Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn innbsp;volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order ofnbsp;appearance:

açntnjpmrtmtfiurmw» mnöïtónbsp;lorttcürncficWnbsp;ciimîftimîiueon

uw tmîrctcwttfr cinÂ ipîh0lwn*9tdnbsp;834 4n9cnffîwhmfi*fll

uvîniosccihsfiîîrtoxà unumtc(lm(hrlt;mmcinbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;^(itcnonmimcnfwfi

SianrrtQîninîniiîiifii

Ä'ÄÄ- «nwtoamitflMftwnsi loftr qm ip'twô: (pftfnbsp;iw erf' mmnôirft-oï î finbsp;mryi'wrznanbsp;hö'qfmaavnbsp;boppithiptnbsp;Ifi-fUn

btâmcônnêw rMrmapmßwtnbsp;[bftfltpnmlmiir gt;nbsp;Rwptm«Fôt qimunbsp;nfa âm^otâtutettaré

Dé ôrtrnriv4*Vlt;îtttà (br ôcéc-wmwjîpclt;ltf-|^nnbsp;fîp«agt;:î^4îp^wu«î îloomtVlîiV'bti-^« Kî«nbsp;I (tljncttr tdn pwwttwj «ßnw'^ ît^f^po» twqiûipnôi 0nbsp;rrmitta lîiafimrtwjutwfmufti 6ftwii *^tcbuö qtwîtv»nbsp;crATt»bvnott aitrcrpîciaate îx* wns ftim cov »aimnbsp;lt;kcrqxttt«v e t'mum ow (itcvytq^ipmi* ^«ürariX^v^nbsp;I rtï crt vncrtutö fiîtvr ft H alp mro w:*ftr4gt;^qWnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi f ^p

ivttpztttiiftô lt;ptejp*lt;ÄtMraJiia «ftjacttw wiftia p^iwlcà lmr«ftemWe(w»d*wa«nftacf* f'V^vvw^îndnoîie cr«c^nbsp;c^s ViîUîMcftf |MUo0îU*prcvpnii^ftwnoUinuie wtb Jnbsp;îftf plmtftcft'qmà qno ip» ôirpnwilcBftnn «r r|nbsp;tifwrofiwm mrtUÎ tctiua co^iwrmr wtotofinc cuis w4î«

r . :nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

fh (ît[nbsp;Nlt;jnbsp;Hünbsp;Si-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

CONTRO VER-SIARVM QJZAE A NON-NVLLIS MOVENTVR DE HEN-RICI BORBONII REGIS IN R E-

OpHS hoc maxime tempore vtilißmum. In quo permttUa qnjtab ahisantehac eiafdem argu^nbsp;mentifcriptoribM 'uelpratermijfa, vel nonnbsp;ßtis explicata erant erudite explanantur',nbsp;dubitationesq^ omnes qua ab aduerfariispro-ponuntur, diligenter enucleantur ^toUun-tur.

Lingonenfi, è Gallico in Latinum fermonem con-uerfum. lt;? . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

S B D A N 1 ITypisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hilary.

Dt vera is légitima Henriet 11 !I. Hauarrte Regi^ ad (oromel/rancicxluccejiicnemiure.C.l. t agi inbsp;Principes, qui ad(ummuin !inpaium legibm veenn-tur, aDeoejl'eerdtnatos, ideojjtüi-parendunt,nbsp;nee vUum di^utatienibus locum dan du m. Cap .l-,nbsp;fnbsp;QuarquamRex hxreticmftatttinfidelis,iütus tarnennbsp;tmpertoparendumejfe.Cap.riI.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ai

Pe^onfumadeaqateSorbottaaduer/utHenrieumni. Pegem defunélum lutettg centra hamp;c confiitutt.nbsp;CajP.

Supremifenatiu ad obedientiam Regibiu debitam tu^ endan^is^td (edttiefas Sorbartijiarum dtjputatio^nbsp;nes is confitta teprtmenda, au ei ont as. Cap. l'.

Cenfiitutiones Po'itificnm, quit a Sorboniftispropo-nuntur, Dei decret is officer e eb flare non pefle. Turn, quojpiritu ij femper dudi fuerunt, qui reii-~ gionis l^ecteaduerfut Prineipesfuosarmaceperint.nbsp;Cap.Vt.

terum,qult;erefor»}at£reltgionis homines fispcrioribu bellis ciutlibuigeffirunt,expefltto quacorituntai :~nbsp;bus i^factiofis, quteerumexeniplo bellum je liegtnbsp;peffejacere putant.rejpondetur. Cap. CU- jinbsp;Ceneluße fupertoris dt putattonis deobfequio is obe~nbsp;tbenttaques Principtbus debetur, quant umuu Panbsp;ganis aut hstretiets óquot; a fide aberrantibus : Tum,,nbsp;quid Chnfltanis, cùm tales Principes habent, fltnbsp;jaciendum.e ap.Viil.

Controuerfiet de Rege qui fitexcommunicatus expli catio is folutie,quadeceturexconimttiitcationentnbsp;st i mh.l

tiihil obßare pojff, quo minùs popultu fubieSlui iüi tn iüitii obfequiofidejj mantre debeat.Cap.

Potitificumin'Regum éi'Princ'tpum excomniunica-tione,vt fuoimperiopriuenturabtißu.CX.

tienricutnquartum qui nunc régnât nonejfehxreti-cum,exhominis hxrtticidefinitione.Cap.XI,

Cempendiaria ^dei Pe^is declaratie, ex qua confiât eumnonejfehtertticum.Cap.XU- lofnbsp;Aliarum definitionis hominis hstretici partiumcon^nbsp;tinuatto,amplior^difqutfitio,exquaconc[udaturnbsp;hoc tandem omnibus confier,Hegern hareticum

T*apx excommunicationem aduerfus Hegern nuDam efie.Cap.xy.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.3

In Henrtci tertii excommunicatione lt;t PapaSixtofa-£la exemple m extare,quanti fint Paparü tn Prin-cipibus excommunicandisabufits.Cap.X PI. 170 Adnionttto adGallos deincommodis qux confequen~nbsp;tur, fi tanta Papte, quant amfibt in Gallunn arro^nbsp;gat,potefias concedatur.Cap.XVl ï. i^;7nbsp;HecReligtene, nec vlla alia read Paparumexcom-muntcattones rectpiendas,^ adeam,quam in hocnbsp;regno appetunt .potefiaiemadmittendamnos CO-gi.Cap.XVlll.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;217

Regem Conctlii iudiciofiepermittere: Ordinumcon. ftocattonem polliceri:(7 quam vtrunique nebis ho»nbsp;dienecefiariiim/it.Cap.IX.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^1

Refiponfitm.Cap.XX, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24}

P4plt;î Concilia m detreclante, Regent conue care illai frofuoiurepoJJe.Cap.XXl,

No» ejfe tnetuendum,ne non Rex Concilium legittmè habendum caret. Caigt;.XXIî.

Regù de habendii comitiû promijfvm.ér quodnam fit popult officium,vc,quodRex de Concilie amp; coini-ûi(promittit,afiequantur.Cap.XXln.

Quam vniuerfte Gallite (ir fpeciattm ordinibui ßngu~ litvtilefuturumfit,fiHenriciuquartut Rexfue~nbsp;rit.Cap.XXy.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z2t

Qiiantgcalamitatet vniaerfe Gallix impendeant, fi populos quomintu Rex conflituatur, obfiinatiùsnbsp;impedire pergat. Cap.XXVI.

Quantopere Hfipanorum i^r Lotharin^erum domi-natiometuendafit.Cap.xxyii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j/j

Rxhortatio ad eos qui Coniuratorum partes hucufque tenuerunt ,vtfead bonorum caujfam aiiunganf.nbsp;Cogitantes (S mala qux nobis ab extranets immi~nbsp;nent,nbsp;nbsp;nbsp;bona quie nobis in Henrico quarto à Deo

eÿ'erunturù'fp^gt;»liifmtt.Cap.x x v 111. 326 iufiurandum Coniuratis datum impedire non pofiienbsp;quin ab eo difiedatur, rrnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imperiepareamus.

CapKxix. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;357

Ad islobilitatematque alios qui Regû caujfam haîl-e-nus tutati funt, vt ni ea cumfumma conllantia isr fide perßent,exhortatto. Cap.x x x.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;54^

STIANISSIMO ET MA, G N A N I M O G A L L ï AE N A- nbsp;YARRÆQ.V E R SCI TVIsa-vsBirchitvs

V O D in «orporc hutnano partium otnniû iÿmpathia.amp;quafl concentus confenfusq; facit,nbsp;Henrice Rex Chrißiauiffi-tne, vt ad vfum amp; ncccfliratem

mcmbrum altetum alteri mcmbro adfit, mutuamqjopcmferat: idemomninoinci-i'itate, quæ maximam cum corpore noftronbsp;fimilitudinem amp; cognationem habet, ci-üium interfe coniunólioamicaq;confptra-tio præftat, vt non ad falutem tantum fuam,nbsp;ied ad ornamentum etiam, iramo amp;c ad minimam quamque remciuisciui opemopc-ramq; fuam benigncimpettiatur. Aboquinbsp;vt corpus fine partium omnium confcnfunbsp;auxilioq; mutuo tucii fc ac cófiftcrc non ponbsp;tcft:ficciuitasaiit regnummutuamfibiopenbsp;denegantibus ciuibus, ncc ftatediunec vi-gere potcrit. fed breui labefaäctur amp; cox-ruat etiam necefTe eft. Verum cum in reii- ¦¦nbsp;quis membris fc mutuó iuuandis hic con-fenfus cernitur , tum in capite maxime ne-a 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eeßa-

eefTarîus cft.tanqnam prçcipua corporis to-tius amp; præftantiffima parte , àcuiusnitni- i rutn dignitatc amp; falate reliquorum mem-brorum funôtio conferuatioque pcndeat:nbsp;Naturâ J quæ eft optima fui conferuatrix, vinbsp;quadam omnibus fine præceptis amp; præccp-lorcinfitanosmonêtCjVtquodpræcipuatnnbsp;dignitatem obtinet, amp; maximum adfalu-tero momentum habet, eiiuuando confer-uandoq, præcipuam quoque amp; maximamnbsp;operam adhibeamus. Itaque huius ipfiusnbsp;Naturç.vciDcipotiùs, fapientiffimi amp; corporis huius amp; ciuitatis regnorumqùe autoris amp; conlcruatorisinftindu ac monitu,nbsp;non codera ïolùm modo ciuisinciuemaf-fedus eft, VI amicitiæ, vicinitatis, cognatio-nis amp; publicç iocietatis vel conciliandæ velnbsp;fouendæ vcl ornandae vel augenda:ergô alter altcri,quandocunquc eft opus, pro viri-Itpartefiiccurrat:verùmetiam, atqueadeônbsp;maxime, ficiuitatisautregnicaput,hoceftnbsp;' Princeps ac moderator aliquatenus labo-rct, proratiffima tune ciuium omniumnbsp;ftudij, auxilij, amp;officij ratio in eoiuuandonbsp;extct:quippe quo incolumi amp; florentc lenbsp;quoq; faluos amp; bcatosforc feiant , afflidonbsp;vcroamp;iaccntc, miferos. adeôlcilicct, vtnbsp;membrorum amp; capitis,fie Principis ô£ ciuium lympathia,confenfus,piaq:confpirationbsp;necclfariaeft , vtialterumfine alteriusopenbsp;operaq; viuere amp;ftatcnonp0ffitîlt;i/fe«w/îcnbsp;AlterapoÇcitofem rts,^ coniuratawicè, Vt verà

ille communi fenfu nonfolùm,fe(Jnatiirali quoq; aftedu planècarere, naturæomnisnbsp;fiüqueipfius hoftis, amens plane amp; infanusnbsp;effe meritócenfetur .quiinfuaipfiusvilcc-ra gladium ftringic, in ina membra fæuit, innbsp;fuum eciam capytfuriosè innadit, omneranbsp;humanitaccm exuens, amp;feritatediricateq;nbsp;feras quancumuis iminaniffimas fnperans,nbsp;cumeæ ne in fui quidem generis feras , nifinbsp;rarilïimè, amp; iniuria quidem lacelîitæ efFera-ri coneitariq, foieant : fic ciuis ciui laboran-lijcui lit turn propinquitate , tumiucis.lc-gum,eiufdcm ciuitatis communioncmul-torumq; commodorum amp; beneficiorumnbsp;adeofocietateconiundlusjfifuam opem denegat , non tnodô ciuis, fed hominisetiamnbsp;nomine indignas , abomninonfolùmho-minura commcrcio fecludendus, feddirisnbsp;quoq; omnibus deuouendiis, feris etiam i-plis obijeiendus videtur. Numquid enimnbsp;hominumfocietate,beneficiorum commii-nicatione, lucis etiam vfura dignus haben-duseft , qui neefe hominemnouit, necci#nbsp;uem fe meminit, nec vitam fibi à Deo dataranbsp;agnofcitjvt quampoteritcunqjfidem amp;in-duftriam ad communem omnium vtilita-tcm,dignitat8mqiamp; falutem cóferat ? Quidnbsp;vcródcijsccnfeas, qui miferisciuibus fuis,nbsp;6i patriçiaccntiatq; affliâæ non modo nonnbsp;fubueniunt amp; opitulantur, fed omni etiamnbsp;ratione totistj; viribus detrimentum amp; ex-itium alFeruntfneqi folùm ciuibusamp; patrixnbsp;a 5 obfunt

obfunt, fedciuium amp; patriæ totius capiti« fiimmoq;amp; fapicntiffimo Principi; Tibi,nbsp;inqua m, ipfi Rexodt^nißtme R«^«?w,cuius tu mnbsp;dignitati labem tam indigiicafpergunt.tutnnbsp;falucitamq; infeftis animis, tamq;funcftisnbsp;nnis pcrnicicm moliuntur? Quanquam ,nbsp;quituuseftin tuosamoti ftudiumamp; cura,nbsp;non potcft patriæ bellum infcrii, quintibinbsp;quoq;inferatur:quætuorumviciffim eftinnbsp;tepietasamp;obfcruantia.non poteft tua laïusnbsp;amp; digniras agi, quin fuam quoq; agiputcnt:nbsp;ideoq,aducrfuspcrducllesifl:os,impiosCa-tilinas , corrupta cotporis huius membra,nbsp;patriæ pertes , ncc magistuos quàm fuosi-plorum hoftesf'cacft membiorumcum luonbsp;capite lÿm pathia, is ell fubditotum cum fuonbsp;Rcgeconfcnfusamp;confpiratio) adtuamfa-Jutem coofcruandam dignitatcmcj; (ßDeusnbsp;ipforiim conatibus (ucctirum dcdctit ) or-naiidam amp; augcndatn, cùmomncsfuaso-pes amp; vires turn fuam naaximc vitamadhi-beant. Itavc,quemadmodumimpi) illipar- ¦nbsp;hcida^oniniprobru amp; dedecorenorandi,o- -mni etiam ctuciatu amp;c fupplicio multandinbsp;videntur,qui Regem tottantifqueamp; animinbsp;amp; corporis dotibus infignem atque admira*nbsp;bilcm infcfto bcllo tamdiu perfequuntur,nbsp;vt amp; dignitatem illi fuam amp; vitam adcó ir-pfam , li poffint, eripianr;fic veri fidelcfqiienbsp;Regis fubditi magna laude cclebrandi.fum»nbsp;misetiam præmijs cumuland»fint, quitenbsp;( lapientiHime Rex amp; inuidiffime) verura

D ï BI e A r o R I A. aropliflîmumque Galliævniiietïæ decusacnbsp;prælidiumagnofcuntamp;colunt. amp;adtuamnbsp;patriaeque dignitatem ac fahneni toto pc*nbsp;âore totifquc viribus incumbunt. Valeaninbsp;autemnoftfiilli, vtitadicam, utruiftiput 6cnbsp;lt;Hfeilt;r«»»îttî,qin tuis ncc prccibus.neccxhot-tationibus,nec ediâis.nccpericulis.ncc c-xetnplo moti, otiofi amp; ignaui,in tâto patrienbsp;inceudio.in tantatempeftate,in tanta pefte,nbsp;in pietatis,iu(litiz, return omnium bonagt;nbsp;rum euctfloneacinterituquiefeunt , con*nbsp;trouerfîæ huius euentum exfpcûantcs, vn-de conftituant quà potiùsinclinareamp; pto-pcndetcdcbcantzqui fine vlloautpeticulo,nbsp;autmetu, autcuratuoslaborcs, contume-lias 6c indignitates videntrqui tanquamexnbsp;terrareliquorum naufragia intuentur, aut,nbsp;quod aitSophoclcS, l'ira çî'^tfKVMa.si.K.iavfftnbsp;çftrî. /ofgt;ito abfecuro animo frt-^uentemfubtelto pluuiamaudiunt, de tuis ciui-umque fuorum calamitatibus minime o-tnnium laborâtes:immonedefuisquidcm.nbsp;Quid enimHn vniuetfæ patrie excidiu,quidnbsp;fefaâumiriputant? exftindislegc, Rege,nbsp;bonifque emnibus, quo tandem loco intecnbsp;lîcarios, particidasamp;latroncsiftosfcfutu-ros arbitrantui ? In plerorumque omniumnbsp;calamitatc ac ruina, faluôfnc îè ac incolu*nbsp;mes fore fperant? Quafi veto multi in vnanbsp;ciuitate, aut regno dignitatem, Fortunas amp;nbsp;vitam ipfam amittete podint,quin reliquesnbsp;ctiam in eandem fccum calamiiatem tta-hanc.

hant. Quafi ctiam auccapitcautpratcipuîs corporis membris læfifûe affcûifue.mutu-amqucfibiopein (hocenim dicere priniùmnbsp;inftitucram) minime fcrcntibus , reliquisnbsp;bene elle poffir, quafi denique autfunda-mentofublaro, auc redo collapfo reliquanbsp;ædificij partes diuftare, ornamcntoqiicamp;nbsp;vfiii vlli efle omnino poffint. Sed ingrato*nbsp;iftos amp; plané eines officij in ram prç-fentipcriculo defertorcs, atqueadcbffi vc-turn 6(1 ram efleinculpacum qui iniuriam,nbsp;cum pofiit, no propulfat,qu'am quiinfert)nbsp;impios patriæ fuæ prodirores quia Solonnbsp;olim à fua Repub. meritiflïmó exturbabat:nbsp;fie tu, fereniflîme Rex, qui fapientia Solo-ncmautæquas autetiam friperas,mediosil-los amp; fecuros publics cladis fpedatorcsnbsp;qua merentur laude amp; præmio aliquandonbsp;afticies.quum tuDeo duce, tuaautem pru-dentia, vigilantia amp; fortitudinc comité, tuanbsp;etiamNobilitatc,teliquifquetui,patriæqùcnbsp;amantibus ciuibusjtuorum laborum,amp; pe-riculorum focijs, c tanta tempeftate ad pot-tum perueneris. Vtenim fuci.ignauum pe-cus,alicnum laborem depafeentes ab aluca-rio arcctur:fic inertes noftri homines, quianbsp;laborem amp; periculura commune detre-dant, quiaetiamlaudcm.quamvnavirtusnbsp;parit, negligunt, vcl potîùsomninorefu-giunt, digni profedôminimevidentur quinbsp;ulliusdignitatis felicitatisque publicæcon-fortes amp; participes fiant : fed eontrà,qui in-glotii

glorij amp; ignobilcs tocum vitx curfijm dr-gant, arque honoribusrcique publicæmu-neribus turpiffimc ac meritiflimó exclu-dantur. Veri contrailli, jeternaqiicgloria dccotandiciues , qui, vcmcmbrafuocumnbsp;capite tacico natutæ fenfuamp;inftinâzu , ücnbsp;animo amp; iudicio cum fuoRegc confènticn-tcsac pic confpirances , adcumiuuanduinnbsp;ornandumqucafficiunturamp;incirantur:qutnbsp;turn tibi, óRcx, tam indigne afFeâoaffli-éloquc, tum regno tuo tam mifcrcamp; indigne vexato, vt amp; tua tibi dignitas confcruc-lut.amp;regnopriftinusfuus/plendorrcftituanbsp;tur,omncm quam poflimt cum fortunarumnbsp;fuarum iaótura.cum vitæ etiam ipfius difcri-mine, opemamp;auxiliumferunt. Atenimnbsp;dum Principes , dum clariflimos fottifli-mofque viros, qui tam egregiam fidclemq;nbsp;opcram Si Rcgi amp;tcgno præftant, laudo,nbsp;nemo putet rcliquos ciucs ülcntio à menbsp;præteriri, qui Rcgi quoqifuo, amp; rotictiamnbsp;rcgnopræftofuntvtpoflunt, lïnonhaftis,nbsp;gladiis , fclopis.certc votis, confilio.ftylo.nbsp;Quanquam enim illi ptæcipuam laudemnbsp;ob fortitudinem promereti videantur : hogt;nbsp;tarnen obingenium nonnullis gloriolæin-fignibus ornandos quoq; puto.quanquaranbsp;ctiam arma ad illatam iniutiam rcpcllcn-dam inprimis (fecundum Deum ) neccfl'a-ria fint : certè piorum vota amp; fetipta, velnbsp;inaniaomuino, velinutiliaeiTenemo, opt-nor, fanusdixerit. Namvtincorporenon

capitis tantum, cordis amp; prçcipuarum alia-tum partium, fed manuum, pedum, amp; rcli-quarum feu dignitatc feu vfu inferiorun» fiia eil fundiojfua neceflitas, fua etiam laus,nbsp;vtqiie tum in ædifîcio prçter fundamcnemnnbsp;amp;tedum, tum in nauiprstercarinam, latera, proram, amp; puppim,alixquoquc mul«nbsp;,tx partes amp; inftrumenta non maximam tantum vtilitatcm in fecontinent, fedhabencnbsp;-etiam plurimum dignitatis amp;pulchritudi-'nbsp;ms; ita rtnullaßuecorporis , fiueacdificij,nbsp;(iuenauis pars licet obfcuraamp; minima, ünenbsp;neeeßieate ic venuftateetiam aliquaafhiäanbsp;cxcogitaraquecire videaiur: Sicin familia,nbsp;ciuitatc, regno,non patres tantum fami-lias.non optimates,præfedi,nobilcs, magi-ftratus, Principes ac Reges ( præcipuailliusnbsp;.amp; lumitia amp;coiumina ) rcquiruniur, fednbsp;mancipiorum, mcrcatorurn, cuiulcunqnenbsp;generis amp; Fortunas ciuium , artiHcum, amp;nbsp;quorumlibet etiam viliffimotum opificuninbsp;opera ita necenaciaeß vtijscarereomninonbsp;vcl ad vcilitatem vel ad voluptatem nonnbsp;pcflimus.Qmn exhactam multiplici varic-tateipfeetiam Mundusvniuerfus amp;confta-rc amp; ftarc meritö videtur, Nc veto in re tarnnbsp;nota limlongior, verc amp; breuiter OratoUnbsp;N4rzrr4 n«Ü4«//,inquit, (jUd non habeat in fuo^t'nbsp;nert res compiureis di/fimtleu inter(è , que tarnennbsp;(otifimililaudedi^neneur. Equidc non parem etnbsp;huminibus amp; rebus omnibus gloriam cri-buoded quia lingulorum in fuo gencrcfuus

tft vfus.ifque pcrneccfrarius.fingiilisctiani, âquod debent, aut ccrtè quod poflunctdnbsp;bonafide prxftent, laudem fuam debeti di-co, Quorfum autemhæctammukaapudnbsp;te/ô RcxJ tum rapienci(}înium,qui hæc pecnbsp;tefatisnoris'.tumoccupacinimum.quiper-grauiûîmas,quibus es didriâus.occupaiio»nbsp;ncs hacc legere vt vclis , nonpoflîs tarnennbsp;fine maximo publiez rci, in qua rckituen«nbsp;da totus defudas amp; laboias, detrimento^quinbsp;tam multos tnultaque vrges, quem viciUimnbsp;tam multi multaquevrgent, vttibiperne.nbsp;ceilatijs ctiam rebus, nedurahifee nofirisnbsp;nugis, vacate vix liccat î quorfum ergo tamnbsp;multa? Nempe vt doceam , vel potiùs.vinbsp;quod iam docui reperam, magisqiie ac ma-gis inculcem.regnum baud belli tantum ar-tibus ftare, fed pacis etiam (tudiis fioreretvtnbsp;arma legni robut funt ac przfidium.fic litc-tas illiusornamentum eife: fi przmium ar-matonobilifortiquemiliti, quigladio re.nbsp;gnuindefendit,mcritôdatur:viro etiam litcnbsp;raco,quifiylo Regis caullamagit, nonnuUnbsp;lamgloriamiuredeberi.Etcnim vtdcatma-tisviris qui tam ftrcnuam ac fidelem ope-ram tibi, ôRcx, oppottuniflimè przftice-tunt non plura iam dicam : quantum debetnbsp;nortra Gallia Hottomanis , Plelfzis , Bcl-locis cruditiffimis elcgantiffimifqus (cti-ptoribus, itemque innominatisillis , fednbsp;; politiflimis ctiam amp; vetenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;An.

centorum huiusmodi libellorum auótó-hbus , qui turn herefcos notamtibiafedi-tiofis amp; f oniuratisfalfb illatam eiudito atra mcntocluunt.tum legitimara tuam inHen-ticilil. locum fucceffioncra legibus patrijs, validis argumentis.amp;appofitisadremnbsp;ipiam cxemplisprobantaedefenduntî Inter eos autem (vt fcopum aliquando pro-piùs attingam) quifuis feriptisde Repub.nbsp;Religioneque Chriftiana bené merentur»nbsp;non poftremas quidemtenetvir pietateScnbsp;etuditioneclarus, huiusopeiisau£):oc,quinbsp;propter tot ac tantasquibus tuqjf oclemennbsp;tiffime fimul Sc magnanime heros) tuusquenbsp;deceirot affccli eftis haótenus,atque ctiam-num afficiminijcontumelias amp;indignitatcsnbsp;iufto dolore accenfus.cauliæque tuæveri-tate aciuftitia permotus,profua(?e iiiDeuntnbsp;pictate, amp;in te obleruantia, amp;in l egni to-tius dignitatem atque vtilitatem ftudio, adnbsp;hoc feribendum opus aggrelfus eft : in quonbsp;tuamvcl vniuerll potiusrcgnicauiram tanta diligentia, fide, candore, Scveritateagit,nbsp;vt maiori vix polFe videatur. Quia veto idnbsp;operis eiufmodi eft dodorum amp; piorumnbsp;virorum,tui patriæqueamantium,iudicio,nbsp;vt nonGalliætantùm , fedaliisetiam nobi-feum fderis, amotis, propinquiratisquenbsp;vinculo coniunclis nationibus placere pro-defleque poffit. Et Galiiæ quidem iioftræ,nbsp;vt,rc rota penitus perlpeda, fusaliqu^n Jonbsp;cæcitatisamp;cootumaciçpniteat,propiiil-

^ue mails prudcnnor efFcda admeliora Ct coiifili,iconucicat;rcliquis veró nationibiisnbsp;vtcùin noftroèxemploedodæ ßbi caiicancnbsp;amp; prcfpiciaht.tum tibi.ô Rcx,perfidiaquo-«nbsp;tundam amp;ingrato änimo atquearnbitionenbsp;indigmfsime vcxato libcntius ac promtiusnbsp;fuccurrant: fhüccnimpotilsimùm fpcdarcnbsp;audorvideturj quia,inqiiam, boni aliquotnbsp;grauesqueviriceafilctunt opiis dignumeLnbsp;fe quod cdetetilr; ego eotundem conGlio amp;:nbsp;àuâoritate addüâus,illud c Gallico in Latigt;nbsp;hum fermone conucrti, vt non folùm à no-ftris hominibuslcgi, fed à vieillis quoq; po*nbsp;pulis Regisq; fegniq; noftri ftudiofis intcl-ligi polTet: elktqj aliquâculüm Sc mei in pa-triam amoris, amp; mei pcxcipuc in tuam Ma^nbsp;ieftatcrti obfcqiliiobferiiantia:^} argumentum: ncc tantum qiiidenl (qüödingenuea=nbsp;gnofcoamp;fateoc) quantum audoripfe, amp;nbsp;alii innuiTien cuiufciinqucgencrisamp;fortisnbsp;homines cderc poiluntjquantumq; ego ipfônbsp;debeoiat cettcqilantUm pólïum.Nempeinnbsp;tegni con(litiKione,adminillratione,Âatu*nbsp;tationibUs,attibuS,rebus denique oiilnibu*nbsp;fidcnimfæpiùs repetendum puto) regen-dis, conferilatldis, Ornandis, SeadfuumH-perducendis* no fummorum duntaxat

amp; clarifsimorUrn viiotum prxftatltia amp; vir-tus. fedmedioetiumetiaminduftria* atqutf v infimorUmadeóamp;óWeurilsiniorunlopcrajnbsp;fidcsej; ncccflatia funt. Ad hoc autem munusnbsp;fulcipienduhl eà faciliùs adduci me fum paiànbsp;b fusi

fus, quod præter ca quæ à me diôta funt.tuas aliquot dcclarationes à mequ'ôquefupcri-oriannovetfas , amp; infinttimorumgratiatnnbsp;éditas, itatibi, ô Rcx, tuisqueplacuilfeau-dierirajvteasitetumediiud'eris: non quôdnbsp;(verccredo.candideqiieptofiteor) eafitvecnbsp;lîonisilliuslausamp;:félicitas, vt inhominumnbsp;manivveniremereatuc , fed hoc fopinor}nbsp;confilio tibi faôtum eft, vt quod Gallico fer-«nbsp;mone à paucis fortalfe leéfumfuerat (con-iuratorum fuioïc pafsim ita tune temporisnbsp;fæuicnte, vt ne libetc quidem loqui, immdnbsp;ne ingemifeere quidem,nedum tua feriptanbsp;legerelicerct) Latinèiam maioriqùcliber-'nbsp;tate.tninoriquc pcriculo Icgi pofsit: ex quonbsp;quidem magisacmagis turn quætuafempeinbsp;fuerit mens, quod propofitum, qui animus:nbsp;tum quam vete clades amp;calamitatcs , qu2Snbsp;poftca fequutæ Tunt, vaticinatus iis ; tum et'nbsp;jam quam folletteramp;apcrtcconiuratorunnbsp;confilia patefeccris , amp; quafi digito com-monftraris , teftatum omnibus illufticqiVnbsp;fiat. De hoc autem fufeepto vertendi munbsp;nerc,auótorifque opère amp; confilio hîcfatilt;nbsp;(uperqiie. Verumenimucro , dicent ali'nbsp;qui, quodpublicsvtilitatitantopcrccou'nbsp;fert,idvtraqueamp; multipiici, fiitalibet, aulnbsp;commodumeft, lingua edatiir, legatur, 5'nbsp;Icgendo etiam teratur ; illudque auftori'nbsp;inrerpreti, amp; ledoriaflentiamur, gratuknbsp;rour aefuadeamus-At qua tu fröre opus aii:^nbsp;num,accvlla expartc,uifi vnoconuerfion'

i ïabore tuum regiæ maieftan dcdîearc aa-, des? Dicam, amp; paucis, ô Rex, fi, quod 1 Vnum brcQcque admodum dicendurn vidc-- lur, per tuas mihi occupationes adderc li-i cet. Auóloris certè modcftia, quineno-c men quidetn luum operi apponerc volue-1 rit, nedumtuæ illudMaicftati confccrare,nbsp;tncquoqucdccöri amp; iDodeftiæ commone-facere debuit.vt ego non plus in illius opcrcnbsp;vcrtcndo anderem, quàm ipfe in edcndo.

j Verum vt de auä;oris modeftia nihil ara-j, pliùs dicam, quid neceire habuit fuura auc ä cderc nomen autopus tibi dicare, cum fa-; tis quidem tibi amp;; nomine Stmunerc fuo nO-0 tus, vtDeoDeiqueEcclefiæ, fie tibi iamfonbsp;( dudumdicarit? Aftegorequenominequenbsp;5; auftoridifsimilimus aufus fiimhanctantil nbsp;iam operä fub tuxMaieftatisaufpiciis euul-gare,velutmeiin teobfcquiiamp;obferuanti«nbsp;Ipccimen, per quodmetotum, quantulasnbsp;ium, tuæ Maieftati confeerarem. Ex verànbsp;in cuius potiùs quàm tuæ Maieftaris nomi-j, ne id opus apparcre debuit.cùm in tuam po-jj ^ifsimùm amp; gratiara amp;rcmelaboratumfitïnbsp;j, cùm ita innocentia , animus ambitionis,nbsp;^tudehraris amp;impietatis expers.vcra tuainnbsp;jl ^^gnipoirdsionéarq; adminiftrationé fijc-telsio, tuaadtriûordinû,conciliiq;conuo-j cationéflemEccIefiç amp; regno itafalutaréacnbsp;J, pcrncccHariâ) pollicitatio, piaamp;finceraadnbsp;'''¦^iqjparendüiiibmißio,légitima regnire-ji P®fcndiamp;confequcndi,quamfcqucris,via,nbsp;ffnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tua

tua dementia amp; humanicasfingiilaris.acrc-liquæ cuæ verè rcgiac, vel potiùs hcroicæ, ac penedicam, diuinæ virtutes, in hoc libronbsp;diligenter amp; vête proponantur î Etfiau-tero hæcitadTeconftet, inultame tarnen abnbsp;haccditioneamp;nuncupationedeterrete po»nbsp;tuctunt, vtjvirium meaiumimbecillitas,nbsp;norninis obfcuriias, non magna opevis alie-ni vettendi laus, non raagnus fortafle verfi«'nbsp;onisfucceirus, arrogantiæ, àquacertclon-gifsimèabfum, fufpicio, ßefiniftranonnubnbsp;loru m,qai alieni laboris paium candidi funtnbsp;ædimacores, de aucupar.da per hanc viamnbsp;Principum gratia opinio , amp; alia quædatitnbsp;prætcrea quæ confultô taceo.ne refellendo»nbsp;o^uodverc polîcm , cominemorare vidcar.nbsp;Âc has tam multas nebulas tux humanitatisnbsp;luxmomentodifpulir , fccitq; vtmaioren»nbsp;amp;officii mei,amp; obfequii tui,amp; publicx quonbsp;que rei, quàm iftatum omnium fufpicio'nbsp;num, opinionum ßcimpedimentotum ra'nbsp;tioncm habere m: pctfuafus plane amp; confi*nbsp;fus , Ó lapientißimc amp; humanifsimeReX»nbsp;hocquicquid cRlaboris ac muneris, ca tcnbsp;pncntefrótcq;acceptutum,quacxtera qu^nbsp;tibi ofFeruntur omnia, qualia tandem cunqînbsp;fint, accipere foies. Nam Maieftas tua. Sinbsp;Maicftati neceifario adiunda grauitas,tanl*nbsp;humanitäre, lepore ßecomitatetemperaf*nbsp;amp; quaficondîtaeft, vt nee quenquam qui tfnbsp;fcrió diligatamp;colat,quamuis tenuem amp; ob'nbsp;fcurum auetfari,nec quidquara ctiam,quolt;l

Ded icatoma. ex animo abomni fuco amp; ambitione alie.nbsp;!- no tibi oblatutn fuerit, licet pufillum, Sinbsp;te tanto Principe prorfus indignum , re-o fpucrefoleas. Quod fi ad animum par fa-t' cultas , amp; ad facultatem maius otium acnbsp;li» Iranquillitas (qualcm brcuï Deo duce fpe-3' ramus^acccderct, raaiotaprofcóló amp; darc,nbsp;s» amp;: cdereliccrct. Scd hancaliis laudcmnonnbsp;6' inuidco.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ego quod iam poflum, quan

ta tulumcunquc cft, tuat Maicftati libentifsi-tt' mè ac pcrqoam fumniifsimc offero amp; nun-il' cupo: atqucDeum Opt. Max. qucm tu non n* Regum duntaxat rcgnorumquepatronum,nbsp;tt* tutorcmacvindicemagnofcis, fcdvnicumnbsp;u* ctiam bonotutn omnium audorera, amp;tuinbsp;ogt; fuorumqiie feruatorem colis, toto pedorcnbsp;ït' obfecroamp;obteftot, vt fandas tuas omnesnbsp;t'S Cügitationcsamp;conatus profuabonitatcexnbsp;piorum votis felicifsimc promoueat : ira-tö pia autcm hoftiura in te Dcumqüe adeó i-O' pfum, ipfiusque Ecclefiam , amp; calamito-a' fum hoe regnum. confilia nefariasque mo.nbsp;briones bteui ad fuam gloriam , ad Eccle-!3fi lîæ fic afflidæ inftaurationem , ad bono-t® lumquc omnium virorum, qui in tevnumnbsp;(Deumlèmpcrcxcipio^ intuentur, fpesq;nbsp;iqi fuas defixas habcnt.confolationcmdiflipetnbsp;ac eucrtat: idemq; faxit vt tu fó clarifsimumnbsp;ili Botboniæ familiæ dccus, firmilsimumquenbsp;if» lotius Galliæ robur) tot cladibus fuper-i tC ftes fclicilsimè viuas, amp; Deo, Ecclcfiæ,nbsp;ib' Gallico tegno, bonis omnibus , vt vnonbsp;b Înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vetbo

yerbo omnia compleAar » Pictati, lufti* tiæque gt; præeipuis regni colûmnis gt;nbsp;diutifiîniè régnés Sc fioreas, Enbsp;noftro MufcojXlV, dienbsp;Maii.M.D.xc.

ibutnorum, quibus corpiu no-ßrum conßat, tttnperametitum iuli4 conuenientiq^propertionefempereffet, acnbsp;perfeétamillatn, quantßatim ab originenbsp;habuiße dicttur, ßuicon^litutionemö' natur am lon-fiant er feriiaret: ex eo fané cum meir.brorum interfe,nbsp;0horuni cum capite niirificus confenßu efflorefce.nbsp;ret, tum perpétua, aut certe, quantum humanicor-poriißagilitaspatitur, valde longa ér incerrupta va-letudo exißeret, fumnia fpirituuni alacritatffacul-tatuni antmi rigor maximus, propria/en/uumfun-iiio, tntegrum deniq^ organorumad vfum vitee,falu-tis^j tutelam neceffariorum mintilerium rigeret ; itainbsp;vt nihil plane vel minimum, nec medtcit, nee phar-ntacopolü, necpharmaeü vllisfapienter ac neceffariànbsp;ab bominibui ad valetudtnem velcurandani vel tuen-dam tnuentii opuf effe videretur. Eodem mode ßci-ui cum due,ér ctutbm cumfuo eo legitimoq^ i rinetpenbsp;eptim'econueniret, perpetuaextaretduitatu^re-Sui fanitoi ac tranquillitoi, felida et tarn félicitasnbsp;fallu : vnde nec vllce duium faäiones ac dtffenfionesnbsp;(grauifftnii duitatù morbi) nafcerentur gt; nec vlla adnbsp;tatcoërcendas,extremailla quidem, fed interdutnnbsp;fgt;(ceffaria r«media,armacaperentMr. Uaqueintamnbsp;fflici regni rerum^ omniumfiatu ac temperamento,nbsp;b nulla

flutfa 4 Principe à'S'^l^ernatorefutnmoedtâa criiet4 etut Magiiiratibm pofm irre^arëtur,nbsp;fittlliproponererur,carceres,nullt!: (rtfct! ,nulli carni~nbsp;pets, qusdentmin optimavaletudintvtltntditovelnbsp;medicina eß opiu'i:ed quia h£c noßra eil vel pc a Deonbsp;(oßitutaprimiim.velnopra mox culpa areeßitaim^nbsp;bç:iUiraSt vt eodfm fem per ßatu eßt,nbsp;nbsp;optima fem.

ptrviiletuifntfruitionpefpmiii'.eoresiamvtrtit, vt piorbi aut exintfmptritnaturali, aut exaduentitionbsp;altquoçafu contra ff ocorpui neßrum afpeiatur ftpif-pmè, vehementer laberet. Atpadimw medtcum^nbsp;P ilium bene monentem audimw, premedium ab tonbsp;prgfcriptumfumimus-.fitplerumqutvt morbut emni~nbsp;tio tollatur,aut certe valde leuetur, fpreto centra medico , morbus ingrauefcat, mors etiasn confequatur.nbsp;Sic in tanta in^enierum varietate, artimorumnbsp;peruerptate, morum corruptela.velutvitiofanbsp;cerrupta public i corporis conflitutiene, wx pot eß re-fnumautitajàpienterinfiitui, autiufeltciterad-miniffrari, quinadperfeffurn aeflorentem rerumnbsp;ßatum, inte^ramquapfanitatemmulta depde-rentur. £ mergit i^itur aliquid morbi ac vitti, quodnbsp;publicam valetudtnem tra,nquillitatem nonnihilnbsp;turbareacimminuerepoßiti Veripretfofunt medici,nbsp;fex,Principes,Magiffrntus :falutarisittmprailoeffnbsp;m.edicitia, legesiura turn diuina tumhumanatnbsp;quibus p pareamusfßirps fernen bellqrum ciuiliumnbsp;4Ut nullum nafeitur, autforte natum, in ipfoßatintnbsp;initio,antequam altiùs radices agat,prorftu euelliturnbsp;^ebruitur-vndepax ,regni fanitasatquevimumeranbsp;pactslommoda fequuntur, fumma nimtrum (S per-fecta, quanta qutdeiii in reb«s humanis fpcrari poteß,nbsp;pro-

AD LîCTORS M, frefperitâs at fein it as. Ate inn R^oem ,eutitâj fapiest-temnoiirummoderatoremfaiUdnnits , cùm lebensnbsp;fftimatnnosirimoderatrieem refptiimw, çiim ma-gisiratsu iuraipfafperntmui, cùmfidentff offi-cium negltgtmus, citm mutuum confenfttm non modinbsp;tionfouemui, fednebuetiam cruentum funeflum^nbsp;bellum infertmus : quid tarn mirum, fi tanta returnnbsp;omnium bonorum clades rideatur, ß imnianu bonorum virorumciedes fiat,ß Gallictagrtvaßitas confe-quatur,ßtoti Gallicoregnopernicies ir exitium fumnbsp;mum immineatßdenti^ nihil fani aut extet tarn, outnbsp;foil hoc vnquam (peretur? T eterriminbsp;nbsp;nbsp;exttiales, qui

iamdudum latebant (non plane faltem patebant J morbt anno ante hunt quinto tandem eruperunt,ault;t-r It ia,ambit io,nbsp;nbsp;nbsp;infana huius tegni occupandi cupi -

ditas : vndevrbiumfere vniuerfarumrebellio, plero-rumq^ ciuiuma fuo ^egedefeélio ,tmpiaconiuratio, funejtum exitiofum bellum, atq^ ex eo malorumnbsp;omnium genera emanarunt. Reic itaqut denior-tuus cogitas quam dirießent q morbi^quam^exitia-lesexpeßes,niß remedtis mature adhibitucuraren-tur: cohortationibiu,edibiis,promiffis,blanditiü, tni^nbsp;mo donis amplißimis coniurationis duces iflis ani-mi morbis adeo corruptos ad fanitatem reuocare eßnbsp;(onatus. üempe ptttabat ea remedia ggrotorumnbsp;ingenio amp; motbigeneri conuenientiffima eße. At fuanbsp;ilia opinione longe falßu eß.nam à' medictu ipfe fper-Vitur,ig pharmaca ab illo propoßta,quantumuis tpßsnbsp;vttha regne^falutaria, fafitdiutitur, dum tlliusfa-piens dsquot; con/tltfim ridetur, dy facrofandta cluditurnbsp;aucioritat.Neque folùm, fed tile ipß/ua bafilica indt-gnißime deturbatut, à regnigubernaculu iiiiquifßmenbsp;b 5quot; repel-

P R AE f AT I O rtpeUitarjabomnifanclienedignitate^re^uexclu-;nbsp;ditar. Car ita ? remedtt lenity morbi acetbttati noanbsp;refpondebat. i.teniinßRexi!le)nultorumiudtcioflt;t-tisquidem fapiens, fed, quodprobauit experientia,nbsp;patient nimis, pro lenibut remediü qutbui id malige-mis fiuarinonpoterat, acerbiora paulbadbibui/fet,'nbsp;ne forte morbttf inualefceret, longiufqae amp; latiiis adnbsp;rotiutregniperniciemgralfaretur-. fibditoram fuo-ram, quosfaalentitudinedrdißtmulationediutiùtnbsp;fufpen/os dettnuit,quas!ettam inuitos iemporum tni-.nbsp;quitas in contrariam partem abripait, plerofque innbsp;efficioretinuiffet,alins d praaisetnfiliit ad meloranbsp;reaocaffet ,vtilißime toti regno confului[[et,fe quoquenbsp;ipfamanefariis coniuratoramconatibus, amp; abim~nbsp;pio,quodpoßeapatrarantparricidiovindtcafflt;t. Fa-if am quidem ab ilto tandem id fait :fed ferb nimis,nbsp;parte nimis. fera enint temedta, quia intempeSiiaa,nbsp;»««fi/M/awf.fcromedicina pai atur,Cum mala pcrlongasinualucre mains.Tumnepro vnonbsp;faptteexci/ofeptem aha renaferentur, necplares a-Iq dr pene grauiorts ferpentes poflea fuctrefcerent,nbsp;tota fimul h^dra fuis omnibus capitibus truntandanbsp;fait .furnmaomnium papautrurn decutienda capitanbsp;fatrunt.Equidem erudehtatemdrbarbariemomnentnbsp;tamhorreo , qudm qai maxime . fedfeuerttasctimnbsp;Reip, tempora tta reqairunt neceffarib interdum ad-hibendaeii, vt membris aliquot vitiofisamputatis,nbsp;reliqutfaciliiit vtUtusq^ corpori confulatar. dementia quidem Prtttfipem maxime omnium deter , ornât dr cemmendat : fed ß tu m publica per nu ie con-iuncla elf,crudelitas ea maximalenfendaifi,nonle-nitds. vt net laudandas ide medi(ui,,qui agroti imbe-tillita'

(illifati atit delüatulenuturittHdulgens dulc'taribm fhifttiacü cum morbum auget^tu dgrotumipfuni pe-timit, Principis ergohtc vnaexomttthta virttu fanènbsp;eß precipua,multt[udini vel rerurrt ignorât ione dclu^nbsp;flt;e,velclaroruviroru)naullorit4!e abreptit {maximenbsp;fierrorem agnofcat amp; i» viam redeatßondonare-.bu-iasverotrrorif drdifcidÿdaces eof^^fupetbos per-tinaces debellare acpenitttsperdere, potiïis tjuam to-tam ipfi Remp.perdant. Quid aut em Rex dubttabat,nbsp;tußißima feueritateineos vti,a quibus amp; ip/e tämalnbsp;tü indignis^ modit habitus, ipfius regaam per totnbsp;unnos mifer'evexatum, funditufq^ euer/um fuiffet înbsp;Jioccert'epaélonec miferrime pernffct ipße tandem,nbsp;nee ipfius regrium ßngulis moment is, omnibuf^loeü

Pt'ftbusita lucluoseperiret,dt perfiditf^cru-delttatis (rtmen perhorrefcebat. Redl'e id tjuidem, amp; tegti. At qua fide Princeps in fubättam tot fibt nomi-nibus obflrillum vtidebuit, qui fidem Primipifuo de-bitamatammultisannis vio/ajfet.^ tdunqutd etiamnbsp;iußas poenas ab eo,qui in Regem regnumq^ vniuerfumnbsp;grauißtmepeccauerit, repetere, crudcbtas habendanbsp;iftl Sed dum Rex fuo ingenio obfiqaes, ó'fa ma et tamnbsp;partent Bifitanum totansqae Lot haringia gent em, innbsp;Gallia veßigiis, in deflagrati regni cinere collocauittnbsp;quatandein tarn vaflopatriaincedio, in tarn imma-ni tiutum funu pernitie, amp; nominis amp; munerisfutnbsp;fatione habuiffe dicedus efti lllud quide certe toflat finbsp;'Rexiniqaiflimè prouocatus ineoniaratioKis ducesa~nbsp;nimaduertißet,atqjauäoritatemlt;^poienttäemnemnbsp;fitam tempefltue ad contundendos reliquoru ceniura-torum cenatus centuliflet, vniuerfam rerum omniumnbsp;tranqniilitatem, pacemqiie fummam fequufuramnbsp;fttifit, Pautorum enim poena multsrum nteuifuiflèt.

P R Ab F A T I o at^rnîusfamilne labern à' interitum totite GalRânbsp;falu! effet confequuta. Jf dum Rex lentiits àquot; rtmif-fiùscumhofiibui acerrimis acerbiffttnü a^it » iUenbsp;verè ^infatrtamtotam tnfeipfumetiamcrude-lißimuifuit. Deinde Henrictu 1111. Henrico III. rfnbsp;lenitate àquot; clementiapar,ßc mirificavi^ilantia, Cx-farianain rebui agendii celeritate.fummo corpora ro-boi-e,(in^ulari animi magnitudine, tnnumeris^ a Hitnbsp;turn belli turn pads -virtutibus, omnium^ etiarn ho -ßium iudicto lon^èfuperier, omnem ó' rattonemnbsp;orationem ad l!iobilitatem,adplebem,ad Clerum ad-btbuitcum fummit precibus, obteflatsontbusnbsp;nbsp;pro-

busadfidem concordiam feje conuerterent. Atfiu-fira.curita^. leniusetiam remedium illudleuius fait,quam morbi acerbic as ii'grauitasferebat. Ita^nbsp;armanecejfari'o fumta expu^riatx àquot; perdeditionertsnbsp;captie aliquot vrbes, pmlsumcomniifum, holies de-bellati,fufi,fugati,capttpleriqjduces. Verum necee-tene quidem vrbes à rebellione (s' conturatione fuanbsp;de/literunt,Cur it a etiam r nempe pro atrocitate fee-leris,proparricidarum ißorum immanitate,perfidia,nbsp;fontumacia, (s morbi tenacitate(euerttat lenitatenbsp;tanta temper art non debuit. Crudelitatem t^iturfuanbsp;deai At eam,tnquam, etnntum rnaxtmeperhotref o:nbsp;fed cum nimiam Re^is fuperioris lenitatem (s' indul.nbsp;gentiam fequuta fit regni vaflitas, bonorum aedes»nbsp;legum euer[io,miferia deni^omniummiferrtma : le-tjitati poßea neceffariofuit adiungenda feuerit as, vtnbsp;rnaior crudelttas vttareturferuarenturciucs, patrianbsp;a tot malts re(piraret,(s pristimefanitati ac dignitatinbsp;paulatimreßitueretur,Regis autemfiiiexeinplum titnbsp;motieit-

ntenedomaxhiiè, dehort/indo,hicrepado,Hi(}gt;anum, inuet ertiturn iliumfuperbtffimam^ ^crudelifftmuanbsp;G/tllitho/lemjnfeclandoperniultt imitait, tlegamnbsp;tißima à'Srattijitmafcriptaperqtiei coniurati fape.nbsp;rent, éf n vulpinisHi/pani,illtus^clientumartibtunbsp;(^inßdiu diligenterßbt cauerent,in lucem edideritnr.nbsp;Sedquideffeâumiûfuit^ üihilo plusquamcgteris.nbsp;tieevllàquidentautaullerunt,qui tamßdebter (S'nbsp;fapienter monueruM, aut operum, qua tamgrauiternbsp;is erudite elaborataßint,culpa,fed ifiorumperduel-lium regnandi libidine ardentium ament ia,qui ad ar^nbsp;cananatureemonita, is tacites confcientiie flimulosnbsp;ebfurduerunt, at^ad grauißimaspiorum virorumnbsp;patrix^amantiumcohortationes, adregniclademtnbsp;d mifererumciuium htcrjmas,ruinerai/ interitumnbsp;penitusoccalluerunt. Sicnimirum fepemedici, isnbsp;ea qua prafcribunt remedta, quarnuis perfe efficacif-ßma is ttd tuorbum fanandum accommo^ta.propo-ßtumßbi fperatum^finem nonfemperajfequunturtnbsp;vnicoautmorbiinfanabtlis, aut xgroti vel malts isnbsp;eorruptis humeribus pleni, vel medico non fat is rnori-geri vitiot Ex multis autem qui huic corport Ç cu-tuiipfi junt membra,C-cumr-jiwfe qitopieaßicigr a~nbsp;uißimefentiunt) tamgrant diuturi!oç[j morbo labo-ranti remedy aliquid cert at im adfirre conantur, hienbsp;auclor,quemvertendum fufeepimus, egregiainfaninbsp;eperam nauauit : atq^, vt in quotidiano fao miinere,nbsp;xntmi, ftc in hoc extraordinario, corporis huius Galli-ft tnedtcumprxßantißimum agit. Alierum, qut cu-rando huit male fuam Oper am dederunt i plerique e.nbsp;fnnes (paucisadmodum, rf Hcfröj»lt;iKo, Etilo'eo, isnbsp;ahis qutbufdam exceptts^Htfpanum iugum exfectan^nbsp;tur.

t«r,nos ltd pacem colendam, adtoniaratos detefiM-das Qrfa^Kndas, ad vsi'Hfn amp; legitim urn Regem fe^ qtiendum acdefendendunihorrantur, «ecnonhorumnbsp;nefariorum con/iliorum malatum vrgentia tumim-^ttdemia preponuntMiè qnidemnbsp;nbsp;vetè^ At hic na

ßer prater ta, malta ettamalia qaaabalta velpra-termiffa vel nonfatis explicata erartt,erudite docetlir 'Cxplanat, controuerßifqae amp; dabitationes amnetnbsp;quel ab aduerfariis proponant ar, diligenter enucleat,nbsp;foluit,toltit: itavtnihilplanefirupuliiniis,quivelnbsp;Ignorât tone velreligionealiqtia bdrent, refidereiantnbsp;poßit,^ morbiu!fle,nifiomKinofit deplorattu,agr0-tufque vltïbpetite velit, fumto hocreinediofacilUmènbsp;fanaripriffevideatur,At,dtcet aliqait,tardum adma-dam intempefliuum , nef'tperuacancumdicam,nbsp;rtmedium, pltn/queper tam in[ignemgloriofamquenbsp;viiloriam turn vrbtbas deditis ,tum ctuibus autvi fui-aäteautf'iaßonieadRigiirattonesaggregatii.con-trouerftâ fere lotdlubiatâ, caterorum ammif minusnbsp;quàmanteaexulceratif, amp; valdè nutantibiu, adtinbsp;vt facillimè mtnimo fiiccejfaautcafaad Regiscauf-(W ampleäendam inducipußmt. Vtinain, ôLeöotfnbsp;itabtec fehaberenr.îilainvt detransUgiranisprouin-(iis maximam partem vere hac dtcantiir,quàm nitil-tatameuintüvrbes, quant malti Kites hoc coniura-tionis veneno infiäiaRegeprorfu abherrtrtt : quipptnbsp;quem nec faa rn legst irtiumque h£redegt;h,ne( ChrtSîta-nam effeputcnfi fed Itlrttm iiisdo percurrant ; ndnbsp;(raffum ijiam gt; in quàtanditiverfaiitur, erroretnnbsp;quamprimàm deponent. Qaàm multi praterea irtnbsp;Regis eciam caßtis de tlUus Reiigtone dubitant,qui lé-âisaliquot Itbricapiiibiis, amp;duodeitmopottftmùni,nbsp;cuni

mm tien modiChrißiar.itniagr.nfient, fed iüetiam ipfis,qui in kgrefees crtnitn ittu m vacunt ,lotiei chri-ßtaniorem efe prgdieabunt? Adhtc in Psc^rdiUfCuni.nbsp;paniató- Burgundia {fipaucos duts vibi fqueadno-dum paucas, in itsprudpue Lingones »oßras exd-piai)qi/xrtfipt/centigßgt;ecies,qugfitnitatigt;lp(s appa-ret,(um Re^elitet vibtore.diicefaétionis preßi^aio ö-fuß.ianta virorum numerum inop!a,nnta anno-fig caritate ac penuria, t«m prgfenti publica rei cala^nbsp;n)isate,tantaretumfui!rum dejperat tonejam grauünbsp;feruiiiitü, qug ab Ili(p.tiic(^ Lotharingoimpendetnbsp;txpeilatione, pertinadfiune tarnen in /^uacgctiatenbsp;(s' impia (oniurationeperfiant,ptrnidem extremantnbsp;fibifuifqueomnibufforßaiit.inpra/enscirtißinium-que periculum prgctpnes (s' amentes raunt ? Qaoïtnbsp;fiebaddadpoßtnt, tt aniinis ,abbmniodio,fi;nMlta-le, partium ßudio vaiuisadhuaclibrumlegendamnbsp;atceäere vt lint,tn eb certe rept rientgrauißima ($ fa-luberrima verba amp; voces hoi eß rationes amp; exen:planbsp;^xlibris tuin fairii turn prophanis depromta, qtitbiunbsp;bunc Icn re dolorem, c^ magnam morbi partcm de-ponere, vel petius tctitm morbum depellereomninonbsp;pofitnt. Bqutdem fateoT, quia confiât remedutmnbsp;qu'otempefliutuseSl, co ctiam vtil-us eße at feluta-riiis,fimaturiits libirhtcemißusfvißet, maiore tumnbsp;trolupia'em tum vtiltatem allatui um fuifje ,fabl ü-

Vf multi, (s'à tam longmquo morbo cotiualu tf~ ß^'t, (s- nb errore tam diuturnograuique lefipu f~nbsp;ß^t.Seicridemihi.L'dor.nullaefihicaifcloru quinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

idtu Januaria^^abßluit, accu fanda iulpa^***'ïquot; }^***'^ (^dviiicaquorundammora(rtergiuerfati3,atgjaU» '7/

ijtiadam iitipedimeta, qum horum temporuminitjui^ tas rntiltü ettam aliis grauißitisü rebm injemfoletinbsp;Q^ä(juam autempaUlötardiusci!- intetnpeßiuitis tunbsp;rebiu ownibui inRe^ü ditionem obfequ.um Çquodnbsp;Dein breui faxit ) redactls, tum omnium animts adnbsp;prrfiinamconcordiam reduéiis, opus hoeeditumfue-^nbsp;rif. its tarnen qui velvna tantiim fuperslitione duüi,nbsp;vel veritatis ignorationeallucinati,vel hoßilium cottnbsp;ftltcrum ignari Regeftio defecerunt ,^in fua defe-cltsne pertinaeißime hacienus perßiterut,plurimiititnbsp;certe'prodcrit. Noneniittdubiumefiquinilliretotanbsp;diligenter excußaplaneq^ex hoe opere cognita fapien-tioresfaäi 4prauüinpoßerumeonßliis abhorreaniinbsp;ctuesoptimos virosq^ bonos à feditioßs flagitioßfqutnbsp;dti ud/cent ae dißinguant, paeem perfequanturnbsp;ment, bellum verb (remtamfuneßarn exttialem)nbsp;belltque iniußi illegttimi nee tieceffarij auUorelnbsp;detéfientur (gfugtant.regni dignitati, tranquillita-it vttlitati eonfulant, verampietatem iußitiani-quefebientur amp; colant,deniquejuo fe Regi totosfunfnbsp;mittant, amp; in ftdeerga eum officioque maneant, HiiKnbsp;entm aliaeiufmodimultaopus hoe eompleblitureßnbsp;doc et : qtiibus fipareretur, infeliciort ßatu res noßrifnbsp;verfarentur.aepro diffenftoneconfen/io, pro bellopai^nbsp;pacifque comoda omnia vigerent,legibus patrtisftiuiflnbsp;effet pondus ùquot; robui,Regilegitimo,quem leges offnbsp;^erunt, amp; virtutes multeeeomtnendant, fuaeffet di'nbsp;^nitas aubloritoi,fuiisloeus phonos. Contrafu'nbsp;gerent urißte iiir is dttiini ét huntani peßes.hete honii'nbsp;iittm port enta, hi aliini regni eaptatores, quifurio[nbsp;dominandt libidine rapti, quinquennali hoe bellonbsp;fupmoractuiltabeUa, quibus à xxx. aunts miferèp^^nbsp;ci

lit diuexatifumus, tac earn) longe tmniumcrudeiif-fimt re^Kum hiigrauißtnüaffltxeruntiâ(fere ts-tueuerterHnt.cittiumànimot impi44diierfui iSitgtni rtgnum^ C0mttr4tioné4d^rinxerünti4dimtH4netanbsp;fuorum direptisneni ö- incendi4,deni^4dnefarfatHnbsp;fui ttiamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxdt}» adegerunt.nbsp;nbsp;At hxreticorum

tUefautot erat. Docebit vets hie libellât tiec eos, qui-htu hoc crimen inférant, hgrettcos ejfe, Uee, qaamnii tales ejfent, inféfiii armis petetidos/ed ^erbo diuine dnbsp;[aa hgreft ad faniorem fententiam fuijfetêuècandos.nbsp;Quod ß Henricuj Ùl-eorüntqûos ChriUtanos ejfe co.nbsp;fefio ipforam fit is docet jnbsp;nbsp;nbsp;quos Re^iregnoq^ fidelet

ejfe res ipjàprobat, opera adfedeeniaratorumarti-lui manibiK vtndicandum necejfarii vjus efl, nurit ideobareticorumamansfautor^cenfendus videturinbsp;Satie,ß TUrca chrifliantu eb habendus eli, quod cumnbsp;Galloram Re^efa:dusifiierit,èiChrifli4nosin fai au-xihum adhibeat.nbsp;nbsp;nbsp;TjrannUi erat,dices.Vt talüfue-

tit ,hictpfe liber ex f sera f riptUra probabit tolerari dam potiiisfuiffe quàm interßciendum ,illiu6 iu^utiinbsp;ferendam, Uli obteinperandtim : eandemetiamqua.

, lifeunque ejjet,bonorandum. QUbdfihic,vtnee tnul-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;abisinrebui,faeriefripturce,neduin huicCqut ta-

* inen ex illiusfantibns e manaait )libro credere nolanti at fait qug nobis jubinde obtrndunt, inculcant, obii-^nbsp;tiunt,amp;recipienda,probanda, (eqaenda vdciferan-ittr,qaibui etiam inatorem auäoritatem gt; quam verba dittino trtbuunt, c enctliis faltem credant. Ac tutnbsp;fibi verba dari à nobis patent, i r «ató olim ab iis datanbsp; funt, hodie adhuc vul^overitatisi^narodantur'.nbsp;iSodefutnmaConciliorum Lutetiaexeuftannonbsp;txcerpß claufulant hanc ex Concilie conUantienß

Jtßi'jneis b»wi«:Quilibcc Tyrannus poteft amp; dcbei licite amp; mcritoric occidi per tjue-cunque vafallum fuuni,velfubditumc(iaRgt;nbsp;peccläcularesinridia$amp; fubtilcs blanditiaJnbsp;vtladulatiunes, non obftance qaocunqnenbsp;pvacfluo iuramento feu confderacionc fa«nbsp;äis cum co,n6 expedata fcntcniia vei man«nbsp;datoludiciscuiufcunque. Hucautimejuießittnbsp;W videtur, 4 feditiofisqutbu/dam prepoßta ad di/pUnbsp;tanduM futrat, vt ex Cencil^auätritateßatMert'nbsp;tur,tjrrannum qutppe intolerandum corptrum ^fa'nbsp;(ultatum vexatorem ac direpterem à tjueltbet inter*nbsp;fici inculpate impune^^poße : nequefolùm, fedeu^inbsp;etiam quem beereticum cenfent, tanquamfalutii ani'nbsp;marum.vti loquuntur/jrannum. atquetdpefieaji lt;nbsp;quo lux Puangelq exortri iterü capit,à multu adutf' inbsp;fut multof patrari capit, vt fuperwtbus annit ab Hi' jnbsp;fpanoaduerfiu PrincipemAuraicumpatratumeß,^ jnbsp;4^ Hifpanicte înquifittonü cliente Demtnicane qut' 4nbsp;damaduerfusHenricumtertium, ftpeque aduerfri jnbsp;pientifimam illam AnglteeRtginam, Chrtßianif Jnbsp;ßmum hue Regem tentatü fuitt fed Dei beneficiefrU' jnbsp;ßra. At CatholicitlltparricidAcentrariumSjmodiil' Jnbsp;liäsdecretum, per quod fuofe iugularigladio fatel*nbsp;coganturfiamaudianttfiedaetfas huncerrored gt;nbsp;(inquit} fa tage ns hxc (ända fynodus exfu^* {nbsp;gere, amp;iplumfunditùstollere,déclarât^ *nbsp;deHnit buiufmodi dodrinam crroneamc*'nbsp;fcinbdeamp;intnoribus, ipfamquetanqua** *nbsp;h2reiicaro,(candalofam,dlt;:ad fraudes,dec^nbsp;ptioncs,médacia,proditiones,periuri3vii^nbsp;dantem tcp.robatamp;condemaac;declararigt;gt;' 1

fuper amp; dccernit, quód pertinaeiier dodri- BJtn hanc pcrniciofJsimam allerentes funt

lt; iuabhorrenttfutjfe ionflatl {uiiuettamur-perium, ' nifi Paptt matru, Uifpaniér Lotiartngiaucluri-gt; täte , induUionibtu , ddii àquot; cent hts ptater ant-i mum ingeniumque , tr4gt;-juerfum je a^t ( parùntnbsp;gt;' decori nee generöse regie fatis ) eßet paßus, ß^nbsp;Il ne Vila üubitatisne human^inium mitißimuntnbsp;f futurum erat ? Atiinmanes popitli exaütones adnbsp;'f faucos locupletandosa'jhibita funt. tflottaf'inè^nbsp;!' Ynde auttm tUi ipß {qui htc quieruntur, hoenbsp;qiiaß velum fun ambition! obtendunt] itque tantnbsp;Il à tarn multts annis ad taHtasupelt; à' di~nbsp;! gnitates eueäi funt ? Frei ta autem é!quot; miin ranbsp;i illa lic: t immenfa apud eos, quos Rex caros l'a-z bebat lolloca'a , quantula amabo junt, It tumnbsp;» Nantis tot bellorum ciutlium fumti' ui , quib^ tote Galha per eos exbausia , adextremam n-( tum omnium inopiam redaäa eit, lonferaniM inbsp;Sjiamo veriùi tUi habendi funt tjrannt, qut

nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f 3, legiium

/tlienum tiefariü arniù inuadunt, cttdibus ÿ incendiK mtferrimu diuexant, àireptiotiibtu exitcîta-tiibufyjitnrnenßs exinaiiunt, fuum deni^tUt fiiC»nbsp;cum,fanguinem àquot; colorem ita detrahunt, vr tiullUnbsp;ßntilliu» iam vires, nulla fana conSiitutio, nulla (fil'nbsp;des 2 At de iü immanißimu omnium tjrannii nolinbsp;modo non truàdandis cogitamtu/edeos etiam vt Ca'nbsp;tholicos fortißimos (y de'Repub, optime méritas latf' 'nbsp;dibtu inccelumfertmus, rtgni^ubernationedécora*nbsp;mus,atqueadeo»eg««totipneficiendasverbis,firipti) nbsp;armiscentendimus. Qiurogomaiorinfaniaécetci*nbsp;tasautvideri, autfingietiam poteß Feritmconcfnbsp;dominatienem abufum,in altquosfeueriorem,inalii^ Jnbsp;indulgettorem,in bas malignierem, in illosbenignit' ,nbsp;remfu/ße : nunquid tarnen idea illi cum regnum tutfnbsp;v»t(t eripi debuit, ab iis maxime qui multo plura pC ,nbsp;ioraque admiferunt, quique totopibiu^honoribii ,nbsp;abeocumulatifunt ? üempehifceptroinßgnitiianbsp;recle committantur, Quàm iußienim, quàmg ,nbsp;deles idonei tanti regni curatores at que admittf ,nbsp;ßrateres fuerint, tempora hac pofrema, inqVgt;' ,nbsp;bus tantum ßbi auétoritatis ôquot; potentiel arrogé ,nbsp;runtt,otaque tllorum reigerendet ratio fat is te fax',nbsp;tur. Sed Ducem Guifium ôquot; Hbus fiatrem caf'.nbsp;dinalem indtdla cauffa interfecit. Iniuriane,nbsp;tot ab iis effet iniuriu atque indignitatibtu affeâtfnbsp;à quibtu omni regni adminiflratiane, emni reß,nbsp;dignitateà'pttejlatemodojpoliatue fuerat, à

AD LECTORI M, hu vita (jusque ipfamoxf^oliandtu erat ? ld te, te^nbsp;^or-jCaputXVl. verèapertedoceb^t. îiamnea-^um a^ere tibividear, pluri'/iu hkeadere nonagam. yt verb minime fuerit Rex ab illis interß-(iendv,fed tantumtnodo, (vt palam etiam iacta-tenihilverentur') in monaflertumdetrudendoi : de-bu.tne aut potuit tcquo animo earn tantam indi-gnitatem pati 1 Sed tanti viri non faerunt interß~nbsp;(iendt, at illi vicißtm non debuerunt tarn multotnbsp;tantofquevirosinnocentet, taußaindiäa, iniußißi-tni immeritißimb irucidare, neque ciim flragänbsp;Vaßtacenxaurores, tum carnifutmetlbiuSanbar-

[e prabere. Hon debuerunt etiam ambitions a-uaritne fux txplendee gratia tot bella, tot rapine, tot incendia, tot ctedes, tantam vallitatem, malo-. tun denique lliadem inuehere, quibut regnunt

bocviribta ó'viris priecipuisexhau}lum,ac(lilendo-»¦« rob^reque fuo exutum videmus. Hon igitur mi-tum fmeiu, qui, quiemalanos facimusaudit, vi-der at que vlcifcitur, iulias de illis, eoquidem 1 grauiores quo tardiorei panas hoc modo per Reget»nbsp;fumi voluerit. Verum Henricus 111. non foliimnbsp;\ tners partimfidelispubltcg ret adminißrator, fednbsp;f trudelii etiam tjrannus fuent ,acproinde, quandanbsp;aiuerfarii itavolunt, regio fceptro indignus ; nun.nbsp;quid vero Henrico BorbonioReginoflroobieilarihsecnbsp;t»erunfiquidenim eo libérait¦is, bumanbu, ad re-i^andumaptiui, generoßus, amabtlius, adniirabi-' ; hiu gt; yifa anteaita, res ab eo anteagelhe, immd amp;nbsp;5'1« abeo vtgilantia, prudentiavirtutequeßngularinbsp;9ottdiegeruntur, fatie eacomprobant i qx ab au-(3 itore

ifertnoH hintrifîcentiàt ijuàm vertut (op. XXV pr^ Jfcantur. Cautraßti enim qua diligentianbsp;feit itate eanfeäa fuiti quanturerianinii mi^ninbsp;tudint Dieppana illa dif/icultate fuperata. hoßettfnbsp;t-iiitu arm^tum copiü , tam muliit reiitgt;fiiperioretgt;tnbsp;ifi ft cfudi ,aciequeCu»lqueexiüinquMC0i:ie8fnbsp;rt:v:.ant^r,an^i/ßiü tniriSc'e féliciterjueprttter 0'nbsp;oimun^ e '/n-bnem e.^plicauit ? Qua tte nrigilanti^nbsp;^'lt;ilint atm haße expleranila ai prtuertende.qtt^nbsp;prudentiii (odatiainacietnßruenda, qutc indt'nbsp;bellaade ac prefiigando haße antiniprttfentta,qutc f''nbsp;perfequendu hoßts reliqui» fosiremàiUâ omniuttnbsp;nobilißimä pugnâ, fortitude eluxit î Sitampritcli'nbsp;rum fucceßiim ')fagt; pf pareil, tribuistvelhincigittilt;nbsp;cenßat tum Regem Deo, cuiui prouidentia ö' beid'nbsp;tatetot pericults est Itberatus t carißimum effe, tu^^nbsp;Otat.pro Kegü(aHßam,quamDeufitatuetur.iullißimam,lnbsp;Hicaausnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ithmtut oratoragnofcent, CaulFa, inqud

liL.i. incliorccrtccaiudicandacft, quam Dijaf) iuucruut. cirPeërlt;t:Vi«ânx caulG Düs placiii*nbsp;Oute autem iuflier taußaeße potesl.quamqnte prolnbsp;gttmwd'a i:ieoconßirutoRege, propatrialege, fnbsp;boncrum libertate,^ regni totiui (alutetuenda,nbsp;via rationelégitima fufcipitur? Siver'otam in^nbsp;gnem riüortam multis magnifque Regis nollri virt'nbsp;tibus, qugrurfuin a Deo tilt tnjunt.debericenfes :nbsp;vere qutdem cenfes.') qtiie eß igitur ctecitas^vajii^nbsp;Xrinctpem tantts animi corporis dotibiu inlt^nbsp;it um, tam illullribui bellt pacifjueartibustnßgtif^nbsp;ehmiueRegitfanguinisprtmarium,deni^gener('^nbsp;ntmoßde virtuteq^trancumreßuere ,vtaltosqd*nbsp;dam externes, patriahoßes, Icefg maießattsff^

AD LECTOREM; ftrdtttlltshi^ratißimts, exctdii re^niMuUornaeci-,nbsp;pitu Î I'r nolis turn ttbi effe regent, atducein certenbsp;Velit tot tmferaterttf vtrtutiinu darum, Curnbsp;tarnen eum tibi Regem non vit, cut cum natura,nbsp;turn meritts quant flurimis,nbsp;nbsp;nbsp;quam maximisre-

gnumdebeturi QHia,tnquis, ellbareticus. .At ox certecrimen ffiverum. Se i in primgua Ecc^efta, quitnbsp;Catholicant Eitmanam deärinie puritate,nbsp;pietatis fludio, is niorum integritate longe ftipera-bjt, Principes multi baretici, immo, quodgrauius

gt; Pagani amp; idololatrxextiterunt. quibus tarnen (e Chrisliani non inuiti fubmittebant, Dennis ta -men, quod non e{b, eum hitreticum ejfe. At non eßnbsp;rteque pert inax, nequeinfanabilis, qui promittatßnbsp;conuocaturum fanbtum is legitimum Concilium,nbsp;euiparerevelit : vtishabturumctmitia.inquibutnbsp;dtrebiu ad regnum pertinentibui fapienser isvti.,nbsp;literflatuatur. Seddemas iterum hiereticum eumnbsp;(S qutdem deploratum : annon eß aiitem crimen bxreleos, quàm athetfmi tolerabiltui I Cui re-r'o dub urn eßeosprorlusatheos effet tjui ffreta «tnbsp;»»«/ p etate, qui omni cenculcata is violataiuSii-tiaius altenuminuadunt, qui trucidant, rapiunt,nbsp;incendunt, profana facris mifcent, omnia peruer-tunt is euertunt, vr votorum fuorum quo turenbsp;quaque iniuria compores fiant î qui facrofanUtnbsp;Det, Ecdeßett isP^eligionisnomineadluamtyran-nidem ßalfiliendam impie tandiu diutuntur ? yo-centur b^eanturquantumlibet à vulgorerumnbsp;imperito , is à fuis dientibus coniurationifque fa-eiii, modi facricvnionis Principes, nunc Ecclefetnbsp;Catholica Rtmanit colutntue is pientifiimi bcroestnbsp;( 4

iflù titulii itiantw vanius ,(ùtn emtifs illft'* Ittmcogitationes, conjilt^ aéltona vnam ifnpft'^nbsp;fatem Iptrtnt, oleant, fuom^nfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ffifidart vo-

(unt, rei veritof plane reçlamet ? Vqi ô tam ne farter um conftliorum aulietes ( ad vos en'tmiam ftnbsp;tneaconuertet oratio) vesintinam , famimpig con-^nbsp;furationis ducet comités éi'fauleres, quxverinbsp;diep, verç quoqueagnofçite, tandemaltquaniore-fipifcite, veßrum stfiere at virtutibus réglés atquenbsp;adeà heroicts Kegemcolite: atque patriam , quamnbsp;ram holiiliter oppugnaßis lacerafltf » ferib pro-pftgnate ornate, vt tam turpi perduellipnisnotafnbsp;qttamvebis centraxißis, nennihil deleta, De«»« j»-primis.qui vos tot çladibusReilosadfanioremmetl-tf»^ amp; melioraconfiliaiaménuitat, propitium ; de-^nbsp;inde Regem, quo nihil e3 clementius plaça'flius,nbsp;benignum[entiatii. St nulla(ubfit ßmulatie,nbsp;nbsp;nbsp;illt

^eculittbio yçsiré miferebitur, hic vos ex atii^ rneamplfltetur,in fuoruninumerohalebit, atqutnbsp;acceptât iniurias qu^muis grjutßimas ac diuttir-rias comtnunis concordfg cauffa, voluntaria qua-dam pbliuione cpnteret. Quamobrem fiquidveßrfnbsp;y OS erroris paenitet, ßyeflravoscacitatis pudet, ßnbsp;ytflreiyoscondittonis, totiusadea regni miferehnbsp;agrdum ad RobiUtatis vere GaUicer exemplii vos i otdnbsp;ponentes, i!^ ammts vtribufq^ lotis cum b/gt;nis omnibo^nbsp;pei,Regis, regni^ amanifbus aßudiefis riris piè (O'nbsp;gérâtes,ad K (gis ca uffam ^rat tones vos adttt»gite,V^nbsp;tfim regnu labafcensfuftentetur, acpene iam lapflit^nbsp;Kerumerigatur,nbsp;nbsp;nbsp;in antiquum deciuroburque re'

ßtiKalur : turn Rex fapientißtmu! regnt moderaiori leglltniut^ hares Iran.^utlliiis regnet ac beaüitsclir'*nbsp;fub'ii''

hti Lbctorim, fubditüomnibm agatur. Àt ros ô Borbonij Prin-^nbsp;(ifes, ros ó Coronx regin con(iliarij admintßri,nbsp;«»biles,dues imilitesomnes, quorum (fecundum De-um Re^em) fidevirtuteq^ re^num h»c etiamvumnbsp;ftattcnttitur, ifquos idee laus itnmortalis apud o-i/mem peßeritatem manet, in fidenbsp;nbsp;nbsp;effido indefeßit

animifperßate-. necpriùstum Regt regnoque prteßb t^e,tum Regis regni^ hoßem (tiiß meutern mutet àquot;nbsp;adferedeat) infeßis armis perßequi definite, quamnbsp;tum Regiregnoijjfuadignitas amp; quitt reßitutafue-rit,tumhoßifuaptrfidtie ó' pamadii poenaperfolu-ta. St Regi,quedfadtis, eoßmper anime fide ac vir-tute adhiefieritis,nen hofles nobit, fed nos heßtbus her-ribiles à'fermidolefierimw. üeque enimpatriie ho-tnbsp;ßes, regnt^alieni venatores (uafertitudine,tata me^nbsp;Ituntur fff audentifed noßra tgnauiamec tarn cauffa^nbsp;qua nulla nituntur , iußitia regnum Gallicum ca-^nbsp;ptant fy fiterant, quamplerorum^neßrümperßdittnbsp;fff vsecordia-.nec, qued peffunt, quant ulum iam cun^jnbsp;til,aut potiusfuit, id propriis viribus fi-etipoffunt, fednbsp;noßris. vtveroplurapoßent, vos tarnen illußrißiminbsp;ferttßtmiq^viri, veßrasomnesopesfffvtrtsadvtßriinbsp;Regem de!endendum, ad iüius veßtos^ hofles profli-gandosac perdendes , adpatriam ab tnteritu vineü-(andam alacriterconferrepergite-.eonfiflnes,vt caupnbsp;fia pot tores finmus, itaquo^ Dei, qui iußitia patr onusnbsp;tit ac tutor,benefidofiuperieres euentufutures, Sednbsp;quiatet tanti^viri amp; de Rege regnoq^j tote beneme-tifi, nen tarn bortandi videnturquàm laudandi, idq^nbsp;ampltiis ledque, temporisque jpattum, vtresquemeisnbsp;longe maiores defitderaf-ne tarn longa mintmeque ne- tflaria or at tone te , leUor, ebtundam, fff ab operenbsp;f rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lenge

««# vtiliffri legendo diutiùs remortr, vU pattes dtgt; met ittftituti ratione èona tua venta dixero, ego te adnbsp;Auctorem ipfum, qui cttera quetrequirii erudite co-:nbsp;pit/eque docebtt, lubent à me dimittam. Quetresnbsp;entmfortaffe, necabtreomnino, quxnammeadhu-enbsp;tut conuerfionu laboremcatiffaimpulerit, niu valdènbsp;vt videtur nece(jarium,cum liber Gallicè in Ga'lerumnbsp;potißtmttm gratiam éditas fuerit, àquot; itet eleganternbsp;fcriptus, vtquiGallicalegerit, isLattnanenfitma-gnoper'edefideraturas, Equidemvtrumque, quodnbsp;negate non poffum, Itbensfateor : addo tarnen noflrânbsp;plunmamintereffe, vt Germanut italasjtemquenbsp;reltqai omnet perlpeäum ex hoe opere habeant, Hen-ricum IF.Borbonium, verum legitimumGaUttinbsp;Begem effe: vtfuceeßionisiure non effet, tarnennbsp;ob tot tantasqiu ( quibiu fummos quoique if pra-ftanttßtmos Duces ac monarchac vel aquat vel etiamnbsp;fiiperat) virtutet tügnßtmum effe qui Rex fierett E-undem noneffehareticum, fedveré Chriftianum, acnbsp;ne hatefeos quidem, cuitu e^l expert, cauffa poffe d regno deturbariicumpnefertimper Cenetliu m (an éi umnbsp;if legitimum doceri petat «ÿ veltt : tiudam fubditisnbsp;coniurationit Principibiu futffe eauffam nec Hen-riet UI. necandt, necbellahxctarnihuturnafune-ffaquemouendt, quibus leges ad tnteritum, ctues adnbsp;internecionemtregnumad vaflitatemvacentur, im-mdhiicomnia ferétarn prorfuideletaifextinélavi-deantur. Deniquenealuenationeseodem, quocon-iurati no/iri jua nefaria conßlta vêlant, nomine abu-tentes idem vel audeant velferant, monendae, at quenbsp;ab omnt impto in Principes fuosconatu^violentta,nbsp;(neeafdë, quas bine nos paßt Jumuitalamitatet, ipf*nbsp;quoj,

deterrendatfuijfe. idverottißla-tmi ftrmenu epera d' commercto (lerinfn pot uit.Et li lt; nHttmidmeprimiimacpottßimiim, atqueadeovni-cum tid hecnig labtris inipitlirit, riift tarnen piernntnbsp;sdstjuotvirerum exhirtattoéquot; au{loritastnemeuif~nbsp;ftnt.rix to vnqtiainfutßtmpetpulfiiiinon felbm^uianbsp;haudipua juamifarglorta tperts interpretem au^nbsp;äoremjequitur: (qutdfan'e ntiniinütn tnemouet)*nbsp;fed etsam ijara fumnennih/lianiexpertw . dfficilenbsp;adnioduii}ejje,itaretbarerbisreddete, (qtiodeslpe-ritt ^fidelis interpretis munns vf interim orationinbsp;fua rii gratia incolumisferuetHr, àquot; ancltrünbsp;ler.tenttantbilrecedatur: idquodtamen r/ nonpeßi-stßtqtitrtr, ctnatoi fum qitampetui diligevtßi-ine.quidfi (onatus iüe nofltr aliquantulum (ttcc^iffenbsp;videbittir, tdnet vni adfcribendtim trit, non miht,nbsp;Adde quod vtr/ionem mtam cum auclore ipfo.optim»nbsp;fui ipfiw interprcte, diligenter cetttuli, vtapertier^fnbsp;fidelwr inntanui tuasperueniret : tteque t« conte»--ttt( rem Marn femel atque iteritm ipfe mecnm ita ex-(ußi, vtfinoHpoffetomninottbiplactre, ( qued prlt;e.nbsp;virium meartim tmbecillttate nec praflareneclfera-repoffemihtvideor) quam minimiim tarne» di/jili*nbsp;(tret. Occurrent, fcio, verba loc ut loties aliquotnbsp;tntniis terfe leä/eque, inquarum locum alias, quHnbsp;magis tibifortajfe arriftßent , lubenter tiec difßci-le jubßituißem : fedvellongiorperiphrafsvitanda,nbsp;Tftl argumente feruiendum,nbsp;nbsp;nbsp;in re Theologie a tum

fei veritatis,quatttverborum puritatis,tum Jignifica. titnisacfentetisequamelegantiie mator habend ratio , atque auäeri (cuius truditioni amp; tudicio pluri-miim tribuo) ineart,feîpiusobtemperandum,necnbsp;inui-

inuiti i}indeW,gaàm mihi iniulgendumfuit ,ctim in alifs multû qua aut argument o,vt dixi,aut conluttu-dinirecepta, autper]^icuitaticondonandafugt;it, tutttnbsp;tH fubieâionis voce quam Gract ûvtrtcyîiv vocahnbsp;proqua,vt parùm latina (hoc quidem fen(u) vfurpa-uialiquandofumcaifsioneni, fed auilorüiudici»nbsp;non fàtû IvifyinSt : rf fubieâionisveréff mihife-mel atque iterum vtendumfuerit. Praterea, quotnbsp;aliquando rcligionis refotmacæ b omines pm*nbsp;phraßpaudblongiori: f vt,cttmettamiüco, cos quinbsp;leiigionem puiiorctn rc/rcformatam pcoti'nbsp;te ne ur,) eos locis aliquot Religi o fos nomino,eius,nbsp;qui de ftatu Reipuèlicanbsp;nbsp;nbsp;Religionis in Gallia regno

aliquot ante annü pure dr eleganterfcripßt, exent' plumauitoritatemqjhacinreßquutiu. quemta-menidnominis effendit,fubfiituatfi malit Catholicos rcfor[natos,4«r fidclcs: quomode ds'illeipßnbsp;paßimloquitur, dffttrt fcriptoresGracieefdemnO'nbsp;minantviçif.nbsp;nbsp;Etdehüquidemhaêientu. Ate

autetn, pieleäor, peto, vthuncnofirumlaboretn, quem ego in Regü mei obfequinm, in patrta mea vti-litatem, in tuam etiamquicunq^ fu dt vbicun^j fistnbsp;gratiam labensfufeepi, tu quoqne labens accipiac. aünbsp;me ifia tua animi alacritate dsquot; candore ad aliaß mo'nbsp;dopoßtm, aggredtenda trallandajj inuites. tioctenbsp;poflremum volo dgnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à noßris hifce,ntaltb cert'f

quàuioput erat longjoribuilegendüvbipaululumcO' quieuerts, ad opus tpfumperlegendum accédas, eAinbsp;quamanteametnint, vtilitate dj voluptate abunilt;nbsp;fruiturus.Ret m multacapita,conuenienttßtmaßriejnbsp;inter(econnexa dg colligata partitavarietas, omneinbsp;gt;fiqua erit,legendi fatietatem (g faßidium releuabd'nbsp;labf'

Ad Lbctoxbm.

^eremvolupTMCondtet, tcmp,u vtilitoicomptttfit^ tt. Stdtnimiamtandtm amp; tgoßnbendo amp; tunbsp;Stndo defeßi fumiu.ru tsiturhuma»ißimeLe.

OTtuntillutn ttlpi^U)nofrùconatibuf fu

ut,amp;plurimùmvale.EMufeenofir9 XnX.MtfÿM.û.XC.

Stdani,

Bag.5 lin i|»Iegccxcitauir. 4o.z.præbebat jj.jo» fummillioni.ibict.inmarg legnante PtincipePaganonbsp;autimpio. 93 is.doniiaentur. loo.i.^lekitem. iJs.pa-tafucrint.t47.purgandos. 279.(013.5x0 31. Mayengt;nbsp;nenfi. ReliquaquæFortaflefnpererunt, cùin propter temporis anguftias perquirerc non licucric, tunbsp;candide Le.Qor pro tua humanitatecorrige, noftrisqjnbsp;coaanbut fauetc pergc.

EXPLICATIO CON-troversiarvm q_vae A NONNYLLIS MOVENTVK O*nbsp;Hbnrici Borbonii Nauat-læRcgisinRcgnumFcanciænbsp;confticutionc.

N totactantis,quitus Gallia miferà difsidijsÄ calamitatibus,nbsp;hoctaméboniineflevidetur.quodnbsp;cas nee valdè diuturnas, necexpli-catu admodum difficiles fore fpe»nbsp;femus, cùm inlinitx iftæ amp; concertationumnbsp;plensdifputationes,non de regnifuccefsioni»nbsp;iure,fed de qusßionibus quibufdam è R.egisnbsp;perfona enatis habeantur, Quód (i cuiufpiamnbsp;effet de hac Controuerfia difceptare.id certènbsp;Lotharingix propriumgentis videretur,cxijsnbsp;quidem opinionibus, quas fuis turn confilijs,^,^^^^^nbsp;lutncoitionibuseaderehucufqueconcitauit.y,nbsp;lamenimdudum ncfcio quid de fua ilia iurisnbsp;fpecieclàmmufsitarevifaeftâllius,inter fami- utiOttK,nbsp;Marifsimos «amp; intimos fuos, hs vnx fpes crant:nbsp;ftopus item,ad quern prætipuè fua omnia connbsp;filiadc cogitationesdirigere videbatur, hie v-Fuserat:dumgenealogias compendij fui cauf-fa callidè fabricatas difleminat, vt banc homi-nummentibus opinionem inijeiat, ex Carol»

ptationem.fimulacprimùm dareturoccafif» j viamipfialiquamindemuniret. VerùmDu^ jnbsp;Lotharingus in aulam Regiam aliquantô pol^ |nbsp;profeétus , amp; à Rege ipfo fuper hac hiftori* fnbsp;compellatus.eam continuo abnuitifafturuifl''^nbsp;que recepit, vt Chronicus ille feriptor id e' çnbsp;mendaret. Mortuo autem Rege, Duxipfei** çnbsp;amplifsimam fpem adduétus, ad LingoneU' «nbsp;fes dcaliarum aliquot Vrbiumciues, neent»* çnbsp;ad qiiofdam Campanias nobiles viros fcripl»^ t,nbsp;vt ad fiias fefe partes adiungerent. Omni**}nbsp;qux videbat ad pcrfuadendumipûe ,bellui*c,

(

gt; t

¦f

'»

!»'

/ rtnbsp;bnbsp;itnbsp;D

Jç iuftè fufcipere , efficacißima argumenta in fuisliteris diligentifsimèadhibet. proponitnbsp;lt;}uanto Religionis Catholics Audio,qUäntonbsp;cciam Principum, cognatorum quidem fuo-rum, tutandorumdeliderio teneatUr. Tuncnbsp;Vero locus crat vt docerct quidnam iuris innbsp;Gallicum regnumipfccum totafuagenreha-beret , fi modd vel minima cius rei amp; fpcs lt;Scnbsp;fpecies obieftailliusanimo,ócpropoiitafuif-fet. Qus enim vlla aliaprsclarior, ac fpccio-fiorvnquambelligerendioccafio? At is ea denbsp;re ne verbum quidem fecit. Guilijquoquenbsp;ipfi multis fuis amp;ante amp; poft Regis mortemnbsp;aftionibus fatiscomprobarunt, feiftiusÉon-fiftiiuris plané pudere, amp; longé alia via fibi adnbsp;id quod cogitabant.contendendum efle. Abnbsp;infanaillaamp;infcftaincurfione.hoftih'qucmu-hitione aduerfus Regem àParifienfibüs vilt;fcnbsp;indignitatefummaextrufta (Galli vulgovo-cant /« barriijuadet') ijdem Regem eo adegc-runt, vt Cardinalis Borbonius primus Regijnbsp;fanguinis Princeps edido pronunciaretur.nbsp;Wlud verb profiteri erat dkagnofeere, primasnbsp;J fuccefsionem familix Borbonixde-x«,£,lt;r»jwnbsp;beri. Alioqui, quo tandem nomine hunc il- gifu* fi-li Principatum.iSc, vtdicunt, prxrogatiuamnbsp; furtimo confeniii detuliffent ? Ex his igitur,nbsp;V'Cosluoilli, quodprxtendunt, in rsgnifuc-c' celsionem iuri renuntiafle liquido COnftac»nbsp;il* Quinetiamomnes.quasad Regis dignitatemnbsp;1' cuertendam , ad eum ipfum à piorum ctunbsp; concilióque arcendum, amp; diris tanquâmha.*nbsp;it* reticum fcripto Pontificio deuouendum comnbsp;i^moliti funt,artcsamp; machinx , necnondeijtnbsp;i^cotnitiorumautontutcconftrmandis coriftli«

non aliunde profedo emanarunc, quàtn morfibus amp; contraâiunculis quibufdam aiigt;'nbsp;imi,reiipfiusveritatcconuiäi ilium ad rcgiuinbsp;culmen ipfishuiufce regnilegibus vnumV^'nbsp;caritabeotanien omni ope atepoperaelTcaf'nbsp;cendum.etiamfifummatranquillitatishum^nbsp;næ perturbatio amp; horribilis rerum omnill¦ ,nbsp;confufioconfequuturaefl'et. Cùmautempfnbsp;mùmdefunftusRcxinteremtusfuit, bonü**nbsp;viriingenti lætitiaperfuiî, atque eximia fpe'nbsp;animoquàmantcàcreéliores,literisperuulg* ,nbsp;tis omnium hominum præfidia implorarui' jnbsp;lt;5lt;adfuxfaôlionis focietatem appellarunt.^ ,nbsp;ne minimam quidem gentilitij, quod in m*nbsp;dioponunt,iurismentionem facere vnquâ*nbsp;aufî funt : fed contra de fuo illo Regenbsp;ptiuo liberand o, eo inquam ipfo, quem an^nbsp;primum Regij fanguinis Principem renunc'*nbsp;ucrant, fed tune temporis ob coniuration^'nbsp;à fe aduerfusRegem fceleratè falt;!tam,vnàci'nbsp;aliquot alijs in carceremconiefto, verba t»nbsp;tùm faciebant. Tune tarnen docendilocu^ -rat amp; tempus, fi alias vnquam, quale eflef*' (nbsp;um iftud ius,amp; quæ fuæ eflent, quas n obis nbsp;tendunt.genealogix :vt faltem perfidiæ ac nbsp;feftionis notam fronti fuse inuftam nonfi nbsp;delerent, eamcp in iuftiorem aliquam belli f nbsp;fequendi fpccicm conuerterent : prxfed* 'nbsp;cùm iammaximis.vtanteadiftumcft, amp;nbsp;bus«Scopibusvalerent; Lutetiamregniesf' nbsp;praecipuamtp federn tenerentî maximan*^ nbsp;populorum amp; oppidorum partem ad Jnbsp;arbitrium atque imperium deditam fi b i â' 1nbsp;ftamqûe haberent. Nihilominus longè«\ nbsp;iam loquuntur,non quôdregnandicupi4^

iorcsipforum, auosproauoscpomnes.cxurit ac Confumit, quarip tot tantacp incendiain liocnbsp;J** fcgno incitauit) tanta non iamardeant,quan-tavnquam. Sed in care agnofccrc oportet amp;nbsp;3^' expcndcrediligëtcr confeientix ipforumvimnbsp;ti «Sc cfFeftum.quçpatinon potuit.illoseaid mc-t*? dium proferrc,!*^ quibus homines nil nifî menbsp;riirn m«»n1/!ntn taili cciam fumrnam totîncnbsp;fint , feripti Gallici aduerfus Henricum IV.nbsp;Iß controuerfia , atep difeeptatio illinc nulla eflenbsp;Li' poteft, Addequôd,ifthçc Lotharingiadomus,nbsp;«Sc à regniiurc, lt;Sc à Regis fanguine tara aliénanbsp;if eftac remota.nobis ctiamvcrèFrancis tanl pa-1)3* rùm illuftris «Sc cclebrata , vtfuprcmusScna-; d tus,nenominequidemirincipumeosdignarinbsp;n'* vnquanivolucrit.

iC^ Cxterùmnylli.hisiamexclufis.funtvf-olt;' quamalij.quide RegnifuccefsionecumHen»^*^^^Y** cigt;' rico noftro contendere vlloiurepoftint :nifi^ quot;fi*nbsp;tgt;' quifortafle legum noftratium , quibusregnij*nbsp;jjS' huius conftitutio «Sc ftatus prxcipuè nititur''*^^* * *nbsp;(bas vulgóf««dlt;igt;we«f4/ef vocamus) ignoratio-

5Ö' l'CjdefiliabusèValefiorum gçnereortisloqui gj velint. Verùmnoftrae illx leges , quæ Regianbsp;ij,il dignitate mulieres prohibent de excludunt,nbsp;jif tam prxclarè inftitutsç.tam fapienter conditx,nbsp;»am certx.tamqûe à multis fxculis.etiam cùmnbsp;vêtus illahuiusriuris fpeciesab Anglisincon-jpi trouerfiam vocataeft, fine vllaomninovarie-täte ac mutatione ftabiles ac firms fuerunt,vtnbsp;pluribus cade reiam diflererc operxnullum

lt; CONTROTBRS. CAtLlC^ trouerfianî pofitum maneat, cùm nullihoJi^nbsp;de Valcfîorum progenie fupcrfint, regni fuC'nbsp;cefsioncm iureipfo Borboniæ foboli debcD'nbsp;ideoqùe Henrico IV. quippc familia: totiu*nbsp;primogçnito , amp;,quod ad banc regni fuccefnbsp;^onemattinet, ordineamp;gradu.primo. Ho^nbsp;enim nemo nefcit Borboniorum ftirpem ànbsp;UQ Ludouico gcnere paternoprocreatamePnbsp;fc.dignamqûe femper agnitam , quæloco*!*nbsp;dignitatc Valefijs fecundacflet ; vti etiam i'nbsp;ca femper Regij fanguinis Principes cùm no'nbsp;mine , tumpublicis aftionibus omnibus,nbsp;h^biti funt , amp; reuera fueriint. infeftifsirf;nbsp;qyique adcp Regis ipfius hoftes , in eoquonbsp;ad CardinalemBorbonium attinet, talem et'nbsp;iam illumagnouerunt, vt antea iam docü*'nbsp;mus.

De iurcautemBorbonijCardinalis.quö^ ànonnullisobijci po/Tet, non magna fané d*^nbsp;putatio videtur. Guifiani quidem totoanin*nbsp;cogitabant eum ad Regium faftigiumeueb^nbsp;re, inhancfpcra ingrefsi, eumnonitadiuV*nbsp;é|urum : amp;, quiafuobeneficioRegiosfa0nbsp;adeptusfuiflet, eofdem fibivicifsim tradif''nbsp;raim,arque, antequam évita deccdcret, Reg'nbsp;çtiain fe defignaturum. Sedtota hæc fpes H**nbsp;la alia re, quàm vna duntaxat contra ration®*'nbsp;yiolentia.fubnixa erat.

Quod fiCardinalis ille ius aliquod Vendicabac, illud profeftb aut Regni legisnbsp;mine,aut RegijfanguinisPrincîpâtu , qui'*nbsp;Guifiorumopera attributus fuit, nitatuf''nbsp;ce/Teeft. Atexeo, quod ipfî cpnççflîim^jjnbsp;aliquid iuris fumere gt; id vero fineipfius d«*^^

«ore de probro afFcrrinon potcft. Nam hoc maximè inter alia multavnum , eximpiaillanbsp;aduerfus Regem confpirationc confequutumnbsp;eft.quum Rex funefto illo amp; ad omnem poftc-ritatismemoriam atrodeteftabilxquemolitio-

num Parifienfium die , Lutetia tarn indigné efteieftus. Quod fi visadhibitaeft.conftataanbsp;quae indeexorta.vel potiùs extortafuntpro-mifla, nullaiamamp;prorfusirrita effe. Etquxnbsp;violentiamaior,atqucindigniorvllivnquaninbsp;Principi allata eft? Annon hoc perindecft,nbsp;ac fiquis gladio aliçuius ceruicibus admoto.

eum ad fe nuncupandum hæredem adigc-j ret ? Adhxc , illud omne Religtonis odio, J, nulla tarnen iufta de cauffa.faftum eft. namnbsp;j, Rex poftea ç coniiiratorum manibus elapfus,nbsp;longé aliter fuam ea de re tota fentcntiam te-I ftatus eft. Hac igitur rationeres eritplane fo-luta.amp; praeclara ilia iuris fpecies, falfaprorfusnbsp;' ôcinanis.

