*V

pan IEL ROGERSIVS

AD THEATRVM QRBIS, Abrahami Ortelii, denvonbsp;ab Audore recognitum.

V E R A i^itUY nbsp;nbsp;nbsp;cfl SenccA

Et cvcra efi ^pttis [eeuta fides.

{ait) lt;vmktyferos diqt^mdo fuh mnosi Laxdit remm lt;rummU cum Ocemmi,

Atquc ingcns fateat tellus y êr detegut orhes Eu^^e nouos Tjfhü reöioY in Heimoniu'

Nee nbsp;nbsp;nbsp;dióia fmt,fit terrk njltimu Thjle.

Sic uit'- en lt;uuti6 njerhu fecutu fides,

EmeYseïe fret o nuf er nouu re^nu fuh AuJïyój KuYu^ue nonföils concelehrutu honk,nbsp;fum^ue fuas njrhesynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iu^ut Americu dotes,

Mugeüunu fum cui [oyoy uddit of es,

Nemfe mum frifio eflorhi juferudditm orbky Et non hu, aliu fideru fede micunt,

Lum frimu efi Senecu Vejfucci efl uit er u: lt;^utes Ille j YUtum fecit lt;ruutk at ifie fidem,

Tertia, cju/zfulmus, Orteli, ^incit lt;rvtYafi^ue,

Efi tuu 5 ipi Ehoehi celfu fer afiru comesy Singula defiiciens difiinxtf rite tuheükinbsp;Humunk af tuns njfihds orhk ofm,

^mmortale deern naöii tres: cdqs colet orhk, flli dum cvefira fiabit ab arte decus.

¦ ’lt;:'i

n ¦gt;'

V.

P H I L I P P o AVSTRIAGOnbsp;CAROLI V AVG.

R O M I M P INDIARVM HISPAnbsp;NIARVMQ^ETG REnbsp;GL OMNIVM AE TAnbsp;TVM ET TOTIVnbsp;ORBIS AMPLISSI

IMPERII MO N A R G H AE

A B RA HA M V S O RT E LIV Snbsp;ANTVERPIANVSnbsp;EIVS MAIESTATISnbsp;GEOGRAPHVS DEDnbsp;GONSEGRATQ^

A 2

A D O LPHI MEKE RCHI

BRVGENSIS L

r'A-EriAlA E'KATostIXOS FRONTISPIciInbsp;E X P L I C A T I o.

M M E N s A M Tem molem.rvfifltque rneam Ocemi, totoSr m amp;(pore terr^,nbsp;Scripomm multi weterum multteperecmtumnbsp;Ingenio frdjimti rerum diuite cenjunbsp;Huöienm ug^re^i ^ tri^lices tmtummoio ^artesnbsp;fuuemre Orhis, ^uae nee de[crihere flene,

Fojfe datum efi. Noftro id longe feliem avo FrAptit O RT ELI VS multomaiorihm aufis:

O R T E LIV s, quem epadrijugo fupr ma, curru Fhoehm Apllo cvehi feeum dcdit, unde meent esnbsp;Luïtraret terras cireumfufumque frofundum,

JHine oUi F hoehujn, (^ui conjj)icit omnia y por jus \gnota6y aliopnitm pnitujque fab Orhisnbsp;Axefitas monjiraJlepagaSyfoUjciae reuëiasnbsp;quot;fndigenü, Orhémque novum ygenteje^ue^ ^irófejuenbsp;Detexip ferunt, mundicpe areana remoti.

^üe igitur fiudiis ipo eonfulat^ hoece TheaTrvM Orbis t E R R A R V M toti eommunkaPOrU,nbsp;quo non weterum er tor es, ineertave traditnbsp;Somniayfedtripde ex ipo eertifima lt;uifa,

Quóque mask mirere, trihmjupraddidit Orhis Fartihuó hie binas alias, quas nemo piorumnbsp;Vel ^ando audierat. Frontem folum adfjice libriynbsp;^nvenies etiam quodte pióiura doeehit,

Aree fedet jumrnajoUo Kegina fuperho.

E V R o p E 5 cups lt;viridk fafiigia lambit Fampinm^Sr dulei ruitufeeunda racemo,

(ü\(am colit Europe Bacehum, Bacchus colit illam) Dextratnanus feeptrum gejiatyclavumque Jiniflieanbsp;Admotum jphAra, caput e§f infigne corona^

JAlac reliquis Nymphis excelfior omnihpu una eït»

Et laity aujpkihm quondam nfi^rkihm armis,

Roma, tuis ^fnes porrexit adufque calentem ^n Eihyecm, inque Afiam^ divijojque or be quot;BritannoSinbsp;Eyju Sr imperium proferre Hijjania nupernbsp;AuJUi per ignotum pdagus nova regna, novSfqm

\nvenit

invmkfo^dos^ (ftii mmc N'6vus orbis Adf^m'kdextm Asi A m f^lmdidaEmnbsp;Tot It nit n gommis gt; totpt eft ormtet lapllis.nbsp;Hacmamhmfle^am turuheneoientis ftcevYftmnbsp;Oftent (St, myrrh ()tm redolens,ftft^en^ ftmvem:

Etgummi croteum^ figmentaromutu^ ^ omnes

AJjyrios fucos^ AtubumfVAditm donUé

Africa ^urte diu eft feruóre not Mis ifftt Aethiopffu\prinfmo Ehdèthonte feruftu,nbsp;fnfrenos dum Solis equos eurrumquefutigutnbsp;Igmrm jtiuenu, nee fledere nouit huhenrn^

Ac terru frofmseundentem deprimit uxemi Temens qui tmtos mimo eoneeferit mfuSinbsp;Hme hdet illu eafut rudiis cinBum omne eoruftisinbsp;Ademhrdque prptuum proper nudutucdorem*

At quiu odor at 0 fuduntiu Bdfrma ligno Aegjpns popriefihi njendicut, hac quoqu e Virgonbsp;Bdjumeum dextru rumum pMendit olentem,

fnferiorefolo qmm cernis^ America diBa efii Ojsum nuper lt;zieBmpelugQ Veïftmim mduxnbsp;Vi rapmt, tenero nymphum complexm amove»

^üa ohlita faijcaftique ohlitapudorü,

Nudafedet totum corpus^ nift witta capiUos Elumea^vimiret jfrontem nift Jemma nouretinbsp;Amhirent teretes mfi tintinnahula juras,

Lignea claua oUi in dextra\ qm maölat ohefis Atquefaginatos homines ^ captivdque hellonbsp;Corpora, qua diftifa in frp^a trementia lentisnbsp;Vel torret fiammüi calido njel lixat aheno.

Vel, ft qmndo [amis rabies ftimulat mage^ cruda Et lam cafa feeens, nigroque fiuentia tabonbsp;jM.embra worat, tepidi pauitant fub dentihus artus,nbsp;Carnihm (3^ miferorum 3r ftanj^ine cue fit ur atro'*nbsp;Horrendum facinm cuifu, hgrrendumqae relatu*nbsp;Quid non mpietm defignat barbar a? quid nonnbsp;Contemptus Superum ?

A dficis in Uva foedatum cade vecenti Uumanum caput. En arcum celerejque fagittas,nbsp;Queisfolet, adduBo dum fie Bit cornua nervo,nbsp;Vulnera cert a coir is certdmque infiigere mortem»nbsp;2\döx defejfa hominum cuenatu tradereftomnónbsp;2A.embralt;^olens JeBum' contextum rarius infiarnbsp;EeticuUygemino a palo quern fixit utrimque,nbsp;Conjcenditi texto'que caput reclinat 3r artus. ^

A 5

Hmd fyoml him nïüdtim exferit ultima Nym^he, Vif^im osnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;germs,^emiAm:

TtmcfS fmmui lt;3^ tv am et p des, cvix cognita puck, Httiusamofc diunt Magellam mprfhrttmnbsp;Exftrfijfeyfveto di4m fe commifit ad Au^tram,

Et lt;rüöcitap po de nomine Magellanam.

^Jle eteniin tum forte, wiic(mtiht4A undiipe fiammis, fncpttttftm jemel ad^exit ,{oüemma pfianbsp;'Dnmparat: HmcVirgo multo pffafa rnhorenbsp;Extemplo capHt occulmt yfuruoipe feipfamnbsp;fm^olnit fumo Srfafca caliginis umhrk.

At, ne firs iterUm temere JeJe iüa nfidendam Erstheaty ham fixit memoremphpeUore fiammam,

Andifii ^md prima fiorü tibi pagina monflret SpeBator. ne fifie ocdos hk: infikeporrb,

Atipe Orbem breAbm cvafiam metire taheüis.

Sic poteris tatb regiones ire per omms,

. JgnótdpHe inter longimpa per oppidagentes,

Flamindqae, (Br monies y njalles, maria omnia circum,

Ac pêra^are cvagi qaid^aid capit orbit a mundi.

ORTELIVS ANTVERPIANVS,

regia MAIESTATIS GEOGRA-

PHVS benevolis lectori b vs s. d.

® .

V M omnibus perfped^um Tatis elTe credain, qiiahta fit cognitio-nishiftonammvtilitaSjbenigneLeöor-, equidem mihi perflia^ deo, neminem pjenè ede, modö hiftorias primi^(quod aiuiit) labris giiilaritj, qui nefciat j qiiam necerfaria fit ad eas redtè intelli-geiidas, Geographi^fqtiïE mcritb a quibufdam Hiftoriae oculuSnbsp;appellataed) cognitie. Muka enimin Hiftoriis occurrunt,nenbsp;dicam pzenè ómnia,qua:,nili aliqua locorum cognitione polleaSjnbsp;non fblum intelligi bene non poüuntjVerum etiam contra quamnbsp;debeant nonnnnqnam intellignntur^ vt fit,cum in aliis, turn po-tidimüm in Regum, Imperatorumque expedition ibus, in diuerfis gentium inigrationi-bus S^in clariuimorum virorumdiuerTarumRegionum perluftrationibus, peregrina-¦ ^bufque. Qupdeum experientia ipTadoceat, non eft qubd ego heic latius declarem;nbsp;iq^cvero tam neeeirariaGeogmjphiscop;nitio,vt multiegregij öcdodi viriteftati Tunt^nbsp;^ Tabu lis Geographicis longè tacillime peti addifcique poteft. Atque vbi aliquantu-iumhariimTabularumvfui adfueuerimuSjVelmcdiocrem etiam Geographi^inde co-anitionemadeptiTuerimuS)qu^cunquelegutitur,Tabulis hisquafi rerum quibufdamnbsp;fpeculis nobis ante oculos collocatis, memorias multb diutiuS inh-^reiit. quo fit, vt mmnbsp;demum cum frudtu aliquo,quae legimus,percipere videamur.Ömitto iam,multb iucun -diorem videri, Sc efTe, hifloriarum le£bonem,u Tabulis ob oculos propofitis liceat quadnbsp;praefèntemjt^sgeftasjautlocainquibus geft^ funt intueri. Nam quantoperè iuuemur,nbsp;cum in factis literis Id'aëlitarum iter ex ^gypto per mare rubrum Sc immenfam propènbsp;Tolitudinem in terrain promidam fa(5tum legimus, d Palseftinie Tabula iiifpeéiaj id quadnbsp;prsefèntes videainus • quemuis exifiimo fkpius experiri. C^ïe cum ita dnt, quantoperènbsp;impediaiitiirjtetineanturquejimb retrahantur etiam depè in ipfb curdi, hiftoriarum ftu-diod, facile eft videre, cum vel omnes Regionum defcriptiones non poftint haberi •, vel dnbsp;haberiquidempolTmt,cariores dnt, quam vt quiuispoftit,pratfèrtimcüm plurimi dntnbsp;tenuiorisfoitun2e,coëmere. Multienimfunt,‘qui deledantur quidem Geographiavelnbsp;Corographia,inpnmis verb Tabulis,quied.e Regionum defcriptionibus, delineatio-nibu^ue variae exftant: fed, quoniam aut non habent quod iis comparaudis impendanqnbsp;aut, d quidem habeant tantum, quantiillat v|lere folent, impendere nolunt, ab iis abfti -neut- nee dbi ipdsfatisfaciunt. Sunt etiam qui cum habeant quo emant, emere quam lu-bentifrimèvellent,nid locorum anguftiaobftaret,qub minus lataeChartas explicari Scnbsp;infpicieommodè pofTint. Nam,vt verum fatear,magnasillje èC ampl^e Geographic^nbsp;Chartse conuolutae,non itacommodje funt- nee, cum aliquidfortè legitur, infpebfu faci-. les • Omnes verb ordine parieti expanfas addgere volenti, opus eftet^ non modb amplifd-ma, latifdmaque domo, verum etiam Regio quodamTheatro. H^c ego depenumerbnbsp;expertus, cogitate eoe pijnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ratio inueniri poftèt, hifce,qua2 iam dixi, incommodis, me.,

dendi, vel vt diminuerentur aliquo modo- vel, d deri poffet, vt omnino è medio tollercn^ tut. ac tandem vifum eft, hac ranqnc, quam in hoe libro noftro (cui, vti fperamus,dngu-lifq. optamus, quiuis facile locu inter dios libros dare poterit) obfcruauimus-, deri pofte.

