ocr page 1


ocr page 2

Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell

Huybert van Buchell (1513-1599)

X

\

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn innbsp;volgorde waarop ze getoond worden:

• de rug van het boek

This book is part of the Van Buchell Collection

Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order ofnbsp;appearance:

• the spine

• the bottom edge

ocr page 3

■öji


8. oct.

85

ocr page 4
ocr page 5
ocr page 6
ocr page 7


ocr page 8

•'tjts t u!^n()lt;«lt;T ijiacTO®»4***”^*^*’4)“p*’nbsp;ujr lufffciolw ui^bf u4»miiWi^(^C4SVUnbsp;W^^o-ih-unjc^

lt;tor~tuiHnibt 4«ï»?-VM^«Ö-lt;lt;l?c4tMlt;?fl *nrvâçb»r^plt;gt;tt^,M -ht/^n woiïlr’j lilfuufzbotf I Amnbsp;4an^^ W? M* t^P »pc

Ihpnlp Üj^pL*« tu^mictatjjf poiftiMP bP ut4nblt;^ t aeni^^trwCTM^-^ p»m»wF»tfl^turanbsp;^5uÜ mÉruw tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cKtmt^ «lt;?!?•

Our î^îH iGU^^pccr t) 4^quot; WB*

f nni 4quot;tc cnwfi^»

JO tiSf coMto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fJTflbthaltp in I)

^eo (fe»wlt;M»êT0^Hgt;rvc»«^O'|S«ô«jwilt;â4' ojl'4’ eiMcnbu»«'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m tjuJ^ pjÄar

Miscellanea Litteraria

1' Octavo n”. 85.

- MIET UITLlE 1

B. oct

85


ocr page 9
ocr page 10
ocr page 11

ODOCI

VVILLICHH RB

SEL LIÀNÏ EROTE rnatum DiJeatcesnbsp;tri tres»

Anno M. D. XL. C«»» gratia,nbsp;nbsp;nbsp;Prinilegio Iwp.

ocr page 12
ocr page 13

lODOCVS WILLI CHIVS RESELHANVSnbsp;Optimo adolefcenti Melchiorinbsp;VVin/io S. D.

Fflagitabat nuperfratcr tiius erotemata-dialecftigt;nbsp;ces alicubi defcnpta,qugnbsp;________forfan à nonullis difcipir lis inter repetêdu excepta efl'cnt, cil^nbsp;iusuotis ftatim acqniefcebam» Nânbsp;multis ratióibustibi ttufc^debeo,q[nbsp;mefibitotüadeo deuinxerüt utne^



xti inifle prorfus uidear, Neigitur me fubindetanquammalû nomennbsp;compcllaresjbeneuolcntiam intenbsp;meam^ubi tibi anfa data erat, declanbsp;raui» Nunc quoc^ gratum SCoperenbsp;praccium me fadurum arbitrer,nbsp;fi paucis oftenderem 3 quomodonbsp;fufeipienda ÔÔ ingredienda. ftudioi*nbsp;rö dialedices fit ratiOj quam etfi an^’nbsp;tea probe nofti, tarnen quidprohi*nbsp;bet eandem,fed^ breuiftime inculnbsp;Ä care

ocr page 14

E P I S T O L Ai

care^Eftenim dialeÆca o§yxigt;ttgt; « tmx ijiiAo(rô(f»ilt;rX^lt;f,idco à Platóeacceffiinbsp;ris ad rempub^primaiudicatur, quinbsp;eos philofophos fpurios appela»nbsp;lat^qui finedialediœrum cognitionbsp;ne alijsartibus pares eflefibi induit'nbsp;gentSiquidem omnium bonarumnbsp;artiû genitrix eft,exceptequodadnbsp;ordinem docendi amp; difeendi, quoinbsp;nihil honeftius,quo nihil utilius eß»nbsp;fepoteftjipfanon paru faciat.Qiiidnbsp;quod fontes artium SCdifciplinarû,nbsp;quàmproximepcr hoc infrrumcngt;nbsp;turn peruidentutjSC penfîculàntur»nbsp;Difeernimus enim huius auxilio,nbsp;quæ8C quanta materia,ôiS rcrum conbsp;pia feripturientibus difputantinbsp;busep fuppeditaretur J deinde quænbsp;inter fecohereant QC quæ dilïèntiâcnbsp;Inalîjsenimartibus fomnia cognonbsp;fceres,inhacuerocvx os-açàTiX?nbsp;•feôÀÔi'33i'rtTtÀtlt;r/xRvôf/^,nj fff nrop

terrerum euidentiam certam SC no fallen

ocr page 15

NVNC VPATORI A-fallentê.Qixare prat ceptis eins artifi d) benecognitis^moxfucccdatalfii’nbsp;duaamp;^fcribèdi ÔC difputâdi exercitanbsp;tio, qua, ne utuä, fi quid melius difnbsp;cêtibus elementa artiü eflet. Exhacnbsp;em quis fibinbsp;nbsp;nbsp;faceretjUt omnia eߒ

fent, CÛ ufus pofcit^in proptu nui’ merato, quando ut fepenumero ufunbsp;uenit, in magna copia maxime quisnbsp;inopseffet.Porro fic exerceri coueninbsp;et^ut primo per plerofq? locos, fi pernbsp;omnes no licet5thema fimplex ducanbsp;turjCtiafi no hinc argumenta trahannbsp;turlt;rw^ö)'*s^lt;’t“?3tamê rerîïfacilitatenbsp;inuenilTe fat erit.Qtiemadmodû innbsp;orationis uocabulo exempli gratianbsp;fieretjin quo uim proprietatê alilt;’nbsp;quis exquireretiuxta diuerfam nogt;nbsp;minis finitionêjóóftatueretdifcrimênbsp;inter eam,queRhetorum2lt;Theogt;nbsp;logorû eft, ne lt;^uis obganniretilludnbsp;Platonicum ttwci tiitt n.cvis^vno'x. fininbsp;ret nempc quod relatio fit,feu collonbsp;iq quium

ocr page 16

EP I s T o LA

quiu eu Deo jaut^pter neceffîtatê, a ut PP ter gratiarû adionê, Qiia denbsp;caufa hotnomine inuocatio ôC eunbsp;chariftiafeu facrificiû laudis coprænbsp;hêdûtnr, aut fi gs mauultmore Paunbsp;lino funt eius fpecies,c/îwlt;r;î Trgaattzjf«nbsp;tyTiv^n, et fcv;^«gis-lt;«. Deinde locus fitnbsp;adiacêtibus natiuis,ut fides eft, pfe;?nbsp;«erantia,fpes,ficSlt; adibusjutno efnbsp;fe fecurû in oratioe, indefinèter oranbsp;re, quorû fiibicAûeftrnêspioipuclnbsp;hoîSjUel angelû Tn caufe afferendgnbsp;funt,materialis fumit exmultitudinbsp;ne periculoi^ et neceffîtatû, quas innbsp;numerû feptenanS Kx^aÂix.û^ Chri^nbsp;ftus congeflît, formalis iuxta aliasnbsp;ntcÿalias petitionum çconomias uanbsp;riat,Effïciens uero eft,aut imperansnbsp;tnandatû dei eft, autferuiês ,eft ne^*nbsp;ceffîtaSjfeu têtatio SCjjmiflîo dei.Fi^'nbsp;naliscftuoti fui fieri compotem, eftnbsp;deo,^pteri!li'us xnnos bcncficia,nonbsp;elfe ingratû,exqbus cffedafequunnbsp;tur, ut iiberatio à cruce, obedientianbsp;gau^

ocr page 17

nvncvpatoria

faudiûplenû, cti'd genus côplura» ’oftea cóungentia fuccedâtjUt à 1ojgt;nbsp;co,nêpe cubiculo^têplo, à têpore cftnbsp;liturgianbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nocflurna j matuti^

na^utolim Chriftianom erat cœtus antelucani^quosimpius Plinius iunbsp;nior deridet,etab alijs circûftâttjs^utnbsp;iacerepronûjfufpicereincœlûjflcrenbsp;-yovunKttfùiJ lingua gi'æca aut gergt;nbsp;manicacanere^aut cü ccrtus ueftii«nbsp;tus exigit^etquae ijs fût fimilia. Nûcnbsp;citâtur teftimoniajqbusChriftus iufnbsp;fit orare,et orâtibus fuanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ap

pofuitHis accederêtfimiliacû infi^ nitis exêplis utriufcçfcripturæjtâfanbsp;cræ ^phançXicet emno femel,nbsp;pbanacôferrecûfacris jUthæc ma^nbsp;gisilluftrentjCt illorû cæcitas cônionbsp;ftret,Poftremo ita inrcliquis locis pnbsp;gendûçft,nêpe coparatis et repugn*nbsp;nâtibus.Qiiê fanèmorê fiqs in difcênbsp;dOjCtdocêdo themate fcruauerit,dtnbsp;dnopoteft,q fatis maturead frugênbsp;iiij per

ocr page 18

E P IS T OL A peruenturusfîtjut multo certnis denbsp;repræfentididurus ëC iudicaturus,nbsp;^ïj qui fine iudicio tantû prgceptogt;nbsp;rum cognitione cotenti funtjqui nonbsp;aliud aguntjquàmmutç charte, quçnbsp;etiamfi præcepta contineant,tamennbsp;pro dignitate nullâ caufâ explicarenbsp;polTunt» Cçterû quidfalt;flo opus fitnbsp;in compofito themate,feu pronuncinbsp;atOjid confiliummeû erit,ut eius menbsp;dium inueniatur, quodeaufam magt;nbsp;ioris termini ëC minoris coniungêdinbsp;redderetjfic in promptu fyllogifmusnbsp;eritjcuiusmâior fereSlffveft* Sitau:*nbsp;tem difeeptatio de non mutandis leigt;nbsp;gibusjcuius çtyoIogiaeft,Qiiia quçnbsp;admodû periculofafunt,multis monbsp;dis uitanda funt, hanc propofitionênbsp;amplifiées licebit,comparatione eonbsp;rû,quibus periculi uitandi fedula ranbsp;tio habenda eft^Enarrada funt qunbsp;queincomodax«T(ic/xtf/(r/lt;ôf/jquæ acnbsp;dderent îjs,quipericlitant«r. Qnænbsp;omnia

)

ocr page 19

NVNCVPATORIA omnia cum adhucloge à fcopo cfTcnbsp;iiidcnturjmoxadnegociuin minogt;nbsp;repropofitioneaccommodanturjUinbsp;delicetjquo d mu ratio legum talib usnbsp;coniunÂafitpericuliSjquçnô aliternbsp;fecûtrahit^atep cœcias nubes.Siqui^^nbsp;dem uix minimû comutatur, quodnbsp;no continuo homines coturbet. Idênbsp;enim in legibus fit,quodin ædificqsnbsp;quçruinam minâtur^in quibus fi ugt;nbsp;num tignû comotum fuerit^totamanbsp;china comowcturJtahiclex trahitlenbsp;gêj ÔC fi una fuerit translatajalijsnonnbsp;paru derogabitur, neqjjUt antea,pernbsp;petuç fibicffepoifcntjpoftrcmo cornbsp;ruantnecefîe eft,Qtiæ res quas no fanbsp;(ffionesCquas non feditiones amp; tuîgt;nbsp;multusinrepu^apudGermanos conbsp;citauitjunde qu æfo fub oriuntur nifinbsp;ex legum mutatione^Qrtia quilibetnbsp;cerdonum fibi pro arbitra tu permitnbsp;tit leges fancir exiger CjôÔrefigere uenbsp;teres magiftratus de folio deturbarenbsp;iiiq nouos

ocr page 20

EPISTOLA

nouos dcfîgnare^tanq; di'gnû patella opercuîû,nouas conititutioncs fuisnbsp;fngenîjs accomodatas codere,breutnbsp;ter ^dlibetillis licet,idcß apudimpe^nbsp;ritâ plebê,qug plane quadrata ro tunnbsp;dis comutat,pofteanolêtes uol entesnbsp;palinodiâ canut,et ad priora magnonbsp;fuo malo recurrût» Qiiod eu forfannbsp;6C fua memoria uiderat Ariftoteles,nbsp;fuadetreceptas leges no elle mutantnbsp;das, etiamfî quid hab cant incommonbsp;di,atcß hoc modo conuenit inter fagt;nbsp;pientes uiros et pcritos reipub, gc^»nbsp;rendg^plerumcß pernitiofâlegûpernbsp;inutationem,eofdeinquofcpquinbsp;dunt Só recondunt leges dicitinffaii*nbsp;nire .Herodotus, ut qui paruas le^^nbsp;ges SC mores contenunt, qu û naturanbsp;ita amamus patriainftituta,ut fi oninbsp;nibus hoîbus facultas effet eligêdi o^nbsp;primas leges,tamê unûquêqj effe elenbsp;dluru patrias ? NecÇrespu.faluaelïenbsp;poteftjubiimprobileges creare fibinbsp;mdulgêr,nô aliter atc^inecclefiafti:;’nbsp;CO feri

ocr page 21

NVNCVPATORIA

CO fcriptû diiïîpatfepcmor;? debit eu coluber.Itaqui repu, coturnbsp;babitinhortosintromittetferpêtes,nbsp;ideftimproborû licêtiâ. Die quefonbsp;quot hodie nouaru legS authorculinbsp;deferuerût charâ patri âjcharos libei?nbsp;ros, charos,ppin^s, at(^ adeo capitenbsp;diminua nul^no abcrrâtî’Fatcortanbsp;me inefle quibufdâ legibus quædânbsp;Uicia^qufbus tn conniucndû eft utnbsp;in aegroto fit corpore^fi quæ tamê efnbsp;fent,qugnaturçiudicio,prfus repugnbsp;naren tjetnaturâcorrûperêtdîæcpofnbsp;fent modefteprudètiiïîmijfi prüfensnbsp;adeflet utilitaSjComutare^Debêt eninbsp;legeSjauthoreAriftote.cû iudicio nanbsp;turali ratiois humanç cofentire, quanbsp;reVlpian.in^t/'nrebus nouis côfti^nbsp;tuêdis euides utilitas elîe debet. De^nbsp;mofthe.fcribitjloci'is fuiße lege,ut ftnbsp;quisnouâlaturus efletjcxponerctnbsp;prius populo inferto collo inlaqueûnbsp;qui jfilex difplicuilTetjftatim conftrtnbsp;âus autorem nouelcgis ftrâgularet«

Qtîod

ocr page 22

E P I s T OLA

Quod confiliûfi exæquo omnibus placcrctnatioibus^nö fubito quifpinbsp;am idiotarSmanibus QC pedibusinnbsp;häc prouinciam irrucret, cü itacß totnbsp;incomoda fecum legum mutatio afnbsp;fcrat^quid tandem rcrum efh'utnonnbsp;fandas amp; ueteres leges rètineamusnbsp;Quid eft quod nouas tem ere ÔC finenbsp;prudentium confilio congeramusî’nbsp;SicSC alia id genus quaplurima connbsp;gerere licet^uel ad iuftam déclamai?nbsp;tionem. Satis mihifithicuiam indi^nbsp;cafte^quis fitpropofitioum autfyllonbsp;gifmorum tradandorum modus^innbsp;quibusprimumnuda membra attênbsp;dendafuntjpoftea explorandum eftnbsp;quænam ornamentaaccefleruntnonbsp;tantum in dialogiSjfed etiam orationbsp;nibus Sc quibuslibet fcriptis^Qtiamnbsp;confuetudinem cum quis in fuâ nai?nbsp;turam longb ufu uerteritjauthores^nbsp;que,ucl quos legerit uel audierit,adnbsp;banc amuffim reuocarit, multum innbsp;bonis li

ocr page 23

NVNCVPATORIA bonis literis fruAum facict,8C iadicinbsp;um exacflum in controuerlqs fibi conbsp;parabit.Qiïibus decaufis addudusnbsp;DialedicaqualiaaTni^magis corranbsp;faquam fcripratibi nunciipo ÓC dedtnbsp;co^etiafi tjs aflüetus fneriSjS^ tui connbsp;difcipuli,tamen quia liVHiióo'i/ifop amtnbsp;citiæamp;difciplinacontradæ, ó^be^nbsp;nefîciorum multi tu dine côfirmatæ,nbsp;efle quoddam mihi uifum eft» Opegt;nbsp;ramautem meâ fucceftîuishorisùgt;nbsp;bi uel abfenti dencgarenequeo5bre^nbsp;ui quoq? ad te nonnulla de radonenbsp;ftudijperferricurabojfi tantum pernbsp;negociahifeere cotingeret.Benbsp;ne ualejFrancoforti ds V ianbsp;drum. Anno poftnanbsp;turn Chriftum ?

M. D» XXXyil;

ocr page 24

lOANNES STVRMI

VS CAROLO Meio S.

jLegantis eft ingentjjCa

'¦ rokjinre obfcura et inv^ plicata jquæfcntiSjea dinbsp;lucideatiÿ expedite oranbsp;tione dcmonftrare.. Id in Dialelt;fligt;



cis ita cofecutus eft VVillichius^ut tne mei, quern eadetn in re fufcci»nbsp;pijlaboris tedeat»Ariftotelica funtnbsp;quæ præcipitjô^ èRhetorumdiuifinbsp;onibus nonnullafumptajquacdamnbsp;etiatn aliunde adhibita,quæ tamersnbsp;fiuerbisperipateticorum non funtnbsp;exprelTa, tamcn re ipfa ab his qua:nbsp;Arifto teles tradiditnon diferepanr,nbsp;Itac^cum hunc cognoueris , nihilnbsp;propeapud cætcros inueniesjquodnbsp;non antca didiceris .Quædam etiänbsp;hicexprobrabuntur, quæ ab alijsnbsp;funtexpofita, Hæcpræccpta ita ti^nbsp;bi commendojutfi ad ea^que habesnbsp;adiun

ocr page 25

adiungas, multa tibi in diflèrendi rationefintfuturaiUuftriora,Obfei’nbsp;cro tcmi Carole,utpin quo uitacgonbsp;nere te quotidieSC tuos condifcipugt;nbsp;los confirm are conamur, in eo pergt;nbsp;gas5nec^finas naturae tuæ bonitatênbsp;malorum confuetudine,ó(S uulgi ernbsp;roribus dcprauari,Hancepiftolamnbsp;mei atcp noftroi^e omnium erga tenbsp;«olütatis effeuolo fignum,Qvxan^nbsp;non folum uoluntatis,fed etiam tegt;nbsp;ftimoniijUt fi quemadmodum cccpinbsp;ftipergaSjncqj te tranfuerfis cofilijsnbsp;à propofito itincreauocare fines, fisnbsp;magnus futurus patriae duts; Hoenbsp;ut élaborés te etiam at(Ç etiamnbsp;mi optatiflïme Caroler o go,

V aie, Argentorati Idib« Februarij, Annonbsp;M, D, LX,

ocr page 26
ocr page 27

LIBER PRP

MVS dialectices de

inuentione,

QVID EST DlALECTlCAi-


ST lt;tri,gult;ecertant argumentandi rationnbsp;nemdocet: Namhacnbsp;nofiraprobamui,^^nbsp;qu£ contraria funt,nbsp;refeUimui:ld enim ednbsp;uere argumetari. Denbsp;ßaitio autem Cr di»!


ßo argumentationis infirumentafunt, ßcut reli^ui loci.Quare fubteéiumfeii re vnoKa/aivoptotiiftnbsp;^ialefhces efiargumentatio.

VNDE DICITVR DI A* le^hcacquot;

two rov,c}uodeüdifflttrtf ^od Germant dicimitf,^idctftlicl) voiiiMtig reamp;fnbsp;At hoc etymo Cicero diligentent diffèrendi nowienbsp;Hatrationem»

À vnit

ocr page 28

liber i;

VNDE DICITVR AOTIKH?

aTTo Tov A ô),ï,lt;}«od rationes, hoc efl,drgut«S ta,fuppeditdt-Q«d de caufa non imtnerito ars dicbtnbsp;eflrationalis etiamfi ÂoytKi[/artium genusfù^nbsp;pus pateat,quod Plato uelmetaphyficiefacultdti atnbsp;tribuit.

QVID DISCRIMINIS EST inter didleflicen er îogiccn c

Qttod efl inter inuentionem iudiciuwt.Si^uia detn Logica,c]uidintjualibetrefltprobabile perj^inbsp;cit,fententia Ariflotelis, atq^flcfyluamrationis,nbsp;fcoc efl, probationis feu argumentations fubminbnbsp;flrdt,cjuampartemnon parum Stoiciexcoluerunt^nbsp;DMle^caauteminuentdiudicat,eadem non foluntnbsp;in lucent profert,fed etiam diflinguit^juid rcólunt^nbsp;^uid prduum,,(juid uerum-iquid falfumfît- Hdc ratinbsp;cnefaéhim efl, quod Hammonius AoytKftp qui^nbsp;dem inJfcfhoniSjDiale^hcen autem aéhonis effè eennbsp;fuit. At cum Arifloteles cam artem,quie po fl extenbsp;rus artes,ut Craffus Ciceronianus ait,inuentdeft,innbsp;unum corpus redeger at, utramq; partem maluitfîenbsp;quentius diale8iCenuocare,quam logicenxaT !ƒnbsp;«j(«f/,/or/c(n confrd Pïdtonctn •

QVOMODO LATINE DiCEi» returdialeBicat

Ali/nominaruntdi/futaturantial^ dijflutatorid alijdi*

ocr page 29

dialectic ES

tilij dil^utatricein,alif differturam iuxtddnaïogidm apudVdtinos nondum receptain» Icctrco Grlt;£cunnbsp;potiui ufurpabimtii uocabulum Quintilidni confianbsp;lio.

QVARE VETERES HANC IN terrogdtione zs“ re/ponßonecoiiftirenbsp;uoluerunt C

Erf de Cdufd,ut dd rogatum bene re/jjonderetur, 5«od «ideturtndùIogiôPldtonK, in quibus priornbsp;ferma eß ^nTnrnciff^qniinterrogdt, qui quceritznbsp;FofteriorefltAinynTntàsyquiexponitjCT'Wlerrcfnbsp;gationi fatiifacit. Quorum unui quidemSocrati^nbsp;alter ueroVhlt;edro, Gorgi« cralqs dijcipulis at^nbsp;tribuitur, quem morem cr fckola)iic£ qud;flionesnbsp;cbtinët,z:rCicero infMispartitionibus.Addequôdnbsp;MegariciPbilofophitam ordtiones, lifceîîos /«os,nbsp;nonalioconfcripferuntmodo,quAin per interrogenbsp;tionem crreßtonßonenh

Q.VOMODO DIFFERT DIA^ lecticdkRbeîoricdJ

Sicut iMdnHS in pugnum comprejjà ab expli^ eitafitacocifaoratio dperpetua^Vtraq^arsijfdeinnbsp;penè inftrumentii utitur,adeo utreüèeam Arilfonbsp;teles ttOCdMeritKuYtsgotjiof/Tÿ mS ,utrinbsp;que tarnen[uummanet ogiciKm, ut Rbetoric« qui^nbsp;A a deinßb

ocr page 30

LIBERI.

(lein fit dicere , Dialefhclt;e autem difjèrtreffeuut Plato ait,'ti' c^tctÄiyi^cu.Dialefiicaenimtahtunbsp;aduiiibrat, B-hctorica antem nines colores addit.,nbsp;er ornatum uerborum, alioc^ui utriei^ cenmunifnbsp;efi: materia-

DA EXEMPLVM«

E jfo primus pfaln:us,gucmdia!eff:(us uno fafice ccKpli’éhrettir, rcnif t hac propofiticne, Pius nonnbsp;perit,fed uiuit.Phetor autem fnbicéium hypogramnbsp;pheexpolit non fiiieali/s ornamentis Qttisjit kci*nbsp;rè pitis 4aK ex bis ^uic uitanda ,lt;]udn!^ute expe^nbsp;tcndafunt.Plampiusin conciliabulo non ambulatnbsp;er uiuit.tantum abefl, ut in catu «i/liSlcej/(hret^nbsp;/eu in eorum confi;etud!neperfißrret,multo minutnbsp;ijkrumcon/ÿtuticnibusfedcns actjuiefceret• Aîoxnbsp;eiusconlt;rariu}nobifatur,nempe eum eße pium,nbsp;^uijioluntate diuinafemperacquiefeit^er ad eintnbsp;dudkim uitam fuam infiituit. iiialeéhcus autem brenbsp;uiter.iy «-sroji^^üio-eumfiniret pium, ^ui Deca^^nbsp;logum Deiferuaret.Deinde pr£c!icatum quej- exanbsp;plicatfimilitudinepalmlt;e,in Hiericuntide, ejuie nonbsp;arefeit cuinec calor cbefi^nec oneri fuccumbit, quSnbsp;notatiöe Phypologica depinxit,atq; prorfits td uultnbsp;guodalias dicitur: lußusut palmafiorebit. Pefkanbsp;Ut (otum negocium magis patefiat,cr ob cc «los f o#nbsp;natur

ocr page 31

DIALECTICES. , f fuWi'jKÏlnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iinpiumconfvrtpulueriuoo

latili,i]uent turbo prou«!uit • Poflremo Acclamd* tio rationem ct' fummum pfalmi continet, Sic Dist«nbsp;ieéhcuf Ciceronis orationé pro Archia Dilcmmatenbsp;txplicuijjèt hoe modo- Archiv aut est ciuii,aut nonnbsp;t{i,Siciui5,lgiturè numero ciuium fegreganduinbsp;non cfi. Sirt minuf,uti^; afcifcendui eft. Cuiuffanenbsp;utranc{; partem ((juatotuin orationis corpus con»nbsp;ftit ) mirifice non tantum probat,(juod etiam Dia^nbsp;lefhcus prteflit , fed etiam multis fcheinatibutnbsp;txornat,

DIC SVMMAM DIFFE

rentûe .

tJudamembraproponiter dijudicat 'Diale^ti (us,cui curne eft (jh^oJIoixnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arifto^

teles 4ppell4t • Sed Rhetor dddit fua ornamenta, utoratioßtpopularior,nefit fpinofa cr horritU,

Q.VOTVPLEX EST DIA-leflïcd

Tgt;uplex,Vna eft inueniendibv§ifix.K, Altera ejl iuiicandi

Q.VID EST INVENTIVA? rfrgMmcntuinuenit ad Tbematis confirmanbsp;lioîiein.Et^HwlocQS c^fedes habet,ex quibusea,nbsp;A î Mel«ttbe-

ocr page 32

tiBER r. -

velutthefduris depromuntur tToTriJi/tnontinatur. Vicemquidem confilijgerit, (j^uo deliberatur quünbsp;dcguolibetrc dicenditmeft,

QVID EST IVDICATORIA Dialeéiicdf

QU£argumenta inuenta or excogitata in iut uocat, exaóh perpendit iudicatq;, non aliternbsp;atcj; Lydiuslapiiaurum, utquiiuideat^crregu^nbsp;lam habeat,qud uera cr falfa dijudicantur. ey qu£nbsp;quibiit pra:poßtis eJJ'ent,qti£q;non effent confondnbsp;tanea.At iUaeil prior,cumrerunt notitiaprimuntnbsp;locum habeat. Deinde fequitur uerborum copia,nbsp;quod ey“ Horatiiu uoluit: Verbaq- prouifamrentnbsp;non inuita fequuntur . H conßlium Rhetoribufnbsp;quoq; plaçait,quibuiprior cura eflrerum,quà»tnbsp;uerborum.

QVOT SVNT ELEMENTA inuentionii ?

Tria funt,Pr£dicabilia, Pr£dicdmenta,cr ra» tiodefiniendi zx diuidendi.

QVARE VOCANTVR

Elemental

Qj(ia priora duo ad finitioncm çr diuiffonent reßruntur ? Sunt enim

inuentio

ocr page 33

DlALEcTIces

iituentionis printä principid. Reäc igitur h£c pdrs E.lententdriadicitur,ßc]uidcm funt artium progrefnbsp;fianes,quMPldto TTo^itaa- nominat. incipienduntnbsp;enim eft primum i ßmplicibus uerbis ,cr ad copu^*nbsp;Idtd trttnfeundum,ut ad deßnitionis et dtuißonis^ey'nbsp;dliorunt locorum rationem gradiM ßdt • Ita^ hicnbsp;Àßmplicißimis principiumßtciendum

QVIDEST PRAE-DICABILEC

Eß quad pr£dicdtur aut deuno,aut de pluris but^ Sicenim Porphyriuiinquit,nbsp;n itaj’ fci/oTi« xaTcc'arAtióyo^. l^eq^uero aliudnbsp;ßbi uultuis nominis uerbalis,

QVARE DICVNTVR VOCES pr£dicabile5 ?

Ad co^oßcenduntin di(bmibits angußam zT amplitudmem. Sunt eniinqu£de ßngulis,qu£denbsp;nonnudii, qu£ de quibufdatn, q!(£de pluribui ßunbsp;cunHli, fedintrafuiU limites ,pr£dicantur.Exhisnbsp;quedam infunt,qu£dam non infunt, qu£datn defubnbsp;ie{lo,hoc eß, de inßrioridicuntur, qu£damminus,

QVOT SVNT PRAEDI’ cabilia?

SexAndiuiduum, Species,Genui, Dijßrentia, Proprium er Accideiis-

A 4 Qi{id

ocr page 34

LIBER I.

qVID EST INDIVIDV^

urn KTo/xop {

Eft i^uoi de uno prédicatur,ut Cicero,Cdto^ Alid dutem ratione Grammiuici dicHnt,Cdtone$,Cinbsp;cerone5,Scipionef-

qvotvplicia svnt indiuiduif:nbsp;rgt;uplicid,Autncituraliit,qu.eabfoluteproprio»nbsp;rumfuntnomina: Vel Deorum utlupiter,A{)ollo^nbsp;Hercules Alemanitui, Mercurius Si'xonict«; Velnbsp;hominum,utPaulus jPancratiuf, Atbrechtits:Vetnbsp;brutorum,ut Cerberus,P€gafus,Balius : Vel A ftronbsp;rum,utOrion,Cyno['nra,«(aafx: Velmontium utnbsp;C£tius,Pinifer,C((rpathus:VelMaris zj Sinuum,nbsp;ut Balthicum,Venedicum apud Regiomontem Bo*nbsp;rußi£:Vel fluuiorum,ut Albis,viadrus,jflula:Velnbsp;fintium,utHippocrenec^c-

Q.VAE NAM SVNT ALTERI us generis indiuidua ?

Artificialta, Hæc tribus fiant rationibus- Aut Ktie7'’i'7rlt;3Txy»fi,id efi, per fuppofitionem, utnbsp;PeleifiliusproAchille: Aurum Cr£fi:touialisfitgusnbsp;louis Aquila,Autnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Troianibelli

fcriptor pro Homero,euerforCarthäginis cr Nu* inanti£ pro Scipione Africano. Autnbsp;Käs,ut bic e^uus, o owaset'e!»

Quid eft

ocr page 35

D I ALE C TICES

QVID EST SPECIES ««/îojrfpKd pfittoncmMi«- ,nbsp;Efiijuod ordiiMur fub genere,ey de^uo^enusnbsp;in quid prtedicatur Porphyries ^J^óg ifisTi t«tnbsp;’toiJl.iVOUVTr» T»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÖV TO -yiVOSip Ta

tI^ KXTecyo^TST«i,Udq; non defunt,quiJ^ecies Ldtinis effi partes quidem,quado ijs genus attributnbsp;tur^ßrmas uero quando generi fuo fubijciuntur uninbsp;cum fuis dijjirentijs,memoru prodiderunt.VtGuntnbsp;mi de tiyrrha,quiic nobis uerano eft,de Staäf,qMenbsp;liquor pinguißimus eft,de Sdgapeno,quoinbsp;nunc uulp Scrap mum uocatur,deAmmoniaco,nbsp;qu£ latinis gutta Ammo niaca eft, gy' de al^s comanbsp;pluribuStAdhucmodum, uas efcarium,Lance,Scunbsp;tula, CatinOjfercttlo, patina, paropfide,ey alijs idnbsp;genus eftcomunius il£c quoq; caufa eft, cur de bi«nbsp;dicatur,

QVAE SVNT OBSERVANDA inhacdeftnitionei

DuOjOrdogy prxdicatio^ Ordoquidemqua»' ÄJpbfuogenereponitur,ut Pyrus,Setulafub arnbsp;bore-.pluma fub penna: crux fubaffti{hone,cadus,nbsp;congius,urna,amphora,linter,cupa,cybium,culeanbsp;us, cr alia fub uafe,fed uinario coUocantur.Prxdinbsp;catio uero,quia in quid prtedicatur,ut ft rogatus ftnbsp;tris. gt;nufca,quid taurus,quid tympanites,nbsp;A f Rej^on*

ocr page 36

LIBER r.

lO

ReJ^on^eturt(dßngttt((:Eü infeihinijeß anneniti» morbuf,

QVOTVPLEX EST SPECIES?

Duplex, Vna eß /pecialißima fett ima, etlt;AaS aJlmciiTccTop. E-t eä commune uocdbulum indiuinbsp;duo proximum,quod de pluribus numero ditßrentinbsp;biu pnedicatur in eo quad quid eß, ut equut diciturnbsp;de Xintho,de Podlt;trge,(Ie Ëuceph£tlo-,q uibiis finiettnbsp;di5 redditurproximum nomen equi.

QVAE DIFFER VNT ««(«ero ?

ïndiuiduu, que dum numeruntur dißrimen ali^ quod flituunt, de quibui folis und ßecies predicd^nbsp;tur,

POTEST NE.SPECIES ESSE genM?

Potell,qudndo indiiàduii compdrdtur,ßquidein hec in indiuiduorumßnUione primd occurrit. Ideonbsp;querenti, quid eß Aetbonc'quidnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Reddi#

turddprim,eß equuf,ddpofleriui,efl canis Aéleo nis. Hincfdétun eß,quod ordtores fepe nomen ge«nbsp;nerii proßecie uf 'trpent,ut muUd funt generd uionbsp;tdrum,dbßnthiorum,gentmdrum, herbdrunt, pocunbsp;lorum orc.

QVAE. EST ALTERA ßecies ?

Subdla

ocr page 37

DIALECTICES „

Subalternefeumedid,à/aff v^rd^ayop. Et efl,qu£ dùierfa ratione or genus er Jpecies ejjè ponbsp;tc⠕ Ndtn in fehematibus exemplorum,ß furfumnbsp;tterfusuideriSjJpeciei: Sin autem deorfum uerfus-,nbsp;generis rationemßbi uendicat,eadem fßecies ^ubalnbsp;temans uel VTrfciVuïAo?.

