramidi. Sjiibier aber auf eine aiibereÉ3ei§:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

grfliid) fucbe id; ben Superficial - 3nbalf bepber ^oben / baé i(l / icl) neb?

O

' ^tne bieSCöeite non 385. bi§ 49. ficlle folcbe aué bem quadritten Diametro a afé

o nbsp;nbsp;nbsp;o ! If

aué9.unÉcc fid) / finbe 7 o $.benSupctficial- £^nl)alt beé cgt;bern5Bigt;bcné. 5ï)etr

•Ofnbalt beé untern ^obcné/ wellen bet Diameter 7.i(l potfïcb felbflen 38 r.

o lil nbsp;nbsp;nbsp;01nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oiirnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oiir

bie bet)be3ni)alt70f.unb ^gf-addlrt/öibt4fff. folcbebalbie£t/mad)t2Z77. ben ^nbcilt beé «quilten CBobené.

fjïun squire kb aucl) bie Diametros bepbet SSóben/ alé s.unb 7. add rt/

möc^t 10. folcbcbalBiert/lbul r.ben *quirlen Diametrum, biefen quadrite

ieb/ gibt ay. nefime afébann bie fö3eite non 38r.bi§ 49- (lelie folcbe awé 2^

untec ficb/ finbe 19 r. ben Superficial-^nfialf ber «gnitfen Q3óbenbeé «qu?r=^ ten Diametri, folcbc fubtrahite itb wn bem obigcn 3n()a{t ber aquirten ^ó?

O / If nbsp;nbsp;nbsp;o ! nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;© / //nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q /

ben! alé xgt;w 2277. reflirt 327* bieraué |. gibt 109. folcbeé jum^nfialt 193-.

o/II nbsp;nbsp;nbsp;,0

beé aiquirten Diametri additt / tb«t aof9» folC^e mif bcr .^ol)e ó.multipli*

O nbsp;nbsp;nbsp;O ^

cirt / baé ifl / leb nebm^ bie ^eite öon i. big 6. (lelie folebe aué a o e. uber fi'cb/

o III

finbe ia,r4.bengérperli(bett3nbalt beógumpffmConi. videFig.135.

ocr page 135

tT7afgt;; 0tab. nbsp;nbsp;nbsp;y 07

öur cinc anbere unD leidstere Siit ia§t (Td) fold)eé aufé getiaucjlc

finben:

E.g. €inBmbcr f)at einen‘$:()cmncn^5Slt;ïum/ fold^er ty^it obcitam Dia-

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o . -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

metro I 7. unb unten 2 f. unb an bec Sange 3^4* t’icfec mod)tc sviflfen / wit öici fOid)cc Cubiict)cc ©d)ucl?^cgt;Ü? ani3nl)^Itnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^icS^^ag?

o J o I nbsp;nbsp;nbsp;° I

iSl‘(l(icl^ addiCe tcb be^gt;t)e Diametros i 7. UttÖ 2 f. tf)Ut 4 2, foldamp;e f)albii:tv

of nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ofnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o! ff

niad)t 21. mf)mt ertfo öie SCOctte tgt;on i.bi^ zi. dupiU’e folcl^e/ fi'nbc 441.

o ///

nefjme iclamp; bieSÖBcite öon 49.bt§ 385. (ïcKe ligt;ld)e au^ 44t.untcr ftdv

0/ II

fïnamp;e 345.t)en 3nNt ber Circular- 3iad)in/nef)ttie alfo bie fSöctteöon i.big

Q i n nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c €nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

3 4 5. jleüe fokOe aud 3 4. al^ bet* ^iingc uber 0'dgt; / fïnbe be^ nabetn 11 baó itl ï 17. cubifebe ©cbucb ben Snbölt btê ^I)annem5Saumö.

)zz* VDte foU nbsp;nbsp;nbsp;cüicvSphsra:obcr2XuQcl

gefunbeu tïgt;ei^en ?

E. g. gé tverbe gegeben bic Axis obee Diameter cinei.’ .^ugeJ y.Söll- 3fl biegvag noeb belTen Snaait ?

/ nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

SCödfen biet bec Diameter 7. i(ï / fo i(ï bic Circumferenz z z, fofcbC Hlit f . . ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

bent Diametro 7. multiplicirt / bdé ifi/ idj ncbntc bic SÖDcitc bon I. biR/.

o / ¦ e nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

ftellc folebeaug 21. uber Itcb / Rnamp;c a 5-4. öoi: be« Superficial - gnbalf urn bic ^ugel. ^icraup baé i(i/ icb nebmc bie S23eife bon i. big é. ftelie folebe

o I n nbsp;nbsp;nbsp;millnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

flitó I f4. untec fteb/ fïnbe 257^ folebe mit bent Diametro 7. muitipikat/

/ ////// ^

baé i(i / icb nebmc bie SÖÖdte bon i. big 7. |ïcllc fokbe ané a5 7.ubec fteb/ / // /// ^

Rnbc beb nnbcm 18». baé fepnb iso.Cub fcbe goll w bcngorperlicbcn^tk

^alt bev .^agd. VideFig. 134.

)25. tSDïÊ fan nian t)ic Proportion ^tbifefeen gleic^^ fovmtgen CovpcrUe^ciinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erforfc^cn^

E.g. èö weebe gegeben bec Diameter jitjcber ^ugcln A unb B , beren

O 2 nbsp;nbsp;nbsp;A i|.

ocr page 136

joS nbsp;nbsp;nbsp;ÜTlcu; crfun^ener

A i|. B abec nbsp;nbsp;nbsp;31^ Sï^^ö inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9*^9^» emcnDa’ öcr^

halten ?

3cl) nef}me bie SBcite öott i. b!B'i7r. triplice ober (lelie (iMcl)e au§ i. brct)nial)l übee ftd) / (inbc p.bcmacl) nebnie tel) bie Sböeite t)on i. bi§ 375,nbsp;irip ire fo{c[)C aucb / baé ijl/ icf) (lelie fi^Icbe and i. brei;mabl ubcrflcl)/ ]mnbsp;be n?- biefe?ö3eitc öon r,. bi^ f3nebme icf)/ unD (lelie (bicbc sivifci)gn lt;3am

|e Sabicn / wo fblcl)e emtrcfiai / (tube jmifeben i. imb 10. übee: ^rf). nel)nie bteS0eitc «on i7f. bid 3j5. ‘-npiiee folcbc/ unb fcf)e/ pifeben tbflcl)cttnbsp;ganbcn«3B'/(cn fi^ einlrejfepnbe pifebetr r. unb 10» tbelcbeö tl)re Pro*

portion j(l / unb t(l öljb bet’ Globus B io,ttt»tI)I 9'^bffet’ / (tlö A. Vide Fig. i 3 f.

2II[o öet’bölt (t'cf) Bueb mit attbci’n gigutett

E. g. gé mei’be gegeben berCubus a unb B , 1(1 öle grag / tvie (Tc ficl),nbsp;gegen einanbei' öetbalten ?

3cl) nie(Te bte@etten / fi'nbe Az. unb b 3. Ifevnacb nebme ieb bIe585eiV te öon iv bid 2. tripiire öbet’ (lelie folcI)e and i. beepmabl ubec (leb / finbe 8»,nbsp;^gternacl) nebme icb bie fSOette üon ubtd 3- triplice obec (lelie (eicbe aug i,nbsp;brepmabl tiber (ld) / gnbe 27-1(1 alfo ibee Proportion mie 8. gegen 27. xbbernbsp;icb nebme bie Steilenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3* iriplite folcbe/ unb (ebe / pifeben mei#

fben ganfecn gablen fekbe einti’effê / fl'nbe jmtfcben 8- unb 27. 93et!)4(l(l'd)-ölfo bec Gnbus A JU. B mie 8. m 2.7. Vide Fig. 1.3

3 24* ÏDdnnniiglctitfórmige Corpora i?orl)anöcn/ wie foU Propordon erfoi’fi^ct tt)er6en ?

F. , g.- gé merbe gegeben bet. Cubu$ A , beffen @eite 4. bet Globui b,nbsp;beffenDianieter 248. böé ?aralIcIopipedum. €. bcffen@cite a d zf. b c 36^^

unb c d 3. bald 3(1 bie gcag / mie fl'e (1'cb gegen einanbet öci’balten?

gi'fllicb éermcmble id) b unb c (ebeé in einen Cubnm, alé ben Globum B in einen Cnbum ju ueemanbelnv i(ï bie Proportion ber (geiten begCubige#nbsp;genbemDiametro bcgGicbi.mie 49,.gegen 6r.m.ie unten mit mebterm ju er#

feben. ^^lebme alfb bie SiBeite éon 49. big 61 ¦ geile fcgt;id)e aug 24 s- unter gd) / gnbe 2, bie ©citen beg Cubi b. .^ernad) éeemanble id) aud) bgé Pa-

ralleiopipeduni in einenCubura, bgé tg/ id) nebme bie ?löeite jmifegen h-

unb

ocr page 137

tna^#Gtab.

imb 3^. nbsp;nbsp;nbsp;/ fïnamp;e 3. alö Mediam proportionalem . «öeiUtl HUH

bic bi’ltte ©«tfc c d and) 3.1(1 / fo giW R()ön bic (geiten be§ Cubi c. ^chnic alfo ieglid)c @eite ber gcjvnbencn Cuborum , unamp; cnhiu obec tripli-re fcicï)e iebe infonbci’f^cit / baé i|l / ic!^ ncl)ttte bie ^eite nen i, bi§ 2. tri-piive ober fe|e fte c,u§ i, bccDma!)! übei’ (ld) / (Inbe 8* betncicb nebme icl^ bicnbsp;5£Bdtc non r. hifi 3- tripiicc folcbe / finbe 27. €nblid) nc()tnc icb aneb bicnbsp;fiödte non i. bi(j 4. iripürc foiebe / fïnbc 64. ill ölfo il)ce ftoportion m g.nbsp;2y. unb 64,

öbee: 3d) nef)mc bie ^eitc non 2. bi§ j. tripiiee )b(d)C / unb febc/ jnjifd)en wcld)en gangen 3^l)len (te eintceffe / finbe jmijeben 8- unb 27.nbsp;^emcïcb nel)me id) bje ?£8eite 5it»i'(i)en 2. unb 4. tgt;ipiire unb (lelie folebe au#nbsp;8- ubei’ (leb / (lube 64, ifi. alfb il)i’c '-^ei’baltnüij tnie 8. ^7. unb 64. Videnbsp;Figi37-

j)2j. ÏPie folie» gUt^formfg^Corpora addict tïgt;et6en ?

E.g- öbige 3. Cubi ABC, beren Geiten 2.3. unb 4. bulten / fepe» wieber gegeben / fö(d)e foUen jufammen addirt / unb in einen Cubum ge#nbsp;i)ïad)t iterben / tnie opeoit man ?

(giiilicb cripiire icb alle 3 Geiten / unb erforfebe ibee Proportion, mie oben gelebret / finbe a 64, b 8. c 27. fokbe addire icb / gibf 99» nebme al#nbsp;fo bic Sprite non i. bi§ 95. fbeile folebe in 3. gleiebe ‘^beil / finbe fur eine»nbsp;'5;beil 4^i. bie Geiten be§ Cubi d , melcber fo gro# am 3nbalt ifi/ alé abc.

Vide l ig. I 37.

}z6, TOic foUen gïcit^formigcCorpora addirtwerèen/wan» tgt;te .Geiten' mit Gc^utJ untgt;3oü gegeben feynb^

o / nbsp;nbsp;nbsp;or

E.g- Sic Geite einedCubi fet)e a b 16. bed anbern c d 2 jr. bed brif#

o /

ten ef z 8. folebe foUen addirt / unb in einen Cubum gebracht merben. 3(1 bie Stag / mie lang aldbaun bie Geite fepn merbe?

^rfllicb cubire ober tripiire icb alle 3. Geiten / bad r(l / icb nebme bie

0/

SHQeite non i.bi^ i tn'piire ober (lelie foicbe aud i.breomabl über (1'cb/finbe

0 3 nbsp;nbsp;nbsp;¦

ocr page 138

3 3 O nbsp;nbsp;nbsp;XXtw ^ erfimèencr

c / nbsp;nbsp;nbsp;° !nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 ! li

4i. nbsp;nbsp;nbsp;ncnrtic icl) bienbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt;on i. big ar. uiplte jbld^c / gnbe if 4t.

o / nbsp;nbsp;nbsp;o///

(gnblicti nebme jcamp; Die fïöeite öon i.bti zg. tripiire fcicbc/ gnbc z'gr. bicfc

o ///

3.3efunöene gablen addivc icb/mflcbcti 4i‘r* nebme aiébann öicSDGeite üor

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / //

i,big 417. fbcile folcbe in 3.9leicbe '^betl/ gibt em'^bclf 34«.bic (gcite gh beö öicrDtcn Cubi, tvelcbec fo gvog/alé oUc s.Cubi. ODcr/icb ncf)me bie aöeiic

öon I«.big ij, triplire foIcI)c/ unb febe/ swifcbcn vvelcbcn gani^cnStïWfn figt;U (becintccjfcn/ gnbe pifcbcnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ernacb nebme icb Die5feeite jtvifcbcn

I lunD is. triplire fokbe / unD (teKe Diefe triplirlc SEBeite auö f.uber ficb/ pnDe iy. addire alfo f. is.unD 27. gibt f i. nebme aljè DieSS^cUe noo f.btg

o /

f I. fbcile |Dlctgt;e in ^.gletcbe ^beil / unD (ïeüe einen ^f)ei( Daröon auö i c.

om

über g'cb/ gnDe 34«. Die @eite DegCubi g h, tvelcbee fo grog am^nbaU i(ï/ alé alle Dreo. videFig.i js.

127* VDic foUcn unglciefeformigc Corpora addirt iveröen ?

E.g. Obige 3,Corpora, m Der CubusA, Dejfen ©eife 4. DecGIob-iB. Defièn Diameter Z4-8- UtjD DaÖ Parallelopipedum C. DerO(geUen a d a p bcnbsp;2 é cd 3, föfcDe fo'ilcn ^ufammcn addirt/ unD in emen Cubum gebrcici;t ivcr^nbsp;Den/ i(ï DleSrag/ m lang Die0eife fe^n muffe?

(gi’glicl) oermanDl'e id) Den Globum unD Daé Parallelopipedum jcDeö in

einen Gubum. wie oben gcfcDeDen / gnDe i.unD 3. jur ©eitcn/ cubivc oDec triplire alfo alle 3.@eitcn Der Cuborum, gnDe 8. 27. linD 64. toicDe addirt/nbsp;gibt 99. ^ebme alfo Die Wo^itt m i.big 99. tl)eile folcl)e in s.öleicbe^beil/

gibt evn^beil

Der GuèiisA, Globus B U«D DadParallelopipedumC. Vide tig. 137.

12$» ÏDIe foUen gleic^formtgc Corpora

Tubcrahict luetÖeil ?

E.g.

ocr page 139

tTTö$#0tab» nbsp;nbsp;nbsp;))j

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

E. g. tvcrbc gcgcben bet Dkmeser bc§ Globj A 5 6. önb B 2 4. nutl fone B t)on A fubirahirt wccbeti / fwgt O'cb^/ wie langber Diameter be§3tepénbsp;fetx ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'O

ne^me bieSiöettc öon i.bi^ 36. tripiite folc^e/ finbe 46«. f^rnaé

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

nel)nic idb bie SSScite öon i.bi0 z*, triplis földbé ötirb / finbc 138, btefc öiHt

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

46tf.fubtrahirt/3iefï 32 8, nef)mc alfo bieSSjcifé öon i.bip328. tbeile fokbe

tn 3.gleïïbe'^betl/ gibf i.^beil 3t. öm bentD’ainetrum bee? Globic, wcld^ec igt;on A i(ï lubtrahirt worben / unb alfo ber Dvejl i(ï, vide Fig. 13^.

Of Of

Ober: ^eb nebwe bieSOÖeire öon 24 bi^ 36, tripli're fokbe / unb febe/ jwifcben wclcbcn ganècn 3«blen Re etntreffe/ ftnbe jmifcben 8. unb 27. (ub-irahire alfe-s-uon 27. Oie|i 19- webmc alfo bie?ïöetre t)on s.big 19. fbcile fok

ebe in 3.9leicbe ^b^il/ nnb (telle einen ^beil auö 2 .uber b'cb / finbe H ben

Diametrutn bcg Globi G. Vide Fig. 139,

i2p. VOic follen ungletcfeformfge Corpora fubtrahirt ujcrbeu?

° /

E. g. werbé gegeben ber Diameter Globi A 2 f. unb bie @eite be# o /

Cubi B. nucb 2 f. nun folie ber Globus A non bentCubo b fubtrahirt werben/ fragt ftrb#/ wa# ber 3te(l/ al# bie @eife eined Cubi eöer ber Diameter eine#nbsp;Globi fepe?

Srfilicb nerwanble icb ben Cubum in einen Globum, ober ben Giobum in einen Oibum, ba# i|i/ icfgt; nel)me bieSS^eite eon 49. big 61. (ïellefolcbeau#

• / nbsp;nbsp;nbsp;o ///

2 f, uber (teb / finbe 311. ben Diametrum Globi c. welcber fo grog i(ï/ nl# bee

Cubus B. Steile i(b aber biefe SGöeke non 49.big ^r.nu# 2f, unfergclb/ fo

o ///

finbe idb 2o„ bie ©cite be# Cubi d, tneicber fo grog ig/ a(# ber Globus a.

o / //

g^ebme gl#bann bie S33eite bon i.big 2«., tripure folebey gnbe bep nabent V..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntbme it!) bie SSJeite oon i.big ar. triplire folcbe /gnbe ilL

lubtia*

ocr page 140

1)2 nbsp;nbsp;nbsp;iTTeu^cifunbcncr

0/ nbsp;nbsp;nbsp;o/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o/

fubtrahii'e ö(fö 8i-öött ifó, Oie|!75-. 5?ehme feeitinac!^ bie?SDeite öön i.bif

o / ¦ nbsp;nbsp;nbsp;‘nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, o / //

7r. t!)cite [olcbe tn g.glcicbc / gibt cin ^l)Cil ips. boé ifï ber 0?^)^ ber

@eiten be^ Cubi E,\0 yon bem CuboB.jj] (libtrahilt ttorbm. Vide tig. 140.

o I II 01

Ober / id) tiel)me bte SBdtc bon 2.0 ,. big zs- tripiicc folcbe/ unb fcf)e/ smfd)ett wclcben gangen fie cinti’effe / fi'nbe pifcl)en 16. unb 31.nbsp;iubtrahic^ fcgt;id)e öon einanbec/ rcdirf • f- tiebme alébgnn bie üon ly.

cl II

big 16. tbeile fbld)^ in 3. glcicbe Q:l)eil/ unb fc^e cinen^geil bavöon me 20..

° III

nntet ftcb/ gnbe aucb 15«, ben beé CubiE. vide Fig, 140.

0^e^me id) bann bie SlBcite uon i. big z'u^ triplire fofd)e / fo gube icb if«. I)ci’nad) nef)me tc^ bieSÖ3eite öon i. big3‘tnpüïe folcamp;e/ gnbe 29«.nbsp;bawon fubtrahii'e icb ifö, 0veg 142. 0ïel)me afjb bie^eitebon i- big 141.nbsp;tbeite fbicbe in g. gleidge '5:f)ci( / gibf i.^beif 24L ben 0ve(I / a(é ben Dü-

metrum bcg Globi F , fo bOJl bem CuboB, obCl'GloboC ij^ l'ubtrahirt mClV ben. Vide Fig. 140.

öbei’: 3d) uebmc bic?SBede bon 2!. big 3 '1'i tfip’ire fb(cl)e / unb fe^e/ jw»ifd)en tveicbe'n gangen 3nblenfbld)e cripiirteS^ede eintregge/ gnbe pifd)ennbsp;1 f. unb 29. fubtrahice folcge non cinanber/ vcgirt 14. negme aiébonn bienbsp;ai3eite ucm h- big i f. tgcile foiebe in ^3. glcicge ‘itbeil / unb fe|e einen ^gcil

bnröon öué 2u untet gd) / gnbe and) 2 41. ben Diametrum gioBi f,

öbei': ^ad)beinebie@eitenbe^i''ubtrahiiten^«bi 19^. gcfunbcn/unb wölte fo!d)en in einen Giobum ueewanbefn / fo negme iel) nut' bie iit'ede bon

0111 nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o lil

49. big ér. geile folcge aiig i pe. ubce geg / gnbe 241. ben Diamecmm Glo-bi F, n)eld)ee bon bem Cubo b bbee Globo c ig iiibtrahift morben. vide Fig. 140.

jjo* tDie foUen öie Corpora multiplicirt o^cr vevf grofTert föcrbcn ?

E. g. 535^1) ^iner Academie in eincr .^ireben / batinn bie Doêiorei creg-^

o / //

wetben / ig ein ‘21Itar / gteicf) gócg / lang unb breit / galt iebe @ette 2 2 f. biefet fblle mit mebrern Bierratgen yerbeffert / fein geuierbtcé Corpus aber mjeg

eing

ocr page 141

tTTo^ ^ 0tab* nbsp;nbsp;nbsp;}) 5

einé fö gi'o^ gemocht werbcit/ t(ï bieSrag/ tule tgt;ic( ofóbann eme@eltc paften tuerbe?

3cb nebme ble 2ÖBcitet)cgt;n i.6i§ 2. tbeile folcbe m g.gfeicbe '^hcil/ unb

o/// nbsp;nbsp;nbsp;o mill

itcli? einen ^i)eil baruon aué 21 r, öber (Id^ / pnbe a«n. bie ©eiten beé %[to,xèl tunebet' nocb fo gvo^ ant ^nbalt fepn tuirb.

o /

^tem: €£5 tuerbe gegeben bie 0e!te cineé Cubi a 4 f. folcbee foHe urn f.tttahi gi’óffee gem«clgt;t lueebett. bic gcag / tuie öiel aïébann eine 0eifenbsp;baltcn luei’be?

nebme bie SGGeite eon f- fokbe in 3. gleiebe unb

o / ^ nbsp;nbsp;nbsp;o III

ftelk cimn^bcil bawn 4T.ubee fteb/ bnbe f }*. fö lang mug iebe0eite DeS acoffern Cubi 0. femt. vide tig. 141.

3tem: amp; meebe gegeben baé ParaUelopipecium a , foicbeé folie 4.mabi gi’ólTee gemaebt merben. 3(1 Die grag / mie lang ale^bann jebe 0eile feonnbsp;muffe ?

grfllicb meffe icb eine jebe 0eit-e beé Paralldopipedi A, fïnbe bie Sange

C nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

a b 4. bie iöce^te b c 3. Die ^6be ^ d 2. bernarb nebme icb bie SOBeite oon I. big 4. wellen folcb Corpu» 4. mabl folie oeegróffeet weeDen / tbeile folrbe in

O

s gleicbe ‘i^beil/ unb fïelle,einen ^beil baroon aué 4. alé bec £ange ubee fteb/

o / // nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

finbe 61 r. bie Sangc a b. gcenei* (lelie iel; foleben “i^beil aucb aué 3- alé bee

o III nbsp;nbsp;nbsp;o

«SreiCe ubee ficl;/ giiDe 470. DicQ5reite b c, unDenDIid; (leUe icb eo aué z.ató

bec v^Sbe übei' ftcl; / gnbe 3 gt; s. bie .gtóbe a d De^ Paraileiopipedi b. welcbeé ölfo bem 3nba(l nacb 4.mabl gi’óffci’ i(i/ aio a. vide Fig. i4i.

5((if föicbc SSdCife fan man aucl; mil ungletcbfeiligen unb unfoemlieben

C^ócpcen procediren.

)?J* XPib foUen öic Corpora dividirt OÖCP

perflciiicct ttter^cn ?

E. g. (Sé wcebe gegeben bei’ Diameter ^we^ec ^ugeln / a!é A, 3 u unb

B, f. ili bic Srag / wie ojft b, in a. entbnllen ?

^ nbsp;nbsp;nbsp;Stf)

ocr page 142

IH nbsp;nbsp;nbsp;trteumfunbenttr

o / // o l

3(5 ne^ttic Dtc?83e;te öcit 19r.b!§ 3 gt;. tripUre folc^e/ imb fe5e / pifcbeir welcbett gangen 3«5lcn. fiMc^e cintrcfife/ bnamp;c pifc^cn i.unt) 4. 31] alfo bcfnbsp;Globu» B.in bembiobo A, 4.nKif)l begriffcn/obec cntf)altt'n.

’ 5iifo aucf)/ tvann man bmCJobum a. 4. tna^t flcinec öci'fangtc / fo nelv mc ic5 bieSBetU bon i.bi§ 4. folcf}e in 3.9l^ic5e unb feêe dnch

0/ nbsp;nbsp;nbsp;0/ //nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' “

^b^Üaué 31.lintei ftcf)/ ftnbe isr.bfnDiamctrumbcöGlobiB, melcbet; 4.maf)t fkmcïiÖ/aléA. vide%. 143.

H2. ïDie fan cinS??aurec iviffen / ii?ie t?tel ctUIaucr^ Stetne ju eincm Cubifc^cn vonnotben l)abc i

E. jr. ©n fttaurer fubr^t eine 0?auei’ auf / »cn grbjTcn diteseh obev ^aueïc@tein(n / melcbe 14.3011 lang/ use’ll bmt/ unb 3.30Ut)tif fepn/'nbsp;logt 7. @toinc auf einanbec in Die ^óbo / a. tn Die Sdnge / unD 4.@teine in

DieQ5mtc/ mififot aléDann DiefeSJïauee/unD befïnDcfanDer^dnge z f.ati Det

O nbsp;nbsp;nbsp;o /

©óbe z. unD an beel^reite zé. nacb bem gemobniieben ?07a^#(^ta6 gemef* fen / i(ï Die grag/ nac(gt; Dem cubifeben 3nl)alt / imb mie biel ©tcine er Darjitnbsp;gebrauebt 5ube/ aucb me biel^tetne auf einenCubifcbcn@cbucb geben?

‘ gcfilicb bevmanble icb bie gemobnlicbe Soil in Decimal - Soil / mie oben gelebrt/ uuD geben alfb

07 nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• i ir Hf

zf. nacb bemDecimal-0tab gettiejfeii/ Z41 f.

• nbsp;nbsp;nbsp;O'

2. nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f ''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;%»

• nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;af

26* nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z f.

o nbsp;nbsp;nbsp;© /'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

5Rebme aléDdnn bie SEDeite bon i, bi§ z. (ieHe fokbe aiiö z u uber (t'cf)/ ü'nDe f»

o////// nbsp;nbsp;nbsp;a

bernac5nebmeic5 DieiöJeiteöon i.btamp;z4ij. Helle folebe aué r.uber O'tb/fim

o /

be r 2ben Cuhifcben 3n^(tlt Der ?'}]auer. gerner nebme icb bie QEöeite uon i.bi^ 2, Helle folebe auó 7. uber (tcö / finbe 14. meiter nebme icb bic sSQcitenbsp;^bn i.bi^ 4, Helle folebe auli4- uber (tcb / finbe f6. fo oiel @fcine bat er

bariu gebrauebt» gerner nebme icb bie ^eite bon i. bip izfr (ielfe foicbe

au#

ocr page 143

VlTcifj;; 0tab. nbsp;nbsp;nbsp;j j 5^

mjé (Cilé ©tcirtc ber ®?aucr fommcn fe^jnb/) untcc f]'cl)/ ft'nbe 45. ba^ ifJ A-l- l)«t bet O^aua’mdjlci: su Cubi/ci;cn 0c{)ucl) eonnotljen.

Vide Fig. 144.

3?^. ïï)ie ïan em S)Zauermct|ïeb vuiffcit / wic tJtcl tvXïïmxf Gtcinc JU cmcr VTIauer tgt;ounotl)en l^abc?

c nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

E. g. €in mmmcifin foHc etnc 50?aueï auffiif)ren 4f.latW3o.boc^

e / //

unb 183. bief / fcagt Itd)ö/ m ml cï?Oïauci;^0temc f^imu wnttótamp;m^abe? êrfllicl) mlt)tic ici) bcfieti / baé ifï/ iclamp; nebme bie ?S3citc bon i.Ng

do nbsp;nbsp;nbsp;o

3 o. (iel(e folcf;c aué4r.üb(;c ,rtcb/ ftnbe i3r=gt;. -$)ernad[gt; mhmtid) bie SSCeite

o / // nbsp;nbsp;nbsp;° ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° ^

»(5n I. big 18 3. (ielle foIcTjc «uö igco.ubec ftdb / fïnbe 24bett Gubifc^eo 3nl)alt bcc ?(}?auer. ^un geben 4|.@teine / tt»ic oben gemetbet/ gufemc»nbsp;cabifd)cti / ne^rae alfo bie ?a3eitebon i. bip 40. (ïelle folck aö^

tgt; nbsp;nbsp;nbsp;O

2470. übec ficb / biibe 113 64. fo biel wirb n 0tcim biefeb 50]auee bonnófbe» J)aben. Vide Fig. 14/,

3 3 4. TDann ctne !;^utjeT t»cm 3^olI iia^ / faint tgt;em lt;5tmé)tt gegeben vuirb / voic ban man bte Gcbtt»ere cinetrnbsp;anbern bem 5oU nacb «cforfeben ?