Qub verb intelligas, quid a nobis in hoc Theatro noftro praeftitum dt, quidve de eo tibi fitexpelt;^adum; id tibi heic paucis explicandum efte duxi* Primb,nobis animus fuir

A 4 nbsp;nbsp;nbsp;reprat-

i-cpi'a:fèntaretibi,0[uicquiclin vllisGeographicisautChorogr^phicis Chartis hinc inde tam recenter,quam nuperrimè multis abhinc annis(quo faólum eft,vt earum etiam iiml-txiiunc inuenirinequeant) inliicem eciitis,vnqiiani habueris,vel etiamnum habeas,nbsp;quod vt prarftaremus, hac ratione fumus opus aggreffi. Omniüm Regionum, quarumnbsp;Gcograpnic^e Tabular exflaurfv^nam nobis (quariuidam enim runtplures)noftro iudicionbsp;omnium optimam propofuimus: qnat tametll eiTet aliquando magna éc lata, in earnnbsp;tarnen formam contraximus, vt noftro operi conueniret, ac vno, tota ablblueretur folio:nbsp;vel,quemadmodiUn aliquoties faftum eftjVti videri lieer, vno.continerenturpliires:nbsp;nulla tamèn,ne vel minima re omifra,quie erat in maiore obnia,nuiiavemuratamili qubdnbsp;fa2piiis,quxin primis vix llt;sgi poterant, ea itain noftris expreflerimus, vt legi facilè a quo^nbsp;libet pofTent. Interdum veto, vbiresiplaadmonuit, bc locus tulit,quorundam locorumnbsp;vulgaribus nomimbus aclfcriplimus antiqLia.quod,vti putamus nobis bona ipiorumnbsp;Auaorum venia licuifTedic (peramus,prifcariim hilf oriarum lea:oribus,obreruatoribur-que* fore non ingratnm. In Tabulis, qua: Audorum nomina habent, nihil (vt diximus)nbsp;efta nobis immutatum, exceptis duabus aiit tribus Belgicarum Regionum maritimisnbsp;oris, quas mare, poft, quam ab Andoribus deftriptiones earum editx funt, mulrum mu-tauit,quemadmodum (exempli gratia)in Flandria, è regione Zelandia:, non longè ab op-pido Watervliet, vbimarisbeneficiopoft eius loei defcriptionem editam,Contineiitinbsp;multum accreuit: nos,pro vt hoe tempore is loens eft (accepta eiusTopographia a clarifti-monobiliftimoq.ftemmatebcliterisviro,D.Marco Lavrino, iftius loeiDo-mino)formam, Regionis ipftus hodierni fttus declarandi ftudio, mutauimiis. In aliis verb, qua: nullumhabebant Audoris nomen,fuimus patilb aiidaciores: in quibiis bC mti-tauimus aliquoties pro noftro iudicio quidam,amp; quardani detraximus,amp; quedam. etiamnbsp;nonnunquam, provt res videbatiir poftulare,adiecimus. C^arundam edam Regionum,ad feriem noftram aiiquo modo complendam, iiouas primi pro noftro modulo Ta-bulas confecimus, vt quam pauciftimae, quoad hoe tempore fteri pofter, deeftènt. In iftisnbsp;quas diximus, Audorum nominibus additis, contrahendis, ea fide vft fumus, vt non mo-tib a Ledore nos gratiam fperemus inituros: vertim ab ipfts etiam audoribus. aut ita fal-temegifte,vrneminem meritb puderehuius noftrx,quascunaue etiam eft,poffic,imbnbsp;haneparuam noftram non minusjquam illam magnamprolua bc agnofcere pofllt bCnbsp;habere. Studuimus enimnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipfis A udoribus hoe noftro labore, ft non gratifieari, faltem

non difplicere. Necaliorum hoe tempore mores fumus imitari,qui vt noui aliquid in lu-cem videantur edere,nil faciuntaliud,quam huiufmodi Audorum opera bc labores mu-tare, atque ex bonis farpè aliquid quod bonum non eft, vulgb pro bono venditare, qui-bufdam nuncadiedis, nunc detradis, SC'ipftus Audoris nomine diftimulato, vel appo-ftto fuo, vel fido quopiam, quo nouitatis gratia placeat vulgo, vendique poftit, vtpecu-niam quouis modo corradant. Nos enim infana illa auri fame non fumus ad hunc labo-rem impulft: lednoftraadftudiofos harurnrerumadiuuandos propenfavoluntate^poft-habita omni ex alieno labore vaiia: gloriolse aucupanda: occafione.Quid enim erat opus cum aliorum, qua: extent Tabula:, noftro fatisfacerent operi, nouas facere ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ’

Erunt fortaflis, qui plures in hoe noftro Theatro particulares Regionum defcriptio-nes defiderabunt, (quemadmoduni quiuis nature dudu optabit procul dubio patrix fux defcriptioneni heic extare) verum ij fciant, eas, qu-x hic non habentur, non efle aut •nbsp;noftra negligentia omiftas,aut qubd iis fumptus impendere veriti fuerimus:fèd quianbsp;aut nullas vnquam vidcrimus, aut ad noftras manus nunquam vlla: venerint Qubdnbsp;fi eft quifpiam , qui huiufmodi vel habeat, vel fciat haberi pofTe, eum oratum^amnbsp;atqueenamvelimus,vtnobis earumcopiam faciatj certb promittentes, eas noftro fum-ptu non ftne gratiarum adione, bC honorifica nominis fui mentione , fèparatim ex-fculpendas curaturos, vt huic deinde libro,fuo loco, aut vbi quifque volec, adiunginbsp;poftlnt.

De

• nbsp;nbsp;nbsp;exi^uo njifttrm temfore mmdumy

Bjr^fj tahnlas confuht Orulij,

Omnm cjueis tméi loc ft ficdepmjitytvt iff P^rlufir^ta eadm (Sr [m^ulft cviftt fittestnbsp;Qm non hnmftnApnctrttt lt;vis ar dm mentis?nbsp;fmpohm nut ^Hid non prfioit arte labor?

t nbsp;nbsp;nbsp;¦ quot;i ¦

De ordine quo(^iie in Tabulis bis collocandis a nobis bbrernatö, ratio qüoqiie tibi, candide Ledor, reddenda videtuq vr,j[i (int fortè,quibLis aliter collocari debnifTe videan-tur,iis hac noftra exponendavtl fatisfaciamus,vel nos,qiiod officiumpoftulare vide-batur, (altem excufemus. Primo omnium , Tabulam vniuerfum terrarum Orbemnbsp;complexam exhibemus ^ deinde eius prascipuas parces, veluti funt ^ Europa^ Alia, Africanbsp;Sc America: naturam fecuti, qua lèmper antè, quam partes lint, totum aliquod, cuiusnbsp;illse Enb necelfe eft elTe. His fubiecimus harum partium Engulas Regiones ab Occideiiquot;nbsp;taliore Orbis parte exorli, PtoleniiEum Geographorum Principem, Sc ceteros p^nè om-nesiniitati. Sicque Americas prouincix primoprodeuntréxinBritahnicx inful^,pbllnbsp;Hifpani^, deincle Gallias: Hiiic Germaniam petimus^ cuius F egionibus perluftratis ^ exnbsp;Heluetiatranlimusin Icaliam huic contigiiam, lingulas eius quoqueviluriprouincias;nbsp;Inde in Gr^eciam nauigauimus, vnde in Sclauoniam profedi^ lingulas Prouincias, qui-busvfus elilinguas Sclauonicas, vti funtHungariajTranlïyluania, Polonia, Scandia,Scnbsp;RulTia, perfpeximus. Hoe módo Europa abfoluta, ad Ill;hmuni,qui ed inter fontes Ta-nais, 6c OceanumSeptentrionalem, Europseac Alias terminum vénimus-, eoq. in Aliamnbsp;quam contemplati, in Africam peranguftias, quae liint inter intimum linus Arabici re-celTumjSc Meditérranei maris Sirbóhimlacum, delcehdimus. Vnde per iEgyptum^nbsp;Barbariamque ad fretum Gaditanum peruenimus. quo traiedo, domum, vnde eramusnbsp;egreffi,tandem reuertimur, viatori fimiles, vel peregrinanti cuipiam,qui Nationibus fin-gulis, Sc Regioriibus, longo ordine, quo libi inter fe coniundas fuut, nulla prasterita, per-Fuftratis, tandem, vnde exierat, l^tus atque incolumis rediti

Hadenus de iplis Tabulis-, mine de Tabularum auerfa parte dicemtis*. CJuöniam. vilum nobis eft, ingratum Ledori aut Spedatori fore, foliorum terga ita vacua v^idere 6cnbsp;omnino inania-, ftatuimus ibi lingularum Tabularum bretiem quandam declaratiuncii-lamadfcribere,eodemmodoquoin iplis Tabulis diximus a nobis ede fadum -nulliuSjnbsp;quinobisvfuiÊieriCjnoniineomilfoaut diffimulato. In fine,hide adiecimusomnium^nbsp;quotquotvelnouimus, vel habuimus, Audorum nomina-, è quibus lingularum Regio-num plenior cognitio (fi quilpiam requirat)peri polTité Quapropter Geographias candi-dati habeburit hic, his Audoribus ordine adi^ipis, 6c Audorum Tabularum Geogra-phicarum Catalogo,quem libro prasfiximus,ac nis iplis demüm Tabulis, quandam qüa-fi officinamomni inftrumentorum apparatu inftrudam^èqua,liforlarivel ad librurrinbsp;aliquem,velad R^ionum delcriptionesfibi deefte quippiamlèntiant,Ieui,imb nullönbsp;negotio viderepoftint, vnde id peti queat.

Hxc funt quas purauimusLedori edeindicanda.Supereft^vt finguIosoremüs,riè alio animo hunc laborem noftrum éxcipiaht, quam quo a nobis Sc inenoatus eft 6c ab-fblutus, ac tandem in lucem editus. Vale,amp;: ff uere -, atq. Francisci högenberginbsp;artificiofie manui, cuius vnius indefatigabili diligentia ferè omnes has Tabulas caslat^nbsp;funt, bene fauetOé Antverpiae m* d* lxxlt;

HADRIANI IVNli HÖRNANI

IN hoc theatrvm.

cinhmymfrfi^ufqHe^rcfmdii Yptdio fcrihevet Oftdius^

J^hoebm juprit in conmxpigt; r^traxii^ ciHxit cognitionc lt;uiYum.

Inde hic def^iciens Uyyhs ^fretet nbsp;nbsp;nbsp;edi^

Difimxtt j^atik omniet vegna juisi

C A T A L o G V S AVCTORVM

TABVLARVM GEOGRAPHICARVM

CLV O T 03^ OT AD NOSTRAM COGNITIONEM HACTENVS

peruenêre- quibus addidimus,vbi locorum5quando,amp; a quibus excufi funt.