DA VNVM AVT ALTE rumßhema.

Sit dnimal,Pifcis,Cancer,Caniuruf, Leo,Carabus l^rabbe. Aut arbor feu ipvTûi/,uitisaminlt;ea,truanbsp;»fipiiiier,Appûn4mufcatc([ev, Rhetica »eltleinetnbsp;3i§‘XK.»,ßcutßcus apud CóiiflAntinuntnbsp;de agriculture- In priori ß pifeem ad animal contu=^nbsp;leris, Jfecics, ßn adcencrum, genus eß, econtrenbsp;Cancer ad Carebum, genus,dd pifeem ßiecies efi,nbsp;IdemßtinpoßvriorijVitisenimad arborem ßrm£nbsp;nomen eccipit,dd A ppianam generis- Bodem moanbsp;do poculum ed uas uinariumßeciei appeüationentnbsp;recipit,fed generis adfeyphum, ad cyathum, ed cenbsp;licem,dd cypellum,edgu[tum,ad cantharum, adlenbsp;genam^ed craterem crc.

QVID EST GENVSf

Eßt]uod de pluribus,qult;e Jfecie dißvrunt, in eo quod i^uid efl pr£dicatur: Vt animal prxdicatur denbsp;aquile,depifce,dc Onocrotalo- Virtus de iußeienbsp;Wferalitate,firtitudine,c^ temperentie. i tem Menbsp;tattttm

ocr page 38

tt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER I.

tlt;Jlum,quoldióiumefi,(}uii( xTlKot?

boc eß, aliud poß aliud inueniaiur ,fußui eß aura quod need ßmplex eß,Cerußa,quai Germanii did*nbsp;tur Pluinbi albugo bleiweià Lithargyro Ger»nbsp;manice sUt, Argenta, quoi eß modo inßduin,nbsp;loagcmac^t fUbet, modo purum put um, ttoä^nbsp;AocK/o'fc'./.samp;t^vpurlautcrfilbcr ,modo Hidragynbsp;riottj^uoditidem uariat, Aut enim eß perpétua uonbsp;mica,qua nos utimur qogt;cd;vibev,(t«t metaUicuntnbsp;quodhismiflum reperiatur , aut cx Mtnio apudnbsp;Diofeoridetn c:r Plinium, aut ex marmore apud Vinbsp;truuium, er id ipfum alumine deniq^fiißus patet,nbsp;quad iurisconfultorum fententia huius loci eß,nbsp;qui hoc uocabulo compkéhtnturquicquidfubterr4nbsp;efodiendoreperitur,

QVAE D IFFERVNT ßiecie

Qjjae funt diuerße /ßeciei fubuno Genere,ut alia eß fßecies Cinamomi,quod nobif Mofylicumnbsp;eß 5 tanquam Caßia Syrinx ^vmmetrmltcn, alianbsp;Caryophyilorü, abazingiberiifubAroniate- Autnbsp;ßuii, primumßub cortice, fecundumfub ßuilu,nbsp;ultimum fub radice completere lübil peccabis.

ocr page 39

DI A E c î’ I C fi 3f a»

DIFFERVNT ET INDIVI* dua fj^ccie i

l'^axime , guateruf ftibdiuerßs continedtilUf ff'ed(biis,ut Ccrbaui, çr Pcgd/ùf. lUefubcane,nbsp;hic fub equo ccwprchcniitur,

QVARE DICITVR GENVSf

SitniIiiiidineguadam,Namut Pyrrhus ad lo^ vem,ut VlyJJisadlthacam, ut Tuifcones ad Tuifconbsp;ttem GentilitiumCutlutiad txcrdium natalitiumnbsp;cuiuslibet,feu g(nitcre,feu 'dpatria feu à ejuadantnbsp;cognaticne cr ii ftitutiotie dedi (h m ) tîunquatitnbsp;/ton refficiunt,itaSfcctes ad Gtntwefi mutudnbsp;afffho, créa guident naturaliS'

QVOTVPLEX ESTCENVS?

JJupIcx, Ciutralifitrum çr Stibalteri um•

QVID EST GENFRALISSI» mum,uel ùi'ôîTcefiii/,uelnbsp;ylt;^viK^fcê{c^ {

Pft, quod Cl,IV ßt Ceius y ffteies effè nei^itit, iiamultrabocpregreßus rotitH. SicHt (xtnmanbsp;ßiectes in alias diuidi tien potefl , fed tantum innbsp;tidiuidua,

QVOT SVNT SVWJMA genera quot;tnbsp;DecentiO' uocanturPrtedicamenta

'X

ocr page 40

*4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBERI,

Q.VOD est s vb a LTE R* num feu fubalternctmnbsp;vttkTÎKhKoi/

Eft guod genuf e:^ /bedes e/fe poteß üuerfd ratione^Subeft enimnunc ali/5^nuepr£efl,utvi)‘^nbsp;tus eft ad habitum /fedes, ad liberalitatem genuînbsp;Sic lex ad fenatuscoiifultum,ad plebifdtum genusnbsp;eù, adius//)edes,Quare cr intermedium appellenbsp;tur,quod fit inter fummum genus or imamnbsp;ntam medium^

Q.VID ESt’difFERENTIAc*

Eft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/fedesinterfe difii'»

runt, autore Ari/htele^

Q.V OTVPLEX EST difivrentia^

Duplex^Vtîdeft fubßttntiiC , dlterrf 4cciJenttî. Q.VID EST DIFFERENTIA SVBa

ßnnti£ apud Arifktelem lt;/lilt;xqgt;iiii^cc dvlt;ri «lt;r,apud Porpbyriumiilt;/la7raiôlt;rnbsp;aut qu£ didtur ilt;/liiiù.TC(fx,nbsp;fcoc cft proprijfiime?

F,fi qu£ prlt;edicatur de pluribus/fede diffèrent tibus,ineoquod quale: Vt rationale (fit interinnbsp;hoc uer£,dijfi:rentia: loco ) hominem À brutis difiin»nbsp;guit,Atgt;yiKopenimdifcernit hominem ab eo,quoclnbsp;eft «Aayop, hoc e/l,brutUjaut iuxta Quintilianlinbsp;mutum.

ocr page 41

DIALECTICES

mutu, cjuoniam non folum ratio, fed etiamfermo ho minentdreliguiianimontibui feparat. Atcumhocnbsp;ipfum fit ambiguum, nec dum fatis confirmatum Oquot;nbsp;nece/farium,ali) mente preditum ejje,potiui homianbsp;niattribuerunt.

QVOTVPLEX EST ACCIDEN talii KaJ« erv/i^iSiKoa-enbsp;Cuplex,atit communis,aut propria,

QVID EST COMMVNIS Dlfi* ferentiaiTiSÓfftcrfeunbsp;KOtväae

tß qu£ ex accidentibui feparabilibuf conßit per e]U£ aut alteri^aut ßbi quii eß dißimilii çy ali»nbsp;liS,Vt nue puer,nunctftueni5, time ßrmofui,nuncnbsp;deßrmis Heékr,Menelaus quidemlaconicièsdi»nbsp;cebatiVlyffeS autem uberrime.

Q.V1D EST PROPRIA ^«(ediGÏ«rW(amp;crf

Efi qiitc fit per Accidentia infeparabilia,ut al^ tedo in Cygno,nigredo in Coruo, hac quoq; eß üinbsp;nerua yAccvKamp;TTtcr, Therfites ^cfotr^Vulca^nbsp;iiMclaudicans,odorinaromatibtiS, mottts fuperi^nbsp;cris labri inCrocodilisAegiptiacis.

EST NE ALIA DIFFEREN« titediuißoenbsp;Eß,Vnaconßituens, Altera diuidens.

ocr page 42

liber I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itf

qvid est CONSTITVENS lt;rvs-«Tlt;K« ?

QjjiC genus quidem cum differentia connecbt, «t inJe /peciei nomen exiflut. ll£C4Utem maxime ne*nbsp;ceffaria efl:. N^m f?« {ol4 fHb«entmMlt; inopi« uerbonbsp;rum,quibus jpecies nominarnhefunt^utouaprimuntnbsp;fM ex ratione co(hsriie-,flu apparatus [su ailuuntnbsp;out tremula , qua adhuc tremuntnbsp;nbsp;nbsp;tatt

turn incaluerunt,autforbilia ^o(p«TK,funt or «» 7recÄä,iclefl,liquidaymoUia,autfuffocata in aro*nbsp;matibuf,garocir o[eo,apud nos butyro,autfi-iâelnbsp;lata, feu fartaginefrixa TKytttnsù,aut omH*nbsp;3wTct,affata eyy tofhin cineribus,autilt;pTK,quiienbsp;bene percofh funt.beinde aliâ exfubßantid feu fubnbsp;ieéh,utanferum,gaJlindrum,{(ndtum,pifcium,qu£nbsp;falita in palÜilos dur ata »a 'rx§i}Qaappellantur.nbsp;Poßeaexpartibusouorum,aliafunt cs^xKodli^*nbsp;fji.x,quibus telhceu efl putamen, alianbsp;ti»,quibus idé molle eß.Pofiremo ex cotingentibusnbsp;oMorKin iuxta tempus alia funtrecentiora, ut^i^*nbsp;sce,qute totaluteafunt,cr triduo incubata toVunanbsp;tur., Aliauetera qult;erequietadicunturoua,ali4nbsp;uria,qult;e flatuofa funt,generdtioni inepta , qua;nbsp;colliguntur Augu/k meiife, decrefeente luna,nbsp;5Q3intevcver. Item mJd rotunda feu orbiculata,nbsp;((^cibépffeljdrmenirfcy«/or/rtji 2(i«avcil{ii. Medi^nbsp;ca,dpu4

ocr page 43

DIALECTICES

titdpuiAfJyriosCitrid,crnuncpdßim porna feu tnaU arantid pomcran»;, Punicd ©raiiatöpffelnbsp;Perficd pfivfifcn-inguibufddm tdmenfud eßt moc4nbsp;bulduidentur,incjuibtuhocremeiioopusnon effetnbsp;M Chryfomelddpudvirgilium dureditidld^ivieliinenbsp;Iddutem dpud Vdrrotiein credo effe mußea mdla,nbsp;fed hjec à priore Jvrmd pdrum rece^runt.

Quid eftdiiiidens differentia

quot;Eß cpiægenui in ßieciei dtuidit,ut hotninunt dli/ fertti,ut stuhut quaßstKTOs^cui iniufl^terdtno»nbsp;td,tänlt;judmfiygmdti4t,quicompunäu5 erdt notisnbsp;uelluddiciiolim.cuiuimentiofit Leuit. j^.uel ho^^nbsp;die Threitifs:Alii liberi,ut dpud Romanos Meuii«nbsp;Titiui,SempronitM zrc.tüij neutri, ndm apud Ld»nbsp;cedlt;emonio5 erdt quoq; media firtund inter liberotnbsp;tr feruos,cr dicebantur itÄiaTi!,ßcut apud Thefnbsp;falos TTtt'fcff«/, apud Cretenfes, itvoifTeu., apuinbsp;Mariandynos lt;/la^ef)ci^ot,apud Sicyonios

At quando ßeciebus fuanominadefunt, tîic fit diuifio in ffiecies per di fièrent iiis,ut arborum alianbsp;exfemine^dlia ffionte nafcuntur.,VirgiltiK Gf Pli^nbsp;niutaddiderunt radice-Sic rerumalia funtbofnbsp;na^alia mdl£,alia media.

Quid eft ptoptiutnWwi/ ?

B

ocr page 44

tS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iz I B F R I

Efl(]uodineßomnLfoliGrfem{gt;er,cr conucrßitf dicitur.ideo eft ijualitas dccidentalii.,conuertibilif,nbsp;ut Criftiano)-umeflDeummetuere,in De«m cre^nbsp;dere,cr proximumdiligere-.Iufficiieeft cuic]; darcnbsp;fuum: Hominum e{iindeigare,inlt;]uirereueru, ideanbsp;tcÄ(ffiS(0, dpud Homei Min er He/iodiî uocantiir^nbsp;Sunt ne alia ptopria^

Sunt,Autlt;]ute foli fteciei conueniunt,ftd non omni, ut Cbriftictni homini'S eft pradicare Euangelinbsp;urn et ÄuTadminiftrare, non id cuilibet nonbsp;lic€t,nift ad id mini/krium uocatiafiierit. Tneaturnbsp;enim quiitj; fuâ forte: A ut efuisomni ftecieifed nonnbsp;foli,Ht liberos progignere eo/q- educare,commenbsp;eüomniu animantiumgeneri,etn6 tantum homini:nbsp;Autgu£omnift’eciei,etfoli.fed no femperconuenbsp;iiiunt,ut eft iüud Porphyrij,^ it/yH^ccTroÄti^cenbsp;in fene^te canefeere.

Quodnam eftdiferimen inter dif ferentiam Sc proprium f

SiCpc nullum eft, Ndm A riftoteles zy Cicero ali cubifub proprio diftèrentiam coplexifunt, Stepe tanbsp;uienidftÀtuitur,ut diftèrentia fîgnificetfuftîintrlt;enbsp;patem,ueluti in homine eft mente habere. At proprinbsp;f/m (fttx^^a¦lpfeu officium uel reru,uel perfonaru,nbsp;ut Aïedici eft conferuare ualetuduiem, Bcclefta^nbsp;fticeft

ocr page 45

DIALECTICES

fl£ eft in flit lier e uita er doârina uerbi dei, Je fcee enim effi fèrma gregi/s,er pr£co uerbi diuini^nbsp;ttt ßt digiius er iufljis: A ulicorum eft traikire negonbsp;tid er conßuletrid ö- prætorictflUic quidem utßt ittnbsp;fti- religio e^ tvya/zta^hic autcin utuerè iits dica»nbsp;tur,utinnocentilt;(deßndatur, ut honefle uiuatur.nbsp;Quteßßcerint tum iure de luiicttis calceisgloriarinbsp;liceret. At funt qui propriii eße uniui ßecit'i,dißv^nbsp;rentiam plurium flutuunt, ueluti riderefolius hominbsp;nis eltßed mëte pr^ditu eße, copetit et cceleßbuinbsp;animisAtaq; in gencre comunis natura omnibus^innbsp;dißrretia peculiaris paucioribuf, in proprioßngunbsp;larisßgnificatur.qii£generi accedit .Quamebrenbsp;prüptiueßuere «y[ts-^aqgt;oi/, diffèrétia non item.

Quid eft accidens aviJamp;’tamp;KKoo'i

Eß quodßubicih) adcHuel abefl prêter eius itt teritum-Eß emim qualitof accidentalts non conucranbsp;tibilis,utßtilitatin Therßteiiracundiain Achiüenbsp;TreÄß^oTr'ia in Vliße.

Quocuplex eft accidens? DHplex,Separabile,et Inßparabile-

Quid eft feparabile

Quodcitr(tne^otiudfubieib)fepararipoteß,ut B i dßon

\

ocr page 46

gt;0


liber I.


à /fionfiotripudiumetfaltatio, dJiuitt conJemna^ tto,fiquidem non femper diuiti^ Jpinofe funt, Sicnbsp;cr ah impiji refipifcentibui fcortatio, auariM,nbsp;(brietM.

Quid eftinfcparabilc«x®ê'^‘’^'? Eflqt(odciutnunquam,autxerte qudnt difficillinienbsp;feparatw, Vtcalor ab ignt, humor ab aqua, albeigt;nbsp;do d Cygno, fides d facramentis ,fapientia à timo^nbsp;re Dei •

Quod funt prædicabiliu quæftioncsc’

Duit, Quidquale:Quidqu^erituocabulunt commune^nonfolum totam definitionem,primutttnbsp;in indiuiduK (qu£tuncffieciei natur am fubeunt)nbsp;fit quifftio: Quidfi-ancofirdium ? Efl urbs ; Quidnbsp;Darius homo\feu rex? Ceinde idem fit in /fiecie:nbsp;Quid emexCeRfi'.ientia. Quid cR opulentia c* eRnbsp;topiarerum qult;ediuinitus dat£ funtaduirtutisminbsp;ni/krium. Poflremo tantundem pr£lhtingenerenbsp;quod hie fubalternumefledebet: Quidefl Metalsnbsp;lum? efl cor pus'.Quid efl flrtitudoiefluirtus. Illinbsp;enim aliquot /fiecies Cicero fubiecit. Sunt autentnbsp;(iu£infcholis tranfeendentia uocantur.ab Arilkanbsp;tele Tcc^cccrtp t7rc/slt;cigt;ct • Superant enntt fltmmdnbsp;generttjCJ“ omnibus rebus naturalibus competunt.

ocr page 47

DIALECTICEJ zt ußtatißimztMenfuntomtüum to öf/,To ïi/,quoiinbsp;efl,ut nunc loquuntur,ens o' unustt.

Vbiqueriturqualcr’

In iiflcrenlitt lt;}uod effefltiale dicitur, ndm fub» fhn certc pars efl: Qjtile animal eft homo fquodnbsp;meine habet,^uod Äoyncip efl,^uod ijuia nonnihilnbsp;cttmgenere communeefl, Gr£ci yiifix.ovTt uofnbsp;cant, Naiic in proprio: Qttaliteflhomo fnempe tanbsp;liî, cuiuoxeftdiuifa,uelquiarticulatim loqui po^nbsp;teft. ^a decaufa dicitur ni^o4~, nom cui inefl tonbsp;P'‘g ’o'ttx eft homo. Uuncin accidente-Q^alisnbsp;efl herba Cmicuittju£ eft ßUjs oblongis,a]^erts,o‘nbsp;aculeatiS,(luaincifurisditttfafunt, coule cubitali,nbsp;cuicapitula funt magnitudine thjiïi£, crfeminenbsp;quodCroconodißimileeft,uulgo Cartamus gaecénbsp;iaffcan. Cicterumguandototum corpia flnitiontsnbsp;exigitur,nonper guale fed per quid fttqult;eßio.Sieanbsp;petamennoneft inutile docendi gratia partem ft^nbsp;nitionis À difcipulii aflirri,uel tnuito Laurentionbsp;Vaüa-

Quoruplex eft ufus prædi^ cabiliLinif

Multiplex : Primm efl ut communia uocabula dmofcantur,,quim namnoirüoytxp, o' mutuamnbsp;B i quondam

ocr page 48

LIEER I

quandam cognationein focietdte}n([; inter fe haiC' antjuidelicet ut qute fiißus pateant,eadem de angu-fiioribus prtedicari poßint, unde pr£diCiibiliauo^nbsp;cari c£pta fwnt-HMic id qHoq; a(ßne eß, eu res „4^nbsp;tMritîis ad fùu fintë redueßur^Centaureu enim Antiinbsp;raru,Praßum,t»agis ad herbär€/ßiciut,quamadnbsp;Heîicen Acbiui-Riirpw bine coHigitur ^«Atn rault«nbsp;ßjecies feu Xde£ exßnte eodeinhauriutur. QMctw=nbsp;admodüinanimalibtti Arifhteîes,in pifeibui Opanbsp;pianiis,iu pUntK Theophraftusßn herbis Diofeorinbsp;desßcit.Breuiterhic gradus à fupremoadinßmunbsp;habetur, cT uicißim ab inßmo ad fupremu,qu£ resnbsp;fcripturiétibiis inaximecûducit,hinc refie confis.»nbsp;bit quare fint uniuerfalia •

Quis eft feeundus ufus;*

Frfcîf rfd naturas propofitionu cognofcend£s,qu9 niant genui,lßecies,difßrentia, propriü, etindiui»nbsp;duu^necejfitria efficiüt pronunciata, utvultureßnbsp;accipiter,Alaflprefid£inon,f€U apud Claudianuntnbsp;equus Plutonis - C£terum accid€nslpr£dicatum nonnbsp;neceffiario coh£ret fubieih: Gr£cifunt hojßitales,nbsp;Plato poêtisinfinfus eft, Ariftogiton eft infamiSt

Quis eft tei'tius ufuSiT

Conducit ad fiiitiones et diuifiones, quoniânihil digini '

ocr page 49

tionKin Kt pertinent, or illarum utrac]^ hinc petitur. Igiturper lUas ad demonfirationentnbsp;conducere uidentur»

Q.uod nameftalteromelemen* tuminuentionis c

Efi:pra;dicamentum .

Quare dicitur praedicamentumf Quia de omnibuc rebut natur£ fub fecoftriehenfiinbsp;pr£dicatur,quadecaufagr£ciKeëfiyofixp,Qjfinnbsp;tilianuf uero elementa notninauit uocabulorum.

Q.uis eft prædicamen* torumufus?

Irt prxfentw efi:,ut finitionu materia fit in promp tK, nam in hit funt omnium rerunt clafiis, qult;e fnbnbsp;uno generefeu prjedicamento coUocantur , Hxc

ocr page 50

»4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iz I B E R I •

nit^^uodfintrerumcognofcendarum prima capi^ ta,ßcut Archytds AÓ}-»o-x«amp;’2Alt;)V,fcoc eit,uo»nbsp;te$ uniuerfales,utfub tjuarum ambitu omnid contianbsp;neantur,qu£ab eodem quoq;inuentlt;e funt,fed abnbsp;Ari/ktde reco^nit£,cuiuf titulo et hodie traâatur.

Sunt ne plûtes ufus prædicamentorûc'

Sunt: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex hts argumentorum loci, circutnftAn*

ti£,amplificationes,dequibui Rbetores multa do» cent,petunturey cûlîiguntur ¦ Hdc igitur rationenbsp;pojfuntdiciattributa negociorum, perfonarum crnbsp;iocorum,fedDialeâicui eateniK obferudt,quate*nbsp;nus funt tûo- AflixSoquot;nbsp;autore Aphrodifeo^

Quoi funt obferuandaincogniäs done ptædicamentorum i

Ix TT^olâjjKctTH-y o^iS)p,boc eft Antepr^edicit mita,inquibHSdttedüturp{)tißimüOrdo etnometi'

Quidfibiuult nomen?

lduult,utpro certo habeamus,qttibus quomo^ do locus eße potefl in praedicamentis, quatuor enintnbsp;excluduntur.

Quodnamcft ex hisprimumi? vox

ocr page 51

DIALECTICES a,

Vox mAva-H,uos,feu ambigua, ([«£ efi mul* birumpgnißcationum,in quo genere funt homonynbsp;ma,qult;e modo in Diakchcorum phronti/krio iequiigt;nbsp;uocan0mindntur,cr funtquibuf uoxqttidem cownbsp;muniiefijfedperipfamres alia atq;alia ßgnifica»'nbsp;tur, ut hdrena fub pulucrii nomine eJi infubfluntidnbsp;fed quUdo copiam KctT« li^TCDvol^^ctp ßgmßcat,nbsp;tteluti quando benediSho Abraham cum harena Utanbsp;torali conßrturtcßin quantitate difcreta, quandonbsp;autem kxtxnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;metaphoram ina

confiiuttiam,e{l in relatione,feu loco Reßrtur enim ad Petram,id eft, coftintiam. Vnde natxfunt phranbsp;ßesTheologic£,lt;tdificarefttperharenam,ßipra penbsp;tramfO“ apud prophanos autores,defcendere in hanbsp;renom,hoc eft,locum harenoftim,in quo certaminanbsp;fire con/htuebantur ¦ item Boculusßtapte natura eftnbsp;in fubfktntid,in relatione autem pro f:eptro,pro manbsp;giflratu Kurd /cfeTtoftf/xi'af/. In quantitate eftnbsp;fro copia ut aqud Efaiam ey Ofeam baculus panii,nbsp;hoceft,uif e:s‘ copia annon£ la.^.TctKHTTTiKSis»nbsp;'^ft quoq- fed ßgurate in habitu,quando nudum ßg^nbsp;nat,ueluti quando in baculo per iordanem pertrananbsp;fierunt. Symbolum enim paupertatis eftfolus baanbsp;(ulus, quietiam Apoftoliso Chrijbconceßuseft,nbsp;Sunt quoq; hie 7rct^Muv/c(t apud latinos denominanbsp;tiua, in grammaticis paßim nomine concretorumnbsp;B J CT al’«'

ocr page 52

LIBER I.

er dbfirafhrum comprlt;ehendmtur, quorum po* ftrema tarnen propriè ptcedicamentis inferuntur,nbsp;Mtprudentidjußitiit.

Quidfenticndum cftdefy^ nonimis, hyeronimis,nbsp;ôôpolyonymis?

lUaadmittuntur inprtedicamenta- Sunt autcm fynonymd,feu ut bodie in f:holis appellant uniuoca,nbsp;^u£ non difjirunt neq; nomine, ne^ definitione, utnbsp;homo, Leo, utrumq; enimeji corpui uiuens,fenti.»nbsp;ens, igitKr animal, catenas conueniunt rei, nomi^nbsp;niscii communitate. Polyonyma autem funt guandonbsp;plura nomina uni rei tribuuntur, qu£ uulgo Syno^nbsp;nima ƒnnt,ut enjl5,gladius,/}gt;atha,mach£ra,in quinbsp;bus tarnen non penitus itrtxAwxpi.tx conflituendanbsp;efi.Htcteronyma crreetr nomine diffirunt,ut Orgt;nbsp;za inter legumina,Scarabeus inter uermes, Bonofanbsp;interuolatiliaanimalia,feuaucs,Milliarium internbsp;inenfarasgeodeticas numeratur.

Sunt ne alia in nom ; obferuan* dajquaehincGidunbsp;snbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;duntut^

Sunt adhuc trio: Primum uox logica, qu£ nx vtKwsponituriUt nomen,participium,jigt;ecie5: Seä»nbsp;cuitduin

ocr page 53

DIALECTICES cttnJuw eß uox complexa^ut iuflui homo,niß foconbsp;fimpliciifeuincotnplexipoßtit fiierit^quod genuinbsp;efifcientiaiuriiciuilht vltimumefl uox tranjcenanbsp;^ns,quie fuperdtnbsp;nbsp;nbsp;tranfcendit omnia genera futn

ma,qualiiejiEns Res. Suntenimuoeei conimu «tores ipßs categorijsßc quibm confuleiidin eflinanbsp;ter alios Laurentius VaÜa

Quid cxigitordof

quot;Vthabereturcerta prtedicandiratiOj^Ute de qui busdidpojjunt-

Quotupkx cftordo?

Duplexeß,Aut uni^generis feu prlt;edicainenif ti ,in quo XXTCC trai^e/Thp idem de inferioribus,nbsp;quad de fuperioribusprlt;£dicatur:Homoefl animalnbsp;igttur corpus animatum. H(fc lt;t»tetn prtedicatio dtnbsp;citur,ova-iäi(/lu^ eJfentialis:Aut eß diuerforumgenbsp;nerum,feupr£dicamentorum,quotiesuoces ex dt»nbsp;Uerßs prtedicamentis conger un tur, utecelumino»nbsp;uetur,Epifcopusfidelt5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prudens minißer

Del eß,pr£dicatio hincßt denomilioti ua,z!r accidentaria-

Quot

ocr page 54

•s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I, I B E R. I.

Quotfuntprædicamentaî'

Z Subfkntiti ovir/a.

QtiintitM 7ro(ri^‘

QiiilitM TTOtip, 'iffoiórusin 4. Ac J. QU£ft. Cicero.

Kelatio

TlpaOTi

TSOv

Decëlt; Afho

Paßio

Vbi

t

Tcêi^ù

Quattiîo Sittwnbsp;Habitai.

Quid eft fubftantiar

fubieâum in quod accidentia caduntjeu eoa fundemfulcrum efl,ut homo cum fuis partibus, innbsp;5«o eflfcientia^uirtus,firma,cr alia bona feu maanbsp;lacorporiSifortundecranimi Eftenim homo, ceunbsp;fiindamentum iaâum, cui que accidunt innitunsnbsp;tur. Quare Greets iUudquidem eft kvS^vttÓs«nbsp;'z-op,quodfuaptenaturaconßjiAt. üecueronbsp;çovTTûS'aTXjquodin alijs fefe fuffulciant perfenbsp;nbnconjl/kntia •

Quomodo difFertfubftantia abeffentia:'

Sicut ÓTTo^xo-it ab ever/«, «5 vttosxvis U efi quant

ocr page 55

DIALECTICES; ,, tft tjuÀmfubefl- Qtiare ovartct huitK fars erit, guanbsp;tennf e/fè iicitur, eattniu enim otnnia pneJicamennbsp;taovirat erunt, fubfifitndiratioadprimumdun^nbsp;taxat refirtur (ir^edicanmtum,lt;tccidmtwm ft»nbsp;ßintuculum.

Eft ne partitio Tübftannæ tn pri ma quædam capita r

Maxime, Nrfm cmnif fubftamp;ntia aut ejl incora porata,aut corporataitnccrporata guident eft, gufinbsp;nulU aUigtUd eft corpori,ut ^irituf, cuiutmodi juntnbsp;Detii,angeli,cacodemone3, vovlt;r,qui recentioributnbsp;eftintelligentia:Corporataautemeft uel fimplex,nbsp;uel tompofita : Simplex gutdem ut ekmenta, uenbsp;iether,fub cuius appeUaticne ftrè orbes coeleßes caanbsp;piuntur,ut calumfuprtcmu, calum cryftt).ilinttm,nbsp;utrungi Theologis nonnuBii inuentum,deinde eftnbsp;firmamentum GnecexTTÄtcuta, in quofintggt;cu-‘nbsp;rc/ziuaArati.Subhocfuccedunt Plane» cr lu^nbsp;mina duo:Compofita autem eft aut abfQlutd,autnanbsp;nbfolutajfedabfoluta modo uiuens,uelpne fenfunbsp;utftirpscum arbore, jrutice ,fuftrutice, herbetnbsp;tiufq; partibiie,cuiui ordinisfunt olera, legumina,nbsp;fadiceStarbujb. ,fi-umenta,gummi el refina,arcmanbsp;ta,poma,nuces,femtna,flores, bulbi,ut aftaloneuntnbsp;quod corrupte paßim aftanium uccaturAÎet^lodr

Vel

ocr page 56

30 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER 1.

Velcu)nfenfu,qu£ eflnunc^cüócpVTa{/, nunc attb tn.il. dîipi rurfui iam rationale , uthonio,iaittnbsp;brutumeft,aut uoliicre,cui adneéiuntur infcikt,nbsp;GrtecisiVTaia.xdi{i!i,aut terreftre, quod eft Me!nbsp;grcßibilequalia funtarmenta, pecora^ferte, be^nbsp;lu£ cum fuis catulis^ de quibus Ariffoteles confulettnbsp;dus eft potißimum: Vel ferpens uelreptile, quo innbsp;generedefcribendo copia fus eft i^icander,Et eiuffnbsp;dein fariiiic funtadh!efa,utCechliea:Velaquatile,nbsp;de quo OppianusQrOuidius,eiufq; locifunt Kit.^nbsp;epiftix. ModoeademeH abfoluta, qu.euitamtionbsp;habet, utmetallum,lapis,gemma, montes,urbes,nbsp;(qu£ duo aliaratione in pnedicamentoubi repo^nbsp;nuntur )oua, poculenta, efculenta • Hue refei^nbsp;renda funt olea, condimenta, laitaria opera,adeo -que totamagirice- id tarnenfummopere obferuan*nbsp;dumeft, quaclaffe totumeft,eadein e:s' partes ejjenbsp;Cteterum fub/htntia inabfoluta eft in Vieteoris,denbsp;quibus Ariftoteles or Pontanus baud poenitendanbsp;poßtris memoriiC prodiderunt^

Paitirequædam capita in an gLilliotes formas«

Sit primum ftgt;iritus,quod ad primant ufqsfub:gt; ftAtfliantrefoluipoteft, quiscuin m4xiine fen/ibusnbsp;noftris

ocr page 57

DIALECTICES noflrisßt exporta, çr alijs omnibmfubijdatur,nbsp;mérita xo^iaiTKTfi nominatur^quoi omnibui tumnbsp;propter certiorem fui cognitionem, tum propternbsp;aliorum^ lt;}ii£ accidere uidentur, fùndatnentum ßtnbsp;prießüijtior cuiufmodi funt,qu£fuprdindiuiduanbsp;tiocabdntur. Efi autem Jpirituf, ut qudmcraßißimenbsp;planum faciam,aut creans autcreatus: Creans ^ui»nbsp;âem uel générons, ut pater,uelgenitui, utfilius à#nbsp;t^nTü)§,uel jfirans,utparacletus : Creatuialiâsnbsp;eß in angelis, e^ui uel boni funt tanquant ad anbsp;ininiflrdtori/,utMichaelus,Rhaphdeluf,Samdclusnbsp;Sarkielu'S,cr alij, uclmaliChriße^ Chrißianoifnbsp;runt eeu leones rugientes infidiatores, ut Belial,nbsp;Sathan, Leuiathan, Beelzebub, Beal peor, Monbsp;leeh. Hue nonnihilßeihtnt Syrophœniffie, Py^nbsp;thonißi • AliÀs manes complcfbtur, ut Anchi^fnbsp;fes, Vlyßes, e:^ ali^ eampi l-lißj incoU, Lares, Genbsp;ni/, (/uiuelut (Aio-ireu, funt inter homines Gtquot;nbsp;os internunci/apud Ethnicos.Alias dtcmones coni^nbsp;tinet,quorum all/ funt medioximi,quiul di/s ali^nbsp;quanto minores^ itahominibuf maioresfunt, fi»nbsp;eut Romanis,Caßor e:r pollux in honore erant,nbsp;lt;^e7rot omnium rerumhumanarumnbsp;ffeàtttores arbitri, ali/heroes . Huius autemnbsp;loci funt fex genera Dannonum apud Pfellium.nbsp;Alias deniq/ unimam eomprahendit, qu£ in plan^nbsp;tiS

ocr page 58

LIBERI«

tw9gt7rT«x« »y 7tr«Yxgt;t« 5 hodie uegetatrix^ in brutis Ki^nloo- fenfitiua,iit homine ysH^ofnbsp;rationaliSf

Refolne Olera.

