Instituut vobi

Keltische taal —en ietitai Rufiüe der Rijksuniversiteit te Utrecht

1554 2115

KIN N IG

Al levr-mu a ginnigann d’am zad, d’am hrendeur lid d’diii c’Jiourezed; re ziveznd ouirn, siouaz ! d’her c’lrimiignbsp;d'orn mainni ger pehini hor gorloz hoU er Buradoz.

Her c’hinnig a rann, cc’hpenu,- d'ann Aotrou A. LE STUM cn denz bet ur vadelez da rei.d’Wv unn donvn evilnbsp;skrivn ann ioniott a zo efm-h%t^A'i);gt;gt;r d’ann Aotrouneznbsp;F. VALLÉE (ar barz Abher\'^i.FtS^AFFkENNOU (arnbsp;barz TaUlir) pere a zifmn ken nerzaz hor iez, cun earnbsp;mare ma klasker, dre hep ardoit, he disgriaienna cuznbsp;Breiz-Izel.

Pkr PROXOST.

Poont hraz ro d'ar Vretouned (i feil d’ezho e chomfe ko iez heo, enehi oiiz ar geriou djvrezonnek a den, vehend-a-neheud, d’en em ruza enn hor iez, enn eur vouga arnbsp;gwir vrezounek.

Daonsf ha ne glevit ket hemdez, enn dro d’e-hoc’h, geriou evel ar re-ma : j)arlant — kaozeal — James -iwussier — kontantamant — vizach — sertenamant —nbsp;koler —joa — uzach — possubl — komprenn ?...

Nag a bed kant ger evel-se a c’hallfenn da lakaat dirag ho taoulagad !

Geriou brezounek gwlrion hon enz, eb kaout ezomm enz ar geriou nevez-se, ha labour fall a reont ar skrivagneriennbsp;ho laka enn ho skridou, war digarez eo deuet ar c’hiz dunbsp;gornz evel-se.

Ure ar c’hazetennou, al levrou, ar gwcrziou, ar zouniou, eo o leuimp a-benn da zigas a-ncvez ar c’hiz euz ar gwirnbsp;vrezounek.

Skrivagnerien, roomp ela ann dourn ann eil d’egile e.vid enehi ouz ann enebour.

D’ar barz eo da zigeri ann heul.

Med n’eo ket a-walc’h lezel a-ziaskren ar geriou divroad gwisket e brezounek, oc'h eunn enebour all ar barz a dienbsp;c'hoaz horzel.

^ nbsp;nbsp;nbsp;^ £3:

bokejou glasa, digor er prajou braz, ïj’ho deuz ket al liou kaer euz he daoulagad glaz ;nbsp;'^e weler ket gwiniz, enii anv, e nep tachenn,nbsp;gt;'laoiiret, stang bag hiir, evel he bleo pielen ;nbsp;i-^skiz (1) ha dudiuz eo kan ann alc’houedez,

P^alz dudiusoc’h c’hoaz eo mouez va mignounez.

(1) Iskiz a die beza digeiueret ama evel ar ger gallek « exU'aoï'dinaire ».

10

S o TJ IsT

E-kichemi eiir iiiciiez Ez euz eul lojeniiik ;

E-touez he bodad gwez, Pegement eo koantik !

Nag a bed gweacdi, eiiii deiz, Evit mont beteg hi,

Me gemer anii bent striz A ia da zor anii ti.

DISKAN

Evil gouuil kalouii Va Doiisik koant ba ker,nbsp;Pion zesko d’in eur zonanbsp;Dudiuz ha lener ?

Hogen me jom aio,

Ad re d’ar c’harz, kuzet,

Ha dont a rann enn dro,

Heb beza bet gwelet ;

Petra ra d’in eta Ken aliez koll amzernbsp;Perag buanada,

Heb lavaret eur ger V

— 11 —

Siouaz ! el lojeiiiiik Ema va c’harantez,

Hag ar gaera plac’hik Em euz gwelet em buez ;

Hag a-greiz va c’haloun Ken gwirion he c’harann,

Ma chomann mud, gand aoun Ne lavarte d’in : nan !

Dcuz, ar mezioii zo kaer evcl evici enr goel,

Al laboused, oc’hpenn, n’ehanont das kervel,

Adaleg ar mintin, da vont eiin lio c’hoajou Evit meski da vouez gand ho c’hanaouennou.

Denz, rag enn eiu‘ huvreal, euruz ni ielo A-hed ar wenodenn, e-skend ai' gwez dero.

Ann amzer a zo klouar bag a-l)oaii anii deliou,

Gand ann avelik sioiil, a gren oc’h bo skoviri’ou ;

E ieot ar prad ar bleun a zo digor brema Hag ann donr-red a mill, enn eur huanada ;

Dindan eunn heol skeduz e Ingern ar mor braz Hag a-boan ma klever tronz ann houl war ann treaz.nbsp;Evid-omp én denz Done great ann nevez-amzer,nbsp;Evid-omp ann E?iv glaz hag ar mezion ken kaer,nbsp;Digemerornp eta laouen he denzorionnbsp;Ha lezomp da dridal, meiirbed, hor c’baloiinon.nbsp;Deuz, va miiia karet, denz oc’b breac’h da vignoun,nbsp;Deomp el leac’h ma kari lakat da zonjezoiin.

Me feil d’in war da dal, e giz enr gnrunenn,

Koiilma bokejon glaz e-touez da vleo melen.

S O TJ IST

War Ion ; T.n hrisr esl doucc cl parfuméc (tlans Mireille)

Annaik, (In-hont, gwcl ann oanigou,

Er ieot tenor leun a vokejon,

O taoïilamniet er prajou glaz ;

Derveziou kaer ann nevez-ainzer A zislro c’hoaz,

Ha kan al laboiisecl a glever l'ir c’lioajou braz.

Koanlik o c’lioarzont ai' bokejou Digor-braz a-zimlan ann Pnivounbsp;Digüc’benn, lugernnz ba glaz ;

Gand eur vouez skiUr ar grilled a gan Ho zoim ken 1'reaz,

Enn eur rodel e-touez arbalan,

El lannou braz.

Daousl ba ni, gwir vugaligou Done,

Ne o’halloinp kot ivez beza gae,

Pa’z eo pep tra laouen er inoaz ?

Breac’h oc’h breac’h deomj) eta, laouen-holl, Er c’hoajou braz,

Evid en eni garet o disheol Eur vodenn glaz.

14

Ell em garomp mad, rag er bed-ma, Daoust ha n’eo ket hoii amzer gaeranbsp;Pa n’hon euz nernet c’houezek vloaz ?nbsp;Bezomp, holl e Icvenez, hirio,

Gaud aoun, siouaz !

Ne deufe falc’h trubard ar maro D’hoii skei, ivarc’hoaz.

WAR VOR

Gwel ar mor o liiitri Dindaii ennn heol skednz ;

Km bag skaiiv e vezi,

Annaik, ken euruz !

N’ez enz kel cnn cnvou Arm distera koabrcmi,nbsp;lleb aoMii’ta deoinp, bon daoii,nbsp;Vit nia kaninn laouen :

DISKAN

Va bag, dale’ll eunn dervez Da wel gwenn digor,

Ha^lusk va niignonnez ^Val¦ mor atm A rvor.

Lezonip anii teodou fall Da goniz, ervez bo giz ;

Hor gredeim bon diwall,' Kemeronip bor frankiz ;

Gant rna vimp, dirag Done, Direliecb da-viken,

E c’hallomp beza gae,

Hag e kaninn laotieli :

— 17 —

ANN TEODOU FALL

Ann tendon fall ho deuz great ho labour heuzuz ; Annaik, ne c’hallimp mui, siouaz ! en em welet ;nbsp;0 ! na perag ar fall, o tra ken sebezuz !

Kentoc’h eged ar mad, a vez ato kredet ?

Ne c’hallinn klevet mui da vouez ken dudiuz !

Lenn enn da zaoulagad a werc’hez, ar glanded ; Hivizikenn me die, dilezet hag e-kuz,

Gouzanv sioulik ar boan great d’am c’haloun rannet.

Med aim dud kriz a c’hall euz va gwall-eur c’hoarzin, Euz ar mintin d’ann noz, euz ann noz d’ar mintin,nbsp;Gand ho zaolion trubard, kreski c’hoaz va gouli ;

Gant ma gouezinn ez oud euruz vel cunn El,

Gant ma vo da galir, ato, leun-holl a vel,

E c’haller, eb ehan, skuilla vestl, em hini.

HANTER-NOZ

Hanter-noz zo sounet eiin lion Iliz-parrez ;

Er meziou sioul al loar a skiiill he sklerijenn ; Uaoust ha sioulik ivez e kousk va inignounez ?

Euz va frenestr me wel, er sklerder, he lojenn.

Evid-oun-me, siouaz ! gwasket gand aii2i enkrez, Ne c’hallann ket mori, kement em euz terchenii !nbsp;P’eo gwir eun hor c’henver he c’hereiit zo didruez,nbsp;Evit skriva d’ezhi ma kemerfenn va flueim ?

0 ! nan, rag pa zonjann eo rannet he c’haloun Gand hon dispart! griz, e krenann, em euz aounnbsp;Da greski c’hoaz he foan, o tiskuill va glac’har.

Enn da lojenn, Annaik, konsk sioulik hed ann noz ; Diskennit euz ann Env, Elez ar Baradoz,

D’astenn ho tiouaskel war El dinam ann douar.

— 19

Goiizout a rann brema perag va c’harantez,

Ken gwirion koulskoude, n’co ket bet selaouet ; Enn bon amzer ken fall, heb ai' binvidigez,

Ar galoun denera n’eo ket anavezet.

Enn (lespet das klac’har, Annaik, va mignounez, Da gerent a ra fae war da vuia karet ;

Pa gavont eur penn-her, gant kement a zanvez ! Daoust bag enz da galoun ar vouez te die klevet ?

Heb fazi, ma v.’elann e c’balli koulskoude,

Heb ranna da galoun, kemeret ar pried-se.

Vit das lezel e peoc’h, diouz-id rne gimiado.

Med penaoz e c’hallinn, med penaoz e c’halli Deva c’lioaz er bed-ina, war-lerc’h bon disparti ?nbsp;Evid-oinj), a gredaun, ve gwelloc’h ar maro.

‘iü —

He c’herent a vezo kastizel eb dale

Da veza bet, siouaz I ken kriz enn'he c’henver ;

Annaik a goll bemdez he iec’hed abaoue,

Ha n’ho devezo ket danvez-braz ar penn-her.

N’he deuz ket dizentet ; med he c’haloun dener A zo bet ken ran net, ma ne bareo morse ;

Bikenn evid arc’hant ar galoun ne werzer.

Pa vez ar garantez grisiennet enn ene.

O ! perag hon enz bet en em welet eunn deiz.

En ein garet kement ? perag hon enz bet feiz Er blanedenn fallakr, e levencz ann douar ?

Evit-hi me c’houlenn, o va Done ! trugarez ;

Ro d’am muia karet iec’hed vit chom e buez.

Ha gra d’in-me mervel, enn he leac’h, er glac’har.

— ‘21

.-TV nbsp;nbsp;nbsp;OS;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S-3-

Klasket he deuz hirio kuzet he foan ouz-in ;

N’ounn ket bet faziet ; a-boan he muzellou,

Epad ma tivizemp, a c’halle mousc’hoarzin,

Evel pep tra gwevet ho doa kollet ho liou.

E]vel bokejou roz, digor diooz ar raintin,

Ken flamm c’hoaz gand ar gliz kouezet euz ann^Envoii, He divoc’h a ioa ruz, hirio me gave d’innbsp;Ho gwelet dish vet, vel krinet gand ar riou.

He daoulagad ivez, araok, ken sklear, ken glaz Dindan ar sklerijenn, pa zigorent ken braz!

A ioa kalz tevaloc’h, hanter zigor ebken.

Evel-se, pa zounaz heur griz aim disparti,

Va c’haloun baour, siouaz ! o kimidia diout-hi,

A flastraz, enn eunn taol, dindan pouez ann anken.

HE MAHO ^AKTEE

Nozvez skrijuz-meurbed ina weliz o vervel Va JJous muia karet,

Evel euj' gwall huvre, da zonj a jomo pell Ern c’haloun, grisiennet.

Enn despet d’ann holl boan a gemere noz-deiz Eur medisin dispar,

Evit gallout herzel oc’h ar c’hlenved direiz Ha n’en deviz ket he bar,

Ar pas a iea war gresk ; ar glanvourez, siouaz !

Gand he loan a glemine,

Ha me ioa vel spountet, beuzet em glac’har vraz, E-c’harz troad he gwcle.

Kerkent, er berr-halan, eur griadenn mouget Da rei d’iu ann eukrez,

Ha me da dostaat ar goulou, vit gwelet Hag hi ioa c’hoaz e buez.

He dremm a ioa gweiin-kann ; ar c’houezenn a ruille Diouz he zal ivez gwenii ;

Kereiit ha mignouned da zaouliua iieuze,

Vid ober ar bedenn.

Med evel pa vijenn, enn eunn taol, kouezet dall, Kentoc’h eget soubla

Me da vont e-kounnar ; c’hoant em oa da grial Kement ha da ouela.

Euz va gwall-enr, siouaz ! e welenn ar vrazder Hag ann devalijenn,

Rag euz va iaouankiz kement huvreou kaer A nije da-viken.

Koll a reann pep fisians,'pa denaz, enn eur mare.

He zerchenn da vouga ;

Araok eur barr-amzer e weler, evel-se,

Amzer zioul da genta.

- 23 —

Kerkent, eiin eur daoler he daoulagad war-n-oun, E lavaraz gant feiz ;

« War-laez, er Baradoz, em euz iisians, mignoun, D’en em welet eunn deiz ! »

Neuze me deuaz mezuz da veza selaouel Ar vouez euz ar gounnar ;

Heb ar Relijion e sonjiz n’ez euz ket

Netra vad war ann douar.

Dihunet oa va feiz ; hag euz he japeled Me da ziskouez ar groaz

Da behini iieuze, gaiit karantez-meurbed,

Peil amzer e pokaz.

Enn eur zellet ouz-in, hag ouz kroaz ar Zalver,

E varvaz goustadik,

Laouen vel pa vije kousket ebken, seder,

Evel eur bugelik.

He japeledik ker, gand he groaz benniget,

A zo chomet gan-en ;

Ra c’hallinn, evel-d-hi, diouz Satan diwallet, Mervel e gwir gristen.

24

Eunn nozvez euz here war ann aot oamp azezet,

A.nn noz a ioa sioul-braz hag ann env eb koabrcnn,

Ann boni a ioa didrouz, al loar, e-kreiz ar stered,

A lintre dreist hor penn.

He doiirnik gwenn em dourn, bag be zal koant oc’h va E chomaz eur pennad heb lavaret enr ger; [skoaz,nbsp;Evel-d-hi me ioa sioul, dirag eur galloud ken braznbsp;Hag ennn ober ken kaer.

Sonjal a reamp, mantret, pegement evid ann den Ann Done ken gallonduz en deuz bet rnadelez,

Da rei d’ezhan ene, da rei d’ezhan eiil lodenn Euz he c’hwerc’bled ivez.

Sonjal a reamp, oc’hpenn, ne c’haller ket er bed-ma Kaout eur galonn dinam evel ar vugale.

Ma n’eo ket grisiennet ar feiz enn den, da genta,

Hag ann doujans e Done.

Evel-se ni zalc’haz, bepred, distag hor c’haloun Diouz kement tech hudur a c’han euz ar ioulou.

En em garet a reamp, heb nec’hamant hag heb aoun. Vel elez enn Envou.

Euz kement sonjezoun a jom euz va iaouankiz.

Te, nozvez kaer ha gwerc’h, a garann ar muia,

Enn eur zonjal enn-oud, e teu va c’haloun em c’hreiz Da dridal c’hoaz brerria.

— 25 —

EUNN ABARDAEZ A VIZ MAE

Ann abardaez a ioa sioul ha kaer, e miz mae ;

Sonj em euz hirio c’hoaz : ne c’halle ket bale E ieot berr ann tevenn, enn despet d’ar skoazelnbsp;A roe d’ezhi va breac’b, evit gallout herzel.

Heb en em gaout enn aot e rankaz azeza ;

Oc’h sklerijenn al loar, dreist ar mor o para,

E weliz war he dremm, vel liou gwenn ar maro,

He dournik, gwenn ivez, em dourn oa tomm bero,

Euz he daoulagad oa ken truezuz ar zellou,

Ma kave d’in gwelet, a-dreuz da va daelou,

El ann dristidigez, a-boan deuet barz er bed,

O sellet ouz eur bez digor enn eur vered 1 Evel diou steredenn he daoulagad oa sklear,

Kement e lugernent oc’h sklerijenn al loar ;

He dremm, enn despet m’oa, gand ar c’hlenved, kastiz, En doa c’hoaz dalc’het boll gened ar iaouankiz ;

Hi ioa kaer evel-se, med he gened, siouaz !

A roe d’am c’haloun baour eunn anken brasoc’h c’hoaz, Enn eur zonjal ez eann da goll eunn tenzor ker,

Eur plac’h a zoujans Doue, ken koant ha m’oa tener. Ouz ar gwall-eur neuze me glaskaz enebi ;

Astenn a riz va breac’h, evit diskouez d’ezhi Ar reier huel, ar mor enn nozvez-ze ken kannnbsp;Gant sklerijenn al loar heb koabr, hag enn he c’hann.nbsp;Euz ann amzer da zont me gredaz komz d’ezhi ;

Brema, p’oamp deuet enn oad, e c’hallchemp dimezi.... Med, gand eur vouez klemmuz, hi da respount neuze :

« 0 ! petra, va mignoun, a lavarez a-ze !

« Gwel ar maro, siouaz ! zo war va daoulagad,

« Ha me ken iaouank c’hoaz ! na pebez kalounad 1 « Ha gouzout e rankinn, war va lerc’h das lezel,

« Da galoun baour gouliet vel gand eunn taol kountel ! c( Med dale’ll sonj, va mignoun, n’omp ket great vid ann

[douar,

« Ar bed-ma n’eo nemed eunn draonienn a c’hlac’har, tt Na losk ket a valloz p’ein c’hasi d’ar vered,

20 —

« Ted ebken, ro da Zone da galoiin, das spered, « Me VO gan-ez ato, rag euz ar Baradoz

D’ar c’homzou-ze, kei'kent, koantik evel eunn El, Etrezeg ar stered hi da daoler cur zell.

Abaoue, d’ar pardaez, pa’z ann e ribl ar inor,

E kav d’in he gAveiet, lie daoulagad digor,

0 sellel gant fisians etrezeg arm Envou ;

E mouez ann avelik e kle\'ann a-wechon Eur c’han ken dudiuz ha kan ar Baradoz,

Ila monez va c’hai’antez oc’li va gervel enn noz.

27

HE BOKED DIVEZA

0 c’houzout n’he doa ket da veva pell arazer,

Eunn dervez cuz ebrel, va mignounez ken ker,

Gand eur vouez izelik, a gomzaz evel-hen :

« Mignoun, gwel pegement ann heol a zo laouen,

(( Eur weach c’lioaz me garfe rnont a-dreuz ar meziou,

« Evit gallout gwelloe’h sellet ouz aim Envou ;

« Heol ann nevez-amzer d’arn c’haloiin zo ken c’houek ! » Hag heb diviz inuioc’h, hi, da ouela dourek.

Mont a rajemp enn bent, ha ni da gemeret Ar wenodenn kuzet he deuz ato karet,

Rag enn nevez-amzer oa leun a vokejou,

Leun a freskadurez hag a ganaouennou.

Kement tra ioa chomet henvel oc’h warlene,

Henvel al letonenn, henvel ar gwez er c’hae.

Mont a reamp goustadik, rag kazi hep kammed,

Gand eur zell birr ha leram, ec’h ehane hepred Hirag kement hodenn, dirag kement gwezenn ;

Med evel pa vije deuet kerkent enn he fenn Eur zonjezoun-hennag hag a ioa gwall grevuz,

Evit klask he dalc’her gwelioc’h ouz-in e-kuz,

E lavaraz ; « pignomp eunn neheud er menez « Euz al lean’ll ma welimp, gant laouenidigez,

8 Ar gwenodennou sioul hon euz darempredet,

(( El leac’h m’hon euz touet ato d’en em garet,

8 Evit ma welimp c’hoaz, ken skeduz ha ken koant,

8 Ster klemmuz ann draonienn o lintra vel arc’hant. »

0 ! nag he divije karet, ar baourez klanv,

Kaout neuze diouaskel, vel ar gwenneli skanv,

Vit gwelet, enn eunn taol, ann boll meziou-ze c’hoaz Pere, d’ann deiz war-lerc’h, ne welfe mui siouaz !

0 ! nag he divije karet en defe Done

Roet ugent vloaz hirrder, evit-hi, d’ann deiz-se !

Med ann derveziou kaer a zo re verr ato,

Ann heol a ziskenne, poent oa dont enn dislro ;

He c’haloun rannet-holl, henzet enn he daelou,

E lavaraz neuze kenavo d’ar meziou,

28

Biskoaz, epad va buez, n’em euz bet em c’lialoun Kernent a iiec’hamant, kement e teue d’in aounnbsp;Da zonjal er gwall-eur a ioa, vel eur c’hleze,

A-istribill enn ear, dreist-omp, er mare-ze,

A-hed ar wenodenn e teujemp war lior c’hiz ;

Neuze me zastiimaz, e-touez ar ieot Jivriz,

Bokejou gwenn ann anv pere war ziminal He c’hamprik a werc’hez a lugerne gwech’all,

Bokejou gwenn pere lugerno war he bez,

Bep bloaz da viz ebrel, epad ma vinn e buez.

Na kaera bokejou ! kann enn he dournik gwenn 1 Med lenn a reaz enn-ho, m’oar vad, he flanedenn,

Eur pok a roaz d’ezho, vel pa diefent beza,

Euz a-berz be inignoun, ar boked diveza !

Eur podik koant, gant dour, ho dalc’haz pell amzer Enn he c’hampr, gwenn ha fresk, ken livriz ha ken kaer,nbsp;Beteg ar mare kriz ma rankaz ho meslreznbsp;Kimiada diouz ann douar vit palez ann Elez.