E. g. gin S^ugjrdrt bat im geug^J^aug etiiebe ^otiffen 5?ugeJrt figett/ roigt einc Don cinem^au|fen/ fo am Diametro ^.goll bief i|i/ i.^lfunb. 5'Jmtnbsp;gebet et ju einem anbetn ^aujfen / nimmt eine bon eben biefei- Maceria, fo amnbsp;Diametro 4.3oll balt. geciier nimmt et eine betgleicben bon bem biittennbsp;.^aujfen / foicbc bult am Diametro f.goll/ i(ï biegrag/ mie biel eine iebe ma#nbsp;gen moebte ?

geb nebme bic SIBeite bon 2. bi§ 4. triplite folebe / unb fïelle (le au^ I. ^funb ubcf fieb/ gnbe 8. Wunb bot bie.^ugel/ fo 4.30II bief ijl. ^ebmenbsp;id} aber bic SSJeite bon 2. big f. tripiit-e unb (lelie foIcbe i.übet fteb / fonbsp;fvnbe td) isl ¦'i3funb bor bic ^ugel / fo f. goll bief ifï.

gtem: 3bgt;cb blebctnc ^ugeln / balt bie eine am Diametro f 1. gott / unb i(i febmet 32. ']3funb / bic anbcve abet b^lt um Diametro f 12.30II/ftagt fkbêinbsp;mie (y)mei’ fokbe fe^e ?

® ^ nbsp;nbsp;nbsp;3#

ocr page 144

))6 nbsp;nbsp;nbsp;trteiw ecfuiibenet:

né1)me öie ^eite »on f t. big f9f, tripiice unb (ïeUe folcb? ?z. «bet fidgt;/ finbe 4o.*=})fimb/ fo t)ic( tviïb Die anbcEe^ugel «m

)ZS* tDie fan man au^ öcmtTïa^ «nb(0cvt)t(^t ciner :Rü0cI/ öae Vïïafj ciner anbcrn nac^ gegcbe#nbsp;nem (^emicbt cvforfd)cn ?

E. g,, 3^9 ^u^cicJn bon (gpi'm wrbcn g^geben / barbon bie erfïe f 5.3oif fltnDiametro, unb öm @otbid[}t zo.^funb / ifï btcgrgg/ tbio biel bre an^nbsp;beee bon 4f, ^unb fcl^tijer / om Diametro f)oltc?

3ct) nebmc bic ?Söeite bon 20. bi§ 4f. t^eilc foldbc In 3. giekje ^l)cil/ «nb keüe einen^$;bcilboebon oué f f.ubce ftcl)/ fi'nbc 7«.ba^ i|ï/ 7f-3ol(mii’bnbsp;bic.^ugel bon 4f.^funb om Diametro boltem

3tem: (gé meebe gegeben cine e^ferne iTugel 4.£ofb r(ttbcc / ^dit om Diametro 1.30II/ ifi bic5gt;^og/ tboé cinc^ugcl bon i»'^funb/ unb cine onbeec

bOn 40. Jïotf) om Diametro ^Olte?

3db nebmc bieSSJeite bon 4. bif 32. fbeilc fokbe fn 3. gfeiebe nbsp;nbsp;nbsp;/ unb'

^^c einen‘$:beil baeöon oué i-BoU übee fteb/ fïnbez.3oU Den oiametnim Deb ^ugei / fo i.^funb mogen tbik. v^ernocl) nebme icb bie SÖ3eite bon 4.bi§nbsp;40. tbeile folcbeoticb in g gieiebe^beif/ unb (ïoKe einen ^beil oué i.übceft'cb/'nbsp;finbc jlt;r. boé iflnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boiïb bic^ugd bon 4o.^otb om Diametro baltem

21uf foiebe ?83cifc^ micD ein Conjiöbel teidbnkb einen Caliber oetfertk

gen obee approbiren fonnen»

1 tJ^ann 5erDiameter efnet2^ugef/famt derHugelGpie^ lung (Befc^uQce gegebenmirb/ vntc fan inan alfo^nbsp;balb 511 einem anbern (0efcbi»5 btcl\ugcl/|dmtnbsp;berl\ugeb0piehnig finben?

E- €é fepnb 2.(Stud ©efcamp;ubeé / boïbon boé eife 6.3o(l wek iff/ wonnieb bie 5iugeU@bie(ung borbonjiebc/ fcbicflfft foldbeé 24.^funb gij?nbsp;feti. 3(i bie^eog, / wie gro§ bie i^ugcl fepn mèfle jum anbern ©tücf / wel«nbsp;^eé's. 30II wek !(i?

Sd) nebme Die SPBeke bon 6. bi§ 9, tripiiec unb (lelie folcbe oiié 24. «ber fteb / bnDe gi-^^funo / fo febwee mup icb eine ikugcl bon^^fen nebmen/ jiinbsp;bem@tke / wel^eé 9.30II weit ijl/ nocb bet eepen gegebenen^ugeb@pieilt;nbsp;lung-

i?7’Wlt;tnn

ocr page 145

Vl7af3^0tab. nbsp;nbsp;nbsp;jgt;7

ïDaim bös (Bewicbt öecü^uQcI su efncm GtucP 0e# fiuijeö gegcben lutrb/ wie fan man wiffen/ wannmannbsp;ein anbers 0ewi(^t Don ^ugeln gebraucben woltc /nbsp;wie weit alöba'nn ein Gtucf 0efi^)UQe0 m beenbsp;VJTunbung fe^^^n foUe ?

E.g. ttgt;ect)c etne 5^ugel üon i4.^futiö 0;rm fcbmcr / ge^ f)ótet JU eincm (gtücf / n)dcï)eé fié^SoU urn Diametro bec O^^unbung but»nbsp;é?«n rooite mun gcrne ein gtcffcn iaffm / welcbfö 4°- ^funb gofennbsp;fcbicffen folte. Die grag / wie weit folcbeö cm bei* ?i}?unDung / ober am

Diametro fcpn muffc ? nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. r ¦

3db nebme bie ^ite üim 14. bi§ 40. theile folcbe itr ?• gfeirbe ^beif/ fietle einen'^beil bai’öon ctué f i. ubcr ftcb / finbe 71. boö ifi yf.Sbtl wieb baönbsp;anbecc @tucf gegcit Dcm ecpen am Diametro baiten muffcm

)?$* Wie foU man au|5 jïbeyee gegebencr ]^«gcln 0ewicbt bae bvitte uacb 23egcl)vcn erfinben?

E.g. wetben gegeben 2.(gtucf **5Cu9elti / bie eitie wtgt 4. bieanbe? re 12. ^unb êi;fen. ^un aber wirb eitre 5?u9el begeljet ju einem (St«cf /nbsp;wcicbeö |b weit fepu folie / alö bie beebe / we(cl)e 4, unb iz.^funb febiejfen.nbsp;3(1 bie grag / wie febwer bie ^ugei ju biefem britfen @tü(f alébann fepnnbsp;mujT« ?

3cb nebme bie ^eife öon 4. bi§ n. tbeile folcbein 3. gteiebe ^betl/ fê^c einen l^beil bamon auó4. ubcr It'cb/ fïnbe f75. btefe adebre icb ju 4. gibt srr.nbsp;nebme alfo bic Söeite öou 4. bi§ 5-r. tripiire ober ileHe foftbe aué 4. Drei;mabinbsp;uber fi'cb / ftnbe fS.^funb.

öber: ?i?acbbeme icb bie ?SBeite öon 4. bi§ sz, in 3. gleicbe ge^^ tbeilt (}«be / unb einen foleben '5:l)eil in eine anbere gobl uber fiè (ïelle/ afónbsp;gefebt auö 3. fo fïnbe icb 45. biefe adóire icb / 9ibt 7?. mbme alébann bienbsp;fSGcitc oen 3. bi^ 75. tripüvc (oiebe / unb (lelie fw airé 4* uber (leb / fo ftnbenbsp;icb aucb f 8. welcbed eincrlej) ifl / wtrb olfb baé britte @tucf ©efebub f8.nbsp;*5^funb gpfen fcbiefTcn.

J3Sgt;. tOic foU cinCorpns nac^ gegebener ^ange/ 3rcite un?gt; lt;5Ól)C in ein embers nacb begebrter fiange unb 25vcitenbsp;Derwanbelt werben / unb bainit es boc^nbsp;gteii^en 3nbalt bel^ahe?

^ 3 nbsp;nbsp;nbsp;E.g.eö

ocr page 146

?) $ nbsp;nbsp;nbsp;XXc\x i etfiinamp;encr

E. g. wetbé öégeben ein 4.ccffd)fccSS}a|Teiv^ct(ïett A, foêflfèn

t bic £^9C unb «^vcite jcbc f. bicfei’ id eoH 3ö3ajTcrö. ^un woUe man qcu

o nbsp;nbsp;nbsp;e

ne einen anbcrn macbcn (afifcn / bei* an bec Hnge a. unb in bcr 5Bccde 4. balfcn folie. ScnQt ficb^ / wie tief alébann ber 5\adcn fcpn miijTe ?

Êefllicb recbne idb ben Snbalt bed SCBajTei'^^adctié/ baé ifï/ tdb nebme

\ nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bie ?SBeite oon i. bi^ f. dwpUee folc^e/ fïnbe ay. ben Quadrat - Sinbalt

nacb nebme kb bie?!löeite oon i. big 3. (ïcHcO^kbeau^ af. nber ficb/ 0nbe7f. ben Ö^Órpcilicben Snbalt be^ifaflcné.

o nbsp;nbsp;nbsp;^ o

geenei’ nebme kb bie SCeke oon i. bid 6. delle folcbc and 4. ubee pcb /

O nbsp;nbsp;nbsp;o

finbe a4. ben Quadrat-3nbaU / nebme alébann bie f£3eke oon i. b:d a4.

o nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///

delie folcbc au§ 7f. alé bem Cubifcben Snbalt / nntce .ftfb / dnbe 311 r. bie

^icffe bed oeclangten .^adcnö 8. VideHg.146.

)4o» tOtb foU ein Cubus gegebenem 3nl}alt in ein Parallelopipedam nac^ gegcbciiei' Zc*nQC vev^nbsp;sjjanbeit ireibcni

E,g. €'é weebe gegeben bee^nbatt eineé cuW sooo. folebee felle incin p.irallelopipedum oci’mattbelf mei’Dcn / welcbeé bie ©citen Deö Cubi an tgt;tt

jange oicrmabl übcitceife. .gmgt dd}^ / wie biefeo’ ju finben ?

(gi’lilicb fuebe id) aué bem Sinbak bed C“bi bie @eken / baé i(i / icb neb^

9 nbsp;nbsp;nbsp;o

me bie ?ö5eite oon i. bid 8000. tbcile folcbc in g.glcicbe^bcil/ dnbc a o. bic (^Iten bed Cubi , folcbc mit 4. muUiphcirt / twlen bao tarallelopipedum

o

ïiccmabl langcc feon foil / gibt 80. bie @eke ober £angc bed Parallelopipedf.

o

geenev nebme id) bie ?83cite non i. bid 80. tbeile barmit ben^nbalt y baé ifi/

O nbsp;nbsp;nbsp;o

kb (telle folebe au§ 800.0. utker ftd) / dnbe lOo. alé ben Qi'adrac - ^nbalt/

O

folebe extrahiï« jcb / bao i(t / icb nebme bie SCDekc oon i. bid 100. tbeile

foIcbe

ocr page 147

0tab» nbsp;nbsp;nbsp;i; ^

o

fölc^ein / gibt ein ^f)etl lo. baé i'tï t)ii^^ctte betiSretfe unb^óbe

bep Parallelopipedi. Vide Fig. 147.

)4)* Wctnn nbsp;nbsp;nbsp;Globi gegcben t»ivö/tjjtc folf

bev Diameter biet^iT gcfunbèn vtgt;ei*benf

F. g, wrbe g^eben bev 3nf)a(t cinw^ugel ^of 5. Iff bic grag / tvi'e

löng b^l’nianacter fapcY

girfilid) extrahire- !cf) aué igt;eni3*^balt 90f l RadicfmCubicam, bcté !(ï/

jcb nebme bieSÜBfitc öon i. hi§ 10, rberie fclcbc 111 3-gIctcbe^f)fiI / pnbezir. bernad) nebme id) Ne Söcife öon i- big 510?. tgeile fo(cI;e auéin a.gleicbenbsp;^')cil / tmb (ielle etnen ^getf auö 2.5, über g'cf) / gnbe 9bte ©citen cirteénbsp;Cubi. gnblidi negme icb bieSSBeite j)en 49. big 61.. ftdle fctlcftcflué ss.ubec

ftdb/ gnbe ixöm DiamecrumGlobi, VideFig, 14S,

14Z, TQ?ann ber 3»lgt;alt einee; Parallelopipecfi gegeben wirb/ tüic fcilj ttiau nad^ gcgebcnct* Proportion, bcffciT

£dnge / Sveitc unb erforfeben i

E. g, ©rte ?0ïaucr 486. Cubifebe @tl)ucb in ftrf) / foldg^ «ber ijl 9.@cbucb langer alö f)ocI}/ unb 6.@c5ucb bóber bannbicf/ unb if)re Proportion if! alfo/ bie S^iefe balt fieb gegen ber^obe wie i. gegen 3. unb bie.P)obénbsp;gegen ber Sange/ im i.gegen 2. i’te grag/ wie lang/ boel)unb bidbienbsp;9)iauct fei'c?

3clb fe^c / bic ÜDiefe fepc r. fo ifi bie Jóóge gr. unb bie ?ange 6. @ebucb/ biefe irt cinanbec muinpikirt / gibt 18- folepe in ben ^nbalt 486. dividirf/nbsp;ba« if! / icb uebme bie fSöeitc ron ubig ig. flelle fo(cl)eauö48lt;s.unter Oeb/gn#nbsp;bc 27. fblcbe cxtrahiit/ bu^if!/ icb tl)ei(e bic?£Öeite son i-big 27.in 3-gleicbenbsp;Q'beil/ gibt ein^^cil ober bie ?C0urbd 3. folcbe mit ben Proportional-gablcn

1.5.^. muhipiicirt/ gnbe 3. bic IIDicfe/s.bie unb i8.bie ^!angc beir i^fjïauer. vidcFig-149-

J45. VDtefoU cm ©lodfetigtef^r Ct»aim il)me 5cr Cljcn un^ ^ic@cbvt?cre ctner0locPcn bePanbt ift/) benCboitnbsp;unb bic ©c^mctc cinec anbern (Blocfcitnbsp;tt«c^23egel}ccri bar$4 crfinbcni

E,g. ©tt

ocr page 148

tTeu^ eifunbenetr

120

E. g. nbsp;nbsp;nbsp;engicffer üctfe tigtc cine ©löcfe / ^alf ntti ©cwic^t fo.

Ccntncc / unD bat am Allang ben Q3ucr)ftaben c. ^un foKc ct cine anberc öccfcrtigcn / meld)e init biefcc übcreinflanmcn / unb im ^hcn urn cinenbsp;diftètircn foüe/ ftagt ftcb^/ wie fcbmci’ foid)e amsj^micbt fci;nmurbe?nbsp;Stlïlicb erfocfcbe icb ibtc Proportion nacb bcm'^bbn/ mie fte ftcl) an betnbsp;SÖÖeife / SDicfc unb ^óbc ueitdlfc / mclcbed in iminem Untctrid^t vom

Proportion AL - nbsp;nbsp;nbsp;bcp ObCC in bCl‘ TabcUaSc dae Mufic* JU fïnbcn / fpts

cl)e ifi mie 3. gegen 2. ncbiwe alfo bieSOöeitc bon 3. bi§ 2. triplire|l)lcbc/ unb iMcfte au§ fo. untec f]'clb / fïnbc 148. ba^ i|l i4-€cntnci: / unb So.'ï'funbnbsp;bicnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bcgebcfcnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©locfen.

J44. Xï)ie foU 5U.$vocycnCorpern bas tdtte ge^ funbcn ïDcrÖcn i

E. g. (ié ivei’bm gcgcben bet cubns a unb B, ju bicfen folie bet* beitte gi'offete obei* fleinere gefunben mevben / mie operirt man ?.

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

Scf) mefe nbsp;nbsp;nbsp;bienbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feiten begnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cubi a 3.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;unbnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;33.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ecnad)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nel)me idb bie

o 0/ nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o///

^^eite bon 3. bijj 31. nbsp;nbsp;nbsp;ftelle folcbe aué 33. ubct (id)/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fïnbc 3^}.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bicnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beittenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grof»

fete@eiten be^Cubi c, (lelie ic^ fic bann aué 3. unfer fi'd)/ fo fi'nbc ir]^2 7». bie bcitte fleinere @ctten bep Cubi D , oer^alt ftd) alfo d ju A unb b ju g

mie A JU B. Vide Fig. 1 f o.

i4f, nbsp;nbsp;nbsp;foU 5Unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Corpevnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt;a6nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oicvbtc

gefuiJÖen vpevCgt;en ?

o

E. g. merben gegeben bie Diametri einiger ^ugeln / gfó a t 6. c d

O nbsp;nbsp;nbsp;O

10. unb e f I.-;. mie nbsp;nbsp;nbsp;ficf) nun bie ^ugelnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ ober beffen Diameternbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;junbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d

S)erl)alt / alfo (bil (tc^ nbsp;nbsp;nbsp;aucl) e f oerl^altcnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ju bent /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(o begebretnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mirb ?

^ nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

Sef) ne^me bieSCDeite oon 6, bijt if. (MIe foldgt;e au§ 10. uber fid) / (in;

O nbsp;nbsp;nbsp;000

be 2f. Ober id) nel)tt!c bie ^eitenon 6. bi§ iq- (ïelle foldamp;e aub if* uber

O

fteb / fïnbe aucb ben Diametrum g h 2J. VideFig.i f K

VDie foU cm Cylinder nad) t)cv6®be unbXDei'te vevf gvofTert obev verïleineït werden i

E.g. €ó

ocr page 149

VlTaf? ? Gtab. nbsp;nbsp;nbsp;i z j

E, g. nbsp;nbsp;nbsp;öcgebcn i?ei‘ Cylinder A. diie^ ïOilttleiné/ fo am Diamc-

O I II nbsp;nbsp;nbsp;' quot; t

tro a b » o- unD in bei' ^ól)e a c 7 9. bait / btefec foUc fo mobl nad) beu ^;itea1é^ó!)c/ in eben biejec Proportion jn einem 3mmi ocigroffcrt / unbnbsp;ju cinctn ^Tjeijen üerfleinei’t merbcn / i(ï bie ag / mie biefe^ 311 pnben ?

€r|ïlitb mu§ icb miffcn/ bap 4.^itt!eitt ein 3mmi / unb 6. ?o?e^cn ein 9}ïittlein aeocn/ nebme otfo bie SSBeite wn i.bip 4* tbed^ falcpe in 3.gleid)e

X)/// nbsp;nbsp;nbsp;o ///

^$:I)eil / fc^e einen bai'uon aué i j r.ubcc pdb / pnbe 214. ben Dkmetrum a b

/ // ^ nbsp;nbsp;nbsp;o / //

bep3mmi b. gcmec (ïellc icb fofd)en‘$;bei(aud) auö 79.uberp'cb/ pttbe izu

bievpobe ac beé^mmi ObClCylmderg B.

fSBil tcb nun baê 9;)?ittlein in einen 9i)?e^en uecfleinern / fo tbeile ieb bie

«SDcite bon i.bip 6. in s.gleici^c ^beil/ unbjMe einen ^peil aué 13 r.untei: / ;/

ficb / fo befomme id) 74. ben Diametrum a b beé Cylindrifcben ?0]e^end c.

I mil

gcrner pelle id) bicfen'^beil aucb aué 7p.unterfid) /fopnbeicf) 45 4.t)ie.ö5f)e

a C beé ^J^ebené c. vide Fig. IJ- 2.

147. VDie foil cin Cylinder nactgt; oegebcner ^ol)e tmb VPcite/ trt cine anberc vcnranbelt tverbcn ^

n m

E.g. merbe obigec Cylinder A, poiebei' gegeben/ beffen Diameter i .

Ill nbsp;nbsp;nbsp;°

unb bie^obe 7gt;f)ciU/ felcber folie i.f)Ocf) gcniacbt ttgt;a-bcn/ifï bicgrag naeb beffen Diametro?

” 11/01

nefyme bie SSoeit? bon ys.bip to. pgfbicte unb flede fold)c palbierfe

0111 nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;01 mil

fOSeite auö ^sr. unteefi'cb/ pnbe 12. obei’ aufj^ genauefle n ss.ben Diametrum

Cyiindri a b pott I. l)0cl)/ uiif A gleicbeé^iibalté.

o / II m

öbei’ / tel) tl)ei(e ben Cubïfcben Snbalt bed Cylinderd 112 9.but'cft bic

, o nbsp;nbsp;nbsp;oiiiiii

o lil III


tNedangte i.bfeibt bet Quadrat-^jnbalf bet Rafeos H29. ^e^me aid-

o ///


.bann bie SfÖeite bon 38r. bip 49. Pefle foldie aud 112-,. ubet p'd)/ pnbe 14»

^ nbsp;nbsp;nbsp;ben

ocr page 150

) 22 nbsp;nbsp;nbsp;5fteuerfuuamp;cner

bClT quadrirtetl Diametrutn, ne^mc fllfC»bkSC0etie Öölt i.big I4,; l)albkre {olf cl)c/ fïnbc bep na^em i i.bm Diamctrum ab beé miangtcirCyiinderöD.eort

O

I. pocb VidcFig.i f 3.

HS.ÏDic foü ciit Cylinder na^ ge5cbener^ól)cuni)tïgt;cttc/ tn eine anbcre ïEeitc pcvwanbelt tüerbcn i

E.g* ObtSCt CyHndft A . bcffcit Diameter i 3 j-, uni) btC ^óf)C 79, ()o(t/

fepc wkber gegeben/jöklxr folie in mm öRbem oemanbcK werben / tociclxr

O

atti Diametro a b i. ^altcti follc/1(1 bic^rag/ ivk bocb cr alöbanttfcpn mülfe? ©¦lilicf) fucf)e kl^ ben (^órperlicben ^nbalf beö Cylinder^/n)cfcl)en'|i 1129.

O

bernncl) fucbe tcl) ben ^nbalt bei’ Bafeos beé begeerten Cylinder^ ^on i, ba^ i(i/ iel) nebme bte SBeite oon sSr. bi§ 49. fielle folrlb^ aué bem quadririen

o / // nbsp;nbsp;nbsp;I /I

Diametro lOO. untei’ ftcl)/ Pubc 79* bctl Qjiiadrat- ^nbalt bet Bafeos. biefcn

o / /////


/ //


0/ /////


il)etle icf' in ben (Jócpei’licbcn 3nf)a(t / baé iji/ icf) nepme bic5^eite »on i.bif

7s. (lede fo(ff)eaué 11 zö.unter(i'cl)/fi'nbe 143?.tgt;te*g)ol)e a cbeéCyünderéE.

o ///


I / // III


I //


Obev: 3cb nebme bie SCBetfe üon 10. bi§ 13 r. doplire folebe / unb (telle (te

aué 79. uber (tep/ (ïnbe aucb 14» ?.bie .^obe/ baé ift eben fo Diet/ alé mnnn leb |||.quadrir(e/ unb mi( bet* 4)ol)e 79.multipiicir(e/ fo befomme kb bie

o I II lil nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

Wflbee .^obe a c 14 3 9. beé oerlangten Cylinder^ e. vide Fig. i ^4.

)49. tlMé foil ein gegebener Cylinder in einen anbern pon gleieber ^obe unb ïOeitc pcnpanbclt iperben i

E F- Obigec Cylinder A fepe miebei’ gegeben / foltbee follc öcn gleicbee Jqo^ be unbS)icfe lormirt toerben/ i{i bie ging / mie biefeé 5u(iinben?

%!) fudbe imifcben bem Diametro 135. unb ber *ö6bc 79.smcp Mediai

' nbsp;nbsp;nbsp;///nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o///

proportionaiei, böé 1(1/ tcb uebmc bleSEBeitc oon 75. bib isr, tbeile folcbe^ in

3.9ieicbe

ocr page 151

tTlaf5;0tab. nbsp;nbsp;nbsp;I25

0/ // nbsp;nbsp;nbsp;‘nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o///

i.ölcicl^e'?:l)ei(/ «nb (ïellc lt;mcn ^l)eil baröott aué 13 f. irntei: ft'd) / fi'nöe 11 j.

©bef nufö gcnaue|ïe nts.alé bie grofiefe Mediam proportioralem, tvdcbe ben Dia metrum a b unb auc^ bie .ÖÓf)e a c bcé Cylindri F.gibf.

Obet: 3d) fuclx öen nbsp;nbsp;nbsp;Cylinder^ / wie ©ben gelcbrf / f^icbej;

. «D///// nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

i|ï 11z9. extrahifeDiefe©/bné ijï/kl^ ncf)tnebie?8öedetgt;on (?bipii^,. tbciic

o //////

folebe in 3.9lcid)e‘^f)ell/ fo gtbt cm^bdl 1041. bie@ei(en eineé Cubi. gjun jjcc^ak ft'c() ein Cylinder »on gleicb^f *0% iinb2)icfe/ 511 bef@eken be^Cu-

e o / // nbsp;nbsp;nbsp;o UInbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bi t^n gleic^ent^obok/ i^k 7. ju 645. ne^me nlfo bie SCBeite öon 6 4f- nbsp;nbsp;nbsp;7.

* nbsp;nbsp;nbsp;aJiiiiiinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;of nm

fïelle folebe aué to^ 1. uber (id)/ finbc 11 z ». bie ^o5e a c unb®icfe a b beé CyiindcréF. Obcf / icl) nefgt;me DicaCeite öon 6^1. big 104^. (ïe((e fofclje uiiö

7. uber |ïci^ / fo frnbe id^ 9kicI)fgllo 11,, ober genauet 1119. ben Diametrum

unb vÖÓ()e bcÖCylindeié F, Vide Fig. i; j.

150. VDtO foU Ctn Cylinder til etllCIl Cubum pcrtufliibelt werbcii'?

o III nbsp;nbsp;nbsp;I II

^•g‘ nbsp;nbsp;nbsp;Cylinder A , belTcU Diameter a b i 3 f. UtlbbtC^obC a c 79.

/ fepc roteber gegeben / folcbef folie in cinen Cubum oei’ioanbelt iverben. 3lt bie Stug! iiud; beflfen (geiten?

o / mn

€f(llid) fnebe icb ben CófperlicOen 3nf)Ci(i bcO Cylinder© / gnbe 1129*

o /;////

biefen extrahire tfl) cubicè, bcfoinme 1042.bie@eitcn be© Cubic.

jObec: 3db oemnnble ben Diametrum i jy. in bie (geiten cine© Qua-

o ///

drat©/ ba© ifi / icb nebme bic aceite oon é y s. big 74 5. geile folebe au© 13 f.

iintec gef) / gnbe bep nnbem iz. ^ernaef) fuebe ieb jioifcben ber ©eiten De© ® gt; / //

Quadrat© iz.Unb beC.^Óbe 79.5lf0ei)Mediasproportionale$, bU© ig/ïcf) ncb#

/ // o /

me bie SKJeitcoon 7?. big iz. tf)eile folcbe in ^.gleicbe'^^eil/ geile einen^tb#

^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;bafoon

ocr page 152

gt;24 nbsp;nbsp;nbsp;erfunbcner

e ( nbsp;nbsp;nbsp;o I iiiii

fcatuon (iüê iz.imferftc^/fïnöe 1041.tie gvófere Medlam propordohaicm. ölÖ Die @Citcn Dcé CubiG. VideFig.ij-g.