Olerj funt herbte fttiu£.,quie edendo funtunäcu folijscy caule. Horum autemßrnilt;e funt atriplexnbsp;quod eß ChryfoUchanum, id eii,aureum olut,Atrinbsp;plex uero Hißjanienßs eft, ««Igo /pinachia, Braßtnbsp;ta aut craffa,de qua Theophraßus, aut leuis Auóanbsp;^vÄÄo{r,eft noftrum tol.Veteres enimcaulem zi“nbsp;colem dixerunt ex literarum cognatiotte,autmajgt;nbsp;rina ^ocAttrf/a apud Pliniumolttsmarinum,uulnbsp;go SoldaneÜa, aut capitata apud reirußicie fcri^nbsp;ptores ^aut Eritiana,uulgo caputium,aut agre»nbsp;|Hs Blitu^eH quoque olusfed ignauum.nbsp;'Betaalba magis laudatur qu'am nigra, uialua apudnbsp;Colummellamalacha hortenßs edendo eil-Lapa.-tbonfeu rumex.Ex hocgenere eä Oxalisßd eft acenbsp;tofa. Apium quod plurimis modis apud autores uarinbsp;at.Porrum eft modofentiuum.,modo capitatum,monbsp;d(gt; fchrodoprafum, hoceft,allium porraceum,moanbsp;do agreße «^ji7riAo7r§xa-lt;)v , CT «d genut alianbsp;complura.

Digcre Radices

AIw quidemfunt efui aptie, ut rapuin rapunculit crrapu *

ocr page 59

ÜIALE CTICES

St

O' rapuluitt dpuä Hordtiuitt, (juo ueterti Romani ttdhuc frugales uefcdiMur, Naput apud Columelnbsp;lam buniasfitcteimbtPaßinaca apud ColumeUantnbsp;fkiphylinum,Daucu{ apud Nicitndrum /aiiKeop,nbsp;fadicula Kttic^,dmordtia mcvet t j^: Alw uero me^nbsp;^icamentis congruuntyUt agallochuf,uulg,o lignuntnbsp;»loes,Rheon barbarum,centaurium utrw^,fed ntitnbsp;iusfepe f Mia Rbrfponf ko permutatur •

Recenfelegumina«

Sunt i^ns grace ^KKO^,faba,pifum,eruum, er tàlia,lupinu{,phafelut zs“ phaßolus,de quibits plu»nbsp;tra confcribunt tarn rei rufîicte,quâin ntedica fcrip»nbsp;tores, l^oßraautem memoria non prorfus eafunt,nbsp;quaßcappeUaittur,

Partite gemmas in minimas pene partes,

UlultipUces funt,attamenprimaearum genera toimumerabo. Ex bis alia ßtnt uirides^ ut S maragnbsp;dus, topdzium, quod lunam admittitycoüaicuf^nbsp;qui Gemtanicutpraßtmtior eß, quam Arabicus^nbsp;beUotropium^quodin deliquio lunam ßibeuntentnbsp;o/kndit,chryfopraßumeflcolore auri er porri,nbsp;taßiscuiusunafrecies Thermodoontiettf bodiedi*nbsp;fitur Tburdfeus uel Tboricus^BeriHus prafertimnbsp;C indit»

ocr page 60

t I B E R r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;54.

ïnJictw, cauJidts angulis cUfttnâuM, ex quopoculd conficiunt ? ,Ali« funt candidoc , utnbsp;adamds, lt;^ui à getiitali loco nunc indicuf, nuncnbsp;rabicui,nuncCypriui, nunc Mttcedonicui, nuncnbsp;Gerfttdnicuf in Sudetis eß, Siderites, qui uergitnbsp;in colcrem ferreum , Vruconite^ uel Dracontidtnbsp;c cerebro draconis erutm , A kiferiiu in GaÜi^nbsp;ndcei uentriculo repetitur, Aficria habet uelutinbsp;in oculis gknam inclufam,Aftroiteiin cuiusme^nbsp;dio uelut Panfekne con/picitur, Ceraunitu, cutnbsp;efllktld corufcans,radifs foils iifn. Iris arcutnnbsp;ccekjktn refert, Picderos ueluti purpufd corogt;nbsp;natus, Chryß;illus à glade nomen habet, Achatesnbsp;qui non efl /implex apud Plinium, Margarit£ feienbsp;uniones. Alixfunt rubelt;e, ut Carbunculus griscenbsp;«vrvgamp;Tfl?, qui plurimum uariat, ut lychnyteS-,nbsp;hodieeftRubinuSyCrAlabandicus uulgo Amandinbsp;nus,Amathy/his,quier uiolacei coloris efl, Sardanbsp;hodieDarneolus, Onyxes Sardonyx, Hematitesnbsp;rubet in/kirfanguinis,Corallium,Cryfolithus ruti^nbsp;lo dilutior efl,qualis eft color auri,priefertim Rbe*nbsp;nani,Opalus bonus efl.qui colore uini flifcatur,Sd^nbsp;cadius,Craterites Chclonitides,Tecolithos d foluennbsp;dis calculis diiius,isr reliqu£ id genus. Alixfunt ccnbsp;rukte,uti Sapphyrus,Cyaneus,Cddmites,qui oftranbsp;tides quoqsuocatur. Ali£ nigr£,ut Gagdtes,quiitt

Britai}lt;*_

ocr page 61

DIALECTICËS if Britannia ä^Uiifuperfitfuf ardet,fei oleo re/Hgui^.nbsp;tur: Ananchides, CalchopJjo/tos. Ali^funtTi^cgnbsp;iKlv7r»i/,id£ft,adfcu!pturamcradimaginimalinbsp;cuiui exculptte, ut B£antides uulgo gcmma^wî,.nbsp;Ecdera modo pergendum in reliquis,cr ßtigtdie eX.nbsp;tjuißtiU'Speypendendießmt, primum ex Etymoloonbsp;giit^ut Myrrhites dcolore Myrrhe, Topazium inbsp;magno itiuenietidi oonatu, namiuxtaTroglody^nbsp;t(« rcTTK^^p eft ftmma indnftria in^nirere. An;«nbsp;drodamafddomandohoininnmimpetu ej iracun^nbsp;dia,Amethyftns quod ebrieta^em arceat^Gala^htes,nbsp;quod ubcra cbfttlriciiin faciindet iliiga!Uf, Pynhinbsp;tes, quod manum adurat.ß compreßius teneaturznbsp;Poftea peruenieiidum eft ad deftnitionem^ui inft-a iitnbsp;lietbodo docebimuf.

Quid eft quanntas TraacTwr

E^tpriedicamentumfetifummum genus trt quofunt res pdru£^autmagnte,aut muitte. Con^nbsp;^t enim multitudine Oquot; magnitudine , quanntnbsp;utriusqi conftderatione aliquid autaquale, aut no itnbsp;squale did poteft »

Quotupkxcft quanntas c

Duplex: Vita eft continua, feu continuafa^ qtt^ ffi magnitudo j usi cuius partetnbsp;uiwnftti

ocr page 62

t I B E R, I.

Cf eoMexttc funt,cr quap cohere^tt» dfcreta autem feu diflerminata ^lu^Kriàvutnbsp;lt;ft multitude cuiiK partes inter fediuiduntur, innbsp;omni loco £que cohérent ,fed funt interpunâtnbsp;Explica latius qualitatisconnbsp;tinuæ pattes.

Continua tS aut impartilis,ut ß^u feu punéiS, itut longitudinis tantii eft,ut lined,diffti{f, palntuffnbsp;pes porreâus, pajfuf,fktdiu, miHiare, et omnes innbsp;tongum menfur^’.Aut latitudinii eft, uel eu longitunbsp;âinefola eß fuperficies,ijute Grlt;ecisdicitur irrt»nbsp;^Kyieefeu imme/lap/n qua funt pes contraiha^nbsp;iugerü,aiîus,femita,uia,et aliaGeoditaru uocabu^nbsp;la:Vel cit longitudine et craßitudine, ut corpusnbsp;Çiop, cuiufmodi funt ßgt;hera, pes quadratus, pyranbsp;mis,culgt;us,€t nomina ponderu, uaforum in liquidénbsp;et aridis,et numifmatu. I« pïmtt eius loci £unt stçtnbsp;c/ttTg««o’ appeÛationes, Aut eß in loco, quandonbsp;fßatium feu maffiitudinem ßefbimus : Aut innbsp;' tempore J ut fat temporis, multum parum c^c,

Da et pattes aliquot difcce^ tæ quantitatis.

i Sunt prtecipue duie,numertK es“ ordtio’.Namea nw qiiidemaut ßiupleXiUt par j impar cianfuis

ocr page 63

DIALECTICES

IT ßrmis,outrelatiuus, ut[e[quuplus,fupertertBif»nbsp;aut ßguratiu,ut line4rii,planut,folidta,quemiu»nbsp;re fuo uendicitt Arithmetics , ficut continuumnbsp;ipfs Geometrid cum Stereometrie . Oratio uerinbsp;ucrfaturdut circa compoptionem uel daMicantfnbsp;ttelp)ondaicam,uel iambicam,qualis eß quam Rheanbsp;tores traduntde oratione numerofa,aut circa cantunbsp;feu - Hine Harmoniie oriuntur partes,nbsp;quas Mtipcdpbi acceptas reprri exoptat : Aut cirnbsp;ca uerfum, ut pentametrum^hexametrum quentnbsp;poëtica de more docet.

Quid eft qualitas ?rfllt;flT«(r,apud Arilt; ftotelem TÔ :rölt;ói/,quo is pti»nbsp;mum ufus eR authocenbsp;Simplicio r

Eß dffvefio animorum et corporum,itut fxuniS quam quotes elfedicimur^utd prudentia prüden^nbsp;tes,ab eruditione eruditi nominamur, Sed Arianbsp;ßotelifapientia eß rrotc^tir, fed fapiens rrotoff*

Eit ne qualitatis magnus ufus ?

EßTlt;0r TTAiorx^Str Aiyâiiîra)p,hoc eß ex qua multipKces res petuntur, eßenim nimiahicnbsp;copia cum uarietate rerum, quorumufuseßßenbsp;quentißimus •

C 9 Quoc

ocr page 64

ÿ t . Iz IB E R r

Quot funt fpcctcS qualitatisr

Quiiftior : Pn'tnicfi fc^ia lt;AiKS-i(ria‘,habi^ tUf et a)jèého,qu4m uulg^us dißioßtionem nominut,nbsp;^ftautcm habituf in aliqua re antuirtutii, aut ar*nbsp;corporii commoditoi non natura data, ßinbsp;fbidio coinparataGrabfoluta.Sed fi tantum fiteritnbsp;aßv^honis ad aliquant rem commutatio O' pro^nbsp;fenßo, affèóhofeudicitur, iliumenimnbsp;longum tempui, o conf'Ktudo exercitationis editnbsp;ßrmauit,itaq- e^t_c/lvlt;rx.tyfifocr ,qui di/ßcile remo^nbsp;ueripoteli.Htec uerononmanet, f(d eß inconßansnbsp;erinchoatao recens,non iitueterataßtac]^hauiinbsp;difficilefemouetur o tranfmutatur,

Quotuplex eft habitus c’

Duplex: V/iMî eft honefhis er îaudabilis, ut uirtutum genera, fiue frerint ^ia)gfifix.cù,quodnbsp;genusfunt,prudentia,ars,erfcientia,fiue TB-g«®nbsp;xîzKoùjttt Iußicia,temperantia, crßrtitudo. lUtenbsp;quidem hodie in fcholis inteHeóiuales, b£ «cro apfnbsp;petitiu£ feu uoluntatis nominantur,Verum alternbsp;habitus aH turpis er ad extremum uituperandus,nbsp;jlt;t uitia, qu£ iUis contraria funt.Quorum utrutupnbsp;ji^ri/ioteles hisuerbis coplexus eft: iTTKiui/x iJArnbsp;tiSh fCi

Difting

ocr page 65

DîALECTlCES

Diftingue exaflius in formas uclangufti Aimas.

HabitUf eßMtanimi,äut corporis: Animi qui» Lemuel honeßits,uel turpii'.Honeßin quidemuutnbsp;eftinaStone autininj^e^one:Afhonisprimuejinbsp;lußiciucuittfuis partibus uel fubic{bs,ut religio,nbsp;fgt;ietiK,gratitudo,innocentid,uindicatio,bei}euolenfnbsp;tiu4iberiilitM,comit(is, ciuiliM .fides ^obf:rult;mtiit,nbsp;ZriiK^quod nitnc non eft fcriptum, utnuturieernbsp;confuetudinis,nunc eft fcriptuin,ul Lex,qu£fena'nbsp;tiisconfultum. plebifcitum, ediéh priitorunt, re«nbsp;ffonft prudentum compleffifur,Vel cognatis parxnbsp;tibus,utgIoria.dignitM,amp!itudo,amicitiu: Se^nbsp;cundit efi iempcrantiit.cuius ßrmie funt continentnbsp;tû,cleinentiu,er mcdelHu 'V itima efl ßrcitudo, exnbsp;qua oriuntur magnißcentia,fidaitia~patien£ia, pernbsp;feuerantia . Verum injßcßaonis quatuor generanbsp;numeràtur.ut Sapientia,fcisntia,prudentia, cuiMnbsp;funt, memoria, inteUigentia, çr“ prouidentia, ernbsp;arsqudCeßmodo Aoyiuji. modo i^vtrsxù, modonbsp;Harum poftrema uel eß priuata.ut ojnauanbsp;/a/K»,uelpublicaut7!-tgt;Aifigt;c»,feuMoanbsp;narchica,feu Arijhcratica,ßu Demosnbsp;cratica,fc!i Oligarchica.

C 4 Expia

ocr page 66

XIBER i;

Explana pattes amp; habitns animiturpes.

Sunt uitid(iu/e in ßngulii uirtutibutiuxtdexief ßum crdifciàintattfnduiiturjquemadmodum hocnbsp;digrammaindtcdt,

IN EXCESSV IN Andrew rortituäinisnbsp;infenßbilitdt Temperantiienbsp;Prpfitßofeupro IdberdUtatisnbsp;digiditi»nbsp;Stcuovafetnbsp;Fdfiliinbsp;AwMtiO

DEFECTV

Timiditi»

Memperdutui

Audritia fgu fordicief.

Pdriäßcetitid:

pußUdnimitäs,

Honownegli*

^agmfice)tii£ ^agndnimitlt;aitnbsp;Üodffiin

gentiit Mdnfuetudinà «ogyKirtee,nbsp;Contentio.

Dißimuldtio^

quot;RujHcitdi^

MoroßtdS.

Mitttw.

^eo

in*

Irdcunditi AduUu'onbsp;Arroganfi’4nbsp;Bomotoebifjnbsp;Ajßntdtionbsp;piiKnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____

Comitdtis Veritatisnbsp;Ciuiiitatii

iujütii

Ittaliß dufem uirtutibas défunt uocdbula, fei i rwft pUrlt;J^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sfcgxcr» pßunt,ut inclementidj ii

ßpientid,inertia,imftruientidßmpdtientid' Qui nam funt habitus cot^nbsp;potis

Suat

ocr page 67

DIALECTICES 7«

Sant uelocititfjroburju^^craliacorperis ex ercitia,fed ^ult;e longa confuetuiine penè innata effènbsp;uideaittur. Quare cos ArifloteksnominatätiireÄunbsp;XSftf^ov^ j(5cc ƒ vaKivH70 vs*

Explica mihi amp; afFedioncs quas nuncuulgo difpofitionesnbsp;uocant.

h£ funt itttt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eloquentia^aut cor pon»

M ualetHdo,fetnittif,tegritudO)Cr alia id genus.guibusfunt tantum ad babitum acceßiones feu grafnbsp;dus,e:r AriflotelifuntiVKivurot

Qtiæ eft fecunda fpccies qnalicatis f

Eftnaturatis potentia or impotentia : Inharunt Una quidem efinaturxad rem aUqiMmpropenßoßnnbsp;altera uero efl ab eadem iUiKS abalienatio.Itaq; cumnbsp;affèéhonesinalicuiut natura funt procliues^etpranbsp;penfe,qu£ facile fieri pojfunt lt;/lvuceiie/s,quee uenbsp;to difficile «J'-vvaiticu uocantur. Et £ant in rebusnbsp;uel inanimatis,utin igne uis inflammandifln Ugis afnbsp;ndiU exardefcendi, uel animalis, ueluti in hominitnbsp;lt;iut corpore funt ui naturte robur, uelocitas,firti»nbsp;tudo^alacritastmollicies, çruliaquie natiua funt,nbsp;C s outil»

ocr page 68

LIBHR I,

•4»

aut in eiiu äitimo, ut docilitof ,facilitlt;is, tarditM, cränini£ uirtutes, quM Ari/hteles doewit. Sic innbsp;E^«o efld^ilitiis, eftcelericdf in auibus nolatiis,utnbsp;in homine rerum indagatio^gunre «Ätpnsxcdicunnbsp;turapudpoetoi Grecos -

Q.uæeftterna fpecies i

A jfeéltts Z!quot; ajfech. qualitas, -JircïSö ir çr Tret» ^iîli«.H7rotoÎKlt;T, llle quidem eft fubitdaniiniuelnbsp;fenfuum mutatio,ut paÜor in metu rubor in pudo^nbsp;re.HfCuero inueterata eft permanens qua^nbsp;iltof, ut in Aethiope nigredo, iüic reik dicimusnbsp;pdleftere ,cr erubefcere,hic autem paüidum ZTnbsp;rubeumeffi.

Expone mihi aliquot eius fpecies.

S«nt aut animi animantium^aut fenfuuni,Ani * iHi cjwidem funt quatuor communes ut {£titia, li»nbsp;igt;ido,metui,ii:^itudo,tn Uticidfwnt delcóhcho,nbsp;idikt^o iti libidine, mdleuolentiaftraycxcandeftennbsp;tid,odiunt inimicitidjdifcordid, indigentia, deftde»nbsp;riumjn metu, pigritia, pudor, teiTor, timor, pwi’nbsp;Uor,exanimdtio,conturbdtio,ßrmido,Jn£gritudi^nbsp;tiedeniq; funt inuidid,£!nuldtio,obtreikltio -, mife»nbsp;fericordia, angor,luiiu;, mxror, (erumnd, dolor,nbsp;^amentdtiOifo'dMtudo^mokftdf affttäntioçrnbsp;defticratio

ocr page 69

niALECriCES lt;ƒ ^/lgt;erätio. Senfuum uerofunt,utin auUtufottutjnbsp;tuiiKßrntigejjènt^utuox qti£ ejl uel artic»nbsp;iata , uelut in homine guiixt^o'/uocatur,uelinnbsp;•trticuliitii in brutis. Uuicaccedunt ,fragor ,ßreanbsp;tgt;itus,fcreattu,popifmnt,guiritdtuf,iubilatui,fc[onbsp;pui, tußis,bombii!, grunnitus, gdnnitus,fremitutjnbsp;iarritiK . Sic in uifu(ß color, in olfaéùi odor,nbsp;il» guftu fapor,in taékgualitates fecundte, ut dennbsp;ßtM, rdritds, ntolliciei,dttricies,crc •

Q.uæ eft quattafpccies?

E/f ßgura zr ßmtd, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: Fig«*

rd dUtem eß expreßio ^ßeu effi^ho linedris,gute iuxtd Eudidemuelterminouelterminis concludi^nbsp;tur. Termina guidem, ut Circuluf, cui und eßU^nbsp;neddmbitiofd,Terminis qu^iHi 7rtox7x funt,utnbsp;trigonus, tetrdgonus, cubus, ZT nlite ßgur£ dpudnbsp;Cicometriifftdm pldUne gudm folidee, gudtenus conbsp;gitdtio eds twtum compleditur • At ßrmdeßiUiuinbsp;gudlitdffeu colordtio,utfirmd coeli rotunddeß,nbsp;ßrmd pyrdmiddlis iuxd'Sdßumdiuerßtdtcm ud-*nbsp;ridt,ßrmdhominis,dßni,0' dnimdlium dliorum,nbsp;^u^fenfuipdrent,

Præbe craffius htiius fpecimeu.

Ej!

ocr page 70

Eß forma er figura,vna ndturatis,utcubf» fato,fyderibut,ßellis,(ildntis,dnim4libut, es“ olijs:nbsp;Altera eß artißcialiSiUtf mt nomina ueßium,£di^nbsp;ficiort(m,fupi)ellei}tlium,armoru. Qsa uero rationbsp;ne in relatione ejßnt^haud multo pofi explicabitur,nbsp;Kedigantucnetn anguftioanbsp;res partes ?

ReJigi poffunt u[q;.acl imamßrmam. Sitlt;lt;rs cuiui unum genus eß Ä oytfiii/,quod eß in oratio* ,nbsp;nw cultu, ut Grammatica, Dwleéftca, Ehetorica,nbsp;^nibus partes accedunt Poëtica,Sophißica,Lulliaanbsp;na, Alterum eft avfftx.lt;)p, quod in traSta^one re»nbsp;rww n(lt;tttrlt;c conß/lit,ut Philofophia,feu Phyßolo»nbsp;gia, Sub^tta funt primum Phyßognomonicacumnbsp;fuis partibus,ut üetopofeopia, chyromantia,erc‘nbsp;Deinde magia uel naturalis ,ciuie nimis uaria eft,nbsp;«el nonnaturaliSfUt GoetWjHydronwntWjNecro*nbsp;mantia,Pyromantia,Geomantia,T heurgia ; Pojk4nbsp;fflifHbifciunturAßronomia,Aßralogia,Catoptri^nbsp;ca,M€dicina,cr alite^vltimum uero eß Tr^o^^iTtnbsp;fiKop ,quodnSfHKÓiJ,conducitlt;^ ad uitam infä^nbsp;tuendlt;on,in quo cenfenturßuriß)rudentia,Theolo^nbsp;gia, O€conomia.iiuic autem aliquantulum cognatSnbsp;tßquod7roiKfix.oi/ nominatur, cuiusfunt archi»nbsp;teaura,pi{lura,fl!ttuaria gt; pla^a, zs“ agriculM^nbsp;r4,erif^ff^f'^^i'^d(ontinentut'gt;

ocr page 71

CIALECTICEÎ 4j

Sitqno^ exetnpiutnex fecundafpcde.

In fûtttüîd corporis netturali eß tteîocihu,eqttf^ tlt;itio,paleßragt;cr ludorum fimtie, qux ex autori»nbsp;iiif ultro citro^pltr^^colligeniiefunt»

Explica fpecies plætas^ coloris.

Color primas habet ^tcies^quäiuslita effentnoa ^îma,ut albedo,rubeio, nigredotAl^ autemplie*nbsp;p^ gfnus cr di/^entiam appellantur,G^nbsp;tomen àdiuerfis rebus accipiunt,utnbsp;Zut à mctallis

plumbeus a nigro pluntbo potius qtiam albo ferrugineus àffrro, quod longo ptu rubigino^nbsp;fiimefi-

A rgenteus Oui J- Vitreis argentem undis, ^ureits »

Zut ex plantis.

Pheniceus id efi,palmeus, (TaftantenBrâRi» ^uxeus,utefi materia buxea-^erampelinuseftficci pampini color.nbsp;^ofeus,qu i Candidas eft,rubore diffitfM.nbsp;^yacinthinus tnncfetrotbra«»»nbsp;^occinusàcocco,quod eftgranum tinékruJHjf laitnbsp;/f'cl)ar(rtcl^far6« *

i[aniice,

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VioU

ocr page 72

^(î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER f;

Violdceui feu Idnthittuf, loiclfatB» Croceui^uepii hinceßcrotula.nbsp;MaUchinuidßliomalu£.

Bakiuftiiitdflore {luniceefeu BaI((ufiiorunt,ârMAt Hum.

Fraßnuf 4 pom uiriäi » AutabanimalibuS'nbsp;Kußelintti prtscipue à mu/kla domeßicd-Cer«i«tw.

iviurinuf, mcusfûrK ïéhrictó ab iikre,qui latine GaîgtdKt dicitur.nbsp;CycneiMjOloriniM.

Cowiniw fc^wavç wie ein Oî«6e. ojlriuu« puvpttt'farBe ;nbsp;Conchyliatuf,lt;iuiinßlt;^s eßfucco conchyliorunt»

Aut ab dementis,feu,utita dicam, ab ekmenatis.

Igneutflammeufuidetureffe Cerwfeitî, ut in ccelo fed fereno.nbsp;Mitri«!« Thdlaßiw concolor coeb *nbsp;Cÿmrfittw (tbunda kvi/.«.nbsp;Hydlinui,uitreuf,dcolore uitri.nbsp;Ni«ct« «ndidWjCr purior albo efl»nbsp;Mrfrworet^j»nbsp;Idtleu^^nbsp;Ebumdft*

ocr page 73

DIALECTICES


47 -


AmethyfiintK àgemwrf.

SanJardcittus à Sandawho Bcrtfrotf, Sanguineuf»

Herbidta, (bereut.

Pjcfi« petite fi zopylJd»

Cinereui ‘

Spumeittifitima.

^aculofui d mdculis. nbsp;nbsp;Ht udrij fient coïorei •

^np!utiiattif gtfcl^miçterpaic^cntfarbe. Guttdtui dguttii. Sic e^uutguttattii efiapudnbsp;Scutulatus dfeuttiUs. Coltemel • feutulatutnbsp;Arqudtm ab areu ecxkfii,

AutalocOi

Tyriui.

Sarranuf Apui ^ucs tingebatnr purpurd:^ ^unieeui »

Üifianuf,Beticut»

^oloßinuf qui refirt coîcrKycïtimini^quod ijunc ^dluin terr£ nomindnt.

tic«ne alircrcolotnmformasdi ftnbuere?

Qttidni? ut fi doeetidi grdtid fuitimo! primuta ^ifiioneres colores -, pofiea quam proxime cognetdnbsp;«Jpingeres, petit G(ringt;t/iietim idioma facit.-NO

ocr page 74

41 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;UBER I,

NfWi coloreî meiij ab extreme pita minut contmißi funt-Exempli gratia fubCteruleo,^ui Griecis eßnbsp;Cyaneia,uulgo LazuritK'nbsp;Thalaßita mcv^tMaw.

indicia funtfcIMau* Clt;tßiafeuGlaucta gwMaw»nbsp;Venetiablauui bl««.

Subnigro. Aarfeuanthracima^feufitruta MfcÇWrtrçnbsp;Liuidta malffc^warç.

Impluuiatta gcfc^miçcf.

Pullia Sertfarbfc^toarç.

Aquileia nunc eß color ntediia inter nigrum cr lt;lt;I* Igt;Mm,n«nc color

Terrugineta»

Sub albo.

CdniiJw.

Condens glucnte^fmMe. Cania srawijatfarte.

LeucopbttuSiUt efltumca Francifcanorumtuttea^ Sr««;

Subuicidi*

PraßnuS'

Kerbidia, et ß qui ßtnt alij • Variant enim intermc iij co^rei iuxta certos temperaturlt;iegradia^

Sub cu '

ocr page 75

DIALECTICES

Sub ru b co àfutvoét

Ku^uîjîrè inperfonis.

Rubeu-5 iuxta Firinicmn Aradice rubiig 'herbæ^c^itJR tfi DiofcoriJinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Outilla,

'Burrui,alijs ejirubiitis,quiciboçrpotione rubet Gquot; iuxta FrontottemGeUianumÀ rubifruôhtclifnbsp;citur^

Coccintis 4 cocco herba, quam uulgo Granum dicüt Xerampelimti.

Rofeui __ vol¦cnro^tt

Puniceut îiuncfeftotèrrtuti.

Pulum rofctgel fc!)Wraçi3cf

Luteui ut efl uitellus oui,feuflos Calthte.

Groceui inmàoremruboremuergit.

Bjiffatui uelRuffuspannufapudagricoliK’ Sandaracinuf Sandarac£ colorent habet^qui colornbsp;tfi inherbacoriaria,quant Gr£ciigt/J'’§lt;gt;igt; ^óvffnbsp;appeüaiU,

Quideftrelatio Tr^iajt'c

Efi mututK rerum interferefigt;eihis- Eilemta ferum comparatio ,qu£ eu in prioribm tribus nonnbsp;fùcrat, facit ut reék abfoluta dicantur, peut hocnbsp;prtedicamentum reJfeâiMon^feu relatiuun^ quoinbsp;D tomen

ocr page 76

r I B E R I

tainenreiifjcum^'-t^xtrinfecuf Diueseinirt noatii P A Huitijs, mAritia non nip ab uxore uûcatur,At^nbsp;tamcn utrunq-alccrius effècenfettir. Quart relatctnbsp;cmniaincoinparando O' ßwul percipiuntur er fcnbsp;feinutuoexponunt.Vnumcjuidem dicitur proprienbsp;¦jr§o(r fcalterum nero Knfis^icpoii-

Quotaplida funt relatiua?

Duplicia, Vel per fe, nempe in ^uibiu fo!a ntu tua rclatio attenditur, ut uxor maritia, uel ex dcinbsp;cid£nte,cjuie preeter ntutuumrcpeéium autßgnifi’*nbsp;cant fubflï^ntiam.ut pater et filius, muUer etmaf,nbsp;aut cjuantitatem,utmagnii5 er paruut,duplum oquot;nbsp;dimiditimyhic eft legualitAs o inie^ualitAs^^aut quaanbsp;litatent,ciue!nadinodu)n ex primapecic^tm hiiinafnbsp;num CT diuinutn,tußicia huinana er diitinayïuinbsp;publicum er priuattmt' Hic efl fimilitudo er dißianbsp;militudo.Autachor.em erpaßionem, utaékr erquot;nbsp;reiK^uerberam er uapuïans^ autiocum, utejjcinnbsp;urbe, ejße ruri, ßnißfr o dexter, auttempuf, utnbsp;nox dies, ortui cccafus aut ßtum, ut prone fcri^*nbsp;bere, reät [cribere, pronum iacere, er fupinuntnbsp;iaccre, prona manui o ßupina manus. A ut habi^nbsp;turnout Icuii armatura, grauis armatura, togatuM.


Quid uocanc relaiiuum?


Ai


ocr page 77

dialectices;

AJ ijuodfit reîatio, apuä alios Tertxintis diet.* tur, uteinptio, pater, condu^{io,feddcjito oriturnbsp;relatio uocatur ßindameiitum, utuenditio,filit(f,nbsp;locatio. Quodfepe fuumnomenhabetjUtdomianbsp;nui feruus, [iCpe commune e{i, utaffinis, fociui,nbsp;cognatiK, amicus, hoßis, qu£nomina utri^ partinbsp;conueniunt. Aut f£pefingendumeH,utcenfor,nbsp;Cenßtus,iudex,rei{hr.Exponunturuero aut x«3’nbsp;ô/a.ùiualt;xixp,cumeod€mnomitie fitexplicatio, utnbsp;ßmileßinili ßmile,ßc autcin diuerfo kxS-'“nbsp;i'v/4txi/,quodß(ßißime Ammonius adnotauit,

Ortende rationem explican doruni telaroium»

Relata ßunt prim um natura, caä; aut ex gene^ ratione,utpater(y'ßli(a ittxta fubjkntiam, aut exnbsp;coÿtatione,auus,nepos,foror, autex alßnitate,utnbsp;gencr Grfocer,focri(ser nurus, uitricus pri^nbsp;uigniis,autexproportionibus,iit duplum c2quot;tri^nbsp;plum,maius ej minus,hic aqualitas e^ß or inxqua^nbsp;litas ex quantitate. Deinde nafcuntiir uo'untate ct*nbsp;conßenßu,ut amicus cr ho/hs,dux cr comes,com:»nbsp;niunee^ proprium, beSum ctrpax^concordiacynbsp;difcordia.ttuiuslocifunt oßieiorummagißraainbsp;tuiimnominacumornamentorumgeneribus,utg4nbsp;lerus,fafces,fceptrum,epom(i,trabca, purpura^

D »

ocr page 78

LIBER r.

I*

Kfç; aliôrefirunturcontraâuum uocAbitla. Pojk^t criuntur exfèrfuna^ut Dominumnbsp;nbsp;feruuf, Rex et

fitbdituf, Sendtuf popului^pauper cr diues,f((^ lt;eger, itigenuiu cr hber, zr qu£ funtapuinbsp;iurifconfultos de difcrimine perfomtrum ¦ Poftre^nbsp;WO progignuntui' arte or conditione xaamp;’ vtio»nbsp;ut preceptornbsp;nbsp;nbsp;difcipulus ^ccnfultusiT

confultor^patronuiz?'diens.

Quomodo fe relata explicant?

P-xplicantur autemeodemcafu, utpaterfibjptt ter,ç^ contrifiiius patris filius,aut diuerfo,ut uernbsp;bcransuapulantem uerberat,crcontra:,uäpulans inbsp;uerberanteuapubit^atcutn hießat cotiuerfio,red^nbsp;ditio cr reßexio reftc ab Ariftotele gt;koJo «i/fi-nunc ^TrèiJÏQfritr, nunc Kveenxi^’^ttfnbsp;nppeUatur.

Pater ne fufius hoc prædt-camenti genus f

Maxime , riiiin lt;]U£ in fuperiores clajfes non redigunturhicïocumhabent.Qnare fadumeS: utnbsp;aliouotdutores,inter quos efi Amnonius ,tantutnnbsp;^iidtuor nuinerauerint. Atguianimis confitfe trd^nbsp;derentur,non di/ßlicuit poßeriores fex fubijeere,nbsp;ÛM paulo uberius tra£kàre polkri[olent,lt;iuoniantnbsp;particn

ocr page 79

particulis iitterrogatiuiflirè Ariftotelesiilcertàt», Quid eft aäio?

'Eft^UdinrmfMelkim agimus.Debetautem ïti aàlone cr paßione mutuuf eße contaihn »

Diuide aâioncs.

Aflto eß aut intra intelleâu,ut difcere, docere^ äifßutareßnteüigere^aut extra inteüeómm, ut ne^nbsp;gotiari,uoluptari,conuiuari Hue ß^eibtnt reruntnbsp;er perfonarum officia,cr in ßngulis iuxta eeta»nbsp;tem,fexumaliai^circumßitntiat decora.Sunt au^nbsp;tem ex bis alia «/Jiifeiëx7x,quorum aäio non aliànbsp;tranßt.aliafunt //¦iTaëx'riK.x,tjuorum uis in aliasnbsp;res explicatur, latine quis iüa intranfitiuat hxcnbsp;tranßitiuanominaret

Poteft ne aliter adiodiuidi^

Pote fl: Nlt;«n alia eß natura'is,qu£ ui nature fit, ut motus Jpecies fiunt ex fubflantia,generatto çj- inanbsp;teritus: Ex quantitate,augmentatio, er diminutionbsp;ex qualitate alteratio,loci auté commutatio efl nuncnbsp;in hunc locum,nunc in ilium coneeßio • Alia efl eiui^nbsp;Us,quiein focietate ciuiitm uerfiatur,er uirtutum etnbsp;perfonaruin oflicia comp'.efbtur,alia flimuidisfeunbsp;facra,qu£efiuel cirea [acrificia propitiatoria, in

D 3 quibus

ocr page 80

LIBER K

giufjiM Deo grrftt« lt;lt;giinu5,e««detn§j ldudMUS,Uet circa ficrametita^quaiidfuntbaptifmui, Euchari=nbsp;fHa- Cuiuioriinisfuntzff- c£remoniie,t(torare,crenbsp;t!€re,/}’erare,

Qiüdcftpaffio ?