4 contendat, quia amp; patruus fit, amp; nepoti fuo quot;* ÿnbsp;nbsp;nbsp;aetate antecellat, caufla etiam fine dubio cadet,

]l nesvcltantillum cognitashabuerint.iudicioj»,«/««»,,-il ac fcntentia. Lex de Regni fucccfsionc«r,z/lt;-»rM i haeceft, vtwxi proximm fantilix fux,quxfucce- f^.ßenbsp;dendi im habet. ordine trimus in ias Re^ninbsp;pâtre adhuc viuo dcccnerit.filiusifteiusfuum pone.

fert:qin mortuo auoin Rcgni poflefsionefl» venit, vt in eandem veniflet ipfius pater, fi fi*nbsp;lio fuperftes vixiflet. Quödfi hæcftirpsfun-.ditùsinterit, nee vllusmasad fuccedendumnbsp;reftatjvenitur ad familiam in ftirpeRegia pro?nbsp;simam ; amp;in ea quoque primogeniture ordonbsp;feruatur.aciusfamili« primogenito. Si verànbsp;ille mortuus eiTet antequam illi familie fuc-cedendi ius oEueniflet, ipfius filius cum pri-piogeniti huius familie prerogatiua ordin«nbsp;quoque eftpioximus, dead fuccedendumo-mnium maximè idoneus, reprefentatio 6'nbsp;nim patris adfilium locum habet, vtantea«nbsp;Atqueregni Gallicilexeiulmodieft.quefèni'nbsp;per vfurpata.de inuiolatè feruata fuit,vt ex no-ftris Chron icis colligere licet. Tunçqûc Regi^nbsp;hereditatis fuccefsio non eft yelut hereditatisnbsp;fuccefsio.iJlius.qujdecefsit^herediiuredcbi'nbsp;ta. nonenim eadem Regni que poflefsioniSinbsp;quamquisvel p^trimoniofuam , velpecuni*nbsp;fiia partam rclinqueret,ratio eft. Nam Réginbsp;fuccefsio eftearumrerum, quas pro fuoarbi'nbsp;tratu amp; iure veldare vcl auferre poterat.atnbsp;gnum abvnius Regis arbitrio eadem rationnbsp;non pendet. Regnum igitur non eft eiusg^'nbsp;neris fuccefsio , cuius funtalie fuccefsione'nbsp;fed ius confequendi Regni, cuius propriuinbsp;fundamentum amp; ratio fita eftinea lege, q**^nbsp;in huius Monarchie conftitutione ftatim i'nbsp;itio fancita fuit. Ergo , qui pro Cardin^nbsp;Borbonio amp; feriptis amp; gladijs difeeptant, fu'nbsp;cefsionum leges , que pro varietate lof*^'nbsp;rumvarie elfe poffunt , abfurdèamp;ineptèf*'nbsp;tant. Prefenbit, precipitquc ratio , vtlfnbsp;gis,prout femper intelleda obferuataqj fi*''nbsp;ment«*

B JfP LI C'A t I o. ' y nentem ac fcntentiam fuis circunfcriptamnbsp;finibusfequamur. Vtfataturcuius fit regnonbsp;fucccdere, difpicitur quis ex tota familia alijsnbsp;anteire debeat. Qui veto eft loco primogeni- t-teefrt-tuSjilleÄ iureiplo primus eft. etenimftirpisnbsp;prçrogatiuam habet.dignitatcip omnibus alijsnbsp;prxit. Illeeftigitur.quamlibet «täte minornbsp;quicæteros loco dcgradupraecurrit: illeipfe*** *nbsp;eft proximus , attp ad fuccedendum prior amp;nbsp;dignior. Atcp id omnino cum ex multis clarif- fimis viris, qui earn rem copiofifsimè trafta-'nbsp;nbsp;nbsp;run t,turn prçcipuè ex cuiufdam confiliarij lo-

' quagintaannosfloruit)(Sc doftifsimi, amp; in pu-' blicis rebus traäandis inphmis verfatilibro, ' ita femper aftum in hoc regno fuifte conftat.nbsp;In Borboniorum familia illi Valefiorum, pe-

' hucimpuberibus.fubeonomineregniadmU niftrationipræfeftusfuit. Si igitur Antonius,nbsp; quo tempore mafcula Valcfiorû proies inte-î* rijt.vixilTetadhucûllccitracontroucrfiâpro-Si ximus fuilTet, dtextotafuagente adregnumnbsp;) capefTendum aptifsimus. Ex vita autem illenbsp;i decefsit relifto filio fuo Henrico totius fami-I'nbsp;nbsp;nbsp;lise Borboniorum primo, quireliquos omnes

I' gradu iam fuperat.vtipfius pater, quumad-hue fuperftes crat. Filius igitur patris perfo-' pam in hac dignitateac prxrogatiuareprçfen-i' nbsp;nbsp;tans,eft proximus,amp;ad fuccedendum primus

nçfua exçludendus eft,nec audiédus, cùinagt; fe natu maiorem, amp;i ncpote annis fupçrioreo^nbsp;çfle.cùfn ob id no fit ftirpis fua: primogenituSnbsp;nec^ enim id nunc agicur, quis state fit maio^nbsp;fed quis primogenitura amp; iurc ipfo cstcns i*nbsp;rcgni fuccefsione antecellat. Hsc veroitaa*nbsp;perta Sc manifefia funt, vtnulli plané ali)nbsp;ynquani in dubium reuocaturi fuilTent, prx'nbsp;ter iftos, qui, vt coronam Regiam fucceflbri'nbsp;buslegitimiseripiat, noftras leges omnes pePnbsp;uertunc amp; fubuertunt. Nemini homini dubit)nbsp;id fuit,quû Antonius Dux Vindocinenlis RC'nbsp;ginam Nauarrç vxorem duxit.quinipforufl*nbsp;fillj reliquQS generis Borbonij Principes an'nbsp;teceffuri effent. honorisgradus eft, quemo*nbsp;mnes huius familis Principes iJlis fcmper de'nbsp;tulerunt. Hie fuitmatrimonij cum Henricenbsp;XV. Sc Margareta. Regis Caroli IX.forore con'nbsp;traifti fcopus, vtfitum Rex, turn ipfiusfratrefnbsp;fineliberis mafeulis decederent, Regnumill*nbsp;uerfiam pofitum id effet, vt eius tarnen omni*nbsp;qiie Antoni) fratris fui natu maioris verum h'nbsp;lium,ha:redem ac fucceflbrem, atque in rebu»nbsp;rationibusip omnibus familixBorboniç pri'nbsp;mogenitum reprçfentantcm , candide agno'nbsp;uit, palamcß confeffus eft : atque adeô turn v*nbsp;niuerfa,tumfingulaiura,nomina, rationesnbsp;aftiones cùm prgfentes,tuni futuras,quas fibi*nbsp;quippe è gente Borbonia nato , pro fuô iitflt;nbsp;Vendicare poffet.illihajud inuitus remifit.con-cefsit, ac tranfinifitioaqus renunciaûe confit-*

Wataiureiurandotamp;obfignataab illoipfofuit, Vt tabulae publicç eiusrei fidemabundèfaci-Unt.Quod fi ab eo tempore mutata mente ora-gt;nbsp;tionem quotjj mutauitâd lanèad odiü impul-fu quorundâ amp;malis artibus in nepotem con-ceptum: itemtp ad eam, quam illius animo in-iecerunt, regni aliquando adipifcendi fpeninbsp;omnino referendum eft. quç 'penitus infit«nbsp;perfuafiones tanta vim apud eum habuerunt;nbsp;Vtijs quafi çftu quodamabreptus ,non folùninbsp;ad nepotis perniciçm toto animo amp; ftudio.to-tisetiam viribusincubuerit, quovnacum vita Regni quoque fuccefsionem illi eripcret:nbsp;fed belli ctiamaduerfus Regem domimimfu-um fufcepti ducem fc fuerit profelTus. Vndenbsp;fatis conftat, quam nullaeorü, quç poftea ad-ucrfus cam renunciationé molituseft, haben-da fit ratio. Et de jlla Cardinalis Borboni,nbsp;aduerfus Regem noftrü iuris fpcciebadenus,

Aduerfarij aliud fubinde atcp aliud commi- -^duerfi-nifcentcs, vt voti fui tädem compotes quo iu-requatpiniuriafiant,Oper« fc pretiüaliquod fafturosputarunt.fi Reginx NauarrxHenricinbsp;IV.Regis matris cumDucc Cliucnfi matrimo-rnbsp;nium in difquifitioné vocarent: hinc innucn- g,^nbsp;tes Regem ex illegitimo matrimonio natu ef- frocreatS^nbsp;fc. At hoc etiam ipfum nullius omnino mo-menti eft. Hsec autem huius controuerfix eftnbsp;fnmma. RexFrancifcus huius nominis primus, bellorüaducrfus Carolum V.Imper.fuf-Ceptorü necefsitate adduftus, cum Duce Cli-uenfi, cuietiäcumeodemlmperatorcpanimnbsp;côueniebat.fdus fecit. Huius autem foederisnbsp;confirmandi gratia, Rex conftituit Oucemillunbsp;neptis fuse loannz PrincipisNauarrez Marga

rctæ fororis fux, amp; Henrici Albretij Nauarra Regis filiæ nuptijs fîbi deuincire. Virgo ilianbsp;vix dum annos nouem attigerat, ncc illius pa-rerituinmensvnquamvoluntaslpfuit.vteiuCnbsp;modi matrimonium iniretur : idcp multis denbsp;caufis. Rexnihilominusijsinuitis vt perficc-retur, pro maioris imperijiurc voluit:atqiicnbsp;ita nuptiaeCaftellcraldi confeftaefunt. Pofteanbsp;Yero,amp; priufquam ad pubertatis annos puellanbsp;pcrueniflet, poftulauit.vt, quicquid faftumnbsp;tranlaftumque effet,irritum fieret, amp; priftinasnbsp;fuæ libertati plané reftitueretur.Id verb ita fa-éliim eft, atque omnibus iuftis folennibus, ócnbsp;iudiciorû formulisaccuratè obferuatis, Pon-tificisetiam diplomate amp; auftoritate intercedente, adciufmodi matrimonij diffblutionénbsp;continuôperuentumeft.Idqùetotumiam inde ab anno Chrifti 1Ç41. in fupremi Senatusnbsp;commentaries relatum fuit, vt ne res anteaftçnbsp;virgin! Principi fraudi,amp; ad aliud contrahen-dummatrimonium,cùm eius facultas dare-tur, moræ atque impedimento forent. Namnbsp;praeter vim parentumvoluntatiallatam, rationbsp;hæc maxima amp; grauifsima erat -, puellx aetatu-la. netp enim matrimonium fine mutuo vtri-ufque partis confenfu conftarepoteft. Itaquenbsp;nulla vfquamgentiumlexextat,quç im pube-rum matrimonium pro matrimonjo habeat,nbsp;ante nubilem quidera aetatem, hoc eft contrahendo matrimonio aptam, prout tempus adnbsp;id legibus eft conftitutum.Omnes,quibus nosnbsp;vtimur,vcterum Romanorum legcs,vt amp; Ec-clcfiaftici canones, eiufmodi matrimonijs repugnant , amp; eanullo loco nullolp numero ha-bent,nifipera5tatcmconfirmcntur. Diffblu-tionc

tione igitur contraólus.qui re veranullus crat, ad huncmodumlegitimèfafta.quidobftabat,nbsp;curnonillaPhnccps amp; vcrè(S: légitimé cuninbsp;AntonioVindocincnfiDuceiunaamatrimo-nio effet ? Etenimquamuis error aliquis autnbsp;defeftus in Principe illa fuifiet,habita quidcmnbsp;eiiis.quod admilTum antea fuerat,ratione; iftenbsp;tarnen defcótusnequïDuci, neque liberiset-iam ex eo amp; Principe vxore fufeeptis vlli da-nino cfle poterat.Et in hac tota re nihilobrcu-ri tat is aut difficultatis, luris quidc peritis ho-minibus,ineffeiudicabitur. Qainamp; Guifianinbsp;ipfihoc in nullam controuerGamtunc addu-cebant, quum tanto ftudio, tantaque conten-lione hocce Reginæ Nauarreæ matrimoniumnbsp;ad fuat Familixpratffdiumóc decus ffbi indul-genflagiubant.

Ergo de Reg'S iure nulla iam efle contro-uerfia poteft. Atque hoe prætereaad id contra vanas aduerfariorum difputationesmagis acnbsp;magis confirmandum,plurimùm valet: Q^ôdnbsp;iufta omnia folennia.quas in tempore maximènbsp;turbulentoâdvniuerfumtotiusregniconren-quot;^^nbsp;lumteftificandumdefideraripoffcntjciusin»*'^'quot;quot;''nbsp;augurationiinteruencrint. Rexcnimdefun-ûus cum viderct, mortiferam fibi plagam in-fliftamene,nec ignoraretquisclTetlegitimusnbsp;fuusfucceflbr.HcnricumlV.Nauarrç Regem,nbsp;talem efle agnouit, atque omnes qui tunc adc.nbsp;ran tjOrauit amp; obteftatus eft, corumip nominenbsp;reliquos etiam fuos fubditos.vtilliusimperionbsp;morem libenter gererent. Si qui verb alij, fc-cundu Regem,fua intcrefleputabant, ne quidnbsp;in regnifuccefsione.nifiexlegumimperio,atque prxfcripto fieret : Principes quidem certènbsp;efla

cfie videhantur. At hi omnes fummi impen'/ iusilli iam tuile vitro , itemt^ poftea dctti(ègt;nbsp;runtt quin amp; pro illius dignitatefarta tcftaqûenbsp;conferuanda cum Regis hoftibusarmiscon-tenduntj Hosautem Principes confequuntufnbsp;ordine Regiç coronç miniftri. At, qiiocquoCnbsp;fiintomnes.ita tune fenferunt, attp ctiafnnurrtnbsp;fentiunt: feproeo.quod Regiæcoronçprçfti*nbsp;terunt, facramento allringi ad profitenduir»nbsp;Henricuni I V.legitimum regni hçrcdcm,amp;adnbsp;officium obfequiiimip fuum illi prçllandû ad«nbsp;iierfusomnes,qui Régi,quo minùs conftitua*nbsp;tur, infelta amp; animorum lt;Si armorûconfpira-tiqne fe opponunt.lorrô ad illos Regis cofifi-JiariosÄ miniftrosacceduntprçcipuç omne*nbsp;huiusRegni famiiiç.qiiç vnâcum mafxima no-bilitatisGalIicç parte fuü Itudiumadciufmodinbsp;confenlîonéaggregantiitemcç totç prouidciçinbsp;lt;Sf clarifsimçvrbes.quçindefundi Reg'sditiönbsp;ne fidelp perihanferunt.qiiç quidéomnia con-fenfus vniuerfi audoritatem obtinere debent»nbsp;Quodlîex omnibus Ptiiicipibus vnicus tan-tùm.nempeCardinalis Borbonius,aliter loquitur,aut quilpiamalius vel ex Regiç coronÇnbsp;miniftris, vel ex nobilitate, vel nônulli ex plc-rifqj Vrbibusciuesiilliipfi funt.quiarmain de-funâum Regem hoftili animo ceperunt,amp;quinbsp;ob hanc indignifsimam perlîdiam ac defeftio-nem,omne de regni rationibus aflentiendi iuïnbsp;amp; dignitatem amiferiint. Prçterea non idc»nbsp;Regis imperium reeufant,quôd deiure ipfonbsp;difeeptent aut dubitent : fed de illius perfonanbsp;duntaxat, quafiadregnandû minimèidonea:nbsp;idejj prauis quorundam opinionibus perfualtnbsp;Regemhærecicü eirc,amp; abEccleliaecommunions

ftione fegrcgatum. Hoc cnimin ore eftacfer-»one omnium;fi KcxCatholicus effet.omnn lliusimperiülibcntifsimèfubituros.Illudau-tem nulli incommodoac dctriméto Régi cffenbsp;poteft, vtprohaturum mclpero, Hçc igiturnbsp;omnia eö tandemfpeftantac rccidunt: Quôdnbsp;ad ius Regiç fuccefsionis attinec, nullam indenbsp;controuerfiam iuftè oriri pofle-' omnibus, atqjnbsp;boftibus adeô ipfîs, fi teftem confeientiam ad-hibeant, confentientibus,illud ad Hcnricum ¦nbsp;Nauarrç Regem vcrèpcrtinerc.Difputationes -autcm.quçtantaanimiaccrbicatefiunt.cxeh- ¦nbsp;minum , quibus falsô eum «amp; contumeliosênbsp;onerant, appendicibus naftuntur : nimirum,nbsp;fitne Rexillofuccedédi iurehoc nomine fpo-liandus.yt ad externos,quorum id rainimè re«nbsp;fert.transferatur.

Principes,qui ndfummum Imperium legibsu vocantur,à. Deo ejjè ordinatos, ideo^^ itlitnbsp;pirendum tnecvllum difputAtionibw la^nbsp;fumdundum.

PRiticipum, à quibus homines regantuf, conftituédorum audoritasvniusDei eft. prutcifttnbsp;Etquidemvult ficillud habeamus, domina^- retint»/,nbsp;tiones erigere, deprimere,dilpenlare ac mo-derari.fuae prouidentiçmaximè proprium ef-

, fe. atque obedientiam, quam de hominibus requirit.in eo etiam perlpici, vt cos, quos ipfisnbsp;præficit.tanquam ipfius vicariosaccipiant,4Scnbsp;ijsfefubmittant. Nec verôfolct eos, quire..nbsp;Bnaturifunt.dc cloipfb palàm nuncupate,nbsp;de quafi d igico commonftrar e; fed in eo amp; vo.

luntasamp;prouidcntia ipfius clucent,vt-in vnoc Ajuoque imperioac ftatu fint leges , amp;. certesnbsp;quidam ordoconftitutus.cx quo qui eruntnbsp;jmperandum defignati, à nobis rccipiantiifnbsp;Quod fi ille ordo ieruetur, amp; quifpia ad fufl*'nbsp;mum imperium hoc pafto euehatur,id.pcriii'nbsp;de eft, ac fi Deus fua ipfius voce pronunciar^!'nbsp;Hicapud vos regnabit : nihilo«:^ magis lie«nbsp;cumijs, quos publicasleges conftituunt.pi*'nbsp;gnaciter ccrtare.quàm li Deus ipfe adeflct.n*'nbsp;bis imperaturus, v t ijs ipfis nominatim pare*'nbsp;mus. Illos quidem aliquando defignauitnbsp;quadamextraordinaria,reuelationibusamp;ni'^nbsp;raculisivtMofen populo fuolfraêlitico,vt^nbsp;dices,vt primos Reges. Atpoftquam ordo al*nbsp;quisea dere fuit definitus : quicunqueex ci**nbsp;ordinis præfcripto intbronocollocaticraf*nbsp;non minus verè amp; Vnfti Domini, amp; Reges*nbsp;co inftituti cenfebantur amp; erant, quàm illi,lt;]*nbsp;olim ab illo extra ordiné deleft! fuilTcnt.nbsp;demetiamdignitatum,minifteriorumqiiefnbsp;clefiafticorumeft ratio. Ecclefiaenim in Ëfnbsp;fcopis amp; Paftoribus cligendis fuam poliri*'nbsp;amp; formam ex Dei ipfius voluntate «Scprçcep*nbsp;inftitutam habet. Cùmigiturpolitiaeiufin^nbsp;in alicuius vocatione obferuata eAlille xqi*lnbsp;Deo eleftus dici poteft, atque ij, qui quond*'nbsp;prxter ordinem coftituti fuerunt, veluti Pgt;*nbsp;phetsB, amp; Apoftoli : quodtp de illis diftü*jnbsp;Chrifto fuit.non minus verèdchoc ctiamifnbsp;Matth.IO. dicitur,0«lt;roj4«i/ir.

sfsignat jfed cjuales ipfi placuit. Alij enim alijs ad gubernandfi aptioreserunt:hi probi actemnbsp;perantes,illi diflbluii : nonniilli etiâ interduninbsp;fceleratirsimi.qui auftoritatem fibi à Deo tra-ditam in tyrannidem conuertent.id ante Deonbsp;itavolente euenit, prout quidem hominiimnbsp;peccataper eos vlcifci decrenit. Sedquales-cunqjillifint.fiexlegitimiordinisobleruatio-ne,amp;legumaiiftoritatcnobis dati funt.eos tarnen tanquam Deiipfius manu traditos reci-pere, amp; colere debemus t quilt;]î aliter faciet, isnbsp;profeftoDei voluntati repugnabit. Achas e-nim.exempli gratia, dcManalles non minùslu-daicipopuli Regesfuerunt,quàm lofaphat Scnbsp;Ezechias, alijt^ pijac iufti Principes, li quod,nbsp;illorumdifcrimen fuit : illudin varia munerisnbsp;ipforû funftione fuit. Verum vt turn pijs, turnnbsp;impijs Principibus fuas adminiftrationis Deonbsp;eratreddenda ratio ; ficvniuerfoquoque populo necefsitas fefc vtrifque fubijciendi à Deonbsp;I impofitaerat.

Nifiautem Regum conftituendorum ordo ita obferuetur, niGetiamDei ipGus habcaturnbsp;ratio,in ijsquos deditcumomnianimialacri-täte ac fubmifsione accipiendis: nx imperia innbsp;grauifsimos cafus variacp difcrimina fxpevc-niant necefle eft.Hcmines enim plcriqj omnesnbsp;ingeniofuntitaperuerfo, vtnon xquoadmo-(* dum animo alteri parère velint. adhxc natu-ralis Sc vGtata illotum inconftantia, fpestp Scnbsp;f cogitationesinanes,rerumnouarum cupidi-fi tatem ac ftudium eorum animis non raro in-ijeere folent. Principe reftè Sc ordinc ex legibus conftituto, G locus adhuc controuerGx Scnbsp;difputationi dabitur ; ne vnum quidem repe-ß nas.

riaSjin quo non aliquidreprehendendu vilt;3c^' tur;ficj5 leges non erunt co apud nosnumef'nbsp;«Je loco, vtimpedircpofsint quo minùsis, inbsp;3uoaliquid vitijinert, de fuæ dignitatis ftati*nbsp;imoueatur:non maiorquidem erit illaruiinbsp;in optimis quibusque amp; laudatilsimisPrinci'nbsp;pibus retinendis aiurtoritas amp; vis: atqueitani'nbsp;hil corum,qui ad rerum adminirtrationeml®'nbsp;gitimèvocabuntur,cuiquamfatiscertû ,pei''nbsp;ennecj; amp; proprium vnquâ erit.Tutius eft cef'nbsp;tè ac fatius ordinem legemcjj fanólè feruare.l*''nbsp;uius enimmalfieft vitia quxdaminaliquibi'*nbsp;ferre: quàm rerû mutationes, quae florentifs''nbsp;morum cSt potétifsimorum imperiorû ftatuH*nbsp;Igpe conuellunt,vltrö arcenere.atqj attrahef^'nbsp;. Hxc fuit Temper maiorumnoftrorupruden'nbsp;tia,ex quo Regixfuccefsionislexlataîancitaïnbsp;fuit, tanquam prxcipuumftatus regni fund^'nbsp;mentu. Non coderin ingenio, ftudio, ac mof*'nbsp;bus fuos omnes Reges ex animi fententia fen'nbsp;perbabuerunt-fcdquofcunqjlexdabat,hos^nbsp;ipfosbaudinuitiaccipicbant.quodcunquef^'nbsp;rcndum erat, aequo animo ferebant: atqj abnbsp;mnireriimutatioiie plane abhorrentes,reifnbsp;dia,ad caqux fanari poterant, accommoda*'nbsp;Vtilia'qjadhibebât.Si quidcnimin ijs, adqU*nbsp;regnum ex fuccefsionis lege veniebat.defid^'nbsp;rabatur, aut ob ætatis infirmitaté, aut quatfl'nbsp;betaliamimbecillitatem,quaquidcmad reg'*nbsp;adminiftrationéineptiredderentur,eosot^nbsp;minimè refpucbât, led quàm poterant opti^nbsp;prouidebant,nequid detrimenti regnumgt;|nbsp;de caperet. Permulti adhuc impubères,nbsp;adeo in ipfis incunabulis vagientes in reê[nbsp;poflefsionem vnico fuccefsionis iure ven^^

Kant: nonnulli etiam dum è matris Vlero prodirent, pôtiùsexpeftabantur.quàmvlla fuc-Ceflbribüs lègitimis iniuria fieret. Carolo-rum Regum noftrorunt vnus fuit (implex amp; mentis expers, aliüsphrcncticus ac furiofus.nbsp;Hæ Vero fatis iuftæ, fpecie quidem ipfa, eau fiatnbsp;erant.curillosabomniregni adminiftrationènbsp;prohibèrent, amp; aüos qui digniorcs viderétur-,nbsp;ad earn vocarent. Sed tanta olim erat legunlnbsp;huius regni rcucrentia, amp; refpeiftus; tantus, nenbsp;Vila ad rcrum mutationem nouitatemtjj vianbsp;aperiretur, metust tanta ,nehomines fuoiurenbsp;priuarentur.prifcis illis Francis religio fuit, vtnbsp;fetis tSc fibi amp; toti rçgno faftum putarcht, fi regni gubernatiô ac procuratie agnatorum cu-iufpiain poteftati committeretur : fceptro interim penes cum femper remanente , cui leges illud , fuccedendi iure , adiudïcalTent.nbsp;Nempevnufquifque hocita fore fpcVabat, vtnbsp;pueri quidem ad cam çtatem peruefiirent, quanbsp;luo ipfi munere fungi aliquando poflent : alijnbsp;verb fua ilia an imi in firmitatc leuarentur, pernbsp;quam à rebus gerendis ad aliquod tempusnbsp;«uocabantur.

In cætcris omnibus imperijs probè quidem Conftitutis,non paucaeius reiexempla extant.nbsp;Acilludinteromnes confiât, quanti apudlf-ïaêliticum populum elTethoc nomen v N CT vsnbsp;D O M1NI, hoc efi, ille, quem Deus ad foliumnbsp;Regiurti extulerat, etiamfinon rarô quidamnbsp;eadignitate ornati,' fceleratifsimi exifterent,nbsp;deimperio longé omnium indignifsimi. Namnbsp;vt vnum ex multis proferam , qualis tandem Saul fuit? quotquantæcp illius de regnonbsp;deturbandi cauifx fuerunc ob facrificorumnbsp;£ t, truci-

trucidationctn.Dci contcmptu.amp;manifcflam ab impuris fpiritibus métis alienationem? Ni-gt;nbsp;hilominus tarnen turn vniuerfus populus innbsp;fumma ergacum fide perftitit: turn ipfe Da-uid, vtiti facra fcriptura viderc eft, maximanbsp;eumobferuantia coluit: bac vna potifsimùmnbsp;rationeadduâ:us,quôdlt;St v nctvs oomini*nbsp;amp;illiusvoluntatcac decrctoin fcdercgiacol-locatuseflet. quanquamalioqui Dauid ipfcamp;nbsp;Sauli fucceflbreflet defignatus, amp; Saulem in-fenfum fibi infcftumcjj hoftem haberet. Cùmnbsp;igitur huius regni leges Henricum Nauarr*nbsp;Regem ad gubernacula regni tradanda ho-dievocent.nccpofsitquifquam illius iurire-clamare, quin fuæ ipfiusconfcicntiæ fimul re-clamet, nulli noftrùm dubium efle poteftinbsp;lt;juin cum Deus nobis RcgemmoderatoremiJnbsp;prxficiat. Quopofito,amp;, vtpareft.approba'nbsp;to,difceptationes,qux abaduerfarijs contr*nbsp;eum fiunt, vt nos ab illo recipiendo detef'nbsp;rcant, non funt nobis tcmerè audiendz. D«*nbsp;cnimrepugnaremus, amp; fcnefiram longé p^'nbsp;riculofifsimamad maiorum noftrorumpri*'nbsp;dcntiam fidcmtj) infirmandam patefacer«'nbsp;mus. Acculatur Rex ab aduerfarijs vt h^'nbsp;retiens, amp;. ab Ecclefia Pontificis decreto ablt;i*nbsp;catus.hoc eivt crimen amp; probrum aduerft'i'nbsp;obijciunt.Etpleriqueiamcauiraindida,n^nbsp;laip accuratiori difquifitione fafta, fatishînbsp;cauiïç ad detreftandum illius imperiû fibinbsp;putant,amp;dc alteroin ciuslocum fubftitu«''nbsp;do cogitanttalij dubitationeæftuant,amp; in«nbsp;ra incerta ancipitilu verfantur: nonnulli frlt;^nbsp;diiis ÓC perfundonè fuum illi obfequiumnbsp;Rant; funt quidam^ qui hzrentes amp;. anxii*

ft verterc dcbeant, tempus Gbi ad amplnis deliberandum poftulantthuiusautem regniho-ftes banc vnam cauflam amp; prxtextum fuae cu-piditati obtendunt,vt ilium bcllopeterenun-quam deGnant, «Scpopulum addefeftionem magisacmagis concitent. Inprimis tarnennbsp;hoc ftatuendum eftîiesnandiius, amp;ordine lt;5cnbsp;huius regni lege, Régi noftro deberi. Prxtereanbsp;videndum.an illetalisGt, qualem bodes eumnbsp;efle diftitant-- Denique, quanquâ tabs omninonbsp;cGet, nunquid in earefatis argumenti Gt adnbsp;imperium illiusreeufandum. Permagnienimnbsp;bocrefert, Principempublicærci, quamDeusnbsp;amp; leges ad ipium deferunt, adminiftrationenbsp;fpoliari. Quôd Gleftores no grauabunturho-rarumaliquotfpatium mibi largiri.probatu-rumme-Deoiuuante.côGdo,Regem non cd«nbsp;ncc hxreticum.nec èpiorum ctuverèfeclu-fum,amp; quamuis id ita eiïet.quod non eft, atta-men amp; bxreGn, amp; à focietate EccleGadica ab-dicationem, cauGas non eGe neceGarias ac légitimas ad feeptrum Principi, cui debetur, denbsp;manibusextorquendum.

Manquant Rex h£reticU'S fit, aut inßdelii» illiuf tAmen imperio pArendum e(fi»

Llud iamnô agitur,An Régi h^retico Gt ob-temperandum, quum aliteraut faciendum aut credendum iubet.quàmDei verbum in fa-cris feripturis nos doceat.Nemo enim ei.quodnbsp;difertècautum amp; prxfcriptü eft, reluétaripo-tcft.nempe.DeopotîHj«Jfe farendttm.quÀmhomi- A(d.4.nbsp;tiitui.âc in ca re fanétorum omniumMartyrumnbsp;«xempla, régula funt nobis optima,quambîcnbsp;B J fequi

fequi debeamijs. fed in illo eft cotroucrfia po-fita; An Rcx.fi fit impius amp; hçreticus.rcgnandi jus amittatÎ An fubditis aduerfus eû feditionsnbsp;ac difcordiä concitare, obfcquiii illi debitumnbsp;exuçre,amp;alterû,çuiusimperior,egâtur,ineiusnbsp;locum fufficere liceat.Hæc côtrouerfia eb nobis folutufaciliorerit,quod non iam nüc,fedànbsp;multisantè fcciUis agitata amp; difcuffa etiâfue-rit.Deconfcientia auté amp; religione quçftio eflînbsp;idcirco eius explicatio amp; folutio ex facris fcri-pturispctenda,inquibus perfpicere licet,quidnbsp;decaDcusftatuatjamp;quomodopijomnes viri,nbsp;çùm taie quippiamoccurrit, in eo fe gelTerint.

Inlegediuina prçceptum de paren tibusho-norâdisad cosonines.quiin poteftatealicuius quoquomodo funt, generatim atqj vniuersà

præl^antur .generibuseadem eft ratio : quan-quam tarnen alia alijs arftiora fint. Si filius eft plus,impius verb pater: filius morem patri gc-rere no debet, fi quid pater contra religionenjnbsp;amp; confçientiam imperet. fed patris tarnen im-pietas filiû alijs omnibus obferuantiæ, obedi-entix,amp; fubmifsionis officijs nÔ foluit. Seruusnbsp;item non continuo in li ber täte eft vindicatus,nbsp;fi dominus fuerithxreticus,aut impiusmecv-xor viro fuo minus lubieéla erit.ob eius infidenbsp;litatem, quamdiu quidé confentit ad habitan-dcfubditorû ergaPrincipem fubmifsione fen-tiendumeftacftatuendum. Namamp; nomma-timhoc pafsimpra:cipitur,vtfubditi Princi-

pibnsamp; obediant, amp;fefubmittant. Cbriftus Matth.xt, rogatus an Principi Pagano amp; externo tribu-lutn pendenduni effet, pendendücfle refpon-dit, reddendumquç fuaeflent.vt etiamnbsp;Deo.quçDei. D.quoqj PetrusChriftianos ad i Pet.j.nbsp;id hortatiir his verbis ; Subieclt eflotecuiuii ha-tnanxordinatiotji propter Dominum:(iueRe^i,vt quinbsp;fiiperetnineat: Jiue prisftdtbu!, vt qui per eum niittan ~nbsp;tur, turn ad vltionem maleficorum, turn ad /andernnbsp;rfffflt;^e«««?».llludq;ipfumpauló etiam póftnbsp;tepetit, tanqnam minimè prætermittendû:nbsp;Deumtirnete, Regent botiorate, D. Paulus in alijsnbsp;bene viuendi præceptis vt plurimura con-traótusac breuis.in hoc longam orationetnnbsp;inftituit, vt omnem difputandi anfatn pt®nbsp;cidetet: Omnii, inquit,potefiattbus/uper- **¦nbsp;tmtneiitibuifubieclaeße.nonenim ebfpoteftaenißanbsp;tieo-.dsqueeßtnt peteßates funt a Deo ordinatee:ita^nbsp;quifquisfeoppotiitpoteßati.Dei ordinationi refißit:nbsp;quiautenire(ißunt ,ip(i fibicondemnationemaufe-nbsp;tent. îiatn Magi-iratut non (itttt terrori bonüoperi.-but.fedtnalù. Risautenonmetuerepote/latemquodnbsp;bonu e/i.facito, laudem ab ipfa obtinebu.Det enimnbsp;tntnißer eii^uo bono.Quodfifeceris quod malume!^ltnbsp;tnettie : non^nim temeregeßatgladtum. Nam Deinbsp;t^*^gt;ßereil,vltoradiram ehqut, quod malum e^ Recent .Q^apropter necejfe ell /ubq ci,non folii m propternbsp;iram./edetiam propter cd(cientiam. Propter hoc enimnbsp;ettam tribut a foluitis, [iquidem mtnißrt Det funt, ittnbsp;hoc vnum incumbentes. Reddite tgitur omnibus quodnbsp;debetis, cui tribut urn debetur, tributumgt; cui rebligal,nbsp;feHigal.cuitimor, timorem:cui honor,honorem. Et

idem alibi. Suggéré ipfis,vt fefe jub-:fcilt;tntprimb patibuf ac poteßattbtu ,rf Prji/eZ/adC Moderatoii'nbsp;biu obteinperetit ,ttadomneoptu bonumparatilint'nbsp;atqiic i ca Chriftus ipfe.omnetcj; illius Apoftol*nbsp;ca de re loquuntur,amp; prxcipiunt.

rn^a et- nbsp;nbsp;Neep verb eftquod quifquaobijciat, cos d®

f-tbe Principibus fidehbiis acChriftianis.qualcsEC-' t, p:echrt clelïa trecétisaut quadringentis póft awnis h«'nbsp;'n - byit, verbaduntaxat facere : loquuntur cniii*nbsp;itetofum nianifcftó de fiix ætatis Principibus ac Mag*'nbsp;flratibus.qui omnes Pagani erant, infidèles,

maxima ex par:e infeftifsimi EcclefixhofteS' Quod ne dubitare pofsimus,raaximo eftargu'nbsp;mento.quód CbriftusCæfarem nomineCeuf*nbsp;proculdubioinnuens.cuius imago in numifl*nbsp;jilo, qui tune in vfu quotidianoerat .inferiptjnbsp;efiet.illeaiitem, Komanuslmperatorerat. Ai*nbsp;hçc loquitur de prgfentifubmifsione.nódee^''nbsp;quæ mukis póft ætatibus futura eflet.quin ipi'nbsp;co momen to palam tributü perfoluit, hoe ei^;nbsp;feillius efiefubditum hoe padoagnofcit.q*'nbsp;tune dominatü principatumtp in Romanolflj'nbsp;perio habebat, Apoftoli quoque loquunturnbsp;obed'étia, quÆ prçftari ab ijs debebat, ad qU^^'nbsp;tune fcribebant. AtqjD.Paulus hominum af*'nbsp;mos ad Deumvnûreuocans.tanquâ adpot^'nbsp;ftatû amp; p'rincipatuû autorcm, prüfens temp**,nbsp;vfurpat; gHlt;c funt,i n qui t .pote/tates, à Deo confianbsp;tutic: non aucem t^uapoteftates erunt.

pcccaflc: nullam tarnen ob id ineaconfufio-cmextitifle, Etenimdelefti quidam viriin fingulis prouincijs conftituti erant ad ius dice-lt;liim, amp; fuum cuiqj ex aequo amp; bono tribuen-^um leges latæiam dudum erant, ex quarunanbsp;prxfcripto iudicia exercebantur : nec fcelera-tis viris impunè quiduis licebat.Erat igitur ali*nbsp;quid de eo quod Apoftoli commemorät.nem»nbsp;fe definibus , quorum gratia Deusordinemnbsp;politicum atcp Magiftratus conftituit.fed Apoftoli accuratiùs amp;. perfeftiùs de Magiftratuumnbsp;amp; fubditorum officio difierendi occafionemnbsp;indearripiunt. Hoc tarnen liquct, eoslocosnbsp;non alio fenfu accipi pofte, quàm quo Chriftusnbsp;eos vfurpat.nempe de Imperatoribus, qui tücnbsp;Imperium Romanum obtinebant, amp;eorumnbsp;legatis ac fubpræfeftis. Curautem Apoftoli idnbsp;tam copiosè ac diligenter traftarent, occafio ànbsp;renata oblata erat, erant enim non pauci, quinbsp;libertatis Chriftianae nomine iugum iftud gra-uiteramp;iniquo animo ferebant: altercationesnbsp;mukxmagnæqûefiebant : amp; Magiftratus,quinbsp;tunc Rempublicam curabât.vituperabantur;nbsp;vt fuêre femper quidam fanatici,amp; mentis pa-rùm fânæ homines, qui libertatem illam fpi ritualem Chrifti beneficioac mcrito nobis partant, aliter quàm ratio amp; veritas poftulant,in-terpretati funt.nec potuerunt fpirituale Chri-ftiregnum, amp;ordinempoliticumdifcernerc»nbsp;id pcrfpicitur ex ijs qux D. Petrus fccunda fuanbsp;cpiftolä.öc qux D.Iudas fcripferunt. Hoc igitur mali vrgebat,nec non metus,ne Chriftianinbsp;per hanccauftâm Imperatoribus, qui tune return potiebantur, obfequium ac fidem, quamnbsp;d«bebant,recufarent.ideoque Apoftoli ad paft S rendum

ik comtrovbrsL eAiirc? rcndumeisomncs cómonefaciunt.Etqiionï-'nbsp;am illi.qui crga Magiftratus malè animati erât,nbsp;religionemaccófcientiam.quafivelumquod-dâfiiiçcontumaciçobtendeDanr,D.Paulus obnbsp;id,confcientiâ nominatim cxprimit, quam v£nbsp;apud Deum omni culpa,bac quidé in parte, li-bçrarent.ac probarent cam fe intégra reftamc{fnbsp;habere,Magiftratibus obtéperandum cfle mo-net. Alibi etiam quâtopere ad religionis dignitatem id faceret, diligenter oftendit, nempe irtnbsp;Chriftiano ccçtu, hoc velut regulam obicruar»nbsp;dü,vt quotidiè herent dcprecationes apud Deum pro ijs,qui reliquis prçeflent ac moderarë-tur.VroUe^tbui,ait,àluibufuis ineminetiacoflitu-fii (tempore præfentiid elFert) vt tranquillafnnbsp;^uietam vitXcum omni pietate et haneßate degamui,nbsp;lrifci doélorcs omnes hoslocos fuperiores denbsp;intellexcruntamp; cxpolueruntdcimperatorib»nbsp;qui turn Rempubl. fuo irqperio amp; auétoricatcnbsp;adminiftrabât; vt nihil efleneceflevideatureanbsp;derepluribus dilpntare. Imperatoresautemnbsp;Chrifti amp; Apoftolprum temporibuserant Ti-berij, Caligulæ, Nerones, népe Paganiomnes,nbsp;idololatræ,amp;flagitiofifsimiquiqj Principes,!!-mul amp; primi Eccleüæ Cliriltianæ vexatores»nbsp;Çoncludamus igitur hanc efle Chrifti amp; Apo-ftolorumdo(ftrinâ,quum Deus nobis Reges amp;nbsp;Principes præficit, etiamfi infidèles, Pagani,amp;nbsp;hxretiçis adeô jpfîs dçteriores fuerint, illista-ipen nos fubijciendos eire,nô autem refpuen-dos,nçcfeditionemaduerfusços côcitandam,nbsp;qua impedimétum ipfis inferatur, quo minusnbsp;ïegnent. Hæçautem Dei præçcpta perpétuanbsp;quadam,dc vixvnquam interruptaætatum ferle, ad eius rei,quam diximus, probationem,nbsp;bonoruna

bc N,nbsp;Prnbsp;«a

îgt;u Pt'nbsp;JH.nbsp;tunbsp;litnbsp;danbsp;tii

tu «U

Pt lenbsp;tenbsp;V,nbsp;tlinbsp;binbsp;ftnbsp;ftnbsp;fu

«3 fl

Jli

Neep hoe indubium reuocandurneft.qunS, Prefhti» Prophetx olim de hacfefcfubijciendi rationes«»»nbsp;eadem præceptatradiderint,quæde Apoftolis?'««'^nbsp;am ipfishaufimus. PopulusICraeliticus innbsp;g)'ptofub ditione amp;imperio Pharaonum, quinbsp;idololatrxerantjperdiufuit.etquanquampo- Pharaenünbsp;pulus il!e mifcr quidem, fed Deo grams, acce- £)'gt;¦'*»»*»nbsp;ptusq;, indudtione quadam animi crudelifsi-Jnè ab ijs traftaretur:non priùs tarnen tam d u-ïum feruitutis iugum excufsit.quam Mofi c-Jitus oblata fpecie amp; extraordinario Dei man-dato , Ægypto excedere iuffiisfuerit. Verum enimuero ( vt , quantus fit ad Principesnbsp;' quantumuisimpiosamp; tyrannoshabendusre-fpeiftus.hinçetiammagismagifqueconfirme-lur) vetuit Deus fuum.ilium populum exre-Bnifinibusgrçdi,nifi priùs àR-cgeexorata dif-Pedendi venia. Quo tempore Reges eidemnbsp;Populogubernandopræfefticrant.fuerefce-*îratifsii-nihçreticiamp; Religionisverxdcferto imfïj,nbsp;^s.ueqjfqlùm ,fed Ecclefiæ etiamaffliélores,nbsp;Achahus,Maiiafles,amp;: alij eiufmodi. Attamé

quot;a vnquam.vt ex facrorum Bibliorum mo-^^aientis confiât, à bonis viris coniuratio fa-, per quam feeptrum amp; illis eriperetur, p ®bjs traderetur, fed omnes ad vnum illisnbsp;^u'eftierant. AbeotemporeinPrincipumnbsp;*^ternArum potefiatem peruenerunt ,nbsp;primus fuit Nabuchodonozor,iscp Paga-^^^^y,;^jnbsp;?s,quicùmamp;totamrçgionem, amp;Hierofo- benturi»-p'*Uoruni vrbem.actemplumadeöipfum mi-vafiaffet ac diripuiflet, omncmqüe fuumnbsp;'®patum eöpararet , vtillius populireliqui-^VeriDei^bferuantiaadfuorumidolorumnbsp;cultum

2,8 CONTROVERSÉ «AltlcÉ cultiim transfcrrct : Deus nihilominus, pjnbsp;Prophetas fuo iJJi populo præcipicbat, vt'nbsp;txtiufla æquo feanimofubmitteret,'(amp;pro illiuspf'nbsp;terum fperitateac falute deprecaretur. Atqucisf^Jnbsp;ChriRj vfque adventum Ifraelitici pof''^

leliuquidem aducrfuslezabelam teaiu tMj: chabi familiamidolorumciiltui dedicam£Jnbsp;ttiiul«, iurauit.regnumcjjetiamipfumijseripuif. ;nbsp;Itbu, inflindudiuinoafflatuip.nouoquodamamp;'^'nbsp;to extra ordinem mâdatoidaggreflusnbsp;volente iiiftas tot cxdium pnasab ea faru''nbsp;repetere. ideo eiufmodi faélum nulli ad f'nbsp;quid fufcipiendumexcmploefle débet: im*ynbsp;verô quia fuo potiùs animo ac libidini ob*nbsp;quutus état, quàm Dei voluntati amp;vocatio*'nbsp;ill U d tandem confilium faftumqj nec ip(I,nbsp;iplîus pofteritatiex animi fententia fuccelfnbsp;Poft reditum autem ex captiuitatc Babylofl**nbsp;Machabæi Antiocho etiam obftiterunt,nbsp;rumlp confilia amp;conatus Deus fuo fauore^jnbsp;probauit.Sed Antiochus tyrannicus alien?**nbsp;tionispoflelTor.expulfor.ereptor erat: quinbsp;lo alio iure fretus Regiumnomé dcauétor'**nbsp;tem in turn populurr, vfurpauerat, quàm'**'nbsp;dominandilibidineiamp;co, quoprasceps f«**nbsp;Ciriffinbsp;nbsp;nbsp;batur,furoreatep infani3:violans etiam ea p^

à, ' uilcnia.quæ populo illi ab Alexandro.cuil**' ceircrat.ioncelTa antea fuerant.

Deinde àChriftitemporibus.hancipf^*; xtmfla quam tantoperc commédamus, amp; hortaP]**nbsp;rfinctft- obedientiam Principibus impijs Chrift*nbsp;lut fart n- femper tribuerunt:quorum in numerocft Pjjnbsp;musChriftusipfe.dum tributumfoluit,lt;^pnbsp;ïchan.ij. pilato Imperatoris tantùmlegata, quicq**nbsp;pO*^

J,11 tnefleagnofeit. A Chrifti,amp;gt;quieumfequu-f^|l pemodum anni effluxerunt, per quos Ecclefia J Chriftianainimperatorumpoteftatefuit,quinbsp; Vt idololatrx dcinfeftilsimi Chriftiani nomi-!

5 iöi*nbsp;n'

fl' ri'

Iquot;*

ii»'

poteftatisac dignitatishaberct,id ipfumàDeo jll nefleagnofcit. A Chrifti,amp;gt;quieumfequu-.f(; tl funt, Apoftolorum tcmporibus, trccéti pro-Pemodum anni effluxcrunt, per quos Ecclefianbsp;p[)l Chriftianainlmperatorumpoteftate fuit, qui

*iishoftes,omnicrudelitatisgenercveram Re-ligionemprofligarenitebantuf.Attamen prx-ceptadefua in Principes fide amp; obedientia.il-lisàChriftodc Apoftolis tradita inuiolatèfer-üata funt; nee Chriftianos quicquam vnquam contra Paganorumimperatorû auftoritatemnbsp;fuifle aufosvfquam rcperitur. Extant adhuc luftinu»nbsp;Chrirtianorum cius æuifcripta, quaeedebant Martyr,nbsp;ad fuæ caufTx defenfionem aduerfus inimico- T etuill.adnbsp;rum fuorum calumnias.à quibus in contuma- Scapul.fitnbsp;ciae crimen vocabâtur,quôd ex Imperatorum in Apol«»nbsp;decreto Deos illorum fiftitios vcnerari nollét.nbsp;In omnibuseiufmodi monimentislmperato-res illös,licet etbnicos,fuos efle legitimos Ma-giftratusprofitentur,amp; à Deo illo, quem cole-bant,in ea dignitate elfe conftitutosîteftihean-turfe illis fideles fubditos efle : declarant procès fe apud Deum afsiduas pro eorum falute innbsp;fuisconcionibus fundere ; rogant praeterea,nbsp;num in tot coniurationibus.quas aduerfus Im-I peratorum falutem attp amplitudinem faft»nbsp;fucrant, vclvnusChriftianus proferri poflet,nbsp;quiearumconfciuselTetacreus. Idautemfa-ftum eft tempore primitiuse Ecclefiæ ad Con-ftantinum vfep. Ioftea verb rebus gcrendisnbsp;praepofiti Dei bénéficie funt pij amp; Chriftianinbsp;Imperatores ; quibustamennonnulliadmiftinbsp;funtnequifsimi fané homines,hæretici,amp;ma-Igt;ifeftihjcrs.ncorunifautores,«Si quipios atquenbsp;Ortho-

Ortliodoxos Epifcopos.äliosque bonos VJ** exilijsamp; cruciatibus indighifsimèmultarê'nbsp;Tabs fuit Valeris quidam Imperator,amp; alij I*nbsp;inprimis extitit impius ille Apoftata fuiiant'nbsp;qtii à Religionê ChrilUana, qua fuerat proff'nbsp;fus,ad Paganifmum defciuit, atqj adeö pronbsp;filiconatuseftamp;Chriftum amp;omnerrideClilnbsp;ftó doârinam plané opprimere. Hïc tarnen,*nbsp;ebriftianis omnibus nemo in bac Vocem et*nbsp;pit,coitionemfaciédameire,vtfceleratosei''nbsp;tnodi Iitiperatorcs àgubernacuiis dcijcersi'nbsp;Neqjputandum cuiquam eft, vt fua aetate dinbsp;Tertullianus, ad cócitandani feditiónem n^nbsp;fatis magnum tune temporis Chriftianon'*nbsp;numerum fuifle:qui etiam poftca partibusi''nbsp;finitis auétus eft. fed ex doótrinaApoftólortgt;*nbsp;didicerant fubmittendum feCe amp; parendd*nbsp;Principjbus , qiialestandem cunqjDeuspf*nbsp;poneret, dt quantumuis clTent impij atq; f*nbsp;clelîæ bolles^

Conftâtinus qtiidem Magnus lurnmoiiitj C»»^lt;lt;«//-jmperioMaxétium.amp;deinde Licinium,qu^nbsp;nt M.ex- Ecclefiam perturbarent, atq; vexarent : Se^l'nbsp;urn funamus erat Magiftratus, qui iuftifsimèillnbsp;^Hatenw ßgjjQ perfequi polTet, illud igitur nihilnbsp;/ ijuen h, JjaJjgfjjjijqygPjQjjm

gionis nomine amp;ftudiô,àfuo Principe deh^ unt.luliani illius Apoftatæ tempore fuere q**'nbsp;dam Epi(copi,qui in eum fcripferunt ; fednbsp;abs re, quia ille fcilicet Religionen! Cbrißia''^nbsp;feriptisinuadere aufus elTet. Tue vero ctiilil*nbsp;amp; feribere amp; loqui licet aduerfus qtiemlib**'nbsp;Deihonoris, dccauffa: Euangelijvindicani^^nbsp;ergo, namamp;idfitfinevllo tumultu ,finevlnbsp;ordinis pubjici perturbatione» Atpiosill*nbsp;Epifc*'

Epifcopos ad populum in fuum Principê con-/if* citandumautfpeftafle, auttantillumcogitaf-rc fcûlludverôîtitota veteri Ecclefia faftû fuf-jff teptuin'qj fuiflç nunquamrcperiétur.Suncad iiii'' hue in Canonibus Pontificijs locorum è Do-ôoribusantiquis corraforum fragmenta quç-3 lt; dam,ex qüibus conflare omnibus liquide po-teft,quid primaeua Ecclefia debacPrincipibusnbsp;3,1 licecimpijs,iSc àReligione Chriftiana prorfusnbsp;ef# alienis fubijciendi fe necefsitate fenferint : ai:nbsp;quireliquos omnes Imperatoresimpietaic,amp;nbsp;infigniinChriftumodiofupcrauit. lllicenini

!,{ tum à militihusetiâCliriftianisagnitumfuif-feprofuoPrincipe, quigladiumàDeotradi-j jit tumbaberêt, amp; cuius duélu atep aufpicijs bel-gi luni bona fidereftatp confeientia abijsgerc-j0( retur : eidemcp fummam ab illis obedientianï (U fine vlla éxeeptione præftitam fuifle videm us;nbsp;nifi quumimpiusilleIulianus aliquiddeRe-ligione contra Dei præcepta ediéto fanciret. Canô. In-jj) Totaillius aetatisChriftianorum propugnan- lian.ii.4 j.nbsp;diratioha:cerat:Patientia,afsidu3eproiliisel-J: lanilmneratoribus. àouibustantooerevexa-

g|i fimè oppetendam , quandocunque DEO j-ji placicum effet, confpiratio. Id quad fanénbsp;(jv amp; ad gloriam Dei vindicandam , amp; ad Ca-î 5» tbolicam Religionem tutandam atquc ampli-ficandam longé efficaciùs erat , quàm vllaenbsp;'|j{i vnquam defeftiones , amp; nefariæ fflx (quasnbsp;fpeciofo Sacrx vnionis nomine tegunt ac ve-lant) contra Principes fuosinitæconiuratio-[() nés futur« fint» Imiuovcrötlicihoc poteft.

amp; meritifsimö quidem,Religionen! Chrifti^' nam nee puriorem vnquam fuiffe.ncc plus et'nbsp;iamincrementi habuiJTe, quaniquumlmp^'nbsp;ratorum amp; Principum impiorum.EcclefiaOt'nbsp;que miferè affliftantium impcrio premeretut'nbsp;Nonquodardentifsimisapud Deuniobfecf^'nbsp;tionibusoptandum cxpetendumqjnonfit,''nbsp;noflri Principes hdeles fint, amp;. Ecclefîæalt*'nbsp;mni : (quodetiam Deusprxftat.quumipfiit*nbsp;vifum eft) fed hæc tarne exemplaprobant Re'nbsp;ligionis Chriftianx conftitutionem atque aif'nbsp;plificationem ex Principibus non penderc:^'''nbsp;que Ecclefiæ rationibus interdum ctiamnbsp;pedire , ijs non ita benignis aepropitijs fcfl'nbsp;pervti.

Atque hxceftgeneralis illius quaeftiofl' folutio, Anliceataduerfus Regem hxrcticu'*nbsp;jnfurgerc, amp; eum regni fui poflefsione extu^'nbsp;bare.ldveröfiadiierfus Paganos, Apoftatas/nbsp;infeftifsimoshoftes nunquam licuit.nc id qt^*nbsp;qucaduerfus hxreticoslicebit.

Bejpon/itnta(lea,qutg SorlonAnduerfui Ild ricum III, B.egcm defun^um Lutd^nbsp;contra hac conflit uit.

Hls à me iamdiélis «Scconfirmatis oppeii poterüttum dccrctum illud.quod à Se^nbsp;bonx Parifienfis Doéloribusaduerfus def^^nbsp;öum Regem faftum fuit: tum poftulatio,nbsp;Papam dcprecatifunt.vt fuo id confenfu amp;nbsp;ftoritate cóprobaret : quod amp; poftea fecit.nbsp;jgitur ifte fcrupulus in infirmiorü animis dr,nbsp;liùsrefideat, quodvideant facramillam

«nimvocant) facultaté,his qux antè difta funt contrariamfententiamtuliffe,adeiufniodide-cretum nobisiam refpondendum eft. Aliquonbsp;poft ea quçBlefisaéta funt,tempore,quumLu-tetiaciuilibus armis agitatâ, nullus amp; Regis Scnbsp;legis metus ac reCpeélus.fed minç tâtùm amp; de-feiftiones effent; feditiofi vt häc rerum confu-fionem cotnmento aliquo fpeciofotegerét, acnbsp;caeterospaulo religiofiores ad fuas partes alli-cerent Sc traherent.hanc fabulam egerüt. Sor-bona vnum in locum congregatafuitt fuppli-catiohabitaeft, «Sccoram Magiftrisnoftrish«nbsp;quæftiones fcripto propofita: funt: Annon po-pulus omni erga Regem fidei Sc obfequij iurenbsp;folutus Sc liberatus effet,ob eaquæ Blefis ab eonbsp;patrata nuper fuiffent; Annonlicerct arma co-tra illücapere.atcp deleftu omni lt;Sc difcriminenbsp;remoto,hoftile cum eo bellü gercre.In re Gal-lijs noftris adeö noua,adeoqj infoléti, amp; quamnbsp;tantae aliquando calamitates confequuturac ef- fcnt.difputatio non admodum longa fuit.no-ftriilli Magiftri definitè refpondent.ea omnianbsp;licere.idà menfe lanuario faftum eft, Atep ora-culum illud fuit amp; facrum Gonfiliü,in quo fci-liceiconfcientisetranquiUitas ,fides(:p acquie-uit,corum quidem qui omni infamise, Sc con-tumeliç genere Regem profequuti funt;qui fideles ipfiusferuoscarcerib (Sccçdibuscrude-lifsimèmultarüt; quiarmisinfeftifsimisiliumnbsp;ipfum pctiuerunt,amp; tandem fceleratifsimè tru^^nbsp;cidandü curarunt. Cum bis autem,Dei prç- phetic^ cSquot;nbsp;cepta quxpaulöantècommemorata funt, denbsp;fide Regib* noftris quamfibetimpijs,Paganis, da Rn nanbsp;fiæreticis.hçreticorumcp patronis amp; certis Ec- compara*nbsp;«Icfixhoftibus (id quod taméde defundo Re- tie,

genefufpicariquidemiurepoterant)conflati' ter feruâda coponaraus.confideremus amab^nbsp;perpétua pi orum virorû ad hoc vfep æuum ex 'nbsp;cmpla:tum demum certô nobis conftabit,quonbsp;ipiritu facriiftî Prophctæimpulfihaec protule-rint.Ego vero amp;. ülû Sorbonicæ facultatis Do-étorumcretum,amp;fcriptumillud ad confirma*nbsp;das Religioforumcófcientiaspropofini,fabula,per quam fimpliciû animis fucus fieret,me-râfiiiflepronuntio.Iam enim dudumquidfa-fturi effent, ip fis meditatum de decretum eratlt;nbsp;iftorum Prophetarû refponfa minime expeftânbsp;bâtur,cùm decimoantèmenfearmafumta.io;nbsp;feftçmunitionesaduerfusRegéexcitatat.vise*nbsp;fafta, ipfetp tandé de regni fui Metropoli tur-pifsimè eieftus fuiffet. Ab eo etiâ tépore ifthx*»nbsp;religio illis no erat,cùm arx alialp propugnaci*nbsp;la Lutetiae contra Regis voluntaté tenercntiifnbsp;cura frequétes amp; penè quocidianæ ducum fin*nbsp;gulis vrbis partib.prçfedorû,cum capitalib.«^nbsp;Regis amp; regni hoftibus coitiones fièrent ; ciunbsp;propofîto fufceptoc^ confilio,aliqué ex famil'^nbsp;ilia defeftionis totius auftore,fuorura côfilio'nbsp;rutn ducë ac moderatoré in vrbe refiderc vel'nbsp;lêt:cùm ad ea quæ in facroillo (quod Blefisnbsp;bebatur) nouiftatus confiliodecernerétur,«^nbsp;equenda',parataomniaamp;opportunahaberêt'nbsp;Bellû igituriaminillorum animis cóccptun'nbsp;iam adeô in diftû eratfiam faces in quatuor r«'nbsp;gni finibus accenfç,quib breuî tota Gallia d^'nbsp;flagraret.fed ifti pietatis,amp;fidei ftudio ardéte^nbsp;reJigiofiifti viri Magiftrorü noftrorû oracU*'nbsp;confulere,atqj nullû efle iamfacramétum,rti**.nbsp;lumrefpeftum, nullamqjlegé.fedfeneffra^,nbsp;quidlibet audendumaepatrandum patcfaiï^^

Wicereabijs voluerunt. Quiiquis autéperiitiis perfpeftum plane'qj cognitum habebit.exquônbsp;bominumgenerectusillecôftét.qui feditio-nes amp; à Principe fuo defcftiones ita refponfonbsp;fuo decernit,amp; auftoritate fua coprobat.is prónbsp;Feftönihilniouebitur.NocnimefthódievetusVeterît amp;nbsp;illaSorbona.quçin prima fnainftitutione,pie- nouaSor-tate ôc eruditiôneinftriifta.florésqj erat,amp; quç anti-ferrorib.confufionibusl:^ fummaanimic'oftari fheps^,nbsp;tiafeopponebatzvfcpadeofanèvtPotificeset- ,nbsp;iam Romanós in ius vocarit.amp;eösqiioqj hærènbsp;ticosprômmtiarit.fiquidcôtràquàmdeceret,nbsp;àut admitterenc.aut fentitét.Sôrbona itiq'uâ il-la.quçaduerfusiniqnaPontificû confilia.tum detlaraùitnbsp;Gallicanæ Ecclefiæ libertaté ,tum Regiim no- quinbsp;ftrôrühi aüftoritaté tam genetosè olim tueba- ttncthumnbsp;tür,nihileftbistemporib»aliud, qüàm ventru fjfè '^elletinbsp;pigrorû grex,amp;ignauüomninopecüs,quàm atqaenbsp;ègregijinhauricdo vinoTheologaliMagiftri; quot; tjtanytinbsp;qui poftquâ iri fuis illis fophifmatis amp; argumé-tarinnum falcbrisannos aliquot cótriuerunt;nbsp;àmphoris amp;. poculis nöflurna diurna'qj cópo-tationccxficcatis.rcfpófafuaedunt; hommesnbsp;non diüino quidê fpiritu,fed multo vino egrc-gièilluminati,amp; facie rutilo ac 'coccineo coló-Jxtinftainfigries: Academiætotiusàmulrisiânbsp;** fçculispfobrumacdedecüs: Cçteravetô.Epi-** ftoporumamp;ProcuratOrum fuorüCardihali-i

Um clientes, vt illis confilioruni fuorum admi niftros fc pfæbeant,atfp facerdotium ab ijs alinbsp;5*' quodcaptcnt'.nec non plericp amp; Regis,amp; regninbsp;gt;* hoftium mercenarij,vtè fuis fuggfeftis feditio-A nés amp; arma eruftent. En præclarumilludcol-^nbsp;A lcgium,quod faétiofis viris de bello contra Renbsp;Buifufcipiçndo affentitur.

Si quid in re tanti momenti delibcrandun» ftatuendumcj} erat, (veluti de bello cum Reg«nbsp;fuogerendo)adhibendierantviriftpiétes,lîn-gulari pictatc eximij.moderati ac temperati.O'nbsp;mnianimiimpetu amp;perturbationevacuinbsp;quinuJli omninohomini addiiSi mercenari*nbsp;praemio.amp;obftriiftieflent.Atprxteriftorufcr'nbsp;ïnèomniuiTiignorantiamamp; vitçrordes:mani'nbsp;feftifsimum eft Cacodxmonein aliqucmpef'nbsp;turbationis acdifcordias auétoreminilloruinbsp;metes iam dudum inualifle, remcj; eo fuifte 9^nbsp;illisaliquandodeduââ.vtncccflefueritSeo«'nbsp;tnsauftoritatem ad illorum temeritatemamp;fnbsp;rogantiamreprimendamintercedere. Abilt;^'nbsp;Legault jtio regn i Caroli 1 X.conliliüab illisipfis habi'nbsp;Sortentttt jç dimittcndis in Hifpaniâ legatis.qi*nbsp;renouandum bellum follicitarei';nbsp;*leUKairt~nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuisartibus,lt;S:«^

nautfnää quavalereiitauftoritate effefturos.vt ilJcref** fummamexanimi fententiain Gallijs obtint'nbsp;ret.Ex illis legatis vnus crat Artus Dcfirius:''nbsp;licjj omnes Aureliam vfq; profefti funt, vbinbsp;rctotacumalijsciufdé ingenijÄanimihon^nbsp;nibus diligenter communicata.nauimconft^,nbsp;derunt.vt cpta maturarét ac perEcerent.S«*^nbsp;in innere deprehéfi,amp;in carceré retradi fu*'nbsp;Ano Chrifti i^âiin medijsifti» Sorbonç Seb*nbsp;lisàloanneTanquerello Theologiæ cadid^*nbsp;magnisMagiftrorum noftrorû defiderijsnbsp;clamationibus difputatç funt quçdam Theftjnbsp;quibushoc propofitumerats Licerefubdft*^nbsp;fiioRegedeficere.fivelminimûfentirentei'^nbsp;veile abEcclefia CatholicaRomana defleift«,nbsp;id verb fupremx Curiaeauéloritate coercie*..

lorum concionibus propofita materies:nec de ftiteruntvnquarn vociferari.tumukuari.ac exnbsp;imo peftore in fuis fuggeftis furorem (Scfcelusnbsp;anhclare.doncciftamcófufionis ac difcordia-rum flâmam.qux in hüc vfcp dicm omnes hu-iusregnipartesabfumit.accéderint.ln inrefti-nis illis Parifienfium molitionib. quinaalijinnbsp;paroecijs folies, qux alix faces ad incendendasnbsp;populi mentes fuerût,prxteriftos?quænâfue-runt illorü declamationes,que voces probi o-rum plenç.quç contumeliç,amp; malediâa.quib.nbsp;Regem acerbifsimèinfeéfati funt?cùmD.Pau-lus côtrà dicat.Doftores no oportere pugnare.nbsp;fed placidos elTe erga omncs,amp; cum lenitate e-rudientes eos, qui côtrario animo alFefti fun c.nbsp;At fi taies illieflent, qualeshaberi volunt, pronbsp;fuomunere debebantpijs admonitionibusa-quam,quafuncftumillud,quodnafcebatur,innbsp;cendium extingueretur, côportare, ad pacé,lt;Scnbsp;mutuam interomnes çariçatemac concordiânbsp;hortari; neqj id folum, fed potiùs etjamin me-dios ciuium enfes fe côijcere, qiiàm tot viderenbsp;clades.totpati ruinas. Quin etiâhodie dnm bonbsp;ni omnes vnâ omniû voce cum tâto doloreacnbsp;defiderio lugét amp; gemunt cxdé Regis tâta per-fidia amp; immanitatefaéfâ, vt totusterrarum ornbsp;bis facinore ta deteftabdi à Gallis admiflb plané obftupefcat, amp; vehementifsimç afticiatur,nbsp;boniiftiviriin fuisconcionibus infana lætitianbsp;palàmexultât, amp; monachum illû fui Principisnbsp;interfeftoré, Martyrum reliquorum principenbsp;efficere.atcp inter Diuos etiâ referre conantur.nbsp;Cùmigiturtaliingenioamp; moribusfint.cumi:^nbsp;à tam multis annis.prauis affeftibus vt furijs.a-gitati.atç inuctcrato inPrincipes noftros odionbsp;C 3 inflam-

38 contrqvers, gaiiic, jnflammati, vnamfeditionem meditcntuf?**nbsp;fpirenr,cædes bonorum euomantjConiuratiP;nbsp;nem ac defeftiqnem crepét, atqj furiofoatiif^*nbsp;propofito de totius regniftatu perturbandonbsp;externis etiam potiiisprodeDdocogitét,quàfnbsp;debitarn Regifidcmatqj obedientiamprçftaf^nbsp;velint;cùmigiturpræcIariilIiDoftoreshoc^/nbsp;nimo fint, quodnam pium amp; falutare ab*)nbsp;confilium expeftari potcrat?

rumpra- fuerât.iudicare eorum munus potcftaslp era*' cefsac te- iudicjoru certè ratio non poftulaqvt tantanbsp;rnerarinm perationequicquâftatuerent,amp;,nullaampb^nbsp;tteRegetu- jj quseftione habita, eiufmpdi ferrét fententi?'nbsp;Jieium, quam tot miieriae, amp;cafus acerbifsimi conf*;'nbsp;qiniturieflent.AgebaturdeRegc.quiregnoajnbsp;annis X V. pr«eiret,amp; de eo quidem Rege, q*-omnes agnofcelsant tanquamTOffaw Doinlquot;^nbsp;nempceüm,quéD.eushuic regno modenan*)*nbsp;præfecilTet. Accufatores capitalesilliushoft^*nbsp;erantjVtfcditiofîetiamalij ciues, qui eiecera***nbsp;paulö ante fuum mercatorum prçfeélum.it^^nbsp;modeftos aliquot quietosip ciues,qui digni*^nbsp;tisaliquid in Curia municipalihabebât, vtf^nbsp;omniaufkoritatepotirenturi qui denicp nó*^nbsp;pridem in furiofo illo ciuium aduerfusRegf^nbsp;impctUjamp;munitionchoftiliinterfuerât.FaC*nbsp;quidem vjdere erat talem eius rei perfequê»nbsp;yationem non aliö quàm ad ftatus regniGall'nbsp;mutationemfpedare. Annonhinc iuftifsi*nbsp;caulTa erat amp; ratio, cur dierum aliquot int®^nbsp;uallumad cogitandum peterent, nonaut^*^nbsp;poft faéka aliquot in fupplicatione fpatia, p*'^^nbsp;cipitiquadam iudjcij celeritateprogrcderf(,nbsp;tur ad rem tanti moracnti ftatuendam, vel**nbsp;ad*'' ¦

ad totum regnum fententiâ publicè latâ, ab o-nini facratnéti óc fidei.qua Regi fuo adftrift um Crat.religione folucndumtamp;ad impia furiofa-qüearmaillius fubditistradenda , quæinfuânbsp;ipCorum, amp; ipfius quoqj Regis vifceraftringe-rent.atq; adregnitotius perniciernamp; exitiumnbsp;conucrtercnt? Non aufim equidcm affirmare,nbsp;eosin fcriptisfacris legédisvalde multùtnver-fatos effe. Si tarnen in ijsaliquatenusverfatinbsp;efTent-.immo 11 veterumetiamCanonum rationbsp;nem aliquam habcrcnt, annon ex ijsdifcercnbsp;debuerunt qualis EccleGaßica difciplina amp;nbsp;cenfurarum forma efle debeaterga eos , quinbsp;aliquidpeccarunt? Rexerataccufatus» Nonne ordinis conftituti ratio poftulabat, vt de reinbsp;veritate diligentiùsquæreretur, amp;cognofcc-retur ? nonne in caufsis etiam vilifsimoriunnbsp;bominum, admonitiones, amp; lenifsima qux-queac mitifsima agendi viapriùs adhibendanbsp;fuit, quam ad fummum ius,amp; tantam acerbi-tatemveniretur ? Chriftum Regum omniumnbsp;fummushonorificè deCæfare loquitur: Apo-ftoli praecipiunt vt , audito duntaxat Regisnbsp;nomine, vnufquifque ad honore afficiendumnbsp;permoueatur, ne maledicere quidcm Prin-cipifuo licet , vt Paulus ipfedicit. Iftiautemnbsp;bonifcilicetacfapientes viri , Regem, fimulnbsp;acprimùm in crimen vocatuseft , caufsain-diftâ condemnant , loco amp; dignitate Regianbsp;moucnt, omnes in eumconcitantóc armant:nbsp;idque adeó zelum, Dei cultum amp; Religionemnbsp;Catholicam appellate nihil verentur. Nonnbsp;aftorestaqtümaudiendierant.fedipfe etiamnbsp;xeus, Rex non longè aberat : delegates fuosnbsp;sd eum mittere poterant, pro certo habentesnbsp;C 4 fegra-

fe gratifsimos illi amp; acccptifsimos futures. lU* omnium petitionibusamp; querelisaures debe-bat.tanti etiam facerdotes faciebat amp; mona-chos vel infimos.vt nimia eos audiendi facili'nbsp;tas cxitio illi tandem fuerit. eo auté poftquarr»nbsp;ventum fuiflet.omniû quæ Blefis aftafuerant.nbsp;cauirasintellexiflent.indecpredijfsétcertioreSnbsp;atqjinftrufl;iores,accuratiùspofteàfuperacci*nbsp;latione ilia conlultaturi. Verùm tota vrbsnbsp;maximis iam feditionibus perturbatur, arm®nbsp;amp;furorvbiq; locoruniaduerfus Regem con*nbsp;citantur: adpræclaros iftos Magillros facboi*nbsp;veniunt vt Regem accufent, amp;continuand^nbsp;huiusaduerfus ilium contumaciam caullamha-beant.Statim accufatys.ftaçim damnatur,nul''nbsp;la iudiciorii obferuata formula, cauflaomni'nbsp;nonecdifputata.necdifquifita : neqjbaiulus^nbsp;media plebe quilqu'am, cerdo, aut miferabiliänbsp;amp; ærumnofus, fed Rex ipfe.necp de hæreditâ'nbsp;te aliqua vilifsimi preti j deturbadus,fed de fu*nbsp;dominatu amp; imperioîidcp bellq,quod yniuef'nbsp;film terrarum orbem concitaturum, amp; illinbsp;tremam vaftitatem allaturum edevidebatuf»nbsp;Ecquis non videt in ea tota aftione ordineilnbsp;omnem cofufum ac peruerfum, atqj iuftitiannbsp;furiofo animorfi impetu ferocitateqj oppref'nbsp;fam e(re?Prxterea confirmandæ erantin re tä'nbsp;ta hominum confcientiætfalté quæftio feript*nbsp;illis propoGtaeöfpeftare videbatur.quid tun^nbsp;faftum oportuitiConfuléda facra oracula fu®'nbsp;runt,amp; ex ijs difeendum quç eflet Dei volîits^'nbsp;quod côfiliumtamp;veterum.ad quorum imit^''nbsp;tioné noftros mores componere debemus,e^^nbsp;empla amp; aftiones, fi quâdo taie quid euenit/^nbsp;fiderandæ.fi quippiâ in ijs rep eriebatur,vu

^Çc quçftio folui difcutiiu poflet, Theologorü partes erantlocos, quiad cam rem cxplican-dam pertinerenc,diligenter notare.fingulaDeinbsp;præccptaproponerc,ea(:p fidefummaexcute-,nbsp;rejtum quomodo à virisoptimis amp; fapientif-fimis obferuata vfurpatalp effentedocerc : vtnbsp;locisamp;excmplisita appofitis, veluti firmifsi-niis fundamentis.hominum tn tanta opinio-numvarietatenutantiumconfcientiæ innitc-rentufjamp;quietamente confifterent.Sed noftrinbsp;illi Magiftri.fummo imperio, amp; audoritate.vtnbsp;ita dicam.Magiftrali, nulla omnino retp ratio-nelppro morefuo allata refpondcnt,Contranbsp;Regem omnia licere,ferre arma.pecuniam adnbsp;bellum exigere, milites çonfcribere, quiduisnbsp;denitp comminifci, moliri, effiçcrc, quo Regtnbsp;cùm regnum, tum vitaetiam ipfacripi poflet.nbsp;At non hæc fuit olim Doétorû Ecclefiç con.nbsp;fuetudo, cùm graues quçdam quçftiones ipfisnbsp;proponeréîur, vtin eorurafcriptis yiderecft.nbsp;Magiftriquidem noftri afferunt febæc itade-creuifle ex facris feripturis,amp;Pontificuni çon-ftitutionibus. Quodattinet ad iftas cpnftitu-tiones Pontificum.hoc eft.recentiorum Papa-rû, qui amp; Reges amp; Principes fibi fubijccre vo-luerunt ; illud vero ita fefe habere poteft. Sednbsp;confirmandarum confcientiarü fundamenta,nbsp;«Sccçrtifsimæ,verifsimçcp controuerfiaru eno-datipnes in facris fcripturis exiftunt. ideoq; finbsp;quam eorü cognitionemhabcbant, tune veronbsp;depromendumerat,amp; patefaciendum: amp; locinbsp;exijs in medium proferendi atque explicandinbsp;fuere. Quàmveroopportuna hçc eft ad animos hominum in erroré fraudem'qj dcducen-dos via,ft dicere fatis eft, hoc in facris feriptu-C Ç ris

$ t

rlt;

n '

EÖ

«'

iSi

'i!

1^''

ris extat ; illud confiiltandum amp; iudicio adhj' bitodeliberandüipfis proponebatur. Atqugt;'nbsp;namtaridemfuntpatroniad confukandüa«^'nbsp;uocati, qui in re valde dubia amp; ancipiti, leg^nbsp;fuis nominibus non exprimant amp; proférantnbsp;vt clientibus fuis aliquam fuæ cauffæ fiducia**nbsp;afférant ? Seditiofis verb Parifienßbus vnunbsp;hoc FIA T,refponfi vice erat.rationis grauiß^nbsp;mæinftarobtinebat: Namalea iafta erat, nibquot;nbsp;loci confilio amp; deliberationi reliftum erat

inintegrononerat. fatisiam fuperqueillep®' pulusodio amp; rabie in fuum Regem flagraba'nbsp;atque nullis alijs adduftis rationibusillud vi*'nbsp;facultatis Sorbonicæ Magiftrorum f i a t , r®'nbsp;quirebaturduntaxat, veluti poftremumnbsp;ftum, per quod Sathanxmanciparentur ,nbsp;traderentur,(vtalteriludx)amp;tum Regis fu*'nbsp;turn patrix fuxproditores furiofi euaderefl'nbsp;At boni illi viri cogitare debueruntfuturufnbsp;proculdubio, vtfuum refponfum in multO'nbsp;rum oculosamp;auresveniretJamp;multi (qui Sof'nbsp;bonicxfacultati pro fux confcientig religio'nbsp;neatqueinfirmitatemultum tribuunt) ex c®nbsp;aliquid quxrerent, quod ad fuas mentes cof'nbsp;firmandasfaceret. Refpondendumigiturera'nbsp;aperte quod dofti illiamp;pij Ecclcfix DoétorC*nbsp;facere olim confueuerant, nempe vti omnirt®nbsp;lacra Dei oraculadocent, fuamcpfententpnnbsp;fcriptisprodere, vthacrationepiumreftum^fnbsp;conlilium omnibus ad aniraorum fuorin

tranquillitatem,patrixlpfalutemdaretur.Ve' rùm quid facias ? Exigere hoc eft de i,s, quo»nbsp;prxftarenequepotuiflent.nequevnquam pO'nbsp;terunt. NullumDei prxceptumafFerunt,nf'nbsp;hil exlacris literis depromunt,nullum nee ha*nbsp;bco®lt;

Cnt, nee proferunt exemplum, quo freti re-fpondeant t licere fubditis aduerfus Regenq üiuin armacapere : quippe cum amp; cota facrqnbsp;ftriptura , amp; petita ex piorum viroruni ex-emplis teftimonia contrarium omnino dq-ceant.

De Pontificö conftitdtionibus ad quas nos remittunt, amp;de fuaapud Pontificemdepre-cacione,vtpro eaquaapud ipfosvaletault;Sto-ritate kium de defeftione confilium compro-bet , mox dicemus ; amp; quàm infirmum fit,nbsp;quod vnum iacere , amp;quo maximèvno nitinbsp;volunt,fundamentum,docebimus. Verum-,nbsp;enipnuero ad opprimendü Regem dominumnbsp;fuum, atqj bellum, amp; quod exeo confequitur,nbsp;exicium in Galliam noftram inferendum, Pa-parum auftoritatem obteftari amp; implorare;ilnbsp;ludverönon cftveterumbuius Collçgij Do-ftorum maiorum fuorum nee virtutem pie-tatemlp fequi, nee cam qua fuos Reges eoluç-punt, obferuantiam, amp;infigneilludeorum innbsp;regnihuiusfplendorcm ac dignitatem ftudiûnbsp;imitari. Ctim enim Romani Pontifices noftrisnbsp;Regibus facris Ecclefiafticis interdicere nonnbsp;femelaufi fuiflent.atqj illorum fubditos è fideinbsp;facramento, quotenerentur.fcriptopublicoRegesFr^t»nbsp;eximcrc.necnoninterminarijnevllamijsam- ct olim ànbsp;plius obedientiam obfequiumcp praeftarent: ieteriimnbsp;tune facultatis illius Doftores «amp;Regum óc re- Horbaniffiinbsp;gnitotiuscauffamaducrfusPontificesillosYlnbsp;tro fufeipiebant, ac validifsimis rationibus, amp;nbsp;magno animo,piotpftudio addufti,nonpoflenbsp;idabillis reftè ac legitime fieri contendebant;

eö etiamvfquc progrefsi, vt Pontificesipfos, qui aliorum damnandorum ius fibi fumunt,nbsp;damna-z,.

44- eONTROVIRS. CALLIC. damnarc nihil dubitarent.vti iam antca oft«'?'nbsp;dimiis. Atquefacrisillis amp; falubcrrimis, q***'nbsp;busconfcientiçinfirmorum confirmabanti''nbsp;fententijs veteres Franci edofti,' in perpet'*nbsp;erga Regesfuos fidemanferunt, inuitis li«*nbsp;Ppntificibus amp; diris^orum execrationibu''nbsp;quasExcommunicationesvocantjContenit'®'nbsp;Qoinetiam ea ipfa recpnfifiatcp laruarum ift*'nbsp;rum fecuri.interdum Papas iftos infeftis arrf'nbsp;petituri,amp; méritas ac nefarijsipforumadu«?'nbsp;ÏusFran co? regçs con fili js débitas pnas abnbsp;fumturi, Alpes çtiam ipfas tranfcenderiifl'!nbsp;Philippi Pulchri,Philippi Augufti.amp;Ludoui^nbsp;XII. hiftoriæhuiys reifidem abundèfaciun''

netto nlo pçtppnlodatp, quo leditionis «a hoftem tranfitipnis fax ybicp locorü accend«'nbsp;rctur,eos non pudetPapam rogare.vt illudnbsp;audoritate interppfitaconfirmet. Hoc nitn*'nbsp;rum eft, nifi plané trunci ac ftiphes fumus, **nbsp;cüfummoiurchuic regno imperet, amp; difcornbsp;dijsatquehoftilibusfaftionibuspernicicniil'nbsp;li pro animilibidine infeçat.At quanto redid®nbsp;«S:lapientiùs eorum maiorcs.qui difputation*'nbsp;busamp; contentione animifumma in hanc cdquot;nbsp;ramamp; cogitationcm incubuerunt, vt ne Paquot;nbsp;paevllumiusaudoritatemue in Ecclefiâ Galquot;nbsp;licanam haberent:magnaingenijfolertiaproquot;nbsp;Ipicientes, non pofte id fieri, quin publica re®nbsp;totain fummumdifcrimenveniret. AdfutH '

. niam:quicquid faftiofi Parifienfes contra Rc-il*' Eemcótumeliosè.veldixcrunt.vdpatrarunt, )i' Vrbium defeftiones, totiiis patriæ dircptio amp;nbsp;jf' vaftitas,fames,quçcerto nobisimminct.ciuiûnbsp;noftrorum quoiidianx ftrages,vexationcs, êc.

:lt; violentiç.raptiis,incendia, perfidaamp; immanis |Si Regis ipfiuscxdes.clandeftina cum cxternisnbsp;is* ad regnnm ip (is prodendum cShlia ; hxc ergonbsp;y omniabona fcilicet fide, amp; religionefummanbsp;ii( ideo fiunt.quiafacuItatisSor.bonicxDodori-y busita licereplacuit. Quàmprïclaramigiturnbsp;ii occafionemij.quireligionemreformatapro-,(i fiterife diétitât,aduerfus Sorbonicos iftosMa-(i giftros.à quibus cùm dirisPontificijs,tum malt, ximè flammis tarn diu mulcati funt : quàm iu-I0 flam, inquam, religionis purioris profeflbresnbsp;fi occafionemhabentad docendum eos,diuininbsp;(, Spiritus,qui pacis,concordi?,manfuetudinis,nbsp;jjl modeftiæ,amp; perpétuas in Principes fidei atquenbsp;,, obedienti« Spiritus eft,nihil omnino habere:nbsp;,, fed fpiritû inde ab initio bomicidij auftorem,nbsp;J cundemlp feditionis.amp;reru confufionisPrin- cipem, Sorhonicae illi coitioni non interfuiflenbsp;lantùm.fed præfuifle.ac etiamnum,quum re-jy fponfa eiufmodi reddunt, prasefle.

Supremi Senat ut ad obedientiam Regib ut de^ bitam tuendam,nbsp;nbsp;nbsp;ad fiditioptt Sorboni^

1'5 ßarum difpHtationese^conffliare^rimen-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;da, autorit as.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C A P V T V.

DÏU mihi effet multumcp à fermone infti-tuto difeedendû, fi qux fit Curias fupre-5 gt;ns dignitas.at^ auftoritas.amp;quantoperefue-rit

4lt;? COMTROVERS. GALLIC, rit hiicufqiie ad regni ftatum ipfius prudent*^'nbsp;prouidentia.fimul amp;conftantia,qiiandocufl'f ,nbsp;resitatulit^conferüandum necéfTaria, diccj' .nbsp;aggrederer.perpaucifunt,quiid nefciarit.N^^ ,nbsp;vero attingam tâtùm ea quæ niagna ciitanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

mocpftiidio Curia ilia præfcitlr, in turhulen'** j ift.isSorboniftariimingcnijS ciïrn obferuäd!*!nbsp;tum fuaauéloritate coêrcendis, fi quandoi** qnbsp;effrcnatailla,quanifibi arrogant de rebus quf çnbsp;buslibetdifputandi.licentiaeuênit, vtpèrtii' jnbsp;Ciofas publicarum rerû fhatui tranqiiillitatiff^nbsp;propofitionesinterfeagitauerint.Illudqui«^*nbsp;îâepe faftitatum fuilTe confiât, fed in eoruinbsp;commentaries hæc cófignata aüftoritas exfia'inbsp;quæteftatumapudpofteros rclinqüet, quflf*'nbsp;tamprndentiam,amp;vigilantiâfapîentifsimiill'nbsp;Viri adhibuerint in prxpediendismalis, qi'^nbsp;hâc,quam videmuï.ruinam.atqjtempeftateinbsp;iamdudûinuexiflent, nifi fide amp; officijs mul' lt;ttnbsp;tismagnislp caprouidiflent.Facinusautemil' gt;H

tholiéa Romana defleéterct, Papam illipofl** imperium fuum abrogate. Id dilputatum,nbsp;àDoftoribus omnibus, qui tuncaderant.ai-'

*lt;ntifsimè auditum fuit, ac plaeidifsimè, citra vUamcuiufquaminterpenationem.quaintcr-¦ rutnperetur illius oratio. Sed Senatus ea de renbsp;^ommonefaéius, quid inde mail periculiipnbsp;,, 'afciturum effet, fi id hlcntio præterirctur,nbsp;Suantoqiie opere eiufmodi Theologiam im- Ptobaret.apertèóftendit. Itaqlie Doftoribusnbsp;' His imperatum fuit, vt Tatiquerellum iftunlnbsp;«xhibcrent, idlt;Jj fæpius ac fæpius repctitunrlnbsp;3tqne iteratum. Tandem Senatufconfultum Sen/itttjZnbsp;Î de re fadum eft , in banc fcntentiam. (ôfalttmtnbsp;iJoäie pcfltiuam Régit Procuratorget/ertilu ,prxlen-1 ^ilgt;us Magiftrii Hicolao Mailiardo Decano , loannenbsp;bleating, loanne Pelterio, Joanne Albaino, Jacobonbsp;^ahdino ^IfiataliPalJterofacultatis Theologien Do ¦nbsp;^oribus in hunc /inent vecatit, àcurta requifiut//et,nbsp;li ^^fecundùtn mandata feepenumero ex ipfitis curitenbsp;'^'^teto/ibidatafifiendumcurarenM,loannem Tan.nbsp;1'i^irellnm Theologin Raccalaureum, ad re(/onden-'1 fuper Theft ab ip/o di/patata, cjunadRegitnbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pertine.

f. xcufationibus auditt effent y item^ Procurator if! ffu conclufiontbus : iliif omnibus (emo.

Cn ejunjitene ad deliberandum propofita : prtma 1 amp; altera confilii claffe congregata, Curia decre-jpf'îcdecernit fecunoum declarationem à M. loan.nbsp;I ^anquereOe datam , propria^ manu (ignatamnbsp;' ' ? Ptoptfr tUius abfentiam facultatif Theologiennbsp;,^igerum apparttorem in media Sorbona, pm-Decano, (s omnibus facultatif illius Docto-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proximo

4^ eONTROVTRS. GALLIC. froKÎmxSaccalaareis, ob hartecauffam cogregatif amp;nbsp;conuocatis (nifipriuHe^ijs fibi à 'Rege (ÿ eins antedïnbsp;fortbus c once fis priuari velint ) nee non vno ex Pr4nbsp;dibus, duobus Regisconfiliarijs, procuratore tfpnbsp;generali ibidem aßißentibus,etus vice declaraturU»''nbsp;diilotUi Tanquerello diljtlicere earn propo[ttione (nbsp;legetur ) defendendam fufcepijfe, atq^ temerariè ünbsp;inconßderatedt^utatanifuife ,fententiam verbnbsp;contrariam vertftmam e[fe:fupplicaturumR.egi fu»'nbsp;mififimè ,vt condonet fibi earn noxamquam adtfgt;^nbsp;fit, qui eam Thefin défendent, dißutandam pf^'nbsp;pofuerit. Q^ofabio,auüoritateCurtieijs prohibeb^nbsp;tur,ne in poflerum eiufmodi qusefiiones propoti^'^nbsp;iÿ di tutent. Decretum prteterea, vt duos e fuo coil'nbsp;gto delegates mittant ad Regem, qui eum cum oti^^.nbsp;fummtßtone deprecenturvt fibiparcat ifeq^ inpriß^nbsp;nagratia, in qua perpetuo manere exoptant, cottf^nbsp;uet, atq^in fummijferum obedienttßimorumnbsp;ditorumloco habeat. Datum in fuprema Curia nbsp;cundo die Decembris 1^61. Hæc Scnatufconbsp;fulti forma fuit. amp; paulo inferiusferiptut'jnbsp;Jiodie ad exequendum fttpradiäum Senatufcoti)^.nbsp;tum commißt aßignati à Curiafueruntnbsp;fiophorus Thuanus rnefes,Carolus DedormantitUrnbsp;BartholomXusFaius Regu in eadem Curia Conftliidf'nbsp;vno eoriim,q'ti ad eam r em delegatifuerant, abßi^^^'

Leftores ex hoc Senatufconfulto fatis cf^. ligerepolTunt, Senatum cenfuifle contrad^'^nbsp;ei, quam SorboniciDodores tenent acdef^nbsp;dunt.fententiam verifsimâeffe. idenimap^^nbsp;tè dtdifertis verbis pronunciauit. Thelis^*!^nbsp;tem Tanquerellijid ipfum erat, quod à

ftrisiUisrefponfumfuit,nimirumRegê,quip-pc a Catholica Ecclefia deuium lt;Sc abcrranterii ( vti quidemid obtendunc dcobijciunt) apo-teftate per Papam fummouendum effe'; acquenbsp;illius fubditos omni fidelitatis, amp; obedientiaenbsp;facramcnto foluendos. Ergo fiipremaeCuri«nbsp;decreto illùd plané falfum declaratû fuit.con-irarium autem verîfsimum : attp interdiftum,nbsp;ne eiufmodi propofita in difputationem poft-bac adducerentur, quod Ve ipfa faftum ell.fed.nbsp;nonefthoc ingenijs iftisturbuletis ôcfaâiofisnbsp;confuctum.bonasamp;Reipub.falutareslcgcsre-uercriacmetuere. Necverodubitandum eft,nbsp;quumSorbonafaftioforû poftulationircfponnbsp;derer,licere ipfis.atqueadeo pietatem hoc eflenbsp;ÿc religioiiis ftudium.bellü Régi inferre:quin,nbsp;fi Setiatui priftina fua amp; integra inter arma hçcnbsp;ciuiliafuiflctauaoritas,illudquoquetuncco-ërcitum, amp; egregij ifti Doftores experti fuif-r fcnt, quàm vehementer perfida ifthac cotitu-f maciaboniomnes viri patriæ'cp àmâtes offenfinbsp;(I' eflent.Scd Lutetiae vis amp; furor leges opprelTe-rat. Attamcn heFarijsamp;plané impijs iftorumnbsp;/I (quivinoÄ furore abrepti linguasfuas regninbsp;R huius hoftibus venales habent ad feditionesnbsp;fuis cócionibus excitandas) c5filijs,ac refpon-fis opponimus illius ccetus ( qui amp; doftrinxnbsp;iri' prasftantiadc iuris diccndi integritateinfignis,nbsp;i)|l' Gallix noftrac decus femper fuit , amp; primusnbsp;. ChriftianiorbisSenatus)auéloritatéamp;fapien-tiamùtcm'qj vincula, vexationes.direptiones,nbsp;ä, calamitates, contumelias , easqj d^uturnas amp;nbsp;ï** grauifsimas, quas pleriqj eius ordinis viri for-liter amp; conftanter pcrpeti maluerunt, quàmnbsp;eorum, qui contra Regem patriam'qj fuam adnbsp;D hoftium

JO CONTROVÎAS- OALLle* hoftium Äexternorum cauflam fefc adiunxfl'nbsp;runt, faftionibus vel minimum aiïenciri.

Conßitutiones Pontificum, qnie à, Sorboniß^ profonuntur, Dei decretis ofjicere,nbsp;ßare nonpojß. Tum,quofpiritu qnbsp;elucîîfiierunt,qui Relußonisßccie tdud'nbsp;Jui Princtpes /uos arma cef/crtnt,.nbsp;C A P V T VI.

^ftitutionu, quas Doftores Sorbonici uerfus Principes in mediü proferunt, nom***nbsp;rudioresÄ rerûimperitosmouerealiquanti'nbsp;Ium poffet.pro eo.quo Pontifices fuos colui'^nbsp;honoreî quale nâillud fit amp; quanti cfle debe^nbsp;paucis ïam declarabo : plura, quæ ad eamt^**nbsp;yitferum dici poflent.in aliud tempus,fiquod pofteanbsp;P^farum bitur.rcferuâs. Romani Epifcopi,qui coni'*nbsp;tn Prtna- ni nominePapçappellantur,nô omneseod^**nbsp;fesftttsob- ingenioamp;ftudiofuerunt.IllitemporcApoft^nbsp;firiMtitia. iQj-ujy, aliquot poft eos fçculis.piè quidé Ij*nbsp;geflerût, ad omnes fui officij partes obeun®^nbsp;jntenti, gregcm fuæ fidei commiffum vigil®*'nbsp;tifsimècuftodientes.eumcp Dei verbo.ratif'^nbsp;fpirituali amp; verè Ecclefiaftica gubernanteS'nbsp;re ciuili Sc publicis negotijs omnino ali®nbsp;T une præclarâfibi ab omnibus famam amp;nbsp;ftimationem colligcbant.tum pro ea.qua p®^nbsp;dit! erant, pietate, virtute, amp; fummain Eü^nbsp;gelijprofefsione.inipfisperfcquutionibus®nbsp;ftantia: turn profuadiligentia, curaip fingtnbsp;in doftrinx Cbriftianx puritate ac fimph®^nbsp;te, quamamaioribus didicerant,conferult; Jnbsp;da,amp; gregefuoab haerefibus,quasDiaboii^

tuangelij eurfuni moraturus vbitp locorum Oa''gcbatac difiemirtabatjvindicando.Quan-diu autetn illi in fuo munere efficiendo dehxiinbsp;¦ô'il à^qj in gregefuo ad omne officium colcndii:^nbsp;11 Dei rationeni inftituertdo,exEuangelij',pr3e-Tcripto occupati Fuerunt: tandiu amp; Imperato-tibuslicetinfidelibus paruerunt.amp;ijsfefub-iecerunt.atcjue caetcris vt idem facerent,ex-emplo fuerunt. neque doceri vnquam potent,eos Roma: alio loco ànumero fui(re,quàtnnbsp;«^uo reliquos in vniuerfum Chriftianos fuif-jti' Fe teftatur Tertullianus , nimirum perquàmnbsp;fummiiTos feruos, amp; fubditos eoru, qui prin-itquot; cipatuin in Repub. gerenda tenerent, de qui-jii' busipfi nunquàmnonhonorificeutifsimèlo.nbsp;jfli' qui, pro quibus etiam Deuni precari foierent,nbsp;j} ïtaque cum Sorbonici Doftores de Pontifi-cum feu Paparum Romanorum conftitutio-nibus ad pcrmouendos populorum animos,nbsp;,^11 amp;aduerfus fuos Principes concitandoscom-memorant,primosRomç Epifcopos ex co nu-(iff tneroexpungatnecefle eft. Nihil enim eoruntnbsp;fei' quae in fcriptis fuis profcruntfimile vfquare-,3^ perietur : nifi fortalTe in quibufdam fuppofi-(ji* tis libris, quales multi extant, corum, qui vc-gf tcrünomine.turpitudinisfuçfditatemtege-,ji' repofteavoluerunt,fraudelt;Scmalitia. Poft-jli quamboniilli viripijsconfilijs,honeftislt;p fa-ftis bonam Romanæ Ecclefiae famam, amp; ma-ximam dignitatem vbicp conciliarunt: fçquü-tifuntalij,quo tempore Ecclcfiæ fumma pa-f'quot;*quot;^-cis amp; otijtranquillitatefruebantur ,atquc fa-j/ lutaria ilia crucis exercitia,amp;ad continendutnnbsp; vnumquemtp in officio peropportuna, nullanbsp;prorfus erant, Hiveromaiorû fuorum glorianbsp;,1^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b a Aexifti-

fl CONTROVERS. GUlIC.

amp; cxiftimatione,ncc non honoreamp;obferuaB' tia,qua reliquçomnes Ecclefiç Romanam c0'gt;nbsp;lehant (oh fummam.quam diidûadepti erauf'nbsp;puritatis attp intcgritatis opinionem ) vfi fun''nbsp;eaqj fuhnixi honorem captare cperunt,nbsp;quafi alas fuç ambitioni comparare.qua finit*'nbsp;TOos Epifcopos prxteriiolarent, ciimomu^nbsp;tarnen antea muncre amp; dignitate pares fu**'nbsp;fent. Nequecontent! primatiiiT) obtinuifTe*quot;nbsp;propinqiios, eundem longins latiuscp obtint'nbsp;re vohierunt.hanc modo,ilia alias prouincb^nbsp;fibi fubijcientestquanqua interim in Concilfnbsp;ipfismaximxconcertationes,amp; multas alijs*'nbsp;locis multis intercefsiones ea de re fueri***nbsp;Tandem tarnen gratia amp; auiSoritatc Imp«*'^nbsp;torum(qHibus vicifsim in multis prauisaâ*'nbsp;nibus mutuam voluntatem amp;operam tribt**nbsp;bat,vt Phoc« Mauritij Imperatoris domini** 'nbsp;interfeiftori,amp; alijs) Epifeopos omnium fu*nbsp;mos amp; totius Ecclefiç primos fefe appellan^^

____________............______ Il curarunt.etfipauloantè quidam exijsclarify finbsp;mus,nempe Gregorius Magnus,in ea contt*nbsp;tionequam contra PatriarchamConftanti**'nbsp;politanum habebat, fuos libros hac fente** **nbsp;compleuiiret,docens cû.qui Epifeopi vnift! Y'nbsp;nomenvfurparct,AntiChriftiprçcurforét*^'nbsp;Pafttrum Cùm in rationibus fuisitaprocefsiflentnbsp;rf»wÄ///»rf£-fuprcmam banc dignitatem dominatunilf' nbsp;domman- hxreditates Domini cófequuti hoc pafto*nbsp;dt Ubnia. fent.eoq; nomine ab omnibus, atqj à Princ'f.

bus etiâipfiscolerenturamp;mctuerenturtnt|| quidemadhuccontentifuerunt.fed(vtn'J^nbsp;quam fatiaturambitio.eo'cp eft ingenio vt*|^nbsp;periumimperiocumulare atq; adaugere''^|,nbsp;quinetiaoptct, fi fieri poflet ,plures efle

is*'

c0' '

af'''

fe*

iä**

cilï

fi'*

ii'

Al* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conabanturquideïmperatoresin-

dos.quos explendx fuç fitis gratia fibi fubijcc-ret)cùmad dignitatépoteftatcmcjjfummâfibi tam bellè viam amp; quafi gradü quendam fecif-fent.hoc fibictiapropofuerunt: inomniato-tius orbis régna amp; imperia principatü domi-nacumcp obtinere.Propofitum ccrtè valde ar«nbsp;duum.ót fpecie quadam ipfa fummorumMo-narcharum, nedum Pontificü, viribus maius.nbsp;idenimerat Principibus atqj Imperatoribus,nbsp;qui no facilè eo adduci pofTunt.vc fafces akerinbsp;fubmittere velint.bïllü indicerc. Nihilo taménbsp;minùshancetiam amplifsimam dignitaté fibinbsp;animo amp; fpe polliciti funt.ctim iam Epifcoposnbsp;onines.totum'qj adeo Ecclcfiaüicum ordinemnbsp;(qui fumma apud populos omnes gratia, pienbsp;tatis nomine yalebat) fibi fubiecifTent :at(p innbsp;ea vrbc, qux à multis feculis fummü amp; altifsi-mum dignitatis gradü obtineret.fecollocatosnbsp;; e(revidcrcnt;deni(prumma(quaCbriftianoriinbsp;j Regü amp;Impcratorü nutu amp;vxcordiavfurpa-ucrant)auftoritate, aditü fibi amp; viam non difficile adidpatefeciffent. Huiufccigitiir do-minationis fundamcntü iecerùt in yrbeRomanbsp;amp; locis vrbi finitimis, quæ diftitarunt fua effcnbsp;ditiotfem, vt fpiritualem.fic amp; terrena, feu, vtnbsp;Vulgö temporalem ; vbi Regum inftar pro fuonbsp;,jj iure imperarent.idlp contraChrifti.qui nomi-; natim id vetuit,prçcepta,amp; D.Petri,aliorumlpnbsp;t Apoftolorura cxempla.Tam iniqux autem y-

y tercedere : nee verb Papæ potuilfent vnquani votorum fuorû fieri compotes fi fumma impcnbsp;rij poteftas penes iftosfemper fuiflet.ScdPapasnbsp;-(lt;1 Vt ei rei occurreret ac prouiderent: ( quemad-jlT tnodûreligionis prçtcxtus, amp; fummü pictatisnbsp;Dj inboini-

in hominibusftudiumfueratfempcripiïscet^ tifsimaad eó.qnöcótcndebant.penieniend*nbsp;Principi via)rationéexipfàreligioneexcogi:arunt,qinbsp;hi^retit» Principes fuis confilijs répugnantes, nulio n«^nbsp;negotio nee periculo fibi fiibijcerent: noualt;^nbsp;t{»ni,cHra jj, totaEccieiia antea inaqditam doftrina prO'nbsp;Pafusex- ponentes,niinirnm, Principibtcreticancne^ei)^'nbsp;fubditos ( fi quado id e«^'nbsp;nirct)on.iniobfequijamp;facramentiiurefolut^*nbsp;e(re:confidentes,cumpriniùmbçcdoftrina'nbsp;popidorum animos fcinfinuaflct,fiquis Pr'**'nbsp;cepsijsquçcogitabâtvelobloqui,vçloblui3^nbsp;ri auderet, hanc vnam rationé, hoe vnü reni^nbsp;diü efle.vt hxrefèos crimen illi inferretur.di^nbsp;aliquâ biillâ hçreticus renüeiaretur,illius fi''''nbsp;diti fidçi amp; obPequijiure exfoluti déclarât«nbsp;tur,amp; çxcômunicationis (qux populo indi^*nbsp;retur)metuperculfiad defcftioneconcitat^!*nbsp;tur. Atq; hocillorûconfiliû tanta vimhah^nbsp;vtpermultostandélmperatores.aliosij; Pi^nbsp;cipes,quemadmodûfpccauetant,pedib. if,nbsp;gnifsimè concvlcarint.C^inçti.â Reges ead^nbsp;çôtumelia noftros afFecifïcnt, nifi maioresfnbsp;ft ri in fuorû Pfincipü arnore atqj obediétianbsp;miores,amp; fupftitione minus quàm alij pop^nbsp;implicati fuiffbnt.fed lex diuina,per quaifnbsp;ma Gailia: par? iâ Chriftiana anteClodou^^jnbsp;Regib.fuis quamuisPaganis obediens amp;ff-,nbsp;fta fuerat, in pofterorum animis poftea if j,nbsp;femper hælît: fecitljj vt Principes fuos vnnbsp;mauerit,amp;coluerit,quâtumuis illis obtf^^^nbsp;retur,crimina etiâobijcerçntnr,doneenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

ifti hominûanimos defeftianis , qnx hod'jj Gallijscernitur,vencnoinfecerint.nbsp;funt prxclarx illx amp; authentic^ Pontil*^,nbsp;conftitutiones,quas Sorboniçi

adulterinæ Theologiae fundamcnto fu-^unt ad boe Parienlïbus concedendu ,immo ^^fuadendû, bellum Régi fuo inferendû effe.

Hç autetn nouifsimorum Pontificü confti- Recetittt» *utiones mukis decaufsisrepudiandæ funt. hi rtnuficinbsp;*nimfuntambitionis nimisimmoderatæ.amp;à'quot;'/^quot;'**nbsp;bonorumEpifcoporû.vtiquidemverbodiuinbsp;«o erudiutitur.ofhcijsalienç fruftiis amp;efFefta.nbsp;Præterca hxc aduerfus Principes ab ipfa partenbsp;aduerfalataeft fententia: cuifemper nôfolùtnnbsp;à Principibus.quorû id maximè intererat, fed,nbsp;à mukis etiîEpifcopis.alijsip turn magnis.tumnbsp;pijs viris,per omnes çtates ac tempora recla-matum fuit. Adhçc ea fçpe fax fuit, quç amp; Imperium Germanicum, amp; alias Chriftianiorbisnbsp;regiones inflammauit, amp; vbiq; gentiû magnasnbsp;ruinas ac tempeftates attukt.vt poftcà dicetur.nbsp;Sed inprimis iÛç côftitutiones reijcicndç funt,nbsp;3uôdcumChrifl.iamp;fanélorum Apoftolorumnbsp;oftrina.fimul amp; cü omnibus Ecclefiç.quan-diu quidé reftè inllitutafuit, exemplis omni-nopugnent. Chriltus, depoft eum Apoftoli,nbsp;quo tempore ImperatoresPagani erât.amp;Chri-ftiCbriftianorumq; holles,prçcipiunt vtChri-ftiani eis obtempèrent, «Sc pro eorû falute pre-centur: Papx contrà volunt, vt eum primùmnbsp;eoshxrcticos edixerint, fubditi ad armaeon-currant, amp; eum illisbellum gerant. D. Paulusnbsp;pronunciat côfcientiæ hoc prçceptum dari, vtnbsp;eiufmodi obfcquio ac fummifsione obnoxianbsp;fit.Illi coHtrà aflerunt prçter confeientiam fieri , fi fubditi in fua erga Principes fide perma-neant ; in eoep rcligionis ftudiû perfpici, fi bellum ijs inférant. Additquoq5D.Paulus,eos quinbsp;Principibus refiftût, Deo etiârefiftere,damna-

tionemîp fibi ipfis arceffere: lapæ verö id per-' negant, atqjomni obfequij fidcique legefoquot;nbsp;uunt.Ecquidaliudmagis.quàm hxcinterfefr*nbsp;pugnat?Quödfidiuini niiminisinftinftuqugt;'nbsp;dam obedientiâ commcndant, ac prxcipjuof'nbsp;num codé fpiritu afflati vidcntur, qui fubditi*nbsp;auftorcs funt.vt aduerfusPrincipes fuos cóiH'nbsp;rent,eoscjï hoftili bello profequantur ? Annonbsp;funtiftæ tam famofa: indulgétiæ,propter qua*nbsp;Pontificura adulatores illorum auftoritatetnbsp;fummislaudibus in çJûefferuntlquum ho^nbsp;etiam fcriptis fuis teftantur tS: cófignant, PoO'nbsp;tifiçesfiiis illisindulgent!,spoffcijs,qux EU'nbsp;angeliopratcipiuntur.legibusnoseximere?