Neuze pa n’ho doa mui dourn ebet d’bo c’hempenn,

E teujent, truezuz-holl, da blega sioul ho fenn,

Ilag evel ho mestrez, ar bokejou, d’ho zro,

A gouezaz, gwevet-holl gand halan ar maro.

Pep tra zo tremenet : bokejou, mignounez !

Abaoue, war ann douar e vevann enn enkrez;

Med chom a ra gan-en eur mignoun mad, ar feiz, Pehini ro Asians d’in d’be gwelet eunn deiz.

29

Va Dous muia karet, va c’henta karaiitez,

Oa ganet, evel-d-oun, war ar meaz, e Breiz-Izel ;

P’nn hon diou lojennik n’oa nemet paourentez,

Med ne glaskemp nemet frankiz vid hon diouaskel, 71a laouenidigez.

Pa vije deuet Annaik er streat gand he denved,

E lavaret dostu : Per n’co ket peil ac’hano ;

Rag ato, war he lerc’h, me boulze va loened,

Ila bemdez, da guz-heol, ar mare vid ann distro,

Me iea d’he darempred.

Nag a bed huvre kacr a reamp epad ann deiz !

Pa vijemp deuet enn oad, ni deul'e da zimezi ;

Hag hor c’haloun kei kent da lammet enn hor c’hreiz, Enn eur zonjal : pa vez kalz a garantez enn ti,

Enr pinvidik a-leiz.

Eur zulvez, enn eur c’hoat, e kroc’henn eur wezenn Em oa skrivet doun-braz hano va muia karet ;

Sonjal a reann : eunn deiz, Annaik, enn eur dreinen, A welo, goude lenn ann hano gan-en skrivet,nbsp;Pegement he c’harenn !

Siouaz ! Annaik a ioa re gaer vid ar bcd-ma ;

Er baradoz he deuz eur gurunenn a werc’hez ;

Med va c’haloun ran net, aliez, enn eur ouela,

Evit lenn er wezenn hano kaer va c’hararitez,

D’ai' c’hoat ez ann brema.

— 3CI

AWÉE1\ DÏ^EMENET

Amzer gaer euz va iaouankiz,

Ne zislroi mui’ta war da giz ?

1'gt; glac’har da-vikeii Pebez anken !

Gwech’all, gant va muia karet,

Me blije d’in kement ar bed ! Karet reann ar c’boabr glaznbsp;Ilag ar mor braz.

Hon daou, pa redemp er c’boajou, Enn eur gana souniou, gwerziou,nbsp;Ne zonjemp ket kredinbsp;Enn disparti.

Hogen ann trubard, ar Maro, Adre-kein gand he lalc’li a sko ;nbsp;Ar re wella, siouaz !

Aliez a laz.

Skoet en deuz, e-kreiz he gened, Heb damant, va muia karet ;nbsp;Perag ounn-me cliometnbsp;Heb beza skoet ?

Gwell eo gan-en diskenn er bez. Pa n’em euz mui nep karantez.nbsp;Rag va Dous em gortoznbsp;Er Baradoz.

:il

TBISTIDIGEZ

Abardaeziou ken kaer a wech’all, d’ar zuliou,

Pa’z eamp, enn eur tiuvreal, a-dreuz ar prajou glaz, Er gwenodemiou sioiil hag e-kreiz ar c’hoajou,

Enn eur zonjal cnn-hoc’li va glac’liar a zo braz.

Dre druez, en em giizil dira-z-oun, bokejou, Rag ar gwel ac’banoc’h ebken, brema, va glaz,nbsp;Eugernit vid ann nep ne skuill kei a zaelou,

Va lezit da ouela va luignounez, siouaz !

Heol skeduz, en em guz a-zindan eur goabrenn, Grilled ha laboused lezit lio kanaouenn,

P’em gweloc’h o tremen, va c’baloun rannet boll.

E leac’h eunn amzer gaer, e leac’h al levenez, G’am spered, d’am c’haloun leun a dristidigeznbsp;E plij eunn amzer du gand eunn avel diroll.

— 33 —

ID ZL EZ ET

o ! na pebez anken ! pebez merzerenti !

Tostaat ra miz mae, kement tra zo laouen,

Hag e-kreiz ar gwall-eur, sonjal ne c’hallinn mui Kana war va delenn !

Gouzout e red, ken tomm, goad iaouank em gwazied, Eo va c’haloun dener, ken troet d’ar garantez,

Ha rankout, enkrezet, gwelet ebarz er bed Kement a levenez !

Anaout ar blijadur, taoler eur zeil c’hoantuz War ann nep a dreinen euruz em c’hichenn,

Ha n’euz fors e pe leac’h rankout dalc’her, e-kuz,

Va glac’har oc’h pep den !

E pep leac’h, hag ato, gand ann holl dilezet.

Heb eur ger, heb eunn dourn da rei d’in eur berad Euz ar gwir garantez heb pehini, bepred,

Em bezo kalounad !

Evel gand ann derchenn em empenn ez euz tan.

Ar c’houezenn euz va zal a gouez a veradou,

Eaz e kavann harpa va fenn paour oc’h eur mean,

A bep tu d’ann hentchou.

O ! ma n’em befe ket, Jezuz, aze da groaz.

Pa welann enn dro d’in mignouned ken didruez, Daoust ha me, lavar d’in, a c’hallfe kaout, siouaz Inbsp;Kaloun da jom e buez ‘?

— :i4

D’HE ENK

Al laboused ho deuz achuet ho c’hanaoïienn, Koiisket int enn neiziou ;

Ar pardaez a zo klouar, kaer co mout da bourmenn, Eur pennad, er meziou.

Med pardaez ar zul-ma n'eo ket henvel, siouaz !

Oc’h ar re warlene,

Rag arm dristidigez a ziskenn gwasoc’h-gwaz,

Em c’haloun, em Ene.

O te va mignounez, pehini gouie karet Evel eur bugelik,

Vit frealzi da vignoun, perag ne c’hallfez ket Diskenn eur pennadik ?

Vit lavaret d’in peur e tilezinn ann douar,

Evid eur bed gwelloc’h ?

Rag bikenn, a welann, em draonienn a c’hlac’har Ne c’hallinn kaout ar peoc’h.

O ! perag euz ann Env ne deuez ket, enn noz-ma, Da derri va jadenn ?

War diouaskel eunn El, gan-ez, enn eur gana, Euruz e iafenn !

— 35 —

Derveziou kaer ann anv, evel gwech’all adarre,

A laka levenez er galoun, er meziou,

Ha koulskoude, siouaz ! me ranko, da bep beure,

A to skuilla daelou.

Rag n’he gwelinn ket mui, prim ha gae vel eul labous, O vont e-kreiz ann heol, a-dreuz ar ieot tener ;

E kornik ar vered eo kousket brema, didrouz,

Va mignounez ken ker !

Ne c’hallinn mui brema tanva plijadur ebet,

Kaloun ha daoulagad zo maro vid ann douar ;

Mont a rann d’ar vered, evel eunn den dilezet,

Da guzat va glac’har.

Ia, mont a rann aliez war he bez da zaoulina, Abalamour n’euz ket enn dro d’in eur mignounnbsp;Hag a deufe, dre druez, eur mare da vihana,

Da frealzi va c’haloun.

Ral e sonjer, siouaz ! pa vezer el levenez,

E gwall-eur ann dud all, enn ho foaniou skrijuz ; Mignouned, koulskoude ra vezo c’houek-holl ho puez,nbsp;Ra vezoc’h euruz.

:J6

D’ANN DUD HEB KREDENN

C’houi pere n’ehanit, e pep leac’h,da grial Ne vezo ket eunn deiz, evid-omp, eur vuez all,

Ma n’euz ket vid ann den na Kroner nag Ene,

Er gwall-eur petra ve da gredi ’ta neuze ?

Evel-d-oun m’ho pije, war hent kriz ar vered,

Heuliet ho mignounez skoet e-kreiz he gened,

Ha ma n’ho pije ket kavet ebken unan Evit kemeret perz, eunn nebeud, enn ho poan,

A ! daoust ha c’houi neuze n’ho pije ket karet Kaout eur gredenn-bennag vid ho kaloun rannet ?

Med komzomp gant frankiz hag hob mont e-kounnar : Lakomp ne vijec’h ket bet biskoaz er glac’har ;

Daoust ha mad a rafec’h, e-kenver ho nesa,

O c’hoapaat ar feiz a ra d’ezhan beva,

ïlnn despet d’ar gwall-eur a deu, ken gwaz, d’hen skei,

Ma ne c’hoar mui, siouaz ! e pe leac’h en em drei ?

E leac’h ar gredenn-ze pehini ro d’ezhan Eunn nebeudik kaloun vid herzel oc’h he boan,

Petra rofec’h, m’ar plij “? Ho prezegenn goullo ?

C’houi lavar eo pep tra kollet, eur weach maro ;

Va mignounez ivez ! Asians ebet eta !

Gwelloc’h’ta, pe kerkouls, ve mont d’en em grouga ? Nan, nan, tud heb kredenn, pa vezer er glac’har.

Pa ne vez mui netra da c’hedal war ann douar,

N’eo ket digan-e-hoc’h eo mont da glask skoazel ;

Evit kaout nerz-kaloun er boan, beteg mervel,

Evit gallout gwelet va mignounez eunn deiz,

Me die, vel eur c’hristen, dalc’her ato d’ar feiz.

— 37 —

ER VERED

E koruik ar vered, euz al leac’h ma weler Ar mor oc’h ioneima ti’o-war-di’o d’ar reier,

El leac’h ma par arm heol, adaleg ar beure,

War douar ar re varo,

Da c’hedal ar mare

Ma savint, enn eimn taol, euz a vai’o da veo, E-skeud ar bokejou goloet holl a c’hwenan,

Er bez war behini n’euz ket laket eur mean,

Euz he c’housk diveza E kousk va c’harantez,

Ar genta mignounez Em euz bet er bed-ma.’

Enn eur lenn war he c’hroaz Eunn oad hag eunn hanc,

Unan, ken berr, siouaz !

Hag egile, ken brao !

Va c’haloun baour a i'ann, rag anezhi, bepred,

Ar zonjezoun dener a den barz em spered,

Ha bikenn ne varvo, kelt ma c’hallinn dalc’her Er bed-ma, gand ar vuez, eunn dra-bennag a ger.nbsp;Ia, kelt ba ma vevinn, e welinn em c’bichenn,nbsp;E-tal aol ann Arvor, e ieot berr ann tevenn,

Va c’henta karantez da behini, siouaz !

E lavarenu neuze, p’oanip ken euruz c’hoaz :

« la, te vezo va fried, mignounez, bez heb aoun,

« Lak da zourn em hini, da dal war va c’haloun, « Ia, me don dira-z-oud, dirag Kroner pep tra,

« Eo te, gOLide va Doue, va c’harantez vrasa. »

Itag hi, leun a Asians, a respounte neuze ;

« Va mignoun, me das kred, pa’z eo gvvir dirag Done lt;.lt; E touez d’am c’haret, evel ma kar enr pried,

(( Gand eur galoun ato distag diouz pep pec’hed,

« Gand eur galoun a dro d’ar mad, d’arfeiz ebken,

(( E-kreiz al levenez vel e-kreiz ann anken. »

Gwelit diou goulmik wenn, eunn dervez kaer a vae, O c’hournijal enn car , ken seder ha ken gae !nbsp;A-hed kement traonienn, a-uz kement menez ;nbsp;tlpad ma c’hournijont, e-kreiz al levenez,

Ne c’houzont ket ezeuz eur chaser digaloun

Oc’h ho gedal, du-hont, e-kichenn eur c’hoat doun. Heb dale trouz eunn tenn a glever enn ekleo ;

Ar harez zo tizet gant taol kriz ar maro ;

He c’halounik, siouaz ! gand ar ploum zo draillet, Hag he lagad ken lemm, herkent, a zo klozet ;

He gouzouk brema laosk, a-istribill he fenn,

He diouaskel ivez, euz ann Env e tiskenn Evit koueza d’ann douar, heuzet-holl enn he goad.nbsp;He buez kaer, da-viken, eat enn eunn huanad.nbsp;Spountet-holl, he mignoun, er c’hoat a zo nijet,

Heb gouzout mui, siouaz ! pe leac’h en em guzet. Hag enn noz e klever enn draonienn, er menez,nbsp;Klemmou truezuz ar par, o ouela d’he barez.

Ni ioa ken eurus hon daou d’en em garet.

Da zonjal e vijemp, eunn dervez, dimezet,

Eur Asians vraz, oc’hpenn, hon oa da veva koz.

39

Ma kavemp ar berl-ma kaer vel eur Baradoz.

Ar gwez huel, er c’hoajou,

Goloet-holl a zeliou,

A-dreuz ieot ar prajou Hirvoud ann dourigou,

Gant sklerijenn ann heol ann houlennou gwenn-kann, Mouez al labous er c’harz ha kan ar grill el lann,

Enn eur ger, kement tra ; kan, hirvoud, skerijenn,

A frealze va c’haloun, ia, kement, ma rofenn Kantvloaz buez, vel hou-ma, vid eur bloaz, vid eur miznbsp;Dadremen c’hoaz gant-hi, vel enn hor iaouankiznbsp;Setu perag, siouaz ! daoulinet war eur bez,

Evel ar goulmik wenn me ouel va c’harantez,

E kornik ar vered, euz al leac’h ma weler Ar mor oc’h ionenna tro-war-dro d’ar reier.

El leac’h ma par ann heol, adaleg ar beure.

War douar ar re varo.

Da c’hedal ar mare

Ma savint, enn eunn taol, euz a varo da veo.

Pevarzek vloaz a zo m’he deuz va inignoimez Kimiadet dioiiz ana douar vit palez ann Elez ,

War lie bez, vel bep bloaz, da zervez he maro, Gaud eur galoun rannet e taoulinann hirio,nbsp;E-skeud al lireuenn em oa laket enii douar ;nbsp;Bihanik oa neiize, brema brankou dispar,

War eunn troad huel ha teo, zo goloet a zeliou Pere zo kurunet, koantik, a vokejoii.

Adaleg ar mintin, gwenan euz tro-war-dro A zun, dindan ann heol, ar mel c’houek anezho.nbsp;M’eo kaer al lireuenn, ma kresk buan ha nerzuz,nbsp;Eo dre va c’harantez, dre m’ounn bet aketuznbsp;D’he c’hempenn, heb ehan, evel vid he bugelnbsp;Eur vamm vad ha tener a gempenn ar c’havel.nbsp;Koulskoude m’eo ken kaer, n’eo ket ebken va foannbsp;Ha va c’harantez vraz zo kiriek, a gredann.

Red oa d’ezhi beza dispar, al lireuenn.

Rag e kaloun Annaik he deuz great he grisienn.

— 41 —

GOUDE VA MARO

Annaik, em Ijuez em cuz gouelet puill da varo, Koulskoude, pa zonjann, perag e vijez beo ?

Ar bed-ma n’eo neined eunn draonienn a c’hlac’har ; Te ioa ken iaonankik o tilezcl ann douar ,

Ma n’ec’h euz kct gallet anaout ar rann-galonn En deuz kement, sioiiaz ! merzeriet da vignoun.

Pa zonjann mnioc’h c’hoaz, me drugareka Done Da veza roet a-bred baradoz d’as ene,

Rag, dre ma teuann enn oad, e welann oant geler Huvreoii va iaouankiz pere gavenn ken kaer !

Ia, kement ounn e poan, ma ten mail d’in, d’am zro, Lavaret da-viken d’ann douar kenavezo.

Er bed-ma n’em euz mui nemed eul levenez : Kempenn al lireuenn a ro disheol das pez,

Med va c’haloun a rann o sonjal e vezo Lezet holl a-ziaskren goude ma vinn maro.

Den da c’houde ne deui war das pez da bedi ;

Al lireuenn vo seac’b, das pez, a zindan-hi,

Gand ann touller beziou neuze vo digoret Eskern all gant das re, rn’oar vad, vezo mesket,

Hag a-benn eur mare ne vezo mui gouezet E pe leac’h er vered Annaik a ioa beziet.

O ! nag e tie beza trubuilluz kement-se Evit kement hini ne gred ket enn ene !

Med ar Zalver en deuz diskleriet d’ar c’hristen :

« Ar bed a dremeno, te vevo da-vikeu ! »

— 4‘2 —

D’AM DELENN

A-boan m’oa diskennet va mignounez enn doiiar,

Ma tirollaz war-n-oun noz teval ann enkrez,

Rag den ne gemere perz ebarz em glac’har,

Den ouz-in n’en doa truez.

Ma’z eo doaniuz gwelet, da bep diskar-amzer,

Ann delienn o tiskenn, ar vleunenn o c’hoenvi,

Goude beza sonjet, prestik e lavarer :

Ne c’hallent beva mui.

Med me, ken iaouank c’hoaz, bleunenn lianter zigor, Beza gand ar gwall-eur war va zreid dizec’het,

Taolet ha distaolet, evel war eiir gwall vor I'kir vag heb stur ebet !

Koll a reann pep fisiaiis, pa gleviz o sevel Euz ann devalijenn eur vouez madelezuz,

Skiltr evel ann avel, kaer evel moiiez eunn El,

Enn eur ger, dudiuz.

Ar vouez a lavare : « perag kement gouela,

(( Ha perag er gwall-eur plega kement das penn ?

« Gan-ez eur vignounez a jom c’hoaz er bed-ma :

« Houn-nez eo das telenn. »

Ha d’ar vouez-se, kerkent, va c’haloun da dridal;

Dirag va daoulagad ann heol a lugerne,

Bez ez oann vel eunn den, skoet gand eunn huvre fall, Pa zihun er gwele.

— 43 —

O va delemi ken ker ! o va brasa tenzor !

Nag a zerveziou kaer a dleann d’id em buez !

Daoust ha ped a frealzi c’hoaz war douar ann Arvor, Goude ma vinn er bez ?

II

LILI HA ROZ-GOÜEZ

47

D’AR GANNADED REPUBLIKAN

Evel ar luzevien, nac’het hoc’li euz ho Toue,

Gaud aour hoc’h euz ivez savet skeudenn eul leue,

Hag ar bob), evel-d-hoc’li, pe douellet, pe deuet dall,

Ne zelaou mui brema nemed he dechou fall.

Kriet hoc’h euz kement, war bep ton, e pep leac’h,

N’eo neinet geier-holl ar pez a grede deac’h,

Ma ’z eo deuet, enn euun taol, eur bleiz e leac’h eunii oan, Ha goulenu ra, d’he dro, kement aour, evit-han.

Ne fell ket d’ezhan mui klevet ho prezegenn, Spourounet e chomit pa losk he iouc’hadenn.

Hag e welit hirio, pa ’z eo re zivezad,

Hoc’h deuet da gemeret ar bleiz evid eur c’had.

Eul labour vad, michans, en deuz great ho skouer fall ! Rag warc’hoaz marteze : dispac’h, goad ha tan gwall,

Ar Frans enn eunn ifern, noz-deiz ar c’hillotin Hag hon enebourien, a bep tu, war hor c’hein.

C’houi garfe marteze dont brema war ho kiz ?

Marianna n’he deuz mui nemed eur goz-hiviz,

Kazi roufennet eo, kement he deuz lammet,

Ruillet ha korvatet, gand he lakipoted.

Siouaz ! kaer ho pezo rei d’eztd dillad gwenn Hag eunn hiviz nevez, n’eo nemed eul lorgenn,

Ken fleriuz, ha ken louz ! ma ve gwelloc’h d’ezhi Mervel gand he c’hovad, er c’houer, e-kreiz ar pri,

— 49 —

Mm wmMmm

N’hoc’h euz enn ho kinou, bandenn Franmasouned, Nemet korazou flemmuz eneb ar Vretouned ;

Ma karfet ho kredi, Bro-C’hall a ve, pel!-zo, i^ismaiitret gan-e-omp ha dem-zosthe maro.

M’ho deuz ar Vretouned, gant paotred ar Vende,

Enebet keit amzer, gant nerz, ouz hoc’h arme,

Eo vit dalc’her ho gwir : rag, o titenn ho Roue,

E tifeniient Bro-C’hall, Breiz-Izel hag ho Done.

C’houi n’hoc’h euz gwir ebet evit ren er vro-ma ;

Ar Frans zo d’hon Rouaned ha d’hon dugez Anna ;

Rag pa roaz Breiz-Izel he dourn leal da Vro-C’hall,

N’oa ket c’hoaz enn hor bro ganet hoc’h ouenn, tud fall.

Ho Republik n’ez eo nemed eul laerounsi ;

Rag ho tispac’h, c’houezet ebken dre gasoni,

A zo deuet euz Berlin, euz Francfort, euz Londrez, Kement eneb d’hor Feiz evel d’hon Rouantelez.

Treac’h hoc’h bet, gwaz a ze ! gwaz a ze vid ar Frans ! Abaoue ; fallagriez, dispac’h ha dismegans,

Frouez brein ar luzevien hag ar Franmasouned,

A glask ampoezouni bro iac’huz hon Rouaned.

Med ho lorgnez ne c’hall dont enn hon izili,

Enn hor gwazied, bikenn, ho pinim da virvi,

Nan, biskoaz goad luzeo, biskoaz goad Franmasoun,

Ne d-ei beteg kaloun ar Gall hag ar Bretoun.

i_,EOisr

Al leon a zo kousket, he skilfou prennet-holl ;

Ann anevaled louz a c’hall, enn ho diroll,

Sklabeza kement tra, lakat ar freuz er vro,

Itag ar bouc’hed a gred, da-vad, al leon maro.

Bez ez oa c’hoaz tud vad e-kenver ar re baour ;

Ne zellent ket diou gweach ouz ar boan, ouz ann aour, Keinent-se ioa re gaer ; kerkent, a grabanad,

Al laeroun da zachell mouniz ann emzivad.

Bez ez oa soudarded a nerz bag a galoun ;

Saozoun ha Prussianed a grene, gand ann aoun,

Re galounek ez oant ; buan ar Fraraasonned Da lakat ho c’hraban war hor jeneraled.

Bez ez oa harnerien troet-holl gand al lealded ;

Biskoaz war hent ann drongn’ho doa great eur gammed, Kement-se ioa re vad ; ar Ibrbaned dostunbsp;Da lakat, enn ho leac’h, lampouned diouz ho zu.

O welet kement-se, tud hag a gar ho hro.

Zo bet eat, mad a reant, eunn tamm kounnar enn-ho ; Evid ober d’ezho tevei ar wirionez,

Buan ez int prizouniet, vid mouga prim ho mouez.