E-ft aEb.onii c^ihiiiUtioc eri,percuti,uapulari, aliaftf'ioTrx^ü,

Diuideeandem.

Ed ^Mo^; cjl inoäo dnvni,utäocilis,doceri,moio corporis,ut audire,uidere, zr alia uerba fenfuuntinbsp;crefccreinai'boribus, caderein rebu^sfurdif. Atnbsp;ambulare,afcetidere,faltdre,proßcifci, er aliaidnbsp;genuf,quorum aého intra Çe coÇumitur ,funinbsp;tiamaéîio paßioni^erpaßioafbonicon^nbsp;iunÿtur.

Quid ell quando TïJ-ÓTt e*

Eft temporis ciufque partium coinpr£henßo. Tempui autein eß numerus fecundum prim er po»nbsp;fkrim, hoc eß,tempus colli^itur feu numeratur exnbsp;poferioricœlimotu,

Quütfunctemporis præci-puæ partes?

QwrflMorj aiitwi,ntenßs,dies er hora. Annui

ocr page 81

dialectices Hf quidem nuncefimagnnf,dequoMdcrobiU'Samp;' A«nbsp;fdtiis,qui orPldtoniaiitori acceptas refertur,iiitiicnbsp;mundaiius uertens,nunc ciuilis,nuncmetontinbsp;eus apud Ceiiforinum, nunc climaéiericuSifeu fcalanbsp;rius feu fcanfilis,qui uel hebdontadicus efi^cumgranbsp;datiin ex feptéario colligitur, uel enneomadicuSjCiénbsp;ex nonario ueluti perfchalds exurgit, nunc iseftSanbsp;turniuSjlouialis^MartialiSiVcncreus, lAercuria»nbsp;lis,SolariSt Lunaris, quorumßnguli ex Planeta^nbsp;rumcurfudefcribuntur, Huiusordinisquoq;funtnbsp;biennium,,triettniugt;n luftrum,ctr partes anni^Ver^nbsp;AeftAs,R.utumnus, Hyems. C^terum menfis aut efinbsp;lunaris,quem lun£ curjus facit,in quo Ifeikmtur lunbsp;n£ phafes,aut Ccef trianus à effare adordinatus, innbsp;quorecenfentur No(jlt;e, idus,c.{lendie,qui etz duinbsp;lis uocatur, nam tantus efimenfis, quantum quiSi^nbsp;eiuitas coftituit.Aut intercalaris de quo MitcroHu«nbsp;Verum dies eft uel Romanorum ctr Athenienfiuntnbsp;qui ab occaf ifolis ufi^ ad alterum proximum pertinbsp;net,uelciuilisamcdia no3v ad fequentem mediantnbsp;•nanism,iuxtaRomanos. Grxciautem'a,folisffrtu,nbsp;fient dftrologi à meridie,auftgt;icÀtur, et in proximonbsp;finiut ,in quo {untcert£ partes,ut gt;neridies,ue]ier,nbsp;er epufculum,prima fax, concubium,nox intempenbsp;fii,nox media,gallicinium,diluculum,}nane,f:^ quanbsp;tuorcaftreufesuigili^, Horaautemmodo efttem^nbsp;. D 4 porcîcî

ocr page 82

liber I.

pordlts K«£giÄ«, feu itiiEqualis qult;c dugetur er winuiturcutn ipft luce,qua rdtione Pldutui ifßiuamnbsp;pro lougd clixic,modo aquittoélidlisnbsp;je« £qualii,dc quibta conÇulendd eft indtheßs.

Quid eftubiTöwov f

P.ßieno}nindtio,quddliquiddicituralicubi ßea rigt;^^e}ßiiffe,autßre- QVi^tre cumßt loci notatioßonbsp;cusquoq; hue reßrendui eß cum fuis différentes^nbsp;locus a:^t:em eß rei cuiuilibet,quo coutinetur,de^nbsp;feriptio.

Quare Atiftotcles potius di dionibusinteccogatinbsp;uisufuseft?

quot;Vt dttenieretur reldtio,dut rejßonderetur ,qud So,uel ubi res ßt,uel agdtur,

Quotuplexcft locus ;•

Dul)lex,dut ndturdlis,ut mdritimus, terreßris, aêrius,dquofus,dut dccidentdlis, ut ceteber, defersnbsp;tus,fdcer,prophdnu5,publKus cr.priudtus. Qtt4nbsp;re in hunc ordinein rediguntur,ß)^K!U,templd, reginbsp;oneserprouincite.

Sune ne plura loci genera c

Sunl quidentiUt fuperiiis,inßrius,dexter, ßnio^ ßer,dui •

ocr page 83

dialectices XT

'fkridnücuierpofticui. Seihiutriq^fuperiorico* ueniuntjfeu Mtiuafeu ßriuito.

Quid eftfitns

Efttotiui corporis uelpartiiim incorpore dij^9 fjtio,utßäreyiacere,tnanufprona,ntanuifupin(i^canbsp;put pronHm,caputreéhtm.

In quibus obferuaturfitus ?

Tuininlt;mi)nalibiii,gui turim eß , nunc enint ßint,nunciacentcurua,prona,fupinit- Qttärationbsp;ne geßiium nomina hue guoq; reßruntur. Tum innbsp;rebui inanimatis^uel natiuis,ue terraiacet ,fcopulinbsp;ßant,pendetaer,ttel ßrtuitis Jeu artificialibus, ut Innbsp;cunarift pendent,turres ßAnt.

Quid eft habitus 7o^]^e^pe

Eft rdfio uefliendifeu omandi corpui aut eiui Membra, ut thoricatum,galeatum, brachatum,ha^nbsp;fi!i'tum,ocreatum,torquatum,togatum,ciiiäuinfirnbsp;fQeJß,

Eft nc ocrca in ftibftantia i

Eä quidem ß materiam jpeibis,ß ßrmam,e{l in quartaqualitatiißgt;ecie,ßn autemfiolam Jeu uefli*nbsp;sndi ornainentuin,in habitumcoUocetur. Nainhicnbsp;D s ueßitur

ocr page 84

liber I-

^J8

BeyîttM!lt;ornlt;/ftw,cr teguments corporis tänium co tinentur-dgrtecisfinittir,t}^cj(/ ovirta?nbsp;ovcficcy 'sn^i^za'is, Mir«!neft guänbsp;hocdttributum hypotypoßreruin äefcribendaruntnbsp;fonduci(t,ti(m apttd poetiH^qiMm apud oratores,nbsp;Eft ne ulla habitus diuifio ?

ex letdte ,ul:pueri pratextati, tidotefcen tes togati,ex fexu,ut mulieribus efl pallit,ex nationnbsp;nibus^ut reciniwn efl hiflgt;((nicum,ex animalibusßisnbsp;enim fuiit fud tegumentd it ndturd datd^ut tefla,^ cornbsp;tex,corniid,fl)indjui!l!is,f£td,pildi-,plumd,fqudmdynbsp;tieUerd- Hie dtitem inteUigitur eflè fqudindtum, eflenbsp;uiüofum^effèpiloflm.

Quod nam eft tertium inuentP onis clementum?

E.fldefiniendicrdiuidendirdtio- Etidmfl Pldto in tres pdrtes fleflgt;iitiudm,diuifludmz^ Andlyticetinbsp;totdin didleflicdsn diuiflrit, definitio tdmen crdiuinbsp;fio proprie inuentionis elementdfunt.-

Quid eft definitio ogoef Eflqult;e uel iidturdin diciionis, uel proprietdteiifnbsp;reiexplicdt.

Qtiotuplexeftdefinitio c

ocr page 85

D I ALE C TICES

S9

CupleX:,Vndnominii,alteretrei,itl(i^uiJei}tuiitt Uocabulorutn tam fîngulortm,lt;^uÀni coniunëkrufnnbsp;defcribit, hiec an: cm nd per ejfentittii,ud per cau^nbsp;fitijud per partes, ucl per congericn; accidentiumnbsp;rempenitiKabfoluit. Prior autem finitionis ßrmanbsp;fnutuata tantum eft, (J finitio non re [ed noiniiwnbsp;äicitur.

Eft neopus finitioneno» minis c

vtiq;,Jh,tueitdaemm eficerta uerborum /ignifi tatio- i^amftepedehis magis, tjudm de rebus certanbsp;tUfgt; pfudenterdidhiinejl,lt;/làepnbsp;'THS CpOlVHS (THllZVOtt^Vai,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«STOOg-

SÓBS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Siguidemfi nihilcerti conflitiitu

fiierit,di/putantesmore Euripi furfumacdeorfum uagantur.Hocfanecaueini{S,negui ßnt Pyrrhonijnbsp;^ui cognomento Sceptici appellÖtur,hi enim in qu£nbsp;fendofemperuerfebantur' Pyrrho autem ßcdiccrenbsp;folitusefl.cv ^s,cc/i^opovTalSiX‘l Toifii,» txsfnbsp;i'a)r,«üvlt;/'tTfcg£«)f, guod efl,hoc non magis hoenbsp;modo fe habet,lt;^uam iUo modo,quam ctiam neutro^nbsp;Kefte igitur Cicero Epicurum tanquam Prctbe^nbsp;autVertumnuminßmulaHerat,(juod uocahulo honbsp;luptatis nunc hoc nunc i'dud abfq^difer imine intelli^nbsp;geret- Keßvnbsp;nbsp;nbsp;Pdagiani in uocabu'o Gratia: a di-

lioAU

ocr page 86

tf* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LI B E R r»

«0 Auguflitto noidti funt. Per nomen autemhic ^u£Ube[uerba,uelfîngu!4uel connexa capiunturynbsp;^ult;e gr£cis funt Ät^ifftatinM Mtan aut uerba autnbsp;nomina ¦

Quotupkx eft finitio no* minis ?

Duplex efl: Prima eß xxTxÄt^iy, (ju£ a)n ßßitinadnotandisgloßis,lt;juahdo alio notiore uo^nbsp;fabuio ignotum explicatur,ne^uaßt obfcuritat,nbsp;qu£ diffcrentium ueritati plurimum obefl,ut Anti^nbsp;chriflu! eß quicontra Chrißim y Amen Hebneuntnbsp;uocabulu eß uerbale_,latiniifirmumßtyuelfiat,grienbsp;cii TiTiÄiir/j[,'iyopt^tjüyguauoce in confirmantnbsp;do fermone acclamatione utuntur . Kacautnbsp;tem uerfatur ingenere gloffematico apud Gram«nbsp;maticos •

Q.uæeftfccundac’

K«T« c/i/Äijiögaf/j^Udttdo in uocabulis différé tiaqu£ritur. Tyrannus fuumcurat,non fubditoritnbsp;commodum,Rex autem findet religioni, moribufnbsp;fyncerioribusfubditorum,cr tranquiUitati reipubnbsp;lic£. Hac fecernitur fophtßi à Rhetore noßra metnbsp;moria,Gr illiiM uim Protagoras apud Platonem e:tnbsp;plicat. Ad hunc modum dißiguitur repuilium à ditnbsp;uorW

ocr page 87

DIALE CTICES

¦* tfortio ,iUud guident eft cum fiiturimatrîtnonijnbsp;fitliâdijjôluuntur ,hocuero eft cum inter coniugesnbsp;nuncium mittitur, utdiuortant, ßcut virgüitK di^nbsp;Hortin dgudrum dixit N Ipiano autem fribufculuntnbsp;guo(j^ diuortium efl, propter fubitioriam iram con^nbsp;f»^um,quideßruefcentc irareuertuntur,

Quæ eft tettiaf

itxl'X y-iîxcpc^xtj,(juando dùîefh aîicuiutquie ritur tropiif, çr ßcut in fuperioribuf duabus erantnbsp;nomina propria, uelprtefentitueluetuftiC confue»nbsp;tudinif,itahic tranßatafuntpro proprif!mutuaitnbsp;da, fed confueti^ineapprobata. Quare defcrianbsp;buntur per /aîiwrv/atxp

cr alios tropos, huiitf loci erunt. Uoratiin: ^orsultima tinea rerum. Sicapcfloliin facris litenbsp;tiidicuntur principef,nbsp;nbsp;nbsp;indices, hoc eß eccleßa

prtefîdes çr relhres tancjuam pétri, propter cla^ nium feu abfolutionit potejktem, Pifcatores nempenbsp;hominum non pecuni£,fal terra: ideft ,uniuerftsnbsp;hontinibu!,Boue; ab indefeßb arandiftudiOyCufio^nbsp;^ejßcut J'coix/i/cùapud Athenienfes, Seminan*nbsp;^es,fenKnautemeßEuangelium,Aedißcante5,qui^nbsp;contrarij funt deüru^res, A ngeli tanquam punbsp;*¦1 pracones ChrijH calcantes in torculari Efa. $• Etnbsp;^l'/scampluribut epiihenj appeUantur,

Qux

ocr page 88

LIBER Ij -

Q.uæeftquarra?

fciz tvîtamp;i ) uelwsTt/TTJ!, Eteliexeinplaris nominisdefinitio. Quid eft fubftiüititi^i^hoinotnbsp;Qtiiileftcpifcopuimitrituiut petruiSpiridon,nbsp;Thcodoreui epifcopushyeroftolyniitanui^cralij canbsp;plum non eunucln. Hrfc ambiguitiK tolliturnbsp;in bomonyinii^ quie cum multorum ßntnotie^ certanbsp;tumenhic uerbi fignificutio fubijciendueft, utpucrnbsp;uel cx conditione eftfemusjuel cx fexuquod non fttnbsp;pucllu^uelex £tlt;ite quiquutuordecim annos non exnbsp;pleuit,uel exßinilitudine qu^ipium, utapudEfaiä,nbsp;tiUlediihis puer cetum unnorum^ipuerhic auxifanbsp;^igt;iügt;!capitur» QSttrehoc modoc(tuetur,neftu^nbsp;ftr^ inter fecontendant dißerentes er contra dianbsp;centes,

Quoe eft quintan*

KXT'’t7rxevop,quandoLnidaturuelepitheto illnftratur, ut tiiftoria eü teftii temporum, 'nbsp;luxueritatU^ uitamemoriie, magiftrauitlt;£;,nuncianbsp;uetu/htii, Philo fophia eft ars arii mn^ftientiaftiettnbsp;tiarum. Euiem füiaitwr à uituperiojUtapud Planbsp;nbsp;nbsp;,

tonem: VoluptasefteftamaloruiH' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

QuseftfextaC

teüTiTViaoÄoyixp, Apud Ari/htelemxvtA

-

ocr page 89

DIALECTICES

^oKcjj^dpui Cicercné nota notatio,'apnd Qîi,in iiliatiumcriginatiodicitur. OMi'dit« infaftis’.Fccuinbsp;^uodßueatoii!niadi0h{s,]tiftitium efliurb (htio^nbsp;iilt;£reticus efldogmatunt, ijM auerapietate abhornbsp;tent.jU'ckr.'Nam cu^io-ts ejlfe£ln çy- elebboßii^nbsp;gularisdoélrii!£. Itaq^ Atheniiquatuor erant, A:~nbsp;(ademica, Peripjtetica,EpKurea S toica,ex quinbsp;hufaUa;promanarunt. SicitiEccleßa impiorum conbsp;ftitutionum autores funt hereticijquifefuis placitisnbsp;ohorthodoxisdiriniunt,quareta^ccab hebra:isn4nbsp;tumeffèuidetur,qui dicuntprodiuißc çrnbsp;feparauit^ad guod alludentes gr£ci «TTflytCTOf nonbsp;WinrfrZ(«G ï’ie abtrünnigen.

Quæcftfeptimac-

kut' ii/t/laap 'srAu^ovSjid eß per indigent:» «npleni y utdeunxquaniüaßi deeßunica, dex!^nbsp;brfns, quando deeüfextans,crßc partes aßis de«nbsp;finiuntur,

Quæ eft oâauar

«teTÄ'Jtrigifjbgteo'zf/, qu£ admittitur uel decoa ^^uel neeeßitatis caußa.ßigui opacum eß umbra,nbsp;‘^i'oiani bellißcriptor eß Homerus,

Quæeft nona?

fictr’ «ifftAoyKti'f quandoßmilituditic ßeupro portio

ocr page 90

I, I B E R I.

SoloculliStnunäi, Mägi» ßrdtui eß lex loquens,Lex efi anintd ciuitdtii,cdpMnbsp;eßdTXcorporis- Cueierum inhdcferefit,utt:otuntnbsp;toti,pdrtes pdrtibi{sconferdntur,cr ßngulis ßngunbsp;Id tribuMtur^ tdtiquÀm ßmilid, ueluti ß quis corpusnbsp;bumdnum dd Rempublicam retulerit^mox ex cdpitenbsp;mdg^rdtum,ex hunteris er peóhre homines militanbsp;res,ex mdttibus erpedtbus homines artifices,ex gunbsp;Id çy uentre locupletes ociofos,utiles tarnen ciuinbsp;tdti propter fumptum ZSquot; uiüumfaciet,fed xvxÄanbsp;¦ynSis -

Q.uæ eft décima nominis definitio ?

kxt' xepcùg'itrip ivxi/TSOV, qudndo per iontrdrium,f :u priudtionem definimusMdlum eftnbsp;quod non eft bonuin,uirtU5 eß fùgd uitioruin,CdligiJnbsp;eft lucisobfeuratio,

Q.uis optime de his dp iudicabit?

Qtti Grammatices zt^ Cidleflices probe perituf filer it in ea lingua, ex qua eft nata controuerfia, fitnbsp;exemplu,^iijlà eft kxtk rfpttdS^ros, apuinbsp;quos iiicepta eft religio Chrißiandjtributu feu quodnbsp;Jfonte populus confert,taiiquàm munus perfonalenbsp;doniito

ocr page 91

dialectices €$ domino fuo-'^am innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cætiâ Jeo uelhgalid facrd

niniirum gratiarumalhonem cr Ijudem pendimtt lieindeestK(î[ce .uiTutiyt/^zt^t^officium fßquidentnbsp;offidj noflri ejl Deo grdtum ejjè pro fummis in nosnbsp;beneftciji,nbsp;nbsp;nbsp;proxiinum non aliter ac nos ipfos dilt

gere.Eademdicitur litnrgia,ciuod publicum erat facrum minißerium, quod tarnen ßtßm pat et, Edsnbsp;4et?5 eâ èeyKTrn quod per dile^lonem in pauperesnbsp;erogatio ßebat^utTertuUiano uifunt eß-, cot^tuUnbsp;publica men fa autorc Paulo Diacono, feu quod munbsp;^UiC inter nos dilefhonis fit fffium-Eadem immola^nbsp;tio,celebratio yoblatio CT facrificium nominatur^nbsp;quod hie facrißci) femel pro nobis cblati ZSquot; immo^inbsp;lati,celebrisßat comcmoratio. Eadem Euchariflianbsp;dicitur,proptergratiaru afhonem cr laudem mornbsp;tis domini .Eadem efl koivüv'hx , communie, quoinbsp;hoc conuiiiium fit focietatiscumchrifl!)amp; omni^^nbsp;bus eiufdem membris,qu£ cum in loco quodam con^nbsp;firmatur eflfynaxis, fed per Metalepfin pax efl,nbsp;propter concitiationem,confoederationem,amp;'conanbsp;fcientiattranquiUitatem.'iiamimpij non refipifeettnbsp;tes ab hoc ccetu conuiuali excludebantur .Cum ueranbsp;Ctena domini,menfa domini appeUatur, Synech^nbsp;doche eR,quod fit conuiuinm facrum confeederanbsp;tionis,memori£ pafionis,cr redemptionis dominianbsp;(£,qHod ipfeChrifliis inflituit efu fuicorporis,etpanbsp;B. tufan^

ocr page 92

66


LIBER r.


tu fanguinis. Modern ^uidc frofjo eß quthufddpättis jraBio €X Titu çr focietate conuiuaru toti ßtcrameitnbsp;to notneii inditum ,ßdiigere autem pdiiem Hebrteisnbsp;propriedißribuere,diuidere,dißecdre partirinbsp;^odueroßtfacrdmentim,c^ myßerium ««S-’nbsp;f^xtvoi/nominatur,uiatiam autem kxJx t/ltx»nbsp;eß, quad intra priuatos parietes tegrotan-tibui tale faerumfaâum tjl. Nam publice ßebat iinbsp;genui facrificij euchdrißci,quodHyeroniinui fuanbsp;detin Apologia,quamPammachioinfcripßt aduernbsp;fus louinianum,Grab eo non dißentit lußnianus cSnbsp;fitUt-S7gt;. ViX^äp

Quid efi: finitio rei cquot;

Eß,qu.i proprie quid resßt ßgmßcatur. NdW gt/od definitur eß quoddam conuolutum e:s‘ con^änbsp;clufum ,quodßre uita tantum uoce conßnt, er didnbsp;tur c^t^óiji.lt;cvo^ , uulgo deßnitum,nempe priornbsp;parsaddeßniendum propoßta,iddefinitione exs.nbsp;plicatur.Quarenunca§t/^oxdicitur,nunc ÂÔyûXnbsp;jßdfnx lt;!ifa-ix(r,qu£ prioris definiendi tanquatnnbsp;tßentiie eß expoßtio er propria explicatio, ut idinbsp;eßepißopus,quod eß qui (cßficat conßientias ho»nbsp;niinuni legibus diuinis,er uerbo euangeliß

Quot füllt leges finitionis ?

ajtittior.

Da pri '

ocr page 93

DIALECTICES

Da primam.

Debet oinnibui gutefunt fub äefinito conttenire, ^ualiihtec/ione/l, Magiflratm quitus in fubdi'Oinbsp;txercet pietatem Cbrifiiimm prontouet, hiccnbsp;finitionon cuilibet MLdgiftratuieonnetM,feilMti‘nbsp;tum facro z^rnon tyraniio, non proph^io-

Da fccundam.

Debet[oUrei deßniend£ conipetere. Mule ituo[i CdtechifmiK deßnitur , qtiod ßt puerilis inßitu=.nbsp;tio,multa; enim huiußnodifunt,qu£ pueris quu:»nbsp;drunt,non tamé protüuK eo nomine cenfende ßintnbsp;fed id genus inßitutionem complefbtur, quu Cu»nbsp;techumeni elementii religionis Muuntur,

Da tcmam.

Debet proprijs er upertiser aptis uerbis de* feribi. Abßnt ideo ambiguu er longinque petita-Sin uero huiufmodi ßterint intermißn, deßnitianbsp;iuxtd Arißotelem in topicis dicetur «sa^àlt;rnbsp;i^pi»uitcehoceft,inlt;juafenfus eruisdeßniti nonnbsp;plene non certe cxprimitiir. QU£ uero illi contra»nbsp;riaeßjhubeta'«lt;fisxfHpi^ld'gt;iVit«p^

Da quartam.

Debet deßniti cum deßnitionemutua fieri con E i uerfit

ocr page 94

ékgr^ciAóyosovx. tsti'd^ioSjbocell, cxpoßtia finiti certam /ßeciem non notât, ita^; non proprie ilnbsp;li quadrat.

Quis eft modus finiendi

S i iuxta has leges prtmum D ûîeÆcd proma conda definito commune cum alijs inueiierit,nbsp;deinde tot adiecerit, ut totam rem concludat, et fuisnbsp;iimitibus circumfcribat, adeo ut ne alij quidem reinbsp;quadrarepoßit,ut^Fortitudoeflpericulorumetlanbsp;boruincontemptus- Quafanefiniticnepyrattefù»nbsp;res cr latrones ejjentßrtes.ttaq;fubijciatur pro pinbsp;ctdte^quanotamox ißi fecludentur. item Axûeftnbsp;linea,idpluribusconueniet nimirum circumßrenlt;^nbsp;tilt;e,qu£cripfalineaeß-Adqceigitur reiki, nditlnbsp;uetufti inter quos eß Plato,duo genera linearuntnbsp;pofuerunt,unum rcikirum,alterum circumßrenti^nbsp;um,reîiqu£uero ex hismiߣ funt, ut obliquiequ^nbsp;Gr£ciiÂixoac/lilt;xsuocant. Neqjddbuc ßatis eltnbsp;quoniam mult£ line£ reéllt;e funt,quæ tarnen no funtnbsp;axes, ttaqi additur qult;e per centrumßhitra: duSkinbsp;Utritiqi circumfirentiam uttingit, Neg;ßc plena eß

ocr page 95

DIALECTICES 0 JinitiOffiqttident a?taliieft. QUdreutuenbsp;refttproprium, fubijce circdquamft^h£ra intor^nbsp;quctur^nifttc tatidem perfefbt ejl. Breuiter autemnbsp;hoc modo ftiireSfAxis eft diametro^,circa ijuô. fthfinbsp;fa lioUiitur. Sic Proclui,ftc Pliniui.ftc Mauiliu'S^ftcnbsp;Aratus deftribunt.\tem,Deliquiuin lun^eft internbsp;pofitio terr£ inter folem,^ luit£ corpus,id fat is nonbsp;eft.. N4^n (^uoties -srAavo-iAvun eft,apparec h£cnbsp;contrafolem ex Giametro,attamen nodeftcit,Qtilt;tnbsp;fe addendum eft ,(iuando luna fùerit in anabibazotenbsp;aut catabibazontCihoc eft,uthodie loquuntur in cagt;nbsp;ptte,autcauda DraconifyUtpundofolis ad amujf'intnbsp;reftgt;ondeat,quod Nttdir appellant.Hac ratione Ci.'nbsp;cero in Topicis h£reditatem deftnit.

Quotuplex eft definitio rei?

Quadruplex : Vna eft eftèntîaîis wffiüsc/iHÇ.. Eft qu£ pergenui ©“ uerant diffvrentiam ejftntiantnbsp;rei explicat,pr£cipue ea tarnen cenf;tur, qu£ ex eanbsp;dem pr£dicamento amp; genus cr diftèrcntiam coUi»nbsp;gityUt, Homoeilaniinalmentem habens, Virtus eftnbsp;habitui bonus.

Quæ eft (ÙTiâJ^HS caiifalis i

Eftqu£exgenereeycaufts conficitur. Cauf£ au tent loco ucrarum diftèrentiarumponuutur.

E J Quoc

ocr page 96

t-IBER I.

Quot flint caufæ î

Qgdhwr, Eiaterideft proprie ex qta resßt, utlignum,pc(nttiii.Aliiis eft circa quamres uerftnbsp;tur,auti!i qua res conftftit,utiiis eft in lequo ZT.nbsp;bono.l'ormaefteffigies,qu£ materia; contingitexnbsp;quafuumtiomenacciditjutmeiifa. Sedh£caut eftnbsp;fiibjhntialis , qu£ proprie inter partes numeanbsp;ratur,autaccidentalistanquain piéîurarei. Effici^nbsp;ens,qu£inre eff'icienda operam ponit,ut Veftiaanbsp;rius Calccoîaritis . I in« eft cuius gratia res fit, utnbsp;Aïatrtmonifftnii eft,uitare fcortationem zr foboanbsp;iein progignere ,Literaruin fines funt,ut uitano^


Fanis materia irumentum, interdum legumett apud Sarmatas.Forma,quodfit autrotundus, autnbsp;cornicularis,aut Rhomboides. Efficiens ut artocoanbsp;pus.Finis,ut corpus nutriatfcy«^(jt.tvoa- tsncjnbsp;KÄKn, Hine finitio panisfit, quod fit piftio feunbsp;co^to ft-umenti,ucl legiiminis fubafti in corporisnbsp;fiutrimentum.Huiclicetfubijcerefficcies ex ijfdcntnbsp;caufis,Ex materia ftligneusaut ftlignites,triticius,nbsp;Cratce TTU^mo-jSeniidalites ex optima polline.

ocr page 97

DIALE CTlCES 7t furßiritceus ex ßirfure, cui cum triticum fùeritnbsp;tnißjint «vfoTTV^aa-, aut lt;rvyK.ó^a^olt;r dtcitur,nbsp;apudGalenumTTtfvfi'eta-, Oßrearimab opfonijs,nbsp;Molugdnui à delitijs, Sitaneutdi, nouo frumentonbsp;uix trimeftri,Crepis ex melle zr fariM-, pifeiffer*nbsp;tucficj^ymües id efl,firmentatut, A^vi/etr idejl,nbsp;nonßrmentatut.E^x ßrma^bouei À prlt;efixiicorni^nbsp;bw, bomilij lutine quadrati, Obeli£ d figura uerunbsp;uel À priccio oboli, Sph£ricui ut /fiiraySelene,Corninbsp;culariSyUt luna triduana.Ex efficiete f(anulante,utinbsp;cinere ftbcinericiusiyK^vepi c{ir,àfiirno fiirneutfeitnbsp;artoptefuf,Exfinefeuufu,utnauticus Gr£ce sgwnbsp;^vlxr «filotr^ efi bis co£ius Jwcibacfc, militaris,nbsp;cuin^ tft in militia, primarius apud nosnbsp;bYOt,Secundarius vocfcnamp;vot,ciaihs,cibariuinbsp;quidfecundariouixdifiirt,ficutciuilis à, primaritfnbsp;apud nos Marthicos • Variant autem horum de^nbsp;fcriptionesapud diuerfas nationes.Elam/ionoin^nbsp;nés eiufdem not£funt apud quo/libct,

Sit aliud cxcmplum -

Patrimonium, quod ejl légitima cr perpétua Iftariti crfoemina fiudio gignend£ fobolis e:s- uianbsp;tandxfirnicationis coniuncho •

Explica mihi caufas.

E Pateria

ocr page 98

LIBER I.

Miiterw hic efi iiir CT fxmitM,quie Ihiiitt äJina net inter impubères Gquot;/eues effîxtos puelhisnbsp;ttondum uiripotentes non effe preprie coniugi-um ¦ l^eo Pomponius lurisconfultus tum primuntnbsp;putabatfire legitimem coniugemearn, quecminornbsp;duodecim etnniseft, cuinapud maritum duodecintnbsp;compleueritt lt;tnnos,ad quod tempus etiam ( ut cir^nbsp;caquartum decimum annum mafeuli ) pubefeerenbsp;incipiunt. Ari/bteles autem dicitmaribuscongruenbsp;re ad ducendamuxorem annum fextumnbsp;nbsp;nbsp;triceß^

tnum, pueUis autem ut nubant oikiuum decimum» Heraclitusuero tempus trieeßmianniuocauit yi'nbsp;vàlt;r,quia orbis tetatis efi in eo fiatio,orbem autemnbsp;atatis uocat,dum natura humanaad fimentemre^nbsp;uertitur.Formaefiipfa coniun^o cr omniumre»nbsp;rum adeoq^ ipfius uitte communia. Efficiens efi legtnbsp;tima coniunâio, leges enim tam diuin^ quam humanbsp;n^e id fanciunt, Efi etiam utriufq^ coufenfus. NdJ»nbsp;«on efimatrimonium, nißconiun^lifiierint conubianbsp;U animorum confenfu, eorum autem copulatioßetnbsp;fecundumpreeceptalegum.Siquidem preeter teta^nbsp;tem.primum zr uoluntatem parentum ( quorumnbsp;confiliofirè hoc contrahitur ) attendere oportet,nbsp;deinde qua; per[on£ quibus copulari queeant. Etarnnbsp;non temere neq^ promifeue hic coùur, quemadmonbsp;duapud barbares pentes,çÿ-nofiros Anabaptifiis

ocr page 99

DIALECTICES yj fit, tjuibut uxores fuut communes, ficut dpudnbsp;ramantes nuUi erat certa uxor 'ideo iUicprognatinbsp;^unj erant,pacrem tantum ßrmte fiinilitudine aginbsp;nojcebant- CiM.ire reâeÀPlinio matrimonioruntnbsp;cxortes dicimcur.Hic fotictas liupri,adulterium.etnbsp;deniq; wa^yita excluditur,quia contra legesfunt.nbsp;Verum prxcipue additur,ut indiuiduam tumuituenbsp;turn omnium ßr:unarum[ocietatemhabeant,imonbsp;uterq- in alterius corpus tus habet, Cf fie reile tÏÏcnbsp;paterfamilias, re3x h£c materfamilius dicereturnbsp;cumin bonorum familie focietatemueniant, Finisnbsp;eftuitatioförnicationis,prtccipue tarnen propagaanbsp;tiofobolis-c^uare neq; inter effèetascr impubères,nbsp;ne^;intereunuchosuerUiw matrimonijefièpotefi^nbsp;Definito legem ex caufis.

Hanc Demoflhencs def nit, Cf nbsp;nbsp;nbsp;Papiniaiius

repetere dignatus eji, atq^ fic ait. Lex efi commué ne praceptum uirorum prudentium confiiltunt,nbsp;deliihrum, qua uelffonteuel ignorantia contra»nbsp;huntur,corr€iiio,cr communis reipublictc ffionfio^

Q.uot funt caufæn hacifmitionef

Tres. Nam non femper necefiarium eftomnes congerere caufas ,f£pe enim una aut altera reidefnbsp;finiendatparefi.

E s Die

ocr page 100

LIBER r.

Dicformam.

Poteflelfc communeprteceptum. Sicut [entent tid uniuerfalii eü,fecundum quoi omîtes dues, quinbsp;fefe obftrinxerint in Cddetii ciuitatc-^uiuere oportet.nbsp;Hrfnt leges ut mdgijlratiis omniu ad utilitatem cinbsp;uitatis referunt,^ dgunt,totumq^ corpus reipublinbsp;Cie, non partem aliquam curant.

EnavracfFicientem.