Çutflirt- nbsp;nbsp;Eorum,quiprxter Pontifices dixerunt R'

r» dttch.^ ligioniszelolicereàPrincipibusfuisdcficef^ fuennt cxempla memorabilia amp; illuftriahabemusi''nbsp;qut ludæis femelatq, iterü: ôc noftra ætatc in An'nbsp;Antecaptiuitatem Babylonicäpu'

pulo ludaico idololatriâ corrupto,amp; ita dep*^ uato, vt Prophetarûadmonitionibus ad verquot;nbsp;Dei cultfl reduci nopolTetjDeus pro fua iuftinbsp;eüfuiscupiditatibustradidiUtunc'qtperucrfquot;nbsp; buïDeusvolebatvtfubieftusillepermancrfquot;nbsp;vti à Icremia admonebatur)iugum ccruicibquot;nbsp;fuis excuteret : amp; bac vna quidérationeadd'nbsp;dus, quôdindignifsimû effet,populüDco^quot;'nbsp;cratû, Principibus infidelibus amp;minimè Cquot;'nbsp;cumcifis fubditû videri.Fidei igiturfacramfquot;

öl iterum deferuit; Sc idcmillcfpiritus, hu-Wanaefalutis Deiijj gloriæ hoftis,cos inuafit.vt *n pernicicm priori longé horribiliorem amp; fu-^eftiorem abripcretiatcp illorum animis huncnbsp;fnrorem cagt;citatemqûe iniccit.vt ftatuerint exnbsp;Imperatorum Romanorum (de quibus Chri-fïüs d'\'aet2Z,RedditeCtefart,qt'odefiCgfarii') poie *lt;«.4.nbsp;ftatefibiexeundumcfTe , Quödfcilicet.vtillinbsp;aicbât,infidèles Principes effent, ipfi verb,Deinbsp;populus. Furor ifteprimùniextitit in quodamnbsp;Theudaamp;alijs nonnullis , quiprimiadarmanbsp;ierunt. fed defcftionisab vno primùm profe-ftæcontagio latiùspofteamanauit.amp;cæterosnbsp;deniqj omnesitaoccupauit,amp; peruertit,vtzc-li,amp;zelatorum nomine tumultuari amp; furerenbsp;priùsnon defierint, qiiàminfeftis Romano-rumarmispetiti.funditusperierint, Noftranbsp;etiam State Diabolus Anabaptiftasin Germa-f ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;natiou er

nia exortos , oc alijs ïam erronbus ralcinatos, bacquoqj opinionetranfucrfosegit, eolpade- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

git.vtde Principum amp; Magiftratuum imperio exireconatifint:eandemobcauffam,quôdfu- .nbsp;osquidemMagiftratusinfideles.fcvero Reli-gionis iurfe ab omni facramento, quo illis ob-ftrifticrant, liberatos ac vindicates effedice-renttatqj diuerfis locis ciuilia arma fumferunt,nbsp;quibusin Principes fuos inuaderét, quod i p fisnbsp;etiam exitio fuit. Ergo defeélionis àPrincipi-bus.qui dicebantur infidèles , fub Religionisnbsp;praetextu cxcmpla bæc fuere. At defeftionesnbsp;illas fub hoc nomine non potuerunt ab illis da-mnari.vt inalijs probentur: nec potueruntinnbsp;ijs à feditiofo fpiritu proficifci.in bis verb à pa-eificoenafei. nequcenimres ipfæ inter fepu-gnant.Si prxcipiti tantum animor um impetu,nbsp;D ç nemine

fS CONTROVBRS. GALLIC.' neminenec vrgente, necÎBftanteeæaliquaH'nbsp;do contigerunt, aliae, quæ alicuius auftoriw**nbsp;præditi viri fententia lt;Sc fide niti vifæ fiint.nH'nbsp;iorcm excufationem no promeruerunt.Quonbsp;huius tempeftatis faftiofi.qui armis cum R*'nbsp;gefuocertant , aliundeinftigantur,dcfaftunbsp;A Sorbonicis Doéioribus relpófum proferui^nbsp;Papæetiamipfius a(renfionemamp; approbad*'nbsp;nem oftentant: ludæi quotpipfiprima fecu'nbsp;dalt;p confpiratioBc.fuos illos, quorum aui3^nbsp;fitateatqj fiducia legibus foluebantur,amp;2^nbsp;nomine aduerfus Principes fuos concitab«**nbsp;tur.Pontifices fummos habuerunt.

^ortimeout reform At lt;« RehgioKts hominesß. perioribtts bellis ciuilibits geffèru)tt,exffnbsp;tio'.t^ua contumActbus e^ft^iofis, quit^'nbsp;rumextmigt;lobellumß Regipojf facerefnbsp;tAiit,relponeletur.

QViarmacpntraRegemfumfcrunt.amp;e** belio etiamnum perfequi non defifti*^nbsp;iettiumitr fingentesamp;çomminifcétes omnia, quibus^'nbsp;cinoristam atrocis probrum ac fceditateni^*nbsp;rtft lent, eorumquæfuperioribus bellis à

aut XXX. abhincannisàReligiofis faéiafi*'' exemplum proppnunt, indetp ita ratiocin^Jnbsp;tur:Si illi iure potuerunt pro fuæ Religioni^*nbsp;bertateretinendaaduerfus Regé armacap®^nbsp;idem quotp fibi non minùs licere.At quod^^nbsp;cluderevolunt,nonefficiturexpropofitisAnbsp;eft confequens. Nam fi illi peccarunt, non jjnbsp;imitandi. Quôd fi no peccaruntme hoc q^*^nbsp;leonP

nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l

lt;oncludendum eft, eos omnes qui in imperio aliquo arma capiunt ; eiiiscp ftatum perturbât,nbsp;nihilpeccarc. Namnecbellicauffæcædé funt:nbsp;necijsquiilludgerunt,idépropofitumeft;necnbsp;cade illius gerendiratio. Qiium Religionisnbsp;reformats homines arma ccperunt.nullävn-quam fanis hominibus cogitandi occafionemnbsp;dederunt.belliicum Rege fegerere;aut id facenbsp;re,quod es,illiusediftisduriùshaberëtur:aut nbsp;propofitionembâc, quam aduerfari j aflerunt,nbsp;verameffe, Nonparchdum omnino Principi,nbsp;qui non oandem nobifcum Religioncm pro-fiteatur;atquefubditos pro fua Religione tu-enda bellum illi iure inferre pofte. Edideruhtnbsp;fspilsimè fcriptispublicis rationes amp; cauftas,nbsp;quibusaddufti cogerenturadarmanecelTariönbsp;confugere , vt crimen, quo arma contra Regem capçre accufabantur.àfe repellerent. Hienbsp;igitureapauciscompleiftar : amp; leftorum ani-mis atep oculis pcnèipfis fubijeiam belloruninbsp;ab illis antea fufeeptorum cauftas,quas iuftifsi-mas fuifte contendunt.

Primnmquodattinet ad eaquxRomani Religisß Pontifices docuerunt, amp;qua:Sorbonici Do-y*'lt;t-«»»Ä«nbsp;ftores Parifienfibus refponderunt. Non licerenbsp;folùm, fed Religionis Catholic« officium et-iam amp; zelum efte,aduerfus Regéfuum, fi quinbsp;dem Paganusfit,infidelisauthçreticushoftilia-'**^*^nbsp;arma caperet hâc certè doéfrinâ Religiofi Temper códemnarunt,amp; ob earn Papas ipfos vehementer accufarunt.Et verb in illa fu« fideico-fefsione, quam cuulgarunt, hoc difertis verbis caput feriptum extat, quo praecipiunt amp;nbsp;monent, quanquam Principes elTent ciufmo-di, eorum tarnen legibus «Scconftitutionibusnbsp;obtem-

io CONTR OVERS. CAttlC. obtemperandum eflc, fua illistributa, alianbsp;iammuniaamp; munera perfoluenda.imperiji?nbsp;iugum æqiio amp; alacri animo perferendui'nbsp;dummodo de fummo Dei imperio nihil quit'nbsp;quam ab ijs decrahatur.

Illud omni nobis afleiierationc affirmafl^' nullum in fuis cretibus exiftereiam, autex^i'nbsp;tifleantea , qui fupcripres Reges omnes nonbsp;agnouerit vtfummos fuos Magiftratus;quinbsp;jjsnon fitprafclarè, amp;honorificèloquutus:i^nbsp;quivllum obfequij amp;. fummifsionis munusnbsp;recufarit.Eorum miniftros è fuis fuggcftis do'nbsp;centçsaudire quiuis potuit, amp; inde cognofc^'nbsp;re quanta cura quantotp Audio fuum gregeO*nbsp;ad id exhprtatifint. Quinetiam illudprocuKnbsp;dubio confiât in precationibus quibus api'**nbsp;Deum yfihadenusfunt, «Scquotidie vtuntufinbsp;turn pubjicè quumfuntvnum inlocumcoO'nbsp;gregati , tumpriuatim infuisfamilijs.exaljl*nbsp;prxcipuis ipforum poftulationibus hanc efgt;*nbsp;?nam.qua Deum precantur pro vita, falutc,^nbsp;commoditateprofpcritateqiie vit* Regis, q**!nbsp;regnabatf «amp;proMagiftratibus omnibus,q^'!nbsp;abeo in poteftate amp; dignitate aliqua conftitut'nbsp;erant.PermijItiillius Rcligionis hominesnbsp;misobieftifunt, amp;alijsfuppliciorum geneiquot;*'nbsp;bus affefti. At in tabulis publicis,quibus pceo^nbsp;cauffamaperiunt, nuliumvnquam contuni«'nbsp;ciasamp;defeétionisadmifTçûmmo ne vlliusqi'fnbsp;dem contumeiiae in Principem fuum iaftx cf*'nbsp;men fcriptum reperietur. Si quis forte extid''nbsp;qui aut temeritateautpriuataaliqua ofFenfio'nbsp;ne, aut potiùs morbo animi abreptus verbuonbsp;aliquod contumeliofum aut dixcrit aut fcf*quot;nbsp;pferit : illicertènunquamid comprobaruo*'

Atqj Hoe ingenue fatendum eft, iftas impcrio-rum peftes Anabaptiftas , nullos vfquam illis ipGs acriores aduerfarios habereJdep eius Re-Itgionis Miniftrorum diligentia prouifum.fa-ftumejj effe.vt iftbæc hominum portenta, quasnbsp;in tam multasregionesdifperfa ac profemina-ta funt, eascp erroris fui contagione contami-narunt dccorruperunt , ne extremis quidemnbsp;huiusregni finibus appropinqüarint.

I' i'nbsp;f«

be bellis antéaélis ijdem contendunt.eà needefeftionem , necobfequij ofheijtp reçu- rum bell^nbsp;fationem vllam fuiffe ; fed iuftam fub Regiinbsp;ftirpis Prihcipumnomineamp;auftoritaté,fub-ditorumRegispropugrtationem, quidirisnbsp;infeftismódis ,ontrahuius regni leges vexa-banturiidq; ab externis hoftibus.qiii dornina-turn tumipforum pérnicie coniunftum obti-here volcbant: Regis nomen,fed eo inuito ali-quando vfurpantes , cùm interim Regiumdenbsp;nomen amp; imperium, bonaGdelium fubdito-tumparte oppreGa.frangere Ócdebilitarcco-narentur, vtfaciliùspofteaillibellum inferrenbsp;poffent; quod amp; tandem faftumeft. llliau-^ctn hoe ad hunc modum docent.

Bellaciuiliageri cptafuntannoDomi-**i lt;ç6r. Aliquot ante menGbustrium regni or-dinum conuentus Aurelix afti funt, deinde Pontifarxeontinuati-.ftatuhuiufee regni tran-quillo adhuc, ciuiumque ingenijs ab exitioGsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° '

iftis faftionibus, qux nos ad conGlia tarn per-liciofa capienda non Gne noftra omnium mi-feha amp; calamitate maxima poftca impulerunt, Vacuisamp;intcgris. In ordinibus illis communinbsp;oninium c onfenfu decretumfuit.vt ReligioG#nbsp;libera religionis fu» «ölend« facultas effet,de

amp; Doftoriim vtriufcjj religionis cönuocatio^ re'jcerentur.Ediélumad eam rem confirma*nbsp;cjamexordinü poftulatione omnibus ediiS**'nbsp;rum folennibiis ac iuftis fumma c urn cercm*'nbsp;nia feruat;scompofitum,promulgatum,amp;aa;nbsp;ftore Senatuin tabu.'as relatü fuit. Illud yc*'nbsp;cdifiü eft, quod ex ipfo promulgatioriis tép*'nbsp;EdiSlxm re,Ï4Kalt;»r«f(/.c//inuiJCupatumfuit;Ëçtpcotf*^nbsp;lanuai^i ueriixin vcramqj parte agitari amp; excuti ccep^fnbsp;funt in eo doórorum viroru conuétu, qui ly'nbsp;Ctttaejut- fiacipofccacelebratuseft. VerùmGuifij qi'**nbsp;umPoßia- tis amp; otijhuiusregniimpatientifsimi, cóftii**'nbsp;tumbocfecühabctss jpcrnoftrasdinenfiof*nbsp;ad amplifsimü dignitatis faftigiumfibi cót«*^nbsp;dendtim elFe, arma ceperun t, amp; primi bellt***nbsp;inierunt.qutim vniuerfum regnum in certifynbsp;madiuturnai:!; paccefie videretur. Abijsii*nbsp;^ógèaberat in Vafsiacooppido R.eligiofon**nbsp;fiact^cihta *tiltitudo,eafp fatis numerofa.quæ cùm fu*nbsp;jno otio amp; requie fruerettir, amp; edidorumnbsp;giorum fiduciâ feciira , fcfto quodam die*nbsp;eum locum ad inuocandum Deum congreßj'nbsp;taeflct: Guifij poftfuum àfua ditione difey'nbsp;fum, vt oftenderent quo propofito amp; confi*nbsp;inGalliamingrederentur.miferosilIosagg*^^nbsp;diuntuf, incautosopprimunt, amp;inmcdi**Jjnbsp;gregem inuadentes, non aliter quàm furiö^nbsp;Äimmanes belluæ , obuiosomnes trucida*;nbsp;finevlloætatisamp; fexusdifcrimine. Atquenbsp;tam miferanda acluduofaftrage édita iffl**^nbsp;nioresetiam effedi , eandem fe vbiquelo^*^nbsp;fumpatraturosadiurantes, runcfanguine*^nbsp;Rexicttt- duntantes,furorecxci,marteapertografi'^*\nbsp;ßä caftiti, tes in aulam contend unt, Regem capiunt, * nbsp;ta*

«rat auftoritas) imperia erant, eâque non fi-ne ali(|ua iudiciorum formula gt; iuftitixque ? r fpecie. At in bellis illis eiuilibus, tune primùmnbsp;concitatis, eâ regni lex non erat : nam amp; Rex,nbsp;1'* dcillius confilium , amp;eius fupremacuria,denbsp;t**' comitiaipfa religionispacem, libertatémqûenbsp;dederant. Qui autemeos infeftoshabebant,nbsp;si*' amp; viaggrediebant^^,exter^ierant,quiaduer-u'' fus patrias leges nihil nec iuris, nee auftorita-tis habere poterant. lamqiie fatis confilijs amp;nbsp;10^ aftionibus fuis comprobarunt, odium illud,nbsp;U** quo earn religionem profequebantur, è nulle»nbsp;I** fuo in Dei eukum ftudio proficifci:cùm veni-U' rent è Germania fané récentes, eommunica-tis cum Religiofis quos Proteftantes voCant,nbsp;«onfilijs fuis.illorum ftudium amp; opem.fiquaiinbsp;:ef' doijsfibiclTetopus,tentaturi. Illisenimiamnbsp;ili' inde propofitum hoc erat faélionum in hocnbsp;(f' regno duces fe profiter! ; Regiæ ftirpisPrin-cipes loco moucre, amp; profligare : earn, quamnbsp;feiebant fuis efle molitionibus contrariam par

tem,tollere;deniquemilcereomnia,dcocci^-

fionibus praefentibus ad rationes fuas promo /»RebftiH' (ti' uendasvti.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fis ad fit-

Religiofideftragctambarbaraamp;imma- m^ndaar»

(i' ni, deque auftoritate Regis amp; Reginæ illius matris vfurpata ccrûoresfaéli,cùmfacilè colli

«4 CONTROVERS, «AttlC, gerent idem confiliumaduerfusfeomnesfn^'nbsp;ceptum efle:fibifuis^ confulere optimurn^^'nbsp;éiumiiidicantcs , vrbiiimportasoccluferu''nbsp;fenfio falutisnoftr«aduerfiislatroncs amp;gf^'nbsp;fatores iufta eft J fi vnicuiep quocunc^ iure 1'^*'nbsp;arma Rimere.qiiibus vitam fuam tueaturco'nbsp;tra ficarium quera fui interimendi cauflquot;alnbsp;mum fuam irrupiiïe videritjannón idem qi*nbsp;queReiigiöfisliccredebuitaduerfusextern**nbsp;quia nullaauftoritatepræditieffent, regnil*'nbsp;ges protererét, amp; in medio iam regno glad*;nbsp;ciuium cæde cruentos diftriftos haberent?'nbsp;trucidandumamp;fubuertendumomnia? Ql!'*nbsp;aliud hie PrincepsCondxus permultisnbsp;nç Regiæadminiftriscom.itatusfacercdebii'Jnbsp;pro ea.qiia in hoc regno valebar,auftoritat® nbsp;gratia, amp; potifsimùm Rege adhuc impube^nbsp;cùm videret léges violatas, ciues àdmaétat*nbsp;neni immanifsimè defignatos,rcgnum pen'^!nbsp;batum amp; per viin occupatumabexterhisifl*nbsp;qui tam multis iam totiesep repetitis argurn^''nbsp;tisfuum illud fiditiumaduerfus regnumnbsp;gesip noftrosiusnon fignificarantfolùm ,nbsp;etiam declararant?Q,uid illi ipfi faciendum^*nbsp;it,cùm videret, 6c nobilitatem, amp; tarnnbsp;popniftsadfevndiep concurrere, infuuni^'nbsp;iam finumconfugere,vtabimpioiftolatrolt;'''nbsp;riioeriperentur ? Rcginamadco matremnbsp;more amp; precibus à fepetere,vtamp; matris,nbsp;curam,tutclamcpfufciperetiidquodillelgt;'^nbsp;ceps Recinæ ipfius litefis ad fe ea de re

ex aequo quidem «Sebono iudicäri pöteft, (quin eafuerit Religioforuni vnaamp;ivlftifsimanbsp;propügnâtio; IntercedëtcregüfanguinisPrinnbsp;cipe cum auftoritate, Rege impubère, pro Ife-gibus, pro regni rranquillitate, lt;Sc contra viro-rum priuatoruni, nttlla'cp, fané iuftaamp;légitima, auétoritatciuftruétorurù vimatque vio-ientiam. Ea verb arma contra Regem regi-àmue dignitatem lt;Sc impcriuin fumta fuilTe,nbsp;nullo certè modô eft tiec verifimile j hcc pro-Labile, vtin ipforunl declarationibiisperfpici^^^^^'^nbsp;poteft. Reliquaautembellaeiufdem planège-^nbsp;ticris fucrunt.quippe ex primo iUö,vèlüt à foflnbsp;te deduéta,reuocata, cönfeqüUta,iSefui düntâ-j xatpropugnandiergdfufeeptä. Caulfrverbnbsp;àduerfaviis lt;Sc incitanientaeorumrenoUandö-rum eadem femper fuerunti nimifüm Pritici-pUm,nobilium, aliovumclarifsimbrum vi-ronim à Rege amp; regni adminiftrationealienä-¦^^^'1^bandorumconfiliunl, VtllaC

* j ratione ad alias,quas propofitas babcbant,fpcS Viam fibi prémunirent. Eafemper contraor-^*(1 *^unm legem fidem'q; pUblicamadmiffafüntjnbsp;ab iifdem boftibus, quibusilliid primum*nbsp;Regts quidem nomen in iis adbibebatür j fednbsp;» libera voluntas minime, ipfi Reges inter do-f , mefticos fuosatqj intimos familiäres (iis, qtiinbsp;pro animl libidine fibi imperabant, abfériti-bus) faepenumero declararunt.quantümindônbsp;dolorem acciperenc. Quumcf; data quacütiq^nbsp;occaHorte atqUe identidem pacem amp; libcrtâ-tem Religiolïs reddebant i qiiunl fe fidcliuninbsp;i**!, fubdicorum loco cos habere Deo tefte adhibi-nbsp;to iurabant,qùum id,quod ab iis bellorü tetii-'nbsp;porefaôturnfuerat, non contra fuamaüétori.*nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ënbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tateiil/

tatem,fed ad fuam voluntatcm rcgnicp tcmfaftuni fuifleagnofcebant, amp; cdiflisfu*nbsp;profitebantuj;annonliincfead bellum gere'nbsp;dumper vim attraâos, non fua autem fpont^'nbsp;nee animo integroac libero, ea bellanbsp;greflbs, turn profequutos fuilTe fatis d

étus, videos leper ætatem fummo cumimpj' rio polTe regno fuo præefle, ac bellis toties cö'nbsp;travoluntatem repetitisfclTus, iS; falfa fui nO'nbsp;minis vfui'patione olFenfus.reipfaoftenditli^'nbsp;' amhanc mentemefleaefentétiam, vt fumf*nbsp;pcrpetuatppaxfcniarctur. Quxeaufla fuit.'f*nbsp;Lotharingi.grauiùsferétcs.libiiamintegrii*!nbsp;non efle Regis nomine ad regnum proanii'nbsp;libidine perturbandumabuti,atfp hoc,nbsp;hxreticisefle.intcrpretarentur; bellum illi ip*'nbsp;tandem intulcrint-

Blrfenßa q^is fortè bellum in ilüs aduerfus Religiofö' ' rurlegtii- decretum ,amp; legem in comitiis Aurclianenl' j

quot; ximæprofedo rationesfuppetiit,quibuseinj,' ' modicomitiaoppugnari amp; euerti etiampo*'nbsp;fint.Ea enimin fummo belli ardore amp; seltu b^' 'nbsp;bitafunt, quxcomitiorumhuicregnoinfa^J' Jnbsp;ftorumnotamfempergerent: quod tunepd' nbsp;miim amp; arrepta ex us occafione.funeftx ill*'nbsp;impiçconiurationesextiteiint.mifsisconff^'nbsp;toperhortesquocuncplocorumfaiftiofis, lî*' ®nbsp;populianimosaddifcordiamincenderent.a'^ 'nbsp;que pii in rehgionein Catholicam ftudiinbsp;mine.ccrtaquçdamcapicaconlîgnandacu''nbsp;rent, quorum beneficio amp; auAoritate, fulP^^'nbsp;gia in Hnglorummunicipiorum conuocati^

hibuscolligèrent, placidisquietisqueciuibus timoreminiicerent, omncmdeniqueliberta-i** tcmadimercnt. Hçcigiturcomitia, quiani-hilverèaliudfuerunt, quàmmerçconfpira-1^'nbsp;nbsp;nbsp;tiones, â:perniciofarunîcoitioniim(quçno-

111' pepererunt) origo, in antcaftis illis comitiis, iC' quçbuiusregnicolnmenamp;conferiiatio fem-;ó' perfuerunt, annumerandanonfunt, fed po*.nbsp;tiùs in infignibus Gallorum calamitatibusgt;nbsp;pi' grauifsimisqûe omnium infortuniis. Eônonnbsp;conueneruntpermultçprouinciç , quç bellonbsp;detinebantur. amp;quanquamillic de belle ge-rende conftitutum fuerit : conftitntum ta-^i men id fuit contra omnem ordinem , nullanbsp;prorfustammultorum, quipacemrogabant.nbsp;ratione Habita. Quod fi turn demum bellinbsp;cum Rcligiofis gerendi iusincpit*. hoc igi-. (1 turconcedereeft.nulloanteaiurebellum fuf-jj)! Ceptum, amp; eô iniuftèprouocatosfuifle Reli-giofos.ae proinde iuftifsimam fui defendendinbsp;cauiramhabuifle. Quodquidem fideprimisnbsp;bellis ita fe habet t in cçterisquodnam diferi-gt;nen inelTe videbitur? Necrationi vllomodonbsp;confentancumeftAurelianenfiordinumeon.

0/ uentui Blefenfem opponerc. Aurelianenfis n, in fiimma pace rcrumtp omniû tranqiiillitate quot;«finbsp;' ÿ, celchratus eft.quü nullis difcidiis Gallia diftranbsp;! b cflet, nec Galli ûliud quicquâ nieditarétur,nbsp;pi accurarét.quàmpublicaviilitatéiquû nullainnbsp;^^ptâdis fuffragiis ambitio effet, necdù faftio-'g, H's nome audiretur,fed tanta vbicp hbertasef-vtmaior optari vix poflet. Iraq; legesfum-omniû delegatorû,qui eô vndiq; conuenenbsp;.0/ *®t»côfenfuadhibitofancltç,infirmariirntç(:]înbsp;uijfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E »nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fieri

fieri nûllo iure poffiint à Blefenfi conuentu tO' miiltuofifsimè faôto,be!lis ardente ôallia.fii''*nbsp;vlla libertate,cum tantis animoriim perturba'nbsp;tionibus.cum totconiurationibus.Atqueha^^nbsp;ij.quireligionemreformatam profitentuijfi**nbsp;purßandi caufa docent.

mx fufpicioncs, vndeconiiciaseosautà RegJ fiio deficere, autcum eo bellum gerere vnqi^nbsp;volui(Te. Illiusmaieftatefemper compellarujnbsp;illi Temper turn verbis turn fcriptis fuis refpO'nbsp;derunt honorificentifsimè amp; modeftißim^'nbsp;Illi tcûificati funtatq; confirmaruntarmanbsp;iuretenerent, fc continuo abieéluros, quiiHnbsp;primùm côtra hoftium impetum amp; ferociau^nbsp;ediéiorum regiorum fiducia atqueauóloritat^nbsp;freti, quietè actutödegeredomifuxpolTciif'nbsp;Hæverôfummifsioncs tamr[; magnx taml];^'nbsp;lacresamp; liberx fuerunt: ftudium item parent)'nbsp;acobfequendi tam voluntariumtamlt;|; pronynbsp;tum.vtearum partium maximis amp; ciarifsin''*nbsp;viris, amp; innumerisetiamhominuminillibt'*nbsp;intotamp;tantis, quæab aduerfariis crudelißjnbsp;mèeditxfunt, ftragibus, exitiopcrnicieiby'^nbsp;fuerit.

r^nv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rplt;tiS

lt;itbeiium Hilpanicufem tyrannidem vindicaturus: mottereut Hifpanus, vt ita Gallorumcopiasàfeauetc^'nbsp;»lt;F^»/fy«.«ret,deperturband3quoq; Gallia,p.'îriq; inii'fnbsp;foUtcitaii» referenda,confilium cepit. Hxcconfiliiratnbsp;oportuna perfacilisillivifa Cft, fi cum

8*ofiseadereageret. Non ignorabat cnim, Suàm indigné amp; miferè trattiui illi fuiflenc,nbsp;^uam malèferiiarenturamp; prxftaréturea, quænbsp;ipfis in pacis fdere faciendo promiflaefTent:nbsp;quamcjj malèanimati in coscflent ii, qui fuin-maapud Regem auétoritate valerent.Hocigi-turfecumipfereputabat, fihominibus, qui-bufcum tam inique aftum erat, luculentamnbsp;aliquamconditionemoffêrret, qua permotinbsp;bella intermiffii répétèrent,cos conditione la-talubentervfuros. En prxclarum Hifpanicinbsp;in Religionem Catbolicam Romanara zeli argumentum. Per id tempus Rex, qui hodienbsp;in Galliis regnat.in Bearnia erat. Hifpanus co-municandi facultate per finitimarumciuita-tumgiibernatoresfiiospoftulata.conceptas a-nimo conditiones offert,onineslu fuas artes amp;nbsp;machinas ad hoc adhibet, vt Regem Religio-fcstp renouato bclld interfe committat. Ifta:nbsp;autem conditiones ingenti pecunix fammâ,nbsp;cuius ope betlum iniretur, in-promtu nume-randâ conftabànt: reliqua autem fumma adnbsp;continuandum bellum Îîngulis menlîbus exnbsp;paftoconiiento perfoluendaerat. Tune verô Re^ît, Re*nbsp;quanta fuit Regis noftri «Sceorum qui cumeo hgtofatnbsp;erant.fides? quantuspatriæadeô iamaffliétaenbsp;amoramp;ftudiutn?quâtacommiferatio?(\azn filais turbarum concitandarum metus? quantanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fte*

RegisÂilliusauftoritatisreuercntia ? quan-''quot; toperèfe ab omnicûexternishuiusrcgniho-ftibus-communicatione amp; commercio alie-,nbsp;noselTeoftendeiuht? quantô publicapaxautnbsp;priuatodtiofautvindiftxcupiditate, autam-bitiöne ; -Sc. ex publicis incommodis fua cora-raodacomparandi fpe.carior illis,quantô an-

tiquiorfuit ? Has omnes quamuis ampbsamp; I^utasconditionesllomachosèfaftidiofecprc-fpimntïatquc Hifpanoruni delcgatos illos pu*nbsp;dorefufFufos, amp; fua: in Regem rcgnumijj fide*nbsp;teftes dimittunt. Turn id ad Regem illico per-ferendum curant , cumdeHifpanixconfilü*nbsp;admonituri, vtdiligenter fibi caucat,ne,qua»nbsp;conditiones ipfirepudiaflcnt.aliisquibufdan*nbsp;ofFerrentur, qui nec illius obfequio tanta fidenbsp;flddié|i,nec piiblicx tranquillitatis ita amante*nbsp;forent. Nec vanum auguriiim fuit.nam Lothenbsp;ringi cas coditiones fibi poftealatas fine rccu-fatione.fine vllactiam religioncaccepcrunt.

Ante annum propè quintum, quü bella hxf poftrema geri ccepta funt, videos Rex demor-quot; tuusfcàconiuratisbcllopeti.Religioforûpri-mos amp; ciarifsimos quosqueadmonuit, vtfih* ;nbsp;prxcaucrcnt : coniuratorum n. tanto belli faciendi ardore accenforum dcconfilia amp;arin*nbsp;ad eorumperniciem fpeélare. amp; vcrèitaeue-nit. Rçligiofi n. vi à Lotharingis fibi fafta, adnbsp;bellum tandem neçcfsitate gerendum ada(Sbnbsp;funt.Quôd fi hoc ipfispropofitumvnquâfuif'nbsp;fet,bellum Régi fuo inferre.dc nefariû aliqufdnbsp;confiliû aduerfus illius maieftaté vcl méditai*nbsp;vel meditatum iam moliri amp; promoucrczqo?'nbsp;nam opportunior rei mat urandx ac perficien-dx occafio.quç comodior facultas dari vnqü*nbsp;aut fpeftari potuit.quum Rcxbclloinfcftope'nbsp;titus,amp; molcftis operofislp negotiis per coniU'nbsp;ratos implicatus, amp;periculisvndiq; illaquca-freffiifup- tcneretur?Atçontrà,omncsad Regem aCquot;

quanquam fadiofi ifti fuisartibusamp; viribu** Rege nomentp potentiam^ fuam extorfifle**'

quainftrufti.armiseosperfequercntur, vidc-retur^p hinc latis iuftaReligiofis occafio.ne vl-lani ampliïis illi tïdem habercnt; Regem tame furiofiùs adhuc àconiuratis vexatum.ipfiusipnbsp;inaieftatem tanto femper «Scamore amp; honorenbsp;profequuti flint, vtfcillidecliderint , omncsnbsp;fuas vires illi fubiecerint, omniumcp primi fixas opes amp; vitas (leuouerint,qviö eum àpræfen-ti periculo vindicarent. Hxc funtigitur bel-lorumreligionis ergo fufceptorum initia,pro-grefsioncsamp;exitus. Ncqj hocleueeftad Re-ligiofos omni culpa apud prse fentes poftcroscpnbsp;liberandos momentum, quod poftquam tamnbsp;jniiltis argurncntis perpetuam Hdem obedi-entiamlp teftificatifunt, Deus tandem aliquâ-do tragædiarum prsetcritarum exitu,omniumnbsp;ociilispatefaftum perfpefturntp elfe voluerit,nbsp;eosipfos , quiiniuftifsimisamp;hoftilibusbellisnbsp;loties, tamtp obftinato animo Religiofos per-fequutierant, cogitatione$amp;confiliaomnianbsp;inrcgnipotiendi fpc dcfixacmninohabuilTe,nbsp;Sccapitalesac infcftifsimos Registjj regniquenbsp;^oftesfuifle. Nimirum hoe illud cft, quodnbsp;Religiofi femper praedicarunt,beltiadiierfumnbsp;gercndi prçtextum ex religionc quidem ca-pi: fed perfpicuum aliquando fore, lt;Stinter o-mnesconftaturum , iftum quiobtendereturnbsp;zelum, nihilaliudquamregnioccupandi co-gitationcm amp; fpem elfe. Arque ita Rcligioßnbsp;hoc iis refponfum elfe cognitumqûc volunt»nbsp;qui ipfos contumaces ac feditiofos fuiflè, amp; adnbsp;hélium aduerfus Regem fufeipiendum caetc-exetnplo fuilfe obie^tabunt.

CViTi in hac ae Principibns Raganis , a**' quoçunq; modo à fide Cliriflianaalien'^nbsp;difputatipne.Dei præcepta ita manifefta,amp;nbsp;petua Ecclefix exempla habeamus, nihilcp i*'nbsp;quod eis iurç opponi pofsiç ; concludendu^nbsp;inateriam habent,fi rçftam dirçiplinam,qiigt;i*'

«Sçeorum qui prauis cupiditatibus transi)«^' aguncur,more, cóc'itandisad fçditionemnbsp;^litis.fed in iis verè amp; ex animo præftapdis qnbsp;funt fux voçationis amp;. muneri?;quæ Éuang^''nbsp;dolt;ftrinæ,quam profitétur:qva: Spiritui,à q'.nbsp;fanéiifîcatifupt ; quæ denitp hominib. ad pâ^nbsp;çntiâ, ad paçé, ad lenitatem, ad amoré, cùm''nbsp;pés turn in fuos etiani inimicos babendûnbsp;tiseonucniunt, Siquéigiturcum fummoiinbsp;nprin nnbis .nnnfîtiim bnkemiK à mm nn

liiftitia, fapiétja, atque pdeó pro ea ,qua in 1' C-iXj clcl5âtotâamp;.figillatim in fuos afteftus cftjbcne ß' Uolentia,hanc nobis colenda: virtutis.officiitiJnbsp;,ßf noftrirationemtratbtiqucmadmodum etiaiïinbsp;decxcerisrebusadnerfis, qnibus nos exercer,nbsp;ira conftituerefolçt.Quûigitnr reôtàin Deum Princifttnbsp;intuebimurùd profeftô ad firbitos amp; prjccipi-

a**' tesanimorummotusrefrenandos, eofdemq;,/'''^^'quot;** nenosadea,quæ admittçreçftnefasaufèrant,nbsp;p^ coercendos plurimùm valebit. illudcpbaben-[l tes eum nobis irafciamp;fuccenfere,vellet^nosnbsp;uquot; caftigare, Scadmonitionibus praternis in reclânbsp;lt;¦*' viam redv.ccrc ; tûc verb de malisè medio toi»nbsp;lendis, amp; vitiis, animorû morbis, quibusgra-fit' uifinTieprleriquelaboramusJanandisferiô co-.iii' gitabimus. Sicenimvtileeftatqjneceflarium,nbsp;nos à Deoad officium aliquando excitari, amp;nbsp;ilt; admoneri, vtidfefafturum comminatur.at-que biftoriæ Eccleliafticæ nos docent, earn ef-

)gt;¦ fecauflam.quamobremDeusin piorum Prin-i«*' cipum demortuorumlocum,alios,quosmi-nimè omnium velimus,fubftituat, Nam.quu

4* boni amp;exanimifententiabenigni nobis præ-lt;1' funt.fit fr piffimè vt Dei beneficio amp; otio abu-q*!' tamur.Quinbocin Ecclefia longa experientia la çomprobatumvidemus, vt fi temporapaulonbsp;n'' tranquiliiora, amp; tempeftatis metu vacua fue-nbsp;0^ rint.in plerifq? omnibus vigllantia, zelus, Deinbsp;il amor, reium bumanarum contemtio, ccelc-ftium bonorum fiudium longé remiffiora amp;nbsp;i languidioraeflefoleant ; neenon Diabolo no-nbsp;ftro exitio femper imminenti ad corrumpen-dum perdendumep via fit facilior; ambitionbsp;n; itemcxcerxtpanjmorumpeftes, veluti herbçnbsp;11'',nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E 7 noxix

7* controvbrs sallic. fgt; noxiç citiùs enafcantur, amp; validiùs inualefcnbsp;Eam igitur ob rem Deus banc rerum vicifiit'.'nbsp;dincm ex principummutationcvtiliflîmè'nbsp;ckrifliMitt neceflario inducit. Peccatorumautem*'/nbsp;rumm tm ftrorum.quibusDcusofFenditiir,diPquific^'' /

lacrymç, fatis an^' plamChriftianisadoftîcium colcndum feg^nbsp;tem acmateriamfuppeditant.- non autenigt;''nbsp;tam falutaribusofficii«, amp; malorum rcmedi'*nbsp;neglcélis.tam prçcipitiamp;temerarioanimiio'nbsp;petu tranfuerfos agi :a tcjj confilia,quibiis De*'*nbsp;vehemcntiùs irritabitur, grauiorefqiienob**nbsp;plagç infligentur,turbiilenca nefariatij fequi»nbsp;Prçterea bac maxime rationc Principes rilt;'nbsp;ftri moderatiores.atquead puriim Dei cultüquot;nbsp;inftrucliorcseuadent: aiit fi fortè àvcrareli'nbsp;gione nibilominus abhorrent, mitiorcs cef'nbsp;tètSclenioresinnos erunt, Ecclefiamqûe n*'nbsp;niis vexabunt, fi pcccata noftra agnofcentes^nbsp;confitencesad Deumflagrantiffimis affidui^'nbsp;qiieprecibusadhibitisconfugiamus. Popt*''nbsp;enim aduerfusPrincipem concitatio amp; fedid*nbsp;nihil mali noninuebunt, faciuntqûe vtPrifl'nbsp;cipes fuorum contumaciâ ad iniuriam ref«'nbsp;rendam pertinaciùs obdurefcant, amp; grauiû*nbsp;ftomachenturî denique vt imperiorum âcnbsp;pfius adeô Ecclefixlabes acperniciestandei^nbsp;confequatur.Deuseft folus.quihistantisnbsp;lismederipoffit. Corcnim Reguminfuam^-'nbsp;Ptoucrb. nu habet, vt Sapiens illc ait, amp; ad quodcuH'nbsp;* quevultimmutat.atqucimpellit. Quumpr^'nbsp;uis omnisciipiditatisamp; violcntiæ motibusf®'nbsp;datis, hanc tam pij «5k falutaris côfilij ratioHCnbsp;înibimus; Deus, quifuorumpreccs exaudit^*'nbsp;tuf^

VZ *¦quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lUUU vwik** »Ji 'fcZnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

I uiniprxcones, non belli ciuiiis tubx, claffi-

j,ii

bquot; ad publicam pacem turbandam non canent'' (èd ad patientiam amp; refipifeentiam hortabun*nbsp;lur. Si vero data occafionecum Principibiisànbsp;reftaratione, amp; rcligionealienisitaagerepornbsp;terunt, vt admonitionibus inftitucionibuf-qi'ie, degrauiorietiam, fi opus fit, feueritatenbsp;{Dei quidem auâoritatc ôc fumma animi mo-derationc ac prudentia adbibita ) aliquid fcnbsp;confequuturos fperent: quanta maxima fierinbsp;poteritcura, fide amp; opera,etiam cumeertiffi-Wo vitæpericuloineam rem incumbent. Etnbsp;hoc quidem animo ac Audio tum Apoftolos,nbsp;lt;um alios etiam Dei feruos in Principibus fiue.nbsp;compellandis, fiuead fuum officium hortan-dis fç olim geffifle prociil dubio conAat:atqucnbsp;Ûafanè vt nullam vnquam ab illis deheiendinbsp;Çccafionemcuiquam dederint.

Quod fi Principes obAinatis adbuc animis dhxc prorfus occallcfcant,amp; prauis quorun-damingeniisconfiliislp corrupt! ad Ecclefiamnbsp;atnajs amp; fuppliciis pcrfcqucndâ aggrediantur:nbsp;tune

futn fc pollicituseft, remédia pr.-efentiCßma P^'^adlubebit, atqucmorum amp; ftudioruminnbsp;[fP' ^.C'pibus noftris mutationem nobis viuisnbsp;. (ji '^'détibusej;cfficict : autprauaseorumvolun-

tates , fi quæ finc.continebit; aur denicp, quod i()t gloriæ amp; Ecclefix faluti conuenientiiis v-tiliusfj! cfT« iudicabit, idopportuniffimèfeli-ciflimeq; prxftabit,

Quôd fi vlla ab hominibusremcdiaadfer-tipotcriinr, vniifquifque,quid fui fit muncris,

il «Sc quam perfonam fuftineat, perpendet : Epi- E/nfccfari fcopiamp;miniftri Ecclefix, quia func verbi di-

ciim'in fuis fuggeftis ad populos concitandos,Z®'quot;* ffi-P ad Dublicam pacem tiirbnnri, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ntm.

16 eONTROVBRS, QALtIC. tuncGhriftiani viam hinc fibi à Dco nonnbsp;benum,t]uodgladiisamp; fclopisgeritiir.patef^nbsp;éiam efle cogitabunt, fedadfpirituale. cui^nbsp;arma hçc erunt,fides,patientia,zelus,amp; in E**'nbsp;angelii profefifione conftantia.- vnde coron^;nbsp;amp; triumphos.quos olim S.Martyres gloriofi*'nbsp;fimè confequuti funt, ipfi etiam confequa^'nbsp;tur. Atqiie ex iis bellis eo modoadminillrat'*nbsp;effloruitveriim Chriftianorumdecus, adiîquot;'

rabilia diiiini fpiritiis in infirmis admodu inllriimentis amp; vafis fragilibus facinora, pei^'nbsp;catideftruélio.viftoriain mundum parta,E^'nbsp;clefiæconftitutio, afta bellica quæ Chriftif^'nbsp;gnum per Euangelium ad vltimosvfque t*'nbsp;tins terrarum orbis fines propagarunt. vtbf^'nbsp;uiterdicam.fapienter iaftitutibeneljj mofâ*'nbsp;fiibditi, Principisignorationi, liberamap^^'nbsp;tamcp veritatisdiinnçprofeffionem,(amp; duri*nbsp;riimperioChriftianampatientiam opponefl^nbsp;omnibusa,moris,modeftiîB,fiimmiffionis,i'nbsp;que obedientiç teftimoniis illius beneuole'nbsp;tiamfibiconciliare,conantes. Apoftoli vxof*'nbsp;biisquæ maritos cùm difficiles turn infidel**nbsp;liabercnt, itemtp miferisillis mancipiis,qigt;'nbsp;riim etiam domini Pagani erantidc Chriftia'^nbsp;religionis hoftes, hoc ipfum côfilium daba**'nbsp;Uxores, dicebatD.Petrus, fubieétis fint fuünbsp;vt etiainfiquino obediuntfiermoni, pervxcttit»«'^nbsp;ûerjationem, abfyue firmone lacrifiât- Er D. Pau*^nbsp;âdmonct eos qui fub iugo funt, vt fuosnbsp;nos pmni honore dignos ducant, ómni etia*^nbsp;ôfficîigenereprofequantur: quô'd'eaeflet''*'nbsp;râ amp;certiffimaimpediendi via amp; ratio,ne*'jnbsp;fideles Dominum blafphemarent ; fed cofl*înbsp;.¦l:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c(»'

Quod autem Dei Spiritus aliis Pub potefta-te conftitutis,Jtapræcipiebat:illudetiâipfuni cófiliumac præceptum in rebus fimilibusdacnbsp;fubditis, qui Principes rebgioni contrariæ ^d-diftos habent. Pcrmulti bac praua opinionc Ptrn-erßtnbsp;occupati perfuafum habent hsec fimul confi-ftere non pofle, Catholicæ Religionis zelo te-neri, amp; Principibusabeaabhorrentibusfub-ieftos efle : Deuni item amare, amp; Regi infidclinbsp;parère : amp; alterum cum altero ita pugnare co-tendunt, vtad religionem in priftino ftatu có-leruandam.Principuni ,qui camnóprofiten-tur.imperiumfubuertereoporteat. At Scri-pturafacralongè aliter fentitac loquitur,domnbsp;præçipitineo maxime pietatem Deo à nobisnbsp;debitam,amorcm, reétam confcientiambo-quot;aqjoperaclucere.vt oinni ordination! hu-anajfubiefti fimus; amp; Principibus noftris,nbsp;S^'anquam infidelibus, qualesnimirumtuncnbsp;'*ancquum hæc fcribcrcntur, obedientiamnbsp;°^lequiumcpprçftemus.Quifquis aliter faciet,nbsp;S^'ctncunque tandem ad retinendam veraninbsp;f^bgionem zelum fludiumï]; obtendat, camnbsp;Pläne conuelletatque euertet. Itaenim igna-fs amp; via ad murmurandum aperietur,amp; blaf- ,nbsp;pliemädi.veramcij religionem,tanquam fi ho-omnium caufla elTçt, odio habendi anfanbsp;^sbebitur. Denique duo hjec turn Pietasnbsp;^cicp cultus, tu PrincipumacMagiftfatuumnbsp;H^antumuis contrariam religionem profiten-Umobfequium amp;obfcruâtia reipfa coniun-^afunt, nee feiungi vnquam debent : vc amp;innbsp;^'5 tam difertè conceptis fententiis coniun-

I Pet 1. 8^*^ Reddite Cxfari, (juje (unt C,t(ar!^, if qiMDeiiltcm,Deumtimete,Re^emhonoraîf.

Controuerßiü de Rege qui ßt excommurti^^ tus, explicatio (^folutio : qu t doceturt^',nbsp;tommunicationem nihil obßare pojße,nbsp;minus pop ulus ßshie^usilli eße, dfin^nbsp;Itus ohjequioßde^ mstnere debeat,

I Am nobis de co Rege cui firpiornmvi'*^' rum ccetu amp; facramencorum vfu inters)*'nbsp;C»»rr»««er ftum, agendum eft. Nam hoc quoquc f*nbsp;ß^ difccptationem difputationemqtic vocatyi^'

An Regi.qui cùm fe Chriftianum profiteatu'^' lob noxam tarnen aliquam fuerit ah Eccle*^nbsp;communionc feclufus, fiihditi parère debeat'nbsp;HÎC verb facramferipturamadeamus iteruflnbsp;amp;audiamus.

quapna omni ciuitatis Dei iurc priuentiii'' amp; à fidelium conciliocommcrciot]; fetludafl'nbsp;tur : vt fic amp; Ecclefia expurgetur,amp; is qui peC'nbsp;cauit, Dei indicium horrensacreformidanfinbsp;intimis fenfibusangatur, quo derefipifeendnbsp;cogitet, exteri verb illius exemplo à pcccao^nbsp;do deterreanrbr. Huie aurem paiix ci'mnbsp;Punetfet rdiqui 0,1,055, jpfi etjam Reges amp; PriH'nbsp;obnoxij flint, eft enim pars quxdainbsp;Ecclefiaftica: difciplinx, quxad oinnes xqu^nbsp;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perti-

-d' di'

i)*'' jf'

5t'

,0'

11' rnbsp;iti

j/ .lt;(nbsp;onbsp;\'nbsp;11

ii à

pertinet. Cumqiie Principes ad pcccandum, grauifiïmèaliqiiando , procliuesfintjfalu-tiseorum ratio id quoquc poftulat, vt, quumnbsp;üdmonitionibus folis nihilapud cos promo-Metur, ccnfurat grauioresEcclefiafticç aducr-flis cos adhibeantur. Pij Dcum^ timentcsnbsp;Principes cas non inuiti fubicrunt, dum huicnbsp;Chnfti, ( qui Ecclcfi« fupra cxtcros oronc#nbsp;princcps eft ac moderator futnmus) falutarinbsp;pnç. amp; , vt itadicam, virgx fua fceptra, co-ronas'qjfuas.fcipadeötotosfummiferunt.In-fignia huius rei exempla extant in Theodofionbsp;linperatorc, quem D. Ambrofius ab Ecclcfia-ftico ccetuabegit, dçinaliis. Azarias ludaicinbsp;populi Rex confenlit, vt ob lcpram àrcliquonbsp;popidtr (ecundùm ordinem ibi conftitutumnbsp;fcgregaretur, ne malicontagio ad alios erna-naret. Nee pij Principes, fi quid grauiùs ad-miferint, reeufabunt vnquam, quô minus eanbsp;fibi pna irrogetur, qux aiiis non folùm cx-emplo fit, fed ipfis ctiam , eorum^ fubditisnbsp;faluti.

Verùmhçcexcommunicationispnanon Excemmu ^âbet adiunélam fibi bonorum proferiptio-'i^Hiaut vllam iuris vllius priuationcm.quodnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^'uo

®d res quidem externasattinet: quales p-gt;1» à Magiftratu ciuilj irrogari folcnt. Eccle-fa riihil earum vnquam rerum quicquam''*^ nbsp;*

attingit , luam iurifdiftionem à iurifdiôlio-He ciiiili prorfus diftinétam habens : cùm

in corpora , bona , amp; alias huius vi-iç rationes : ilia verb in animas amp; confeicn-has duntaxat rationibiis fpintualibus , vim fuam omnem cxcrat «S: cxerccat. Hçc di-ftinftio in Ecclcfia fenipcr obferuata fuit.

Cbridus earn Apoftolisdifertè diligêtercp co'-mendaiiit: quih ipfefic vfurpauic,quiirr)fï folùmeftapcrtè teftificatus regnum Ïbiim!''nbsp;elleexhocmundo,fed etiambonorumnbsp;fratres partitionem ne attingere quidé volu*''

thanç ad carnisdeftruftionem, quo Spirin-' indie Domini lefu feruetur. id quod fit,quiigt;nbsp;ab Ecclefiaftica communione,extra quamnbsp;minatum tenet, extruditur. Atinhuiusexc'nbsp;municationiscapitibus, nullum eftquode*'nbsp;communicatumfuisbonisautpofleffionibi'*'nbsp;aut alioquouis iure priuet. fi eft paterfamilif-';nbsp;vxoramp; liberi illifubieéticflcnon dcfinunt!,nbsp;hecferui.fi Dominus fit; nec clientes, fi patr^'*nbsp;nus.amp;itadereliquis, Necaliterid vnquam'^nbsp;Ecclefia inftitutum vfurpatumtp conftat. ,

Excentmti Ad bçc cùm cxcommunicationis caufia-j ntcattonit petfonam propriè rcferatur, nimirü ad ill*.'nbsp;^5^ culpam,ona etiam perfonâipfam non tra''nbsp;/^eet «A*«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...ôl

interdum ita grauia amp;atrociaerunt,vtptï^ ad liberos ipfos redundent, qui inde amp; ho*nbsp;rum amp;. priuilegiorum, óc bonorum iafturanbsp;faciétsin excommunicationeverönullon'«'nbsp;do. Etenim fipater eftadulter,autbçretic''nbsp;autinEcclefiam contumacior, excommfi^'j

reliquis fidelibus membra conftituitamp;agno-ftit, hos Ecclefia tanto honore minime fpo-liandoscénfet.Qùb enim hire filius bene mo-ratus, hoc folùm nomine quod patrem fcele-ratum habeat, Sathaiiç cum pâtre niancipabi-tiir,amp; è piorumctucxigetür? ea eriim ex-comniuriicationis pna éft. Haec igitür pnà in eo tantum j qui aliquodpiaculumadmilît,nbsp;hxret.

Verumenirriuero pha hçcqiianquàm fit reïiquis omnibus tormentis longé grauioramp;nbsp;formidabiliori eatarnenvtfalubrisquçdam ,nbsp;medicina ad eius qui peccauit, vtilitatemjari-quam adfcopum maxime fpeftat ; nec éa qui-dem perpétua eft, fed tantifperdumfinemfi-^'''*nbsp;bi propofitum cónfeqiiuta fuefit, Äfcelera-*quot;nbsp;tuni virumadrelîpifcentiamrhelioremcp Frü-'I gern reduxerit.Tuncenimpnaceirat,amp; fee-'I leratüs ille.quiarefipuit.qiaiaadfeferediit.innbsp;( priftinuinftatum i amp;inillud, quoantèinDeinbsp;tiuitate, hoc eft iri Ecclefia, vtebatur, Fruebà-(J hir, ius niunicipale reftitueturi Atquehçcnbsp;i|i eftdoftrinçexcommuhicatioriisfumma.qua- ^'111 quidém fermo diuinus nobis proponit,nbsp;9^ialem etiam Apoftoli in primçua Écclefiànbsp;,0i bbferiiarunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

,,j ExhisigitiirvidèamusanPrihcipi.qiiiaèx- ' ¦ÿi cömmünicatus fit ; fuum iuS in regnum per-fuaitemimpérandiauctontas. Anctiam ^^nbsp;fubditi, ilhusquotenentur obfequij amp; ohe-dientiç legibüs folùi merito poffint; Facilenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦

quidem hinc colligere eft nüllo modo pófte, fUt, j,(, tcclefiaenim, quçinfimorümetiambona âcnbsp;jO* PoiTeffiones hec tradàrc, nec curare fólet;nbsp;^((i huriquairi fibi tantum arrögabit, vt vel denbsp;gli'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F rêgriari-i

Si CONTROVERS. GAELIC.

rcgnantli iure aliquid attingat, vel de Rcgiif** opilius.pofTenionibus, amp; poteftate quicqiiafnbsp;ftatuac: hoc fanèconlîlio, vtfuaipfisadimâtinbsp;quç inalios deinde transferre velit. Hue 3^'nbsp;cedit, quôd fi hoc ita fe haheret, deterior fo'nbsp;ret Reguni, quàm viliffimorum quorumqi**nbsp;conditio: necefieep effet, vtexcommunicat'*nbsp;nouam quandam naturaminducret, fi Reg''nbsp;bus, illiusvi, facilitates «Sfiuratollcrcntur,nbsp;jjjj verô minimè. Maxima autem incom'nbsp;mtefua , grauiffimiqiie cafus neceffario conl«'nbsp;in rcgnifi (Ximperilspotulimun*nbsp;idqj contra proprio

tionisfines, vcrumqûevfum.huncftilicct,** eoriim qui peccarunt faluti, amp; Ecclefiæ digo*'nbsp;tatiatquevtilitaticonfulatur. Cùmenim R«'nbsp;gibus hoc fit innattim, vtdebitum fibi honf'nbsp;remin alterum transferri agerrimèomniuinbsp;ferant: fi quis ob noxam aliquam aiidcfdnbsp;fuuni ipfis feeptrum cxcommunicationisnbsp;eripcrc, non effet hoc profeftôeorum moH*'nbsp;reanimos , amp; ad modefiiam temperantiani'nbsp;que reduccre. fed ad furorcmpotiùs adiget«'nbsp;amp;ad violenta exitiofaqûc confilia fufcipieH'nbsp;da concitare: denique ad grauiora longé ai'nbsp;queatrociora flagitia patranila précipitesnbsp;gere poriùs , quàm fua fedignitatefpoliarilKnbsp;gtlUtb nant. Exlitefarum monimentisconftat.qiio*nbsp;Kctmmu- bella, quantéq; clades in orbemterrarumi'nbsp;ueétæfint, quandocunqiic tentari cpîu.nbsp;mncifes gfl. yj Principes de fuo throno deturbaref'nbsp;tur. Hoc igitur iterum fi tentarctur,nbsp;quidemeertéCèdes,fiinguiniseffufio , ruin*'nbsp;infignes calamitates amp; vaâitatcs horrent^^nbsp;no

011 fine totius Ecclcfixfubucrfîonisperîcu-lo nafcerentur. Ailefu Chrifti Domini noftri Ecclcfîa tot tantorumqùe molorum caufianbsp;oüquam efle volet, quippc eodem cum fpon-foûioingenioprxdita ,lenis videlicet, pacifi-ca, quictifqûc amp; vtilitatis omnium ftudiofa amp;nbsp;«mans. Prxtcrea pna ad alios quàm ad eum,nbsp;qui effet excommunicatus, perueniret. Namnbsp;Malius in Regio folio collocaretur, id eins, quinbsp;excoramunicatione ilia fuiffet multatus fuc-ceflbribus.qMipij fortafleeffen t, non reftitue-rctur: contra quàm de refto excommunica-lionisvfudiximus.

Aliuditem incommodum.Poftquam enim Rex per excommunicationem loco motus ef-fet, fî viccmfuam non fine accrbiflimoaniminbsp;fenfu dolcnsad reftam viuendi rationem Deinbsp;fe bencficioconucrteret,nonpoffettuneEc-clefia reftitutionem fui in integrum illi rccu-fare. At alius interimauftoritatemamp;imperium teneret, àquo, pro infita in iis, qui regninbsp;gubcrnacula vel extremis, vtdicitur, digitisnbsp;««igerunt, regnandi cupiditate, vix vnquamnbsp;^oelli poffet. Et iniuria atrociffima, amp;gra-nior fanèquàmvtfacilèfanaripoffet: ex quanbsp;oimirum in iuris vfurpati reftitutionc, cuinbsp;£cclefia nulium remedium adferre poffet,nbsp;oiaxima bella necelTariô confequerentur.nbsp;Hxc omnia incommoda malaqûevnà cumnbsp;veroexcommunicationis vfu fatis probantnbsp;pec Principem licet cxcommunicatum abnbsp;imperio efle fummouendnm , nec fubdi-rosfidei «Stobfequijlegibusfoluendos. Quodnbsp;«tiam hiftorix Ecclçfiaftic« «a vfurpatumnbsp;E » efle

TheaJalit cfledoccnt.Dc Tlicot^oficImperatorc loqiif' J D, Ambrofiusillifacris intef;nbsp;dixit, neccoronamillid'etraxit, nec impcf*nbsp;fubditosabomni parendi necefsitate.qua aH'nbsp;tea tenebantur, liberos efle pronunciauit. f«'nbsp;feiieritate hacEcclefiafticavtcns, eumtarne'nbsp;perhonorificè fcmpcr compellaiiit tanquai*nbsp;Impcratorem, atcp eum vc Rmm fummû da'nbsp;minum atque principem agnouit,amp; coluit.A'nbsp;lij eniin praettr ilium, eâdem cxcómunicatia'nbsp;nis pnam fubierunt, nonnulli ob hasrcfi^'nbsp;quidam ob tyrannicaaliqiiotfacinora.vtininbsp;ipfe etiam Theodofij filius Arcadius : fed nbsp;excommunicationis quicquam deillorum'nbsp;fuos auftoritate amp; imperio detraftum cfle.i^nbsp;movnqiiamputauit.

Tonttficitm in Reyim Princifum ntunicaüone, vt fuo tn/perto priuet.ti^^'nbsp;nbußts,

ADuerfuseam, quam modbattulimusa^; communicationis doétrinam, Pontifi^*nbsp;Romani banc ab aliquot fæculis opifl*'^nbsp;nem fparferunt, Principem quem cxcomo*nbsp;nicauerint,fuoiurefpoliädumefre,illius(p'^nbsp;gnum direptioni exponendum. Idcp itanbsp;tra plurimoslmperatoresfaftitarüt, amp; eora^nbsp;fubditoshocpaóto ad defeétionem incitarV^nbsp;itemcp aduerfusalios.tum in Italia,tum ali*®nbsp;locis Reges ac Principes, ac præcipuè Naua^,nbsp;Regem huiufce proaiium, qui per Regemnbsp;Ipamç regno fuo Ipoliatusfuit. Quod etia^jj,

Reges noftrostentarunt. Illiautem in plané flint repudiandi, Ôc miiitis qiiidemnbsp;^ecaufsis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,ca,.o

Primiim id fit praeter reftum excommuni- cumthdi *3tionis vfum, qiialis in facrafcriptiiratradi- faeunti^.nbsp;«s, (St à piis Patribus noftris in prifca Ecclefia i.nbsp;^bferuatus fuit, Vtîetiam huic Paparum con-filio conatuitjj per oinnts xtates ac temporanbsp;multis Epifcopis aliifqiie clariflimis viris,nbsp;^Um in hoc regno , turn in Germania (St a-^¦isetiam in locis reftitum repugnatumquenbsp;fuit.

Secundo, h«cPaparum propofitioamp;fen- it. *cntiaexeo fonte, ex quo nihil vnquampuri Pontifidnbsp;^nceriqiie manare poterit, nempc exnbsp;uianifeftiffimaip ambitione, atq; terrenx do-Uinationisconftituendx, amp;vna totius Chri-ftianiorbisfuo imperio fubiiciendi cupidita-*2manauic, vtanteaiam diximus. Adideniirtnbsp;^ufequendum viahxc opportunifsimaamp; ma-*'mè compendiaria videbatur, fi quis Prin-^^psipforumconfiliisoppoaere fe vellet, di-^^'uiiftudexcommunicationis fulme ineuinnbsp;eiaçulari , hominefque eo adducere,nbsp;ctederent fe illius excommunicationis vinbsp;*uomni obfequij fidelitatis'qjerga fuosPrin-^'Pesiure exemtos efie, pofle'q; alios, in quosnbsp;*'Uperium transferrent, arceflere. Vnufquif-*1^6 tamominofumamp;finiftrum fulmenani-^ohorrebat, nec erat quifquam, qui tantonbsp;^^rrorcperciilfus,caput, animumejj non de-'uteret,ad Paparum pedes fe abiiceret, cre-fulaincpillorum deofcularetur. Sedtantahçcnbsp;®'^gt;'ogantia,tumàpii Epifcopi,Dei(pcultuia(d-^*'^ti,reéta, quahsinfacrafcriptura prxfcripu

cft.officij regula;tum ab Apoftolorü.coruna^? fiiccefTorum, amp;illorum ctiamipforum.qij*nbsp;primi Ecclefix Romançprxfuerunt.cxempl*nbsp;longifiïmè abcft»

JU. Tertió Papx non funtaudiendi, quumlt;^* XxcorMmit excommunicatione italoquuntnr'.quöd fuf'nbsp;mcAtttnts damentaquibusnituntur, omnino faJfanbsp;^'ewtf. EaauteminipforumCanonibiiscontinentilf'nbsp;Qyin nuper Papa Sixtus Regem hücnoftrui*nbsp;defunftum Condxum Principem itliuscof'nbsp;fobrinum , denique Henricumtertium df'nbsp;mortuLim excommunicacurus.illain fuis bul'nbsp;lisadhibuit: vt nobisfcilicetperfuadercta^'nbsp;que confirmarct fc pro fuoiurc cos excou^'nbsp;muatcare pofic,amp; res facrasillorum regno i'nbsp;terdicere. In iisprimùm proponit duos exnbsp;era fcripturalocos, deinde poteftatem, quai'nbsp;fibi efle ab omnibus concedendamanimunbsp;fuuminducit, nimirum ciim D.Petri ficfu^'nbsp;ccflbr,fumraamfibieflc in omnia totiusorb*'nbsp;imperia, régna, amp;principatusauéloritatci^nbsp;cuius fiduciâ pofiiedeiisproanimi fuilibid*'nbsp;ne confiituere.At id omne falfiim eft.

Primtulot Primus facræ fcriptura: locus ex D, PaU^ cut quo Pa fumtus eft î. Epiftol. ad Corinth, his terbinbsp;ex- incarneincedentes, fecundtim earnemnongeri^^nbsp;atî^nemnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mtlitix tio^rx tioH carnalia

frobant. dinitiitus Valida, (y ad fubi^erponem munif^ a.CoMo. num) dum ratiocinationes ettertimiÿ, emntrnrnbsp;fublimitatem, tjux extollitur aduerjiü ct^nilioH^^inbsp;Dei, amp; captluamducimui omnemcegitationeit^inbsp;ebediendum chrißo, paratum habemtu,nbsp;vindicemus omnem cantumaciam , poßruatnnbsp;piëta fuerit veßra ebedientia, EaipraruntAp*^

ftoIiverba.Ecquidverö cxiis elici potcft.vn-id cfiîciatur quod Papaeanimoamp;cogita-f one fibi ipfis fingunt.omnem fc in omnia aii-ftoritatetn habere,qua Reges ac Principes ex-ComiTiunicarc , amp; fua excommunicationis tuHa de fua fedeftatuqiie demouerc, eorum- 'nbsp;que fubdicos eo, quo tenentur,fidei, fummif-fionisq; nexu liberarepofsint ? Apoftolus au-tein manifelio de Euangclijprxdicationclo- yeriirmanbsp;quitur, cuius effefta funtomnemfublimita- ö./.-»»/«nbsp;tciii deprimere, tfchominumcogitationeso-hediétix Chrifti fubiicere: atque.li contrà ob-fiftatur.vim facere,vt Chrifti regnumftabilia-tur. Sedquoniam tales EuangelijefFeiftusfuntnbsp;planéadmirabiles, totaqiie fummorumquo-rumquc Monarcharumin fuis omnibus prx-liis, vrbium, arciumque obhdionibus vis lt;Scnbsp;potentia prxiis nulla eft .dicendi genera fimi-litudinc quadaminde tranftulit, vt Iplendi-diore amp; ornatiore oratione eiufmodi cfFeftusnbsp;cxprimeret, qui proprièfunt virtus diuini fpi-gt;^itus,per quern fit, ne Euangelij praedicatio irrita fit amp; inanis. Hi autem cfFeiftus in fideliumnbsp;®oimis primùni videntur.

Quum enira Euangclium annuntiatur, fi quafitiniisfupcrbia amp; arrogantia (vt omni- efftdut,nbsp;bus bominibus infita hxc efle à natura confiât) fi qua prauaopinio,fi quod nefarium confilium penitus infixum, Euangelium, diuininbsp;fpiritus, qui vim fuamprofert, virtuteeao-mniafuperat, débilitât, frangit; ficq; omnitnbsp;altitude abiicitur, amp; fubiicitur , vt Chrifti imperiofummittatur, amp; cedat. Ne longénbsp;abearaus , eius rei in ipfo D, Paulo fpecimen

videre eft.Eratenim Ecclefixpcrfequutor,ar^ rogas lharifxiis, qui minis amp; cædibus inflaiT' 'nbsp;matus cum manu contra difcipulos Domiquot;-contendebat, vt fcvipturalqquitur. bæcerlt;lt;:nbsp;ilia fublimitas aduerfus Dei cognitionemnbsp;cfFereqs. quid tumpoftea?ChriftusIqquiturlt;nbsp;Èuangeliuni D.Paulopatefit. illc continuo viinbsp;huius fermonisproftcrnitur, amp; quaficaptiuufnbsp;ad Cbrifti obfequium çompellitur. IlluHnbsp;ipfum eftquod Prqphetx, fed aliis verbis prarlt;nbsp;diceban tfere aliquando.nempe quum Euan* (nbsp;gclium annunciaretur, vt excelfa amp; curua O'nbsp;mniaqcprimerentur, quo iter rcftum fieret:nbsp;vtlupi, leones, »S:aliacferçimmanifiimæ na*nbsp;turam fuam exuerent : hoc ert, vt ingénia ho-minum ve! contumaciffimorum admirabilinbsp;quodam modo niutarentur,amp; fnmma cum a-nimialacritatcacfummiffiqne Chrifti iuguiflnbsp;fubirent, obedientiamqûe Hli præftarent.nbsp;Prxterea fi forte Diabolus Euangelioqbnita-tur, fi hxrefes velut arcesquafdam , quibu*nbsp;jnftruftusfefeChrillo opponat.excitet : tunSnbsp;etiam Euangelij prædicatio fuam vim depro-mitamp;edit. Eftenimlux, quæfuofplendo-rc denfiffimas quafque erroris amp; ignoranti:^nbsp;tcnebras ex animis noftris difpellit: Tonitriinbsp;eft, quod has omnesarecs deturbat amp; affligit:nbsp;yis eil amp;.fapientia, quæ omnia Sathanx.illiuf-gùeminiftrorumconfilia diffipat atque irri'nbsp;tàfacit.idquod.cùm primùmApoftoliEuSgC'nbsp;l^iû annûciare cperût, euqnilTe vifum cR. RC'nbsp;ligiones.n.falfç, quçtamfirmis fundamentisnbsp;iamdudum niti, diuturnæq; futurx videban-tur.tunc deficere cpcrunt: hxrefes.quafcïiquot;'nbsp;gueSathâinuehcbat, difeuffj funt. in Samarianbsp;Simoquot;

i Sinion quidam,qui prxftigiisfuis mentes Iio-Tiiniimirretitastenebat, amp; velutiDcusalter ^abebatur, monientó perccllitiiramp; concidit,nbsp;togitur'qjfeCliriflofubpiittere. inter Græcosnbsp;præclarailla, quatantoperè gloriabanturatq}

' sfferebantur, fapientiatotaèPhilofophorum fcholis momentôeuanuit. tyranni ip(î tanta,nbsp;Snæ in martyribiis cernebatur , Dei virtutcnbsp;Perculfi.obftupefcebant. Nimiriim vaticinatinbsp;hoç ecant Prophets futurum, vt Chriftus vir-gaoris fui terram perçuteret, tSc fpiritu labio-Purn fuorum impiuminterheeret. ea fuerc A-pollolorum.amp; eorum fuccçiïorum arma.pr.r-^laracpriiinifterii Euangelici facinora, ad de-^Mtiendas amp; euertendas munitiones,i3lt;omncsnbsp;'ogitationesChnftiobfcquiofubmittendas. . , .nbsp;P-loanncsChryfoftomus, D. Ambroluis, j.^ot ùquot;nbsp;üiEccIelîx Dodores hune locum ita inter- chtyfoft.nbsp;Pîetantur : ac potifsimum D. Ambrofius his ibidtn».nbsp;Verbisvtitur: Ar}najpiritua!ia,6des esl incorruptnbsp;f^^dicatcûUÛ. Atcam, quam Papæ exhocloconbsp;attribuunt poteftatem, nulJp modo me-J^'neruntùmonefomniaruntquidem. Ad-quot;*cquum Ecclclîaconftitutaeft, omnes, quinbsp;ea Çhriftiani nominantur.non femper benà

®aqrati, reéte'qj morigeri erunt.In quiliufdam ®iiquando merit elatio, altitudo'qjanimini-aaia, atque aduerfusadmonitionescontiima-*ia, vt D. Paulus de Corinthiorum permultisnbsp;^onquerebatur. Tune verb vnà cum Euange-^ii prsdicatione.alia etiam eft ratio ad coercennbsp;*iani damnandamljj iftam pcrtinaciam effica-eifsima, nempe excommunicatio, minifteriinbsp;Euangebeipars , Apollolisamp;eorumpofterisnbsp;quam D.Paulusvirgaminterdumnbsp;F ynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;appel-

oppenat,amp; quxctiain pervindiélam.quam ai^' cótra omnem pcrti»aciam paratam cfl~e,figni' 'nbsp;ficatiïr.Sed illius vfus talis omnino eft.qualen^ 'nbsp;iam antea explicauimiis. Atqj in eate Epifcop :nbsp;r»ùKcnm Romani maiorem quàm reliqui Epifcopi ,nbsp;Rnm. nin Paftorcs in fno quiq; grege auftoritatem nölnbsp;jjj, eateniishabere ccH'inbsp;e/M ejua fendifunt, quatenusper Euangelii prx'dicatia'nbsp;ijuoru. fjjjæ maximè hanc vim habet,cam excf'lnbsp;cent. Vtcunque fe res habeat, nihi) profeftonbsp;hoe loco erui poteft.vnde amp; Reges excommi*'nbsp;nicarc,amp; per cxcommimicationem defiiofta'nbsp;lu deturbareliceat. D. Paulus de co quod h**nbsp;erat muneris.quod tune exercebat.illic loqu''nbsp;tur. nee putandum euiquam eft, aut plnresau'nbsp;maicres Euangelii frwélus vnquâ fuifle.quànnbsp;tunc temporis. Quamnamautemfublimitaquot;nbsp;tem,amp; principatum, quam etiam arcemnobj*nbsp;ipli proférant,quæ à D. Paulo vi excommunj'nbsp;cationis deeufTa dirutaljj fuerit? aut quem pP'nbsp;uatum, ctiaminfimxfortis hominem, qiii^*nbsp;eodem D. Paulo aut reliquis Apoftolis ift*quot;*nbsp;excômunicationis nomine,fuerit fuis bonisnbsp;poflefsionibus priuatus?

Alterlocuseftapudlerem.cap.i, vhiPf^' pheta ait: Et mißt Dominusma.numnbsp;Utigite^ùe os meum. Dominus inquamnbsp;ad me'. Eccepofii verba meainostuum.nbsp;de, conßitut teßtper gentes équot; retß^nbsp;vt euelLis , vt dtruas, (ir difperdas, acii^'nbsp;moliaristvt adißccs plantes. Papæcxh^^

loco Principes de fuo ftatu demoucndi, fiib-ditosaddefeftionem concitandi, qiiamciin-quein regnisamp;imperiismutationem volent, perfiia fulmina amp; excommunicationcs cfh-ciendi potcftatem fibi arripiunt: veriim quonbsp;Homilie aut iure ? ld enim de leremia: voca-tione amp; de auftoritate , quam Deus illi da-fcat, propriè dicebatur. Excommunicatie».nbsp;Hibus igitur in Reges amp; Principes contortis,nbsp;«iufmodi rautatio à leremia primfiin facienda fuit. At vbi tandem id leremias feciflenbsp;dicitur ? Quamobrem aliam liuius loei fen- Hieron.innbsp;lentiam efiencceflceft.D. Hieronymusait.ad lercm.nbsp;Veram huius loei fententiam intelligendamnbsp;alium efle coniiingendum , qui capite eiuC.nbsp;dem Prophetat zç. extatïcuius lisec verba funt:nbsp;Sume citlicent vint-furoris huiui äc manit 1nbsp;propina, ilium gentibta, ad oj,uainbsp;fgomittote, ö'fibient, ^trement,dri»[a-^icnt à facie gladii , quem ego mttto contra

Et accept calicem de manu,(^c. His ergo ocisdocemur, lercmiam à Deo conftitutumnbsp;fuilTc, vt illius indicia «Scvindiftasregnolu-daico aliisqiie finitimis, qux illic nominan-*ur, impendentes indiccret. Idem quoquenbsp;ïfaiæ, Ezechieli, aliisqiie Prophetis mandatum fuit- Hat pratdiftiones àleremia enun-^iatz fuerunt, quarum cfFeélus pauló póftnbsp;®ófequuti funt. Chaldxi n.irruptionc fafta.eanbsp;®niniarégnacuellerunt. Attp itaaccipiédum,nbsp;^uodleremizdiftumerar, à Deodelegatumnbsp;*ïnc obcaufam fuifl'c.vteueileretac dirnerct.-

qua- poreexercetur. Nec Papa ipfehanefibipote' r.nufpote -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:

ßatera Ua

teat.

lt;Sr omnibus illisgentibusfuroriscalicem, Deusillitradidcrac,propinaret. Quod finbsp;Ecclclïa: Palloribus 6c. miniftris idem quoq»«nbsp;dicendumvidctiir, vtrégnaeiiellantamp;dirU'nbsp;antiidaliter nee fieri necintelligipoteft , ni(*nbsp;qnatenusDeifermonemannunciant, qui vl'nbsp;tionis comminationem aduerfus populosnbsp;régna,qux Deo minimèobediunt.difertis vefnbsp;biscontinsc : eaipvltiofuoamp;præftitutotcm'nbsp;hatemfumeremeritô poflet, nifidiuini verb*nbsp;prxeoeffet. Etcnim leremiæ nominatiraho**nbsp;dicitin: Ectepofniverbameaiitosthum, Quirtnbsp;etiam in co ipfo maiorempoteftatemnullarrtnbsp;baberet.quàm quiuis alius Epifeopus, qui De*nbsp;fermonemipfequoqucannuntiaret. Sedqiirtnbsp;Roma fuas bullas emittit, Principes exconi'nbsp;municat, 6c fubditorum, quos ipfe concitauitgt;nbsp;coniuratione , fuaillis imperia eripere coni'nbsp;tur; quid hoc coniunftum 6c commune ha'nbsp;bet cum iis,qux turn Ieremias,tum caiteri Prrtnbsp;phetx tarn fanClè prxftiterunt?

..aliuJ Pa

parü fay mentum fumunt , quo firmiùs fefaftentent* damenta. affirmantq; fibi in omnes totius orbis Ecek'nbsp;fias,Principatusamp; régna,non auéloritateni fo'nbsp;liim, fed etiam imperium effe, quod Petri fin^nbsp;fucceffbres,acproindeprofuoiurc poffePriti'nbsp;cipcs cxcommunicare, 6c fuam iisdominatio'nbsp;nemadimere, quandolibitum cunquefuerit.nbsp;Non longahicdifputationead ciufmodieuef-iuertitur t^*^*^***^ f**r*lt;^**'''*sf**^**'*^ opus eff. Expenda'nbsp;niustantummodo cuius fit generis amp; naturenbsp;Chrirti regnum, tSc Ecclefixgubernatio, quoi!nbsp;illiusiEpii'coporum atque miniltrorum mU'nbsp;niiS»

i niis,vri qiiidem cxDci vciBopratfcriptumelb f Auodnam fuerit totiim Apollolorum miiii-Î fterium atque adminiftratio. quæ item primo-', rum Epifcoporum in fuo muncrc fungendonbsp;i 1 forma amp; ratio: quid boni illi Patres feccrintacnbsp;5 rent, ne quisfummamhancauótoritatemlibi inbsp;! arrogaret quanto Temper opéré,quantaqjvo-quot; teboniomnes contenderint aducrfus Papas,nbsp; SUtantuiurisinaliosvfurparent, quidGræ-i ïorum amp;hodiepleræqueChriftianorum Eu-: ropæorum Ecclefixcontratam iniquam vfur-I pationem teftificenturacprofiteantur. hoe V-I ) ^Um fatismomentiiamp;viriumhabebit ad fun-1 i ^ituseuellendam ac diruendam iftam Paparünbsp;I I Uomnes amp; omnia poteftatem fummam, qua

Si fuccefsionis D. Petri nomine in earn tan-'®ni potertatem venerüt.- in quo verè dici funtPetrofuccefsifle? amp; vt fucceflerint,nbsp;î'ierûtneiurifùccederc.quod ille nunqu.ï ba- '

' k. ¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-11nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i l' o tnomoaüt

j Uit,nunquahabereoptauitr Nonediiertisamp; ' ^uccptisad care verbis prohiber iis,qEccIelïtenbsp;I oderandæ prxfeiSilunt.ne Chrifti cleris do-I rétur? Illeq; adco ipfeic presbyterum cogno-T'inans, vnàcumreliquis, amp; eorum fe fociumnbsp;Prædicans, annon eandem cum illis iïbi legemnbsp;*^^uenecefsitatemimoonit, crecem Dei fuae

facramcnto fidei nexos liberareinaniinoh^' buicfContrà.quanta cura ôc ftudio in l uis Ep*''nbsp;ftolis præcipit.vt fuos omnes Principes hono^nbsp;rent.illisqjquamIibetPaganismorcm gérantnbsp;Atq; hæc poteftacis illius, quam fibiarrogati^inbsp;infirmatio efto.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Matm Poftquam autem ifta Paparum opinio iquot; kella tx medium addudtafuic, iiqûc fua ilia aducrfn*nbsp;Pontif.ex- Germaniælmpcratores.aliostp Principes,in^'nbsp;««2OT«»/- mo amp; in nollros Reges excomunicatione vt*nbsp;er- eceperunt, continuo bellainteftina amp;difcidi*nbsp;interChriftianos exorta funt. Quare fatis bin^nbsp;argumentiamp;caulFxeftad tantum excommU'nbsp;nicationis iftius abufura detellandum, quipp^nbsp;manifeftamtyrannidem , atqueregnorunK^nbsp;Impcriorum ruinam.

Quôd fi velimusillonim Canones inlpic«' rc amp; paulo attétiùs difpicere, vt feiamus, quo'nbsp;modo banc potellatemexcrcuerint, quoani'nbsp;miimpetuamp; furore fuaanathematain Print*'nbsp;pes ciaculati fint , quo ftylo ea excrcueriiit'nbsp;nemo certè exiftet, qui non animo totus hoiquot;'nbsp;rcat- Dicam hoc dfitaxat exempli caufla, quo®nbsp;,in Franeix noftrx Chronicis feriptum eftnbsp;VIII. Is Philippum Pulchrumnbsp;,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Resibus noftris vnum excommunicauit ,

inunte^i- fuosquc onines ad quartani vfque pi'ö' z»/.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;geniemdirisdeuouit, reliquiisetiamamp;cru®^

Exeammu alt;^hgt;bitis.Eiufmodi autemCanonum fornii*' nicattania la trita amp; vulgata hxc eft,Vt Principes amp; Reg®nbsp;cum tota corumftirpe,regnis,principatibusi^^nbsp;farmttlot imperiis, quæ tenent: omni etiam regno, di*'nbsp;cacui.Ä: vllis omnino honoribus ac rebus ft*®'nbsp;cedédiiure priuatos efle,edicat:eorumfubd*'nbsp;OS, clientibus omnimunerisamp;officiiiurel*'nbsp;bcratiS

^'ctancamp;grauicerinterminanturncquifquarn quot;s obtempérer , conncâentes «Stcolligante*nbsp;(ficenimloquuntur) vnaeadem'qjexcommu-¦I'catione cos , qui in prillina erga cos fide amp;nbsp;officio permanebunt. Stylus hi'c eftaefor-*^3, qiiain profcribcndisperexcomniunica-*'onemPrincipibusvtivulgofolent. Confe-f^niiis autem hoc fcribendi genus cum eo fer-''oncjquem.quum dcPrincipibnsagitur,Deinbsp;spiritus in Prophetarum amp; ApoftoJorum fcri-Pfishabere folet. Arque hoc confidercmusnbsp;S^is in Dei Ecclefiaexcommunicationis fuc-¦'tvfus, quis ctiam finis : ecquid vnquamnbsp;'^vfqiiamtam difsimileac difientaneumre-P^i'iri pofsir. Nec paruum eft ad ram audaxnbsp;^perniciofum Pontificum noftrorum aducr-Principes confilium fpernendum amp; infir-J?^ndum, argumentum , quöd huius regninbsp;^holæ amp; trium ordinum conuentus ad earnnbsp;habiti (vtPatrumetianmoftroruin mc-'quot;'^ria LudouiciXII. tempore) eifemperre-^'^Slarint, arque agnouerint, requeipfacom-^°barint, contra qiiam Paparum excommii-quot;.^ätionibus âc interdiiftionib* ftatutum Cm-effet,nihilominus fuos Reges amp; Prin-''P®samandos,colendos,fuumqóeillis obfe-

I inbsp;lUIll V1U1VVXU1U3,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

quipaululumadidmihitemporis dabuntlt; j animoattentoatque ab omniaffeftii (qui ft'lnbsp;peobftat.quo minùsderealiquapropoiîcafnnbsp;ftè iudicarc pofsimus) vacuo, ca qux funi^nbsp;.^tjuibat höcallaturus,excipient. De bis quidemnbsp;ÂexvzZiÀj-accufatur; fed non quiconque eft reus, id«nbsp;reticmac- confciusamp; noxius. Qui hæc crimina innbsp;tu.(itur zj- dilifn proferunt.iidefunt Regishoftes. Caijhnbsp;fx verb eorum côlîrigendorum hx funt, qi'ynbsp;fpcrent Regis amp; fubditorum difcidio ac d'J?nbsp;fcnfionèfaéta, ilium à fuis reieftû exclufuufnbsp;iri, vtineiuslocumipfifubftitilantur. Ei^^'nbsp;modi autem criminationes fufpeftx eftenbsp;bent, abiisprxcipuèiJlatæ, qui rem aliensquot;'nbsp;inquaninulliimiushabent, amp; quant alia'!nbsp;ConfequinonpolTunt, quolurcquaq;inif^nbsp;i.Reg.zii vfurparc volunt. Achab Rexlfraelis vitinbsp;bothilfraelitxinbiabat. Eaincum obtin*^^nbsp;aliarationenon poffet, falli teftes fuboriia^nbsp;' tur, quiblafphemixeuiTiaccufent. quodp^^nbsp;inde tunc eratac fi quishxrefeosnuncac*:^nbsp;fcturi Viahxe fuit facilinia ae breuifsnna,lt;l^^|

CAPVT XI.

X Vperiores quxftiones paulb pluribus '^dandxmiliifiierunt, quoddeiis nona^'nbsp;modum planèinteromnesconftet t cùninbsp;men in eo, quodad Regem attinet, nihil op**)nbsp;efte videretur. NamDeibeneficio neque^nbsp;hxreticus,ncque vel à piorum ccetu,vcl Cad'^nbsp;fürrivfufeclüfus, vtfpero meprobaturuni*^nbsp;animoattentoatque ab omniaffeAu (qui j

I Inbsp;i

(

1 i

Î i

Vitis amp; vita fimul illi eriperentur.Et quç fee» 5^aregnandi libido fingere ac comminifci nonbsp;°let,fi alite»vöti compos fieri non pofsit?Scd Religianinbsp;4üod ad religionem maximè attinet, amp; in au- 7«-«nbsp;pienda accufatione facilitas, amp; in ea credendanbsp;nbsp;nbsp;ntceat,

^uitas admodum perniciofa funt. Nam quia ''nusquifcpprofuoinreligionemftudio valdenbsp;pietuit,ne quid illi detrahatur, quum primùmnbsp;d aduerfus earn quippiâ effutierit, tur-ftatim cxcitantur, permouentur homines,nbsp;animis prsetcr rationem veritatem'cp afhci-y^tur. Sathan verb anla hac cupidèarrepta,nbsp;ftahominumnimiscrcdulorurn facilitate le-^'tatecp abutitur ad perfuadendum homini-¦! PUs hajrelèos notam pientifsimis etiamvirisnbsp;J Mam, veram tarnen iuftamlp elTe, Huiusnbsp;jJI siextant exempla in Chrifto, qui ab inimicisnbsp;blafphemia,hoceft,dehaerefi,vthodievul-?oaominatur,accufatus fuit. Vulgus veritatisnbsp;'fiioratione accufatoribus affcntitur, veramnbsp;'æeaccufationemcredit, amp; infanisçlamori-j fuis efficit, vtChriftusin crucem tollatur.

.^sm D.Stepbanofaélumfuit, quo etiam ab^^ g 'iftiicis de blalphemia amp;hærefiaduerfusle-^Mpoftulatopopulus id libentifsimè credi-Meumlp lapidibus obruit.De Apoftolis idemnbsp;''lininô faftum.Poftea item in Chriftiana Ec-'-sfiatumAthanafius.tumpiialüEpifcopihç-fsleos adhuncmodumaccufabantur , amp; iftanbsp;''^Igi facilitate,non aüt vlla fua culpa,in Impe-*^®orum atque populi odium offenfionemcpnbsp;Miebant. Etveroquumdeludæisfermoeftnbsp;tquxftio , redè quidemamp;mérité illorumnbsp;credendo inimicis leuitatem vituperamus.

^rum igiturexemplo, iudicioqûeadhibito Gnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;affen-

ri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

J '»uftam, ,1)1 ¦'i extant

11'

¦k

11'

1«'

,'igt;

ri'

f' 0lt;

'JI

ÿî CONTROVÏRS. «Ame. aflenfutn lubricum Ôc prascipitçm firme fuft*'nbsp;neamus.

Caritas, qua inter nos deuinfticfl'edeH'' rècredea- mus, docerenosfuadetctjj débet, vtnonfo'nbsp;Äum cÄ lùmtemerè non credamus eaefle,quæ deprO'nbsp;«Cor.ij, ximisdicuntur, fedetiam nefufpicemurqui-'nbsp;dem, nifiexcircumfpeftioncaliqna, «Staccu-rata confideratione de re tota nobis conft«''nbsp;cùminaliisrebusomnibus, tum maxime inbsp;religione, in quamultiamp; rciipfiusignoratio'nbsp;ne, amp; ingeniiinfirmitate multa peccant, noUnbsp;autemmalamente, malôueanimo. Quatfl'nbsp;obrem feripturafacra nos fxpe admonetnbsp;lum ita damnandum.vt interim mutuas infif'nbsp;mitâtesperferamus , vt nihil temerèindicé'nbsp;Roni,t4.amp;mus, vtdefratribus, qui aliter quàm nosnbsp;is. re aliqua fentiunt, meîiùs femperfpereniuS'nbsp;Gal.6. Quum quisaceufatur,régulé flint, quibus if'nbsp;Phil.J,nbsp;nbsp;nbsp;genia amp; opiniones difeernantur : atque M

regulç proponendç in medium funt , amp; a** eas, rei, de qua agitur , difquifitio placid'^nbsp;animis reuocanda non autem cco anii*nbsp;motu ac temerario , cauflâqûe nec exeufl^nbsp;ncc perfpeftaad rei vel perfonçalicuiuscoiquot;'nbsp;demnationem feftinandum. Qubd finbsp;candorcni beneuokntiamqùe amp; prudenH'nbsp;am in minimorum etiam , qunm accufafl'nbsp;tur, controuerliis accuratè examinandisad'nbsp;hibere debemusî multô certè magis in cau*'nbsp;fis Principum. Nam honor amp; obfêruant'^»nbsp;qua eos ex Dei prçcepto colere debemiis,nbsp;nimos ita nofiros occuparc debet, vt inin.'nbsp;cas noftrisnon facile fit contrarias in iis op*'nbsp;niones infercre. Et qiiidem fa era feript^nbsp;dlt;e Piincipibus hoc aominatimcauct amp; p*'?*

1' :6nbsp;iHnbsp;r

S' r

l ilt;

«pït. Quum cnim lcx diuina Jicir, Prz». £ïolt;ï.2J. popuk tui noH maledice! non intczAicitiaa-ne Principi nos ipficonuiciemur, fed ec-'^nealiorumin Principem conuicia teme-Vel audiamus vel feramus. Neinpe nonnbsp;jJ'^gni hoc refert, Ijuetuipfedealiquodctra-s, cumqüe in inuidiam voces, fine quodnbsp;J® alterodetrahctur, id tacitus probes amp; fe-s : ac præfertim in eo, in quo turn Principisnbsp;Snitas, amplitudo dcfalus, turn imperii to-tranquillitas aguntur; vt hodie hçc omnia

, ex facra nobisfcriptura difeendum ' '¦ quid fit hæreticus. Hine enim vbi quid'^^^,,,^nbsp;I J^fhiodi in difceptacionem vocatur, verasnbsp;j j'finitiones pctere Temper debemus. Qui-j jj^lquc in crrorc verfantur , non ideo funtnbsp;j l^^fetici. funt quidam animo infirmi amp; im-Spcilli , qui nulla pertinaci malitia errant, vcnbsp;ism diftum eft, quique fummaanimi æ-i*¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; tolerari amp;erudiri debent.

1 ^'talesfunt.inhxreticorumnumcrumre-'^L'f^ndinófunt. Ilfi verb hçreticihabédi funt,

!|i*4'iibus in his,qui fequuntur,Iocis fermoba p !nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;az roz fratres,rtJpeculeminidtfitdtorumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

auSiorei pructer doctrinal» quam vot rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;decltnetisabeif. hem,Si nos aut An^e-

i-'^^^^'lt;auimus, anathema tflo, Alibi, 'S '^^^d VOS, haue doärtnam non affert , nenbsp;tum domum , nec aue et dutte, Itom,

Tit.?« I tem, hxrtttcum hominem poil vnot» ij admonitionemre^'ct : vtguinorh, ener/i^^^JÏ^ Anbsp;quifitetufmodi, amp;peccare.

condemnatm. Ex bis omnibus 'X't mus, eum efle hæreticum amp; rciieiendu*, Tijnbsp;iaminfirmumactolerandum, qttido^'^''^jnbsp;Apoftolicæautdiuerfam autcontr3rialt;®f r'l),nbsp;fitetur, qualis in ipforu fcriptisextat.qynbsp;tis ad fefe condemnandum idoneisadi^ T',nbsp;tionibusexcitatus nullamampJiuse*«*nbsp;nem habet, quafuum errorem tegereP'Pti|nbsp;qnbsp;pfiuicfre roreminducereconatur. Sicinveter«

IICIIIIIUUVL f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 UUKJ VX (. V7Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- '-fifllhK''

qui non folùm ipfe errat, fed alios ctian^ lpt, Ffiuiofre roreminducereconatur. Sic in veter«nbsp;fheta ^«A'mentoriominabaturfalfusPropheta,nbsp;Jfcatur, fgjY, aiiquam religionem feftabatur,

ad alienorum Deorumcu]tumfcdaniiquot;®^h pellebat.Sedhuiusreicxcmplaèfacr3fcJ^?'(nbsp;ra capiamus. D. Paulus appellat Alexai,jAvcnbsp;Hymenxum, amp; Phileturri, nönhoclt;l''V'l(nbsp;nrxmiwAnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J «-iin/. n/innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W.A

Hymenxum, amp; Philetuni, nönl hæretici nomine (quod tunc non 'nbsp;erat, vtpoftca fuit) fed nominibusean®nbsp;habétibus, dum cos impietatis amp; bla05 j tp 'nbsp;rumreosappellat, amp;addit corumvef-VelutigangrxnaminEcclefia,hoceftTjj 'nbsp;tifsimam amp;mortiferamcontagioneni rnbsp;nesperditos, quosreprimereamp;àpær'' ^*1nbsp;crorumlp vfu fegregare oporteret.Q^*^nbsp;dcm obrempqiuaenimà veritateperAÇnbsp;loscraditadeflexcranc, amp; inter alia di«« u )nbsp;Refurreftionemiam elTefaftam,amp;'nbsp;P/»tniC fï irforcl'k«

' j Nnbsp;mep vfufegregareoporteret.Qu^*^A

gt;....)brem?qui3enimà veritateperAF^'l lostraditadeflcxcrant, amp; interaJiad'^^^lnbsp;Refurrcftionem iam efle faftam, amp;nbsp;fidem fubuertebant. D Petrus aitfot«^J^nbsp;Prnnhp 1*3«iri Prrl#gt;/ïfl ïmr eft, lïXFCtlce^'Jbft hnbsp;quoddaffliMii?nbsp;eosdePrHJ.

)

Prophetasin Ecclelia, hoc eft, h^retico^'^J^oJ reiiciendi eflènt, atquevt« ''nbsp;h«rclcoscaputfubiiccret, ait«

rc' ^2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c A. X' *, * V* « .

lt;h{ loquitur, quimatrirnoniumcon-P^®^^erét, ÔC cjbis vti.quos Deuscre-if? 'i!i|/P''^eipadum cum gratiarumaftione; homines appellat defertoresfidei,

omnia dici de baereiico pofliint, Hii^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eiufmodiin EpiftolaCatholica

corum,qui de S. Trinitatc J ®pud Pattern Mediatoris perfona,nbsp;4æ-ApoftoIido-y ^gt;Ch igitur tandem concludamus;nbsp;vi^ %fnbsp;nbsp;nbsp;Prophetarum «amp;Apoftolorum do-

-d*^ Su nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;errorcs quauisdiu

arde.tenet obftinateep Co'fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folùra,fed funeftam etiazn il-

Ill' ^{^*?®^®pcdefinitîonemfequcmur, (vt fequendaeft, cùmDeiSpiri-^¦^adiderit) non exit Rexhabendus hg-**' fH'^*^®*^e*'^*'iihominumignorationeinnbsp;abutentes id perfuadere conantur,nbsp;H'lod vt fimplex amp;impcritum resnbsp; i '«q(^°^h:uras'(p amp; à communi fenfuremo*nbsp;Ion*¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;accuratiùs- perfçrutari

tiVgt;a nee quid fit haercfis^ magnoper.è c.x^ *** tV^'*odnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoe folo haeretici nomi*

191 eONTROVERS. CAtLlC. Ij da amp; execranda omnia animo fingitamp;^^^®!,nbsp;catur, cumfcilicetatheon eflc, Chnftiin''Nlnbsp;Ecclefiashoftem.fideiacpietatisomnisexPTtjnbsp;tem. atque has tam tétras «Scfalfas opin®7trnbsp;illiusaduerfarii inanimishominumaluTiinbsp;iïautemnullanominatim ficrettotius, l'»nbsp;Rex (eftatiir, doftrinx difquifitio, vtnbsp;cienda nobiserit t funt tarnen multxnbsp;timrationes, e.«queidonexamp;graues,nbsp;ftut ipfeapud oés,«qtios certè rerumnbsp;res, abomnihxrefeoscriminepurgarip^jt'i;nbsp;autcertètemerariaamp;iniquaifta , qux Hnnbsp;hunt.iudiciacoerccri.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j. *0

Primùm in ilia fidei confefsionc,qtH*^ vnàcum illis oui relicionem reformatalHr,

vnàciim illis qui religionem reformata K'xexcun hoc extat:Ncmpc amp; Regem ipfumamp;

Ji- fosomncs tcftificari nullam fcaliamfalt*.)^ a mnn ti} diuini cultusdoArinam credereatcpadgt;jnbsp;htreticM. re^prxtercam, quam Prophet« amp; Apoynbsp;fanftis fcripturistraduntt cauflam verO»!nbsp;prcr quam ah Ecclefia Romana defcccr*j(nbsp;efle.quod dicant in ea multa amp; ad cred«.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; ad faciendum fuiffc conllituta, quX* J

contra Propheticam illam attp Apofto^'f J _____ V»-.. *. .1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*1 Â .

aiunt, qiiôd vclint quenquam hîc

Ali» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A/4

V illt;* bllllj 11JI9 V|I411 ClIglVIl^lIl 1 Çgt;1 Vi lliav«*

fîteri afferunt, fuo chirographo confît^^ JO]

- nbsp;nbsp;nbsp;° -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- -^liHi,

fui h

drinamefleconftet. Nclt;pidquidcnià^'jj| aut fadiones aducrfuseam doftrina«*! ifl 'nbsp;fed potiùs vtfignificentfe paratosnbsp;endumamp; recipiendum id, de quo innbsp;bantur, amp;adiubentifsimêreiiciendugt;^jjÿnbsp;cum ea pugnareprobabitur.Hxc falut^^^ Pinbsp;drina,quam Prophctxamp; Apoftolifu*®*nbsp;nobis prodideriit, ad vna fumma ; i ***nbsp;quod Apoftolorumfymboiunomin3j,(ii

A fttain aliis quoq; SymbolisfanftisfpConci-£gt; j 'amp;repetitaamp;explicatafuit AtqjhaecSym-Arriauisamp; hereticis ex -:!lt;PJ ^bantur.téporibus.notç fignaqî erant.quib.

'riCliriftianiorthodox! abhçreticisfecernc 10'' 'tür.dcinternofcerétur.vtquicuncpeafub-4'i ^quot;affet, ab omni hçrefcosfufpicione abeiïet.nbsp;»j ''aüthçcantiquaSymbola tenet,ac nullafcnbsp;habere^fitetur.nilî ea quç illicnbsp;{^.quot;'nenturdc quç lit fuoipfiusfanguine, quannbsp;poftulabit, fubfcribere amp; oblî-¦'^'P^'^'5Nulli*falfçquçautiâfît,aut vn-ta religionis nomine acculari verè po

*. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« XX X i lO 11 Vx XXlXlXVr ^VwUXAX 1 V v* w

i; U '.Non cftn.Paganus Turcarûamp;aliorumo-

i Mahumetanorü religioné deteftatur: lu *0s Chrifti bofte.ç imnietatis amp; blafohemixnbsp;i

' nbsp;nbsp;nbsp;Oc regno tum in aliis Chriüum profiten ti«

'f**

48'^

Ifj

^^*'*^* hoftesimpietatis amp; blalphemix ^lt;il^'^énat:non vult alius nominari.quàmChrinbsp;de nomine Clirifti, quem vtSeruatorénbsp;/'^'i.Dn.fuû.Deûiç fuûagnofcitamp; colit. Pro-j^'atur illi prifei oés hçretici qui dânati funt,nbsp;^.fltaniftæ, Manichçi, Arriani, Donatiftæ, amp;nbsp;. ''siufmodi nullus eorum eft.quem non vnànbsp;piis Doftoribusamp;conciliisdeteftetur.

. ^bEcclefia Romanafecefsit, amp;,nec credit, f-facitmultaquçineabûtacdicûtur,fcd nonbsp;^?*^s.MaximaChriftianorû pars hodieidé fennbsp;ih*aô paucisantè fçculis permulti tû ^^**'*^'

nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; k

i?®gt;eruditionis amp; pietatis non mediocris ho-«8, qui aduers Paparûabufus leuifsimè in /'leliâreceptos (quibus prima ilia doftrinaenbsp;H 'ftianç puritas deformata amp;. corrupta erat)nbsp;'ruditeev loquuti funtac feripferunt.

ciæ, amp; régna milita in Europa : nonquódfO fua mente, animo, amp; cogitationealiôfped*'nbsp;quàmin ChriftiEccIefiam, inquaipfefit, f®*nbsp;tus'qj ha:reat, amp; extra quam nullâ effe falut«'nbsp;verè agnofeat ac fateatur.fed turn illi.tû catjnbsp;jn Ecclefia Romana multa reperire fe dicOnnbsp;qiiæ hadtenus quidem arbitrantur Prophet^'nbsp;rum amp; Apoftolorum doélrinæ ita contrainbsp;clTc, vt cum iis faluafc confeientia cômunic*^nbsp;re non pofle credantî idlp vnâ Paparum culp*nbsp;qui nulla vnquârationeeôadduci potuen'*'nbsp;vtadEccIefi« reformationem veri amp;legit*'nbsp;Concilii operâincumberent:quippe metu«!'nbsp;tcs,neilli ipfi reformarentur,amp; in humilcn^nbsp;lum tenuemq) primorum Epifeoporum R*nbsp;manorum ftatum atque ordinem rédiger«'nbsp;tur. Hæc quidem feparatio graue in Chrift'^nbsp;nifmum fchifmainduxit. Sed Religiofi culPnbsp;omnemàfe deprecantur, prohtenturîpnbsp;iusrei cauffamnoeffe, idfp fedolercmaxi*'^nbsp;atque nihil fc aliud expetere, optare amp; pr«^nbsp;magis, quàm vtfanfti «S: legitimi ConcilÜnbsp;neficio piam omnium conlpirationem amp;nbsp;cordiam ad doétrinam.verèChriftianani!^nbsp;lendam ac defendendam fieri videant, Re^nbsp;hoc dicit,amp; quotidiè profitetur.

Çtta i/i ____ ________________________

lorü vetcrü articulis,non de legis diuinae ^He^harenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;devlliusdoéirinæProphetic«^

^^ç^cenPe- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;capitibus:fed de reb.quas Pap«

antur, îbquidâintroduxerunt.vtineorûCanoniP^j amp; aliis feriptis reperiuntur. In illis n. hicnbsp;decretinonninaturauftor, ille alteriusînbsp;oésætatesac tempora lînguliobfcruâtur^Pnbsp;quib.eiulmodt eóftitutiones ßcri.amp;opini^^y

t XfHcATIp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wf

»01*1 '*,®?^cperunt,cüantèjnEcclefiünunquâex-^'Jiflent.ltacp fi amp;Rex amp;Religiofi easrépudiât, meras hominü traditiones ac decre-ita efle probare fe fperant, non eft ea fatisnbsp;{{(¦j *'*l^3cau(ra, qua crimen hïErefeos ipfisinfera-

. *Ur, exeaquidemhæreticihominisdefinitio-gt; ^uatn modo ex facra fcriptura didicimus: S^od fatisvalere debetad Regemhoc crimi-*J eliberandum^aut certè adfuftinendumiu-y l'cium, quoad in fanélo quidem óclegitimonbsp;Concilio.cuiRexvltrofefubmifit.dehacto-5 acontrouerfiadifceptatumdecifumlp fucrit.nbsp;j(i'i Comfendiariafidti Regis decUratio, ex quitnbsp;confiât euw non ejje hAretùum.

VT certiùs cognofci poffit Regem non eflê hçreticum,neceflariurn duximus doftri-nam.quam cû Religiofis profitetur, fum-»atim amp; per fingula capita hîc proponere,nbsp;^iiemadmodum earn exampliorifideicôfef-, quot;one, quamilli fequuntur, itemtp ex illorumnbsp;quot;quot;nlftrorum amp;; doftôrum turn fcriptis turnnbsp;^Oficionibus coÙegimus.-Aduerfarij, qui pernbsp;oalumniam malitiamip jbærefeos crjmen Régi obieftant,audito hxretici nomine,ad armanbsp;Hatim côclamant.ad flammas. ad feditionera,nbsp;, patiuntur vt populus diligentiùs in camnbsp;tem inquirat. At contrains amp; sequum infimusnbsp;ïtiam quifque damnatur, fi caufla indifta da-quot;quot;atur. Cur igitur in rc tam feriaamp; graui antes Régi,quem. Pei beneficio nafti fumus, oc-oludentur amp; temporis ac fpàtii tantillumre-oufabitur ad id paulp accuratiùsdifpiciëdumnbsp;quo ïam agitur: amp; A n ilie fit talis, qualis ac-G' 7 cufa- »

eufatur? Quum fidesillius, qualcmbî^^f proponam,diligcnterexaminabitur, amp;l'*nbsp;gillatimcumfacrafcriptura confèretur.iH^nbsp;proculdubioconftabiteum hxrefeosnbsp;efle : nihilljj magis in animo habere, quàif'nbsp;dem fuam ad Prophetarûdlc Apoftolorurrif^^nbsp;pta conformarc.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

rt Rex pt Si Rexeflethæreticus.neceireeiïettaleif ; ^sadr^ùtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f¦f'cuhs, autdeTrinitatcautdeCb^'1

r^tur quot; noftro Mediatore, aut fuperrerumomf'j crcatione.autindoétrinadelapfuhomif-'nbsp;peccati cauffa, aut in falucis confequendç '''nbsp;aut in veriDei cultus norma, aut in Dei ifquot;';nbsp;cationisdcadorationiscapitcjautinfacratf*'nbsp;torum materia,autdenique de Ecclefia.nbsp;igitur fingula fi ordine expendamus,nbsp;bimus in horum nullo in crimen hlt;nbsp;feos vocari pofle , quin fermo ipfe diu'nbsp;totaque antiquitas in crimen quoque voCnbsp;tur.