SCann ic^ mm biefen Cubum eon cmem nbsp;nbsp;nbsp;in ctn Qmml

mfltibffn mi! / fo nebme iefe bie SfBeitc öon i.bii 4* jblcOe m g.qleicl)^

. nbsp;nbsp;nbsp;O/ /////nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O////;/¦

^^eil / uitb (ïclle einen ^^cif baimon «^1041, über (tcl^ / fo fïnbc ic^gt; i g ^« biêi@Étm bcé Ciibi H. JU cinemnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vide Fig. i ^acf) mclcl^cm cim

Cub!fd)er g}ia§^ (gtab fan 9cmarl)£ merbmv barbwe^ aU i)au|Teti @e£ra»bs aufé 9enaue(ie fennen 9efd)dfe,t ma’bem

E-g- 5}?an mijïff bie^angc/ ^reife tmb^obe eincö ^aujfen^ md bem-Decimal-@tab/ muitipiicivt fotcbein emanbcF/ fö f)cif man benéórpcriicb'jn: Snf)a{f bon@c|)urf) unb^oü; felc!)€n3nf)aU nimnU man bon einem.Cubifci)cnnbsp;9}?ab’^©tab/ melcTxf ben @d)u!)cn aufaefragcn tfi/ imb mipf(Md)e aufnbsp;bem Cubifc!)en ?üïa^s@tab/ melcbee naci) bem 3mmi aufged’ogen moeben/nbsp;bce beu3n!)a(t beévPiauffcn ©cmdpbé meifen mirb^

Sllfo fan man aucb ein fa3ein?ga§ in einen Cubum ecrmanamp;ein / unb naci) [olc^em einen Cubifcipen 5}ja§#@tab üeefertigen/ unb benfelben fonbsp;naé ben gi^mern a(# paffen au^ragen / fo mirb man alébömi bui’è belfennbsp;^uljf / mann man einen Cubifcl)en g)ïa§^@fab/ fo nad) ben @d)uben aufge?nbsp;ttagen/ bacneben baf/ein anberé Sag/ fo nadb ben ©cbuben unb Decimal-Sollen gemeffén unb auggereebnet mirb/ ben Snbalt an ©miern unb ïbafiennbsp;gae leiebt wnb aufö genauefie gnben fonnen-

Sfem f merbe gegeben bec Cylinder a, beffen Diameter a u bie

-^óbe a c 8. folcbcr folie in einen Cubum oermanbclf merben / ig bie Swg/ mie (ang bie@etfe beöCubj feijn muffe?

Scb nebme bie SÖBeife oon 6f sM$ 74 u- geile fold)e aué 10. unfêt gefi/

/ // nbsp;nbsp;nbsp;in

gnbe 85, bie@ei£e beëQuadratg/ bernad) fuebe icb jmifdjen 89. unb bervg)ó# / /nbsp;be 8. Medias proportionalei, baé ig / icb nebme bie SSöeife bon 8. big

III

8 5. fbeile fofebe in g.gidcbe ^bf'l/ fo gibt bie geóffeee Media proportionahV 8 6, bie (geiten beö Cubi B, vide Fig. 158,,

3nme^

ocr page 153

Vna0?0tab* nbsp;nbsp;nbsp;J2J

2Jti ttieniew Ütttcrri(^t vom Proport ion a L-Jircful l)Cibe tc^ paf?. 7y. bièfeé ©cmpel gefe^t / ba ein Error mit cingefcblicbcn / allwo (lci)et/nbsp;PcUc jbld^e tH Lineam Geometricam, fO foUC Cé l)Ci^cn/itT LineamCubicam ,

tiann Daé Facit fuc 8.3^11 / 4è.@ci:upcl / 8-3éll / é.@cv'«.pe( |lef)cn folie.

) y )? VDiC Citt Cylinder in nbsp;nbsp;nbsp;PCtïoan^

bcltvmben?

o / //

E. g. OBigeC Cylinder A , Fig. ifi. bcflfctt Diameter a b 135-. unÖ

I u

tie .^o^c a c 79. balt / fcDc toicDcr gegeben / foicI)cc folie in eine S^ugel oer# wanbelt werben. bie gtrag iracb beffen Diametro ?

o / // ,7/

grlilicï) fuebe ieib benSoi*pei*lid)en3nbalt be§Cyitndeié/ fïnbe 1129,

o / IIIII

btefen perwanOfe tcb in einen Cubum , ftnbe bic (geiten be§ Cubi 1042. ber#

o //////

tiacb nebttie ic^ bie SÖGeite oon 49. bii óos. (tetle folebe au§ 104». über pel)/

0 1 II _

(inbe 12?, bie Axin Obec ben Diametrum Globi I.

Cbee; 3^1) öce'^^«ble biefen Cylinder in einen anbern oon gleicbee^amp;o#

o / // ///

be unb S)icfe / pnbe 1129. ben Diametrum unb .amp;óbe / bernacf) nebme icb bie ?U}eite oon 2. big 3. tpeilc folcpe in 3. gleiebe lt;beil / weilen il)te Proportion ip / (me Archimedes tebrct/) wie 3-gegen 2. pelle einen ^beilbaeoon

o / ///// nbsp;nbsp;nbsp;o l II

ÖUp I I ÏSgt;. wbee pcb / pnbe i 2p. ben Diametrum Globi I. VideFig.i ƒ9.

I j2, tlDte foU ciiT Cylinder nac^ gegcbcncr ^ól)C in einen Pyraraidem perwanbelt werben i

E.g. Obigee Cylinder A, Fig. i ƒ2. beffen Diameter i 3 ƒ. Unb bte.^0# m

be 79‘ balt / fet)e wiebee gegeben / folebee folie in einen e.ecficb^en Pytami-

dem bon I A. bocb bemanbelt wevben. -SP bie Stag nacb tiee ©eiten bec

Bafeoi?

o / / / ///

gïplicb fwd)c icb beiCyIinderée:étperlicben3nbg(t7 pnbe 1129. bef=*

^ 3 nbsp;nbsp;nbsp;^naeb

ocr page 154

) 26 nbsp;nbsp;nbsp;VXcü f evfunt)ener

-O / nbsp;nbsp;nbsp;/

nac^ne^»mctcï) h aw§ bet tjerlangfcn 4)ól)e 12. igt;aê gjbt 4. t^eiU öotmit bcti Snaait / baé i(t / icb tiel^mc Die Söeife öon t. bi^ 4. (teOe fold^e auë V/l

om

untee (trf) / (ïnDe a»», Den 3nf)aft Dee Bafeos, Diefe extrahire id) / Daé i(ï/

o III nbsp;nbsp;nbsp;o / //

icf) nebme Die SEDcife üigt;n i. t)i§ 2 s ball^ieee fbltbe / fïnDe 16«. Die ^eite et?

neé Q:iadia'é / folc^e OerWnnDie ic^gt; Dui’C^ ^ulffc Dcc rab :1a: fctragonica: meince Untcrricbts \gt;om Pro port. on al - Sttrful / in ein 6.Cc£ / Da^

ijl / icD ne^me Die SSJeite Don 4015. nbsp;nbsp;nbsp;6^%. jïcllc foicDe aug i '1%. unlec ftcfy

om

finDe 104. Die @citen Deg é.€clé / ncormit icamp; Die Bafm formire j unD Die

o /

^öhe c d I Z. in Daö Centrum perpendiculariter ailjtidjite / linD dfo Dcn ^y-ramidem K ijerfei’fige / iDcici^ec nm 3nf)a(t fo gcDgy alé Der Cylinder A. vi-deFig. léo.

jy?. TDte fsU cm Cylinder tn Ctncn Pyramidem rcrrürtll/ ^clt vDCcbcn i t»ann bte©eite ber Bafeos bc0nbsp;Pyramidis gcgcbcn tDirbf

E.g.Dbtger Cylinder A, Fig. i p, follc wieDcr in einenDrepecficblenPy-

O

ramidem üei'wanDelt wcrDcn / rooran Die @ciren Der Bafeo» %. ballen ibfle.

SfI DieS'^ag nacb Dero Perpendicular - xg)6i)e ?

o / // ///

2Ö3ann ieb nun Den 3nf}a(t Deg Cylinder^ gefunDen 1125- fo fuebe icb aléDann Den Quadrat. 2jnl)a(l Deg‘Drebecfé / Deffcn jeDe0eile a b 2. [0/nbsp;Daé ig! icb nebme Die ^Eöeite öon 8Ó6. big looo. geile joicbe aug 2. unlec

om nbsp;nbsp;nbsp;/ // IK

pd) / gnDe 175. Daé Perpendicuium, folcDeé l)albiecl / tbul 8Ó r- niit Der

® nbsp;nbsp;nbsp;o / //

(geiten 2- multipiidit / gibt 17 3. Den 3nl)alt Der Bafeos, Diefen Quadrat-3nl)alt tbeileieb in Den ^orperlicben^nbalt / Daé ig / idj nebme Die SEöcite

o/// nbsp;nbsp;nbsp;o///nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;//////

Don I. big 17i. jledc folebe aug i i j. unfer gdb/ gnDe 6 r*, fold)e mit 3. lt;quot;«1-

o / II ///

tiplicitf / gibt 19 f ó. Die «^obe c d Deg Pyramid» L, ipclcber fo grog ara

£ltnbalt ig / alé Der Cylinder A. Vide fig. 16 r.

If4 Wto

ocr page 155

tïTa^^Gtab. nbsp;nbsp;nbsp;;27

15'4. nbsp;nbsp;nbsp;foU ein Cylinder m elneiï Pyramidem öettüatt?

belt wetOctl / ba^ bcffeiï Perpendicular - ;^ol)C bct Geiten ber Bafeos glcr(^ fcye ?

o / //


^•g« ObtgcrCylinder A, Fig. 152. Öejfetl Diameter r 3f. utlb nf

f)i 75. balt / fepe wieber gegebcn / folcber folie itreinen oierecficbten Pyramidem öcnoönbelt toerbcn/ unb folfetr öie 0eiten bee Bafeos ber P«rpendicuiar-bc§ Pyramidis gleid) fcpfir 3fl bte geag f tute biefe^ ju fiinbcn ?

Cvfllicb öcmanble icb biefen Cylinder in cinen Cnhum . beffen @ette

o / // /// _ nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///

wirb fepn 1042. folcbe mit 3. multipliciyf / gibt 31 26 bieFerpendiru-lar- .5)óbe eineOFyramidii, tpcilen ober bie Perpendicular - .^óbe ber@eifen

o ni III

Der Bafeos gicicf; fepn folie / fo fuebe icb jnJifeben biefer /^obe 3126. unb ber (geiten ber Baleos jrpep Vledias oroponionales, bo bOUtt bie Ileinere Med anbsp;proporcionaiii bie 0cite unb^óbc be§ oerlangten Pyramidis geben mrb/ baö

6 111111 0/7////

j(i / icb nebme bie SCBeife öon i o 4 2. bi^ 3110. fbeile folcbe in 3. gleiebe ^beil/

o / ///// nbsp;nbsp;nbsp;o / // ///

fo gibt ein “^beil oufj r 04 2. uber ft'cb gefïellt i y lt;gt; z. bie (geite a b imb*g)ob^ c d bcé 4.ccficbt!;n Pyiamidis Ivf. VideFig. 162.

Ober: nbsp;nbsp;nbsp;oerwonblc bie Bafin beOCylinderé in ein Quadrat, boé ijl/icb

° / // nbsp;nbsp;nbsp;o /

nebnte bie SDÖeite oon 6y g, biu 74 r. (lelie folcbe oud 13?, untev ftcl} / finbc i 2-

/// nbsp;nbsp;nbsp;om

bie ©eite beOQuadrate, gerner multiplicire icb bie-^obe 79, mit 3.gibt 237.

o///

bie^obe beé Pyramid», fuebe alébann jtoifeben biefer .^obe 237. unb ber ©ei#

0/

ten beéQigt;ad:até i2,jngt;cpMedia$ proportionalcs, boOifl/icb nebrtie bieSOöei#

0/0///

tc öon i2.bi§ 23 7. tbeilc foldbe in 3. gleiebe ^beil/ gibt ber unter(le^beil/aló

biefletnere Media proporuonalii I y oi.bie©eife a b ber Bafeos unb Perpendicular- -^Óbe C d beé Pyramidis. Vide Fig.ióa.

) SS* VPtt foU ei» Cylinder m eincn Conum nac^ QCtte^

bcnct^o^c pctwan^clt wetten?

E.g. ObU

ocr page 156

j2$ nbsp;nbsp;nbsp;tleu^crfimbeiKr

a ///


E. g. nbsp;nbsp;nbsp;Cylinder A , Fig. i f 2. feeflên Diameter i 3 f. unb ble

¦t)c 79. bait / fc^e wieber gegeben / fold)ec folic in cinen Comm ncrwanbclt

TOcvben / bcflën Perpendicular - 4)cgt;bc c d i y. fcpn follc. 2f(i bicl^fag nacb t)Cin Diametro i)(JC Bafeo* ?

(£i-(ilicl) fuct)c icb ben ^nbalt beé Cylinder^ / finbe 1149. trgt;ei(c foldbeit init f.alé |.öué bee gegebenen^obc/ befomme izys.ben^nbalt bee Bafeos.nbsp;()eenacb nebme icljt^bie ISeite eon 38r. bi§ 45* Peüe fo(d)c auö 22quot;, s'Bcv (t'd)/nbsp;finbe bco nabem 29. ben quadrirfen Diametrum, balbieee qlfo bicSSöeife eon

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

I. biji 29. finbe 17. ben Diametrum a b bce Bafeos beö Coni N. tbeld^e fo gregt;§ CnnSnbalt ill / alé bee Cylinder A. Vide Fig.163.

) slt;$* tDic foil ctn Cylinder in cmeiiConutn üemanbelt wce5gt;cn/ voann bee Diameter berBafeosConinbsp;gegeben twivb?

o/// nbsp;nbsp;nbsp;m

E. g. Obigee Cylinder A Fig.if 2, beflen Diameter i 3 5. unb bie.0DfK 79. bait / feoe tvieber gegeben / folcfser jblle in mm Conum ueetnanbelf tneeben/

o

beficn Diameter a b bcc Bafeos z. bolte / i(l btcSvag/nad) bce Perpendicular-^ol)c beé Com?

o

3d) nel)me bie ^cite non 38 hi§ 49. (Idle fo!d)e më 4. nfó bent qua.

o//////

dfieten Diametro untee fid) / finbe 314 Z. bie Aream Bafeoi beé Coni, bleie tbeife

o / /////

o///


C ///


//////


id)in ben Coepeelicben 3nl)ttlf bêé Cylinder^ 1129. baé iff / id) nebme Die

o mill


fpgeite oon i. bt§ 3.4. fleKe folcbe aué 11 j. untee pd)/ pnbe 3 gt; 0. biefe mit 3.

rr-l ipliciet/gibt 1077.bie.g)ol)e c d beéConiO,am3nl)alf bem Cylinder A

glekl)gt; Vide Hlt;g. 64.

ys7* ïï)ie foil ein Cylinder in etnen Conum tjcrttianamp;clt vrer# bCU/ bCïDiamccer Bafeos unb btc Perpendicular-^0l)C be^Corii einanbee gleit^ feyen?

E g. Obp

ocr page 157

)z^

E. g. Obtsei: Cylinder A. Fig. i^z. fcee twcöec gegcben/ f(Md)erfolie in einen Conuni oecwanöelt weramp;cn/ Da§ t)jc Perpendicular - ^ói;e jgt;eit] Diamc-tru jjafeos gioid^ (epe/ i(l iJicgcag/ Wie diefeel ju pnamp;m ?

€r(i(iclamp; ocmanble kb ben Cylinder in ernenConum, amp;aéjfï/ (eb muld-

! H nbsp;nbsp;nbsp;c

plicife t)klt;!Qhf)i beé Cylinder^ 7^. Uttt 3- Qilbt 237*bte^ol)e beéConi.

o m nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e///

ttacb fuée idb jwifcben bem Diametro i?s..unb ber ^obe 237.pep Media*.

3 /// nbsp;nbsp;nbsp;O///

o///


proportionaiei, bué i(l/ icb ne^ttie bto SBeife bon i3 5.bt§ 23 7. Ibeilefofcbe

in 3.9!eicbe‘5:blt;^'i/ 9ibt bie fleinece. Media proportionalis 16bie .^6f)e unb aucb ben Diametrum c Fbeö Coni 'ê. toekeer om 3nboU bem Cylinder A gleidbnbsp;iji Vjüefig.

Otgt;cc: SBonn teb Ocn^nboltbeéCyiinderg cubicè excrahil’e/ fo befom#

J / /////

me icb bie^eiten ctneöC ibï 1042. '^un bcr^alt (td) bec Diameter unb f)e eineel Com oon gleid^r |)5be unb ‘iBeite gegen bee @eken beö Cuoi non

o nbsp;nbsp;nbsp;o / //nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o I It o

g(eid)em3nl)alt/wie y.gegen 448. nebmc olfo nue bieaDÖeke.bon 44 8.bi$ 7,

011/11/^ nbsp;nbsp;nbsp;o///

ite'le i'oIdK oué 104 t.iibec fid)/ fi'nbe 16,. bie ^ól)e unb fSBeke e f beé Coni F.

Sllfo wiebeé fcinem mcf)i: fd)wer fallen / wonn et obtgeé rec^i folfet/ bie Corpora in einonbet ju oetroonbeln / fo wo^l nad; bet £dnge / ^5i)e obetnbsp;5Steite.

)SS» tDie foil JU jtueyen Cótpern bao bvitte gefunben vocvn ben / vticlcbeo bem cinen au bet dbnlicb / bemnbsp;anbern aber am3nbalt gleteb feye^

E. g. gé werben gegeben 2.Coni, A unb B. bie4b6l)e .*..fepe cd ig.

o / nbsp;nbsp;nbsp;o

unb beffen Diameter obet^ite ab 14. bie^óbe B fepe cd i.unb beffen Dh-

ó /

meter Obet 'ÏCeite a b 2 f. ^un folie oué A ein oubetet Conu* gemad}t met« ben / weld)et bem b on bet^otm dbnlicb/ bem A «bet om Snbalt gleid) fepnnbsp;folie / ftogt jic^^/ wie biefeé ju finben?

ocr page 158

} JO nbsp;nbsp;nbsp;5f{cu ^ crfunöeneï

, , nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ! 'I m

gcfïlid^ fuc^je tc5 dncé jeöcn 3ti!)a(t / fïnöe A 9 2 4. unamp; B 16 3 f. bcr^

mill 01 mil

nac|gt; ne^me id^ bieSlBdtr son 9*4.^^ 16, u tï)tik fofr^e in s.gki^e ^Ixil/

° I nbsp;nbsp;nbsp;° III

unö ffellc eincn bateoit aué zr. w»iter (tQ / n'tiE)c 2 or. ïgt;cn Diametrum

01

a b t)eé Coni c. tiemacl; (lelle kf) (okI)m^f)eit aucamp; auö 10. untcr fief) / finbe

I It

85. ¦)ie^o5e cd beö Coni c. we(d)a figt; grog am Sinfjalt i(i7alö A. unb ati kt gorm gleid[) B. vide Fig. i'Ê6.

gt; 59'» XüiC tonnen bie Corpora Regutaria ^urc^

einan5»ev pcïwjanöelt wevSeni

_ nbsp;nbsp;nbsp;OA

E. g. Cémorbe gegegon t)ie@dto eineöHexaè'dri oberCnbi a b %(, pk ^eé' foüe in ben Diametrum Globj »ermanbelt merben / ijl bie grag / mic btefcé^nbsp;ju gnben ?

Sbicfeé aufé Icicbtefle ju oerriebten / mug icfgt; bie Tafanlam Conftmaionis Corporum Regularium uor .gtanb nebmen / Voelcbe in rticinem Unterrtclgt;t

»yom PR-opoRTtoNAi-gircfuJ 5u gnben/ allmoftcb bie igeitc beöCubi gc^: gen bem Diametro Giobi ssgt;ecI)olt/ vole 490f. gegen 6o8f» Oüegme bemnacb

c t ^ nbsp;nbsp;nbsp;¦ aj/f

bie ^eife bon 49of.bi0 6o%u Oelle folcge auö 8«.ubec (teb/ gnbe loar.benDia-

metrum Giobi c d. Vide fig. 167.

JI^O, VDlÊ folf crnTetraedrum I'nefn anamp;erp Corpus Regularc, camp;cr a«4gt; III einen Globutn perujan^elt n?er^eni

O I

E.g. merbe gegeben bie ©etten eineifTetraëdri a b 4^. folie tn einenCiibum ober anber^ Corpu»Reguiare ober in einenGiobum eeman^nbsp;belt werben/ mie opcr;rf man?

3cib fuegemieber in bieferTabfii, mie 0'cb bie @eite be^Tetraèdri gegen ber (Seiten beö Cubi uerbaltev gnbe mie 10000, gegen 4905-, nebme atfo bie'

o t nbsp;nbsp;nbsp;o /

SBdte bon 49of.bif; loooo, (ielle folcge auö 45.unter ficl}/gnbe 2,,bie(Sei?

tenbeé Cubi c d.

SIlfo aucigt; bie ®eite jbe^retraëdri terbalt (t'eb gegen ber(Seiten bet? ico-

ocr page 159

Vnö^^Gtab.

faëdri mc loooo. gegeti 3782. neT)me a(fo bte ?S8eite xgt;m 378». big loooo,

o / . nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

unb fÏÊlI^ 4f.unfet; Ocïgt;/ Pobe 17. btc@erten Deé icofaèdfi c f.

SnfoS)erf)aU(tcl)aucb/ m’móg bcffabell,öic^eiïe beöTecracdr! gegcn

bem Diametro Globi, we loooo. gcgeti 608f. ’IRcbme bemnad) bte ^eite

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / //

bon 6o8f.bt§ loooo. (lelie folcbe aué 45.untcr 0camp;/ gnbe 274- ben Diamc-trumGlobi gfa. Vide Fig. i68.

Sllfolajfen ficl) alle (geiten bet Corporum Regalarium burcb einanber utf wanbeln.

jlt;5). tDann bcv Diameter citicr ’l^uQcl Qegcbcn ïDirb/ vote foUen bte 0eitcn ber Corporum Rcgularium, fonbsp;barein f ónnen befebneben / ge?nbsp;funben toerbeu ?

D /

ï.g. Sé toerbe ^egehen ber Diameter einer^ugel ab 84. biefem fol? ïcn bic (geiten ber Corporum Regularium, fp bateirt fonnen befc^rieben / ge?nbsp;funben t»ei’ben/ tvie wtrb biefcé uemebtet ?

.^ietJU gebtaud()e id) bie Tabulam fiber bic Lioeam Corporum Sphacrae infcribendonim meincö mebungejogenen Unterttebts oom Proportio-

NAi.-S«lt;fuI/ unb fel)c/ we’flel^ bei’ Diameterf.iobi gcgen bergriten beé Tetraèdri perbulte/(tnbe WC loooo.gegennbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ebme nlfe» Die Söeitc öon

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / //

8i«f.big loooo. (lede fokbeauö 84. unter (tef) / gnbe 6 s e. bic geiten beé Te-tracdric d, Wann fOlcbCÖ Corpus m bic^ugcl gcjlcilct / bic Citcumterenz bcr

^gel mit ben S(f en berul)rett toirb, vide Fig, 16p

2(lfb procedire id) mit ben anbern geiten ber Corporum Reguljrium lt;tudb f wie mie gemelfeTabeii jeiget.

j62»tült;inn btc0ctten eines Corporis Regulads gegebcit votrb/ biC0CtUn CillÊÖ önbern Corporis Regularis gefunbeii/nbsp;fo / beybe Corpora init cincrlcy ^ugel mógen um?nbsp;fc^neben/ obee umfaffet weebeni

^ nbsp;nbsp;nbsp;E. g. -gé

ocr page 160

tr^eu; crfun^cncc

o / //

E,g. gé wetamp;c gegcbcn t!ic0citê eineé ictiaëdii c d 6 8 6.tgt;iefefi Cor-

o /

pi s fan in einc ^^ugcf/ beffen niamecer 84- balt / befcbricben wefben / j(l bigt; geag/ wie lang bic (geiten eineéCabi fe^n muffe?

2fcl) ncbme bieSCöeite öDn 8i«r. bi§ sy?^. scrmóg becTabdi, (felle foiche

aué 6 8ö.unter fïcb / finbe 48 s. bic @etten beé Cubi c f, fo glelebfgllé in bie 5^ugel fan befcbrieben werben. vide tig. 169.

) 61 .TDann bie Geiten einee Corporis Regularis gegeben vtgt;ie fcUber Diameter Globi, VDeldjer folc^eö um^nbsp;faflen ïfan/ gefunben tuerbeiH

E. g. gé wetbe ge^eben bte(geite eineé Dodecaèdri a b 23. gcagt ft'cf)é/ wie gro§ ber d ameter sphaer* fcjjn follc / bacmit biefeé Corpus barein mógenbsp;befcftcieben werben ?

3cb nebme bie ^eite »on 3 jas. big loooo. »emi6g ber Tabeii, (felle

o / nbsp;nbsp;nbsp;o / //

felcfic ané a?. übet finbe 6 45. aufé genctuejie benDiatnetrumSphaera! cd, welcfee baé Dodecaedrum umfttffet. Vide fig.i 70.

JÖ4. ÏDann bcc Diameter eincr !R«geI eincs (eben VnetaUö gegeben wirb / tnie ffön mannbsp;ibte Gc^weve erfal)r en i

j^ief)ct gebóret folgenbe TabelJ, welci^e jc|gt; fo gennif approb'rt imb be# fiinbcn / bag eine .^ngel oon lo.^flfunb gïürnberget# unb tl(mergt;i^wicbténbsp;aufmeinem Decimal-(gtab na^folgenbe goll/ ©ran unb ©crupei balten/nbsp;aló

jo.^funb^urnberger/ baé©e# wiebt einer ^ugel 00»

0.©olb/ nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#

15 • Quecfftlber/ # h • ^leo/ #nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#

^, 0iilber/ # nbsp;nbsp;nbsp;#


^alt am Diametro, noci^ bettfDe-

cimal-

(gtab gemeffen/

©ran/

//

©crupel,

///

2.

7*

8.

f

2,

S*

f.

i

3*

2.

7*

t

3*

¦4*

0.

ocr page 161

g.^pjfer/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

30a/

/

3.

©ran/

ft

6.

©crupel,

m

0,

lt;!gt;. 50?e(f.ng/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

3-

f-

7'

cf ? êpfen / gefebmiebet/ nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

3»

6.

8»

lt;f. êbjen / gegoffen/ nbsp;nbsp;nbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

3.

7*

f*

^.€nglifcb3iW ^ nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

3.

7*

6.

f.

Lp. ©tein/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

f.

7‘

lo.^funb U(mer7©ewi(bt balt om

Diametro cincr ^ugcl/

/ »

m

© ©olb/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

2,

7*

I.

ö. Onecf(tlber/ nbsp;nbsp;nbsp;#nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

2,

8*

8*

h.^et)/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

3. -

I,

9*

((.©ilber/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

3.

3.

1.

S. ^uplfer/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

3.

sgt;

I.

i. 9)telTing/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

3.

4.

8.

©cfcbmiebetSbfen/ f nbsp;nbsp;nbsp;f

3.

8.

Detc) golfen/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

5.

7.

4*^ttgl#3ibn/ nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

3.

6.

7-

Xp. ©tein/ nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

f-

3.

E. g- nbsp;nbsp;nbsp;wcrbc gegebcn b er Diameter obec Axisetner e^fertien ^ugef a b,

m

»cld)e nact) bem Dedirai- (gtab gemejfen / 17. Wit- 3(ï bic ^rag / wie febwer fölcbc / fo wobt nacb bcmni1rnbergcrfgt;«lé aucbUl»ierf©cwict)t fepn

grffdcb febe i(b in obigee Tabell, wie biel io.«}Jfwnb €bfcn narb bem Ded-

/ n III

mal - ©tab om Diametro boltett / pnbe ttocb bem lt(mer^©ewicbt 367- neb^ me alio bie SlCeite öon 17. bi§ 307. tnplice foldbe ?5Deite l unb (telle fie oyónbsp;10. untec Odb / fmbe x.lt;3Jfunb febwer.

^ebme i^ aber bie sSJeitc ron 17. hi^ 37j.alé bem ^umberger^^es witbt / tr'^Hre folebc / «nb (ieHe |ïe aug 10. unter fïcb / ftnbe aber / bad t$nbsp;ubet I. binaué longt / berowegen (telle idb fte in bic ^otb / bann lo.^ljfunt)nbsp;motben sio-^ötb / fr^e alfo foicbefSDeite aué 320, unter (itb / finbe bey na?

^ 3 nbsp;nbsp;nbsp;blt;m

ocr page 162

) ?4 nbsp;nbsp;nbsp;XXcucrfunöener

f)em nbsp;nbsp;nbsp;fo »ie( with folc^ie ^ugel nacamp; Dcm Vl^mbetQtto(§}miü)t

VDagen.