'DU£funt efficientes,unaimperans,ut e/lconful turn uirorum prudentiHin,altera obfequens, ut comnbsp;tnune Reipub- paôhm . Niin prudentes aboptianbsp;mis natur£ exemplis eandem fanxerunt, quo internbsp;bonos bene ageretur, uelutiAthenispublicis exe«*nbsp;crationibusdeteflcibatur,}! quis erranti uiam nonnbsp;monftrajjèt. Sic Cornelius de ftccarijs, iuliusdenbsp;ftupratoribus, de adulteri/s,dc peculatoribus, Pojîlnbsp;peiKidepjrncidrt. Sicalijatq^ alij dediuerßs re=^nbsp;bus public£ ntilitati confulentes decreucrunt,in quonbsp;rummentibus ht erant diuinitus inferiptie. QJtanbsp;decaufaD- Paulus legem non dubitauit uerita^nbsp;tem De: appellare,quam in corda hominumDeinbsp;us infciilpfit, quo inßrmitati ingeniorum ftibueanbsp;ftirent, aut ex lt;ctate lubrica, aut etiam confuetugt;^nbsp;dine deprauitos tot mails liberarent, qu£ ipftnbsp;(eriiete non potcrdjjt, Idcirco Defnojlbe/ies nonnbsp;temere’

ocr page 101

DiALE CTiCE S

tenure addiditje^emejjèinuentum CT donumDc orunt.

Quid dicis depaflo feu fpon fioneReipubc’

Id dico,quod Iulianui. Ipfe leges nulla aliacM^ fà nos tcnent.,quâ quad iudicio populireceptæ funtnbsp;ïtt bisßqtiidem totius ciuitatis requiritur confen^nbsp;fw,rogantealiquomagiftratu. Quareadeiufdentnbsp;^uoq; ufum refem debent,cr non dura aliqua internbsp;pr^tatioiie contra ciuium commodum torqueri,connbsp;ßlio Mode/iini.iiinc quis colligeret, nobis no eße lenbsp;gc,quod apud diuerfas nationes ufhatu eratatq; denbsp;cretum^nempequod Cyprij uirgincs ante nuptioinbsp;prq/}ituercjolebant,quod Augixfœminas fuasno^nbsp;âe,quanuberent, omnium ßupro patere pnebant,nbsp;ut in reliquum perpétuaiüis pudicitia eJJ’et,quodnbsp;•f^drimachidue Pœnorum gens uirgines iiupturiiSnbsp;fegifuoadducebant,utillicopiaefjèt deuirginan^nbsp;di, quoi Indi parentes fenio confcclosinterpciesnbsp;bifit, O' interemptos epulis eptabant. Nos ueronbsp;^tambarbaris O inhumanis moribuf abhorrebianbsp;miis^utquiiniüosneq;conpenßmus,neqi uÜa inhisnbsp;faHa eß ciuium noflratium (^onpo. Sunt enim ßtatnbsp;genti leges Oquot; injiituta uiuendi,hinc prouerbi

Explia

ocr page 102

1/ I B E R, I»

Explica

ïinis çs“ ujus eorum eli^ut coerceantur ijualibet deliékl,nefociett(s ullomodo ruinpdtur,fedut cui(l;nbsp;fuuitt ntdneat,utneino l£datt{r,ut nocentes puni^ii»nbsp;tur,ut innocentes defèndctnturcrhonorentur. NSnbsp;tttâgifircttus,lt;]ui tanqnam lex^foquens eâ^nonbonisnbsp;|ed malis eft terrori,teße D • Paulo: QKod (i non uisnbsp;poteßAtemtimere,benefacitoc^ab eadetn laudetttnbsp;habebis. S in autem inalefecerisytime,non enim fru»nbsp;fîragladiumgeflüt. Virtus cjuidein legis conpßit innbsp;iniperando,uitando,peymittendo,Grpuniendo,puinbsp;nit autë propter deliiizl,t(tin q u£ fponte ,qiàniqu£nbsp;ùnprudenter commijjaf Mt, id eft, deliilâ f cpina,nbsp;(T craffa. Mdrtittnus enim iurifconfultus [cribit denbsp;liéîit fieri tripliciter,dut propofito,aut impetudutnbsp;cdfu‘ Propofito quidem délinquant ldtrones,qui fidnbsp;fhonem habent,impetu dutem cum per ebrietatenttnbsp;ad ntdnus uel ad firrum uenitur , cdfiuuerocutHnbsp;quis inter uenandum telo inferam niiffb hominem innbsp;terficit- C£terum fi quis Tyronum iuri/firudentilt;enbsp;difivrentids legum fubiunge^et,per me liceret,qud'nbsp;les funtabefficiente,utlex!^catinid,Cornelid, Op^nbsp;pid,Atinid,Apollinis, Ntercurij^ Solonis.Afinetnbsp;ntlexfdcrdtd^ Amdteridutlex Satyra-A cantin’^nbsp;gentibus circumfiAntijs uidelicet d loco, ut Curi^

Sun^

1

ocr page 103

DlALECTICES

Sunrnehuius finitionisad» hucaliquotformæ?

Sunt guiJem^Nam c/ute KXTà -^asTt iidtur Ijhc refertur Klt;e e/i reldtiKorum-ïn bis ew w alte^nbsp;rumalteriufcdufaeüj Vtpdtroniise{t,^ui clientenbsp;hdbet,creditorefi,cui e^ldebitor, Præceptor cutnbsp;difâpului e^ contra, pojßtntenimmutuointerfenbsp;toueii-ti^quodßcArißoteles expreßit^Tffccv'rct t«nbsp;•^óïTjTïfós ài'Tisgtçfci'T« Atytrj-OM-

Eft ne alia?

abofßcio,iuxtadiios abeiß^ dicitur, ^noties ufui rei er finis er euentus deferibitur.nbsp;Namut exofficiofinis,itdèconuerfo',exfine offici»nbsp;Km perßiicifur- E r^o finis Dialeâices cü probabilinbsp;ter dicere,offici umeft parare ea^qute ad probabili^nbsp;tatem orationis pertinent-

Daexcmplum.

tuflitia eß Perpetua er conßuns uoluntof trib» fndi cuiq^ guodfuu eft. Genus bic ciuilius expreßtinbsp;eß, ^uam apud PhilofophoSjC/ui eadem tarnen ß;ntSnbsp;ti« uirtutemappetitiuamdiccrent. Eftenimuirtmnbsp;ßuxta Ciceyontmin paradaxis,conßentien5 cürationbsp;Heer perpétua conßnntia,nam is non eß temperasnbsp;lt;]‘lt;ifeinaliquahbidinecontinuerit,in alicjua effitfnbsp;derit,nea

ocr page 104

r TB E R I.

7?

derit, ne'ij;isiufhiS eftfCjuidepoßtumnuiïotejk,cu lucrari poßet auri pondo decent,reddideritjß idemnbsp;.in decern milibm pondo auri,id non ßcerit. Qgarenbsp;iuflusfituf^;iuß}is, temperans ßt ufy; tentperanSjnbsp;utcii omnibus uirtutibus^i^uäs Gricci dicunt o^iKTtnbsp;KKÇ,pricditi perpetuo zr conflunter ueUe debent,nbsp;quod cum honefluteconiuncTuineR.Huius loci quonbsp;que eßßän^is, qui corde contrito eft, GT ofßrt ßinbsp;crißcium lundis,quis fumpta efl ex primo Cf altéranbsp;prtecepto decalogi, I fcm Epifcopus eß qui docet uernbsp;dei, cr ÂciTov^ytaij adminißrat-Hac aitt ßrsnbsp;ma uirtutes,magißratuu nomina,cr quarulibet pernbsp;fonarum officia deßniuntur quamfrequentißime. ,

Quod nam eft finitîonis tec tiiim genus?

Efl uetper partitionem,in qua partes alicuius to tins erMmerantur,ut corpus humatiu efl quod capianbsp;tc,ihorace,uentre,brachijs esquot; pedibus cofltit.Medinbsp;cina eSi,qua morbos aut uiâu,aut medicamentis,autnbsp;manu curat.Partes enimmedicin^ ßuntcTtcuTHTtnbsp;T 3iH,lt;l)X^ia.xgt;c'tVTtgt;LH,et)(f/^'!s^yiK.H, Adijciturnbsp;hic et officiu medicoru.ita interdum ßnitionii gene^nbsp;ra comißcentur.EU et per diuißone,qu£ ex generenbsp;et ffieciera,ßcutiUapartiu enuineratione,perficiigt;nbsp;tur,flt honeflu efl,quod wflitia,priidentia,ßrtitudinbsp;ne or ma

ocr page 105

piALECTICES

Be et modepid conßftit, lut fcriptum eß lexßenatus conßultu,plebifcitu,€diihim prietoru, reßtonfuinnbsp;prudctu.Sunt enim aUie partes generis diâie ertfy^nbsp;hoc eßßrmiie eiufdemgeneris, ut facraménbsp;til eß baptißnus et Euchariflid,alilt;e funt integne danbsp;pud A rißotele(rvvoÄop.ut in domo funt tedu,nbsp;pdrietesßmce^c.Cietcru ß partitio eß plenaßtTrecnbsp;gï3g« a-is,ßn minuSitii^Kriiès uocdtur proprie-

Quod nam eft quartumfini lionisgenus?

A ccidentaîis ,qu£ ex genere congerie decide tiucoßdtur. Hocquidefubiedhimpldnußtietcotrdnbsp;(tccidenttd per fubieäu defcribttntur,ßc utrunq; alnbsp;teripudm Opera prd:ßit,Glycirrhizd eß ßuticulusnbsp;habens bicubitales ramulosßnquibusfuntföliddennbsp;fa, Lentißo ßmilid,piiiguia,tägenti glutinofa,florenbsp;Hyacintho ßmile,ßuäu pilularH,Pldtar,imdgnitiinbsp;dine,afperiore tarne,ßliquds Lcntis,ßgurd breues,nbsp;ruffaß};,radices funt longteßuxeo colorc,et Cen^nbsp;tiauie fdpore leniter acerbo,fed duld, confide Dionbsp;feoridem^

Eftnehæcfimpicx?

^inime,NdtindivvaKiJi.ct[iK»,quisdiciturnotia ftif notatie, qiiadoper notas feußgna deferibi»

tur-

ocr page 106

So 1 I B E R I.

tur.KoinatJdigens togata, Greectu gensplt;ttliätlt;if irdeft cffvruefcentia fcttiguinis, qua ocuUrubent,nbsp;uuhut pallet,ut Agamemnon iratus apui Homeri«nbsp;He/cribitwr.

Q.uæ eftalcera accidenta# lis finitio c

vîrlt;jj/g«(jH,DeJcnpftb inquadeÇcribiturqud lt5res ßt,noquidßt. ideauocatur mraiafix.nquodnbsp;qualitatemrei exprimât. Hoc modo ßniuntur ßrenbsp;pißces apiid Oppianumgt;planta.fiutices,C!rfuffrttnbsp;tices apud Theophraßiim,ammalia apud Arißote»nbsp;lern ZS“ Albertum magnum,metalla apud Galenutttnbsp;aflra apud Ptolomeum, Aratum gt Maniliuntnbsp;lerba apud Viofeoridem. nie queq^ comprehendnbsp;duntur topographia^chronographia, proßopogrtinbsp;phia^hypotipoßs ß^iK0viO',qualeifunt Pbilofiratinbsp;G“ nonnuüa Plutarchi.

Q.iiid eft diuifio?

Eß communioris rei in angußiores dißributia

Quotleges funt diuifionis i

Tres: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biincmbris, utquaßionunt

ahatheßs^alia hypothcßs.Hac tarnen lex non e^ perpetua,fedopfabilis cßet,ß legitime conßurentnbsp;diffirentix» Quo fit,iitqtialibuscunq;dtlt;abuf, uetnbsp;plufi

ocr page 107

JD IA LE CTI CE J èi

pïuribatutainur,fruM}ur,quo uniuerfarei tur^f/Uitntumhiecfualatiiudinecomplc^tur-

Die aliam legem*

Ne coïncidant diffvrentiie,hoc efi-,ut pnt rtpu^ hantei.Nialeitaq;diuiditur, Hominum alijpi},alifnbsp;fgt;eati,quiabeatitudoitacum picrate coniunân cS*nbsp;Molterumalteriiisfaciatopiciuin. ShB utroq; enininbsp;compleôhmuruitamcum Dco^quiC ^rati£ dùtinoTtnbsp;aefidei Chriftianie eS.compos.

Dato ultimatTi legem •

Vt iu!b,pt diuipo,qu£ ptdum totiK ambitus ret diuidund^ explicatur,ut,C£remomarum atiafunCnbsp;pi£,ali£ impi£ • Nond« fatis plenediuifæ funt^funtnbsp;enim communes àc/iiixcfui^citt, qu£neq^ damnant,nbsp;P negleâ£pierint,neqi beatit,pferuat£ fùerint, uinbsp;aeflium,ciborum,di€rumq; ratio G'dcleâus apuinbsp;Chrißianos-

Quoruplex eft diuilïo

Duplex: Vna ePfubßintialis,altera accidentiia tis. ilia autem rurfus triplex efi, Aut diuipo,quatnbsp;eß generis in /peciesdijiributio, ut animalium a^nbsp;tiud rationale,aliud irrationale, grace«Aaycittnbsp;fiagnitudinuitt aliaefi linta,alia fupetpcies, alü

ocr page 108

r IB B R I

corpus • Corporm fimpUcitim aliuS ca:Ïugt;n,aliu$ elanentum-Ctiteritm^uando défunt uocabula^tuinnbsp;differentie eonßitutiue fubueniunt, cugenUf in jfenbsp;ciesperdiffièrentittfdiuiditur.iïeenim generiad^nbsp;iunäe totain rei natur am breuiter expîicant, dicuttnbsp;turigiturite/lcTroioiz^ a-vsaftKcù ernbsp;^7in^câtixcû,(iubdcertan:ffecieinccnpituanternbsp;impleant,ut plenior V per/ibdiorfiatdefinitioeJquot;nbsp;diuißo.Rutpdrtitio,ciue integrifeutotiuiinpar^*nbsp;tes diffributio eß, ut demuf in teihm, parietes^crnbsp;fùndamcntum diffecatur ,Trdgœdider Cetnexdianbsp;in protaßn:,epitaßn er catafirophen diuiduntur,nbsp;Trageediani iterum in prologtim,chorum,epifodi»nbsp;um er exedum partimur .üec autein proprie innbsp;particione fubdiuißo appellatur. Primenim resnbsp;dißribuitur in generales partes, deinde herur^nbsp;fufinfuM,ali£ pofleain dliasdiflribuuntur,adeonbsp;tit'poßreino in minimat ußq; particulds Kreefo'nbsp;faiKält;rdißoluerentur » Diffvrtautem prfrtitioÀnbsp;diuißone, ßcut pars affiecie. Nam de hac i^em ge^nbsp;nut predicatur ,deiUa ucro totum non item • Uat^nbsp;yefte dicitur, 1 uflicia eß uirtus,fid non protinus ßenbsp;ret, utteélumejfetdomus. Sepe tarnen conßndunnbsp;tur^^uadecaufaRhetores Greciutramq;

fiop uocant. Aut äißinfho, e^ue eß in una uoce fgnificatorum enutneratio.

Condn'

ocr page 109

DIALECTICES «gt;

Conäucit autem ut in di/jgt;utanäo omnis anhiguiteit exterininetur,ficut ßni:ione noininis, nenioreuetnbsp;Antabatdrum, uel ebriorum certanduni ßt, pernbsp;hmc fat!e,quie ßgnificatio^pro re.pro loco quadratnbsp;indicainui-Ciuare 4 Boet io non male partitio £qui^nbsp;liocationis dicitur quern morem uetuflißimi authonbsp;res indicendo feruarunt, utpaxdut eß réconcilianbsp;titio^utapud Paulum.Chriflutpaxnoßra ,autbvnbsp;e/iaKii'ee,feu bona uoltmtas apud Lucam,c;^ in ter^nbsp;gt;, rapax,quteibii^uy»ßKäcrexpoiiitur, «ve/l^canbsp;•^oio- ivtßoxix,nempe quod deus bcneuelithomisinbsp;nibus qui funt in terra .Eßigitur deicpih«vlt;/i^ct)^nbsp;•ffix autgaudium confcientiæ, propter remiffa peenbsp;cata, ut in falutationibus Paulinis, aut eß fcclixßtcnbsp;ceßi(f,Ut lofeph rogat: Eß patri meo pax : Latint»nbsp;dixißitut uaiet pater meus i faluus ne eß ¦: fatittnbsp;faUia omnia f Sic diciturtPax uobis.ßc Gr£ci ßuuntnbsp;^yioüiuittflv Tr^Kritiuußurpant,auteßcotKornbsp;äia, quaquis neminelteditßmopleniori obfequioßnbsp;bi demererifliidet^idßre apud Ethnicosfcriptores,nbsp;er Pfalmo inquire pacem, hortatioßtainbsp;tranquiüitatemciuilem, aut Kofee /uifoevvi^'ixp,nbsp;procitna dominicapiturut fuprameminimuf,

Quotuplex eft acci« 4Jentalisf

IS^ » Triplex

ocr page 110

«4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MB ER. T.

Triplex, Prima eü diuißofubiefh itt accidentia et ßt quando diuidendum eft in f ub/kintia, cr plt;lt;rnbsp;tes diuidentes in (di/s categorijs,Qr âcitur (ttUnbsp;ratio accidentium^

Da excmplumab adia-centibus

Homirtttw aVj liberifunt,alifferui,ltemj}omi^ numalÿciuitesfeu (piÂixrlt;^^a)7rai, tdijbarbari,nbsp;^uales funt/AtffKy^ÿCtuTToe feu Timones. Uem piannbsp;tarum guadam funtnodofe, ut Sambucus, laurus,nbsp;^Uiedam funt enodes, ut luncus, gladiolus. No J««nbsp;rf«few eü in arboribus , ßcut in uitibus gemmanbsp;in harundinibus geniculum, in ulmo cr roborcnbsp;crade.

Da «loco.

A nimalium aliud terra, aliud mare degit ,aliui utrobiq;ut«liep'i^toy,plantorum alia funturba^nbsp;na,aliefyluefires.

Da ex tempote,

plorum alif funt hyberni', alij uerni,alij afti^ uî,alij autumnales, Comœdiarumaliauetus,alianbsp;noua’

Da ex aâibus gt;

Planta

ocr page 111

DIALECTICES »5

Plantarnm alù;funifi-itchfir£ ali£ fkriles, Co madiitrum alû flutoria^alia motorid,alidmixtd,nbsp;Homiiutnaliuf ßudio,aliuflucro,aliu{ uoluptatinbsp;opsramdat.

Da ex çfficîentibus.

Animalium aUuigignitur efficiüia parentis 3 aü tficalore, aliud putre/dâtonct

Poflunt ne fieri diuifiones inalijs locisc*

lino ex omnibus fit diuißo 3 atlt;]^ etiam finis ipfit finitioprorei natura cr commoditate,ficutduto»nbsp;res faciunt 3 ut nobis polkafrequens ufus fuppe»nbsp;ditabit. Âtexrepugnantibus nullaßtapta ditdfio^

Qfix eft fecunda diuifio accidencalisf

Superiorî efi contraria^uocaturq} ditdfio accia dentis in fubieân ¦ Subieéhm enim ex fubfinntiie,nbsp;fient diuidendumexaccidentium claffiefifqune iUinbsp;taiiquion filcro innititur. Peritas alia efi f^rpentis,nbsp;alia reliquarum befiiarum efi, Bonorum aliudefinbsp;animi3aliud corporiS3aliiid jortunittnbsp;Quæeft tcrtia diuifionbsp;accidentalisc’

F 5

ocr page 112

ïzïBER. i:

Ejldiidßo dcciientiiindccidentLt-Ndmhic^ iiuidendum zr pan es diuidentes, dut ex uno, autnbsp;ex pluribU'S pnedicdijientii,cxcepta folafub/tàtidjnbsp;, depromuntur. Obligdtionumdlite ciuiles^ali^nbsp;tori£,Diminutionum capitis alia eß maxima alidnbsp;media ßu minor,alia minima, bonorum alimi honenbsp;(hem,aliud utile, aliud iucundum,

Quorfum nanihæcuniueifâ diöa funtc'

A 3 iußum locorn tioticiam. Nam niß (juts pro^ fcc definicric cr diuiferit, fieri net/uit, ut in lopicitnbsp;fi-uéhimfacia[ Quare propterdefinitionemcr di^tnbsp;uißonemuoces,cr catégoriels didicijße oportuitynbsp;ex quibus alij loci ßre naßuntur, utpote partesnbsp;àefinitionis,genus,ffiecies, differentiaUna cumparnbsp;titione,quM caufr cunt cuentis,ficut umbra cor^nbsp;pKî, [equuntur,à quibus baud longe adiunékljComianbsp;parata,ßmilia er repugnantia abfunt, Redîigi»nbsp;tur Topices elementauocata [unt,.

Quid eft topicaf

quieTÓ7rovcr,hoc eß locos continet.Excoe’ gitaruntfanè ueteres prudentißime locos, exqui^nbsp;bus argumenta tanquam ex domicilijs feu pcenttnbsp;ieprogt;nuntur,quibufdMdutemudentur eße tan^,.nbsp;twn fié

ocr page 113

Tgt;IALnCTlCES «7 tumßgnd,qu£ceu^ercurid'.es Ihtud: poßretnfeunbsp;CdujfMi propoßiaiHjUel cafuueloccdßone qudpi^nbsp;dinfummdtim indicMt,quid de qudq^ re dilfcreii*nbsp;dumßi:- QUdre Ciceroßcdit:'Vtigittiredriimre»nbsp;rum,qult;e dbfconditte funt,demonflrato zr mtatanbsp;locofdcilis inuentio, ßccum peruefligare aliquoinbsp;argumentum uolumuijocos noße debemics, Sice«nbsp;nim dppeUdtte ab Arißotelefunt hiß, quaßfedcs exnbsp;quibuf argumenta promuntur^

Quid cft argumentum ?

E/imio ,qu£reidubi£ fidemfacit.Qitiequif enim ex locis depromitur argumentum eß^ id eßnbsp;collefho,qud thema probamus .^ßitaq; inuentuntnbsp;probabile non tantum adfaciendam fidem^fed ad reinbsp;amplißcdtionein .Hine Arißs. iv3viau[i«io}(dnbsp;sotj^ncteßelocosdii.

Quotuplices funt loci?

'Dupïicei,perfondrum çx reriim,Perßndrunt quidemloci ad profograpbiam mire conducunt,nbsp;atq; non paucorum argumentorum ingrauibutconnbsp;trouerfqs funt promptuaria.

Quot funt loci pets’ fonarum?

F 4 TreJe

ocr page 114

f8


X, I B E R r.


Tredecim, Primni eft gemiijn guo exploratuf ^uibui maioribui guii proÿMtui camp;. in quoljgt;eâannbsp;turnatales,dccorafamilit£:,C^porten[a quteinnbsp;fb pjrtu contigerunt’ QKcmddniodumnato Ale^nbsp;xaiiàro uif£ funt d:j£ aquiltc prfpeics jtipra cul^nbsp;tncn tich. Ojneif erai dupUca imperij Aߣnbsp;Europa ¦ lAei^omiititur, un ßlij ßnt paraiùbusnbsp;ßismki^andcgenerarint, Quodgaiw eft, Sififnbsp;iij Abrnhatni ejß:tis,opcruAbrahami fuarctii^Sdnbsp;opera eiufdem detradatii, Ergouon eßis Abra^nbsp;l)amißlij,ltein, CuiDeui pater c^,ii crßHii ainat,nbsp;pharifci filium non amant, Ergo iflorumEteuf pa^nbsp;ter non eß. inueßgatur er hic num ßntindi^ena^nbsp;quales athenienfei «wó^^ovis, ejuos Sofboclesnbsp;^ovtovsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nominal.

Quis eftfecundus perfonas rum locus f

Eîatio,qu£ admonet de proprijs morihus er pa fuliari inÿnio quarumlibet gentium. Sunt enimnbsp;gentibuifuiritm ertngenia, nempeCre^nbsp;(enfes mendaces, Panii foedißagi, Attid fideles,nbsp;Scytbafiri er immanes, GaUi fiolidi, Syri aua»nbsp;ri,Siculiacuti, Afiaticiluxuriofi, ïlijfianiani^nbsp;tnoß. 5 er iadabundi ,Germanifynceri er beUaces,nbsp;Çhijcafi(,Alcg,rrcnfiesmale pueros educant, Cygt;nbsp;r(n(i*

ocr page 115

dialectices

renei delic^ti,quorum ignetuidm focoriimn VU to admiratui eft. quando Ulis leges conderet, Cattifnbsp;pani luxuidediti, ludxi fuperftitioft, Mÿdjiknie»nbsp;Cytharedicct ft obleâdbant,ut Thebani tibijs, Ph£nbsp;rtccs hoftitales^Lieftrygones inhoj^ifales. SUb hocnbsp;fftcr pdtria, dqua non uulgaris laus er uituperi^nbsp;uin oritur. NcotiXenopbiosPytbagoi'icjMcos opnbsp;time educari ait ,fi bene inftitutd ciuitate nati ef»nbsp;fent. Qu^areSolondijsgratidi egit^quod Athenitnbsp;natusejftt.

Quis eft tertius locus

A etas cum fuis partibus. Sunt enim ftngulisfuii decora,qult;e apud Ciccronem inoffidjs, ad Pipnbsp;nes apud Horatium defcribuntur. Terentius i Am4nbsp;«it dum cetas tulit. Sub hac eft quaq^ tempus, utponbsp;te cum iudicamus,quo tempore floruerat, ßcut mulnbsp;tigloriati funt feeo tempore natos efte, quoFlatanbsp;Heus philofophorum floruit. Eft enim aliud ftcu^nbsp;lum aureum,aliudargenteum,aliudtereum, aJiudnbsp;firreum, aliud prorfus exulceratißimum, quo no»nbsp;eft locus neq; religioni neq^ politic.

Die quartum locum perfonarum ?

Sexus eft,qui ad coniedhtram plurimum facit» i^amfacilius latrodtiium in uiro,ut Eabius ait,et itsnbsp;t f flxmin»

ocr page 116

LIBER I,

famine uenefitium creditur- ConJucit i^uo^ dJ dnt plißcationem.Cicero pro Scfiio^ Mortem C mgwit)nbsp;^«itmetwmHtrgtnej Atbenicnfes, regi6 ut opinornbsp;Erechtainbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro patria cotempßffc dicuntur.ego

uir confularis timerem^ Eß autetn hic proprie À co^ parotis minoribits argumentum^

Die quinrum locum.

Educatio eß, fub quacontinetur natura aut in^ doles,deinde doärina c!{priecepti5crarte,utCatanbsp;filiii fuum,qttäprimüper letätem hcuit,erudiuit,amp;nbsp;noluitferuo fuo Chiloni Grainmaticocommitterejnbsp;quialio^uicompluresquodamin ludo pueros docunbsp;it. Ipfe enim uolebit fuifilij eße prieceptor^Gr ma^nbsp;gißerexercendi corporis,non modo inculcandi amp;nbsp;traäandiarma,lt;2r equo uehendi, fed etiam pugnonbsp;dimicandijCr colorem eyßiguf toÜerandi, gurgi*nbsp;tes er aßerrimosfluihis pertranfeundi, à uerborltnbsp;turpitudinepriej'entepueroßctemperauit, quaßnbsp;Vefl^thbus uirginibus arbitris locutm effet,nec cumnbsp;eo lauitmore ueterum Rhomanorum. Sic Megärennbsp;fes fuos docuerunt Ki^tP-Kcyciit cpeid'-i^cu,'nbsp;Habuerunt ßquidemplerteqsgentesfuam educandinbsp;rationem,a!iaer.:itapud Perfas, quemadmodum denbsp;Cyrip£diaapud Xenophoittem,alio apud genterUnbsp;SophitiSjdc quaCurtiiis.

Dlt;

ocr page 117

OIALECTïCES? Dicfcxtum.

UabitUi forporWjirt çho ßgt;eäjinuf deßrmitti^ tem aut/}gt;eciem;robur aut inibici'Jùatcm, procerucnbsp;«ut breuiijhturiC,pinguan niacrum,exil€in cyquot;nbsp;craßum,Qr guie phyßogriotmiiica[unt,Cicero pronbsp;Kofcio : Nonne ipfum capul-.CZ fipcrciliaillapentnbsp;ttts abrafa olcre malitiam clatnitare calliditaientnbsp;uidentur ? QJii iccirco eû capite CT fupercüijinbsp;femperrafts^neullumpüum boni uiri habcredica^nbsp;tur. sic y^enelaui ly vlijfes apud Homerum denbsp;pinguntur. Sic ifocrates Helcnam,ßcHerodianusnbsp;Coimnoduin imperatorem ab eadem ßrma laudtinbsp;ruift,cum dignitate coniunüa^

Diefeptimum.

Conditio feugmusuit£,in quotjuxritur Mngi ftratta ne ßt an priuatui,clarui an ob[curia, ^üaginbsp;firatia an catlebs, digamus, an tnonogamuf, ßeruusnbsp;anliber.Terentiui'.Seruum hominem caufam ora-felegeî non ßnunt- Statuant autem ueteres trianbsp;genera uita: ,ciuile, contemplatiuum CT'religioßimnbsp;inciuiliefl prudentia, in altero doélrina, in tertionbsp;fandttof,

Dicodauum.

lortundefl/ub quafunt ope5,propinqui,amici cliente

ocr page 118

9» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER r.

clientellt;e,dignitates, honores, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;his contrarié'

Terentius : IMO hoc cogitdto, qui cuin res tibi efl, peregrinui efi minus potensqu((nttu,minusnot{a,nbsp;tonicorum hic habens minus.

Die nonum.

Animt eß natura [eu habitus, [eu mores, in qui^ tgt;us tran[mutantur affcéhis immutabiles,[eutemanbsp;porarij,ut uehemens, inodeflus, timidus, iracundufnbsp;fedquiperpetuifisnt, commotionis uocabulopo»nbsp;tius fîgnificantur, ut eß ira, timor. Exempli gra^nbsp;tia: Alexander magnus uinofuserat,^ compotoanbsp;res inconuiuiopoculobicongio prouocauit ,Milonbsp;Crotoniata uiginti libras carniSjGr totidem panisnbsp;eßtäbat,cr tres congios uini bibebat. Hue refirunnbsp;tur animi bona,ut[unt potißimmn uirtutes, quibufnbsp;(ontraria[unt uitia»

Die decimum-

Suntresgeß,e,m quibusefi catalogus diôbrunt acfaôhrum,cr qute in ij[dem conßlia Iـrant,quienbsp;etidmprlt;ecipueob[eruâtur.ThalesMilefius ur[osnbsp;cceleßesreperitcrßlis deliquium, Cicero confuinbsp;penè[olus urbem liberauit à Catilintc complicibus gt;nbsp;Die undecimum.

Homeneßfcxquonon tantum argumenta[ed etiaiA

ocr page 119

DIALECTICES

ttiamioci CT fcommata trdhuntuTf ut Alexander Mdttttnea dicebatur, qui plus quant fatif matri trinbsp;buitjVerres qui conuerrcrii,quia ^raxerat.Eiutnbsp;generic multafunt exempta in CratyloPlatoniSyCrnbsp;in ßibliji, quius fire ab euëtu nomina inditafunt^nbsp;e^non temere, Iofephefi,ergoaccumulabiturntulnbsp;Ui bonif,poft aliquamala accepta, atqi hoe ßbi uonbsp;hit Polymita: Abraham efi, ergo'pater multarumnbsp;gentium efi, ^Mod etiampromißio det indicauit^

Die duodedmum»

^enus mortK,quoquifi^perqt, Piliui Dionif^ ^btheiriafi perijt, propter cotemptantnbsp;i patre reÏigionem,Regului makbatfe muttis mo«nbsp;iw affligiez torqueri A pcenii, cr tlt;mdan mifirrinbsp;tnemori,quam ho/libuinon feruarefidem,crfult;tnbsp;dere Romanii,ut captiui rejtituerentur, Arrio i«nbsp;latrina fedenti effiuxerunt intefiina cum uifieribus.

Die teniumdecimum pecfo» nacumlocnm.

Q«lt; morte confecutafunt, uelutiquomodoßt^ Uuiefferri curatumeft/quando iufiiiperfoluendanbsp;ffant, et ludifinebres infiituti, ut uidetur infitnerenbsp;Prttroclt lt;jp«d HomerKm, Anchifie er Didonii'nbsp;^pui Virgilum»

Quis

ocr page 120

? nbsp;nbsp;- LISE R. i;

Q.UÎS cft nfns horum locorutti

Coniiicuntnon foluitt ad argumenta, fed etiatü ad traélandum geniKtTTttAeiKTtKop, adratio*nbsp;tient amplificandi,in deliberatione,fuafîone ejT cottnbsp;ie£hiralibui cau/if, breuiteret in profopographia^nbsp;^uo! non e{i aliud qhijbrica quiedamrei narratio,nbsp;itaq; pleriq; hifhrici eorum duihan etfilum fequurtnbsp;tur, ut Salufliia in Catilina, Suetoniut inCicfari;*nbsp;igt;i{f,quo5 imitatifunt Dion Caßiuf, Aelitif S parti'nbsp;ftnui,Iutiuf Capitolinm, Aelita rampridiia, Vol^nbsp;catita GallicamK.Trebelliui Pollio,Flauius Vopifanbsp;cus,Sextus AureliusuiidDr,Eutropiui,Paulus Dt^®nbsp;aconits, exrecentioribus PomponiusLatus, Pld«»nbsp;tina,c:;'alij.

Qui nam funt alij loci lt;

Suntrerum, fednonßmpliciter. Alias enimeX tra dicenii rationcm argumenta accipiuntur, alio/inbsp;«cro ex ipfa caufa trahuiitur.et quodämodo progignbsp;nuntur,cu in ipfa re cohareat, quofaéiu eft ut ftntnbsp;duplices loci,priores quidem cCfz^voißd ell,inartinbsp;fetales,in quibus maxima pars contentionu firenftunbsp;coftjlit,et apud iuriiconfultos frequentiftinio in uftfnbsp;funt-Pofteriores autemfunttufiX^’^^i^oc eftarfiHnbsp;dales,in quibus oratoris induftria exigitur,^ redanbsp;tlicendi arteabfoluuntur,

Quqt

ocr page 121

15 ï ALE CTICE s

gt;1

Quotfunt lociinartifi«« ciales f

Sex, lt;^ui ey äßutKpti appeï!^ntur,ciuoi 4 reis itUèranturOquot; inuentione artificij ßnt remoti,nbsp;1?rimt{S eßprteiuäicium, per guod rem /htutamnbsp;decretam inteUigimus, gute iudicitturis exempluntnbsp;aßrrt y quod fequuntur,ciut eß uelut excmplum feunbsp;ßrmuld uelut pritiudicatarum caußarum, uulgonbsp;tarnen pr£iudicioruin nomen etiam ad ins fcriptuntnbsp;reßrunt,uerumidQuint{lidni fententid confirmanbsp;turautoritateeorum, quipronunciaruntet fimilitttnbsp;dine caufefieu cafiuum.