-^gidius BulioniüSBelga, Gaüiam ^eigkam defcripft;quam edidit Antnjerpiamp; loann. Liefrinch^ ^ Sahaudiam cum Burgmdiamp; Comitatu^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^kronymum Cock^ hntverph,

-^gidius Tfchudus, %hettaw^ Heluetiamj^ •, Bafdes. appidjfmgrinum.

Andreas Pograbus Piifnenbys nbsp;nbsp;nbsp;BuropM partem^ qtu[uhiacet Sigtfmundo Polonk Regi-^

Venetik igó9.

AndreasThevetus, GaüiamTariJïis^

Antonius Campus, Cremonenfis agrï corographiam delineauit. in hoe B'heatro^

Antonius lenkinfonus, %uftam • Londini^ igó2.

Antonius Wied,Mofcomam-^Kntverpk.

Auguftinus Hirfvogel, ‘Bggionumhaótenwnon'vifarum (vtt titulus hahet) Tahulam edidit. continet ^ero Hi^nam,Slauomam^ Carinthiam^Stjriam-i GoritZjiam-^gg^c. vkinafq^ regiones_ renhergtZy apudjoannem '^eygei.

Auguftinus luftinianus, JHybmSpiJc. Corficamp;defcriptionemin ^ahulamredegit^^ti ipfemetin-quit in fua HiHoria Genuenji.

Bartholomasus Scultetus, oóddifniA ^LufatU Corographidm'yGorlitz^q-janno ig6p,

Benedi6hus Anas Montanus, 'dTerr^ Canaan defcriptiones duos ^ ^nam qua continet fitum eim queTTi hahutt tewpore P^hrahiH ante aduetumjilioruw ‘^Jraélquot;^ alterdW' in 'ündecim trihus di^inótanf’^nbsp;in f w Apparatu Biblico^ Antijerpi/x. excujb, apud Blantinum.

Benedi6lusBordonius, JtalmTabulam'^^tihahetLeanderin fuaItalk defcriptiones

Bernardus Brognolus, Veronenfs territorium euulgauit • Venetiü igóg..

Bernardus SiluanusEbolienfis, PtoUmamp;^e^raphiam recognouit, cTr nouas tabular recentiorum nauigationibm refondentes ..nequea vermaut mente Vtolenmdifcrepantes {gut ipfefcribit) ad^nbsp;iunxit^anno igii.Venetiis.

BonauencuraBrochardus, Pakflinam• tarifiis, apudPoncetumIe Preux.

BonauencuraCaftilioneus, Longobardiam'^ auBor Joannes Antonius Cafilioneus Jn liheüoqui De Infuhrum antiquisfedihus injerthitur.

Carolus Heydanus, Germank typum-^Antverpk apud Hieronymum Cock.

Carolus Clufius Auth. Pfilpamam.,antiquis ac recentihus locorum in ea nominibus inferiptam^ quam nos edidtmm anno 1 ggi.

Cafpar Hennebergerus Erlichenfis/Py’^y^/^w defcripfit. quam Georgius Oïlergerus edidit te^ giomontigggó.

Cafpar Vopellius Medebach,Orbisterrarum-^ itemËuropAtotiusi^ac Rheni tra-^ ólum'^omnia Colonk.

Cafpar Brulchius Egranus,(i5^ö«/^ Piniferi {quem Fiechtelherg vulgo nuncupant) tahutam’.^ Vim A apud SehaHianum Francum

Chriftianus Schrot Sonsbekenfis, Gelriam cum Cliuiay vkinafq^ regiones.^ Antverpk apud Ber-nardum Puteanum'. Eandem tabulam idem recognouit^ediq^ curauitper Hkronymum CocËAnt-verpk. Defcripfit quoque vniuerfam Germaniamy quam idem Cock prdo excudit. Jdem t)anuhtf traBum. Jtem tabulam quam inf :ripfit Peregrinationem fliorum Dei, Calcark apud Vincen-tium Houdaen. ig 7^-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fphaliam quoque^ in hoe theatro.

Chriftophorus Pyra^nius, Germank tabulam • Bruxellü Brabantk^

Chriftophorus S2iXtonus^ Anglkregnumdefcripfit multis tabulü. fingulasenim eius regionesfin-^ gulis tahulis exprefiit. Londini. igSo.

Chriftophorus Zellius, Europa typum-.^ Jfurenberga.

Cornelius Antonij fegionum Orientaliumtabulamgutititulushabefcotinet auteDank Regnum, ^ circüiacentes regiones )excufam Amfelrordamijde defripfit Europage dit a Eracofurti ad Moenü*

Daniel

if'»

Daniel Speckel, ^Ifatk fuperioris ^ infemris Jconem edidit Argentim, ///Z.

Dauid nbsp;nbsp;nbsp;o^ogra^hiamSueuU Lig^^fiueCirculi-^VlmA^ /y6z. Jdem Franconh ctrculumde^

fcnffit,iS77'

Diegus Gutierus, Americam ¦ Antverpm apud Hieronymum Cock. nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Dominicus Machaneus ^ Benaci lacm Corographiam-^ a Leandro Alberto citatam legimns. Egnatiiis Danti, VerMfimm agrum-^ ij8o.

Erhardus Rey ch T y rolenfis, Falatinatm Bauarh traBum j Nurenherg^^ rj^o.

Ferdinand.aLannoy,Burgudiamp;ComitatmF'ab.quaminhocnojiroF'heatronucdemu exhihemm. Ferdinandus Aluares Z/eccus, Lufitaniam ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;apud aFldkhaelem T*ramezjAnum.^ lyS o.

Florianus, F^abulamSarmath • Kegm Folonu.^ ^ Hungark, vtriufque Z)alachk j necnon TBurck^ Tartark^M-ofcouiA^ ^'LithuaniA partem comprehendentemfiracouk’i IJ28.

Francilcus Flogenbergus, Gallk BelgicA tahulamdelineamt-^^ excudit Colonk Agrippina. Francilcus Monachi MechlinienF B.egiones Septetrionales.^ Antverpk^ apudSylue^ru d Barifis.nbsp;Gabriel Simeoneiis, AlimankIBahulam -^inlihello injcriptoDialogus Bim0^Speculatium, Lug-duniy apud Gulielmum Bouilium^ ij6^ o.

Gemma Frifius, Vniuerfi orhisB'abulam, Antverpk.

Georgius Collimitius, Hungark Bahulam Ldlari (quam Culpinianus edidit) recognouit. Georgius Gardnerus,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ducatum, Antverpk, ///j.

Gerardus Mercator Rupelmundanus, PaUjiinA/me BerrAfanBA'. item FlandriAAouanij.Pofl^ ea SuropA • Bgt;einde Orbis vniuerfi ad vjum nauigantium accomodati ’Tabulam-^ Duisburgi edidit.nbsp;Bxcudit quoque Britanicarum jn/ularum Babulam^ ah alio quopiam defcriptam. Jdem Babulasnbsp;P tolemaicas ad mentem AuBoris cajligauit, ^ edidit BOuisburgi, anno 1778. Blur a ab eodemnbsp;Geographk ftudiofis non minus vtilia quam iucunda indies expeBantur.

Godefndus Mafcopius Embricenfis, t)ioece/is oFldonaHerienfis 0 Ofnahurgenfis Bjpum j Sm-brie A edidit per Remigium Hogenhergunu^ / ƒ ^8-

Gregorius Am2i{huSyForiJulq B'abulam dejeripfit-^quam ab auBoreJe habuijfey inquit Leander in JUa Jtalia.

GulielmusPoftellus, Gallk tjpum-^ PariJUs, 1772. Ah eodem vniuerfalem Orbis terrarum deferk ptionemhahemus ibidem excujdm.

Henricus Zellius, Europam-^ (FLurenbergA. Jtem Brufiam, ibidem.

Hieronymus Chauez, Americam defcripfit.^quA nondum in lucem prodijt. Idem Conuentum PTi/^a^ let^m.) quern iam in hoc Bheatro in lucem damus.

Hieronymus Bellarmatiis,

HumfredusLhuyd Denbygienfis, Anglk regniBabulam Atem Cambrk Corographiam^ hoc

nojiro Bheatrohoc anno nbsp;nbsp;nbsp;P' T^blicatas

lacobus Dauentria, Brabantk, Hollandk, Gelrk gt; Frifia, Zelandia Tabulas deferipfit ^ edidit^

aPldechliniA. • nbsp;nbsp;nbsp;_

lacobus Caftaldus Pedemonranus, Orbisvniuerfalis typum, magna forma; eandem minorifor^ ma-^ Item ApA.^ AfricA •,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i Jtali a • Sicilk 5 CorpCA - FCungark •, ^ Vedemontana Tabulas-^

%Jenetiis ^0 RomA.

lacobus Homen Lufitanus, Europam 2Simigatoriam deferippt. quA edit a fuit Venetiis /76 p. lacobus Surhonius Montanus, Aannoniam ^ ^ Lutz^enburgum prouincias deferippt ^ edfquenbsp;nu nc noftro Bheatro publicamus.

lacobus Zieglerus, PakpinAfeondk-^AEgypti- Arabk-^ libriforma j0 iniis Comment aria'. Ar-^ ^entorati, apudBetrumOpilionem,i7j2.nbsp;loannes Auentinus ^ Bauark tabulam j Landshuti. anno 1777.

loannes Baptifts^ Guicciardinus ^ %)niuerpt€rraru Orbis imaginem^ maxima forma\^ quam Aquk

la comprehends, Antverpk, 174.P. nbsp;nbsp;nbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rtrr /1

loannes Bucius jEnicola, Europam-Jub formapueÜA, BarifmapudChriHianum VVechelum. lo3.nuQsQk[2Lmeus.yBiturigumregionemifLugduniapud Giyphium.

loannes Qnk\r\^Qx\xs.^Bohemk,MifnkfruringiAi0 collateraliumregionutabulam'^ PragA^iy^ 8.

° ^ nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loan-

igmmsQn^^inhrmSjHmgamm?(luam fetrm Apmm ediMt-^nitiauBor eïï Wolfg. JLdzdm injua Hmgarm tabula. \

lo^nnes Dominicus Methoneus, Suropam-, Venetiis, apud MatthmmT^aganum. loan nes Dryander, Hafiam Cattomm regtonem: earn modb hoe nofiro T:heatro edimm.nbsp;ïpannes Florianus Antverpianus, Frifia Orientalüregionemdelmeamt.qm in hocFTheatro nmcnbsp;recens apparet.

Joannes Georgius Septala Mediol. Y^ucatum Mediolanenfitn, regiones •vicinasy Antverpia apud Hieronymum Cock^

loannes a Horn, Germanu inferioris tahulam-^Ant’verpia.

Joannes Honterus, nbsp;nbsp;nbsp;Ceographicas edidit libelli firma,, fub titulo^ Ktidimentorum

graphicorum^ Yiguri apud ChrJfioph. Frofchouerum. loannes loliuetus, Galliam', Parifiis^apudOlmerium T^ruchetum^i gó o.nbsp;loannes Melinger Halenf. ‘Turingu 'tabdam j VVimarm.nbsp;loannes Portantius, Fmonle^typum in hocTheatrohabet.

loannes Scillius Antverpianus, dejcripflt Lotharingiam.Jdem Lutz,enburgenpsducatus partemy qmm ’Terram co7nmunem vulgb appellant, fedhaBenm non edita.nbsp;loannes Scumpfius,tahulas^in hijioriamp; fCelueticA ^olumineY'iguriexcufo apudChrifi--phorum Frqfchouerum.

loannes SarnbuGus Pannonius, T^ranjjyluaniam',, Vienna Aujlria, igSó.fiem Hmgariamjbi-dern^ tg go. Forum Julf ^ JÜjricumy hoe noftro Theatro edita. nbsp;nbsp;nbsp;(

loannes Surhonius, Veromanduorum regionem-, Antverpk apud Chfijiophomm Flantinumjgg8.