Rextjuid Quod ad primum de Deo Sc fanéla fbij er täte caput attinet, Rex impietatis daniu^'\nbsp;S.Tnntta- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; . ui»

uatv Vftpuk lt;tLllXiVV , LV^A lllipiCUrtXld UdllJ** » theoszPaganosofnnes.quiplurcsDeoshâ'!;nbsp;runt: ludzosamp;Turcas.quialiumDcuinbsp;bent quàm eû qui fefc nobis patefccit. If Ejnbsp;vno tres ciufdé cfTentiz perfonas agnofc^'^jnbsp;trem,Filium,amp; Spiritum Sanftum.Acp**^nbsp;credit quicquid fa wét a concilia amp; prifcinbsp;de hac re ftatueriit ac tenuerüt, contranbsp;iftoshzreticos Samofathcnianos, Arri^''(|nbsp;amp; alios omncs, Tureas etiam ipfos.huiuSnbsp;tis ludaeos, Sc cçtcros eorum fimiles, quip'nbsp;banc doétrinam rident.

Rerumomniumcreationécredit, dem à Mofe, Prophetis, amp; Apoltolis

habet illas eadem omnino virtu-**gt; amp; lapientia,qiiaprimumcreatæ fuerunt, II onliltereamp;conferuari.quinetiam easoninefnbsp;'^slrninimas Dei vnius volûtatcamp;prouiden-il ^îquadam fpeciali gubernari atqueadmini-^hari. Omnesauté Philofophorum omniumnbsp;^iscontrariasopiniones, Atheorumblafphe-( lias.Valentinianorum .Manichxoriim.amp;a-horum veterum haereticorum deliria amp; furo-i( ïtsdeteftatur.

i,' De Hoinine verb crédit ilium etiamà Dco fi treatûeflcduabtisconftantépartibus.corpo- homme.

amp; animas corpore quidem è terra fiimto, lt;amp; 'orti per peccatum corruptioniqj obnoxio,nbsp;Anima verb immortaliamp;incorrupta perma-ente; contrà quàm Athei. Epicurçi .aliiqi'ienbsp;^hilofophi amp; è ludxisetiam Saducæi fentii'it.

Adhxc hominécrcditprincipibcreatûfiiif-bonû amp; iuftû ; Deum'qj peccati minimèau- homtnit ^ioréefle.fed Diabolû, amp; hominem, qui Dia- bolicôfilioparuit, ferpaDeofuaipfiusIpontenbsp;fi'. âlienauit; idep cótra veteres Manichçorû.A a- horum ciufmodi impietates itaclTecredit.nbsp;jilt Credit ctiam pcccatü, quod inprimisillispa-/ rentibus cpit.in mundü introiilTc, amp;. originenbsp;adomnem fuam poftcritaté propagatum ef- fe.contraPelagianosS atque vnàcumpeccato

in hâcçrumnofamvitâdefluxilïemiferias.cô-fufiones,amp; mortem quoqiic çternam, contra Philofophorum amp; Atheorum , qui natirfamnbsp; autDeum potiùsaccufant, opiniones.

Quodautédehominisperpeccatücorruptio necredir,ebrefertur,vthomoapudDeüplanè luiisean/e.nbsp;obmutefcat, amp; nullam fui partem integram qxeie^m..nbsp;puramlp reftare agnolcat. Deniq; de hominenbsp;omni-

omnino aftiimefle, nifî Deus illi diam impertiatur, eumi:p ex tam graui mof'^nbsp;ferocjj cafu erigat per eum Seruatorem.jqi®'nbsp;antciafta mundi fundamenta conftitueratJ*nbsp;funiChriftumDominum noftrum.nbsp;ita credit aduerfus Philofophos , Pharifs*?'nbsp;Pelagianos amp; alios omnes, qui in Romine op*'nbsp;nionem fui peruerfam, amp; arrogantiamaR^'nbsp;runt, atque ita impedimento illi fuerunt,nbsp;tantam fuilabemperfpiceret amp; cóiifitcrct^'nbsp;vt fuam totamin Dei gratia amp; mifcricordiâ*^'nbsp;lutem expetcret amp; quçreret.

Credit promifla de Seruatore amp; Rederöt?'' reà Mundi origine Patribus fada fuiiïe.qui*'nbsp;dem illis habuerunt, amp; hacfuainRedeßgt;ijnbsp;rem promilTum fide feruati fuerunt. Atque/;nbsp;hæc promifla confirmanda Deum ipfis facr***'nbsp;cia amp; alias caeremonias præfcripfifle, quas'quot;nbsp;Molls lege apertiùs exprcfflt amp; fanxit. Terrt'Jnbsp;etiam ChanaanfuilTe tatftmarrhabonempr^nbsp;ftantioris hæreditatis, amp; certioris diuturn'*nbsp;riscp quietis , qua illi per. eandem nobifci^^nbsp;fidem in Dei regno ccelefti lt;Sc immortali*nbsp;fruituros fperabät. Atque Saducæos «Scludî*!*nbsp;terrena tantùm fpeftantes., vti etiam Mal*'nbsp;çhæos, Seruetiftas.atcp Anabaptiftas,quial**^nbsp;lènferunc.deteflatur.

De.Meïs'a feu MediatorcChrifto Rexf**' djt.epm.quemadmodunvPatribus promi^^*nbsp;ac defignatusfuerat, fic etiam tempore ànbsp;conflituto, quum Auguflus Cxfarrerump'nbsp;tiretur, mundopatefadum fuifle, exvirg,*nbsp;Maria natum. Itaqucincredulitatemamp;pef**'nbsp;naciam ludxorum damnat , qui banc iur^**'nbsp;non receperunt,quum iplis apparmtjnec tenbsp;pU

1 inbsp;inbsp;tnbsp;înbsp;î

(

1 t

pusvîfitationisfuæagnouerunt, fed Mcflîamj [jf' iuumetiamnumcxpeftant, quemfcilicetco-ïnbsp;.[V gitationefualongèaliterdepinxerint,quàmà^

Prophetisprædiftumfuerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

(f De noftri Mediatoris amp; Seruatoris Chrifti ,ii( perfona,crediteumeflc DeiaeternumFiliumnbsp;pi) exPatreabomniæternitategenitum , ac ve- ''nbsp;pi' rumeflefolumtp DcumvnacumPatreamp;Spi-*nbsp;jS' titu Sanélo : detcftans Cerinthos, Ebionitas,nbsp;(li Samofathenianos, Arrianos, aliofqtieomncsnbsp;ijfi hsreticos , qui aliquid aduerfus æternam il-))' HusDeitatemdeblaterarüt.Creditctiameum, ¦nbsp;qui Deus vcrus effet, ab æterno effe homineninbsp;-O'! Verum, in rebus omnibus (peccatocxcepto)nbsp;fi' tum corpore tum anima nobis fimilem , iif-¦U' ^emipadeónaturxnoftrxmiferiisamp;infirmi-ïatibus obnoxium, vfque ad gloriofæ fux rc-i))' f^'freftionisdiem -contra MarcionitaSjMani-.(ii' thæosamp; alios.

)!gt; Atque de illius Incarnationecreditquic- ¦ q'^irffacraCôcilia orthodoxie« Doétores fern-nbsp;nbsp;nbsp;'U f

, tiA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. carnittto-

jO ^'¦quot;crediderunt, nempenaturamdiumamin flf 76diatore affumfiffe fibi naturamhumanamnbsp;|f ^*Vnitatemperfonæ, modo quodam prorfusnbsp;,(,i| ^snarrabili.admirabili Sanfti Spiritus opera-

*one, vnaquaque natura in hacvnitatefuas proprictates inconfusè feruante. Hanc veronbsp;P^rfonam verè cffemundiSeruatoremChri-'rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iliumpromiffum. Dominum ilium,qui

^'facienduserat : Deumglorix, quemludæi o' affîxerût, amp;quifuoipfiuslanguineEc-AtqUehîc damnatEu-'uianos, Neilorianos amp; alioseiufmodio- quiaut duarumnaturarumyeritatemnbsp;igt;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;negi-

Quod ad Redcmtionis perMediatoré Ct*'' ftumfaftæ viasamp;rationesattinet, Rexcre^^'nbsp;neferchri omnes fymbolorum articulos , qui coper'j,''nbsp;nent. nimirum, Natumcx virgine Maha.p*'nbsp;fum fub Pontio Pilaro,amp; cçtera.In fumma p''*'nbsp;fingulari amp;incofnprehcnfacaritate,quanbsp;nos eft complexus, hac redemtione in .-etef*'nbsp;fuoconfilio conftituca, Chriftum vicemf'nbsp;ftram fubiifle afl'umca noftra natura, vt Dei P^'nbsp;trisiuftitiç, cui nos omnes obrtriftieraniü^nbsp;noftro nomine fatisfaceret : atque vt plena'nbsp;amp; perfciftam legis diuinxobedientiamnbsp;ftaret,quçincius,quam ipiî debebamus.ob^'nbsp;dientiçlocobaberetur, feruiformam induitnbsp;fe, vt nos omnibus noxis ac pnis eximei'dnbsp;ab omnicjjreatuliberaret, noftra omnianbsp;cata, débita , obligationem qua tenebaifl»^'nbsp;Icgismalediélionemquam commerueraifl''nbsp;breuiteromnes peccatipnas, vt easpenJ^'nbsp;ret, in feipfum recepifle. Hancautem, qua'nbsp;prçftitit, obedientiam ab ipfo conception*nbsp;articuloincpifle, amp; pertotum vitçcurric'nbsp;Itim continuatam ad mortem vfqiiefuilfe,nbsp;amp; eiufdem fatisfaCtionem in tot tantifqûe n*'nbsp;feriisquaspertulit, in ludiciscondemnat*'nbsp;ne, in opprobriis, in ignominiofo etiam c'nbsp;cishipplicio,necnoninanguftiisamp; angorib'inbsp;animxfummis quibusexcruciatuseft, iull*nbsp;ipfeextrema quçq; proiniuftis paffus, facl*nbsp;ipfenoftrâcaufla execratio, qui Patris corl^nbsp;ftis filiusdileftus erat, Üeuslp in omncsniquot;nbsp;laudandus : idqùe voluntaria fui ipdusldb*nbsp;mifiîon«, nullo coaftu, fed quia vltropro^

Atque hçc quidem omnia de CkriftoMe-'^'atorcnoftro inredcmtioncm noftram credit verifitmè fafta effe, amp; vt Euangclica hifto-¦'aeadeclarat: nimiriim.inquam, illiusop-probria.mifcrias.anguftias, crucem, mortem, ^«pulturam: eamautem crucismortem amp;fa-ftam in ea fanguinis effufioncm, verum efle aenbsp;eceflarium facrificiumad perfeftam pecca-torum noftrorum expiationem, atque vctc-rum omnium legis facrificiorum veritatem lt;Scnbsp;tonfiimmationem.Rcxomniahçc firmiflîmènbsp;credit, nee vult vlla alia in re gloriari quàm innbsp;îrac lefu Chrifti cruce : execrans Marcionita»nbsp;amp; alios,qui paflionumCbrifti veritatem nega-Cunqnefandos iftosamp; execrandos ludços, quinbsp;cummeritö hçc pafliim calumniantur : Genbles, qui veteris Ecclefiç tempore eumliidi-brio amp;contemtui habebanttdenique T ureas,nbsp;eum hodie negant, amp; eos quidem omnes,nbsp;Subdnullam vfquam fatisfaftionisatquere-demtionisrationéamp;fpem efle.prçterhâc vna,nbsp;animo comprehendere non poflent.

Rex créditChriftum pro noftrisdeliélis ita * Woriuum.tertio die refurrexifle.In fua autem fnbsp;refurrcôipnc exuifle oipnes naturx noftrx '**nbsp;infirmitates, omnem cont'rà gloriam amp; im-naortalitatem in fua natura humana induifle,nbsp;cuius tarnen veritatem acproprictates ferua-uerit.Hancrcfurreâionemefleiuftitiçnoftraenbsp;petfeâioné, integram peccati dcftruftionem,nbsp;de morte viftoriam amp;triumphum,vitç noftr«nbsp;cauflam, denique futuræ corporum noliro-rum refurreôtionis amp; glorix hduciara,

lU CONTROVBRS. 6AttIC. J S^tdde e-nbsp;nbsp;Credit ctiâChriftum à mortuisexciMW

tuitn talos taiïdiu in terris quandiu ad confirmano; afctn/u. refurjxftionisveritatcmjamp;ncceflariafuis^nbsp;fcipulis tnadata tradenda fatis effet, verfainbsp;in closafcendiffe, amp; ad Dei Patris ornnEnbsp;tends dextram federe,neque id quidem V'*'nbsp;Ecclefiæ, quæ in histerris cernitur, cogidcvnbsp;nemlt;:p curami]; abiiciat, fcdvtpronobis '*einbsp;precetur, vt omnern huius à le acquifit^' *'«fnbsp;demtionis efficacitatem in credentes ènbsp;ipfo effundat.atcp vniucrfum in omnenif^nbsp;turam dominatum ad fuæ Ecclefiæ eni*nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mentum acfalutemhabcat,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

iufdem «locum gloria ad iudicandum turn viuos'* dssstadsu- mortuos, vt eleélorum fuorum dimicat*^

reftionem amp; imraortalitatem tribuat, 6* fefeçogat amp;colligat,rerum omniuminft^^nbsp;tionem perficiat, amp; gloria fuis numerisa^fnbsp;tibus expletam^ æternum^ bcatamfub*nbsp;dem omnibusimpertiat.

Rex de horum omnium Symboliaf^ ' îorum veritate amp;de falutis ac redemtioH'^l^nbsp;Mediatorem Dominum noftrum lefunil^Jnbsp;ftum.adeptx perfeâione plané perPuapSiU jjj 'nbsp;dit amp; confidit eum ftlutis noftrpîin pa^^J «Jnbsp;omnibus cauffam.effe. Eundem folun3nbsp;principem, folamnolïramiuftitiam,nbsp;cationem ôc redemtiopem, nullume** jjsnbsp;clo.nomen, præter iilqd vnum, per qu^ynbsp;lutem habeamus; atque vnicum gratis te,nbsp;fericordiæ apud Patré cleftem nobisaii'i|(.nbsp;effe: vnicum noftriin gratiam reditusa^^j (|ç,nbsp;conciliationis Mediatorem effe. Et ni

¦'ei

»»i

'»Il

dicsstm, busfinemimponat,eorumçorporibusf5'^

j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ixnicATio.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;il

^uidemiuftificationëin earcconfiftere, quód ineopcccatorum noftrorü remiftïonem ha-beamus, eiusip öbedientianobisiniuftitiamnbsp;^(,ii imputccur: hoftravcrofariftificatiönë.qüódnbsp; peccatuin in nobis mortis ipfius véritatede-11nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'»?¦ -O' K Azs tol««*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«lt;/gt;*««**amp;JCX* i-v «^« «

ftruatur 6c aboleaturï quod(:p refurreftionis ipltusencrgiain puram iuftamcp vitanireno-uemur.vt perfeftaDei imago in nobis tandeninbsp;reftauretur gt; cum plcniffimèilli cöniundi eri-nius. Deni^ exfiliisirx.qualesantea eramus,nbsp;losineofiliosDei, amp; certiffimos vitaexternxnbsp;^»redes efle. Viam autem amp; rationemper Qu/Jtienbsp;'¦ Sùâtn buius in Chrifto falutisparticipés na-yK/fz«nbsp;jjfi* us, fidém efle fecundùm promiffionesi Dtum.nbsp;(iij ^*icredittnme,vitamteternamhabebit,Scc. Ncc

* (I tflrM Ito..: j'ï r .1____ . _. 1 - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. I _

Cgt; fl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;le.U IIUamp;IJA Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VLIliai V

[I utneftin eléftis, qu« omnem hac redem-

zti Ff?flon

quids fidem, quæ credit qiiicquid Velis, 'bilveröomninointelligitiautfidé.quaefirri-P'i^xeft 6c nuda veritatis hiftoriaeredcrntionisnbsp;quulis turn in Ùiabolis.tû in reprobisnbsp;^'^poteft.- fed fidemillam,quae pecüliàre Deinbsp;gitamp;cogriofcit; neqiiefolùninbsp;lumhuiusgratixveritaterri certaninbsp;J,. fedeas etiamapplicat, àtqiiépiovirdnbsp;(j!* j|':pcrfuafionem adfertjvt credat fe amp;Chri-illenobisfcôcilià-j/°^®^'brum partici pern elTe.Quanqiiamnbsp;h ''^Çcnotitiaamp;pcrfuafîoparimetifurain'nbsp;0^/ jj'^''''usriócxiftat,fitli; feinperproficienduninbsp;(0'i tj Ç6quot;®dum aduerfus diftîdétiam amp;incre-1^7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, fi-

tn Perfliufionem fatis multam amp; efhca-ns.confcientiæpro-itrr^ ^eiacquiefcentis tranquillitatem ; ad-JV*; s tentauories viótoriam,in mediisccrta-H niirii-

i/4 CÓNTROVERS. GALIIC. minibus ltidam «Scgloriationem , n*'*'nbsp;l(pem,quænonpudcfacit.

Atque vt hanc fidem habere poffïmu^ agnofcit necefleefle vt Deus cam nobj;

. Spiritudonctlfedvteamdonetinnobis^. firmet, Euangelij miniftcrium infuaEc^nbsp;conftituifle, quo bate falus annütieturp'

menta accédant tanquam promiffion' p-------jy,-------¦------------------

Euangelium enim ita praedicatum, coi habere diuini fpiritus, qui in cleftorurttnbsp;misoperatur.efficaciamacvirtutem; qnbsp;knr rot-ir,n^ #*frï* nnr^'ntiafTI . ï^,nbsp;c

. 5pintudonct:ted vteamdonetin nobiss-firmet, Euangelij miniftcrium infuaEc^ J conftituifle, quo hate falus annûtieturp^Unbsp;Icftos homines, quos ci reideftinat:nbsp;menta accédant tanquam promiffioni^|, ,,nbsp;pfiusfigilla, amp; certiora acfolenniorapig^^i

haberediuinifpiritus, qui incledoruii|L quidemhac rationc eflcDeipotcntiarr)''', fj.nbsp;credentiad falutem; fpiritusiuftitiæ,nbsp;minifterium, claucsadlbluendospcccaf'^nbsp;«Scnoxasillisremittendas , gratiæ diplc*lj/nbsp;animorumrecreationéamp; pabulum,coB^*quot;'nbsp;tiarumgaudiumamp;confolationem. jnbsp;Qh! de fa Acnominatira Rexfanftafacramentj* «nbsp;¦«ramentu. jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Deus conftituit.vt effent toti

fiæcommunia,nempe Baptiftnum, amp; Cnam,vel facramentû Euchariftia:,nbsp;eos,quiaiuntfacramenta non effcadf3'^(||nbsp;neceffaria, effetphominib.integrüaclib*:^nbsp;iisvel vti vclabftincre. Qui ea ctiam d'^i^nbsp;effe tâtùm notasamp;infrgniaprofeflîonisnbsp;ftianorû,ncc ad vllû alium vfum inftitot^'(,fnbsp;fateri volût eaefle cura Euangelij pcxdif-ji)nbsp;ne adiuméta amp; media, quibus Chriftinbsp;credentes conferatur: Qui itidem veted^^,/nbsp;ftamétifacramentaetiamnumretinét,'',^nbsp;cumeifionem : eos dcniq;omnes,quiiB jnbsp;quid immutarc,amp; in eorûlocum aliaft'*^ fznbsp;audenr. Casterùm depromiffTorum

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» X gt; 11 c A T I O.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ilf

,|)f iTâmentis veritate.item'qj deChrifti etusip be-' heficiorum.qu« in iis ofFeruntur ac reprxfen-j[i tantur, exhibitioneac fruitione nihildici po-¦j'i* teft.quod Rex vitro non confiteaturtfc aflen-tiarur. dummodo Dei décréta in iis obferuen-ù tur.Ghriftus folusagnofcatur.vteorû omniû, quæ in iis promittûtur.lubftâtia: fignorûitemnbsp;f amp;rerum fignatarû difcrimen femperretinca-quofacramentanôcrunt: firetiâinternbsp;ty ^iniftrû tum externum,qui figna porrigit, tûnbsp;internum, nempe Dei Spiritum , qui quodnbsp;promilTum amp; fignificatûeft ,reipfapraeftat, di-ftinftio ; prxtcreanullaaliaeorûparticipatie»nbsp;il'i tpijeratur, quàm quæ eft perfidem, cùmeafitnbsp;FolaàOeoconftitutaratio, perquamChrifto,nbsp;A Chriftii»beneficiisfruamur.

AttpHæcfuntiCjuæ Rex de caufllsamp;inftru-tnentisnoftræfalutiscredit, agnofcens eao-mniaàOeo ötexfolaquidemipfiusatque gra-tuitabonitate,acmifericordiaproficiici; eo-rumip materiam nullam nec ex parte, nec ex toto.fiueinprincipio, fiueinprogreffù, finenbsp;in perfeftione vfquam alibi , quàm in vnonbsp;Chriftoefle. Ecclelîamfacrificioadpeccatumnbsp;tollendum carere nonpoffeîfcd Ecclefiamil- txpatari»nbsp;ludhabere, quodChriftus ipfede fe ipfonbsp;cruce pro noftra omnium falute fecit. Ilkidnbsp;antem facritîciü quippe Dci Fili j æterni facrifi-cium, plenâatq; integram noftroru omniumnbsp;peccatorum , quæilliimpofitaerant, fatisfa-ftionem continere, sc proindeaeternæremif-fioniscaulTam. Quod cùm nobis per Euan-gelij prxdicationematcp facramenta, amp; no-minattin per iplius corporis amp;fanguinis facra-nisutum quotidie applicecur, Ecclefix non.

iam opusciFe vlla omninoaÄione, qux piatorium peccatorum facrificium:necnbsp;flare vlla alia,nifi obfequijjaudis amp; gratiafquot; \nbsp;aftionis ac prasdicationis eius amoris , 5?^nbsp;Pater cleftis nos eft profequutus, facriti^',nbsp;qualiseftfolenis ilia mortis ÄpaflionisCh^'nbsp;fti in Cnçfacraméto commemoratio.Ci*nbsp;que Chriftus noftrorum peccatorumnbsp;tionem peregerit, amp; nos ab omni pcenalßlt;:''nbsp;pacp coram Dei iudicioimmunesreddidC.nbsp;(alioqui falutis noftræ folus.totuscp auclor^nbsp;eflet) non fine maxima ipfiiis iniuria dici p*..nbsp;alia purgationis ratione opus eftevel vllanbsp;quacunquere, per quamreliquat peccatofUnbsp;noftrorum fordes coram Deo eluanfur.nbsp;cedit banc falutis fruitionem, quam pernbsp;habemusfine pnitentia (eamenim fidesnbsp;nerat,amp;comitemindiuiduamhabet;nonp'^jnbsp;feexiftcre , amp;. hunc vnum exmultisproF'j,nbsp;quosEuangeliumannunciari debet, finen^^nbsp;fe, vthomines amp;. ad peccatorum fuoriin^^^nbsp;gnitioncm, amp; ad veniæ in Dei,poftquaninbsp;ofFcnderunt,mifcricordia perfupplicémnbsp;feffionem confequendæ defîderium ftud*'^nbsp;qûeadducantur. Hoc tantummodö po'*nbsp;lat fecundùm ea quæantè dida funt, vtnbsp;toradDeum vnum.necaliumquenquarn^^^nbsp;pifeendç gratiç ergöferecipiat: caueatiop^jnbsp;misnequicquâ fibi attribuât, quod venia,Inbsp;petit,dignûputçt,neuealibieiuscauftam4^jnbsp;ratquàminvnoebrifto, tamp;inea, quanidjnbsp;nomine fecit, fatisfaólione. Illud fempef^fnbsp;beat,fuaslacr)mas,fua fii(piria,fua etiä,nbsp;etiam adhibeantur, ieiunia, res quidei^^i^nbsp;coram Deo nratas, non tarnen in peccato*quot;'.,;

admiffbrum fatisfaftioné.fed vt animum fub-miiïiim amp;abieftuin per caoftendat quod vnu iifi Deus ab eo petit. Nequeitem peccatoriquid- quamimponatur, quo fiduciaülicertaijjfpesnbsp;.\i adimatur,lt;Stea,quaindiget,confolatio,vtqui-buspremitiirangoribus.releucttir; qiiinpo-tiùs confidatpromifsiones in Euangelio duenbsp;priuatim fiue publicè per pallorem fuum fibinbsp;ïnnunciatas, certiffima elle gratia: amp; veniæ ànbsp;-ill t^eoadeptæ diplomata-dauern,quaapud Deûnbsp;itigt;l Jiberdimittitur: totam omnisculpæpnæipnbsp;(f* obligationisliberationem.amp;certifdmamcunjnbsp;|i( Deo pacem.

iii RçxnofterexEuâgelijdoétrinahoc omni-(I'l operfuafumhabens, vnamconfequendæ fa-

Jutis vitætp æternæ rationé efle fidemin Chri-'^oDotnino noftro.illorum qui afleruntin fua jp H^ernquereligioneferuatumiri, opinioncninbsp;/ îipietatis danmatteos qui aut in crcaturisaut

* p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t UVt V WkVt va l iitawAvz^aas^

ill' quot;'ulqjhodicludæi, Turcae, «Stalijfalfireli-E'oniscuitQres: Atqueadeöilliipli,quihabe- videri'cp lt;amp;Chriftum,lt;S£ ti' ^^figelium rccepifle, Deitp gratiac lt;amp; miferi-gt;' ^Ofdiæ Inrni-n aïinnem Uare fpi4 terrien fu^

nS eONTROVIRS «Attie? I diuini promereantur, autvlloinloconiit^nbsp;róue efTe pofïïnt.vndc fieri fatis polfitpcc^*nbsp;cuæadmilîmusîcnmpr.-Efertim Dei pcrCi^nbsp;ftiim Dominum noftrü(cuius per fidem j,nbsp;cipesfummiis)iam nobis placati dona fi^^ Lnbsp;eoep iuftificationem noftram fequannir. Jnbsp;autemantecedant.vtD.Aiigufliniisnbsp;loquitur; cùm etiamimperfeélafèmper'nnbsp;nee fieri pofht.vt earn,quam lex requirit o. Jnbsp;dientiæperfeftionemvllusvnquam noft* Inbsp;sfiequatur: amp;obhancimperfedionem,nbsp;demnationis potiùs coram Deo caulTanbsp;quamillum nobis reconciliandi materi^;jnbsp;D.Paulus Epiftola ad Romanoscopiofiquot;'^nbsp;docet. Eamlpobremprxftantiflimiquicpnbsp;ferui iidemî]; fanftitlimi, vt Dauid,liaiasgt;^j^nbsp;niel amp; alij ciufmodi nullo fe prorfus molt;^*nbsp;confidereac nitiingenuè Temper cófefii^Ljnbsp;Deo.neftiiscx operibusiudicarentur ,Ti»pUnbsp;carunt, omnetn fuam bcatitudincmingr^'ynbsp;ta peccatorum fuorum remiffione, qua»nbsp;^ediatoremexpedabant, etiamfiin ocul®^nbsp;mniumirreprebenfi dtinculpati cflent,P^nbsp;lam elle agnouerunt.

Nihilominus tarnen Rex credit bona rum Dei opera, quæinfidefada funt,nbsp;Peo effc, non Tua quidem dignitate, fialt;J*'nbsp;dam perfeftæ illius iuftitix regulamnbsp;nétur.- Ted quiaiam Deeper Cbriftumr«^ nbsp;ciliati Tunt : quia Deus eos amat, ac pro Tujjj(nbsp;ga cos amorc «fc bcncuolentia,cultum,q^,i(nbsp;ab cis exhibetur, quantumlibet exiguu»nbsp;impcrfeftûprobatîquia etiâ bona opera» jnbsp;jpfius dona amp; beneficia quas in iispef*^(ii)nbsp;Spiritum Sandtum cfficit : qux wnqo3»^j-

honore afficit, quoniam quae in iis exhomi-num quidem parte defidcrantur, ea propter Chriftum nobis no imputat,fed tolerat amp; fiip-pJet, Ec quanquam bona opera non fint c-iufmodi vt per eaiufticoram Deo ob caufiasnbsp;quas ante diftæ funt, cenfeamur ; alias tarnennbsp;lationes efle credit, propterquasChriftianisnbsp;pr^cipiuntiir.vt in iis omnclludium operam-qûe ponant. Efle enim verum obfequium,nbsp;«ftam'cp mifericordiarum Dei erga nos (vtnbsp;D.Paulus ad Romanos fcribit ) agnitionem, Rom«ix.nbsp;obinaeftimabile illud falutis, cuius inChri-fioparticipes fumus,beneficium. Deinde id-toetiam prjecipi, vt cæterinoftris operibusnbsp;Çonfpeftis Deum in nobis glorificent, nofqiicnbsp;illisbonoexeploatqj sedificationifimus, retpnbsp;gt;p(a oftendamus nos verè Deo credidilTe.amp;itanbsp;iioftra vocatio in dies cofirmetur. Has autemnbsp;^eriffimas, amp; ómnium, quat dici quidem pof-ftnt.maximas.ad bonorum operum ftudiuranbsp;^curam in animisnoftris incitandum atquenbsp;nflammandum.cauflasefle.

Adhçc de bonis operibus, deep toto, quem ^todebemus.cultu, Rexcredit Dei eflxvniusnbsp;quid nobis faciendum fit praeciperemihiltp il- *'nbsp;hgratû efle prçter cam vnam, quam i 11 ius mannbsp;lt;âatisprçftamus, obedientiam: obidlplegemnbsp;*^tdifle, amp; omnem fuam voluntatem fuo ver-ho in facris feripturis expreffbpatcfeciflè.nbsp;^¦quot;îtereain iis, quç à Deoprçcipiuntur, dele-ftunuSc diferimen veteris amp; Nóui Tcftamcn- Legù e»ri^nbsp;ïiadhibcHdumelTetquoniamin vctcreTeftanbsp;lento dt fub lege multç eflent Dei eóftitutio-nes ad id tempus duntaxat in rebus externisnbsp;amp; «lhmoniis,ad populi,qui tune àMcdiatoris

^dLCIdlllUllC 11.7U^lld)laiV «WJlllv «iOUrtlb neceffitatemlp aeçommodatis. Qux quidc*nbsp;omniappft eius.in quo ineft veritas, plenaq^ f lnbsp;amp; intègre çprqm omnipm.qux pro mi (Ta £¦'¦''1 jjjnbsp;çfle dçyigeredçfierunt. Hxc igituronn*'* jj*nbsp;Rex nullanûceflecredit, ineotp vnumChf'nbsp;fti beneficium extare, quôd ab eiufmodi ¦'* tçnbsp;gplibçri iam folutil]} fimus. Quarc vtin'^nbsp;gram Chrifti gratiam , Deilijj cultum pi'f j tt,nbsp;|]iabeamus,cauendum npbis diligenterefl® 'nbsp;yllaslegisçærimonias, autquippiam aliud® 'nbsp;iufipodi admifeeamus, Denique diuinumnbsp;îû in EcçlefiaChriftianaprorfus fpirituaU^ in

^,.111 vuyiviii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wvnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HW.v, ,iinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

poftolorum temporibus crat, conferuandi* lt;j «»flT« niVilin»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nnr\z4 rrratip» PnîSîlC^ '

pp ÇONTROVERS. OALLIÇ, paufaftione longifsimè adhuc aberatnbsp;omniappft eius.in quo ineft veritas, plenaqj^nbsp;perfeftio, népe Chrifti mortern amp; pafllonei^nbsp;çlTe dçyigeredçfierunt. Tnbsp;Rex nullanûcefle credit, in coq; vnumChf'nbsp;fti beneficium extare, quôd ab eiufmodi ***'nbsp;gplibçri iam folutil]} fimus. Quarc vtin'^nbsp;gram Chrifti gratiam , Dei(:jj cultum pi'f'jnbsp;|]iabeamus,cauendum npbis diligenterefl«' inbsp;yllaslegisçærimonias, autquippiam aliu«!®nbsp;iufipodi admifeeamus, Denique diuinum c**nbsp;îû in EcçlefiaChriftianaprorfus fpirituaU^ innbsp;^ineademfimplicitaçc ac puritate, in qua bnbsp;poftolorum temporibus crat, conferuandi* lt;j c,nbsp;efle.nihilq; faciendum,quod gratixEuang^! t(nbsp;fraudi amp; detrimente effe poffit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ci

præcipiuntur, amp; quibusvniufcuiijfque fcientiasDeus necçflàriô adftringitatque obi'nbsp;gat.ab ijs q uæ funt indiiferétia, dciq noftronbsp;^itrioaclibertatepofita.amp;quibusnos, qo^.nbsp;^ùm quidem cxpediatyti poflîmus,difting'''nbsp;vein hoc quoqj hsecrçgulaobfcructur, id pf,nbsp;Pciçulçunoneffe habendum.quodexfeP;nbsp;^le non fitî nihilij, vndç confeientiisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

quibusChhftus fua morte Äpaffionep^^'®, libertatemcp dédit,iugum imponatur,nbsp;tuendumvel faciendum.

Atep bîç Rexcum D. Paulo amp;cxterisAp.^ ftolis ludaf ps.qui in Eccledx Chriftianxnbsp;cærimoniaslegisvnà cumEuangelioretii^ .nbsp;volebat, hçrefeos dânatûtcmcp eos de qU»*?nbsp;Paulus Epiftola adCoIolTenfes loquitur, ^1*'*^^

EXRLICATIO« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2!

^i'Itibus volûtariis, Sc animi fubmifsione, nee 'Jonineoquódcorporinonparcebant (menanbsp;/P'entiæhumanæfpeçie) de abftinentialeges »Tim.4«nbsp;^febant: Ilios etiam quos vaticinatur Paulusnbsp;Pfoliibituros efle cibos Sc macrimonium: Po-

^1' j.'oiturosencciDospcmai.iiuiunium: ro-j(j ^'¦emo eos.quos Sathan ab Apoftolorum tem-j, Porious excitauit, Montapiftas,Manichæos,amp; ,j, *^'08 eiufmodi à Patribus condemnatos in ve-'tripccießa, quöd eiufmodi dogmata contranbsp;'matemChriftianamprodidilTentatquein-' { foduxiflent, amp;adfuperftitiones, quibuspri-^''äR.eligionisChriftianxpuritascorruptafu-^'^'ampatefeciflent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^nh/ein

. Jn cultu, quiDeoànobisdebetur, RexDei»ofrfzlt;»)»* '?'^°cationem inprimisponit, ànoficxcum Dei,nbsp;0 J perChriftiDomini noftri beneficium re-J ''ciliationisfruftumlp vfumqiie in eo fitumnbsp;'l^ccredit, vtcum omnifiduciaamp;animi ala-

'{I ad ipfius gratis thronumaccedamus. d ^'^quot;^'8turDcum à nobis elfe orandum, illinbsp;0J quot;«noftrispeccatisquotidieconfitendum.gra-li' ïiani amp; veniam abeopetedamaefumendam,nbsp;i' ^oftras querelas amp; poftulationes apud eu de-0' P^oniendas, ac, vtverborem compleftamur,nbsp;i'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in omnibus rebusnoftrisaduerfis per

ptecesacfupplicationesconfugiendum; Nc-f0 S«verö ad vllum aliü quàraadeum vnuna, i^ H^ia fit omnium bonorum fonsamp;origo. o-0* *^nipotens, rerumque omnium gubernatio-y tiem amp;difpenfationem habeat, nec vllus prae-tereumalius : quinetiam vitrofe ipfc in Chri-Omnibus benigne offerat, qui ad cum fenbsp;fecipiun t: adde quod prscepto nominatim adnbsp;'äm rem dato hunc fibi vnihonoremdeferrinbsp;^«lit, quöd ctjam promifsionesde precibusnbsp;H s noftris

fuis aliisuc in rcb. dcprecatos vllum vnq^ j fuiffe.nifîDeumfolum.Quçcùmita fintV«' ,nbsp;res idololatras óc Paganos infinitam Def'^ ¦ jnbsp;turbamcolentcs damnat, quorum aliosbf. inbsp;rem, aliosillam rogabant, tanquamfin^ï'j,nbsp;gubernatio amp;procuratio copluribusDii^^ji,nbsp;tributafuiflet. Damnatamp;ludos, qui ilt;f,nbsp;hacopinione deprauari fepa(sifunt,durnP^inbsp;lim pro Diis habuerunt: eosdeniqueoiiJ.|,nbsp;qui ad creaturas,quas in grauifsimis amp;. djf*J|nbsp;limistemporibus dcpreccntur, feconuci't'

Interim Rex fatctur homines longé elRL digniorcs, quàm vtipfiperfeadDeuffl«'',;nbsp;dant:ideolt;p ludaos damnat,T ureas,amp; eof*^nbsp;lîmiles, qui temere Deum adeunt, Mcdia^^j^nbsp;qui ipßs aditum ad eum patefaciat, qui p*'*nbsp;dcprecetur,amp; intcrpellct,dcftituti. .

vnum ; Atq; ca maxime gratiahodic elTc quot;ccelisfiftentemfccoram DeoPatre ( vtfcri-fturaloquitur)pronobisdeprccantem : cùmnbsp;^fiimmusnofterfitinxternumSacerdo«, amp;nbsp;ßtrnuncrisipfiimpofiti proprium, res omnesnbsp;oftrasapudDcumprocurarc amp; gererc. At-Sucillud elTe quod Deus populum fuumpernbsp;ücerdotium amp; facrificia legis docebat, quurnnbsp;fanftuarium ingredi vni tantum liceret,nbsp;S^i fecoram Deo fifterct cum fmguine , neenbsp;populi poftulationes ac preces Deo aliter gra-efle poflent. Breuiter Dei pratcepta di-ïertè promifsionesque extare, itemque Pro-pbetarum amp; Apoftolorum exempla, quxno-bisregulaeinftar efledebent, vtncDcumpernbsp;®Hus cuiufquam , nifi Cbrifti vnius nomennbsp;'^nquam inuocemus.Quaro damnat Rexvete ¦nbsp;l^ssquofdamPhilofopbos.qui cóuidi amp;agno-^'^entesnullumaditum ad Deum nifi perme-^'atorem quendam patêrc , ad Deum fum-per alios inferiores Deos accedendumnbsp;«fledocebant. damnatamp;eos, qui Apoftolo-rum state (vtcxEpiftolaadColoflenfescon- Coh»,nbsp;ftat) id per Angelos faciendnmeenfebant : I-

Rex adorationem Deo débita in precatio-«,111 fide amp; obfcquio,quod vnufquifqucprç-Rareilli debet,inquotidiana fidci fuascófefsi-gt;neamp; gratiarû ailion« pohit'xredit^ hocDeo dun-

124 controvers. eAitic. cij diintaxatvnideberi, quiaidamp;Deiipfiusp^ llnbsp;ceptis nominatim cautum fit, amp; Apoftolof. Itnbsp;fanftorum Angelorum.qui ne minimam knbsp;demhuiufccadorationispartem fibiexhib «tnbsp;vnquam pafji funt, exemplisconfirmatU'j Ojnbsp;itaqueeosomnes, quiillamàfummoDeo chnbsp;creaturas transferunt,condemnat.niud et^ 5®

credit,adorationem mentisproprièefle; ' plicemverogeftum externum, illiustantu'^nbsp;modoteftimoniiim Î ita vt fi mens abfuf^nbsp;fpecies ilia mera fit futura coram DeohVF^nbsp;crifis, non cultus ex fefe ills acceptus.nbsp;adorationem non ante aureas,argenteas,W.nbsp;deas, ligneas. aut cuiufcunque alius mat^nnbsp;imagines,quia id in lege diuinavetitumfi-^'nbsp;peftoribusatqjanimis, inclum, tanquaH*nbsp;Dei fanduariilocum, vbi habitet, furfum^f*^nbsp;dis faciendam efie credit. Paganos imagii'*nbsp;cultores, itemcpiudxosipfos. quieorum^,^nbsp;emplisedodi. quodadoraturicrant , idquot;nbsp;imaginibus pidumue fidumue efie voluefquot;'nbsp;meritocondemnat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quod ad Fcclefiam attinet, primùm credit efle illorum congregationem, quinbsp;dodrinamtenentac profitentur,nimirum'^nbsp;riDei cognitionem ; (quatenus quidem^'*nbsp;verbo fuo nobis patefecit) quiqj nullamallt;nbsp;falutis rationem viamep habent, quamnbsp;fturaDominum noftrum : vtetiamnort^nbsp;Dei inuocationem, reliquumtp illius cnbsp;qualiseftabeo ipfoconfiitutus. eamcp |}nbsp;fiam efie Catholicam aut vniuerralem,hoc®nbsp;qujE eos omnes qui hoc idé profefsi funt,nbsp;fatentur.ac profitcbuntur.finc vlla temponbsp;aut locorum difiindione à mundiipfiusp*''nbsp;cip'

^PoaH finem vfauc vr.iiicrsè comprehendit; J^orum quidem picrique vnà cum Dominonbsp;®(uin cliim iam rcccpti fint,alii in his adhucnbsp;'¦Tismilitent : cæteri vero peromnesætatcsnbsp;^^Iefaecula , quoad eleftorum numerus fitnbsp;®j^nino expletus.fequuturi fint. Idem Mani-amp; alios q ab hacEcclefia Patres lub legenbsp;5onftitutosexcluferunt;Iudçosqui illius fine«nbsp;Jitra fuam nationem concludunt: Donatiftasnbsp;.inique, qui earn vniusAfricæterminismc-^¦ebantur, amp; includebant: atquccæteros ciuf-*odi damnat.

Credit amp; banc Ecclefiam fuas habere notas *nfignia,(quibus verè ac certo ab aliis omni-^gt;scoetibusaliquamreligionisrpecicmpra:fenbsp;'rentibus dignofcitur) nempe Prophetarumnbsp;** Apoftolorum doftrinam.iteml:^ lacramen-[ üeoineaconftituta*. quemadmodum A-Nftoliis Ecclefiam fuum illic fundamentutti *nbsp;''tereait. Hasautem verasefle Hotaseflen-

amp; fine quibus Ecclefia exiftere non pof- aliasvero,quas nonnulliproferunt,aut fal-51 autaliisctibuscommunes, ac proindç ccrtasamp; fallaces.

hac Ecclefia omnes titulos, honores amp; PpUlcgia,q uac illi à Deo tribuuntur,credit: eänbsp;^'delicetgjpç Dei domum, templum.haercdi-illiusregnum, clcftem illamlerufa-*'ni:e(re item Chrifti corpus amp; illius fponfam,nbsp;(ratione quidcm verbi diuini, quod illinbsp;'^OTimilTum eft) veritatis columnam ac firma-^quot;itum, omnium credentium matrem, gra-difpenfatricem,qux ipfum fontem babeat,nbsp;*^caquaïinvitamæternamfcaturiant, extranbsp;Ham deniç nulla fit falus.

HancipfamEcclefiam credit fandtartï® vtin Symbolo nominatur.ctjâfidiimin* .jnbsp;do verlatnr, hypocritas veris illius nacn*nbsp;admixtosliabeat, amp; in integerrimis,cti3lt;]j|jnbsp;perfeftifsirais qiiibusqueviris deliftanbsp;non pauca iniints fed Dciim probè cogvio*^^nbsp;re fuos, corumqiicamp;hypocritanim deled^^.nbsp;habituriim. Interim (ï qua; maculç amp;nbsp;in iisquiverècrediderunt, adhucinfunt.nbsp;nihilominusfandos effe; propterea qiiod''j^nbsp;hoegrauifsimo peccati onere gemant, eofquot;nbsp;peccata gratuitéremiflafint, eorumque^^quot;.nbsp;dificatio quotidianum incrementumhab®,nbsp;amp;àChrilio, quieosfandificat, ad perfe^nbsp;onem ducatur, In quo damnat CatharO.nbsp;Donatiftas, Anabaptilias, Sc alios eiufm'^nbsp;qui Ecclefiam in mundo ab omnivitiova^'^nbsp;amamp;puramfinxerunt, tantumep fibitribij,^nbsp;runt, vtperfedionemfeamp;integritatcua^nbsp;quutosexiftimarent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quantil m ad Ecclefix caput attinet, tetur illi omnino capite op efle,cuius ducl'^(nbsp;tutela larta tedatp amp; incolumisaduerfiis .nbsp;hoftes permanere, omnibus beneficiisnbsp;bus necelTariiscumulari, ad vitam gloria®^nbsp;cleftem perduci, din eiusfruitionepdP'nbsp;tuó conferuanpofsit. at, qui hæc omnia »fnbsp;peditarequeat, ncminemplanèagnofcit.nbsp;que titulum bunc honorificum nullialb^ ,nbsp;fcribit, mfivniChrifto, qui iure meritoi:^''^,»nbsp;fibi eumpromeruerit.quû Ecclefiam fiio'P^nbsp;fànguineredcmit, vteflet illius Rex, capi*^\nbsp;Dominus,omnia fub manu fua tenés,pefnbsp;earn tucatur, atep omnis gratis plenitudin*:^^nbsp;qua earn complcac; iponfus, ideoqj fuç fponbsp;capP '

caput: illejnquam, qui earn amat, eandcmtp aierna fibi beneficcntia copiilauit.verus ac fo-lusrcrum omniumhæres, vt cam bonorumnbsp;omnium fuorumfociamamp; confortem faciat:nbsp;ille denique qui illi amp; eft amp; eritomnisglorixnbsp;auâor. quemadmodum etiam ille folus eft,nbsp;qui in facra fcriptura præclaris his titulis orna-tur.vt nuncupetur Rex.Dominus.Ecclefij caput, præcipuuspaftor, animarum Epifcopus«nbsp;in hoc munere nihilvicario aut capite mini-fteriali indigens , quoniam illud ipfc cfficitgt;nbsp;prafens in fua Ecclefia, rebus omnib. ad illiusnbsp;redemnonem pcrfeâè planeqûc cxplendamnbsp;ncceffariis inftruftus.

Rex credit huius tantum capitis, nec vllius ciiiufquam alius Ecclefiægubernandx imperium atque audoritatem propriam effe.vt Ec-ckfiailh, cuius vocemaudiat, fubiefta vni fit.nbsp;Statum etiam amp; formam Ecclefiafticx guber-nationisefleomninofpiritualem, non impc-riorum politicorum gubernationismore, fednbsp;folius capitis huiufce verbo lt;amp;voluntate an-nunciataatque applicata, fecundum régulasnbsp;quas ipfe prxfcripfit. Nonnullis quidem ho-roinibus, vt ipfi vifum eft, ex vocationis or-dine, quem ipfe conftituit, vt grcges obfer-uent lt;Sc regant, delcgatis, fedfolo illo, in-quam , capitis huius verbo ( quod in Prophetarum amp; Apoftolorum illius miniftrorumnbsp;ftripiisextat) amp; «x ipfius auftoritate , ita vtnbsp;omnispoteftasamp;gubcrnatio penes eü vnumnbsp;reman eat.

Adfummam Rex credittotam facram fcri-ptüram, hoceft, quicquid in Prophcticisamp;»lt;¦»¦-*7?quot; Apoftolicis iibrts continetur, vt in Ecclefiæ

» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

»jS CONTROVÎRS. GALLIC, canone funt,id efte Dei verbum: teftillc^t^nbsp;ci fefe co tum fubiicere veile. Credit h*nbsp;fcripturisfacris omnem falutis ócdiuini cnbsp;rationemamp;normam efte nobis traditain nbsp;fuifle Deicónfilium, omnem fuam vok^nbsp;tem in facris hifce commentariis fidélité'f,nbsp;rire, eacpperfpicuitatcacfacilitate, quai^Pjnbsp;puli fui captui accomraodatam elTe noU^^nbsp;ne forte aut hominum negligentia illiushnbsp;moriaperirc^autDiabolijciuscpminiftro Jnbsp;fraude adulteraretur, ideocjj, quicquid onbsp;turfitfpinEcclefia, illincveluticxconftlt;(|nbsp;régulafumendumelTe, itavtnih ilprorh^;nbsp;ta vti iiiiiijuLai vvci auuti»., v tj ucLl aiiv. -quam liceat: omhescp adillamfcripturaiH^^nbsp;drinas examinandas amp; ftimaridas cenfe^

ViidjiCiividkui ? i_«A ^uuiviAJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ç;i LUVJ, f-** /¦«:

ci, anEcclefiafitDeiEcckfia; eamcpeflï^'j fiindanientum,ideocu ordineamp;temporeFj^jnbsp;orcm efle, atqüe ab co, qui eins auftornbsp;autem ab Eccicfia fuam auftoritatem jnbsp;Atque Rexhoc omninöperfuafum ha ¦nbsp;facram fcripturam boc modoefleDeiv®C^nbsp;plenam(:p amp; planam illius confilii voluntajnbsp;declarationem, atqj omnisveritatisnbsp;exiisnotis, quasin fefeinfculptas oftcndi«nbsp;teftimonio, qiiodEcclefiafingulis honii''nbsp;îEtâtibus ac fæculis edidit, poftquam iph^'®'^/nbsp;telae curxcp concredita fuit { fed ex eo i?nbsp;mis teftimonio amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, quam DeiSp'

Damnat itaque Turcas aliasque relig' ,|i quæfcripturamfacramreiiciunt - ludxoSi^^j,nbsp;éiuspartemdiintaxatrecipiunt; Manich^j

«tl

lt;9

veterisTcftamenti fcdNóUÏ ct-hifl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eosfanèquosfibiaducrfarinoue-

J J't,repudiariint: vtetiam alios orrincshaere.» ' inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bccleliatcartonertlttonadoiifcrunt,

'Qlibrosquofdaniveladdidenlntveldctra-^¦unt, qiiâtiimqindeniad fuamirtipieratefil '^nfirniandani conducereputabanr-eospfx-quiaiiatn fegiilam amp;dO(Srinam exno^nbsp;'squiburdamreticlationibus, autaliaqiiauig

j'ätion« perfeftiorerrt eflc aut exiftimafunt o-etiarriniim exiftitnatit:VtMotltaniftaSgt; f^pfadiftosMattich^os.MahiinletaHOS, Aila-. ^ptiftas.aliosqiie eoriini fimiles, quifuamilKnbsp;Mftofitateiti aut adimuilt, aut imntitiuutit:nbsp;'^'lifiueapertisblafpbertiiis, vt Athcos, Tiir-Cacteros! fine ea pfofcrendo, quibus ciuSnbsp;''^¦itatemindubiütllvocânt:qiialesiifutitquinbsp;j^gantà quortam acceperimus id efle Dei vcf^nbsp;''Um, aütii.qlhilludärtibiguitatis.dubiasqiienbsp;^'Hcert« fententiçaccufant ) Vtbörtiinesadnbsp;^*^niora fettioraip fcilicet cotifiliaexpetcndanbsp;''upellatit. Qiiidmultis ? Rex nullum aliudnbsp;yubprobatqj Euangelium, quàmillud.quodnbsp;Paulus amp; alii Apoftoli nobis tradideruttt amp;nbsp;^pDiPaulimandatoagnofcitacpl'ofitetur cfl öal.Jinbsp;*i«execrandum,amp; anathema, quicuncp aliudnbsp;^uangeliû profefre alidebit, fiuc is fuerit Ari-S^lus.fiue quiuis aliusj quanîcünque tandemnbsp;f'flbnamcauflamcvobtendan

, Hçcigitureft lvegisamp;eorum,qui^cforma-. / ^am cumeofeligiónemprofitentufj fidci co*nbsp;.|.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oreuinusartn-uiiavuiu^ivjifciiiaj qund

quot;Uftorum,quosfeqUuntur,libris,variisloci8 Bibliis.tum ex primisillis facris conci*nbsp;, quot;'SVeteribustBDoftoribusdeprointiscorrö-.nbsp;tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boratl

ij,i '«in cumeofeligionemprontentun nacico* pi(^ ^(siobrcuibusarticuliscomprchenfaj quiitl

fjfl CONTROVERS. GAtllC^ boratiócconfirmati leguntur. At ciiiusli^'jnbsp;aEquiraodoiudicis periticjjrcrum çftim?'®^nbsp;iiidicio, etiamfi quideflet quod in control''^nbsp;fia difceptacionemqîvocari poflet- Innenbsp;nonefficeretur, Regem à Proph^ttariminbsp;poftolorumdoftrinaalienüefle.acjpinde^^'nbsp;reticum: Cùm,vt ex his confiât.nullamnbsp;ram religioné credat prarterChriftiana-^''^,nbsp;Atheis amp; impiisin Deum, in Chrifiuni, .nbsp;redemtionis noftræ opus blafphemisiiif'^*nbsp;fit'Cùm deniqj nulla vel fuent olim velnbsp;diehçrefis per Dei verbum damnata,quâlt;nbsp;exammo detefietur «S: damnet.

Aliarurn dtfinitionuyominis hxretici , unt continuatio a.mfgt;lior^^ dtJqui/ittO)nbsp;qua todudatur hoe tandem, atq^nbsp;conßet Regem h^reticum non eße,nbsp;C A F V T xin.

D Paulus in homitiis bçretici definit'''';j alias etiam circumftatiasad eumnbsp;condeimandum,addit.primam,fi fucrit^ff^nbsp;admonitus! fecundam.prauam confcienH^'jnbsp;Rrvwrr jt- fuoipfiusiiidicioconuiöam.Regemaute.nbsp;Zf/lt;rzgt;y/z-aliterinfiitutum, amp; fæpiùscornmonef.if'^^,nbsp;tutmnfc fuifle.vixprobariacnevix quidempoteri'.^nbsp;enim primamillam iâ indeàtenerisann'**'^nbsp;Àparentibus traditam inftitutioné enam''|^jnbsp;retinet. admonitioveroei contraria,nbsp;quidemancecederedcbet.priufipiamdeb^^nbsp;ficontraaliouéfencentiaferatur, nuHaoT''^nbsp;nofaéïa efi.Illiiisaduerlanifadam finfle^'^nbsp;tendunt. Quin Papa ipfe Sixtus infuaeof'^,,nbsp;ilium 6: Principe Condçiim édita Eiiila.h^^nbsp;naremaximièniticur, acmcminitdeadmö'',

^'onibusad D.Bartliolomçiferiasac!hibitis,ds ll'usabiuratione.dcillius cûEcclelîaRoniananbsp;^'côciliatioiie amp;binc aduerfus eü colligit.relanbsp;pfumeûefle. Vcrû folaborribilislanienæatronbsp;die editç mcmona eü fempcr apud æquosnbsp;'udicesabhaccalumnialiberabit. Vtaduer-ûiseosqàfide aberraruntlegitiniisadmoniti-onibusinquirattir, ii pnmùm appe!)âdiamp;bu-Tînifsimèaudiendifunt.vtD.Paulus crga eosnbsp;errant diligentifsimèfaciendum pracipixtnbsp;lempe vt admonitiones fiant, nô gladio crn-^todiftrifto, aut flamma carnifice'cp adbibi-^'s.fed Dei verba. T une verb mfi poft repeti-'»sadmonitioncs cedunt, pertinaciaefle cen-fttur QuôdfiDcogloriamtribuétcserroremnbsp;siurant deindcexpericuloclapfi denuoalter.nbsp;tari amp; bçrefin retinere conantur.- turn démuninbsp;¦elapficcnfendifunt. At hoc in Regis perfonanbsp;*ninimè repcrictur.Nam funeftis illis Bartho-lotn^isfeftis.quanam incoinftituendo.admo-

tjue (St fideles Regis ipfius ferui Lutetiam con-Uoeâturfub matrimonii nomine, amp;. illuc ver-borumblanditiis fide'qj data pellecti maftan-ïur.in flumen coniiciiintur, nulla necmu'.ierû *gt;tcinfantii)m rationehabita. Quinetiam do-*neftici in eiuscubiculo , in confpeéku atqucnbsp;äfteo compkxu ipfius miferè trucidantur.

CALLTC, fieri pptiieritvttamimmancsamp; barbarinbsp;fices tû Régi tum PrincipiCondço illiiis col*'nbsp;brino pepcrcerint- Hoc nefario facinorep^nbsp;traco RexadMifiâfollicitatur:ei confilio*'^f.nbsp;gnat, tandem muleis cóminationibiis,nbsp;in dignitatis amp; capitis pcriculum vocab«t*Jnbsp;adaftus,tottantisijj cjdibusperculfus.ctini^nbsp;ante oculostum Regiaipfa, tum einscubi^*'nbsp;lum cruore refperfum quotidie obuerfaf^ j,nbsp;tur.cùm ipfcpubertatisannosvixdumatt'Snbsp;fet, cedit, amp; aduerfariorû bbidirrt obfcqui^'^^nbsp;Nilîilominus multis magnisi^ teftimo'iijj'nbsp;gnificans.necintimis tantû fuis,fed licariis^'nbsp;jpfis, fe non fponte fed vicoaélum hæc fa*-® j,nbsp;Quumtpprimùmfefe exiftacaptiuitate effNnbsp;endi «amp; in tutû liberumep locum recipieO^l^jjnbsp;ta fuit facultas,erratum,quodverèfeadmgt;*'nbsp;credebat,agnouit,eiuslp veniam fupplicitC^-,nbsp;demifsè,in frequenti amp;folenni piorum h***^nbsp;num ctu à Deopetiit.atque ab eo tcmpo^^|,jnbsp;bella quæ cum eo gefta funt,amp; iaéturç,amp;nbsp;ab ea fententia orationeep demouercnbsp;potuerunt. Quum miferam eorü tempo*'),(nbsp;coditionem memoria repetemus, diccm^'^j,nbsp;earn admonendi Regis rationem à Deo conbsp;tutam,attp vllamiuftitiçlpeciem in tantanbsp;dclitatc ac violentia obferuatam fuilTeîAonbsp;éli funtad eum fortaflequidâ Doélores.nbsp;at nû cum co aftû ell argumétis, ac nonf^^j^^iinbsp;gladiis.atq; cruentis ac furiofis,quoS innbsp;tia amp; in oculis femper ^pofitoshabebat, nbsp;riisadhibitis?Dicerigituracverifsimè)igt;*^j/nbsp;tatem earn fuifle.quafraftus amp; debilitatn®^^)nbsp;uerfariorum cupiditatimorégeflerit. Sinbsp;abiurationis feriô faélæ.atc^ voluntarix

tris concefsionis confenfioniscj; argumentum eft,quod minis amp; mortis metu extortû fuit;nbsp;fticédû quoqj erit tot in veteri EccIciiaChriftianbsp;nos ( qui poftea tâ prçclara fidei fuç teftimonianbsp;tdiderunt)amp; D. ét Petrum formidini amp; horronbsp;n mortis coram aduerfariiscedétes,cxanimonbsp;neligioné Chriftianam abiurafles amp; cùm de in-^egro earn profiteri cpcrunt, relapfos fuiffe.nbsp;At it imbecillitas hçc erat,q uç eos excufaret adnbsp;nerfustriüphos, quos rcligionis hoftesdeiisnbsp;pUriincpagebant; deeoetiam g, Rex tuncegitnbsp;Jem omnino dici meritifsimo poteft.Cu Rexnbsp;oConcilio legitime couocato aderit.vt optât,nbsp;*fticcp audietur.fi admonitionibus de cohorta-rionib.èfacrafcripturapctitis, veritatis iudi-**o conuiftus reddatur:tunc neceflariç ac leginbsp;nmçadmonitionesadhibite illifuifledicctur.

teticis viderelicuit, eos aut olFcnfione aliqua, auaritia, aut ambitione ad hoc diuortiu abnbsp;^eclefia faciendû,amp; aduerfus fanam doétrinânbsp;faiftionibusac difeidiis dimicadum fuifle im-pulfos. De iis loquorgt; qu in errorc obftinatiiisnbsp;perfeuerantjaifamqjteftante ét animo fuo do-^'¦'namretinent; nondeiis,qautignorantia»nbsp;®J^ftiidii in religione maiorisopinionedecern' fjerint. Et in illis quide facile animaduertcnbsp;eft lii jram malitiam elTe, ac gcqiiid tandem

PaulusJoquiru. Illi autfunt, quosreiice^^^ deceftari oportet. De Rege veroidédici Pjjjnbsp;teft. Nonn. hirefereligionifpótefuaadd'*nbsp;fed earn vnà cum ipfo matris lade didicitlt;*nbsp;sit. Neep ülictiâo'oiedarihoc pirteft.eöanbsp;étum.aiitprçftoniaclioaut vIlocuiurquR®.nbsp;fuiire.Aduerfariiquidem id Regibus fop®nbsp;ribus perfuadere conati furc, cû amp; ipfisnbsp;'..Ictiç Rom.wç infertum efle.Sedhispoftf®Jjjnbsp;bellis in tiiibulentilsimis amp; pericutofiß'!|jnbsp;ipibrü temporib. quàm falfumideflct, r®'f,nbsp;îtfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Adhocautcin vitçinftituturiiJ

âuaritiâ 'le cópendiifuicauna.velambitionccompO*'^nbsp;eflc.nulla qiiidem ratione id bari poteft'nbsp;quo häc religionem eft profefliis, in pc^F^jnbsp;ni ili.«: verfatus eft.fua illi bonaerepta fuotrj,,nbsp;liiinaduerfiisetirn iamdudumfufceprooiii,-feftis amp; hoftilibiis animiacp armisepnbsp;continuât um cft. fçpiùs illi dimicandüfo'CjJnbsp;quifsirnisctiam conditionibustvidit

«S:de fe amp; de fuçpartis hominibus, fpec^Ap dem ipfa.prorfus adum elfe. Rex i p fenbsp;fmi amp; potentifsimi quiep, vniuerfus pop^'|i(nbsp;omnes deniep ineius exitiumconiuraO®^ jnbsp;Quaenam illi dignitatis fuç rctinendas, 0®-.()nbsp;augendç, in tantis calamitatibus amp; ruio'* Jj,nbsp;affsrri potuit ? Quod fiabhacrcligione/b,nbsp;cere volinlfet, amp; ad Miflam ire, hoc vnonbsp;eodemlp momentofefeabomnibushif®* jjHnbsp;feriis explicate acliberate poterat,«amp;nbsp;ad gratia,ad dignitatem,amp; audoritatér Jnbsp;nec magno negotio confcquendäfaccr® ppnbsp;amplifsimo hoc lecundü Andegauenft J'nbsp;céhquot;quot;.ïre ornacus,vteflet lt;Sc primus R®ß'

pijPrnccps, amp; Rcgiofceptrofucccdendikirc rPximus. Atqj interim no ignorabat qua multanbsp;magnafp tota Lotharingiç familia fub hoc h.-e-reticjnominemolirctur, vttfidefuo uirchocnbsp;paâodetiirbaret. «Stomniûhominû inuidiamnbsp;*i!iatcpodiûconflaret. Quib. quidéinalis oc-Curri poterat,0ivno verbo ocs aduerfariorumnbsp;fog tationesacfpeseuertcre, id alTentiendo,nbsp;f|uod Rexamp;populusabeo exig'tbant. Sed nenbsp;quidem omnib. à propofito fufeeptotp co-filiodenioucripotuit.Tandércsin eum,qucmnbsp;l^odie videmus.finem redafta eft; Regis mortenbsp;fchaeuadere. Hie 15 ambitio amp; regnâdi libinbsp;do in ei* animo dominata eflèt.pcipuaipfuiftètnbsp;dli caufla cur fe ad Religiofotù rationes adiun-^'(TettprçcUra certè oblata occafio erat ad eumnbsp;gt;n cotrariam partem inflcftendfi, nempe faftanbsp;tiaximç regni partis à Rege demortuo aliena-boamp;difiunftio. Obhâc duntaxat,quam illiusnbsp;duerfariiin populorûanimis infixerat.opini-onë,eum hçreticis faucre lt;Sc adiutoreefle; ma-gnohoc arguméto erat ad redcundii codepunnbsp;ftotépons CÛ populo in gratia, vnareligionisnbsp;*nutatione:vt omniü demortui Regis feruorSnbsp;defideria frequetesep follicitationcs eö fpefta-fe videbatur.Etin his quidem omnib, etfi monbsp;tnentiac viriu ad conftatifsimos quofcplabefa

çoNTuovERs. eAuie« .j,. 1 fslfss fuas opinioncs pertinaciter défeP*;|(, Jnbsp;das moucrunt?in quo prauâ ilji çonfçie''nbsp;ôotarçpoflumus ? quatnverô multinbsp;ucrfarii üljjRcligiofifsimi,fuiiUius ïçlivel Jnbsp;traxilTçnt.atcp adeo religiouem çentjçç Jnbsp;fent, tâampU iuçwkuta conditionsJnbsp;lîta? Equidemprowlumnüsâ; probris, ijnbsp;}pfiobiçâ:3ntur,hocdiçipotsft:çùmnnU^5nbsp;rû omnium,quçbominesad nçfandfi alinbsp;confllium çommouere amp;. incitare folét,C^^,jnbsp;jn ço appareat, cùm tçrrorçs, minæ.fpesdêynbsp;çum fçntçntia dsducsre baélenus non pP'nbsp;pint; fatendum nobis ingenue eft necsH®^nbsp;quod vnum homines ad humana omniar nbsp;nédainducerçpotçft, in illiuspeftorepcP''j,nbsp;infidere amp; hçrcrc, nimirû Dei oVendendi^nbsp;turn, fiquam religionsm hucu.Qy verifsii.

Dei verbo confentançam eiTe iibi omP*p perfuadcbhancpro rebus terrenisabiicet®;nbsp;quod Deo ipfo tefte profitetur q uotidie, apjjnbsp;«os q ipfum hac dçreloquentéaudirenbsp;Cum igitur impia çonfcientia in eo nullanbsp;tuamus iam tandem eum non effe hçretit'^nbsp;vt aduerfarii de hae re illii inuidiosè criPînbsp;tur: qppe qui eorum.quç hominis heretic* ;nbsp;finitione cpntinentur, nihil plane habeat. Jnbsp;Religionis fundamenta doftrinç Apoftoi'^nbsp;Éontraria, necpertinaciam, nec prauamfnbsp;fcientiamî fed contrainftituicxpetat, md' jnbsp;taque fc auditurum vitro polliceatur,finbsp;«X facra fcriptura doccatur.

Ocuimus fupra, etG Rex cxcómunUatus cflet.nSpofle tarnen id obftare.quin iurçnbsp;jpfo aüftoritated: imperium fummû in Galli-SumregnunTobtinercdebeat. lam vero do»-aggredimur cum non efle excommuni-catum: amp;,quamuisexcommunicatioregnan-diiusadimeret (quodfalfumeft)ciii(modi ta-

decrctum buicnoftro Regi officerenon pf (Te.Non parua autem adexplicandam bancnbsp;controuerfiamfaftaeftprogreflio , çùmpro-baiierimus Regem non eflehæreticum, vndenbsp;Peiici amp; excommunicaridebeat. eaenimvnanbsp;Cauffa eftquam hofles,tanquam ad eum excó-luniçandum fatis per fe idoneam proferüt,nbsp;ergo id nullum eli,nulla quoque eft excom-^nunicatio.Sic panels dilui crimen poflet.Plii»nbsp;ribus tarnen ea de re difleram vt nullus omni-pofçrypulus in vllo refiderepoffit. Quodnbsp;in hac re tpta mentes bemin um magis ancipi-les ftifpêfasq; tenet, boe maxime eft, quod Papa Regemexcommunicauerit, boe enim pernbsp;^e vnum fatis cfle illis videtur, vt de eo non fitnbsp;anipliys dilputandum. At iftaconclufiononnbsp;*ftneceftària, Siitaferesbaberet,vt,quicquidnbsp;Papa facit,neceflarió id reétè faélum effet, neenbsp;l^eretidvnquamindubiumreuocare,amp;pau-^^^^^'^j*nbsp;Idaccnratiùs examinare : approbandum continuo effetquiequid proanimilibidineftatue-tet. fed Papa bomo eft, fallicp amp; errarepoteft.nbsp;1*160 verb bjc mibi contraPapæauéloritatcmnbsp;tontçndere eft animus,contraquamplcriquenbsp;Chriftiani bodic tatoconfenfuamp;ftudiocon-tendunt. Verùmetiamfiboclargiri aduerfa-tiis velimus,Papam efle maximum amp;fummxnbsp;»uftoritatistnon poteft tarnen maiorem babc-

re.quàm D.Petrus.àquototamfuamauftoM' tatéfeaccepifTedicit: AtquiD.Petrusnunqquot;*nbsp;tantùmfibifumfit, vtquicquid faceret.idnbsp;mnino cttra exceptioncm reftè faâû eflee**'nbsp;ftimarct, cattcri etiam A poftoli nunquâ tâtùi?nbsp;illi tribuerunt. D. Petrus agnofcic amp;. fatetot*/1nbsp;hominé efle infirmitatibus humanis obno»''nbsp;Poft hæc verba quae Chnftus pronunciaquot;'''nbsp;Matiki«. 7«pffn«, Ätlt;tnc Prtr4W,ékc.

Papam,(5c eiusitéfucceffbrcs; D. Petrus peccataadmifit,ob quæ in alioru reprebenfi'^nbsp;rem inciirrit.amp; ab iis veniam petiit. Aufus *nbsp;Chriftoferuatori noftro confiliumdare,nbsp;vrbcm lerufalemafccnderet;quoquidein^^nbsp;fiiioimpediebaturbominuredemtio,nbsp;li.er fieri no poterat.amp; eo quidemChriftu®^nbsp;fuit offenfus.vt Petrû longé àfedepulcrit.D'?^nbsp;Matth.a«. laolü eum nuncupâs. PofteaChriftum Do'',nbsp;num fuum.diris fe deuoucns,terabiurauit*nbsp;ftfeenfione Chrifti pleniùs iam (fpiritudii'''.|nbsp;quàm antèafflatus,amp; quafinouushomo)^''^nbsp;Galt. D.Pauloreprehenfus.quôd vtciuslocic^'^(nbsp;textus ait.feprçhendenduseflèt. Ille adeoiFnbsp;* collcgas fuos amp;totam Ecclefiam tanti facitgt;^^

Aâ.ii. poftquâgentibusEuangeliumannütiaftet^ (Stones fuas aliorû iudicio amp; cognition* pj,nbsp;pofueritac fubiecerit.eorûcéforiamanifP^?/nbsp;uerfionemfubiturus. Sitantus Apoftoluslt;jnbsp;quâdo peccaui t,amp;dc peccato reprebenfusnbsp;fuit: filibéterin confpedûtotiusEcclefiçP^nbsp;dût fuarum aitionû rationeni reddituruS' ¦nbsp;pa non cft alns fuperior habédus.Itaqj hoCnbsp;nimè (equitur.Papa td fecit: Ergo reiitèfad:''nbsp;«ft,nec ampliùs de co difpucandutn.

lt;Uirum,examinatum(p fuerit.vtiudicioadhi-Hito conftet,an id reftè faétum fit. Complures Papçmanifeftç hçrefeoscondcmnatifunt, vtnbsp;ï-iberitisquidam , quôd fuerit Arrianusî denbsp;lohânes îj.quoddeanimismalèfcnferit.Mar-ceUinusidolisfacrificaiiit.pcrmultiin Nccro-inantiæamp;..incâtationum nonfufpicioneni fo-him,fed crimen etiam venerunt. Horrendumnbsp;plané eft quod de ipforum fcortationibus, in-ccftis,amp; aliis etiam longé dcteftabilioribus fla-gitüs in hiftoriislegitur.

Ad noftrahxcvftp tempora illorum ipfb-fumconcefTu nô fine veébgalium increméto lupanari.! Roms patebant. Si qua fuere in Ec-clefiafchifmata, illiferèfoli,vt fcriptoresqui-dem prodiderût, corû auftore» fuiflc dicutur.nbsp;Sspenumero amp; vrbem Româ amp; totam ctiâ I-tâliam.vtfe mutuô vindicarét, deip fedc Pon-tificiadeturbarentjbellis.caedibus.amp;fanguinenbsp;côplerunt. Simonia amp; rcrû facrarûnundina-tio inter eos ta tetra fdalp fuit : fraudes item,nbsp;veneficia,parricidia, quibusad fumma iftamnbsp;dominationcmperueniretur tam frequentia,nbsp;vtnihil vnquam fimile apud reliquos homines faftum fuiflc conftet. QuifquistumGer-manorû, tum aliarûChriftianx religionis gé-tiumhiftoriaslegerit.iudicabitnec pluresnecnbsp;grauiores iniurias toti Chriftianifmo à Sarace nbsp;nis.Turcis, amp;aliis infidelibus gentibus illat.asnbsp;eflç.quàm quç illis adiutorib. palfîra iliatç fût.

Vfque adeo fané, vtPrincipibus «ScReg'^quot;* præcipuè noftris.fcholisip huiiis rcgninbsp;logicis in earn rem fæpiflimè incumbendi'nbsp;fuerit,amp; ferio vidcndum, nequid Ecclefiayquot;nbsp;triraenti amp; labisab eoriim ambitionc amp;¦ auo'quot;nbsp;dacia caperet. Etfi autem modis, rationib^®'nbsp;artibuslt;]j omnibusconati funtin fitmma*nbsp;libertatem vindicare , qua impunè fibi ag®nbsp;liceret quæliberctcuncp: attamen Principu*^nbsp;piorum^ virorum.qui iam antè.quæ clads®^nbsp;quse calamitates earn tantamtyranidem c®''nbsp;fequuturjE eflcnt,animo profpiciebant.ftu^,'nbsp;amp; cura hoc cfFeftum eft, vt Papç ipfi concil*'nbsp;fubie^i eflent: amp;, quandocunque concili'^'^nbsp;eorumfafta inquirere, amp; animaduertere pnbsp;tempora licuit, ij totfceleribuscooperti,nbsp;flagitiorum fordibus cotaminatirepertift*'''nbsp;vtpermulti variisætatibus, immo de tres «Pnbsp;dem temporein concilioConftantienfi digj*nbsp;täte Pontificia motifuerint. Hæc igitur cü'nbsp;ita efle veterum feriptorum monimetis cof'nbsp;probetur.quoties de Paparum decretis äz ad'*nbsp;fermo habetur: fatis hinc caufTx eft, quaniol^'nbsp;rem mali aliquid amp; finiftri metuendum mag'*nbsp;fit.quàmtemerècredendum nihil non ab'**nbsp;rede tieri, cùm in exteris rebus omnibus,tt''nbsp;maxime in iis qux ad Principes attinent. Na*nbsp;poftquam Papx (négligentesquod fui muO®'nbsp;ris deoffici) erat) gregem fuumverbo diiii**?nbsp;pafccredefierunt, execrandahæcambitio.nbsp;vfque inuafit, vt nôfolùm in reliquos Epift**'nbsp;pos collegas, fed Imperatores etiam denbsp;auftoritaten! de imperium fummum vfurpa*nbsp;vcllentt nunquamc]j deftiterûtPrincipesfu''nbsp;mosexagitare amp;. vexare , omneni«]; mou^^

j hpidem, vteoriimauftoritateminfringcrent acdeprimcrent. ita vtnec Germanorumlm-

losamp;grauiorcs amp; infeftiores aduerfariosvn-^uam fenferintîcùm Pótifices eos excommu-*icarét,dirisdcuouerent,imperijadminiftra-lioneillisinterdiccrent.fubditos obfequijiu-' refoluerét.amp;iiisdominationis inalios vtiam

lt;]uodcunque in eos ftatuunt, id neceflario re-ftè fiftum putetur. Quemadmodum ctiam,

'I Quod fi populiomncs iuftiffimam ex bis, Paparum aduerfus fuos Principes confilia amp;nbsp;' décréta prudenter examinandi cauflam ha-I* ®ent,priufquamiisafrentiantur,Galliccrtèin-'nbsp;nbsp;nbsp;^^fcstcrosomneshoc libertatis ius retinue-

i ïniinicationcs pricipuè.Nam quanquam alise Jiationes Pontificiis fulminibus amp; tonitruisnbsp;®'ditis perculfi (Scproftratæ iacerent ; Gallinbsp;|t tarnen,fi Papæ noftros Reges vel attingere au-/ derét.eoscxcommunicaturi, (vtidinnoftrosnbsp;0nbsp;nbsp;nbsp;Pbilippos amp;. alios etiam tentarunt ) pro fuo il-

j loiurcamp; antiquaconfuetudinequamvbique / frarumoftenderunt, profit fingulari fuo in

Ht controvfms eAiLîf. artibus,amp; viribus contra appofitis illoruoi^^nbsp;tes amp; moütiones oppugnabant. Sitenifl'*nbsp;tereos Theologorum collegia «SiPuprenia*^^nbsp;riacontra Papas illos fententiam fiimmac'*nbsp;libertäre ferebant, vr efFrenatamillorumJ'inbsp;folentiam atqiie fuperbiam réprimèrent* cHnbsp;nec relient, ncc poflent pati.vttâtam in Pfquot; Inbsp;cipes amp; ftatushiiic regno fubieftos excôi^^'nbsp;Extrauag. ^jeandipoteftatem haberenr.tandcmcpeö^nbsp;^ïuUe' ' pcrduftaeft.vtPapaeaflcnferintfenóampl*',nbsp;°' tantum in Galliam dominatum vfurpatiifjl*nbsp;En an tiqua immunitatis dclibertatisaduef''!nbsp;Papas polTeflio, quam Galli noftridiligentÜ^'nbsp;mèretineredebent, nifi demaiorumPuor*^,'nbsp;virtntcacprudentiadegenerarevelint,nbsp;eofdemcafus delabi, in quos alia imperia,G;nbsp;nimium illis de fuo iure conccITeriint. deî^P^nbsp;funt. hoc potiflîmùm tempore, quo PapJnbsp;rum ilia tanta dignitas amp; audoriras in t'.nbsp;Chriftianorum ditione labafeit, amp; iamnbsp;culumcft, ne de omnibus Chriftianxnbsp;gionisnationrbus eiieiantur. Si ingrate^''nbsp;dentfuam vim contra noftram Galliam, Hynbsp;ferè fola illis adminiculum eft, conuertC^^nbsp;maximumeflet dedecus amp; ignominianbsp;veterum libertatem, quae aduerfus jnbsp;amp;. temeraria Paparum conßlia huiusnbsp;præfidium Si propugnatio fuit , rep®*^jnbsp;proiieere. Hæ verb rationes religio(îflïj,nbsp;quofque tangere non mcdiocriter debent nbsp;Regis per Sixtum Papam excommunient'*nbsp;ne. Etiî Papa ipfelàtis docuit quo loconbsp;beri debeant fux excommunicationeS,nbsp;iis qnæRegi demortuorenunciarafunt, Pnbsp;clârilfimura quendam huius regni vif**Jnbsp;4

^ui ad eiimamandatuscrat. Rcxenîmeum ifl «O confilio mifcrat, vt affliftum fui regni fta-tumexturbisamp;difcenfionibus nouis , quasnbsp;;it| «oniuratiamp;pcrduellei excitauerant, Papamnbsp;11# «doceret ; ab eoqûe de rerum pacandaruranbsp;jit'. ïatione confilium caperet, vtncGallicuntnbsp;fcgnum,quodprxcipuum Chriftianifmiad-j))' Uerfus infidèlespropugnaculum, roburqiic,nbsp;iii' ïiecnonPontificum ipforum columen anteanbsp;fi fuerat, funditusinteriret. atque oblata ènbsp;naiaoccafionecumeo de excommunicatio-/«x/«nbsp;! flis bulla à feaduerfus Regem «amp; Principemnbsp;(li) Condapum cmifla egit, amp;quàmxgrèinuito-

j( ^iimnccacriùsvrfit, nec diiitinsineo pro-l^ando perftititt fed contra, qubd res eè vfque J proucftaefletnonobfcurè dolcre fe oftendit:nbsp;gt;iec non amp; coniuratorum faélionem, Sc Car-dinalcm Pellcueum faólionis Gallicæ in Cu -Romanaprocuratorem , quorumimpor-|i'! ïunitatc amp; fraude à feextorta bullaea fuiflet,nbsp; ''efiementeracculàuit. Quôd fi Papa de bac,nbsp;1)^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;excommunicationeitafen-

f( ^t'nihilprofeciôcaiiiræclTciam videtur, cur (((I ®«teri pluris earn facere debeanc.

I44 CONTROVIRS. GALltïC» busamp;excommuntcationibusgeneratinl^nbsp;funt.non ratisefTeadeotunl, qui R.egen'»'^?nbsp;exconimunicatum eflepiltant, fuftinend^^j^nbsp;riiciavidencur; proponafn hicargüinétalt;lquot;^nbsp;busomni iurecertutüerit excommnbsp;ncniillamSixti aduerfusR.egcnï,van lt;V pfnbsp;fusôc irritamefle, Cùmautemiwcarpnbsp;tuni àrnukisalüsprovaria dtmukiplivi-^nbsp;praediciflint, amp;hiftoriarumamp; Legurtl,^^^nbsp;paruin denique ipforum cognitionc gt; tra^^nbsp;copiosè fucrit Clarifiîmeij? tu ex hiftoriiSi .nbsp;ex Papariimdecrctis ab iifdem demóftr^, pnbsp;iftamcxcommunicationem nullam planlt;^nbsp;fe.eo breuior ero.ncc vitra excommunica'*^^ jnbsp;nis forma, vti à Deo in feriptura ßcra pf*nbsp;pta fuit.progrediar. ex ea enim tantum j,nbsp;firmoium confeientias confirmare deef®.nbsp;mus. Acprimùmleélorem monitumnbsp;mihi, quum de Papæ excommunication®,nbsp;quor, propofitum no elfe aduerfus verainbsp;communicationem, quum verus illuis'^ j,nbsp;habetur,quidquamdicere. Nam Deus e*Lnbsp;Çfe conlbtuit, amp; qiiemadmodum illiiisnbsp;îub lege femper extiterat : ita ChriftuS ®,nbsp;mandato nominatim cauto amp;. fancitoa^^,,nbsp;elefiam Chriftianamtranftulit. CiuitateSTnbsp;dem dr imperia fuas leges habet,inftituta,n^j)nbsp;tes amp; iura, quibus fcelcratos vel fupplicingt;nbsp;exilio mukenttqui,fi impunè tolerarenttif'^nbsp;cietati humanxfua c5fuetudinemultùm^(nbsp;cerét. Ecclefiavcrohancvnamratione«,']^,nbsp;vnum remedium habet, Excommunie Jnbsp;tiem. Quôdfi pna! ciuiles metuends »Jnbsp;hatc etiam mukô magis. ille enim corpust jinbsp;tùm attingunt, hæc animas amp; conf£i®Lnbsp;ff'^l

fpeftat. Netphoc parui f efert vc quk ob pècéâ-b Tua ab Ecclefîx communionè legregeturi it modó côlideteitius nößrutn o rune böhutïi itlnbsp;«o verfari.vtin eius commüniönC (Ïmut. Ëx-tommuhicatiö igitiir in fuainarutntna^aiigt;-ftoritate manet,fifiatvtDeuspfaccipit, «jutnbsp;ii-inc fententiàm tanquani figillüni quöddamnbsp;aJeamipfeappófüit. iiertipé» idqüodbömi«nbsp;««s ui terra lecurtdtimamp; per eius Verbütnfa-entj in coelofcratunihabituruna* At firesnbsp;«ft tantopcrc rtietuenda * cö prùdciitiùsamp; cif^ tunipnbsp;«unfpediùsinillius vfü nösgererèdebemüs»*ilt;/t»ii!nbsp;Ptimùm, vt ne ad extïemam hanc pnani if-ifogandartttémerèaeccdarnüs.d6irtdéVtcUninbsp;ordinenij formulafqiie agertdi omnèsfcfue-us , quaS amp; Deus in ea prifcripfit, âi Apo-ftoli ipu obfcfiiarunt. Quireshühiatiâsrc-Éunt.atquelegesiildiciaqûeadminiftràflt, irtnbsp;¦«bus ciüilibus nôllent è vulgatis /orniuliSnbsp;vllam onininoprsBterniitterê, rte qiiam facÉ^nbsp;bntiiiiüriam, fi præcîpiti quadam iuditij cè-«ritate in iüdicando vterentur* In cauflïsau»nbsp;bmcapitalibüS j vbivéldignitas, Vciûlü.sà-fcuntuf j onincS iüdiciöruni formulas longénbsp;*tcuratiùs obfcruant. quiaj fi àliqüidcaruninbsp;fætetrnittcretüi, idj quamuis CXigiium, adnbsp;äbefaftandum fubuertendiirrique omnindnbsp;udiciunlfatisefleputaretur. At hx formulx*nbsp;''l'i deanimarurn falute agi vidcmus, multdnbsp;diligentiùs obferuari debent. Quöd fi in estnbsp;*« quidqüam aliter, quàm DcUscortftitiierit*nbsp;t pro nihilo certè habendurii, quicqüidnbsp;' *nirrt momentiexcommunicatiö habet, exnbsp;'^naücivnitis auftöritate, qüae in caintcrce^nbsp;' manàti DeusaUteni tlinilfuàâuâdritatd

eos qiiantumlvbet amp; excommunkent, rum apud Deum conditio uihilo dcterit»''nbsp;turaelK

ctmmt-Ki- cum illum natumcxcommuutcauit , lt;¦lt;»//« »/Az-quidem potcftate, quam illi obtendeb^'.'nbsp;Zr ywr/r»-tanquam Eccîefîæantinites. Chriftusnbsp;dum ad fe reccpit. ea cnim cxcommun'^^jnbsp;tioiniquacrat. Apoßvli ita etiam fynag^^nbsp;per fummam iniuriam amp; ignomimam'**nbsp;uebantur. fed id fibimaximxlaudi-duceb^'''nbsp;Atqueabco tempore nullius momcnri p^nbsp;ricperimtexcommunicationes, quiirf*nbsp;ter vfiirpara: funt, quàmDeuscasconH't'*^nbsp;nt. Qiunetiam Paparum Canones id on'''

i tnbsp;r

lt;!

I r

'm exprimunt, in q'uibus przclara illaD» |jl '8iftini verba infertarepcriuntur: Temera-f f'**quot; iuJidiim nihil(inoeere centr/t quern faituinnbsp;illi fotiasqui illud adei temerè fecerit.nbsp;i('jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««temerariü fententiis non ptffeeum de li-

.'^^teexpHn_^ere,qai deeo malafuiconfcientianon turn, qui anathematefueritiniqidnbsp;, nihilmetuendumhabere, (um Deiu(iinbsp;J**nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt; qtii^ nemintm vnquam iniujîè li^a-

Haec Hint grauiffima pij illius viri verba, J?,* in Paparum Canonibus videre licct,cuinnbsp;J, quot;Seiuûnodi: quz nobis totidem funt aduer-iniquas ipforum cxcommunicationesre-

Qiiamobrem (ententiaexcommunicatio-*» PapacontralegenilatafecundiimCano-f'^'pfos nulla eft, ml« Excommunicatioiiiftè ftafuerit. Nonpoteft autem iiiftè faóta diei,nbsp;i**itaomninofiac , vt Deus reftuin illius v-J przferipfit. Audiamus igiturquid Deus .'ixiinbsp; îaeonftituerit, videamufqueanSixtiPa- P^igt;a£.x-^nbsp;J* «xcommunicatio adliucmodumiufta vi-'^**'i poflit.

Verus reftustp Excommunicationis, vt fa- *icripturanos docctivfus in hoc extat. Pei-'n , vtij quibus hanc Deus poteftatcni de-J^excommunicent. Deindevt excommu-'^ationiscauflzidoncz fint.Tertio nc eo vf-J^eveniatur, nifi aliis omnibuslegitimis ra-®nib«s prinsferuatis atep adhibicis. Quartó 'xïómunicatiotiatex Deiipfiusauftorica- ^ti earn dédit, amp;. fuoquidem verbo. Po-'¦«niovt cius, qui peccauit, faluti, amp; £c-vtihtad CQnfulatur, Hz funt partesnbsp;K. X Excom-

Excommunication» elFentialcs amp; agendi vix: fine quibus cxcommunicatioi|^nbsp;iuftanec rede fafta dici poteft, etiamfi jnbsp;v.lvna defuerit. Tollascnimautiuflas'y'.nbsp;caullast auteorum, qui earn traitantnbsp;bent, competentiamlegitimumqûemunnbsp;aut admonitionumgradus , quivltiniai'nbsp;Ecclefiaabdicationemantecedunt :nbsp;tiumaliarum aliquam, noniameaeft, flj* !nbsp;Deus inftituithabenda excomunicatio. a 'jnbsp;rà talis non eft.inanis plane eft: cum Dciis^nbsp;tantùm.quam ipfcprxcepit amp;lanxit,in^^,nbsp;ratam fehabiturum promiferit : Ergonbsp;Sixti Excommunicationem ad ea omnia^nbsp;pendamusdc examinemus.

lt;AAA VAVVHIlUUlllVrtUUl V U V l Lc» L t i li '*

1. quitus Deus grcgis curationem adtniii^i^ Excammu tionemip commifit,quibuslt;]j diligenternbsp;ffcxndtf» fpiciendumnequiscorrumpatur, ncm«'ij,nbsp;tfÜMfia- alicuiuscorrupti côtagionecætcriahqui*^ 4nbsp;*p/f trimcnticapianttnéùe Ecclefia hoc dcd«^«

amp;ignominia notetur, vt flagitiorü nutri^^ii gitioforumq; receptrixhaheatur. ciusr**,((nbsp;raPaftorumcft, ac (eniorum prxcipuè*nbsp;quoniam totius Ecclefîæ magnoperenbsp;mcmbrumajiquod ab ea eucllatunidij!nbsp;no ex Dei verbo.quod Deus toti Ecclclis^^ Jnbsp;crcdidit,fieri debet:excommunicandi .i,nbsp;eatcnusefteorumqui Rcclefix prxfctl*nbsp;vt, nifigregetoto confcio, ac confentient'^|^nbsp;hilaggrcdi debeant. D.Paulusita faciefl'(,pnbsp;prsccipitin inceftuofi Corinthij exconn^/nbsp;catiene,amp; poftea in eiufdcm abfolutioof'nbsp;minatim enim hoc ccnfetac vult, vtnbsp;clefiaadeamremconuocetur, Atque

^tftasfeniorum cftvnà cum reliqua Eccfèfîa,' ''bicunque populi ctus per Euangelium innbsp;phrifti nomine congregatus fucritJeniorum,nbsp;*''quam, qui ctus illiusinfua quifquedi-^'ficuramhabent. vult enim Deusordinemnbsp;'^l'iqueferuari.atqucvnamquamq; Eccletîamnbsp;^uoshabercfinesacterminos, Paftoriburqûenbsp;*5rtos aflîgnarigreges, inquoseorumquiftpnbsp;®nimaduertat. Hxcigiturpoteftas non eftnecnbsp;Infinita, necconfufa, nec inordinata.vt Pa-ftoribu» liceat ex iis locis, vbi degun t.excom-ï'unicationis iure vti ineos , quialterius amp;nbsp;}ongè à fe diflîti grcgisfucrint. Inhumanisnbsp;'^iperiis Magiftratuumiurifdiélio fuis eft cir-^ümfcriptalimitibus, quos tranfilirenonli-®eat: alioqui fumma rcrum perturbatio amp;nbsp;*oiifufio inde nafccrctur. In Ecclefia veronbsp;Chriftiana non minor eft ordo conftitutus. . lnbsp;Qiiare quumChriftus certain difciplinam/cu- **nbsp;*us pars vna eft excommunicatio ) in Ecclcfîanbsp;pr«fcribit,eam in vnoquoque ctu »t Eccle-J'avelquantulacunqucobferuandamprçfcri-oit.addçns promiflum, amp; eius, quxcunque il-*'c infit.audoritatisfundamentum: nempe,nbsp;Vbicunque d uo aut tres in eius nomine coaftinbsp;fuerint, illic fe in medio illorum cfle: innuensnbsp;turn fcctum pro Ecclefia habiturum.ad co-firmâdum in clo.quod in co fiet.quum quidnbsp;«xipfius verbovel ligabiturvel foluetur, D,nbsp;Paulus hoc ita vfurpac, Philippis enim tune e-lat, quum primamadCorintbioamp;EpiftolanKnbsp;fîtipfit. illic autemnuntiumaudiueratdc in-'ïftuofoillo Corinthio,qui oberiminisatro-*'tatem amp; in dignitatem ah Ecclefia quampri-®iünjabdicaricômerùerat. Nunquidhocfibi

fumfit, vt cum Philippcnfiiim Ecclefis excömunicaret, qui cxCorinthiorûnbsp;erat? Minime verö.ctiamfi Apoftolusefl«'j|nbsp;reüquos totius orbis Epifcopos digniw^fnbsp;luSoritate longé antecclleret. ordincwnbsp;nbsp;nbsp;

feruat, remip tota ad Corinthiorü Eccle^^ ' in quaille, qui inceflo flagitio amp; ftupro ft P jnbsp;luerat, verfabatur,cóficicndamremittit.nbsp;eodemetiamodo in miferiiniusrcAitutlt;^|nbsp;legeflît.quûaccrboanimi fcnfuac doloiquot;*^nbsp;fuum flagitiü Deibeneficio affefius,nbsp;fet.Vbinamcnimiuftiùsagiaduçrfusalitl''^^nbsp;poteft.quàm vbicrimc cómifTumeft?nbsp;minis auftor degit?vbi illius noti ac famü'^nbsp;degunt?vbifunt quieüadofficiumadhof''^nbsp;tur,amp; deeiusc5tumaciaiudicent?fihociF'j(nbsp;vfuuenit.vtis.quinócftlocicuiufdaPaftof^nbsp;eo,in quê nihil babcat iuris, qui^ ex fuogf®nbsp;röfitjfcntentiäfcrat.-autEcclelia de CO lt;!*'{nbsp;fuis mébris nó fit,iudicet,vtab Ecclelixnbsp;rofccludatur.idfitcótraordinéïnecidft^'',,nbsp;«liter nominari poteft.quàm alicni iurisnbsp;patio,amp;,vtdicût, incópetcntia. Equidé e» rnbsp;clcftarü debet cffc inter fe coniunftio amp;. ftfjjnbsp;tas.vt liquid vna peccauerit ,ab altera caJinbsp;admoneaturt amp;,(ivniusadmonitio nihilP^^inbsp;fuerit, ei rei incelebriori concilij cooi**'|,)nbsp;prouideatur.nó co tarnen, vt altera in alt«*^(,,nbsp;vllum ius vfurpare debeat. Hic auté ord^j.^,nbsp;uiolatè conferuatus fuit in primis Eccleß* }nbsp;culis, amp; tantifperetia, dumambitio Pap^j,!nbsp;vfq) perpulit.vt auftoritatciusêpfiimnaiJ^,nbsp;omnes amp; omnia fibi arrogarét'vndcnbsp;^^lo'éinEcclcfiaminuexerût. Vide»^nbsp;txcemmtt- auté.an hic ordoin Rcgiscxcommunica^'^j,nbsp;KicaJt fo- obferuatus fuerit, Quicavfuseft.Papaeft»

delïsf Rnmani EpifcopusJnfuorum, vt Cardinaliuni, hoe eft perpaucorü hotninutnnbsp;conGftorio. fabricataRomxfuit.ciimintoritn«*''*nbsp;Rçx.de quo agebaturjn Gallia eflet.Hîc mul-tain Papâanimaduertédafunt, ex quibus ma-hifefta oinnib.fiatilJegitimaiunfdiélio,amp; ini-qua eiusaudoritatis, quanulloiurc o.btinet,nbsp;vCurpatio. Acprimùmfidoccrevelim.eûnec primar^t^nbsp;Epilcopû nee Paftoréeffe ,ideoiç nihil aufto-XItaris in Eeeleliâhabere, no erit hoc mihi difficile. proponéda .n. mihi tantümodo erût exnbsp;facra fcriptura legitimç Paftorû voeationis re-gile.dc illud etiain, c^uod de ea exCanonibusnbsp;jplis decretii eft.Poftquavcro cûca.quçhodienbsp;obferuatur.cligédi Papç forma collatûid fue-ht : non magis,dies amp; nox interfepugnabunt,nbsp;quàm vocatio reftè cóftituta, 5ixti apertâ Ki-fpani Regis cotenuone Sc opibus ad Pontifiea-euefti vocationi contraria erit. Rogabo deinde quamobréhac fit dignitate ornatus : qu snbsp;fitilliusmuncrisfunftioJ quid Apoftoloriilt;Scnbsp;primorii Romanx Ecclefix Epifeoporû in fuonbsp;grege per Euagelij prxdicationc inftituedo acnbsp;¦egédo.fidei iSc dtligetixfimile habeat. Nâ etfinbsp;Vocatio illius centies légitima efiet, fi tame ns,nbsp;quorii gratia DeusEpifcoposamp;Paftores in Ec -clefiacoftituit.finibus cotrarios fines propofi-tos habeatzfi propria lt;Sc ex verbodiuinohauftanbsp;inftitutione.quâad pafeendu gregé, ad repre-Jiédendû,crigcndû,confolandû,femper,cùninbsp;opus eft,in ore habere debat; fi ciim fubmifiionbsp;nis.modeftix, rerum humanarûcôtcmtionis,nbsp;caritatis,pacis amp; Dei metus exemplain populonbsp;fuoproponerefeadimitandû debeaticôtrà innbsp;fuperho folio enainet,in çp hominum humerisnbsp;1Ç 4 fubia-

ifA KONTROVERS. OAli;iÇ, fHbIatus,purpuraindutus,gemmis,auroÄ;j*f*nbsp;pentofulgenSj, gladiuni (amp;excommunicatie,'nbsp;num fulminagçftans,tripliçi diadçmatenbsp;Çnitus , inprouincjaÿatqîsdçoinyniuerft'quot;nbsp;terrarû orbçm demmationé vfurpans, imp*'nbsp;piaamp;principatu? pro animi libidine modot*'nbsp;tinés.moddfransfçrësîPrinçipibusacMoi'nbsp;rlii« fiin-mit. £nrmilt;4.Tliil!S.tnrii nrlipm fuis P^'

peilua proftratps babês.qui eq veJut Pçq adorent, lt;^abiçlt;Jiiffimo qqidç viliOîmfnbsp;adoratiqnis genere, çrepidam iUius ofcub'nbsp;tes : (î, inqoâ îotumillius muOMS in hi?nbsp;qu« çqmksitimprum Pçi Ecçjçfi« paftortnbsp;jhftitutis attp officii? apçrtinù'nèpugnpnti*,nbsp;ipnino çonfittiq num debemus çum:Epif'f|,'nbsp;EççlçfixPaftprisloçohabçre ? Ejç hisP''|,nbsp;poflern merito çoptendçre.Papam nemnbsp;pifeopum. ideotp dç omniauftoritate Eafnbsp;paftiçadeçidifTe. Pq/TemdçipfiHsÇardi^^nbsp;4ibus,quprump5iIiisamp; fentêtiisfrctus.Pf''nbsp;çipes rçi fçihçet c^pitalis reos facit, idem 1^*,nbsp;que diçere inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çprum voçatiçmes,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦'

poeft animus, vtnihiJenâdifceptarç hicor^ ^nexçomuuiçatioin côfiftorio Pontifianbsp;pancis bominibns fine totius Ecclefixnbsp;fnlt;Sçççmfçnfq décréta légitima fit, fupcriPf ,nbsp;buslppognliscofentanea, Vtrçmigiturtoji*nbsp;m paueaçonferamus, hoc iam vnicurnnbsp;muss Nunquid iudex qui reeufatus fit, autgt;(^nbsp;nonfuçrit, fitamçnprærepfuâiurifdi'Si?''J

ïliqui4 fufcipiat, fententiam, qux fitaUcu'ms ponderis, amp;quaminlirmar«nonlicçat, ferrenbsp;pofsit. Papa, quod neminem fugit, multônbsp;Waximam Çhriftiani nominis gentium par-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l

^sniaduerfariam habet, quxeumgrauißimis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|r

inftrudaargumentisreiicît, quæ ilium in iua Votât, amp; ad reddendam fuarum aélionum ra»nbsp;tioneminçonciliumarcefsit. Rexin çonu-Weroeft, lam qustritur, An, dumadhucfubnbsp;udicelisîçft, ncçdum vllarerum obiedarumnbsp;faiSapurgatiQ, legibus hocfîtaciudiciiscon-fsntaneura, vtPapa iure pofsit condemnarCinbsp;Ä fua fentçntia multare, non leui quidem p-^a, vt peçunia, autetiamçapitç, fçdfortunisnbsp;omnibusdiEcclefiatcômmunione , ideoqûenbsp;V1 ta æterna: nec plcbeium quemlibot, fed Mo-^tcham fummû. Adbæç.An qyiin iudiçiumnbsp;jpfe voçatuseft, pofsit çtiam in aduerfariumnbsp;fententiam ferrç. Id certè legibus,inftitu-bt, amp;.CQnftitutionibus, amp; nrofibus, iudiciis'cpnbsp;omnibus, quxvnquamanteafuerint, répugnât, ipfi etiam Paparum canonçs præçipiunt,nbsp;Vt is qui in aliorü ddifta inquirit, priùs quàmnbsp;vllum condemsnct amp; excornmuniçet, ab eonbsp;quod ipfi obiieiturpurus fit amp;, vacuus.nbsp;nbsp;nbsp;Sed

amp; omnium ferè hominum quçrelis non tan-geretiir,nec effet reus-.aduçrfus Regem tarnen idoneuseffeiudex nonpoffet. Rtenim ordi-^nbsp;tiem in Ecclefia conftitutum,amp; vnicuique Pa- ¦ nbsp;ftori fuum gregem, in quem munercfuo fun-gatunafsignatum elfe docuimus.Papa gregemnbsp;fuum Romæ habet.- ex eo autem grege Rex nonbsp;«IbEosigitur curet,erudiatamp; reprimat, quosnbsp;fus fiati crédites habet: aliosvcïQPaftorumnbsp;K $nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuorum

CONTROVIRS. «ALHe. fuoru fidei amp; curationi relinquat. fi quo«*'nbsp;temaliquain re fiium deferercmunus.necnbsp;as partes probifuftinercarbitratur, eosai*'nbsp;moneat. Sed quo nomine Romamrelinq*'^''nbsp;vbi fatis eft quod agat, fi quod eft fui offic' |nbsp;gere velit; iurisdiftionc in homines tamnbsp;culàfuislimitibusdifsitos, quosip necha^*'nbsp;nusvidit.ncc.vtcrcdibileeft, vnquamvi^®'nbsp;bit,vfiirpaturus?Vbinàmeftexemplumifl j 'nbsp;rinthiiilliusfafto? vbihocdifciplinxaxionbsp;in veteri Ecclefia tanta cura obferuatum. l''.nbsp;fancitumcrat.vtvnufquifqueintraprouio^*nbsp;fines, amp; vbi crimenadraiflumfuilTet, iudi*'^nbsp;retur? .