Med amzer ann dud fall, ma ’z eo kriz, a zo berr ;

Ar Frans holl a zo skuiz, koust a raio d’ho Ier !

Rag al leon dihunet — Frans nerzuz hon Rouaned —

A rai distrei d’ho zoull an holl haillevoded.

51

RE C’HLAZ BREIZ-IZEL

War ton : Cadet Roussel

Sonj hon euz c’hoaz euz ar re c’hlaz A ioa gant Hoche, d’ann dispac’h vraz ;nbsp;Diwallomp, ar ouenn anezho,

Eve] ieot fall, zo choinet beo.

Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz, Ha kriomp holl : liarz ar re c’hlaz !

Ma n’eo ket evit skuill ar goad Enn Arvor e taolont ho zroad,

Em’int o klask, dre bep ardou,

Lakat ar freuz enn hor meziou. Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz,nbsp;Ha kriomp holl : harz ar re c’hlaz 1

Ar pez a c’halvont gwisiegez Evid-omp zo trubarderez,

Ma karont kement ho gwezenn,

Ni gar gwelloc’h ann oferenn.

Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz, Ha kriomp holl : harz ar re c’hlaz !

Hag, evit-ho, ma n’ez euz ket Baradoz nag ifern ebet,

Ar Vretouned a gred e Doue Ha ne nac’hont ket ann Ene.

Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz, Ha kriomp holl ; harz ar re c’hlaz !

— oS! —

Ar gerioii valttr ha sJdanichou,

Ho deuz aio leun ho ginou ;

Ma’z eo mad gouzout skriva, leun,

Da genta ni gar ar bedenn.

Dalc’homp d’hor iez vel d’hor pcnn-baz, Ha ki'ioinp holl : harz ar re c’lilaz !

Euz ar stered klask ann niver Ne dal ket eur pennad pater ;

Perag kerneret luoedou Kvit sellet ouz aan Envou ?

Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz, Ha krioinp holl ; harz ar re c’hlaz !

Euz ar re c’ldaz kement mastin A ra d’ann holl Vreiziz c’hoarzin ;nbsp;Bretouned int, war ho meno,

Heb gouzout ar iez euz hor bro ! Dalc’homp d’hor iez vel d’hor penn-baz,nbsp;Ha kriomp holl : harz ar re c’hlaz !

Setu perag enn hor meziou.

Kanomp d’ezho, leun ar c’hinou ;

Kea da zutal, tamrn haillevod,

Pe diwall ouz troad al loa iod. Dalc’homi) d’hor iez vel d’hor penn-baz.nbsp;Ha kriomp holl ; harz ar re c’hlaz !

53

Setu, gand ar bloaz-ma, kant vloaz all tremenet, D’hen gwelet o vervel, avad, ne lenvinn ket,

Itag kement en denz great a droiou divalo,

M’em befe c’hoant, kentoc’b, dansal pa vo maro.

Rag bloaz ebet n’en deuz, war hor bro gaer a Frans, C’houezet mnioc’h a zraill, a vez, a zismegans ;

Hor bugale vihan a vo sebezet braz Pa lennint ann histor enz eunn hevelep bloaz.

Lenn a rint enn histor ; eiir ministr kornandoun, Ministr republikan, gand aonn ouz ar Zaozoun,

En deuz, evel eur c’had, kemeret bnan ann teac’h, Enn despet d’eur zoudard kalounek d’ezho treac’h.

Eunn offisier iuzeo, gwerzet hor bro gant-han,

A zo bet barnet mad, diou weach e leac’h unan,

Med Panama kenta, mignoun al lampouned,

Buan hen lez da redet, evel he genseurted.

Epad ann amzer-ze, Fransisien a galoun,

Evid eunn torfed faoz, zo stlapet er prizoun ;

E leao’h tud leal, ez euz roet d’ezho barnerien Pere da Varianna n’int nemet mevelien.

Epad ma vez miret ouz Doue da vont er meaz Hag ouz ar vugale kuzet, er skol, ar groaz,

Ann dispac’herien ruz a freuz ann ilizou Hag a c’hall, e pep leac’h, ober prezegennou.

54

Ar Frans holl great nerzuz gand ouenn iac’h hon Rouaned, A zo sturiet, o mez ! gant pep seurt forbaned ;

Pevarzek kant vloaz gloar zo inouchetet brema,

Ha tron Frans sklabezet gant pri louz Panama.

Setu petra lennint hor bugaligou geiz :

Histor ar bloaz heuzuz, histor ann dud direiz.

Ra deuint, pa vint goazed, da zevel drant ho fenn,

Ha ra garzint ar Frans euz kernent a voiiillenn.

’AM MIPIEM

Skuiz gazid eul labour denii, evil chom ato paour,

J’a bourmen al laeroun, ken lorc’hek gaud aiin aour, Glac’haret o sonjal e teu da veza treac’hnbsp;Ar re fall d’ar re vad, e pep stad, e pep leac’h,

Ha kounnaret, dreist boll, o welet Fransisien 0 tont d’en em stleja dirag ar luzevien,

Va dourn, enn eiinn taol kount, a gren gand ar gounnar, Hava fluenn kerkent zo diskaret d’ann douar.

Roll a rann, eur mare, nei’z-kaloun, spered lemm,

Evel eur bugelik e venn klevet o klemm ; a Perag taoler pelloc’h a bep seurt malloziounbsp;War geinent a vouillenn, war geraent falloniou ?nbsp;A-walac’h a labour, hag a-walac’h a boan !

Me fell d’in a vrerna tec’het diouz ann emgann. »

Er gampr dosta kerkent e klevann eur vouez gae,

Ken dudiuz ha mouez al labousik er c’hae ;

Va bugel iaouanka, ken koantik hag eunn El,

A ioa, seder ha sioul, kousket enn he gavel ;

Hogen, a-boan m’en deuz klevet ar breur hena Mouez ar c’hrouadurik, dihunet mad brema,

Heb chom da varc’hata, da gaout he vreur bihan E lamm, enn eur gammed, evit poket d’ezhan.nbsp;Bugaligou dinam, c’houi ne c’houzoc’h ket c’hoaznbsp;Perag ez eo rannet kement kaloun eur goaz ,

Dont a reoc’h da greski, c’lioui c’houzanvo, d’ho tro, Evel-d-oun marteze, meur a boaniou garo.

Hag e Venn digaloun da derri va tiuenn.

— 56 —

Heb ho lakat da gaoïit kas ouz ar luzevien Evel kement a dud e iafenn da guzet,

Heb herzel, ha gand aomi da veza chadennei ?

O ! nan, iian, evid-oc’h ez euz meur a varzaz Grisiennet em emjjeim, hag em dourn eur penn-baz ;nbsp;Ha ma teuann da vervel, mac’hagnet enu argad,nbsp;Lennit kement. barzaz en deuz skrivet ho tad,

Ho spered vo lemmoc’li, nerzusoc’h ho kaloun,

Hag ez eoc’h, evel-d-oun, enn araok, hag heb aoun.

Al leac’h m’oiiip deuet er bed, ann ti soul, ar c’hastel, Ann bent el leac’h m’hon euz c’hoariet p’ed-omp bugelnbsp;Ar c’hoat bag ar foennok, ar menez, ann draonienu,nbsp;Ann tour a zao ken huel a-zindan ar goabrcnn.

An daol euz ann ti-skol ba kador ann Iliz,

Hor iez, hor giziou, kernent re zo kenvroiz.

Ar goad c’houek a ro buez ha nerz d’hor c’lialounou, Goad arm hevelep tud, ha feiz koz hon tadou.nbsp;Abalamour da ze ni gar kernent hor bro !

Kernent ! rna iafemp holl evit-hi d’ar maro.

Abalamour da ze ni feil hor be kaloun

Da vale d’ann emgarrn, pa vo red, hag heb aoun.

Dalc’her penn d’ar Zaozoun evel d’ar Bi-ussianed,

N’eo laemed eur c’hoariel, evid-omp, tud kaled ;

Med ar re-ma n’irrt ket ann enebour brasa ;

Eunn eraebour gwasoc’h a dleomp da ganna,

Eunn enebour fallakr, krisoc’h eged eur bleiz,

Enn hor bro diskennet, hag a vev enn hor c’hreiz,

Elunn trubard hag a sko^dr’e guz hag adre-kein :

Ar Framasoun-Iuzeo, ann den a galouri vrein ! Dalc’homp hiviziken digor hon daoulagad,

Savomp ann dourn d’hon tro : bazad evit bazad Na lezomp ket da skuill e-touez hor bugalenbsp;Ar skridou railliget, ken louz ha m’int dizoue ;

Skridou Satan a die beza taolet enn tan,

Rag ar fall er galoun a c’hall grisienna buan.

Hogen ezomm hon euz, muioc’lr eget biskoaz,

— o8 --

Da zalc’lier start d’lior feiz, rag heb ar feiz, siouaz ! N’ez euz ket a lealded na karantez ar vro,

Itag eur bobt heb krcdenn a zo tost d’he vare.

Hon enebour her goar ; setu perag e klask Mouga feiz hon tud koz, vit berraat hon nask.

N’en em lezomp pelloc’h da veza ken touellet Gand ho frezegennou trubard ha milliget ;

Goad ann tad a red c’hoaz e gwazied ar bugel,

Gant ma chomo iac’huz, n’eo ket tost da vervel ;

He feiz ivez zo krenv, ha gouzout rai, d’he dro, Evel gwech’all he dad, difenii nerzuz he vro.

Epad ma’z oud iaouank, o barz, lez das spered Ato loinrn, ato Ical, e pep leac’h da redet ;

Sko war ann dud e karg, pa skrivoiit lezennou Da zachel war da vro keiaent seurt gwall reuziou ;

Med ma tcuez eiin eunn taol, iroidellet gand ann aour, Da werza da gouslians, kentoc’h egct chorn paour,

Ma teuez ivez Irubard, kentoc’h eged horzel,

Adrenv eur seurt torfed ! gwelloc’h ve d’id mervel.

Sko war ann teodou louz, war ann dud a skouer fall A glask ampoezouni kalounou didamall,

N’ho lez ket da brezek, na da ziskouez ho (lemin Heb taoler, ma ve red, kren da zourn war ho dremm ;nbsp;Med ma teuez da lakat eunn deiz da c’hwisiegeznbsp;E skridou divergount hag e levrou divez,

Enn da galoun ma teu techou fall da c’henel,

Adrenv eur seurt torfed 1 gwelloc’h ve d’id mervel.

Difenn feiz da dud koz oc’h ar Eranmasouned ;

Vit Jezuz hag he groaz kea d’ann emgann bepred,

Hag evit dont a-benn euz ar skridou difeiz,

Kan nerzusoc’h da Zoue, skriv eb ehan noz-deiz ;

Med euz das feiz ma teuez eunn dervez da ruzia,

Heb kaout aoim da lakat da vamm baour da lenva,

Ma nac’hez ar bedenn desket enn da gavel,

Adrenv eur seurt torfed ! gwelloc’h ve d’id mervel.

Pa’z ez d’ar skol, va bugel ker, N’eo ket a-walc’h deski da gentel,nbsp;Goulenn ivez, enn da bater,

Beza dinam ato vel eunn El ;

Rag evit beza den eunn deiz,

Ha chom dispount dirag ar maro, Da genta dalc’h start mad das feiz,nbsp;Muioc’h a ze te garo da vro.

Diouz ar re baour ha mac’hagnet Na zistro bikenn da zaoulagad,

Difenn kentoc’h, m’eo disprizet,

Gant kaloun, ar paour keaz emzivad ; Ar bugel ha n’en deuz ket trueznbsp;Ouz ann nep a skuill daelou c’houero,nbsp;Abred pe zivezad a veznbsp;Disprizet ha kastizet d’he dro.

Arabad d’id ruzia bikenn Euz ar pez a lavar da goustians,

Gra fae war goaperez ann den,

Enn da gredenn ebken bez fisians ; Bez ez euz mignouned hirionbsp;Hag a c’hallfe beza treiz warc’hoaz.

Pa vezi dilezet gant-ho,

Da goustians a vo da vignoun c’hoaz,

Ar gwiniz a zo druz hag huel enn dachennou,

Gouel ar Zakramant zo, med ar vugaligou Ne c’hallint ket, er meaz, meuli Krouer ar bed,nbsp;Prizouniet eo brema dre ioul hor gannaded ;

Ar baiiiel ruz avad enn ear zo displeget,

War he lerc’h e weler, o iouc’hal souniou louz, Lanipouned ann dispac’h a lezer da redetnbsp;Ha da lakat ar freuz er vi’o gwech’all didrouz.

Na kement-se zo brao !

Marianna, lip da bao

Evel ann Ebestel, ar Relijiuzed War ar Relijion a brezege bepred,

Enn bon Iliz-parrez, pa veze Jubile,

Miret ez euz out-ho breina prezek morse ;

Med ann dispac’hei'ien, e pep leac’h, a c’hallo, Skoazellet ha paeet gand ar Franmasounednbsp;Krial eneb ar Feiz ha karantez ar Vro,

Eneb ann dud didrouz hag ar Gatoliked.

Na kement-se zo brao Marianna, lip da bao !

Nag a blac’hed iaouank, enn despet d’ho gened.

Ho deuz, a galoun vad, kimiadet diouz ar bed I la, troet ho deuz ho c’hein d’ar blijadur, d’aun aour,nbsp;Evit beza mammon d’ann emzivad, d’ar paour ;

Ar re goz, ar re glanv, ar vugaligou geiz,

Tud lorc’hek ha tud lieb%redenn A lavar n’ez euz ket a Zone,

E pep leac’h ami Nainr, ebken,

Erne c’houi, war bep tra zo Itoue ; Med kaer ho pezo, c’houi vezo,

Evel ar re ziot ho kredo,

Asiiius asinum fricat,

AzriKKf oc’h on em lipat.

Ar l{olrji(»t zo krouet,

Eme c’houi, gaud ar VV/rieu Pere gar dalc’her kabestet,

Vel loened, ar c’hinaoueien ;

Med kaer ho pezo, c’lioui vezo,

Evel ar re ziot ho kredo.

Asimis asiiium fricat,

Azencd oc’h en em lipat.

Ar Buradoz ivez a zo

Eur zorc’henn great evid ar paour,

Evit war anu douar ma poanio,

Heb biskoaz kaout he lodenn aour ; Med kaer ho pezo, c’houi vezo,

Evel ar re ziot ho kredo,

Asinus asiiium fricat,

Azmod oc’h en oin lipat.

_ 65 —

Ann Ifern a zo c’hoaz ivez Eur spountaill, mad d’ar vngale,nbsp;Med ann den n’en deuz ket eveznbsp;Da daoler oc’h ar spountaill-ze ;

Med kaer ho pezo, c’houi vezo,

Evel ar re ziot ho kredo,

Asinus asinum fricat,

Azened oc’h en eni lipat.

Piag heb Aviel hor Zalver Ne VO nemet freuz e pep leac’h,

Enn ho lavariou ma kreder,

Ann drouk d’ar mad a vezo treac’h. la, kaer ho pezo, c’houi vezo,

Evel ar re ziot ho kredo,

Asinus asinum fricat,

Azened oc’h en em lipat.

— 6Ö —

B’AR

Kear Vrest he deuz savet, enn deiz all eur skeudenn Evid hor zoudarded maro war ann dachennnbsp;Hag hor vartoloded beziet ebarz er mor.

D’ar re zo bet er hoan eo dieet ann henor.

Med daoust hag eur skeudenn da-viken a bado Evit digas da zonj perag ez int maro ?

Nan, Bretouned nerzuz, netra barz er bed-ma Ne bad oc’h ann amzer, rag pep tra rank uza.nbsp;Marvet int vid ho bro, med gwir vugale Breiz,nbsp;Oc’hpenn ann nerz-kaloun ho deuz ivez ar feiz.nbsp;Perag int ken dispount war dachenn ann emgann ?nbsp;Perag, evel leoned, ez eont e-kreiz ann tan ?

Perag ? Abalamour ma kredont enn eunn Doue,

Hag e c’houzont ho deuz vid ann Env eunn ene.

Ha perag enn deiz all, e-c’harz troad ar skeudenn. Ar ministr n’en deuz ket komzet euz hor gredenn ?nbsp;Daoust hag e kav d’ezhan e ve bugale Breiznbsp;Nerzuz, ma ve lammet euz ho c’haloun ar Feiz ?

O ! nan, aotrou ministr ; ar Vretouned a die,

Evit karet ho bro, da genta karet Done.

Ho prezegenn dizoue, dirag hon re varo Ho deuz skuillet ho goad evit difenn ho Bro,

A zo bet evid-omp, Bretouned a feiz kren,

Evel eunn taol kountel roet gand eur iud, adren. Andre, dalc’h evid-oud, enn distro da Baris,

Das spered franmasoun, ni zalc’ho start d’hor Feiz !

— 67 —

BREIZ-IZ[5L

Hag ar spared republikan

Ober vad d’ann nesa, n’euz fors enz pe leac’h eo,

Euz a berz eur c’hristen n’ez enz netra ken brao,

Pe ve gwenn pe zu-pod, pe ve ruz pe velen ;

Eur gwir gristen a wel ar garantez ebken.

Med da genta, michans, araok koineret truez,

E tleer sellet mad ha beza war-evez ;

Rei, war ar boull-galoun, tonider d’eunn aer-viber Ho flemnio da c’honde, zo beza re dener.

Ni, Bretoiined, a zo re vad vid meur a dud Pere c’hoarz dira-z-omp hag adre-kein zo iud ;

Ma teuont re c’hallouduz, re lorc’hek, enn hor bro, Ilon drantel heb dale vezo lipet gant-ho.

Ni ioa ken euruz gwech’all gand hor giziou,

Gand hor feiz katolik ha gant iez hon tadou.

Ma chomoinp sebezet o welet divroidi O komz breina gronsoc’h eged-onip enn hon ti.

Ia, brema pa c’houzont ho douz enn hon dachenn Kemeret, start da-vad ha doun braz, ho grisienn,

E feil d’ezlio beza kalz muioc’h c’hoaz enn eaz,

Ha gant-ho, marteze, ni vo taolet er meaz.

N’hon defe nemet lenn eunn nebeud ann histor Vit gwelet peur d’ann dronk hon euz bet roet digornbsp;Adaleg ar mare ni’omp bet diot a-walac’hnbsp;Da jom sioul, heb herzel oc’h spered ann dispac’h,

— 08 —

Hag oc’h ar spered-se, spered republikan,

Ma n’hon euz ket kaloun da vale d’ann emgann,

Heb dale ni vezo sklaved-holl, BreLouned,

Dindan ann dud difeiz hag aim haillevoded.

Bretouned, diskouezomp hon euz c’hoaz nerz-kaloun, Dalc’homp d’hor spered koz, ha bazad d’al laerouii ;nbsp;Breiz-lzel zo d’e-omp, hor iez hag hor gredenn ;

Evel Jezuz, enn Tempi, kemeromp ar gordenn.

69

KANNADED AR C’HINAOUEIEN

Anavezout a rann e-touez ar Gannaded Kalz tud a vuez direiz, eur rumm haillevoded,

Pere gwech’all a ioa, vel eur c’hrisienn heb dour, Dizec’het gaud anii naoun, truillek, laouek ha paour ;nbsp;Med ma ne garent ket labourat vit beva,

Ho deuz kavet ann tu da festa mad brema,

Ha n’eo ket sebezuz, teod ar c’hlabouserien A deu ken eaz a-benn euz ar c’hinaoueien !nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦

Elektourien, m’ar plij ! digorit ho kinou Ha gwelit pe gen braz e teu kov hoc’h Aotrou.

Anavezout a rann e-touez ar Gannaded Kalz a bennou goullo, ken diot hag azened,

Ne gouient ped favenn a ia vid ober nao,

Ho baz a gemerent ato pa veze glao ;

Ha koulskoude, gwelit, kavet ho deuz, d’ho zro,

Ann tu da vont e-touez pennou brudet ar vro ;

Ma n’ho doa ket spered eunn nebeud enn ho fenn, A-leiz ho c’hov ho doa kas oc’h ar feiz kristen.

Elektourien, m’ar plij ! digorit ho kinou Ha gwelit o tremen, goapauz, hoc’h Aotrou.

Anavezout a rann e-touez ar Gannaded Tud hag a lavarfet dinam evel eled,

Iloet e vije, m’oar vad, heb kovez, absolven D’ann dud-se deread-holl gand al labourerien ;

— 71

DIWALL, FRANS

E-kenver da wir vugale,

Frans, te vez aliez didalvez,

Diwall da gaout keuz, heb dale,

Ha da veza goloet a vez ; l.ezet ec’h euz ar luzevien.

Ho c’henseurted Franmasouned,

War ho lerc’h ann dud heb kredenn Hag a bep seurt haillevoded.

Da flastra dindan ho zeuliou,

E Bro-C’hall kerkoulz hag e Breiz, Kement frankiz, kement gwiriou.

Das lezennou koz ha das feiz.

Dali a-walc’h oud bet d’ho lezel Da daoler er meaz euz ho bronbsp;Tud leal pere, beteg mervel,

Enn despet da ze, das karo.

Rag hon Roue, Lur-Salus ha Buffet Ne zonjent nemed enn eunn dra :nbsp;Klask, araok ma vijez kouezet.

Das talc’her c’hoaz drant enn da za ; Ho c’haloun a rann gant glac’harnbsp;Enn eur welet ho mamm ken ker,nbsp;Brudet e pep korn euz ann douar,

0 tont da veza ken dister.

Siouaz ! chomet oud pounner-gleo, D’ho zelaou p’oa koulskoude red.

— 72 -

Hag ar pez a zelaouez, eo Prezegerin iud ar forbanednbsp;Pere da zuno, da zraillo,

Hag evel ar Pologn gwech’all, Gwasket a bep tu, te rankonbsp;Mervel, kaer e pezo iudal.

Araok ma teuaz war hor meziou Spered ann dispac’h da dreinen,

Ni ioa lorc’hek enz hor giziou,

Enz hor iez hag euz hor gredenn ;

Ar bragou braz, ann tok ledan,

A ioa gwiskamant ar goazed,

Ar c’hoef gwenn hag al lostenn c’hloan, Ebken, a blije d’ar merc’hed.