Jtem^ieardU^Artefiamp;^atqueJfamureiinhocT'heatro. luftus quot;bA.ocvsd^FaldechenJem eomitat FClt;iftapYOuiYictamp; parte defcripft .JAarpurgi excufd ojiylggg»nbsp;Laurentius Frifius, Chartam vniuerfalem dMarinam (vt ‘vocant) alieubi in Germania.nbsp;LaurentiusMichaelis ab Hogenkirchen , Frifiam Orientalem in tabulam deduxit l edita eCinbsp;jint^erphiggp.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;

Lazarus Secretarius Cardinalis Strigon. Hungarh tjpum primus defcripfit5 qui edttuseJlJngoU fadijper Apianum^anno ig28.

Leander Albertus, CorfieamySiciliamfardimarnfm librq cuitituluseH^de JnfulUjtalicüyVent-ttis imprefoy igó8.

Leonardus YhumdCCcv^Brandeburgenfem aCMarcham. qua mndum prodqt.

L^uinus h\^OQt,BggiommSeptentrionalmm tjpum^apudGirardum Judaum Antverpk. Licinius Guy etus Andeg. Andegauenfiumregionempublicauit fFavifiis.yanno iggS'

Ludouicus Geoi^ius, Chinam regionem defertpftt-,, qua nondum in lucem prodit.

Marclis Am brouus Nifren(is,L/V^0wgt;w, ‘vkmafq.^regiones-^ dnt^verpkfednondum edita. Marcus Iordanus, F)ania regni tjpum-,, Hafok^apud Joannem Vinitorem, /gg2. Idem Ffolfatiamp;ynbsp;Slefvvig^g^e. Hamburgiyapudjoachimum Leoninum^iggp. SttypumCofbgraphieumftinerumnbsp;D. Pauli, neenon AbrahamiBatriareha,gp^e. FVittenberga,apudloannemCratonem,!gó2.nbsp;Marcus Secfnagel Salisburg. Ditionem Saltsburgenfem * Salisburgi.

Martinus de Brion, F alamp;flmam-fP artfiis-i apud HieronjmumGormontium.

Martin us Carol. Cresfeldt. ^^^j/^s %heni fuminis ojhj delineatiuneula proBat.

Martinus Helvvig NeifTenfis, Silefm tabulam-, qua Nijfa excufaeHy 1 gCi.

Martinus Ilacomilus Friburgenfis, Europam-, earn alieubi in G er mania imprejfam habemus. Martinus VValdfèemuller, Vniuefialem nauigatoriam{quam Marinamvulgoappellant) in(jer-maniaeditam. Puto hunc eundem ejfe cum jlacomilopradiBo..

Mathias Cinthius, Hungariam-, Ffurenberga, ig^g-I^icolaus a Cufa: Huius Chartam Germania citat Althamerm,

N icolaus Genus: FCuius ICabula Regionum Septentrionalium habetur in G eographia Ptolemai,d Gk rolamo Fafeeüi in Italieam ^erfa-, exeufa Venetiis., apud Vineentium Valgrifum.

Nicolaus Germ anus: nbsp;nbsp;nbsp;pallia Chartam citat RobertusCcenalis. Futo hunc eundem ejfeeum

Fficolao d

Nicolaus

Nicolaus Nicolaius DelpRinas, Buropam marinam-^^nWerpu apud Joannem S telfium* Jdem GallU Tahulam promittit.

Nicolaus Reger, edidit ^tolemmtahulasgem'mofibemate^njeterifcilicetac recentiori. vt t.Clujdo G^tlit^opërc»

Nicolaus Sophiaiius, (^rmA T'ahidam-^

Orontius Fineus Delphinas, GallU defcriptionem ¦ amp; Orhisterramm typum.,fuh forma cordis htimani. Idem tahulam i^egionum^ quarumin fkcris Bihliisfit mentio. Omnianbsp;Parifiis apud Gormontiumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Olaus Magnus Gothus, KegionumSeptentrionalium tahulam - Venetlis.

Paulus Fabricius Medicus, nbsp;nbsp;nbsp;Vienna Kuflriamp;^isgo.jdemh.uflriampromittit.

Paulus louius, Larij lacm tahulam^cum Ithello • Denetiis,

Petrus Apianus, Europa^ ^ eregrmationePd.P auli^c^^ypun)muerfalt^omniaJngolHadf Petrus ab Aggere, Orhis t err arum f)'pum,Aqm/a comprehenfum-^ Mechlima.

Petrus Boekel, p‘hietmarfonm Kegiunculam-^ P^ntverpu apud Joannemhiefrinck^i VctvnsGo^^us^JflriamfDenetiis,

Petrus Laicftain,p^rluftrans eius loca defcripfit^qf^amdefcriptionem Chriflianus Schrot in Tahulam redegit. Sxtat Antverpm apud Hteronymum Cock, ij/o.

Petrus de Medina, HifpanU Tabulam, Hifpaliper Joannem Gutierum, lydo. nbsp;nbsp;nbsp;^

Petrus Rogierus, TiBonum regionem^'uicinorumq^ limitum, ^td{upeliarum, Santonum^ ^c. Parifiis^apud Francifcum DeJpreZj-Philippus Apianus, BauarU Tahulam, JngolHadij, lytJS.

Pyrrhus LigoriusNeapolitanus, Regni Pfeapolitani-^ item Grmst, f^ahulam'^ Romsi^ per yitchaelemT'rameZjinum»

Sebaftianus Cabotus V enetus, %Jniuerfalem T ahulam-^ quam imprejjam meis formis 'uE dimusfed fine nomine loci, ^ imprejforis.

Sebaftianusyinn{\.cvus^GermaniaTypum^Bafilest-,quemT'ilemannmStella emendauit 0* locupletauit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ittenhergsi, apud Tetrum Zeitz^, lyGp.

Sebaftianus a Rotenhan, Franconiam Orientalem *, JngolJiadij, anno //4g. SibrandusLeonisLeouardienfis,Ti^W«^?» Frifun Occidentalis,quam modoin hocno^nbsp;fro Theatro puhlicamm.

SigirmundusabHerberftein,(i^^öW45T'lt;^^/^/lt;^^,/;2 eim Commentariis Bafilesi excu- , fs^apudOporinum.

Sta. Por. depinxit Tucatum Ofvn;iecz,imen. gy* Zatorienfem, F'enetiis, nbsp;nbsp;nbsp;g.

Stephanus Ghebellinus, Comitatum Venayfcin defcripft, Qalliamp;Narhonenfispartem* in Gallia excufhs efgt;

Stcfh.T dihonvotVAS fburgundU ducat uni,Galii amp; regione depinxit fed nondu inluceprodijt* Stephanus Keltenhofer, Campania Tahulam-.Juppreffo tarnen jm nomine ,hntverpiamp;.nbsp;Tho m as Ge m i n us,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T'ahulam-, Londim.

Thomas Scepfius, Titionis ^ agri Bernatium delineationem valde accurat am in puhli^ cum dedit, anno i S7^ ? Argentorati per Bernardinum Johinum.

Tilemannus Stella Sigenenfis, TaUflinA tahulasduasdfcripfit^,quaruionam infcripfit^ Jtinerarium Jfraelitarum ex ^gypt0‘,alt eramfborographia regni 1 udaA ^ IJraelis-,nbsp;quot;^ittenhergA. Jdem Comitatum AFanfueldienfem-, (olonk apud Franc, hfogenhergum.nbsp;Vincentius Corfulenfis, FCifpamam^ Venetiis, apud lt;dMattbAum Faganunij.

V Venceflaus Godreccius, Bolonk Tahulam-, BafileAapud Oporinum *

VVolfgangus Lazius, Hungark Cborographiam JUiennA. Jtem Aufrk -, SfurenhergA* 'fdem Comitatum B'yrolenfemftyriamfïiriam-, amp; Carinthiam edidit.nbsp;VVolfgangus Regrvvill,regionis,fme Fuldenfis dicecefis Cborographiam delknbsp;neauit ^ edidit, FuldA, anno ly 7 y—

VVolfgangus VViftenburgius Bafilienf ValAflinam-, ArgentinA^apudRibelium.

B nbsp;nbsp;nbsp;I N-

1

Q^V O N I A M nbsp;nbsp;nbsp;V E R Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P L V R E S

REGIONES AVT INSVL^E IN HIS TAB VEIS DESCRIPTiE SVNT, QJV^AM IN EARVNDEM TITVLIS

CONTINENTVRj VISVM NOBIS FVIX OPERiEPRETIVM, EAS HOC ALTERO INDICE ETIAM STYDIOSIS INDICARE.

ORNATISSI

abrahamo ortelio, amigo

Pvs tmm^ornatijfimeOrteliy perfpexi .\atido dtli^entiam ^ ornAtum y qud AuSiorum hhores decorajii • laudofidem qua jingulis quodfuum efl tntegnm re-liqHiflt .plmmiar. enim refert caiufque proprios partus dignofcere, quo n.'erita^nbsp;Geographica collatione eruipofjity qUam^qm pajjim talpulas fingunt multi Geo-graphite plane ignarty mins modü corrumpunt dumfns ordineyftneproporttone,nbsp;jine dijcretione tam faljas ^ dtprauatas.qtiam genuinas ^ njeras defcriptto-nes ïnnjmm corpus congerunt yHti inmultisyidere efl tabulif quce ex talibusnbsp;nobüprodeuntjn quihits pojleriores nonnunquam et tam ab eodem auüorejaütZynbsp;corruptiores Junt prioribus j quod plum ft fequerentur omnes , necejfe tandemnbsp;ejfet ynmerfam Geographiani inextrkabïlibus erroribus inmlui obfcurari,nbsp;^iMmobrem non exiguam laudem meritus es, qui optimas quasque regionum defcripttones felegifii, atq. in Vnumnbsp;nseluti enchtridium redegijli yidquefne alicuws diminuttone, ytIntegra (i^ perfeBa cmufqueopera paruo rerenbsp;compararej exiguo loco reponerCy atque adeo quocumque lubeat ctrcumférre liceat' Veltmper otium qute recentiissnbsp;prodeunt adderes ,vti funt particulares iUa Lazij, quibus Ditionesliegi HungarU hareditarU defcrtbunturym^tMnbsp;qu£ d loanne Maiore Bibltopola Viennenfe circumferuntur^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidam altte. Hoe enm omnmo rnihi perfuafum fn hJcojrri

habeo, opus hoe tuum femper yendibilepermanfurum y quakfcumqm tandem reponum deferiptiones d quoquam recudantur • propterea quoddoBa antiquitas y etiamfl non Vndiquaque pt abfoluta, femper inpretioefl. Cete-rumyquod meymiOrteliyCeteris neoteneis prafers in hoe mmdiTheatrOyid pro abundantia amorü tui er ga menbsp;diBurn accipio .non enim ego mihi talem preeeminentiam njnquam arrogare aupm ycum multi pntyquitametfinbsp;paucaSyCruditiores tarnen qudmegodefcriptiones fecerint-^qui f tute fententU reclamentyquid facies! tuum eritnbsp;ipfam defenderCy qui tuliBiy non meumy qui in propria caufa iudex effe non pojfum: quod fi defendaSy ^ njincas-ynbsp;tua erit hac gloriay non mea\: nam qui culmen artis oflen^erenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;demonflrare poteft • ipfum teneat neceffe ef. Hac

ita tecum amanter dijfertare,aut potius garrirCynuncnfihi donabü mi Orteli ytu£ beneuolentU er ga me Jerib Jummas agogratiasy ^ fiqua in re tïbigratum facerenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reciprocam beneuolentiam tejiari poteroyparatiffimim

fromptiffimumque meinuenies. Bene vale. Duysburgi 2z,Nouembris 1/70.