Hic verb Papa bull» fuas initio fumma' cotéüatem 6c auéloritatem vbiquccerrara.^nbsp;habere profert. At Chriftiani popuJitâtï i**nbsp;auftoritati penè omnes intercedunt.Ët qU^^nbsp;quam hxc vna tot popiilorüm intercefsionbsp;lummodôaccedcret; fatistnidoneacaufl^**,nbsp;ad tantam illiuspotétiam frenandam, amp;ilnbsp;auftoritatis, de qua iufiacotrouerfia eft, Vnbsp;cohibendum, donee res tota in légitimenbsp;cilio difeeptata decifaep fuerit« Etea fané il* jnbsp;ratio amp; forma,in rebus ctiam minimis vbifl''^nbsp;feruatur; quum verb pro vnico, 6c, vtpn*^nbsp;firmifsimo fuæ in Regem excomraunic»*'^nbsp;nis fundamento hanc vnam fummam i ,nbsp;mnes orbis regiones, in ipfoamp;etiam Impers'nbsp;res, amp; Monarchas poteftatem profert: fpijnbsp;quidem fua idoneam illcgitimx auftori^*\nbsp;èc, vtvulgôdicunt, nullitatiscaufamaft^j^nbsp;Hoc enim eftmera: tyrannidis vfurpatio*^nbsp;proferre, quam feripturafacta, quami*.|[inbsp;quam tou etiam vécus Ecclefia nunquain'^/

ExpticATro. r/f concedet. Rem paucisomninocompleftar,nbsp;quippe quam iam antea nonnihil attigehm.'^^*^?nbsp;Quum in concionc légitima ea derc difputa- *'nbsp;biturrillcprofcfto validis,amp;ad cauflarnftabi-^quot;*****nbsp;liendam neceflahis firmamcntis dcficictur.nbsp;Qiisreturenimabco, vein mediumpropo-nat facrx fcripturx locos, quibus bari pofsitnbsp;fummam iftam auftoritatem vlli mortaliumnbsp;Vnquamattributamfuifle.quxreturitem.an-non tanta potétia amp; auâoritasea ipfa liqquamnbsp;Pater cleftisin Chriftum Filium fuum.cxtc-Hsaliis omnibus ab eaexclufis, totamcontu-Urif, quando in gloriam amp; fublimitatem cumnbsp;tuexit. Refpondendû illi critannon fit Epifeonbsp;pU8,amp; Chrifti Ecclefix Paftor: turn fingulatimnbsp;gt;lli proponetur.quicquid de Epifeoporum di-Snitateac poteftate vfquacxtat,vndcfciricol-po(«it,quo nomine hanc fibi vbitp domi-nandivimiusipfumat. Si refpondet feEpi-Ptopiitn quidem effe, fed loco amp; ordine exte-ris fiiperiorem: petetur ab co vtè facra fcriptunbsp;ra locum aliquem depromat.pcrqué hxc tan-poteftas vlli vnquam data fuerit. Et, vtrumnbsp;fit aliquod conftituendü diferimen inter eos,nbsp;^uosDeus turn nominetum munere amp; officionbsp;tub vno fummo Paftore Cbrifto pares effe vo-luerit.Rogabitur prçtcrea numprimorum Ronbsp;tnanç Eeelefiç Epifeoporum pote Aas ac digni-tastanta fueritV quodnunquâcertèprobabit,nbsp;cùm tota illius xui biAoria ei rei aduerfetur.nbsp;Atquememorabilifillacuiufdam.dcqu« iamnbsp;^ómeminimus.antecefforumfuorumfenten- Gregor I.nbsp;tia, non fine ipfius dedecorc amp; probro illi pro lib.j.cpift,nbsp;ponetur.quaillenominatur AntichriAus.quis 194. adnbsp;' SuisEpifeopi vniuerfi nomen fibi arrogauerit. Maude»nbsp;quot;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quod

fi D. Petrum proférât,contendatipC lovumin Ecclefiatenuifle , quempofteafuÇ'nbsp;eeflbribus fuis Romanis Epifcopis tradid^f'nbsp;id omne in controucrfiam difceptationeifl'?nbsp;veniet. Et quidemcontralianc, quxdeP^'^inbsp;inter reliquos Apoftolosprincipatufertut,*'nbsp;pinionem,definitio primùm nominis Apo^^nbsp;J) opponecur, quod illis duodecim comnii»^nbsp;eft, quodcpomnesamp;eodemloconumeroq'*nbsp;habet, amp; inparimunercatquepoteftateco''nbsp;ftituit. Hinc proponetur quid Diuusnbsp;tota vita egerit: qualcm fe in fuo munere f**!'nbsp;gendoprxftitcrit, quos fibiipfe titulosat'^'nbsp;buerit, quosctiam reliqui pii viri Deiqucf''^nbsp;ni illiattribuerint:quomodo Diuus Pault*^*nbsp;cum illo, fua ad Galatas epiftola contuleritinbsp;probarct fcnihilo inferiore illo fuiflc.nbsp;uisautem D. Petrus fumma ilia, quam ipünbsp;ferunt, auéloritatcprxditusfuiflct, quod*^nbsp;mninofalfumeft; nondumtamen,quod''*nbsp;lunt.effecerint. Nam hinc ncccfl'ariô non c®**nbsp;fequeretur, vt digni tas ilia, fucccfsionis rat^nbsp;ne amp; iure ad pofteros transfcrretur, nifiho^*nbsp;facra fcriptura nominatimcxprefluni eflf Anbsp;baretur: quod probabiturnunquam.nbsp;hoc inter omnes conucniret:defucccflbrc'Jjnbsp;men noua cfletcontrouerfia. Apoftolusnbsp;non poterat fucceflbrem habere pari condgt;nbsp;one amp; iure, nifi etiam Apoftolus ipfe effet*nbsp;Apoftoii certo numero comprehenfifuetj*nbsp;nec ea dignitas ampliùseftin Ecclefia. Qn'nbsp;Apoftoii nomé ad aliquem etiam fucceffn^?¦,nbsp;vnàcum fummolioc imperio perueniret:nbsp;endum effet, ad quem potifsimùm.nbsp;Romano Epifeopo id debericontendant

quàdDPetrus Romacfiiiflcjamp;illic per XXV nnos fcdem tcnuifTe dicatur;ci vcro rei hifto-ria.Apoftoli munus,lt;5c D- Pauli qui Romx diunbsp;captious fuitfcriptarcpugnabunt. AdharcE-pifcopi Hicrofolynïttani amp; Antiocheni in eanbsp;tefibitantundem eflciuris aflerent, qudd innbsp;iislocis D. Petrus fine vlla omnino dubitatio-cn confederit. Denique dubia, controuerla,nbsp;incerta erunt omnia praeter hoc vnum: fi Papçnbsp;Romani, qualis hodie cernitur, ft a tu in cumnbsp;D-Petri Apoftoliftatu comparcmus, non ma-iorem futuram return fimiliû fuccedcndi ra-lionem , quàm cùmtenebrçlucifuccedunt.nbsp;Quod auté pluribus aduerfus Papam ab ipfiusnbsp;duerfariisagitatur, idegopaucisperftringo.nbsp;tJUantuIutntarnencuncç eric , fatis eftc poteft ,nbsp;adoftendendum, quum Papaauftoritatem lt;Scnbsp;nuperium fummum in omnes lt;fe omnia pronbsp;fundamento ad excommunicandum Regem

fibi fumit: fundamentum illud non folùm incertum infirmumlp eflc , fedprorfus etiamnbsp;nullum.

Hocprsetereaconfiderandumieameffeau- fù ftoritatem, de qua Papa olim in Ecclefiama- Itmtntttiinbsp;Ena8turbasfecit,fcd de qua fuit depulfus.Có- NicenocS.nbsp;cilium Nicenum hanePaparum ambitionem cihactrcU-odoratumeft,prçuiditqûc quidiftam iurisdi-ftionem fummam tanto Audio affeftatam co-fequuturumeffet. Itaqueeimalo diligentifsi-prouidit, prxfcribens noa fingulis tantumnbsp;Epircopir,fed Metropolitanis etiam ipfis amp; Pa-ttiarchis fuos fines per dicecefes, quas quidemnbsp;lt;iignitates tempora in Ecclefiam poft Apofto-lorum attatem certis de caufis inuexerant, vtnbsp;per multarum Ecclcfiarum , qux in diueriisnbsp;Chri-

Chr'ftianxditionislociseranc, tranquillitatt «Sccommodisferuiretur. Tune Epifcopis Ro*nbsp;mams certi limites prxfcriptifuerc ; fedeolnbsp;poftealongiùslatiusip proferre voluerunt.co'nbsp;natitp funt Africam etiam fibi adiungcre.efh»nbsp;cereq; vt ab ca ad fefe prouocarctur.verùm E-pifcopi African! (interquosD. Auguftinuse-rat) tiufmodi cupiditatilcoppofuerunt.nbsp;eövfqiie progrcfla contentio fuit, vt Epifcop*nbsp;Romani in co quod exConcilio Nicenocita-nbsp;bant, falfi damnati, palam in Concilio ipfo te-ieâ), petitionefuafubmoti, amp; intra fuos fine»nbsp;conclufi fuerint, Grxei in fuis etiai^mifern*nbsp;mis,quibusaffli(5liiacebant,tcmporibusideirtnbsp;tarnenhucufqucprxftiterunt: quantameuntÇnbsp;operam Papx ad hoc adhibuehnt, vt eos fu*nbsp;ditionidominationifjjfubiicerent. Exquibi^*nbsp;fati.s conftat de ciufinodi aucloritatcnbsp;certatum cum Papa fuifle. in Europa maxime , amp; quidem fspifsimèà Germanis EpifeO'nbsp;pis, qinim de Imperatorumcauflaagebatuffnbsp;ita vt, quam hodie dominationsm tenét,alio-rum facilitate, «Scignauadifsimulationetafl-wm , nulloaiitemiuretencantiidquodfat*^nbsp;contra alios, vbi Ecclefiarum dignitas amp; fahgt;*nbsp;Deiijjgloriaaguntur, prxfcriberenonpoteft»nbsp;Gallia noftra conftantiùshîc atqiic generolva*nbsp;fe gefsit. Etti cnim Epifcopis Romanis pluri-mùm Temper honoris amp; auftoritatis detulft^nbsp;ritinoluit tarnen vnquâ pati.vt de regni noftf*.nbsp;ratioiiibuscognofcerét,flatiierét,iudicaré':aC'nbsp;prçcipuè vbi de Principum ftatu ageretur, (vtnbsp;jam fçpiùsdidumeft) acnedcjpuinciisquit^®nbsp;huic regnofubiedis, vtin Gandauenfiumconnbsp;tra Maximilianum Comitem fuum caufla,anno

»I tl

»1

« »gt;

V t;

I!,

'?^Jnûi 1488 (Scfemper folennehocfiiitiSE '''Hatijm, acpriuilegiutrt corilmuniconfènfunbsp;n hoc regno reccptum.vt à Paparum lentétiisnbsp;iniquèamp;illcgitimèJatisadfupreinam nbsp;^'riain prouocaretur. '

nullum alium quàm fuum vniim gre- ,candt 8'ni infpiciendum curandumqûe cflc, idco- /(egrat.nbsp;Kegem damnare amp;. cxcommunicare nul.nbsp;ture licuifie. Et hçc primailkgitimæ iu-f'-hiftionis fpccies feu nullitas efto. In hi-*onistju,jjç^^Qj,j.iftianisccIebratur iJIeTlic»nbsp;Imperatoris excommunicatio. at abnbsp;^Pifcopo Romano décréta non fuit, nequenbsp;Imperator de illius grcge erat, fed quum.nbsp;quot;*'lt;liolani,vbi D AtnbrofiusEpifcopatufun-P^latur, ageret, id faftumàD. Ambrofioeft,nbsp;JlntiTiadmodum ipfius muneris ratiopoftula-

ta vtEpifcopi Romaniauftoritas, nullo ^ndoad id interceflerit. quod excmplo eflenbsp;, vnifuiquc Epifcopo Eccleftaûicamnbsp;*'*lt;-'plinam in fuum tantùmgrcgem, amp; maxi-vhi de Principibus agitur.exercenda cflc.nbsp;Alterum excômunicationis caput hoc eft,nbsp;ne ad tantam feueritatem veniamus, nifinbsp;'uITaaliquafubfitgrauifsima, dthoc cxcom-'unicationisiudiciodigna. Suntenimqux-'¦m lt;ielifta,qux tantam acerbttatem non me-''ntur.fcdcumlenitatecorrigcndafHnt.Etinnbsp;Stâuionbos étpeccatis diligenter videndü, nenbsp;pna réméré vtamür, veluti quû nihil qc-¦inaiiisremcdiiSjpmouetur^hacin rcmedinbsp;^'*tü prudentiam imicati, qad fecanda mébranbsp;*tc ferrû n«c igncraadhibcrcfoknt, nili cùmnbsp;alitée

tg» contRovers. «Axtie« , âlitereacurarinon pofTunt. SedcaufTei^Pjnbsp;mis ccrtç eflc dcbcilt amp; clarifsinià;, vtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

O. Paulus eiusrei cxcmpluni dat jnCori*'j illiusinccftuofi iudicio. Ncq} cnim priùs'nbsp;excommunicanduniccnfct * quàm def*nbsp;plantfsimé inter omnes conftitcrit.nbsp;inquit, auditurejfeintervesfconétié, ^e. 1?''^nbsp;ficatcnim crimen manifelté comperturt*'nbsp;reum extra omnem excufatîoncm eïTc.nbsp;hes quoquc illud confirrrtant, deClâraW'|j,nbsp;nullam iure ipfo cxcommurticationem^nbsp;cuius caulla iufta non fucrit, amp; firmifsim'^nbsp;gurnerttisComprobata. At in cxcomm«*'^nbsp;tiortePap^âduerfusRcgem fadaneütruizjnbsp;turn eft.Ille qilidemin fua Bullagrauescî'*nbsp;adducit, hasrefim.arma contra Regemnbsp;bellum cum Catholicisgeftum. A t hçnbsp;illius aduerfariorum amp; Pelleuæi Cardi!,nbsp;eorum procuratoris accufationes, fupcr 4 |,inbsp;bus arapliùsdeliberandum erat, amp; ine^f^|(inbsp;probatione diligentiùs infiftédum, antet]nbsp;ccrti quidftatueretur, amp; grauiùs quicqu/nbsp;Regem deccrneretur. Haerefeos difqui(*''*j|}nbsp;cognirio in ipfoConcilio fieridebebatinbsp;tot Reges lt;Sc popiili cumnoftro Regclpe'^jnbsp;amp; appellant, nullacp omnino ratio vidlt;l^(,nbsp;cur id pro explorato iudicatöqiie hab«rlt;Jinbsp;quodetiamnum, amp;. quidem aduerfusP^P,j^nbsp;ipfumJn cotrouerfiam amp; difceptationCi^nbsp;catur.Cçtcraveràerimina.quç Régi obi'quot;nbsp;ttinfalfa etiam efle verifsimis argumcritbP -inbsp;batum fuiflet, fi modo Papa deiisaccüf'* jnbsp;qUæftionemhabere voluiflct. Nihilnbsp;habco contra eiufraodi côtumelias,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

*in difTeruerim. Qux nunc in animos amp; ócu-los incurrunt, contrarium abundè clarifsime-^ücprobant, cùrii Rex vnacum fuis rfemor-*Uo Régi prxientem opë fublîdiumtp fêrè o-' ::cùmctiamtôtteftimo. erga Catholicos feftum-fineerumqûc ftudium ac fidenicomprô-riti Eaigiturcxcómmunicatiómeristan-f aduerfariorum calumniis.nec vlla omnii

quot;orationeiiitituri aiit fivllacaufla, êacertè i Concilium rèücichda eft^ iri quóverèdif-^'ptari decidiquèdebeat. qüæctiamnon Re-S'svnius propria eft, fed illi cum omnibus fe-^Chriftianis populis amp; imperilscommuniSjnbsp;'oqj onirii iure, atqj àdéo ipfis Paparum ca-quot;onibusacdecretisnullainbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wvllita»

. ïnExcommunicatione, vtapudDcumiu- j, jfitamp;vimfuamhabcat, requirünturtertiô /»

txcQm'-quot;coviæ rationesqiie légitima, qüibus euni 'lripeccauit, adréftam viamrcducefè, amp;. o- » hgtn-*quot;*ieiniili cotiquérendi occafionemadimere'®'®/'''«^''quot;nbsp;'ntemus: breuiter, vt in re tarn feria amp; gra-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

quot;nihil temerè amp;inconfideratè fiat; Cano. Cano. e-quot;'sidetianipoftulant, amp; nullam efTe cam ex-'ommunicationèm cenfent, qui aliterfaftà Quih amp; citant poft complûtes Do-^nresantiquos, quód eft tertio capite Genef.nbsp;^eum videlicet rton priùs àduerlüs primosnbsp;quot;eftros pareiites tuliftefèntentiam, quàm e osnbsp;Fftnùmappellaflet, amp; reos coarguiflet. Hicnbsp;quot;diciorum ordo inter gèntes etiam imma-quot;itate Barbaras feruatur.vt reüs iri ius vocetufnbsp;audiatur. Si aliter vnquani faftum fuit,nbsp;quot;ftum id fuît à Paganis præcipiti adiierfusnbsp;l *nciftiauo5 i» prinùs Ecclefix temporibus j

L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;furore

iti controvirs. caliic. furore abreptis; ciim eos armis funcftiï '*!j,nbsp;terent.amp;feditionibus popularibus.caiifs^*]nbsp;nimècognitâamp;exploratâ , nee vllisiult;b^nbsp;rü formulis adhibitis faeuifsimè trucida^^nbsp;Sed crudelitas ca fuit immanifsima, quan'*nbsp;omnes condemnamus. Chriftusdifcipb'^nbsp;Ecclefiafticam amp; ipfammet excommuflif.^nbsp;onem conftituens , hos gradus nomirta^'nbsp;præfcribit ac præcipir. Si frater tuiu,nbsp;in tepeccauerit, ito amp; ar^uito eum inter te amp;nbsp;folmn, St te autlier it, lucrattu es fratreintuut»-',nbsp;verote non auJierit, accipetecumvnumaUti^nbsp;W in ore duorutn auttriumteßtumflabileßt^'ynbsp;verbum. Quid fi ne^lexeriteos audire.dtc jnbsp;ßx. tjuid fi Ec( Ie fiant audtre ne^lexetit,nbsp;velut (jutjjiiani Ethnicut atcjue publtcanus.nbsp;Hkordoeft. At Papa in Regeexconiii'!j^nbsp;cando nihil horum fvcit. Quandoenini;Jnbsp;in indicium vocatus eft? quandoauditus^^nbsp;A lê ipfo inquiet. Niininim pro legitimist'. inbsp;onibusamp; rationibus, eamcfleiuftam fe(nbsp;tiamccnlïiit, quam ipfe, quicftaccufa'**^ inbsp;reus in fiia propria cauïTa contra tot (nbsp;ceftiones pronunciauit. Hoe ne iurenbsp;gitimc faftum cenfeatur ? Sed cnini edtnbsp;hoe inter omnes eonuenirct, cos, (}nbsp;px iniperiis non parent, feólè iudicati |)nbsp;1 rcticos ; nonne fciri hoe nomiiiatim ilnbsp;qux elTct bic Regis mens, quis animus?^,!

Arrîusauditus fuit? annonfolennespro iliis fynodi habits funt ? Papa igitur folisnbsp;^diierfariorumaccufàtionibus frecus (înevl-° iüdicio legitimo Regem excommunica-Hoc veto nihil eft aliud , quàtn legesnbsp;braque omnia transgredi : immô veto Ca-'onesipfôsac décréta fua, àquibusineaiudi-^iifornia damnatur,

NVttlTAS Quartum Càput, iSc qüo Csetera qtis 4»nbsp;excommunicationem pertinent, regen-

^funt, hocrequirit, vt Excommimication/frf//« Dci verbo fiat, Ecclefiâ eodetn loci cofi-^'quot;'gatâ , vt res rota cum poteftate DominiÀ-«''nbsp;Mri lefu Chrifti peragatur. Hsc funt D. Cor-Î*nbsp;verba, eaqfie gvauifsima amp; maximi 0-*'']inô ponderis. Ex his enim fignificatuf,nbsp;'^*gt;1 cæteris rebus omnibus , fie in excom-'f'icatione omnem Ecclefis auftoritatemnbsp; Chriftuin vnum referendam. alios au-illius tantùm miniftros elfe : atque Ec-^fîam capiti fuo obfequentem id tantùntnbsp;» quod Chrillus verbo fuo præcepe-Si depeccati généré amp; grauitate cogno-; Chriftus ipfe confulendus amp; au-®ndus eft. fi pcccator admonitionibus vr^^nbsp;'^idusî viahxceftrectifsima, vtisadChri*nbsp; ^hronum adducatur , amp; illius verbum i»-proponatur. fi ad excommunicationemnbsp;/^«fiarib veniendum : Chrifti verbum ótnbsp;''ftoritas intercédant oportet, Quum ho-. *ncs priuatam in eo cauflam agunt amp; cu-: quum propriis alFeiftibus mouentur»

nes Deus fencécia amp; auéioritate fua nunquaiR »ffl.comprobabit. Atque hoc etiam excom-i'to miinicationem Papx nullam planeefle often-f dit- Ncquc cnim Dei verbum veluti normaninbsp;** du,cemquehocinfaâoadhibüit, cùmaduefnbsp; fus ea , quæ à Dci vcrbo de légitima exconi-municationcpraefcripcafunt, tam multa ad-mifet it, falfumetiam ell, quicquam in carenbsp;ex Chrifti Domini noftri auftoritatc fadtuirtnbsp;ab co fui (Tc , fedexfua tantum ilia potellatSinbsp;quavna fretus Deo minime affcnticnte , au-detvniuerfo terrarum orbiimperare, Rcgenbsp;veldeprimere, vel erigcrc, eosqùc «Sceoruinbsp;fcilicetpoftcrosadinferos , fi libitumitafu«'nbsp;rit, detrudere. Non ell ea Chrifti auftorhnbsp;tas, qualem laftoribus amp; Ecclefi« fuæ dedit^nbsp;fedmanifefta potiùs fummæ auftoritatis,nbsp;Pater cleftis ilium in clo terraqûe cumuifnbsp;Bit, vfurpatio. Adhxccertumeft, Eccle*'nbsp;am,vt D. Paulus difertè pra:cipit,minimètuc^nbsp;congregatam fuilTe. Ecclefia enim , cui^*nbsp;Rcxmembrumeft, in Gallia erat. InquoV«'nbsp;rèperfpicipotcft , amp; Papam «fcCardinalesnbsp;fuo illo Confiftorio in Chrifti nomine coavl®*nbsp;fuilfe, cùm exbullisfuis , casquasn obifetnbsp;gerunt, inimicitias, «Stanimi fuialiundèco'nbsp;traPrincipes noftrosexacerbati morbum ta**nbsp;apertè prodan tzvtpofteaaducrfusdefunâfnbsp;Rçgem furerevififunt. Rcifunt, «Stobple^^'nbsp;runqueChriftiani nominisgentium fccefs®'*nbsp;nemàfuispartibusfaftam, ad extremam

fills aftionibus prx fe a perré ferenees fibihoc P'opofitum acconftitutumeffe , in tota Eu-opamifcere ac perdere omniapotiùs, quàmnbsp;Paci vt in legitimo hominum conuentu hæcnbsp;ontroiicrliadirimatur. li, quorum nomi-autoritäre conuocantur , Rex Hifpa-»useft: Lotharingifunt, qui cos pacatamdcnbsp;S^ictam Galliam fperarc iubcnt» qui deindenbsp;^Galliain Angliam, lt;5S:ex Angliain Germa-traicturosfepolliccnrur, vtcosin aui-pofTcfsionem ac dignitatem iure poftli^nbsp;^gt;niireftituant: fi modo velintfe fuisfuJmi-P'bustnutuoiuuare, vtin GalJiaipfivici/simnbsp;iegitimorum Principum locum fuffician-^¦Hanc potifsimùm ob cauflam hæc in con-quot;ftorioPontificio confilia capiuntur î nemonbsp;id videt : intercept« liters id produnt;nbsp;^'Us qiioqiic coram delegatisà Rege demor-*'0 Romam mifsis fatis magnam eiufcc reinbsp;P^obationein ex Paps ipfius confcientia ex-Cura igitur de Principe Chriftiano,nbsp;alii tarn multi turn Reges, tum totaetiamnbsp;R^gua fubfcribant, hic ageretur; non Papxnbsp;'us, aut paucorum cum eo Cardinalium,nbsp;^öConciliicaulTacrat, illicconucntusinle-Chrifti Domini noliri nomine fieri debc-ar.in quo tota hsc conrrouerfia eiufdé Chri-fiverbo amp;auftoritatc dirimcretur. Id autemnbsp;lininièfecertint , fedcontràPrincipçmopponiere omni ope atque opera contendcrunt,nbsp;P'ofuoincumodio, dcfuailla , fumma qui-

gt; fed à Chrifto minime concefla autori-te; idque caufla nullo modo nee cxcufla Cognita. Vndc merito colligi ftatuiquenbsp;P°teft, quicquid'moliti funt, rem efle planenbsp;iiianerai

tóA eourKONtmi. inanem t brutumtp plané fulmencffe, quo*^nbsp;quidem terrerc tantum, Ixdcreautem nemi-nempofsit.

Vt iufta fit amp; légitima cxcommunïcat*® lutarcmqiie finem referatur , quo nimin**nbsp;peccator acerrimè vrgeatur , amp;. per fana*nbsp;turn commun! totius Ecclefiæ dignitati a*'nbsp;que vtilitati feruiatur. Diuus Paulus in C®'nbsp;rinthii illius excommunicationeid etiananO'nbsp;minatim commémorât. Deinde fecunda*^nbsp;ad Corinthios Epiftolam fcripfit, in qua**'nbsp;lt;ierc licet peccatorcm ilium ex ea cxconinbsp;municationc boni hoe percepifTe , Scnbsp;mifericordia atque afflatu peccatum adin**'nbsp;fum agnouifie , ad feque rediifle , vndenbsp;erit in integrum reftitutus. Pii oranes Pquot;nbsp;dores de excommunicatione ad hunc m®'nbsp;dum locuti funt : ad hunc etiam modun**'nbsp;pfi cam vfurparunt, amp; prascipuè Oiuus A'*'nbsp;orofius erga Theodofium Imperatoren!; **quot;nbsp;ftificans non alio fe quàm ad eius falutcnbsp;fpeftarc. Epifcopos amp; Paftores decct P^'nbsp;tres fc erga fuos greges gercre , cos am®*nbsp;fummo compledi : fi qui ver o aliquo a*ynbsp;mi morbo laborent, apud cos non earn»*''nbsp;cum aut ficariorum, fed medicorumnbsp;düs fcilicct , Kjux miferis amp; peccatumnbsp;um dcplorantibus peccatoribus accom*nbsp;data amp; falutaria efie norunt, adhibitis,)nbsp;tes agerc- Primi Canones hoc difertis v«*^'nbsp;bis exprimunt. amp; quidem prxclara Do'S*!'nbsp;ris cuiufdam Canoniftx, vbi de Papa loq'nbsp;tur, ineam rem fententia extat, his ve'°\

Outs D. Petro traJita fuut, non vteoi maSlet, fed pafiat. In hac aurcni Sixti Papæ excom-n-'iinicationeres aliter omnino fe habet. Bonifatius Papa V Ill. excommunicans Phi-lippum Pulchrum Regem, vt fuprà iam di-ftiim eft , eum , totamque eius polxerita-tem ad quartam vfque generationem eft ex-ecratiis , truce amp; reliquiis adhibicis : quodnbsp;nihil aiiud erac ; qiùm eos onines diabolisnbsp;deuouere. In Sixti excommunicationc finbsp;eadem verba non funt , res tarnen eademnbsp;eft. Non folùin , quod huit tam violen- »v«'«»quot;*quot;nbsp;to amp; ach excommunicationispharmaco dc-quot;'^'^'**nbsp;bet elfe veluti prxparatio quxdam, vt fit fa-lutaris, omilTum fuit, videlicet admonitio-nes, vt iam diftum eft J fed ctiam ex bullxnbsp;Verbis nihil aiiud elici poteft , qiiàm crudelitas (Sc nefaria opprimendi Principis, in dc-fperationem coniiciendi, nec non eum «Senbsp;qui ab eo funt omnes in imum inferoriimnbsp;barathrum fine vlla falutis Ipc prxeipitandinbsp;conGha.Ecquid autem Lotharingi huiusbul-1® procuratorcs magis metuebant, quàmnenbsp;ß^exhxrefeos, dequa ab illis accufatur.eiura-tione,Papas reconciliaretur? Petiucrunt igiturnbsp;Regisnon falutemiSccôuerfioncm. fedtacul-tatutn, dignitatfi.vitx atque falutis perniciemnbsp;Stqjexitium. In eaipfabullafuntcontumelixnbsp;Contra Regii fanguinis Principes,adco atrocesnbsp;de indignç vt eç fans idoneçcaulTç viderentur,nbsp;ob quascentumNogareti confpirationefaftanbsp;Romam contenderent.iniuriam toti Galtix innbsp;ea re faftam vindicaturi. Principes in ea fuisnbsp;omnibus facultatibus exuuntur,eorum regnanbsp;amp; principatus primo occupant! conceduntur:

ea nihil aliud fpirat,amp; crêpât, quàm bonon'' profcripdones, atquc ad fubditos contra fu*nbsp;Principes conçitandos çonfilia amp; mandat^'nbsp;Âtquehæçdira funeftaqûe fulmina adueri^*nbsp;parentes vibralTç minime consenti , cade^''nbsp;ètiam contorquent contra omnem eoruquot;'nbsp;pofteritatem, vtearn vno temporis monie'^nbsp;totam opprimant, omnibus facultatibusnbsp;honoribus perpetuô priuent, deçeftabiJ®nbsp;çtiamamp; execrabilem omnibus reddanC gt;nbsp;pmes deniqj ad cam vniuerfam funditusnbsp;^endam impellant. Hoccine eft peccatori?*^'nbsp;luticonfulere ? vbi^andemPaftcrisftudiw^'nbsp;^çurain oues, vteaserrantesac difsipatas'nbsp;fuumgregemreducatamp;congreget? vbii^^'nbsp;fqetudo amp; lenitas in rebus etiam grauifsiquot;?nbsp;atrocifsimis tantpperècommendata ?nbsp;asquitas ßcmifericordiaergaliberos? vbinbsp;ma quam Apoftolus jn excommunicatisi^^^nbsp;uandam dédit, ne eos pro inimicis habeainquot;'nbsp;' fed tanquam fratres fraternèamemus , p'^nbsp;quiramus,admoneamus? nihil plané reftainbsp;quesequnmquepiumcp interChriftianosnbsp;quam extitit, quod perifta Pontificia fulnnbsp;pon peruçnatur,conuellatur,tollatur.

De publica vero Ecclefiæ vtilitatePapa**. admodûlabopuitûllius tarnen in cxcóina'nbsp;çatione cura pptifsimùm amp;ratiohabenda^.nbsp;Etcnim fi ex priuatorum quorundam hojnbsp;tummunt- excommunicationc detrimenti ali«!*?*^nbsp;J Ecclefiam redundatururn vidçrctur,rel*î.^nbsp;quendaeaçflet,autccrtèin aliud tempusnbsp;cienda, vtin ea fuit fententia D.Auguft^nbsp;aduerfus immodicam fuorumtemporuf^.^nbsp;brietatcm! quaHfi etfi maximofuo dolor®nbsp;' -------- -............... def

derer, iudicaretqûe cenfura EccleGafticaeflc coercendam , quia tarnen excommunicatio-nemfinemaxima Ecclefisetranquillitatisper-nicie adhibcri nonpoflccxiftirnabat, cenfuitnbsp;feuerioribus duntaxatincrepationibus,| qiii-bus homines ab eo vitio auocarentur, vten-dum, amp; id quodammodo ( quantum quideinnbsp;adexcommunicationcmattinef) tolerädum,nbsp;'juod tarnen minime omnium probaret. Hxcnbsp;''erö prudentia, amp; moderatio in caufHs maxi-iièPrincipumrequiritur, perqjneceflariaeft.-''tidem Auguftinusmonet. nammulto etiamnbsp;gtauiora ab iis mctuenda funt.Papx igitur di-*'8enter confiderandum fuitatqueprouiden-diitn, quid inde mali confcquuturum effet, finbsp;quot;cgij fanguinis Principes genere amp; fucçcden-hire coronç Regiæ proximos,amp; eum maxi-^®quihodicregnat,ab Ecclcfîæ communio-.ïfegregaret: nequeidfçlùm, fedeorumet-iin bona.honoresamp;dignitatespcterct. Nonnbsp;ßiorabat grauiflimas calamitates ac ruinasnbsp;loties Eccicfîç Chriftianç illatas,quoties ipfiusnbsp;^sioresaufi fuiffentGermanix Imperatoresnbsp;alios etiam Principes à Chriftianorum c-eiicerç;,-ej.nebat animoGalliam vniuerfamnbsp;^hsexicialibusarderçtfçiebat iftud Excom-1 ^icationis fulmcn ab ipfius regni Gallicinbsp;p^hibusrequiriac flagitari,quo veluti oleo «amp;nbsp;j^'phure vehcmentiùs cxardcfceret. illud et-fatis videbat fceptrum illi, cui debctur, e-bellorum ciuilium.quibus nuljus vn-nec modus nec finis ftatuipoffct, cauf-ç.' amp; materiam fore : amp; cùm primum Gallia 'nbsp;**niodi fulminibus incenderetur ,totum fi-Chriftianum orbem inflammatum iri, vtnbsp;L ç hodie

nihil horum omnium ignorare poterat : publicam Ecclefix Chriüianae vülitaten inbsp;procellis amp; tempeßatibus obieäurus ji'nbsp;nil curat. Odium in Principes,eorumqi^ ÿ,nbsp;gnitatem iampridemfufeeptum, confiha^^nbsp;commercia, fpes «amp; mutux promiflîoncSlnbsp;cum Hifpanis amp; Lotharingishabebat,nbsp;plus apud eum valent. Omnes autemnbsp;Gallos non ita fafturos fpero. ciu fmodinbsp;liorum effeftaiamfentimus. Gallia nofti'^Lnbsp;nètotacuerfaeftamp;concidit. Nunquan'|,i,nbsp;Papa nobis perfuaderc poterit excomrf* l,nbsp;cationem.quç miferiarum noftrarum litnbsp;faamp; fomes, totanimarü interitus,amp; off»nbsp;Chriftianx Monarchiæ incendiorum fa^ Jnbsp;gitimamefle. Etdehisquidem,quibuSfnbsp;excommunicationem vanam amp; irricataffnbsp;mnibus fuis partibus elfe probatum eft gt;nbsp;ftenus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

¦ Henrtct IIJ. excomwuntcattone h' iixtofiSiAexentplufn extare quatif^l,,nbsp;Paparum i» Prtnctptbui excoMmuft^^^nbsp;disabujut.

CVm hxc ita , vt modó diAum eftgt; '* beant, proximum hoe eft rt exco* nbsp;nicationcm qua ille ipfe Papa in demof'ynbsp;Regei^Henricum ni. pofteavfus eft) p-fubiiciamus. Nä ex co,cuius omnesnbsp;mus .reétiùs iudicare licebit cuius fintß® nbsp;Paparilexcomunicationes, amp; quo lp**'nbsp;tus fuerit Sixtus vnà cum fuis Cardiff*.|il

«juum Regem, qui hodicregnat.cxcómunica-uit. Gallia noftracxhisdifcidiisin miferoad-niodum ftatu iam erat: regni pars maxima ho-ftiumcófiliisamp; prauis Ecclefiafticorü arcibns cócitata.a Rcgis fui fide amp; ohfequio defecerat.nbsp;Si Papç hæ fun t partes,hoc propriü eft mu nus,nbsp;rebus vbiquc ohrnibus cofulere ac prouidcre,nbsp;Vt palam id profiteturamp; iaftat; debebat ccrtênbsp;pro fuo illo muncre «amp; officio , regni huius,nbsp;quod turbulentis iftisfaftionibusabintcritunbsp;nó longeaberat, mifereri, amp; Regem, qui tamnbsp;*riiilta illius nomine præftitiflet.amp;cuius maio-ribus facra ilia fedcs tot beneficiorfi acccptorunbsp;''inculis obftrifta effet, quacunqjpoteratopenbsp;ttp opera iuuare. fi voluiffct apud populfi fu«nbsp;fgt;uiftitatiaddiégt;û, ité apud clerum qui abilliusnbsp;perils omnino pcndere videri cupit, in hâcnbsp;regno, Regcrp ipfo pacificatione, fuii ftu-iutn de audoritatem interponere,amp; ad debi-Rcpi fidftm arrw nkpdipnnn nr.-rftatidandnbsp;pûtes amp; timédus, àfuoipfo populo afficieba-*ur,indignitatib.pcrmoucretur.HocvcrôPa*nbsp;P®uôagit:fedcûfuisCardinalibuscôfuitat,amp; qttem rri-

Voce, qua contra Principes noftros into-r ^«ratamp;fulminaucrat.monitoriûlibellü.attpnbsp;ueoexcómunicationemcótraRegemnbsp;*u*t, hærçfgo5çmm;ondemnat , eiusfubdi-^^^nbsp;5®fideifacramento exfoluit.Rcgnumqûeto-

I7X CONTROVERS. GALLIC, affliftumaffliftionenouacumulare? Illu*nbsp;fe optimè meritum Princi pem miferumnbsp;bafcentempeflundarc? fubditorumnbsp;nes audoricate fiia comprobare ? amplio*quot;',nbsp;amp;patentiorem ad cædes amp; vaftitatesfenc**nbsp;intotaregioneaperirc? regnideni^ huiusgt;nbsp;turn veile funditus fiibuertere?

Quod fi Rex demortuus admifcrat agendum, pjaui, quo Papa ofFenderetur, peccatiini'*,nbsp;lt; Rex fee- yujustantùmerat: adhibendapriidencia^nbsp;ad eum erigendum, quantum quidem.'jnbsp;Principem fieripoterat, vtnihilindegrS^'',nbsp;nafceretur.Verùm neque vllalexin facrai^)^nbsp;ptura, neqj vllumsetatevlla Patrum exépl'j^nbsp;inuenietur, quo probari poffit,ad emenda^nbsp;Principis alicuiusdeliiftaoportcreauiSori'^/nbsp;fua furores amp;feditionesfubditorû illiuSnbsp;probare,faéliones in illius imperio acceno^nbsp;amp; illud ad[exitium atque vaftitatem vocaf^'^,nbsp;Papa pro caritateChriftiana (cuius extendnbsp;mnibus exemplum efle debebat)nihil op*®^,nbsp;ferre volebat: fi hac ipfa caritate duftus vidnbsp;ra noftrafanare.amp;aquam.aliaipad reftingi*®^nbsp;dum hoc incediumaptaremédiaadferfÊ^nbsp;lebat: certè res noftras nobisipfiscurandi®,jnbsp;traétandas relinqueredebebat. Populusnbsp;rediiffet: Rexfubditorum animos à feali^'^^j)nbsp;tos ad obfequium flexiffet; faéto iterum tr'^nbsp; ordinumconuentuderebusinmelioreifl:.(;nbsp;tumreducendis aftum conftitutumcpfi*': |j)nbsp;nostpfcdatisamp;'fublatis iftisdifcidiis,pac^*^(lnbsp;«Sctranquillitate fummafrueremur. Atqquot;^^,nbsp;populus aut leuitate quadam amp;temerargt;^ jnbsp;nimi impetu abreptus, aut hoftium inbsp;deceptus, aut magna ex parte aliorü exeflL jnbsp;j

. gt;ndiiftus,autdubia ancipititpconfcicntianu-jl *isadmiferat;Papaid fuaiam bulla confirmât, il lt;S:nobis perfuadereconatur,àRcgefuofibi di-

i ilt;initusdatoitadefeciirc,ciuitatss ciuitatibiis bellüinfcftüfacerc,einesfcmutuôcótrucida-tiomniatumcædibuscoplere, tûvaftaredill ; fcptionibüs.hoc eflegratum Deoobfcquiumnbsp;ptæftare.amp;verumCatholicum efle.En ilia fuitnbsp;jif per Papæ fcilicet bullam peccatorum Regisnbsp;b*. 'xpiatio,

Quxnamvero tamatrocia, ßc grauiapec- Currextit ;rf ^atapatrataabeofuerant, quibusilliusfanfti-ji'' ^asitairritaridebuefiti'Diraeiftiusexcommu- icationiscauflam harte vnam profert,

J anifeftiùsproduntPapç.quareligione.qua--lûeconfcientiaadduétinôüros Principes ex-fane-çtf tomni unicent. Hæretici ij funt.Papæ quidem rii:c-qu*-quot;dicio.quireligionem Romana no profiten- madutiSif id J^ut, Hxrcticorum ergo fautores habendi illî r»w.

'Unt,quieosperferunt.üsq5 fauent. Quo verb ominedici Rexpotefteiufmodihominibusnbsp;fit' niiciis (Sefautor extitifle ? Illius anteceflbres

P ätmorüm vi amp;violcntia eofdem eftper-jk lequiityg . fæpe contra eospræliodimicauit: Jl ^uasonancs copias infeftiffimisillorum hofti- Ws(qui vnum hoc expetebant) tradiderat.vt

'os penitus de medio tollerent: quartum iam V' ^Onum internecinq eos bello vbiep locorumnbsp;flt;(* Pofeqi,eijatm..Hinc tarnen Papaeiusexcom-ij {quot;quot;oandi occafionemarripit, quodfcilicet

''os per virosa fe delcgatos de fummifla fu® ,0 I ''¦fiafacram fedem obedientia profefliis fue-jl'*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rat.

Î74 controvers gailic. rat,rccordatio? vbinam illius votorurn.pt®^nbsp;tentianimamp;deuotionuin.quas nuper illorwnbsp;fafiftitates Romx admirabantur amp;nbsp;inclumferebant, memoria?quid rnaiu®,^^nbsp;eo expeftari amp;fperaripoterat? fi Lotharquot;'nbsp;gorum.aduerfariorum eius funeftiffimofUquot;'nbsp;confcientiæadiudiciumappeüarcntur, coê'nbsp;rentur profeétó rei vcritate conuiftinbsp;cum ni, fuifTe Principem omnium maxiquot;nbsp;Catholicum,agnorcereamp;fatcri. Huiusre'''^nbsp;ftimonio funt literæ quas Dux LotliaritJ'nbsp;ad Lingoncnfes ab eiusmortefcripfir,nbsp;tiae, Carnuti, vbiuis etiam locorum illiusnbsp;uotionummonumentafpeétancur. Quin^quot;nbsp;pa ipfe Sixtus in excommunicationiscoquot;'^nbsp;nunc.qué Regem nûcbabcmus,bulla,eûlt;^;.nbsp;lium fuü Chriftianifbmum, amp;: fidei Catholquot;^nbsp;propugnatoré nominattatcp Principi'inbsp;rum excomunicandorû ex eo, quôd bellquot;^,!nbsp;cumillogcrercnt.caufTamcapit.Tertiôtaiquot;*^nbsp;vix mcnfe cxafto, à Papa de hxrefi polluiquot;'nbsp;amp; cxcómunicatur. Vbi tanta tamq; fubita quot;nbsp;ius mutationis caufla?an quod Religiofosnbsp;potucritRexomnino profligate? At quidquot;'jnbsp;pliùsilliusfan(5litasabeorequirat,quànilt;lquot;^{nbsp;prxftitit ? Illiusfoilicitationeamp;efflagitariquot;^^nbsp;bellum fæpiùsrenouauit, in quo regnûnbsp;lt;Sc viris amp; opibus ferè omnibus exhaufit.ü,nbsp;ligiofi nihilominusllcterunt ; immo vcroquot; .nbsp;numero multiplicati amp; viribus aufti j,nbsp;quanquamarmis eos frangerc tentariti j,,nbsp;nam ell culpa adfcribenda? illene aiiquidnbsp;traDei confiliumpoteft ? Hîc vnicuiquequot;*|0nbsp;llarepoteftPapam, quia communicatisquot;quot;j|| |nbsp;Regis hollibusconfiliis Regem oppriniequot;*(,i,

fttimö habebat, confuetiim morem amp; viam, C|U3m anteccflbres èius rei tritam iibi relique-¦unt.repctiifle, dû Regem bxrefeos codé tem-poreamp; accufauit Sc dânauit,cùm nihil grauiu»nbsp;i^eüftatuercpoflet.nófeciisacin tyran niexi-tiutn eines, quibns ille vitam amp; facultates cri-pereconaturjConfpirafTedicuntur.

QiiödliindefunftoRege.traquilIitatisre- quot; gno(iio cóciliande,amp;cü Religionis reformat^nbsp;hominib.pacificandivolütasfuifledicaturïidnbsp;certènó videtiir tüc extitifle.quü Guifiadç Bicnbsp;115 interemti fun t: à quo tamé téporc Papa fua-rt fulininationüargumentü capit.Alia fibi ef-lementé,amp; qiiidé omnino cótraria, in illo or-lt;!inü cóuentu declarauerat, prçtereailliusco-pi« in agro Piftauino bcIIigerabar.Rem tamé,nbsp;i't volüt ita efle ponamus.Rcx .n.minimè dif-fimulabat fe magno fuo dolore tot miferiasamp;nbsp;vaftitates ex bis bellis profcftasvidere.valdelpnbsp;fitpeterelalubriusaliquod fibi cófiliüdari,pernbsp;c-uorfafrumnofifui fubditinónihil leuarétur,nbsp;à tot raalis refpirarét: cùm omni ilia violé-îia, qu« ad id vfcp tépus adhibita fuerat, malünbsp;fiertiduiffetpotiùs.quàmcôfanuiiret: magif-ïiiebisciiiilibusarmismetuenduscflettotiusnbsp;J Cîjni interims, quàmfperanda Religioforumnbsp;profligatio. Seit PapaDominum Lucembur-genfem miffumadfefuiffc cum hoemädato,nbsp;vt cöfihum ea de re ab eo caperet, quippe cùmnbsp;Rex nihil quidquam , nifi eo volente amp; con-lentiente.aggredivellet, Demusigitur Re-gemdealiaquapiamineunda via,nondçbcl-loperfequédocogitaffe. Aniuftuma'd Regemnbsp;lt;Stexcommunicandum,amp;in inferos cöiicien-öum.adfubditorü ctiadtfcidiatü concitäda,

i7lt;î CONTROVERS. GALLIC. tum comprobanda crimen videbatur,nbsp;populi fui tantopere calamitofi miferico*^nbsp;diièlus, iîdelesfuosamicosadconfiliuni»nbsp;aiixiiiumfibidandumiiTiploraret, ôcnbsp;indagaretacprofequereturvias tanti re»f*.nbsp;guendiinccndij.quodin toto fuo regnonbsp;tatumfuiflet? Cumfprcligioficonciliofc»^nbsp;mitterent:demuslioc etiam,conftitutiini*^.nbsp;gifuifle (quod tamért nondumconftitut**nbsp;erat J concilium, cuius bengficio fuos ciu«*^nbsp;innés ad pacem amp; concordiani, amp; ad redlt;jnbsp;etiamviuendiviamréduceret.cóuocarc^l^'nbsp;qüçfo aliud feciffet.nifi quodalij pleriqjnbsp;cipcs noti fine maximo publics rei comro®nbsp;amp; falute femper fecerun t ?quinetiam in aô'*^nbsp;habuerit vtramtp religionemliberamcon^^nbsp;dere: qüidnam éxcommunicationedign^pnbsp;admififlct ? Alterâmne bello continuonbsp;fet, cum alterius, atque regni adeo totius jnbsp;nicie dcxitio ? Cogentur aliquandonbsp;vlcusaliquodin corpore intaéium relinq^^nbsp;re, fi vidcrintnonpofieillud traftarifine^^.nbsp;tiflîmo totiuscorporis interitu ; Rex ver^nbsp;regni fui conferuationeearidem prudent*]nbsp;adhibere nonpotuit? immo etiam nonnbsp;buit?Quàm multi Principesid baden us ip^**quot;)nbsp;feceruntfincvllaiftius fanditatis ofFenfio®^nbsp;Itaauté abimperatorc inpatrimonij fi**P*^^nbsp;uinciisvfurpari confiât ; icaetiam Imper***nbsp;in paceretinetur.-inPolohia fufferûtur .nbsp;Heluctij fuas focietates ac fcédera fie co***^nbsp;ùant. In Italia lorigèaliudvidetuf, amp;quiô**,|,nbsp;multôquàmalibigrauiusatquc deterius,nbsp;qua videlicctiudsorum Chrifii hofiium0^^nbsp;âgogæ patent* Paps id Roms anteoculos**.

Uetfatur ;atqüeadeôath6ifmus,Deîqûccon-Urrttio illic vigcht, amp; culibertatefumma per*-feruntun A multis fæculis piorum hominuni Tcripta extat, quiblis dé impia ilia diÜimulan-i'aconqüeruntür. bis tarnen Papa nihil mo-ùetur. Et foli Galliæ Reges ne cogitate qui-'Ittn aiidebuht dereformatx religionis ho-ininibus, qui vniim taiitummodo ChriftiiMnbsp;joliint amp; appellarif, tôleraridis.vt ita rcgno là-bafcehti fuccürratüt ? Atqüè Papas pürpüratl-*1^® gregis itaekàccrbândi, amp; cöricitaridotuirtnbsp;^ftorum fulminum ad Gallias Reges ópprinié-'^os.atcp in profundiÛîmo inferotum gurgitc*nbsp;ïuni eos ipfos j tum eorum dignitatés obriiertinbsp;^3s,hæc vnâcaüfla erit? Nort eft hoc verifitnUnbsp;'Sdongè àlia caufla eftè

Obiicient.pôftèaqûàsBlcfisaélafunt.dc- Muer/i. értiium Regem cum rèligiöfis pacificatünt narùittoinbsp;cos ad reliqüas fuâs copias aggiegane» iedtàni

Pf'irtùm i dcfùhéli Regis noniine rcfpôhJeri Poteft.qijôd ab eo tûc faftüm eft»Irt attrii dürt- ^xatirtduciascônftitücurii fiiitTé. ÔeindéiUnbsp;eô neceAitatis fuifle rcdaétüm j vt aliternbsp;^^ccre faluà dignitatéamp; falüte no poflet. Vni-^îtfumprOpè regnum hoftium fuorum j amp;nbsp;^lt;:clefiafticoriim maxime artibus amp;coitioni-Ws hefatiisabillo dcfciuerat. Sorboriafeoinbsp;'*'Hiam contra illüm tulerat, per quam de fe-tegia demoueretur, iriftruebantur vbiquénbsp;f^neftx copias, quibus in eum impetus heret*nbsp;verb debuit Papa, vt antea diftû eft.fuairtnbsp;Ham aUftoritaté dcpromere,amp; Regem ab bacnbsp;biiquöquö modo propugnandi vindicariditpnbsp;I ^tceftitatéliberarc.ne id quidem curat. Cùirinbsp;' i K,ex videret fe tantarabie àfuisfubditis

peti, feabiis, qui prxicntemipli opeW* debebant.vtà Papa.deferi : folofquc finbsp;omnino excipias reformat» rcligionisvi*'nbsp;fupcreffc , qui fuam in Regem fidemnbsp;3uiumprofitercntur .paratiflimosfp fenbsp;erent procius capitefuumfanguinem .

res ferret,profundere; quid rogo,confilgt;) . piiïet ? nunquidin tantasanguftiasreda*^ .nbsp;promtiflïmumcertiflïmumc^illud fubßd'j^nbsp;recufafletfnum eos.qui fummam fidemnbsp;fequium prx fe apertiflïmè ferebant, bellijnbsp;hue infefto perfequutus fuiflet.etiam cuffnbsp;dc bonorüciuium difcrimineatc^ exitio ?nbsp;thahngi quidem illiushoßes id maxim^nbsp;proponebantac fperabant: Papaip ipfeiHii^nbsp;pfum fumit.autfakemobtendit, vwnaiflpnbsp;iracundiæamp;flomachicau/ram.Nempe,*t'^^nbsp;camquodreseß.grauiflimehoctulit, def^**'nbsp;fto Regi remedi) amp; opis aliquid (uperefTe, vnbsp;moramamp;impedimcntum hoRibusfuisa^r^nbsp;rcbat,ne flatim ab initio iilorum artibusnbsp;ribus plané opprimerecur.

SedenimGuifiumducem.Cardinal«!?, iußf«nbsp;ttet tcctdt tllælacrymx, hxc illa Pap» iraciidia.hinc

t« illius qucrelx. pleriqj ctiam re tota non*^^ lt;7«/zzlt;7«/-CÓperta hoc vnum maximeconqueruntf^^nbsp;gt;»«/¦lt;»/«vitupérant. Ft certèprimus homicidijnbsp;CT canjja, trati nuntius horroré quendamanimis b®*!'nbsp;numincuterefolet; fed e i us ratio ftcaufl^***,nbsp;telligendaeß. Rexerat.Deusilligladiumtf^

nullum prorfus; neep illi etiam merito id qiie-ripoffunt. Superiores Reges amplioribus fa-^ultatibus amp; honoribus,quani vllos regni hu- / ufeealias vnquam.eoscumulauerant ; Rexépnbsp;[pie illoru cxemplum fequutus, non modo denbsp;''quidquam no detraxcrat,fed etiam nopau-'illis addiderac. nuperrimè maximiseos do-*sornauerat. illiabeius laterenuntjuam dif- /nbsp;'tdebant: armatisilliuscopiispræfcdicrant, !nbsp;Qö'dplura?Rexinprimisidcauebat, ne quo jnbsp;odo in minimam eorum offenfionem in- |nbsp;^utreret, netantillum corum animos irrita-

Verum iamdudum cos animaduertebac [quot;quiflima confilia meditari.recordabaturil-®*^nimaiorcsbellorum ornntum ciuiliuinnbsp;^'wfuifle. Icntiebathosipfos cadem etiam Inbsp;^pliri.nec patipoflehoc regnuotiode quiets Inbsp;quot;'luafrui. feiebatquid cumPrincipibusex- nbsp;^uisconfilijcaptalTent.nouerateorum artes,nbsp;'^oitiones in Normania, amp; alijsprouincijs,nbsp;^'quasdifeidiorû amp;defoftionû initia face-

vidcbatquoscaperentlaborcs,quasma« /'nasadhibercnt.vtfuxfaftionisfundamé-^erent.Cumlp illorumconfilia «Staftione»nbsp;^^Itus cópertas perfpeftastp iampridem ha-j^'f'bpoterat certè illis occurrcre.antcip prx-^tequàmlatiùs ad regni exitium ferperét;nbsp;'onlxfx maicftatisreosfacerc, cùmtcfti-'is,libellis amp; cómétariis ad id perficiendûnbsp;'«irariisnódcftitueretur.fcd.qua cratfacilinbsp;^,?®^«quitateanimi difùmulabathçcomnia;nbsp;tts'j*^^inihabebat(vtpcrmulti viuietiâ'^'^^' tenmuti»-,

'ilij pibus poiret,eorum animos fibi 'Oquot;* kprauis, qu« in animis fuis verfahât» j

confiliisauertere. Tandem furor tot ante an-nisconceptus in aftumerupit. Illi cnim cùi hominumà Regis, à quofpretosfeputabanfinbsp;caufTaalienatorum, tumaliorum auciudic''nbsp;conuidorum , aut pro fadis iudiciatinief''nbsp;tium, perditorum, amp; ab omni non modo fot'nbsp;tuna, fedfpc etiamdereliéforum: adhxc Lgt;'nbsp;tharingorum, amp;aliorum externorühoftii^'nbsp;collefta vnditp manu, arma contra Regem *'nbsp;pfum fumferant, complurestp vrbcs adnbsp;^lionem concitarant. Rexpoterateiquofl^nbsp;malo mederi,arque viribus amp; viris, quinbsp;qucadeumconfluebant, abundèinûru^quot;*'nbsp;illosipfos defedionum auftores opprim^f*nbsp;Sed in animo habebat benignitate amp; cleifl^nbsp;tia eorü animos fledere, amp; ad fuam fentétijnbsp;cauflamq? pellicere: ita vt in eorü gratiam*^jnbsp;edidarefcindere, amp;regnumin nouasnbsp;atquecalamitates,bcllocontra ReligiofoS^nbsp;flo,coniiceremaluerit. Ex quo iftorumf^.*^^nbsp;ciaamp; infolentia plurimum creuit,fpese'*nbsp;duploaudx funt, amp;ianuaiis ad facinoranbsp;gèaudaciora contra Regiammaieftatcni^^nbsp;pienda, apertafuit. Rexfuisfeviribusnbsp;piis omnino exuit, eafqiie ipfistradit,nbsp;aduerfus Hugucnotos (quos dicunt ) cofnbsp;terent. At bas copias dfuasfacere, Äadnbsp;partesallicereconantur,vtiis, vbi e(retP ./nbsp;vterentur. Quinn veróadperficiédaqU^ (0nbsp;liebantur, parata lîbi elTe omnia putaiit,nbsp;Lutetiç.quô magnus coniuratorum

Rex àLt» eorum opera vndecunque irrepferat.tuj*' ibartngft beoccupata Regemadoriuntur.quidemnbsp;Lutttttt uifo ita opprelTuSjamp;adreüftédumtant^ .jliijnbsp;ful/tet, lentiat inermis atque imparatus,vrbe reß

Jedeamp;domicilioexcedit,vtcx eorummani-Useuadat. Deinde certiorfaftiisquantope-dolerent, quod quamprædan^Jaqucijfuis '¦Tetitamtenerent, ( Regina eorum nihil talcnbsp;'ogitantium animos amp; oculos alio interim a-ïttentejeam tam imprudêterclabi paflî fuif-fcnt. Nihilominus Régi feriptis editis fuperbènbsp;nfultant, atque palam lætitia exultât,amp;tri unifiant, Indignitaces iftæ iam turn profeftónbsp;^illefuppliciis digniflimaeerant. Hacc tarnennbsp;®gt;nnia Rex obliuioni mandat.eorumtiJ amici-iatn quantouis precio redimerc ciipit. Poflu-¦ïnt, vt fuam confpirationéchirographo comnbsp;probet, iure^iurandoconfirmetfe cumha:-^ïdcis pacem nunquâ fafturû. annuit. Voluutnbsp;pet ediftum fuis omnibus fubditis imperet, vtnbsp;faftionem fuam, hoc eftapertam contra fuamnbsp;'pfius, amp; regni falutem coniurationem obfi-Snent. alTentitur. Petunt vt triu'm ordinumnbsp;eonuocatio fiatdioc amp; concedit.etfî fatis odo-fâtçturidabeisflagitari, vt illius auftoritatenbsp;'teti poflet faciliùs faftionis fuæ focios ex pro-'**nciisarcefcere, amp; codé loci omnes colloca-?^e,ad côfultandû inter fe amp; perficiendû quodnbsp;amdudû expetiuerât ac fperauerât t vt fcilicetnbsp;oominationéacprincipatûin ipfius regnoin-'adefent,rerum(:i!omnium ex animi fententianbsp;Potirentur. Rex Blefashoc animo (StconlîlioC«»»*»)'«/nbsp;^enit vt ad eorum arbitrium nutumlp de mo- BUfinßsnbsp;efc compararét, amp; bellum funeftumaducr-'^?^®^'^^^'nbsp;^usHuguenotos C3pefceret,atque fuas omnes *®^'*'*^*nbsp;^iresamp;opcsipfiscommitteret. illicvidet fa-eriim coniurationis confilium palàm amp;antenbsp;®eulosGuilijducishaberi- nihil in ordinumnbsp;'onuentu deliberandum proponi, quin priùs

îllicagîtatum excuflumcp fuiffet:fuffragtap*(' fimis artibus captata amp; cóparata cfle! amp;,finbsp;vel hifccre contra illorü mentemjibidinei?nbsp;audcret.continuominasiaftari. Explorât^*nbsp;ctiam habet amp; plané compcrtum cos conn]'nbsp;ni omniüconfcnfudecrcuiffc vt DuxGu*®*nbsp;dcfignaretur.nó palatij Parifienfis tantùmnbsp;feftuSjfed nomine logé auguftiori macnv»nbsp;cALLORVM.qui armorum,xrarij,amp; admini^^J^nbsp;tionis prouinciarum fummam poteftatem *?nbsp;bcret.- Rexcontràomnipoteftateamp;rcgn*^nbsp;miniftratione indignus céfcretur. Vt Parif^!^nbsp;fes ctia, armatos magno numero milite»''jnbsp;terent, qui ad eiufmqdi cófilia promoué* jnbsp;Cuifitean- perficiendapræftocflent. Rumorcsvndilt;F.^^(nbsp;Jpiratte in Regem perferuntur tfratrü alter,qusdaVj*nbsp;/tegemda. cófobrinis coniunx, complures itë al'/Lnbsp;rumconfiliorüparticipescüadmonét.con'nbsp;rationéaducrfusillûinitamclTe.quç intr»quot;^jnbsp;niininatalcmperficicndaeffet. Atcgh«c'' j)jnbsp;eft Sifimplexreru geftarum narratio, vtnbsp;lt;fle ignotu arbitrer: amp; fpes eft accuratiflït* jjnbsp;certiffima difquifitioneac probatione,of,,nbsp;notiorailluftrioraip fore. Repentina ver^^^,nbsp;bium defeftio, quaeftatim confequutaeft.jjjnbsp;tisprobauit cos parata amp; expromtanbsp;omnia, quae ad magna in toto regnonbsp;nem cfficicndam requirebantur. Quidnbsp;faciendum hîc fuit ?eófne inicifta manunbsp;fiodiamdcdiffet.inquospoftea ex leglt;bgt;nbsp;nimaduerterct? Non potuitid fieri fine jj)nbsp;mis viribus,quibus Rex deftitutusnbsp;incrmis confulto profeftus.nearmatu» nbsp;num libertatiimpedimentoeffe vellc v*®^-||)((nbsp;tur. Remnc in aliud tempus reieciffet^^' p/l

®gt;Tini moxaudoritatc fpoliandus, turn vita ciiam ipfa tridui fortaflc ipatiopriuanduse-quot;ät. Cùm igitur in extreme amp;falutis amp; digni-^äiisdifcrimine verfarctur, coaftuseftremc-diiim quoque extremum adhiberc, atque in-uftahoftium confilia, iufta rationcprxuerte-Quid hie excommunicatione dignumnbsp;videtur? Anquod Rexauftoritatemfi-X'-'/^^quot;'quot;nbsp;à Deotributamrctrncrevoluerit?anetiam

um coniuratis dederit? an deniquequodre-^^^'* ** ^'S'oilli fueritfubditosfuosexternorum.quinbsp;^oli tot miferiarum cauflaerant.libidini amp;am-^itioni obiicere ? ludiciorumcertèformiilx

'on temper funt neceffarioferuandx, quum ^alus amp; dignitas Principis aguntur, amp; quum eanbsp;''fgetnecefiitas, vt minime feruari debeant.nbsp;Qliid vero accuratiori inquifitioneaduerfusnbsp;dtos oipus erat, qui repetitis tarn diu tamcp fx-pe coitionibus tarn indignis modis Regis vit«nbsp;ptriculû moliti eflet, pacempublicam violaCnbsp;^®nt,regni'i vniuerfum perturbare ôc occuparcnbsp;Sgteffifuiflent ? Hemquàmmultihodie vinbsp;*uperantquod Rexin Guifiadasadmifit, quinbsp;tino vixdumexaftoeumaccufabunt, quodnbsp;^ttiusid admiferit, optabiitqj iftasregni pcResnbsp;^ertiediohominûanteannos jo fublatas fuiC-Solomon commonefaftusfuit Adoniamnbsp;»¦fgni inuadendi cófilia inirc ; primahxc illiu»nbsp;'ófiliaipficódonauit. S'edcùmidêfxpiùsten-taret Adonias, veritus Solomon ne malü Ion- Se/«w,»nbsp;Binsferperet, cuidam ex Principibus eum oc-tidendu mâdauit.quàm fxpè autêin Rep.Ronbsp;nanafiquismediocriterftatûReip.labcfafta hétf)« te-ï«,finvllaiudiciorufonna,amp;indénatusmoxquot;^quot;*/^''*nbsp;M 4 truci-

W4 ÇPNTRqVERS, qlLLlG* quot; trucidatus fuit? Annon priuati etiamhomin^*nbsp;!!cî^fo Ka- (ytquidarn praccipyè Sçipip in Gracchoru*^nbsp;ftça çra. altçrumj iaudantup, qui Reipihoftcsproprnbsp;chum ^r,. p^ariibus, nulja maipriaiïftoritate expe^'nbsp;Of . jnteremerinç? Licerçtigiturinfirnisquibu*'nbsp;quetyrannum, qui Remp.pçcuparet, npO^^'nbsp;tacantùjn impunit3te,{cdiqaximisetiaipl^*nbsp;neficiislt;amp;hpnoribuscpllatisinterfiçcre:nbsp;Vcrp videbittyrannidern,quæ multis antè^i'nbsp;nis çppçepta fuerat, iam tandeni natam,nbsp;pulym fuum externis yenditum, pmni^nbsp;mutatipnçpi , quamtPtiusregnieuerfincoi'nbsp;fequutura fit, parata effe : amp; tyrannpsinuK®®nbsp;9c fupçrftites relinquçt? Omnes aduerfusl^'nbsp;çronem.quiyitænpftræinfidiatuf, iureari^'nbsp;piur,amp; fi çuni interfecerimus.ex legibusnbsp;bus humanis, pnâça, qyæ çft de ui.min**nbsp;tepeniuy; Rexautçiri hpç iuftiflîmp defenfi^nbsp;pisiure carebitaduerfus cps, qui uim fib*'^nbsp;arniaintentant, quigladiumin îupiugiilop^nbsp;nè defixumbabçnt, qui fangninemamp;uitjnbsp;fuam petynt, qui fyp exitip iamiam inrniio^'nbsp;Alia igituyPap« quaerenda fuerç exconn''^nbsp;picatipnisarguntenta..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

/^/»çontra fidçm datamac publicaçpmitiprû*^' tlafifnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ra,amp;libçrMtepi -qnafiadçrudelitatem

Rçge indigpiffimum.fi bpc ita efiet.quid e]! inhprninûrpçietats.amp;interPrincipemaci'J^^nbsp;ditpspræçipyètutum unqyam fanftumip^^nbsp;fepptçritj fi fides npnferuetur? fed faciR^^nbsp;Hegçmabnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Prudenscf^^

amp; fuæ dignitatis amans, fi iudicaflet in ea faätirunt fc aliquid pra'terpfficium, id ab

quibufdamwandaflet.quicaptata opportun!» late Ducem Guifium ex improuifo opprefsif-^snt, Ätotamcxdisilliusiniiidiamin lefede-liuaflcnt, vtmukisPrincipibusaccidit. Rexnbsp;Verö neque id faftum fua auftoritate in medionbsp;quot;idinum conuentu probafTet.neque eos iftiusnbsp;lædisfpeftatores, totiqj Gallias tcftcs adbibu-'flet. fed hoc penitus perfiiafum habebat,nihilnbsp;contra Principjs officium amp; dignitatem fa»nbsp;lete adeo vtvnumquemque monitum vo-^i'crit.id fuoipfiiuflu faftü, amp; eâipsâdextrâ,nbsp;Huam à Deo contra fceleratos armatam habe-¦«. Qiiöd fi Regis demortui dignitati aliquanbsp;Piblicae fidei violate labcsafpçrgenda effet,eanbsp;Pnominia ad Guifiadas iuftiùs redûdaret, quinbsp;^cgemficailliusiuguloadmota ad fuaediftanbsp;luin Religiofisfafta, lureqiieiurandoconfir-i'stainfringenda, fuisfaftionibusamp;concita-^'onibus perpulerunt. Pater horum ipforumnbsp;*quot;t. qui ex Lotharingiain Galliam amp; ediéto-^Urnfeederisq; publie! contemtionem intulit,nbsp;^perfidiam incroduxit:quum cótraedifti la-Hariifidem,amp;publicamordinum, quiilludnbsp;'^ioordineflagitaucrant, auftoritatéinmifc-^osillos Vafsiaccnos codem loei congregatosnbsp;icuit.atque inermes incautosquc opprimens,nbsp;Hi*amplurimos trucidauit, quo maxime tempore fidei public« beneficio fartosci? teéioslpnbsp;^putabant ; indelp in Galliam armatusirru-P*ii eamdireptionibus, incendiis, amp;cagt;dibusnbsp;^sftaturus, feneftramep ad odia, ad ftrages,adnbsp;^oniurationes.ad perfidias, qux illic perpetuonbsp;*^eo temporeregnarunt,patefafturus. Guißadt.

Si Papç aliitp defunfti Regis aceufatores efuannth-®igt;dirivelint, quum Regem perfidiçaeeufant:^'*^^?'*^^'* M Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;often-

oftcndant priùs oportet Guifiadas prxftitifl*! fcdulö bonacp fidc omnia,quas Rcgi prçftatU'nbsp;ros feiurciurandopromiferant. Ncc verolo'nbsp;quoriam de primæ reconciliationis conueH'nbsp;tionibus, contra quas non façilè ncgari poteft«nbsp;quin Guifiadx aducrfus Principem fuum LU'nbsp;tetiç Parifiorum perfidè fc geflcrint, quünbsp;occuparüt, quum munitioncsinfeftasineuunbsp;extruxcrunt, quum cum ipfum ignominie?*nbsp;defedcfuapervimeieccrunt. Adhxc difci^*nbsp;tumultusquc «amp; in Normannia amp;in aliis huiu^nbsp;rcgni prouinciis ab iifdem cocitatos: tum ff'nbsp;batisuilix amp; Bononi»obfidioncs, Dorlaui fnbsp;aliarumvrbiumoccupationes.faftionumt*'nbsp;fpirationes praeter fidcicrga Principem fuu*nbsp;rcligionem amp; officium, atqucrepetitumiu*nbsp;citumip toticsiufiurandumfubfignatasamp;J*'nbsp;Jicitatas lubens prçtermitto. Quando n« nbsp;inpoftremis fderibus bacc omnia obliuio'înbsp;delerivoluit,nos quoqueidemvclimus-verödepoftremis omnium fderibustau^jnbsp;inodóagamus. ctfi quifpiam fortaßedi*®!.nbsp;parum hoc decerc.Principiscauflam adliCy^nbsp;fubditos agcrc. Sed tn quoniam accufatur»'^nbsp;gnitaté eiuspro officio noftrotueamur. ,nbsp;Ri^xnea» Rex in poftremis fuis fderib. fuit polH^^tnbsp;fe perpetuis bellis Rcligiofos perfequutufU'^nbsp;fadu can- copias in agrum Piftonicum,inDelphinatUgt;nbsp;tt^mùre- aliöquocuntpmilTurum, nccnonamp;ipfof** nbsp;amp;eorumomnium,quicumipfisin iftucoU'nbsp;rationefccerant, opeattpoperavfurum.nbsp;id prxftititt imperia Duci Mayennenfiiamp;u 'nbsp;3uiapcrtèillorum partestennerant, dcn^nbsp;atafunt. eaDuciGuifio Rcxobtulit:

®ogerentur:coafta funt. vt cum omni liberta-celebrarentur; at ipfi à viribuspartibusque ftiisinftruéliorcseö veneranr.ita Rex fide data folutuseftac liber. Illiautem quid promife-tât? omnem ex Rege vfurpatam auftoritatemnbsp;*lli vni reftitueret Lutetiam ab omni confilio-tutn dccoicionum clandelUnarumfufpicionenbsp;^olutamacliberamefficere : omnibnsfaétio-fibiisÄ confpirationibusrcniiiniare: nullumnbsp;omninodeleftum nifi ex ipfîus mandateha-Jgt;ere.Id ne verb ita fadum fuit? eorum, qui ct-tanmum funt fuperftites, confeientiæ refpon-*^eant. Lutetix arces amp; propugnacula omnianbsp;penes ipfosremanferunt : quidam cxeorumnbsp;familiaibi rclidus fuit, qui fuarum partiumnbsp;ftiidia foucret. confilia frequentiade penè quonbsp;fidiana illic aduocabantur, vttemporc omnianbsp;*n præcipuis vrbis partibus prxfto eflcnt:Duxnbsp;Aumalius in Picardiam abiit,faftione8 fuas re-ptiturusJeoniurationes amp; fubfignationes.vç-«ementiùs quàmantearcdintcgrantur, amp; li,nbsp;^uibusmaximèconfidebantclâculum acprivatim admonentur vtvideantdiligenter, nenbsp;tjuisexiureiurando femel dato difeedat, ctfinbsp;promiflum publice id fucrir- fuffragia vbiep Ötnbsp;PaUm in futura comitia comparantur ; libellinbsp;earumrerum, quas ex fuffragiis decerni voletant,fubfignandi mittuntur. Res tandem Blc-fis eo vfque pcrducuntur, vt à proximo con-iurationis exequendx articule minimùm ab-eflent, vnde Regi fua omnis auäoritas adime-fetur , £t ad Ducem Guifium transferrctur.nbsp;lam verb teftc corum omnium, qui viuunt,nbsp;confeientia, quis amp; de fidc violata, «Sc commuai libertate impedita accufabitur ?

iureiurandopublico amp;folennifancita, amp; ' etiamferuatain cam neccfsitatem venitjVic®'nbsp;gatur aduerlus hollis impctum fc defendef^'nbsp;lt;S:vimvircpcllerc. Siperobftinatam donquot;'nbsp;nandi, amp; fummam in hoc regno aiiftoritate'nbsp;vfurpandi libidinem Duci Guifio libuilTeK'nbsp;fummifsifubditi finibus amp; officio fe contint'nbsp;re, Principemcp fuumquadebebatobferuä'''nbsp;tiacolere, faluusadhuc dcamplifsimus vi^**'nbsp;ret. Sed fententiailla hie verifsima eft, ranbsp;* t MI fidem feruari ab iis qui Regnum app?'nbsp;fam habet. Sed prçcipua Deos iftos irrita*quot;'nbsp;di, amp;. Romana fulmina concitandicauflah*^

oh Cardi-tà, quod Rex Cardinalem alterum interfi*'', nalù C«/-alterum Cum aliis aliquot ex Clero in carc^f*nbsp;gt; ci.dem^ coniiciiulTcrit.Inpromturefponfioeft.Ecd®'nbsp;fotijStmn fiafticosmaximo femperapud Regem hoi^,'nbsp;debaccha- re fuifle nemo eft qui negate pofsit : vfepade*nbsp;, vt, dum metuit ne quid contra eorun*!*^

------, .nbsp;nbsp;nbsp;-..........-----.--J--------- aliorumàquibusincitabantur, libidinemnbsp;mittat, bella tandiu nulla ferè interruptio^*nbsp;geflerit, amp; continuisperturbationibusmif*'nbsp;riistp agitatus regnarit; illos vidit femper taf**nbsp;humanitate, immoipfosetiamabieCliftimo*nbsp;raonachulos tanta comitate cxcepit , vtB?*nbsp;non débita obferuatia exitio ipfi tandem ft*®'nbsp;rit. Quumigitur Cardinal! Guifio necem i**'nbsp;ferri,alios veto carcere concludi iufsit : nullnbsp;in Ecclefiafticum ordinem odio , nullo t*'nbsp;iam religionis defeftu id fecifte dicipoteft;nbsp;Si dtcatur, facerdotum amp; monachorum'^*'

tamfacrofanftam efle minimccp violandam, amp; quicquid illi feccrint, probandum ; doccn-ium priùs eiïet.poftquam in facrum ilium or-^inemadfciti fiint, oninis fe deliftipuros lt;fcnbsp;expertes efle. Illius quidem ordinis munus amp;nbsp;^¦gnitasilludpoftulat, vt, apudhomines fal-*'tn,abomnicrimineamp;probrovacuilint; idj^j^jj,nbsp;«nim de iis D. Paulus requirit. Sed ea, quamnbsp;¦iternos degunt, vitæ ratio contrariumfatisnbsp;^üpercp probat. Quod fi peccata,amp;ea quidemnbsp;Efauifsimafçpifsimèpatrant.- docendumipfisnbsp;^flet fe nullinecreprehenfionineecaftigatio-Jiobnoxiosefle: amp;hoceflefuisimmunitati-üsacpriuilegiisannumerandü, Licerequic-^idlibeat, amp; quidem citraculpam amp; noxam.nbsp;æc certè Paparum cogitatio fuit amp; voluntas.

conati funtè iudicum, quosvocant, fe-^^lariumiurisdiftione coseximerc. quumljj Pafsi flint eos, amp;. Epifeopos maxime in iudiciunbsp;''ocari : eiufmodi conditionibus id pafsifunt,nbsp;ad damnationcm vfque vix vnquam per-'^ïniripofsit. Athoccumlcgediuinaorani-0 pugnat.quç prçcipit vt de fceleratis citra o-^nernexceptionemfuppliciumfumatur. pu-8*atamp;cum Rerumpublicarjm amp; Imperiorûß^,tjejubnbsp;'inium bene quidemcóftitutorum legibus:nbsp;'^*de, nifi fummarerum confufio, amp;multanbsp;mala in focietatemhumanaminue-

«antnr necefle eft. Quod fi Ecclefiaüiei.quum liquid admittunt,iudicia amp;. pnas fubire de-vbinam iuftiùs çquiusue quàm in Regûnbsp;Ptincipum,in quorum poteftate funt,amp; fubnbsp;H^ibus fubditorum omnium cauflæ çqua lari-ponderantur, iurisdiftione ? Nequeenimnbsp;''llo vel diuino vel gentium iure inucniemus,nbsp;quan.

quantum quidem ad improbos pnis capit*'* libus coercendos attinet, aliam cflc iurisdi^*'nbsp;fnbsp;cuius vfum Deusfancit. nullisautem aliisg«'

Princifi- onem, quàm Principura. Id enim

butf.lù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦¦¦

TDee litt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dedit prjetcrquam Principil^^!

tHtn,

Rom. II.

gt; vt D. Paulusloquicur. niilli alii praiter eos P*înbsp;miniftri appcllantur, vlcoresad iramiis,nbsp;quod malum eft feccrint. Principibus boi®''nbsp;rum virorum tutela amp; propugnatio comm'**nbsp;eft : iifdcm etiam arma ad cxteros terrend*nbsp;focietatcmque bominum tuendam amp; conft^'nbsp;uandam tradita funt. Papa verb id fuieflc*'*'nbsp;risamp;muneris ex fcripturafacra nunquap*'*'quot;nbsp;bauerit. nec Epifcoporum, ncc Apoftolorquot;?^nbsp;munus, vt quidem à Deo conftitutum cftgt; ?nbsp;requirit:nullumncc Apoftolorum.neccuiYnbsp;quam alius, qui in veteri Ecclefia munere^*'*nbsp;quo fundus fuerit, exemplum, quo id probfnbsp;bari pofsit.vfquam extat- Contrà Deus illbj*^nbsp;mites praeftituit.voluittp corum munia ànbsp;nbsp;nbsp;'

cipum amp;Iudicum forcnfium muniis prof'^* diftindaefte: nominatimvetanseosncgoti**'nbsp;quxhancvitamfpedant, implicari.nbsp;quæhabent.fpiritualia funt. illi quidem em^nbsp;dare debent, fed difciplinâEccleliafticâq*'^nbsp;pnas cxtcrnas minime attingit. pnx pnbsp;turirrogauo, Principum eft. Diuinal«*nbsp;iurisdidione ciuili ac légitima LeuitasnoH**^nbsp;berat, fi fortè aut falff Prophetæ effent, **1_nbsp;aliud quippiam animaduerlîone dignumnbsp;mitterent ; Deus legem omnibus comm**^nbsp;. ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;./.fl'»

_____ Abiathar fummus faccrdos com**' rationis eum Adonia confciuseffe comp®*^^nbsp;tus fuit. Rex autem Salomon eum cono^'nbsp;mnav*!''

mnaiiit. Ipfc ctiam Chriftus ( quolt;3 omni- c^rißu» i iimargumcntorum loco cffe debet) fe Pila-*i Catfaris Legati iurisdiftioni obnoxium, e-amqüe poteftatem clitus illi datam agno-^'t. Itaque Pilatum hodic minimè conde-nnamus, tanquamlï prxter iurisdiftionemnbsp;^uam aliquid in Chriftum vfurpaflet ac fta-tuiflet: fed quôd ca fuifletabufus. cumcon-lemnans, cuius innocentiam coram omni p, pauiuinbsp;populo teftatus eflet. Diuus quoque Pau- camp;(arenbsp;lus petiit vt ad Cxfarem Icgitimum. fuum iu-^icem remittcrecur. HarceftfentcntiaD.Io-®unis Chryfoftomi in decimum tertium caput Epiftolx ad Romanos: Omnit anima p»-

l'une Apoftoli locum Diuus Cbtyfofto-P^ ¦uusitaloquitur: Prxeeptum hoc, Wquit, o-Ijjeclat facerdotes monachof, nec to$ ,nbsp;f^ntùm, lt;}ui tn rebut hunianii verfantur: vt capi-ßatitntnitioApoßoluidocet.quumait. Omnù a-'»»apoteßattbtu fupereminenttbusfubieilaeßo: etfinbsp;»fuirttvelEuangelißa, rtlPrepheta, autaliotjHO-^nnque munere ornattu. Hxc enim fubieäio neenbsp;fietatetn nec religionem fubuertit, Ipfius ver-1a hic funt: de fubieäione agit, amp; ca no-Uiinatim quat Imperatoribus, Regibus, aliis-lüe politicis Magiftratibus debetur : amp; agit,nbsp;Uondeeo folùm, quodexDeiconftitutionenbsp;'ffedebet, fed de eo ctiam quod fuaçtateinnbsp;*fu erat. Nam fi tune aliqua alia iurisdidionbsp;Ecclefiafticis folis propria fuiflet, cam filen-tio minimè prxtcriiflet ¦¦ haneque omnibusnbsp;I îommunem legem pr«fcribit , neminemnbsp;ptorfus hominem cxcipien*-

Eqiiidem nee Papas, nee Cardinales noniin*' tiin exprimit, nam tiinc temporiseanonii'*nbsp;ignorabantlir.At li /ïpoftoli.Euangehii-SiPf^jnbsp;phetx Principibus amp; Magiftratibus fubie^ jnbsp;cfledebeiit, quisiamimmunitatemhbiarro/nbsp;gareaudebitiOmnesigiturfubiéftifuntK-SS*'nbsp;busamp; Principibus.fiveroillorumiurisdift','nbsp;hi: pnis quoqiic amp; capicali etiani ftipplic*®nbsp;illud commeruerint. Loquiturenim dePrJ'nbsp;cipibusgladiumgeftantibus, quovtanturä^quot;nbsp;ücrlus omnes fubditos, nullo cuiufquaffl ü* 'nbsp;Criminehabito.vtres ipfapoftularevidebit''^'nbsp;, Si Papg fuis artibus confequuti funt, vt coeg**nbsp;rintPrincipes mültùm de iure à Deo fibi d«'nbsp;decedere, patiep in fuisregnis amp; principâtilt;jnbsp;aliam prater fuam inefle iurisdiftioneni : 'lt;nbsp;fakem fraudi Principibüscfle non debet. ÜÜ'Jnbsp;facerdos aut quifpiam alius ex clero latro «nbsp;iiuius regnilcgcfancitum eft, vtiudicesnbsp;ordinarii.nullafori translationeadmilfj,!'^nbsp;ftanianu, eumcapitepleftédumcarniheit*^^nbsp;dant. Quodfialiquis ex clerovitxpcricul^*;nbsp;Regi creauerit, Regi non licebitpeenasii*^|nbsp;ab co repeterelin latlg maieftatis crimine flnbsp;PaDarum, jus cftcxceptiorti locusreliétus. Quidlf^Pjnbsp;piecten- qiioque ipil fi vel minimùm fiifpicenturnbsp;cardt- yitanjam dignitatemfuamàCardinalibüSP*

turCorumhiftohæ* Papa Vrbanus VII. dinales permultosfaccisinclufos inmare:^.nbsp;iici iufsit, quodeOsfuispartibusaduerlAf*,nbsp;putaret. NoftraxtatcPiusHII.ftrangiilai''^nbsp;dauitCardinalemCara/Fam , non public*.'j,nbsp;obferuataiudiciorumforma, fednoÂÊ.AjJnbsp;arce fua, quç fanfti Angeli voeaturj idé

Militari iufsit in cuftodia Comitem Pallia-num, amp; Cardinales aliquot: dieqiie proximo eoriitn cadauerain medium efferertda cura-^it.vtabomnibusfpéftarcrtcur. Infinita funcnbsp;®xeinpla,qiiibus multä éiüfmodi Paparumfa-^aprobaripofsint.

Cur veto tantundenl RegibuS non licebit, ^tfalutifujBconfulant ? Indignitas effet pro-^nbsp;'ftó maxima dt ceftè irtdigniftimâ, fi Regesnbsp;*^nitätuni dignitatis amp; poteftàtisPotificibuSnbsp;fiioregnödcderint.dum verentürne in eo-*^inioffcnfionern incurrant, eos faluosamp;in-^olumcstolcrarent, qui amp;reg''umamp;vitarnnbsp;eripere conarentur. quo tanu 'm ea im-Pi'nitaseüaderet ? quat ampliùs eflet Princi-Püin fecnritas? Dicent,Cardinales amp; aliüs eiu#nbsp;^quot;dinis vnftos amp; (acros efle. At quoslacranbsp;'*iptura VndöS Domini nurtcupat, Princi-P^sfunt. qua igitur ratione facerdotüm vitinbsp;^fiorerit, quam Principum ? maiores noftrinbsp;'imodó non Catdinalibus , fed ne Papisnbsp;Haidernipfisid nunquamcortcefsiffent. Narrt frifcaru»nbsp;pirt eo impudentix amp; audäcia: venifletßöni- tr^«corinbsp;fcius VIII. (de quo iarn fipiùs loqüuti fu-

*^®8esamor amp;. obleruantia, vt nulla Papa: dc ^^sCardinalium ratione habita,funimocon-in Italian! vlquearmata manutranfeun-^¦Papamqiiecaptum intcrficiendiconfiliumnbsp;^perent. Quod vnum eft ex muleis aliis fa-'quot;oribus maximememörabilc, quo magni-animi Gallorum atep amor in fuos Prin-JPcs fingularis extat dc probatur. Hoc igi-de Cardinalis Guifii dc aliotüm cuftodia

ftatuamiis cum amp; Regis (iibditi,amp; tanti erin*' nis confeii eflern: nihil à Rege prætcr poteft^'nbsp;tem auftoritatemqiîe fibi à Deo datam faclr^nbsp;fuifTe. Quodcùm ita cfleconftet.quid t^***(,,nbsp;tandem habet Papa, quamobrem tot tantaiynbsp;in hoe regno tragcedias decadcillaexciraf *nbsp;amp; in Regem defunftum dira fua anathem^*nbsp;contorferit'Hxc vna videlicet caufTaeft m''nbsp;pitiirdolore, quod confpiratioaduerfusi^^'nbsp;Sixti tr gem confiatamintis fiicceflerit. Ilkidëtipi^'!'nbsp;PafArxÇe- cR, quod alius quidam Papa Sixtus lill.

cuius óenomini amp; pietati bic nofterSixtus^**^ cefsit. Nam cumin Rep,Florentina dePf^.nbsp;cipibus Mediceaf famili.r viris interimc**®'nbsp;cogitaflet, idqiie in ipfa Mifla? cclebratione/®nbsp;temporismomento,quo hofliacrigereturnbsp;lianusàPontihciiiintcrfeóusfuit. fratert'nbsp;Laurentiusvulneratuseuafit.Pirarum Ep*^*'*nbsp;pus, Saluiatusdiétus, huiusnefaria; conii^^nbsp;tionis Pontificis nomine princepsdeprel^'^nbsp;fus,amp;èpalatii feneflrisfulpenfusfuit.nbsp;grauifsimèferens, quödfuumconiïliuii**Snbsp;iatis, exanimiquidemfui fententia proc«'^^;nbsp;fet,arreptisfuisfulminibus Laurentiunii *1^ inbsp;manum violentamfacerdotiiniecin'et.c*^^nbsp;inunicauit, amp; helium Florentinisindixir«^^nbsp;deplane cxcommunicationis -in Regeni^*nbsp;caulEi eft.

¦ad cxio/nif Quoniam igiturPapa ex iis omnibus Tticandum profert, nullam omninocumdefunâoR^^nbsp;arfxxüi itaindignèagcndirationéiurtamhabuit: ®nbsp;ftimandum eft eins rei cauftam aho relt;^*'®'^nbsp;rèimfule- danicftc. Certum eft autem illuniHilp^^j inbsp;(quippe cui fua omnia accepta ferat ) pr®*^ Inbsp;addiétum de confccratunielîe. Prattere** Enbsp;te*'

omnibus necefsitudinemarftifsimam, ^sruin onininm confenfionem amp; ccnfilia,quçnbsp;Locharingis huius regni hoftibushabe-tjuinetiam faftionem toti regno exitia-fic perniciofam futuram vrget etiamnumnbsp;'^perfequitur: itavtfuamin VenetostS^aüos,nbsp;^uiin fdere, quod cumhoc regno fecerunt,nbsp;P^nlare volunt, iracundiam difsimulare nonnbsp;Poßic. Contra regnum hoc amp; petuniamnbsp;^^Ppeditat, amp; confiha adhibet.amp;infeftosmi-^*'«5 immittit. Arbitratus eft igitur bullasnbsp;aliquid etiam ad cam rem moraenti hachuras, nec fruftrà hoc fe fafturum, fi adnbsp;fe fulmina aduerfus Reges noftros eiacu-lätida conucrteret. Ille ipfe huiufce faftio-'8 amp; confilii eft particeps amp; conicius, quonbsp;tatio in hoc regno fiat , amp; fceptrum adnbsp;Eternos transferatur: hoc çft, vttotius res! difsipatio per cum, quantum quideminnbsp;pfberit, fubfequatur. Recordatus eft quidnbsp;Pondcris maiorum fuorum cxcommunica-Jonss amp; fulmina fupçrioribus fxculis ha-'(Tent, turn ad Reges opprimendos, tun»nbsp;d incendium, ruinam, amp; vaftitatem iis res'® , quibus infenfi effent, inferendam.

ua ilia ira, amp; odio Hifpanico quo Gailiant oftram profequitur , accenfus , fulmi-in nos Pontificia vibrauit , iis nos om-opprimerc cogitans. Nulla profeftànbsp;defuncli Regis , nec verb huius qui iam re-Snat, PrincipisqüeCondæi ab Ecclefisecom-^JUnisne fegregandi cauffa alia fuit. De- Car//'OTornbsp;'ortuo Rcgi dicm dicebat, vt fe illi intranbsp;4*oddam tempus fiftcrct, aut fuos fal tCni

CONTROVERS. GALLIC.

adionum fuarumpereosredditurus.

vt, quod ipfius deceflbresinimperatof«-j / Principes, quosfuisfulminibuscogeban'*,nbsp;Çuàm cen diem locumque præfcriptum adefle,fecef^.nbsp;tumeùoiè idemindcmortuumRegemfaceret.nbsp;Frincipi- ' 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

bminßil-

Fap^

*-* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jjjl i

dericusBarbaroflaImperator cùm videra' j pehum aduerfus fc concitatiim efTe, coiquot;-'nbsp;fuit ad Papam fe conferre, feqiie illi conH^Lnbsp;tere Papa illiimperauitj vtfe adfuosp®nbsp;proiiceret, ciiisqueceriiicescalcauittnbsp;cuiufdam Pfalmi pronunciato infolentCnbsp;ultans , amp;gaudiotriumpbaiis dixit feD*quot;'! |||nbsp;nein amp; Bafilifcum conculcare.nbsp;nil. illiusdcceflbr fulmine Pontificiopef^.j,nbsp;fus, vtillcalter, coadusitcmeftin Pap-t^'iiijnbsp;gorii Vll.confpcftumprodire, Papaift^.',,,)nbsp;parui eum duxit.vt in media hieme amp;nbsp;acerrima, eum pro foribus fuis cumnbsp;liberisper aliquot dies adftare iuflerit.n®^ jjjnbsp;quioquidem dignatust idqiie fecit in or^\)nbsp;ociilis totius Italiæ , qux tanta contiip |,)|nbsp;vehcmentifsimè indignata eft. Alius gt; Inbsp;Papa Clemens VII. multosPrincipuni*,lt;inbsp;tos, quos Roms habebat, prx ftomacbu» nbsp;deiis, àquibus mifsi erant, triumpharet-nbsp;nbsp;nbsp;'

Mare Hi- ccribus,amp;tormentisexcruciatos,necarii'jj' ßor. vclitcrarummonumentateftantpr.

Jus Venetiarum Dux ad Clementem fciftus.vtab excommunicationc contranbsp;tosfaftaabfolutionem veniamqiie obti 'nbsp;repulfam ab eo tulit, donee illius madato ji;nbsp;quern collo indueret, dccanisinftar nuU',j|i|j|nbsp;alligatus , moreqiie quadrupedum tna* nbsp;ac pedibus infiftens, in Papx cubiculonbsp;fpatia feciffet. Henrico III. Regi def^'jj{)

0, vt casteri fuerant, pertriumphumrecipi-fumma cum indignitate traftâdi. Q«jc ifthæc eft temeritas amp; arrogantia.-GalIia-Regéadeópotentem,intot nobilifsimosnbsp;^niagnanimosviros dominantem, fuamqûenbsp;^'gnitatem omnem amp;amplitudinem vni Deonbsp;^oenteminiusita vocari, vtconfiliorumamp;nbsp;'^onumfuarum rationcmeireddat, quinotinbsp;pridem caprarius erat, deinde Monachus,nbsp; die vero infeftus tranquillitatiß huius regninbsp;Mis?

ad Gallos dc incommodis qtiA con/equentur,fitantaPapa, qua^san»nbsp;fibitn Galltamarrogati ¦^otejiastoncc-datur^

tjlC ego omnes genere atque animo Gal-, losappello, vtmecumfuturascalamita-ji^^diierfosquecaftisconfiderert.fipatiamur ^Pnieam in hoc regno poteftatem atq; aii-^.^*''tatem vfurpare.quam fibidebericonten-çjH'Jamqj hoftes illi dare conâtur.vt per earnnbsp;j feditionemconcitet, Principes mu-de de regno pro animi libidine conftitiiat*nbsp;wMdumeftcertè, amp;omnino leftu atquenbsp;,1^0 nefandum, quod hiftoriæ refer tint denbsp;li^®'fionibus, bellis amp; perturbationib, quasnbsp;à fexcentis aut feptingentis annis in eanbsp;6^' ^üexerût.vbi audoritate amp; poteftate ali- 'quot;aluerint. voluit Deus,vt eius rei memo-

ria ad noftram'vfque xtatem perueniret, ex alioriim eiientibus.rationibusnoftrispf*'nbsp;uidcrcmus.

PoRqvam Papx dominatum inomnesE^' défias ob; inuerunt, cundem quoque innbsp;peria,régna,aliosqûe principatus obtinere'^^nbsp;lucrunt, vt iamdiftumeft : fumma illâ, I*nbsp;populi amp; Principes omnes Diui Petri fed^'^nbsp;colebant, obféruantia ad fuam tyrannid^nbsp;ftabiiiendaraabutentes : nee magno quid^ï;nbsp;negotio propter earn, quxàmultisfæcul'®*nbsp;bominura animis de fedis jllius dignitate''nbsp;fculpta erat, opinionem. Ne Impcratorib^jnbsp;in imtera (\u'iAem ipfis pcpcrcerunt : quanquam Pap*nbsp;/ res //.^jCaroli Magni temporibus quiequid dign^nbsp;cis amp; amplitudinis haberent, iis prxcipn®'^^nbsp;nis deberent. Sedcumlmperatoresincn^nbsp;fideratè, amp; prxter id.quod EpifcoporumO'nbsp;cium decerec, ad tantum eos faftigium eue^nbsp;fent; iufto Deiiudicio euênit, vt in ipfos P^'^nbsp;mtimlmperatores immodicæ iftius potO^'ijjnbsp;damna perniciofique efreftus reciderint!nbsp;arbjcrarentur ei fe malo diligenter prouid'^nbsp;fe , Papasque fibi deuinólos 1'ubieftoSnbsp;bere, quod fanxiflcnt Paparum elcólio jnbsp;amp; conllitutionem à fua ipforum auélori^^'nbsp;pendere. Sed Imperatores, qui eos itanbsp;tulerant, hoe quoqueaddiderunt, penCS^^nbsp;pifeopos Romanos tanquam primos amp;honbsp;ratiores banc dignitatem auóloritatemqii®nbsp;re , vt Imperatoris nomen ab iisaecipe''®,nbsp;quum Romam veniflent. ld verb nonnbsp;poftuPsgt;vt ab iis Imperatores defignarcnti*nbsp;nam imperium autfucccfsioncautaliaratgt;®(nbsp;ne erant confequuti; fed hoe fpeftabant,»

Papxeflcntvelut præcones quidam, quorum Vocc tales proclamarentiir : non aliter quàmnbsp;¦H antiqua Roma Confules anni fuperioris,nbsp;tpium è fuo munerc excederent , renuntia-^ant eosanno proximèfequentiConfules fu-luros, qui re vera pcpuli fuffragiis iam cales e-J'ant. Adhæcreligionisquædamfpccies illicnbsp;cernebatur, qux hoe inimperatorihus defi-derium excitahar , vt in Ecclelïa ita celebri,nbsp;tji'afi in omnium oculis , in hanc dignitatemnbsp;folenniritu confecrarentur. Carolus autemnbsp;^lagnuseiusquefuccefTorcs Reges noftri.pri-wi ad earn rationem viam hanc apcruerunt.nbsp;Papæ vero hac occafione in rem fuatn vfi funt,nbsp;atquein animishominum (qui hæc cumad-wirationcfpeftabantamp;audiebant)hancfpar-ßsre opinionem coeperunt.Imperiiconlèquê-di amp; adininiftrandiiusà fe pendcrc. Quem-admodum fiin Gallia noftraquifpiam difpu-tJret regnandi ius à RenienG Archiepifcoponbsp;tribui,quod isabaliquantotemporeinfacra-dis noftris Regibus, cxrimoniis celebrandisnbsp;prxGt Ille veto gladius fuit, quo Papxarmatinbsp;bella contra Imperatoresgeflerunt, quod au«nbsp;tern fibiaduerfusImperatoresarrogabant, il-lud quoqiie ipfum in alios Reges ac Princi-pes, quosimperatoribus inferioresputabant,nbsp;nbtinere voluerunt. ea funt, quibus décrétanbsp;fua referferunt. Tantx verb Paparum quanbsp;Principibusimpcrant, amp; totiusorbis imperianbsp;adfuumnutumcommouent, poteftatis hxcnbsp;origoeft.

Papx tantam, vti quidem exiltimabant, poteftatem naâi, vt eamintegra'm conferua-p^,nbsp;rent, feque formidabiiiores redderent, Ex-nbsp;nbsp;nbsp;a * in

çpmmunic aionum terroremadçaniacîdilt;îc* çunt.vtfupràcor.iiiionefaélumfuit. Videb3lt;nbsp;tur qiiidé hoc ïmpçratorihusadmoduingvs-ueiii ordinçm cogi, amp;Paparumkgibiisiu^nbsp;jici: eiqucrçidwifsimèreHiterc. Sedrclig'nbsp;amp;. in Papas ftiidium ac rcuerentia hoinininnbsp;animosita occupauevat,vtçoafti fintlmpC^'nbsp;toresiJlisfç fubmittere. fubditi ab omni iid«nbsp;amp; oblçquii iuve foliicbaqtur, ^ad armacoi-'nbsp;tra Principes fuosçapiendacôcitabaqtur; i'''nbsp;yi Imperatores à Papis eligebantur : libednbsp;patres inter fe çommittebançur.liic .ib vnonbsp;pa Romsinauguratvis, pçralterurqilliusft*^'nbsp;çefloremablmperiofutnniouçbatur.vixpO*'nbsp;fet oratione exprimi quot quanta«]) lyala amp;nbsp;Jamitai;es hinein Gerrnaniani lt;Sf Italiam ini'®'nbsp;âæfînt. Qnôd fi Imperium nonnihil à mon'nbsp;bus amp; bellis reçrearetur, Principesqjauôto^''nbsp;tatem ruamfiabilire, amp; fubditoruni l'uori'nbsp;in fearnorem fidçml^ confirmare aggrede'quot;®nbsp;tur; id cotinuofufpcdlum lt;?c inuifiun çrat,P®'nbsp;pisqtie fornridirfi, nç Imperatores haç ratin'^®nbsp;viam fibi ad priftinam poteftaté libertaten''?nbsp;tecuperandam munirent. Idcirco Papari**nbsp;çonfilium hoc amp; axioma erat, fibi quocun«]quot;®nbsp;modo eamImperii cqnftituendi, confirm^'nbsp;dorunique in fua dignitatelmperatorumnbsp;tionem interrumpendamefie t idqiie conl®'nbsp;qui fi alia vianonpotçrant, vnum hoc p®®^nbsp;fugium,vnah«çfpçsreliquaçrat,lmperatorjnbsp;terri»!»nbsp;nbsp;nbsp;bw ipfis imperare vt mprç traiieerent, o®

auifiecejSi longinquis regionibus bellum cum js nisgcrçrent, fub pnaexcommunicationbsp;ratijret ad nifi obtemperaflent. Atque Imperatoresp®|jnbsp;(girimt petUQ vexabantur i in rebus fuis gerequot;

impediebantur.cogebâturci; Imperij prouin-ciasPaparum cupiditati relinquere.in quibus filas negotiationes amp; commercia libéré con h-terent.nullolp impedimento fuas rationes ad-UerfusPrincipumpotentiamconfirmarét. Innbsp;fiisautem Principum terrofibus amp; diuturnanbsp;filorum abfentia .addçbant D.Petri patrimo-»io ( fie enini loquebantur, amp; vbique religio-^isnomenobtendebant, vtomnium animosnbsp;præftinguerçnt, prorfufqûe obftupefacerent)nbsp;sddebant.inquam , ditionidominationiqîienbsp;fiiæ modo banc vrbem, modo illam.attp adeonbsp;lotosregionum traftus: quibus Imperatoresnbsp;iftis excomunicationum fulminibus ira per-*iulfos, vt ne verbum quidem cotrafacere au-^'^l'ent.iniqiiiffimèfpoliabarit. Aliasprouin-fias facræ fedis clientelares amp; benefiçiarias ef-ficiebant,quas pofteain quemçiinque vellent,nbsp;^ansferrçnt, Çaduçariafaçerdotiorum(quo-ï'om difpenlationem fibi attribiiebant) com-^oda, feuvtvoçanc, benefiçiorum Annatasnbsp;^fiiqueloçorumimpçrabant. Ex qui bus im-lenfos thelàuros in fuum aerarium congre-Sabant, ad bellumüs, quifurmauftoritatemnbsp;^®Iminimiim imminnAr(»anr1pr^nt inferen

«bât, armisamp; fulminibus fuis femperinftru-^ÙPrincipibus, quifubditorumintolerandis fiis tributisvexatorum amp; penè exhauftorumnbsp;^iferatione adduéii impedimentum iis ad-N $ ferre

ferreconarentur.excoinmunicatis. SicChri-ftianæ genres fuisopibiis à Papis exuebantur: Impcrij ncrui continuisbellisintcftinis elidc-bantiir penituscp incidebantur, régna diue-xabantur, amp; Principesinutuis bellisimplica-bannir; interim dum infidèles Mahumetift'^nbsp;in omnesorbis partes, fugatis inde CbriltianiSnbsp;Iniperij fui fines proferebant. En Paparum f-*'nbsp;fta. Tantus eorum irritandorum metus o'nbsp;mnes inuaferat , vt nemovcloculostolle'®nbsp;änderet. Nonnulli vtgratiamabillisiniren^'nbsp;fua régna iis clientelaria feu feudatariaamp; fquot;nbsp;butariaefficiebant,vtTarraconenfis, amp;nbsp;glus: tanramqj formidinem ift« excommun*'nbsp;cationes animis hominum iniieiebant, vt V'*nbsp;credibile fit quantapccunix fummaFride*'*'nbsp;eus II. Imperatorab excommunicationcab'nbsp;folutionem redemerit ; ßc iam anteadeal**nbsp;Imperatore egimus, qui vt à bruto ilio fulu**'nbsp;ne libei^aretur, ad Papje cuiufdam pedesnbsp;iecit.ceruicemq} calcandam obtulitcidcp ta**'*nbsp;cum indignitate.vt maiori nullus vnquâ PP, ¦nbsp;ceps inter barbariffimasamp;immaniffimas qi*^nbsp;quegétes affeftus fuifle dicatunalioquiai^*''nbsp;delmperioerat,

HÎC cætcræ omnes nation es cedant noft^^ oportet,atque ingenuè agnofeant eamvuanbsp;Pontificia: tyrannidi fe oppofuifle, amp;nbsp;tx iftiusambitionis curfumabrupifle,nbsp;tumuis amp; minx amp; fulmina aduerfus aliq**^nbsp;Reges noftrosadhibitafint, etfi maiores**^®nbsp;ftri nonfuereabiiscalamitatibus, quasnbsp;pxtoti Chriftianorumditioni inferebaot/nbsp;quequaque immunes. Illi enim fuisartil^.jnbsp;amp; confilijs Reges noftros bellisfux

augendae ergo fufceptis, faepiffimèinuolue-kanc, atque aüa régna ineosconcitabant, fi quid dc Principum noftrorumreligionevelnbsp;confiliisfufpicarentur, aurfi feliciorem in rebus eorum gerendis iuccefliim metucrent,nbsp;Quotics' in cxcommunicandisnoftris Regi-kus , amp; rcgno primo occupanti obiiciendo,nbsp;tnixi funt vniuerfaplerorunqj aiiorumPrincipum confpiratione à fe conflata,amp; eos amp; eo-yum fubditosfundicuspcrdere? quid ex ma-oribus noftris reliqui iam haberemus, nifinbsp;^^eus hiiius regnicuftosamp;vindexfulminumnbsp;ciufmodiefFeftusremoratus efl'et? quoftu-dio amp; animo Anglis afFuerunt ad comparan-dum fibi hocregnum? Annon ipfis ludusnbsp;fuit Reges noftros amplifiîma fpepropofitanbsp;ultaliam allicerç, ôi eospartis vidoriisjo-cifqûcmultisinfuamditionem redaftis , vbinbsp;buius regni «rarium virefqûe totasconfum-firent, non deferere folùm fed contrariât fa-ftionis duces fe profiteri, vt per earn expelle-centur ? Quàm miilto fanguine, quàm multisnbsp;ctiamopibus Sicilia,Regnum Neapolitanum,nbsp;Ducatus Mediolanenfis Gallias noftrx con-ftiterunt?Quis fuit vefperarum Sicularum ca-put,auétor ac procurator.in quibus noftra na-documtâtaflrageamp; igncminiatrucidaretur?nbsp;Hiftoriat prçcipuam hariim iafturarum amp; cia.nbsp;dium cauffam folis Papis attribuunt. A c ,nc re.nbsp;rum præteritarum vitra centumannoscxem-plarepctamus, Paparum AlcxandriVI.amp; lu-kj 11. in cxcommunicandis Regibus noftrisnbsp;cumaliis, tum ftudiofiflîmo fui populipatrcnbsp;Ludouico Xll,furores.amp; recétioriadhuc me-cuorialiilij lll.infania: quot ruinas huic regno

attulcrût? quisChriftianos ætatis noftra: Prif' cipesin bellis tam diuturnis tamcjj cruentis»'nbsp;luit amp; exercLiit? quis ea, qiium pene fopita vi'nbsp;dcrentur, deintegroaccendebat? Vllunin®nbsp;bellum extitit,cui Papxnon interfuerint.ncjnbsp;pacis quideni internuntij amp; deprecatores,nbsp;in primis armati, nunc harumnuncillatu*nbsp;partium fautores, cum fidem operamtjjnbsp;Principibus venaleni proponerent? His etia*^ |nbsp;temporibusquisin omnibusChriftianinoU^nbsp;nispopulisdifcidiaamp; bella ciuilia fpargit,nbsp;alit ?