Brema ne c’hallfet ken anaout ar Vretouned,

Evel ar vourc’hisien ar goazed zo gwisket,

War gern ar penn, m’ar plij ! e weler ar merc’hed O spilleniia lokou gant roz faoz kuranet.

Hor iez koz ha kaer n’oa ket c’hoaz Gand iez all ebet sklabezet,

Gwenn a ioa gwenn, glaz a ioa glaz, Brezounek mad veze komzet.

Da bep eured, d’ar pardouniou,

Enn ho za war eur varrikenn,

Ar barzed a gane souniou Ha gwerziou Breiz-Izel ebken.

Brema Per ne gredfe mui prezek evel lann, Abalamour ma c’hoar, eunn nebeud, iez Bro-C’hall,nbsp;Lavaret a rei’ta non, kentoc’h eged nan,

Ha lorc’hek braz oc’hpenn eo gand he c’hallek fall,

— /4 —

Ne veze ket ruziet neuze

Euz feiz krenv ar vamm hag aiiii tad,

Nan, biskoaz, rag ar vugale Ne garent nemed ho skouer vad ;

Evel-se, buez holl ar Bretoim A ioa didamall ha difre,

Hag enn he dremevan, heb aoun,

E c’hede barnedigez Doue.

Brema gwir aiin den zo laket er renk kenta,

Euz hor C’hrouer, avad, e nac’her ar gwiriou ; Kement azen a gred eunn den gwisiek beza,

Pa ne c’hoar ket ped dant en deuz enn he c’liinou.

Ann heol a zo knzet, hag ar meneziou glaz A zo ruziet ho lein gant lion ruz ar pardaez,

Ann holl meziou zo sioul, a-boan, war ann hent braz, Ma klever trouz eur c’harr, a-boan rna kren ar gwez.

Ann ed er parkeier a zo sounn enn ho za,

Med ho fennou melen a lavar int dare,

Hag e rankint, warc’hoaz, dindan ar falz koueza, Kerkent ha ma vezo goulaouet ar ben re.

A-boan ma vez gwelet enn Env eur steredenn,

Ma c’hen em zastumer enn dro d’ann daol zero, Abretoc’h ema koan, abretoc’h ar bedenn,

Rag warc’hoaz, mintin-mad, labour denn a vezo.

la, warc’hoaz, liag oc’hpenn pemzek dervez goude,

Ar c’houezenn a ruillo diouz tal al labourer,

Euz he bouez e He koll ugent lur, marteze,

Med daoust hag hen, d’ann eost, a zell ouz ar skuizder ?

Nan... rag gant ma vezo klozet-mad er c’hrignol Ar greun enn deuz hadet, tellet ha dastumet,

Gant ma c’hoar e vezo bara vid ar Frans holl,

Micherour ann dachenn euz he boan ne glemm ket.

0 ! pa zellann ouz-id, labourer va mignoun,

Pa welann ez euz c’hoaz euz da seurt enn hor Bro,

E sonjann gant lisians ; enn despet d’al laei'oun Ha d’ann dispac’herien, ar Frans n’eo ket maro !

7G

h-i CD T ZES Ju X_i

Klevet hoc’h euz Botrel o ioiic’hal he zouiüou ?

Her c’hlevet hoc’h euz c’hoaz o vous-kan lie werziou Ne gaii ket enn hor iez, e iez ar Vretouned,

Med he galoun zo tomm hag he hemi zo kaled ;

Bez en deuz eunn dreram leon, gand daoulagad eunn er, Eunn tal hue], eur jeslr braz, eur vouez iierzuzha kaer ;nbsp;Heb klask heiitchou distro, e lavar krenn, heb aoun.

Ar wirionez ebken, hag a-greiz he galoun.

Epad nia’z oud iaouank, kan heb skuiza, Botrel,

Lavar d’ar C’hallaoued eo c’hoaz beo Breiz-Izel,

E kar ar Chouanled ato kernent ho Roue,

Ha ne feil ket d’ezho nac’h ho feiz hag ho Doue.

D’ezho lavar oc’hpenn ez euz c’hoaz enn Arvor,

Goazed dispount war zonar ha bleizi koz war vor ;

Ne garont ket avad lampooned ann dispac’h,

Herzel a raint out-ho warc’hoaz, kement a deac’h, Kontoc’h eget lezel, a-zindan ho skilfou,

Mouga feiz ho zud koz, goapaat ho giziou.

Lavar d’ar C’hallaoued e kar ar Vretouned

Frans Sant Loiz, Duguesclin, kement hag hi bepred.

Rag bikenn ar Zaozoun n’ho lako da blega,

Evel m’ho deuz pleget hi, deac’h, e kashoda.

Lavar d’ar G’hallaoued, pa vint skuiz a-walac’h Gand ho follenteziou, gant klenved ann dispac’h.

Ha pa vezint gwasket gand ann enebourien,

Ez euz e Breiz-Izel tud a galoun, a benn,

Pere iclo d’ann tan evit difenn Bro-G’hall,

Enn despet m’ho deuz sonj euz ann dispac’h gwech’all.

HOCHEgt;

Setu Hoclie ann disleal, enn araok adarre,

Dre ce c’hlaz Breiz-Izel ! (ma’z eo gwir ann dra-ze !) Nan, n’euz ket eur Breizad hag a vefe dibennnbsp;Da c’houlejui e vc great d’evinn disleal eur skeudeun.

Ar re c’hlaz-se n’int ket gwir oueriti hon tadoii koz, Ho frezegenii zo iud hag lio dremni a zo faoz ;

War digai’ez beza migiiouned ar frankiz,

N’int nemet trubarded e-kenvcr hor c’henvroiz.

Selaouit, Rrelouncd : ann dud a ro skoazel D’ar re, war iio meiio, zo ro c’lilaz Ilreiz-lzel,

Ho deuz enn lio gwazied goad ann disiiac’herien,

Ha, dre-ze, d’ar Frans boll int gwir enebourien.

Ar re-ma, da-viken, zo gwerzet da Zreyfus ;

Kollet bo deuz ho 1'oan o lal)Ourat dre guz,

Rag e Breiz, e Rro-C’hall, ez int brerna barnet ;

E Brest, vel e Paris, ne vezint mui kredet.

Harz ar re c’hlaz ! ato, Breiziz, va niignouned,

Ha ma’z enz tud penn-foll a-walc’h d’ho darempred, Cliomit bepred nerzuz, dalc’hit lio kaloun iac’h.

Ha lakit ar re ziot gand ar re c’blaz, er zac’b.

78

ENN ARAOK KATOLIKED

War ton : Dieu de paix et d’amour, lumière de lumière

Eunn avel fall a c’houez, skrijuz, war hor bro garet, Eunn ampoezonn marvel, beteg mel ann eskern,

A vrein ar bobl a Frans diouz feiz he dud koz distroet, Gant prinsed ann ifern.

DISKAN

Enn araok tiid a feiz, enn araok Katoliked, Eneb ann enebour a glask hor chadenna,nbsp;Eneb ar luzevien, eneb ar Franmasouned,nbsp;Evid ho diskara.

Hon Arme gallouduz, ha ken brudet a-viskoaz,

Brema zo disprizet, goapeet a hep giz,

Kollet gant-ho Asians, hor zoudarded keiz, warc’hoaz, A ielo war ho c’hiz.

N’ez euz e nep leac’h mui, nep frankiz ha nep lealded, Kement tiez-barn a zo dindan galloud ann aour,

Evid ar varnerien n’ez euz nemet daou dorfed ,

Beza den leal, pe baour.

Hor bugale gristen, ganet evid ann Envou,

Er skoliou milliget a deni da nac’h ho Done,

Ne zelaouint, siouaz ! neinet mouez treiz ar ioulou, E leac’h mouez ann Ene.

I

79

Heb dale ne vo mui badisiant na dimezi,

Ouz-omp e vo prennet dor ann holl ilizou,

E giz relijion ne vo gwelet, e pep ti,

Nemet dans ann ankou.

Re bell amzer int bet chomet kroaziet bon divreac’h. Poent-braz eo d’ann oaned koueza war ar bleizi,

Enz ho fallagrieziou, Rreiziz ho deuz a-walac’h,

Hag enz ho laerounsi.

80

©(WiC.lquot;41LL MA 11114

Gwech’all goz, e bro Gress, skridoii kaer ar barzed Gant paour ha pinvidik oa prizet dreist pep tra ;

Bep bloaz, e-kreiz eur gouel, e veze kurunet,

Gant lidoii braz-raeurbed, ar barzed gwisieka.

Dudiuz oa neuze gwelet ho tiredet,

Niveruz hag a bell, enn ho dillad kaera,

Ar boblou, laouen-holl, gand ar c’hoant da glevet Rimadellou dispar hag enz ar re goanta.

Neuze spered ar barz e pep leac’h a ioa Roue,

N’euz fors pe c’halloud all a dlie dont goude,

Ia, neuze c’hoaz e gouient tridal ar c’halounou.

Oc’h ar barzed e Frans e prenner ann diskouarn ; A-walac’h eo gouzout pignat war eur marc’h-houarn ;nbsp;D’ann divesker ebken e vez savet priziou.

— 8] —

^ nbsp;nbsp;nbsp;^ C£J 02:

Hor breudeur euz Tramor, euz ouenn ar Vretouned, Dindan ar Zaozouii griz, a c’houzomp, zo sklaved ;nbsp;Bretouned Breiz-Izel ivez a rank diwallnbsp;N’en em gafe gant-ho, marteze, kement all.

D’hor frankiz ann dispac’h en deuz roet eunn taol braz; Da Roue Frans bon Dugez Anna, pa zimezaz,

A reaz meur a varc’had, touet, ha dre skridou,

Evit ma ve da Vreiz dalc’het meur a wiriou.

Hogen, ar Republik, frouez brein al lac’herien, Enebourez touet d’e-omp, labourerien,

He deuz, iud ha trubard e-kenver al lealded,

Freuzet kement marc’had miret gand bon Rouaned. N’eo ket’ta sebezuz be defe Breiz-Izel,

Hon tadou Chouanted, gant nerz, klasket herzel Oc’h ar Varianna dreiz ; rag enn eur goll ho Rouenbsp;E kollent bo gwiriou. Daoust ivez bag ho Douenbsp;Gand ann dispac’herien n’ez eo ket bet harluet ?

Daoust bag hon Ilizou n’int ket bet dismantret,

Hag hor gwir veleien, a grede chom er vro,

Redet evel gidoun vid ho c’has d’ar inaro ?

Mad, evel d’ann dispac’h e klasker a-nevez Ober brezel d’hor feiz ha goapaat hor iez.

Ar re, war ho meno, zo re c’hlaz Breiz-Izel,

Evel em euz gwelet, a zigor ar brezel.

Enn deiz all e welenn imach louz Marianna,

War eul levr digristen, o tiskouez o para,

M’oar vad, heol ann dispac’h, adrenv d’hor meneziou.

ii

82

Hag ar goz loudouren, glaourenn leun he giiiou,

E justin eur Breizad gand he c’hraban deou krog,

A gred iouc’hal d’ezhan hor ger nerzuz « araok ! »

« Araok ! » evit petra ? Lavar’ta, loudouren !

Eneb d’he iez, m’oar vad, hag eneb d’he gredenn ! Rag irnach ar Breizad a zo, dre c’hoaperez,

Laket, e-c’harz da dreid, war he zaoulin gan-ez ; Eur c’houlaouenn danet enn eunn dourn a welann,nbsp;Eur chapeled oc’hpenn enn dourn all, a gredann,nbsp;Breizad, chom daoulinet vid achui da bedenn,nbsp;Goude vezi krenfoc’h enn eur zevel da beun ;

A wir galoun goude, prim ha drant enn da za,

Kri nerzuz ; « Enn araok ! Bazad da Varianna ! »

83

PAOÏRED BREIZ-IZEL

War Ion soun ar re c’hla/, (La Marseillaise)

Eiiep ludas, ar Franmasouned Hag holl dispac’herien ar vro,

Savoinp drant enn hor za, Cretouned,

Evit gallout herzel out-ho ;

Enn hon touez, evel aered-viber,

Ec’h en em ruzont niveruz,

Diwallomp ouz ho zeod flemmuz,

Ha flastromp, enn eunn taol, penn ann aer.

DISKAN

Enn araok, Bretouned, vid hor iez hag hor feiz, Bazad d’ann enebour a daol he droad e Breiz.

Ouenn ann dud nerzuz hag a galoun, Biskoaz n’oud bet eat war da giz ;nbsp;Daoïist ha dont a rafez da gaout aoun ?nbsp;Ne garez mui’ta da frankiz ?

Ar goad a red a-dreuz da c’hwazied, Daoust ha n’en defe mui tomder ?

Da zourn ne ve mui ken pounner,

Ma kren dirag ann haillevoded ?

— 84 —

Petra ! tud fall leun a c’hwarisi,

A du gand hon enebourien,

E Breiz-Izel a deufe mistri,

A rafe d’e-omp al lezenn ?

Rugale iaouank ar Chouanted, Kentoc’h eget difenn ho bronbsp;Ha redet d’ann tan evel-d-ho,

A ve jugellet evel loened ?

Taolomp er meaz euz a Vreiz-Izel Ann den difeiz hag ann divroad,

Enn hor bro ne lezomp ket sevel Bugel ebet euz eur seurt goad ;

E Leon, d’ar moc’h ne roer ket gwiniz, Na sistr, e Kerne, d’ar bleizi,

D’ho bro ni rai d’ezho distrei, Breiz-Izel, holl, a zo da Vreiziz.

— 85 —

MARO AR lUZEO

Enn eur gampr louz, war eur c’holc’hed hanter vrein, Ar luzeo kriz zo war-iiez da vervel ;

War he ialc’h aour, kuzet gant-han adre-kein,

Bep eunn amzer, gand aoun, e taol eur zeil ;

Med spez Lazar kerkeiit a zo dira-z-haii :

« Ar madou-ze, frouez euz da falloniou,

(( Eme Lazar, evid-oud, vel a welann,

« Ne c’hallont ket prena buez ann Envou.

DISKAN

Hag- evit klask, pellaat ar gwell skrijuz,

Ec’h astenn prim he zivreac’h laosk ha treuet,

He zaoulagad, da welet, a zo spouiituz,

He zent a stlak evel pa ve daonet.

Gwaskel brema dindan pouez he dorfejou, Enn he c’houzouk ar gomz a join mouget,nbsp;Kerkent e wel c’hoaz o tont a vandennou,nbsp;Ar re gwech’all en deuz bet kastizet :nbsp;Bngaligou, mammou geiz, hanter e noaz,nbsp;En deuz taolet er meaz euz ho lojenn ;nbsp;Skrijal a ra, rag, war-laez, e kred, siouaz !nbsp;Gwelet ivez eur c’hleze dreist he bemi.

86

Evid achui, war dachenn ruz ann emgann E wel breudeur enn ho goad astennet ;

Na pebez spount ! krial holl a reont war-n-han ;

« Trubard ! trubard ! en deuz bet bon gwerzet. » Dre ma kriont, enn he c’hwazied hag eskernnbsp;E kred e rinkl prenved, enn eiir grignat,

Kaout ra d’ezhan e kouez e puns ann ifern,

Hag er flammou beza de^et vel Coat (i)

(0 Ar Pi'otesUiut euz Tremel,

87

AR BEORIEN ER C’HEARIOU

Koumtnoul loued ha pounner a zo, leun ann Envou, Euz ann holl diez e kear ez eo gwenn ann doennou,nbsp;Ann amzer a zo ien, hag a dammou ledannbsp;Ann erc’b, gand ann avel, a nij evel gwenan.

Ebarz enn eur vantell, spillennet dreist ar peiin,

Ann nep enn eunn tavarn a gar chom a-ziaskren,

Ne ia ket enn noz-ma da redet ar ruiou,

Ha mont a ra d’he gampr, prim-meurbed he baziou. Med epad ma kouez puill ann erc’h, heb ehana,nbsp;E-kreiz eur pondalez, enn eur huanada,

Ez euz eur paour keaz koz, heb tan hag heb goulou ; Med den ne zonj enn-han, den ne glev he glemmou,nbsp;Rag ar fals pinvidik, kousket tomm heb dale,

A ra fae war ann nep n’en deuz ket a wele.

Evel-se, d’ar mintin, pa deu troad he vatez Da vale war eur c’horf a-dreuz ar pondalez,

E lavar, o floura gand ann dourn he varo ;

« Eur vad enn he genver en deuz great ar maro ! » Euz a diez ar re glanv ar skolaerien, d’ar red,

A gpuez war gorf ar paour ; araok mont d’ar vered, Evel eunn aneval, ar c’horf gand ar re-manbsp;A zo digoret-holl ; ho daouarn, heb krena,

A deu da zizolei kaloun ha bouzellou ;

Goude beza war-n-ho taolet mad ho zellou,

Enn eur welet n’euz ket a voued er vouzellenn :

« Marvet eo gand ann nacun ! a zonj ar skolaerien.

— 88 —

A-boan ar gigerien ho deuz great ho labour,

Ma teu karr ann ankou, karr bered ar re baour ;

Ar c’horf, brema stripou, zo stlapet enn arched,

Heb na ve, war he-ma, kurunenn na boked ;

Na kerent, na mignoun, war-lerc'h enn eur ouela,

N’euz nemet pevar den, paeet vid hen bezia,

Pere ia, laouen-holl, a-hed hent ar vered,

Heb donjans hag heb feiz, enn eur ziviz bepred.

Kerkent war ribl ann toull, digor enn eur c’hougn-tro, Ar re-ma, d’hen diskenn a zo mall-braz gant-ho,

Ha den, enn eur dreinen, ne lavaro warc’hoaz,

Piou zo beziet eno, rag n’euz hano na kroaz !

89

E J^I^OE VA BAI^Ï^EZ

A-boan me ioa ken huel ha botez eunn archer,

Ma’z oann kaset d’ar skol evit deski gallek,

Rag euz ar iez-se c’hoaz ne gouienn ket eur seurt ger, Ne gouienn evel va mamm, nemed ar brezounek.

M’ho pije va gweiet diskabel ha diarc’henn,

Oc’h en em gaout er skol, holl ho pije c’hoarzet.

Va ginou, digor-braz, e pep leac’h e sellenn,

Gand em fenn daoulagad eur bugelik dianket.

Renket oc’h eur voger, evel ar zoudarded, Tro-war-dro d’ann ti-skol, me wele taolennounbsp;Warn-ho livet e du pep seurt anevalednbsp;Gand ann aotrou skolaer (1) hanvet lizerennou.

Med ne jomiz ket peil eur c’hrouadurik gouez ; Sonjezonou nevez a deuaz buan em spered ;

Ann anevaled du, kentoc’h hag eiz dervez,

A ioa deuet da veza va brasa mignouned.

Ma vijenn bet ken fur ha m’oann mad da zeski,

N’em bije ket skubet ann ti-skol d’ar pardaez,

Med evel m’oann dibenn, ha ma karenn c’hoari,

Em euz skubet, siouaz ! leur ann ti-skol aliez,

(1) Mesti’-skol.

90

Biskoaz n’em euz klemmet o chom e pinijeiiii Da c’houde beza great eur farserez-bennag,nbsp;Lenvet em euz avad o kaout ar zirnbolennnbsp;Evit komz brezounek ; goulenn a rit perag ;

Ra zigoro Sant'Per d’in dor ar baradoz,

M’em euz ben gounezet dre gemeiit a zaelou ; Med penaoz pardouni d’ann aotrou skolaer-koznbsp;D’am beza kastizet vit komz iez bon Tadou ?

91

Bugel, bez war evez, dreist holl ouz ann teod flour A lavar ez eo mad ar pez a rez a fall,

N’ez euz ket war ann douar eur brasoc’h enebour. Ma n’oud c’hoaz nerned born, he-ma das lako dall.

Ma’z eo bet, e Cana, distroet e gwin ann dour,

N’eo ket eunn den er bed a rafe kement all ;

Vel eur c’hillek, eta, gwintet war beg eunn tour. Ma troez gant pep avel, ouz ann teod flour diwall.

Rag hen-nez, adre-kein, heb dale da werzo, Muioc’h-mui, dira-z-oud, ann trubard a vezonbsp;Bep gweach a du gan-ez, vit gwelloc’h d’as plega.

Setu perag, kerkent m’ec’h euz en em faziet,

Kred ann nep hen lavar kreun, heb troidell ebet. Rag hen, e gwirionez, eo da vignoun gwella.

— 92 —

J- lïT IST E ID

Pa ieaz Jannet! e keai', n’he doa nemet koefou, Med evid heul ar c’hiz e tougennaz tokou.

Gant Janned, ken nebeut, n’oa nemed eul loslenn, Kemeret a reaz diou, ruz unan, he ben gwenn.

He c’herc’henn oa ken eaz a-zindaii he zae c’hloan ! En em c’hwaskel a reaz evit kaout kerc’lienn voaii.

E l)rezounek ebken e kane kantikou,

Enn eur galiek divez e kan brema souniou.

Klevet a rea bep sul ofei’enn, gousperou,

Hogen ar zul brema zo roet d’ann ebatou.

lann, ne dal mui gouela Janned da zousik koant, Rag e kear-veur Paris e kav goazed, dre gant.

Med heb dale weli Janned, war hor meziou, Roufennet raok ann oad ha'goloet a druillou.

— 93 —

PATATEZENN BIED

Anavezet hoc’h eiiz I?iel ? la, Biel euz ar C’liozkastell ?

Er skol eo bet choinet pemp bloaz,

Heb n’en defe gallet biskoaz]

Ar skolaer iakat enn he berm, Stag-oc’h-stag, peder lizereim.

Evcl-se pa’z eaz d’aim arme Oe truezuz-merirbed he zoare.

Rag kaer en doa klask ober mad,

Digei’i braz he zaoulagad,

E teue da zevel a-wechou He zourn kleiz e leac’h he zoui'n deou.nbsp;A1 lampouned Parizianednbsp;A gav abeg er Vretouiied ;

Ha diwar-benn Biel, bemdez,

E reant a bep seurt farserez ;

Drcist holl, eur c’hoz tamra lakipod A ioa c’hoaz llemmusoc’h he deod.nbsp;A-benii eimn nebeudik miziounbsp;Biel a zeskaz menr a c’herion.

Hogen er c’hazarn, eunn dervez,

Edeur o kignat patatez.