Otgt;cc: 3cl) nef)tiie nür Die SOöeiè öon fo. bi^ mikn Dee tTtlenbew ger .(Tenener gcgen Detn Ulniec urn 8. ^funb ;|cl)tt)erer t(i / (?eae foiite au§nbsp;5Z.M)/ al$ i.^Q3funb / .unter ^ftcl) / finbe 30. Sofl) t^ömbergec. Videnbsp;^ig. J7t-

H5-5:. tDie ïan man cv$ t)cm Diametro ciner gcgebcnen Wina gel cincö Wetalle / ben Diametrum ciner gleicbnbsp;ren ^iigel eines anbernïnctdUs fïnben^

. E. g. (£é rocrDe gegeben Der Diameter a b einer et)fcrnen ^ugel 17. wige I .Q3funD Ulnjer#@emid)ti 3(1 Diegrag/ tvie long Der Diameter einer blri;civnbsp;nen ixugef öon Diefem ©ewic^t fepn nserDe ?

3cl) fe()e in obigcrTabeli, roie ft'cl^ Daé555{eb gegen Dem^ufen t)erl)a!te/ fi'nDe ivie 319. gegen 367- nef)me Demnacl) Die SCöeite bon 3ip. bi^ 367. (lelie

/ // nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ 7/ ///nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, _

folcDe ouê 17* unfet ficb /,-finDe in^s. ben Dianvetrum c d. Der blebeiwn

jengel öon i.'bfwnDUlmerV4deFig.i7i.

3tem: C^merDe gegében Der Diameter ab cincrbleDernen^ugef 192. balt 2 ^funD ^^ürnberger^ (33cWtcf)iö. 3(1 Die ^rag / mie biel eine ebi'ernenbsp;gegbfiêne 5?ugcl Dte'fcB Q^eroiebm am Diametro balie ?

3cb febe in Der Tabeil Die Proportion Delr'^lcbeé gegen Dem gegom-nett

////// .mill

gbj'en mie 3^7* g^g^^ 3 7f‘ olfoDie bon 327. bi§ 37?. (lelie

fblcbe au§ 191. uber (ttb/ fïnbe 22. DenDiammum cd Dereijfemengegofle? nen5?ugel/jo 2.^unD;^ürnberger#@emiel^ó magen mirD.

^i65i tDte fan Me ©citen cince Gobi, u^jcfe^gègebenein Diametro unt)00n)erc cinérH^ugél / tn jcMinÖTe;?nbsp;tall / öer wie t^tclfle Ctjeü eines aübieftgeijnbsp;Decimal - ©djttcfes folc^e fcye/ etjf

' i'jl : : ¦ nbsp;nbsp;nbsp;\

ocr page 163

yzs

mag J Stab.

E. g. wetbegegebcfl amp;ec Diameter a b 17. cimr e^jcfnen ge^off^nen l^ugel / fo aübier i.^funamp; tvigt. 3il t)te grag / mie mei bie (geife einc^nbsp;Cubi. unö aller anDern?0?etallen / öon i.^funD / naclamp; bem Decimal-@tabnbsp;gcmcflêH / Ntm wetbe ?

grfilic^) fucl^e icamp; bic 0ejten be^ Cubl. boó' ifï / iel) nel)me bie SSjeite

/// nbsp;nbsp;nbsp;nnn

»ott 61. big 49. (lelie (btci^e au§ i ?. unler jlc^^ / flnbe-1 w. bic @eile c d eü ncé Crbi ron ÊJ/Rn. ^ernac^ febe id) in: ber Tabeii, bie QSerglcicbung^

be§ @ölbé gegen beni / fïnbe zji. gegen 367. nebme alfo bie SCBcite

n/m nbsp;nbsp;nbsp;uur

Bbn zju big 367. (lelie fold)e aug i j’.untcr (tdgt; / gnbe 99- bie feiten be§ Cubi el öon @D(b-

geener nebme icb bie SBeife non aSs^. big 567'. flcllc foicbe aug i 37. un^

t u ur _ nbsp;nbsp;nbsp;^

ter fteb / gnbe bei) nabem it) g, bie@eite begCubi g h öonOaecfglber.

2(lfo aucb bie SODeite üon 31?. big 3$7,genommetT/ «nb aug 137! un?

1 n ut

ter fitb gejlellt / gibt 119, bie @eitc i k , beg Cubi Don^let); unb fo fort

«n. Vide fig. 17a»

y67- tDdnn ber Diameter einer !^ugel / famt bem ©ewiefet eine0(Drtl)5 / gegeben wjirb / tnie fait man benDiame-trum Don cbcit tiicfcr 0cbt»erc ciiico anöcrnnbsp;lt;Drtl)0 ftitben j?

E. g. amp; werbe gegeben ber Diameter emer e»)fernenKugel 246. migt biefe ^uget aübier Ulmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ wie grog ber Diameter

»on ?.^funb / nacl) bem ïlïürnberger ©emicbt / (eynwerbe / allwo loo, ^funb 55?üinbcrgcr / 1 o8.Q3funb Ulmcr augmatgen?

Scb nebme bie SCBeite öon 27s. big 27». nermóg ber Tabeil, geile folefie

tuur ^ nbsp;nbsp;nbsp;tuutnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

ciug24«» uber gef) / pnbe a ji. ben Diametrum ïon 3-^funbSpfen^urn? bergergt;@ewicbt.

M nebme bie ?Ö3eite doit yo. big f4. fbeife foicbe in 3, gieid)e

^beti/

ocr page 164

rteu^evfunöencï

I n m nbsp;nbsp;nbsp;/ // w

Q:l)ei( / unÈ) fï«H« nbsp;nbsp;nbsp;amp;ari3ört aué abcc (t'cö / ftttöé auit a f

ben Diametrum olobi t)on 3.‘33funD '^ümbefgec^öeiDicrjt.

}6B. ÏDic foU auf eine gegcbcne gcrabe Linea bcr ÏDtncfcl cmcr Regular - StguF nac^ Scgcljrc»nbsp;bargcjïellt wcrben^

f n

E. g. (gé werbe gegcben bie Linea a b 7^ roucauf ein 295'nilel y .^ct'é folie gefiellt wecben. 3(ï bic gcag f tote biefeé macb^n ‘i

.^icrju babe icb üoniiofben bie Tabell Óber bie Liaea Sub:cn(arum Angii-lorum k'oiygonornm meinCS Ul1temlt;bt6 lt;gt;0111 Propor^tion al - SircFul/

aStoobie ©eite be§ r gegen bet* Subccnia jt'ci^ oei'bdlt wie foas. gegen

///

8i3f. nebme alfo b»e?S3eite bon fotg. bi§ giir. (ïelle folcbeau§7f. nberficb/

o / //

pnbc I zi. bieSubtcnfam b c, be§?83iBcfclé cincé f.Scfé. ?0?acbe ölfo mit bei' SCDeite bee Lineae a b aué a ben iSogen b c. unD nebme oon oem ?)}ïagp

o / //

(gtab / tooniit bie Linea a b gertH’ffcö wocben/12 . (lelie folebe aué b nacb «. jiebe a c, fo i(i becSSJiUcfel b a c Dec Stgui'^sajincfel be§ f.gcfö. videnbsp;Fig. 173.

)6p. Wie foU an eine gerabe Linea unb einen barauf gegebenenpuncten öcr AngulusCencri cincr bc#

gcl?rtcn Sigur ocrfcvtigct werben?

• /

E. g. Êé wei’be gegeben bie Linea a b i f. nun folie an ben ^uneren b bei’ Anguius centii eineö f.gcfé gelïellt merben. 3|i bie grag / voa biefeénbsp;JU finben ?

©W ei'langere icb bie Lineam a b mif einer Winben Linea, unb ma^ cf;emit bec Linea a b beni^ogen obecSemi-circuinm a d c, bevnacb nebme

o / nbsp;nbsp;nbsp;o I tl

id) bie ?83eite öon yoig. big gier. (ïelle folebe aug i y. ubei fïcb / gnbe 24gt;. biesubtenfam d c , folc^c aUiJ c nud) d ge(!ellt / jiebe b d jufammen/ fo gibtnbsp;a b d ben Angulutn Cent i, uttb a d bie ©eiïe be^ f. êcfö / unb a. b Oennbsp;Semi - Diametrum. Vide Fig. 174,

ocr page 165

170* Wie foU auf einc gegebene gerabeLinea eine begcbrte Regular-Sigui- befebneben voevbcn?

E.g. Wci'bc gegeten ÖicLinea a b 2. börauffolle eitt Regular- 5.©cf ï)cfc^)ricben roei’ben/ wie iji i?ie subtenfa ju (tuben?

gtjilici) macl)e id) mit bei'Linea a b gu^ a beir^ogen b g , beruacl) ue^? ïue id) bie ^eitc non foig. bi§ gin. uermóg biefer Tabell, (tclle foid)e öu^

O nbsp;nbsp;nbsp;© / //

a.ubec ftd)/ (tube 3II. bieSubtenfam b c, bicfeSubtcnfam b c tbeile id) in 2. gleid)e ^beil/ jiebe aué a nctci) d cine b-linbe Lincam a d, bentad) tbeilc icbnbsp;a b aud) in 2.g!eid)e^l)eit in e,rid)tc aué e einPerpendicuium auf/ wo niinnbsp;Perpendiciilum bie Lifieatn a d blicd)fcbncibef / Ulé iU f. fögibi bba^Cen-tforo, unb a fben Semi-Diainetrum Circuli, mit We(d)Cm id) Dcn ©rcui bèfnbsp;febeeibe / unb baé lacus a b rn ber circumferenz j-.mabi bevum trage / bienbsp;^uncten jufammen jiebe/ fo üi ïgt;a6 Regu’ar- f.igcP fertig.

Oöer : 3cb fan bie Subtenfam b c auö a utlb b mit betn 1-aterc a b in

€gt;?ïacb«ngberCreu^^)S%n burebfebneiben. vide Fig.i7j-.

)y), Wie foH/ wann ber Diameter Circuli gegebcn ttgt;irb/ bic Gcite Miïb bei* bcgebvtc .Stgur^ Wincfelnbsp;gefunben i*Devben i

O

E. g. Cö werbe gegeben ber Semi - Diameter Circuli a b 2. JU foiebem folie bie èeite eineé f.gdö unb bcr|êlben gigurninb Gentri - «Ö3incfel gefun^nbsp;ben werben / wie operirt man ?

^rberldngccc erfllid) Oen semi-Diametrum a bïit c, mad)e mit a b öen CircuD3ïi§/ bernad) nebme itb DiefSBeite oon rots-KtJ Sur. fictie folcbc auö

o nbsp;nbsp;nbsp;o ///

2.uber jtd)/ finbe Bh. bieSubtenram c d, ifi alfo baé Campüment, nemfid) t)jeChorda bd biC 0eite d a c, unb d b c ber gigur^ unb d a b ber Centti-jéöinefel beé begebrten f.Scfd. Vide Fig.176.

17*. Wie ïUirb bic Circumferenz cilVCS Circulo

ne;d^ ^cgcljrcn get^cilcti

O

E, g. (Sö werbe gegeben ber Semi-Diameter etneé ©rcul^ a b 3. uun folie bie Circumferenz bcé Circulö tn 7.^bdl stt^cilt werben/ wie njirbbiefeönbsp;perriclif^f ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

© nbsp;nbsp;nbsp;^ierju

ocr page 166

) ?$ nbsp;nbsp;nbsp;ITTeu ^ cvfuntgt;cncc

v^terju trollen wit’ 9Cbraucf)en bie Tabell ubcc bic LïneaCirculi dividend! meinesUnterricbts vomPRoPORTioNAL-SircFuI/ ateo bcr'Radius f774.nbsp;unb bic @cite bes 7.gifs foio.^dlt. ^el.mie alfo bie SOBcitc öon j'774. big.

fOlo. fteüe folcI;e öuS s.vintcc pnbe ae, folclamp;c ncf)«ie ic^ jjon bem50?a§#

O

@fab / rcemif bic g^gemcfifett ttJbrbcn / tfjcile barmii bic ciicumferenz in. 7- ^f}^il / fo lO es gefcbeberu vide Fig. 177,

17?. ÏDie foU m einenCircuï einc Regular-befetriebe» werben?

O

E.g. (£s WCVbe gegeben bCl’Semi- Diameter ciltCS ^irCUlS a b 3. (n fen Cit'cul foliecin Regular- f.(gef bcfcbriebetT tverben/ me operirt man?

O

3cl) nei)mc bic ?ÏBeitc sou f774. big 6788, ftellc fok^c gus 3»óbcc \iéf

o I II ^ nbsp;nbsp;nbsp;^

gnbc 5 5 2.bie@cite bes f.Scfs/ trage folcbe in ber Circumferenz f.maf)l bet** wni/ jiebe bie^uncten pfammen/ fo i|l bas y-Seb fertig. videEig.178.

)74. VDeinn cincRegular-^tgur gegeben iï»{ramp;/ vdic fell bev* Semi-Diamecer l^tcvju gefnnben vDerbeni

o / //

E. g. SS Vücrbe gegeben bic@cife cineS f.ScfS 3 f 2. igbic^rag/iiacl^ jjemSemi- DiametroC'-culi, mofcin bas f.Scf fan bcfcl)wbcn meeben?

3cf) nef)me bte?S3cife öon f774. big 678*. sermog ber Tabeii, fjeue foic^e omnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

OUS 3 fi- untel* |Tcf)/ gpbe 3.ben - Diametrum a b , mormit ber Circuluf gemai^f / unb bie@eiten in beffen Circumferenz f)ei’iim getragen mirb, videnbsp;Fig. 178.

175't VDetnit cmClKil üOlt becCircumferenz ctltCö CtïCUlSJ gegebe» tttirb/ ttgt;te Fan man crfal)ren/ bcirnbsp;VDie pieljFe Cljeil folc^er feyc i

onr

E. g. Sé werbe gegeben bic chorda etneS Sireuis c d 3^2» ffagt gebsr ber mie uielge^bcil beg Sirculs folcbe feoe?

Srglieb meffe icb ben Semi-Diametrum Circulr auf bCttl 0}?ag?(^tab/WOrf

O- nbsp;nbsp;nbsp;lt;y

öiit bicchordagemeffentvorben/ gnbc 3. ^ernarf) nef;me ic^ bic§[0eifc tgt;on3»

big

ocr page 167

o///

b!§ 3 5i..jlc[Ie fC'(cf)5 ault;gt; beni S«mi-Diametro f774, öenilóg bïi: Tabell ubct ftc^/ piiöe 67S8. in ba’ Tabeii bic @cife cincé f.gcfó ober ben fünff«nbsp;ren '^l}eii bc§ Circuit iDCifct. vide Fig. 178.

^7lt;S, ÏPibfoU cin^aupt?^!^ etnerbeftdnbigenRegular-^tgur gemaebt ober* aufgcrtflen irerben i E.g. n-verbe oegeben bici^cifc ciner bejianbigen j'.ccfifbtcn Reguiir-'^igur sóo.i^edes, folct)e jlMJe fomnait./ unbin @runb^'9èi|gebracht werben/nbsp;tvic opcrii't mgn ?

c^ierju nJt( iel) gcbrctuc^cn bic Tabel! ber Lineac Fortificatoriac mcm«3 Un^ terrid)tö worn Pro portion al - Sirdul. ^'ïcbnie dfo/ nermóg berfdben/

o nbsp;nbsp;nbsp;o

bic Söcitc oon fivs. bi§ 44ot.lWlc fofebe aiié 36c imter fidv finbe 302. beij

Semi- Diametrum a g. Ulit WClcbcm icf) DCII ©l’CUPDvip UiafbC; bicigcitc h i

56o.in bcrCkcumferenz ^.tnal)l l)crumtrage/ bie^imcten niit Ifinbenbinten jufammen sicf)c. ^crnacl) nd)nieicl) bieSbBcttebon lOsf.bip 44=3. (blebc

CvUé soLunte-r ficl)/ ftnbe 72. bic 5\ef)!^^mie/ foldbe febneibe ici) aue? tcbcm(gd au*f bc!)bcn @eitcn auö a nacl) b unb c ,nb. Ober / icf) ne!)mc bicSBeifc-bon

1053- bi§ f t7«. 1^die fcgt;(cf)c aué 3(gt;o.vintcr fi'cl)/ b'nbe aucf) 71. Coilum ober bie ^ef)l ^ Lineam a b obci’ a c. gcmcr ncbmc icf) bie JSDeite bon f .7. bip’ r he.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ftcUe folcbe auö a^o.unfcr fteb/fïnbe s^-bfe Aiam, Fiancq ober @freidb bd ober c e, roelcl)e tcf) aué b unD c om ©ibc ber Jficbf^Jinie perpendicuiariternbsp;aufrid)te/ b^rnaef) nei}inc icf) bie Iföeite oon ifridip fiie. (feffe folebe aué

O nbsp;nbsp;nbsp;®

a$0 wnter ftc^/ lünbe lOs, bic Capital- Lineam a f, (cgcalfOein Lineal an baö

centturo circuli uiib nufbcti ^v^bSCOincbcf a, unb fragc bic 108 aué a nacf) f, jiebe bie @eftcbt^£inien aué H unb c nacl)f jiifammcn/ jö i|} bab Q5olIroer(fnbsp;fertig, 5(lfo maebe iel) bie anberc alle / fo wirb ber ^aupt#9ï!g in @runb gccnbsp;legt fepn. vide Fjg. 179.

)77» ïüic foU öct: Tangens an Ctncm Angulo redo etnC5 gcgcbcnenTDincPele gefunöen i,i?ei:tgt;cn f

E. g. nbsp;nbsp;nbsp;gegeben ber Angulus redus abc, beffen Radius a b 3.

0 3 nbsp;nbsp;nbsp;unb ber

ocr page 168

gt;40 nbsp;nbsp;nbsp;!n:eu?lt;erfunamp;enctr

O

unt) Dcc gc^cbettc ^j'ncfel b a c 40, 3(1 bic grag / tvje lang öcjfcn Tatv

gem b c [cpC ?

.©ici’ju tt)il id) gcbrau^en blc Tabell fiber bie Linea Tangentium tticinee

Vln,terri4)t6 vow Proportional - ^ircFul / alltIJO Der Radius ioooo« Utlö o

or It


tgt;er Tangens tsoti 40. 8391- i(ï* ^cf)me alfo t)ie ?£Bejfr boo 839. bifj 1000»

(ielle foldgt;e au{? 3. itnter ficl). / pnör 2ft. tgt;ro Taagentem b c* i

o

oef)nie nbsp;nbsp;nbsp;bon 3. bi§ looo. (Iclic folcïgt;e aug 83?. unter {i^t gnöeau^

e / //

Z f i. beoTangeatem b c. Vide Fig.i go.

)7S» nbsp;nbsp;nbsp;Radius unb beffen Tangens gcgeben tötrb/

tt»te foUc beffelben ÏDincfel gefiinben wceben i

0 nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/ n

E.g. toerbe gegebcn berRadius a b 3. unb beflféo Tangens b c zfz^ 3(1 bte grag / wie 9ro§ ber SSDincfel b a c fepe ?

O: nbsp;nbsp;nbsp;-O///

3c^ oe^me bie Stöcife bon. 3. bi§ Zf i. (lefle folcl^e aug loooo. «otec fï,c^/

• nbsp;nbsp;nbsp;o

floöe 839«. t»dc|)c m ber Tabeii ben SlÖmcfef eon 40. weifef. videFig.igov

)79. TDte foil ein TDinef cl nadb 23cgel)t:cn formirt

ïüerben ?

o nbsp;nbsp;nbsp;o

E. g. gówerbegegebenberRadiusabz. barouf folie ein^ioifel bon 30^ gejlellt werben/ wie operirtman ?

3c^ ne^me ble SÏJeiteöon f774. bi§ loooo. bcrmog biefer Tabeit, (ieüt

o nbsp;nbsp;nbsp;® / //

f)(cl)C au§ z. untcr fteb / ftnbe i ¦ e. benTangcntem b c , we(d)et au§ b oer-pcndkularicer aufgeri(l)tet / unb bie Linea a c gc^ogen wirb / l^at a(fo betr

o

Slötncfel b a c 30. Vide Fig. i g t.

é

3So» Tpir fan man eincRegurar-giguT in etnen Clrcnl

befebmben-J

E, g. werbe gegeben ber Scmigt; Diameter a b eioeóCneuló 1 bólt

. ¦ nbsp;nbsp;nbsp;, Jn bife

ocr page 169

tTTa0^0töb.' nbsp;nbsp;nbsp;J4J

in btéfcn 0'«ul folfe tcïgt; ci'n Regular, f.gcffieïlen / tUt befc^mbcn/ wie operiW ieb*

^erju iDil icb gebraudben bje Tabell ubet* bte Lin?a Chort’arum memes yntcrcicbts to0m t^aofoRTioNAL -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t\)ük berotvegen ben ©rcuU

filé 3éo. in f.^beil ( gibd cm '^t)cil 72. nbsp;nbsp;nbsp;fucb« icb in ber Tabeii ben

O

60. ató ben Radium , pnbe fooo, unb ben giguv # ^incfel 7^* Wee gibt

O

f878. ïRebme alöbgnu bie S33eite öon fooo. bi§ f 87». (tcKe Wc «ug 3. ubec © / //

fic^ / finbC 3 f3. bie Chordfam , Obee@eite a d Öeg f.Stfd. VideFig.lgZ.

iSj, fa» man erfabren / t»ie t)tcJ ein gegcbcner XPiiidfel (Eirab bviUe i

Of

E.g. C^werbe gegeben berSSJincfel b a c, beffenRadiu»a b af. bte

o f

Chorda b c I f. biegrag / we grog bec SCmc^el b a c fe^e?

01 nbsp;nbsp;nbsp;o I

3d) nebme bie ïPeife non i j*. big a f. ficlle folcbc aug fOoo. ofó bent Radio, unter (kï) / gnbe 3007. bie Chordam b c, fofebe 3nljl furbe icb i»

O

bee Tabeii, iinb gnbc / bag fie tnic ben 3 9. weifet / welcben bee föJincfef b ac balt. VideF!g.i83.

)82* VOie foil man einentPincFel na^25egcbren formi-ren / wponn beffen Radius gegeben toirbf

O

E. g, amp; werbe gegeben tgt;ec Radius a b 4. guf obet mit biefem folie icb

o

eimnSCBincEel öon 3a. fbrmiren / wie operitre j(b ?

o

3cb fnebe in ber Tabeii biechordam öon 32, unb ben Radium ober bic Chordam »on 60. pnbe 2f7f 6 unb fooa ïlïebme benmacb bie ^eite sjon

o- nbsp;nbsp;nbsp;c /

a7r«. big foco. geile foldbe au^ 4^ alé bem Radio, unter geb / gnbe a*. tie

O'

chotdam b c » beg fUJincfetó b a c bOn 32. Vide Eig. 184.

3. nbsp;nbsp;nbsp;fli^'

ocr page 170

j 42 nbsp;nbsp;nbsp;tTcu ^ erfun^éitev

2(uf folcl^e 1!Cöeife Finnen nl(e Problemata unamp; QusflionesJJec Une® Chof-

darum toivirt tVCvbl’U.

3cfgt;lVtl aber biet* ein^n FarijCm Modum procedendi burcl) bic Linea Chor-darum , (t\)elcbe auf unict'iii soja!? ? @tab bcc crfïcn feiten untcr ben gc# tvobnlidben ó.SoHcn befïnblicl)/) anjeigen / iwburdb bic Süöincfcl unb@eitc«nbsp;4uf baé genaucjbc 511 ftnocn fcijn.

SSctt ^erTRIGONOMETR^A.

Linea Chordarum. j * loas tgt;tcnct öie Linea Chordarum?

^efe Linea biCHCt 5UI’ Trigonometria , bflrbUCCl) bic SSBincfcI imb@ciü

,ten cineé Trian^uié aufgcntfcn / ober erfunbigci/ wie aufl; bic Sinus bcc fSöincFcln fónnen gefunben wevbcn*

2. \ïgt;ie ift htefc Linea chigctl}cilt?

^iefe Linea Chordarum bat in bci' ?ange Fcin 0cfa^ / bflbc fi'c ngcb^^c# (ieben / unb allbiec 4- Decimal - 3o(( lang gemacf;t / bamit bcc Radius ober bic

ó

Chorda üCn 6o öuf bcm Decimal (gtab aooo. baltC / tVOl’bUl’Cl) aUcélcicbtj lieb folviït vuirb / tiaci) öiéfcr tange öa- 4 Decimal-jollen wieb ejn 10000nbsp;tbciliger S0ïa^^@t«b/ glctcb ber ^.gigtir / gemaebet / unb nacb bev rabeil

ubet bic Linea Ghordarum mcmce Unterrid)tS i?om Prop .RTIONAI, -Jit#

(f ul / aufgetfagen. ©ölcbc cfjli'ccfct ü'cf) bon cinem ©tab ^iim anbcm / big auf 90. öon 90-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ©i’abcn / bon 120. big auf

180. bon 10. JU io.@i'abcn } ibicmoblcn biefe Linea big auf so.ömb juun^ fei-ni lt;^bcbabcn genug ig / bann wann ein ftuwpffa' ^iticfei fo« aufget’i^ettnbsp;iDCcbcn/ fo nebni^ iel) növöcgfcn Compiiuisnc, tbrej;iemitcn tbii’D ju bcï^nbsp;nebmenfepn.

VDie ïan itiaii hen Sinum return eines gegebenen VDtrtcfelöfihhen?

o

s. g, ^d) föllc ben sinum Telt;5lum bcg'^incFclé bOn 4f. fucbcrt.

00 nebme kb guf bcm SO]aggt;0fgb bOU bet Linea chordaruro ^o.afg

ben Ra.

ocr page 171

tTTa^#Gtab^ nbsp;nbsp;nbsp;^45

bm Radium , {leüc folcïicn auf einegecabeLincam aug a nacig b, unb mcicbe

barmit beti^ögen be, f)ernadgt;nef)ttie tel)»Dnbet'LincaChordarum4;. ftcU U in Egt;en ^ogco aug b nneb c, falie ayö c baé Perpendicuium c d,

O

welcbeé bcc sinui reaus DOD 4f. ifï / mcffe folebeé auf bem Decimal, (gtab/

o

(t'nbe 1414. balbtere biefe / gibt 707. ben sinum reaum m)4). 5:)a8' ici) balbtcren mug/ t|l bie Ui'facl)/ meilen berRadius in ben sinus - '^^afeln looo»nbsp;oHbtcr aber auf biefee Ltnca, naci) bem Decimal - @{ab gemeffen/ 2000, bat/nbsp;jebeé^f/eil fut loo. getcebnet,

O'

Ober: 3cb nebme ron bet binea chordarum 90. gelfefolcbe augbnacb e, jiebe b e, unb bnlbiete biefe chordam in f, fb gibt u t obet e f ben si-

o

num reélum »0n 45'* HUb ifl alfO eittCt feben Chordae l^albet ^betl bet sinur

beé ér SOöincfelö / unb b f bem Fcrpcndiculo c d gletcl) / trann icf) abet bie

O'

Chordam b e bOn so. auf bCilt Decimal - (gfab rtieffe / fo ftnbe ic5 2830.

a

theile fotebe in 4.^l)ci( / gibt ein^()eil707. ben sinum reaum ron 4f. fOag icb fte mit 4. dividite/ i|i bie Utfacb / meden bet fïCmcfel dupiut mot#^nbsp;ben / unb bet Radius an (iaft 1000,. auf bem Decimal - @tab aooo» bat»

VidcFig.lSfr

NOTA.

ïa?ei(en betQ3la^ auf bem 5?urffet ju eng / unb folcbe8 cine gtoffe gigur etfotbert/ fo fan cinct folc^e auf »otge[d)tiebene^eife befonbetö aufreijXcn/nbsp;allljier aber babe icf) eé auf folgenbe ?0faniet jn papier gebracht / alö:

a

5cf) nel)me ben Radium 60. pón bet Linea chordarum, bnlbteref0l''h'’n/ unb (lede ibn auö a nach b, macf)e barmitben i^ogen b e, alébann nebme ici)

• O

loon betLineaChordarum 4f. balbietefolcbeöucb/imb geile ge au8 b nacbc, falie au8 r baé Perpendicuium c d. Obet / icb UCbme ton bet i-ineaChorda-

ocr page 172

)44 nbsp;nbsp;nbsp;5ncu?erfiMibcner

o

fï'namp;C id) 707.ben SinumrecStum i)0t14f .Wif folc^)^’io tgt;ftt Tabuli*Slnuum l)cn tH Vide Fig.iJJf.