Dei autem beneficio ex hiftoriis cogo'^* hçchabemus, fatisqj multa hifce oculis noftf*nbsp;videmus, ex quibus fapientiores fiamus, ^*1nbsp;ceamurtp quid de Papis Iperare poflimus.'!nbsp;cos curare noftra traólarecp patiamur. ÜÜnbsp;Relpubl.amp;imperiaconferuare cupierunt,/^nbsp;multö ante prouiderunt quæ rerum mutât**'nbsp;nem afferre folent.vt ab iis fi b i cauerent;

Reratn» quàm ij qui de valetudine fua con^^^^ fuhlzs-im uanda laborant, illiverô nihil tam pcrnic^nbsp;ff riorum ft*tn inuenerunt.quàm id quod ad Princip*rnbsp;fffiet, à fubditis , amp; fubditorumàPrincipibusa'nbsp;mos abalienandos facerct: quo faiftionuH*nbsp;diflenfionumlemina inter eos Ipargereotffnbsp;turbarumip amp; commotionum occafionbsp;cunqucmododaretur. Atquæ regnofecf^jnbsp;tas elle poteft, fi eum admittat.qui his vcr*®'nbsp;nempe Principis auétoritatem cuertendi.''®^nbsp;luntates fubditorum ad defedionesnbsp;tandi,amp; finitimosquandocunqjlibituoatnbsp;rit ad coniurationem conuocandinbsp;facultatecp inftruftum Ce efie oftendit?nbsp;die amici animum vultumcp firaulabit gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦

ï I I c A T I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;20f

vero amp;fe amp; regnum totum hofti vcnale expo-net? Dieet quidem id religione fieri.atque Ec-clefiamfacramcp fedem femper inorehabe-bit. Ateo diligentiùs nobis cauendum. Si Papa talis re vera ex Dei decreto effet, qualis haberinbsp;*iilt:omnia ad Dei voluntatem faftailliusbe-ï'eficio prolperè femper cederent, ideoepim-periisfalutariaeffent,eiufmodi eftfacriEuan-gelij minifterij per Cbriftum inftitutio, item-Squot;e Epifcopi amp; Paftons, fi fuamunera probènbsp;*^beant. At fi aliter fit, amp; in régna acciuitatesnbsp;dmittantur ea,qua; Deus minimè probat :ni-^ilindc bonifperandum.neqUe enim profpe-

lt; nomine veletur,eôvehemcntiùs inde irri-Ö nbsp;nbsp;nbsp;*3tur, Siigitur Papæexfacrafcripturaproba-

' gubernaculisfubmouere, populos ad de-' 'ftionem cócitare,a fide amp; obfequio eos vin-

' in animo vnquam habuilTereshumanas 'nbsp;nbsp;nbsp;'¦»ftare, quodvnumPapxhodieagunt?An-

*^tat,vbiChrifiuslt;Sc præceptisdcadmonitio-Mattbiy,. ' j **^usinterdicitneid fiat? Papamigitur , qui

xolt;î CONTROVBR.S, SALLIC. tantamfibicontra Dci voluntatem amp; prafce*nbsp;ptareshumanas tradancîi, omniaqiiefubf®'nbsp;ligionis nomine mouendi miitanditj; potefts-tcmfibiarrogatj jnregnum aut imperium all'nbsp;quod admittite: eum profeétô qui dira amp;irgt;'nbsp;faiifta omnia, certiffimamtp regni pefteaift'nbsp;cumadfert, admiferitis.Et hæc quidem mils;nbsp;riarum amp; caJamicatum inlocis omnibus vbinbsp;tanta hxc potcltas conceflaeft, caufla vnafui^nbsp;Deo nimirum, vt oftéderet quantopere eo ab'nbsp;ufu olFenderetur, iiiftafuaiudiciain Princips^nbsp;amp; populos qui earn vitro recepifient.exerccn''nbsp;te. N une igitur poft tot, qux inde accidertinbnbsp;mala.ecquid faperemus fiPapç locum, vti qi*'nbsp;dé amp; optat,amp; captat,aliqué in hoc regno dat®'nbsp;mus? Nimis iâ multa cft aufus,quû,vt fuas trä'nbsp;gdiasin hocGallix noftræ aliunde ftevexat*nbsp;theatroageret, àReguranoftrorûexcomni''nbsp;nicationeamp;exauâoratione fuitaufpicatus»

Quum Papa Sixtus ad nos fuas primùm b'quot; »» c,.dlia las,deinde fuos legatos mittit,ad id à coniuf^'nbsp;tis follicitatus î primamftbi in hoc regno aU'nbsp;tffn éloritatem innuit, vtne quisaliusprxter®*®nbsp;fibi quosipfcvoluerit,ineodo!ninatumobtin£3t'nbsp;rfrz-« yt euçjjgre,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fummouere vd

eum, quem paucis antè menfibusnobisipl^ maxime Catholici êc Chriftianifùmi noiui'^Jnbsp;decoraucrat,vcluti defuncrû Regem.Hoc«-'*nbsp;fibifumit.vtad minimüeius verbum, ad tU*'nbsp;tumeti.imomnesad armaconcurrant, vtO'nbsp;mne lulîurandum.omniséjj hdelitas cefTeiit,''^nbsp;bello infefto nos mutuô profequamur. f'*nbsp;quônosperducereiampridemco-pic, hod*®.'nbsp;que ad hoc étiam toto peélore ftudioqùe i''nbsp;cumbit, vt impediat ne deredeundoin gt*'nbsp;tiaô*

nobifqueillifubiicicndis vel tantillùm temiis. Hue nempe res fpeftat amp; proculdu-^,^;^nbsp;l^'orecidet, vt fi diiitiusiHimorcmgefieri-ius, perpetuisinter nosdi(renfionil)usamp; di-geratur.nbsp;^cidiisagitemur, atqueinteftinisodiis, dire-pticnibus amp; cædibus nos noftraqüe omnianbsp;'l.icerarenon definamus,donee funditùs in- Le^umfii-^^tierimus. Quum verb banc Regesnobis a- damtnutnbsp;^rnendi vel dandi pro arbitrio poteftatemnbsp;Jiabebit,non eosiam nee cxlegeregia, neenbsp;^irpe regia habebimiis , quales Deus anteanbsp;^iiic regno femper dedit. fubuerterc autemnbsp;^Oc erit fiindamentaquibus hoe regnum fuf-^ultum contra omnes omniumattatuminiu-'as, totqiie cafus amp; impetus tandiu ftetit amp;,nbsp;^nruit, pra-clarum etiam ordinem perturba-¦'^hoc erit, propter quern aliænationes rc-Snumboe fapientiflimè conftitutum, amp;alio-omnium longé feliciffimumefle iudica-

\igt;t.Hac verb fublata coJumna,caîtcræ no val-J®Hrmxdiuturnatp futurx funt.peregrinain 'i'laeademomnino mutatio regno impendet,nbsp;Uandocunq; illi vifumfucrit. Maiores noftrinbsp;l'''aclarèfecumagi,qubd libi Reges exea fuc-'¦^Hîone contingerent, fenferunt : êc fe reiplanbsp;*^periri eum ordinem Deogratum, fibi fau-^tnfortunatumque efle, femper pratdica-quum interim German orum,Polono..nbsp;amp;aliarum gentium imperia,autinterre-6orum, nouarum^p eleiS-ionum incommo-,aut potentioru tyrannidem fentirent. qua-*^'nunquam eb vlla oninino rationeadducinbsp;f otuerunt, vt cum tarn ïâpientçr inftitutum

Tireg^int voluerint. Eo autem miitato, priftinat® rumüami- citasnon ampliùs erit. Petegrinosquotics*nbsp;tMtuf,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pxita libitum fuerit, inthrono federe vio®

mus,cogemuri:^ vel iiiuiti Regum nnftro^' legitimorum interfeftores clTe, aiitfaltennbsp;ma capere.quibuseós eiiciâmüs,iiscpalioS,nbsp;quidem, quod omnium grauiffimum (Seinbsp;gniflimum eft.inueteratos huiusnationisnbsp;ftes.quando nobisà Pontificibus imperainbsp;fuerit.fubftituamus. Sub bac verb tanta,q!*.nbsp;de re omnium fummatfeprxcipua itacon*nbsp;tuet, poteftatc,quam tandem cæteris'inr«'.nbsp;ordinumau61oritatemforeputamus?vbin^nbsp;ilia buius Monarchie maiertas olim tam p^nbsp;clarè conftituta,amp; florens iam extabit? hnbsp;Trinet-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem ad Regiæ familix mutation«® .

/»OTrffBtf. yicifßtuJinesbocmodoper iftam Papal'*' htUtatts potentiamapertâ, nonmeliorfuturaeftali ,nbsp;defrtßii inferiorumPrincipum.illuftrifbmorum vifj!

rum, ócreliquxnobilitatis familiatum cô^^j tio.gensenim Regia eft velutpunftûadq^^nbsp;. fealixomnesreferuntjitem.cp vincuiunrtiq*^^nbsp;deuinftx amp;conftrilt;ftxtenentur:deniqU6f*''jnbsp;damentum amp; adminiculum quo fefüllen*.nbsp;lt;amp;nituntur. Eaigitur.per mutationem,q*^nbsp;Papxcoronam in aliostransferendo inu«'^nbsp;rint,fublatat necefle erit.vtfua ruinanbsp;omnes ineandem fccumcalamitatemtral*nbsp;atque maximas rcrum mutationcs amp;nbsp;fiones in minimis etiam familiisefficiat.nbsp;iusautemreiexemplartobis biftorix fati jnbsp;perlp fuppeditant. Nam qui modo fuerin*nbsp;honores eueéli ij primùminfuo feftatu«*^^nbsp;firmare, dein alios etiam,qui de fuadigo**^.

^êhdeant.crigere ftudebunt. illi verà non po-^«runt crigi, hifi illis, qui àntéà honores illos ^htinebant.deprenïs.houis aüterri iliis j amp; quinbsp;iomcnto emcrferint HoniihibuSi qiiicquidnbsp;fgt;tiquiftatusTeftahit,füfpéftüminùifurri{p e-grauiffihtas amp; prórfushórrendas Prin-?*pibusnoftris, totiqüêrtöbllitatirhutationcsnbsp;hminerecertümcfti

Pâpafceptrô Regioaiiqüêmôrnàns, idfibi ^niacCeptuniabeofcrrivolet, cumipfibi COJÎ»«« r-**nbsp;poinine obiiokiunl clFci QÜödfi ilkfccptro kffslt;ltrnreinbsp;ftrüftumvidcnsputetféauftoHtàtéhîftiiri-j am habere, neque ex Papain rcbüs de lociänbsp;?gt;nnilHispendeat;ftatini excommunicabitür,

i US expóficumèft, certà ac diütüfnaquièté unquamfrüètunTahdemRegéshabebimusnbsp;' '^apariim clientes ,ac próirtde regnuhi iifdeninbsp;1 «élarcacfeudatariuhl. tdocautéilliscocc-) *'tcft,quôdiàmduduihcôteridüht,qijod{pnbsp;/ ''tobtincrcht j bmniaölimadüèrfiismaiorèsnbsp;f oftroscxpertiiamp;aggreflïfürit: fedfruftra idjnbsp;) ujminibtisfhisIicetadliibitis.C^iödfi Reghünbsp;/ U1! eft clieritelarc amp; béneficiariiim aut titulojnbsp;S re ipfa ; îd juris omnino cdhfequüti fué-, ^ut,qüôd fé diidürh iriSiciliâ.Ncapdlitàno fé-, Snoamp;aliiscohfcqüutôseflepUtant: amp;eaqüunbsp;, lege atque conditione vt fibi quiduis itlnbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Heere, rufquèdecpvölüereacreuölucrco-

iJ ''uiapoflearbitrentur.iiludmodôinGerma-, jJoSjaliquandôiriHilpahos, nuricadqüanjli^ ( staliatrihatioheiii trattsfcrehtés; quémad-

niodfi densdcquibusmodödiximus,nóf'* indignis amp;lu(Suofis calamitatibus.quas nob'*nbsp;hiftoriç côrnemorât, idem omnino fecêre.nbsp;queetiâcô confidentiùs ea tanquâ fibiclic'quot;nbsp;telaria conftitucre,amp; Principum quoque ipf^nbsp;rum, tanquamdientum caput petereaud'nbsp;bunt-- quo fane modo illud ipfum (ibi in Aquot;'nbsp;glia vcndicant, ncfcio quo iurc, quod iisnbsp;liquandonimisinconfultôconceflumeft.ff*'nbsp;ti, Vtbreuiterdicam , pro incxplebili'''nbsp;quTin Papis cernitur, auaritia, cum etiam*'nbsp;cgflefic, iis, quorum nicrccnariis amp; ven''nbsp;bus fufFragiis Papac defignati funt, fatisfa^'f*'nbsp;cumque in animo habeant genere propquot;?*nbsp;quos opibus amp; bonoribus cumulare,nbsp;pum adeô nomine dignitatequc ornare ; cWnbsp;etiam illis hoc propofitum fit, quantumnbsp;explendas voluptatcs,amp; fumtum magnitifnbsp;tianicj, plus quàm regiam foucndam amp; oft^*nbsp;tandam fatis fit,tantùm haberttpro fua ilb,''nbsp;quam, auaritia, noniamcontenticruntfiquot;nbsp;plicibus Annatis, amp; vfitatisfacerdotiofquot; .nbsp;fruftibus, fed iisadfuumarbitriumvtiabquot;^nbsp;volent,vt alibifccerunt : ita vt Regibosnbsp;ftris ad priuilegia noftra conferuada nehiquot;quot;^nbsp;rcquidem per eosliceat. Quinctiam p^quot;^^(nbsp;Jum eft, ne co auaritia: amp; audacix veniantgt;nbsp;velintdc fingulis aedibustribiwacxigerCnbsp;lt;1 uondam in Anglia, nec tanta quidcmnbsp;{tone idem aufi funt. Nempe crga ¦.nbsp;fuosjioc eft regnaRefqiie publicasamp;nbsp;qua: illis dignitatislt;amp; potcftatis aliquid mnbsp;dederunt.ficleplanègefterunt. fienbsp;ad eundem modum inferuitutem

, Hxntutationcsconuerfioncfqucfenimab jocaliquando .abillointerdiim Papa pende-üncvt etiam facrahaec fede« Dominum facpcnbsp;utarcfolct. Arcp vivariafunthominumin-^'^****nbsp;^'nia amp; ftudia.regnum hoc illis fubieftü, huicnbsp;H^oque omni animorumamp; eonfiliorum va-î'.'iati fuhieftum erit.Vnus Regem,quem no nbsp;*^ederit,amabit:Papa alter proximus iliumnbsp;j,^'o habebit, reieftisque omnibusdeceflorisnbsp;'*®ftionibus, alium nobis ex finufiioconfti

Rei perficienda: facultatem promtam lt;Sc quot;äiam habebit, nempe Excommunicatio-^'¦isnullufquecrit, qui in Papalem illam fe-j'**! eueftusnon putettantùm fe iuristnhocnbsp;habere, quatumaniecelTorhabueht,nbsp;^''Ique hifee mutationibus experiri volet,nbsp;^¦'ido in fuisillis alFeftuum motibus coin-inter fc confenferunt ? quot bellisnbsp;t^'^^utuö aggreffi iamp;perfequuti funtfquotiesnbsp;0.eledus in morcuum infaniit, ada illtusnbsp;llnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;odium in cosquiab

fjf.'etiffentfufeepit, decefloris fuicadauef nec.vtofla ipfius innbsp;quiefccrét.ferrepotuit? idnbsp;'n iis qua: deipforumvitaconfeftx funt»nbsp;Qüquot; igitur nos PapiSnbsp;»!(. '¦ïrimuX, iisquotp omnibus perturbatio-fjjl^ïftibus.Volûtatumirp diffimilitudinibusnbsp;^'tmur. Annon Germanorum imperionbsp;Sicilix vero dc aliis Italix prouinciisnbsp;h^P'reuenifle hoc conftat? quoties maiorcSnbsp;ji^ «trtam fibi federn in Italia, ftatumi:^ Pa-'quot;'^cio efleputabant.quomortuo fuc-confilii» amp; artibus illinc expeilcban-

Quód fi Paparum mutationesnon feraplt;f 'f« hafceRegtbusnoftrismutationesafFerent.cJ-rera tarnen onera nihilominus vitari minin^nbsp;poteriK.neqj enim quifquavel mutire, Deos^ll Ic,nbsp;jftosoffendere audebit. Papa igitur moric* llnbsp;hoc regno omni aiiro amp; argento fuis cxaäio' Jçnbsp;nibusamp;artibusfubreligionisnominecxliäi'''nbsp;fto.fucceflbremfibirelinquettenmflimuni^ %nbsp;inopemexcaula,amp;hircorum caprarumq®.nbsp;ftabulisprofeftum (qualis eft hic Sixtus) l'tjnbsp;tempore amp; occaüone oblata vti volet, Sfnbsp;nobis onera imponet.quibusreliquasnoft^ )nbsp;facultates exinaniat. illud profefto euen**^!nbsp;Neverb putemusquâdoPapæcühuiusreg*nbsp;coniuratistambellècóuenit.quin.vthifi*® Snbsp;libialiquem.quö fuaconfiliareferunt,p*'*Pl Jnbsp;fitumhabent: lîc ille fpeeti3maliquan**^®| ' pnbsp;«Sreonfidat. Quum Reges noftrifumrna*' | llnbsp;fuosauftohtatemamp;imperiumtenuerun*''-^ [nbsp;potueruntfubditosfuosabipfaPaparuni.p L)nbsp;ritia vindicate,fæpiùsad arma earn obreiJjj 1nbsp;lisveniendum fuit, quôd fi de rebus i** '

US veniennum ruK» quoa ii ae reous

pro arbitrio in pofterum conftituendi

Harem illisdederimus , quid inde nobi^'f |j'h randumputamusf

C^llorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folùm autem omnibus mifer*^^^|ÿ

quot;iquot;»- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;___r.j _____;n:À nbsp;nbsp;______;^^ti A

N if«quot;'» bnbsp;jrretiti, fed turpiffimè ctiam mancip^t' !||3nbsp;mus, idqûecumdedecoreacprobro,nbsp;maxime omnium fugere debemus.Nu^ ^n- [le'nbsp;cifumus,maioresnoftrimultofudore^ lij],nbsp;guine intégras libertatis nomen iuraqi*®'f^|^i 'i|jnbsp;petua temporum ferie ad nos vfquetf^ l||jnbsp;ferunt. Sunt quxdam genres ad hoc *1nbsp;primis quibufque qui ferulam olle**®^

I Itruiant.Franci.ingenuiipamp;generc amp; natura l^nius, non vtalijnobisimperent,fedvtnosnbsp;liis iinpercmus nati. Prifei parentes noftrinbsp;Itruileiugum fibiàRomanis, nectamarmisnbsp;Mm artibus amp; fraudibus impolitumpriminbsp;''cruicibus excufTerunt.aliifqùepopuJis.fra-^äimperij Romani potentiâ, viam ad fcfc innbsp;'«tatemvindicandiimapcruerunt.açpoft-'*n illis nationum feptentrionalium eru-f'ionibus amp;efFufionibus illi penè folifubfti-. ftatumqûe fuum integrum ac Itbe-p''içonfernarunt,cùmintcrim Africani.Hi-Itali, amp;alijiugumfubirent,amp;àBarba- illis legefqûe fuas, Rcgefqûc fuos accipe ¦

1* j lamitaquevidédumnobiseft, utrum

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'___¦ nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;______-

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;____*1X1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*«. rtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a t .nbsp;nbsp;

' J gloria à maioribus noftris decorati tan.(lFri-! i^^debeamus.vt frenumnobisiniieiatur, amp; nbsp;nbsp;'itma-

** I (/'rni fummam fc in nos poteftatem obtine- 11,8'orientur, nobisimperitent, ôc deregna^'J^'~nbsp;./nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r res bber-

e8quot;^P««nentibusfuo^^^^^^^^ £nbsp;nbsp;nbsp;. ^^^Jconnituant. Quod n bellica nçcefh- dicf^srtü^

id herct.Maiores quidem noftrilni-K {??t^omanofcfubmitcerçcoaftirunt- fed v^'dç^ençniebat, quod Deus in nationuni

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

, tarnen Romanis celTcrüt, quàm pro tnouemaut deeem totosannos fornbsp;' ^,A^è hiiMM-m-*-«. ;n«aaJ/ni

'H'n ¦quot;-» oc aon aaciuitatesnoiirasaiçipns illnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magis adliibiti effent quànx præ-

Jpfarum vtilitaté, imperium illud ratio-extraofdinariis confirmarctî ifjjPf'ùs tarnen Romanis ceflerüt, quàm pronbsp;pugnaflent. illudqùe fatçri ncccfle cft,nbsp;ad ciuitatcs noftrasàfeipfisnbsp;'°manis AÏpes maximo cû fuo dedecorenbsp;O 5 renic-

^Ît4 CONTKOVBRS^ lt;Attîei ^tZw/7/ï'remetîcndos fuiflc. Verùm nihilnbsp;he;Kis lt;}Ht iùfrnodi eft. Non eft ampliùs tmperiun*nbsp;CMllorum JQJ in tQto terrarum orbereipfa, vt olim nbsp;minans, quodnosübifubirccreacmancip?nbsp;cogitât amp; audet, non amplius eft ingens nbsp;terrarum populos cakans amp; obtcrens Be^^nbsp;quæ nobis hune timorcm iniicit. Qnnbsp;confilij aducrfus nosccpcruntuntotumt*^*nbsp;rarumorbemimpertj, nominetenus, fiquot;nbsp;niam habét, amp;. iuris inanem omnino fpeci«*'nbsp;JMaximaChriftianarumgentium parsferü*'^nbsp;tis iugum à noua Roma fibi dcnuo impofitquot;^nbsp;exuit, illiusbcftiæ, quxreuiuifcerecupit nbsp;VLdnerafualibertatisnoftrxdctrimcntor®'*j,nbsp;rc conatur, vana tantùm imago eft. Arma qnbsp;bus nos perterrefacere volüt, buUæ funt, **nbsp;apinçtricçcp, amp; liquid vilius iftis- mcrç^?nbsp;inanis fumi vmbra:membrana duntaxat, y jnbsp;mina amp;çxcômunicationestbrutainquâfi*\nbsp;na, amp; panicum timoré adfcrétia tonitruaquot;*!*'nbsp;enim non funt Dei verb© decret« exc0n')|jnbsp;nicationes, idcirco nihil eft in üs quodP^^^nbsp;corn probet, ratumque habeat,vtiamnbsp;eft. Èôtarnen tendunt.vt Regesnoftros^^jnbsp;gni adminiftratione fummoucamus , iJjinbsp;amp;, cùmitaimperatum nobis erit.occida*nbsp;vtvrbesnoftras, ad primum membran*f^j,nbsp;fûarum crcpitum, ciuium noftrorumnbsp;ne amp; trucidationc compieamust vndenbsp;amp;virisperhçc inteftina bclla exhaufti » Tjiinbsp;ftium dominationi ac libidini pateamus. .nbsp;probrofiÜima turpiffiraa^ omnium fernbsp;iâceamus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(gt;

jfamjt pj- l^empe Roma eft, quxmcrumhoc gt;*7^(11 faiumijHtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

alferucrunt, amp; ab imminenti ruina libe-'. nbsp;nbsp;¦iriint, Papx ipfi funt, qui noftris amp; Ca.

' Mis Ludouicis, #c aliis Regibus Galli-' ' debent, quiequid fplendoris ßc digni-' ^tishabent: qui contra Lombardos amp; Ger-*'ianos. à ouibus alioQui centies ODorclIî

f quot;ro habent, quae habent omnia, hoema-b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clientes aefubditifimus.

Siveröita molles amp;ignaui(quod Deus pro ^4 Oabonitate minimèpatietur) atquelibertatisnbsp;if *os, quxnobisàmaioribustraditaeft, fatie-'^'¦'''-«7quot;'^nbsp;^^te ac faftidio affefti ita elTcmus, vt fcrtiien-ii ®*gt; nofquealiis fubiieiendi defiderio tenerc-*Our ! certè fatis efle videretur vni nos tantùmnbsp;^biieere. Atquu nos noftratp omnia ex Papa

Mia deinde natio iinperiiioi in nosobtineb**' eft enim bodic Paparum conditio amp;nbsp;vt amp; ic^Iia dfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P nuUaalia rç maior«*'

çurapi pperarq^ ponant,quàm in noui Pap*' çuius audoritate ad fuiim nqtutn vtant^'nbsp;fruantur, defignatione, in idautçmincVj*nbsp;buntmaxin\5,nequis ex GalliaçligaW*nbsp;nbsp;nbsp;s

qiieomnibus notü amp;manifeftum cft, qii'y artibus amp; ranonibus ad Papatum conteO^i^nbsp;îuf,amp; quanta pecuniai}lvie ad çoinpar^dab^'nbsp;piinuni (uffragia conferatur, obidprpfe^*nbsp;vnum.qub Papas fibi deuindos,fup|-unÛT!nbsp;lîliorum adminiftroshabçant.'ita vt Papa^l^Lnbsp;dçmagat, fedalinsçiusa^liqnumlîtaudP^Inbsp;pioderatqr, n^peisfrincepsqui enrnnbsp;plitudiqis tantx çulmen euexçrit.Itaque P^rnbsp;fubiçili erimuSjfçd re yera nunc huius,nbsp;illius Prinçipis clientes amp; naancipia, Sixtusnbsp;bqdie Papa, Hifpania: Regis, apud queni eH**'nbsp;^USamp; altus fuit, tqçus manifeftè eft :nbsp;^b illq fiftus amp; compofitus, Qijum bas turbjnbsp;façic.amp;fuamanftoritaten^fuinmatnin nae^'*^nbsp;bqçrçgnqçoni^itueye conatuy, Hifpanus''** Inbsp;yè id façit dç çonatur.quum fua fulmina iPnbsp;flrqs Pvinçipes vibrât,qyum ços regiq feep'^ ;

- ^bdicat.quunMçgatnna gt;n Galliammittit,') ^imn fuffieiat, quifaçri çonfilijfitPrinlt;:*rnbsp;quunabeyaintçftina.qnænqspropètotos^*nbsp;fumferç,inter npsfonetî Hifpanus hæcnbsp;Verà^git» qui hqç yegnqfuxmonarchienbsp;inn^Q\ fuana potenV9^ çonftituerç amp;nbsp;^rmarç (iudçt. Çonfiba quidem R,oni^nbsp;Çitan.ruft fçd dcçreta amp; mandata ex iVnbsp;nia pyinrùni, deinde ex bac infefta cÇïnbsp;îaterum, (q«i Um yrbes trad^^j^

nosqiie ip fps Hifpano pro virili quidem part? produnt) lueamp;colluuiemanarunt. Enmi-rnbsp;îerrima ilia conditio,ad quam nos,nifi maturènbsp;prouidcamus, pertrahere cogitant. HifpaniîKnbsp;infenfa eft amp; capitalis regni noftrihoftis.quicfnbsp;nuid bellorum àccntqmannisgefsit, eoma-Ximè confilio gefsit,vt nos inuadcrci:,amp; eo lo-.nbsp;ïiredigeret, quoçstçros, quiilliusimpcrionbsp;parent, populos rcdaftos vidçmys, nempeadnbsp;*gt;iireriimam amp; immanifsimam omniumfer-Mitutem,fiueoculosinlndosçoniiçiamus, fi-Mfi.quod propiùs à nobjs abcft,in Italias amp; Bcl-Biprouincias intucamur. Maioresnoftriidnbsp;cutèvidcruni, dcvnacum Itegibuspoftris,nbsp;ec fortiinis, nec vitæ ipfi pepercerunt, vtfu-pcrbifsimum amp; acerbilsimum iftud Hifpani-fumiugumàfedcpcllerent.dçaduerfusgcntisnbsp;Hius arfogantiam barhariemcp , Hbertatemnbsp;®tiitam fartanx tedanitjj rçtinerent. Quinet-*3tn gentem ipfam iamdudum domuiflcnt.ni-quot;coniurati holies in noft^ofinnalti, dum innbsp;æc ciuilia amp; calamitofifsim^ bçlla nos ab an-15 triginta coniiciynt.prasclar^S eins rei perlî-^end« opportunitates nobis eripuiflent. Sinbsp;'^ero Papa: libidini fubiçéti fimusjcertè mifer-J*nii,in Hifpanorum (nullo ipforum fudore amp;nbsp;*3nguine) ditionem veniemus. Hxc autcmnbsp;ftintgrauifsima«5t ccrtifsima , qu® Galli bîçnbsp;Perpenderc mçtucrei^ debent.periçula.

^ec religio w,nec vlU alia re ad Paparum ex. eommunicatiqnei redpiendas,^ adeam,,nbsp;^ttam inhoçregno appetunt gt; poteßatem.nbsp;admittendam noi (ogi.

QVumitade Pótificibus Romanis loqui^' illud omnes fcirc vclim, nullo id nee pr'nbsp;uato odio.nec Religionis contemtu àme her'gt;nbsp;feu quod ego minùs qiiàm reliqui.aliqiiid cO-traeaquxDeusnobisprxcepitdicere, autnbsp;cere metuam. Si Papa Romanus veri Epilcop*nbsp;ofticium faceret: fi intra muneris Tui ternii'*nbsp;confiftens.gregem fuum Euangelii annunti^'nbsp;tione regerctamp; pafceret! fi modeftix, reru^'nbsp;que omnium humanarum contemtus , p'^quot;nbsp;tatis «Sc Dei timoris exemplum nobis effet : ***nbsp;cocertènihil nifi perhonorificèdicercm.nbsp;cenferem vt Gallicana Ecclefiaarlt;ftifsimonbsp;cefsitudinis amp; communionis vinculo C*'nbsp;Romana præclarè ad hunc modum inftit**?nbsp;coniungeretur, indeqvic optima dffciplina,nbsp;refta, quxin eainuenirentur, confiliafin^nbsp;renturt ficut Ecclcfia: Romani initio,nbsp;illius fides vbiquegentium fpeftataamp;nob*'nbsp;tataerat, vtD. Paulus hoc cam teftimonio®^^nbsp;rat, id faftumfuiffe confiât. QuodfiRob**^ .nbsp;rusEpifcopushispraeditusmoribus deR®^nbsp;bus nofiristam belle mereretur, vt Regesnbsp;flros fuorum erratorum per literas con^ ,nbsp;ncfaceret,atqucadeó,quum opus effet,De**''^nbsp;dicia illis annuntiaret-Regum nofirorum Pnbsp;tes effent illiea de re gratiasagere, amp; pias^^^j^nbsp;taresrp illius admonitiones amicè iibeni^lJnbsp;accipere, illique difto audientes effc.Verü'nbsp;Papa aliter omnino fe gerit, eoqüe excitai*nbsp;temeritatis venit, vt fummam in omnes i*nbsp;mniaauâoritatematquepotefiatcm, qu* vnbsp;Chrifio à Patre clefii tributa efi, fibinbsp;ß pro fpirituali verbidiuinigUdto»

^Umanum armaqùcgeftat: fi populos amp; Prin-5gt;pes, quos ad concordiam exhortari debuir, bellum coniicit : fi Reges noftros exaufto-^areamp;abimperio fummouere, nos omnibusnbsp;fidelitatis amp; obfequii officiis exfoluerc, ad ar-'^aineoscapiendaconcitareaudet: fi in boenbsp;^ïgno fummum imperium obtincre.noftram.nbsp;Sûe nobis libertärem eripere, amp; nos in akifst-¦'Mrn miferiarum barathrum detrudcrema.nbsp;*igt;fefiècupit ac tentât: ego fum Gallus: maio-*^iTi meorum recordatioi patriæamor, liber-*âtispretium , mea inPrincipem meumob-^wuantia coguntme tanta voce contendere,nbsp;t^lue omnes verè Gallos ciuesqùe meos ap.nbsp;pfllareamp;implorarc, vtamp;probro , amp;exitio,nbsp;lèruituti , quam coniurati nobis machi-antur, diligentifsimè fortifsimcqùe fe op-ponant.

Quumquedixeropietatemrcligionemqûc d de omnibus rcquircrc, alioqui nos in grauinbsp;loxaapud Dcumfuturos, veracertèdixero. jÇr/x»/«»»nbsp;Scioequidcm quantum honoris, reuerentix crnbsp;^obedientixiis , qui animarum noftrarum »'¦«er«»)'/«nbsp;®uram atquc procurationem ctiam habent,nbsp;Dei ipfius mandato debeamus. fcionbsp;Cbriftum de Apoftolisfuis amp; eorum fuccef-foribus verbafacientemdixifle , Q^i vos rta-tit.merecipit, quivesreiicit, mtrtücit. Sed quinbsp;bonorem in eiufmodi homines prçcipit.idemnbsp;Suoque vtRcgi honorem obfcquiuni^ tribu-amus, prxcipit: paccm amp;concordiam nobisnbsp;prxcipit : vult item vt libertatem , quumnbsp;cam nobis largitur, caram habeamus, quip-pe donum ex multis aliis non minimum,

vel potiùs.in rebus quidem ad banc vium degendam neceffariis.fummum. Naturales affc' dus illi grati funt.ab eo ctiam prjecipiuntur.ytnbsp;inter cæteros patriæ amor : hæc autem onin**nbsp;reftè fieri vnàpofliint, (fimodoinfuoquil-que loco nianere , amp;munere fuo fungi ve-lit ) nempe amp; Principes, amp; Epifcopos, amp; P*'nbsp;ftores, quosDeusnobispræficit, Honorare fi*nbsp;mulatqueamarc. Sed quoniam de religio**nbsp;iamagitur, amp;, quod Deuspræcipit, praefta**nbsp;dum nobis cft:quumEpifcopusRomanusfi*lnbsp;religionis amp; honoris, qui veris Epifcopis de*nbsp;betur nomine, ca nobis qux cum Dei mai*'nbsp;datispugnant, contra Reges noftros, cont*quot;*nbsp;patriam, «Sc nosetiamipfosimperat ; in qonbsp;tandem iSc noftrareligio, lt;Sc noftrain Deui*!nbsp;obferuantia, amp; reda noftra conlcientiatuo^nbsp;extabunt ? Nunquid in vUius omnino horn**nbsp;nis poteftate eft Dei mandatisparendi necefs**nbsp;rate nosliberare ? nonne cautum ndminati^nbsp;fancitumqj eft, Deo cflcpotius quàmhorain*'nbsp;busparendum?

Ncc verb nunc primùm ii,quosDeus in E^' clefia cum audoritate praefccerat, madata D®*nbsp;mandatis contraria dcderunt. Deus tempof*nbsp;Icremig ludgis prçcipiebat,vt NabuchodoO**nbsp;xori Chaldgorum Regi fe fubmitterét.at fui'nbsp;mi faccrdotes qui praecipuo in Ecçlefia miioe*nbsp;rituncprgfedi crant, cotrarium omninop®?'nbsp;cipiebant,amp;Icremiam acriùs perfequebantu*'»nbsp;quod diccrct Deo obtcmperandum elTe ,nbsp;Chaldgis fc fubiicicndum. Apoftolorum tern*nbsp;poribus iidem facerdotes fumma ilia qua**'nbsp;obtendebantaudoritate confifi , plané co'nbsp;traria Chriftipraeceptis tradebant. Honor*nbsp;igit^

igitur.qiii Ecclefiac miniftrisdebetur,ratio id- Eceltßt ne obtinebat, vt obediendum ipfis eflet, ac no »inßr»nbsp;potiiis Deo? Nullumautem hie amp; facerdocum lt;}quot;atrnutnbsp;amp; Paparum diferimen ftatuendum eft. Papa6Z'»'Mi/«,nbsp;homines funtamp;Deo inferiores , vt dtfumminbsp;ftcerdotes erant, hi fe Ecclefiz miniftros «Sc innbsp;ftipremadignitatc conftinitos efle dicunt : ill*nbsp;idemquoquediccbant, dequidemiuftius. Sinbsp;Verbin fuismuneribusilligrauiterpeccabant:nbsp;Papa: etiam iis nec fanftiores, nec puriores re-pcrientur. Nonne caufta idonea eft id ad-uerfus Papas vfurpandi gt; quodaduerfusillo-rumpræceptavfurpabatur, nimirum, fi Deinbsp;niandatisrepugnant, vt Deo potiùsquàm Pa-pis mos geratur? Papac nobis primùm ex facranbsp;ftriptura oftendant bane Dei mentem volun-tatemqiie efle vtfubditiàfuis Principibiisdc-ftifeant, amp; arma feditiosè alii in alios capianttnbsp;cùm primùm Papx ea folo verbo impei'a-nerint,nulla omninocuiufeunque ratio, nullanbsp;commiferatio, nulla mutua caritas, nullumnbsp;humanæ focietatis vinculum eos cocrccat : tûnbsp;lt;iemum probi de religiofi viri Paparum auft«5-htatem dcfugercmeritövcrebuntur.Venim.nbsp;tnimuero quando nos omnes coram Dei tri-bunalififlendifumus, fimanibusciuium.attpnbsp;®deô Principum noftrbriim fanguine cruert-hseb accedamusîquomodo nos culpa pnal^nbsp;hberabunt , ac iudicii eucntumprxftabunt,nbsp;lt;iuum Deus quod verbo fuo cauerat de fanxe-rat, nobis proponet, tranquillè nobis in Prin-cipum noftrorum fide amp; obfequio manédumnbsp;fuifle ?

Qubd fi Papis hanc in nos auftoritatem v-furpare,obedientix officiis nos liberare.tSc ad-uerfus

uerfus Principes noftros concitare, nulla rtf* ligioeftt nee nobis religio, Papis parerct Sednbsp;contrà , fi nihil Chriftianorum religion! re«nbsp;ftiqiie confeientiae magis répugnât; nortnbsp;magis religio crit, cxcommunicationes qua»nbsp;Papx ad nos eo compellendos adhibebunt,nbsp;metuere. Paparum quidem hie fcopus eft»nbsp;dextram fuam hifee fulminibus armatamnbsp;omnes terrendos è fiia cathedra populis o*nbsp;ftentare. «St pollremis Pafehæ feriis exnbsp;jnandato , rudis plcbecula Sacramenti EUfnbsp;chariftiae communione priuabatur , nilî j*nbsp;bellum cum defunfto Rege gefturam fubh*nbsp;gnaret. Sed iam docuimus, ilia omnia eXquot;

utt-M/enet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Deumqijg furorum «St infaniarufl*

hominum , qui vanis hifee terroribus tin'quot; *las confeientias ad ea facienda qua: cumnbsp;ficio pugnant.impellere vellent, minimèail'nbsp;miniftrura efle. Quandiu Dei voluntatinbsp;temperabimus , reda noftra confeientia a^'nbsp;uerfus eiufmodi fulmina feutum nobis bf'nbsp;mifsimum erit : fique nobis homines mal»'nbsp;dixerint, eorum maledida nobis apudnbsp;urn honorificè feliciterque vertent. Atep illnbsp;«d eos, qui (St Paparum lt;Sc facrae fedis nom'*nbsp;permoueri poflent, confirmandos fatis er'

Quod 1) iis, quxhadenusea derevfurpa'* femper fuerunt , tanquam fiindamentonbsp;oportcat; id profedo fundamentum hienbsp;mifsimum compcrietur. neque hie comru»'nbsp;morabo Gerraaniam, Angliam.Scotiam,nbsp;niam, Heluetios, amp;¦ alios, qui Paparumnbsp;commuuicationes, quas fingulis annisco'nbsp;erac«gt;srépétant, ludibno «St ciantcmtuinbsp;..... be'

bent.quot; quorum conditio nonmodèdcterior ióeö fuit, fed etiam contrà profitentur nun«nbsp;qujm meliùs quibuscunquc in rebus fee umnbsp;aótum efTe , ex quo de Paparum dominatunbsp;amp; potellate exierunt. Eos ergo praetermit-lam , eaque tantummodô perfequar , quxnbsp;tnuko ante Lutheranorum tempora conti-^erunt. De ïmperatoribus ctiamamp; permul-tis aliis praeter noHriim regnis amp; prouinciis,nbsp;quae Paparum cxcommunicationes refpue-Tunt amp; irriferunt, nihil iam dicam. hi$nbsp;emplis refertae omnes funt hiftoriæ. de no-fins duntaxat maioribus agam. Etenimnbsp;pa; Reges noftros fæpenumero petiuerunt,nbsp;'^fuis lUisfuiminibusopprimcre conatifunt.^^^,nbsp;¦credimtis autem patres illos , viros probosnbsp;ac religiofos c» tin fie , nec fuilTe quicquamnbsp;*1) piè amp; rebgiosè faéturos. videamus igi-*ur qi'omodo huilas , quibus noftri Principes e^comniunicarentur, ad fe Româ mif-fâs acceperint Cauflae diuerfae erant, Pa-pa quendam Regum noftrorum excommu-*nbsp;nicauerant, quod pati nolht vt illi de facer-dotiis fuo arbitrant amp; voluntate conftitue-^^«^nbsp;rent. Alterum.quôdobftaret.nc Papaetributa^^/nbsp;de luis fubditis exigèrent , vt alibi faftita-fant.Aliumvero.quèdnolletregnnfuû An-Slorum libidiniprçdçfpobiicere- Alios itemnbsp;r'onnullos.quôdPapçfibiadeô vicinosmetu«nbsp;ïbant.eorüvicforiisperterrefafti.cupiebanttpnbsp;eosexkahaexpellere- Aüosaût priuataquadânbsp;fintiiItate.NoftrosergohasobcaulTasRegesPanbsp;pæbarreticosôcfchifmaticos , fubditos omninbsp;thlequio amp; tide folutos , regnum ctiam i-pfum primo occupant! expolîturadeclarabât.

nihil ex co ftylo.qualem hodiein ipforum bul' lis videmus, omittcbatur, idcp cum tanta ani'nbsp;miacerbitatealiquando, vtBonifaciusqui'^^nbsp;( quod alibi iamattigi) Philippüm Pulcbruuinbsp;omnesip illius poftcrosad quartain vfqueg^'nbsp;nerationem exfecrarctur: vtquidam lulius fl'nbsp;pium ilium Regem Ludouicum XH* excoui'nbsp;municans,Gallos ètiâm omiics, qui tunc ten*'nbsp;poris in Italia dcprehenderentur, interfici«*quot;nbsp;dosauftoritate^ontificia imperarct:nbsp;horribiiis noftfx nationis llrages amp; lanic^*nbsp;jr//?ez/lt;»»confequuta eft. Quçcunque autem cauU^»nbsp;quçcunque hçfcfeosfententia,quatcunf]; *1'nbsp;in nxadhibitxfuerint, nunquid noftriillipai^^*nbsp;fn6ißdftt- iis vnqùam moti fucrc? minimè. Exifti'nbsp;titfC olgt;- i-untnevnqiiam religionem Catholicamnbsp;Jtraannui yj Papis obödirent.Ä fidelitatisnbsp;mentofolutifibividerentur , amp;fuosReg**nbsp;Papis ita profcriptos amp; excommunicatos aquot;*'nbsp;necarent, autciicerent? at contranuriqU*'nbsp;magis antea quàm tunc fc inReges fuos äc i]jnbsp;rigeros amp; bene animatos gcflerunt,nihil ah^*nbsp;»que flagitantes, atqUe fe fuaqj omnia ad iu*'*'nbsp;riam illis fadam vindicaridam conferre gt; *nbsp;antea iam diximus. Quuniquc noftri R®?*nbsp;mul^ccnèreligiofiorcs quàm furiofiilH^^'nbsp;pç, ihtetminabaritur ediäocp vetabât, ne 4nbsp;omnino vcl PapaS ob vllam quanilibctnbsp;religionis autEcclcfiç cauftam adiretnbsp;fulerct, velpècüniam Romamferret, jnbsp;damüccuràret : (vt noftramemoriajjnbsp;II. tempore faftum fuit) nemo erat qui flö /nbsp;çquifsimuni eflearbitraretuf, amp; lübcns (nbsp;datopareret. etfi Papç minimèdmniuniunbsp;Ih fuisbullisprçtefmittebât fe DiuiPénJ^,.

teflbres, fcinilliusfedccollocatos, fibiàDeo fummâinomniatotiusmundiregna potefta- i]uibugt; lernbsp;ttmtributameße,itemi:pcgteraomniaquaev-»'o'''»nbsp;fiirpant, fuacjjcflecontendunt, Sed ampullg'^quot;*«*nbsp;illçamp;fcfquipcdaliavcrbacxpuebantiir, dclu-debantur.repudiabantur. Ci^a annii Chri-ftii3oo. Romç Papa erat famofus ille Bonifa-cius VIII. in Gallia noftra Philippus Pulchcrnbsp;Rexerat. Papa ifte magnas illiturbas fecit, ma-gnailli negotia exbibuit : amp; inter cçtcra eote-»neritatisamp;fuperbijvenit, vt adeumepifto-Janihocargunientoftyloip confcriptam mit-^ereaufus fueritt vti quidcm in Chronicis no-ftrisvnà cumrefponfionc Regis ad earn extat:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

^ecte,in(jtiic,feirevelumus, te nobisinrebnf turn ^iritua/ibus, tttin temporalibiu fabseitum ejfe Rfg. fuPliinbsp;^irittiorum prxbendarum conferendarum iia ad lipfum tfinbsp;fion modo no pertinere, fed ne iÜorutn guidenifiu- flo*'*-^»s tjuos ft forte percepijlt.eos voloreßituas ClericiSinbsp;^'fijuosfacerdotiacollatapernosfuerint. Etfilt;jUentnbsp;icclefupritfecißt, eiufmtdipnefefliirdspertenbsp;refcindimtu , irritasj^facimns, t.os quinbsp;*^tttr(rci{tfjf^l)afJojf^^ÿ[i(loseatcinius, Enpiæ- nbsp;^lara præclari Papç verba. Quid autem hîc ,nbsp;R®Xegic ? nunquidprç furioiiilliusfulminisnbsp;®iu,frafto animo authumilifuit ? Prçftitit- 1nbsp;s minis illis perterritus, quod fibiabilloinî-P^tatum fuerat ? num illi eft aflenfus eos, .nbsp;*5^1 de Papis eorumqiie potcftate aliter fen- ,nbsp;'ifent, aut hçreticos clTe aut ineptos, autvç- nbsp;^'^tdes? Immo Rex Sapientis, qui monet vt 'nbsp;quot;iilto fccundùm ftultitiam fuam refpondca- *nbsp;confiliumfequutus, vtoftendeietqualis înbsp;effet, ad hunc modum ilii refpondn:

.226 CONTROVERS. oAtLIC. rl-.lll,:}f pHILil'PVS PvLCHER, D«nbsp;^e'üatinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipifcopumfefummummetitidititil^^

rt^enttua fat U It oi fciat, nos in rebm teporaliins iit/Hi fit, fubieéles effe, adnos^ rt P.(^e,faccrdotiorumnbsp;bendaruin coUationetn pertintre,nbsp;nbsp;nbsp;earutn caduc^'

(rum ac vacuarum fiuéitu nobis dtbtrr. qug facet^gt;^'^ vel ante contulinitu vel pofiea conferenitu, ea itif^nbsp;merité collatavaltre,rataj.fore:nosetianieoriip'gt;l'nbsp;feßtones map^novirtbjj animo adiierfus rnunniueiquot;'nbsp;ijue propugnaturos : eos vcrè qui aliter fentient gt;

1 nobis fatuos atqueinfanos declarari. Hæc (uit literarum Regis verba. His amp; aliud long^nbsp;maiusacccfsit. nam Rex copias in Italiam''f'nbsp;que mifit.furiofumqûe ilium deprchenliin'*nbsp;vinculaconiiciiufsit, vbiamp;poftea turpiffi^nbsp;obiit, veluti canis; vrad papatum cueftus fu®'nbsp;rai tanquam vulpes:amp; in eo fefe gelTerat vel'*nbsp;Isp. Id tunc temporis in prouerbiumab**^'nbsp;» quodctiamnum ànobis vfurpatur. Ille crgOnbsp;¦ qui Regem fuis excommunicationibusnbsp;cellerci amp;regnofuofpoliarevolucrat, exit'nbsp;lem hunc cxitum babuit. Carolus V Ilt;nbsp;Comitioriim fcntétia, tributi quod Papa hi*'nbsp;regno imponere volebat exaftionem imp®'nbsp;diir. Papa Bencdidus X111. cam rem in^J'nbsp;gti' palTus Regem excommunicauit; nonnu*'

funt, vcftibus per ludibriutn pïftis amiéli.» idqüe ex Tfieologicæ facultatis cenfura , amp;nbsp;fiiprem« Curise dccreto conftitutum faftiim-tjiie fuit. amp; ita in eiufdem Curixtabulis fcri-ptum extat. Vnde fpecimen minimèobfcu-yum eft facilisque conieftura, quo loco majores noftri amp; Papas amp; totam eorumpotefta-tem haberent. Neque enim hoe fingularsnbsp;ïft vnius Philippi faétum fafta etiam hæcnbsp;ûint aliorum, quieumfequutifunt, Regum,nbsp;quotiefcunque Papae iniiiriiseoslaccffereco-gitarunt. Interim verb tantùm abeft , vcnbsp;'^uifpiain in hoe regno, infulfa aliqua in Papas reuerentiaduftus fefc veltantillum com-^ouerct; (quodhodicEcclefiaftici pleriquenbsp;genere nee animo verèFranci faciunt,nbsp;Strocibus feditiofisqucaduerfus Regem con-^unieliis fuggefta fua complentcs) vt contranbsp;^uius Regni Epifcopi amp; Antiftites Concilianbsp;Regiim auftoritatem aduerfus Papascon-rmandam, conuocarent: fcholae Theolo-S'eæ jn Paparum fafta diligcntifsimè inqui-crent: Curiæ iudicialesfuamadeasauftori-^tern adhiberent; Nobiles ad iniuriamtan-Jnj vindicandam armatos fe ofFerrent. atquenbsp;c ita efle in noftris omnibus liiftoriis me-oriï proditum eft.

C ONTR OVE RS, OALtie. piitent,arbitrenturquc fe obedicntia amp; lïtïci**nbsp;tatc,quanifuoRegidebcnt,efle folutos, amp;gt;''nbsp;Paparum libidini obfcquantur belluni ilHnbsp;fanum inferrc audcant: illi, dum fiiam reü^ï'nbsp;oncm proferunt, maiorum fuorum menio^*'nbsp;am impietatis damnant : necFrancianitiiofnbsp;patrum fuorum virtuteccnfcndi funt,

tHfJnrur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quoquc nos ipfos ab bac parte feeuf'

»t td txci- reddet, quum aucloricati Paparum plusa**' Muntcan. ttoritatis amp; iuri: in boe regnum nó dabiifl'*''nbsp;quam maiores dcderint.nos fcilicct ob idnbsp;magis ab Ecclebç communionc quàm illos'fnbsp;gregatum iri. Si boni iîli patres velnbsp;mùm fufpicati fuiffent, fc fcbifmacicosnbsp;ctu Ecclelîaltico exclufos fore , Paparquot;**^nbsp;poccftaicmquandocunqueeam in bocreg'nbsp;ftabibre conati finit fubuertentcs:eorum^'',quot;nbsp;communicationem rciieientes , atquenbsp;eos bello infefto , qiium id Reges imp^*^^quot;nbsp;rent, perfequentes, eô qtiidemccrtènulU^nbsp;mninorationcpertrabi potuiflent.nbsp;hocanimumpenitusfuuminduxerantnbsp;cultas Tbeologica id quoquc arétè tenel^*'nbsp;accuratetpdefendebat) fcàPapa quifuoi^^nbsp;nercabutatur, fegregare, illudefieabho'^'quot;nbsp;ne duntaxat, non à Deo amp; illius Ecclefîinbsp;gregari. quumqûeitafaciemus, patrumnbsp;Itroruin À: prudentiam amp; redani confc'*'''nbsp;tiamfequcmur. Ecclefiaenim in vnoho*^nbsp;ne lira non eft: alioqui pefsimèplerunqn^^^^nbsp;buiffet, cùm Papa: cam multa pcccarint. 'nbsp;iamanteadocuimuR, ncceflcqûc fuerit , |nbsp;cilia ci malo prouide î . atque nonnbsp;tanquam covrupta Ecciclîæ membra dao^

re, amp; à rcliquo corpore refecare. At EccIe-gt;^'lt;'^^/^* fia ert in ccecu corum qui Euangelio credunr,nbsp;qui Deum ex ipfius verbo colunt.qui Patrum,nbsp;Sanftorum, Patriarcharum, Prophetarum,nbsp;Apoftolorum, Wartyrum, Chriliiconfeflb-rum, amp;aliorum bonorum virorum fidei amp;nbsp;pietati fucceflerunt. Quum Deo per fidemnbsp;adhærefcimni, ille eft nobis Pater, Ecclcfianbsp;Catholica nobis eft mater , omncs fanfti amp;nbsp;beatiDeifêruifratres nobis funt,amp;, vtloqui- ,,,nbsp;tiii DiuusPauliis,conciues. quumautcm Ro-m« Papaaliqtiis improbus ent, aut hxreticus,nbsp;aut magus, authomicida, autaliafcelerisno-tainfignis, (qualesmultifuere)autquifubdi-tosad defedionemàfuo Principe incitet, at-lt;iuefeditionesfaétioncsqücprobet, vt hodicnbsp;Sixtus V. nos tali Papx nuntium rémittentes,nbsp;fton modô non Ecclefiæ caput deferimusautnbsp;prodimus, fedcontràrelinquimuseum, quinbsp;Êcclefiæ ne membrum quidem eft, fed potiùsnbsp;peftis, amp; pacis Chriftianæ gentis pcrturbator,nbsp;pi'ouincias (anguine amp; cædibus horribiliqitcnbsp;^ttinino confufione replens. Dei verb man-datum ad earn rem nominatim datum extat,nbsp;*tquiimfceleratusaliquisin Ecclefia eft.qui-*Unque tandem illefit, abeonosfegregemus.

^Poftoli amp; Chriftiani ab iis, qui (ùis tempo-'ibus Antiftiteserant : neque tarnen propter-fthifmatici habebantur. Eadem omnino; ratio eft. Papa ipfe eft, quifcàDcoamp;abnbsp;^^^clefiafeparat, dum feaduerfusDeumfuûcpnbsp;*®Unus amp; officium ita federate gerit, cumqûe

illcfchifmatis vntis fitaudor, certè vnà cum finsmandatisamp;adionibusreiicienduscft, vtnbsp;nosinEcclcfiamaneamus. Illo enim fcelcri#nbsp;reo, velimusnc ipfî quocp fcelcris cum illoreinbsp;efre,amp; confilioriim ab illo contraDei verbum,nbsp;contra regni Ecclefixtp tranquillitatcm fufce-ptorumadminiftrosnospræberc ? Maiorumnbsp;potiùsnoflrorum pietatem,prudentiam,amp;a-nimi magnitudinem imitemiir.

Ex hisigiturcoftat quonam modo ReguiT* noftrcrum excotnmunicationes ôc bullasa^

tom'»unt- nos Româmiflas,quarumoperaineosconci' tjtianr temur.acciperc dtbeamus. Hæcquidemo-7f«///.rt'z/'ratiovalde longa fuit, praecipuèin refacili,nbsp;Jtriaiiti cuius cootiuuus iu hoc regno vfus nobis pu*nbsp;*** blicx legis loco citra vllam omnino contro-uerfiam eße debct.fed propolîtum mihi amp; CO-ftitutumeftfcrupulumomnemcximere,amp;gt;*'nbsp;firmifsimorum etiam hominum confcientn

fatisfacere. Ergo nulla tandem omninopf®' fcrripoteftratio,quamobrem Régis cxcómu-nicationemàPapaSixto faétam velpili facer®nbsp;debcamus, quodlegitimo cxcómunication**nbsp;vfui,qualemDeus verbo fuo inftituit,oninif®nbsp;rspugnerquod malo.vel potius nullo amp; on*nbsp;iuredamnâdofummæin omnia mundi reg*nbsp;poteftatis fundamcnto nitaturquod fubdi''nbsp;rûanimosàfuain Regem fide,contra Deinbsp;datûabalienare.inccndioqjamp;confufionep®*^'nbsp;dere fubuerterelj} omnia^politumhabeat nbsp;regnû hocPaparû domination! fubiicerenbsp;gitct,nihilip inde ad illius ftatum pofsit, nifi °'nbsp;mne miferiarû genus prouenire.Si de rerûnbsp;tura exearum effêdisiudicare oportet, an'^nbsp;hinc exillimandûcft PapxSixti excômuni®*

tionemreniefTelaiidabile.vtiliterfpfaftam amp; «um qui Epifcoporum Epifcopum in Dei Ec-cleliafeeflc profitetur.remferuorum Dei offi*nbsp;cioconuenienté fecifTe.atqj difcipJinam amp; in-ftitucionem mundo valde falutaré tradidifTc:nbsp;ciim hodie iftarü excommunicationü viparsnbsp;fubditorum maxima ad arma cum effrcnatonbsp;amp; antea inaudito furore conciirrat? ciim pro-pinquos, vicinos, ciues fuos bonis omnibusnbsp;fpoliareamp;inierimere religio, Dciq; cultus ha-beatur ? cùm facerdotes amp; monachi qui cumnbsp;¦eliquo mundo nihil fe commercii habere,nbsp;cc vilosvnquam enfes traétarc vellevoailTenbsp;'^idehantur, aut in mediasacies, aut in arcesnbsp;*'iunitionesquearmati prodeanti'ciim mona-^halis cucullus (fanftitatis velum) tanti hat.vtnbsp;aha omnia tum Regum etiam ipforumnbsp;*dyta,vbiàmonachisncfariètrucidentur, illinbsp;®buia amp; neruia fint ? ciim ii oui in iftis fiirori-

Concilii iudicio ß permittere : ordi^ fiutn conuocAttonempoUicert.nbsp;nbsp;nbsp;quÀin v-

rit obiiciunt, aberrare confiât«, quod Hl* minime arbitratur, cflentip cius generis excO'nbsp;municationes, vtaliquaearum habendaelTe^nbsp;ratio : aut alioqui huius Regis dominatioal*quot;'nbsp;qua ex parte metucretur : herum omnium r*'nbsp;media.amp;conucnicnüfsimævnicuiquefatisf^'nbsp;ciendirationeshxfuntjquöd Rexiureiuraf^Jnbsp;do adhibito pollicitus fit fanélum fe Concüi*nbsp;Jegitimè conuocaturum, ciustp auftoritad®nbsp;fubiefturum: fimul «Stcomitiabreui habit*'nbsp;rum, perquç regni rationibus.ornnium^f*'nbsp;rum in priftinumûatû reftitutioni ex fubdit®quot;nbsp;rum fuorü fententiacofulatur. Hoc verbn**nbsp;eil tyrannicè dominari.non eft hoc etiam ¦nbsp;tinacem efie.Ä: Ecclcfiam perturbare veil«-.nbsp;igiturPapaeumexcommunicauit, fatis inbsp;caufl^eft ad huiusCócilii eflFeäa differed*!nbsp;prorfusreprimenda. Principibusn atcv*jnbsp;Regibus noftris fibi à Paparum tyrannidÇ jnbsp;hunemodum cauerefemperlicuitt im*[,,inbsp;ConciliûàPapaprouocationisbencficii^ inbsp;ntmis ét quibufcp citra manifeflam iniuft^'^p ,nbsp;recufarinonpoflet.Cum ergo Rexhocl't* jnbsp;' moaffedus, nihiialiudreftare videtur.f'^nbsp;fubditi fuas oés voluntates amp; fludia cun*;nbsp;voluntate amp;¦ ftudiopia confpiratione cf*^11*nbsp;gat, vt via fic amp;ad comitia amp;. adConcilid jffinbsp;atur. De vtriufqj aüt,lt;5cCocilii primünbsp;tatediflerä. Aeprimum Ecclefiæ ftatufnbsp;omnino habere vnufquifcpfatctur:vnufil^^f,nbsp;etiam,vt quidem credo, ci rei vt profpic'^jfj/nbsp;inrci.cfficiendxrationcamp; modtJ^ftnbsp;^netho cultasinell. quanquamtnnómagnacai*^^nbsp;ta/JMocan- cft. cùm wiod fitcertifsimus,amp; ad mP*'^**nbsp;äa difficut quids animû amp; curam adhancréadhib* ,)i-

lim*,MorûinClero4cprauatio.errorcs,fchif-mata amp; affiduæ contentiones.Ecclefîae morbi funt.viij fanétur ac tollâtur.eorû, quorû funtnbsp;partes morbos curare amp; corpus fanitatirefti- dt.nbsp;tuere.prudcntia âc confilio eft opus,Medici a- prauatinnbsp;pta eaefle remedia iudicant,quç morborû natura: conuenientia amp;accommodatafunt, «fcnbsp;lt;{uorum vim longa experientia exploratamnbsp;Habent. quôd fi aliquandoallucinatifunt,ali-*luo pharmaco quod malum potius auxeritnbsp;tJuàmleuaritjvfijCorelifto aliud pofteaeligût.nbsp;Idem quoque nobis faciendum. Pij viri àmul-tis ad noftrum vfquefæculis (vtin multis mo-fumentisàtrceentefimo aut quadringcntcfi-ttio anno editis extat ) raagnam elfe in vniucr-foCleroamp;morum corruptionemamp; rerum cô-fufioncm nucfti funt.multum temporis re nc-SUfta amp; infeélaeffluxit.aut, fi de remcdiisad-^ibendiscogitaricptumeft.eius rei procu-tatio illis, qui à reformatione penitus abhor..nbsp;tebantdemandata fuit : itavttum temporisnbsp;diiiturnitate.tum Ecclefixprçfcéiorumincu-tiaconfufionesillxcorroboratx, dcterioreC-Sûe faftx fuerint. hinc altcrcationes amp; difpu-'«iones acerrimx, quas iam videmus, confc-RUutx funt. Defalutisadipifcendxrationi-' bus,devero Dci cultu.deEcclefixdifciplmanbsp;moderationedil^utatur. Proremedioau-'nbsp;nbsp;nbsp;^cm ad eas quxfiiones enucleâdas amp; illufiran«

1 ncceffario.animorumaccrbitas,ferrum, 1 flamma,belli vis dtviolcntiaadhibita eft. Sednbsp;5 tantùmabeft.vtmalumindeconfanucrit, vtnbsp;tttagis etiam ac magis confirmatum fuerit, nonbsp;fine magno Ecclefiç amp; omnium Chriftianxnbsp;6«ntis imperiorum, amp; noftri maximè regninbsp;P 5 intcri-

¦ 3.i4 «ONTROVBRJ, «ALLIC. interitusamp;cxitii periculo. In tanta igiturbo'nbsp;minum culpa, quid tandem faciendum ? e**'nbsp;ftimabimufnehuiufcercgni, quantumuisl^'nbsp;borantis, fanitatemfalutemqücdeplorataH'nbsp;Minime verb - fed quiinremcdiorum dele'^^*nbsp;anteapeccauimus.mclioripofthacconfilio'^*nbsp;tamur malorum.quibus adco cxcrucianii*f;nbsp;naturam perpendamus. Quam viam pii noftf*nbsp;patres in iifdcmrebus fequuti funt.videam^*nbsp;amp; iis, qux falutaria fuifle compcrtum

ngro- Noftra 11ÇC ftudiaamp;defiderta prçcipua fu* (.le- vtEcclefiain optimamquandamformarnft'nbsp;rafalulrt tum'tp reducatuv: vtdifciplina ex Dei conft*'nbsp;ter adhi. tutioneamp; maudatoin eavigeatî vt Ecclel''nbsp;henqueii. fticorum moresreformcntur: vt dirimant*f

controuerfia:,amp; faftiones tollantur : vt ten«*' tur ccrtumquc amp; fixuminterno8 mancat,qquot;«nbsp;rcda fit amp; copcndiaria ad falutem confeque'nbsp;dam via,amp; qux vera colédi Dei ratio. Hxc«'quot;nbsp;tern omnia Humana non funt, inquibuscxc'nbsp;tiendisatcp cxplicandis diuerfx lapientunJ*'nbsp;piniones, temporum perfonarumçpmutati*'

fuo officio illicinerefle malint) vtvtraqjpars arceflatur, amp;. cumfiimmalibertatcaudiatur,nbsp;omnis animorum perturbatio arque acerbitasnbsp;abfit.-Dei nomen in uocetur: facrum Dei ver-Uimex Prophetarum amp;ApoftoIorum fcriptisnbsp;petitiim ludicispartesillic obtineat. vt quic-9uid ex eo ftatuetur.eo vno lietur.Hoc profe-^oprajfcntiffimum eft amp; certiffimum omnibus Ecclefix controueriîisdirimendis.confu-^onibus^' tollendisrcmcdium.

Id autem Deus in eiufmodi cafibus omni-0 faciendum prateepit, ac voluit doftrinam iandatat^ fua inhosfacrarum feripturarumnbsp;ommentarios referrr vt,fi tempus,negligcn-^'î.Sathana; eiusijj cliétum malitia,amp; fraus dc-^fitnentialiquidadfcrrent.' eo nos conferre-iiisacconucrtercmus ad errata cmendanda,nbsp;^inreftam viamredeundum. Ita fefe geiïe-funt boni Principes,itemljj Paftores qui fincc-foDei glorix, amp;Ecciefi3Elalutisftudioduél'inbsp;^uerunt.Quôd fi nos eodem animo afFeéti,illisnbsp;^uroribus, elFrenatislp violentiis. quac tantanbsp;pobis damna intulerüt, reliiflis, idem quoquenbsp;pfivfurpabimuszeamcfîc veram falutarcmcpnbsp;rc ipfa comperiemus.

Exeo autem bene Iperandum deConcilio '^idetur, quodPrincipibus, Magiftratibusco-'onærcgia: adminiftris, iJluftriffimis viris, amp;nbsp;lobilibus fummopere optantibus Rex id ab *nbsp;Héric i III.morte promiferit. Quod ad vtram-partem attinct : altera id expetit, «Sc in-primis efflagitat: altéra rccufarc non poteft.nbsp;Quod fi tarnen reculât,dcdccus erit,lt;Sc grauif.nbsp;uifia, quamipfafibifacietiniuria: atquehincnbsp;Erincipibus Chrillianis eô diligentiùs impe-riorum

riorum fuorum dignitati amp; rationibus confu-lendi, atque vlteriùsadres maturè comp^' nédas progredicndi occafioncm dabit. Qunbsp;enim qiiasforationem EcclcfiafticiafFerat.f^nbsp;rem tantamIatifisproferant?Curmoranitan'nbsp;ti malilongiorem producantfcurdiutiiistef'nbsp;giuerfentiir?Si quis Dei amor amp; metus eosaf'nbsp;ficiunt.fi qua tangit pietas.nonnc grcgis fuinbsp;luti confulere,felt;TJ primosadrcrummorun^nbsp;cmendationem acrcformationem offerrenbsp;bent, vt fint cæteris ad eandem rem expet^^'nbsp;dam excmplo? N ondum ne fatis eft cos contHnbsp;nuabellaabannis xxx. in hoe regno alui»^'nbsp;propterca quodadveramhancamp; Jolamps^j'nbsp;ficandi rationem necanimumneccurama'nbsp;hiberc vnquamvoluerint? fi quo eueilei^^nbsp;hacrefis ftudio ac defiderio tenerétur.certun*''nbsp;ne amp; vfitatum hoc remedium remorarent*^nbsp;atqucimpcdirent? Nonne pij Epifcopiol'nbsp;femperiudicarunt,nullam aliam elTe ciusPi'nbsp;litollendi rationem ? quiimcjj noua qusd^*'nbsp;hatrefis, autaliqua perturbationis futur«nbsp;teria nafcebatur, an non adeam,priu(quani^^nbsp;tiusferperet.'ftatim opprimendam vnofui''nbsp;moep confenfuconcurrebant Î ExquoaUi**^nbsp;Magiftratus Chriftiani fuere.annon hoenbsp;curabantatrp agebant,vtiili eorum nomin*^nbsp;auftoritate cógregati rationibus Ecclcfi«pf^*nbsp;vidèrent ? Quanquam autem nulix in Eccle'!nbsp;turbaccflent,nullçomninocontcntioncs:o(*î'nbsp;cij tarnen ratio pofiularet, vtfçpius Conc'*'*nbsp;eonuocarentur.fçpius paftores ipfi eodem If'nbsp;ci conuenirent. Is ordo in veteri Eccleha iu^*nbsp;lutuserat. conftitutioncs ea de rein fuis cafl®'nbsp;nibus éditas habent. fatis enira muite c^u)*

'¦^perexiftunt, fatis milita fenegotia agitan-'^ofFerunt. adde quod Paftoribusviahçccft ^atio ad fefe dignofcédos,amp; vcram firmam-^^einterfeconcordiam , mutuamcj;confen-I '°nemfouendamopportunifdma. Athodicnbsp;S^antafiteiusreineceifitas, vident. Schifmanbsp;^ndudum conceptum amp;natum cftidiuturnanbsp;bella prxcipuas Chriftianç ditionisnbsp;ffonincias propemodum totas confeccruntinbsp;inlîrmçcôfcientjçmagnis clamori-^^confirmariflagitant: qui à fide amp; pietaccnbsp;o«rrare putantur, pacem rogant.inftituiquenbsp;'Peiunt ficunftatoresillireiperficicndçnc-*®*iitatena expeétât,quæ.rogo,major vnquamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Caufia quidem Pontificis amp;CIeri agetur: ^'iirnpediendi, quominusdeeadifputetur,^^ lt;itctnnbsp;quanam rationenitipoteft ? Annbsp;peccato vacui fintamp;integri? an quôd, 9,^,/«r.nbsp;'^'amfiquid peccent, animaduerfioni tarnennbsp;0« fint obnoxiiîan verö quod Cócilium Ec-''stiafticis non videatur locus ad fua pcccatanbsp;'^quirédaamp;patefaciendaidoneus? Atcaufla,nbsp;^atio amp; experientia contrarium probant. Qiiçnbsp;'limiunttotiusMundiquerimoniçJquis nonnbsp;^'det tam graues Ecclefiç morbos non aliunde, quàmexClcricorrupta «Scdeprauatavitçnbsp;'''ficiicp ratione natoseffc ? quç tranquilliorisnbsp;^¦crü flatus f pes futura ert,nifi fanatio amp; emen-datioindeincipiant.vndecçteræpartes fanarinbsp;^emendaripoflint! Etfi verö nihil perperamnbsp;l^iBadniifrum fuerit, idnedocereiS: probarenbsp;'^cu'jnc, vt feabomniculpaamp;probrolibe-'«ntf Si vnquam Dei verbum auditoribus fuisnbsp;¦inmitiarüt, hçc funt peruulgata amp;. qiiotidia-

Zfi CONTrOVÏRS. «ÄtLlC« na puritatis CHriftianaepræcepta, quædof***nbsp;illos debucrunt, in earn rem ftudiosèoper^ .nbsp;datent, vtnonab omni folùm crimine,nbsp;criminisetiamfpccic vacui eflent. adhxc'^nbsp;ad refpondendù omnibus de fua fidenbsp;rati fern P er eflent. Debueruntigicnr aliosnbsp;cere,curandû ipfis diligenter vt ab omni niS'nbsp;fufpicionis occafione fe vindicarent, paratüiquot;nbsp;Temper haberent quid minimis quibuÇ^^nbsp;relponderent, quo ex proximorum ^nj^nbsp;omnem fcrupulum, offenfionifqfie cau»^nbsp;tollerent. At quam aliislegem proponun^nbsp;præcipiunt, eandem fibi ipfispratferib^nbsp;A^ii. eadem ipfi tenentur, D.Petrus quia vidfifnbsp;permultos ob id fuiffeofFenfos.quod ad Gf,'nbsp;tiles profedusfuiflet, Euangelium iis pf*nbsp;caturus: fadurum fc operæprctium putj**! jnbsp;fi in Chriftianorum ctu fe fifterct, finSiVnbsp;rationem redditurus, amp; earn, quæ m.ilèif*^^nbsp;AÄ.14.habebat.dubitationemfublaturus. Inea,lt;l'^nbsp;Antiochiæ interceffit , controuerfia, vifi'nbsp;hoc Ecclefiae fuit, vt D. Paulus amp; Barnabe'nbsp;itcmqüe alii fe lerofolymam conferrent/^nbsp;dereaudiendi : id quod prarfliterunt, *nbsp;concione fleterunt, ad ea qux propo*^^nbsp;rentur rcfponfuri. D. Paulus lerofolyni'nbsp;poftremùm cùm veniflet.ccrtior faftus tf** '*nbsp;tos de fe falfos rumores fparfos fuifie ;nbsp;Ecclefia conuocaretur facilè libenterqfic *nbsp;aflenfus, fui muneris amp; vitxrationemnbsp;baturus , amp; fatis ctiam cuique fadin''nbsp;Arque hic ordo fuit femper in veteri E*;quot;'nbsp;delta obferuatus, vt Epifeopi qui in crim''nbsp;nis alicuius fufpicionem ineiderant , Co'nbsp;ciJiaadirentJn ccetuqùs fratrumfucriim*.'nbsp;ter«-'

I I

lt;

)

lereflent, ad eaquxobiiccrentHrcaufTamal-laturj, qnafufpicionemfibi inieftamcxpiir-garent. Nunc verb, quum tam multi,amp; cun-fti penèomnes vnooretamgrauiter de Ec-tleliafticis St corrupta in iis diCciplina, do-ftrinaeqiic amp; morum pcruerfitatc conque-runtur; nunquid Ecclcfix vt à tottantifque, Suibuspremitur fereqiieopprelTaiacet, mi-ftriis liberetur, de bis rebus rclpondere, amp;nbsp;^am multis confeientiis iatisfacere recula-

Epifeopi nomen , muneris nomen eft non 77 otiofæ cuiufdam dignitatis. Chriftus enimnbsp;Soicquidinvniuerfo mundo preciofifiîmumy?e^zjnbsp;^abet, Epifeoporum fidei commifit, nempe Ctacdiumnbsp;^cclefiam fuam, quam fuo iplîus fanguine re- h.tie^tur,nbsp;*)îniitt vigilandum ipfis eft pro animarum fa-graue onus eft, omni ope amp; opera nitinbsp;'^'bent,indocendis,erigendi8,fanandis,con-^olandis omnibus,etiaminfimis.id ipfis fum-lacontentionepræftàndumeft, amp;tempefti- »Tun.«*

amp; intempeftiuè, vt D, Paulus loquitur,hoc ^ftqiialibetdata occafione, nulli labori par-^®ndo. Et Chriftus in Euangelio proponit Mattb. ii.nbsp;obisbonumPaftorem de gregis fui falutcamp;nbsp;Sîneratimamp;fpeciatimjitalaborâtem.vt fi vnanbsp;ouis àreliquis aberrauerit, non priùsnbsp;^oquiefcat quàm earn indagaturus moteslu-*'aueritamp;vbi inuenithumeris impofitaminnbsp;^¦egem reduxerit. Id verb declarat,Paftoremnbsp;vnius etiam fuorum falutem nunqua quic-futurû.nullitpoperæparfurum. Epifeopinbsp;Putant,atqjadebcontenduntmaximam mûdinbsp;färtem,ac tempeftate àveraReligioneabcrra-plerafqueOmnesfuas oueïàfeabdudasiScnbsp;inter-

interuerfàscflcqueruntur. Vna, pcrqua**' rei prouidchpoflit, ratio, Cocilium cft.nbsp;jgitur ob cauflamillud réfugient amp; rem innbsp;animarum gratiam falutemtp detrcftabnntnbsp;^uod vni,licet minima:, prçftare debent ?nbsp;tandemeorum, quipercunt, fanguisadft^'nbsp;bctur?

IttimaRet nobis regendis prxfecit : amp; ex cuius, fi pm* genbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inftituatur,perfona felix tum rcgni tum Ectl*

quam magis flagitantem quàm erudiri, qn^* controuerfias tantas componi, amp; ad fumma^nbsp;côcordiam vfitata veri dclcgitimi Concilü'^*nbsp;omniumanimos adduci, Sihaftenusali«nbsp;mnes multætp magnxtjj necefütates Ecclc*^'nbsp;fticos minimè cómoueruttquo animo, qiia''*nbsp;fronte Régi denegabüt, quod amp; merito amp;nbsp;pidèpetit ? Poterataliusquil'piam Rexnob**nbsp;obtingere,vt alibi contigit, qui vi rem tcntigt;'nbsp;fet, non Epifcopos quidemamp;Paftorescon*^'nbsp;lés, fed vnicuique.vtfuam religioncm ampl^'nbsp;fteretur.fummoiureimperaturus.IHe Iiocn^nbsp;modo non facit, fed fe ctiam fummifsènbsp;adid,quodexverbodiuinoin fanfto Coci!'*nbsp;piumreélurnlp effe probabitur, feqaendi'J!

ampliùsdetreCicntî annon fantilluisfubdi'i' quidnon illi debent? annoniiiftam illidt'^nbsp;querendi occafionem dabunt ? Pocertint*

teneri vt miniraorumetiamcuramhabea' cùm fui Principiï ùlutem ncgligant J O-'*

Cociliâ olim habitafiint, vtvnunialiquetriad '¦eftamviamreduccrentî nulla antem Régisnbsp;J^abebitur ratio? Quüm VCfô rtegleiSoConci-bo bclla in hoc regnO nunquam gcri dèfîrtenfjnbsp;( vt fieri quidem aliter no poteft)euertietlij ne-telTariô , vt altéra pars yiftafuccumbat ; adnbsp;^uemeius rei periculutrt manifeftô recidet?nbsp;Aui totiuspopuli clamores, quæ odiajqua: ex-ecrationespdilerfus eos füturæfunt * qui re-biedi um ad to t mala finienda præfentiflîmumnbsp;^npedierint ?

Verùmprxterhçconrnîaconfîderët,quart- ^r» ^utnfibi, eiqùe, ad quamfeomrtjnoadiunxé-gt;- brofitmnbsp;^unt, caulli lt;S{ dcdecoris âc damni allaturi dam«»'nbsp;b*it. ÖifpUtatur art doftrinâ quam docent,nbsp;bticcrafitamp;puraEuangelij doiftrina: ârt Deinbsp;.^itltumapud fe reftè conftitütum habcant, vtnbsp;*1 facra fcriptüra docctüi* : an Ecclefiaftica.ç^^^^' *nbsp;4uam inftitiierunt Si fcquüntur politia i fit illenbsp;^t'do Si difciplinaquæ nafcentisEcclefixini-bofuit. Si ccrtumhabentamp;firmumfefirmônbsp;*^fe folidoip in his rebus omnibus niti.id ver-bo diüiho è facra fctiptura fumto probetufnbsp;becelTeeft. eacnimcftverüm,folum,ftabilc-S fidei nofttîe fundamcntum.nec vlluiri Vf*nbsp;^uani aliüd extat. Hoc autem fi itaefle cre-quid tandemmctuuntî qtiando Regiônbsp;quot;«cmenseftamp;fententia, vt dodrinxomneànbsp;norma dirigantur amp; «ftimentur : fi hanCnbsp;penes fc elfe pütant, quid magis cxpetcrede*-bent.quàm illi fe fuascii opiniones fubmittere?nbsp;^nnquidEuangelijdoftrinainlucemprofet*.

nictucc? in ctu honiinum legitimo reételp *ftituto (qualem Rex turn optât,tum coaftu-^bnifepollicetur) Deine veritas mendaciun»nbsp;horoi-

«ONTROVERS, OAttlC. hominiimreformidabit? At fi pars altera tafl-tocumftiidioamp;cótentionc colloquium Co-cilium'qj flagitat, fiRcxineo illiafTentitur,^nbsp;vnâcum Rege veri omnesFranci quihasflO'nbsp;fenfioncs penitus extinftas, omniacp in prift'nbsp;nam concordiam redufta ciïc vehemente^nbsp;cupiunt: id fialij recufent, quid inde accide^'nbsp;Annon opinionem omnium animis iniicie'nbsp;fux (c cauffx diffiderc?qucmadmodumnbsp;fidei litigatoresridcnturfempcrtergiuerfa*'**nbsp;iudiciorumqiie cuentum refugerc, metueiquot;nbsp;les nc iuris veritas in apertum proferatofnbsp;Quâta hincaduerfariisreligionem fuam colt;^'nbsp;ftantiÜïmèretinendi caufladabitur.quurn t'f'nbsp;mo in medium prodireaudebit, à quodeef'nbsp;rorecoarguantur?Aliisvcrö qux fidei habeij'nbsp;d jf occafio eriï, vidétibus cauffam fuam, qi**'nbsp;doeongrediendum crit, abiis prodi ac 4*'nbsp;leri.qui ei nioderandx prxfeóti funt ? Eccleb^nbsp;fticihxcfilubet, diligenter confiderabunt,^^nbsp;quid lèilicet Deus in religionis controuet*nbsp;de amicis piifque hifce colloquiis faciendu

-------- --------1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; wnbsp;fariörcgnum idrequirat, amp; quxfitaducri^nbsp;rixpartisefflagitatio.Äquae Regis,lt;orumq^*ïnbsp;qui in regno primas tenent, ftudia : amp; q««**nbsp;niuneris fit officiique ratio , amp; esteraq**nbsp;inde eonfequuntur , incommoda , fi r®*nbsp;oblatamrecularint : vt hisfèdulö reputat'^®*nbsp;mnibusnon libenter folùm aflentiantuf»nbsp;ièdvltrôetiamidjvndeomncstan-uira boni fperant.inftcnt

Concilium,vtmodô diftûeft,nullagra-ui quidem amp; légitima ratione recufari poteft. Sunttamen qui fubterfugia quæ-

quot;ni amp; prxtextus quçrant ne id fiat, ac pri- htrtticit dicunt non efle cum hçreticis difputan- nanßt di-pT* Illud ego aequum efle illisconcederem,y^«/X/«wnbsp;yfliquos hçreticos nominant, légitimé au-O9«» ät.nbsp;¦ti ei conuifti fuiflent: efletip in iis obftinationbsp;^nalitia planédefpcrata;vtpluribusiam an-Vnbsp;difputatumeft. D.enim Paulus cenfetreii-'®ndumhatreticumefle; fed hoc itademumnbsp;*®plet, fi admonitiones amp; quidem frequente»nbsp;^*'*ùsinterceflrcrint;conftct'cpciufmodihomi-'n hxreticum efle. Qui autem reformatantnbsp;''gionem profitétur, id nond um apud fe fa-^quot;mfuiflccôtendunt.nam fi aliquacondent-I**iofuit.eaab Ecclefiafticis décréta fuit,nul«nbsp;familiari amp; placidadifputatione adhibita»nbsp;m vfitata iudiciorum forma pugnat, vt

^'fpiam cauflaindifta côdénetur: idip multà J g'Sjfi aduerfarius iudicis partes agat. Aiuntnbsp;SjtUrremadhuc inintegroclTe: atquehocinnbsp;^^trouerfiamvocari.An finthçretici;amp;quan-H^amtaies efient, arceflendos tamé efi*cin lo.

; eamqûe efle viam amp; rationem,quant l^'Paulusin eoloco obferuari praecipit. Ha-^*ialiquis cauflam quamlibetiniquam: iu-quot;:io tarnen illi contendere licet. Athimul-

falte ni boni exiftit', quod profiteantur fecrC' 'derCj quod in facrisfcripturis continetur.'Sinbsp;fieras fcripturasrefpiierent ; Chriftianorinrtnbsp;principiarefpuerent : tune verö nihil difpU'nbsp;tandum cum ipfis efle vidcretur. At non fiintnbsp;neque Athci, neque ludjei, net^ue Pagaii*:nbsp;Scripturas facras, quippefolanihdeiDeiqt**nbsp;cultus regulam, rcuerentur. Si Ecclefiaß**J*nbsp;cos errareputanr, ex Dei mandate, vt modonbsp;dicebamus, oucm errantem indagarc ócnbsp;ftaridebent, atque in remediis quaerend**nbsp;amp; adhibendisopcram ponerc, vt eius /alut*nbsp;confulant. at fieri hoc minime poteft.nifihi*'

communicationisfentcntialatafuerit.aitnort elTe familiaritercum iis verfandum, vt pudfi'nbsp;fiant: non cenfet tarnen cos pro canibushabendes efle, fed inuifendos amp; admonendosnbsp;vt fratres, Religionis reformats homines no**nbsp;adhuc eô infclicitatis venerunt, vt verè leg***'nbsp;metp condemnati fuerint. id faltem conten-dunt,atque firmiflïmèafleuerant. Curigi***^ ,nbsp;itafugerenturamp;reiicerentur, vt dcploratid*nbsp;delperandi homines ?

Quanta Confideremus quot controuerfix dito*' «¦v con't rucrint, quum obtinen potuitvteoocnbsp;liu/ilact- loei pars vtraque conueniret amp; colloqi*®f®'nbsp;duuenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contrà, quàmmultamalaenata,

multumfanguiniseffufum, quàm muit*;** milix diflenfionibus cuerfe fuerint,nbsp;cr etntrà. neutri eo adduci poflent,vt in mutuum co**'nbsp;fpeftum Sc colloquium venirent. Gall* ** ,nbsp;mnesfumus, dicimuromnesChriftiani» |nbsp;mncfqüe hoe animo fumus, vt amp; De**quot; 1nbsp;met***'

Wetuere, amp; clum vitamqùc æternam ex-peterevideri velimus. Hocaddo, quodnon parui momentieft, nos hac in re confenci-re, vt Prophetarum amp; Apolloiorumfcriptanbsp;Set banc componendani controuerdam ludi-'«sadhiheantur. Spes nonparuaeft cumpn-iiùmconueniemus (hocquidemanimo, vtnbsp;parati fimus amp; credere amp; facere qiiod Deusnbsp;'xfacraferiptura docebit) fore, vtomnia-iirnorum acerbitatc pofita , inueterataqùenbsp;^'flenfioneobliterata.nosmutuô complcfta-ur, ad fummara piamqùc concordiamnbsp;®'^lt;lucamur. InEcclefialfraeliticapoftquamnbsp;P°pulus in terras Chananasoriim pofleflîo-^'nvenit, maxima contentiointerduode- ^^^^^_nbsp;tribus inReligionis cauffa obaramà

^cnitis , amp; aliis qui vitra lordanem habita, lofuc ^sntextruftam orta eft. Araenimà Deo con-htutaintabernaculo erat, videbaturqûeal-^feaduerfusaltarecrigi, vt bodieloquimurînbsp;'Iquod alias tribus adeo ofFcndit, vt omnesnbsp;'larmaftatim concurrerint, amp; grauis ali-^uis cafus inde impendere videietur. Sednbsp;falutarc hoc eis confilium dédit, ne con-fa fuos fratres fuumque. genus ita prxcipi-'^sferrentur, fed ad eosmitterent, ipforumnbsp;^dcre confilium fententiamqiie percunéta-*'i. L'IuditaftiSumeft: cum'qj primùmeo-f^nidelcgati Rubenitas conuenilTent, iisau-abundè fibifatisfaiftumputarunt. atquc

Jsab armis difcelTumfuit, amp; fuam quifque Onium reconciliatis vtrinquçanimisrcpe-

Hoc autem excmplo nobis diuitiitiis niitandum propofito monemur, qiium innbsp;hgionecontrouerfisEnafeentur, ne nos ad

2.4( CONTROTIRj GAltÏci iracundiam atqiic acerbitatcm abripi fin*'nbsp;mus, fed vtramquc partem benignè amp; placi'nbsp;. . dè audiamus, Deoqùc dantcpaccmamp;coH-'nbsp;cordiam inde fcquiituram fpcremus. Fu«'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, runt aliÀs fxpe hxretici in fuoerrorc pert*'

Jïmt.au naofiimi, amp;. qui inhnitis partibusdcterio' J///, res, quàm qui religionem reformatai« pro'nbsp;fitentur, haberi pofiïnt, vtquidam Arriu^'nbsp;amp; alij qui fanélam Trinitatem negabant. il'nbsp;li tarnen audiebantur , amp; Concilia , quO'nbsp;rum beneficio rcducerentur in viam, noi«**nbsp;natim habebantur. ReligioG Dei gratia taltnbsp;nonfunt.

prima fit luftificationis gratuitæ per fidcm inChri^o »»lt;/lt;» itr» finelegis operibus dodlrina, atquc cxrem^nbsp;yi/jOT«,»lt;/niarum abrogatioamp;antiquatio à D.Paulo*nbsp;^»gt;lt;1 taa aliisApoftolisquotidiepraidicabantur.onin*'nbsp;que miraculorum generc confirmabant^jnbsp;vtquicontràdicercauderent, nullo prorn*nbsp;modo audiendividcrentur. Attamenaud**'nbsp;illi funt, ob eamqûe rem primùm Concili***nbsp;lerofolymis conuocatum fuit, ex quofum****nbsp;Eccleßarumtranquillitas cófequiitacft. Fl*nbsp;igitur colloquiorum placidé faftorum ex«*'nbsp;pla, boni, quod inde manabit, fpes , amp; nO'nbsp;ftrum erga eos qui in crrorc aliquo verf^**'nbsp;tur, officium docere nos debent, hoc axio*^nbsp;minimênecelTarium, Non eflcomninoc** !nbsp;hæreticis difputandum. Quin potiùs cari** .nbsp;Chriftiana dufti dicam us,fi fratres noftrinbsp;ftiani à pietatc aberrent, in coruni o**nbsp;grefium colloquiumqûc veniendum, «ojnbsp;diendos, nec remedium vllum rcp***:^inbsp;dum, per quod Ecclefiae concordiaconc**nbsp;poffiunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^At

At enim excipiunt Concilium Tridcnti quot;îbitum fuiflc, in quo Religionis rcforma-** homines condemnati fuerint, nec ea denbsp;Jîampliùsdifputandum. Egovcrô fubiicionbsp;huicConcilio ab omnibus ferêChriftianis,lt;amp; ^7^nbsp;ominatim à Gallis noftris reclamari. amp;nbsp;Si-nquamprobandum omnibus elTet, non^^^^^ *nbsp;®onfequi tarnen nullum praeterca aliud tumnbsp;fcccIefijB tranquillitatis , turn tot animarumnbsp;Çaltîtis ergô habendum elTe. CaulTæ autcmnbsp;llius Concilij minimèrecipienditam multxnbsp;'agnxque repertae funt, vt libroetiam adnbsp;*asoinnes perfequendas fit opus, cxmulti*nbsp;^quot;^fiptis in lucem cditis in hoc regno pro-*^iilgatx fuerunt. argumentum ctiam eiufi.nbsp;^odi infanftiori interiorique fuperiorumnbsp;f'^imödifceptatumexaminatumque fuit,necnbsp;^'^nfenfum concelTumquc vnquam, vt vclnbsp;J''obarctur vel admitterctur. Illegitima; il-¦JJsaftionisfeunullitatis, quam dicunt, mo-** amp; in principio, amp;. inprogreflione amp; in for-in decifionibus, amp;in conclufionepaf- NulhtMnbsp;¦Jai occurrunt. Papas ab initio fatis often- ConctUinbsp;'«riint fein care necrcftènccfincerègercre, Tr/änbsp;*«c quidquam quod ad Ecclefiç dignitatemamp;nbsp;'^hlitatemconfcrret, vti quidcm fperabatur,nbsp;^^peftandum inde cfte.Quum enimLuthcru«nbsp;'^ortuseflct.nafcereturtpcontentio.tuncPa-^.æfuafpontcPrincipesadcôuocandumCon-^'liumfollicitarc.adfepugnandosofFerre pri-

Î45 controvbji§ «ÎAÏ.I.ÎC, legibus jpfis fuperioricxcommuniçare: atqUinbsp;ifa fuormii fuJminum terrore onmibusho'nbsp;ininibns os pbturarc, lUud autcm contentio*nbsp;pçrn nafcontem no modö non extinxitamp; opquot;nbsp;prefik,fed accédit ctiam, odiumcp in cos ipfoJnbsp;non mediocre conflauic:eoc[} resproceflk,v?nbsp;Imperator fuam neceflarioauftoritatetnin*nbsp;reinterpofucrit,minas(^adhibuerit,Ttad Co*nbsp;eilium cejebrandum eos adigcret. Quinet*nbsp;jam tantas morasamp; cunftationes, tantæ etiannbsp;dilationes, tot tani^ variæ tum locorum mO*nbsp;tatiqnes, turn diçrumdenunciationesintef'nbsp;eclTerunt, vt qiiiuis facile perfpjcere polTct il'nbsp;Jps idnullomodo probare, à reformation«nbsp;planèabhorrçre, neç vellç quidquam Eed«'nbsp;fixtranquilHtaticondonare. Qiiis inde rog®nbsp;felicem amp; optAtum exitum confequuturuinbsp;Iperaffct ?

Tandem amp; dies condidus , amp; locus del«' ^lus fijic : fed curarunt diligcntifhmc ac pfo-niderynt, vt ineofummamauóloritaternba'nbsp;berent, pro iure fumpii imperii iudicesfuniquot;nbsp;mosdemto omni prouocationis auxilio agfnbsp;rent, fefiîoncsindiçerent, modumillisach'nbsp;nemproanimi libidine ftatuerent Ron'*nbsp;quidempr^fentes : fed âllincomnem auiSo-ptatem pçr legatos fuos retinentes, àquibo*nbsp;de rebus omnibus admonerentur, amp; cond*'nbsp;(îones aç décréta ex fuoipforumfenfu iuH^'nbsp;quefada acciperent. Atque id à prima Hf'nbsp;tim denuntiatione patefaôlum eft : eaqn«nbsp;çauffa fuit, çurincoictn confunderen*^nbsp;aç perturbarentur pmnia , amp; fpes gt;nbsp;Ecçlçfîa Chriftiana ex eo conceperat, deb^nbsp;Iwarentyr conciderent. Germani eniTnbsp;........ pfO-

proponebant, Papas, akcramdifceptantiimi pancmelFe: eocprationiminimèconfcntane-'*n,vt jn eadem caulïa indices e fient,quæ qui-'ieni oppofitio ad indicium irricum omninonbsp;^^aciendum fatisidonea videbatur. nulkim n,nbsp;usnccdininum nechumannm ftatuitautpa-^tur.vt qui aftor fnerit vel reus,idem quoqncnbsp;^tiudex.Religionis reformats homines de conbsp;Qminatimcontendunt, Papas ipfoseflequinbsp;ambitioHC amp;auaricia totamEcclefiâ cor-'Uperint ac turbarint, vfiirpata, qux ad ipfosnbsp;inimèattinebat.auftoritatedt poteftatc lutnnbsp;*quot;3: amp;ab iisprimùmipfîsrcformationisiniti-''nducendnm.ltaquevtillud Concilium vc-^®lcgitimumrcdderetur, oportniflevt Chri-^iani Principes viros quofdam probos omni*nbsp;iüe exceptione maiores, qui totam illam afti-'^gt;iemmoderarentur,illi præficerenuPapçvc-f^eorumep Cardinales, Ecclefiafticitp omnes,nbsp;partis nomine tantum ilkcadeflent, vtamp;ad-^erfarii quoque, vtriq; ex Dei verbo xquè iu-^icandi.

Prætereavtlegkimum verumcpConciliura babeatur amp; fit, libertasin dicédis fententiis exnbsp;feruariomnibus debet, vt fine vllo me-uaudiantur.amp;addifceptandumadmittan-^Ur.ld verb faftum non fuit, nam quælibertas Dicendtnbsp;®iteriparticffepoterat, cùm partem contrari- tbertM i»nbsp;in folio federe videret, àquaefletmoxeo- c«»«//»nbsp;^eninanda ? Quum Principum quorundamnbsp;Pfoteftantiumlegati, eorumtp miniftriamp;Oo- 'nbsp;foreseeamandatieffenthacfpe, vtibiaudi-^«ntur : ipfi autemanimaducrtcrentdiemdenbsp;'iie ducijlclp indignis amp; iniquis modis haben,nbsp;**cc quicquampromoueri;coaftitandem.fue-0^7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;runt

runt re infeäa difcedere.Quôd fi libertas pro* teftantibusillisferuataminimèfuit , eacciamnbsp;ne alsis quidcm, quipio illuc Audio vcneranf«nbsp;adcô vt Epifcopus quidam crimen lifç maie*nbsp;ftatisadmififiediceretur.lt;j»adiierfusPapx aii*nbsp;ôoritaté, amp; fummâillâ,quâinicobtinerc yO'nbsp;lebat.potcftaté, verbum aliquod feciflct.Mul-tæ aliç rationes fcriptæ extât, quib. nullam O'nbsp;mnino fuiffc in eoConcilio libertaté docctur«

Quod ad dccifioncs.quç illic côfti tucç atcinec: Proteftantcs contenduntrcmtotart»

nulla via formaéjj légitima agitatam fuiflcm®' bislp confirmant feprobaturosquçab illis ds'nbsp;creta funt,maxima ex parte cum facris fcripti^'nbsp;ris pugnare. illud verô hic attingere mihi noUnbsp;eft animus, fed hoc vnum obiter dicam: In d*quot;nbsp;Iciplina Ecclefiaftica, in gregisinftitutionenbsp;gubcrnationc , in ea quam Papx in omnes 'f*nbsp;furparevoluntpoteftate, in munerumnbsp;cerdotiorum moderatione propofitum Pap**nbsp;fuifle, errores potiùs amp;abufusqui admittti^'nbsp;tur ftabilire, quàm emendare quidquaminnbsp;amp;. immutare, quemadmodum Chriftiani lt;gt;*nbsp;optabant lt;Sc fperabant. Abufusvero raultos^?nbsp;magnoscp elle nemo non videt. Auaritia,nbsp;monia.fordidifsimç facerdotioruna nundin*'nbsp;«ones, in muneribus defignandisadminift'*'nbsp;disip confufiones, tota veterumCanonum«'nbsp;uerfio luce clariora funt,amp; in oculos omnin^nbsp;incurrunt.hçfunt corruptiones,ob quas mn*'nbsp;tis iam fxculis pii virigcmucrunt, amp;. rer^n*nbsp;morumqi'ie in EccIefiaAicoftatu reformat'nbsp;nem minim quantum experiuerunt. N 'nbsp;la longo tempore comitia in hoc regno g*'nbsp;fia funt, in quibusprouinciar urn libclii hu»**

Wodi querelis.itemêp fupplicib. ad Rcges no-ftros poftiilationibusreferti noh fuennt : vt appofitis amp; falutaribus rcmediis Ecclefiæ falu-ïfubuenircnt, ß Papç rem tanta ncgligerét, âcnbsp;fationi minime cedcrct.Spes aût erat id in Co-cilioTridentinofafturairi.atcontràindagata:nbsp;tantùmfuntviç, quibusmalûillud inueteratûnbsp;tetineretur, amp; ad pofteritaté ctiâ pagarctur.

In Concilii claufula manifcftiùs etiam pâte- nuUitM faftumfuit, quaidapudnosauétoritatevaie- conahinbsp;redeberct.Namquamuisfeientibusomnibusnbsp;décréta infefsionumfinc, Tridcntinonpriùsr»^^^»nbsp;legerentur, qiiàm fada «amp; reformata Romx quot;'nbsp;fuiflcnt.hxc tarnen Concilii conclufio fuit, o-ïnnia quat Tridenti conftituca amp;promulgatanbsp;fuiflent, arbitrio amp;voluntati Papas fubmitti,nbsp;tarndiul]; rata firmaqj manfura, quâdiu ita ipiinbsp;placeret.Id verb erat Papæ.fi Concilio illi prç-füiflct.Spiritum fanftû fubmittere. denicp Pa-px id largiri.quod anteada Concilia illi dene-garent,quod(^ Gallia noftra in controuerßaninbsp;femperac difputationem vocauit, népc Papasnbsp;dignitate amp;. auAoritate Conciliis fuperioresnbsp;tffe. Hç fatismultçgrauestpfuntadConciliûnbsp;gt;Hud tuminßrmandum,tum dcaliorûfanôo-J'um amp; legitimorû numéro delendû rationes,nbsp;illicmultafingulariaadmiflafunt, dequib. amp;nbsp;iii lt;Sc illi queruntur» fed prçcipuè côtra Regumnbsp;*ioftrorum nomen dcauftoritatem , amp;in ma-ßnam Gallicanç libertaus fraudem ac detri-ïnentum. Regemoftrifuaillicfedendiprçro.nbsp;gatiuapriuati funt, ea'tp in Regem Hifpanumnbsp;trâslatadeinduftria fuit.vtfupraomnes efïer ûitnltntnbsp;ïetur.eilp arrhabo qdam amp; viadaretur.ad fpe- ,,,nbsp;randâ in tota ditione Chriftiana Monarchie,nbsp;iVidem nt lila,

ifi CONTROVE RS. «Attic, ibidem quocp decretum fuit, quibufnâ modiSnbsp;plus poteftatis in hoc rcgno Papis darctur ,nbsp;quàin côceffum vnquam fuiffet.Qux quidemnbsp;omnia fatisaperiebant Dei fpirituniilliCôci-lio minimè præeffe.vc primis quondam Cori-ciliis præfuit, fed priuatos afFedus,ftudia,am-bitionem: qux omnialegicimo Concilio con-'nbsp;traria funt.