Hag ar Parizian da gana,

0 c’hoapaat, arm diskan-ma :

« Ar patatez vid al loened

(( Hag ar c’hroc’henn d’ar Vrelouned ! »

— Ü4 —

lUizder a deuaz e penn Biel ;

Hag hen da daoler eur gwall zeil War eur batatezerm bounnernbsp;Ha, da c’houde, war ar goapaer.

Biel euz ar batatezenn A zalc’he gant-han ar c’hroc’benn ;nbsp;Mcd ar batatezenn kignetnbsp;Kerkent gant Biel a zo stlapetnbsp;Oc’h ginou braz al lakipod,

Ken kren, ma chaokaz beg he deod. Ann boll zoudarded a c’hoarzenbsp;Ha, d’he dro, Biel a gane :

« Ar 'palatez evid-oud-te

(( Hag ar c’hroc’henn evid-otm-me\ »

95 —

War ribl ann hent, e-skeud ami deliou Poultreimet euz eur c’harz,nbsp;Mantret ha beuzet enn he zaelou,

Em euz gwelet ar barz;

He dal a ioa ten val ha soublet,

Ha gand eur vouez truezuz E roaz, heb dale, d’in da glevetnbsp;Ar c’homzou-ma klemmuz :

DISKAN

Brema, siouaz ! ne vez mui kanet,

E Breiz-Izel, gwerziou, souniou.

Hou amzer gaer a zo tremenet,

Marvomp eta, paour keaz biniou 1

Sonj ec’h euz, gwech’all ar Vretouned A galoun a ioa gae,

Hag er pardoun koulz hag enn eured Ann dud holl a zanse ;

Me, gant va mouez, ha te, gant da zoun, A skuille levenez,

Evel ann heol, ebarz e kalouri Tener ann den-nevez.

— 96 —

Evit gallek draillet eunn hanter E lezer ar iez koz,

D’en em vezvi, da zul, e chorner Er bourg beteg ann noz;

E leac’h dansal bag e leac’li kana,

Ann dud iaouank, hirio,

Ne c’houzont mui nemed azeza Da c’hoari domino.

Ne garomp nemet iez Breiz-Izel Biniou, va rnignoun ker,

E-touez Breiziz, ma teu da vervel,

Petra c’hallfemp ober?

Done ra viro n’ho defe keuz-braz D’ar barz ha d’he viiiiou,

Sklaved vezint ma kollont, siouaz !

Ho iez bag ho giziou.

Med, petra lavar mouez ann ekleo.

War eunn ton kaer-meurbed ? Klevet a rann, e iez c’houek ar Yro,

0 kana c’hoaz barzed ;

Daoust ha Gwenned, Leon, Treger, Kerne En em glev vid herzel,

Daoust e ve dihunet adarre Spered koz Breiz-Izel ?

DISKAN DIVEZA A ! rn’eo gwir e tie beza kanet,

E Breiz-Izel, gwerziou, souniou,

Hon amzer gaer n’eo ket ti’emenet Hag e vevimp c’hoaz, va biniou !

— 97 —

a-oi-.ii.ET

Evel eunn huvre kaer, cvel eul luc’hedenii, Va iaouaiikiz a zo trenienet da-vikeii,

Hag evel-d-hi, brema, leveiiez ha fraiikiz A zo nijet a bell, heb mui dont war ho c’hiz.

Setu perag, siouaz ! euz ann nevez-amzer Ne c’halliiin mui karet ann derveziou ken kaer,nbsp;Ar bokejou n’int ket, a gav d’in, ken skeduznbsp;Ha kan al laboused n’eo mui ken dudiuz.

Euz ann diskar-amzer ann derveziou tenval,

Ar mor braz e-kounnar, ann avel o iudal,

A blijo d’am spered leun a denvalijenn Ha d’am c’haloun beuzet er glac’har, enn anken.

Perag em euz klasket en em zevel ken huel, Evit koueza dostu, torret va diouaskel ?

Feiz, kaloun ha frankiz, ann aour a zo brema, Gant Satan, mestr ar bed, c’houi ne dalit netra.

Ne glaskenn koulskoude nemed ober ar mad, Digeri d’am c’henvroiz muioc’h ho daoulagad,nbsp;Hogen gwell eo gant-ho sellet oc’h ann tu kleiznbsp;Ha rnont, diot ha dallet, w'ar-lerc’h ann dud direiz.

Nac’het ho deuz, siouaz ! ho zadou Chouanted, Euz ar re C’hlaz, o mez ! e rcont ho rnignouned !nbsp;O Bretouned ! dre druez, ne nac’hit ket ho pro,nbsp;Evel ho tadou koz kit kentoc’li d’ar maro.

— 08 —

AR GROAZ TREAC’H ATO

Enz ar sklavaj m’eo bet difrainmet ar bobloii, M’eo deuet ar garantez e leac’h ar gasoni,nbsp;M’euz levenez el leac’h n’oa nemed ann daelounbsp;Ha m’eo dieet lezel he wir gant pep bini.

Eo dre m’en deiiz Jeziiz, gand he brezegennoii. Trec’het ar bed paian, mouget ar gwarisi,

Ha dre m’en deuz, gwelloc’h c’hoaz eget dre gomzou, Skuillet, dre garantez, he c’hoad evid-omp-ni.

Med eunn ober ken kaer ne blij ket da Zatan, Er bed kristen n’eo ket mestr vel er bed paian,nbsp;Setu perag e klask, a-nevez, diskibien.

Kavet en deuz he c’hoant; rag ar Franmasouned Ho deuz touet da rei, da Brins ann drouk, ar bed ;nbsp;Med eur C’hrist Iranmasoun ne vo kavet bikenn !

9S»

TREFLEZ HA STER AR ZEAZ

Ti-eflez, perlezenn Leoji, ken koant gant ster ar Zeaz, Gand eunn aot ken ledan, leun a reier, a dreaz,

Siouaz ! gouela rann c’hoaz ann amzer dremenet, Anizer va iaouankiz, evid ato nijet.

Bugelik, war ann aot pa i'edenn, skanv, diarc’henn, Enn eur daoler enn ear, er mor, mean ha krogenn,

E chomenn enn eunn taol, vel eunn den, da zonjal,

O welet eul lestr-tan o tremen er penn all;

Rag enn despet d’am oad, ar c’hoant braz da welet Ar pez a ioa larkoc’h a skuize va spered ;

E fraillou reier huel ann avel o iudal,

A-uz ann houlennou laboused o krial,

Ar goabrenn a stoke, du-hont, oc’h ar mor doun.

Pep tra, deue da lakat da dridal va c’haloun,

Hag eur vouez, treiz m’oar vad, a grie d’in ato Kimiada diouz Treflez ha mont da redet bro.

Ster ar Zeaz, me gare, ken sklear ez oa da zoiir,

Dont da zellet enn-oud, evel er mellezour,

Evit gwelet va skeud, ken koantik o krena,

Pa deue gand ann avel ann dour da roudenna !

Hogen, e ribl ar ster evel e ribl ar mor,

D’ar vouez treiz me zalc’he, siouaz ! va skouarn digor ; Ar c’hoant braz da veza brudet ivez eunn deiznbsp;A gemeraz grisienn, ken doun, eharz em c’hreiz.

Ma n’am oa ket gallet out-han pelloc’h herzel.

Ha me da vont enn hent, digor va diouaskel.

— iOO —

o mouez ! te lavare: « bugel leun a spered, c( Evit chom er vro-ma n’oud ket ebken ganet,

« Da c’hwisiegez eunn deiz a die rei d’id ar brud,

« Ha lorc’hek ac’banod vezo Breiz ha da dud. »

O ! pegement oann diot, o sonjal e c’hallfenn,

Eivel ar piiividik, paour keaz, sevel va fenn,

O sonjal oa breina gwelloc’h tud war ann douar,

Hag e tigemeret oc’h taol ar paour Lazar !

(ieier boll kement-se ! rag ebarz er c’heariou Km euz gvvelet ato Lazar war ann treuzou,

Enn despet d’he c’hlac’har, ar pinvidik a-boan Ma taole, gant dispriz, he zaoulagad war-n-han ;

Dirag ann aour ivez, prins gallouduz ar bed,

Ar banier a stoue, troet he gein d’al lealded.

Mouez, te lavare c’hoaz, em c’henver ato treiz : c( Kernei’ delenn ar barz, heb ehan kan a-leiznbsp;« Ar garantez dispar, ar fciz hag al lealded,

« Hag e vezi rneulet e pep leac’h, habepred.))

Siouaz 1 va c’hanaouenn zo chomet heb ekleo ;

D’ar re lorc’hek ha diot va c’han oa re c’haro,

Ne c’hallonn ket kana vit c’houeza ioulou fall,

Na inouga va c’hounnar dirag eunn dra disleal.

Setu perag, ato, daelou puill a skuillann.

Er paour keaz bai’z Gilbert, em gwall-eur, pa zonjann.

Delenn, va mignounez, perag chom er c’heariou El leac’h n’euz Done, nemed ann aour hag ar ioulou ?nbsp;D’am bro Trefl.cz, gan-ez, me feil d’in mout raktal ;nbsp;Eno ni gano c’houek, pa glevimp o voudal.

— 101

E menez ann Toupet, eunn avel iac’h er gwez, Ilirvoud dour ster ar Zeaz a-dreuz halek Pountlez,nbsp;Ha du-hpnt, enn aot braz, c-c’harz tevenn Arvor,nbsp;A-dreuz ar reier huel, krosmol ann tarsiou mor.

102

Enii eur zonjal ern iaouaiikiz Hag era bro gaer ha karet,

K taolann eur zeil war va c’hiz, Gand eur galoun glac’haret ;nbsp;Gwelet a rann, noz ha beu re,

E lojemiik ar menez.

Va mamm, evid he bugale,

O pedi gant karantez.

Pa vez dister eur bugelik Ez eo diez-braz da zevel.

Me ioa, siouaz ! gwall reuzeudik, Ato war-iiez da vervel';

Pa va distera klemmadenn,

Va mamm a veze gwelet,

He c’haloun beuzet eim anken, Enn eunn taol, o tiredet.

E-kicherm va c’havel aliez (Me gav d’in he gwelet c’hoaz)nbsp;Pell-braz e veze war-evez,

Heb en em skuiza biskoaz.

Ia, beteg ma vije prennet Gand ar c’housk va daoulagad,nbsp;Hed arm noz e vije chomet,

Ato dihun, va mamm vad,

— j03 —

Nag a gerent, a vignouiied,

Hon euz karet war ann douar ! A-boan er meaz euz ar vered,nbsp;M’hon euz inouget hor glac’har ;nbsp;Med, da-viken barz em c’haloun,nbsp;Eunn dra jomo grisiennet,nbsp;Bepred donn-braz ; ar zonjezounnbsp;Euz va inainm muia karet.

— i04 —

AL LABOURER

o vont d’he dachenn

War ton : A vUianik cm euz pec’hel

Ann erc’h a zo deuet da deuzi, Ha kerkent, enn hol! prajou,nbsp;Ar ieot da zevel a-zrevi,

Da ziwann ar bokejou.

Al labourer, drant en lie za,

A zigor dor he lojenn,

Rag al laboused, o kana,

Hen galv da vont d’he dachenn.

Al labourer ivez a gan, Rag he galoun zo laouen,nbsp;O kerzet a-dreuz ar balan,nbsp;E mogidel ann draonienn.

Ar werelaouen lugernuz A jom, beteg ar beure,

A jorn, beteg ann Angelus,

Da gomz d’ezhan euz he Zoue.

Da c’houlou-deiz, ann alc’houedez A nij huel dreist ar meziou,nbsp;Pedenn al labourer iveznbsp;A zao beteg ann Envou,

105 —

Ha nerzusoc’h gand ar bedenn, Hed ann deiz, al labourer,

A labour kement ha daou zen, Heb sonjal enn he skuizder.

Evel-se me lavar d’e-hoc’h : Na d-it bikenn war-zu kear,nbsp;Rag n’ez euz den curusoc’h

Eged al labourer-douar.

— 106 —

AR C’HONtKL

Enn eur goaremm alaouret Gant bleim melen al lann,nbsp;Ar c’honikl a zo ganetnbsp;Etre daoïi skourr balan ;nbsp;Puchet ez eo ken braoik'nbsp;War eur gwele raden,

Hag he benn zo ken koantik Gant daoulagad melen !

Her gwelet rann a-wechou, Kerkent deiiet ar beure,

O redet er c’hrinennou,

Ken seder ha ken gae !

Mad a ra lammet, c’hoari, P’en deuz, évit netra,

Ar ieot tener da zebri,

Ar gliz evid eva.

Euruz epad c’houeac’h miz, E-kreiz he rouantelez,

En deuz bevet e frankiz, Heb anaout ann enkrez ;nbsp;Hogen eunn dervez, sionaz !nbsp;Evit-han pebez gwall,

Enn he goaremm pa glevaz Eur rumm chas or’h harzal

— '107 -

Brema ii’eo mui ken kuzet E-touez ar bodennou,

Ar chas ho deuz hen c’houeset Em’int war he roudou ;

Dreist ar c’hleuz, evit tec’het,

E lainm er wenodenn,

Kerkent ez eo diskaret, Maro-mik, gand eunn tenn.

Erna war daol ar c’higer Ar c’honikl, evit-mad,

Astennet he zivesker,

Tenval he zaoulagad;

Achuet en deuz da lammet, Hag e-verr, evit koan,

E vo poazet ha fritet War ar billik-vihan.

108

Diskabel evel diarc’henn,

Bugelik gae pa redeno Ec c’hrinenn leun a vokejou,

\'a c’haloiiriik a dride,

Emi eur wezenn pa gane Rouauez ker ann hanv, ar goukou.

Ouz breac’h va muia karet A dlie beza va fried,

Pa zistroemi euz ar pardouniou,

Va c’lialoun, kreiiv, a lamme Em c’hroiz, bep gweac’h ma kanenbsp;PiOLianez ker aan hanv, ar goukon.

Med abaone, \yar ann douar,

Em euz bet meur a c’hlac’har, E-kreiz ar grevusa poanion ;

Dilezel a ranii va loan,

Enn enr mare, pa glevann Rouanez ker ann hanv, ar goukou.

I'iuz a wezenn da wezenn,

Koukou, lo.sk da ganaouenn, Dindan ann envou ken skeduz ;nbsp;D’ar galuun e leveneznbsp;Ha d’ar galoun enn enkrez.

Da ganaouenn zo dudiuz.

— ilo —

Va bro garet Treflez, perlozenn gaer lireiz-Izel,

El leac’h ma’z ounn ga nel, el leac’h ma karfenn mervel! Enn eur goll va fraiikiz, ennn dervez ern euz, siouaz !nbsp;Kimiadet dionz das ster, da devenn, da vor braz.

Bez ez ounn kastizet evit ken braz follentez,

Em spered, em c’halouii, mui n’ez euz a levenez,

Ha gant keuz divezat, enii eur ouela noz ha deiz,

Meur a weach e tistroann wai'-zu va iaouankiz.

Gwelet j'aim va zi soul, va breudeur, va c’hoarezed, Gant va zad ha va maniin, bodet enn dro d’aan oaled,nbsp;Hag epad ma vez birr, bed ar goanv, anii nozveziou,nbsp;Dirag eunn tan balan holl e kanonip gwerziou.

Gwelet a rann ivez ar gelerenn er prajou Hag ar c’horriganed o lammet er meneziou,

Klevet rann ar zabbat ebarz enn dachenn dosta Hag ar gannerez-noz e Pountlez o kanna.

Setu deuet ar zadorn araok sulvez ar Bleuniou ;

Da venez ann Toupet ez eont ar vugaligou,

Skourrou pin gant teir voul, evid ann oferenn bred,

A deu da goueza stank e daouarn ar baotred.

Setu c’hoaz ar mare vid ar foenn hag ar medi ; Labourat a rer start ha kalz e ranker c’houezi,

Med da noz ar perzourn e leuner ar gwerennou Ha dindan ar stered e sao kanaouennou.

M2

TEC’HIT DIOUZ AR C’HEARIOU

Hirio, kalz a laboiirerien A lavar adie d’ho zachenn ;

War ar meaz eo ken fall anii traou Ma c’hen eni daolont er c’heariou,nbsp;N’ez euz, eme-z-ho, war ar meaz,

Da zebri, nemed iod gant leaz,

Eimn tamm bara pominer ha fall, Duoc’h eged ar siminal.

Hogen e kear, da vihana,

Ez enz boned skanv, gM^ennoc’h bara, Sonbenn zruz, rata mad ha gwin,

E leac’h dour ha soubenn irvin,

Eur bae vraz ha nebeud a boan,

Nctra d’ober da c’honde koan.

Rag chatal ebet da goania,

Lann da bilal, kraou da garza...

Mad, me lavaro, m’ar kirit,

Tnd keiz, ec’h en em faziit ;

Gand eiz real, ha zoken eur skoet, N’ho pezo kef a gik bep pred ;

Aliez, gand eunn antreprener,

Menied eiz real ne c’hounezer,

Goude c’hoaz, evel forsaled,

Labourat pell-braz ha kaled. Oc’hpenn, da znl, da c’houel, aliez,

E fleer labourat ivez ;

Oferenn ebet a-wechou,

ii:

Xebeutoc’h c’hoaz a c’houspei'ou,

Hag e-to.uez ar vaiisounerien Arabad, o sevel ho penn,

Komz euz a Zoue nag euz ho feiz, C’hoarzet e ve d’e-hoc’h, tud keiz !

Ar c’homzou louz bag ar sakrcou,

Eo relijion ar c’heariou.

Evel-se chomit war ar meaz,

Rag gwelloc’h eo iod kerc’h gant leaz, Anii ear vad gant kalz a frankiz,

Rered ho tud hag hoc’h iliz.

¦114

Al’ vrae nevez lemmet gant gwer A zo da lann al loc’h all ;

Harpet eo gant daou vean ponnner, Evit na c’hallle'finval.

Rag Tann, en deuz divreac’h ken teo, Ken nerzuz ha limouniou ;nbsp;Dira-z-han, braeerien ar vronbsp;N’int nemet bugaligoïi.

Med hirio n’eo ket ouz eur goaz En devezo da c’honrin,

Rag el leur, ivez, setu Soaz Deuet, adalek ar mintin.

A-c’baolliad war lie faluc’benn,

Soaz a zalc’ho penn da lann,

Rag kerkent braeet ar stec’benn, Paluc’het ez eo ken buan.

lann o welet eo gleb be dab A daol he dok gant konnnar,

Koet Soaz ivez a ia raktal,

Evel ann tok, prim d’ann douar.

Ann heol a deu tonimoc’b tomma ; lann a ziskar be justin,

Ha korf-sae Soaz, kerkent ha tra.

Zo stlapet war ar hem lin.

— IK) —

ozel

War ton : Soun ar c’haf'e

Pa zistroaz Fanch d’he vro, Ne gouie mui brezounek,nbsp;Ne gouie, war he veno,nbsp;Nemet chaokat gallek.

Edevir gaud ar gwiniz,

F.1 leur p’en em gavaz,

Hag evel eur bourc’hiz Fancli, lorc’hek, a stouaz.

Hag ann boll sebezet,

Dirag kernen t a stran,

Buan ha buan da redet E\dt diviz gant-han.

D’ar genta prezegenn E klask digareziou,

Enn eur hejal he benn, Digor-braz he c’hinou.

Ne c’hallann ket kredi,

A lavare Biel,

Mastin, ne gouifez mui Hano forr/h ha rastel.

— 117 —

Lavai’ da vihaiia,

Enn 3ur glask enn da beun,

Petra c’halver hoii-ma

Great gant eunn tamm plankenn ?

Eaiicli a stok er blankeiDi,

Oc’h ober arveziou,

Ha troad ar beiivek, krenn,

A lainm ouz he c’hinou.

NeuzefFanch e-kouniiar,

Dostujda lavaret,

Oc’h he zaoler d’aiiii douar, c( Sapre Rozel daonel ! s

Ar Rozel a ziskouez,

Da geiiient den lorc’hek,

Xe dleer ket kaont niez O komz e brezoiuiek.

— 11« —

WAK ©WEMBIEM

War ton : Elez euz ar Baradoz

La var gwenneli bihan, ]‘]uz a be leac’h e teuez,nbsp;Ania, kemer eunn bean,nbsp;Koinz a fell d’in gan-ez,nbsp;Knz va bro innia karetnbsp;Digas a rez keloii ?

Vquot;a c’haloun a zo rannet Ha sknill a rann daelou.

Rag adalek ar mare

M’em euz, ó follentez 1

Evit keariou ken dizoue,

Dilezet va farrez,

ried ann noz bag bed ann deiz

Ne rann nemet sonjal

Ein zi soul hag em c’henvroiz,

Em amzer gaer gwecti’all.

E-tonez ar bobl bag ann trouz Va fenn a zo torret,

Henvel ounn ouz eul labous Laket enn eur gaoued ;nbsp;üont a rann da gastiza,

G wen naat ra va bleo,

Beac’h ern euz o chom em za, Dem-zost eo va maro,

120

D’ar zadorn araok ar Oleuiüoii,

A vaiidenn ar vugaligou,

Kerkent ha m’oa peder hear skoet,

A veze gwelet o redet Etrezek eur c’hoat a wez pi o,

Rag pep hiiii, d’ar zul vinlin,

A felle kaout, da vihaiia,

Eur skourr pin evit benniga,

Eur skourr kaer, gant teir voul e kroaz ; Med tizout ar skourr n’oa ket eaz.nbsp;Hogen, c’hoarvezet oa gan-en,

O pignat oc’h beg ar wezenu,

Eunn dra skrijuz-meurbed, eunn dra Hag em lakaz buan da grena.

Va bragez, er skourrou speget,

Enn eunn taol kount oa gwall roget; Eur bragez nevez-flamm, ken kaer,

Ha trouc’het er gwella mezer !

Eur bragez, gant roudennou gwenn, Prenet e marc’had Lesneven !

1'a skourr, gand he zeir voul e kroaz,

A deuaz da veza ker, siouaz !

Rag kerkent war dreuzou va zi,

Setu va mamm, dj-oug-braz enn-hi,

D’am gourdrouz, ha zoken, oc’hpenn, D’am skei kcment gand ar gordenn,

s O TJ isr

Avelik ann abardaoz,

Euz Breiz-Izcl (lont a rez,

Da gomz d’in enz va bro garet ? Daoïist e Breiz ez enz aionbsp;Druk, balan ha gwez dero,

’l'iid kalounek, pennou kaled ?