Tuus integerrimï

Gerardus Mercator#

10# VIVIANVS VALENTIANVS

abrahamo ortelio svo,

Qj^alis ^o5ifttmmcelehrfii1tFiJifiTfiUnomcf$ Grma,fivuatoc(irmmMdomdtamp;:

Sic lt;rümtHY(t nbsp;nbsp;nbsp;frdfèns fi mmderitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'*

Ortelij fifidiis nbsp;nbsp;nbsp;fmehit

Quod^ftrUs lacerm miferms dij^ergkr orhis^

Tam hem collegium continu aait ohm 5 Tt facit wt mclm fMro ^c fiat a tmatronbsp;Terra fuo fat cat confociata mark

S ^

D. ABRAHAM O

o R T E L I O:

E R G ó N E Sol toti mmdo non fufficit ^nm ^

SedgemmosSoles m^iorOrbis met?

Smt ge mini Soles ’ liffns, qm non lt;uidet\ hornm gt; Frimm, Apallo n)etm :nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ahrnhnme mnm,

Qjd^^nodcnmqne parat Phoebm mortalibm agrüy

Sidera Jigniferi per duodena means^

IDeJcriptis terra pra?ïasRegionibns omnü,

Et mmdo y prifeis muntte id hiïioriü,

Cunöia ^idet Phoebus: tu lampade mentis oberrans Coniftcuis jpeölas omnia luminihus.nbsp;jlle dat lt;vitam natis, ImémipHe beni^nuSynbsp;Pt motu ê’ radiis inferior a regens inbsp;Tu rehm donas animamt [eriptifijue difertis,

• Et lucem ohfcurü reddis abunde loeis»

Pile Solum, Calumijpte lt;^agus metitur (S^ AEt^uor»

AietirU Calum^ cumcpue Mari, ipfe Solum,

^uis fneSole (jueatlt;^itam tradueere?pfifcas Quis fine Cofmographo nofeeret hifioriasfnbsp;Nd igitur differs (Abraham) d Sole corufco:

Tetjue nouum Solem clarior Orbis amat,

Qmdmiror ?fore te Solem iam fata canebant,

Orthel^ nomen cum pater impofuit.

Ex regia Windelefora,xiij* Kalend. Nouemb.

Juus Daniel Rogerjlus,

GERARTVS FALKENBVRGIVS

NOVIO MA GVS*

rl anfiam OpS-nPito; *, opSó^,

*, “oTJ yctto^cbpiüp

Kóa-juov oAop ydp fin nbsp;nbsp;nbsp;|Ö/fAö‘

Tope's 7I$ ^ xa^£0{ }(di vsoxoo'fbo/oVoj',

HJEc tabvla comprehenditamp;cxhibettotiusOrbis cerrarum^circumambiendsOceani efïig;iemj quem vniuerfum terrarum Orbem vctcresfquibus noüus nempe Orbis nondum in*nbsp;notueratj in tres partesdiuifere: in Africam iciliccr^Europam ,amp; Afiam: Sed inueiita America,earnnbsp;pro quarra parte noftra jetas adiecit: quintamque expedatfub Mcridionalicardine iacentem. Gerardus Mercator Geographorum noftri temporis coryphaeus, in fuanunquam fatis laudata Vniuer-fali Tabula , hunc Orbem terrarum in tres continentes diftinguit: primam voch^t feam,quam Vete-res diximiis in tres partitos fuiflè, amp; vndehumanum genus originera fumpfiffe ex facris litteris con-¦ ftat:fecundam,quam hodieAmericam vel Indiam Occidentalemvocamusrtertiam dicit terrainnbsp;Auftralem ,quamnonnulliMagellanicam nuncupantjpaucis hadenus littoribus detedam. Huncnbsp;Orbem continerein circuitu, quo maxime patet,milliaria Germanica 5400, hueIralicaii6qo,anti-quitas docuit,idemquerecentiorafl’eritaetas. Atqm hlt;e totporttones terne^ ('vtPlin.in ii. Naturaenbsp;• lib. inquit) imo yero, ytplures tradidêrejmmdi punSlw(neque enirn efldiud terra in ynmrfo)hxc efi materUnbsp;glormnofirce^hac fedes: hk honorssgerimus, hk exercemm imperia, hie opescupimus, hk tumultuatur humanumnbsp;genusyhicinfiaurammbellaetiamctmlia, mutuisquecadtbus laxiorem facimusterram, Et ytpublicosgentiumnbsp;furores tra^feam, h£c in qua conterminospellimus ^furtoque yicini ce(jgt;item noHro folo affodimus^ yt qm latijfimenbsp;rurametatus fuerit ^ yltraque fines exegerit accolas ^ quota terrarum partegaudeat? yelcumadmenfuram aua-ritue fuapropagauerit, quam tandemportionem eius defunSius obtineat? Hasten us ;l Je.

Huius Terr^, Oceani^ue fitum , Regionum dlipoiition^em, finimmque anfradusj gcntiumquemores,amp;:quicquid cognitioneiniisacfcitudigiium videbatur, deferiberenbsp;aggreffi funt ex Veteribus

1

E V R o P

EVr o p A vnde hoe nomen acceperit, neque quis nominis düddr extiterit, ab aliquo mortalium compertum eft, nifi quöd dicimus abnbsp;Europa Tyria nomen accepiffe Regionem, inquit Herodotus libro 4.nbsp;Hanc Piinius altricem viétoris omnium gentium pöpuli, terrarumq. pul-Gherrimam nominat, ACix amp; Africx aliquando non magnitudine, fednbsp;virtute comparatam. Certum eft, earn cum habitatifsima fit gentium fre-quentianon multóalterutra inferiorem effe.Huius latus Septentriona-lius amp; occidentalius, Oceanoalluitur, Meridionale, mari Mediterraneonbsp;ab Africa feiungitur. Deinde Orientem verfus mari Agaso (nunc^ Archipelago) Pon to Euxino, (hodie, mare Maggiore) PaludeM2EOtide(hodiegt;nbsp;ihare delle Zabacche) Tanai fllauio, (vulgó Don,) amp; Ifthmo, quiefi: abnbsp;eius fontibus, redia ad Septentrionem ab Afia dirimitur, Glareano tefte.nbsp;Habetquehocmodo Pacninfulseeffigiem, vtiipfaiii Tabulavidere licet;nbsp;Huius caput Roma, olim totius Orbis domitrix ^

Regiones eius (vt hodie eas appellamus) funtHifpania^Gallia,Germania, Italia, Slauonia^ Graecia, Hungaria, PoloniacuLithuania, Mofcouia, aut fignificantius Ruffia j amp; ea paeninfula, in qua Noruegia, Suedia, amp;nbsp;Gothia. Ex eius infulis primum occurrit Anglia^ Irlandia, Groenlandia^nbsp;Friflandia, in Oceano fitae.In Mediterraneo mari habet Sieiliam, Sar-diniam, Corficam, Candiam, Maioricam, Minoricam, Corphum, Ne-gropontum; aliafqueignobiliores, quarum fingülanomina amp; fitumipfanbsp;Tabula exhibet.

Habet haec noftra Europa^ praeter Romanum Imperium tota terra-rum Orbe reuerendum, vltra viginti oéto, fi quatuordecim j quae Damia-nus a Goes in fola Hifpania numerat, adiunxeris, in vniuerfum Regna ChriftianaReligioneimbuta: vnde huius Regionis dignitatem aeftimarenbsp;liceat. Regio vltra modum fertilis, naturalem temperiem j eaelumque fa-tisclemenshabens.Frugumomnigenum, vini, amp;:arborum copia nullisnbsp;poflhabenda, fedoptimis Regionibus comparandaefl::ade6amoenajcul-tiflimifque vrbibus^ pagis, amp; vicis exornata, vt populorum 3 gentiumquenbsp;virtute aliis terras partibus, etfi forma minor, tarnen prasftantiör habetur,nbsp;atqueTemperhabitafuit,ab omnibus prifcis Scriptoribus,ciim obMa-cedonum Imperium, turn ob Romanorum potentiam maximè celebra-ta. Eius laudes apüd Strabonem videre licet, qui earn libro tertio, feptem-que fequentibus libris elegantiffimè defcribit. Vide etiam ceteros yete-res Geographos. Ex recentiöribus earn inter cetera defcribere conatinbsp;funt, Volaterranusj Sebaflianus Munfterusj Dominicus Niger-, Georgius Rithaymerusj in fuis Geographiis. Sed peculiariter eam deferipfe-runtPius n. Chriftophorus^ amp; Ancelmüs Gellas

Muitapervniuerrairi ferè Europam itirieraria,iocorümqüecliftantmannotatis, lit-teris mandarunt, Cherubinus Stella-loannes HerbaceusjSc Georgius Mèyerus. Idem Güilielmus Gratarolus fecit in ealee libri, qui infcribitür: quot;^gimine itetnbsp;agentiurrii

ASIA.

SIA diuiditurabEuropaTanaifliiuio, Sclineaabeius fontibus trada ad Gran-duiciim Oceani SeptentrionalisSiiium:ab Africa verb,Ifl:hmo,qui eftincermareMedi-terraneumScSinumArabicum:cetera Oceanus maria ambiunt.

Hancveteresmultifariamdiuisere: hodie verb ea in quinque partes, fècundüm eius Impena,quibus adminiftratur,nobis non ineptè diuidi pofTe videtur. Cuius prima pars,nbsp;quxEuropaEcontiguaeft, Magno Duci Moicouice paret,Mari Glaciali, Obij fiuuio,nbsp;Kytaialacu, Alinea inde dubta ad Cafpium mare, Ifthmoque qui inter hoc MareScnbsp;PontumEuxinumeft, terminabitur. Secunda erit ,qu£e magno Chamo Tartarorumnbsp;Imperatori obedit*, cuius fines a Meridie, fiint mare Cafpium, laxartes fiuuius, Imaiisnbsp;monsj ab Ortu amp;C Septentrione Oceanus: ab Occidente, iam dibbum Ducis Moicouiasnbsp;Regnum. Tertiam partemOttomannorumprofapia occnpat, continet^ue qiiidquidnbsp;terrarum eft intra Pontum Euxinum,Mare ^gasum, (nunc Archipelagus didum) Me-diterraneumque, iEgyptum, Sinum Arabicum, Perficnmque, Tigrim fluuium, marenbsp;Carpium,6b Ifthmum, quern inter hoc amp;: Pontum Euxiniim videre eft. Sub quarta Regnum Perfias, quod hodie a Sophisgubernatur, comprehendetur; habetOttomannosnbsp;(quibufcum continuum ferè bellumgerit) ab Occidente-Magni Chami Regnum a Septentrione ^ amp;:inOrientemfermèadIndumfluuiumextenditur:a Meridie verb mari,nbsp;quod hodie Indicum, olimRubrumappellabatur,alluitur. Quinta pars ceterum obti-nebit,qiiod Indias nunc,vti 6c olim, nuncupant-, quae non ab vno folo, vt aliacj fed pluri-busRegulis(namquaElibet illius Regio proprium ferè habet Principem, quorum non-nulli etiam Magno Chamo vedigales fiint)moderatur. Sed neqiie hoc praEtereundum,nbsp;quodlocamaritimaquasfuntaSinuArabicoad Promontoriumvfquevulgb Cabo denbsp;Lampo didum, (quod vides ad 30. gradum latitudinis Borealis) ferè omnia Lufitanusnbsp;poftiact,autfibitributaria fecit.

Infula£,quaE huic AfiaE afcribuntur,inter ferè innumeras, hx funt prjecipuje, Creta 6b Rhodus in Mediterraneo Mari. Taprobana 6b Zeilaninindico Oceano, vbiquoquenbsp;patrum memoria a Lufitanis detedas duaE IauaE,Borneo, Celebes, Palohan,Mindanao;nbsp;vbi 6b Gilolo, cum Moluccisaromatiferis hodieclarefcunt. Tumlapan; 6b nuperrimènbsp;inuenta Noua Guinea; fed hasc vltima, an infula fit an terraE AntardicaE connexa, non-dum conftat.