Vt vtfc res habeat,nullum ferè cft in Chri-ftianis gentibus regnum, nulla Rclpubl. qu« nonexilhmet, fe iuftifsimamilliusreiiciendinbsp;cauflam haberemeque ex iis folùm quæ à Pap3nbsp;defecerunt.fed aliis etiam. Permulti longé -Ipicientes quid indeeuenturura effet, ftatimnbsp;ab initio illi interccflerunt, ac nullum planénbsp;effe,palàmprofefsifunt. alii idempofteafece-runt. Sed noftri inprimis Reges, eorum con-filium , fupremalpCuriaineotantasabfurdi-tares tocqj indignitates ac fraudes huic regnt»nbsp;illatasinuenerunt, vtilludpromulgarinun-quâpafsifint,quantumuisPapç(Sr Ecclefiafficinbsp;rem vrferintacflagitarint, caetiam comrai-nan quç hodie videmus. Quç cùm ita fint,nbsp;nihil caußx iam exiffit quamobrem eiufmodrnbsp;Concilie ftandum itafit, vtaliis fub Princi-pumauftoritate couocandisConciliis ad pa'nbsp;cem huic regno conciliandam via prxcluda-tur,

An poH Quanquam autem Tridentinum iftud Co' CônctliHtn cilium taleomnino effet, vtprobâdum amp;ad-^nbsp;Tudentt mittendum videreturmon inde fequiturnuhnbsp;num ««^«lumampliùspoft illud habend um effe.li Chr*'nbsp;au.phiu ftianx Ecclefix traquillicas id requirat.nbsp;coauecart medicina nullo fruftuadhibita ftierit, feq*-'*'nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;turne nullamillialiamàmcdicoadiicienda^

cfle ? quod vniim Concilium efficere non po-tueritjde aliis fperandum eft efhci pofle. fi ad Veteris Ecclefiæ exempla venicndum eft,confiât certè maioribus noftris nee abfurdum neenbsp;fiiperuacaneumvifuin fiiiflc, vt plura eadeninbsp;lt;JereConciIia conuocarentur. Contra enimnbsp;Arrianos, contra Donatiftas, contra Pelagia-ïios, quotiesiterandum Concilium fuit,vt iisnbsp;qui in errore verfabantur, omnis conquerédinbsp;amp; pertinaciùs in bærefi fua manendi occafionbsp;pra;cideretur ? Viginti quinque ab bine annisnbsp;amp;eô ampliùs Concilium Tridentinum per-'sftum amp; conclufum fuit: fi ab eo tetnporc duonbsp;ttiaue Concilia habita fuilTent, quod in fupe-¦ioribusdeliberatunidecretumq; fuerat, fa-fium fuiffet. ficoncedatur Concilia conueni-®ntifsima efle Ecclefiæ morbis remedia : quanbsp;tandem ratione ea ampliùs non habebuntur?nbsp;^artianusquidemImperator, nequæftionesnbsp;3ntè difputatæ amp; folutæ in controuerfiamde-üôreuocarétur,fapicntifsimèconftituit. fednbsp;iis diûum id volebat, quæex Deiverbo amp;nbsp;tn piolegitimolp, cui contradici fine manife-fiamalitiaamp;impudentianonpoftet, hominiinbsp;Conuentuexplicataeamp; définira: fuilTent, vtncnbsp;^ifputationes«!fc controuerfix infinitx amp;im-tUortaleseflcnt: quales illx foret de Trinitate,nbsp;tJc Mediatoris perlbna, qux toties iam agitata;

penitus exculTç fuerunt.Si aut tempore aliç f afeantur, aut Ecclefiç tranquillitas alia ratiotie retineri no pofsit, nifi res in difquifitionemnbsp;de integro veniant, vt magis magistp enoden-tur,atqueilluftrentur : quidincommodife-quitur,cùmidem Temper fit Iudex, facra feri-ptura, ex cuiusauâoritatecontrouerfiadiri-ma-

matiir ? Quoifunt autem malèinftitutaCotl* cilia à fequentibus aliis correéta.rcbusaccurâ*nbsp;tiüsamp;attcntiùsexquifitisac traftatis, qiiç ail*nbsp;tea autprçcipitifeftinatione,autignorationegt;nbsp;aut malis artibus.iniquisq; cóliliis male dccrc-*nbsp;tf fuiflent? Quç igitur fit de Tridentino Cou-cilio obieftio, nulla vcrâ firmalp ratione niti-tur.qua turn Regis,tumPrincipum,amp;aliorun*nbsp;quipacem exoptant, clarifsimorum viroruninbsp;üudium confiliumlj; irapediri aut pofsit, autnbsp;debeat.

Ermulti Papam non conceflurum Cofl' cilium, fed impediturii potiiis exiftimant«

Si id faciet.idabs refaciet. Miferum huiusre-gni.quod reliquarum Chnfliananim nationu robur amp; adminiculum fuit, ftatum vide« necnbsp;jgnorarc potcft harum mifcriaru autcauflainbsp;aut faltemprçtextum apudholies, qui tanta*nbsp;in hoc regno turbas excitant, ex religionis cq-trouerliisnafci, ncc vllum aJiud exiliere vpnbsp;quam remedium, quàm vt pars vtracg in am''nbsp;cum amp; placidum congrclTum colloquium^nbsp;vcniat.idem 1apa fatis nouit quot mifellç aquot;*'nbsp;mx de lalutefuaanxio amp;follicitoanimoim^'nbsp;Quod fi Concilio moram impedimentumlt;?nbsp;afFeret,nçillam opinionem nimium iniietei'a'nbsp;tarn, qua amp; male efle in hoc rcgnum animatquot;*nbsp;putatur, amp;parum xquo animo laturus,litquot;.'nbsp;mulcus bellalpciuilia Icdarentur.ob el.mdelll'nbsp;OS qu« cum holtibus habet conlilia,valde cO'nbsp;farm*'

firmabitJ amp; religionjs ctiam reformatxho-minuir, quiillumtiihilminùsquàmDeiglo.

i riam Ecclcfiæfp concordiatn. amp; falutcm cura-I fcpafsim diditant, querelas in dies corro-borabit.

Verumenimuero fi Papa Concilium impe-*^ire velit.non propterea Regem amp; cos qui illi l«nt à côfiliis habere illud nec dcbere necpof-^eputandumeftjCÙm totiusregniemolumen-^ù, Dei gloria, fubditorumqiie laïus id requi-¦snt. Nullidubiumautincognitumeft,quxnbsp;^t Regumpoteftas «Sc quod officium, quumnbsp;'iereJjgioneagitur: quid Deusipfisprxcipiat,nbsp;quid pii Principes in Ecclefiafub Lege , acnbsp;'i«inde in Ecclefia Chriftiana przfiitcrint. Illinbsp;^ongèfalluntur, quiputant. Regibus amp;gla-'iiiini amp; aiiftoritatem in hune tantum vfum gUJi.nbsp;^atam efie, vtres humanas curentAtraftent. uttUttu.

aliud prxterea quo magistangi afficiepde-l'nt.nempc Deidignitasamp; laus, Ecclefiç'tp la-Fateor equidem Euangeliiprxdicandi ünus atep difeiplinam, qua hominum men-'®slt;S£ confcientixregantur, aliis commifiàmnbsp;'lïc. diftinftacftbxc procuratio, quam Reges 2,chto.i«nbsp;''fercamp;vfurparc non debent, vtin Oziæ Re-8'8 ludaici fafto exemplum habent.fed eorumnbsp;ft vidercamp; curare,vt Dei Euangelium annunnbsp;*etur ¦ vtii, quianimasregendashabent, fuonbsp;luoere fungantur,vt quæ accidunt corrupti-

fi fuilm cuique etiam infimo tribuerctur:Deult; veroiusfuum cultiimi:]; fibi debiciim ineoritnbsp;regnisamp; imperils non habcfet. fi fares amp;ho-micidçcoercerentur: illiautenl.qiii amp;aniniiSnbsp;falfa fit a dodrina exitio fiinc, amp; Ecclefiam dif-cidiiscorrumpiint ac perturbât,impiinitiatf^

Ptetascnl- m US. Pietas cum honeftatc.vocationis in quj tusqnt dt- Deuscosconftituit.firtiSeft. hocinquameoninbsp;munerisamp;auftoritatiseftefficcre, vtpicwt*nbsp;yrema len ybique fitlocus. In hoc autem pietascernitui'inbsp;ft».

Rora.i J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eflent, vt eos D. P®^

Pri/tcipet lusvöcat, fifubditorumfuorumpaci tserOet/er iri üs quç ad banc dimtaxat vitam neceirafjnbsp;Ht flint, confulerent: que autemad Deum

exgt;l)cati6« »P] *Iios vituperamus,qui fua negligentia amp; incuria perucrti peffiimlp ire omnia Gnerent. Pro-ti Prncipes nihil maiori curx commendatio-r'ilphabentquàm Dei honoré, atcpagnofcuntnbsp;! le àDeoeueâos amp; in regno etiam collocatosnbsp;l»oc potifsimùm nomine fuifle, vt ipG vicif-Gm,Gitaloquifaseft, eumornent,gloriaafG-ciant, eius^ regnum pro virilipartecuehant:nbsp;fibietiam tam multos eße rubicftos,vt eorumnbsp;làlutemcurentacpræftent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; ¦ . .

Si autem Ecclelix Dei conferuatio amp; religi-'onisverxconftitutioadPrincipesattinet, ad tos etiam qua ratione vtrumcp praeftaripofsif,nbsp;®ttinet. Quum tempora per hominumnbsp;ham, aut quorundam malitiamvitia Sc. mor-^os in EccleGam inuexerint : hoc vnum Scnbsp;Præfens remedium eft adhibere eamnormamnbsp;regulam, quam Deus in facra feriptura no-bisprxfcripGt, per eamque omnia quae opusnbsp;^gt;¦1101, dirigere, corrigere.fanare, amp;inprifti-h«m ftatiim reftituere. ideolp eos qui EccleG-gerunt amp;adrainiftrant, conuocandos cu-^re, exhortaricp amp;follicitare, vtadeamremnbsp;®rotos conférant: ac, Gq^uxfuntcontentio-amp;difcidia, nelongiuscaferperepatian-hf. EccleGae, Deiquecultuscuftodiaamp;con-^^gt;^«360 ad Principes minimèpertincret, nifinbsp;! rationes amp; remedia ad cos quoquepcrti-.'rent.Pofle autem hoe pro fuo iureScnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cf

gt;

(

I ^plitudini,amp;ci,inquaDcuseumdonftituir,^gt;'lt;/^lt;«*^.

^lioccetuintercfle ,

I h'steConcilium cogerc. Quid veröprxcia- Prtvctjiù , hu», auguftius, amp;honoriGcentius Principis Çzcj.ifz//»

Vo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;---------------------

, non vt pro animi li-R. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bidi-

bidincdc fide amp; Dcicultuconftiruat.fed Biblt; liis, id eft, Prophetarum amp; Apoftolorum fdj'nbsp;pris fumtis, ac in mediû propofitis, illis omn*'nbsp;bus, qui adfunt, prascipiat, vt ea in controuef'nbsp;ftis omnibus difeeptandis ôc definiendis, 1^'nbsp;dicislocohabeantur.primusqueiisfefubn**''nbsp;tat,amp; qua: illic hac ratione decernentur.iis figt;*'nbsp;gillatim obtempcraturumfeprofiteatur? D®'nbsp;inde partem vtramque ad pacem amp; concof'nbsp;diam, ad veteresinimicitias âc contention*nbsp;deponendas,adiniuriasvoluntariaobliuion*nbsp;conterendas, fibilp mutuo condonandase^^'nbsp;hortetur ? Sophifmata inaneslp altercation*nbsp;impediat, amp;, fi qui fint quietis Ecclefîæ turbi'nbsp;tores,contentiofiqûe clamatores.eos refren*nbsp;dccoerceat, faciatlp vt lua omnibusiibertanbsp;feructur?DcniqueiIlicintcrfit non tam feden'nbsp;di loco amp; dignitateprimus, quàmpietatis,!'*'nbsp;ucrentiæ, fummiqiieô: pii ergaDei honore'nbsp;Ecclefixîplalutem exemple primus? vthift®'nbsp;riarummonumentaproduntviuamillâPri'nbsp;cipis Chriftiani imaginem in Conftantinonbsp;gnoextitifle, quo tempore Concilium Nie*'nbsp;num habebatur. Ecquis verb plus auftoritat*nbsp;ad cogendos, regendos, amp; ad felicem cxitninbsp;adducédos hosctus habebit,quàmPrincep5'nbsp;IlludigiturPrincipum muneris proprium*^'nbsp;Quod fipluribus hac de re agendum eft.

exemplaveniamus.videamuscpannonidfe* periurisamp;auftoritatis Regü Principumlpf^^nbsp;erit Concilium conuocare. Tempus fuit, qnbsp;Ecclefia nec Principes,nec Magiftratus fidel*nbsp;habebat: tune verb Concilia ex eorumaufft®'nbsp;ritatecongregari nonpotcnint,fcd Epifcop®;nbsp;rum amp;Paftorumconlilioamp; diligentia vnà

^ccießanimconfcnfu. atquandiufideiespii-^ûe Principes fuerünt,id feniperexèorumaii ftöritatc geftufti eft. Ezechiàs, amp; tófias rc-ßnum adepti rtaxihias înÉcciefiâcofriiptiô-pescùmôffendiflent, fui eiTe officii pütarünt,nbsp;fisremediiaiiquidadferre. Kuliaadearnrem i.chriijinbsp;tonimödiorvia vifacft, quàmcelcbefrimotû 4,Rcg.i3.nbsp;Jacerdotüm.Léuitarum.amp;aliordmèxréliqüönbsp;Vopulopiörumvirorüconuèntum àgefé.aftinbsp;^«rtèfuntilli cönusntus,vnopiorütMillófüninbsp;^egiinij nee vllorumalioruminiperioamp;aü.nbsp;^toritatc. Exquóautem ChhftianaEccIeïîânbsp;Principes Chriftunos habuit.ita etianifadiimnbsp;fuit.Nicènüni,Confl:antinópolitanum,Epbe-'T^^T^_nbsp;finuni,amp;ChaicedoricnfeConcilia, omniiihinbsp;*1«« vnqüani füefuntceleberrima, Conftart-^lhi, vtriufqüc Thèödófii amp; Martiani Inipera-^oriim ediétisproniulgâfcishabitafürit, próüinbsp;^cclefiae amp; Imperii vtilitas poftülare videbi-^Ur.IlIinc verómanifeftiimtötipófteritatiex-^niplilni edebatuf, qiiod fit Principurd óffici-lni.qiiiitenipoteftas : id qüódeciarnpófteanbsp;bfcrüatitm fuit, quoad Papx dominari, amp;nbsp;^tincipum aiiótoritatem vfdrpars cpiflenunbsp;^tquenaadmódiihTiperatores iii Irriperio il-^ditaimperabac.ficpöftdaboniPrincipèS.quinbsp;^®grta ex Impéf ii R-örnani ruina à Deo cotiftitiinbsp;^ägubernabartt, ï dé irt fiia quifev ditione fafti-^ïturtt, PrçtCfrtiittö ca quçin Hifpahia amp;aliisnbsp;locis celebtatâ fünt.In Gallia Clodoucüsv-'ÛAureli^congregauit.GheribcrtUsaltcfûTü CemiiiÂ

\ '¦otiibus; Ghildebertusvnû Aüreliç.aliitdetiâ^'^ r/rf/óz butetias: CarólUs Magriüs diucrfis in locis fcxnbsp;®Utreptemiamp; poftcailliiisfücceflbresalia. co-^üCoüciliorühiftöfig amp; aftà etiaiilnii extanunbsp;k inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itt

In illis vcrô omnibus de fupradiftorum R*' gum,quorum nomme coaéta ruerant.rnâno*nbsp;tisamp; imperilsfermotantùmeft: multacpnbsp;in bonorum illorum Principum, qui tantanbsp;EcclefifcuramfufccpifTent.laudem dicuntf^nbsp;qua; cxteris ad officium fuum amp; exemple*nbsp;admonition! efle poßint. De Papx autcm R'nbsp;mani auftoritatc amp; de vlla ab eo impetrata v*'nbsp;nia.nullaomninomentiofit. quihiftorias«'nbsp;. rum temporum videront, hoc facile conC*quot;'nbsp;Poftca vcrôPrincipes negligentiof®nbsp;trfiéu ho iSt fegniorcs ad hoc munus fueru'nbsp;Papx illorû auftoritatem occuparo

Pifùm quidem Principibus nec intercede'' tibus nec prohibentibus J deinde verô, qu*nbsp;folidam cius polTeßionem confcquuti lunbsp;quxfitâ âc confidâaliacaufla. Nihilo tamf*nbsp;minus fingulis ætatibus permultorumadB''nbsp;Regum exempla extant, qui hoc illoruni enbsp;munus agnouerunthnterdum ctiam eo vfl*nbsp;progrefsi, vtad Paparum arrogantiam reh®quot;nbsp;nandam.vniuerfumregniClerum contra«nbsp;congregarent. Philippus PulcherConcili*nbsp;dha ai- Lutetix habuit, cui amp; ipfe prxfuit, idcw coinbsp;«/r/jwrx- Bonifacium VIII. Carolus VI. alterumco^ 'nbsp;®®hediaum XIII.habuit,in quoftatutum^'^ ,nbsp;* ne aiwum argentumip Romam ampliùs ênbsp;gnotransferrentur. LudouicusXltaduef^^nbsp;lulii II. furores aliud Turonibus coegit. nbsp;decretum fuit,fi Papxeô temeritatis venir«nbsp;vt in Gallix Reges excommunieptiones 1nbsp;iacerent.nullo casloco numeroij; foreiGall'î .nbsp;que Regespoflèae deberefuaiuracotraq* |nbsp;libct,amp;Papasadeôiplos defendere. Hx«^nbsp;tem exempla omnia n»n folùm eô leferun^'

y* «îoccant quid Reges prxftarepofsint.lcd et-, 3ni vteosadmoneant, id eorum pictatis «Sc ^unerisà Deo demandati eflc,Concilia prouenbsp;res lt;Sc tempora ferent cogère, quorû beneß-'nbsp;^^oauftoritateep turn Deus colatur, tumveranbsp;Jylgio ad populorum quosfuxfidei concre-amp; commiflbs habent, vtilitatem ôt falu-^iconferuetur; nec Papas Paparum^ minasnbsp;^lt;:onatus,fieirciobftarevellent.pcrtimefcennbsp;'8. Quare cùm Rex co vfqueprogredietur,nbsp;Contra Papaeetiamipfiusvoluntatcm rebusnbsp;^^fentibusprouidcrcvelit, nihil praeternbsp;'^rnfafturusvidebitur. Atquchocipfumeft.pnbsp;^od Regis confilium Comitiis Aureliæ fub^,/;^^nbsp;colilX, regniimtiûconuocatis ad huin.^ce^,^,,nbsp;*8ni emolumentum necelTarium cflciudica- Verùm Deus nobis meritifsimbiratusfuanbsp;pùs indicia exequi volcbat. itaque id boninbsp;j^Feditum interuerfum'q; fuit,amp; alteram beUnbsp;^'»m huic contrariam fequutifumus, vndenbsp;^'fteamiferrimanoftri fundi calamitas , ex-'¦laqiie noftrùm omnium perniciesconfe«nbsp;J'^'^taeft. Nunc verb tempus eß vtinreAamnbsp;..^edeamus, amp;falutareillud,quoboni Pnn-i Pcsvfifunt, cotilîliumfequamur, atquepa.

' j'*'I confcientiarum tranquillitatemamp;Dei ^¦iamlongèpluris quàm lioftiutn , quiii*nbsp;K^®reniterentur, obtnurtpurationesacmi-*^f*cientes: cum pia Regis amp; Principum denbsp;^onciliohabendofcnwntia ac propolî-to noßra votadextrasiirpié amp;nbsp;fortiterconiuBga

mus.

V^fpçrari pofsit, illpd çffc Içgippiuip opof* fet. nam quumaliafuerqnt, euentqsiqdenbsp;ftlix amp; optanis, fçd Ecclefix perniçiofus conlt;nbsp;fcquutus cft. nobisaucenifpcrandum Rege*nbsp;in earn rem daturum operam, vt fanftunii*'nbsp;|ud amp; legitimum babcatur, Concilia vef?

ptendacii , qnàmycritaiisindagandxamp;ilb}' ftrandxgratiâillucvenireturî quôdprxiud*'nbsp;çiaprauilpaffeftuseôadferrenuir, non fi*nbsp;plex animorum fiibmifsiq 1 quôd parsal^*'^nbsp;nimmam potcftatemhaberct, altera repudi*'nbsp;retur.indigneip traftaretur: qiiodlibido q®'nbsp;rundaiT) amp;. auéioritas locum ludicis illic ob**'nbsp;ncrent.non fcripturæfacr:?: qqod Dei nonienbsp;ab iis non inuocaretur hoc animo, vt Deo o'nbsp;bcdirc.amp;eiusvocemacprxceptaexfacraff*'nbsp;ptura intelligçrç , eisqûc omnino obtemp*'nbsp;Tare fc vellc profitercntur.Eiufmqdi conu^''nbsp;fus Conciliorum quidem nqnien prxnbsp;Tunt.fed revera hypoçritarum.Dei irrifor- jnbsp;çius verbi ^duerfariorum, atque eorum. *1^'nbsp;alios feducunt,amp; ipfi feduâi funthomii jnbsp;çoquentusfuere, Cuiufmodi fueruntnbsp;dqtiim, Scribarum, amp;. Pharifxorum, Chnbsp;4poftolorumque temporibus conuentiç'^^* inbsp;Arrianqruni prætcrea , amp; aliorumeiiis jnbsp;hominum Concilia, de quibus nihil l'ani^^J^

Rex quidem catholicam Romanam religi-onem non profitenir:fed illius Rcligionis ho-minibus non fatis magna iuftaqiie occafioeft''^ netuendi, nc Rex Concilium legitime nonnbsp;Conuocct. Nihil profefto dici poteft, Regemnbsp;quidquam feciflehadenus, fine ante, fiue pollnbsp;regnihuiufeeadeptionem, vnde infufpicio-*^'^nbsp;ftemaliquâvenire pofsimus, hanc illius mcn-temconlilium'qj efle, vt velit confeientiisfuanbsp;fumma auftoritate imperare.amp; quempiaad funbsp;atn rcligioné colendâ promaioris imperiiiu-readigerc.Sianteaidfecifiet, vt alii Principe«nbsp;Uon absre fccilTc exiftimantur, putari fortalTenbsp;Hec iniuria poflet.Conciliû eo nomine conuonbsp;catiimiri.vt quicquidipfi libitum fuerit.abfcpnbsp;accuratiori Dei ex facra fcriptura voluntatisnbsp;'hfquifitioneconftituaturaclanciatur.Verùmnbsp;»ihil aliud in Rege cernitur quàm fummus a-serbifsimusli; dolor.quôdEcclefi? ftatusita fitnbsp;perturbatusrquod confeientiç in tanta dubitanbsp;tioneantipiticy fententia fluéluentrquôdvisdcnbsp;âtmaquçnosad faciendûcredcndumtçquid-bbet cogant, pro inftitutionc ôcprçccptisinfe-rantiir, CùmDcusigiturhunctantûdoloré,amp;nbsp;tonfufionû, quç in miindo funt, cômileratio-Uem Regis animoindiderit, fperandum eftiisnbsp;malis per Conciliû medendi voluntaté quotpnbsp;illiineffequod noita foret.fiviolcntiâautalianbsp;Via, quâ liberis fententiis amp; aliis legitimi Co«-tiliirationibus rem tentarcac perficerevellet.

111e ipfe pollicetur fele illi fubmiflu, . fum, amp; inltitutionem, in quaformetur,nbsp;tepturunî. Ea autem fuhniifsiohancnbsp;bît.vtdeclarct, le nolle quidquamincodcci- mitmtnbsp;R 4 di

di amp; ftatui ad fuurn arbitrium, ad eumip m®* duin, quo Pnnceps in aliisrebus de legibus amp;nbsp;conftitutionibushumanisdccerncret. lUu4nbsp;fanèprofitericft , Deutn illic per fanäaPr®'nbsp;phetarum amp; Apoftolorum fcripta in folio col-locatum iri, omnia ex fuo verbo prasfcriptu-*nbsp;rum : Regemquoqueiplùmvnàcumreliqu®nbsp;populo inde eius voluntatcm percepturuinbsp;vtilliamp;obediat, amp;fuumdiadema, fuum fc®quot;nbsp;ptrum totamqucfuam potentiamfubmittat«nbsp;Adhxcpacis inreligioneconftitutionem, r®'nbsp;ftumqüein EcclcfixÜatuordincm ex hond'nbsp;numauftoritatcminimèftabilitûiri: fed qu*nbsp;prorfusmodocx facrafcripturaftabiliendun^nbsp;elfe conftabit. Quisfubmißionem maiori,*^nbsp;partium ambarum voluntati ac dcfiderionbsp;omnem mecumadimendum optabilioremnbsp;accommodjjtioremrequireret ? Si Rexefl®'nbsp;religionis Romanx.tantundemreligionisre'nbsp;formats hominibus metucndum eflet :nbsp;qualifcunquc tandem Deo ita volentc nobi^nbsp;contigit, idßltemlaudandum, quôd«Scinn'nbsp;tui, amp; Dei voluntati aflentirivclit, Hscvef^nbsp;fubmifsio nonne tantundcm valet,ac fi fe w®'nbsp;dium declararet.ad nullam aliam quàm adD®nbsp;partem fe inclinaturus, qucmadmodum pf®**nbsp;batum fuerit^Non eft certè alter Nabuchodo'nbsp;nozor, qu» fummo iure cam quam erexcf^!^nbsp;ftatuamcoliiubeatmon eft illc Antiochus,nbsp;vnam fuara rcligionem imperet, aliis inter«*'nbsp;cat: non eftaltcrConftantiuSjquiinrcligin*nbsp;idemfecum non fenticntcsperfequatur :nbsp;quifpiam denitp alius.qui hoc axioma pro iP^nbsp;ratione breU'ter â: abfolutè ftatuacnbsp;fuo eandem fccum religionem colendam ei*®'nbsp;n***

nihil omninoeiufmodi in Rcge noflro com. pertum fuit. Ille eft ex toto fuo populo pri-rous, qui quæConcilioexDeiverbo pIacue-nnt.ea fc auditurum jis etiain fefubniiflurumnbsp;profiteatur.

Hæc autcm fubmiftîo ab eoPrincipe pro-ficifcitur,vtnemodubitarepofht,quin eave-Mac linccra amp; è refta confcientiamanalFe vi-^eatur.Hucenimvfquefefelrincipem vera-^^^ ' Cem,hdeintegrâ,fine vlla fimulationefempcr *nbsp;Præftitit. Si alius fuiflct, penes ilium iamdu-dum erat è totlaboribus ôc pcriculis qua; antenbsp;^x.annosadiit, fefecximerc, vtiamdiximus.nbsp;^'dca tanta tamtp fingularis integritas Içpiusnbsp;^ïc repstenda eft. Sua illi duntaxat Religionbsp;diflimulandaivnâillilïmulationetantummo-do vtendum erat. At bellorum tarn diuturno-moleftias,labores,amp; pericula fubire.pcr-petitpmaluit, quàmvcritatéemcntiriamp;con-quàmfentiret, temporis caufla fingere denbsp;fâcere. Hoc fatis magnum argumentum eft adnbsp;®MdendumRegcmnecDei timoris expertem,nbsp;ec mendacemefle.Quum igiturvicro polli-®cturac recipitfe Concilium legitime conuo--^nbsp;Mturum.eicp fefubmiflurum teftificatUr; nul-*0 modo dubitemus,quin verè amp; ferio loqua-quin ipfc vnàcum populo fuo piis inftitu-**onibuserudiri, falutislp viam omnibus co-Snofcicupiat,Quodfihxc tamfinccra volun-**sin illius animo bene periitus infixa eft : binenbsp;pobis pro certo habendum eft, omnes iliumnbsp;dagaturum ac pcrfequuturum vias amp; ratio-cs, quibus efficiaturvtConciliumfanftuninbsp;dtlegitimum fit.Expeteretne Concilium c i.ranbsp;'ottantistp fe illifubmitt6ndi,amp; luis omnibus

controvers CALLTC. fubditis ca quæad falutem conférant,eiusbe-Meficio difccndi teftificationibus.vtCóciliuninbsp;nobis polliceretur aliud, quàmautfucrintautnbsp;futura fint ea omnia, quibus Spiritus S.adEc-clefix falutem præeft ?

CKHeilium Rçx cam hodic religionem colit, qua de-Irgtti- vinftus amp;adftriétus eftadreftumlegitimuni-que Concilium habendum. Nam amp; illi amp; ali} r«- Rçiigionis reformat^ homines Paparum Co'*nbsp;^unatnr,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ea contra proponunt, quibn

probaturealégitima nó elletquemadmodun' fuprà in ConcilijTridétiniquatftionedittuO^nbsp;iam fuit, vcrorum Conciliorum formant op'nbsp;ponunt,quamex reftorumfacrorumcp CoO'nbsp;ciliorum.quæolimcelebratafunt , Äqu«nbsp;dubium nullo modo rcuocantur, exempliSi^nbsp;fe fidefummacolleófam fuifle oftendunt. R«nbsp;tota hue redit, vt æqua omnibus libcrtasfe^'nbsp;ueturî vt ij qui aftioni illimoderandaeacre-gendçprçerunt, fint integritatis fpcftatçnbsp;ploratçqùc viri, quique non dubiis argume'nbsp;tisfua in Deigloriam populiqûc falutem fti*'nbsp;dia fummpefle amp; fincera comprobarint :nbsp;fophifjnata amp;. contentiofç argumentatione^'nbsp;fimul amp; ca omnia, quç fola hominum , qu*'nbsp;cunque illi tandem fint, auftoritatenituncuf»nbsp;illinc excludantur Vt folum Dci verbum P*'*'nbsp;phetarum Sc Apoftolorum feriptis comp^®'nbsp;îienfum,argumentorum, qua: illic agitaboO'nbsp;tur fit fundamentuinamp; régula,folus^ iudeî^'nbsp;vt in locis obfcuris lumen iamp;folutioexah*'nbsp;rum locorum collatione in iifdçmfcriptuf*®nbsp;quæràtur : Vt fanfti Patres eo quidem adnH^quot;nbsp;tantur, fed vthomines, amp;eolocoaçnumegt;'nbsp;quo elfe ipfi in Ecclefia voluerunt,amp; quo al'®*nbsp;Patff

f'buï,habuerunt,quemadmolt;iiim in ipforujn Triptis fummo confcnfu extat- nimirû vt aii-*^jantur amp; credâtur, quatenus cum Propheta-ïumamp;Apoftolorû doftrina cofentire repencnnbsp;Denitp vtveritatcexfacris fcripturis per-Qgt;efta amp; cognitaomnes côfüetudines.fcntcn-^*«1^ quçcunçilli opponi poflent.omniaeua-defeat,quo earn vnâ fequamur.illftp vni ceda-Siçigitur Religionis reformât» homi.nbsp;^esdcrçéla ConcilijformaexfanélorûCon-Çiliorû veterû exem^lis loquuntur : profitétc»nbsp;91iis omnib. cautionibus.quae ad omnem mc-amp;fufpicionétpllendampraponentur, fçnbsp;^ubmiffuros:fed ealege côditiope.vtinCori cmeiliinbsp;^.iliistotaauftoritaspcnesvnûChriftutnfurn» auaerittitnbsp;purnEcçlcfiædoÆ^oremremaneat: femper^ ^n»nbsp;Çonftetcôventü fuifleadilliustantummodo, ckrtflut»nbsp;ftô autem ad çxternorum voçemandiendam, *1!* ^*^**^nbsp;Quum autem Religiofi côtraillegitimasÇon-Çiliorum Pontificiorum aftiones ira conteti-diintjVolunttp vt vêtus conuentuum Ecclefi»nbsp;generalid autConciliorû in Ifraelitico populonbsp;primum, deindç inChriftiana Ecclefia coaifto-forma accuratiffimè obferueturûllud ve-

'b eft legé fibi ipfis pr»fcribere:ita vt ex ea fen-tentia Rex quoties Concilium congregâdum (^urabit, illud omnibus legitimis viis ac ratio-»tibus congregareteneatur,

eONTROVBRS. «alLtc, furumpollicetur .eftpromiflumaliud quo«*:'nbsp;jamfc obftrinxit, ncmpcdeComitiis edice'^'-dis amp; conuocadi$:quod magnum poputo ff®nbsp;folatiumgaudium^ aliaturum cd, fpemqf*nbsp;r»-/«OTOr-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum illius regno profperè felicitef'

Jinütin- queaftumiri. Triumordinuniinhocregf® HfatM.re- conuéntus, regnihuiusfuitcontra ofFenfïf'nbsp;gnt gM», rics,amp;cafusqùiquotidicaccidunt;amp;grauifl''nbsp;talumfn mas aliquando ruinas firmifiimis validifnmi*'nbsp;qiie Monarchijs important,vnicafalus; fuite*nbsp;efficaciflimatollendi confufiones amp; iis prof*'nbsp;dendi,at^fingularegnimembra(fcruato cU'nbsp;«ufque ordineamp;gradu) infummaconfenlio'nbsp;nèdt Concordia retincndiratio ïccrtifumanbsp;iam Sc. proximapópuli ambrem Rcgi conci'nbsp;liandi.eius dominationcmlibentiùsfubeundnbsp;dctyrannidcmimpediendi via.Siquofdam 3'nbsp;Iios,qui ailitcrfenferintacfeccrint. Reges ha'nbsp;buimus:ffic cnim illorum confiliarij aliquafl'nbsp;do cchfuerunt, fummam penes cosfolos not*nbsp;forepotcßatem, fi Cómitiaconuocarent)i^nbsp;quidem confilium nihil nifi fummam perni*nbsp;cicmtumipfistumeorüfubditisattulit. Ne-que enim populus xquo animo fertcelcbrcß*nbsp;hanc, amp; ab omni hominum memoria vfita**nbsp;tam communicationemfibidenegari. Ex hacnbsp;autem olFenfione nafcitur odium in Prine»*nbsp;pem.amp;exhecodiofimuttas, qux tandem itgt;nbsp;grauiffimas calamitatcs eiiadit. Obedientianbsp;autem voluntaria eft,(amp; ingenua: amor itidenanbsp;in Principem tummaximêcernitur, quumnbsp;in populi fuiconlpeftum veniregaudet, amp; illius querimonias libenter audit : quum fami-Jiaritercum ilJoagit, vt pater cum liberis,nbsp;falutaribus illius confitiisadnToneri,prudeh-

tiorlp fieri cupkratrp omnibus argumStis confirma: hune eflefibi in rota fua rcgni admini-ftratione fcopnm propofitü, vt fubditoru com modis ac tranquillicati maxime feruiat amp; con-fulat Rex autem eo animo amp; confilio regninbsp;gu' errjf culafufcepic, addiioetiamdeconuo.nbsp;;Ca idis Comitiis promiflb.Hinc nempc popu-linniuumftatimàregnifuiinitioadmonitumnbsp;-Vult, cupcrcfcvthaeccolumna, qua regnumnbsp;aduerfuscot fæculorûhoftiumipiniuriascor-roboratum firmiffimèfubftitit, cum pietate,nbsp;çuæ altera eft columna (cuius etiam rationemnbsp;diligentiffimè fe habiturum per legitimumnbsp;Concilium pollicetur) coniunftapsrmancat.nbsp;Summo quoqj defideriofctencri amp; infubdi-torum fuorû confpeétû venire,amp; cos complc-rnbsp;ûi,L\ cum iis confultarc,quibus rationibus o-JTiiiu in meliorem ftatum reftitui pofllnt.Illudnbsp;'ere lion efttyranniinftarcumfummoiuredcnbsp;ettrer ata animihbidine regnum veile capefle-re fed fpecimen amp; arrhaboquidam mitiflîmaenbsp;future dominationis, qua fit cum maximo o-^tnum gaudiofolatioi^jvfurus.Regem autemnbsp;id oinnino promifilTc, necnon amp; Principibus,nbsp;.amp;regiæ coronx Confiliariis attp adminiftris,nbsp;per eos v niuerfo populo, finccro plané ftu-dio auimoip non fifto ft obftrinxifie.quod an-leade ipfiusin promiffispraiftandis fide amp; integra confeientia iam didum eft, nobis omni-Hoperiuadere debet: cùm prxftrtimpopulinbsp;quosipfi Deusfubiecit, illiusdominationcmnbsp;cùm alibi, turn maximé inComitiis legitim!nbsp;bsbendit (vt ex corum fententia amp; decretis rc-gnitotius negotia adminiftraret) perhuma-namlcmffimam'qf expertifemper fuerint.

Quidetn quàmahtea vnquam.ncmo« ntte£anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Antctürhukus hofce poftrehiö^'

rent pertiirbatioties amp; confufiortcs tantx vbi' que locöf urt crantibellacp totiam miicatïob®*nbsp;fecerant, vtniillaaliatatione, quàmlibefo'^inbsp;generali cóucntuiispröuideripöfletjfetnoft'*nbsp;quidéRègesiddudürncôgitàbâtjfed fieri O!'nbsp;tiimèpotuit, Nûcverôeaquæaccidetüt.vi*'nbsp;ùerfas huius regni partes eô mifcriæ redeß*^nbsp;tût, vt dicere meritô poflîmus a ftuitt de noynbsp;efle, nifî falutari hoc remedio vtamuf. Qn*'nbsp;putatiiiflattlconquerendi occafionë fé habf^nbsp;rc, âtqjOptandinererûguberHatio fit talis^nbsp;pôfterü,qualis antca fuerit.Vno ortnitimo'*nbsp;poftulatur.vtiuftitiareftiùsadminiftrctur^ Jnbsp;iniis.qiisnobisfuftinendafunt.oneribusp*''nbsp;ttlödcrationisadhibcaturirtpriuilegiaamp;P*'^'nbsp;rogatiuæ diligentiùs feriiétiir,immêfitasnbsp;tuurr) coerceatur,amp;ad modü quendamnbsp;cetur; vtdehifjj vnufquifqj in locum fuunHquot;^'nbsp;ftituatuf.Ha:cfunt,quxinComitiisagitari4^'nbsp;bent, nee fperandum nobis eft regnum hoc*''nbsp;antiquum fplendoremamp;dignitateih refti**''^nbsp;turn vnquamiri, nifiilliusmembraitadift*quot;*nbsp;(fta in vnum corpus congregentur , amp;iniï***'nbsp;tilum confpeflumcolloquiumcjjveniantj 'nbsp;communiconfenfufummæ omnium traqO*'nbsp;litati ftudcatuf amp; confulatur.Hæc autem co**' ,nbsp;eordia nulla conucnientiori rationeaut co^'^nbsp;eiliari autconfirmari poteft, quàm comit**'.nbsp;lllud vnum vinculumeft,quöiterum cóiu^nbsp;lt;Sc in priftinum nlaiörum noftrorurâ ftac**nbsp;reftituipoflimuSinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

VnumremediumefTc, fed cogitandum quo-modoytieopoffimus.Hucvfqjpoftulatafunt Ctmitia

profuerunt.fedhas faAionesamp;difcidiaauxe-runt,intenderunt,cxacerbarunt, rationesip noftras magisquàm antea vnquam afflixerüc.nbsp;Non quod Comitia non fint falutarchuiusnbsp;^egni morbis remedium: fed illorum cadcmnbsp;plané ratio eft , atque mcdicinæ, quum x-8toti ad earn accipiendam comparati nonnbsp;(unt.nifitantifperconquiefcant, amp;. omneninbsp;ntemperantiam fugiant. Quum poftremanbsp;Comitiaconuocatafunt, faétionibus difiun-^ieramus , atqueanimisfiniultate.acerbita-

gt;difhdentia,odio perturbatisomncm no-^tumconatum in mutuam pcrnicicm para-^anius. Comitia verb quum nos his prauis fiumoribus refertosofFenderent, corum na*nbsp;'^ram mduerunt, faftumqóeeft.vt ca ad con-^tmandas noftras faftiones amp; perniciofasnbsp;'luorundam fpes promouendas adhiberc-***üs, Itaque quod pro remcdioerat, doloremnbsp;?^xit,atque acerrimorum Si acerbiflimorunl,nbsp;'quibus hodie verfamur, tormcntorum «Scnbsp;^'^uciatiium caufla fuit. Rex debcbat eflc tan»

H^ampunéiumincirculimedioad quod du-vndccunqüc lines concurrunt «Sc iungun. adeumeius fubditiex omnibus prouin-**lsacccdere , fequc aggregate debebant, ßcnbsp;Pgt;oeo quoPrinceps ex Dei mandate colen»nbsp;. IS eft amorc «Scobferuantia.debebant cutnnbsp;ÎPfiim.velutfirmiflimumcôcordiç vinculumnbsp;2*°ere,qualé fc pater erga liberos prsftat.turanbsp;«ttiu Cócilia nobis falutaria fuifient. At côtrà

nobis indigné turpiterip abinfcftis illius h»' ftibusimponipaffi fumus, amp;finiftra$omneSnbsp;opiniones, quasde Regenoftro.illiusip Pr«quot;'nbsp;cipibus infererc aniraisnoftrisvoluerunt, li'nbsp;bcnter excepimus: venimusfp ad Coinitia.nonbsp;Regem ex animo vifuri,nosip fimul vniuerib*nbsp;inipfiuslinumamp;complexum cG fummoho'nbsp;noreac reuerentiaconieéluri, vtfanétamnO'nbsp;bisomnibusconcordiamconciliaretrfedaniquot;nbsp;mis omniaccrbitateexulceratis, faftacp co'nbsp;fpirationeillic conllituendi, quibus modisH«nbsp;cius potertate ex ire poffemus. Comitioriini*'nbsp;giturexitus, hominibus ira malè afFeftis, nilnbsp;fuit aliud nifî bellum, cædes, breuiter milc*^nbsp;jfhhæc defeéiioamp;animorum diftraftio, q^nbsp;lîodie cernitur, quæip nobis proculdubio eX*'nbsp;tium a/Feret.nifi Deus noftri mifereatur,

nam nullum aliud accommodatius cxtat. Se® quoniamexperientiâ didicimus quid «Still^nbsp;effectumimpedierit,amp;eum in grauiorcsmil*'nbsp;riasconuerterit bas peftes fugiamus, vt certÜ'nbsp;fimum acprxfcntiflimum noftrùm omninbsp;cxitium,fi nobis diutiùs infideant, Deusl^*'nbsp;gern pièad officium vfqucquaque colendnbsp;voluntatis plenum nobis præbuir; bâc illi C®'nbsp;mitiorum conuocandorum mentemamp;cori'nbsp;filium dedit.Caueamusneftetpcrnos, q®'nbsp;minus id fiat.Iftas fimultatesamp;inimicitiasn'*'nbsp;fasfaciamus: pacem veto amp;concordiameX'nbsp;petaraus- in Regis, communis omnium n*^'nbsp;ftrùrn parentis,que Deus nobis tribuit, fininbsp;confugiamusmoftra illi peftora amp; querelas®'nbsp;periaraus. Turn demumille conüentus D®

date profperè cedet,amp;quod noftrifempcrma. lores inde confequutifunt.fanitatisin omnibus huiufce corporis partibus reftitutioncm,nbsp;tioiium contra omnescafus vigoremacro-bur.feÜcern dcnique borum omnium,quibusnbsp;oiiferè diuexamur, malorum cxitum confe-quemur. Quiesamp; ceflatioabarmisnobisper-oeceflariaell, fiboni aliquidadipifcivelimusnbsp;iLim ex Comitiis, per qiiæ hoc regnum in an-dquam fuam amplitudinem dcfelicitatcm re-ûituatur : tum ex Concilio, quo tottantifquenbsp;«ontentionibns finem faciamus, atqueEccle-fiamin priftinoftatuadDeigloriam dead no*nbsp;ftram omnium falutem florerc vidcamus.

Regisinauguratione mouent, dubicatio, dum cogitatione fîbiiplîs dngût Regem, cùmnbsp;teligionis Romanç non (ît,Remisminimè cônbsp;recracum iri: indeep ilium Regem elTe nopoHenbsp;concludunt.Hxc autem dubitatio bine profi-eifeitur, quôd caufla qux Regem Faciat, eiqûenbsp;dominâdi ius conférât,earû etiâ cçrimoniarû,nbsp;qux in cofccrâdis de coronâdis Regibus adbi-bétur, natura velignoretur, vel nSfatiscSfi-derctur.magnû.n.intcrhçcdifcrimécôftitué.nbsp;dû cil. CaulTxquxMonarcbasJmperatores,nbsp;Reges,Duces autalioshuiusconditionisvirosnbsp;cûimperioefficiût,cis(:ptitulum dciusfummOfa»/?,/«,.«nbsp;cûiurc imperâdiin Monarchiaaliqua tribuut,/r/nbsp;bæ funt pro variis Imperii cóftitutionibus; autnbsp;''ipaternamhaercditaiéjqusfilio patris morte^

274 CONTROVERS GALLIC. cedit,iiis ruccefiîonis.aiiteoriim,quorum m**'nbsp;nus efteligere aut defignare, per fuffragianbsp;ftio:autalia, qualisefteaquaminhocnbsp;habemiis.lex Regia, quifquis hsec habcr,nbsp;regnandi habet: nec vllæ alix eins iuris cai'***nbsp;efficientes extant. Sed quemadmodumif*^'

. liis non t.anti moraenti rebus fi pofteffioC^^ piamadiud cctur, erunt aliquandoprolo^'nbsp;rum varietarerims quidam,exquibus con''nbsp;jilius hanc efle poffcnionem.nihilqtie omn**nbsp;iuris aliisin earn eftetdegubernandi amp; imp®'nbsp;randi.quodadPrincipemaliquemattinet,*^'nbsp;re in ditione aliquaidem oraninoftatuedumnbsp;videtur. Nam vt vniucrfuspopuJus.quisfi^*'nbsp;le Princepscuifummaobedientiapratftarid«'nbsp;beat,certiorfiat:certiquid2 à raaioribuscoH'nbsp;ftitutiritusintercedunt; qualesfuntfolenn«*nbsp;, promulgationesamp;proclamationes, per q'^nbsp;Printeps quoep no foliim de jure quod liabe^^'nbsp;Ctnficrx- etiamquomodo vti eo debeat,common«nbsp;ttonnrt^ vcroritusin celebrandovarij amp;.miib'nbsp;/lt;» /»«/z/.phccsadmodu feu forma (eu tempore fuerni^'nbsp;gt;ltces, Tempus quidem,vti commodum dc^oppor^**nbsp;num videtur, modo citiusmodo fcriùs obf««'nbsp;uatur:formaauté,hæccrit.PrincipesiHidiad«'nbsp;matcfccptrocp donabuntur, gladio accing«'quot;nbsp;tur,paludamento,aliislt;p eiuünodiornarnftinbsp;veftientur. PrilciilliGalhinMcrouingiorc

. ftirpenon magnascertè adbibebant csfjm«' niasifed eum,quiin rcgnipoflêffioné venerat'nbsp;infeutum , ncgledoomni-alioritu, fuBlatOnbsp;per mediacaftra geftabant, fauftisacclam-'nbsp;tionibus profcquebantur. Illud certcinfin®nbsp;regia: inaugurationis rituprxeipuume^,nbsp;Ju tun n oft ra Gallia, v t Pnn cip es, amp; al lt; ) reß**nbsp;PfOC^'

î*foceres acpopulus fidem amp; obfequium Re-?! quem à Deo cófequuti funt vouentcs, iure-qüe iurando adhibico Ce praeftituros pollicen-¦^csillicaffiliant; Rexautemviciffim.quas fua: fint partesintelligatjConfuetoqüe facramen-confirmeroptimûfe Principeminregnan-gefturum,nbsp;nbsp;regnum cum omni piëta te ac

uftitia conferuaturum. Chriftiani pratterea ^^srimoniasquafdam addidcrunt, quibns autnbsp;Negern autlmperatorem precatione folenninbsp;^eo commendcnt, amp;. in hacdgnitatequo-^ammodoconfecrent. Omnesautemhi ri-*nslt;Sc c«rimonix, vt dixi, imperij ius nee effi-*gt;unt, nee conferunt, led acceffionesfunt,amp;:,nbsp;'^titadicam, decentiæ ac ritus,quibus illc pa-Rex declarctur, äc magis ac magis con fir-letur.

Eiufmodi autemaccefSonesamp; cærimonias Rituum nneflein iure conflituendoneceflarias, 'm- 9gt;gt;fcruatf9nbsp;'^ïimperandipoteftasPrincipidetur.amp;popu-'nsad obfequium illi praellandü teneatur.facinbsp;I doceripotcft.liinc enim hçc tanta rituura amp;nbsp;^srimoniarum varieras profcélafuit.In rebusnbsp;'lnidemneccflariis leges manent, qualesfuncnbsp;Hnasvulgo F«nl4»»e»f4/«appellamus : in aliisnbsp;rebus,mutationesliberçfunt.quo modonbsp;^aioresnoftriexiftimarunt Regem in fciicuinnbsp;^filatügeftare,ritumefle, quemliberrimè, amp;nbsp;5nra vllum Monarehiæ detnmentü omittere,nbsp;'?'uscplocüalios quofpiam fubfticuere pof-.'t.CaulTa etia hæc eit,cur minimè neceflari«nbsp;^'fum fit ftatim lis vti.quum quisRegis mortenbsp;f'8nâdiiusnaftusfuertt;fedopporcunitates5cnbsp;^'¦^alionesexpeftatçfunt.vt in alns rebus non

Rcßibus tarnen regnarc interim licebat,atlt;F *** toto fuo regno tum pacis tum belli temporenbsp;fummam auftoritatem poteftatemqj habere»nbsp;acperindclefeomninoinregni adminiftra^*®nbsp;ne gerere , vt fi caerimoniisfolitis inauguré'*nbsp;fuiffènt, Huius rei confirmandæ csçcmpla to*nbsp;inGermanorum imperio, tumin aliisetia*nbsp;regnistfe imperils extât. PofTunt cnimnbsp;auemorborumaut peregrinationumncce^'nbsp;riarum.autbellorum.autaliaeiufmodii*?**nbsp;dimentaacciderc, per quxritibus illis vacafnbsp;nôliceat.In Gallia quidem tempus nunqo^*nbsp;certôcôAitutû proferiptumi], fuit, fed vtcoi*nbsp;, quetulitoccalîo. Quidam aliquando diu*^nbsp;gnalTelegitur, qui magnamregni fuiparte*^nbsp;traduxeratpriùs, quàmconfecratuseflet, 'nbsp;Carolus VII. Henricus III.nonitapride*nbsp;cùmadhuc in Polonia effet, ius regniadept*jnbsp;eft,amp;àfuo in Galliam reditu temporis aliq**nbsp;prîBtetitum eft, antequameiufmodicxriiU*nbsp;nixfferent: Registamenmunere fungebat**^nbsp;de pace (Sc bello conftitueris.

Rtmttifet Ex his de Regum confecrationibus «S. catf*'' lt;4r/»»e»/4 lYioniis,quxRemisfiunt,indicium ferredebe'nbsp;mus. Qui earn remneceffariamamp;de iuris R*'nbsp;gumviacnaturaelTeputaret.vehementeref'nbsp;rarer, ob hanc quam mox adferam ratioue*'nbsp;primùm quod de facra Ampulla ad Diu***^nbsp;Remigium,qua Clodoueum primumCbrift*nbsp;num Regem cófecraret,clitus milTa dicii**,^'nbsp;magnam dubicationcm habet. Prxeeptum *nbsp;tota facra fcriptura de habendo conferuauda,nbsp;que oleo.quo Reges vngantur, nullum pla**^nbsp;-*/?lt;gt;« extat. In iveteri quidera Teftamentolcg**nbsp;au» lt;iugt Reges quofdam vneftos fuiffe,vt ôc. Propbetjjnbsp;deieaat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;futfl*

^uinmi quoque faccrdotes vnfti crant, Scd lcniporadiftingucndafunt. Vnftio eiufmodinbsp;vecenbusLegis cxrimoniis fuit.vt typus el-vnftionis fpiritualisIcfuChrilli, qui verusnbsp;^eiisvnftuseftvtnofterfiefummus Rcx.fumnbsp;ïïusnofter Proplieta, fummus nofterSacer-^os. Vçrùm poftquam haruin cxrimoniarumnbsp;''tritas in Chrillo patcfafta«Sc iniplcta fuit, o-rics hxcxrimonixantiquatx funt. Etqui-certum eft,quum Deus Ecclefix fux Chrinbsp;^anoslmperatorespro fua bonitateimpcr-coepit, tune floru.ifle Doftores,pietatc amp;nbsp;'^oétrina infignes, quorum prudenciafideli.nbsp;Sil;confilio in rebusgcrendis vtcrentur. nonnbsp;'nllat tarnen primis illis fæculis vllum co-fiinfuiffe qui vel Imperatores vel Reges oleonbsp;''gendoi cflc cenfuerit, Regum qui fuble-?tfueruntexemplo amp;more. Faftumautcmnbsp;il fuifle reuclationc quadam extraordinarianbsp;onfacilè aflentientur , qui fciunt Euange-[lliice, «SiChrifti, per quem Deus fuamno-*tviùones omncs reuelationcfqûe cxtraor-^narias defiiffc : valdeqiie periculofum fore,nbsp;S.quodcunquein rnediumprofcrctur.lub re-J^tlationisnomineadmittcretur, nifiquid a-iUil maiusadid confirmanduin afferretur.

Chronica Fracix hocquidemcommemo- Trinet ^e-J?it;fed qui in hiftoriarumcognitioneverfatir'r«////-*i'nt,agnofcunt vcteresFrancos illiteratos ho-^''nesnon niagnoperelaboraflcdcfcribendis *** qui apud fe gercrétuf, ita vt de rcrum toto

nihil admoduni veri habeamtis , pr^te*quot; ® qux ex Chronicis extcrnis decerpetenbsp;mus. Vetera autem amp; externa Chronica ®nbsp;Ampulla ilia ne verbum quidem faciunt-^^jnbsp;icrnmde fxculis illis adeôloginquis in quib^nbsp;nihil ex tempore literismâdabarur .facilenbsp;multos rumores pro certa hiftoria amp; fparg®*^^nbsp;amp;excipere.Atq; rcrumGallicarum fcriptof^nbsp;qui ea tempora fequuti funt, hoc facillimènbsp;lentnintur ac ingenue prxdicant , multanbsp;. primis illis annis narrari , qux fabulxpoti^nbsp;,* '^'*** quàm verxhiftorixdicidebeant, Gregor»*.

ArcbicpifcopusTuronenlis hutoncorum,*) hijÎQrîcas de üs temporibusaliquid memoriae prodid®'nbsp;«ufisy«//, runt.eftclariftîmusamp;vetuftiflîmus. illevcf

de Clodouei î Paganifmo ad Chriftianifna*'* conuerfîone, deilliusbaptifmo amp; inauguré'nbsp;tionêmeminit. locus autem poftulabat vt®nbsp;Ampulla ifta aliquid commeraoraret,nbsp;de ea narrant, vera efle crederet.nbsp;nbsp;Nelt;p

hoc leue cft quod diftitantcam declodel^' pfamfuifTe, quumClodoueus illic baptiß**^nbsp;dusftaret. attamen de eanullam planénbsp;tionem facit. Quanquâalioqui Gregorius ip®nbsp;multa alia miracula récitât quç iis temporib*nbsp;édita fuifle dicebantur.quæ tarnen nec itagf^*nbsp;nia, nec itainfigniaerantl vt hiftoricusG®nbsp;licus Haillameus prudenter obfcruauit,nbsp;^^^^j^j^ftoreseadere admonuit. Adhxc fi q'

quam fuiflet de ilia facra Ampulla diuiu***^ Zrrf»-ad inungendos Francise Reges mifia:nbsp;ut. A/jw» qui poft Clodoueum fuerunt maximamnbsp;temreligiofiffimi, Deo morcm libentift'*^nbsp;geffiflent, Remofque façro illo oleo vt

fentiir adiiflent. AtcxtotoClodouei fobole Jic vnus quidem Remis confccratus fuit: deinde in generc Carolinorum pauci admo-diiin.ncc plures in Capetiorumgentead Lii-douicum iuniorem vfep.Tempore Liidbuicinbsp;Crafïï anno Chrifti t o x g.annispoft Clodoiicinbsp;cnnfecrationem amplius quingentis, Rcinen-fis Archicpifcopus contendere pcrtinaciternbsp;tpit.Regi veniendum Remos eflc, vt fuanbsp;ipfius manu confecrarctur. Rex tarnen eo ad-ducinonpotuit; fed Aiirclix inaugiirari voluit. Per idque tempus fuit quidam Epifco-pus Carnutenfis , nomine Yuo, qui Regisnbsp;Apologiam ea de re confaripfit ; docuitque^^^^j^**nbsp;uequevllumDeiprxceptum , nee vllam pa,cbi-gniconftitutionem, nee vllum etiamnbsp;plum extare, quo Regés obftringerentur Re-/j/,e,nbsp;uios.vt confecrarentur, feconferre. Hxefa-uè difputatio nunquam ab Yuoneillocontranbsp;Remenfem Archiepifcopumfuifletfufcepta,nbsp;li tempore ill o, quod diftum poftea de facranbsp;illa Ampulla fuit,- profideiarticulo babitumnbsp;fuilTct. Nam fi Archiepifcopus Remenfisid -xnbsp;tanquam rem certam nee vlli difceptationinbsp;obnoxiam propofuiffet, nihil contrà dicinbsp;potuiffet : cedendum citra controuerfiamnbsp;fuiflet: Ncque Regesalio iuiflent. Nee veto fatts inter omnes confiât Clodoucum Re-ttiis confecratum fuifle. namxn. iam aiitnbsp;Xv. annosantefuam ad Chriftumconnerfio-nem regnauerat. Qui autem de Regum Gal-licorum confecratione Remenfi loquuntur,nbsp;tradunt ex prima Regum profapia nullumnbsp;prorfus illic fuifle inauguratum , ne Clo-doueo quidem cxcepto. Haillameus ipfe

quanquam inClodoueivitaopinionetantùni vulgariabrcptusaliquid de Ampulla illaobi-rerattingat: poftca tarnen in Ludouici Crafiinbsp;hiftoria Regumconfecrationesenumerans.vtnbsp;docereteosfolitosfuiflemodoinhac, in illanbsp;rnodó vrbe promifcuè amp; fine difcrimine con-fecrari.ita loquitur: üulltit» ex prima familienbsp;IRe^em nee vnilum nee conCecratum fuijfe Remis,nbsp;Jïuevfpiamalibiinuenia, Hæc funt illiusverba.nbsp;Haillamcusverö proea quaeftdiligentia, nißnbsp;re tota diligenter perquinta priùs amp; i n ueftiga»nbsp;ta.noncfletitaloquutus.Huiusautem denbsp;menfiClodouei cófccrationeopinioniscauf-fabxcfuilTe videnir, quod Remis à Remigionbsp;çiusloci Epifeopo baprizatus fiierit : fiçriqûenbsp;poteft vt chrifmatis oleo communiconftan»nbsp;tis, quo tune in Baptifmo vtebantur.loco exi-ftimatum fit pretiofiori oleo quodam opus ef-fe.quodRexefiet, nouumqûe amp;inauditunJnbsp;effet Reges baptizari: id quod ad eaquæ denbsp;facrailla Ampullaferunturnarrandaoccafio-nem poftca dederit. Vtutfit.nibileadere eXnbsp;Jiiftoriiscomprobaripoteft. vcrùm, ctianafinbsp;quædeeadiçuntur, non ita controuerfa effent aedubia, nihil tarnen Reges nominatitHnbsp;aftringitvt Remos,ibi confecrandi, folenncnbsp;que amp; vfitatum iufiurandum datuh (imulamp;nbsp;accepturi, proficifci cogantur, necDeilcx,nbsp;jiec Regni inftituta , vt olim Yuo Epifco-pus affirmatè contendebat. Exempla certènbsp;repugnant , vt Haillamcus in fua biftorianbsp;crartRe-àocet, Omnes Reges vfque ad iunioreninbsp;wiir #gt; Ludouicum hanc libertatem retinuerunt,

¦ vt in quacunque vrbe libitum clTct, quod cr ipiorum comraodo fieret, confecrarentur*nbsp;Ludo-

i tudoiùciisiunior omnium primus conftituit Vcidinpollcrû Remiscelebraretur- At huiusnbsp;tonftitutionis fundamentum rcligio non fuit,nbsp;Vtreferunthiftorici.fed vnum Guillielmofannbsp;ftæ Sabinæ Cardinali Remenfi Archiepifeoponbsp;8''atulandiftudiû,cui foror Regina Aliiîa à Rc-: geidpriuilegiumimpetrarat. Quarc non eftnbsp;nçcrestamneceflaria, vt concludendum Gt,nbsp;«um, qui Remis non Gtconfecratus, Regem

Regumfolenniamagisfacit.amp;obquodpotif- ,ag.egeitt fimùmciufmodifolenniaGunt, boe prçcipuû »o» rtfu»nbsp;atqjadeovnicumeft, vt Rexfuum populum, dtart,nbsp;; quiilJiperdelegatospubJicoscxhibetur, vi-deat: populus quoque Regem Gbi à Deo datum fpeäet, vtfacramentavitro citroq; Gant,nbsp;ÂcàRegepratcipuè, quipolliccaturomnesfunbsp;as opes «Sk vires adDei gloriam EccleGçtp ca-I tholicx propugnationem amp; conferuationemnbsp;»dhibiturum. addunturadhaecprccesquibusnbsp;I RexDeocommendatur, tumacclamationes,nbsp;. Rex autem nihilhorumomnium , cùm prî-I tnùmfacultasdabitur, repudiabit, amp; inipfanbsp;adeo Remorum vrbe , n quid opus fuerit.

! Qyàd G quidpiam corum, quæ religionis no-I tiineinfolennibuseiufmodiGunt.dubiumac I ïontrouerfumeft, hocamp;ipfumadCôcilium,

S^iod anteire haec omnia poterit. referendum I «fit. Atquebçc adinicftumnonnullisfupernbsp;Regis confecratione fcrupulum amp; du- nbsp;bitationem tollendam, fatis effe

; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;videntur.

vniuerß GnUix, ^l^eciatim ordini~ busßngul'u utilefuturumßt ,ß Henrictttnbsp;Jill. Rexfuerit.

'^mus, animi omnium ad Regemadmit-tendum.obrequiumq; illi prxftandü fatis coni parati efle debeants ego tarnen prxclarasquxnbsp;fc ofFcrunt optime fperandi occafioncs de pU'nbsp;blica totius regni, fub eius imperio, profperi-tate amp; felicitate Leftori etiamnum proponer®nbsp;volo:amp;contrà doccrc quæ calamitates feqtiu-turxtînt, fiillirepugnare, quietum'qjamp;ftabi-lemilliusftacum diutiùa impedirepergamus*nbsp;Nam etiamfi in bis coniurationibus dum irtnbsp;mutuam lanienam cæco furore ruimus.vide'nbsp;anturnonnulli mentis amp;rationi$ plané expertes efle, ac feien tes videntesqite fubuertere o-mniaiÄ in medio patriç fuçinccndioipfl con-,nbsp;flagrare velint: plericp tarnen, vtquidemfpe-ro, non funt ita deplorati ac defperandi, quinnbsp;res Gallicas in meliori rurfum ftatu videre.nbsp;bas omnes, quibus obruimur, miferias fellcif-fimi quicte coramutari optent; flip eorum ani-mis amp; oculis ille fubiiciatur.qui folus rem tamnbsp;opportunam illis conciliare pofsit, quin totonbsp;fit opus, per quern in antiquû ftatu reftituatuGnbsp;intus pafsim grairatur,hoftis v«oforis,lçtiti*

fpeif]? plenus,óciamad0Ki Mctrogolm ipGim A» adniifTusoccafioniinhians.quanosomnesin-uadat, amp; in miferandam feriiimtem coniiciar.

Si quid adbuc fpei in hisangiiftiisnobisreli-quumcft, in cocertè cft, ß Deuspcritum pru-dcntemc^ medicum, qui noftravulnera

quinosinlibertatemaflerat, quinosferuilidc Hifpanicoiugoàceruicibus noftrisdeiefto innbsp;libertatem vindicet, nobis concédât: nempenbsp;Regem qui ad iuftitiam facicndam regnet,quinbsp;nobis iftarum ruinarum fit inftaurator, de ve-luti abfeonfio à vento , atque vt latibulum ànbsp;turbine, quemadmodum de bono Principenbsp;in imperii alicuius vaftitate à Propbeta dici- Ifà.cap.jt»nbsp;tur. At veröbictaliseft.qualemoptarepofnbsp;limus. Qua; autem faciunt, vt faufla omnianbsp;eorecnantefperemus, ha?cfunt, quod Deus

ritia , aut fcelerata aba cupiditas ad regnunr occupandumimpulerit. Ilium fuæ familixnbsp;ius, fuadignitasde prjerogatiua, regniep legesnbsp;adbocmunusvocant, boceftDeus, ordinis,nbsp;qui ab omnibus fxculis in hoc regno viget,au-ftor. quum illenobisimperabit , nofqiie illinbsp;parebimus, lt;St nos amp;illeDei confilium ac vo-cationem fequemur. Hine autem propitiumnbsp;Dei numen co régnante expeftare dcbcmus.nbsp;nam ita gratiam amp; felicitate lis qui in viis fuis

Legesbuiusregni, quasvocantfundamen- ncetr.rt-tales cam fapienterconftitutxfunt. tarn certa^«lt;/'-«'lt;. ctiam Sc falutaria effefta ediderunt , vt pernbsp;cas regnum viribus, dignitate,iuftitia,felicif-

A ¦ afiniaJp rerum omnium difciplinaamp; moder«-pl«-»*«« .»1 ¦ t*on* fupra omnes, qüx in toto vnquam terrarum orbe fuerint,monarchias,ornatum au-dumtp (Stcumulatumfuerit: atqucinmediii quxquotidieAunt, mutationibus Sc conuer-fioi^us prx cxteris quç dici pofsint omnibusnbsp;lo^pfsimê felicifsimet^perftiteht. Extern!nbsp;prxclarum hunc ordinem Temper admiratinbsp;funt, «S:populüquiitagubernaretur, beatui«nbsp;iudicarunt. Hx legesquandiueaAdedtcon-ilantiaobferuabuntur.eademfemperadconi'nbsp;munem omnium falutem commodaprocul-dubio efficient ac prxftabunt. At ex aliter ob-feruarinonpoffunt, nili HenricusIIII.regna-di,quod ex iis habet,ius obtinuerit, in eocp fu-erit vn® omnium fubditorumconfcnfucon-üitutus amp; confirmatus, vt antea probatuntnbsp;. rtteftt fuit Siigiturctim.quemlegesnobisnuncu-ijuanta pant. Regem habuerimus, nonpercgrinunlnbsp;ctmmada, qucmpiam, ( quem ex Tempertäquampeftcmnbsp;refugerunt) Ted cx ea gentc, cui rcgni admini-ftrationem iure hxreditario deftinarunt.idcn*nbsp;oinnino exhuius regni legibus nos conTequU-turoslpcrare debemus, quod maioresante^nbsp;exüTdem conTequuti fuerc, nimirum felici'nbsp;tatem rerum amp; prolpcritatem , atque reg*nbsp;contraprocellasamp;tempeftates, conTeruatiu'nbsp;nem.

Maioresnoftri, quihasleges initio cond«-derunt.easqj poftca tantareligione amp; cura ob-feruarunt, poftquam RegesprudentiTsim® fortiTsimosqjliabuiflcnt, iudicarunt non po'nbsp;Tc melius rationibusfuisconTuli, quàm fi *nbsp;Tede regia illorum liberi collocarentur : p^*'nbsp;fua^, c

fahre, vtvirtutesac fortitiido, qûf inipfo-rumpatribiisatqueauis exticerant, eædemin liberis Dci prouidentia amp; bonitatc renafcc-renturatquc cluccrenc. Quod fi hoc perpetuum non efict, amp; eorum quif'piam àpatrum in-genio amp; moribus dcgeneraret : confidebantnbsp;alium ordine poftca fuccefiurum, qui auitamnbsp;vinuterainlucemrcducerct.ideolt;:pincafem-per religione pcrftiterunt , vt familiæ ad re-gnandum deftinatæ ius fuum fanftè confer-uaretur, nec indeabduci vnquam potuerunt.

. Quod fivisaliquandolegiillifaftaeft, appa-rebattamcnaliquatenus legem obferuari, amp; familiam, quasantè regnauerat, aliquando re-tineri: altoqui majoresnoftri nüquam id pro-baflent. At Hcnricus lIII. exeagenteeft, amp;nbsp;quidemnatumaximus, vnde in magnâfpemnbsp;adducimur priftinam illam maiorum virtu-tem in eoextituram, non fine maximototiusnbsp;regni commodo: vtiam nec paucanec obfcu-ra eins rei teftimonia videre eft. Quin hoc et-iam veiuti fauftum omen exiftit,quod familianbsp;Borbonia , quæ hodiein regni poftefsionemnbsp;vocatur,originem ducitex Rege, non ignauianbsp;autiniquodominatuinfigni, fedexillo Regenbsp;Ludouico, qui ob pietaté amp; lânAitatem fum-mam inter caeterosin Diuorumeft numeriimnbsp;relatus.quod fpem nobis non mediocrem ad-fertfore, vt noflerHenricusDeodanteanti-quam illam DiuiLudouicireligionem amp; fan-ftimoniamexcitet : itemtplégitimaomnira-tioneprocuret atquc efficiat, vt Ecclefia ab o-mnibushaercfibusamp;difcidiisliberetur, con-fcientiç hominum quitte fruantur, Deicp bonos de cultus fan Aè conftituatur.

fubditis ca quae ad falutem conférant,cius be-tieficiodifccnditcftificationibus.vtCociliun» nobis poUiceretur aliud, quàm aut fucrint autnbsp;futura fint ea omnia, quibus Spiritus S. adEc-clefix falutem præeft ?

Cene/ltutH Rçx cam hodie religioncm colit, qua de-ÇzItgài- vinftusÓcadftriftuseftadreélumlegitimuni' mitmftt, que Concilium habendum. Nam amp;illi deal')nbsp;r#- Rçiigionis reformatç homincs Paparumnbsp;^utratHr,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reiiciunt,amp; ea contra proponunt, quibu*

probatur ea légitima no cflcî quemadmodu'' fuprà in ConcilijTridétiniquæftioncdiCluUtnbsp;iam fuit, verorum Conciliorum formam op-ponunt, quam ex reftorum facroriim'q; Coii^nbsp;ciliorum.quæolimcelebratafunt , dequï''*nbsp;dubium nullo modo reuocautur, exemplis,^nbsp;fefidefummacolleftamfuifleoftendunt. R**nbsp;tota hue redit, vt æqua omnibus libertasfet'nbsp;ueturJ vt ij qui aftioni illimoderandxacre-gendçprçerunt, fint integritatis fpeftatçnbsp;ploratçqûc viri, quiqûe non dubiis argumc^nbsp;tisfua in Deigloriam popiiliqûc falutem ft**'nbsp;dia fumm;icfle amp;finccra comprobarint Jnbsp;fophiftnata amp; contentiofç argumentatione*nbsp;fimul amp; ea omnia, quç fola hominum, qui-cunque illi tandem fint, auftoritate nituntu'quot;»nbsp;illinc cxcludantur Vt folum Dei verbum P**'nbsp;phetarum amp; Apoftolorum feriptis comp*®'nbsp;henfum,argumentorum, quae iîlic agitabiu*-tur fit fundamentuin amp; régula,folusqj iudeJ*'nbsp;vt in locis obfcuris lumen amp;folutiocxabu'nbsp;rum locorum collatione in iifdemfcriptui'*®nbsp;quæràtur: VtfanftiPatreseôquidcmadnU*'nbsp;tantur, fedvthomines, dceolocoacnume'''nbsp;QUO cfle ipfi in Ecclefia voluerunt,amp; quo ab'

Ë flores fuos ab Apoftoloru tempo ®*antur amp; credâtur, quatenus cum Propbeta-ïütnamp;Apoftolorii doftrina cofentirc repencn

Denicp vt veritateexfacris fcripturis per-îpefta amp;. cognitaomnes cófüetudines.fcntcn-quççunqjilli opponi poiïent, omnia eua. defeat,quo earn vnâ fequamur.illicp vniceda-bius. Siç igitur Religionis reformat« bomi.nbsp;bei de refta Concilij forma ex fanftoru Con-Çiliorûvetcrûcxemplisloquuntur;profitétc«nbsp;^His omnib. cautionibus.qux ad omnem mc-^um amp;fufpicionetollendamproponentur. ftnbsp;ftbmifluroszftd ealege códitiope.vtinCon aneiliïnbsp;villis totaaudoritaspenes vnû Cbriftuth fum« .gt;»i9arlt;gt;wnbsp;buntiEcçlcfiædodoremremaneat: femperq, foitinbsp;Conftet co ventü fuifle ad illius tantummodo, chrtflut»nbsp;bóautem adçxternorumvoçcmaudiendam,nbsp;Quum autem Religiofl cotra illegitimas Çon-çiliorum Pontificiorupi adiones ita conten-diintjvoluntlp vt vetus conuentuum Ecclefi«nbsp;generaliûautConciliorü in Ifraelitico populonbsp;primùm,deinde inCbriftiana Ecclefîa coado-nim forma accuratiflimè obftrueturnllud ve^nbsp;rö eft legé fibi ipfis præfçribercûta vt ex ea ftn-tentia Rex quoties Concilium congregaduranbsp;curabit, illud omnibus Icgitimis viis ac ratio.

tes partestp poflunt in Imperatore fummo fl®' cefiarix.quçinillonon animaducrtancur.?»^'nbsp;gnas habet vires corporiSjVigiliisamp;laboril'nbsp;bellicis aßiiefaduseft, vt nullus cxtotoc»*^^'nbsp;citu aliusmagiselTe videatur.- fapientiaSinbsp;nua adminiftratione rcrum ne praeftantifsi*^nbsp;quidem imperatoribus cedit, acerrimainS^nbsp;nii acie amp; folertia valet,longa rerum experi«^nbsp;tia etiani à pucro ad resgerendasedoiftosynbsp;ita fords eft, animo prüfend atqueintrepi*^ jnbsp;vt nulkim occurrat prçclarü facinus ad qi**.nbsp;fufcipiendumnófitparatifsimus, Sc omn*^*nbsp;etiam primus. Si quid verb in eorepreh*/nbsp;dendumvidetur: hoe maximè omniumnbsp;cioeft.quödin fubeundislaboribusamp;peri^'^nbsp;lis non magis lïbiparcat quàm quifpiamS*^^nbsp;gariusexfuo exercitu miles.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p

De illius felicitate, fatendum certè eft n** j lumalium prçter hüc Principem extidlTe, tnbsp;negotiis vel pluribus vel diuturniorib. djnbsp;dus vnquam fuerit, quilp maioribus difhf^, ,nbsp;tatibus, aeminoribus (faite huma nis) op*/^ 'nbsp;Sc viribus ea cùm fuftin uerit, turn féliciternbsp;fecerit. Sçpifsimè gladiis rem cominus inbsp;hofte gefsit, amp; cum fua femper laude maxi|,,nbsp;ctiamlihoftibusvbiqjeflettum numero,nbsp;opportunitadbus inferiorï Deo apertè

dente fe illi adefle.eiuscp confilia amp; conatU^, Ctutrttßi- optatumexitumpcrducerc. PugnaadC^j^nbsp;tn/epree- trafsiü felicifsimècommifla, illiusprudefLjnbsp;hum. amp;fortitudinisfpecimencrit.vtamp;nuperd* ,,nbsp;cultates,felixc|}earumexitu^ininfeftoin (jfnbsp;petu, quem hoftestotisfiiis viribus adh'^ jjinbsp;D/eppenfèsQjgpp-g circumucntum , amp;nbsp;tumuitut,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

fuis deftitutuirtfecerunt. lllius hoc eftaxioma hellicum (vt plurimicx eius ore id exceperüt)nbsp;eùmproiuftacauflapropugnet, deep Dei vo-catione minimè dubitet ; nihil fe veriturumnbsp;hoftem, licet ab ingenti excrcitu firmifsimuninbsp;amp; paratiCsimum aggredi. Vt paiicis dicam il-liusetiam aduerlarii quantumuis infefti eutnnbsp;efle imperatoren! longé præftantifsimurain-genuèfatebuntur.

Nee paucioribus ad pacis tempora virtuti-bus inftruftus eft. Nam vtin belloeft hoftibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f*

formidolofusamp; horribilis : fic in pace amp; ocio nihil eft eo mitius amp; manfuetius, nihil aditii,nbsp;confuetudinedc vfu facilius. Virosprobosa-matamp;colit. vbicunqueaiitemauftoritateva-luit, ftudiofiftimè hoc amp; diligentifsimè cura-uit, vtiuftitiaferuaretur. nemoaiitde viciii-quam ab co illaca,aut de alienorum bonorum,nbsp;qu.Ein fe transferret, raptuiure quidemquerinbsp;amp; expoftulare poteft. Quod autem magno eftnbsp;ad nofeendam illius humanitatem amp; facilitatenbsp;argumento.perfpicitiir etiam in eo hçc virtus,nbsp;quanquam Principi graueadmodum amp;difH-cile fit acceptas iniurias penitiis obliuifci.huncnbsp;tamenoffenlaslibenterremitterc, feqiie iis, ànbsp;quibus ofFenfus fuit, valde placabilem amp; exo-rabilem priEbcre.ad miferieordiam eft proeJi-uis. Comitiaautideotantopereexpetit,quodnbsp;maximèomnium tâtam vitç perturbationeinnbsp;amp;confufionem,quç vbicpcernitur,ademen-d4tio^em conuenieutiamep redult;ftä,iuftxtiamnbsp;verb optime conftitutam videre cupiat.

Prçtereahincfperandûeft, eum optimum Principem amp; erga pauperesaffliótoscp huma-numbenignumép fore, quödDeus euminul-Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis

¦29« «»NTROVIRS. «AtLIC. tisnccçfsnatibus, labohbus, amp;xrumnisbtc-uftp excrcuerit.Euenitauté plerumq; vtnbsp;cipesnon ignarimaloriins.milerisdifccrn: jic-currrc;prçcipuèquii ingcniiim eftperfiiâ adnbsp;idpropéfum, quale eft in hoc noftro Princi,'.:»nbsp;Nec Vila metucndi.ne populum niinii.'cx-;nbsp;rtetM, aftionibus vexet.csufla cft.Napaucisconcsn-lusefleaflueuit, voluptatibus amp;fumtibusau-licis non fuit innutritusi atqj experientia ('.idsnbsp;fupercpnouit.inquæ Princeps.quipopulüim-modicisoneribus prenait, pericula incurrat.nbsp;Non eft ingenio niinis ad rem attento: ab omni auaritia eft abhorrens.grauiftinaaquçgefsitnbsp;negotia cunilongè aliud docuerunt.

VUertilf- Liberalitas amp; obfequiorû (ibi prxftitoruna remuneratioineonainimèdefiderantur. Sinbsp;tanta nunc non vtitur, quanta quidena vellet,nbsp;eius rei caufta eft ftatus, in quo nunc verfhtur,nbsp;naaxinaa qux fuftinet negotia amp; onera, tunanbsp;niodicx onanino , aut infra nioduiaa potiùs»nbsp;quashabct,facultatcs. Quo tarnen iudicio valet, delcftumdiligenterhabebiteorunaquia-liquid laude dignunagefterint.amp; quiamgenionbsp;eil perliberali £i candido.eoruna non recorda-n non potent. Nunc verb fi non onaniaexani-nai lententia faciat.excufandusccTte eft:vt necnbsp;accufandias videtur, fiminùs fanailiaris Âliber ad cuna accelîûs patear.quàin antea. neq;!-naturanaiaautauitTed hoftiuin quotidiansif-fidixamp;conlpirarioncs euna naonent, vtad-

ßn, Sitottantçcjjvirtureseunaamabiiem opta-p«i/rr/f«-i*ftrilî*'cddunt, ôc totictiaregnoperutilcf^ dtum. acneceiTariû: nullusvftregniordo, nuÜapar»nbsp;vel nagt;ninaa, quæ non libi ab co bonanaaxtoasnbsp;polliccn (Sc exipetiare debcat, (Sc Nobilitasin-

ïgt;'rimîs, Huiusn. Regis Nobilitas non eftex-traneaquçdamNôbiïitaszprircorum eft Fran J corü N obilitas, ex qua nobiles Franci oriundinbsp;funt folalex Regia auiftoritatem amp; prçrogati-uam in reliquos dedit.Cùm Rcxigitur tä pro-pinquam ciim NobilitateFrancica necefsitu-dinemamp;cognationembabeat:nonpoteftnonnbsp;tam agnofcere.amare.compleftû Adhçc nobilitas arma tradare gaudet; Rex autem de ar-Riis toto peftore cogitat. Cum ergo fit tanta a-pud eos animoruOTjftudiorum amp;. voluntatumnbsp;confenfiotminime dubitandum eft,quin amonbsp;risjhonoris.obferuantiçtp mutu« fummaquonbsp;quefit Futuraconfpiratio, amp;. Rexquiduis fa-äurusfit, vtillis gratificetur. Hucaccedit,nbsp;quod Nobilitas prascipuum Temper fuerit Re-ßum adminiculû, de columen: quæcaufla etiânbsp;fuit,vtprudentes de cordati Reges nobiliü vi-cifsim prçfidiü dccus'cp fe prçftiterint, comiternbsp;''numquemqj appellarint, atqj ad opes hono-restp prouexerint.Hic veto remuncratione bonbsp;«euolentig dcofficiorû Nobilitatemfuam iu-Ûiùs fibiprofequendâ agnofeet. Nam intérimnbsp;dumplerçcp regnivrbes perniciofisregnihe-ftiû artibusinlàniunt, Nobilicas (paucis quoSnbsp;*xtraneivanafpe delufos, de irretitostenent,nbsp;'ceptis)addemortuum Regem venir , amp; adnbsp;^unc poftea, vtrumque Regem aduerfus ran-*arn defeftionem tutatura. Prxclaraauté lixcnbsp;officia Principigenerofo.ac perliberali,qualisnbsp;( biceft^niutuæpofthacamicitiæcaufiaerunt.

priuatam rem conftituere) partibus tam pcrti-naciteradhçferint. Sed Regihocexploratifsi-mum eft in iis efle non paucos.quianimu verà Gallicumretineant, vnamlp opportunitatcinnbsp;expeftent, vt faftioforum ( à quibus turn ipf*nbsp;imprudenceropprefsi, turn amp;portçhoftibus,nbsp;quibus feruirent, patcfaftç amp;:traditç ftint) iu-gumàceruicibusexcutiant.llli verb tïconftannbsp;ter vclintà fuperbo tyrannorum dominatu.vtnbsp;Rcgi fuo fe vltrö fubiiciant,fe/c vindicarercef-to confidant fe eorum omnium,de quibus di-xi, prgclararum virtutü fruótumefFeélumqu®nbsp;perccpturos, amp; optata quiete fubeius imperianbsp;diutifsimèfclicifsimeJiJ fruituros. Si alii abnbsp;officii rcligione déclinantes,cum hoflibusfcC'nbsp;lerataamp; perfida focietate fe coniunxerunt: inbsp;eos verb fpeftata illius humanitas ac natur«nbsp;placabilitas, atque dementia maxime exta-bunt: dummodoabhisnefariisconfiliis nia-turè amp; ferib difcedant, óc ad fidem obfequi-/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; f I t t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;maduertendi occafionemhabeat, cùmprçci'nbsp;puihuiufeeaduerfusdemortuumRegem , d:nbsp;nunc etiam ipfum coniurationis auétores ,nbsp;fautoresfuerint. fed fatis multismagnisljjar-gumentis oftendit veile fe in tanta, quam beU^nbsp;pariunt,Iicentia,ne qua fiat ipfisiniuria, imp®'nbsp;dire.Multis in locis,in quibus illi omnium f*'nbsp;mià Regedefccerant, quum Rex ibi doniina-ricpit, plebs fuein fequendisillorüconfili'®nbsp;temcritatispnasluit illi verb in regixfi^^®*nbsp;prçfidiumrccipiuntur, amp;ab omniiniuriade-

trimentocp feruantur.Deum colit, Ecclefixtp miniHeriû; hxc vnaeft exprçcipuis illius virtu tibus, nec minima.Quit videbit Ecclelîafti-cos veros eflc Ecclcfix 1aftores ßc Miniftros,nbsp;illi pro certo habeant fe apud cum co loco acnbsp;numero fore, quoapud vllumvnquam Prin-cipem fuerint. cantummodo quod fui eft mu-neris prxftarc conentur. Conciliumquidcmnbsp;baberi,Â;EcclefiçChriftiançnegotiarationcs-qiiein optimum rtatii reftitutasviderc mirumnbsp;in modii cxpetit.fed eaneiufta eft Ecclcfiafticisnbsp;eins conftitutionem vel metuendi vclimpc-diendioccafio?quBPriucipemcxpctunt?Prin-cipémne qui fus!]; deqj omnia ferrilinat ? Atnbsp;contrà, reftumdcfincerumillorucrga Dcuinnbsp;eiuscp Ecclefiamftudium, in Principe, qui adnbsp;prxclaras »Sc optimas res omnes ita fit natus,nbsp;expetendoelucerç potifsimùm debet *. »Sc conbsp;inaximè Principe, qui regnum boe animo »Scnbsp;confiiio non capcfsic.vt omnia pro animilibi-dinefaciat,regnoc[5(ScEcclefi£fummoiureim-peret;fed ànacura»Scinftltutioneitacompara-to, vt confilium caperc, lt;Sc bene monentes audite: vt doccri, lt;Sc viastiimàDeoprefcripcas,nbsp;turn ab optimisPrincipibus tritas fcquivelit,nbsp;ad popiili fibi à Deo commifsi vtilitatem ac fa-lutemprocurandam. Quid ampliusautmaiutnbsp;de eo requiras? Annon ob hoe prxcipuè Con-ftantiniMagni,Theodofiorum»ScMartianime-tnoria hodie in Ecclcfia magis cclcbratur, quanbsp;aliarum omnium rerum, qux in corum impc-hoeuenerint?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Vt rem tota paucis complectariPrinceps cft tabs profefto, qualc à Deo expeterepofsimus, tußtrnMnbsp;dc regno vniuerl'o amp; fi ngulis regni partib. per- nattancs

neecffarium, Hoc prxterea eft confequti-tûs.vt tot virtutcs prçclaraip facinora nee no» tâ diutiirna intotlabohbus quos à XXV. an-nis pertuiit.patientia amp; conftantia ornnjuml*quot;nbsp;terts óeferraonibus célébra tas, eumtotipetiinbsp;orbi clarifsimum «amp; nobilifsimutn reddidc'

rint, maximiq; Principis famamilli exiftim^' tionemcp comparârint, qui in longinquis denbsp;longifsimè à nobis diftitis regionibus peregri-nantur, hoc ita référant. Vndefitvtabo'nbsp;mnibusametur,honoretur,metuatur. quodnbsp;quidem in Principe ad fui Imperii confirma'nbsp;O»,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;momentum videtur.

ttii tcpitîii Quèd fi de fderatispopulis agendum cft,vgt;' omnes in focictatem adiunéios habeffnbsp;prêter eos qui hoftes buius regni infeftifsi«!*nbsp;funt,amp; qui hæc inteftina belJa,per quse nos fu®nbsp;ditus perdant amp; fibi mancipent, macbitiaP

His virtutibus ad fàpienterfelictterquer«' B.j/«z/r«,83quot;^^'^^®^3riishocacccdit, quôdcx inbsp;illoàprimisannisinfîtse, amp;longohabitu vft*'nbsp;qùcconfirmatz fint. Vifi quidem funt no**nbsp;pauci Principes in imperii fuiprincipio miil*nbsp;de fua in patriam voluntate ftudioqùepoU*'nbsp;ceri. fed inanis ca eratfpecies amp; mera fimi''nbsp;latio ; nam cùmprimùm fua illis conftitut*nbsp;effet auftoritas, mutari quoque videbantuf'nbsp;Idem de hoc metuinonpoteft. Nonàpa^'nbsp;cis tantum menfibus cum fummo Imp«''^nbsp;eft, populosque gubernandos habet, c®**nbsp;flat quomodo in co fc munerc gefferit , ynbsp;quantoperefubditis, quos fuse fideicomnj''nbsp;fos habebat , beata optabilisqiie illius oO'nbsp;minatio fuerit. Quum igitur Deus eum

bis Regem bodielargitur , cundem iampro-batum pridem fpeétatumqde largitur ; nee «lïvllomodo timendum, vtvirtincsicacon-firmatæ, dcitapenitusinficx, tamqiic longo,nbsp;tempore, amp; in tantis rcrum difficiiltatibus au-niagisque acmagiscorroborate, mutarinbsp;Vnqnampofsinc.

lt;iuumque fuper hac rcboftesquoscunq; babetappeliabiintur, vt déclarent, an quid-lt;? »-efre-quamfitquod obiieereillipofsint: non pote- hmdertnbsp;tunt profefto aliter de eoverba faccrc,nifi im- hoflef «»nbsp;pudentifsimè mentiri velint. Illum quidero^'^quot;''''?/^nbsp;hereticum eflcaiunt: fed docuimus meras cf-fe hoftium calumnias, quibus vllam baberi fi-demnoneftxquum. Hocigiturcriminedi-luto, illius iam nobis vitianominent: aliquodnbsp;t)rannidisfignumproferant, qiiodineovn-quam extiteiiCvllas ignaui pufiÜiip animi notas: aliquid denit^. quod fpei,quam deiufta amp;nbsp;moderata illiusfuturapoteftatehabenius, vclnbsp;tantillumaduerfetur.

Quicquidilliusaduerfariibadcnuspotue-runt, quo populus illius imperium l efpucret, bellafunt que in hoe regno fecit. Äcalamita-les, quxinde confequute flint : hineprobare''''^'nbsp;Volenteseum elfeimprobiimamp;crudelcra.necnbsp;public! boni am^tem.Scd iis iam pro Rege amp;nbsp;fuisabundèrefponfum fuit. Bellorum cauflxnbsp;(vteas Deus tandé oinnib. patcfccit) impofitanbsp;Regi iuftifsimx ful propugnationis nccefsitas,nbsp;tâvehemésfrequcnsippacisefflagitatio.dcpa-triç miferiis ôi ruina quotidianç querelç amp; ad-monitiones.pax denitplatis quibuslibct,etiamnbsp;iniquifsimis conditionib. accepta: hæc inquâ,nbsp;omnia Regéabhac calumnia facile liberabût.

De crudelitatevero vel minima accufariyeri non potcft , quo etiam tempore maximse illinbsp;occafiones ad cam rem atqj facultates datx fu-erunt.Quodnamqu3Efoinfcnfiamp; vindiôçcu.nbsp;pidi animi fignum dedit, quum via ad pasnaSnbsp;ah iis.àquibustamindignis modis habitus fu-trat, reperendas ex hac defedione patefadâ«nbsp;primus tarnen omnium acceptarum iniiiria-rum memoriam obliuione perpétua deletu-rum fe vitro promifît.atcp præfentem illis ip lisnbsp;opemlaturus, in primametiamaciemprodire,amp;manucumhofteconfligercvifuseü? Nenbsp;patent igitiir aduerfarii præteritorum hellorum memoriam Régi verti probro óc dedeco-Sdfacißii ripofle. Inter pra:clarifsima honoris amp; lauere«'» Re- dis monumcnta,quæ in hoc Principe agnofeetnbsp;ac prxdicabitpofteritas.hçc maxime exiflunr»nbsp;Htdenùa qaod à pucritia ipla de hoftium huius regninbsp;confiliis amp;fpe prudenteriudicauit : idquodnbsp;pleriquc, amp; quidem fapientifsimi viri, (qui-busanimorum aciem fplcndorfalfçreligionisnbsp;obiedus prxftinxerat) perfpiccrc ac nefufpi-cari quidem poterant: quôd nefarias iftasex-traneorum de regno occupando nobisqûe ß-bi mancipandiscogitationes animaduertens,nbsp;fui efle muncris amp; officii duxit,publica: dignitatis amp;falutisgratiâ , virMitismaiorufuorun*nbsp;excmplo tamperniciofishoftium confiliis ar-matum occurrerexnm alii contrà blanda ilia*nbsp;rum orationedclufiomnesfuasillis facilitatesnbsp;amp; copias fuppeditarent.quibus fuam ipforû tonbsp;tiuslp regni pernicié amp; exitium accelerarent:nbsp;quod bonam fidelifsimorûRegisfubditoriin^nbsp;partem fub religionis nomine caedi amp; occilio-ni deftinatam videns ( vndc regni vires hoC

paâ-0 debilicarentur, amp; reliqui poftea faciliùs domarentur) noluitquanquammaximisfibinbsp;propofitis pcriculis eosà fcdefertoshoftiumnbsp;libidiniexponit ßd tot æriimnofbruminno-cétium mifericordia commotus, fefc hoftibusnbsp;fortiftïmè obiccit, vt eorum immaHitatemnbsp;«Sc violenxiam impediret : quôd huicvirtuti,nbsp;buic in patriatn fuam pictati, his biimanita-tis amp; miferationis ofhciis , omncs qux di-ci, fingi ctiampoflunt, obieftae fîmul diffi-cultaces, illiusanimumlabcfaftarenunquamnbsp;potucrint î nec ipfius a:tas, ncc fuoriim de-trimcnta amp; imbcctllæ vires , ncc piorumnbsp;ftragis tcrrores.nec hoftium.quiad nutum ar-bitriumip fuum,amp; Regem totum,amp; totas Régis opes amp; copias poüîdebant, potentia, necnbsp;laborum dcmoleftiarum bellicarum àxxv.an-nis perpeflarum diuturnitas.nec vrbium obfi-diones.nec præliorum difehmina, nec denicpnbsp;return omnium incômoditates amp; inopia. lamnbsp;Veteres hiftoria: legantur, ex quibus maxima:nbsp;amp; clariflîma: prifeorum Principum virtutèsnbsp;recenfeantur. vbinam admirabiliora amp;infi-gniora virtutum,iu/litiæ,prudentiæ, conftan-tiæ fortitudinis, magnitudinis animi amp; pa-tientiæ exemplaextabunt, quàm qux per totnbsp;annos in hoc Principenoftro extiterunt?Ho-ftes ergo nihil Régi praeter Bella antcafta cx-probrarc poterunt. At in hoc maiori laude or-nandus ell, quBd nulla aliailliobiicipoffînt,nbsp;nifiea, quæfintipfumlongèadmirabi-liorem amp; commendabiliorcmnbsp;totipoUcritati red-ditura.

CiUmit/ttes vniuerfi. Gillid impci*' deunt,fipof uliti quominus Rex conflitnbsp;tur,obftittAtiusimfedirefergat.

TOttantxlj} inhoc Principe cóiunftas vif' tutes.tot'q; ac tantçetiam eum depofee^'nbsp;di amp; expetendioccalionesfatis nos comm®'nbsp;nent, quàmgrauitcrpeccaturifimus, fieaqi**nbsp;Deus nobis per ipfius dominationem offe*'^nbsp;;^_bonarefpu3mus. Verum nefortèmilerix,nbsp;calamitates.qtixindeconlequuturxfunt.nonbsp;latisattenta cogitationepra:cipiantiir, earin

gitationcprxcipio.tpfequemecum totushi^ quotidic cohorreo. quânquam tarnen qur'^nbsp;nnita iunt,ncc cogitatione fingi.nec verbis e*'nbsp;primifacisvnquampofiint. Primum ac p*^nbsp;cipuiim,lt;Sc quod fencftram ad omniacaland^^nbsp;turn genera aperiet, periculum hoe certènbsp;quód ciim Deus regno noftro Regem offcff*nbsp;ex iis legibus amp; rationibhs quasipfe maiof*'nbsp;bus noftris prxfcripfit,amp;per tarn multasfec**'nbsp;lorum xtates profpero fucceflii fuit profèqi^*nbsp;tus: non poflumus illius conftitutioni nos o^'nbsp;ponerc,quin Dei quoqfipfiuscófilioamp;ordin^'nbsp;tioni nos opponamus : vnde nihil aliud exp*'jnbsp;ftare poflïmus nifi infelicitaté maximam, l*'nbsp;Deüiilacontumaciainfenfuminfcttumlpnbsp;bis reddiderimus, aliter'cp gubernari vclirt^*^'nbsp;quàm ille hoeregnü tandiu gubernari amp; c'*nbsp;feruari voluerit. No» tefpreueruM, (dicebat 5*^

«lueliDcus) fed tue (preuerüt, iie reinem fuper eos. quibus verbis fignificatur vt illud pro certonbsp;habeamiisDeumfupcr nos regnarc.quum amp;nbsp;Magißratiim quemnobislargicur.amp;guberna-tionis.qiiamnobisjnftituitamp;prifcripfic, for-Wam feruamus.At fi id repudiemus, Deus nosnbsp;maieftatis non liominum tantum fed fux et-iam Ixfxreosnosarguet, périodeac fiaggre-deremurDcum ipfum defede fuadeturbare, Rom.n.nbsp;amp; ne fuper nos regnet impedirc. Sic D. Paulusnbsp;Epiftolaad Romanos ait, noneflepoteftatemnbsp;nifiàDeo, Äqusfuntpoteftates, à Deoeficnbsp;ordinatas. itacpeosquidlisrefiftunt, fibi ipfisnbsp;condemnationemablaturos. Rex autemiusnbsp;habet cxlegibus, ncc quifquam contra pro-ferre quiequam poteft, quoiilud infirmer, Eanbsp;eft igitur poteftas quam Deus nobis conftituit.nbsp;Quod ciim ita fic,en Dci fententia certinîma amp;nbsp;irreuocabilis,fiillirefißamus,noscondcmna-tionem nobis ipfis arceffituros. In legis prx-ceptis quod de parentibus diólum eft, ad honorem etiam amp; obedientiam, qux Principi-busnobisàDeodebetur, pertinet. Deus au-tem decretofuopalamedito , eos, qui in parentes fuos, eademqiic rationc in Principesnbsp;paternam fubditorum fuorumeurarageren-tes contumaces eruntcxecrabiles fanxit. Acnbsp;profedlö hiftoriae innumerasgrauefquecala-mitâtes commémorant, in quaspriuatim per-multi,amp; generatim vniuerii populi,cùm fpre-nerunt amp; repudiarunt Principes fuos,mifcrri-mèinciderunt. Vnumquodq; imperium benenbsp;quidem inftitutum fuas habet leges , quibusnbsp;conftnuitur amp; regitur. Hx leges ilü funt tan-quam fundamentum,quibus innitatur amp;. ftet.

PunJame- lHç verb fi fubuertantur, perinde hoc eft, ac fi oxZzjowr?-j,Qfy,y5 fundamenta fubuertcrentur. fub-ucrfisautcmfundamcntis , ædificij ruina ne-pt nude £.ç(pa,.j^ fequitur. idem deimperiorum labcnbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; ruina fentiendum, Cçterùm hçc monar-

chiafuasproprias amp; quafi fundamentalesle-ges habet,quaru prima amp; prçcipua in ftatuen-do amp; defignando verfatur, cuiufnam fit funi-mum Imperium. Hçc verb lex in Henrico IV. violari no poteft,quin prxeipuumReghi fundamentum diruatur: ideoqtie regno certiffi-ma ruina impendeat.

Ltx Maiores noftri amp; Regia lege huius Rcgni turd Fran fundamentum iacichtes.eaqux longé profpi-tn cidita ciebant, fciebantquemutationumamp;l'ubuer-fionumaliis Monarchiis caufTam fuifle.'malanbsp;nempcamp;elcClionum jinterregnorumqiie incommoda, amp; omnemexternorum ad huiusnbsp;regniadminiftrationcm aditum vitare volue-runt. Hancigiturobremconditalexfuit, vtnbsp;mafculus natu genereqj proximus fuperiori»nbsp;Regis morte in RegnipolTcfiionemcontinuonbsp;ven jret. quanquam amp; illud confiât hanc fuiflenbsp;maiorum noftrorum mentcm.vt Reges hxre-ditatem regni adepti, agnofeerent fc illud po-pulivoluntate dcconfenfu adeptos efle, qubnbsp;fc eb magis ad optiniè fegnandum obftriftoSnbsp;efle exifiimarent, iuris regnandiàfuisfubditisnbsp;accept!memores.id Rcgcsagnouerunt,amp;fnisnbsp;aliquandoliberisprxceperunt, vtidem quo-que agnofeerent. qux cau (la etiam fuit, vt ritunbsp;folennioriconfirmationes Regum fierent.fc'inbsp;maiores nofiri arbitrabanturius populi fan*nbsp;conferuatum iri.cùm Rex non alia ratione regnum confequerctur, quàm illius legis beneficia

ficio, qux lata amp; probata omnium rcgniordi-num confenfu fuiffet. Elcftioncs amp; fufFra-giorum ferendorum ius non ita diu in Mo-narchia vfurpantur,quin adambiciones.cor-ruptelas.ad faâionesamp;malasartes.quibusa-liialiosfelocoamp;ordine detiirbent, amp;ado-mnia mala, quæ ambitio, ardenfqiic regnandi libido Cecum trabunt, via ftatim aperiatur. Exnbsp;ipfxeleftioncs bellis in tcftinis amp; imperiorumnbsp;pernicie concludi fæpiflîmc folent, quum autnbsp;fulFragia in xquas partes diuidentur.aut popu-liftudia cum obftinatione quadam fentcntixnbsp;cótraria erun t : aut denirp, potentiores ab im-perio repelli fc grauiter ferent. Horum in-commodorum' exempla in Monarchiis vi-dentur , qux hodie adhuc ex clcftione pendent, vt in Polonia quæabhincfeptemauto-.nbsp;ftoannis tumultibus amp; bellisagitari non debit,atqueadeo in Papatu:vbi tarnen xquitas denbsp;niodcratiomaior elucerc deberet. Adhxc cle-ibones ftatim à defunfti morte perfici nonnbsp;poflunt. namque amp; ad populumcongregan-dum, amp; ad colligcnda fuffragia, amp; ad alios ritus folennes celebrandos multo eft temporenbsp;tgt;pus.tunc verointerregna grauifdmis call busnbsp;obnoxiaflint, Maiores igitiirnoltrilingularinbsp;fané prudentiavirihxcpericula, lege Jepro-timi fucceflione lata caucre voluernnt. Atquenbsp;Vua eademtpopcra dominationis externorumnbsp;Huiineleftionibusambitione vti,amp;corrupte.nbsp;1's aut vi ad imperium contendere potuilTent nbsp;^ctufefeliberarunt. eiufmodi autem domi-pâtioneminhocregnomagis.quàmexitialif-Uiam quamlibetpeftem,noftrifcmperrefor-^Idarunt. Eacniraqiioquecaulfafuit, curnbsp;fmi-

Tatnint. fceniînæ à rcgni fiicccfiione cxcluderentuf! f!gt;- ajuc- qiioniam.Gdominandipoteftas adcasrediifnbsp;c- (jta»ere^ percgrinûgcnus ad imperium pcrmatri-»nbsp;**nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;introduccre potuiflent. Tota ha:^

napotiùs, quàm Humana, tam longa fxculo-riim feriead rcgni vcilitatemfalutemqûe retenta, prorfus negligetur, fi ncfarium illud, quod nobis de reiiciendo Regedatur, confi-lium admittamus. Coniurati enim legem irtnbsp;contentionemadducereconantur, vtmuta-tio tandem introducatur ôc ad grauiflîma,qnÇnbsp;patresnoftritantopere timuerunt, pcriculanbsp;viaparetur.