Da guz-beol, er strejou doun,

Klevet ec’h euz bet etir zoun,

War eunn ton ann dudiusa ?

Ann dud iaouank, vel gwech’all, Gwello('.’ti co gant-tio dansalnbsp;Eget choin er bourg vid eva ?

Gwelet ec’b euz bet ivez,

E lojennik ar inencz,

Ann hini gwecdi’all a garenn ? Daoust ba sonj he defe c’hoaznbsp;Euz hor iaouankiz, sionaz !nbsp;Tremenet vel eul luc’hedenn ?

Daoust hag e korn ann hentchou Ann holl, dirag ar c’hroaziou,

Heb kaout mez a ra sin ar groaz ?

E kaloun ar Vretouned Ar feiz koz n’eo ket mouget,

Daoust ha ken krenv e vefe c’hoaz ?

123

Tud lia meziou Breiz-lzel N’int ket inui, siouaz ! henvel,nbsp;Nag eiin Arvor, nag er Menez ;nbsp;Evel gwech’all goz, hirio,

Ne zalc’her ket enn da vro D’ar gizion, d’ar feiz ha d’ae iez.

124-

PRIZOÜNIET

Klem mit Klem mit Klem mit dou

Klemmit, klemmit, klemmit, dourigou ster Pountle/, Eiiii eur redet a-dreuz ar raoz hag ar c’hressoun,

Kag er bloaz-ma, siouaz ! ne d-inn ket da Dreflez ;

E kear, e-kreiz ann trouz, e rank chom ho mignoun.

Sonj hoc’h enz, waiiene, d’ann abardaez ez eann, Evit gwelloc’b huvreal, aliez e ribl ann dour,

Hag e welenn va skeud, ivez skeiid ar pount mean, Ken freaz ebarz er ster eged er mellezonr.

f^vel p’oann bihanik va c’baloun a dride, Perag ? Ne c’hallfenn ket avad ben lavaretnbsp;Enl levenez ken braz er galoun, enn ene,

E komzou nag e skrid ne vez ket displeget.

O welet ar frankiz a gollann er bloaz-ma, Tenvaloc’h ba strisoc’b e kavinn va frizoun,nbsp;Noz-delz va daoulagad n’ehanint da ouelanbsp;Enn eur zonjal er ster, enn tevenn, er mor doun.

O ! perag e rankann beva peil diouz va bro !

Rag me blij d’in kement c’bouez ar bizin, ar foenn, Ann avel zall ha c’houek euz ann tevenn a zaonbsp;Hag a zo ken iac’huz d’ar galoun ha d’ar penn !

Klemmit, klemmit, klemmit, dourigou ster Pountlez, Enn eur redet a-dreuz ar raoz hag ar c’hressoun.

Rag er bloaz-ma, siouaz ! ne d-inn ket da Dreflez ;

E kear, e-kreiz ann ti'ouz, e rank chom bo mignoun.

('2()

E^(^( DISTRO Dfl VREIZ-IZEl;

Gaiul our galoun rannet ha kazi displet,

E teuaiin das kaout, va bro ger Breiz-Jzel, Boiiar ann Arvor em euz eiinn deiz dilezet,nbsp;Kim eunn taol penn, ovit redet a Jjell ;

Sonjet em oa gounit eunii dervez, d’ain zro, Eüim liano braz bag c pep leac’h brudet,nbsp;Sioiiaz ! gwelloc’h e ve bet d’in cbom em bro,nbsp;Ato dinam, euruz ha kiizct.

Itag er c’heariou, dirag ami dud gallouduz Em euz kanet noz-deiz, med heb ekleo,

Ha glac’haret, enn eiir skuilla daelou druz, E teue d’in sonj euz douar ar gwez dero ;nbsp;Nag a bed gweach, evit monga va foaniounbsp;Em euz ivez, evel eunn den nec’bet,

Klasket kana goustadik gwerziou, souniou ! Ankounac’beat, siouaz ! oant em spered.

Neuze, manlret, ounn en em laket enn bent ; Bro Breiz-Izel, truez vid ar map dianket !nbsp;Bag me feil d’in dont da vugel evel kentnbsp;Ha nevezi va feiz lianter vouget ;

Evel gwech’all, va c’haloun iac’h a-nevez,

E redinn skanv ha gae dre da veziou,

A-dreuz ar bruk, e-touez balan ar menez, E-tal ann aot bag enn da draoniennou.

— ['¦21 —

D’AR PABDAEZ-NOZ

Pa vez knzet aim heol ad re d’aim torgeimoii

Me gar mont da bourinen, sioiil, a-dreiiz hor niezioii.

Klevet rann er goarcmm kanaoueim ar grilled Da behini, kerkeiit, rospomitoiil ar raiied.

Eimn avel fresk a voud a-dreuz ar gwez dcro, Trouz ann dourigou-red a deu d’in enn ekleo.

Ar steredenn cim Env a zo skeduz ha koant, Al loar a skuill er ster he sklerijeim arc’hant.

Ila va c’haloun era c’hreiz a zo neuze ken gae, Ma teu d’in c’hoant kana raenleudi da va Done.

Rag enn nozveziou sioul, peil diouz trouz ar c’hearion, Ann den a gav d’ezhan eo tostoc’h d’ann Envoii.

Ne lakit kot bikenn enn ho penn, Rreiziz ker, Dilezel ho ti soul, ho meziou zo ken kaer !

Ia, nozveziou keriz zo nozveziou torr-penn, E leac’b ho nozveziou zo gai', labourerien.

F AI, A RAT

Sell mad, paotr aim alar, rag aim cro zo kamni, Toull ama, tort du-hoiit ; soiic’h aim alar a lamm.nbsp;Moiisik, dale’ll tost Pichoun, diwall da vont a-gleiz.nbsp;Rag Boiiji da vlenier, a wedaim, zo direiz.

Jakez, paotr aim alar, pe leac’li nma da beim ? Perag e tiskrogez pell dionz al letoneim ?

Ma te moiisik peim skanv, perag oiid eat a-dreiiz,

E leac’h beza bleiiiet eeun beteg ar e lileiiz ?

Ne Venn ket sebezet e ve Jann e-kounnar.

Rag gand al lodenn-benn, pa ziskrog aim alar Kelt dionz al letoneim, e ranker hast affo.

Palat, araok ma vez ar c’hezek enn distro.

Krogit heb koll balan, krogit start, Fanch ha Per, Ma chomit da dermal, dem-zost vel'ot re verr ;nbsp;Taolit a-leiz ar bal aim douar a vrnzunon,

Rnan, vit ma ne vo ket al loen war ho senlion.

N’euz nemed Alanik ha ne ra ket he lod, Nerzusoc’h e vefe ma karfe debri iod,

Ne dal ket ar butun a zev dindan ar c’harz, Pec’hed e ve d’lie goan rei d’ezhan kik ha tars.

129

IP z c h: O TJ osr

Piclioiiii, a lavare va zaïl,

A ioa giaz eiin lie iaouaiikiz ;

D’ar luai-, kerkoul/. lia d’ar mnrc'hail, l'aV. eami gaiit sav’liadoii gwiiiiz.

Aim lioll a joine sebiv.et

lAm etir wcdid, eul locn ken kaer ;

Ma n’em liije ket her cMiaret,

Pichouii a ve liet gwerzet ker.

— Ma n’oa kei falvezol d’ain zad kaï em zizolic'r eiiz Piehomi,

Me gaven doa great euim ih'a vad, Pag n’oa ket, o giz loon linioim,

[,oen all eind (gt;]• kinisler

]-]vid, evcl-d-han, dihrada

Hel) iiionzat, enn (umn taol koliei',

Eiii' e’liarrad enz ar re vi-asa.

Me n’ein enz ket anavezet Piedionn, ji'oa c’hoaz glaz lie vlevonii ;nbsp;Her gwch'l cm enz ato treiict,

Koz kenau, ha gand eiir hh'o gwenn ; Med ma ne voze starnet nmi,

Da villana, heleg inervel,

Kn deiiz hol ato da heiiri,

Ivez ato leun ho 'raslel.

Karet oa gant hraz ha hihaii.

1'hiniz o veiin c’lioaz hirio,

CiO

Ma (‘’lialUeiin gwelot anezliaii Koz kenau evel kent, ha l)eo.

¦— Med eur vintin, ])el)ez anken, Pobez glac’hai' ha rann-galoiin.nbsp;Pa weliz, e-c’harz he si)eurenn,nbsp;Maro-naik ar I'aour keaz Pichonn

i;ü

War ton : Sonjit, pec'her, ez ro red d'e-hoe'h mervel

Eunn heol skediiz d’ar mintin a liigern,

Ar pesketer a liign oc’h beg ar vern,

Ha dreisl ar vag, hcnvel ouz diouaskel,

A1 lien a zo digor-l)raz d'ann avel.

Ar peskelei' a ia wai' ar inor doiin,

I.eun a lisians ha laonen lie galoon,

Hag dreist he henn n'eiiz ket a goahrennou, Dindan he dreid eo lierr ann honlennoii.

War ann levenn he bried, lie vngale,

War ho daoulin, evit-han a bed Done,

Ha lie zistroint kel war ho c’hiz d’ar gear,

Epad nia vo ehoinel a wel d’ann donar.

Pesked, er vag, a ziskenn a-zoare ;

I'l-verr e vo bara d’ar vngale,

Chorn a rei c’hoaz ennn nobend gwenin'ienn Ha sistr iac’hnz a vo lenn ar werenn.

Sionaz ! dii-hont, seln denet eur goabronn ;

AI lalious-inor a losk enr griadenn ;

Knr liarr-anizer a gonez euz aim envon ;

Ar vag a zo dizroel gaud ann larsion,

133

PAOTRED ARBIZIN TONN

luc’ hed Ke zek er meaz euz hokrei-er

— l;!i —

Ar mor a lamtu dreisi ar reier Ar c'hoahr zo leun a luc'hed,

Kezek, ei- lueaz enz ho kreier, Kemeromp hor c’hrog, paotred.

Aiiii iiüz a zo ieii ha teiival,

Kazaï'c’h zo gaiid ar l)arroii,

Mod aim aval a c-'hal) iiidal 1’a vez hiziii a vernioii.

A r hizin a zo da genla Teil karet aim Arvoriz,

Hag liel) biziii n’ez eiiz iicLra,

Na palalez, na gwiniz.

Deomp er mor lieleg ar gerc’heim Ha krogomp holl, a-zoare,

Ma'z el dek gweach war aim teveim Ar e’liarr, araok ar heure.

Ann treaz gaud ar goiirveiileimoii A stag ouz lion divesker,

.\e garoiiip ket doiigeim leroii, Kroe’henii Jion euz evel ler.

Diiidaii ana dillad n’eo kel klouar, Pa vez gJeb, lost ar roched,

VVquot;ar ar bragez, o vont d’ar gear.

Me vez ket banter zec’het.

Med perag ober arveziou ?

Daoust ha n’omp ket tud kaled ? A’omp ket kizidik ouz ar rioii,

Ann douar a vezo teilet.

135 —

'ARABAD EN EM FAZIA

Euruz int keriz : gwenn lio dourn, tlamm ho fenn ! Gwisket gant dillad dn, ken kaer ha bourc'hisien,nbsp;Labourerien ar porz, labourerien war gearnbsp;l’a ’¦/. eont enu tu-bennag, da zal, a zo dispar,nbsp;Henvel oc’h aotroiincz ; rag ervez ho doarcnbsp;K lavarfac’h ho deuz eui' c’hastell a leve.

.\lad, tostait euiui nebeud, sellit peil ha gwadloc’h ; Enri taol lagad kenta, irie gav d’iu, e weloc’hnbsp;K kuz fall aim dillad ar pez a zo dindan.

Rag pa vez eul liou llamm aliez c vez kov irioan, Eva- iec’hed reuzeudik a ra d’e-hoc’h sonjalnbsp;Ez eur araok ana oad da welet ar bed all.nbsp;la, labourerien-douar, arabad co kredinbsp;E ve buez paotred kear gwell eged hoc’h hini,nbsp;Arabad barn aan den dioc’b gwelet he zillad,nbsp;Kement-se ae c’hall ket diskoaez ca deaz kovad ;nbsp;Dillad hirr ha loalek a zo war laeur a gein,

Siouaz! ar c’hov a’eo ket diroufeaa goade Icia.

— i:!().....

liWiZEii

Ehaiv. el liui'/., e-kiclieunik va lojeiiii Gweli^t lioc’h eu/. ene wo/.eiiit gaer dero '?

Kiin lie dishcol, va inaintn ger, war lie liarlenn, lie deuz desket d’in koiiiz e iez va bro ;

Karet a rearm klevet a-dri'iiz lu' skoiirroii Eiinii as'el iac’li o voiidal dar pardaez,

Ilag o kana, kiizet e-touez Ik' delimi,

Kpad aiin deiz, lalroiised a bep ntouez.

(Iwezenn dero, da zislieid ('c’li euz ivez.

Kun hu c’hoziii, roet dam mauim ha d’am zad. Da bei) eurc'd e veze d’anii dud-nevez,

Aio savet anii daol e-c’harz da droad ;

Xag a lied neiz ii’ec’li eiiz-te kei ])cl kuzel,

Kun amzer gaer, ouz ar viigaligou 1 Al laboiised ii’ho deiiz kct das tilezet,

Ha mculet oud emi ho c’hanaouennoa.

(loude beza treuzel ken aliez ar mor Oami kaslizet, eiinn deiz, o redet bro ;

Kavel em euz ar iec’hed e-lal va dor Ilag a-zindaii va gwezemi gaer dero ;

Ma He koueza va gwezenii, gaml he c’hoziü, Ai-aok ma ’z iim da gouskel d’ar vered,

.Er gwclia koat me toll e ve gr-eat (mii-hr Teller blaiikcnn vid ober cunn arched.

l:i7

AR C’HORRIGANED

K level lioc'h eiiz d’ann diskar-ainzei-, E-Ilt;reiz ann nozvezion lenval,

Pa lanim ar mor l)raz dreist ar reier,

Pa vez ann avel o indal,

Klevel lioe’h enz, enn Iraon d'ar meiiez, Eiir jabadao ken kouniiarel.

Ma ro d’ar si)ered s|)ount hag enkrez V 'ree’hil dioiiz ar cvhorriganed.

Dourn-nc'li-doinai a-ilrenz ai' hodeniioii, Jmiii eni' zansal, enn enr gana,

Kz eonl da glask (‘r wenodenjiuu,

Ennii li'emeniad evil laza ;

Diwall, dhvall paour keaz Irenieniad, Itag gaiil-ho iiia’z oud dizoloel,

Evil redet ez eo divezad.

Tec’hit diouz ar ^'’horriganed.

lie zauulagad a deu da zrelli.

Hel) dale ne wel kei ann lient,

Ne i'a neuze neniel (rei, dislrei,

(la gand ar s])()iint e skrign lie zenl ; Pag enn enr c’helc’li ledan, ar vandenn,nbsp;Enn dro d’ezhan a zo hodel,

Erna kaJieslet gand lio jadenn,

Tec'hil diouz ar c’horriganed.

— m —

Ar c’horrigan liraz, a daol (;iir zei],

Enn eur c'lioarziii, war ar paoïir keaz ; Eiin he zourii eo digor eur gountel,nbsp;(iand goad euiin all ruz-tan eo c’hoaz :nbsp;Mag e-kreiz trouz ar mor, ar gurun,

E kriont lioll : « ra vo lazet. 1

l!ag keil amzer zo ma'z oinp war-iun 1 »

'I'ec'hit dionz ar (•’horrigaiied.

Gand eiinn taol kounlel, enn eur vodeiiii Eo diskaret war lie c/hinou ;

Ker bnan int deuet enn eiinn aiKiuillenn Me gaionn hag he vouzellou ;

Ha d’ar mintin enz ann trenieniad, Ehken, selu zo ])et kavet :

Me dok ledan hag he voiitou koal. 'I'ec'hit (liouz ar c’horriLfaned.

- U!9 —

isteiz;

K-kreiz tnir vodenn Ituiii, penip lubous, eiin cninii neiz, Digor lm daoulagad al)alt;)uo goulou-deiz,

A lt;;’lmd didj-oii/. ho niaiiiin eal, kei’konl ai' lieuro,

Da glask eiiiin ncboud boiicd cvid he i)ugalo.

DISKAN

l’iiigaligou, na ril kei a vrezel Bikenn d’al laltonsed,

Sonjit, p’edoc’h gwech'all enii lm kavel,

Tiaiid lm inamm oae’h kan't.

Ktin eiiiiii laol er goareniin e laiiini l)ugaligon,

IJngaligon fallakr, diliout'erien neizioo ;

Al labonsigoïi keiz, a-boan ma’z int marbluet Ma ’z int enz lm bodenn, neiz hag all, difraniinel.

Sein b(jned leun he beg, sederik ha laoïien,

Ar vamm o lont brenia, du-hunt, hed aiin draonienn ; Ober ra troiou kamm, evid en eni guzet.

Ha gallout riiont enn neiz, heb beza bet gwelet.

Evid ar vainmik keaz, sioiiaz ! pebez anken.

Pa wel ez eo laeret ann neiz euz ar vodenn !

Hag abaoue, noz-deiz, a-uz d’ar bodennon.

Heb ehan ha trueznz e klever he e'ldeinnmii.

I 4(1

Mairuii Ikioiii’ ju' c’lialli mui gwcicl das laboiiscil,

Adalok ar miiitiii cm’int cmi eur gaoiied ;

Kouik.... das kervel a I'conl, enu cur grena gand aoiiu, Hag 1)0 beg a /.igor gaud ar zec’lied, ami uaouu.

Siouaz ! re iaouaiik iiil evil, gallout, beva, liag lie c’bou/.oul. kel c’boa/. na debri, nag eva.

Ibigale gri/., ware.’boa/, bo gwidoe’b o vervel,

A rank m’lio devezo jilii war lio diouaskel.

lil

AR '^mTANSOÏI

(Iwclel hoc’li oiiz, lied anii iiovze/.ioLi, I*a Viar al loar liag ar slered,

A1' e’lioriiaiidouned ('r ii'oareiiiniou, Keiidirvi d’ar e'horriiianed Vnbsp;N'e la/.oiit kei ami dri'iiioiiiiii,

Karei a i'ediit avr.d larsal ;

.\a /islroil kei divezad d'lio li,

Ma n'lior’li ('iiz kei a e’lmaiil daiisal.

Kievit Iliad aim dra lnirziidii/.-iTia Arriiel i;aid .lakez, eumi iiozvez ;

D’ai' lioiirg ez eaz da hreiia liara,

Kiir ionIIren tor a ^alz a iioiiez ; Hogen, enn eunii lavarn e clioniaznbsp;Keil amzer dirag eiir werenn,

Ma n’oa kei gwall aliri'd pa zisiroaz, (land ann dorz ponnner war lie benn.

Arriiel e goareniin ar e'lionikUmI,

Peil dionz ann tiez liag ann lienlelion,

K konez e-lonez ar e’tiornandonned Hanvel ivez ar villanson ;

Kerkent (‘iiii lie zaon zoiini enr krogel, lla Jakez, e-kreiz ai’ vandenn,

A rank, senlnz, dansal ha laniniel, (land ann dorz jionimei' war lie licnn,

II

itó —

k'cinoiil e laiiimaz hajf c laiisaz,

Hed aiin noz, gaiul ar viUanson,

Ma teiiaz da ziskcnii enn hc ziskoaz He c’hoiizouk, he c’hronch, he c’hinoiinbsp;Da c’houloü-deiz ami aniezeieunbsp;A gavaz Jakez enn he za,

Xoined, o bnrz.nd ! e leac’h he hemt N'na imii nenied ann dnrz vara !

S(du neiize gwella ma cdiallent,

Mi, da zacliell kren war he vleo,

(kant lisians d’lien lakat, e.vel kent,

Da v’diana rna’z oa cMioaz heo ;

Enz he c’lioiizonk n’ho doa ket gallet Difi'amma neined ann hanter,

S(dii perag eo het leshanvet Er vro : Jahez ar c'houzoaf; vrrr

— iVA

Em- viiiliiivoz, da foar vraz Ecsneveii,

Ar paoiir keaz Torn a dorraz he jadenn.

Hof?en ho vestr, adalek ai’ beure,

A ioaz enn hent, gaud oul loen, d’ar i'oai‘-zo. Ditinii abred, ar c’Iri Toni ho gwolaznbsp;O vont or stroat, etrozc'g aim hent lii'az.

Tcnval lie lionn, liag tie lost vvar-ziskonn,

I'jiii eiir c’honesa, soln da Lesnoven Hen da redet ; hiian o o’lien om gavaz,

J.onz ho vlevcnn gant jioulti’oiin ann bent lii’az. Pell 0 klaskaz a-dreuz, a-gloiz, a-zi'on,nbsp;tfo zaoulagad henzet gaud ann daelon,

Jki douaz kerkent our I'allakr da grial :

Harz ar c’hi klanv ! Hazad d’ann aiieval !

Enn eunn taol konnt, nvol ar clias taget, Haillevoded war-n-lian a zo saillet.nbsp;hidal a ra, rag ar liisior, ar vein,

A goiiez skrijuz, a hep In, war he gein. dallet on donz evelalo loc’liet ;

Er rneaz a gear, loun-c’hoad lia mac’hagnet, l•',(•Tl on ('111 sllej, a-dronz arm daehoimon,nbsp;l•’aontet h(' honii, or rneaz In' vonzellon,

Gant, war he lerc'h, ann boll haillevoded.

Setii kuz-lieol, oiin enim dachennad ed,

Ar paonr keaz Tom a den d’eri eiri asteim, Kuzet da-vad e-louez ar grenn meien.

Koiin iielMiiid c'hoaz lia mui iin vezo klanv. Pop tra breiiia zo ruz eiin (Po (rozliaii :nbsp;Pgt;uz-tan ar goad dindaii tie voiizolloii,nbsp;liiizar roz-ki, ruz oc’hponii aiin Envou.nbsp;l'inii dro d’eztiaii [loj) tra quot;zo sionl ivez :

Al latioiised iie ganoiit ken er gwoz,

Hag tnin Knvou, pa zao ski'duz al loar, Kpad ma kuusk munlroiyii ki'iz ar loar.

Ar jiaoïir kez 'l’om a zo koiiskot d’li(‘ di'o, Ho zaoulagad preimet gami ar maro !