Non tantum apudomnes fcriptores profanes, vtvocant, hseepars terrarum ob primas in Orbe monarchias,vti Aftyrionim,Per{arum, Babyloniorum,Medorumque imperia,admodum Celebris extat memoria; fed etiam in iacris litteris ea prx ceteris illuftris eft. In hac enim non folum genus humanum a Deo Opt. Max. creatum,ab hofte Sa-tana delufum corruptumque, 6baChrifto Saluatoreinftauratumconftat; ftd omnemnbsp;ferè vtriufque Teftamend hiftoriam in eaferiptam 6b completam legimus,

Hanc Afiam Strabo {ex,ab vndecimo incipiendo,libris perfequitur. Ptolemseus earn tribus, quinto, {èxto 6b fèptimo,libris deftripfit *, item duodecim tabulis, tribuitque illinbsp;quadragintaprouincias. DelineateamDiod. Siculus lib.iS.inprincipio.Exneotericisnbsp;nemo earn in vniuerfiim fingulatim deftripfit. M. Paulus Venetus, Ludouicus Varto-mannus, 6b loannes Mandeuilius({ed fabulis refertus hie) tantum de ea, quantum eiusnbsp;regionibus perluftrando dignum feitu cognouere,literis mandarunt. Vide etiam lacobinbsp;Nauarchas lefiiitae epiftolam.

Nos quoque eius deferipdonem in maiori Tabula ante tres annos edidimus.

It

3

A F R I C A.

Ha N c veteres multifariam diuifèrunt: hodié eairijVt loannesLeotraditjin qu^ttiö^ diftinguuntpartesjBarbai:iam,Numidiam,Libyam,amp;:Nigntarum terram.B a r-B A RIA M,quani meliorem cen{ènt,mari Atlantico,6c Mediterraneo-, Atlante monte,nbsp;Barcha regione contermina ^gypto,circumrcribut.N v m i d i a, qug illis Biledul^eridnbsp;dicicur, dadylos producit,(vnde Arabibus non alio nomine quam Dadylifera Regionbsp;nominatur,) Atlancico mari ab Occidêce terminatur-, SC Atlante monte a Septentrione:nbsp;Orientem verfus excurrit ad Eloacatvrbemab iEgypto centum miliaribus diftantem,nbsp;Libyx deièrta arenofa illi a Meridie funt. Libya veto tertia pars, Arabica lingua Sarrlt;inbsp;appellatur-, quas vox idem quod defèrtum fignificat, a Nilo ad Orientem Solem princi-pium habet, indeq. ad mare Atlanticum verfus Occidêtem pergit: Numidia illi Septen-trionaliseft:inMeridieNigritisfciungit. Sequiturquartapars,quamNigritarvmnbsp;terrain vocanr,nomine aut ab incolis,qui nigro colore afïiciuntur, due a flumine Nigro,nbsp;qui hanc Regionem lambit,rLimpto: Hxc habet a Septetrione Libyam^a Meridie Ocea-num iEthiopicumrab Occidente Gualatas,amp;; ab Oriente Goag^ regnnm.Aduertedum,nbsp;qubd hoe modo vniuerfam Africam mari Mediterraneo, A tlantico, ^thiopico,amp; Nilonbsp;flumineconftringuntj vudeSc^Egyptus dc Ethiopia Afi« afcribuntur, quas tarnennbsp;propriè Africa annumerandas ducimus. Vera namque Ethiopia hodie Prefl^yteri loan-nis Imperium(quod ab omnibus neotericis Africa tribuitur)continet.Nobis itaq. cumnbsp;Ptolemseo potius mari Mediterraneo 5c Oceano,quam fl uuio circumferibi oportere iu-dicamus,habebitque PaEninfuk formam-Ifl:hmo,qui eft inter mare Mediterraneum, dCnbsp;Sinum Arabicum, Afias iundam.Huius pars Meridionalis veteribus incognita perman-iitjvlque ad annum m. cccc. xcvii. quo Vaico de Gama primus PromontoriumBon^nbsp;fpei praetergrefllis, Africa circumnauigata adCalecutiumperuenit. H^epars aPerlisnbsp;Arabibuf^ue W dicitur.

AddidumPromontoriumBon^ Ipei, incolae funt nigerrimi5 quod minimè tacen-dum duximus*,quiacaulam nigredinis, calorem,propinquitatemque Solis omnesefle opinentur,atque hic non magis Sol torreac, quam ad Fretum Magellanicum(fl c^li re-Ipeduloeicaloremmetirivelimus) vbi tarnencandidiflimi efleperhibentur. Qubdünbsp;hanc nigredinem Solis aduftioni tribuere velimus-,videndum,vnde Hiipanis, Italifque,nbsp;ille corporum candor: cum^que diftent ab ^Equinodialicum didis Bon^ {pei incolis-,nbsp;hi fcilicet yerfus Auftrum, illi verb verfus Boream. i fub Prelbytero loanne degunt,nbsp;fubfufci funt-in Zeilan èC Malabar habitantes nigerrimi exiftunt, fub vna eademque abnbsp;^quatorediftantia, eodem^uecdiparallelo. Sed hoe mirari magis quis poflit, in totanbsp;America nufqua nigrosinueniri,pratter paucos in loco^jtarecaillis dido. Quse ergonbsp;huius coloris caufa efficiens,an casli aut terrie ariditas? aut fortaflè foli quasdam incognita proprietas? an ipfbrumhominumquaEdam naturae innata ratio? aut omnia; Sedhaecnbsp;arcanorum naturae indagatoribus conflderanda relinquimus.

Haec Regio Graecis Libya dicitur-, Latinis Africa, qubd frigoris rigiditate careat: aut (fl loièpho credimus)ab Afro quodam ex Abrahaepofteris. Aliam nominis rationemnbsp;habes apud lohannem Leonem.

Inful^ huius partis nobiliores (omnes enim nomine hic exprimere minimè ncceffa-riurn videtur, cum in ipfa tabula videre liceat) funt Mada^afcar, quas Canarias, item Capitis Viridis vulgb vocat,tum S.Thom^ fub iEquinodialiflta,qu^ (accharo diues eft.

Apud veteres nemo hanc Regionem figillatimdefcripflt. Sed de ea vide Hannonis Africie circumnauigationemapud Arrianum-, 8cIamboli,apud Diodorum Siculum:nbsp;item Melpomenem Herodoti.Exrecêtioribus cbfule Aloyflum Cadamoftum-,Vafcumnbsp;de Gama-,Francifcum Aluares, qui .^Ethiopiam perluftrauif.Sed omnium, accuratifllmènbsp;eamdefcripfltloannes LeoLudouicus Marmolius. Promitcit amp;: lohannes Barriusnbsp;Afric^ volumen.DeNilo flumine totius Orbis terrarum maximo,habes litterasloannisnbsp;^aptiftïe Rhamuflj, Flieronymi Fracaftorij.

I

NOVVS ORBiS

TOtvm hoc HeiTiifph2crium (quod /^rhcrica atquebb imthenramfuarri ampIicudinem,Notius Orbis hodie vocacurjvereribus incognitum mafiffe vfque ad annum a Chriflo naco m. cccc.nbsp;xcii. quo primum ChriftoforoColumbo GenuenfidetedtumfuiCjhumanaeadmiradonis moduitinbsp;excedere videtur. Confideraca namq. cum antiquorum in defcribcndo terraruni Orbe diligentia^ ^nbsp;ampliffimorum Imperiorum ad perquirendas Regiorie^ comnioditate^opporcunkacequejtumhuquot;nbsp;mani generis dira atque infadabili auro atque argenco inhiarite cupidine, nihil non tencante, quó iisnbsp;podaturquibus has Regiones incredibilicopiaabundant,tam diu potuifTenoftro Orbi latêre^ nonnbsp;femel miratifuiinus. Sunt, qui haneContinentem a Platone fub nomine Atlantis deferiptam opi-nentur • inquitque Madn^eus Siculus in Chronico fuo Hirpanias, hic nummum antiquum Auguftinbsp;C^faris effigie infignitum,in aunfodinis inuentum efle, milfumque in rei veritatem fummo Poiiti-fici,perD.Ioannem Rufum,Archiepircopum Confendnum.NonnulliSenecam Poetico oeftroper-citum,praeragiiirchuius inuentionem, hifee faddicis verfibus,opinantur:

Venientmnis nbsp;nbsp;nbsp;PateattellusjTyphüque nouos

Seculaferis^quibusOceanus nbsp;nbsp;nbsp;Detegat Orbesy

VmcuU rerum Uxet, ingens nbsp;nbsp;nbsp;Nec fit t err is vltima T hyle.

Quemadmodum amp;: illud Sibylla; carmen, quodlacobus Nauarchusinuentum feribit anliö M. ccccc. v.in calce Lun^e promontorij('Rochan de Sinna vulgo didlum jad littus Oceani,quadra-tte columns infculptum, regnanceEmanueleLufitanörum rege:

Voluenturfiaxa litterü nbsp;nbsp;nbsp;or dine reSHty

Cum videos OccidenSy Orientis opes. GangeSylndusyTaguSjCritmirabdevifiiynbsp;Merces commutabit fuas uterque fibi.

Sed hoc carmen non efle antiquum, fed noftro xuo natum^ neque Sibyllinuni, fed commendcium^ monuit(dumhancnofl:riTheatd feciindaeditionem parabam) meRomafuis litterisCasfarOrlan-dius Iurifconfultus,ex Gafparis Varrenieditis feriptis, apud quern ego hocipfuna poftealegi. Fuiflenbsp;nempe tempore EmanuelisPorcugallia;regis,cura HerraiCaradiLufitanicuiufdam,marmorein-fculptum, eiusque iufluterra obrutumj vbi verb marmor aliquod vitium ex humoreterreno feciflenbsp;iudicauerat, fimulata dcle£tationis caufa, inuitat amicos in villam fuam,vbi prope hoc vaticiniumnbsp;fcilicetlatebat.Cum igitur accubuiflTent omnes,ecce eius villicus nunciatmercenarias eius operas in-cidilTe in lapidem litteris inferiptum. Continuo onines accurrunt,legunc,admiraturi exofeuiantur,nbsp;amp; tantum nod adorant, amp;Ci Vide ingenium ad ludificandos homines aptum.

Tota haec Orbis pars hodie circumnauigata eft, prteter cum traeftum qui Septentrionem afpicir, cuius littora nondum perluftrata funt. A Septentrione in Meridiem defeendit fub forma duaru Pte-ninfularum, qua; tenuilfthmo difeernuntur. Ea Pteninfulaqua; Septentrionalioreft, Nouain Hi-Ipaniam,Mexican am prouinciam,TerramFloridam,amp;Terrain Nouam comprehendit.Meridiona-lior verbf qua;Terra firma Hifpanisvocatur^Peruuiam, Brefiliamque continet. Quarum omniumnbsp;Regionumcognitionem legerepoteft Geographia; ftudiofus apud Lteuinum Aptmonium, Petrumnbsp;dartyrem Mcdiolanenfcm jMaximilianum Tranfliluanum,qui Latina lingua deiis fcripferunt.Plu-inonnegligendaetiam videre licet inter lefuitarumepiftolas. Prorriittit amp; Poftellus Commenta-a rerum Atlanticarum: Idem Fredericus Furius Casriolanus*

NOVA H I S P A N I A.