Quôd fi hæc coniuratio vtcpitita amp; defi-jitbuerfti- pjjj. manabitad pofteros fadi hmus exemplu, ttcmijunl extranei in hanc fefe Monarcbiam infi-nuare poterunt, mucationes in ca machina*nbsp;quot; ' 'turi. Idem populus Regem fuuni pert.rfus obnbsp;prauasquasdeillocx aliorum fermonibuso-pinioncsimbiberit.eumexpellereatqueadeonbsp;trucidareaudebit, vtiamaccidit. Regemor-tuofeditiofuspopulus regni in quemcunqnenbsp;volettransferendilibertatem fibi poteftateni-qûc efle arbitrabitur. atque ita fie: vr.qui arti-Inis confiliifqûe fuis populi auramcaptaveÂnbsp;peffimos quofque viribusinftruere poterunt,nbsp;illi ipfidominationem confequuturi fint. Exnbsp;his popularibus confufionibus ccrta eft ad ty-rannidem via. Hoc autem,quod iam videtiir,nbsp; excmplo fencfira ad lîos omîtes cafuspatefi-cta erit.

nxtali Capitis monarcHiæ mutatione ni-' / aa- bVprofedoaliudexpedaripoteft, quamaiia-'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rumilliusomniumpartiuinconuerfioamp;mu-

taiió. Principe! coniurationis in facrofiioLu- n^rehi» tetia: conuocato Confilio, limpIiciamp;impc-OT«/^;/»»^nbsp;ritx rcrum plebeciilx verba dant , quumnbsp;Rege aperto marte cxturbato fuis fcriptisnbsp;promulgant hac fe mente eflc, vt monar-thiam conferuent, non aucem earn in de-gt;nocratias difpertiant, aut aliquam aliam innbsp;Ca mutationemfaciant. Id fieri non poteft.nbsp;Si democratix non conßituantur : at tamin-folcntisnefariseqfie fecenionis cxitus aut v-»ius tandem (velmultorumpotiùs) tyran-^iserit, aut horrenda quxdam alia mutatio,nbsp;^ux nobis omnibus cxitium adferee. vbigt;nbsp;^Unquc enim certus ordo in rebus compo*nbsp;fitis vidctur, cuius vicxconfiftunt: nonpo-left fieri in r na parte mutatio, quin rcliqux la-^efadentur.paulatimip ruinamminitateSdiCnbsp;^oluantur amp; concidant.Non aliter quam in o-Pificis opere fieri folet, cuius excelientia ex o-^nium partium harmonia, coniundionedcnbsp;'rdinc dependet-aut velutiin corporchuma-0,1110 panibus vitalibus mutatio eft,nihil in-

fcqui poccft quàm fubita in aliis omnibus ^utatiojamp;corporisadeö totius diflblutio atc^nbsp;'teritus.Imperia amp; Refpublicx hac compofi-one confiant,amp; hâc ob caufiam nominanturnbsp;'Corpus:vt hoc quoq; fciamus.mutationes qugnbsp;^orpori intcritum adferunt.amp;fymptomatain

reetpt» ptus fpoliarcvelle , adinteftinumbelluniii*' tjuXtt, m-fcipicndum eundem cogcre eft.Quod fiprim?nbsp;tffttnorii congrcffionecumüs,qui tatitasturbas inholt;^nbsp;beliarum regno concitarunt, debellatum non fuerit^nbsp;quàmvteosvnquâmnbsp;furtfint. quietosfinatî indeque ftatuendum, .perp«'

iurationis viribusamp;copiis , quibus bellah^^ breui confici poflint. Satis iam experient*?nbsp;comprobatumeft, Regem non elTeeiufmod* inbsp;qui facilè profligari profternique poflit,quart'nbsp;quam coniurati vires ruasomnes.eafqiiedrtquot;nbsp;plomaioreshaberent. Expert! funt ilium e®nbsp;animo elTc.quihoftibusfuisnunquam cédât»nbsp;non eftnerp puer,neq?iners (vtalij multifu«'nbsp;runt)qui loco fiio facilè deturbari poflit. Gr?'nbsp;uiffima belli oneraxxv. circiterannosfuftquot;nbsp;nuitaduerfus vniuerfas regni copias, amp; ciunbsp;tantisequidernneceffitatibus, vt vixannin ,nbsp;conGllerepoflc videretur. Niinquam tarnet*nbsp;defatigatusfuiUtantamquediuini numiniso'nbsp;pcm fenfit.vt non inodo vniuerlis hoftiumnbsp;ribus amp; conatibus non debilitatus, fed contr*nbsp;audusaltiufque eucdusfuerit. Nunc verbi*nbsp;ills amp; opes vnà cum rerum geren darum cxp^'nbsp;rientia ampliores illi quàfn antea faftx furt*'

ilium omnino vinei pofTc. Regnum potiustó-tum externis fderatis fuis replebit.quàm pa-kiatür vnqüâ fuum Gbi ius eripi. Ille vero, quü è viüis excelTerit, alios tum fui iuris, tum fuà-rum facultatum fücceâbréshàbebit, qui banenbsp;cauflam tütabuhtur. Quid aütem amp; hobis amp;nbsp;liberis nóftrisfiet, qüi tantum noftra Cóntu-maciaincédium ekcitaüerimus, quod vix for-tafle.ac nc vix qüidem vnquam f eftinftüm vi-furifumus?

Satis iam fuperque qualia (int bella ciuilia ciutUitm expertifuriius.Vtabiisdeterreamur, noneft bellorKmnbsp;quód ih memoriam hobis teuöccntür Grxi tjitanrt. cànbsp;Corum amp; Rómahorum ruinas àc miferix j Umifatennbsp;in quas ciüilibüs diflenfiortibüs inciderunttnbsp;hosipfiabéxtrerrtariiiftà hohlôhgèabrümüS*nbsp;Si poliremumhôc belluiri poft banc defeftio-hem vniùs anhi Tpatio amp; nos amp; hóftra Ferè o-mnia ihagisexhàufitqüàhl bninià Angloruninbsp;amp;Eurgundiorumpcrtôtxtatcsbella: fividc-niuspatriamciuiurh in tôt cohfliélibüs fan-feuiné iarri redundantem, Vrbes nóftras captainbsp;(St receptas, horrendas amp; ithmahiftimas qua;nbsp;iti iis editx funt direptiones ac ftrages, amp; ex iisnbsp;aliquot iri cinerem rcdàaàs.agricultüram de-reliftam.pagorum vaftitatenU.côllcftasàquirinbsp;i^ue menfibus frugés iam confUmtas, maxi mânbsp;populipartc omni viétu miferè deftituta ; qudnbsp;tandem loci redafta Gallia ètitjfi tôt tantifqùénbsp;«runiriis annum adhuc vrium affliéiemur?nbsp;Quiseft, dumanirriaduëftitvicihosiamfor-tunis omnibus éuerlbs j validiffimas quafquenbsp;^rbèscxpügnatas.nóuasquotidieniolitiónctjnbsp;latrociniis cxpofitaomriia, hoftemfibifem-perimminentehl.- quis, ihquam, eft , dum

f i eOWTROVERS. eAttic, hïcomniavidet, quiadextremumnbsp;faluum fe amp; incolumem futurum fperarep®nbsp;fit? Hifpanus, Germanus, Anglus, Scot***'nbsp;Italus , Belga, nationes omnes ad hanefl^nbsp;uim, quamolimadeöreformidarunt,dili^nbsp;uendam, comminuendamtpconcurrunt,nbsp;noftris onufti fpoliisad fuos remeant. Qua'nbsp;quam ante hæc vnà cum anno ipfo definerei*'nbsp;quid anno exafto reliquum erit, poftquât^jnbsp;violéta calamitaspcruaferit vaftaritlp onUquot;nbsp;Nefpcremusregnumhocfirmiuspotentiül**nbsp;futurum, quàm fuerunt olimclariflîmatf^nbsp;amp;potentinîmx monarchix.Ex morbis noftf*^nbsp;vnicuseas totas cuertere potuit.Et quid nob*^nbsp;futurum eft, qui tam multis cùm grauifftm***nbsp;tuminteftinis malislaboramus?

¦» Hic autem tot miferiarum amp; vaftitatui exituserit. Noslcilicetomnibus amp;virisamp;'^*'nbsp;*quot;hbus, opibusep plané deftituti tâdem in extf^'nbsp; neorumferuitutem redigemur. nam eoriH^'nbsp;qui nosinhæcfuneftabclla coniecerunt,nbsp;feopuseft amp;fpcs. IlliquidemreligionemCa'nbsp;tbolicamin orc habét,bonum publicum pr*'nbsp; fcrunt.prolixèamp;fpeciosèadmodum nobisnbsp;fua nos tam multis amp; grauibus.quibus prcifl*' 'nbsp;mur,oneribusleuandivoluntate promittu''nbsp;At hoc minimè fpeftat.fi vllo modo in nosnbsp;nè animati eircnt,quando videntin quàm fl*'nbsp;lerovitxrcrumljj omnium ftatuverfemur,'^*nbsp;pace toto pedore cogitarent, per quam ab b**nbsp;malis liberaremur. Non funtetiam eame,'nbsp;te, vt Cardinalem Borbonium Regem nob*nbsp;conflittiät, «Scregnandipoteftasin Princip*nbsp;noftrorum familia hxreditario iureman®^*/nbsp;quemadmodü diiäicät.Caroli quidemdeci**nbsp;noflie

hónden no vfurpant tantum,fed etiâ perfonât, amp;in vulgi aures infundunt.vel potiùs intonât.nbsp;At nihil magis metuüt quàm Borboniam gcn-tem in throno regio collocatam viderc, cùmnbsp;d illius perniciem amp; exitium turn ipfî turn iknbsp;lorum patres fuas omnes cogitationes, confi-lia,dc conatus conuerterint. Notum omnibusnbsp;eflquid Lotharingiagens obtendat,fibii:p arronbsp;Set,Gui(îadx tandé fc aperuerunt,âc fuarû co-gîtationû fcopum patefeccrüt. Hifpanus itemnbsp;hon difïïmulat quantopere buic regno inbiet,nbsp;ÂtotiusEuropçRex Catholicus dici velitJamnbsp;Lotharingus aliquot in Campanix Hnibusvr-besoccupauit, aliascp nouisartibusquotidienbsp;lîbi adiungere conatur. Hifpanusin vrbibusnbsp;üniiimis pedé ponerc vultâmmo arma fua Lunbsp;tetix ia pofuit.Sabaudus Salufùorum Marchionbsp;quot;natum iâ tenet, atc^ Lugdunatû, Prouinciam,nbsp;belpbinatû quacuncp ratione poteft, tentât.

in medio auté regno DuxMayennenfis fumma tcrumadminiftrationé captat.huic tantx.quænbsp;proponitur.fummi imperij fpei «Scexpeftatio-hi prxftolaturzad id cp (ibi condrmandum fuasnbsp;omnescogitationes amp; vires côfcrt. fuamquitnbsp;'que rem agit, amp; particulam aliquam ad fc trâf-ferrc attp vfurparc cogitât, Nifi Deus nos re-fticiat, liberatoremtpclitusmittat (vtpronbsp;üia benignitate talcrt» in HenricoIV. nobis offert) vitari quidemnonpoteft, quinbrcuîinnbsp;extraneorum manus delabamur.

Qyôd lî femel in extcrnorum potefta-tem inciderimus, periit profeâô nodra bertas, perierùnt noltrx leges , regnum et-'**^nbsp;iam vniuerfum periit. Non eft obfcurum,nbsp;qux in huiufmodi mutationibus,amp; in dome-

Jö? CON T R OVE RS. GALLIC, llicsedominatioïiis ad pcregrinos translatio-ne accidercpicrunqucfolcant. Poftquamnosnbsp;in fuam ditioncm rcdegerint, tune vero amp;nbsp;nos ipfos pro mancipiishabebunt, amp; de rebusnbsp;noftris proanimi libidineconftituent. atquenbsp;Vt nouait) illam dominationem fibi ftabilianf,nbsp;fuas nobis leges obtrudentt noftrasvero, nenbsp;veterisnoftrælibcrtatismemoriam nobis re-friccnt.abrôgabünt publica munera.dignita-tes, ôi honores à nobis ampliùs non gcrenttir.nbsp;antiquosfubditos fuos arceflentjqui cùm funlnbsp;ma auôioritate ôi poteftate fingulis vrbibusnbsp;prxfint: nos verb vilia tantum mancipiaeri-mus.arma, honeft« exercitationes, immuni-tates,qu.Tcnnquegcncroforumfortium(p vi-rorurnanimosadexcutiendum feriiitutis iu-gum excitare aliquando poflunt, nobis aufe-rentur. eorû ferui.nobilitatc noftra poftpofitâ»nbsp;adopes amp; dignitateseuehentur: filiæ noftraenbsp;in matrimonium illorum fatellitibus colloca-buntur. in medio noftri varix colonix confti-tuentur : Arces vrbibus noftris imminebunt,nbsp;eaqj infeftis amp; firiniftîmisad nos opprimédoSnbsp;præfîdiis miinientiir. pecuniarumexactionesnbsp;ad nutum arbitriumej; ipforum acerbiffim*nbsp;iniquiflimxijj fient; neqj intérim turn comiti*nbsp;noftra, turn noftri naturales Reges,apud quoSnbsp;deiniuriisqiieramur.nobisampliùserunt. S»nbsp;olicui crunt jutopes paulô maioresautamic*'nbsp;omnis potentix «Sclplendorisfpeciesfulpeft*nbsp;ipfis erit.-moxquccauflaaliquafingctur, qua»nbsp;quifquis caput extollere.amp;fenonnihilerigerenbsp;audebit, ftatim oppnmatur. Atquehiceftnbsp;miferrimiis poruii in hoftiumditioncm po-teftatcmqjrcd.iftiftatus.

Qiiiim vero calamitofumhocregnum miferèdilacerauerint.acdifpertierint,confersnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;'¦*

confort! pattern fnam inuidebit, eamqùead fuamadiijngere conabitur. hoc eniineft eo-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

rum, qui aliorum régna iniuftè vfurpata par- **''*^! tiutur, ingenium amp; mos. At noflra Gallia plu-^*nbsp;res dominos ferre non poteft.confortiseft invnbsp;patiens, quemadmodum fratrum in Clodo-uei, itcmqûe CaroliMagnipofteritateexem.nbsp;plis conftat. Si Regum noftrorumliberi, iiqûenbsp;fratres confiftere fimul non potiierunt, regnonbsp;inter ipfos in Tetrarchias partitorminimè no-bis putandumeft aliènes, quos ambitio, infa-natp regnandi cupiditaseô praeteromnemx-quitatem iniiexerit, pofle diu conquiefcere.I-ta nobis malamulca magnaqj certô impendét;nbsp;hæc nimirum,quod amp; nos amp; liberi noftri per-petuô mifcri,potentiorumijj prxdafuturiii.nbsp;mus. Gallia vero noftra Thçatrum erit in quonbsp;tyranni fuas agent tragdias, prçcipititp amp; in-flammato furore in fe mutuo bacchabunturnbsp;dcfxuient: Deo ita débitas graucfqûedeillisnbsp;pnas iufto fuo iudicio repetente. Omnianbsp;miferis populis à legum fuarum propugna-lionedepullîs, alieniqûedominationi man-cipatis calamitofafunt. Legitimi,amp; à Deono-bis dati Regisimperiumrcpudiauerimus.duonbsp;decim ftatimextranei vitrofc nobis ipli intru-dentatqueinferét.qui nosdilanientac difeer-pant , vtfxuiquidamMoloflîcanesprxdam.nbsp;^itiflïmam Regis, noftri fanguinis, nobifeumnbsp;ïiati amp; alu adminiftrationem refpuerimus»nbsp;orbis tyranni ad nos fpoliandos mox vndiquenbsp;confluent, amp; nos adferuitutemmiferrimamnbsp;Sdigcnt.

o- cura toto pcffiira tandem cant.Ipfaiam Nobi-* /»«//1- jjjgj(èntit, quiddamniiecumbellahxcciu*^nbsp;4initm Äff- ferant. Ptiraa fe periculis obiicit, quotidi^nbsp;numero Sc facultatibus imminui videt:nbsp;ftundm. bonos amp; obferuantia, qua populusantea il-tiebiUtMt lamprofequifolebat, nulla iameft: lieentia»nbsp;bellorumciuiliumcomes, facit vtviliflïmidcnbsp;nequiflimi mendici infultare nobilibusat-queinGdiariaudeant, illorumdomus, rx.O'nbsp;res amp; liheri tuti in agrisnon funt. nee aliudnbsp;exdefperatis rufticismilitumque licentiaex-*nbsp;pe£);andumeft, quàmfuturabreui (vtmaio-rum noftrorum temporibusaliquando inpo'nbsp;pularibus eiufmodi furoribus , fxuientibusnbsp;bellis ciuilibus, faüum idem fuit) vniuerfânbsp;omnium confpiratio, qaa nobilium tum domos inuadantamp; occupent, tumconiuges Scnbsp;Jiberos violent, tum ftirpemetiam totam ex-fcindere conentur.InPicardia quatarogo fuitnbsp;oppidanorüaduerfus Nobilitatem arrogatialnbsp;in quotlocisdefequédo Heluetiorum confi-lio.dc conftituendis democratiis,amp; fe àNebi-litatis dominatu in libertatem vindicandonbsp;propofitumamp;agitatum fuit?Si extranei in nolnbsp;dominarentur, vt adidomniftudio dccona-tu incumbunt,quid deinde Nobilitate Galliclnbsp;futurum putamus ? lam fatïs confiât quo fue-rint in earn animo , Sc quàm dudum bellainnbsp;Gallia hoc maximèconfîlioalantur, vtea pe-nitusprofligetur.Nonfugitexternosiftos Nonbsp;bilitatem potifïïmam effe regni partem,quxdtnbsp;viribus Sc Hdelitate plurimùmpolleat:dc,quxgt;nbsp;dui

äumincolutnisßabitacvigel)it,auitx virtutiï icfortitudinis veftigiaadfcgni leges liberta-temque propugnandam conftantidïmè perfc-quuturafit. Sigenspercgrinarerumbïcpoti-lur, boe primùmaget ac nitetur, vt ab omni fenbsp;I metu liberet. familiarum fplendor.animi ma-gnitudo,maiorum exempla,bonos,quono-bilicas,nihil carius amp; antiquius habet, iftos neenbsp;conquiefccrenccrefpirareveltantillumfinét.nbsp;I Eiufmodi autem terror tyrannis alieni iuris vi-furpatoribus inieduseofdemamp;adcrudelita-tem, amp; ad fe in fummam poteftatem quo iurenbsp;quae]; iniuria afferendum excitabit. Nobiliumnbsp;priuilegia amp; prxrogatiux n ullx ampli ùs exta-bunt. arma, prxfeóluras,amp; prouinciarum gii-bernationcs, belli munera illis tuto commit-

Plebsautem non meliori ab bis bellis con- Pltbh ditione futuraeft. exeuentis id fatis perfpi-citur. R.uliicus per inopiam dc labores fatifcit:nbsp;oppidani ne porcis quidem fuis egrediaudent.-agricultura, negotiatio omnel^ commerci uninbsp;cédant: ciuiumfacultates , amp;resadviótutnnbsp;familiis fuppeditandum necedarix, à pri-misquibufquediripiuntur. violentiz de con*nbsp;eufliones omnibus impunè licent. liquishu-iusvim faluus elFugit! illius fit praeda. Milesnbsp;vbiprimfim iracundia de ftomaebo exarfe-lit, ardentes faces in proxima teâa iaâan

Jrttramceniatiitistantumeflelicet: fedinilli? iam ipfis eft hoftis.perfidia amp; prqditio: fratres,nbsp;propinqui.domeftici, viçini fibi fnutuodiffi-qunr, Atque bate tçrtij ordbiisinhifcc bellisinbsp;conditiQeft.Ecquidaqtem futurum,1] bellumnbsp;diutiùs trahatur,fi{p furores,vt neceffario euenbsp;piet.amplius accend^ntur ?

Eççlelîaftiçusordo, qui ^mplosfuospro-ßiei., pentUS iUibatos (St integrqsferuare , morum-que(Scdoâ:rinçrçformationem àfeprocul re-pellere conatur ,^li4 qua nojlet ianua pauper-tatem lt;amp; ftp contemturn fubirc ^nirnaduertet. In tanta licentia pullps illi honps habebicur:nbsp;rei neoeflnasppftulabit, vt çprum , quorumnbsp;opera (S{ fides ip rebus bellicisçxtiterit, rcmu-neratio ex iis ipfis fumatur:lt;Sc Principes homi-nibus de fe bené merins munera deillorum.nbsp;facerdptiislargiaptur, cuip negotia, qu« ab iisnbsp;exhibentur, alias opes (Stremunerandipffieijnbsp;facultateni ipfis pmnçmademepntvt]iam i4nbsp;fieri videnius. illorum reditus (jx calamitat«nbsp;çoramuni çeflabupt, Regis paticntia,fi perti-paciùsilli bellunjgerere. plebem ad defe-«ftiqneraconçitarepergant.in iuftifiîpiamad'ïnbsp;uerfus ÇOS indignatiqnem cxgrdefcet. Poft-quam vcro eopupi bqna belli neçeflîtatealü?nbsp;j»ut data aut yendita Regis mandato fuerintînbsp;anpon metuendum bine videtur , nc ij qu«nbsp;ea poffidebpnt, pqtiùs quant iis fpolien-tur, Çleri ipfiuspçrniciçniprocurent, vt idnbsp;ipfup, alibi faftum cfTe conftat ? Ejç quibu«nbsp;façilé coniiçere eft quotquantafqûcnbsp;niutadqncs (St rpifçrias bellum, finbsp;diutiusfiat, allaturumeftcnbsp;vidcatur,

EX d uobus altçrum.vt dixi.eueniat neccffe eft.vtaut Regem.quem Deus nobis offert,nbsp;Sdmitfarnus, autin extraneoriim manus inci-damus.Eo Jocires vencruqt.vt fialtcrum nonnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rru,

fit, akçrum vitarinon pofsit. At feriiitus eô jerut-piagis mecuenda eft.quod fi Deus jta nob js in- ttuzr fenius effet (quod pro fua benignitate auertat) ^uibm mtnbsp;vtremadeamnecefsitatcnipcrduçeret, nullaMroZ*»nbsp;fuitvnquam ærumnofifsiæi populi conditionbsp;deterior amp; acerbior.Hoc manifefib patet.per-Wultosdehocregnovfurpando inter fecon-tendere , confidentes his nofiris difeidiis amp;nbsp;difienfionibushanepraEdam , quani fpe iamnbsp;deuorarunt.èfuisfaucibuseripinonpoffe.nbsp;Hifpanus primas inter eos tenet, prinîaeon-¦uratione contra Regem peçuniæ fux benefi-cioconcitatat deinde noujsfybinde datisàfcnbsp;confiliis, amp; materiafuppeditata, quahoedif-fenfionum incendium àfe excitatum fouere-tur; perfuafus alteram partem vel debilitatam,nbsp;vel ad extremas rerum anguftias redaftam » innbsp;fuum finum amp; complexum fe recepturamtea-tjiie ratipne viamfibi ad regnum confequen-

dum patefaftum iri, vt id etiam aliâs follicita-Uerat, amp; à religionis reformat» hominibus fperauerat. Alii funt Guifiadx amp; Lotharin-8gt;. qui non tantis quidem opibus amp; viribus adnbsp;km tantam afTequendam inilrudi; fedhxre-'editariaparentûm in liberisambitione ( quanbsp;kccipfivnquamconquieuerunt, nec, vttan-

I dum fiiit.familiam.qux prima Gallos docuit» arma in Regem fiium capere , amp; gladium innbsp;¦ mutuavifceradiftringere.qiiçfolalt;Scfiiitamp;eftnbsp;1 prouinciarumvexationis, amp;va(litatis,totquSnbsp;I vrbiumcxcidiicaufla. qiiaefcmpcrhabuit,nbsp;adhucbabetclandeflina cum veteribus regn*nbsp;bodibus cónlïlia. Hæc ergo familia , qigt;*nbsp;J cum primum federn amp; domiciliumapud no*nbsp;lt; collocauic, in omnibus Galliatpartibusamp;fi**nbsp;i lt;Scgangrxna adeam penitusperdendam fcni' i ,nbsp;t perfuit, dignâne vidcrcturamp;idonca, qu*' :nbsp;5 Gallia dominarctur, fummamfp potcdatei^ inbsp;haberet ? Annon Gallia latis hadlenus ab i** nbsp;padaed? nunquidetiamaliamaioraàDcoaf'nbsp;gumentacxpcftamus.quibusodendat.nifip®''nbsp;, ftemidamènodrisfinibuseiiciamus.camnO''nbsp;bis tandem cxicitcaudam fore?

Quôd dadhoc feeptrum tarn din ac tai*' toperè expetitum peruenirent.ad illud prof«^nbsp;I ftètyrannicavfurpatione.iniquisqjamp;illcgi*!quot;'nbsp;I misartibus, dquxvnquamfueruntjperuen*'nbsp;' rents cum amp; populum ad impiam à Regcftjnbsp;defeftionemconcitarint, amp;, vim illi fadin';

i eum in fuam vfque regiam de pc perfequi* fuerint, ac podremô ilium ipfum fcelei*'nbsp;tè Ä perfide trucidandum curauerint, P®quot;nbsp;Demturit outem in ccelis ed iuris Regum propn'nbsp;Är^wOT^rogriator , contumaciat idius popularisnbsp;fttgntttor dex amp; vindex : qui nec probabit, nec p*!' jnbsp;tietur vnquam , vtquisreifuae quamuisi*'

lis infenfum , Deum illorum vltorem futurum: amp; ob hoc vnummaximè, quèdreligio-nisamp;rerum facrarum nomine ad flagitiacon-filiaqûc tamnefaria fufcipienda abufi fucrint. Si vero illi ad hoc regnumgubernandum Deonbsp;ita fibi infeftoacccdercnt.quid inde regno fu-turumclfet ? Quàm fehx fcilicct ca fubditisnbsp;dominatio foret, quæàconiurationeôtPrin-cipumlegitimorumcxdeinitium feciflet, amp;nbsp;^iiam Deus ideo execratus ac detcftatus fuif-fec ? Quôd fi eorum dominatus ob tam multanbsp;finiftraque omina qux impendent,nobis adeànbsp;cftmetuendus, nihil boni profeâô, quoeanbsp;quadantenus expicntur amp; farciantur , quonbsp;etiam illi cxpetendi videantur prorfu; ««¦nbsp;lat.

Opes verb amp; potentiam , quam ad regnî defenfionem amp; conferuationcm adhibeant,nbsp;ïiullam prorfus habent : vt nulla etiam cum Quàm !n-finitimis Rcgibusamp;populisfdera, nifi cum firmt Gui-iis, qui ipforiim Opéra faftionibus.eidem^«^'»»'««»nbsp;prxdæ inhiant , ahoqui eorum ipforum ad-fquot;«nbsp;Verfarii futuri, Virtutis bclliçx aut nihil o-Jnnino, aut minimum certè adhuc in iis ex-titit. Superioribus annis Dux Mayennen-fis copiisregiis dç coniurationis totius florenbsp;inftrudus, quid prxclarum aut memorabi-le contra tamquot; paruam hominum manum innbsp;AquitaniaçfFccitî quænamingentis illiusex-ercitus façinora? qua: effeÄa fub eorum du-ftu amp; aufpiciis in fiia ilia Dieppana expedi-lione fuerunt? quanto dçdçcore dc probro,nbsp;quocies ad pugnam amp; rpanus res venir, pu-Snandiuefacultas ipfisoblatafuit, totiesean-'icm reeufarunt ? Illi certè ad tantum hocnbsp;Sfteanduni diadema idonei non funt, nbbis

3'6 COÏtTROVlRS, GALJ.1C» pataadminiftratatiîfuiflenc.vtillainquâ, lot*nbsp;ab incolis amp; hominûculturadcferta fueriof'nbsp;yixlegi fine horrore poflunt,quat ipforiini h*'nbsp;ftorici deHifpanorum in illis rcgionibus lit^*'nbsp;dine, deinlanisillorumfcortationibus, deil*nbsp;lorum latrociniis «ScimmanitatibusprodiJ^'nbsp;rint.recenfentes innumerashominum myf*'nbsp;das , qux omni cruciatuumamp;fuppIicioruOnbsp;genereexcruciatas breui admodum tempo*'**nbsp;'Ipatio miferrimè pcrierint. Hæc verônbsp;dem iilis populis, quos in fuam ditionem tt'nbsp;degcrint (vtde nobis ipfis idem fperant) exp^'nbsp;danda omnino funt. Non enim fueruntno**nbsp;quidam afflatus, autBarbariæinftinduscxSfnbsp;greftiregionum illarum folo clotp contract*'nbsp;hocabomnihominummemoria ipfis natu*'nbsp;infitum amp; perpétua confuetudinc confirm*'nbsp;tum eft. Teftes Sicilian Italia, conatx totilt;*nbsp;tyrannicum illorum iugum à fe repellerc- q***nbsp;tarnen in eorum dominatu manent,nonlibe**nbsp;quidem vlla amp;voluntaria obcdientia, fed V*'nbsp;lidifsimorum quibus coercentur prçfidioriH**nbsp;metu.tefteS amp; recenti noftra niemoria Lufi**'nbsp;ni eorum finitimi, quos hoftiliterinuaferuO*'nbsp;fibiipfubiccerunt. teftesetiamaliipopulino'* !nbsp;Äf-Zf»/ flatnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bellica fubadi.fed hxrcditario io**

ttuah nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quisnam fuitBelgii ftatus amp; condii**

jjuaa labe cx quo illi effraftis priuilegiorum municip*' fatitu. lium repagulis ampiifsimxpotcftate fumnio*?nbsp;imperio illic dominari cperunt? Annon h*'nbsp;trium ordinum à XX. annis propofituninbsp;confiliumfuit, vt omnia potiùs belli incoO*'nbsp;modaamp; calfimitates perferrent, quàm in e**'nbsp;rum dominatum reciderentfQuod fi fcfenbsp;fuosita gerunt, quid alienis expedaudü, q****nbsp;in fuamditionem redegerint?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N**' i

Nobis etiam eômagismctuendum, quod iniisquae pofsident, amp; dequibus cum lisantenbsp;centum annoscontendimus, magnascontro *nbsp;xierfiasdifceplandashabeamus. Nos illis fu-*^***nbsp;mus velut cancelli, quibus amp; vitra Pyrenseolnbsp;montes concluduntur* amp; eorum, quo minùsnbsp;adScptentrionalcm plagam domandampro-grediantur, ambitiocoercetur: item'qjobex,|nbsp;amp;,vtitadicam,fpinapediinfixa,quxcos in v-tramqueauremdormirein Italia nonpatitur.nbsp;Optimates amp; Principes viri eorum vicini in I-talia «Sc alibi, nobis tanquam fcutoamp; propu»nbsp;gnaculo aduerfus illotum impetus vtuntur.nbsp;Adhxc accedunt poftrettlje expeditiones, amp;nbsp;inBelgium irruptiones. Quasquidem omnianbsp;in eorum animis funt capitalium in nos odionbsp;rum amp; ofFenfionum , quas prima occafionenbsp;oblatavlcifci cogitant,fernen lt;3c fomes. occa-fionem autem peropportunam habere fc purant, quumaditum lt;Sc viamhisnoftrisdirten-fionibus tarn patentem facilemcp ad noftra oc-cupanda illisaperimus. Quod fidominatio-nemfummamobtinebunt, rcrumlppotien-I rur (quod Deus profila bonitateauerter) hocnbsp;nos opibus lt;Sc viribus mutilatos ita exarma-! bunt, vtnihilfitquodànobis vnquammetu-, *nt: deinnobilitatem Gallicam , àquatotiesnbsp;male multati è noftris finibus exadi funt.ener-uare, vrbcsqucnoftrasinfcruitutcmalTererenbsp;«onabuntur. noftrç verofacultates decohiu-8« corum præda crunt, vt de aliis in locis eflenbsp;iblent.Itaenim fempcr in duobus populisquinbsp;imperio «Sc fumma rerum dimicant.faftum

nifle confiât, quum euenit vtalteraltcrum '^mceret, «Seviftorin viâumdominandi po-tefla-

^lS COUtROVlKS, ÓAtllC, teftatem obtineret.Sic Lacedxmonii Duce Lfnbsp;fandrovidorescum Athenienfibus : fic Ro'nbsp;mani cum Carthaginenfibus egerunr.nbsp;nbsp;nbsp;DO'

minante autem Hifpano mclioremtranquib »«ÄarfZr-liorcmüeftatumforc r quod nonnulli didi'nbsp;.

tantamp;piitant, nihil fané cauflæ eft curfperiquot; mus. Nam quæ religio in eanationeelTepo'nbsp;teft, quae itaambitionefurens, ita auaritia ai'*'nbsp;densalieniqüeappetens.itadiritate.amp;imma-*nbsp;nitateefferatavideatur? Suam illanli/iqui*gt;'nbsp;tionemhabent.Verùm quid ca eftaliiid.quàrf* 'nbsp;omnisiurisamp;iudiciorumeuerfio, amp;,excoggt;''nbsp;tara ad innocentes pcrdendos.ad eos vlcifce^' |nbsp;dos, ad corum opes interuertendas amp; ad'nbsp;transferendasratio ? quàm tyrannis ita hof'nbsp;ribilis, vtinHifpania etiam ipfa indiestin^nbsp;atur, ne totæ aliquot prouineix vno confe**'nbsp;fuconcitentur ad tarn dirum,durumlt;p lugu*nbsp;àceruicibusfuisrepellendum? Earn videftef*nbsp;inquifitioné.quâabannisXXX.fupremaCUf*^nbsp;intcriusl^ Regis conßliü {quandocunq; in eij*nbsp;rei fermonem mentioncm'cç incidit) agnoi**''nbsp;ingenueep prædicauit, neccûnoftrxnatioj^' ,nbsp;humanitateamp;clemcntia, neccüreftavlla**** !nbsp;ftitiç forma, nec cü viis ßi rationibusadnbsp;das hominum confeientias accommodanbsp;nec cum Religionis Chriftianxtranquillif']nbsp;amp; fandimonia conuenire vllo modo poquot;*nbsp;Nunquidverö putamus illorum Regesnbsp;gis quàm noftros Catholicos elfe , cùmnbsp;ligionis libertärem pacis confequend?nbsp;tia, Belgii ordinibuS toties obtulcrint? Qi!'^nbsp;quçfo inelius , amp; ad religionis tutelam Pjlnbsp;ritatemqiie opportiinius nobis futurumnbsp;1Î flifpanos in noftris vrbibus domina'^' ,,

X X F I I G A T I e« habtbimus , «^liüm eorum nonnulli Marra-ni ( ludçorum «amp; Mahiimctanorum reliquiç )nbsp;veteri impiarum iftarum religionum fermen,nbsp;to imbati nobifcum verfabuntur?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FrottSit

Qui nosipfos produntamp;infèruitutem etiam tradunt, fperare iubenc noftram nobis fnbsp;libertatë, noftras leges, totius regni ordinemnbsp;in priftino ftatu permanfurum, nosque tantum in illorü fide amp;clientela futures.Verùmnbsp;adeóne vçcordes Sc cçci fumus , vt tot ex-perientiis edoâi minimè videamlis illad clientele amp; protedionis nomen nihil eße aliud,nbsp;quàm merum tyrannidis venenum, fed fua-uitate conditum , vt faciliùs aut ciuitas autnbsp;populus aliquis feruitutem induat, amp; fua o-Jnnilibertate, neidquidemfentiens nec opi-nans, priuetur? An fumus primi, quosgensnbsp;Hifpana Sc Auftriaca Ipeciofo ifto Sc fuaui prç-textuvfa, fibifubiecit ? Ne longé abeamus :nbsp;^onnc Cameracum ciuitas Imperialis erat Scnbsp;1'bera ? PrimaHifpanorumadcamadeundinbsp;Via amp; occafio fuit hoc tutelç «Sc proteftionisnbsp;ntnen. fed arx tandem in ea extrufta.firmif,nbsp;finiumqiie in ea collocatum prçfidium fuit,nbsp;«oc ell, iugum milerandoilli populoimpo-fitum, vtpcrpetuçferuitutiaddiceretur. vn-faftum eft, vt prima oblata occafione, cumnbsp;*ntam barbarorum iftorum tyrannidem diu,nbsp;2'us ferre non poffet, totum fe noftrç natio-Hifpani fupcriori menfenbsp;^ecembfi aliquot aureorum millia Luteti-**1 iniferunt. Putamusne nationem illam^*'*^quot;nbsp;SOam auaritia adinfulas méridionales, oricn-31ts amp; occidentales cû mille laboribus «St peri.nbsp;'olisperagrandasacdepopulandascompellit,nbsp;ipecu.

Jto CONTR.OVERS. gALLTC. pecuniamfuamitalargin (cùm prçfertimH'*nbsp;bellis ciuilib. tota penè rebus fuis exhaufta Iwnbsp;vt tcmcrè amp;. nulla Ipc fnoris data eam pro'nbsp;fundcrc velit ? Hoe à faftiofis huius regni ho'nbsp;ftibus cuni Hifpanis paftum conuentunieftnbsp;quo noftram fc libertatcm emilfé confiduft;nbsp;Qui fimulattpnöftrasvrbesingrcfsi fuerint.fönbsp;dubium quin locum ad çdilîcandum arcéid®'nbsp;neum fibi dari petant, qua aduerfus fubitas pnbsp;pulorum defeétiones êc. feditiones lè tueaU'nbsp;tur. Tales flimirum fe erga alios in fimili pf*'nbsp;tedioniscauflageflerunt, vteósdomarent®^nbsp;fubigerent. Kecnielior conditio ab iis exp®' 'nbsp;étaiida hobiS eft , erga quos tandiu infeftiis*'nbsp;mos amp;implacabilesb(jftes fepraebuerunt.

Quod verb ad Guifiadasaliostp Lothari' eorû vires minus metuenda: rill''nbsp;tantundéduntaxatviriumhabeant.qU^^ jnbsp;tum iis damns, dominatio tarnen ülorü çq**nbsp;acHifpanorumeftformidabilis, fieospr«^* |nbsp;nollris confiliis dominatuni occupare pat®'nbsp;mur. De iisnon eftmihilongiorhaberidaot®'nbsp;tio : nam amp; illi ipfi latis nobis cogniti funt,nbsp;eorum adminiftrationis ratio fatis iämdudinbsp;perfpeéta amp; explorata eft- Difpiciamus eo*nbsp;qualesanteafuerint.atqueadhucfintin iisl®'nbsp;cis vbi aliquid poteftatis habuerunt,amp; quid ®nbsp;iisexpeaarepófsimus, quart do fu mm urn ^nbsp;iHnteen- Si imperium adepti erunt. videamus ex hi^'^nbsp;ßrtt- riis immanes innoceotiuoi ftrages, quibds ®nbsp;nuam ad tot difeidia nobis aperuerurtt.vtrtnbsp;tuis nos catdibusconficeremus. Quin re®®^nbsp;tiori memoria Regis copias à Duce Mag®^ jnbsp;nenfiad h.-rredemCaumontii rapiendam. ¦nbsp;contra omne iusper vimretinendam adhgt;

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i X igt; t i c À11 ô.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2/

I RfegispotéftatéeflentjOmnémordincm.leges Jk,. f etianlorrinesviolaréaufi flint: quidfuturunlnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

tandeni eft.vbi fummâômriicprriecü iamp;legibui foiutam potèftaté erunt confcquuti?Ponamu» I

I nobis ante oculos cofuni iâm ihtolerandani l fuperbiam:fcortatioriunl,qUàsvbicunqüclô-corumverfarttur, adrnihünt, fordesacturpi-tudirienitciirri pra:datiôri6s,atqiieimmôdera-tam qiiam fuis niilitibüslàrgiuntur liccntiarri»nbsp;vt ; .c f' iéiô pliirés fux côniurationis fociosnbsp;amp; :nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iriiftfos kabeant. Expèndamus ptartef-

c.i. intani pectinix virrt ab anno fuperiori corrafei nt. meminerimüs deniqueexaftid-iiuniab diisamp; Lutctiæ (Scaliisiri quibusaüétd-ricatevilentvrbibtisfadarûviokhtiâamp;acer-i

bitatemtàrihonhxcdmniàfuntilldrû iniüfti- j iiç,intemperahtix,crudelitatis,Iibidihis(5:iri-iiiri.itûfpécimeri.amplifsimiim'qjargumentüjnbsp;quod Deiis cdnfultô noftris ocülts fubiecitjnbsp;Vt rrioneamur amp; coiifideremiis quàm rtiifèrânbsp;futura fît liollrà coditio, fi iUorû domiriàtidninbsp;fubditifirnus? Atinoncadéfigna flint ccrtifsi-ma, quibus driinis iuftitix effe Cdntemtoresjnbsp;konorisj ànioris, mifericordixf^prorfusex-fiertest denicphominesadvrianl tyratinideninbsp;pedantes amp; prdpérifds fe ipfi argiliiht?

Omtiem aiitemiftâ iurpittidinéreligiohis^*^ quidem nomine vêlant amp; tegun t. At quænarti rumrth.nbsp;toteftillorUméffereligio, Deiiprriétusiiltaffl^quot;quot;'.,nbsp;diirdlutayitiorilmdmniumliccntiafquxBanlnbsp;tgt;otcftc(reineofurnmilitibuspictas, àquibuS^J^nbsp;vidéas graiiioribusiniiiriis Ecclefiafticosàffi-^^y

i maiores cdritumelias Sc ruinas templis iti-*^erri, quàm ab aliis Vrtquanâ illatç fuérint ? Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quai-.

Qua:namverô fuit ipforumamp; patrum relig*® - ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui toties cum GcrmanixPrincipibus pro«'

** J . i ftantibnscgerunt , polliciti feprovirilipa«® I ipforum rcfigioni in hoc regno locum datu-ros.vt eosad fuâ cauflam adiungerent ? Nonne religionis reformata: hominibusidé qi«'nbsp;I que in muJtis prouinciisfefafturospromift'nbsp;I runt, vteosad bafccturbasconcitandas, qnaSnbsp;tandem Catholicorum Romanorum opsgt;^^nbsp;concitarunt, citiùsacfaciliùspellicerent?

I quo matrimonium ambierunt ea condition®» vt in omnibus illius finibus religionis refo®'nbsp;. I matælibertasenet? Vitxillorumturpitude^nbsp;! licentia, illorumambitio, totahæcquama*^'nbsp;uerfus Principemfuiimmachinatifunt, coH'nbsp;I iuratio, totamp;tantx, quibus vbiquepereO*nbsp;vexamur, miferia:, prxclarifuntiftiusin D®'nbsp;um, inPrincipem, inpatriampietatisfruólu*nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;amp; teAimonia.

ouot L- Qnbd fi eorum vnus tantùm ad tyranni' dem effet comparatus, quipoffetin nosinii^'nbsp;ihanneta dcre, nontaiitus metus futurus ciTet.

agente oftodecim funt Duces (eo nume®/ turajtt. nihil in omnibus fuislaudibus.amp;titulis.qu®'nbsp;1 bus fucum nobis faciunt, fpeciofius amp; in''nbsp;ftrius habenr ) qui ex æquo omnes tantun'nbsp;I dem libi iuris ad huius regni dominatumnbsp;* furpandum arrogant : iique maxima ex pa®'nbsp;t te ab omni fortuna dereliéü , inopcs, fam®'nbsp;J lici. Singulis regia cum fummo imperiohî'nbsp;redirasdiftribuenda. fingulisaulærcgixfu®'nbsp;pttisafsignandus , amp; vndecupiditatesfibid*'nbsp; nesque fuas expleant , fuppeditandûm en®»nbsp;Quistuiicfuturuscllhuiusregniftatusl q*-^nbsp;, familiarum, facultatuinüdê noftrarum ab hnbsp;VO ra*

voraginibus , qux ab illorum libidinibus amp; î ' nequitiisfecuritasietiamfipermultorumam- i .nbsp;bitioforumviuendi rationi aliadequibuslo- 4nbsp;qiiutifumusmalaamp;incommoda minime co-mitarentur?

lamdudum multis indiciis amp; expçrimen- ttthart»-tisDeusoftendit gcntem Lotharingiam Gal.

I inquam,quævtcrefceret, potcntiorijjcuadç-quot; ret.perbonorumpublicationes Gallicamno-

1 bilitatemfacultatibusfuisexhaufitiquæPrin-tipes noftros de gradu dignitatis pro virili de- J nouit: quaealiisetiamamplifsimaquxtp mu- I

1 ^^itia amp; ambitio tanta iam inde à primo ipfo- I Um in hoc regnum aduentucxtitit. tarn coh-'nbsp;'fàobfcuruminregnivtilitatemftudium,.vt 'nbsp;^exFranciCcus eius nominis primus ( vt zxamp;t frtinnfii

! ^'^errimoiudiciopræditus.autdiuinopotiùs Cui, j ^fflatu vaticinans ) pronunciauerit, óc Irbonbsp;' fuos amp; vniuerfuinpopulum GallicumadX*quot;*quot;-citas,vtdicitur,amp;adfummasrerumomni-'hanguftiasab illis redaftum iri. Qui,

i '5 fuæ facinonbus , amp;. rebus à fe ad Jiuius j ^'gni fplendorem Si amplitudinem prxcJarê Inbsp;quas proferre portent, nihilnifidcilla ,

I F^i'entum fuorum in Italian! profeûione , ?''cpta de regno Neapolitano fibi adfcifcen-, Cxpeditione commemorate nobis pof-lUn, ' .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I 1 o morjibtle

At quo maxime memorabile d: præ-'^'hfsimum facinus fegefsifleputant, nihil rc vera fuir, quàmregnidedecusamp;pcr-indeconfequu- Jnbsp;^nt. familiamdico, quænonconquieuit, jnbsp;felicifsimura antea omniü Gallig parti- {

um (latum pcrturbarit, amp;inccndium vbiquC locoriim excirarit, illudqùe toties de intcgro

mutuavifeera diftringere:quç fola amp; fuit amp; eft ; prouinciarum vexationis, ôc vaditatis, totqô«nbsp;t vtbiumexcidiicaufla. quæfemperhabuit,

. cùm primum federn amp; domicilium apud nfî ' collocauic, in omnibus Galliæpartibusamp;fa^nbsp;, amp;gangrxna ad earn penitus perdendam fcni'nbsp;perfuit, dignâne vidcreturamp;idonca, qux'**nbsp;, Gallia dominaretur. fummamêp potcftateiHnbsp;baberet ? Annon Gallia fatis haftenus ab igt;*nbsp;palTa eft? nunquid etiamalia maiora à Deo af'nbsp;gumentaexpeÂamus.quibusoftendat.nifipC'nbsp;llemiftam ènollrisfinibuseiiciamus.camnO''nbsp;bis tandem cxitiicaulTamfore?

Quôd fiadhoc fceptrumtamdiuactafl' toperè expetitum peruenirent,ad illud prof«'nbsp;ftô tyrannicavfurpatione.iniquiscpamp;illegi*}quot;nbsp;misartibus, fiquae vnquamfueruntjperueni'nbsp;rentt cùm amp; populum ad impiam à Rcgefi'înbsp;defeftionem concitarint, amp;, vimillifadu'?nbsp;eum in fuam vfque regiam fæpe perfequu*nbsp;fuerint , ac poftremô ilium ipfum fcelef^'nbsp;tè iSc perfide trucidandum curauerint. l^*quot;'nbsp;tteutiurû autem in clis eft iuris Regum prop**quot;nbsp;Rrf^umfro guator , contumaciaf iftius popularis i**'nbsp;^HgnAtor dex amp; vindex : qui nec probabit, necnbsp;crVz«lt;^tAr. tictur vnquam , vtquisreifux quamuisu**'

lis infenfum , Deum illorum vltorem futurum: amp; ob hoc vnummaximè, quèdreligio-nis amp; rerum facrarum nomine ad flagitia con -iîliaqûe tam nefaria fufcipienda abufi fuerinc. Si vero illi ad hoc regnumgubernandum Deonbsp;ita fibi infeftoaccedercnt,quid inde regno fu-I turumelfct ? Quàm fehx fcilicct ca fubditisnbsp;dominatio foret, quæàconiurationedçPrin-cipumlegitimorumcxdcinitium feciflet, amp;nbsp;quam Deus ideo execratus ac dcteftatus fuif-fet ? Quôd fi eorum dominatys ob tam multanbsp;finifiraque omina qux impendent,nobis adeànbsp;I eft mctuendus, nihil boni profe/lbgt; quoeanbsp;quadantenus expientur amp; farciantur , quonbsp;etiam illi expetendi videantur ^rorfu; çx-

Opes verb amp; potentiam , quam ad regni defenfionem amp; conferuationem adhibeant,nbsp;nullam prorfus habent : vt nulla etiam cumnbsp;finitimis Regibus amp;populisfdera, nifi cumfirmAGui-iis, qui ipforum opera faftionihus eidem/''«'/'»'«»»nbsp;prxd« inhiant , ahoqui eorum ipforum ad-Verfarii future Virtutis bcUiçæ aut nihil o-ninino, aut minimum certè adhuc in iis ex-fitit. Supçrioribus annis Dux Mayennen-fis copiisregiis lt;Sk coniurationis totius florenbsp;inftruftus, quid prxclarum aut memorabi-le contra tam* paruam hominum manum innbsp;Aquitaniaçffccitî quxnamingentis illiuscx-«rcitus façinora? quac efteiSa fub eorum du-ftu amp; aufpiciis in fua ilia Dieppana expedi-I fionefuerunt? quanto dedecore amp; probro,nbsp;I quoties ad pugnam amp; manus res venit, pu-, Snandiuefacultas ipCsoblata fuit, totiesean-

®cm reeufarunt ? Illi certè ad tantum hoc Sficandum diadema idonei non funt, ndbis

vero tam multi tyrannivaldemultiimffl^f**^, en di. Alia i mperia trans mare in Syria iafta^nbsp;ß regtjandilibido cos ita vrit amp; cruciat, eo^®nbsp;ten dant.de à tot tantisîp.quibus nos hucuf*!'^nbsp;diuexariiHt.Iaboribus ac miferiis nos aliqu*''^nbsp;do conquiefcere Sc paululùm refpirare finin''

tenuerunt, vtßaä bonoru caußarn^i^' iungant-.cogitantes ^mala qua. nobis abnbsp;trantis imminet,^ bona quienobisinnbsp;rico /Zquot;' 4 Deo offerunturetßeranda fùnhnbsp;_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C A E VT XXIIX.

flinfti. Nunc vcrö temporis, quod ab hike turbis effluxit.in tcruallu fatis multa nobis fiibnbsp;iicit,ex quib.tum eoru,qui nos noftrat]; itipernbsp;turbarunt.conliliaconliliorumqjfcopfi. turnnbsp;mukas amp; magnas,quj inde certo nobis impennbsp;dent(nih nobis mature profpiciamus diligen-tcrcpcaueamus) calamitates, plané coüigerenbsp;pofsimus.Calamitates quidé pro temporisbrenbsp;uitate funt grauifsimç, led eafunt tantû muta-tioiiûconfufionum'qjhorrendarüprincipiaamp;nbsp;prçludia.quumq; in ea,in quailli nos perduxe-riintfententiacôtumaciùsperftiterimus : nosnbsp;profeftoipfi eins, quç nos cû totius regni mu-tationecircûuenietamp;implicabit,ruinçadmi-niftri effefti ftieriinus: vt ne id quidé, quod v-nû miferis fupereft,nob)seoricedatur,ingemi-feendi amp;conquerendi facultas, cü nos ipii vl-trôperireitavoluerimus.Nuncigiturquûad-hiic remedio eftlocus per eû quem Deus nobisnbsp;largitur Regé, qui hoc omnino conlfituit, no-bisqjfua iplius fpontefpoponditfeviasacrationes quçcunq; excogitaripoterunt, optiraasnbsp;perfequuturû.vtfatisnobis omnibus faciat,amp;nbsp;îanftoConciliolibcracpcomitiorüconuocati-one ordinépacemlj; vbiq;rcftituat:ncampliùsnbsp;contranosipfospertinaciterpugnacitcriijcer-temus,fedadnosredeamus, mentem iftâ mu-temii8,amp; delîircicndafeliciillaomnifi ordinnnbsp;interfe cóncordiafcdiilö ferioep cogitemus.

Qui hifee turbis viâad rerümutationé facerc Religitnit Voluerunt,religionis velü nollris oculisobie-ceruntùllud fatis fciétes nulla alia re magisnosnbsp;tangi, noslp hoc mctuafFcélos, facilùsad eorûnbsp;arbitriûconformaripolTe.Verànaillaregnâdinbsp;qupiditas,quâ religionis fimulatione tâdiu te-xcrunt,iâtandé omnib. patefaftaell: illifeipfinbsp;tandé aperuerunt. Nemo efttamobtufaocu

|zS PONTROVERS, pAItlC» ipruniacie , qui, dum feruitqtis Jaquçi tlO^nbsp;bistenduntur, vçrbanobis data, nosqueinSnbsp;pi tantùm rerum fpecie ac vanis rerum pr^nbsp;icxtibus ip fraudent maxipiam impulip? ®*nbsp;ponvideatacperfpiciat: nemo ctiamitabCquot;nbsp;besamp;rudis, qui, dumconiurati regnumdil'nbsp;fecant, vcillwdextrancistradant, induftione?nbsp;verborum blanditias, quas noftrisauribnsnbsp;atque qnimis ad fenfus duntaxat noftrosoblt;nbsp;tundcndos ipftillarunt, (non aliter quàm »6'nbsp;pi folet in iis quorum nteinbra ferro fccandanbsp;funt ) adhibitas fuiffe non facilè intclligat.nbsp;b.othapngi, Sabaudus, Hifpanus, viam pa-tentemhabent; nosfpoliationi expofiti, noSnbsp;nouisdominis defliqati fumu?, Cum vet*nbsp;flexneceflchabeatqmnes fuasfderatorum-quevicinorum opesacyites ad retundendosnbsp;impiornm ilippum cpnatus cpnferre : hotnbsp;qupque neceffe çft, vt maxiniis calamitatibusnbsp;perumip cpnfufionibusobruti atqucoppreßinbsp;m iferècopcidamus.

Religionis zelus prçclara quidem res eftgt; . ßi quç prç cçteris pmnibusftudiispenitifsim^

jRfligiçifit

qtta- -i-n s » - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j-.,...........

lütjjii de-. in animis npftriç infixé çfle lt;Jcbet: fed zC-

lus ille cumfcientia, hpç eftgt; cumçauflæ çolt; gnitione ßc certa voluntatis Dei inqmlîtio'nbsp;ne coniunäps efle debet : nec decet nos it^nbsp;VæçordesefleiSç ftupidosvtdolisdecipi, atcpnbsp;vanisinduftionihusamp;fimulationibus aufe^'nbsp;ri nos patiamur. fi enim zelus fuent prudenti?nbsp;inanis.quQmaior crit.eo détériorésac perni'nbsp;çiofiorcs effeftusproducer. Religionis zeluSnbsp;ludsis mt peruçrforum confiliorunt caufl^nbsp;fuit.quapin çxtremamtandem, inquahodi*nbsp;affliéli iaçent, ruinant eos copiecit. Ille ip*^nbsp;zelus eIl,quieffeçitYtEuangeliiprçdiçqtioiiii®nbsp;opP°'

ppponerent, vtChriftutn amp; gentibustradc-rent, âi tanta aniini obRinatione cruci fufli-gendumflagitarcnt : quicp pofteafummum in

D.enim Paulus ita de iis loquitur.rfjZflr detpfis Rom.jo, fos zelum D(t habere,fednö ex notitia. Deindenbsp;gènteseodemfux religionis (quam à mukisnbsp;fxculis fibi per maniis à maioribustraditamnbsp;habebant ) zelo dudi bellum cum Chriftianisnbsp;per trecentosannos geflerunt, atrp cum omninbsp;tormentorumamp;cruciatuum genere illorumnbsp;fanguinem immaniCfimè effuderunt. quem-Sdmodum etia ChriftusinEuangelio idprx-dixcrat his verbis : Veniet tempm ijuum quiftjuii loan.»«.nbsp;pucidarit ves,purabitfe cultumDeQpruefiare.ciuod zehupnenbsp;fi zelus fine notitia, ntaximorum Temper ma-lorum in religionc cauffa fuit ; pçffim us çtiamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;

innegotiispublicisconfiliariusfuit. Ifte zelus ludxis olimi perfuafit neNahuchodonozorisnbsp;imperiofefubmitterent, quod efl'et Paganusnbsp;amp;incircunçifus;quanquam Deus illis pçr Pronbsp;phetas fuos çdixiflet banc fuam cfie volunta-tem.vtillifefubmittcrçnt, Pofteactiam idemnbsp;zelus ad bellum aduerfus Romanos, quibusnbsp;eosDeusfubiecerat, gerendumimpulit: etfînbsp;Chriftus per quofdam legatos ad fe miflbs eosnbsp;docuifTetreddendum efle Cxfari, quod effetnbsp;Cæfaris : quod confilium ab Apoftolis deindenbsp;repetitumapudeosfuerat. Primo autem fe-eundoqiie zelus illetoti ludaicofiatuiperni-ciem amp; exitium attulit.

H.«c amp; alia eiufmodi exempla nos fatis do^ Ptruerfu» cent, quumde zelo in Religionem oftendenT covturatonbsp;domonemur, prudentiam non medioçrem »«wc«/««.

JJO CONIROVlRS. «ALIIC. requiri.nc id nomen nobis imponac. Extri-nei, vt nos ad arma contra Reges noftros ca- :nbsp;piendaimpellercnt, diftitarunt religioni Ca-rnbsp;tholicæ intcritum imminere. At noftrum tuticnbsp;crat rei vcritatem accuratiùs exquirere, ac pri*nbsp;denter confiderare qiiamobrem verba ha:c abnbsp;iis fièrent, cùm paululum religionisin tota ,nbsp;corum viucndirationeapparcret. videndiirH |nbsp;crat an Deus prxciperet à fuo Regedeficerc»nbsp;quxcuncp tandem caufiaobtcndipoffit. cogi-tanda ctiam inccndi) ,quod in toto regno ex-citarc cogitabant, incommoda detrimentalnbsp;qiîc maxima. Nihil horum faftum fuit, fednbsp;arma contra Regem fumta funt, ciuesftatinanbsp;fefemutuo trucidarunt: iftaquc defcftio, amp;nbsp;belli tam crudelisac nefarij fufcipiendicon-;nbsp;iuratio, Catholica: Religionis zelus neminar*nbsp;cpit. Equidem zelumelTefatcorratfcien-tiæ amp; prudentia: expertem t quem videlicetnbsp;ientimuseademi.im cfFeda gignere, cafderttnbsp;etiam vires habere, quas apud alios habuit ; denbsp;quiproculdubio eandemin nos ruinam iniie-het.quamin eos olim inuexit. Nam quæ ratio»nbsp;yerafanè.proferri potuit, quamobrem Rc*nbsp;demortuus in vllam de Catholica religion«nbsp;tolJcndafufpicionemvcnifieputandus fit flnbsp;quam etiam hicipfe, qui iamregnat, quaavnbsp;uis Religioncm Romanamnonampleftatiir»nbsp;ciimdoceriverbodiuinopoftulet, leqiiefati'nbsp;flo Concilio ceflurum lt;Sc morem gefturtiHtnbsp;promittat? Cui tandem minimam religioni®nbsp;caufia.conqucrcndi occafionem dédit ? Niin«nbsp;ergo tam multac, quas ob zelum iftum coO'nbsp;citauimus.quafque nos curidi experimur m*'nbsp;feriatjtotidemfunt nobis admonitioncs

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pofitA

propofîtx, vtremdiligenciiis qiiàmantèpon-dercmiis, amp; pfopriis edófti malis prins rcfi-pifcamus, quàm Ipcs omnis refipifcendino-bis auferarur. Reperiemüfne Dei zclum in vl-lis maiorem vnqiiam fiiifle.quàminApofto-lisamp;inipfoetiamChrifto? llleverôzcliis fe-- citne vt minimam contumaciæ adiierfiisPrin-cipes qitanquam Paganos amp; infideles fpcciem ant opinionem prxbuerint ? Annon contrànbsp;Chrirtianis verç Religionis amantiflîmis pra:nbsp;ceperunt, vt iis parèrent ? N nnquid in tota vc-teri Ecclefia, quum Imperatores amp; corumnbsp;confiliarij atqueadminiftriomnesinprouin-ciis infeftiffimi Chriftianorum hoftes eranr,nbsp;perfequutorefqiie crudeliffimi, vllus vfquamnbsp;extitit.qui religionis ergo quidquam commo-uerit? Nunquid religio eft, incenfionevrbes,nbsp;internecioneciues, direptionibusagros, va-ftitatc regnum totum euertere amp; perdere,fratrum adco fuorumfanguinem effundere, at-qucPrincipcslegitimosgradu moucrc, vtiisnbsp;extern! fubftituantur? N unquid zelus eft.per-niciem impendentemvidere, dcineamfcfuanbsp;ipfius fponte coniicere cum manifeftx defe-ôionis pertinacia,potiùs quàm pacis vias veile perfequi, per quas quicquid de omniumnbsp;feliciftîmi imperij partium , atque adeô Catholic« religionis in priftinum ftatum reftitu-tione expeftari fperarique poteft, confequinbsp;poHimus ? Quin potius zeliiftiusvelum, quonbsp;nobis fim ulatores ifti oeulos obduxerunt, dc-trahamus amp; in caulT« cognitionem venia-naus: tunc verb facilèperfpiciemus, quantum mali fub hoc nomine amp; prxtextu nobisnbsp;comparctur.

Quumnobiles, qui adcxtraneorumratio-tmadnttt contra fuum amp; legitimum Regem fead-lestoain- ïunxcrunc.iniftaconiurationepermanebunt' profeéto honorem fibi à maioribus reli-quot; itum.prxclaramque illam fummxerga fuurnnbsp;P^ncipem fidelitatis, qua apudomnescele-ätautnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuerint, famam amittent : atque ad lege*

regni conftituendi prçcipuas,feu,vt vocamus, fundamentales, (quasmaiores tam fapicntefnbsp;çondiderunt, amp; conditas tam conftanter reti-nuerunt) euertendasamp;antiquandas confen-fumoperamqucfuamconfcrent: iidem gen-tem peregrinaad thronum regium, ad queinnbsp;patres accedere earn nunquam pafii funt, eue-bent;ipfifeiis,quos noftri olim fibi fubiece-runt, vltró fubiicient dcniquchoftibus amp; re-gnumdcpatriamtradent, pro cuius libertatenbsp;centies, fi potuilTet fieri, fanguincm profudif-fent, Eorum patres, fiPrincepsquifpiam ad-uerfus Regem fuum iniufti aliquid moliretur»nbsp;adeum defendendum magna alacritatedc fide accurrebant.parati iniurias illifadasarmisnbsp;profcqui aduerfus quemlibetamp; Papas ctiatnnbsp;ipfos : hi verb cum hortibusctiam faeiuntlt;S£nbsp;ftant , vt Regibus fuisfceptrum amp;diadem»nbsp;fuum eripiant. Gratiam amp; opes quxrunt. acnbsp;amplioréfne confequuturos fe putan t ex pere-grinisiftis,quàm ex Principe fui fanguinis, e-iufdemfccumnobilitatis amp; (lirpis Regix illo-rum, qui auos ipforum fic amarunt, totcjj ho'nbsp;noribusacpriuilegiis ornarunt amp; cumularfu 'nbsp;Non praeuidcntfuturamrerum omnium mu*nbsp;tationem , quam Principis inutatio adferet-Numputantfeantcceflurosilhusnationisho'nbsp;mines,cui fummam poteftatcm dare çonâtuf^nbsp;Hic igitur amp; inaiorum memory, amp; hoflo*^nbsp;qiiei^

quemtanti fempcrfeccriint, amp; libertatis publica: amor, amp; fortunæacdignitatispriuat» ftudium curatp ad fanius fanótiusljj contiliumnbsp;amplcâendumcosinuitant, fimodôijfunt,nbsp;qui vel faperc vel rcfipifcerealiquando pof-nnt, Oppidani Ecclcfiafticicjjvniucrfi pof-funtetiam fatisprofpiccrc pcricula, in qux fenbsp;ipfi coniiciant. Totum boe bcllum Rcgi in-fertur.ac pfoinde Deo ipfi qui cum ad rcgnuirtnbsp;vocauit. Rexautem ingenio cft miti,amp;à vin-diftaabhorrenti: vtqtiicunq; feàconiuratio-ne ad illius cauflam referent, humanitatem dénbsp;clementiam ab illo fummam fibi vcrè pollicc-ripofïïnt. Deus tarnen gladium illi tradidir,nbsp;quo fupplicium de fcclcratis fumat. Qui cumnbsp;hoflibus de eripienda illi corona regia peftinanbsp;ciùs confpirabit, cogitet banc efle omniumnbsp;grauiffimam quæ illi fieri poffitiniuriam. neenbsp;dubium tarnen, q uin Deus inuitis etiam amp; rc-pugnantibus hoftibus, eum in regno confti-tuat.Tunc veröannon valdecftmetuendum,nbsp;Vttammagnanimusgencrofuscp Princepsiu-ftiffimo dolore accenfus iramfuamincontu.»nbsp;tnacesilloseffundat.eosqivlcifcatur?

Rebus igitur omnibus diligenter confide-ratis hoe vnumfaluberrimum omnium con-filium videtur.vt vno omnium ordinum con* fenfu, pialp confpirationc Regis domination!nbsp;fubiiciamur.qucrnadmodum Deus rtobisprxnbsp;cipit.regni leges ftatuunt, maiofum noftro-rum fidelitas nobisad id exemplo eft, amp; cala-mitates.quç certö impendent fialitcr agamus,nbsp;i'osetiam cogunt. Annon illud prauum homi-»umconfiliumingratufquc animus videtur,nbsp;quum Deusincorum miferiisamp;vexationibusnbsp;pro fua fingulari gratujtaq; bcïiignitate, cala-mitofi

CONTROVBRS. GALLIC. mitoG illorum ftatus mifericordia comniotu»nbsp;liheratores, riiinarumqüe inftauratorcsipGsnbsp;fufeitat: Iiuicpiæ Dei voluntatife opponerc,nbsp;amp;omniapro viribus moliri ad eos opprimen-dos,quorum auftoritateamp;prsGdio G rareant,nbsp;ab hifcctot tantisep calamitatibusoppriman-Genef J7.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pereant necefle cft ?Deus lacobiPatriar-

cbç tépore conftituerat ingétem terrae famem inferre, perquam Patriarchæilli.ipGufqüefa-miliae extrema rerû adviftumneceflariarumnbsp;inopiaimmineret, VerùmDeus, quoeftinnbsp;fuosamoreamp;beneuolentia , liberatorein innbsp;iPlipbm.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tempus illis deßgnat, nempe lofephum,

illudtp iJlifignificatperfomniaquxeideniIo-fepboimmittit.vtabeo expoGtafuere. Quid lacobifilijlofephiilliusfratresfaciunt? inue-terata quadam inuidia duÓlilofcpbumfuuntnbsp;fratrem necare conftituunt : quoderat fuafenbsp;ipontefubßdioamp;falute, quam Deus ipGspa-rabat, priuare veile. Atqucprimomidexcni-plumefto. Deinde populusIfraëliticuSjCÙninbsp;ageretin Aegypto, crudcliflimaferuituteve-xatus fuit; ac, uiGDeuspræfentem illi opentnbsp;tuliffet, tantum fanè onus fuftinere diutiùsnonbsp;potuiflet. Deusautem Mofen libcratoreniiPnbsp;liexcitat, qui adeumvenit, exillimanseuinnbsp;intelledurum veile Deum per manumfuamnbsp;illi lalutemdare, vt D.Stephanus totam hancnbsp;hiftoriam Aftorum Apoftolicorum libro ex-ponit.Quidveropopulusilleingratus, amp;fusnbsp;ipGusfalutishoftisagit? Mofen abnegatiScpla--nereeufat : Q«/ire,inquiens,PrzBr/pe??zlt;irl«--dicemconflituhi Ilium itaque eiicit,cogitquCnbsp;XL.annos exfulare. Illudautem eratprovi-rili paree beneGcium iïbi à Deo oblatum afper*nbsp;«ari, öefuïeipfiusliberatiQniobftare, Saulisnbsp;pri-

primi IfraCliticipopuli Regis tempore maxi-niæ calamitates cxtiterunt, regnnmque ini-qua Saulis ipfius gubernationcvaldepertur-batum corruptumqiie fuit. Tandem Saul prælio cum Philiftacis commiflb viftus defi-deratufque fuit t vndeparum abfuit quinpo-pulus in Philiftçorum ditionempoteftatem-que redigcretur. At Deus profuabonitatenbsp;tantis minis prouideratfufcitatoRegeDaui^^^«'^»nbsp;de, per querneum à Philiftæorum manibusnbsp;vindicareacliberare, regni morbis mederi*nbsp;cultum fuum pio conuenientiqûe ordine fta-bilire, imperij fines longé lateqiie propagate,nbsp;amp; populum fub cius dominationc omni exnbsp;parte bcatiffimumcfficercconftituerat. Quo-modoautemingratus ifte populus fe gerit?nbsp;Plerique omnes vnatantùm tribu excepta denbsp;belle Dauidiinferendo confiliumcapiunt, amp;nbsp;totis viribus adhibitis impediendo, nc re-gnumilliusconftituerctur ; id quod nihil a-liud crat, quàm in fui ipforum pcrniciemnbsp;coniurare, ingrateque felicitatem illam rc-fpuere, quam Deus ipfis parauerat. Antea ludic.«,nbsp;eiiam ludicum temporibus aliud mali huiu-fee confilij exemplum infignefuit. Populusnbsp;illc Madianitis miferrimè mancipatus erat.nbsp;Öeus veto pro confueta fuabenignitatecumnbsp;miferatus eft ac Gedeonem libcratoremnbsp;ipfis fufeitauit, cuius opera res præclaras pla-heqfie admirabilia facinora in populi fui fa-lutem edere dccreuerat. Quid hie populus? In animum fuum inducit Gedconernnbsp;ina religionc alienum effe , amp;. inconfide-quodam zelo ob nefcio quas affl étasnbsp;ftaftafqûe ftatuas permotus Gedeonem fi-bi tradipoftulat, de quo fuppliciurafumeret.

Si verö id faétû ita fuiflet; verifiinilc erat eu'i' Madianitarum iiigum nunquam exciiirun''^nbsp;fuine.cùm fiiam fibiipfifaluteminuidiflet.a''nbsp;que cripüiflet. Arque ilia erant praua confi'nbsp;Üegeni à üa.qux à Diabolo publicx falutis boftepopi'quot;nbsp;Dtthbtrà lôilli fine dubio dabantur. At idemonir*quot;nbsp;tortm da- HO eft de iniquiffinia ifta quam bodie pkriq'®nbsp;pcrtirtacilnmè reiient fententiâ cenfenduf'nbsp;Haaditrr.^ Rcgnibuiufcc ftatus multismodisamp; iam»^^'nbsp;düm quidem corruptiflîmus eft ac deprau^'nbsp;tifümusjatqueoptimodclapiéntiflîmô aliq^*nbsp;Principe nobis peropiis eft,qui eum curer,nbsp;net,acreftituar. Illiushoftesinccndiilm io^^nbsp;excitarunt,quod noslp omnes noftraqj om'nbsp;penà conficit ^abfumih Extranei de nöl!nbsp;fibi fubiieiendis rôti cogitant,ita vt regn0 v*'nbsp;uerfo extremum ( nifi Deus noftri miféreat'^'nbsp;amp; breuiliberatoréac vindicem nobis imp^^^nbsp;tiat) naufragium impendere yideatiir.ld vc^nbsp;Deus agit quum Regem,qui noftri curam t^nbsp;lam'cp fufeipiat, prxftantiflimis animi corpnbsp;risijt dotibüsac virtutibus à le inftrudumnbsp;bis offert î neenon vnum praïabisomniPnbsp;longédigniffimumelfe, quires noftrasla^nbsp;feentes , amp;penè affliiftaserigat.regnumlp^^nbsp;tum in pfiftinam dignitatem ac felicitatenquot;*[nbsp;ftituat.inultismagnisijjargumencis conlir'-,nbsp;amp;docet, Nonnulli tarne iilpnon paücieitMnbsp;qui fe illi opponartt, petanttp ab illo, vt olj^nbsp;M ofc,0«« te nobis ludiceni Prinespem

Hoc vnum eorum confiliumeft, qualef j.^, quorundam ex populo Ifraelitico faél*^|.(,nbsp;rum fuit, modts amp; viribus omnibus obH^jjnbsp;hcDauidfibidominetur. Diiftitant, qu® ,|i)nbsp;Gedeone quondam , eumnoneandeiH^ iiJnbsp;teliquo populo religionem pföfitcri»

vcróHóc eft aliud,nifi illud ipfutn (quod olim Ifraeliticipopulifuit) fux ipforii fakitiquamnbsp;t)cus parat amp; offert, interccdendi confilium?nbsp;Sed nos eó cxciores amp;. ingratiores fumus,nbsp;quod lt;Sc Gedeonis, amp; alioruni yocatio nonnbsp;itaomnibuscognitaamp;explorataerat, vtho-dic nobis liquido conftat, «amp; extra omneninbsp;controucrfiam pófitum eft.hunc à Deo ad re-gni adminiftrationem vocatum,amp; Principeninbsp;nobispræfeO-um fuific ex iis legibus,quas ipfenbsp;in hoc regno conftituit. Quemadmodumnbsp;autem, quantumuis populus ille prauis indu-ftus confiliisconatusfit pro virili.quo minusnbsp;fui illi liberatores conftituerentur.impedire.nbsp;Deus tarnen eosre vera conftituit, amp; eofuninbsp;fide atque opera qiixcunquedeftinaucratjef«nbsp;fecit; fic nobis quoquefperandumeft, euriinbsp;dem quo corifidimus Dcum,indighitates ini-quitatefqiienoftrasfuafingulari bonitate vincenten! i idem plané dé Koc Rege noftro éffé-fturum.Et probi quidém piftp viri tot mifcriisnbsp;acpericulisdefunCti, curri fummogaudiodcnbsp;Ixtitiaidfpeécabuntt alijvérb, quiinnefariànbsp;ifta cohiuratione obftinato animo perman-ferint, illudquoqueipfum fortaffe, fedcuninbsp;âedecore amp; probro fuo maximo videbunt.

iußurandum conuiratis dtüum impedirenon poße quin ab eo difiedatur, vt Regis Impe~nbsp;fiopareamus.

Efmuiti eorum quihadenus à Regis ho-ftibus fteterunt, ea qux diximus fatis qui-vident,amp; huius temporis calamitatéif Y âépW;

déplorant; fed prx iiirifiurandi.ad quod icon iuratis adafti Punt, fcriipulo, amp;. faftionis Ca-tholicorumfdcratorum, quibusmutuo pronbsp;miflb deuindi funt.deferendaf metu, ei adliucnbsp;caulTae adhærefcunt. Quod cum ita fit.eiulmonbsp;dietiam horainibuslàtisfaccrc cogor , ante-quam finem dicendi faciam.vt tota hçc fit fub-litrA/nett- Jata controuerfia. Suisquidemftarepromif-tatfUAte- ßg fidemdatampræftarcpræclarum amp;Iau-nm(erMMnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atquconinesvtinam qui de fidefa-

ftiofisdataloquuntur, fidem inaliisquoquC rebus omnibus diligcntiflimè fcruarent, ve*nbsp;rumfacramentanccrcftè fempcr fiunt, necnbsp;flint etia ciufmodi vtprxftari debeant. Quiimnbsp;Dei metu adhibito ad public« rcifalutemÄnbsp;proximorumvtilitatcm fiunt, eaveröctiantnbsp;cumpriuato detrimento coniunda, feruandanbsp;Pfal.15. funt, vt Pfalmographusait. AtfiDeoaduef-lantur, fipublicçreiperniciofafunt, fi cumnbsp;bonis moribus amp; cum caritate pugnant, innbsp;iis certè faciendisgrauiterpeccatum eft: lédnbsp;grauiùs multöpeccabitur, fi caconferuareÄnbsp;Indic.II. effieere velimus. Tale fuitillud votum cuife-Matth.Kj-. felephthes obftrinxit: taleilludHerodisiuf-i u ra n d u m; talis illor um X L, a d u erfu s D, Pa u-lum captiuum coniuratio: talcs amp; Hlæ, qua»nbsp;à lèditiofis viris contra PrincipeslegitimosÄnbsp;imperia iureiurando conflatas fuifielegimu».nbsp;confpirationcs fucrunt. At Gallica faäio tali»nbsp;omninoeft, amp; magis profefto deteftanda,nbsp;quàm alia quxcimque amea vnquam raót»nbsp;fuerit.

Fafigt;o *- Primum omnis faiSioquocunquetandem oomine velctur, quarcgnumimperiûmvea*nbsp;^ernicttja. liquodin diuerfaspartesdiftrahitur.regni i nnbsp;periiqiic illius prjfemiflïma eft peftis, iïnbsp;eo to^*

otolercturamp;alatur. Etenim Rcfpublicæ.re-8na, amp; alia inter homines conftituta imperia, lunt plurimarum familiarum fimul coniun-ftarumcrus, vtfintvna vclutifamiJia, aucnbsp;Vnum corpusiifdcm legibus, confilijs, admi-piftratione, vitafp conlians. Quandiu autetnnbsp;gt;nuiolatam hanc concordiamferuant, raronbsp;admodum detrimenti aliquid acciperc folen t.nbsp;atquumdifcidiislocitseft, hiqucadhanc,il-b ad illam cauflâm fe adiungunt, regniinte-titus ac difsipatio mox confcquatur neceflcnbsp;eft.Vt ChriftusinEuangclio: Om«e,inquir, MattLia.'nbsp;'^tgnumtfifcidcnsadmrfus fe(i, vafiatur: omnitnbsp;aut domus difddens aduerfus (eipfiim, noßabtt,nbsp;Idenim perinde fc habet, ac li vniuseiiifdem-Jpie corporis membra aduerfus fe mutuo con*nbsp;urarent : vt fapiens ille Romanns apiid pie- Mi'nrniusnbsp;bcm, quæ à reliquis ordinibus itafecefferat, Agrippa,nbsp;alii.]uando difleruifie dicitur. eodem fe modo habet sdificiura, quum illiusftruCluralt;amp;nbsp;compages male cohærens hiat, difiungitur,nbsp;vitiumqiie facit, eademeft diflenfionisinfa-niilia inter fratres conflatæratio. Experien..nbsp;tia perpétua id adeo comprobari videmus, vcnbsp;stnpliori probatione minimè fit opus: certifiî-tnumilJudcftatque exploratiflimum imperijnbsp;axioma: fatis hodie experimur, in quern fia-turn delapfiinde fimus. In Gallianoftralo,.^'*-^^* A*nbsp;anne Rege abfente,Stephani cuiufdâ Marcellinbsp;tumMercatorûprxfefti cófiiiisócarcibus tale^*^quot;nbsp;quippiam fieri cptûeftîvndc maximç calaminbsp;tatescófequutxflint, amp; qux fine dubio perni-ciéregnoattuliflcnt extrema, fi diuturniorcsnbsp;aliquanto fuifient.Regis Ludouici XI. teporenbsp;Iterius etiamfaftionis fundaméca iaftalunt-

fed Regis illiusprudcntiaopprefTa fuit. Quod finoftn Regesidi coniurationimaturè qiiotpnbsp;prouidiflent, no tantum inde mali accidiflep*nbsp;fed tarditatis amp; negligentia; fuæ culpam capJ'nbsp;tispcenaluerunt. Qiianquam igitur in hac qo?nbsp;hodic furitconiurationehoc vniim, (exter'Snbsp;iamnonconfideratis) malum duntaxat inef-fet.quod per earn populo difeidiis diftrafto al'nbsp;terinalteriuspernicicm impie crudeliffimeiÿnbsp;confpiretî atque dilTenfionesibi concitentuGnbsp;vbi furama debetcfleanimorumamp;volunta'nbsp;turnconfenfio : id profefto perfeflagitiofun*nbsp;acnefariumeftjquipperegnofurteftum.amp;pu-blicx tranquillitati vtilitaticjj exitiofu m ;ideo»nbsp;que continuo derelinquédum ôc fugienduifl»nbsp;tanquam ceftiflimacommunitatis amp;. focieta-tishumanæpeftis.

TaQi» cur Verùm vt huius, qux iamin Gallia fjeuit» amp; ^uor- faiftiohis incommoda diligentiùs expendan-/uniaCut- tur.eaàprima fui originerepetenda cft,amp;eiusnbsp;ßumota, auftoresconfiderandi. Qui primi faélionemnbsp;iftaminftituerunt, qui earn redintegrarunt,nbsp;ac poftea femper aluerunt amp; corroborariint,nbsp;fuêre.vt cuique noftrûm compertum eft.Gubnbsp;fij; hoc eft.iftafaélio propriumeft eorum, quinbsp;nos femper turbarunt amp; vexarunt.opus.Con-filium igiturab extraneispriuata rc permotis.nbsp;amp;multorumbellorum , maximarumqj cala-mitatumauftoribus profeélum , in regnumnbsp;admitti fine ipfius detrimento maximo nonnbsp;potuit. Scopus autem is fuit, quem tempu*nbsp;poftremonobispatefecit, nimirumvt per ci-uium difcordiam , ad fuasiamdiu conceptasnbsp;de regno vfurpando fpes viam pararenuvtpo-pulum contra Regem concitarent î vtipfif^'nbsp;ftionis duceseligerentur, atquepaulatim,

quafigradibiis quibiifdam ad dominationcm eueherentur, H«c propriè faftionis iftius ori-goelbhæcauflx. Nee ea aliter nominaripoteft,nbsp;quàtn coniuratio, amp; bellum fub fpeciofis no-lïiinibus Regiregnocptoticùmindidum.tumnbsp;illatum.

Huius faélionis modus amp; forma iam ab ini-tioin fubfignatis, iureqiieiurando confirma-tis articulis tam. horrenda fuit amp; atrox.vt nul-la atrocior coniuratio vnquam vifa fuerit, Primüm quidem dicebatur çontra Rçligiofosnbsp;fieri; fed reipfa prxeipiebatur, vt fuum quif-que propinquumamp;vicinumadineundamc-iufdem confilij focictatem follicitarebqui verb id detreftarent, omni violcntixamp;iniurixnbsp;turn illi ipfi, turn eorum coniugesac liberi ob-iicerentur citra vllam vçl sçiatis vel fexus, velnbsp;fanguinis amp; cognationis delcftum ac diferi-mcn. Vt primo mandatoàfaftionis principi-bus dato,arma in quemlibet, nulla omnino il-lius rei vel perfonx ratione habita caperentur.nbsp;Vtbonaeorû,quieandécauflamnon fufeipe-rét,autad neceflarios belli fumtusadhiberen-tur,aut in eorü.qui officia bellica prxftitiflent,nbsp;præmiis infumcrentur. Vt totaetiam eorumnbsp;fupellcx, amp; alia eius generis omnia prxdx ex-ponerentur. Nulla verb ncc legis neciuris.necnbsp;Regis velmentiofiebat, velhabebatur ratio,nbsp;nulla item calamitatum amp; ruinarum,quæ connbsp;fcquuturxeflent, nulla familiarum.vrbium,nbsp;totiûfque patrix vexationis amp; vaftitatis com-niiferatioeratcxdes, incendia,profcriptioncsnbsp;atque direptiones fpeftabantur tantùm amp; fpc-rabantur.Atqueimpixamp;ncfarix iftius coniu-rat'.onis ordo formaque hxcfuit, vt adhucnbsp;ex iis, lt;jux in lingulis prouinciis obfignatanbsp;Y J funt.

J4Z eoKTROVÏlJ. CAttlC« funt,perfpicipoteft. PoftcàverôftilusA ofä-tio mollita quidem nonnihiltemperataip fuit:nbsp;at con{ïliaamp; mens, nihil, fempcrcnimeadcirtnbsp;rcs fuit, iidem cófpirationis duccs,aïcp iidem»nbsp;qui fuerant initio,fines.

Quöd fi dcconfilio aiiquo quale fit.iuftutn-conjufltuf neamp; vtile, ancontrà.exeiuseffeâisiudicarC tnnexirtt ftatuere oportef. licet omncs totius oibi»nbsp;ißi con/H-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;euoluantur, nullum tarnen repcrie-

tiir confiiium quod maiorcm vnquam liccn-« tiam, maiorem legum contemtionem, maio'nbsp;rem vaftitatcm.direptionem , violentianiÄnbsp;crudelitatem attulerit, quodqiic grauiof®*nbsp;calamitates amp; cladesimpendcntesoftenderit»nbsp;quam impia hxc amp; nefaria coniuratio taUinbsp;breui temporis fpatioattulit, vtlatis fuperqd*nbsp;iamdudum experimur.Tandemarma contrsnbsp;Regem ipfum captafunt, populus in fefc mu-tuönonconfpirauittantum,fed ctiamomo*nbsp;reuerentia,legibus, maiorum fuorumfidcli'nbsp;täte amp; honore atq; obferuantia folutum fe pi*'nbsp;tauit,ad bellum Regi fuo amp; libellis famofis,nbsp;eperta violentia, amp;omnicontumelilt;e gener«nbsp;inferendumîneqjid folùm, fed vitam etiaU*nbsp;illi ipfi auferendam. Omniadirepta, incenft»nbsp;trucidata,vaftata,peruerfa,8uerfafunt.Eöde'nbsp;niquefurorisamp;infanixventum cft.vtHifpä'nbsp;nus à coniuratis ad regnum vocetur,quo vn*'nbsp;uerfi in miferrimam feruitutem nos potin*nbsp;induamus, quàmdeconcordixfub Regis in*nbsp;perioreconciliationecogitemus.En prxcläf*nbsp;huiusconiurationis eifeäa. en quöabillaf®'nbsp;daftiiamfumus.

lur, fed contrà manifeftiflîmus Dei amp; ordinis abeo conftitiiti contemtus, furor omni rationib bumanitati contrarius, omnia dcnicjj adnbsp;ruinam amp; interitum fpeftantiaineaamp;infuntnbsp;«Scextant.fceieratiflîmèigituromniûquævn-quâ fuerunt h.tc eft coniuratiotcuius ideo duces amp; auftores iuftiffimasinor/bnûipforumnbsp;confpeóf upnashorrendo fané modo dare iânbsp;cperunt.Deusf[j no prius defiftet,quàm tâtxnbsp;impietatis vltionem iufto fucritiudicio perfe-quutus;cùmimpiaeiufmodifacinoranunquânbsp;inultarelinquercfoleat.Hasc quidé faßio tumnbsp;fanfta nuncupata.tû religionis etiâfpecie amp; funbsp;coadumbratafuit: fed cùmhocfaétionis nomen malèapud plerofcp audiret.confenfionis,nbsp;au t (vt vuJgo) facræ vnionis vocabulum fub-ftitutueft.Vernmamp;prâBtextus amp;fimulationcsnbsp;omnes tanti no funt,quâti effeéta quç vidétur,nbsp;Illiipfiauftores aliismodisturbare prouin-cias conatifunt. In primo illo, quo fui conßlijnbsp;rationemedideruntlibello.de Religionc, vtnbsp;iam alibi à me diftü eft,nullum plané verbum,nbsp;iamautemfatis videtur, quo eoriim confilianbsp;fpectent. Nonnuncprimùm.fedanteafsepe oeciptuntnbsp;coniurationescôtraPrincipes bimperiacon- ffenertUinbsp;flatæ, lub hoc zeli .fanftitatis amp; religionis nomme nefarios tandem horribilestp exitus ha-bucrunt.lnciderammodôinearum confpira-tionû, quat quondam in hoc regno initæ lunt,nbsp;mentionem ; at faftum id femper fuit fub hocnbsp;ipfo phratriae, hoc eft facri Ibdalitij nomi..

llla Marcçlli coniuratio , quæ tot cashes, tot etiampcrturbationcsamp;confufiones Lutetiæpeperit, fub Diux virginis fodalita-^sfpccie tumeonflata, turn ad finemaddu fadaUt^i.nbsp;fuit. Tantumqûeabcft vt coniuratio hinc

^?4 ÇONTROVERS. GALLIC, exciifationem aliquam habeat, vt hoc maxj;nbsp;mè illam deteftabiliorem faciat.quod Dei nofnbsp;men inca intercédât, amp; ad conhliatam impi*nbsp;perniciofaqùe tegenda flagitiosè adhibea-tur.

faft9 ha fe omnino habeat, to nullumerttamfanàumiufiurandum , quodnbsp;nosperpetuis vinculis adftringere illi pofi)tlt;nbsp;mtxtoiè Nihilenimquidquâ nos nec adiierfusDeiini»nbsp;nec ad rem quameunque aliam quasnosl^ûtnbsp;MaicUatis leos eftîciat, nec ad ineimdam chi!nbsp;improbis amp; fceleratis viris focietatem ( pefnbsp;qiiam coniilioriim ab iis fvfceptorum parti'nbsp;cipcsfimus)adliringerepotefl; quanqnam p6^nbsp;imprudentiam aut alia ratione bis promilfi®nbsp;nos ipfos irretierimus.Non poflîmus vnquannbsp;refta refipifeentia dufti fatis maturè ab eo cofnbsp;0io difeedere, ex quo amp; confeientia Si facubnbsp;tates , amp; vita etiam noftra fie agunturamp;pe*nbsp;riclitantur. Adhæc eorum qui ifti faélioP*nbsp;nomen dederunt, plerofque idyel metu v4nbsp;Promijfa yj coafti admifific certum eft. Promifla af'nbsp;exterta temviextorta nos minimeadllringunc, nul'nbsp;»enatl- Joquciurefcruandafunt. His quoque accelquot;''nbsp;^rtn^tre» feryntinduftiones Epifcoporum, monacho'nbsp;rumamp;faccrdotum, qui excommunication^nbsp;amp; facrametorura vfu illis fe interdifturos if*'nbsp;natifunt, qui faélionem fubfignare nolleff'nbsp;Quç tam multafaftum quidem exeufare qu^'nbsp;dammodopoterunt: fed fafti, quod Deinbsp;ximè Regisip mandatisrépugnât, contutU*'nbsp;çiamnullomodo.

ç^thtbcti Quôd autem Catholicos vt alteri fe adiungant deferere metuunt , nulla cet'nbsp;metuendi occafio eft. Nam coniuratorU'nbsp;.4k* cauffa , proborura Catholicorum cauflà«*',nbsp;rejciinttnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çU '

çft: alioqui tot nobilibiis honoratisque amp; illu-ftribusviris , qiiiin Regis obfeqiiioamp;obedi-entia perinanferunt, maxima iniuria fieret. Quienim profuainDeumpietate , amp;pro eanbsp;quam ex Dei pratcepto Regi deberi fciuntfi-delitatc, qui pro eo, quo ad regni contrancfa-rios extraneorum conatus, conferuationemnbsp;tenerife fcntiunt,officio,amp; pra: fummo patnçnbsp;fuæàtotmiferiisvindicandæacliberandæftu-dio, Regi firmifsimèadhgrefcunt, amp;adeiusnbsp;dignitatem ac falutem propugnandam fuas o-pes amp; vires,fuam etia vitam libentifsimè con-ferunt : illi profeftö veriCatbolici habendinbsp;funt : non autem impü perfidiipproditores, cx»nbsp;îui extraneis iifdemcj; capitalibus regni ho- thtUciqni.nbsp;ftibusfedediderunt, vt iis fcelcratorum fuo-*¦11 confiliorü adminiftros fe amp; adiutoresprç-^cantjpatriami:^ fuam impieprodant;qui Rc-8'5 demortui fanguinem amp; vitam totiespeti-^funt, cam'qj illitandem deteftando parrici-*^'o eripuerunt: quibelloeum,quem Deusle-Sesep Regem conftitucrunt, hucufque vexa-funt: qui fimplex amp; rerum imperitum vulgusnbsp;errorem induólum in tantas calamitatesnbsp;^oniecerunt; qui nullam neclegum, nee ma-*orum fuorum memoriç.nec fuç dignitatis ra-*'qnem vnquam habuerunuqui deniep ex tur-'samp;communibus Gallig minis fuacommo-cóparare,fe'qj ad honores amp; dignitates eue-quot;'rcltuduerüt. Ergo ab eiufmodihominibusnbsp;*d alios deficerc, illud quide ab impiisD«inbsp;dchominumhoftibus ad Catholico-rum partem verè de-ficcreeft.

Ad Nobilitatew At^mlios, qui Regis catijfit» , hA^entisftquKtifunt., quot;vtineAcumjum-mAconfiuntU^fideperßet. ExhortaÜigt;

QVas haftenus à me difta funt, non eètafl' tùmfpeftant.vteos.quivtrum Regiob«'nbsp;diant anxii hçrent, admoneât amp; eos, qui nimi*nbsp;inconlîderatè coniiiracorü partes tutatifunt;nbsp;edoceam: fed etiam vt fideîes Regis feruos.q^nbsp;hucufcpilliaduerfus hoRcs pra;ftô fuerunt*^nbsp;fuccurrerunt,confirmé.Non quodfanètain^nbsp;multa tamtpprçclara corum officia in dubiuf *nbsp;reuocare, Ädeipforum mutationemetue*'®nbsp;velim , fed potiùsvt eosampliorilandeceR'nbsp;brem. FuithçcfcmperGallicçNobilitatiSii^nbsp;/ù c?.«ÂfzaiiQrûhuiusregniordinum, fupracæterasO'nbsp;friflantta nines nationesprçftantia amp; dignitas,vt fuasR'nbsp;Crdiÿitt- gesinuiolatèferuaret.ncc easquacuncpdecaU*nbsp;faautviolaretautnegiigeretî fuosexeafam*'nbsp;lia,cuiregnûàmaioribusdclatüfuit,progengt;'' .nbsp;tosReges amarct amp; tucrctur:miitationcs.(qU?nbsp;aliis imperils itaperniciofç fuerunt) vitaretJO-mnem îeruitutisfpecié cum vitç etiam pericHquot;nbsp;lo à ferepelleretjdeoqj extraneosab omni cO'nbsp;fequcndx vnquam dominationis fpé qui*nbsp;longifsimè excluderet. Verùm fi hçc tantop«'nbsp;re in maioribus noftris celcbrata amp; commet'nbsp;data fuerunt.multô magis in hifee noftrisnbsp;dicandaamp; commemorandafunt* quicùm'^'nbsp;niuerfam ferè omnium vrbiura dcfcdioneifl»nbsp;plerostpfceleratis quorundam con filiis de pfquot;nbsp;ftinavirtute, honore amp; fidedeieélos, hoftfi*nbsp;fcditioforumoperainfedeamp;adminiftratio®nbsp;regia collocacum , Regem verb ab omnib^*

ferèdefertum viderent : nihilominus tarnen priftoriimFrancoriim(àqiiiBusor)undilunc)nbsp;animos fanamirj; amp; integra in tam pellifera attjjnbsp;Vniuerfareriimhominumq; contagionc hdc-litatem rctinentes. ad eum fumma animi ala-critateaccurrcrunt. Qui nec infolentem ho-ûium vfurpatorum arrogantiam ac pcruica-ciam,necimprouifasopprefsiones,nec viresdtnbsp;Copias iamdudum comparatas, nec Hifpani«nbsp;confderatoriim regni hoftiiim minas vllonbsp;modoforrnidantes, Icgiscjjfuç Regiscp fui de-fenlioné fufcepcrunt.qui amp; Principis fui amo-rem ac obfcruantiam; amp; regni,quod à maiori-busreliftumfuit, omniumflorentifsimicon-feruationem:amp; feruitutis.qux ceruicibus no-ftris impcndet,metum,quàm vanos religioni»nbsp;prçtextus, quibus coniurati tenebrascorumnbsp;animisoffundcretentarunt, ncc nôipfactiamnbsp;cxcommunicationum dolosè amp; contra om-nem iuris rationem à Papavfurpatarum fulmina pluris fecerunt, poftquam religionisdcnbsp;zclinominumfanditatem àperniciolis. quibus ca vclabantur, conliliis prudcnter diftin-3lt;iffcnt, atcp fubhoc fimulationis inuolucro amp;nbsp;Siiafî vélo quodâ,laqueos fuis facultatibus.fu-®cum familiarum honori, fuas vitæ ac libertatinbsp;tendiprxuidiffent. Qui Regis fui cacdem finenbsp;mftilsimo dolorc amp; indignatione fummavi-*^crc non potuerunt: hoc etiam animo amp;. con-filio inftruôi, vt bona omnia dcvitamipfamnbsp;»dhibiturifint, nec priùs conquieturi, quàmnbsp;tam atroce iniuriam Vnfto ilIilîbiàDcoda-faftam vlti fucrint.qui eadem prudentia.fi-amp; animo verè Franco Regem à Deo rc-B^i legibus in locum demortui defignatum.

CONTROVERSY GAELIC, fibitp iure efTe prxfeftum agnouerunt, atqult;nbsp;pofthabitis omnibus hoftium coniuratorun*nbsp;calunmiis in illius fide amp; obfcquio perftan^nbsp;nec Vila licet maximalaborumdifficultate^nbsp;diuturnitacedcfatigari polTunt, quoad patf*'nbsp;am fuam comm uncm à durifsima amp; acerbift*'nbsp;ma.quam extranei illi imponerc conantur,nbsp;uitute libcrauerint.

Hxc omnia amoris amp; obedientiçin Regd fibi datum officia, hæc in patriam fuam pietaS;nbsp;bxc in tarn iuftalegitimacy caufla animi magi*nbsp;tudo amp; conftantia, hæc deniqj omnis fidelité®nbsp;obliuione apud Dcum non obruetur,qui lib®'nbsp;rorumergaparentes amorem , metumamp;ob;nbsp;feruantiam, acproindcfidelifsima fubditor**nbsp;in Principes fuos officia , corumqjinconfef'nbsp;lundis iis, in quibus nati funt, imperils, virtU'nbsp;tern magnisfeinhacetiam prçfentiqj vitapr?'nbsp;miisalFedurum eft pollicitus. facinora cef^nbsp;quidem amp; mérita hec erunt çtcrna laude tb'nbsp;gnifsima in Gallis, qui veterem illam maioi**nbsp;fuorum fortitudincm amp; honorem prope ft'nbsp;pultum cxcitabunt, atqj turpis illius cxiftiniJ'nbsp;tionismaculas abexternis (qui fe immifcu®'nbsp;runt nobis) Gallicæ nationis nomini inufti*^nbsp;delebunt. Huius autcm virtutisfruftustu*nbsp;iis ipfis, tumeorumpofterisamplifsimushi^nbsp;erit,optima pax amp; certifsima.poftqua regnuinbsp;àruinaamp;interitu,quemhoftes illi machina**'nbsp;tur, vindicatumentî Leges item, quibus ta**'nbsp;quam firmifsimo fundaméto innixurnfte***nbsp;retétæ ac conferuatç fucrint: vt hoc pafto pi?' .nbsp;ftinumroburacfplendoremrecipiat , Ähf*'nbsp;timisfuisomnibusvtolim, fic Änuncatq!*?nbsp;pofterumformidandumfeprçbeat. Rexv^*,*nbsp;tam egregiis virtutibus decoratus, optimisnbsp;deliu*

helium fuorum fubdicorum oßficiis in regno ft conftitutum videns, mututs multiset bene-uolcntiac Principis.amp;fidelifsimorumquxtri-Hutafibi abiisfuerint.obfequiorum.remune-rationis teftimoniis, eos amplitudinis fclici-tatis^ fux participes facict.

Potcruntquidem adhuc muItæfuperefTo difficukates ac molcftiæ in nobilibus amp; aliisnbsp;ctiam, qiiumfcmultis inlocishoftiiimfurorenbsp;à fuis xdibus ac familiis cxclufos, fuis bonisnbsp;fpoliatos , amp;adlaborumærumnarumqj bellinbsp;diuturnitatem redaftos videbunt. Ateft quodnbsp;omnes agnofcamus has effcDei iuftasaducr-fusvniuerfumregnum (obdifcordiasamp;cor-ruptclas, qux in eo ante vifa funt) animaduer-fiones. Sed dabitDeus.vtgratiailliusacbeni-ßnitatefretitam falutares ac neceflarias cafti-gationesçquibonilp, vtipareft, confulamus,nbsp;iisque meli'ores amp;prudentioreseffeftinosadnbsp;turn totos conuertamus. Id vero efficiet.vtadnbsp;feftam omnium regni partiüemendationemnbsp;gt;oscomparcmus;hocctiâipfumpr3:ftabit,vtnbsp;pace,cùm primnm nobis camDeus reftitucrit,nbsp;tantocariorcm nunc conimendatioremtp ha-beamus,quantoleuiùsàXXX.annisad omnium hoftium libidinem minimumqj nutum,nbsp;*am nobis clabi finebamus. lllud quorp cauflanbsp;«rit, vtnimiam illam potentiam amp; auftorita-rcm dcteftemur,quam cjçtfaneis.quos iaradu-dumintelligcbamus bella hæcciuiliafoucrc,nbsp;jnteftinisep incediis omnium animos inflammarc,in nofmet ipfos nimis facilè.nc ftultè di.nbsp;«am.dederamus. ad hçc tarne nefeio quo mo-doobtorpefeebamus, vidcbàmurqûenullumnbsp;jisremediumadhibiturifuiffe , nili nefano-rum,qux moliebantur. coniiliorumpcrnicies

ad vniuerfos redundalTct. Sic nirairiim impf* riis aliquando falutare perq; necefiarium eft»nbsp;vt perturbationcs rcrum confufioneslpacci-cidant, quibus omnes ad cas fanandas amp; i»nbsp;O»»- £lt;i»- meboremdatum reuocandas excitentur.nbsp;fiut herumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hocum autcm licet funcftilsimorum bel*

htUontm lorum exitus Deodantebeatifsimicrunt. Df* txitutJf)r. enim proprium eft imperia bene conftitutanbsp;rxadtußt. bonasque leges aduerfus iniquorum vfurpa-torumvimatep violentiam conferuare. Deuînbsp;eft Regiim, quos viarationibusquelegitimi*nbsp;ad regni poffefsionemadminidrationemqó®nbsp;vocat, vindexamp;propugnator; eorum verogt;nbsp;qui ipfius maieftati refiftunt, aduerfarius, atnbsp;diuinxmaieftatiiirefifteredicuntur, qui po'nbsp;teftati ab eoconftitutx refiftunt. Rex, queH*nbsp;fequimur , non eft regnum adeptusautvi I®*nbsp;gibusfada, aut vfurpationc , aut malisarti'nbsp;bus. illius vocatioitacertaeft , ita légitimainbsp;vt fi de clo ipfoelTet demifiiis , certiorefl*nbsp;non poftet. Deiautemvocatio,qua Rex voca*nbsp;luscft,Oeigratiam dcoperam comitem habet'nbsp;Hxc verb Dei gratia rerum datum ad opta'nbsp;tum finem perducet.hasl]; confufiones (Sepef'nbsp;turbationes longiùs diutiusqj propagari nortnbsp;finct, cum ordinis amp; pacis Deus fit. lam enifnbsp;vidcmiis, quàm profperè diuina gratia res nO'nbsp;drx procédant. Tempeftas paulatim feda'nbsp;tur. exiguo temporis interuallomiiltae pro'nbsp;utnciæin Regis ditionem arque imperium r«'nbsp;ceptæfunt. Hoc omnium oculispatet Dd'Ot

neni illi à fe datam teftiiicari âi obfignarc vo*. luerit.lllius holies difsipantur.iraedifcidiaqucnbsp;funtintcreos s plebis faftiofx animos terrornbsp;occupauit. Rexcontra amp; fui omncs turn o-pibus, turn animisindcfefsisinuiftisque indies , magisque acmagis inualefcunt amp; corro-borantur. A Regis parte funt Principes , corona: Regia: Confiliariiamp;adminiftri , pra;cipus amp; clarifsimæregni familix , cunfta ferènbsp;Nobilitas. primarii indices amp; magiftratus,bo-ni piicp omnes publicç vtilitatis, dignitatis, la-lutisip amantes amp; ftudiofi.Bellum aiitem ab iitnbsp;omnibus geritur non iniquis confiliis aut pri-Uatopriuatorumhominumincceptoamp;cona-tu,fed eius Principis, que Dciisin regium cul-meneuexit, Äcuigladium, quo luos omnesnbsp;armet.tradidit.iulTuamp;auftoritate.

Contrà in hoftiû caulTa nc minima quidem Dei vocationis fpecies ineft: vna ambitio.rerünbsp;nouarum cupiditas,rei ex bellis populit^ cala-mitatib.faciendçfpcs, bonaaliénaoccupandinbsp;confîliü.direptioamp;latrociniûapudeosprçci-pua, imófola belligerendicaulTafunt. Ad fa-ftionisillius duces, eostp extraneosamp; infeftiC-lîmosregni holies fefeaggregarunt. Nonnidlinbsp;Regi,àquofefpretosfufpicabâtur,infenlî,cri-minumnefariorumrei, iudiciisconuiéli.quinbsp;carnificis tortorisip manus nulla alia rationcnbsp;elFugcre poterant, quàmiudiciis in tanta return confufione opprefsis.auftoritatclegû ar-mis fublata, vi amp; metu coercitis à iure dicûdonbsp;iudicibus, hominesingenti çre aliène, (quodnbsp;line mutatione amp;verfura dilî'oluere nunquamnbsp;polsint)inextrcmâdefperationéaddurti,llt;clenbsp;rib.perciitilHmi. Quorûfcclerataamp;planèim-pia l^aétiOjturpifsinij amp; omnium quç vnquamnbsp;fue-

fucrunt aut futurx funt flagitiofifsirnç iJefC' aionis rea cft: eadcm publicç Iibertatis hofti;nbsp;patriçfuçproditrix, fiiorum ciiiiiim fanguin«nbsp;cruenta atqiic adeo immanifsiraaamp;iiorribil*nbsp;Rcgisfiijcçdeinfamis. Apudeamigitur irac'nbsp;Dft j-ic.amp;illadamnatio, quaniD.Paulus iisomni'nbsp;haftts »IA- bus fine dubio impendcre ait, qui poteftati

Dco conftitutj refiftunt. Ateos omnes qui fub RegisauftoritateDei vocationemfcquuntu''nbsp;Dei gratia amp; propugnatio certô manet, cuiu^nbsp;beneficio Regis noftriconfilia ôc adio-nes omnes breuî.vtfpes eft, opta-tum fclicemfp exitum con-fequentur.