Quis cft fccundus insrtificis^ lis locust

R «mor feufamä, qudti do ex conßAnti populi fef moneautcrecertoucliiicerloconßriiiamilf,ut,Connbsp;ßnnsfamd per urban uolauii:,ilium fir ar i. Ergo furnbsp;efl .Non tarnen neceßario probat fama,fed alijs aranbsp;^umentis additis plurimum facit.

Quiseftrertins.''

Eß qudßiofeu tormentum, cum perfuppH^ tîa 4 fceleratii, qui in fuffiitionan uenerunt ne»nbsp;eeffario ueritas extorquetur • Q«4re hie locusnbsp;tfiorationis expreffie ^quam fic uocant,cum eant

ocr page 122

ri B E R T

fceîerdt! quaßtoribui confiteantur^neceßitdte ini^ pulßAÜi ucro contritrid efi libera. Cuius autem quanbsp;taßt autoritas iurißonfulti docent.

Nominato QL quartum.

lußurandit quad Dei eß coteßntio ad aliquid cidendum aut prieflandunt. Athlt;eccottt€ßä,[i0eilnbsp;nihil aliud, quam fuijpßus ad ultima f ’.ipplicia diuinbsp;n£ uindi{l£,ß autfraus aKt dolu« eft deuotio • Cu^nbsp;ius aidoritatem CT facrje literlt;e admittunt Gr ittnbsp;fupplementum ßreprobationumdeficientium ßirnbsp;rogatur,ut,lurauit nonïouemlapidem,fedDeumnbsp;creaforem,cr facrofanätm Dei Euangelium,Erglt;fnbsp;idihabetida eß fides. Confittantur uero iurata exnbsp;confuetudine,timore:,G' alijs circumfltintijs, quianbsp;bus fit, ut homines peierent.

bicito quintum.

Tabulte,qu£ apud Gr£cos y^diaiactTa funt» ttel publica,ut apud Demoflbenem lt;AHiaoa-iei uelnbsp;priuatdfUt ßint apocha,Gr antapocha,feu qitelibetnbsp;epiflDla,Chyrographum,€tiam Codex accepti et eXnbsp;penß, ueteres autem ea tantum in ceratis tabulis ält;inbsp;tlotabant.Hic funt paäa er promißa.

Oftendeamp; ultimum locum tea luminattificialem.

Te/hWölft'*

ocr page 123

dialectices

97

Teftimonium feu teßts, Je quibufnon pitruiu labor eit-Qtiibui autem diflto teßimonij e{l,luriS'nbsp;eonfulti docent, Rbetores faciuntex his locosnbsp;communes,quate!iuf in utramip partem, tam accu^nbsp;fatoris qukm rei, traikiri pojjùttt,atq; in ßngulis etnbsp;confùtationemcrconfirrndtionem fubiungunt.

Quofuplices font loci rcrum artificiales?

Triplices,dlif interni, ah/medi/,alijexterni,. Interim quidem funt quiineaipfdre,de qua aghnbsp;tur,h£rent,fixiq; fmt,ut definitio nominis uel rei,nbsp;genus commune e^quot; particuLtre, f^cdes, propriïi,nbsp;feu dißirentia,totum,partes cr coniugata.

Quinam funtmedij?

Sunt, quicirca fubjhntiam qudm proxime cof h£rent.Quare dicuntur locfquifubjlAntiam comi^nbsp;tantur, ut adiacentia,aihis,fubieón{m.

Quifuntexterni?

Quiextraremfunt, proxime tarnen plut mi* nuequaß circumßd,nt,ut caufie,effèéhi, contingentnbsp;tia,fiinilia,dißimilia,comparata,ö' repugnantio,nbsp;Quomodo ex definitionenbsp;inuenitur?

6 Qttand»

ocr page 124

c,s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBERI.

QUdttdo ex eadem drgtntiefitum dcpromituf rid dcfitntum, zr è contra à deßnito ad deßnitionetn,nbsp;iniitud enimittrinq; ad alteriiinfit argntncnti coBa^nbsp;tio,uel affîrinatiite,uel negatine.

Cuomodoaffirmatiue à definis tionc ad definiruni atgu-mentum trahittirr

Nominis quidetn, Paulus alio legafur ,utChri' fli heri fui mandatum exequatur. Ergo apoflo^nbsp;tus Chrifti. Cæfar uirumß pratßat,Ergoreâe Cetnbsp;i-olus uocatur, tarlC eniin Germants id ftbi uult. ïa^nbsp;tecobus efl,Ergo pejfundabitmiindum O' inferos eunbsp;fuo comitatu- Tales laacobifuntomnes chriftianijnbsp;ficut Chriflophori. Reiautem utdocetpœnitentiainnbsp;O' remi/penem peccatoriim, Ergo e/l nerns Ecclenbsp;fiafles. TLiberat nos a poteßate tenebrarum,cr träfnbsp;feninregnumfilfifuidile^ii, ErgoDens er paternbsp;eft. Confiât enimßalusChrifiianifmi,nbsp;tricet^ lj.i[KSKcrii,utefläd CcBof.

Guomodo arguirentamur à defi nito ad dcfinicionemo'

J^bigeutefl.Ergo alio ones Cbripiab!git,atq',ita tnalus Eccleßäfhs eft- Nnm nafà laîjxcpii^xijdnbsp;Paulo falß dotßvres fft/Äaycoydi/Tdb- uocîitur,ut^

ocr page 125

DIALECTICES

9λ

X-fgt;ote qui prxditn abigunt ,hoceft oucs chrißiin ttlieM pafcudyCiuippe in doilrinam orophanam atq;nbsp;adulterinant,ijdcm Kcefànbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diàt

funt,utquiuerobrabio chrißianos fi-dudant. Epia^ fcopiMeß:,Ergo uerbum dei docet amp; facramentanbsp;porrigit^Lexeiuilis eft,Ergo eß dogma prudenti»nbsp;um ex confmfu eiuium ad uitanda incommoda.

Canon uniuerfalis

Cui conitenit deßnitio, eidem nbsp;nbsp;conuenit deß»

nitum,lt;G'uice uerfa.

Quomodo negarincargumen* tamurex eodcmlocof

Nom eß corput Dei cuw Chrißui caput ßt. Ergo non eß Eccleßa. Non iudicat iuxta prtefcripnbsp;tailege$,Ergo non eß iudex. Seditioßts eß, ergonbsp;magißratuinonobedit.Maiui eß iudex,Ergoli/uifnbsp;faixpnegligit.

Canon uniuerfalis.

Cui non conuenit deßnitio,eidem nec deßnitunit er contra.

Quæ eft argumentandi ratio à genere adnbsp;fpeciem f

G i Primo

ocr page 126

soa


LIBER ï.


Primo negdtiue^ Non eß uirtus tn homine. Ergo neqi continentia. N Gillum apud pios pneualet dttmonbsp;niuntjErgo neq; Beelzebub neq^ BauLnbsp;Canon•

A quo uufirtur genus ab codem ^ecies.

Quomodo afFtrmatiuec'

Quandoabuniuerfali ad particulare^uel quan doßgnumprteponitur,quoduniuerßtatis naturantnbsp;habet JßeK.aTceyü)y»'{/,ut,Omtiis pius Magiflranbsp;tui eß minifler Dei in bonum, Ergpcr Marchio Ionbsp;achimiisfecundusminißer Deiç^c.Vindiékl licitanbsp;eß Magiflratui Ergo er bellum licet. Aromatanbsp;funt ivsoiiet](X • Ergo Mdcer esquot; Cinnamomtinbsp;uentriculoprofunt.

Canon.

Quodtribuiturgeneri, ueluniuerfali reijitlejn cr jßeciei tribuendum eß,ut ß quK omne argentumnbsp;legatum uxori duxerit,ßgnatum^inß0bim, purumnbsp;put um, er alias eins Ißecies comprehendit,

Quomodo à fpecie ad genus uû ciffim argumentaniurc’

A ßirmatiue tantum,ut, Beüum licet gerere Ma gißratus,E.rgo uindicare licet,Furtum efljcrgo m4nbsp;Icficiuin

ocr page 127

DIALECTICËS

10»

, leßciuin eß,Säf!hirm efl alexipharnucuntjErgo et Zemma poteli (trcere uenen um.

Canon.

Cuitribuiturjjiecies eidem crgenut.Vabetcjuo ^ue /pecies firmant generis probationem,f;d coitfù «nbsp;tatioiiem infirmam,cuius contrarium efl in generenbsp;^uod non ita probat Ifieciein ut confiitat. Idem fettnbsp;ties de communier particularijficjuidem gencre Iubnbsp;lato aflwn efl de Jfieciebus, Sin autem htC fi(erint,crnbsp;iüudextittffè oportuit •

Die modum argumentandi â dif:» fcientiaamp; proprio ad dcfi=nbsp;nimm amp; ccontra.

Affirm Milte er negatiue utex definitione,cuius iflicmelioresfunt partes Giflerit, ergo Diale^hcusnbsp;^fi,Pygmei ratione utttntur,aut funtÄoyiKol,Ernbsp;Sohomines,Satyrifuntä2.ayot, ergonon funthonbsp;mines, Ponit animam fuam pro ouibus fuis, ergo «cnbsp;^us efl paflor’Operaturfide,ergoefiChrifltanus,nbsp;Î^oiî habet multarum rertim meinoriam er ufum,ernbsp;^oimprudcnsefl’

Canon.

Sic«i diflèrentia feu proprium alicuius coucnit, CT id cuius efl diflirentia,

G j Cue

ocr page 128

loz


LIBER I.


Cur hic commifccs differenti am cum proprio?

Q«!(lt;ab Ariß-jtele uidcs iüam ab hoceffèß:p(t» ratam fclacomparatione,cumreipfanihilinterßt‘nbsp;Di/ßrcntia cnim dicitur quatcnw gencri,dut aïiemenbsp;fßccieLproprtumucro,quataniSjutie ßpeciei confirnbsp;tur.Exempligratia: Rationalamp;dd hominem gnideinnbsp;propriuin,dd brutum uero, f ;u ad Leonern dißirertnbsp;tiaerit.AlterumeJlquoqidifcriineiijgnodftipraadnbsp;iiotatumeSi^

Explica 8C naturam totius ad partes.

TotnmefipdrtiumiuftucoÏÏefbo. Scdhoc nunc eft fubjhntiale,quod ex partibm fubjkmtialibm conbsp;ßeit,ut Homo eft,ergo ex corporeel anima ab/oluinbsp;tur. Arbor eft, ergo ex ligno er uita eftè dijudicabinbsp;tur. Nimc eft continuum lei-!quantitata,{'eu intégrâtnbsp;le,quod ex partibus integrahbui,ut Di^licuit popunbsp;io Romano mulierem effebigamam. Ergo er Equitinbsp;bu^s erplebi diftgt;licuit. Ùouit Dialcàîcen,ergo inuettnbsp;tionem er iudiciuin nouit.Totaclaftii aquisobrutànbsp;^ftiE-rgo erphdfeli,q:;iis galatonoi nunc uocät,Ergonbsp;erbemioliie,qu£fiiftjefuntVenetis.

Canones nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Eoftto

ocr page 129

DIALECTICES 105

Poßto toto, ponitur etp^irs dut ^U£libet.lïe^‘t to toio,negatur eim quiiclügt;etp4rs.

Qnomodo argumentamurà parti bus ad rotumr

DupUciter,ucl peraffirm^tionem feu ucram con Pitutionemuniuerfarttmpdrtiumin toto,iitliiue=nbsp;nit dijponit,eloquitur,memorid tenet er pronuit*nbsp;firftrErgo ejl orator. Patrici/,E.quites,pLebei in hoenbsp;confenferuntjUt muliercf effent abjleini£,ut ncq;genbsp;ner cit focero lauaretur,P.rgo populit'i Roinanus ittnbsp;hoe cofenßt. Velpernegationëfeu deflrufhonëijrnbsp;gnmenfrfinK)*, quando partes negantur,negatiir eJ*nbsp;totUDijUt E-ft ignarus in ratione diceneti, in rcrum etnbsp;mertd» ccgnitione.,Ergo non eß philo fophus. Nctj;nbsp;fenfu netf; uindiéîA,neçi; tefAineiito liberfaéks cß^nbsp;Ergo non efi liber.

Canones.

Qtf£ omnibus partibus infantcrtotiinfunt. Kcgiihs partibus cr totum eße nequit, cr con^nbsp;tra coneeßis uniuerfts partibus , totum neccjja^nbsp;rio jlAtuitur.

Quotuplices funt partei r

Duplicci 3 AlLe fabßAntialcs, qu£ fiibieiibin G 4 cpjî/ü

ocr page 130

io4-


r I B E R I.


conjtituunt.Qttctrcabaïijs pitrtesrei conjHtuen» d£nominantur,utfimt niäteria c^ßrina, peut eßnbsp;rotunditiii poculi aurei.Alitefunt integrales^quiCnbsp;integrum remcomplent,utcaput,coüum, hmnerifnbsp;brachia,peéùis,Kenter, dorfuin, ey alia membranbsp;hominis corptu abfoluunt.

Partes integrales(Lintncfimplices?

iüinime, A li£ Punt primarilt;e,ßne quibus totunt (ßenequit, ijualia funt principalia membra in cor»nbsp;pore humano,ut caput,cor, uentriculiu er uifeeranbsp;Aliicfunt f :cundari£,ciu£ non necejfario ad totiusnbsp;conßitutionem requiruntur,totum tarnen manetnbsp;faluuiti,utfuntpili,ungues,cr prioruin membrosnbsp;rum articuli. itaq; ex Ulis probabilius ratiocina^nbsp;mur,^uamexhis»

Poteft ne totum effegenusc

Non proprie,tlt;!am totumde una aliejua parte did non poteii, peut genus deßrma,niß accipere^nbsp;tur pro eo guod rem uniuerfam continet, O' uulganbsp;tiniuerfaleuocatur,quod ficjuis eß'eapeuerarit,o‘nbsp;particularecocedet,ut,OmniumartiumperitusePnbsp;Ergo et Dialcéhc£. Sic O' in loco,ut,Si Deus ubi^;nbsp;eftjErgo O' apud lAarchios eß. Sico'intempo^nbsp;rc,ut,Si deus cxißt inprincipio o’nunc O' infe^nbsp;culunt'

ocr page 131

DIALECTICES wf fulum feculi,Ergo femper efijd tomen couenduntnbsp;efl,ne qua pars omittatur.

Quæ nam funt coniugata?

Coniugdtofuntquie nafcunturin coniugotione uerborum,feuqu^funtuerbd eiufdem generis uot-rièinflexd,oGr£cisdicuntur erv^vyx, Cateruinnbsp;fubhis Cicero in Topicis cafiis prater fententinbsp;am Ariflotelis comp[e^htur,ndm coniugata pro:»nbsp;prie funt lt;rvssiyx, qu£ fub unum iugum deuiniktnbsp;funt,ficut fub fapientia, fapiens,fub iujlicia iuftns,nbsp;Trfäina- uerohoc eflcafus,philofopusdddduer!*nbsp;bio tantum reduxit, quic i coniugatis deriuantur,nbsp;Uta fapiens fopienter,àdoi!lus do3x,at{atius e/inbsp;utrunq; ob altera non ito curiofe difcerni, quemod^nbsp;modum O'Cicero fidt.

Quomodo hinc argumentamur?

Ctefori dementia cur£ erot in reflituendis fuis Uel oduerfarijs, Ergo C^far clemens erot, Homonbsp;f«i», Ergo humonis caflbus obnoxius, Pomponiufnbsp;habet imperotorios uirtutes, ergo efl bonus imper anbsp;tor,Brutus federate C^farem interflcit,Ergofceanbsp;leratuserot, Coniugatos homo non feparet. Ergonbsp;in coniugotis non efl humana feporotio ,Hiob mulnbsp;to patienter fuflinuit etiam innocens cj- timens de»nbsp;G s «m,Er

ocr page 132

LIBER I.

umi^rgo p!icienti£exemplttm er it Diccanones.

Eitlem coiiipetuntconiiigatio feu cafui G!“ conitt gatum.'ltemconcejft uel neguta unu aliguu uoce^Gfnbsp;ed conceditur dut negdtur qu£ inde nafeitur,

Q.ui nani funrmedi] loci r

Q»i neq^ in fub/hntid funtut priores ,ticq;adea extrafubflAntiamjUt extcrni, fed circa fubßAtitidmnbsp;cohxrefcunt. î^uinerantur dutemtria,ddiaceits dsnbsp;£ius GT fubieâum..

Quid eft adiacens^

Eftuelut cpithetonÀquo fubie^indccipit nod men,quod tumen diuerfum eft ab illius fubftAntia, t.tnbsp;dcorpore, qudm ab animo. Eliminm Catofecunanbsp;dumfuamfubjlAnti£ncRbomo,fedfecundum adidnbsp;cciis efiprudés,adftertis. Obftruatur potiftimum adnbsp;iacensin bonis corporis gt dnimi,Gr nerfatur jrrenbsp;in quantitate-GT qualitate^GT relatione.

Q.uotuplexeftadiacensc’

DKpIex, Aiitntttiuum,autacceft(gt;rium.'Slatiiiii quod à natura fubie^O) ineft,utcallidit£s in igne, hitnbsp;miditasinaqua.AaejToriHinautem eft quodextrinnbsp;fecusquadam opera accedit, tit qti.tndo aqu.d casnbsp;iefeit. Hoc 4«ic)n rurfus duplex eft,ant fepard'

ocr page 133

dialectice s to7 hile,ut rubor ex pudore,pallor ex titnore, rigor exnbsp;frigiditatejdut infepiirabile,ut nigredo in uefte, Hiînbsp;tus in animo Biantii.

yirgumentare ex adiacennbus ôifiibieâo.

Timon feinper odio habuii homines, ergo paru l^Kdatus ejl. Uiulier ejl non loquax autgarrula,Ernbsp;go magnum ornamcntum habet^ Sophocles enitn aitnbsp;Keurtup ti tri-yn . vinuin acerbiiinnbsp;ejt,iguurnonefl:tamgratiim.Styluseß dtcendi itlitnbsp;gi/kr,Ergo efl diligenter excrccndui,

‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Diccanoneni.

Si unit!« rfJidCCrttiKitt gito'ibet in fubieih extia ter it, alter urn quoq;q^uod illiiis conflquitur extaanbsp;reuidetur,

Argumentareabadiacentia bus ad fubicâa.

Gemma eft impudicitiie impatiens,^ Mridis,Er go Smaragdiis.Non uiridis, ergo non Smaragdus,nbsp;Hercules miftr eft,ergo non eft Deus. Pygmei funtnbsp;ftpitbaineiiErgo pygmeiftnt.

Die canonem.

Conce/Sis adifieutibus infertur ftibieflum

Qut'd

ocr page 134

«et liber I.

Quid cftaâusc

E/î moâtafeu ejfi^o,quiie eft in exercitio feu Hione circa fubiefhmt-Nam ut adiacentia fubiefhinbsp;adiacent,zy'tameninfunt,ita aihiscircaobiefbtranbsp;ilationemuerfantur,M illi!^uidemagilita(,in hisnbsp;uerooperatio^Ctclerumutadiacentianatiua cr acnbsp;cefforia in bonii tam aniini qu'am corporif funt, itanbsp;cr a^hii^nam hi ex adiacentibuiftanqu'am ex fontenbsp;uafeuntur.

Argumentate ex aâibus fub icâo.

Alexàder Ma^ui uîtiefult;e timuit, irgo Phyîo tit tanquamparricideignofeerenon potuit. Quinbsp;non audit uerbumDei ex Deo nonejl. Canif uehe^tnbsp;mentius latrat,quàm mordet,Urgo timidui efl.

Die canon«n.

Si unuf aiîuum in fubieih fùeritjÇ^ alter ^ui ex priore confeq^uitur inerit.

Argumentarc ab aâibus ad fubicâum.

Alexander IJlagnus ifgri corporis uitia fefentire con/èJfus e/i,Ergo non Deus,fed homo erat. Aeneofnbsp;cü Turno beültgeßit,Ergo Aeneas eß- Pyginai

ocr page 135

DIALECTiCEÎ to,

^uibiit pugnant,ergopygmei funt.Ma^nes firrti «tirahit,Ergo idiofyncraßam habet-

Dacanonem»

_ Quandoa^istribuunturjubieâa zs“ aiiacen^ fta,exquibiM iüinati funtßnferuntur.

Quomodo argumentamura fubie do ad adiacentia uel adus ƒ

U faciüus cr reibw fit,gudm ècontra-Nam iacentia ZT aâuffùfiut patent, quim ut de fubieib)nbsp;proprie didpoßint- (iuare inter arguinentandum,nbsp;fubicdutn adiaeentibus ucl a^bbuiadiunilunteii,nbsp;aliud ex his ƒiquitur, uerum de fubieih ad ad^nbsp;iacentia ea cautione opus non efi- A qua eß,ergo hunbsp;mida. Smaragdusefi,ergouiret,ergo impudicititcnbsp;impatiens eft. Verbum carofailum efl,ergo paßibinbsp;le. Homo eß,ergo paßibilis ejt.Sî Deus efi,mortalnbsp;Ubus beneficia tribuere debet.

Canon•

Djtfo fubieih,natiuaadiacentiaquo^ daatur, ficuie^ a{ius,accejjbrianon item ’

Quis eft ufus locorum me» diorum c

Efimagisad amplificandum, quam adiufi^m argiimen

!

I

ocr page 136

gt;J9


LIBER I.


eirgui}tentätiottcin,plt{r!mum enim facit aä copiant er rem ipfam dilatandam. Quare fubießmn nuncnbsp;ttbadiacentibiis,nuncabachbm inter argumentaitnbsp;dum diuelli neciuit. Quid ^uod etiam dignitoi adia^nbsp;centium er aäuum fiepe ex fubiedh petendaeSl^nbsp;QuomodoenimfœlicitatemoptimaejfeCicero pronbsp;baret,niß in optima corporb parte quippe mentecanbsp;ßßeret ? CoUigitur cjuoqi ex illU uel laiü^ uel uitupenbsp;rium, tieloy(r‘t(t fubieät,nam ut cxlaudatis adiaenbsp;centibuc de meliora etiam nota fubieéium commentnbsp;datur,Itaexreprehenß5 iïluditel ad inferos depornbsp;tatur, Ingenereigiturdemonflratiiio feripturientinbsp;bus plurimum profunt.ficut er medicts er phißolonbsp;gis,quandoinrebusuirtutes fuasquairunt^ Vateofnbsp;tameti non pauca exempta ad caufaser euenta popnbsp;fe torqueri, fed quid prohibet plures ejfe locos,ut ßnbsp;unus inueniendo argumenta nonßt par, pne fläretnbsp;id alter,qua tandem aliquando inuentionis quis par^^nbsp;ticeps fiatfSunt enim plures tiiie ad certü locum, felt;inbsp;aliie reätores,a'iie lt;equiores,ali£ expeditiores,

103 LOCIS EXTERNIS.

Qui (unt loci externi lt;:

S«nt,qBi neq; in fubßAntia reßneq; circa fubߑ^ tiam,fed extra fubßAntiamconßßunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Expttl^

ocr page 137

dialectices

Explana naturam canfaruoî 82 pïi mo quid fircaufa «irtoi/,

ES H propter çuod aliud eß,uel ejfe poteß, hoc tü res e{i,quie antecedit,quam cfßäus fequiturfuonbsp;f entpore crmodo ,ueliitiquando alicui uerboruntnbsp;rerumbonarume{icopi((,ispcteßorationem etnbsp;r‘itiscopiofamconßribcret Hasautem caufdsreriinbsp;effiéîusfcire plurimum retulcrit,c!deo ut ucrumnbsp;fithocpcettt: Fœlix,qui pctuit reruin ccgnofcere

Quotfunt caufæKZTia?

Quatuor, Matcria,Tcrma,eßicietis, ßnis.Ma^ teria eß,ex qua efßälus componitur,ut ex uerbis etnbsp;rcbwßt oratio,ex pannoft ucßis.

jArgnmentarea materia ad effeäum

Printtim affrmatiue ct'(/lvuuTiKcu^,tit'Vites fi^ntjErgouinuin eße poteß. Cliuiefunt,ergo oleumnbsp;fßet.Deinde negaliue ,ut Aera no (unt,ergo ncquenbsp;“rmafunt. Siclicetapudueteres hercas,quorum arnbsp;^alt;ienederant,lt;(rgumentari.

Die canonem*

Coneeßa materia, poteft coticedieffe^lttS’ Nfg4 materia negatur eßetlus^

Quid

ocr page 138

IIX


liber I.


Quid eft forma?

Efi Ciiupi, qua ejfiâus [uum accipit nomen,ut corium quod ad pedes feu muftAculamconfutuntnbsp;ejl, uocatur calceus, Coniunäto maris crfieminnenbsp;eß,Ergo matrimonium,Eoculum meii c£latum efl,nbsp;Ergo tuo pr£ßAntius eft •

Die canonem.

Ex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eß potentia effiiiuum.

Quid eft efficiens Tnunfifeop?

Eß à quaeffèélus abfoluitur, ut orator oratio» nis,calceariiis calceiautQreß,tanquam fabricatornbsp;primarius.

Quotuplex eft caufa efficiens?

Duptex,Alia necejjària f:u conßamp;ns ,alia contiit gens eß.tJeceffaria autem eß, quam neceffario coltnbsp;fequitur effects,nec is ab eo aueüi pote/i.

Eft nehæcfimplex?

Minime,Nam alia eß prima feu infinita, qu^ nuUo pendet, ut Deus qui creator eß omnium rerKnbsp;in quem chrißanifuos euentuseteffeóhis refiranbnbsp;ßcutEthnieiinfua d£monia,abAriß!gt;tele ccvcty^nbsp;dicitur. Verwin wfc huius autoritatefepe r^f

ocr page 139

DiAtECTiCES tl, fpfæUudatißim£funt^guibutnemo refiagaripo»nbsp;te fl, quod genusefl,MatrimonîumDeiiS conflituitnbsp;ft Chrifiui miraculo coflrmauit, Ergofummoperenbsp;Iduddndum efl »

Diccanonem.

Qitodignior eflcttufd-jtodignior efl effeâus» Qug eft altera caufa ncceflaria «

S ecundd feußnitd^quio proxima d primd depeit det.Sokt enimdeusper fecuiiddi caujfds tanquantnbsp;per organa agere.

Quotfunt fpcciesfinirçcaufçc'

Sex,Primdefl fatalis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à fatodióhi

gttôd dutÀuoluntateDeipendet.dtq^fic efl iufliti äef, dutore Platone,dut ab infiuxu corporum coe»nbsp;leßium,qudm KTr'o^jaiap ueteresdixerunt,ç^ eflnbsp;fdtuntaflrologicum,utiDeuffanxitne quis uioletnbsp;•dienumthorum^Ergo quifq;fudm ducatuxorem.nbsp;Pduluf uocdtut efl à Chriftoin Euangelium,Ergonbsp;efl apofioluf Chrifli .Heliquium foliianno a natonbsp;Cbrijb t f 3 pefkm grduißimdm mindtur,nbsp;^fgo eimendum eH,cr Deut pldcandui eflnoflrdnbsp;pcenitentidjieiunio gt ordtione.

Die Canones.

H Secun


ocr page 140

LIBER I.

gt;14

Sccifndacauflationdgitßncpnina. SeUhtCc cdU fafätalK ^tiäleniiieß: dei prteceptum cÜkk/vujnbsp;ßüo-Jdeo sÜKiJ'-^ixsact. Qitlt;e ueroex ferieaflrc^nbsp;rum naßcitur mutabilii .ïdeo diékl Aftrologpruinnbsp;nonfunt diikiprietorum.

Enariaamp;fecnndam fpeciem eau» fæ efFidciitis finitæ.

Eft nâturaïis, îrtTTgftiAtf'«, in rebiK nd* turalibus,^ earum curfu naturali cerfo ter^nbsp;tninantur, ut Solfubleuat udporeshumidos. Ergonbsp;fit humidum. Ignis eft, ergo non poteftnbsp;non urere. Sol eft in inftriori hemifthterio, ergonbsp;nox e_^. Vnifcr«! terr« eft,ergonox eft.Sol eft in Cannbsp;cro,ergoiefti!ise^.

Diccanoncm.

Qudndo cauffà eft naturalis,O' e^diijn eft naturale,

Quæ eft tettia fpecies eiufdcnîcanffæf

Werna, qude in eftróh pars eft fubßänti(e,ui Abfynihitimcalidum eft,Ergoft-drituofos flatus diflnbsp;floluit. Corpus uiuit^ergo agit naiuraliter quod

ocr page 141

D I ALE C T I CE S Diccanonem.

tjj;

Cdußi interna corrupta,corruinpitiiramp;quot; cffè^ ^(m.Nortuo enim corpore moriuntur aihoneinbsp;naturales 3 oculoperditouifm quoq^peritt

Explana ôi, quartam »

Propin^uaeâ feu imper ans feu ai^iov K«c habet prineipemjin aliqua re efficiendi locum,nbsp;MConfenfuieflinteradolefcentem ZT puellam,Brnbsp;go matrimoniu efi.Talis quoq; efl qu£ dicitur uni^nbsp;uerfaUsfeu communis, cui fubijcitur porticularis,nbsp;ut iÔinc thefes, ita hinc hypothc/ès nafcunturnbsp;(tpudRhetores.

Q.uæ eftillioppofira?

Rcmotd feu obfequens ,feu famulans, qult;e et fi naturam efficiendi non habeat, eß tarnen fine quanbsp;»¦es effici nequitjUt fine pecunia no fit emptio, Hiecnbsp;fl«t rurfusefi out agens,ut Legitimus cocubitus eft,nbsp;ergo mdtrimonium efl. Opera feufabri laborantnbsp;«ïgo domus extruitur .¦ Aut efl infirumentuinnbsp;agendi,qualia funtin architeihira, mallei,tereanbsp;ira,ferra. Sed in bis omnibus dignitas cr ordonbsp;feruatur^ Prior enim in matrimonio efleonfenfusnbsp;quameweubituf,

H i Exiin

ocr page 142

LIBER I

EximperMtibuf efficientibui digniora funt £i(metita,qudminobfequentibtts.

Quç eft quinta fpecies eins caufç?

Efioperdn!,dpudArißol:{lem cdufdin dâutn,ut ^ußciKcaiiit,ergocdntilettdefi,

Canon.

Operdntinon dee/leffvéhis Quæeftfextaî'

Efl connexdfeuftibordindtd, qudtido ferie qud» 3din plures cdufr kktk KÄi/zctKa ad eundemnbsp;éhmrequinntur^ ut adgenerafionem hominis Dcnbsp;us,fol,homo operatur,ut uineaproducetuitem,ui*nbsp;tis gemmam,gemma botrum^botrus uuam, uua ui^nbsp;num^uinum ßtimextinguit,?^ inebriat.Exqua ndnbsp;feitur Sorites feu coaceruatio^de qua po/ka. Uuicnbsp;aßimiliseficomplexd, quee fuam cuiq; ßnfbonetnnbsp;tribuit j ut Credit in Deum, Ergo per dilelhonentnbsp;operatur. Mifericors eft,Ergoinillo eftiequitasjnbsp;lenignitM, dementia, beneficentia- Carnaliscfi,nbsp;ergo amat,€rgo audtwefl, erfequitur elementnbsp;tamundi,

Qui'î

ocr page 143

DIALECTICE S

t»7

Quid eftcontingens caufa feu inconftansf

Efl,quant non neceflario efflélut fequitur, Quotfunt huius fpecies c

Quinq;,Priniaeflßrtuit(t,M£ eftinrebuf ßra tuitii,inexpeStntiscTimprouifls, de quibtucertttnbsp;ratio dari nequit,ueluti fl qui Gazant Euclionis in^nbsp;vettiret,ßrtun£ id accept um flrret.

Quæeftfecundaf

Voluntariaeflfeuarbitraria,qu£ fitdeleâu ZT iudicio hominK,ut ^cicero aßidue declantauit,Erg9nbsp;faéius efl inflgnif orator.

Quae eft terriac'

Efl ociofa,uel ceflans,uel quieta, qu£ apud Ari fktelemcaufainpotattia uocatur, potefl enint CJ'nbsp;non potefl reddere fuo tentpore eflvâunt, ut,Pyru{nbsp;bene germintü,Ergo decerpenuK pyrain tempore,nbsp;quod proprie onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicitur.

After 82 quarrani.

Q^£e fl externa or uerfatur extra ejfióhint, Ç|«i etiant ilia corrupta durat,utfili/ po/funt eflcfuifnbsp;((rfliteimortuopArente.

H J Dici

ocr page 144

MS LIBER 1.'

Diciro amp; quintam fpccieni cfFj cientiscauffiEcon^nbsp;tingencis.

' Efl incomplexa, quando ab ea effribl tanquattl peregrina or non propria feparantur, utStatu^nbsp;ariM efl^ergo ftUktuas conflciet non nifl inflgnes.PlHnbsp;riinum iUi exercitationii efi, Er^o banduulgarHnbsp;orator eft,

Diccanoneni.

Ex incertifadifte caufte incertui qnocfl efte^èéius^^ Quid efl; caufafinalis î

Eft propter quoin res fit feu ufuirei,propter quamdliquidfacimui,Eteftduplexfinis,aliusfuntnbsp;muf feu principalis, qui eft ftAtus cuiufhbet rei pernbsp;ftBtftimus,ut in hoinine eft uita leterna. D uxit uxonbsp;rem,ergo dei auxilio fobolem pro^gnet. Alius eânbsp;confèrensfeu mcdius,qui ad priorem tanquam pe^nbsp;dijftquus accedit,ut in homine cibus, potus, ueftii,nbsp;Qui nunc eflproprius,ut uinuin extiguit fttim,autnbsp;corpus conßrmat ¦ Vxorem duxit, ergoftrnicationbsp;nem uitabiLDat unicuiq; quodfuumeft, ergo iufli»nbsp;cite amator eft,Aut improprius,cuin reiabufus eft,nbsp;ut uinum inebriat,aqua confecrata fiigat demoniOjnbsp;abolet peccata^

D?c

ocr page 145

DIALECTIC ES ti5» Diccanones

Effic^stiorafuiit argumenta à fuinmo tanquam dftiimno bono cr àfgt;roprio,quàinàcon/vrcnte çynbsp;ab improprio . Cuim ^tiis çr u[tK malus efibresnbsp;quoq-malaeft^

Q,oæ funt euenta feu effedusatTlt;«

TxôilTratafa 2piid Ariftote lemdida i

Sunt qif£ ex cau/isfiunt. Ejl enim cffeclui reî, qu£ cauf^m anteceientem fuo tempore o'moianbsp;fequii-ur,cr uariat iuxta caufM. Nomfepe non eß;nbsp;neccJfariuSjfedcontingens.