V IT hxc Prouincia fub Hifpanorum imperio viredafta, circa annum Domini 1518. duce Ferdinando Cortefio j qui earn maxima fuorum,nbsp;maiorum autem incolarum pro libertate pugnantium ftrage , expugnauit.nbsp;Regio efl: argento amp; auro diueSjflmriinaenim in ea quamplürima aureasnbsp;arenas ferunt. Circa Oceanilittora, quxlluofa admodum oftrearum quaenbsp;margaritas pariunt, pifcatio. Lacus falli in ea multi funt, quorum aqua Polis ardo rein fal optimum concrefcit. Fertilitas magna Cafise fiftulx hiceft:nbsp;item frud:us generis quod ipü Cacao vernaculè appellant, eftqj amygdalaenbsp;inftar. quodapudipfos magnoin pretio habeturj ex eo namque potum,nbsp;valde ab eis expetitum, conficiunt. Mare quod regionem alluit, amp; fluuijnbsp;quibusirrigatur^pifcibusabundant. Crocodilps etiam flumina nutriunt,nbsp;quorum carnibus vefcuntur incolae. hoe animal his locis plerumque vigin-ti pedum longitudinem excedit. Tradusefl: valde montofus, amp;rupibusnbsp;hinc inde celfifsimis afperrimus. Diuerfitas eft magna linguarum his regio-nibus, adeó vt alter alterum citra interpretem minimè intelligat. Coloniasnbsp;ab Hifpanis hic traduótas habet leólor in hac Tabula,primiam Compo-ftellam, ybi Sedes epifcopahs,amp; Confilium Regium. Colima item quamnbsp;Purificationis nominant. Guadalajara celeberrima, amp; caput Regni. (Nouaenbsp;Galliciae fcilicet.) Mechoacan, fedes quoque Epifcopalis. Cacatula. Ciui-tas Angelorum, metropolis amp; epifcopatus: Mexico, ciuitas regalis, autnbsp;potius omnium No ui orbis vrbium regina 5 in ripa lacus, fiue paludis po-tius fita: imö ipla vrbis area paludinofa eft, adeó vt ad earn nó nifi per pontes aditusaut exitus pateat . Lacus huius eft falfus, qui longitudine ad fexnbsp;leucas, latitudine quinque fediffundit. pifcibüs caret, prxterquam minu-tilis 5 quos vermes quis magis aptè poftet appellare : ex quorum putredinenbsp;qux ardoribus aeftiuis ibidem caufatur, aër interdum inficitur, ita vt malefa-na reddatur habitatio nihilominus incolis mercatoribusque adeó frequêsnbsp;eft, vtquoduisaliudnoftriorbisemporiü.amplaenimvrbsvt qu^ triumnbsp;ferè leucarumitineris inambitu habeat. lacus alter qui huicconhnis eft, eftnbsp;dulcis, admodumquepifcofus.inquo etiam multa opida funt. funt etiamnbsp;quamplurima in vtriufque lacus ripa.

Ciimhaec vrbs ab Hilpanis caperetur, erat annus quadragefimus poft centefimum, ex quo eius prima iafta fuerant fundamina: eratque Montezuma id têporis eius rex, nonus numero, mirum earn tam exiguo annorumnbsp;interuallo in tantam amplitudinem magnificentiamque excreuille! Huiusnbsp;vrbis amp; territorij circumiacentis naturam, fttum, amp; ritus, ft quis penitiusnbsp;cognofcere deftderat, Ferdinandi Cortefij Narrationes adeat. extant innbsp;volumine Nouus Orbis inferipto: amp; in vQluminibus nauiga^nbsp;tionum, Italica lingua V enetiis excufis*

cvliacana

P R o VIN C 1 A.

'Vliacanah^cregiojparseftregiiiNou;eGalicise.InuehtafaitCaroliV. tnipi ,^aufpiciis, anno trigeümo poft millefimum 8C quingentefimum. Vha tatum Hifpa-nica colonia hoe traeftu eft,qu2e S.Michaëlis nomen gerit. Opidüla plura funt ab incolisnbsp;conftru6tajqu£E omnia ante Hifpanorum inhanc prouinciam adueiitum fui iuris erantjnbsp;nullo regi autprincipi obedientia. Regio vtcumqiie rerum neceftariamm fertilis eft.Exnbsp;montibus argentum in magnacopiaeftbditur. Ineol^ bellis 6C latrociniis dediti: pifca^nbsp;tionibus vt plurimumdantoperamquimaritimatenent. qui autem interiora habitant,nbsp;venationibnsvitïe prxiidia quasrunt. Nudi irlcedimt, verendis tantum panniculoexnbsp;goflipio conflato, coopertis. Varia inter eos linguarum idiomata funt. Sub dio ferè dor-miunt. Genspauperrimaeft.

CVBA ET SPAGNIOLA.

IN s V L A Cuba, fic ab incolis di(fta, etiam Fernandina Ioanna ab Hiipanis vocata fuit: item Alpha O, ft Petro Martyri creditur. Eius longitudo ab Occidente in O-rientem extenditur ad trecenta milliaria, aut potius leucas Hifpanicas-, quindecim ali-cubi viginti habet in latitudineiTerritoriu eft montibus afperum, fed auri amp;C optimi asrisnbsp;diues: Rubiam quam pharmacopolae,tin£l:orum cognominant, qubd tingendis lanis SCnbsp;coriis aptafttjCopiosèproducit. Nemoribus denfts,amp; fluminibus paludibusq. dulciumnbsp;aquarum vbique amöenum: etft etiam ftagna habeatfalfèdinea naturainfeda. Nemo-1'a porcos amp;; boues maxima abundantianutriunt: fluminaauri arenas interdum exhi-bent. SexhabetcoloniasHifpanorum:quarumprimariaeft,qu^S.Iacobinoniinatur.nbsp;vbi epifcopi fedes. Hauana autem totius inftilae emporium eft,amp;: iiauale. Duas res admi-ratione dignas in hac infula defcribit Gonzalus Ouetanus. vnam connallis quicdam inter duos montes ad duo aut tria milliaria Hifpanica deduëta-, campum lapideum veteres,nbsp;vtiin Narbonenft Gallia, huiicvocaftenqlapideosenimglobos producit tanto numero, vt quis multas inde naues onerare poftit. atqueanaturaadebad fph^rica formamnbsp;rotudos fa(ftos,vt nihil circino poftit ab artifice fieri rotundius. Altera,mons eft non pro-cul a mari vnde bitumê fiue picis genus emanat,tantam^. eius Copia efFundit, vt ad marenbsp;vrqueeuoluatureiqueinnatet,longiirimeq. indefecundum vndarumfluxum, autven-torumflatumdiffluat. Hoe bitumen nauibus oppicandis valdeidoneum aiunt.

Spagniola huic verfiis Orientemvicina eft. HsecaprimishabitatofibusQuif-quasia, poftea Haiti, deinde Cipanga diefta fuit. Hifpani verb earn Spagniolam, amp; S. Dominici a primariaeius vrbeappellant. CircuitUs huius eft55o. leucarum. infula eftnbsp;fitcchari ditiftima, habetque multas aurifodiiias. Mirumeftquodreferuntdequodam,nbsp;animali, infeóti generis in hac infula valde frequenti •, Cucuio incolac nominant,magni-tudine articulum digiti ferè a:quat:quatuorque habet alas,duas Valde exiles,alteras duasnbsp;maiores atque duras,quibus exiliores cooperiat. hoe de nodle vti apud nos cicindelïe autnbsp;lampyrides lucet- vis eius luminis non tatum in oculis eft,ignium modo ftellantihuSjfednbsp;quoqne in lateribus, itaque,vtvolantes hiatU pennarum magis qu^m quicfcentes reful-geant.Huius animalis naturx benignitate quoduiscubiculum obfcuriftima etiam noólenbsp;adeb illuminari tradunt, vt legere quis in eo amp;L fcribere fiwe alterius luminis alicuius openbsp;rediftimè queat. item fi quis horum vnum manibus ferat, tamquam ardentem facemnbsp;vel laternam baiuians ceteris eum fèquentibus viam nodtu pr^monftrat. Lucem eorun-dem animalculorum numero augeri, ita vt piures paucis idem maiori prseflent claritate#nbsp;referunt.Qui haruminfularum prolixiorem defcriptionem defiderat, adeat Petri Mar-*nbsp;tyrislibrumDenüperrepertisinfulis-amp;: ceteros Noui orbis fcriptores.

7

BRITANNIC^

I N S V L AE.

EA injkla qm hodie duo Kegna^Anglkum nemge nbsp;nbsp;nbsp;Scoticum continet:,cum Uihernia. Hit ab Occidente oppo-

infulü circummentibus, 'vtfunt OrcddeSyMonei^Veciisceterae^aVetertbtis cowmuniohm vo^ cabulo quot;^ritannic^appellata fuerunt-piomine vti videturfumpto ab earum maxima^quamfingulariter Britanniamnbsp;dixêre. Idcpue ab eiusgenuino ^ antiquijjimo autochthonum vocabulo Prydain^ vt Humfredm nofierauSior eji.

Ham etiam Albionem, ab Albione Neptunifilio ibidem regnante^ auty vt aliis placety ab albü rupibnsy qua circa littus funt y vocarunt. Ham amplitudme alterim pane Or bis nomen mererifcribit Solinus. Hac hodie vulgb dm-bftSy Anglia mmpe ^ Scotia tiominibus cognita eft. Duoque regna infe cowprehendit-^qua Tueda (r Solueo flu-minibus y ac monte Cheuiota difcriminantur. Olim in Lhcegriamy Cambriam ^ Albaniam dmdebatur.Toflea verb cum ejjet fub imperio Romanorum, hi earn in tresprouincias difiinxerunty Rufo tefle-y apudquern funty Maxima Cafarienflsyplauidy Prima ^ Secunda. Ammianus verb Valentiaetiam meminit.^umque inhabitari popu-lü fcribit Galfridus MonumethenfisyBritannis fciUcet, Romanis yPiStis yScot is Saxonibus. Sed quia has m-fulas ^ earum partesfiorfumfequentibus tabulis damns y in qmbus de iis denub dicendum nobis erity plura de iisnbsp;hoc loco fcribere fuperfedebimus. Vnius tarnen Viri peregrini Athenienfis de hacUntannia hifloriam aditcere lU-uat -y qui efl Laonicus Chakondylasy qui ante annos plus minus centum in Athenarum yrbe degensy hac de ea tra-didit. quafly era anfalfa fintyleSiorumiudicio relinquimus. In iis qua yere yeritati confentanea fcribit y mi-rabimurnsiri tarn longe him difsiti diligentiam. V biverb ayeritate aberrauerit {quemadmodum procul dub tonbsp;abfurdayen a naturaregionis alienifsima quadam refert)docemur nonfemper ejfe vera qua a quolibet de quibuf-ws narranturyaut litteris traduntur. Huncigitur per eius interpretem Conradum Clauferum audiamus:

B K. IT AN N IA nbsp;nbsp;nbsp;infube tres funt e redone Flandriay longe lateque Oceanum occupantes. Vna fit a eft eb

loci ybi maris inundatio flue afluarium confficitur.Reliqua tres funt ybt aqua ingurgitem conuerfa reuertuntur.

Reciius quü dixerityiftas infulas ynam ejfe-y quoniam vna exiflensy ^ adeandem fefe extendensy iifdem legtbus, moribus iifdem gubernatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ynifubieSta magiflratuiy qui quafibi Vtilia funtyproflkit. Infula huius am •

bitus continet quinque maxime milliaftadfiorum. Earn tenet gens populo fa (sr fortis. Habetvrbesmagnas y ^ opibusflorentes, nec non yicos quamplurimos. Rex earn gentem imperio temper at. Londras Regni metropolis ^

Jedes habetur. Sunt in ifla regione Principatus non paucty qui obtemperant Regiynon fecus ac in Gallia fieri fuprd memorauimus. Nec quifquam Rex facile hü principatum eripueritptec etiam praterfuas confuetudinesflatuta'quenbsp;regi obfequi tenentur. Ea infula plurimas calamitates experta efl,gerens inimicitias cum mult is principibus y cumnbsp;regequoque inimicitias fufctpiens, ^ inteflinis feditionibus interdum laborans. Profert regio ifla yinum nuUibi,nbsp;nec etiam reliquorumfruHuum admodum fertilis efl. Frumentiautem amp; hordei mellis ylanaque plurimaeflnbsp;aflluentUy adeb vt his longe reliquis regionibus fvberior flt. plurimas itaque vefles contexunt. Lingua ytunturnbsp;propemodumpeculiarly qua nec GermanoSy nec Gallosynec altos flmtimospopulos referunt. ^uotidiano vita asfu,nbsp;moribus quoque 0- yifiu nihil a Gallis difcrepant.parua ipfls yxorum liber or umque cur a efl.Itaque per vniuer-fam infulamhk mos feruatury quando quü amici domum vocatus ingrediatur, yt primurn cum amici yxore con-cumbaty vt deinde benigne hoffitio excipiatur. Inperegrinationibus quoque mutub vtuntur vxoribus amici. Ea-dem confuetudo obferuaturt Phrantalorum regione ibi maritima,yjquead Germaniam.Necprcbrofum ducunty Flandro-yxores ^filias in hum modum impragnari. Metropolü eius infula yirü opibusquepotentia reliquas yrbes an- só. forte.nbsp;tecedit; diuitiü quoque 0 reliquafelicitate omnes yrbes Occidetem ffeHantesfacile fuperatfortitudine ^ yir-tute belltca eagens meliorfinitimüy0 aliüplurimü Occidentü populis cenfetur. G^uantum ad armor um habitumnbsp;attinetyfcutaItalkay0gladios Gracosgeflant.Mijfilibus ytuntur oblongüy adeb ytplerumque eafiantes in ter-ram defigant. Flumen iflam ^vrbem alluit magnumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rapidumy quod in Gallkum mareeffimditur ab vrbe fla-

diüdecem0 ducentü .ibiquereflagnatadebyytfacilenauibushim adyrbem accedere liceat. Et fane aquare-fluit agrèin fluuium afcendens propter vrbü obieHum,fluenspergurgitemy qui efl in regione maritima Gegeutia.