4. Vüie fan ber Sinus reaus eine6tt)incfels gefunben tsjcr# tgt;en/n3aim btetóigc Radii gegeben roivb-^

o nbsp;nbsp;nbsp;o

E. g. (i.é tD?ri)e gegeben bet Radius 3 b f. ba* ?SindeI b a c 30. 3fï Die Stag / nkl) befien sinui redo i

O nbsp;nbsp;nbsp;o

3d)nd)nic bon beo Linea chordarum 6o. ön fiatt 30. a(|lJ bie boppctte Chotdam biefcé SSJindclö / mefie folcbe nuf beni Decimal - ©tab / (inbe 2000,nbsp;jebeé^bed fuo 100. gereebnet / fokbe mtt4. dividirt? gibt f00. ben sioum non

o nbsp;nbsp;nbsp;®

30. weilen aber bier beo Radius f. böt/ fo nebme id) üon beo Linca Arithme-

, nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/

tica bieSiBeitebon fo.big loo. Oedefold)eaué f.unteoftd)/ finbe at, ben Si-

O

num reaum bilt;feé ?SDincfefó bon 30. vide Fig.iS^.

5, VPic fan man einc jebc Regular-Stgub bur^

^ülffc bicfeb ^intc aufreijTcn ?

E. g. (gé foKe ein Regular - y. aufgcoijten ibcobcn / tbie operlrt mon?

lt;3

3d) nebme bon beo Linea chordarum ben Radium öié 6o, oeijjc baottiit

o

einenCirculum, beonad) dividioe iel) 360, mil ein jebeo ©ocui fo öiciOoab

O nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O

bat/ buref) y. gibt 72. nef)mc olébannbon beo Linea chordarum 72. toagc füid)e in bcocircumirerenz y. mai)l I)eoum / ^te^e^bie^UHCten jufamraen/ fo ilïnbsp;baé f.amp;f feotig.

tgt;CbRadius emev Regular-Sigur gegeben tsirb/ vnio folie bie chorda obev* berofelben @eitenbsp;^iersu gefwnben vtjerbejt ?

o /

E.g. (géioeobe gegeben beo Radius a b 2 y.eincé y.^cféy ijl bie goog/ i^ie lang bie (geite beffelben fepn muffe ?

goplid) oeiffe icb mit bem Radio a b cinen ©ocul / beonad) meffe icb bie

Chordam ton 7z. ulö bie ©eiten eineé y.igcfé/ wie awe^ ben Radium tgt;o«

6o,g«f

ocr page 173

)4r

o///


6Ó, auf belt) Decimal - (gtaamp; / {i'namp;e 236. unt) 2, ne^me al^bartn öon bet Linea

o o/// nbsp;nbsp;nbsp;o / ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9///

Arithmetica bjcSKJeitC tion 2.bi$ 2,s. ftellc fö!rf)e aué ar.ubec |]'cr;/ftnbC294*

bic@dJcn lt;i c, ngt;e(ct)e tel) »on bem5)?a§f@tab ncl)mc/ iDomit bec Radius a b g«nie(Ten woi’ben/ trage foIrl)e in berCircumferenz f.mabl brrum/ siefjebienbsp;^gt;uncten jufammen/ fo baö j-.gcf videFig. 1^7,

7»VDrtnn Me 0ette cinev Regular-^i'gur gegeben tT?ivb/tt)tc foU bev* Radius l)icf$u gefunben vuerben ?

om

E. g. tvci'be gegeben bic ©cite eineö f. (gefé d c 294. ju biefer foKe ber Radius gcfunbcu werben ?

O

êrfilicb nebltic icb rost ber Linea Chordarum 7Z. al^ bieChardam cinc#

o ///

f.Scfé/ meffe folebe auf bem Decimal - (gtab/ pnbe 236, me aucb ben Ra-

00 nbsp;nbsp;nbsp;O

dium 60. finbe 2, nc^tne alébann öonber Linea Arithmetica bie?Ö5dfeöonZf o ! Hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;01

bip 2 f 6. fïcile pgt;lc|)e aué 2 s 4. untcr li'cl) / jinbc 2 r. ben Radium a b be§

Vide Fig. 187.

8. ÏDic ïan man cifabven / vete ütcl cin gege^ bener tDincfcl (Brab babe ?

E, g. (gö werbe gegeben ber SOSincfel b a c, til bieSt^g/ wttebielfölcJjec ®rab halte ?

S)er SÖGincfel hat an gnb uor fich fclbfien fetne @rab / fonbern ber gen / mlchcr ben ?ïöincfel bcfchlieflêt / unb twrben alfo bem SlCincfel bieörabnbsp;jugcfchrieben.

èrUlich crlatigece kh bieïimen a d unb a c mit blmben£ini«i/ unb neh#

o

mehernacl) üonber Linea Chorda-um do. alö ben Radium, mache barmit au^ a ben ^ogen b c, nehmc alébann bie Chordam b c, mcflfe folche auf ber Li-

O

neaChordarum, jinbe 3f. VidcFig.igS-

®iec murbe bic gigur mieber ju grog / bagkl) fle aufbiefeéSpatium beg

l^ubfferé nicl)t bringen fan / nehmc berowegen bie Chordam 60. gié ben Radium » h^lNete foleben/ unb macl)e barmit aué a ben agogen d c, hernarb

^ nbsp;nbsp;nbsp;nehme

ocr page 174

}4lt;s nbsp;nbsp;nbsp;H:eu; erfunbencr

ne^mc id) bic Chordam de, duplifC Utib mefic fOld)C aufbcc Linea Chorda-

O

rum, fïnbe 3f. fO üicl tt)il'b bicfcc5U3incfcl b a c(55rab baltcn. VideFig.iSS.

SCÖflnn Cé nid)t iu(ï in cincn gangen @i-ab eintcifft / fo fan man cinen fol^ d)cn@rabnad)bcm2lu9cm5)^ag in 14. ober |.@rab öcrtbeücn/unbnacO fol^nbsp;cl)cm judiciren / bann buvd) i'cbcn ©rab 6o.?Jiinutcn bcrjïanbcn merben.

p. tPann.öcr Radius befantgt;t gcgebcit ujub/icie fan man ben0rab gegcbcncnïipincfelu crforfcb^iW

E. g. Cé mci’bc gegeben ber 5ïöincfcl b a c, beflfenRadius a b 5. gi^un: ift.bieScag/ mie otcl bcrf^incfel bac©rab balte?

èrftiicl) eridngere id)'bic Lineam a b un^ a c mit blinbcn finten / nebme

O

afébann bon ber Lineachordarum 6o. aié bctt Radium, mad)c barmit aué a ben’^ogen de. nebme bic Chordam d c , mc(fc folebe auf ber Linea Chorda-

rum , jinbe 3f.bor ben5öoinder d a e ober b ac.

gÓöeilen id) biefe gigur ficiner aufgeriflTen / afó eridngere icb bic Lineam a b

O

unb a c mit blinbenönien/ unb nebme bon ber Linea chordarum 60. a(é ben Radium, l)albiere fold)en / unb mad)c bormif aué a ben ï33ogert d e, nebmenbsp;alébann bic chordam d e, dupl re unb mefie (te auf ber Linea chordarum,

o

finbe 3f. Angulum b a c. VideFig.r88.

Ober: 2(cb me|fe bieChordam b c mit e6enbieffm?D?a§^@(ab/ momit

/ II

ber Radius a b gcmejfen morben / finbe s 4^ ïlïeóme alébann bon ber Linea

/ 7/ nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/

Arithmetica bieSCDcitC bOn f4. bi0 (ïcHc folcbc aué ao.alé bem Radio unfer o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

ftc^)/ pnbe I i.bie chordam, nel)me alébann bon bem Decimal-@(ab la,

ffreüc fokl^e auf bic Lineam Chordarum, finbe / ba§ fie mir ben ?ïGiiicfel bon 3f»' metfef. VideFig. I88.

10, VDic foUman iiacb 23ege^vcn ctncnVDincfcl

formiren ?

o

E,g. 9))aiT begeert einen SSÖincfel bon 30. ?u fomiren / mie operirf man ?

Sebnef)#

ocr page 175

Vn'a^;^©tab* nbsp;nbsp;nbsp;J47

o

ncf)mc ÖOll bcr Line.iChordarum éo. a(é bctt Radium, fïeüe folcbcil

auf iinc gcccibe Liacam aujS a nacbb, mgd)C barttiif ben^^ogcn b c, l^crnadt) uel)mc id) son b^cLinea chordarum 30. (Icüo jö(d)o in bcn^^ogcn niiébnndgt;

O

c, 5icf)e a c, fo i(i bit SOöincfel b a c son 30. fatig. videFig.! 85.

Ober/ wann ber ju fjcin / wie f)ier gefrbe^cn/ fs ne^tne icb^ sou ber

O

Linea Chordarum 6o. afó ben Radium, J)atbiei’e UUb OcMe folcbctl aUÖ a in b,

niacl^e bnrinif ben ü^ogen b c. gerner ne^tne ifl^ son ber Linea chördarum 30.

O

^«(Igt;iere fold)e / unb OeHe fte aué b in c, jie^te a c, fo f)at ber SBinifelba c 30, vide Fig. 18 9..

j j. TDann ber Radius gegebeii wirb/ wie fgt;U eiu ÏDin^el iiat^ ^cgajrcn formirt voerben i

o

E,g. géwerbegegebenberRadiui ab i. nuf biefen jsüe id) einen

o nbsp;nbsp;nbsp;^

tfel son 30. (tellen/ wie operirc id;?

O nbsp;nbsp;nbsp;'*

Scï) nel)nie son ber Linea Chordarum biC SOn 30.bip 60. (telle fob

o nbsp;nbsp;nbsp;¦ o t /I III

.d)c Ruf ben Decimal - (gtab aué z.unter rid)/,.jinbe ,i.q s f. g^ebme alébann

o /

tgt;0tT ber Linea Anthmetica t)icS33ei(C SOn nbsp;nbsp;nbsp;zOoo. (teHe fö.'chc TO.

I mil

unter ftc^/ fïnbe f i7.biefe ne^weic^son beni?i}ja^;©Éab/ womit bcr-Radius

,ab gemeffen worben / unb (telle (te aué b in c, jiel)e a c., fo (}at ber «lljincEel. 6

b a c 30. Ober / id) erlangere bie Sinien a b tnib a c mit blinben £inien / unb

o

hebtne son ber Linea chordarum bcil Radium 6o. tnöd)( burntitdUÉi a ben

o nbsp;nbsp;nbsp;'

25ogen b c, alébann ne^me icb son bet Linea chordarum 30. (lede folc^e in

ben35bg^tt oué b ngcï)c, jie^e a c, fo i(l ber SöSincfcl b ac ober d a e son 30. V44« F*g-i;8?.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

€ 2

ocr page 176

J4S nbsp;nbsp;nbsp;neu^erfunamp;enev

) 1, VDciUtt feie Chorda cines tOini^cls gcgcben VT?ie foU bcr Radius gcfunbcn ttgt;eröen?

E. g. weramp;e gcgebcn bte Chorda cim$ SOöincfelé eon 30. h c y'! 7! 511 biefem folie trf) benKadium finbcn/ bamif ber 5£G(ncfe( aufgenjfen wirb/ wienbsp;opcriit man ?

O nbsp;nbsp;nbsp;o

nel)nic oon bee Linea chordarum bte 5S5eite bon 60. bt§ 30. fïeBe fof^

° nbsp;nbsp;nbsp;o I II Itl

cbe auf ben Decimal - @iab aué z. unlee (tc^ / ft'nbe i o 3 f. ^efjme afóbann

o / // /,/ o UI Ut

bOn ber Linea Arithmetica bie ?Scite DOn lOj s.bi§ 20o o. (icllc foldx GU^

////// nbsp;nbsp;nbsp;o /

f 17.uber fïcb / i o^ben Radium a b, woinit auö b unb c ber (yrcufe?5330gt; gen in a gcmvic^t / unb bee gefunbene Radius auö c unbb naci) a ge|Met/unb

o

bie Linca a c unb a b gejogen wirb / fo [)0,t ber SCÖintfel b a c 30. vide Fig. 185.

J5. VDann bey emem Angulo r^£lo, Bafis unb Cachetus bc^ frtnbt Qcgcbcn tucrbcn/ wie tfï bic Hypothe-nufa JU fïnbeni

° •

E, g. gé werbe gegeben ber Anguim reéim a b c 50. bie-Pafii b c 50.

o

unb ber Cathetm a b Ï aó. ifi bic gtag / wie tang bte Hypothenufa a c fepe ?

neüme baé Latu$ a b, mefie folcljeé auf bem Decimal. @mb/ finbe Vo, ^ernaS nef)mc ld)baéLatu$ac.aIébieHypothciiunim,meffefo{cf;eéauc|auf'

bem Decimal - (gtab/ finbe i z r. alébann nel)me jcl^ oon ber Liuea Arithme-

° t nbsp;nbsp;nbsp;o

tica bie ?83eite bon 10. btg izr. j^ellcfoicbe aué lao.uber ftcl) / finbe if o, bic

Hypothenuiam ac. VideFig i^o.

SluffolclKfïöeifefan bieBafn unb ber Cathetus aucl^ gar Icidftlidf gefun^ ben wg,ïben.

j4.ÏDtc foUcn an etnem Triangul bie VDincfcl gcfunben vmbcn?

8- 5(n obtgem Angulo recio a b c,follen bie SC3intfelgeftinben wer^ ben/we opeiirt man ?

S)iefeé

ocr page 177

fan öcfcïjeficn / wann man aué Kamp;em SOBmcfel bic (gcifcn mit

WtnbcHSinten cctangcit/ imb alébann öcn ber Lfneachotdavum go.oiö ben Radium HtnimÉ/ blc i^ógcn barmit maci)et/unb berfciben chordae auf berLi-nca chordarum ni)(fet / melfbc bic SBincfel j’eigen unb meifen mrbcrT. SIbeenbsp;aUbier macf)^ ieb mit bee ©eiten b c, melcbe tè 5um Radio nebme/ Wcnbsp;gen auel alien beebcn Süöincfein / meffe aiébann bie chordam c e, fg imb b d

om nbsp;nbsp;nbsp;IIIlil III

aufbcmDecimal-©tab/fïnbe cc io6. f fT 476. bd 67. beenacbnebme irb

• A nbsp;nbsp;nbsp;' ¦'

öon bec Linea Antïïmctica bie SBeite bon 7f. afd bei' ©eiten unb Radio b c. bi^

-gt; /// nbsp;nbsp;nbsp;o/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;om

10 6. (ielle folcbe auézo.ubceft'cb/ b'nbe 28 j. folebe nebme icb Don bemOtci-

O

mal - ©tab / unb ftCile (te auf bie Lineam Chordarum , (ïnbC 90, a(é biC Chordam c c, bc# SÖincfcift 3 b c, gemer nebme icb fe»n ber Linea Arirhmetka

//////// nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® / //

bie SCöeite öon 7r. bi^ 47^. (idle foiebe aué io. untec (1'cb / fïnbe 127. biefe nebme icb öön bem occtmai @tab / me(fe folcbe auf bet Linw chordarum,

fïnbe 3% alé bie chordam f g, begSüBincfefö b a c.

/ // / //

Ênblitb nebme icb bie SS3eite bon 77. bi§ 6 7. auf ber Linea Arithmeci-

O / nbsp;nbsp;nbsp;o / //

ca, unb (ïelie folcbe aué 20. unter (icb/ fintgt;e 17 s. biefe nebme icb non bem

Decimal - ©tab / meflfe folcbe auf ber Linea Chordarum , (inbC f3, UlÖ b(^ Chordam b d beé SööincfelÖ a c b. Vide Fig. 150,

jf. ÏÖann bcy einem Triangul z Gettenimb ).ïlDmcfcI/tt?eIif d^cv bet etn-en befanbten Geiten gegen uber fïel)€t/nbsp;bcïanbt gegeben toetben/ wte ifïnbsp;“ baeubnge^ufinbcn?

E- g. €d'Werbe gegeben ber Triangul abc, baran bie ©eite b c i g44,

o nbsp;nbsp;nbsp;0/1

ynb ab 1 li. her gegen «berfiebenbeSGÖincfcl acb sg.go.befanbf fepn/ifibie l^vag/ wie bie ubrige ©eite unb S33mcfel ju ftnben?

V**»*'*' ¦ nbsp;nbsp;nbsp;enbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...... quot;

l)en Radium 60. nebme/ vmb bamitgu^ b ben^^ogen e a maebe/ biechordam

Cy 2 nbsp;nbsp;nbsp;, ...r

ocr page 178

)^o nbsp;nbsp;nbsp;t7eu f etfan^eircv

r A OUf bCV Linca Chort’anim mcffe/ fO finbC tcb 27^. fcOï betl ^imfcl abc. Ober / Damit ii^ fcine 9ro)|c Q5Ó9cn mad?en barifc/ fo nef)mc ic|) wn bcm Decimal @tab I, nwd,u’ baritiif aué b beii^ögcn f g, öicfc chordam gf du-piirc kb / unb niejTe fokbc aufbefLiaeaChordarum.fi'nbe a7|.üor bcn?£S3;^ti

o / nbsp;nbsp;nbsp;O /

cfe( abc. . ssörtnn kbnunbcpbeS33incfe( addkc 27.30.unb 38- so.bcfomntc icb 66, biefc ÖOn 1^0. fubtrahire / 9vC|ï 114. Angulus b a c, fc^nb alfo allenbsp;3.ÏOincfe( befnnbf. 3f] nccb ubrig bie britte^gcitcn a c ju fi'nbcn: ^cb neb#nbsp;mcbk@v'ite a b, mefie [olcbe oufbemOecimai-jgtab/ jiinb^ 13. bemad)nelgt;#

o /

me kb bk feiten ac, mefife fold)e aucb aufbem decimal - @tab / gnbe 97. bei’nad) ncbme tel) öon bce tinea Arithmet;ca bicSÖ3cite wn 97. big 13. tfellc

ooi

folebe aué 11 *. untcr gd)/ (t'nbe 8 j #. bie (petten a c. vide Fig.191.

)6, ïüann bej? ctnem Triangul 2.Geiten unb ),VDincfel / fo swifeben beyben befanbten Geiten liget / gegeben voet:!nbsp;ben / wie ift ba© ubeige ju fïnben ?

O

£• g* öbiger Triangul fetje wkbet gegeben / bavan bieGekc a b 112.

01 nbsp;nbsp;nbsp;o /

unb b c 1644. unb bec baejmifcbcn ligenbc SSBinefei abc 27.30. befanbt gegeben meeben. bie §rag / mie bie ubrige (geife unb SGöinctel foKen ge#nbsp;fiinben merben ?

©flid; formke id) ben beFgnbfen Süiticfei / unb nebme uon bet Line*

o

Chordarutn ben Radium 60. geile folcf)en auf etne getabeLineam aug b nacl^ d, rnacOe batmk ben^bgen d e, bemad) nebme id) uon bet Linea chorda-

o

rum 27i. geile fold)e in ben. Q5ögen aug d nacb c. mc auö b nad) e cine

O

blinbe Lineam, batmit ig bet SOBiiicfel d b e uon 27i'. formirt/ pbet ieb neb^

O

me bon bem Decimal-igmb I. maebe batmit aug b einen 5Sc»gen f g, bet^

o

ngd) nebme id) son bet Linea chordarum 27^-. lgt;albiete fold)e / unb biefen l)«tben ^beil in ben i^bgen «wö f ngcb g gegellt / Pbe ,auö b buteb g einc

o /

blinbf bincani, fo gat gleicbfkllö bet Slöindel f b g 27.30. 5(l^bano, nebjne

ocr page 179

tTTafl i St«b»


IN ut


)S)


{(1^ öon bem Decimal-@tab 1644. frcige folcbe aué b nacf) c, fcvncr nef)nie


o I II


t)ön bém Decimal - @fal) i 12. ti’flge fo!cf)e aué b naci; a, a c jii#


/ /////


föttimen/ .nef)rae unb raejfe fofc^e aufbem Decimal-(gtab / fi'namp;e 831. wel


c^e 83 r. mac^en / barmit fcpb alle 3»©eitcn befanbt 'SÜ nod? übvig bie

o

?£Bincfel ju fudjen : 3cl) nebuie wieber een bcm Decimal - @tab i. marbe

bai’tuie au^ c ben Q5ö!ieu h k.; nebnte btechordam hk, dupiirefigt;*d)e/imb

.0

(ïellc ji'e auf bie Lineam chordarura, fo finbc id) 38iv boc ben SGöincbel a c b,

o nbsp;nbsp;nbsp;o

Söann id) mm beebe SSBincfel 27!-. imb ssl. ^ddire / fo beFomme icamp;

Ó nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O'

6^.folcbe bort 180. fubtrahirt/ Ovcfl ii4,Anguiu»bac, batmiFifibuöoer#

langfcfolvirt videfig.i^r,

)7* tlDann ait emcm Triangul z.ïDmcfel nnb i.Beiteit beUanöt getjcbeii wcvben / vote i[t baamp; ubdgenbsp;3iu|inbent

E.g. Obigec Triangul fej)e wicbergcgebettA baran ble^eite b c 1644.

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

uttbbie?83incFelabc27,30. unbacb 38^30^befanbt fet)n. 3fibiegraa nacl^ bem ubeigen ?

Êrfilicb addirc icb beebe Xöincfel 7 befomme 66, folcbe bon iso, fubtra,-

q: nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦

hkt / 0ve(t Anguiui b a c, bmit fctjnb bic SBincFcl gefunben. ^(ï nod) ubi’ig bie @^ite a b unb a c ju fucl)en- ©ofd^e mejfe icb nuc auf bemnbsp;SOja§ ? @fab / womit bie ©eitè b c gemejfen / unb auf baé papier i(ï ge^

o nbsp;nbsp;nbsp;or

b'racbe tvorben / fïnbe a b nz. unb a c 83». videFig. 191,

)8* tPeinn an einem Triangul aöc ^i.Seiten beïanbt gc^e geben vmben / mie fcynb bie XPincfelnbsp;finbeni

E.g. ^et gegebeneTriangulfe»)e abc, barun bie (Seiféa b 1Z4, b c 114. unb a c 9 3 3. bgltf Sft bie dm nneb b^n ?

êrfilieb

ocr page 180

)^z nbsp;nbsp;nbsp;trteu^cifimamp;enci'

0'!liicf) formil'C ici) biefCllTriangu! nad) bcttl Decimal - @ta6 / t5ÖU fo(«

c/ If nbsp;nbsp;nbsp;o

cl)em ncbmc id) b:c@cite a b 124. an flatt 124. trage fc{cCgt;e auf einc gcraöe

o / //

Lineam aiiö a nac^ b. fcmcr ndm icb igt;on fcgt;ld)cm 114. (lelie fo(d)e mit

o / //

nem!55ogen^9vi§ldn au^ b nad) c. writer nefjme id) tgt;on foic^cms2^ (lede fold)c/ init s)}?ad)iuig eineé Creu^f555ogen^/ aué a nad) c, m mm Dienbsp;gen einanDcr Durcbicl)nciDen in c, au^ fö!d)cm ^^uncten jicheid) Die^inicn acnbsp;ünD b c jujammen / jo i(ï Der Triangu! fertig. Süöil id) min bic SBtncfel fu^nbsp;d)cn / fo erldngcre id) bie @eitcn mit blinben ^inien / unb ncbme aléDann

o

S)igt;n bcr Linea ciiordarum 6o. alö bcn Radium, macbc barmit aué a unb b bic^èogcn / nc^me bicChordas , mejfe fOld)e auf bcr Linea Chordarum, nn#

o / nbsp;nbsp;nbsp;ó /

bc 61, 50. Angulum b a c , unb 4f, 30. Angaluni abc. Ö^Ct: 3d) ncf)«

O

me bon bcm Decimal - @tab i. mad)e barmit au^ a ben ’^ogcn h i, unb au!^ b ben^agcn 1 k, ncbmc aiébann biechordam h i, ^eije folcbc aiiftwe

c nbsp;nbsp;nbsp;“nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

LineamChordarum 2.mal)( ubcc fi’d)/ Pnbc 6i, 30. ^ernac^ ncbmc icbbie chordam k 1, duplifC Ullb mcffc fOld)e aUfb auf bcr Linea Chordarum, f}»#nbsp;o /

bc 4f. 30. Sbcr brittc Spindel a c b gibf fi'd^ fclbfïen / wann id) beebe ad-dirc / fo befomme id) 107. non i8o. fubtrahivt/ 0ie(i 73. bcr lïBincf'el a c b. Vide Fig. 192'

3d) mil bier ben@cbraucbbcfi 5elbmej|en^ mitinftrumenten nidbtwei# fen / jumablcn gar btclberu()mtcO}ïdnner barron fattfamlid)gcfcbriebcn/ unbnbsp;tbre grojfc jfunfi / in (grpnbung fojlbarcr inftrumcruen / an'^ag gegeben/.nbsp;benen il)r Cbrcn^^rcifl billicb ungcbrdncftbleibcn (olie / unb lifber angewie#nbsp;fen baben toil an baé fo genannte Pr*torifcbc €i|cl)lem/ weldjeé gac (eiebtnbsp;unb unfoflbar 511 praepariren / unb t)0n Rev. pp. Kirchero , Schotto , .:Öermnbsp;r^emicl @pecflcin/ M,;7)aniel0d)mcntern/ 5(nbreaé5llbrcd)t/ LevinoHui»nbsp;iio , unb anbern / umjtanblicb befd)riebcn / unb bejfen ^u^cn gejeiget wor#nbsp;ben. t0onbcrn mit wenigen Söortcn nur bicfcö be^fugen / wie man bic ©rabnbsp;ber Windel / auf oben icorbcfd)ricbcnc 21rt / auf biefem Ci(cl)lein gar artig cr^nbsp;tunbigen / unb burd) nad)folgcnbc ^inien / mit ^ulffc beg ^^anb# Sircfulö/nbsp;bic ganfje Trigonomttriam, of)nc allcé müf)famcé 0vcd)ncn / fo mUnbsp;«IS voann bic Fojlbarf^c ^quot;ttrumenta jut ^anb gewefen waven/nbsp;auflófcn fórnic.

ocr page 181

^11

mci^^etab*

©te t^tertte ©a'te.

^Ott Ht Linea Sinuum Sc Tangentium,

J, XOit VDCrbcn bic Line$ Sinuum amp; Tangentium ailf;?

getvagen^

3efe Sinten obet 3al)len / ivomit bie Sinten aii§9etf)eift weeben/

fei^nb l)ei’9en0tnnKn anti ben labaüs sinuum amp; Jangentium jp Logarithmorum , UJelClX beC fÜltt’CifilcI)e Mathematicus Neperus

cifunben/ unb einie^o in bc§ .gtevai nbsp;nbsp;nbsp;ingenieur-

@rf)u( / iDie aucT) in Adrian uiacq, unb anbcm nief)ï / ju ftn^ ben/ ciu§ |oldf)en kbe id) nctcf)fct(9enbeTabell, einem jeben jum^Selien/ beenbsp;biefe Quebec niebt bat / augge^brieben / unb tuerben bie ^beil nacb biefen Bnblennbsp;auè bem fteineen loooo.tberftgen 5Oïa^j=0lab / Fig.a. bergenommen / unbnbsp;.bie Sinten baemit aufgefi’agen.

^ie Linea Sinuum nimmf t'bren ^nfang bon ar.^Oïinufcn / weilen bie SD^inuten öon i.bi^ nuf ss-tvenig géraud)!/ber'onjegenfötcbeau^gelciffen weivnbsp;ben / wann man obci’ [olcbe auftvagen moUe / mujie bee ?0](#@tüb idngecnbsp;¦gemoebt merben / tfi affo unnofbig. 5S)ieJe Linea ceid)et big auf 50,]@rab/big,nbsp;auf ben jegenben ©rnb aber/ i(i /ebei'^rab in ^.^beil getf2eilt/ unb bebeuteCnbsp;iebei’^betl io-?Oïinufen. 3}bn bem jebenben@rab an bip auf 6o.fan jebei*nbsp;©cab nacl) bem 5lugenma§ in 2.4.obet: mebr ^^beil gefbeilf merben/ meilennbsp;biespatia JU flciu fallen / miett)of)( id) bie balbeQ)eabin bei’ Tabeii mtf be^ge#nbsp;fefet / öon 60. big so'ig fotebe Linea uuiöOtt r. JU f.@mben abQctf)ciU/ jeboebnbsp;fan man bieöiab/ fo bai’pifd)en fepnb/ mif bemSiicfulaufé genauege neb#nbsp;men / alé fei)n fan / bann bie spatia lebben eé nid)t / mol)l abei / mann bei ?0?(ig;nbsp;@tab nocb fo lang gemad)t muibe / beiomegen b^bt icb fold)e in bie labeiinbsp;mit eingeiucff / mie bieiunten ju cifc!)en.