Ton : Air da pefd berger dans Mireille

E Rreiz-Izel,

(Iwir douar ar barzod Jiag ar feiz,

Mo zo ganot, hag o gwir vugol.

Vit liroiz ein bozo, betog inoi'vol,

Kalonii eni c’liroiz Hag onr gwir garantez a-loiz ;

O tiwall va loened or strojoii Elag er ineiiezioii,

Oiiiin ournz da gaout our vuoz didrouz l'ivcl buoz al Jabous ;

Enz ai' nienez beteg ann draonienn,

Ann avol a gas va c’hanaouenn,

Enn lior iez kaor,

Epad rna rodont war va delonn, Prim-rnenrbed, va bizied tenor.

Ha lia ! lia ha ! ha ha !

Onz ann domdcr E“kreiz ann anv oni onz atonbsp;Ann dour-red, frcsk lia sklear, onz ar ster ;nbsp;Evit dishool, a-nz ar reior,

Ar gwez dero Haradoz karot ann ekloo :

— li() —

liez ein ouz, pa (ion (i’iii (“’lioant riioi i, Kiir pwole* kiiivi

War behini m’en em ro (ia gousket Oc’h kan al laboused ;

01)cr a rann liuvreou kacr-ineurbed : Huvroal a rann ounn enz va loenodnbsp;Ivez ar Rone,

Ha n’em (’uz er ijed-ma mestr ebot Xemet va c’bonstians ha va Done,nbsp;ila ba I ba lia ! ba ba !

Ul

EUNN TECH HUDUR

Malloz, malloz war-n-oud, ia, malloz da-viken,

Euz a berz kemeut den en deuz ar feiz kristen,

Mezvenli, inezventi, inezventi milliget, binim gwasoc’li eget binim ar chas taget,

J'oezoun deuet, a zaillad, enz a Imns ann ifern,

A zev ar boull-galoun, a vrein mei ann eskern !

Al- grevusa vosenn, ar gwasa brezeliou,

A zo ])e]l-braz da gaoïit niver da c’bwall-enrioii ;

quot;l’e laz goaz ha maonez araok banter ann oad,

Ilag ar pez zo skrijuz, da vinim, oat er goad, l'iuz enr rnmm d’egile grisiennet er gwazied,

Euz arvugale geiz a ra kornandouned.

N'eo ket ebken d’ar c’horf ann toch hudiir, sionaz !

A ra dronk, henz ha sponiit, d’ann ene gwasoc’li c’lioaz, D’ar re zo war ho tro, kerent ha mignouned,

1'ere gand ho skonei- fall enn enkrez zo bepred.

Nag a diegczion kaer,. n’euz ket peil c’lioaz brndet, riant tech ar vezverien a zo bnan diskaret !

Nag a vugale 1'all, enn eur en em vezvi,

A ra mez ho c’herent enn ainzer ho (-’hozni !

Dag tan ar gwin-ardant, a-boan ma sao d’ar ponn.

Ma c’houez ar ioulou louz e kov ann den oc’hpenn. Malloz, malloz war-n-oud, ia, malloz da-viken,

Euz a berz kement den en deuz ar feiz kristen, Mezventi, inezventi, mezventi milliget,

Dinim gwasoc’h eget binim ar chas taget,

Poezoun deuet, a zaillad, euz a huns ann ifern,

A zev ar boull-galoun, a vrein mei ann eskern 1

— fix —

HARO FANCH

Ato Fancli, onn ho iaouankiz,

A ioa bet eunn den a skouer vad, Karet kenan gand he gonvroiz,

Evel m’oa hct karet he dad.

Sctn pcrag e tiinezaz D’eur l)enn-heroz iaouank lia koant,nbsp;Rag gwelloc’li eo diljaija goaznbsp;(hint fiiniez, egct gand ai'c’hant.

Ken eurnz c vij(' liet,

lied })e Yuez, enn he vereiiri !

Med sionaz ! eur pardaez, touellet,

K c’lien em daolaz da c’hoari,

Da c’lioari gant lann ar niezvicr, Elnnn amezek, brudct er vronbsp;PAit boza brasa lounkernbsp;Euz oc’hpenn dek leo tro-war-dro.

O tont enz ar bonrg, ennn nozvez, lann a vai'vaz gand he govad,

Med pleg ar niezviei’ a zo diez Da lanimet, enr weach eat ('r goad.

K leac’h don( da veza 1’ui'oc’h, Gonde niaro lann ar niezvier,

Fancli a lounke linuna gwasoc’h, Muioc’h eget dek glaboiiser,

— 149 —

lla stal Fancli a iaa ila slalik, A-nebevid, ferm ar l)P.iin-lieroz,

Oe quot;ant-hau gwerzet-holl, preslik,

Vit kendelc’lier he lountregez.

He hried keaz liag he viigale A vije bet, er baourentez.

Pa falvezaz eunii deiz da Zone Oiiz anii dud keiz kenieref trnez.

Eunii nozvez, Faneb, rnezo-meurbed, Hag ar glaourean leun he c’hinon,

A ioa, gaiit gadik ar vered,

Bet dianket e-touez ar beziou.

Pa deuaz gonlou-dciz, ar c’hloc’lier A gavaz astennet, d’lie dro,

Faneb, a-drenz bez lann ar mezvier, Gand he govad ivez inaro.

O tiretouned ! va mignonned,

Tec’hit krenn dionz ar vezverien ;

Ar vezventi, siouaz ! er bed,

A gas kement tra da dorgenn.

It d’ar gear goude gousperou,

Hag evit ebken sistr iac’huz ; ^

Ho pried hag ho pngaligou EYid-1\oc’lt V(j trugarezuz,

Adiilek af miiithi, da l'oar vraz l.esiieveii,

Al leiie liihaii a zo dispartiet dioiiz he vamm,

Hag abaoue, Miii-du, tenval-meurbed he teiin,

\e ra iiemet blejal ha iie beur ket eunii tamm.

I’aolr ar zaout, iiec’liet-braz, iie c’hall ket he diarbenn, Rag cmi despet d’ezhan, dreist keinent kleiiz e lamm ;

O klask he lene bihaii er menoz, emi draonienn,

E red, vel peim-follet, a-hed ar strejou kamm.

Man ! man ! man ! a respount truezuz-holl ann okleo, War ribl ar prajou glaz, e-kreiz ar c’hoat deronbsp;Enz al leac’h ma tec’hont al laboused, sponntet.

Man ! man! man! a glever c’hoaz, hed ann noz, er c’hraou ; Ha beteg ar hen re, Min-dn, gand he c’hlemmou,

Ne lez ket, eur mare, tnd ann ti da gousket.

Jliigel, da zaoïilagad a c’liall choiii digor-bi'az Evit sellet ouz ann Euvoii ;

Da dal zo ken dinam ! a-zindan ar c’hoabr glaz,

Ken Ingt'rmiz eo da zclloii !

Ar pec’her, evel-d-oiid, ne gred ket digeri Draz he zaoïilagad, gant Irankiz ;

Enn ober be Grouer e c’lioar ne c’hall ket mui Leiin, evel enn he iaouaiikiz.

Iliigel, vel cunn Elik, gant da voiiez diidinz,

Kan cur werz da Groiier ar bed,

Dag enn da galoun llarnm n’euz nelra sklabezuz,

Evel ann ei'c’h eo gwenn be()rcd.

Mouez ann den fall avad a douaz ken aliez,

Ma rank tevel hivizikenn ;

Ar vouez-se ne die ket kana gand ann Elez ; ludal a ra gand ann anken.

Bugel, lak gant tisians, e daouarn ann El mad,

Da bedennou, minlin ha noz,

Dag pedenn El ann douar, gand hor Mamm hag hou Tad, Zo selaoLiel er Baradoz.

Kement Indaz avad, pa den deiz ar c'ha.'^liz,

Kacr en deuz pedi gant glac’har,

Ne vez ket selaonet i och pedenn ann den treiz E vez great ato skouarn \ ouzar.

— [Ty-I —

Bugel, Ie c’liall mervel, heb krena gand enkrez, Hag ar baradoz zo da vi'o,

Ha beteg kador Done, da vreiuieur ann F-dez, Holl enn eur gana, da zavo.

Siouaz ! ann den difeiz, liag a nac’li lie felrouer, N’en deuz da c’hedal, d’he varo,

Xemed ann nec’harnant, ann ifern enn eur gei’, E-kreiz ann holl boaniou garo.

Bugel dinarn ha gae, gwelloc’h eta mervel.

Ma teuez eunn dervez da ziroll ;

Er Baradoz, dostii, kentoc’li ober cnnn El Eged beva vit mont da goll.

Meur :i weach niaV. euz dienez Enn hor stad,

Ecdi euz, enn distro, karantez Da vamm vad ;

Ma ii’ec’h enz kei, va bugelik Ken karet,

Gwele vel ar re binvidik Da gousket.

Da gavel ik n’eo ket ien Ha keinpenn eo great gan-en.

Ma ne welez enn eunn huvre Paleziou,

E -welez digor marteze Ann Envoi!,

A-zindan ann heol ken skeduz Greun melen,

Er c’hrinennou bokejou ruz, Glaz ha gwenn.

Ha laboused a bep liou O nijal di'eist ar meziuu.

Gni (la gOLi.sk, sioulik evel oiiiin El, Rag aio.

Da vamin vaci, e-kichenn da gavel, A joiao.

Da zillad proiiet ganf va loan A zo iiaonr,

N’ein euz ket evil da zae c’ldoan Spillenn aour.

Ha pa zihunez, va luigel,

Ne c’hallann

Disküiu'z d’id iierned euf c’hoariel : Ar groaz stean

Kiiz va japeled, bemdez

('lt;ha|)eledet d’ar Werc’hez.

C!ra da gousk, sioulik evel eunn El, Rag aio,

Da vaiiitn vad, e-kichenn da gavel,

A joino.

Tii l)loaz (‘11 deiiz Paolik, abaoïie niiz f^enver,

Oc’h ann daol oc’h azez breina, koulz bag eur goaz. .Med vit tizout ar pod, tie vreac’h a zo re verr,

He vainiii a vesk eta iod eiiii bc skudellad leaz.

N’eo ket fignz neiiieiir ar Paolik, mab da lier.

Leun al loa veiiz ar iod, enz ar skiidell er meaz,

A zo st!a]iet ganl-liati, a-dreiiz hag a beun err ;

Med eiin he goriiailleii ne riiikl kei lioll, sioiiaz !

Hag ar pez iie ia ket, avad, eiiii he c’liinoii.

Zo stag ouz lie zivoc’h liag oiiz he vuzellou,

W'ar he vriiclied ivez e kouez eiil lodenn vraz.

Koiüskonde, deii enii ti n’lien gourdroiizo bikenn H’hen gwelet gaiid ar iod bag al leaz digempenn,nbsp;Hag ar glaiided a verv enii lie zaoulagad glaz !

150

Klemmou ar c’hlanvour iaouank

Labouscd koaiit ar c’huat, ehanit da gaiia,

Bezit truez ouz anken hag ouz glac’har ho mignoun, Knzit ho levenez, hirio da vihana,

Va lezit da vervel, heb kreski va rann-galonn.

Bag ne d-inn ket hivizikenn,

Gant levenez, e-skeud ann del ion.

Da c’hourvez e-c’harz eur wezenn Evit klevet ho kanaonennou.

Gwez a garenn gwelet glaz, d’ann nevez-anizer, Dindan avel ann hanv a-boan ma tenec’h da finval ;nbsp;Evit diskouez warc’hoaz ho kaon d’ho mignoiin ker.nbsp;Bezit eunn avel grenv ena ho skonrrou da voiuial.nbsp;Uag hivizikenn ne d-inn ketnbsp;E-c’harz ho troad, dindan ho teliou,

IVen eni astenn evit klevet,

A-drenz d’e-hoc’h, i)ep seurt hirvoudou.

Sterik arc’hant ar prad, sklear vel eur niellezour, Gwelet a reann va skeud enn-oud oc’h en em dreza ;nbsp;Dindan eur goabrenn zu ra vo tenval da zournbsp;Warc’hoaz, pa lavarinn adie da vuez ar bed-ina,nbsp;Hivizikenn, er ieot livriz,

N’ein gweli ket enn-oud o sellet,

D’ar pardaez-noz pa gonez ar gliz,

Pa’z oud gand al loar sklerijonnet,

iJEZÜZ HAG AR VÜGAEE

Enn dervez-se Jezuz, skuiz gand he brezegenn,

A reaz eimri ehanik o-c’liarz troad eur wezeiiii ;

Ar l)obl oa nivaruz, mesket eiin dro d’ezhan,

Ar piiblikan a ioa dem-zost d’ar farizian.

Ar c’belc’b, beb dale peil, a ioa deuet kalz slrisoc’b, Rag arm boll a glaske gwclet .Jezuz tostoc’b ;

A-l)oan rna c’JiaUe Per, o i)enn ann diskibien, l);dc‘bcr eimii dachennik frank enn dro d’ar wezenn.

Pi'insed ar veleien a lavare da Rer :

lt;( Ni feil ennu nebendik diviz gand bo laeslr ker,

« PJvit goiiz.oul: Jiag lien zo profed war ann donar. » Hogen, ouz bo fedenn 1'ei' a i-ea skoiiarn vonzar,

Klask slonrm out-lran pelloc’b, ne dale ket ar l)oan ; Pennelc vel (‘ur Rreizad, iia kazi dronk enn-lian,

Per a joinaz ken mud ouz ar farizianed,

Mud ato, rnnd ivez ouz ar pulrlikaned.

Hogen, setii inerc’bed, gant-ho prd) a vngel ;

« T.ezil: bor bugale da bokal d’hc vanteli. »

Ha kerkent oe klevet eur vouoz Icaranteziiz, Skiltroc’li eged ann ear ; hoim-nez oa rnouez Jezuz :

« Simoun Per, eme-z-han, ])czit madeleznz,

K Jgt;ezit ar vugale da zont beteg J('znz,

« Rag den, e gwirionez, ne ielo d’ain Envou,

(.( Ma n’eo ket ken dinam bag ar vugaligou. »

159

JEZUZ HAG AR PINVIDIK

Ar brud enz a Jezuz a ioa skigiiel: a J)ell ;

Hogen, cunn den iaonank, pinvddik braz-meurbed,

A deuaz da c’lionlenn iiiont e renk ann Ebestel.

« O Mostr ! hoc’h IhmiI a rinn e pep leac’h, ha liepred. »

Jezuz, goude m’eii doa taolet war-n-han eur zeil,

A res]iountaz d’ezhaii : « Kimiadit diouz ar bed,

(( Holt d’ar [laour ho tanvez, rolt beteg bo manlell,

(( Houde-ze in’ern bezo mail d’ho ligemerel. »

Ann den iaouank a ieaz war eeun d’he vro,

Med evid heul Jezuz ne ileuaz ket eiiu dislro,

Hag he galouu a ioa ro slag oiiz hc zaïivez.

« Kasoc’h eo d’eur c’hanval moiil dre doull etiini iiadoz «. Kged d’eur piiividik gouiiit ar, Baradoz. ))

A lavaraz Jezuz. Doujans d’ar haourentez.

Bihan vel eur c’houibuenn a-zindan ar c’lioabr glaz, Enn draonieiin, er nienez, pe c’hoaz war ar mor braznbsp;Ann den, petra c’ballfe talvozout war ann douar?nbsp;Daoust bag ar zonjezoun a nij enz he sperednbsp;.\e c’hallte ket pignat di'eist ann heol, ar stored,

Jieteg eui’ sklerijenn ha n’lie donz ket he far V

Enz a vil vloaz da vil vloaz pa weler ar reier O chom heb uza tanim a-zindan ann aiuzer,

Perag e vrein ann den cvel ennn ampi’evan ?

Ifa ])erag beza root d’ezhan kalonn ha ]:)enn ?

Perag he vviez zo berr evel eiil hic’hedenn A red er c’houmoul du d’ann dei'vezion tai'an ?

Perag ? Ahalamour n’eo ket great vid ann donar, Ganet eo vit gonnit ennn deizar vro disparnbsp;IIo doa kollet lion tad hag hor mamm dizontuz.nbsp;Bep'red ann den a die sevel hueloc’h lie benn,

Bez en deuz ennn Ene, bez ez eo dioc’h eur oiienn Ha Jie c’hall kei mervel : ouenn ann Done galloiidnz.

i6i

Ar c’hoionel euz Villebois-Mareuil

Tl ar ton gwerz hear Is

Du-hont, enn Afrik ar c’hresteiz,

E veve didrouz, e frankiz,

Eiir bobl nerziiz bag a galoun, War-n-han pa gouezaz ar Zaozoun.

Gand eunn nerz vraz, unan oc’h dek, Heb ehan, ar bobl kalouneknbsp;Ouz ar Zaozoun a gred herzel ;nbsp;Frankiz ! eme-z-han, pe vervel!

Enn eur welet kement a nerz, Kement a lealded er Boers,

D’ann Transvaal e ia Fransisien, Villebois-Mareuil enn ho fenn.

Villebois zo pinvidik-braz,

Tad d’eur plac’hik a bemzek vloaz ; Euruz e c’halle bezanbsp;Enn he vloaveziou diveza.

Med Villebois-Mareuil n’eo ket Eunn den hag a c’hall chom kousket,nbsp;Epad ma lazont, forbaned,

Bugale kement ha merc’hed.

BA2AD D’AR ZAOZOXJH

Eur gounnar vraz a verv e kov ann arieval ;

Hpzomp war hon ovez, Hreiz-Tzcl ha Bro-C’hall,

Hag liro-Zaoz, a-nevez, a ziskouez lie dent leinni,

A r {¦’lioant hraz d’lion lounka zo skrivel war lie

(Ihomonip ato diliun, Jlretouiicd, noz ha deiz Bag, evol a c’houzoiiip, ar Zaozomi a zo li-eiz,

Ma ii’hoii eiiz kei hepred hon daoulagad digor, llo listri bnan a vo deni-zost d’hor jiorsiou moi’.

Ma ne vezoinp kot Ireac’h, ann histor hen diskouez, N’enz netra da c’hedal, diouz ar Zaozoun didrnez,nbsp;Neined eur inaro kriz, gonde kalz a boaniou,

Er prizonnion tenval ho deuz war lio bagoïi.

Enn da za ! pesketer, ha te, labourer douar.

Ha bazad d’ar Zaozoun, war vor evel war zouar ; Bouc’lial ar niartolod a die faouta pennon.

Ha 1'alc’h al labourer difranima bouzellou.

I’esketerieii Arvor n’inl kei kornandouned.

Vel Cornic ha Surcoutint gvvir vartoloded ;

Tnd ar mencz lio donz, gant kaloun Dugnesclin, Beun ann tregonl Breizad enz cmgann Josselin.

AR ZAOZOUN DIGALOÜN

Eiz dervez, noz ha deiz, garid he bevar mil leoun,

Al leoun kronj a zalc’h penn d’hanter kant mil Saozoiin Pinn despet d’ho niver, ha da galz kanoniounbsp;Pignet gand ar re-ma e lein ar meneziou,

Epad m|jChome c’hoaz gand ar Boers eunn tenn Ar Zaozoun a goueze niveruz vel kelienn.

Med siouaz ! petra dal kernent a nerz-kaloun,

Pa vez enn hoc’h eneb ann niver hag ann naoun ‘?

Hag ar pez zo gwasoc’h, ar boan skrijuz, garo,

Da gaout ann halan, brein, gant c’houez ar re varo !

Rag ar Boers ivez a goueze puill brema,

Evid en em zifenn pa n’ho d’oa mui netra.

Merc’hed ha bugale, beuzet boll enn ho goad,

A goueze maro-mik, kernent ha pried ha tad.

KHONJ, evid ho bezia, da c’houlenn’ta neuze,

Digant Roberts ar Zaoz, eunn nebeudik mare.

Hen gwech’all, pa’z oa treac’h, den leal bag a galoun, Pin doa Iczet ober kement-se dar Zaozoun.

Bretouned, selaouit ar pez a respountaz,

D’ar jeneral leal Kron.t, Roberts ar muntrer braz :

« Evit bezia da dud, ne dal ket d’id ar boan « Goulenn, eunn beur ebken, da devel ann emgann !!! »nbsp;Ouz ar Zaozoun ken kriz, ha leun a c’hwarisi,

Piou’ta n’en defe ket, leiz kaloun, kasoni ?

— 165 —

ENN EUR VONT D’ANN TONKIN

Hon lestr a rog ar mor ; ann douar zo peil, da-vad ;] Eur c’hougii euz ar Provans, e liou ruz ar pardaez,

A jom c’hoaz eunn ncbeud dirag hon daoulagad Leun a zaelou tener, leun a dristidigez.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;%

Tenval, ha ken pounner eged hor c’halounad,

Eur pennadik goude, war-n-omp ann noz a gouez !

« Kenavo ! bro gaer Frans! mamm ar gwir hag ar mad ! » A ganomp holl kerkent, enn eur zevel hor mouez.

Kenavo !... ger tener, hag ivez kriz-meurbed,

Enn nozvez-se dreist holl, e ginou soudarded ; Koulskoude ni gouskaz, heb sonjal er maro.

Daou vloaz zo tremenet ; med nag a bed, ó Frans !

Euz ar re gane d’id « kenavo », gant fisians.

Zo marvel evid-oud, heb klemm, peil diouz ho bro !

!()()

GOÜDE AHH E/AGAHH

l lanter varo k;.lt;zi gand iuui niiouii, ar skuizder, Kna eul leac’h dibaliet, d’aan noz, p’en cm gaver,nbsp;lgt;ouz holl gand ar vonillenn.

War car c’holo lleriiiz astenaet war ar pri,

Araok en ern daoler eur mare da vori,

^ Me lavar enr bedenn.

Ann hini lavarenii gwech’all, noz ha mintin,

P’oann c’hoaz eur bugel ik, wai- bennou va daoulin Ha va daouani e kroaz.

Ar bedenn desket d’in gant va mainm em e’havel

Hag a deue da gerc’het enn eur c’halir, eunn KI, Gand eul leveriez braz.

Me bed Mestr ann Elez ha Mestr ar zoudardcd

Da gerneret enn Env eneou va mignouned Maro war ann dacheun,

Rag pa'z eo gwir, eiouaz ! ne c/hallint er bed-ma

Reza didamallet, Doue, ro da viliana ü'ezho da gurunenn.