Da exemplum ab efFedu matenæ»

Signum eß'fußte, Ergo non eli ligneum,fei nietaliicum.

Da ab efFedu formx gt;

Vas uolubile eß Ergo rotundum eß.Eß cniin duplex ßrixa^una fubßtntialis, qult;e rem ut produnbsp;eit ita conferuat^qua corrupta,corrumpi effeóhmtnbsp;neceßieß.Qjiodinaccidentali ßrma non fempernbsp;ufuuenirefolet,Eademqialia atq; alia uni rei eßenbsp;poteß,uclutiqu£dam pi^ittra,Subß3,ntialtsautemnbsp;inßngulis rebus uti tea eß »

H 4 Daab

ocr page 146

lia


LIBER r.


Da ab effeâu çffïcientis.

Dies e/t, Ergo fol eß fupra terram, Brunttt Ergo fol eü in Capricorno.

Da exemplum ab cfFeâis feu dcfti natis caufæfinaliSquot;

Conuertit: animctf adDeum,puros reddithomi^ nés, Utificdt corda nofira ,fapientiam prafiat parnbsp;uulis,prieceptum domini lucidum e{l,quodilluini^nbsp;nlt;ü oculos jErgo «a Euangelium.

Exantithefi.

Auertü animas deDeo ,coin^uinatcoiifcien» tiashominum,perterret cordanofira,pr£ceptuinnbsp;domini eß,quod oculos obuelat,Ergo lexUioßs eß.nbsp;Ex Pfal.Dauit,fumptafuHt,

Cur appellafti nbsp;effeâa

dcftinata?

N4m eafuumfinem habent^^ fu£ achonidejH nantur,tiuare Gracis eß}^§»siir, Siquidem funtnbsp;effèiüii qu£ fi quid boni continent,yivt. a-ds,/! quidnbsp;mali nominantur, Qiioniam caulfa, qu£nbsp;conficiunt or promouentTroiûîiKoùçj'yivfîîi^nbsp;Kot ,qu£ uero defiruunt ey labefaânntnbsp;KCÙappeliantur.Exquibus fittiedignitas crufusnbsp;caiißi

ocr page 147

D I ALECTICES

Ill

caufaruin conficientium cr effeéhrum non eâ obfcura^

Die canonem

Pofito effeiïOf necejfario ponitur cr caujjà» Q.uæfuntconringentia ?

Sunt, lt;iuie uelut ue/Ügiä ^utedamadremperif ducunt,circaquamcontitiguut,ficutapudRhetoreSnbsp;figna.Conßsithicpr^cipue ßgnis propter htccnbsp;^ircumftAntijs ? Cicero mea fententia huec nocatnbsp;coniunikt.

Quotuplicia funreontingentia

Primo duplicu funt propter confequentiam Nrfttinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;necejjario m indue unt,tit aliter fe habe»

ve nequeant^in quibus ne lii quidem eß,cumßtßg» numindiffblubile,autort Quintiliano. Arißotelinbsp;funt or TTiepvKofa^quie in alteram partem inclianbsp;nitre magii ßolent, e^f£penumeroeueniut,cirfuntnbsp;KufoÄoyoi/mi^a, hoc eSiex quibus uel aduer»nbsp;fitrij confenfu ipfa conclußo conßeitur. Quod genutnbsp;Peperit, Ergo cum uiro concubuit - Pulmonügt;nbsp;bui priuatui phthißcut,Ergo uiuerenequit. Eurit^nbsp;niachus corde uulnia accepit,Ergo morietur ? Hfcnbsp;«Wein proprie apud Græcos fiK/je«§ïee, apudnbsp;Qdiintüianum ndiciudicuntur. Contra alia funtnbsp;H f tantunt

ocr page 148

ïîi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I B E R, I»

f tentanteonfelt;itientia,Çeuuerißiniliii,(lit£ non neco^ fario confirinant.Çiu.ire ab Arijhtelenunc rànbsp;^ai7ra/^ivx,tiuncTixa)S’ä^T0 tss'oAv, nunlt;inbsp;'rà OTTOTi^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HHC «O^iSXTK

vx uocantur^quodjcilicetnon femperconnei^ntuf çj fequantur,fei ut plurimuin zx utrumcuntii cottnbsp;tigerit,£que ßrmumeßnbsp;nbsp;nbsp;infirmum, xquabiliter

enimualctin utrainq; partem, çmare prior a qui^ dempoffùnteffè tyiAo^a,pofierioraautein tantitntnbsp;¦^i3av« quidem apui Ciceronem uere funtnbsp;antecedentiaity' confequentia hlt;ec ueroadiunâd^nbsp;Et rurfiK ilia argument.¦tneceffiO'ia.hxc communianbsp;cr Icuia,communia enimfuntç^ diffèrentinbsp;nbsp;nbsp;alter

canti leuia, cum nihil ponderis habeant.. At hi loci magii funthypotheci,quam puri, ut Pauper fum^nbsp;ptuofe uiuit. Ergo fùrari iüum uerifimile efl.Habetnbsp;latum pciîtltdut Aaa-yop x.«g. Ergo ßrtii e^^nbsp;Solus cum folaßit.ergo concubuit, Hæc auteiitnbsp;aliquantocertius probant,ß affeilut confuetudojnbsp;lucrum ßm commodum gt reliquaacccffèrint^quentnbsp;admodum minor propoßtio ciceronis pro Milonenbsp;confirmata eft. Huc reßruntur tempus, utßtbnbsp;prima face , Locus,ut in angiportu in fylua,nbsp;Occaßo, gr£ce xMgo?, conßlia diihrinn zx ßnbsp;Horum, inßrumenta 3 ut gladius ^ffatha.

ha h£c funt cxempla , luturnx ßit, igitur non

ocr page 149

DIALECTICES

'Rotttte. Sub uej^erà einihisghiHo u^ig^ib4fur,erga

Quotupliciafuntcontingen na rationetenisnbsp;poiisc'

Triplicùßcut fignct Aut dnteceientilt;t ueî fgt;r£C!(rrenti4 uel primordia , qu£ rein ipfam annbsp;tecefferuiit, ijualia fuut apparatus, colloquium,nbsp;conuiuium id genus alia,ueluti pueUa cumiu^nbsp;Uene in nemore obainbulat, ffnneiap eß effèfcornbsp;tum^ Autfunt adiunóla, qult;e cum re funt, utpe^nbsp;dum firepitus, murmur , umbra hominum.Autnbsp;confequentia qu£ poß rem failam fiunt^utfiiga,nbsp;rumor, animi conßernatio , titubatio , cruentusnbsp;gladius. Tale eß iüui Terentij : Erubuit,falu(tnbsp;res efi.

Da canon cm.

Cui non ineß aliquid,ei nec ißud quod ex illo con fcquitur.

Quid eft teftimoniumr

Suntpronuciata,quibus tanq teßbus in re propo ßta contendimusTroßcifcuntur enim ab autoritate.

ocr page 150

1.1B E R I-

«4

gult;e hic eft dutorum fententid, iju£ de re nonnihit tiel ait.,uel negat.Sed hinc drgumentatiofdiki apudnbsp;A rißotelem Tiisicr KTiX''‘’ dicitur»

Quotuplicia funt teftimonia ?

Tiuplicid,dut diuitia ^U£ dx uerbodei propo^ nuntur,ethifunt/iôri{4ÿi,ÂÔytgt;/ «{iilKTrlanbsp;7oi,hoc eft argumentd,guieconftftunt GT certimnbsp;probdnt^qu£ neciifdcile di/fteftunturneq; conftitditnbsp;tur.Eiia ordinis eft y^ucriMocr^ oraculum, quod dbnbsp;ore Dei exceptum, uelex mdnddto Dei proldtuntnbsp;q udle eft prophiCidrii,quod pdßim uifio dicitur, etnbsp;ab dquild refhus o^xiiK,qudm A 7o.o^xirta- transnbsp;ftrturAHic eniin res or opus/ignificdtur,hic autentnbsp;aHto^Quarefdäumeftut prophetic uidentesuo^nbsp;cdtifint,quôd oculis mentisdbftrufdcerndnt.Suntnbsp;GT Ethnicis fm ordculd,ut Sybillarum,AppQllinis,nbsp;qu£ ex tripode diStu ejje uolunt.

Da exempluni.

Chriftus dit’.Quiinme creditjnomorietur,Ergo in fide eft uitd £ternd.H£c tomen teftimonid debentnbsp;e^eBiblidCd, dutcerteuetuftiftimorum fcriptoruittnbsp;orthodoxorum.Huiusfdrin£ funt cr ordculd, dU'nbsp;ffiicid,udticindtiones, reftonfd druftgt;icum,conieéionbsp;rumcxfdcerdotum apudethnicos.

ocr page 151

DIALECTICES

Quæ font altera teftimonîa f

Humana, qu^tx prophanisliterii fumuntur, quorum tarnen fides fiepe repudiatur, htec autemnbsp;fiuntautyvô)/^u,(}u£e/ifiententiamoralis,cuiufmonbsp;diPhocyîlidis,Theognidis,crin fiacris Uteris Saîonbsp;monis,eiufdemgenerisfunt fententiie non paucie,utnbsp;Pliniui ficribit ex ebrietategenas pallidas ,ocutorunbsp;l}ulcera,tremulas manus, fitriales fomnos, inquietnbsp;tem noibtrnam ,libidinem portentofiam, habituntnbsp;fixditum,fère omnium obliuionem rerum-,mortem^nbsp;memoriæ fiuboriri,Ergo propter ifin cr alia incontnbsp;modaebrietasfitgiendaefi.Aut «ft TTK^otiaïct, utnbsp;diéUtm eft dPythagora : Contrafiolem ne meito,Eii'nbsp;go pudoricofulendum,tegenlt;Jafunt qua natura abnbsp;flrufit. AutChria,Ut, Ariflides interrogatui, quiinbsp;namdifcriminis inter doéfiim er indoóium,reffionmnbsp;dit,quod eft inter uiuum er mortuum, Ergo nobisnbsp;Pudendum eft, ne mortuorum fimiles uideamur,nbsp;AutEnthymema,quieeftfiententiaexcontrarift,utnbsp;^iplacerebonis magnalauseft, Igiturdmalis honnbsp;tninibusprobari ignominia eft.

Sunt ne plures formæ tefti-moniorumf

Suntquidem ut axiomata,‘7r^o2iit’4-tiir ,quse tfintnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;principia, uel in Phyftcis,uel

Mathcma

ocr page 152

tz6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tlBER I

lAätheitidticis, er à Griccis dicuntur, «veiVTraii t/^aKfa t lt;]uod eft demonflratis nonprontünant^nsnbsp;^uehiio^us eß:. Sunt «irai feit i7rtt^v3tee,funtnbsp;«TTotp^iyy-ciTct, funtconfuetudines funtopinisnbsp;onei, dtqueex kis nonnulltcfunt x.v§teucum ßntnbsp;certa, rdt£ er firma, funt voit^araeriTri^nbsp;(ptiiVHii(c[x j de quihiti multn in Rhetoricis do^“nbsp;centur.

Licet ne negatiuc ab autoritate argumentari?

Qitid nk'nempein Theologicisliteris^quibaf quddrdt itlud Pythdgoricum’.KyTÖ^ttpce.Exemplinbsp;grdtWjNolegunturfiii/fe facerdotes concubinarijnbsp;Ergo nuÜi effc debent^praterquAm quad contrarionbsp;ummibiferiptum fit. Caterum in prophanis hocnbsp;modo non licet. Namiwn Jldtim Gallien: morbucnbsp;non efi^etiamfi Galcnus de eo nihil firipferit.nbsp;At pritts fiepe er in iure locum habere arbitror.nbsp;Ndwi imperatorem.,qudnquAm precibutfiUnbsp;orum etidmflentitim obtimdebatur,puduit tarnen cinbsp;trd legem dgere. Cuius exemplo hodie iurifconfdûnbsp;communem collegerunt fententiam,qua efi:Erubefnbsp;cimus fine lege loqui,ddeo ut nihil afièrant, neq; iffnbsp;dit erutram partem,uel utipfi diciint,neq^ indexénbsp;tram,i:eq; infinißram déclinent â lege^qua fuafiil^nbsp;cirent^dtq^ idco fiIficciesfaHi dareturßn qua deep

ocr page 153

. DIALE CTI CE s; uy Jet lexfcriptajmperatoriuhetddßmilescafui re?nbsp;firendMeffe. Nammultitudo legum magis Reiti^nbsp;pub. difcutitG“perturbât, guamperpolit- Quarenbsp;Socrates,ut Plato fcribit,uetuiff'e dicirur, tieiudii^nbsp;eescriftediciin ciuitatemultiplicarentur, quad ai!nbsp;pertius Strabo infexto explicat,cumait^eos ^uibuinbsp;plurin!£ leges funt,uiuendi ritu deprauatos effe,fiifnbsp;eut quibitspluresadfunt medici,etipermultos adeßnbsp;femorbos. Quare Gquot; iurifconfultis, G'priecipuenbsp;I'heologtsapprimèt!eceff'ariusefl:,m€dicisnonite}}tnbsp;ut qui non magis authoritate,quant experietitia ornbsp;ratione fuo confirmant,

Diccanonem.

QKCiîomnibusuelpluribusuelfapientibus pro batur,ei non facile licet refragari,

Qiiæ funt f t mil i a oyioilt;x, ?

Suntqune confiruntur, fiue fint muta,fiue fint inanimata,fitueincorporea, cum noftracaufaautinnbsp;flituto. Conducunt autem non foluin ad probationnbsp;nem, ut s ocrâtes apud Platonem Hs ufus ,fed etiantnbsp;adamplificationem.

Exetnpluni.

Quemadmodtitnfirturamici fenfum deprchédi non pofii

ocr page 154

1*8


I. I B E R I.


nonpojjè,nifi cumeo alic^uot modiosfaliseJeriff Ifrf di« multum^ certuf autor in manibm eft iteruntnbsp;dtc^ iteruin euolnendns,dumfi(ttfitmiliarit€r notut^nbsp;VtAgricollt;e tenerisarbufculi5op()onüt,quàreâ(nbsp;crefcMt,itt(quiinflituitadditmonitaçy pr^ceptanbsp;iiigenifs falubrid, ne deriudrent in uitid»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

Q.uot funt fpecies dinisf

iMxirf Ruffinidnum dult;ie funt,'srxçcélt;/lamp;yfz(e et pdrdbold.Pdrddigmd eß exemplum^quo quippidinnbsp;corrobordmuf,ut,Herodesmetüebdt lohdnnem feinbsp;ens effeuirum iujhim, ^rgo impij etidmfi ßnt botionbsp;rum perßecutoreSyCofdem tdinen tintent^ C£terinttnbsp;qudndomultdßmilidexempldeiufdem rei colligntfnbsp;tur,proprie TffX^aytuyn dicitur, qualis h£c eft)nbsp;Abraham angelos hoß^itio dccepit, Lotfc eofdem dC ;nbsp;cepit,fed homines eße putabdt, Laban feruum Abnbsp;rahami ultra inuitabdt,quem cum Camelia munific^nbsp;traéiduit, vidua Saraptana H.eliam,Simon Coriarinbsp;us Petru, Ergo omnes pietatis ftudioßfunt hol^it^ \nbsp;les,udleantapud Poetds,Lycdon,Scyron alq igt;^ !nbsp;pif.Hic facile quisconi/cietquomodo ex hypotheftnbsp;faila ßt theßs^parabohe dutem nomine plieriq;fi^‘* Inbsp;ßmilitudinem intelligunt,fed in fdcri^ fcripturi^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

pecftKyxAoytx,

Data*

ocr page 155

dialectices

tifi

Da canonem

S imilium idem e/i iudicium.

Q.uæ funt diffimilia KvS^iojit

ctnn noftra re no non funt accomoduia.ftd lamcn uelut iHionplaniorcmfitciunt. Hinbsp;firixnonttculaturJ^in^lifMi, nifi cum prouoca^nbsp;tHr dut urgetur,Atfcurrd in ouenwii fuu diibinbsp;^onijciA

Da canoncra

Cißimilitm diuerfim eß iudicium.

Q.uæ funt com parata nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C

Cum duo uni tertio conßruntur h^cuutemnott itft probant,ut liluftrantorationein-Etutfîmilia adnbsp;'cjujlit-ateiiit ita cemparata ad qiiantitatem acco»nbsp;modantur.

Quotuplicia funtcompatata f

Duplicia,aut funt paria ïffa,ideftitqualiaaut in ^oualid’Aequaliauero funt^utßabßincntiduirtMnbsp;fftjErgo ZT continentia. Si fiirtumcapitale eß^nbsp;Eî’go ermendacium. Si atbenis erat capitale c^tiodnbsp;migranti iter non oßendsbatur, Ej^o inboßitaletnnbsp;{(ßerit capitale»

1 Canon

ocr page 156

11 B E R I

»3«

Canon.

R es pdres pnf nbsp;nbsp;iudida funt pttritt,

Quæfunt inæqiialiaf âi'ilt;rfe,lî£cfunt uel inaioraTcc ixccTtkoy fed ne^nbsp;gatiue tantum,ut Si rex GaUiarum Cdroli Imperdnbsp;tori par non eradntdueBum fufiintr et,quanto mi*nbsp;nufpontifixKomanui.

Canon

Si id quod magis uidetur ineffe non ineft,nec tjuodminufuidebatttrinef}i,inerit Vel in£qualilt;inbsp;funtminoraràSifolutMatbiof Coruinbsp;nusrexVngari£ Turcam debeBare potuit,multonbsp;magii Germanuf exereitm.Cicero pro Archia:Etenbsp;nim cum mediocribu^ mulw or aut tiuBa aut humilinbsp;aliquaarte prteditu^gratuitociuitatem in Griecianbsp;homines impcrtiebantur Rheginos credo autLo^nbsp;crcnfes aut Neapolitanos, quod fcenicis artifcianbsp;bits lagiri folebant,id huic fumma ingenij pra:dianbsp;to gloria noluiffe. Clt;eterum qui exigit qua'nbsp;tuor imparium genera,or tria parium ex Ari^nbsp;fistele petat confulo,

f Canon

St id quodmintfi inefl,^^ id quod maittf.

Qci»

ocr page 157

DI A LE CTI CES tjt

Q.uæ funtrepugnantia?

Qttr certa rerum habitudine alterum ab altji fegregantatq^feparant^cr funt duplicia.Namßnbsp;unumuni répugnant,oppofita,fi plura uni,d!f^a.nbsp;rata funt.Di^runt autem repugnantia 4 difienta «nbsp;neii,hiec eniinfunt infirntiora crleuiora illis,ut:nbsp;Peculator efl, no igitur bonus,ex repugnâtibus efl.nbsp;Pharif eus manu neminem interfècit. Ergo iniufiiisnbsp;nonefl,ex difientaneis efl.Eodetnmodo confenta^nbsp;nead confequentibus feparantur.Hiecenimfem^nbsp;per,illauero plerunq; eueniunt,

Quotupliciafunroppofita

«vîtKit(a.ivcclt;

Quadruplicia, aliafunt contrariaie«i/Tt'«f qti£ fimul ineodem confiflere nequeunt,utrunqinbsp;tarnen potefifimul exilkre,apud Ciceronemdicunnbsp;tur aduerfa ,qutefub eodem genere coUocata plurlnbsp;tnum diffêrunt. Ex his aliafunt immediata, ut Fidesnbsp;iuftißcatjErgocondemnatiucredulitas. Sequere fanbsp;pientiam ,Ergoftultitiam flge. Bonaefl fanitof,nbsp;iitgrotatio mala efl. Medici tomen agnofcunCnbsp;BewtrMin corpus.

Canon

Immediatoruin (ontrariorum uno remoto, l i «It^'

ocr page 158

LIBER ï.

rijs )gt;'ediagt;i!' S rcrfl:.tim tii^cr etkinfi al^

Ciuæ altera Oppofitac'

Suntreliilit/lifeurdafd.Jà AtiguJîtiS cß , i^itur tïcn cß pater ciufdatt rc/j eéhi,nbsp;Ader (ft,iÿthrrtus non cßtMaritus efijgittirnonbsp;(fi uxor^

Canon

Poßro ttno relatiuo penitnr alterinn ftiimjnrttlnatura. Cotra nno relatiuorumfublatanbsp;Craiterum telluur».

Quæ funt tertia oppofira

Priuat'iua feu priuantia, Gricci s^i§üf/K(è, dUt fcfta'lt;r ÖstgAcrt«o'.H«6jfj w enimuocantnbsp;quando aliquid rei adefl,ut uidendiinoei/lif.pri^nbsp;,udtioncm ucro eiufdetn defiéhim.^xeiisefligitufnbsp;nen tiidet, tenebra jtmt,Ergo lumenabefi-Nonlonbsp;quùur,}gitt;rn;uiused

Canon.

Fn’wrffio ante requirit habil um, in priudtiuii cp poßtaßbi non conuciiiunt.

ocr page 159

DI ÄLECTICS?

Q,uæ eftquarca oppofitio!» nuinfoiruar

Contr.tiicenfia , apui Cicerone » aientiifunt flcg4-UÜ, apud Arifbtelentj dir noti^xrirnbsp;SJ «TTO'pxr^cr, Siihanefi mendax er homicidxnbsp;Ergo ide^n non ejl non inendax er komicida.Chrianbsp;fbnonnei redeinitjEr^ofitifitmcJi Chriflun »ortnbsp;redemijje omneS‘

Canon

Confr^Jjccnti«!« fen «TDcpxlixZp uno po^ ptOjtottitur alterum.

Quod eftakerumrepugnan« ti u tn genus r

Eßeomn gK£ dicuntur di/p^r^t^, niincdißnn^ fWj rtrt»c dijjrrentia,c7funt[ub(hiittifs inter /efepitnbsp;rat4,uelnumero ut:ßngulihotninesdumnumeran^nbsp;tnr^utPetrui 4 Petro, lohunne cTc. uel fpecie,nbsp;ut homo efl: ergo non eß tuuriti,tKl generc,ut Aninbsp;^¦d eß, ergo no arbor, uel predicaiNcntii,utHom9nbsp;^ß,igiturnonalbedo.

Canon

Dere6!Kpî«rif«rtfrt dtß^crentibtu idemintelli^ f'jnonpotefi.

I ÿ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ad fit

ocr page 160

’54


LIEER r.


lAdfit exemplam, etfi craflïus arta

mcnapertiLis,qLiomodofitn» plextbema iuxtalocosnbsp;explicatar.

SitMdgi/ïratui.

Quideft magiftratusï’

Keïf' iTißoÄoyixv 4 mägi/lrdndo dicitur^ t}Uod eflntoderari^guberndre. Eftenimnbsp;to)^ lt;}ui cxercet magijkrium publicum^ kxI' xvd'nbsp;uero eß: zr anima reipub. fecundum Phinbsp;tonem^eßtanguamcuflos ouium. Dicuntur eninfnbsp;magißri ouium opiliones, magiflri pecuniteßcul:nbsp;aliarum rernm,e/l quoq; TTOti^lui Aaàp apudnbsp;Homerum.

àtfixtri! eß minißtr Dciirt bonumaduindi' (bim nocentum, e:^ ad laudem reäe agentium.

Q.u2Bfuntfpccies c*

AuteßtyranniK, aut rex, ïüe quidem pro fui iudicij arbitrio imperat, quifuum quierit commonnbsp;dum non publicum,cui quicquid libet licet. Rexnbsp;tem certii legibu^s rcmpub. adminiflrat. H»c eß autnbsp;facer,qui feruit inflituticni Chrißan£,aut propb^nbsp;nm,qui 4 nojïra religione alieiim eß. Piic Rhornt^fnbsp;{il (jr£cia,iit Aßiria,in Germania, et atiß in loc^

ocr page 161

DIALECTICES tJf •

tttultiplex e/t,ut p-ißint tx fcriptii bonorunt Mtho» funicolligereliceat:. Ntunin. ßngidit Jirèinunici^nbsp;pijs funtfià magiliratuum ordines,

Q.ax funt coniugata lt;

Ulâgi/h-areeftfG^ dpud Feßunt magifkriunt, bine fit argumentum,ut, R.espub. fine magijkrio eonbsp;rum qui potefitttem çy authoritatem h^bent, confianbsp;fiere nequit. Ergo magifiratut fumo necefiàrius ejl

Q.uæfuntadiaccntia ncceffaiia?

Prudentia/eiuUtMjperitia drtium,beîli pà-* tis,debet enim magi/iratui ut legibuî armatus ejfe,nbsp;ita legibus decoratus,

Quæ acceflbria ?

Libéralités,ficut in cynifcis Theocriti Ptolom£Ut laudatur ,FrugalitM, d qua Diotarusper Cüeroanbsp;nem laudatur,peut ab alij s Alexander propter cortnbsp;fidntiam infubeundis periculis, in rebus moliendisnbsp;fjficiendisq; uelocitatem,in deditisfidem,in captianbsp;wsclementiam,in uoluptatibus quoq; pennifits çynbsp;ufitatis temperantiam,

Q.Liæfuntaâus neceffarij,fi facer eft?

^ligioné tueri.QiiireD. Ambropus TheodofiH ‘Valêtinianu imperatoré,Augujli. Honoriu Catfiarl

I 4 lt;lt;dfoor*

ocr page 162

ijS

LIEER ï»

aähorlatibir,td ßntputroni Eccleßte.Debcnt etiim d Deo rfceepfMin gladium ad Dei gnoq; gloriantnbsp;proinoucndcmconiicrUre- Rcligiojïregcs uicarifnbsp;DcißuntjErgonbsp;nbsp;nbsp;dij uocantur,utquügt;ui cft rarior

• potcpAs. Itojj ciï« eß tui dicerc, fontes punire,opii preßbi itindicctre,ßcut Cyrus uetcraiiis tnilitibusnbsp;dicereßolitus erat, et foinnium ßecie l^eßorii ainbsp;Agatnemitoiiem aitßivtAniT ^^iaarqi (Pai^nbsp;tp^!gt;uolt;rl'7r:iralt;/laiioii},ov7rctvvv)(^top tvnbsp;PiovKnep'o^oiJ cà/tP^cc,a Äaotf^ iTrm»nbsp;i-^KâiêftX£,(2TÔiTlt;ra /zt.usAt. CtCtcruftiinTynbsp;ranno hxc non ßunt. sQnare facile huncab rege tetsnbsp;T Ki^i^iO’tpdifccrnerelicet^

Quod eft fubieSum i

Mofes, Carolus, i^archio, Quæ eft canfa efFiciens dominans?

Eft De!« fett diuina ordinatio.Apud Homerunt ^ioyiv»sdiciti{rVlyjfes,amp;{//iàlt;r^è^iyxa-l^t

lt;^iÄä /b lafifiifa Qgrfre gloria: diiiinlt;fi f emper ueteres de moreßtdebant.i^ldinnon crant,nbsp;«eqj ueri ertit «vfoK^ifo^älr, neq; Kylblstrioi»

Qua: eftefficiens fanaulans?

HOM

ocr page 163

DIALECTICES 137

Komme! lurbnlenti,«Ält;csij^iir^controuerfi£, prani more!

Quis eft finish

VtpUcidM ü“ pacätM uitam elegant fnbditi in pietate er hone/hte.

Quæfunt effeflaf

P4X, cocordia, omttibit! rebui ctddu^ respub, A.t in tyrannide omnU funt contraria.

Q.uæ teftimonia ?

Ad Koma. 13. Omnis anima potefiitibu! ßt fubdita,Mattheit zilt;RcdditeC£fari,lt;iua:C£farisnbsp;funt,t .Petri.i.Subditi eßnte omni human£crea=*nbsp;tur£.i.Thimo.2, Adhortor igitur utante omnianbsp;promagiflratK fiantdeprecationei.i-Reg.S.Hocnbsp;enttwregtscrc.Santitlid multa etiant apudEth^nbsp;nicoiauthores..

Que funt contingentia?

f. Screptrum iuJUci£,ficutglddiu! ir£ feii uindiila hmbolum efiitributa^uefhgalia^fiateüites, milites^nbsp;obedientia jubditorum,timor honor, triumphm,nbsp;hidi,/fieilaci(lacralia.

Û.uæfuntfimiliac’

I 5 Qti,od

ocr page 164

«il LIBERI«

Qgo J pdfîor eß ouibta, hoc nt.igifir4tui eß fuif popularibuf, Qjjod nauclerus naui, C^od pctterflt;inbsp;milidf domui, Quad caput atq;ßgt;iriti{fcorpari,idnbsp;eßfubditii Magifiratut-Vtniuofa hyems cedit ßrtinbsp;litatiießitis,vt nox claritatidiei,Vtßatiis uentortinbsp;procelbe mans, Vtfomniu pr^epotenti uigili^ lociinbsp;datfßcutAiax Sophocliiait^ita potentißima quiecj^nbsp;Vid^ißratuicedunt,

Quae fantexcmpla ?

Depi/s: AbrahMo,Iofepho,Juda, Piofe,Iofuef Gedeone, Samuele,Dautde,Ezechia, laße er c,£gt;nbsp;terii» Deimpiß:utde Nabuchodonofore,dePha^nbsp;raone.

Qaæfunt comparata i

Priuati domini à fuisferuis colettdifunt cu owtü fubieBtone,ut facra feriptura docet, quanto magßnbsp;pubUcufmagiflratui,pr£fertimcumhictto ßne ßitnbsp;gulari diuinje ordinationis dijßenfatione prießt,

Quæ funtrepugnantia f

Praua adtninißratio,Tti!ivigt;oia.fxs negkchUt S(iitioforumconciliabula,ct' alia^

Eft ne feniper per tot locos cuttendumr

ocr page 165

DIALECTiCnS

’59

No«, itttamen pMq; excutienÜ funt^cjui etß ho omnes optdtum effccerint,('cttis tarnenßt primai^nbsp;fecundui ZSquot; tertitu, ßcut inhorto non omnes herb^nbsp;crefcunt,itanonex locis guibußibet argumenta ainbsp;thematis confirmationem poßint erui. l «dües enintnbsp;loci tantum funt,(jtdbufmonemur quid de quaq; renbsp;dici poteß,currendum tarnen eß per locos pracipttnbsp;os,ut deßnitione,diuißonem, caufM Gr eßiäus,etinbsp;Wiß thema admodum iei unum ßerit.

Quidprodeftficthcmatraflare?

quot;Vtreäeloci communes /tJlxKTiKwS traSii^ rentur,qui fubinde orationibus inferütur addita elonbsp;cutione.Sicenimbistantofoeliciuscr acutius cog^nbsp;*toßentur, quÀm ß Grammaticè docerentur ,eyftnbsp;quis pneceptorii in alqs locis perrexeritßb»nbsp;ci non poteß,quantumß-uäum innbsp;dijs ßäsßailuri eßentadost

ocr page 166

*4*


LIBER r


^(ta 7»! K^trmng

SubßAnticmt ) Cdtegorictt

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;) Hypotheticii

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;triplex.

I QUiUtdtent ƒ AfflrittdtMd. QJi-ilis. I iiegdtiuil


Elententcteiut funtpropoßtinbsp;vwsfecunält'


/vniuerfalif.

Qtiintitdtein / Pdrticuldrit QUidiitd \ tnßnitdnbsp;\Singuldrii.

I'necejjarid

lt; Contingeiti {^Remotd.

J Verd. \Edl[d

/ Contrdrid Subcotrdriitnbsp;\ Subdlteriid

\ Cotrddiceni*


^dteriicn


Veritdtë


Oppoßtiof nein.


Conuerßonein ^simpliciter

Conuerfie- )per dccidetis AeiinipoHentii(ia,Ae^nipollentei


ocr page 167

DI XLECTICE î

fPerfe(ilt;e'

Pritn^ri^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tithytnffn^e

^rgumenfti 7 fW«fS

induâîo.

'^SecfinätO'U

Exetrpluntf

lt; Sprites • j Di/cjrwrf.

Violatio.

[ Bfiutncratio-

LJBEPt

ocr page 168

LIBER SE/

C VND VS DE P O S T E rilt;}rip4rteDilt;deilices,^H£elbnbsp;iudicatiua.


ST QyAE inuenu ex locis argumenta ii '¦nbsp;iudicat,natn ultro ci^nbsp;tro^quamreligiofißi jnbsp;me^quafi norma crrfnbsp;gula perpendit, C!'nbsp;penficulat. S uperfltlt;‘( gt;nbsp;enim refecat,deficien^


tiafupplet,utnuüo modo ujßiam fit kvkkoäov^ Quare h£c in priori^Ariflarchuin agit,cfnbsp;priecipueexargumentationependet. Quaration^nbsp;quidam addu^b ip/am partem fignatenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

ftfi'pappeUarunt,

ûuæfuntdcmcntaafgnmcntatio

nisgrcceffô/x««gt;utindocen

doferucturpcogreffusc’

SuntpropofitioneSiexquibusillaconfieitur,^ I quidef^

ocr page 169

DIALECTICES

«4J

lt;!uidetniUtin priori uoces cunt catcgorijs eofolono »tine dccebantur,ut loci pracipui propim introjjii^nbsp;^orcntur ßc nemo homo hie rc^ratiocinabitur,nbsp;»iß cr ratiocinationis partes probe nouent. Quentnbsp;•(dntodum non facile totax nedes ijUiscaperet.nißcJ“nbsp;farudempariter membra anteatenueritJUeqi Menbsp;^ici ftrudurani totius corporis huntani tenerent, ninbsp;ß print fua anatomice ßngulds partes rimarentur,nbsp;itafieri neguit.ut quit iußum firruminaret Sgt;Uo*nbsp;iifmum, quando propoßtiones tanquàm partes fuinbsp;non ad amußim reuocauerit et dijudicauerit. Si enimnbsp;prineipia^quibut totum conficitur^non fatis fibi eotfnbsp;Pant,quidtoti aliquando fiett QuarehicfideHternbsp;fintiaciendaßndamenta,neincomponendi5crexnbsp;truendis argumentaticnilus corruamus.