©ie Linea Tangentium belangciib/ nimmt fi)ld)e gleid)falfó ibien Slnfang bon bei 3f.|fen ?0linuten / unb miib nad) beio Tabeii aufgeliagen/ mie bie Linea sinuum. foicbe icicbct obei niii big auf 4f.@iab/ biefei Tangens uon 45-,nbsp;©labig fogieg/ afó beisïnos cotus bon^o.öiab/ unb fan einé fuibaö an^nbsp;beie genonimpi meibcn. !Die@iab big auf quot;o, jg uud) ein jebeiin 6.^beil/nbsp;ieben^l)«tl U'**-* »o.?0ïinufcn geiecl)nel / unb alfo in óo.sjginufen gcfbeilt ©ienbsp;Tangentes abci/ fo 4^. ubeiticffew / (auffen auf btefei Linea miebet juiutf/btgnbsp;auf 85' 2'^ alfe baé Compliment bon 9c.

ocr page 182

K4 nbsp;nbsp;nbsp;rreu.'erfuntgt;cncr

E.g. fSBattll LoganthmumTangentiutnöOtt44. Log. 584837a»

JU t)emLogarithmoTaögentiuni üOtl 4^»addi|;f/ Log. oifi6z8. fo béfotUrti^ iel)/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Log. looooooo.

Tangens SOU 4 f. Cbetl fO öicl alö bCC Sinus totui öOn 50. f)alt SÖCW^ tvegen auf amp;cm 5Dïcig;0tflb «liejctt belt;? bem jef;mben @rab bué complimentnbsp;bdrbep (ïdjeL

Tabula

f^bab.CO^inutLogarithm'


Sinuum Logarichmorum.

@cat).?0?müt. Logarithm. nbsp;nbsp;nbsp;Logarithm.


e

/

C

t

0

/

f

4CK

658»

f*

#

5403.

9.

20.

2100.

f

fo»

1627»

f*

to.

954f*

9*

30.

2176.

I.

#

2419.

f-

20.

9682.

9-

40.

a2f I.

I-

10.

3088.

f.

30.

9816,

5.

fo.

2324*

I.

20.

3éd8.

f*

40.

9945*

10.

i

2397*

I.

30.

4179.

fQ.

70.

10.

30.

2606. ,

I.

40.

4637»

6*

f

192.

11.

2806. •

1.

;ov

50fo»

6.

10.

Jii.

11,

30.

2996.

f

5428»

6.

20.

42lt;j.

12.

i

3179*

2,

10.

y77d.

6.

30.

f38.

12.

30.

33f?*

2.

20.

6097.

6.

4?quot;

648.

13.

3f2r.

z.

30.

^397-

6.

fö.

7ff.

13*

30.

3682.

2.

40.

6677.

7*

{

8 f9.

H*

#

3837»

fO.

6940,

7*

10.

961.

14.

30.

3986.

3.

#

7188.

7*

20.

1060.

if*

t

4130.

3.

10.

7423-

7*

30.

ï I f7.

if-

30.

4269.

3-

20»

764^»

7*

40.

t2f 2.

16.

t

4403.

3.

30.

78f7-

7*

fo*

1 34f •

16.

30.

4f33-

40.

80 f 8.

8.

I4jf.

17*

f

46 f9.

3.

fO»

San*

8.

10.

if2f-

ï7*

30.

478Ï.

4-

i

843^.

8.

20.

161 2.

I 8.

#

4859*

4'

10.

8613.

8.

30.

1697.

I 8.

30.

fOlf.

20.

8783.

8.

40.

178'*

19.

t

f126.

4-

30.

894^.

8.

fO.

1863.

19*

30.

f23 f.

4-

40»

5104.

9-

1943-

20.

f

f340.

JO.

9 2 f6.

9*,

10.

202 2.

' 20.

30,

f443»

2 I4


ocr page 183

Logarithm. ^l’lt;lt).?l}?tnue. Logarithm. @fab.?))?ll1Uf. logarithm.

o

21,

/

9

ff43.

0

39'

/

30. 803 f*

0.

f8.

/

f

9284,

, -

21-

30.

f amp;41.

40.

? nbsp;nbsp;nbsp;8081.

. f8.

30.

9307. -

22-

t

f73^.

40.

30. nbsp;nbsp;nbsp;8i2f.

59quot;

9330.

1 fi

22,

30.

f828.

41-

f 8169*

59*

30.

93f3*

,

23'

f

5919-

41*

30. nbsp;nbsp;nbsp;8213*

60.

*

937f*

¦

' ^

23'

30.

6007.

4z.

# nbsp;nbsp;nbsp;82ff.

6r.

9418.

¦

24-

#

6093.

42.

30. nbsp;nbsp;nbsp;8297.

62.

'f

9459.

24*

30.

6177.

43.

f 8338.

63.

?

9499.

if*

#

62f9.

45*

30. 8378.

64*

9537.

if.

30.

6340,

44.

? nbsp;nbsp;nbsp;8418.

6f.

#

9f73*

¦’ /

26*

6418.

44*

90. nbsp;nbsp;nbsp;84f7.

66.

f

9607.

. 7

26-

30.

649f.

4f*

# nbsp;nbsp;nbsp;849 r*

67.

f

9640,

' j

27,

df/O.

4f.

30. nbsp;nbsp;nbsp;8532.

68.

9672.

[¦i;

27-

30.

6644*

46.

f 8569,

69.

9

970t'.

28*

i

6716.

46.

30. nbsp;nbsp;nbsp;8lt;5o6.

70.

f

9730.

'¦¦f:

¦ '¦

28*

30*

6787.

47*

# nbsp;nbsp;nbsp;8641.

71*

;

9757*

29.

68 f

47-

30, nbsp;nbsp;nbsp;8676.

72.

9782.

29.

30.

69:3-

48.

» nbsp;nbsp;nbsp;8711.

73.

9

9806.

30.

6985gt;-

48.

30. nbsp;nbsp;nbsp;874f.

74*

f

9828.

30.

30.

7af)*

49*

# nbsp;nbsp;nbsp;8778.

75*

i

9849*

¦I

31.

i

7118.

49*

30. nbsp;nbsp;nbsp;8810.

76.

'f

9869.

.. ^i!

ii'‘'

31*

30.

7i8r.

fO.

f 8842.

77*

*

9887.

y

32.

t

7242,

fO.

30. nbsp;nbsp;nbsp;8874.

78*

9904.

quot;i=

32.

30.

7302.

5 f*

= nbsp;nbsp;nbsp;85)05i-

79.

9

9919*

'1

33*

#

7361»

fl-

30. nbsp;nbsp;nbsp;8935*

80.

9933.

¦i

33*

30.

7419.

f 896}'.

81.

*

994^*

34*

#

7476.

5^*

30. 8997*

82*

f

9957-

34*

30.

7i3r*

f3.

« nbsp;nbsp;nbsp;9023.

83*

f

9967.

',!(

¦; 1

3f*

t

7f86.

f3*

30. 90f2.

84-

*

9976.

3f*

30.

7639.

54.

^ nbsp;nbsp;nbsp;9079.

8f.

f

9983*

^ .

36.

7C9Z.

f4-

30. nbsp;nbsp;nbsp;9107.

86.

i

9989.

36.

30.

7744.

ff-

# nbsp;nbsp;nbsp;9 gt;34.

87*

'9

9994»

37*

Ü

779f*

ff*

30. nbsp;nbsp;nbsp;9160,

88.

9

9997*

1 ly

37*

30.

7844*

56.

Ü 9186.

89.

t

9999»

ii'!;

38.

#

7893.

fé.

30. nbsp;nbsp;nbsp;9211.

90.

9

10009.

j|j‘

38.

30.

7941.

S7'

f nbsp;nbsp;nbsp;5136»

^0^

|ii(

39-

7989.

57*

30. nbsp;nbsp;nbsp;9260,

u a

Tabuk

¦1

ocr page 184

u

«o


o

x\

SS


s

D

Ui

O

a


u

n

005

O

vJ


C

u'

Ö05

C

ri


^ nbsp;nbsp;nbsp;w

Ë , nbsp;nbsp;nbsp;,

^ nbsp;nbsp;nbsp;vXs0f*'t^OO'lt;~0*-lt;-N-iN'5''^H0cr«vot^^^kAH l^r{«Xt!.tvtsvó'lt;4‘'-*oórnCÓH tJï

Zt nbsp;nbsp;nbsp;¦gt;d-lt;^VOKt^OOOOOO 00.00 OO tvVO. gt;^.':^-^f^,^ „ OOOI^»^^}-

rt «^t»00 £7\w H Wrj-vo I^OOOSO gt;1 pnT}-v-.lt;ct^OO (j»0 quot;H fr. ¦^Us\0 ts.tv,00‘osO

?J

quot;^3

.S'^^O^O^OiidvxÓm.OvvÖ^^O-aO^^OTj^ 0^0% O m6v\CJ\t.Ogt;^o

CAf^mlt;r\enrf\crvmcn*T» ci^cr»erkrr\rrgt;rrt trt Cï^

a _ vó quot;stJ h^oó Ó\ o O quot; W M f5trirlt;gt;Tt-'gt;^gt;A»jHVÓVö t^ r^oó oÓ(y\cf\do'-'-«4»l

^quot;nMMxiMMi-iiHHMrlrlHH'irlrtnNMfSfiHnH'HcSr^mmcnmr-nCn

©

E

*-• ro\o fv-VO *- nbsp;nbsp;nbsp;v«gt;oo c^lOOUO u«S-oOooVOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Om cr\VO u.i^oo'^f*'OOVö o O

'U nbsp;nbsp;nbsp;rv.oo o\o.cr\0gt;osoo r^vonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ONt^gt;/^~^“‘^volgt;.ooootgt;.u^Kr^o^ Hoorf\

¦rf-^^^^v.oOO^O«'^*^^J*lt;^\0^'ÖOO^O^O”•^*•''^'' '4' M5 00 Q' ¦^\o co ^ rlt;

M ^ nbsp;nbsp;nbsp;gt;-¦n'-'l-¦l-lM»l~r^MMr1HC4^(rl^«rlt;^lt;c«^crgt;n^rr'n'^r4l'^^

1-1

c d d nbsp;nbsp;nbsp;ö d NV d ^ o onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d gt;i d dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o d dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KV d d o dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o ^ dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V, dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XX dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^s. dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ dnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ó

lt;S Cfgt; nbsp;nbsp;nbsp;ffgt; ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W-s W N CTk ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CO to CV\ lt;TV COnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fO

« o VCvj vd nbsp;nbsp;nbsp;d» tgt; lgt; t^oó OO 00 ocoó oó cv. OVC^I Ov C^ d.d.«. •-quot; d fi *« «gt; nJ- r*. wi vs

©

*

P

^«••?t****** nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;???•???»??•»

cA^O\0\0\^oo^^O\^^^ .Vi^. rh On ^ rs. ^ VO v-^OoOw ONCn^-VOVöM'OVO

-lOONOC'-C' trs ^ l%0 000’^ON*^,'-^'^^NO nbsp;nbsp;nbsp;ONVO wÏv^nhVo Q ^ V^' Os

rt vuNO-^ONO-VöO^t^ - nbsp;nbsp;nbsp;HfO

Cifi ^ H COrr^T^•T^«^'^V-^VOgt;ONO^O txrv,CN.tx.OOooOOoOOOoO O^O^O^O^O^C^O^

O


doooosvooooo'xooooo'va.ooooo^odooo^o

P«lt;lt;scn'^^ ««Slco'^w t-ifS. nbsp;nbsp;nbsp;^nco’^v^ mi


e

lt;5

Vk

©


Hl iH M -lt; •-lt; quot; rt H N rtHW'Witomcnto^^^i^k^kii-^i^i^i^Vki^u.'ovo


ocr page 185

t1Ta^?©tab* nbsp;nbsp;nbsp;^5-7

@rab ?D?lt1UtLogarïthtii, nbsp;nbsp;nbsp;Logarithm. ©rab.?)7}ittUt.Logarichtii.


O'

33' 3 3*nbsp;34-

34.

3r.

3f-

36-

36,

37*


/

30»

30.

#

30.

»»

30.

f!


8l2f.

8208.

8290,

8371.

84f2.

85'33.

8613.

8692.-

8771-


O

37-

38*

38*

39*

39*

40.

40. 41-

41.


/

30.

flt;

30.

30.

(S

30.

30*



«9^050»


VDic folie ber Sinus reélus etnes gegcbencnVï^i'ntfcIö gcfunOeiT ttgt;crC)eir?

F.g. ëë ttjerbe gegehm bec SGÖtncIel abc 4f. beffen Radius ab looó. balt* 3(ï bieStag / tvie lang beffen^ sinus redus c d fepc?

nd)mc nuf ber Lines sinuum bieSGOcite bcn 4f. bt§ 90. fïcUe folclx QUf bie Lineam Arithmeticam aU§ lOOo. Unteï ficb / finbe 70°7, ben Sinum

o

redum d c öon 4f* VideFig.195.

Stem : S)en sinum öon 6o* fueben be§ Trianguló C b e, WiC ope-rirt man?

S^I) nebme auf beeLineasinuum bicSSBeite bon 6o. bi§ 90. fieHefoltbo

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ÖUf bic Lineam Arkhmericam öU^ lOOo, unteC ftcb / fiobc 86^0. ben Sinum C d bOn 60. Vide Fig. 194.

O

VOann aber bee gegebene Wittfel uber po* balt / wie foil bee Sinus reftus gefunbeiï noeeben ?

o

E. g. -Sbet gegebene Angulus obtufus fepe c b e 130. bejfen sinus redu* folie gefuebt meeben / wie operirt man ?

000

grfïlicb fubirahiee tdb 130. »on 180.9ieg fo. Angulus abc. 5lt;?ebmc

o nbsp;nbsp;nbsp;o

ölfö Bon bcc Linsa sinu.uro bie ISeite Bo.n fp. bifi 90. (ielle folcbe auf blcLi-

ne.am Aiithmetkam gyg looo, qIö bcm Radio, «nteeOeb / linbe7éö. ben


Siaum


'üil


ocr page 186

)S$ nbsp;nbsp;nbsp;^ Cïfunamp;encc

Sinum d c Anguli a b C bOn fo. tVClCÏX^tWCljamp;Cl-'Sinus Angullcbe bOrjïJo.' j(i. Vide Fig. 194.

4* VOiè folie Sinus verfus etnesIPDinc^clo gefuji?

öcn werden ?

E, g. 3^1) nbsp;nbsp;nbsp;sinum verfura Anguli a b c SJÖH 4r, übec bcffeU Com-

pHment Anguli c b c ÖOn 13f. fUCamp;m / operire tCl^ ?

(gl’lKid) jji 5U wiflfen / i)a§ öer sinus verfus ein^tücf t)e§ Diametri Obi;p Semi- Diarnetri ifi / njclclx^: öurcl^ ben Sinum reóium ab9efcl)mtten wtcb/nbsp;unb i(l {blcl)ei’ in Den Angulis acuds fui'^ci: / alö beeSemi- Diameter , gldcf)^nbsp;tuie a d ; in ben Angulis redis i(ï Cl’ bem Semi- Diametro gleid) / in ben An-guUs obtuiis abel’ ijl eeldngei’/ alö beesemi - Diameter, gteicbwie e d/mii»nbsp;cbei’ alie^eit Don bem sinui redo c d abgefdjniden iviïb.

O nbsp;nbsp;nbsp;o

^cf)nie beiowegen bon bebLineaSinuum bieSCDeite bon 4f.bi§ 90, (lel#.

Ie folcbe ailf bie Lineam Arithmcticam aué lOO». untei fiCamp; / pnbe JOr .bet 9\eft aber bill auf looo. t(l 293. bec sinus verius a d , bee sinus verius abec

o

bOmjf. i(l e d bei’0ie(l bOn bem Diametro 1707. alö bdó Coraplimcnr. Vide fig. 193.

o

2llfö aucl) bensimira vetfumDon 6o. jufïnamp;cn/ fonebme icb beffen Compliment 30. baé i(i / bie SSöeite auf bec tinea sinuum »on 30. big 90. ficde folcfjC UUf bje Lineam Arithmetkam aué lOOo. untCb (ïcl^ / flnbe fOo, bon

o

1000. fubtrahirt / D\e(l fOO. bet Sinus verfus e d bOtl 6o, Vide Fig. 194.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

gernei’ ben sinum verfunl pon f o. obee beffen Compliment pon I

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

fucben / fo fubtrahii'e iel) f o. bon 90,0ie(i 40, ^ef)rtie nlfo bon bei' tinea

o nbsp;nbsp;nbsp;o

sinuum bie?SBcite bOn 40. big 90. geile fold^e auf bie Lineam Arithmeticam aui5 lOOo. unterfief) / gnbe 641, folebe bOn ben) Semi - Diametro lOOO. fub-

o

trahivt / 0l\eg 35quot;8. beb Sinus verfus a d, beg Sföiucfelé a b c DOn yo,

o

Sinus verfus Anguli c b c bOtt 130. Ig bU^ Compliment öeg Sinus verfi a d

O

bOU fo* lt;)löbee3i\eg bon bemDiameuo , nen'Hkl) e d 1^4?, videFig.r9f«

ocr page 187

tna0#0tab# nbsp;nbsp;nbsp;j f9

j-* Wtvb butcb bte Sinus bey eincm Triangul üerjïanben i

jrjie Sinus be^ Ctmm Tiiangul fei;nb ntcl^tö cinbcfé / ö(ë Perpendicular^

finten / ivelc^e non bem sinu toto in^eni^adium foden/ imb einejebe ©cts H nn cinenj Triangui iji bee sinus be§ gegen ubee fie^enben ?£Dincfetó.

® nbsp;nbsp;nbsp;o

E.g. 5)eeTriangui fepe a b c , bflMn beeSSJintfei a b c 114» a cb gg,

I nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o///

30. unb c a b 37. 30. bie 0eite a c 1644. a b II2, unb b c 8308. l)alt

gf?un folie bee sinus eineö jcben füöincfefó barge(1elie voeeben / tole opetieé

man?

3d[) nel)me bie langfie @etten be§ Triangula / olé a c, nbsp;nbsp;nbsp;per-

pendiculariter Ciuf bie Bafin a b , unb jicbe in biefee ^5l)e cine mit bee Ball blinbe Parallel - Lineam d e /bctnacb erldngece id) bie @eifen tgt; c nife einecnbsp;bltnben Linea bi0 bn bie Lineam d e , tpo KUtt biC Linea d e in f buecl)fcbnitten

wieb / aué foicl^eni ^unefen f fade iclamp; baé Perpendicuium f g , meklieé bee

o nbsp;nbsp;nbsp;o

Sinus Anguli oon 114, obce beflfen Compliment bOH 66, {(!/ unb i(l gleic^bec

O /

@eiten ac 1644. b f abee i(t bee sinus totus vei radius, ttiit toelcbem icl^ au§ nden Süöincfeln bie Q5Ó9en mnebe / unb non foicbem bug Perpendicuiumnbsp;fdde. vidcfig.i5lt;j.

5((fO OUfI) ben Sinum Anguli b a c JU fallen / ne^ttie icb ben Radium bf, fiede folcben auf bie neeldnaeefe blinbe Lineam a c and a in b , macbe barmitnbsp;t^n ^ogen g h, aun b fade id; ban Perpendicuiup b i, melcben bee sinus

• /

Anguli b a c non 2y, 30. i)! / uut) i(l bee gegen ubee fïebenben feiten b c,

o///

l»e§ Slöincfelé b a c glekb 8308. vide Fig. 196,

Seenec ben*5iniim Anguli a c b ju fueben/ fo nebnie icbtniebee ben Radium b f , Hedejblcben auf bie ncelangcefe blinbe Lineam a c aug c in i. ma^ (be baemit ben ^ogen i m, aun 1 fade icb bu^ Perpendicuium 1 k, tnelcbeé

V /

bee Sinus Anguii a c b non 38. 30. unb ifï bee ge’gen ubee (ïebenben ©eiten

a b , beg^incfel^ a C b gleicb 112. vide Fig. 19^.

Slueeb

ocr page 188

15o nbsp;nbsp;nbsp;tTeu i eirfunt»enetr

S)accr) Die Oiecamp;ttung fïnöe icïgt; ben sinum totum b f, (»i(b:

- Log. 9.5607. Log. 3.aij'9-^g. 10.0000.

Ut Sinus Anguli a b C 114. vel Compl. f b g 6^

o /

ad Latus oppofitum a c 1^44.

O

ita Sinus totui Anguli b g f 50.

0/

ad Latus quaefituDQ vel Radium f b x8oo. nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.^5'f2.

Sluf bcm ?0^ap^@tab fuc^e icb ben sinum totum ©bee Radium alfo :

o nbsp;nbsp;nbsp;o

nebme aufberLineaSinuum bie^335eite bOn 66. afó baé Compliment «on 114.

bi§ 90. Ilelle f0lc|)e auf bie Lineam Arithmeticam aué 1644. UbCC (i'cl) / fittbe

0 /

1800.ben Sinutn totum vel Radium bf.

o nbsp;nbsp;nbsp;O

.Obec: 3cl) nebnie fton tec LineaSinuum bie SOBeite Bun a7i.bi6 ^o.fieHe

o / // ^ nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

fo!cf)e au^ 8 3 =«. M / pnbe l s O O. ben sinum totum vcl Radium a k ober a g.

Ober: Scf) nebme oon ber Linea sinuum bie SOBeife »on 38i. bi§ 90.

(ielle fokbe auf bie Lineam Arithmeticam aué ii i. fiber fi'Cl) / ftnbc 180. ben sinum totum vel Radium c I Ober c m.

•

f50ann mir alfo ber Sfnus totus vel Radius be!anbf i(i/ fO fan td^ bie Perpendicular- Lineam. a(é ben Sinum return, ober bie ©eken beé gegen fiber jlebcnben ^incf elé leicbtlicb pnbcn / alé:

lt;5

3cb nebme oon ber Linea sinuum bie fSBeite bon 66. a(^ baé Compliment

o nbsp;nbsp;nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

oon Ii4.bi§ 90. (lelie folcbe auf bie Lineam Arithmeticam guö igo.Untet (tcb/

0/

finbe i644.baéPcrpendicuIum Ober ben Sinum reélura f g, ober bie©eiteac.

«Sciter nebttie trf) öon ber Linea sinuum bie SCOetteoon ^7\M^ 90. (lette

o nbsp;nbsp;nbsp;Of II

fOlebr ^Uf bic Lineam Arithmeticam aué i So.unler ficb/ (inbe 83o*.batiP''^P®“«

diculuna Ober Sinum redum h i, Ober bie ©eite b c. nbsp;nbsp;nbsp;Sernec


ocr page 189

é

• Uta^iGtab. nbsp;nbsp;nbsp;1^)

• ®

gecncc iiel)me icï) »i5ti Lintasiauum bte?S3eifs öon ssl* tgt;i§ 90. ...nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

Lincam Arithraeticam aUé igo. Ullte^! fïd)/ |ïni)e iii. b(Jé Per-pendiculurti velSinum redutn IkObef biC^Sdt^ö abbtCjlt;!ëgcgetl Ubw ftd)C|V ben SDÖincfdé. vide Fig. 1.9 d.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» ^ .

5* tDas ïuirb burcb bte Tangences bey «itnem Triangui Dcrftaiibeni

57)ieTangente$ bcp dnem Triangui fepub Perpendicular-

¦öon bem secance ^erab.faaenKunb bcnRadium'anrubrcn/nnbijVduc^eine ie# be ©citebec Tangens beé gegen «bee |ief)cnbenSSgt;in'iidé.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' •

£. g. Obtgen triangui abc tvil icb Kgt;ieber öor bie-öanb

biefSBincfel abc 114. a cb 38.30. iinbb^c 27.30. pic^eite a c 1Ó4.4,

o In nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘‘nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;¦

a b I M.unb b c 8308. fatten / nun foKe bef Tangens ^neé jeben ?83jti(fel^

borgeflellef werbeii/tbie.openrf mao?

nebme wiebee bie Idngllc(gcite beé Triangulé/dé ac. fieöefdeamp;e

perpenriiculariter aufuieBafm ab.jinD üicpe mitpit'Bali cimb^mp^^Asdld-

Liocam d c, becHflcb cilangcre ifb bie @eife b c jniT eincc blmbén Linek big lt;iti bie Lineam d e,tDO nuti bie Linea d e i» t bui’d^(l)nttten ïélfb/gMg-^lï^emnbsp;^uncten fdlle ic^ baé Perpendiculum f g ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tapgensnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bOtl

114. eber beflên Compliment mn 66. tg / unb an bee £dttge bei* (geiten ac


j64 . gtcicl) / b f aber ig ber Secans bet? allen; aSDmcfeln/ b g abec jig^beï. Radius , welcbcf bfn Tangentcm g f in g beCU^Cet, Vide Fig.157.

5(lfe aucamp; ben Tangentcm Anguli acb JU ffc / fö nebme td^baiSecstt-tem b f. geile folc^en auf bic berldngeitc blinbc Lipeam a c aué c nacb p in i, falie baé Perpendiculum ik auB i OUf bie öerldt|'gètte bÜnbè'Lirirk'tü'c b In k,

fö ig i k bet Tangens Anguli a c b bori 38- 3°. unbig bef gegen ubff ge^en*

ben©fifftt a *gt; biefeé SOBincfelé gleieb ii^. p gt; «^fjllöef Secam. utib.c k

bec Radili*, Welcbef'benTangcntem'i k in VbCfSlifelT Vide'Fig.i^j^f'quot;*

/ amp;?HT?ngentem, Anguli b ^ bön i7a' JU M tgt;e«

ocr page 190

j 6i nbsp;nbsp;nbsp;XXtw (etfun^encr

Secantem b f, (ïellc fblc^cti auf öie öcriangeite blintgt;c Uneam a e mté a in 1, fcide feaé perpendiculum aU^ 1 ClUf ÖÏC ÖCtlSngerk bafin a b in h, |b ijï h 1 t)Cr Tan-

gens Angulicab öOtta?. 30. unï)1|ï berge^cnub«(tepcnben (feiten bc gteicï) / a I öber ip ber Secans, unb a h bef Radius, tVeldbef ben Tangentem h lnbsp;in h berubret. vide Fig. 197.

I^urci)bicD?ecbtiun9 t^itb bet*Secans, öön njelcbcm becTangens obCC btC gegen uber pebcnbe(Scit^öe§'^incfe(é perpendicuiarirer berab faKct/unb bennbsp;Radium bcrübft / aifo gefuebt:

L.io. 3f 14-it

L. 3.2ir$o,

L.io. 39068-

w

Ut tangens Anguli g b f 66. vel Compliment abc 114,

° f

ad latui oppoiitum g f vel ac 1644.

O

itaSe»ani Anguli g b f 66. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

I3.6o6fS.


ad latus qusefitum vel fecantem b f 180 •.

Obec:

o /

ut Tangens Anguli b a c 27- 30.

; nbsp;nbsp;nbsp;o///

ad latus oppoGtmn bc vellh 8308.


L. 3. 2 ƒ ƒ17-


L. p. 716474 L. 3.91949*nbsp;^¦lo.Ofaoy.


ha Secans Anguli b a C U7.30-


I3' 971 Jd.

ad latus qusefitmn vel Secantem a 1 18000.

Ir, 9.50060. L. a» 04912,nbsp;L,io. 10645.nbsp;la. ifp67.

o /

ut Tangens Anguli acb 38-30. nbsp;nbsp;nbsp;inbsp;ad latus oppofitum a b vel i k 112.

ha Secans Anguli a c b 38.30.

L. a. a ƒ ƒ07.

ad latus,quafitum vel Secantem ci 180.

^ -Siuf b^^ nbsp;nbsp;nbsp;macbeifb eé alfo/ wie eben beu bensinibus gefebe

fceti; 3^ iwbme pon beeUneaSinuum bie?ö3fitf 66.bii qo. PeKefoièc

«uf


ocr page 191

)6S

Of nbsp;nbsp;nbsp;•

«Uf MeLineam Arithmeticam autf i644.Ülgt;eV gnÖC rgo. t)v’nSecantembf.

Vide Fig. 197.

O nbsp;nbsp;nbsp;•

Otgt;cr: 3camp;nel)mêamp;lcS93';lfefluf tJerLincaSmuum eon zybbi^ 90. (iWlc

fDlcfte auf Die Liaeam Afichmsticatn 8 fos.ubec (tCÖ/ PoDe Detl Secaatcm

o

a 1 i8o. Vide Fig.197.