Goude, me zonj er gear, er c’hougn goullo, siouaz !

Oc’h pehini va mainm a zeil gant glac’har vraz,

O ouela d’he bugel,

Itag em c’housk e kav d’in gwelet va mignonnez

O tont beleg eun-oun, gwisket vel ar VVerc’hez, Gant diouaskel eunn El.

I(i7

MARVET WAR DACEENN ANN RMCANN

Miguoun, te pehini zo bet test euz va foan,

Pa goueziz mac’hagnet war dachenn ann emgann,

Hag evel eur gwir vrevir ec’h eaz va dastumet,

Heb aouii eljet, das tro, da ve/.a diskaret,

Araok rnervel, mignovin, me da drugareka Ha da bed da zelaou va c’homzou diveza :nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

— Euruz te c’hallo, war douar Frans diskennet,

Da vihana mervel el leac’h ma’z oud ganet ;

Kerkeut ha ma laki war douar hor bro da droad,

Lavar d’aiin ekleoiovi, da gernent trerrieniad,

Ounn e-kreiz aim emgaim, e gwir zoudard, maro, tam eur zalc’lier bejired ur zonj c’iiouek euz va bro.

Ma teufez da di'emeu eunii deiz dre va tarirz,

Etrezek va zi soul e karfenn e iafez ;

1'eJI da veza maner, tiihaii eo va lojeim,

Med koautik eo kenau, gand he mogeriou gwenn,

E disheol gwez dero leun a ganaouennou,

E-c'harz Iroad ar menez ha war ritd ar iirajou.

Kea pelloc'ii, er jardrin kelr'hel gand eur c'harz beuz ; Tro-war-dro d'enr l'eunteuma zuur iac'huz, ez euznbsp;Fiul letoneii glaz-kaol, dindan gwez avalou ;

Diou vaouez a weli henzet enn ho daelou ;

Ann diou vaouez-se n’ho dcuz nemed eur zonjezoun, Nemed eur garantez e gweled ho c’haloun :

Unan a c’tied lic map, holJ tisians he c’hozni,

Hag he ben ar miguoun dlie beva gant-hi.

O va manna ken tener ! O va gwir vignounez !

- 169 —

ENN DISTRO EUZ ANN TONKIN

Ne join mui seurt ebet euz va zi soul Poimtlcz,

Nag eur penuad moger, nag eur mean enn he bez, Ann douar arn euz flastret em iaouankiz, diarc’henn,nbsp;Ann oaled, leur ann ti, zo brema letonen.

Ato me zalc’ho sonj euz ann dervez m’oann bet,

O lont euz ann Tonkin, d’am bro Treflez distroet ; A-boan arruet e Brest, heb chom da varc’hata,

Setu me, war va zroad — rag em ialc’h n’oa netra — Da gemeret ann hent a gas war-zu va bro.

Heb sonjal lavaret da Vrest kenavezo.

Klevet reann enn ekleo kanaouenn ar goukou ; ü ! na me rede skanv, enn eur dreuzi Gouesnou,nbsp;Plabennec, Lesneven, heb aoun d’en em skuiza.

Rag du-liont, em zi soul, e sonjenn ehana.

C’hoaz eur pennadik hent, hag e welfenn ar mor,

Euz meziou Plouider, ha dor va zi digor,

E-kichenn ar menez, e ribl ster koaiit ar Zeaz A mill he dour arc’bant a-dreuz ar prajou glaz.

Eve] eur pesketer, tizet war ar mor doun Gand eur gwall barr-amzer, hag a drid he galounnbsp;Pa wel, enn eunn taol kount, ann avel o koueza.

Hag ar pors mor el leac’h ma c’hallo c’hoaz douara, Evel-se me, kerkent eat war-laez ar meziou,

Enn araok ha dillo da daoler va zellou ;

War menez ann Toupet, a wez pin goloet holl,

Dindan pere gwech’all e c’hoarienn enn disheol.

War halek ster ar Zeaz, tro-war-dro da Bountlez,

170

War di soul aim draoiiienn, c-c'harz Iroad ar lueiiez.....

Siouaz ! anil huvre kaer, sioiiaz ! al levenez,

A nijaz a-zindan halan griz arm enkroz,

Hag eurm avel diroll a ioa bet tremenet El leac’h-se, kaer araok, ha brerna dismantret.

Na kriadenn, na kan, erm ear, dreist ar inezioii,

Al laboused a ioa lec’het a vandennou,

Hag dindan ar vouc’hal ar gwez oa diskarot llag a-douez ar skoiirrou kement neiz (lifraimuet ;

0 veza ma ii’oa inni gwez evil rei disheol,

Igt;eton glaz ar menez oa breina gwevet boll ;

Ar ster, e pebini, iaouankik e weleim Skeiid ar raoz, ana halek bag ar gwiniz melen,

Skeud kement a loened pere, dionz ar pa daez,

Eim cur viejal, a deue da zoura da /knmftcr,

Ar ster, ken kaergwecli’all, gant skeud kement a druuu, Oa dizolo, siouaz ! a-zindan arm Envon,

Hag er ieot, diwanet el leac’h mVia leur va zi,

Emm amprevan, enn bool, a weliz o vori !...

Kollet gan-eii lisians, lia va (•'baloiin rannel,

Setu me da bignal war menez arm Toiiprt Euz al leacdi ma weler a-bell ar ruezion braz ;

Azczet war ear roc'b, ac'baiio me daolaz,

Mantrel, war arm draonieim, euz zell birr ba Iruezuz, Ha va zal ein daou zourn, neuze me lenvaz druz !

171

D’AM C’HOARHENA,LEANEZ

SonJ ec'licuïyfa c'iioarjereux'Fre-flez £uzJ»on ]o Jen-

t—*-^--^-1---

Hot iaouan kia jaer treine net £l leac’hin'honeuzjand

ion tud b ret Hor iaouan kiz^aertreme net.

— 172 —

Sonj ec’h euz va c’hoar ger, euz Treflez? Euz hon lojeiinik a Bountlez,

El leac’h m’hon euz, gand hon tud karet, Hor iaouankiz gaer tremenet ?

Eiz bugel ez oamp d’ar mare-ze,

Heb gwiziegez, seder ha gae ;

Aliez brema, pa zonjann em bro,

E teuann da skuill daelou c’houero.

Rag ann amzer-ze diouz-omp zo peil.

Ha nl, digor hon diouaskel,

A-gleiz, a-zcou, siouaz ! zo nijet.

Heb mui gallout en em welet.

Rag du-liont p’ounn bet o pardouna, N’em euz anavezet netra ;

Hor meziou ken glaz, ken dudiuz,

Hirio zo molen ha truezuz.

Gwez ar menez hoil zo diskaret Hag he leton a zo gwevet ;

Euz hou ti ne jom ket eur voger,

Ha trouc’het ini halek ar ster.

Evel enn eunn huvre, koulskoude,

Em euz ho kwelet adarre,

E ribl ar ster, e ieot ar prajou,

O redet evel oanigou.

iti

pn'S'nni

Nerned, e-skeud ar c’lileuz, eur I’oudcuii a zisheol, Heoliet kaer-iriPiii'bed oa, niintin mad, aim lient lioll ;nbsp;Ann dud, a slrnlladou, re vraz lia lingale,

Dilireder, hod aim lioni, vel aim lioo! a ioa gae ;

Knr zulvez oa, in'ai' plij ! deiz enr ])ardoim oc’lipenn ; Ar nierc’hod, gwisket kaer, a zivize laouoii,

Ar goazed, ken kaer all, puret gweim ho hoiiton,

A glevot o tarsal hag o kana soimioii,

Jlag a hep tii d’aim lii'iit al lahoused ivoz,

Kvel vid heiil ho c’haii, a zave skiltr ho inoiiez.

Klevel a real oc’hiienn ar c-lias stag, oc’li harzal.

Aim anevaled korn, eim draonicnn, o vlojal, ilirvoud ann avelik e lein ar monezioanbsp;11a kleinmadenn aim dour a-dreuz mein ar gouerion.nbsp;Kanaoueim, liirvond, troiiz, a-dost koiilz haga-liell,nbsp;Eim ear a zave skanv war askel aim avol.

Kmnent a levenez, a reazgt; evel gwech’all,

D’am c’lialoim enkrezet, eim enr mare tridal.

Kvel da c’lioiiezek vloaz, seln me da gana 11a da farsal kement eged ar re c’haea ;

Ne zonjenii ket cn doa donrn aim amzer, sioiiaz !

War va zal roiifennck skrivet aim oad, doim-liraz. Knn eur zellet ouz-in, ar re iaouank, m’uar vad,

A deue da vons-c’hoarzin ha da va goapaat,

O lavaret izel ; « Sellil, ar c’heazik koz

Xe zoiij kel eo ken tost, euz he viiez lierr, aim noz ! »

Petra ra-ze, p’eo gwir em oa c’hoaz, cunn dervez,

Knn eur voiil d’ar paixioiin, lanvot al Icveiiez,

Hag aiHi amzee didniez, sioiiaz ! a vale buan,

Hag ar goziii ireo ket peil dioiiz ar re viliai). Noiued, e-skend ar c’hlciiz, our roiidenn a zishool,nbsp;Ann lient a vezo c’lioaz, da bep banv, heoliet holl,nbsp;lla ]ia vezinn inaro, dreiz-ban e vo gwoicd,

O vont ga(' d'ar pardonn, koz ha iaoïiauk beiired.

— 17(5 —

A baziou prim hag liirr keinent bJoaz a dremen,

Amzer griz ar gozni zo dem-zost d’in siouaz !

Em bleo, gwcch’all ken du, meur a vleverin zo gwenn, Beac’ii ar bloaveziou zo pounner vid va diskoaz.

Dizalé me ranko kimiada, gand anken,

Diouz ar c’hoajou dero, diouz ann draoniennou giaz,

Va daoulagad prennet ne c’hallint gwelet ken Ar mor o lammet huel dreist reier ann aot braz.

M’em eiiz kement a geuz o tilezel ann douar,

Ma’z eo va c’haloun baour rannet gand ar glac’har,

0 sonjal eo ken tost ar mare da vervel,

N’eo ket n’am befe mall da welet va C’hrouer :

Aoun em euz na ve ket ar Baradoz ken kaer Eged va bro Trellez, perlezenn Breiz-Izel.

— -177 —

CREDO AL LABOURER-DOUAR

Tennet euz ar gallek : war ann ton gallek

Al loar, ann heol hag ar stered enn Envon,

Ar inoi' ken doun, ann draonienn, ar menez,

Ar ieot er prad, er c’hrinenn ar bokejon,

O Done kroner ! boll a zo great gan-ez ; Labourer-donar, dirag eunn ober ken braz,

War-dro kuz-heol pa zoun ann Anjelus,

Va moiiez dister a bign euz ann dachenn glaz,

Beteg enn-oud, o Done ken gallouduz 1

Diskan

Me gred enn-oud, Mestr, rag gand eur c’houezadenn, Knn eunn taol, e peb leac’h, da bep tra te ro buez ;nbsp;Done gallouduz, en deuz bet krouet ann den,

Me gred enn da vrazder hag enn da vadelez.

Enn eunn ero, digoret gand ann alar,

Va dourn ledan a daol ann liad a-leiz,

Evel ieot druz buan e tiwanont enn douar,

Ha war bep Ijad e sao pcnnou gwiniz ;

Divezatoc’h ina teu, gand eur barr-amzer,

Ann dacliennad boll da veza stoket,

E leac’h sevel va fenn eneb il’ani C’hrouer,

Evit pedi, kentoc’h, ez eo soublel.

— i78 —

Ann douar a ro, goude va labour boiinner, Magadurez d’ani fried, d’am bugale,

Ne rofenn ket evid ar palcziou kaer,

Va lojerinik ha va meziou ken gae !

Rag lioll, da zui, enn dro d’ann daol daslumet, Etre va fried, va mcrc’h lia va mipien.

Kin enz fisians da veva peil ddio c’liaret,

11a va (‘’lialoun om c’hreiz a zo laouen.

Eiinn dervez c’lioaz, evel gwech’all ma teufe Enebourien da goueza war hor bro,

Kerkent, du-hont, gant va mipien me ialV' E-kreiz ann tan, evid herzel out-ho ;

Evit difann va bro garet, er brezel.

Me garfe rei, ma vije red, va bnez,

Hag a vouez huel e kanfenn, enn enr vervel, Kur weach all c’hoaz, araok diskenn er bez :

d79

KOI.ACH I.E9NEVEN

D’ann Aotrou PiOULL, rener holacli Lesnf.ven

Hor c’holach, er c’huz-heol, a skoe war ar ineziou, Ha diouz anii hanter-noz, oc’hpenn, oa mogeriounbsp;Ken huel, ma ne c’halle lagad ebet, gwelelnbsp;Kear Lesneven, na skouarn, Irouz ar ruiou klevet.nbsp;Ann or, ato prennet, a ioa war eur ru striz,

Den o tremen enn-hi, nag enn noz nag enn deiz.

Da zeiz ar t'oar ebken, da lun, tadou, mammon,

A lezet eunn nebend da vont dreist ann treuzoii, Hag enn eur zal, a-gleiz, e c’hedent ar marenbsp;Da c’hallout eur pennad gwelet ho bugale.

Er c’holach oa daou bors : war unan e welet,

E tri renk, ar zaliou vid ar skol, ar c’housked,

Hag enn eur c’hougn, a-zeou, delesiou da bignat D’our chapelik el leac’h, kent eget labourat,

E taoulinernp bemdez, mistri-skol, bugale;

Eno, pedennou c’houek a zave war-zu Doue.

Dre zor vraz ann ti-kreiz e kouezet er pors all ;

O ! na me blije d’in ar pors braz-se, gwecb’all !

Ar poi’s-so ioa karet, a gav d’in, gand ann holl,

Hag he gwez huel, enn hanv, a roe d’e-omp disheol. Eur voger, eur c’hael houarn goloet holl a zeliou,

A ioa d’ann traon d’ar pors ; goude-ze jardrinou, Gand a bep seurt gwez frouez e pero laboured,

Euz ar beure d’ann noz, a gane kaer-meurbed.

Heb, dirag hor mistri, na spounta, na nijal,

Pa’z eant er vali glaz, sioul, da lenn ho brevial.

— 48(1 —

Ëunn (leiz, o kimiada dioiiz va c’holach karet,

I'] leziz war va lerc’h mistri vad, mignoniied Pere ouelann, sioiiaz !

Taolet ha distaolet er bed vel eunn divroad,

Euz rnignouned ken ker e c’houzounn, divezad, Km euz dionez liraz !

Siouaz ! neuze me ioa keu iaonauk, ken dibenn, Ma n’am oa ket gwelet, e-touez mcl va gwerenn,nbsp;tvez eur vcsÜ c’honei'o ;

Aliez ar c’liomzou Hour a guz kalz a c’boier; A-zindan eur mor sioul ar paour kenz jjcsketernbsp;A c’ball kaout ar maro.

Evel-se, va spered faziet gant kalz buvreou, Pa’z iz diouz t,esueven evit i-edet broiounbsp;Hag evit klask ar lu’ud,

Ne zalecbcnn ket peil d’anaout em oa kollet Al levencz, ar peoc’b bag em oa selaouetnbsp;Euz ar bed ar vouez iud.

Evel-se, ken koantik a-zindan ann Envou,

Eur ster a ruill be dour a-dreuz ieot ar prajou, Skeduz evel ann heol,

Beteg ma c’lien em gav war ann aot da redet El leac’h e-touez ann ti'caz, eo kerkent killaret,nbsp;' El leac’h ma ia da goll.

181

Meur a vloaveziou zo Iremeiiet abaoue,

Med bemdez e sonjann, a vare da vare,

E kolach Lesneveii ; llag evel pa welfenn dirag va daoulagadnbsp;Ann amzer dremenet ha va mignounned vad,

E lavarann laouen :

O ! distroit a-nevez, va bloaveziou ken kaer,

Kalz re gaer marleze, vit beza bet ken berr,

O ! me feil d’in : nijal dreist meiiez ha traonienn, Evit das kwelet c’hoaz, o kolach Lesneven !nbsp;Klevetva mistri-skol o komz enz Roum, Alhen,

O tiviz e daou iez Siscron, Demosthcn.

Me lavar... med kerkent e klevann enn ekleo Eur vouez o c’hoapaat, o respount ; « kenavo,nbsp;« Kenavo da-vikcn !

a Ar pez ec’h euz kollet, zo kollet evit mad,

« Ha ne die chom gan-ez mui nemet kalounad, « Mui nemed ann anken ! »

Kenavo da-viken eta, p’eo gwir eo red, Amzer va iaouankiz, va gwella mignounednbsp;Ha va mistri karet ;

Kalz ac’hanoc’h brema marteze zo maro,

• Em c’holach marteze ne gafenn, enn distro, Mestr na mignoun ebet.

182 —

Med n’euz fors e pe leac’h hoc’h eat ivez brema, Em c’haloun e talc’hanii ar fisians ar vrasanbsp;D’ho kwelet eunn dervez,

Rag boll ornp bet maget gaut leaz ar feiz kristen ; Enn despet d’ar maro, skolaerien Lesnevennbsp;Ne gollint ket ar vue?.

C’houi pere zo brema pleget war ami taoliou El leac’h ma labouremp, ó c’hou4 bugaligounbsp;Ken dinam a galoun !

Deskit kement ken tel a zispleg ho mistri, Evit gallout eunn deiz ouz ann drunk enebi,nbsp;Gant nerz vraz hag heb aoun.

Ho iaouankiz a zo vel ann nevez-arnzer, Dirag ho taoulagad pep tra zo brema kaer,nbsp;Kement tra zo laouen ;nbsp;iiabourit vid herzel oc’h ann amzeriou kriznbsp;Ho pezo da dremen, rag al luc’hed eunn deiznbsp;A lintro dreist ho penn.

Hag evel-d-omp, d’ho tro, c’houi vo treac’h d’ar ioulou, C’houi vezo vel reicr pere, dindan tarsiou,

A jom sounn, heb krena,

E leac’h beza, siouaz ! ruillet ha diruillet Evel raeinigou skanv pere ne gavont ketnbsp;Netra d’en em harpa,

— 185 —

Pa vezo deuet ar mare Evid-oun da vervel,

Va lezit c’hoaz, em gwele,

Da gaiia Breiz-Izel.

I.akit etre va bizied Kroaz hor Zalver Jezuz

Ha, gand he groaz, chapeled He Varnm karantezuz.

D’am dremenvan, heb dale,

Tanit eur c’houlaouenn,

Me zonjo gwelet neuze Eiin Env eur steredenn.

Pedit holl war ho taoulin Evid-oun, hed ann noz.

Vit ma vo roet, d’ar mintin,

D’am ene Baradoz.

Ha kerkent barz enn Iliz Al Libera kanet.

Va lakit er bez, kenvroiz,

VVMr menez ann Toupet.

El leac’h, p’oann c’hoaz eur bugel, E pignenn ken aliez !

Vid gwelet holl, enn eur zeil.

Va bro garet Treflez.

Marteze, beteg enn-oun E teui, bep eunn amzer,

Trouz ann houl euz ar mor doun O skei war ar reier.

TAOLEN N

Folleuuou

Kiiinig........................................

Kenvroiz ker euz Leoii.........................

ANN AIK

1. nbsp;nbsp;nbsp;Annaik.................................. 9

quot;2. nbsp;nbsp;nbsp;Soun................................. 10

3. nbsp;nbsp;nbsp;De UZ..................................... 12

4. nbsp;nbsp;nbsp;Soun..................................... 13

T). nbsp;nbsp;nbsp;Wur vor................................. lö

(5. nbsp;nbsp;nbsp;Anu tcodou fall........................... 1’^

7. nbsp;nbsp;nbsp;Hanter-iioz............................. 18

8. nbsp;nbsp;nbsp;Egile..................................... 19

9. nbsp;nbsp;nbsp;Merzerez................................ 20

10. nbsp;nbsp;nbsp;Anken................................... 21

11. nbsp;nbsp;nbsp;He maro zantcl........................... 22

12. nbsp;nbsp;nbsp;War ann aot............................. 24

13. nbsp;nbsp;nbsp;Eunn abardaeznbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a viz rnae.................. 25

14. nbsp;nbsp;nbsp;He boked diveza.......................... 27

1.5. nbsp;nbsp;nbsp;Hc ban o.................................. 29

16. nbsp;nbsp;nbsp;Ainzer drenicnet.......................... 30

LILI HA ROZ-GOUEZ

D'ar ganiiaded re[)ublikan.................. 47

I.aeroun ar Frans......................... 49

Al leoii................................... .¦)()

lie c’lilaz ]5reiz-lzol....................... 51

Hislor ar bloaz 1899....................... 5;i

D’ain mipien............................. 55

l’elra eo ar vro........................... 57

D'ar barz................................. 59

Ann tad kristen d’be vap.................. 60

Marianna, lip da bao !................. Gquot;i

Abostoled ann dronk...................... 64

D’ar ininistr Andre........................ 66

Breiz-lzel bag ar sprred republikan......... 67

'Iflö

l'olloiinfui

Va l^ragez................................ 120

Soun.................................... 122

Prizouniet [rumd eunn ton!................. 124

Enii distro da Vreiz-Izel.................. 12(5

D’ar pardaoz-iioz.......................... 127

O palarat................................. 128

Picliouii.................................. 129

Ar pesketer.............................. 181

Paotred ar bizin tonn jgand eunn lonj....... nbsp;nbsp;nbsp;183

Arabad en ein fazia........................ 185

Va gwezeim dero.......................... 18(5

Ar c’horriganed........................... 187

Ann neiz................................. 189

Arviliansoii........ 141

Maro ar c’hi.............................. 148

Ann diwaller loened...................... 145

luinu teeh hudur......................... 147

Maro Fancb.............................. 148

Min-dn .................................. 150

D’ar vugale.............................. 151

Enn enr Inskella.......................... 158

Paolik................................... 155

Klemniou ar c’hlanvour iaonank........... 15(5

Jczuz bag ar vngale....................... 158

Jeznz bag ar pinvidik..................... 159

Ann den......... 160

Ar c’boloncl enz Villebois-Marenil.......... 1(51

Bazad d’ar Zaozoun........................ 168

Ar Zaozoun digaloun...................... 164

Brost, tmpvimci'ic C4a(li'(;au, vuo Mongo, -M, o( ruo du Pciit-Moulin, 3

V't

i

É