Vbi autem aqua in infula fe receperit ingurgitemynaues in flcco de flit ui conflat yCxpeBantes donee inundatio aqua-rum folita redeat. Inundatio aqua excrefcity ybiplurimumy ad cubitos regios quindecim-y vbi verb minimumy ad yndecim cubitorummenfuram augefcit.NoEleigitur 0 die recedentesypofiearemeant aqua. Luna cum fueritnbsp;in medio calo horizontü nofiriy0 eius qui fub ter t err am efl, in contrarium motum aqua difcedunt. Hac haoie-nas quapper tranfennam d longe prolpexityytitadkamy Laonicus . De hü Bntannicps infulü prater y eter es ynbsp;ytifuntTacitus 0 CafaryVidePolydorumy loannem Maiorem-y louium-y Gregoftum Lilium-y Robertum Coenalemnbsp;Perioche 2.dereGalIica s.Ant.Sabellicum Enn.io.lib.s.Guilielmurn Paradmum-yGalfredum Monomuthenflm.nbsp;PonticumVirunium-y 0 Bedam.

8

SCOT IA.

C C O TI A, Septentrionalior Britannicx infulje pars^quxantiquo vocabulo Albania, amp; ab incolis auitam linguam re* tinentibusfquosagreftes vocant, amp; interiorem regionem habitant) Albayn etiamnum appellaturjolim a Romanisnbsp;Britanniam Minorem,amp; Secundam diiïlam fuiflcjcx Sexto Rufo Lhuyduscolligit. Ha:c regio Grampio moteafperonbsp;amp;:informi(cuius Tacitus meminit^ bifariam diuiditur. Is enim aGermanici marislittoread oftiaDex fluminis,lateranbsp;Aberdoniasabluentis, permediam Scociam,in Hibernicum mare tendens,adlacum Lomundum fiftitur. Hicmonsnbsp;olimPidorumScotorumqueregni ferè limes erat.

Scotia multo quam Anglia motofior eft,amp; fteriliorried paifim habet portus,amp; aditus marinis aquis peruios.Sic enim marisOceani brachia hanc fcindunt,vt nulladomusin ea fit,vt Joannes Maior teftis eft, quxab aquamaris falfa vltranbsp;vigintileucas diftet.Invallibusfunt lacus,paludes,fluuij,fontesq. pleniflimi pifcibus.In ipfismotibushabetxquatamnbsp;agri planitiem,pecoris pabulum vbertim fuppeditantem,filuasqueferis plurimumabundantes. Quorum illalocorumnbsp;commoditatibus etiam fuftentata,minus vmquam deuinci potuit; cum ad filuas amp;c paludes prsefto vbique gentium fitnbsp;profugiumjamp;ad famamtolerandamferinazcarnis atque piftium paftus.

Plurima habet hxc Scotia mirada,quorum partem ex Hedore Boetho collegimus.In Gallouidialacuseft Myrtoun diiftus,cuius vna pars aliarum aqnarum more gelu byeme concrefcit;alteranullis frigoribus cogelari poteft.Sunt in Ca-rida regione ingentis magnitudinis boues,quoru caro tenera fuauisq. efui eft; ceterum pingue numqua concrefcit,lednbsp;olei liquidi inftarlemper fluens.Oceanus huius littora alluens,diuescft oftreis, halccibus,cógris,cóchis,aliisq. id genusnbsp;pilcibus maxime faxatilibus. In Coyl prouincia hand plus decern millibus pafluuabAeroppidol'axumeftduodecimnbsp;vix pedes altumjextenfum 3 j.cubitoru fpiflitudine,haud immerico ab incolis Surdu appellatu. Nam quatumuis ingc-tem ftrepitumjfonitumq.vel etia bombarda edas ab vno latere,ex aduerfo baud exaudiri queat,nifi quam remotiftimcnbsp;abfis, turn enim fonusfacilèpercipitur.In Lennos,qu£e Ptolemaso Lelgouiadicitur,lacus eftlógèmaxiraus,Loumondnbsp;vernaculèdidus:rupraz4.miliariain longitudinem extenfus, odo inlatitudinem,Trigintainfulas compleditur,qua-rumplerxque vicisfrequcntibushabitats, templalacellaque Diuisdicatahabent. Triainhocmemoratudignarepe-riuntur, Nampifcesillicefuihumanofuaues pinniscarent. Lacusinterdumnulloflanteventoitaimmense concita-tur, vt vel audaciflimos nautas quo minusfoluant, deterreat. Vnde yento ceflante naues medio curfu correptte, cumnbsp;maximodilcrimine iadantur;amp; nifi portus quifpiam forte propinqüus adfit, plerumque cuertuntur. Dcniqueeft in-fula quxdam gregibus armentisque pafcendis vber, led qua: natans fluduansq. quo venti impellant,luic illuc feratur.nbsp;Conftans fama eft,lapidem in Argadia nafci,qui fi paulodiutius ftramentis ftupifve fupponatur,incendium faciat. Adnbsp;Slanis(caftelli nomen eft in Buthquhaniajantrum eft admiranda: natura:. Aqua enim in id inftillans tradu temporis innbsp;candidilfimum couertiturlapidem; ac nifi certo annorum curriculo eximerentur,olim iam oppletum illis fuiffet.Nul-lusin hac regione mus maiorconfpicitur; nec fi importetur, vitam illicducere poteft. In Fifa regione effbdituringen-ti numero lapis niger,faciendo igni fupra modum accomraodus. Ad oftium Forthex fluminis in medio mari altilTimusnbsp;fcopulus eft,ex cuiusfummitatefons aquicdulcislargilfiraè admirandonaturiemiraculo fcaturit. AbEdinburgo plusnbsp;minus duobus pafllium millibus,fons cui olei guttx innatant, fcaturit, ea vi, vt fi nihil inde collegeris, nihilo plus con-fluat;quantumuis autem abftuleris,nihilo minus remaneat-Valethoc oleum contra varias cutis fcabrities.Hadenus denbsp;his. Habet Scotia in regione Drifdaliaaurifodinam, in qua etiam id quod vulgo Lazurum dicitur, inuenitur. Habet amp;:nbsp;ferri, amp; plumbi quoque mineras.

IncoljE qui cis Grampium montem Meridionalem partem habitant, funt bene morati, amp; huraaniores;lingua vtun-tur Anglica. Qui alteram partem Septentrioncm verfus accolunt,genus hominum afperum ac longe duriifimum eft. Silueftresdicuntur.'hifagoamp;interioretuhicaHibernicomore, tindocrocoamiciuntur, nudisque genu tibiis, ince-dunt. Arma funt, arcus amp; fagitta:,cum enfe admodum lato. Pugioncm ex vno latere tantum acutum fub zona lempernbsp;ferunt. Hi lingua Hibernica omnes vtuntur. Sicqj duplex eft in Scotia lingua, amp; mores gemini. Hos Alta: terrje viros,nbsp;reliquos(filueftres nempe)Ima: terra: viros,vocamus, inquit Maior Scotus.

Scotix vrbiumprimaeftEdinburgum,Regiafedes,vbicaftellum eftPuellarum cognominatum, multoties audo-rum teftimoniiscelebratum. S. Andreje,inquoVniuerfitas- Sc Abredonia 'altera Vniuerfitas. Eftinfuper Glalgucnfis ^bs, Archiepifcopalisfedes. Et Perth oppidiim,quod S.Ioannis villa vulgo dicitur,folum inter Scotiae villas muro cin-dum. CaledoniiB filua:(cuius Ptolemxusaliiquc meminerunt) vix reliquia:hodie luperfunt, nominis dumtaxat vefti-

^pud Sterlingium oppidum cxftant. Ha:c de Scotia qujc Regni titulo decoratur; nucde infuliscircumiacentibus,5c Rjgnum pertinentibus.

Hebrides magnitudine amp; numero primas tenent. Boëthus 43.efle ait; led hie Manam cum iis ponit.qua: non Scoti-co regno fubieda eft;fed Regi Angliie obedit;neque hanc a veteribus inter Hebrides nominari putauerim.Hebridum pnm a eft Arana, (qua: amp; Botha) Helau, amp; Rothela. Non proculabhis Aliza,auibusSolandisabundans;maioruraa-natum genus id eft.Maxima omnium ?lt;:nominatilfima Ilaeft,frumenti ferax amp; metalli diues. Mox Cumbra,Mula-quc. luxta has Iona eft,Regura fepulturisinfignis. Deinde Leuifla.Omnium autem poftrema eft Hirtha,polarera ha-bens eleuationem 63.gradus. Haec earum nomina funt apud Boethum. loannes Maior Scotus nominat earum Argy-lam,Arancam,Awynam, Butham,fiue Rothfayam, Lefiuoram. In his infulisfunt anferes,illis Clakis didi, ('Bernacasnbsp;casvocat Sil. Gyraldus^quosBoethusexmariamp;lignis putrefadis prouenire affirm at non ex arboribus nafci,vcnbsp;vulgus Icriptorum prodit. Etenim, iuquit,fi lignum in id mareproiicias,temporistraduprimumin eo vermes cx-cauatoligno nalcuntur,quilenfimenatiscapite pedibusque atque alis,plumas poftremoedunt,demumanleribusnbsp;magnitudine a:quales, cum ad iuftam peruenerint quantitatem, ca:lum petunt, auium reliquarum more,remigio alarum per aera delati.Poft Hebrides proximx funt Orchades,quarum prxftantilfima Pomonia,Epilcopaliac templo au-guftiflimo, turn duobus munitiffimis caftellis infignis. Zelandiam vnam earum quoquenominat loannes Maior,nbsp;quinquaginta mille palfibusin longura exporredam. Nulla in eis arbor eft,nuUum triticum,exundantibus alioqui ceteris frumentorum generibus.Serpens aut animal venenolum nullum gignit.Butynim laleconditu in Scotia veneunt.nbsp;Incola: cum abuudantia hordei potentiffimum conficiant potum. Sc omnium mortalium fint bibaciflimi, nullum tarnen ineis vmquam ebrium, aut mente alienatum, nullum amentem aut ftolidumvifumefle, audor eft Boëthus.nbsp;Idem de Scetlandicis tradit; fed hoc de his minus mirum, quibus nempe potus aqua eft. Horum Scetlandorum opesnbsp;vniuerla: in pifcibusarefadis.ac tergoribus animantium. In Hebridibus Hibernica lingua vtuntur; in Orchadibus veto Gothica. M. lordanus in fiia Dania: tabula ait Orchades Danorum Regibus fubeffe,cum tamen has Regni Scotia:nbsp;fub Ducatus titulo feiamus. De Scotia amp; infulis vicinis, lege quos hoc loco citauimus, Hedorem Boethum, amp; loan-nem Maiorem,amp;: IoanncmLclla:ura,Scotos,