O nbsp;nbsp;nbsp;O

Oöcr ; 3cfgt;neb'tie öon bet tinea sinuiitnöie?5Dcife öon

fojcïje aué III. ubef ftcb / pöbe bm Secantcm c i. vide Fig. 197»

«Söiiic^ abet ben Radium fudamp;en/ bet benTangentcmbet%et/ fomadamp;e icb C£5 burcb bie Diecbnung affo;

a nbsp;nbsp;nbsp;•

ut Tangens Anguli abc 114. velCompUnaentfbg 66. nbsp;nbsp;nbsp;- Z-.IO. 3 f I4**

ad latus oppofitum ac vel fg 1644. ita Radius,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“

• t

ad latus quxfitum vel Radium bg 732.

Ober:

• /

ut Tangens Anguli b a c Z7.30.

0/H

ad latus oppofitum b c vel hl 8308. ita Radius,

, nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 3.41 f90.

gt; nbsp;nbsp;nbsp;- L. 10.00000.

I3.»if90«

X, 2.86449.

Z. 9.71647-

x. 3.919431. L. I o. 00000,

Q f

ad latus quzlltum vel Radium ah ifpbo.

Ober:

o /

ut Tangens Anguli acb 38. 30.

O

ad latus oppofitum a b vel i k 112. ita Radius,

• t

ad latus quxEtum vel Radium c k 1408.

36 i


13.91949*


Z. 4.20302.


Z. 9,90060,

Z. 2.0492^, Z. lO.OOooo,

12.04524.


2.148621,

..... 3luf


ocr page 192

)54 nbsp;nbsp;nbsp;^ erfunbcner

5(iifblt;ni ?Oïö§gt; @tab fucbc iel) Dm Radium etneé ieb«tt?S3incfdé a(fö«

° nbsp;nbsp;nbsp;o

3(b nebttic auf bec Liuea Tangentium t)|e ^elte öott 4f* big 66. flbwarti?/ (ielle ..... ° ^

auf bieLineam Arithmeticam aU6 i644.Unter ftcl)/pnamp;e73 t.DCU Radium

bg- Vide Fig, 197.

O nbsp;nbsp;nbsp;O

Obev: 3cb nbsp;nbsp;nbsp;berLineaTangentium amp;ie SODetfÊ ÖCgt;n 2j\. big 45-.,

o/// nbsp;nbsp;nbsp;0i

(Iclle.folcbe auf bte Lineam Arithmetkam RUé Stog.ubet: gcb/gube ifss.bm Radium ah. Vide Fig, 197.

O nbsp;nbsp;nbsp;a

öbCï: 3cb nebme uon ber Linea Tangentium bicSSJeitC hOU 38ibig 4f»

0/


(iellcfolcbe aufbte Lineam Arithmeticam aUÖ l it. ubei’ ficl) / gube I4o8.ben Radium ck. VideFig.197.

7. VDannbeyeüicm Angulo redo Bafisunamp; Cathetus befanbt QCQcbcn werben fvoie ift bae ubrige ju fünbchi

E,g. iwrbc gegebétt berAnguIusredlus abc90.i)ieBafiibc45'.unb o

ber Cathetus a b 60. ijl bie grug nacb bem ubrigen?

grfilid) fuebe tcb Öic ?Ö3incfct / unamp; nebnie «on bet Linea Arithmetica bie

o nbsp;nbsp;nbsp;O' •*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oquot; •nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

JöjeitC Wn 4f. big 6o. geDe folebe auf bic Lineam Tangentium auö 4f. alé bent

• nbsp;nbsp;nbsp;anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O ,

Radio unfec geb/ gnbe S7.t)öc ben ^mcfel bac, unb n*baó Gompiimenc

wc bcrt SSÖincfcl tj c a.

NOTA.

©te gr^ ©effe gibt ben gcéjfccn SlÖiRcfel/ wefebee bec @ei(en gegcit öbec ligt»

SU liocb ubcig bie Hypothenufam, ben Secantem bbecSioiim totum ac

O nbsp;nbsp;nbsp;a

jntbént 3^ negmeaufber tiaeasmuum bie?!35eik wn j 3. big.90. geHt fftld)e auf bie Lineam Arithmeticam aué 6o.aIÖ bCC ©Citcn ah Obec bCttl Si-

jiüi ^ fo tï^m SGGincfcl m s ^gett u6er / über ftcl) / (ïnöc 7 f * öcti Sccan-

teói velSinum totum, Obéc biC Hypo^enufam ac.

Ober:

ocr page 193

^ ©tab»

e o

ööcrt 3dEgt; nebme öon amp;e»^ Lmea sinuumt)iel83eite»on 37.bi§ jo.fleHe

_ nbsp;nbsp;nbsp;o

j5Mcïgt;f «nif bic Lineam Arklimeticam aUÖ 4f^ ölé bêr nbsp;nbsp;nbsp;fo^ bcttl SEBincfCl

O nbsp;nbsp;nbsp;o

fgt;0l1 37*9C9m ubet ligt/ fiber (teb/ pRbC 9lldb^7f»^t^Hypothcaufatn a c, vide Fig* 158.

9* TDanit bcy etnem Angub redo ber Cathetus unb tk Hypotheüufa bcfanbt gegebcii tuerben / wir ifïnbsp;6aamp; ubdse 5U fiubeiv i

E. g. Obiger Anguius rcifiui abc fcpe wieber gegcbeti / ott ii^eldbew

c

amp;er Cathïtuf a b 60. UOb bie Hypotbenufa a c 7;. nbsp;nbsp;nbsp;3(^ bit S^Ö Uad^

öem ubrigen?

Crfilitb fuebe icb wieber bte ^SBinefef f unb nebme auf beir Linea Atith-

O nbsp;nbsp;nbsp;o

metica bie ?Ö3eite bott 6o, alé bec ©ettert a b. bif 75-* alé ber ©eitett a c, (ïelle fof?

O' nbsp;nbsp;nbsp;o

(becluf bicLincamSinuum aué go.untec ftcb/pnbe f 3» ben SEöincfel a cb.welcber

O’ nbsp;nbsp;nbsp;o

bet ©elfen a b gesenuber ligt i folcljebon 50. fubtrahirt / 9?efl 37. Angulw b a c. 3(1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fibfig bie Bafm b c JU fudbett: ^ebme betttttadamp; auf ber

o- nbsp;nbsp;nbsp;a

Linea Sinuum bie SCBeite ÖÖU 37. bi§ 90» (ïelle fölrbe auf bie Lineam Arith-iöeticam aUÖ 7.r. Unfec fïcb / finbc 4f. bie Bafin b c.

a

Ober r nebttic auf betr Linea Tangentium bie SSöeite bon 37. bjf

o nbsp;nbsp;nbsp;®'

4f» al'é bent Radio , (leOe folebe auf bie Lineam Arithmeticam aUé 6o. al$

o

bettt Radio‘ober ber ©elfen a b, unfer (ïcb / bnbe 4?. bie Bafin ober betr

Tangcntcm b c. VideFig,i98»

9* XÏDanri bey ctitetn Angulo rc£ïo Bafis «nb Hypothe-nufa bcianbt ttcgebeit verben f vok t(i baiJ wngesuiinbcni

Eg.Obf#

ocr page 194

}(5lt;5 nbsp;nbsp;nbsp;ITleujerfunbcner

E. g. Dbfgcc Anguius reftui féj)c wi'eamp;cc Qcgebett / amp;afan bic Bafis b c

a nbsp;nbsp;nbsp;° j

4f. iinb bicHypothenufa a c 7;. baft 3(i bicgcag nadb nbcigcH? 3ui)0cber|l fucbc icb bic bccbcSÖSincfci/ unb ncbmc öon bcc Linea Arhh-

' ' nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, o ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ . onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o,-

tuetica biC SSScitC ÖOn 4f. bi§ 7f. (ÏCÖC fölcbC flttf bicLincam Sinuum qu^ 90.

O nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

unfcï fïcb / pnbc 37. Angulum b a C , bicfc ÖOn 90, fubtrahict / ^C(l n* Anguius a c b. dlfO tlCCb Ubcig bClI Cathetum a b JU fUCbCl» : ‘TJcbmC

O nbsp;nbsp;nbsp;o

bcrowcgcn Sgt;0n bcr Linea Sinuum bic StDcitC ÖOn f3. big 90. gcllc foicbc auf

o nbsp;nbsp;nbsp;o

bic Lineam Arithmeticam (WÖ 7f. untCC ftcO / ptlbC 6o.bcn Cathetum a b.

o nbsp;nbsp;nbsp;•

Cbcc: Scb ncbmc ÖOnbcc LineaTangendum biCSODcitC ÖOlt f 3, big 4f.

O nbsp;nbsp;nbsp;o

geile folebe auf bic Lineam Arithmcricam aué 4f. ÜbcC gcl) / gnbC 6o. bCO Caihetum a bi Vide Fig, 198.

jo, VÜann on einem fc^ovffnjincflichten Triangul 2.0fitcn wn^ j.tDincfcl / tvelcfecv öev einen bcfonbtèn ©citennbsp;gcf;en fiber ligt / gegeben werben / ift bienbsp;S^^og / wie boe fibrige $u linben ^

E. g. werbe gegeben bec fcbavffroinctlicbtc Triangui abc, bacati

0 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

bic^eitc a c 100. unb b c 90. unb ber gegeti über gc5enbeS33iti(fclbacf9. befanbi fepn. Sli bic3cag / m baé übrigc folie gefunben werbeo?

' grglieb f«dl)C icb ?83incfcl / unb nebme ÖOn bec Linea Adthmetïca

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bic iSScitC öon 90. big 100. (idle folebe auf bic Lineam sinuum auöf9.ubet

o nbsp;nbsp;nbsp;«o

(i(b/fïnbC72f. Angulum a b c.bicfc bccbc befanbfcSEDincfeladclirt/möcbcn 13ii

o nbsp;nbsp;nbsp;o

fOlebe ÖOn I 8 o, fubtraViict / 9ic(i 48|. Anguius a c b. nbsp;nbsp;nbsp;fejjnb allc

3.?S3in(fcl befanbt. 3(i noeb ubcig bic @citc a b ju fueben ; 9?cbmc bero? wegen auf bet Linea sinuum bie SBcitc wn 48|. big f9. ficllc folebe (tuf bit

ö nbsp;nbsp;nbsp;o

LincaiB AtUhnaeticam ^uö 90. Uni^t |tcb/ gnbC bCb UgfjlïOI 75-bic ©CiWn ^ b.

= nbsp;nbsp;nbsp;Obcf;

ocr page 195

i6?

tTTa^#0töt?»

flUf I-in®» sinuura bic SODeitC ÖOn 481-1

HcHc folcbe auf biCLineam Arithmeticana auë loo. «lUcr ftcb / fitlamp;é 75- bfl# Latus a b* Vide FJg.15^.

) h ÏDann bey etnem fcbarffnjmcfUtbtcnTriangul 2«tï){n;f (fel unt) I .Sciten befanbt ftyn / wie foU basnbsp;übrtge gcf«nben tücrben i

E-g- öbtgec fc^wrlfivincfltcbtcrTriangui abc fci;c melcbcc gegeben/ böc#

• nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

«n bccSEOincfel b a c f9. unb a c b 48, 4f. bic @cite b c 90. bcfgnbt fcpir, Sfi biegrog / ngt;tc baö ubrige foHe gefunben werben?

o nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

©(ïlidb addicc idfgt; bccbc ?05incfci f9, unb 48.4f* ttiadbcn 107.4j-.

o nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

ebe bbtt 180. fubtrahirt/ Oïcfï 7a.if. Anguluiabc. vP)cmacbfucbcicbbic

o nbsp;nbsp;nbsp;o

©citen / unb nc^me bon bcc Lines sinuum bic?S3cite bon f?. bi§ (lede

'O nbsp;nbsp;nbsp;o

fblc^e nuf bic Lineam Arithmcticara öUé 90. ubCf jl'CÏ) / finbc 100. bic ©ei# ten a c.

o nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

gernet nebmc iel) nuf bccLineaSinuum bieSÖScitc bon f9* big 48|.gel#

o nbsp;nbsp;nbsp;o

Ie folcbe auf bjeLincanaArithmeticam «Ué 90»Unterg(b/ gube btb nament 79* bic ©cite a b. Vide Frg. 199.

j tï)ann bey einem fcbarfficintflicbten Triangul a*Setten/ tinb ber ïDincfcI / fo barjwif^cn ligt / befanbtnbsp;gegeben werben / tjjie ij! ba® «brigcnbsp;jufinben?

E.g. Obiger fdbarffwincFiiclamp;tecTriangui abc fepe wiebergegeben/ bat^

00 nbsp;nbsp;nbsp;o

on bic ©cite a b 79. unb a c 100. unb bet barjwifdben lisenbe ?!SSmcfel b ac fg. befanbt fetjn. 3g biegtag nacb bem ubrigen?

Êrplicb lajfc i^ aué bem fSDincEcl abc cin Pcrpendicuinm oufbieBafin

O

a C fallen / foldamp;eé iH b d , fo ijl a d b cin Angului reflui OOtl 90, borouf fiprctbe ict;t

' nbsp;nbsp;nbsp;utStnui

ocr page 196

#crfuiiրnet:

o

ut Sinus totus a d b ^o.

O

ad latui oppoHtum a b 79.

O

itaSinus Anguli bad ƒ5. nbsp;nbsp;nbsp;«


£,.10. ooooo. £gt;. I. 85)7^5-L. 9.9 330^,


« nbsp;nbsp;nbsp;4

ad latus qusfitutn b d 67. 7.

21uf öem ?}?«§ ? @fab maclamp;e id^ affb:


11.83069.


jL. 1.83069.


Sd) mljmc bon l)ei: Lineasinuum bjeSSJdtc sö« 90. big ƒ9. (i^ae folcamp;e

A « nbsp;nbsp;nbsp;'


¦w nbsp;nbsp;nbsp;O. /

fluf bic Lineam Arithmeticain «UÖ 79, UtliCC jtCÏ» / fÜnÖC 67.7. bic ^cUcil ObCT bi3ë L’^rpendiculuin b d.


V nbsp;nbsp;nbsp;V

SODannicb mm ƒ9' öön 90- fubcrahifC/ 9jcf{ 31. Angulusabd. «uf ficac idb bic D^vccbnung olfo an:

ut Sinus totusrAnguU a d b 59, nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

O

ad-lams oppofitum a b 79. nbsp;nbsp;nbsp;- -

o

iCaSinus Anguli a b d 31* nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.


£.10.00000.

£. 1.8976?. L, 9.71184*


'ad lajttw tjppofitiHn quSefitam » d 407.

2luf bcm ©tab macbe tcb cö alfo:


11.60547.


£. 1.60547.


2fdamp; nel^C bic SÖCcitC auf bcc Linca Sinuum bOö si; big 90. (tcKc fofcamp;c auf bic Lineam Arithoieticam aU^ 79- WntCrgcb/ iJnbC 4P7JÈiaö latui a d, fub-

O nbsp;nbsp;nbsp;o /

trahice folc^cöon 100. al^bcf©eitcn.ap,;^cfl ƒ9.3.bic Saogc cd. jQ\4Xi fluf nwcbe icamp; öicfc^wamp;uung a(fo:

o /

utlatus d cT9i3* ^ nbsp;nbsp;nbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£. i.773o;.

ad Sinum totum Anguli c d b 90,

o /

ita latus d b 67.7. nbsp;nbsp;nbsp;gt;

- nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X. lO.OOCOÓ.

X. a.830ƒ9.

ad Tangentem Anguli d c b 48,4ff


4i. 8 sof 9*


£,IO.oƒ7J4.

auf


ocr page 197

XYfix^ f nbsp;nbsp;nbsp;) 69

5(uf nbsp;nbsp;nbsp;open'ce iel; alfo:

o / nbsp;nbsp;nbsp;lt;5 /

3rfgt; nc^me auf bev’ Lïnea Arithmctica biC SSJcite biMI J. bif ^77, |le(!c

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

fofebeauf bte Liaeam Tangentium UUé 4f. UlÖbêttl Radio UnÉCf ftcr)/jïtjbe484r.

Angulumdcb, yrtb 41.if. Angulum d b c. ?^anttKlgt; HUtt 4i.if,^U 3K

O /

addiïe/ fo beFomme teb 72. if. Angulum abc. Vide Fig.r^?.

Obeiv auf cinc anbett 5ö3cifc/ nwebe leb alfo;

;^(cb 3lt;^dire beebe@elten a b 79.

unb a c 100.

maeben 179.

^evnacb fuebe icI;ibrcDjfFerenz,unb lubtrahirc bon bec(geiten ac too.

' nbsp;nbsp;nbsp;bie @eifen a b 79.

Ditferenz, 2 j,

gernet fubtrahte teb öon igo,

benSlBIncfel b a c

o

f9*

0ïe(i/ lai. foldK bdlbiert/

• nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

Facit, Gó. 30,Tangens,

^ierauf (ïedc leb Me Dieebnuna affo ;

m Summa latcrum, - nbsp;nbsp;nbsp;179. L. i.aj-agf,

ad^jus DifFerentiam, - zr, L. 1.32222.

ita'raftgeni, - do. 30, Z. 10.2473d.

II. rd95'8-

ad Tangentem, « ii. 4f. L. 9.21Ó73,

^ufbemcOïagj(gtab maebe leb alfo:

^cb nebme auf beo Linea Arhhmetica ble SlÖelte ÖOrt 2i.bi§ 17,,

^l(be aufbieLineam Tangentium a«^4r. unttofïcb/ pube d.40, bCFuatb neb^

me leb

ocr page 198

$70 nbsp;nbsp;nbsp;tTeu^evfunbcnec

o nbsp;nbsp;nbsp;o

me ld) ÖOn becUneaTangcntium t)ie fSDcitC ÖOtl 4f . bi§éOi. (ÏCÜe földamp;e ÖUÖ'

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

6,40. ubet; Heb / finbc 11. 4f. bie VIrfad) t(l btefe / meilen bie ©röb / fo 4f, ybectcejfen/ auf becLiaea Xangentium nifbt ubce ftd)/ fonbetm tmfet ft'cb 9C«

O nbsp;nbsp;nbsp;©

ftetlef fepn / fo mu§ id) bie fTCeite allbicc öok 4f, bi^ 6oi. tviebev fiber fieb^^ lieden.

o / 60. 30.

o A

II. 4f.

Addire alfo JU bie sefunbene #

72. if. o f

60. 30.

3 f

II. 4f. fubtrahire/

bcFemme ben ?CGincfeI b a c SSSann icb aber m fnbsp;bie gefunbene #

fo befomtne icb benSQDincfel 3 c b 48. 47. bcirmit fepnb bie S23tndel gefunben.

3(1 nod) fibïig bie (geile b c ju fueben / biewuf (lede icb bie 9ved)nun« ftlfo an:

o /

5. 87017, !• 857^2:.nbsp;L. 5.5330^.

utSinusAnguli a cb48 4f.

o

ad latui oppofitum a b 75. itaSinus Anguli bacnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...

«I.830S8.

ad latus qusefitum oppofitum b c 50.

9(uf bem ?()?a§^@tab maebe ieb eé ölfo:

O nbsp;nbsp;nbsp;o

nebme oufberLineaSinuum bie fSöeile non 48|; bi^ f9. (lede folebe

O nbsp;nbsp;nbsp;lt;gt;

aufbieLintamArithraedcam qué 79. fiber (l'cl)/ ftnbe 90, bie (geile b c. vide Fgt;Elt;i59.

jj. Vï)aim

ocr page 199

J7)

) 5. VDcinn an ctnem f(^arf|\i?in^It^ten Triangul aUc l^rcy Betten befanbt feyny n?ie foUen bte XÏ?mcPelnbsp;gcfunben vuetben i

E. g. öbtga' fd^arffwincfficbtctTriangui a b c fc{)e wieöec gcgcbctt/ bacan

O nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O

t)te @ettc a b 79. a c loo, utiö bc §0. befaobt fep. We grag / tvgt;te bie fïBincfel follett gefimben wceben ?

©•fllicf) quadrite icl) alle 3,@eiten/ baé tfl/ leb nebme auf bet* Linea An'th-

o

ïivetica bie ?5Beite bon 7^. dupiife ober fïelle fotdbe aué 75.^er (ttf)/

o

jiinbe/ nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- o -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6241.

.^crnacb nebme icb bieSBcite öoti i. bt^ lOo. dupiire ober (leüe

folebe au^ 10 o.uber fteb / fi'nbc nbsp;nbsp;nbsp;100 00.

fölcbe addirt/nwe^t - nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16241

gerner nebme jcamp; bte SGDeite bon i.bi§ 50.

duplirc folcI;c/ pnbe - nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8100.

.biefe bon obigen fubtrahirt/0ve|t ...

.^ernacf) nef)me ld) baé Dupium ber Bafeos a c 100. nemlid^ 200. fo(d)e in 8i4i.dividivt/ baé i|l/ iclgt; nebme bicfSöeifeoen i.bigaoo. (icUefoIcbcau^

o nbsp;nbsp;nbsp;° /

8i4i.unter jtd)/ ffnbe 407.bteBeitead,alIioobaöPcrpendicuii!m bd aufgc# rlci^fet wirb / welc^eé aué bem fSÖincfel a bc auf bteBafin ac in d failet.

.öicrauf fuebe leb bie fSölncfel burc| bie ÜïecWiung alfo:

A. 2.897^3.

L. 2.dop5^;

A.IO.OQOOO^ 12. 609 fp.nbsp;9,7/19^»

Sluf

o /

ut latui a b 790. nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;

o /

ad latui ad 407. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

*

itaSinus totui Anguli a db 90,

ad Sinum Anguli quaefiti a,b d 31. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ~

§) Z

ocr page 200

!J72 nbsp;nbsp;nbsp;‘ rïeu^crfunbeneï

2(ufamp;etti?9]ö§?@tab fnbe tcb eé alfo:

2fcf; nef)mc auf Der Linea Arithmetica DtC ISBeite i)Ott 75. bt9 4O7. (teHc foIcI)eauf DicLinearaSinuum aué 50. (t(é Dem Radio unter |irf) / fïnDe 31.Ao-

o nbsp;nbsp;nbsp;00

gulum a b d. 2)jefe 3 r, fiibcrahite icf; öOtt 90,9^e|ï f9. Angulus bad.

aöeilen mtr nun Der ?03tncfel bac rsi.befanDt/ fo fucl)e jc^Dte?Jömcfe{ Dtircamp; Die Dvecbnimg ferner eilfo:

L, 1.5 f424*

ft

¦2'. 2.00000, L, 5.5330^,

ut latus b c 90.

9

ad latus a c loo.

O

itaSinui Anguli b a c f5.

11.53306,

5.97882.

adSinum Anguli quzefiti abc 72. i f. - nbsp;nbsp;nbsp;-

2iuf Dem sölag # @fab macbe tcb eé atfo:

Scl) Ite^ttte auf Der Linea Arithmetica DieSBeite DüU 90.bi§ 100. (ïede

p nbsp;nbsp;nbsp;“

folcl^e auf Die hineam Sinuum aUÖ f9. llbei* {t'cl^ / ftuDe 72^. Angulutn abc.

00 nbsp;nbsp;nbsp;o /

SÖ3cinn ich nun bepDe SCDtncEel 5-9. unb 72^. addïtv / thun 131. if. folcOe bon

o nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o ^

Igo.fubtrahirt/0lte!l48 4f.Angulus bc a, VideFig.199.

)4. ïï)önn ön einem fïunipffaijtnifiic^ten Triangul ^wey BeiV ten untgt; bet fiumpffc VDincPcI/ ti?el(^cr bei* eincj) Geitennbsp;gegeniiberligt/ befanbt gegeben ruerben/nbsp;ïüte i(t bae tibrige $u fïnben ?

e

S-g.SDer gegebene Triangul fei;e abc, Der ilunipjfe •^'ömifef abc ro;.

Die gegen. uber flebenDe Geite a c 97. unD Die@eite b c 71. DieSeag/ ttgt;ie Die ubrtge Geite unD?ÏDincfel follen gefwiDen iwerDen?

lt;5:rjliid) fubtrahire icl) xoj, igt;on 180. 9tefÏ7J. «g)ierauf (ieüe icb Die

Oiecamp;mui9aifoq.q;

ut Is^

ocr page 201

J7I

1*58677»

L. 5.58454-

I. 8f Ii6-II- 83620.

ut Jatus a c 57. nbsp;nbsp;nbsp;=

,0 nbsp;nbsp;nbsp;o

ad SinumAnguIiabc 105. vel Compliment 75,

O

ita latus b c 71,

Z-f 5. 84543.

ad Sinum quaefitum Anguli oppofiti b a c 45.

2(uf bem ?Oïa§ ? @tab niöcbe icf) alfo:

nd)me aufbec Linea Arlthmetica amp;(e fSDdlC bOtt 57.bt§7lf

O nbsp;nbsp;nbsp;o

fOlcf)C aufbjcLineam Sinuum au6 7f.untei’ fïcb/ {lllbC 4f.Angulum b a c.

O nbsp;nbsp;nbsp;o ' .

^ïöönnicbnunbmlïötndefabc io;.3u bemS^imfd bac 45-.addit’c/ fo b^fomme tcb -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- i ^o. foicbc boit

180. fubtrahirt/ 0VCi^ 30. Ang.abc,

2?(i alfö tiod) ubtig bte bntte (gei'fe a b fudjett. 5?e5ttie ba'otvcgen auf bet Linea sinuum bie ?Ö3eite bOn 4f-^iê 30. (lelie fOlcl)e awf bjeLineam Arithme-

O /

ticam aué 7i,untee (t'd)/ fi'nbe f ot. ble Geilen ab.

o ^ nbsp;nbsp;nbsp;©

Obec: 3d) neboie auf bec Linea sinuum bte?ï8etle bon 30-

Ie folcbe auf bie Lineam Arithmeticam aué 57-nntee ftcl^/ fïnbe aud; fOi. bie @eden a b. VidcFig.aoo.

IJ. ïDamt öii cinern OiHttPffwtncfltc^tcnTriangul 2, Geiten «nt) etn fcfeaeffei* VDmcfel / tceli^er amp;er cinen Geiten Qer-gen übet ligt / bePanbt gegeben werben / wienbsp;ift bao «beige ju fïnben^

E. g. Öbiger (lumpfftbtncfltcbict Triangui abc fet)e ivtebee gegeben/

bawn bieGeilm a c c^y. «nb b c 71. wgt;ie aucb bec gegen ubeeligenbe fcbaef:

fe ?ö3incfd b a c 4f, befanbt fep, 3(1 bie SiOQ / wi( bgé ubtige ju fïnben?

3 nbsp;nbsp;nbsp;©‘lilted

ocr page 202

:j74 nbsp;nbsp;nbsp;neucrfunamp;citetr

fucl^e k^ ben fïöincfel / wnb (ïcUe bic üïed^nunö nlfö dtt-:

o

ut latus b c 71. nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L, I.gfiaiS.

O

adSinum Anguli b a c 45. nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L» 5,84948-

O

ha Iatu$ a C 57* nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- L,

I i.8362f.

. * nbsp;nbsp;nbsp;9 ---

ad Sinum Anguli quaefitum a b c 7f. vel Compl. lOf, ? L. 5.58459.

51uf bem 501a§ ;= @lab maebe kb eö alfo:

3cb tiebtne auf bet: Linca Arhhmetica bie nbsp;nbsp;nbsp;ÖOn 71- bi^ 97. Ihlte

o nbsp;nbsp;nbsp;.0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

fokbe ciiif bi'eUneamSinuum oué 4f, ubet fi'cb/ fiHbe 7f. biefebon igo.fub-

o

uahift / weken bec fSDittCfel a b c jïumplftfl / 0ve|l lOf, Angulus abc.

o

Sbcï bekte saSincEel ijl leiebf .^u fïnben : Scb addire lOf. benfSöincfel

a b c JU 4f,betn^incEel b a c , .tbut Ifo. son I.SO, fubtrahhf / ce(ïkt 30, ber ^SöincEei a c b.

311 nocl) ubrig bic@eife a b ju fucben y bi§ eetbne kb alfo.:

5.84548*

A 9'65857. L. i.gfiad.

ut Sinus Anguli b a c 45-.

O

ad Sinum Anguli a C b 30.

O

ita latui b c 71.

_ 1 i.yyoag.

X. i.7007;.

ad latusquaefitum a b fo. a.

5(uf bem 0)iag#©tflb,macbe leb eé alfö:

3cb nebme nuf bee Linca sinuum bje?£öekebon 30, bi§ 4^. flelle folebe nuf bie x-incara Arithmeticam nné 71. lintei: ft'^ / fïnbe f o», bie 0eite a b.

Ober;

ocr page 203

)7S

L. 5gt;.58494*

A-.

i-98g7'7-

»i-68f74. L. 1,70080,

ïrra0^0taK

öbéc burcö bie DvecOnung alfo r

c nbsp;nbsp;nbsp;o

titSinu* Anguli a b c lOf^ vel Compl, yj-,

O

adSinum Angulj a c b 30. nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

ita latui a c 57. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

ad latui oppofitom quafitum a b lt;jOx,

2fuf bcm @t«b operite jcl) alfo;;

00

nef)ttie auf bec Linea sinuum bieöOtt 30. bt{j 7f. (lelie folcl)e

Ollfbie Lineatn Arithracticam aué'97; imtee ficb / Pnbe fo», bie nbsp;nbsp;nbsp;^ b.

Vide Fig.zoo,

;5, VDann ait cinciiï 0umpfftt?mcflichten Triangul 2,Geiten untgt; ein bav^wifcfeen Ugenbev fc^avffecïDincfel beïan^tnbsp;gegeben voetben / tt»ie tjï bas ubrige ju ^nben %

E, g. öbigee(lumplftvtncFIicbfef Xriangui abc fepe n?iebet; gegeben / bcir^

O nbsp;nbsp;nbsp;O

m bie 0eiten a c 97.. b c 71. unb ber barpifeben ligenbe fcbaeffe Slöinctel a c b 30. beFcinbt fepn. bie Seag nad; bem ubeigen ?

@r(Kicb laffe idb aué bemSCDincfel abc ein'Perpendicuiumauf bieBafin

O*

a c fallen / folcbeéjiffb d, baemit gibf b d c einen Anguium reaum pon 90, ^terawf (lelie icb bie Died^nung alfo an:

O

utSinus totus b d c 90. nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- Z.io.ooooa,

o

ad latus oppofitudi b c yr. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- X, i.SfiaA,

O

itaSinu$ Anguli b c d 30. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- X. 9.69897.

ii.5roa3.

ad latus quaefitum b d 3ff- - nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- X, i.j’;oa3.

SlMf

ocr page 204

)7ö nbsp;nbsp;nbsp;rieu^etfunbencc

2(uf bctti j @fat) opcnï'e ici^ alfo:

nef)me CSUf beï Linea Sinuum bte fjöcite ÖOrt 30. b{§ 90, folcFje

o nbsp;nbsp;nbsp;o /

(Jljf bieUneam Arithmeticam aUÖ 71. Utlfél' ftcf)/ fïnbe 3 f r, biC @CitCn OÖCC

00

baé Perpendiculum b d. SSSötttt icb tlUt] 30. bOtt 90. üibtrahh'e/ teftk't An-

gulu5 d b c éo. 4)tei‘auf fudx tcO bie ©eite d c, unb recl)tte cé a(fo:

o

utSinu! totus b d c 90, nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L.IO.OOOOO,

O

ad ïatus oppofitum b c 71. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- L. t.gfiad.

O

itaSinui Anguli d b c éo. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 9.937f3.

11.78879.

ad latuï qusefitum d c 615. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 1.73879.

2iuf bcm?D)a^^©tab mac^je iel) (ê affo:

o nbsp;nbsp;nbsp;o

3icb nebttiê ciuf bci’ Linea sinuum bie22öctte bötl 90. bi§ 60. (tetlc fö(cb(

o nbsp;nbsp;nbsp;o ^

auf bie Lincam Arlthmeticam aué 71. lintei' (i'd) / pnbe 61 r. blC ©eite d c,

O nbsp;nbsp;nbsp;0/

folcI)e öon bet gangen Bad 97. fubtrahiïf / 9vefl 3ff. Batu$ a d. 995etlett mm a d unb b d cinanbei* gleicb fc^n / fo folget / bag beebe SOÖincf'cl bad

o

unb a b d nuef) einanbet: gleicf) fet;n / unb bcebe 90. paften t {^aibkve a(fo 90. gibt 4f. Anguius d a b unb a b d. Slöunn iclamp; nun ben SÖBincfel a b d 4f.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

JUbeniSCÖincfeld b c 60. addite/ gnbelof.Anguium abc, bacmiffepnb olie 3.?83incfel befanbt. alfo notb ubi'ig bie brille ©eiten a b ju fueben/nbsp;fokl)eö gefcl^iebet bureb bieülccbnimg alfo:

Ut Sinus Anguli b a c 4f.

O

ad latus oppofitum b c 71*

O

ha Sinus Anguli a cb 30. ad latus qusfitum a b f02.


L. 9.84948. L. i.Sfiaé.nbsp;L, 9.69897.


I I.ff023.


h. I.7007f.

5|Uf


ocr page 205

VlTö|};0tab. nbsp;nbsp;nbsp;J77

Siuf bcm nbsp;nbsp;nbsp;operirc icf) alfo:

O nbsp;nbsp;nbsp;O

3cl) ne^nie «ufbec Unea siauum i)ie22öetfc öon 4f 6i§ 30. j]eIIefo!c^Cfiuf

tgt;jeLineam Arithrneticam au^ 71, Utlter jlcT)/fi'namp;C f Oi, tgt;ie @citai a b*

Oöcï ölfb biivcl} hH 9ïecf)itun9:

utSirius Anguli b ac 45. ad latus oppofitum b d 3}'p.

O

icaSinus totus Aagiili a d b 90.

- nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£», 5.84948»

- nbsp;nbsp;nbsp;“nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1.8 ƒ f

- nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Zgt;. 10.00000.

L. r I. 8f'2^-

L. 2,7007;.

ad latu! quaefitum a b joi. . nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

2luf bmi ^]a§#@tab operire icb alfo:

^0,0

nef)ni? auf bei’ Linea sinuum nbsp;nbsp;nbsp;bon 4;.^^ 90. (te((e foIcf)e

auf bic Liaeam Arithireticam OUÖ 9 f 5. ubcC ftcl) / (ïllbc fOz.bie @dtC a b, VJ-de Fig. 200,

Ober fiuf eine önbere ^eig bie 5ötncfe( ju fucbeo:

3cbaddire bepbc@eifcrt ac 97.

unb b c yu (gumn'a 166.

bie @eite

bje Differenz,

gcrncr fubtrahicc tcl) uucl) öon 180. b«n brfcinbten ?03inc^cl acb 30.

»^ei'nöcO fucbe icb ibre Differenz, unb fubtrahïre bon ber @ci^e^t a c 97.

' c 71.

26.

5ve(ï ifPt_(bIcbc^albicrt/

tbuf 7;. Tangens.

.felerauf (ïcKc icb bicDvecbuung aïfo ait:

utSunima latcrum 168.

ocr page 206

)78 nbsp;nbsp;nbsp;5rteu ^ cïfunbencr

5(uf bcm nbsp;nbsp;nbsp;operitc jrf) alfo: 3^0 nebm^ mif becLinea Aruh-

metica bie5Ö3citf ÖOn^e.bi^ lÊg, (IcUc fOlcbe ÖUf bic LineamTangentium auó o*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

4f.unfci; (ic|)/ fïnbe 8. fo. bcrnacb nebmc ic’b^'on bcc Unea Tangentium bic ^eitc ÏCn 4f.bi§ 7f. (icllcfolcbc aué S.fo.ubci'fl'rb/finbc SO.bcnTangentem..

'Addicc ölfo bic gcfimbcnc 30.

ibut Angulus abc

fJCaiin i(b abcr m bic gcfuitbcnc #

O^cfiiïf Angulus c a b

d

lOf,

a

7r-

o

30, fubtrahicc/ 4f. Vide Fig. 200.

jy.VDann an emcmOumpff^ttiiiKfltc^tcn Triangul amp;cr fïiimpffit lPC)mcfel mit b)en z.Sciten / wclcfec öenfclben befcbUcffen/nbsp;beïanbt feyn/ n?ie tft bas ubiige ju finbcn ?

E» g. Cbigec Iriangul abc fe^gt;e tt)icbci’ gegcbcn/ baran bic (gcitc a b f02^

unb bc 7°. unb bcr barjvvifcbcn (igcnbe (iumpffc SCBincfcl abc lo^.bcFflnbt fctgt;n/ fragf jl'cb^/ wie baé ubrige jufinben?

5il(f)icï fan iel) bic @citc a b oberb c m bic Bafin geiten (ajfen. ^ann iel) nun bic ©cite a b jOb Bafin nebme/unb folcl)c burej^ cinc blinbc Lineam ccimtgccc/

bflé Perpendiculum aU0 c in d fallCtt InflfC/fo i(ï b d c bcc Angulus redlus 50, unb onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

ebdy;. baé Compliment DOn lOf. bcC bcittCSOCincfcI igt;cd gibt ftcf) fclb(ÏCn,

O nbsp;nbsp;nbsp;önbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

SCnnnidb nun 7f. öon 9o.fubtrah)fc/0ivc|l i y. Angulus bed» .^icwuf jlcUc ieb bicDïccbnung alfo:

10.00000. I. 9,41199.

L. i.8nt-d. 11. r lt;f4i j.

1.1.2641;;^

«lllf

ut Sinus totus Anguli b d c 90.

o

ad Sinum Anguli bed i j. o

ita latus b c 71.

ad latus.^nxlituni b 4 18.3, g»

ocr page 207

Vna0 ï^Gtab. nbsp;nbsp;nbsp;)7^

2(uf beiti nbsp;nbsp;nbsp;opetice ic^» a((b : 3clgt; »ief)mc auf bcï ünea sinuum

O o nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

bjeSSJcite ÖOn S°-N§ If. lïct(e|OlCl)eaufamp;teLineacn Arithmeticamaué 7T.Un*

o / //

tcv |tcf) / finbe l 8 3 «. hcui a d. gcrnci: fud)e icfgt; tgt;aé perpsndiculum C d afl'ö t


ut Sinus totus Anguli b d c po.

o

ad latus oppolitum b c 7t.

o

ita Sinus Anguli d b c 7')*.


L.ió'. ooooo, L. i.8jii8.

L, p. p84P4-

11. 8302.0,


o / II

ad latus qusïitum cd ó S S 8.


L. i.Sjöio.

operire tcïgt; alfö: 3d) nef)me auf DeïUnea sinuum

CO nbsp;nbsp;nbsp;O

bic Slöcite S)Dn 90,bi§7f. |Me fCgt;ld)C auf biêLineam Arichmetita 13 611^71.un^

om

Ut fïd) / finbc 6 8 f 8.t);e Geiten c d. ?ïöeilen nttn We Geife a d unt) c d ein# anoec gan^ gleid)/ fofofget/ Dag We SSBincfeldacunDacdcmanDetaud)gleid)

fcijcn/ imD be^De tn 9od)a!ten/fo igciu Donbenben 4?. fubtrahi-

00 nbsp;nbsp;nbsp;o

re alfO Den SOGindel b c d l f. DOn 4f. 0vC|t Angulus a c b j o. unD Angulus b a c

4f. Davm't fetgt;nD a(fo Die SDSincfei gefunDen.

3d nod) ubi’ig Die Geife a c ju fucbcn/ f)ietauf fpi’ed)e id):

L. 9, 84948.


ut Sinus Anguli a c b 45.

o /11

ad latus oppofitum a d ó 8 5 S-

o

ita Sinus totus.AnguIi b d c 90.

o I II

ad latus qusefitum a c 9700.


L. 3. Sjdip.

L. I o. ooooo.


13.83519.


L. 3. 98771.

2iuf Dem5?sU§^@wbopcrii'et(l) alfo: 3d) nebme auf Der Unea sinuum

0 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o///

DieS03itte nbsp;nbsp;nbsp;90, geile-fWcbe auf Die Lineam Arithmeticam aué 68rg.

uber gd) / gnDe 97. Die Geiten a c. ODct alfo:

o

ut Sinus Anguli a c b4f.


ad latus oppofitum b c 71.

O nbsp;nbsp;nbsp;o

itaSinus Anguliabc loj-vel Compliment 75.


ad latus quxfitum a c 97.


L. 9.84948. r. 1.8512.6.nbsp;L. 9-98494.

87 6lo. i. 1.98071.


2(uf


ocr page 208

)So nbsp;nbsp;nbsp;t7eu ^ cvfunt)eiter

5(uf betti 0}}a§^@tab operire ici; aifo: 3d) ncf}iiic atif bec Linci sinuum

o o nbsp;nbsp;nbsp;ö

bieSCBeitCÖOn 4f*bl§7f- fïelie f»(d)C auf bicLineauArithmcticamaUéyi^UbeC

O

fïd)/ fïrtbe 97.bie@eiten a c, vide Fig. 201.

èaflfe tcf)abci’ b(e@cifen c ecrbicBafin geiten / fo ctlangerc idb folcI)e mit einec blinbenLin»a, unb fade aué a tinéPerpcndiculum a d, fo befomme

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

tcf) ben Anguium reciiimadbpo. unb Angui'um abd 7f. luannid)bann7f*

o nbsp;nbsp;nbsp;o

i)on 50,fubtrahice/ 3ic{i if.Angulus bad, .^jccauf fprecr)e id) alfö:

L. lo.ooooo.

L. 1. 70070, L. 9.41199,

ut Sinus totus Anguli a U b 90.

0/


ad lanis oppofitum a b yo2.

, nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

ita Sinas Anguli b a d ij.

II. 11369.

ad latus qujefitam d^b^ 3. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 2.11359.

2(nfbcm?0?a§?@tcib open’re icbalfo: 3c5 nebme aufbee Linea sinuum

0 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

bie?!S3fit^ bOn 50. bi§ If. (ïcKe folcbij ouf bie Lineam Arithmetkam Ollé fOi.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

«ntecjïdb/ fïnbe 1 g.bietSeite bd, folcf)e addieeid) 5U7i.a(ébeeBafin bc,gibt

84, lacus c d.

3ecneï fudbe id) bie ©cite a d alfo / unb fpi‘ed)C:

L.io.ooooo. X. 2.70070,nbsp;L. 9.98494.nbsp;12.68164.nbsp;68164.

HtSinuï torus Anguli a d c 90.

ad latus oppofitum a b 50a.

O

ita Sinus Anguli a b d 75.

ad latus qnafitum ad 485'. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

2luf bem 0)?a§gt;=©tflb niad)e ic^ e6 alfo:

o nbsp;nbsp;nbsp;o

3cb ne^nic auf bee Linea sinuum bic SÖBeite bon 90. bi§ 7f. (ieöe fokl^c

0/ nbsp;nbsp;nbsp;0/

auf bie Lmeam Arichmeticam C1U6 1 O i. UUteC fi'd) / finbe 4 8 f, bic^CitC ad.

geenee fudbe kib ben ?!C8incfeI a c d, unb fpv’ed)e affo;

ut latus

ocr page 209

J8)

L. 2.92428.

Z. lO.OCCOO.

z, 2.68 f 74-

or

ut latui c d 840. nbsp;nbsp;nbsp;•

ad Radium velSinum totum, o /

ita latui a d 48f. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

i2.68f74-


ad Tangentem Anguli qua:fiti a c d 30,

3{uf bem9}ïa§?@tab opcrice idb


L. 9.76146.


HCbtnC duf Déc Linea Arithmctica t)ic nbsp;nbsp;nbsp;ÖOÖ 84* bi§ 4 8 r.

o nbsp;nbsp;nbsp;®

fiö(damp;e auf bic Lineam Tangentium aUé !4f, a(0 bem Radio, UnfCï ftcb/ ptlbe 30* Angulum a c d.

bntfe@eite a c fucl^e tcb alfo/ unb fptecbe:

Z. 9-69897.

Z. 2.68f74-Z.io. 00000.

utSinus Anguli a cd 30. nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

0/

ad latus oppofitum a d 48f. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

o

itaSinus totus Anguli a d C90. nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

12. 68 gt;-74.


ad latus qusfitum a c 97. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- Z. 2,98677.

?tufbcm9}?a§;@tab opericetcb alfo: nbsp;nbsp;nbsp;nebtticauf bCCLineaSinuum

00 nbsp;nbsp;nbsp;of

bieSCBctte oon 30, big 90. fielle folcbe auf bicLineam Arithmeticam aU048 j.

o

wbcc fid) / nbsp;nbsp;nbsp;97. bie @dte a c.

000

Obec alfo: nbsp;nbsp;nbsp;addire becbe ?50indcl b a d i ƒ. unb c a b 4f. befomme 6o.

barauf fpcccbe kb alfo ;

z. 1.92428. z. IO. 00000^nbsp;11.92428.

I.9867f.

51uf

w

ut Sinus Anguli d a c do. ad latus oppofitum a d 84.

O

itaSinus totus Anguli adc90. ad latus quaefitum ac 97.

ocr page 210

382 nbsp;nbsp;nbsp;tXeüf cvfuiiö«i«r

2(uf bcm nbsp;nbsp;nbsp;operttc ic^XIlfO': 3cf)11tf)mcaijf bCCLineaStnuum

o nbsp;nbsp;nbsp;o.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

t)ieSÖ3t.nte t)oii 90. bt§ 60. (ïcllc fold)e auf bie Lincam Aruhmetkam auö 84*

o .

ubo; OcO / fïinbe 97. bte @ctte a c.

icb (ieHeiJte DïccBnuttö öffo :

O

ut SÏQUS Anguli aqb 30, nbsp;nbsp;nbsp;, -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 9. 6'9897.

0/

ad latus oppofitum a b f 02. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- L» 2, 70070.

9 nbsp;nbsp;nbsp;O

itaSinus Anguli a b c 105. vel Gompl.yj'. - L. 9. 98494.

I z. 68 ƒ64.

ad latus quaefitum a c 97. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L, 2.98607.

21uf bcm 9)?#(gtab open're icljalfo: 3d) nc()mc öuf bcfLineaSiauum

0 nbsp;nbsp;nbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o /

biC?£öt'ite bon. 30. bt^ 75quot;. IteBe folcI)C nuf bie Lincam Arithmeticam dUÖ fO»,

o

ubcc ficl) / fïnbe 97. Die ^ c.

Ober nlfö:

O

utSinus Anguli b a c 4f.^ nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 9. 8494,8.

ad latus oppofitum b0 71. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. L.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

itaSinus Anguli a b c lOf. rclCompl.75. - nbsp;nbsp;nbsp;. L. 9.98494.

II. 83620.

•-X nbsp;nbsp;nbsp;--- -I

ad latus quaefitura a c 97. nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L. 1,98072.

5(uf bem ?ü]a§^@tab mnc^e icb eé alfo: 3d) tie^itie nuf ber Linca sinuum

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q

bie 533ette bOn 4f. bi§ ys- (ïelle fo!d)e auf bie Liaeam Arithmeticans nué 71.

o

fiber ftcb / jirtbe 97* bie@eite a c. vidcFig.202.

)8. ÏDann an etnem jïumpffwincfUc^tcn Triangul alle s.Seiten beHantgt;t gct^eben teerbcn / wie feynbnbsp;bie ïpinjel $u finben ?

E.gObj#

ocr page 211

tTTa0^0tab»

E, g. Obigei; flutiipjfh)tncflicl)tec Triangul abc f(t)t tvicbci' gegeten/

börort bi'e ©effen a b 502. a c 97. unb bcyi. befflnbtfetjnb. tiegi-nö/ ttgt;ie oie S83incfel foHen gefimben n^eeben ?

Slütiee wil iel) a b t)or bie Bafin geiten iaflén / fo!d)e erldngere iet wit einet blinben ünea , unb fdtie eiué c bctöPcrpendiculum cci auf biePafm ad,

o

bötttit beFe»itittie iel) ben Anguium reclum b d c 90. ?f?un niit^ iel) wiffen / tt)ie lang bic blinbe Linea b d fepe ? ©o «juadrire iet alle 3.@eiten / unb nctme

O

pon bet Linea Atichmetka bic fJBeitC t)Cgt;n l. big 97., duplil’C / bUi^ ifï / flclic

O nbsp;nbsp;nbsp;o

folete gué 97. óbet |tef)/ finbe 94=?. baé Quadrat bet ©citen a c, ternact

c nbsp;nbsp;nbsp;o

netwc ief) bie SCBeite öon i. big 7,. dupike fokte / fïnbe f04,. baé Quadrat

0/

ber ©eiten b c. gernec netme iet bie fSBeite oon i. big s o*, duplitc folctc/f

^ .

finbe 2f 20. baé Quadrat bet ©eiten. a b.

QSecbeQuadrata bei:©citen a b ayzo.

unb bet ©eiten b c f041. addirf/

ftut # 7féi.

gettiet fubtrahite iet ÖOn bent Quadrat a c 9409. bie©uwma bet beeben e^uadraten a b unb b c 7^61.

Üiefï # 1848.

o / nbsp;nbsp;nbsp;o /

^ernaet duplite iet bie Bafin » b poa, gibf xoo4.,dividire fokte in 1848.^ baé ip / ift n^^we auf bet Linea Arithmetica bicfïCeite bon I. big 10 04-

0/

(lelie fokte aué ig^s.. untet (t'ct/ gnbe i * 4. bie ©eite b .d» ^ietauf (lelle'iclgt; ;bie Diectnung alfo an:

o /

L. z.

L. 10.00000^

L. z. a648igt; ia.z^48i.

ut latus b c 710*

o

ad Sinuin totum Aoguli b d c 90.

0/

ita laws b d 184»

auf

ad Sinura qusefitura Anguli b C d ip.

ocr page 212

......''

......''

m

XXt\x f erfunbencr

5{uf amp;eni 031a§^(Sfal) openre ic^ alfo: ^cf) nef)me öoti bec Linea-Arhh-

00/ nbsp;nbsp;nbsp;o

mctica bie SCO^tfe ÖOn 71. bl§ l 8 4. {ïelle fDlcbe Ciuf bie Lineam Sinuum aué 5»o.

o nbsp;nbsp;nbsp;00

untec (tel) / (iinbe if. Angulum bed, folcf)e Ö.on 90. rubtrahivt / 0ïe(ï 7f.

o nbsp;nbsp;nbsp;Q

Angulus d bc, biefeÖbtt 180. fubtrahirt/ Oïefï iOf, Angulusobeufus abc.

^un fepnb bie ubrtge bei;be ?ö3tncfel folgenbö (eicl)t(icf) ju ftnben/ tvic

O

oben gclef)t‘t/ alé: nef)mc bon becLinca Arichmcticaamp;ieJSDeifebon 97.bi§

o nbsp;nbsp;nbsp;'Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

71. (ïelle folebewf bic Lineam sinuum au^ 7f.alb bCttl Compliment öOn lOf.

O

«ntec (tcb / ftnbe 4r- Angulum b a c. Ober: nbsp;nbsp;nbsp;nebme üon ber Linea Arlth-

00/ nbsp;nbsp;nbsp;o

metica bie?£3eit^ bOn 57.bi§ fo*. (ïelle f0lcl)e auf bic Lineam sinuum guö 7)'.

o nbsp;nbsp;nbsp;o

wnïer (ld) / (ttibc 30. Angulum acb , tljatltl id) nun biefen 5U lOf, Angulum

o nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

abc addire/ niad)t 13Sgt; fcgt;ld)e bOn 180, fubtiahire/ 0\c(ï 4f, Angulus bac, VideFig. zoj.

ït)il alfo I)tcantt mctntï)ei-cfletn geenbiget l)aben/ biefeo eintge t?on 6em gcncigtcn .Sefev begel)ucnöe / ba^ cr mieb tgt;oi*nbsp;entfebulbigct baltc / ïoanti niebt alles nacb fetnem ‘üerlangciinbsp;üorget^cUet unb beft^neben / tn 23etracbtung / Oaf) ee obnenbsp;öï^/vDïbcr meme cr|ïe(Bieban(fen/imtei' ber^anb t3?eïtlduff;?nbsp;tïgcb ïöorben. 2)a* abev/ ^tniger 0(1gt;CC / fage icb bemu?nbsp;tl)tgen unb fcbulbïgen Oancf / oor bic unoerbiente 0nabc /nbsp;VDclcbc Ou inir JU biefer inciner 2lrbcit oerliebcn / bitte Oicbnbsp;oon ^crQcn/Ou rooUcfï ferner mcinCbun unb^lrbcitcit fccg#nbsp;nen / bamit bein 0ro0indcbtigfïer XTlamc gepreifet/ unb meiitnbsp;Xr^ebe» ^ Vnenfeb gebeffert toerbe / tnclcb^s ctnignbsp;unb allcin metner l^lrbcit Sweef ijï unb

^ ^

ocr page 213

Chont?


I Cb


U '4‘^^NCt) o o o o o o


ZoÜ- ^


xjixp:


I FM I ITT


J.1


TJiin:


t:i3i


•-ip'j.-:)


2.011-


T.'.i I I I I n-r


'*^1 , ^

i:f3zm:±xzio


i

X3ZEii^n.~r7r.:


TTTl ^rT~TT

T~rrTt'i I I 'r

L i nbsp;nbsp;nbsp;. ' 1 ' r ¦' 1 ' 1 ' 1 ' 1 ' 1 ' 1 '

1‘ TT'TnT'l'TT'

1 1 rn1 1 1 1

1 ITTTTTTT

OModToi Zo'^.

fO nbsp;nbsp;nbsp;ot ^

^ nbsp;nbsp;nbsp;ceVi)*;-»

o

' nbsp;nbsp;nbsp;t3

o

1 nbsp;nbsp;nbsp;(jj

o

1

O

6t nbsp;nbsp;nbsp;-j oa Va o


JT


to

. 1

1

i rT^T rn^

~r

TJZL'i-

1 1


rmiD^Ti^iTiipjixrnTipTm:

I


nLizcd


TiJiTynni


_____


CyluzcLe-r: Zoll\


uziinzi


xznnzi:


Till i-n-rr


xxndiLErn


¦ nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

rm-h'i I rt-TT-rrii nTti.TntT]n 1111 rl-


I ;...I-.L.:

- ¦ nbsp;nbsp;nbsp;L ^-T-rTTTTT] nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f ! I [“

j O-1 rxrzz:

n-'rrTTTTTquot;

T11111 111 rrn 111111

Tiii|iiiirmi|T!i!iiiii|i!r TTTïïTmrnTrTi-m

Cubic’.ZoU- '' nbsp;nbsp;nbsp;^ o, ^e,|nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

f

' 8

C)

o

r-‘T lt;5f

oi nbsp;nbsp;nbsp;Qnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;§1

oi nbsp;nbsp;nbsp;onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0.0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S

'^'^rtLhrr-L'- \ nbsp;nbsp;nbsp;p

1 ^

K

1 , 1

1 nbsp;nbsp;nbsp;1 CC

' to| nbsp;nbsp;nbsp;^

1 nbsp;nbsp;nbsp;o|nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

1 nbsp;nbsp;nbsp;^1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i o

, ¦N»! co'? nbsp;nbsp;nbsp;s

° 1 nbsp;nbsp;nbsp;o IQ

iiiiiiiiTifTrTiïTïïiiïïTïïn üjiliiii

1 rn ri~rrT-r'

1 1 1 1 1 1 1 rn

M 11 1 11 1 M

11111 mTrrTTTTTrn^

Tifiiïiïiniiiliiii

mÉn

iiiilnii

iT-i 1 1 r-rTTZiziiTn iTtTrm

i!Tn±mïiiiiiinir

! 1.111,1111

tgt;t


.1.1 nbsp;nbsp;nbsp;Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 T'

—1 1 TT r

¦| 1 1 1 r

rTTTTjiuirTmir

Tim

TÏÏIT

XITF

1 nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 1 1 r' 1 1 1

-rrTTTTTTr

mrprr

TTipirr-

1

ïjSvn-; nbsp;nbsp;nbsp;'^1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;?

(j)

tl»l nbsp;nbsp;nbsp;ISsInbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sgt;

i_

Cb

O

1 nbsp;nbsp;nbsp;iO

1 6*

'0

nirpm'

o

JL)-Sar^:

4^

Cb

O

d) nbsp;nbsp;nbsp;üj

o nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o!onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

2quot; 1,0

è 4

1 .J--. nbsp;nbsp;nbsp;,

H LXJ^^

T—T'n' r~T~

xrT'm~

xnni

mn

nm

TTiTT

XTTII .r 1 1 11 II r:izi=L-i-L±_i_Lmj:

mrrrfTir~r

zrnn

''¦a

Co

6t

Ci

T nbsp;nbsp;nbsp;Oi Q\* I o


o,


Nr


Ui_|_


¦n-


T^


Od


-nI


'Tl


öt


ocr page 214
ocr page 215
ocr page 216
ocr page 217
ocr page 218
ocr page 219
ocr page 220
ocr page 221

»

%ooj^

^ o

o

—rJ--*


ocr page 222
ocr page 223
ocr page 224
ocr page 225
ocr page 226
ocr page 227
ocr page 228
ocr page 229
ocr page 230
ocr page 231
ocr page 232
ocr page 233
ocr page 234
ocr page 235


\ !?;■




ocr page 236

ocr page 237
ocr page 238




ocr page 239


\


■ i



, 'f






ocr page 240