Quæ funi nomina propofi lionise'

Arijfeteli duofunt,«7rc^(tua-tff, zsquot; TifcT«* »‘S. Print quidem fire enunciationem Cicero,proanbsp;»unciatum, Varro eloquium interpretati funt.,quonbsp;ßmpliciier quideffeuerumfeufalfum pronunnbsp;^iatur,quodconclufionem noneffiagitat. Peflerioanbsp;*¦« uero utitur Philofophus,quoties efi initium Sjillonbsp;amp;fmi,atq; etiam nunc uulgut Dialeàicorum praniifnbsp;fittn nominal,quod contlufioni,quie fummam totimnbsp;ratiocina

ocr page 170

LIBER IL

ratioc!Mtioniicom(gt;teéliti{r,cr idco ft« dppenrft«rjpri£)niftdi«r. Pomfuiit,^ui adiuttnbsp;éhiii ex’ connexum eandem ncminant quic paßintnbsp;antecedenfiinbsp;nbsp;nbsp;confc^uaitii nomine andiuntnr,

inhypothet-icis propoßtionibits locum habet, de qui binhaiidmuUopojiuberitn.

Quid cftpropofitioc’

Eß perfeädorätio ucrunt autfalfumßne antbi^ guitateßgriißeani. lllt;ecautécfl indicatiua oratio,nbsp;reliqui enimmodigrämmäticorum, mottK ainorünbsp;feu iyKÄioamp;g, tantum commonßrant .At in genenbsp;re deliberatiuo eß oratio quoq; imperatÜMjfed qu^nbsp;naßeitur er iudicatur ex indicatiua. Quare iüe re*nbsp;ätc^tsiKosdicitur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

Quotfuntpropofitionis partes?

Due, ßubieilum ey predicatum. }llud quideiit eß,cui aliquid tribuitur, feu de quo aliquid dicitur,nbsp;apud ArißotelemvrtsK^y.ive^, quodßgnißcätnbsp;fubßlntiam. Hoc ueroeß,quod de priori dicitur,nbsp;feuaffiritur ro KaTnyogaviJC'ivop, eruel dß«’nbsp;nein uel affèélionemfubflAnlie notât.

Quot orationis partes funthic neceffaciæ^

D«/»

ocr page 171

DIALECTICES »4X

DttiCjNomen er Verbum, ex quibui propoßtia soUigitur.Nibil tarnen prohibet aÜlt;u ^uo^; infere»nbsp;fe^ut fj quania uidetur uerbum deeffi, nomen autnbsp;participium cum fubflintiuo uerbo fubliituatur, utnbsp;Arcades funt optimicantores,Ofbmefiris partiesnbsp;faro eß uitalis. Deinde conßgnißcationes non funtnbsp;binc explodendiC^gua; ab ali/Sjtrv^'KaTuya^ófe«'nbsp;7«,(ip«cl Hdimnonium «rvt'O’Hgaii'o^ttuÄKocan«nbsp;tur,ut ex bisßnt notie prit dicatioiiis uel uniuerfa*nbsp;Hs uel particularis. A tinter nomina lt;]Uiedam funtnbsp;pr^/bintiora ê^i(r/ityixfinita,ut lapis^emma,hernbsp;ba, ^uedam uero détériora inßnita, utnbsp;Hon lapis,nongemma,Sic er uerbafuiit,fcribo,crnbsp;nonfcribo.Finita guiedam alicuius certie ßrme iu-iicantttr-,lnfinitaautemnuïlius.ïtac]iin herumpo»nbsp;fitriori fubieéhim nullam,ut ita dicam, fubßftenti»nbsp;lt;«n,cr predicatum nuüam tiei]^ aäionem, neq^ aß-fefbonem ßgnat,

Quotuplexeftpropofitio fecun* dum fubftantiam feu com»nbsp;pofitioncmc'

Duptex,Vnaeßßmplexfeu categorica,ideß, pr£dicatoria,in gua dc ßbiefh) ßmpliciter unie aanbsp;liquid dicitur,ut Labor improbuf omniauincit,lianbsp;ttttafub loue ßellisprimum nominaßcit. Alteranbsp;£ autem

ocr page 172

«4^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER IT;

itutem eft«'srcS'eT/xw'jfcoc tft Cuf^pofttoridftea (0 iurtia,ingdd nomunquant altentn prddicdJinbsp;tumfubiciio adijcitur, cr eft ‘sr^amaff/ye^evifnbsp;ftil/op.

Quornplex cftbypothctica?

Trip!ex-)dutconclitiondlif, à Stoicisnomindtur cvvHiJLitivoy «ficeiJie(,ab ali/s ddiunâu,db dlijs conbsp;nexit.pronuncidttim quod couditioue effvrtur,ut Sinbsp;deus tibiaconotnus fterit,felix eris, Donecerisfenbsp;tix,wultos numerdbii arnicas,Qjidndo inagiftratufnbsp;dDco ordittdtus eli,et ntinifttr dei eft. A ut cc puldtinbsp;Vd crvi/TTiTrAiyi/iuop axiomd,aîij coiuuda, dlijnbsp;copuldtü,quod capulatiudccniunfbcnefiat cottneXnbsp;io.utGfdchus ftiiteloqucns feditiofus ^Therft^nbsp;tes ft.it deförmiswale mardtus.

tiefcidiuensbominumfati ftgt;rtift;,ftturiet

Etferuaremodunt rebus fublata fecundit.

QKOii ftcrefoluitur: Homo inftolens nefcit fatuut lieftit ftturamfortem^neftitferudre modum.Aut Jnbsp;difitin^.Ud (Aii^'ivy.uctvoy.apudalios alternatifnbsp;uumuccaturaxicnid,quodftt excontra)-ÿsimmefnbsp;diitthfcr coiundionemdtf unâMam,utPaulusatttnbsp;hominibits placet,aut deo,l1ott!o feruitaut Ceo,autnbsp;IWummoziif. Cdterum qute ex trediaiis conftcittnfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

tur,prcprie diuerfa funt, neirpe inter quorum * treniÀ

ocr page 173

DIALECTICES. »47 trema medium,ut Autfedet,aut ambulat,a()uduenbsp;feres elt;tdem fubdifiun^utt appellabuntur,nbsp;' Qoæefthicquærendinotar

Qu£,ut ^u£ roganti eniitiatio eß, feu (juod pro nunciatum redditurjeß uel piedicMuum, uelnbsp;conditionale,

Quotuplex eft propofitiofecutv dumqualiratemf

rgt;ufgt;lex,una eft aftirmatiua feu aiensftn qua pro nunciatur alteriquippiamineffe, K7roi^ctvfi)iH„nbsp;ut Euangelium tftuirtusdei,Ecxiram operaturnbsp;Credentes gratis iuftificätur. Altera eft negatiua,nbsp;feu negâs, feuabdicatiua Kce7«cpccltKfi,qu£ negainbsp;alicui quippiam ineftè,fit aut negatione,aut cui uisnbsp;negandi ineft’.Deum nemo uidit unguam ,^«114 eftnbsp;operumgloria. Argentum aliud eftquàin auruntnbsp;Abfolonparum plus erat patri e Ariftoteles autcntnbsp;foils prtepofitionibus Kcef« ktto feiunxit, xxfxnbsp;^uidëeftnegationis,K7ràuero afftrmationis, QU‘*nbsp;i'eunaeftK7rólt;jgt;cccri(r,altera Kctfixeptta-ia’ Suntnbsp;quo^; affirmantia pronunciata,qu£ prima frontenbsp;negàtia eftèuidenturfirtecisfuntiKnbsp;tectTxepcea-filt;r,ut Anima eft non mortalis, Hono^nbsp;rata iacent non negle^h.

K *

ocr page 174

»4« LIB E R I T»

Qiiis eft modus quærendic*

Qualii,ilicredditi(rutl aiemuelneganspro^ poßtio..

Quotuplexcftpropofitiofecun-dum quanritatem,cuius nota rogandi eft quanta îquot;

Qiilt;tdrtcplex, Vna cß uniuerfalls « xaamp;oAfltz 7r§ó^xa-tcr, qu£aduniuerfosffcSkit^ßu cuinotctnbsp;uniuerfalls pritponitur, (fualls eß, Omnis, nuUufnbsp;nihil,nihilnon, crali^apudGrammaticcs Tr^oar'nbsp;tflio^KT^oi di{l£t Omîtes homines funt peccatores,nbsp;Quis Cbriflianorumnoneß libéré Qnicquid noilnbsp;tfl ex fide peccalum eft,tion eft iuftus ne unusnbsp;dem,Quantum eftpecuniarum, creditorinonfuffinbsp;fit. Altera eft particularis h ti/A£tga,^«lt;e «d quopnbsp;dam tantum dirigittir,aut cui notaparticularis eftnbsp;pr^pofita,quailshieceft,Qnidam,nonnihil, non^nbsp;nuHhOuidamgentes funt àu3^(u-sTClt;î.ayct.Suntnbsp;arbores fcclices,I^onnulli [ndifolo cdoreuiuut.nbsp;Eft; aliquid prodire tenus,ft non daturultra.Tertiitnbsp;eft indefiiiita Klt;Aio^i(ro(r, qmc uim utriufq; fuperinbsp;orls'continetabfq;difcrimine,ei tarnen nuÜutn fignbsp;num pr£ponitur Quade cauffa eius fignificationbsp;ualde ambiguaeft,particulariter ne an uniuerfali^*nbsp;ter accipiendafitf ey cunt ex proftrentis mente idnbsp;pendet^

ocr page 175

DIALECTICES t4gt; pendeatjCant ex fubieSh lt;frgumento conîjciemut'nbsp;Bona tain cn pars in eius iudicio pendet ex priedicaonbsp;to necejjario aut contingenti-.Germanifunt indige^nbsp;nlt;e, Quicreditnonmoritur, CiuiuultfequiChri-flum tollatfuam crucem fuperfe.Uæ capiunturnbsp;KK3xhixà(r,quiain omnibus particularibus e4-ietn eß ratio cr conditio, qutecum diuerfa fùeritnbsp;Ui^tKotr dicuntur, cumßnt rerumdi/krminata^nbsp;t^um utEpifcopuseß unius uxoris marittii,Arm4nbsp;^hriflianorumnonfunt carnalia,Nullafides pie^nbsp;tasij; uiris,(]uicaßra fequuntur.Senfus tamcncontnbsp;munis dijudicabit etiam in legibus ZT prieceptis,nbsp;Indefinitasinterdum habere uniuerfalis naturant*nbsp;Quareiuxta Arißotelem prior a effent -rànbsp;oAov SiOt oKiv .Po/kriora autem tcc xaô*nbsp;oÄov{c»Ka^^oÄov.Q!i‘£lt;fuotf;(‘ti‘/J'^^ß}Curhienbsp;infînit£ gt alite finit£ uocentur propofitiones,grienbsp;ce uelKlt;/lit)^tlt;rialt;}t,uel o§ilt;r/aiu.ai.Quarta eßßnnbsp;gutaris,lt;juie ad fingulasres ff!eiliat,autinquafubnbsp;ieihoneßindiuiduum-.Salußiuuirgisctefus efl obnbsp;eidulteriitm, Spurius Carbilius repudi/primus au^nbsp;thorefljBucephalusemptus efltalentis tredecim»

Quid in quantitate propofi« tioniini obferuamus f

¦VtfciainusfUMnfiifèpateatthdd uniuerfos ne

K J anad

ocr page 176

,ya nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER IL

rifted ßngulos J än ad (juofdäinfinite uel infinite'. At^-extribiKprioribas,fi perlt;]uofdMn Rbetoresnbsp;liceret:,^tlt;nicrfierent,in guibns fubieäum eflntfnbsp;men^nut generis,autfigt;eciei,fed ex ultima vTro^t^nbsp;aaa-,quarum fubieéium eß nomen fingul(tre,ut Crenbsp;fuießdiues.

Quotuplcx eft propofitio fecun.» dummatenaip.?

Triplex, Nomex natura triplicium rerum pro poptioconlhtuitur , quorum prima efineceffària,nbsp;feucertaàt'ayKctix,quie pro fe non indigetpro^nbsp;batione, fed ex hac alice probantur . Notlt;e dwteirtnbsp;funtuel natura, uel doéîrina,uel experientia,utnbsp;Jfiagnes eß lapis ßrrum ad fe trabens. Homo eßnbsp;animal fed logißcon. Altera eß contingens feuerenbsp;dibilisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quafubieibm eß accidens,

hxc eßombiguo,igitur eget probatione, ej ut in il la eß f nnpiternaconnexio, ita hicßrtuita ,ut Millnbsp;tes font impij,Aethiopes oeyßime canefeut, Aegipnbsp;tij nunquom caluefcunt. Verum credibiliofuntduonbsp;plicio,alterado,%s e:^' prudétibus probabilio funt,nbsp;utSolcß maior terra, Hummidior eß aer qu'o^ftnbsp;aquaSh'-ißus homo er deus, alia parodoxa-Akero plebeis er indolbs funt credibilio , do^nbsp;^bs nonitem,ut Q^£renda pecunia primumsßfnbsp;uirtut

ocr page 177

DIALECTICES ij» «trtitó poS; ntm:}iogt;, voluptM eft fummim boigt;.nbsp;nu:n Soleß: pedjueui ,f€d qu£ utrifqueproban*nbsp;turmedà funt, Tertia eftreinotafeu impoffibii^nbsp;lis «lt;/lvMTlt;gt;ir,quam uel experienaa,uel doârinanbsp;reprobat,uelutiqaaiido unajjieciesde altera dici^nbsp;turyBeriüus e/l lal^is, ^eo eft uaccg, Sapiens eßnbsp;fiuliits»

Quotuplexeft propofitio fecunduni iicriratemnbsp;ÖL falfitatemc'

Duplex,Vnauera,altera falfa.Veraeft cui reS ipfa rejjigt;ondet,aut de qua certa ratio dart poteft,nbsp;ftn minus,falfa erit.Jn Caicgoricis ex mata-ia facialnbsp;lis eftnotio,fed coditionales uene erunt,quandogenbsp;ttusfequitur fteciem, eiftólus caufam, fubieihintnbsp;^uoq;adiacentia,Gr aäui.Copulatiu£ quoqjuerienbsp;funt,fi utrunq^ uerum/ùerit,falf£ autem.fi utrunq;nbsp;aut certealterumfalfuinfuerit,adcoeft horuntnanbsp;tHra,utß unum multis ueris mendacium accefterit^nbsp;uniuerfafintfalfa. Difiunfbuarum autemftmpernbsp;unaeft uera,alteraeftfalfa, fieri enimnequit, utnbsp;quis fimul M.ammonienbsp;nbsp;nbsp;Deo ftruiat. ^t in difiuit

fituis fi unum ponitur ,non ß^tim alt er um excludi tur. fiquidem nihil urgetutquis fedeat, etiamß nanbsp;tmbulet.Media cnim hic juntaccuberc,ftAre tacere^nbsp;K 4 Quoc

ocr page 178

LIBER II.

art

Quotuplex eft propofitio fecun dum oppofinonemfnbsp;çiÿaâruplex,Contrarta,fubcontrari(t,fubalternbsp;lia,contradiôiciria *

Quid eftoppofitioàm'ijflc wuclnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C

repugnätitiä difeordia duarum propoßti onum eiufdem fubiefbcr pricdicatiyUel inqualitaanbsp;te uel in quantitate, ut uerum àfalfodifcernatur.nbsp;Hic tarnen cauendum efl,nequa utrinq,fît à/atptSitnbsp;2lt;ict. Hic enmtnoopponuntur: Chrifliani funt fernbsp;ui,Chriflianinon funtferui Chriftianifunt reges,nbsp;Chrifliani nonfuntreges. Seruortl enim cr reguMnbsp;nomen uariat^alusciuiliter, alias fpiritualiternbsp;trumq; capitùr*

Quæ nam contrariae funt tytt» TtCDS «VTlKdiaiVIXifnbsp;'Vniuerfales,quarum una affirmatiua.,aaltera nenbsp;gatùia- Omnis aleéhrius efî lapis, Nnllt« aleiloriuinbsp;efilapis^Quilibet Lipftrygones funthomines,Kullinbsp;Ldejirygonesfunt homines Qÿ^e nunquAm poffuntnbsp;fimul effe uera in materia neceffaria,fed in contin*nbsp;gétifalf^ effent: Omnes milites funt fldeles,üuüi minbsp;Utes funt fîdeles.

Quæ

ocr page 179

DiALECTiCESf «/*

Quæ fu n t fu beo ntrariæ vît»

Dult;e particulares funt,qudruinunit ait,alteri tiegat,ut, QMOïli««’« remedium efi alexipharma^nbsp;fit, quoddamremediumnon eft alexiphdnnacian.nbsp;QaiLm Saxonesfunt bibuli, Quidam Saxones nçttnbsp;f mt bibuli. Hlt;c cam fmt in materia cotingenti fimulnbsp;ueric ejjèpoffunt.

Q.uæ funt fubaltcrnæ ttk^hKcw:;

Sant uniuerÇdles cum pdrticuldribus. Ute enim ex iUis coHiguntur.Quare fubdlternic propne internbsp;f ; non opponuntur,quid bic non funt duie propoßtinbsp;ones répugnantes, imopotîus eßet argumentdndinbsp;forma, quandoexuniuerfalibus particularidinfeigt;nbsp;runtur ^let xxTixyayùi', utrespropius cernelt;enbsp;i'etur, ut Omnes Pcenifuntfadifragi,Ergo quidamnbsp;P^enifuntfixdifragi. Omnes hominesfunt peccatofnbsp;•¦fs 3 EJ'go quidam homines funt peccatores.

Quæfuntconrradiâonæ uel contradicentes Kvfiqtx-

Quit in quantitate c/qualitdte ßmul diffenti^ tteluti quando uniuerfalis affrmatiud particularinbsp;it^^atiut opponitur,dut uniuerfalis negatiua partianbsp;/ K J culari

ocr page 180

LIBER 11.'

cularidjßrinätwte, qu^nuiiciuampoffuntejje mulnelt;j}uer£neci^falfie, ut Omnealdtumuolcit,etnbsp;^uodddm aLttum nonuolat^Omnis mortudßdese^nbsp;ßne operibui,Qu£d(an mortua fides no e/l fine openbsp;ribm. Suntquoq; eius generis dilt;£fingulares :PdUnbsp;lus efi: Apo/blus Chrifii, Paulus non efl Apo/hiufnbsp;Chrifli.

Oftendedigorammaoppofitionis quadcuplicis.

Omnemaleficium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NuUummalefidunt

efipuniendum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eflpuniendum»

Contrdrùe




Subconlrdrilt;e^

Quoddam ntaleficium Q«oiÎlt;Ilt;lt;m ntaleficit^'f*

nonefipunifn^^’!*

efipmieniwn

ocr page 181

DIALECTICES VJ

Quiseft ufusoppoficaruni propofitionumr

Vf cognofcat, quteßbi mutuo repugnenfj quteßbicotifi/krencqueu/it.Deinde nequis repugnbsp;ncintidßbiiic^t,iilioquiin dijßutando 'srccÄ.iyax/ltnbsp;ee^ucdnerecogctur.Poßreinoplurimum ad locos conbsp;trariort/in,dd inuerßoncm Enthymema Rbetorinbsp;cum,^uod (X contrarijs ßt,cy ad caißuraiTt antinojtnbsp;tniarumconßmnt. Obferuattdit tarnen hic eft,ut ß{bnbsp;ie£ht priedicata ubi^^ ßnt eiufde ßgnificationis^nbsp;tadle er guis pronundaret indices eße deos,er nonbsp;deos, guoniä metaphoncè dij quoq; ßunt,qui iudidunbsp;Del exercent.Eodémodo lac peccatores faluat^etnanbsp;fdluat-,cu in priorißt lac ipj'um Euangeliu, quo connbsp;cepti luntus,nati,e:reducati,quod apud Petrü eß Äonbsp;ytgt;iiplt;^x/lt;)Äop,neccß'eauthicejl,utincbplurinbsp;bus alijs, comunisfenßusautboritatefegui.

Quodcftfecundum piopofitio)« null! accidenSjpriniü enininbsp;cratoppofitio?

tß conuerßo ecbßs^oqifi^quie eß ßubiediin priit ^catücoinutatio,ßgnis nomutatis. Vnaeß ßmplcxnbsp;^7rÄü,quje ueleßutraq^ negatiua: NuUu-snbsp;tneticiH eß Chri/iianus,t^ullus Chrißanus eß Nia^nbsp;bumeticus ,ucl utraq; eßparticularis aßirinatiua:nbsp;ßacerdotes eß chrißianus, Quidain Chnflianbsp;nus eß facer dos.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qu rc

ocr page 182

1ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER II»

Quæ eft altera conuerfio î*

Eßdcciientalii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acciJit illi

noua quantité qualitatefalua-Fit primo ex «ni«er faliaffirinatiuitcr particulari affirmatiua, ut Ortnbsp;nesgermanifunt indigente, Ergo quidam indigeniienbsp;fitntgermttni,Omnes Turclt;e funt idolatrie. Ergonbsp;quidainldolatra: funt Turcie.Fit quoq^ ex uniuerfttnbsp;U ey particularinegatiuis: NttHiw TurcaChriftiitnbsp;«0$ agt;tMt,Quidam no amans ChriftianoseftTurca»

Quæ eft tertia conuerfio c

Per contrapoßtionem kxt «vrt^icrtpßn qud termini (ßcpartes propofitionum Arißoteles noigt;nbsp;minat)finitiinßnitos conttertuntur,uel in affirm^nbsp;tione uniuerfaU,ut Fides iußißcat,Gr quod non iu/Hnbsp;ficat non eßßdes,uel in particulari negatione,Quienbsp;damuirtusnoncßiußitia, aliquidquodnoneßnbsp;iußitianoneßnonuirtus,hoceß,uirt{is aliqua e^tnbsp;quienoneßiußitia.

Quis efttiftisconuerfionis.

Nonßmplex,prode{lenim primo ad fyüogifmo rum redu^onem,mox ad illußrandam propoßtio»nbsp;nem,ut lußis exßdeuiuit, (^otufquifq; qui exß^^^nbsp;uiuit no erit iußisf Aut hocmodo,Futas ne eiim,qMnbsp;exßdeuiuit, non effeiußnn cNemo £gt;editw eß int’’

ocr page 183

DlALECTICES

«/r

protoïjErgo nemo improbut eft beatut,Nemo in» fipiensefiliber,lS-rgonemoUber eßinßpiens, bionbsp;confirmamm uerum liberum ejje fapientem, ^uoinbsp;in parudoxit Cicero fecit, Polkautiliseflad uoc4fnbsp;bulorum difcrimen,ut cjult;tndogenerdliu!,feu utA^nbsp;tifktelesinquit, kTTiTrAäoy alterum ofknditur,nbsp;fteluti Omni uoxfonat efi,Omniifrägorfonufeß,nbsp;OmnK firtuna eft cafui,l'ed non econtra.

Quod efttcrtium propofiti Ollis accidens:'

A eguipoUentia.cfl lecjuiuakntia ditarum propo ßtionum,ex hac autem dino[ciniut,(ju£ inter [econnbsp;fentiunt,quiedijjentiunt,cr qua eiufdem pnt uirtttnbsp;tit,c^energité,l^(nnhic f^pepulchrum efl proponbsp;fitiones uarittre,eodem tarnen fen[u,quod Grad dinbsp;fttntttrelt;/lvyxy^i/,utomne5 milites nonfuntim»nbsp;Pii,lt;equiualet huic,quidiim militesfunt impif. Ha^nbsp;»¦Um iudicium pracipue ex Grammaticispetenduntnbsp;^fl)Uerfatur enim maxime in additione, aut detrafhnbsp;^fgt;e,uutgeminationenegationit. Hine confert Sji'nbsp;^oftymia nofolum uerborum,fed etiam conflrufhonbsp;••W O“ figurarum apud Rbetores,

Quorfum conducit propofi tionumtradatior

Potißi

ocr page 184

«;S liber ’n.

Potißintiiinad^io, Primum aäflruihirdmef cenfuram arguntentationum, Siquidem ex pro»nbsp;poßtionum firmis quxlibet eß compoßta , zfnbsp;iuxtd diucrßtatem materiieefl uaria. Nunc mintnbsp;necefßario^nunc uerißmiliter , nunc ßilß) colligit.nbsp;Deinde ut fcripturientibut ßt certa prcpoßtio,nbsp;qud de re ßcripturi aut etiam diéhiri ßint, nenbsp;quis diceret eße aut 'srx^ccTrduotap , cum adnbsp;rogatum non reiie reßonderetur, aut ktovoi^nbsp;ttpcfuoties KTib tov vov , hoc eß^fententia prolt;^nbsp;poßta alienum guippiam in medium proßrretur-Quare er hoc modo ex longa orationetaliiquo.^nbsp;([ue (lu^renda eß , ad ^uam reli^ua argumentainbsp;reuocantur , ut apud Ciceronem pronbsp;Planco : Planens lidilitatem non eß aße^uutufnbsp;ambitu. Pro Deiotaro ;Rex non eß hoßis. Pronbsp;Archia:Archiaeßciuis,Pro Cluentio : Cluenti»nbsp;tisnoncorrupit iudicium,nec]ueueneßeuseß. Ainbsp;Kom^nos PaulustFidepeccatores faluantur. KoCnbsp;fiepe modo certius nuda membra dijudieantur,nbsp;qu£ antea multis obßfcata erant coloribusRhe^nbsp;torum.

Affcr excmplum iudicandi pro pofiriones.

Saboi!

ocr page 185

DIALECTICES

Sitbocnuffets nonn!oritur,feunongujhlgt;it mor Ion, firimunt efl categcrica,ßmplicitercnimtnornbsp;tétn non cjjè in iufto cx fide prtcdicat, mox negatnbsp;^uoci;prorfui mortemcadere pcfje iniufliiin. De^nbsp;i«lt;fe infinita, ciu£ hic uniuerfali le^uipollef,nbsp;turn aficrimtü Ka^ohixSss omnes, qui ex fidenbsp;iufti funt,noii mori, Tum efi necefifiria, fiqui«nbsp;dem in iu fio tdnqudm in fubiech adiacens, necefifitanbsp;rium feu natiuum efi ipfauitd, dut fi quis mduultnbsp;credibiHi efi, fed tantum dofbs ztr prudenlibuf,nbsp;ficut cralia paradoxa . Po/ka efi quoque uerd,nbsp;cuiui ratio eadcmque certa dari queat, prcbaturnbsp;enimcumexalifi locis, turn tefiimonijs facraruntnbsp;lùerarum,Gr exemplii Abrahami çr prophetaanbsp;rum¦ Q.uare iUiui contraria, ut iuftus moritur.nbsp;Subalterna ut quidam iuftus moritur , cr Contranbsp;difhria, utiuftusmoritur penitusfalfe funt,fiei!

enim nequit, ut in eadem materia fint ambie uerte. Item reék hinc fequitur ex oppofitionenbsp;dccidentali, quendam,qui non moritur, effe iuigt;nbsp;fium, Ctti tequiiialet, quis efi iuftus, quiunquantnbsp;mortuus fiti ^ors cadet ne in iuftumc''Nullus iunbsp;ftus moritur. Nihil loeiefi mortiin iufioc^c.Cnenbsp;terum mortis uocabulumhic,nequidfit«(aet)i€o»nbsp;i^apfuon ad corpus, fed ad animât interitum amp;-condemn

ocr page 186

*00

liber II.

eondemnationemreferrimui, ßcutfubuita noißAtit temporetnednt,fedlt;etertiimjadeo^ beatitudinemil'nbsp;Ion coelejkm inteUigimuf.

Quid eftargumcntatio c

Eft iKxtd Ciceronem rdtio,rem aliquam aut pro habiliter aut neceffario o[kndens,ciu.€finitio cis*nbsp;uiliter argumenta competeret,quod coUigit uel pronbsp;hdbiliter,uel neceffario. Apudncsueroeüargunte.nbsp;taiioiußiiargumenti expUcatio. Ndin nontcmerenbsp;argutnentum^hoc efl probabile inuentum,adfdcieitnbsp;dam fidéexplicatur.fed certiißrmtftanc[u'antgnonbsp;nione er régula,

Quis eil ufus argumenta tionisr

Vtinuentaargumenta exlodsadtrutinam uo^ centur,pquidetn cum b^ec in certam argumentand^nbsp;firmamjuerint inclufa.mox appar€t,lt;juie funt à*®nbsp;Asamp;ce, aut «yxfclt;iÄisS-x,qu£necejjaria,qu£prlt;fnbsp;habilla funt argumenta, ftcutfabrifuatamu/fes,nbsp;perpendicula ßcut Mathematicifu£sy^ct(atitKlt;Xfnbsp;tt7rolt;/leifamp;i,hoceß.,linearei demonfirationes ha^nbsp;hent. ita DialeHtcisfuntfuie firmte argumentanditnbsp;in quarum artificiofa expofitione argumentatie eoi*nbsp;ßjlit,adeout hteeprorfui non aliud fit^quam fi^^nbsp;qutêdtii’*

ocr page 187

DIALECTICES rét

^uxdiim couuertetidi argumenta,id efi,rationes frobatioiium in certas figuras.

Quotuplices funtformæac gumentationis?

AUlt;eprimari£,ut SyUogifitttn, Ettthymema,!tt dufhocr Exemplum .Alite fecundarilt;e, ut Soritesnbsp;Dilemnia,Violatio,Enumeratio.

Quid eft fyllogifmus

ER oraiio,qua ex duabus propofitionibus pofi^ tisjertianecefiario coUigitur.Dicitur autem à grenbsp;conbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod computare , coUigerCf

çy ratiocinarifignificat.Dialefhca enim non adeo nunieris dißimilis eft , quare ratiodnatio reßxinbsp;Latinis uocatur.Cteteramper pofttas inteUigimusnbsp;datas ej- admiftàt, Gellius confenfii! ZT cocejjas uernbsp;tit ex Ariftotele^apud quem eft Ttamp;tvlftjp fi/uxyfnbsp;Nrfm ZT grtedspene idem fibiuultTi^i^, quoinbsp;Latinisponere pro concedere, pro non reftagari.

Quidnominis eftrertio, quod colligiturr

A Boetbioconclufiotquiafummampruecedeit. , tium propofitionum concludit,àCicerone complexnbsp;I io,quiaeafdemcompleamp;ttur , à Quintilianocon»nbsp;b- nexio

ocr page 188

téi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIEER II.

nexio,^uïd utram^^ propo/jtiottein cónits^t,dnted enim di/iunéklutraq; ab altera uidebatur, A Rodnbsp;äolphointentio^quia uelutiin unofafce fignißcat,nbsp;guild orationeduarumprtemijjàrum intendebamus,nbsp;abAriftotele lt;rv(i7rt§xlt;r(i(t,guiaßmul coUi^itjnbsp;atlt;^ uimutriußc^priecedentii abfoluit,

Qu otuplex eft fyllogifmus?

Quadruplex,auf exßrma,aut ex materia,aut ex terminii, aut ex perßfhone dicitur » Ex ßrmdnbsp;guidem feußibfläntia propoßfiontim unwcate^nbsp;goriciK, c^ui ex idgeniK propoßtionibm conßituidnbsp;tur,alter hypotheticuf,gui ex eiußnodi pronuncidnbsp;tiscoinpomtur^

Quotuplex eft ex materia :¦

Sicut materia coUigetidi triplex, ita C“ ex ea^ dem fyllogifmus, Num ß perpétua uera ßierit 0quot;nbsp;certa feu nece0aria,nunc difciplina,nunci,mlt;Aa'nbsp;fia-, nunc fyllogifmus iTrisuiiouiKcia- dicitur,nbsp;de guofunt analytica poßericra Arißotelis. SeJfinbsp;probabilisßerit feucredibilis 0- contingens lt;/liX'nbsp;Aiufiuoanuncupabitur ,m gua ratiocinationuninbsp;dialeBicaru, boc eß,probabilium ius çy tota faculnbsp;tos abfoluitur , cuiferuiunt analytica A riflatelifnbsp;priora. Sinautem apertißimefalfa,lt;relt;pisi;eclt;fnbsp;tti‘S

ocr page 189

dialectices

tttçisiKûî,et nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oûfai

vtTi, hoe eft cduiUdforius erit, qui contentiones pd rit,z^ neceftarijs prouncidtis^cum non ftnt, eenftinbsp;reuidefur,de quo eft liber Ariftotelis tSivnbsp;lt;roepisiKÖäp:,hoc eft, ut cicero inter»nbsp;pretatur,de fdlldcibus concluftunculis. Verumhicnbsp;lt;t multis Peripdtetieis fyllogifmus ftmpliciter di-^nbsp;das ddditur, cum in hoe non fte^klmusmdteri^nbsp;tnn,fed feriem cr ordinein terminorum, qui morenbsp;iJdthemdticorum literis cf ftguris olim ftgni»nbsp;ficabdtur.

Quotuplex cftfyllogifmusiux« ta terminos?

Duplex. Prior communis eÜ,auatis ejl genus ßgt;ecies, proprium. Hic autem ex propofttionibusnbsp;uniuerfdlibus uel pdrticularibus-,uel indeßnitiscomnbsp;ponitur, quid htc communiores fmt,cr /u/juspd»nbsp;tent.Pofîerior eft expofttorius, qui ex terminisftnnbsp;guldribus,hoc eft,indiuiduis, dut potiusex propo^^nbsp;ptionibus ftnguldribus conftituitur.

Quotuplcx cft fyllogifmus ex petfedioncïquot;

ocr page 190

1^4 LIB FR II.

Alij funtperfc^^ TtAuoit^ui funtlonlt;eef ttbfolutie confequentitc,qu£ naturm; comnunicy fennbsp;fui funtaccommoiattt.Quare cuiuis conclußonentnbsp;fx. propoßtionibui propoßtis affingere promptsnbsp;efl,iJuodPhiloponu!cenfHit,deinclein ijfdë efl priienbsp;dicatio KÔfà. epvtrii/. Conclußo autem in fecundanbsp;figura non nifl àdoÂt perfliicitur, itaq; uulgus annbsp;te reduilionem non aflèntit.Deinde in eadem fyUoanbsp;gifwi funi uere negatiußqui afßrmatiuis poßionunnbsp;tur.Atin tertianen ccnflituitur xec^oÄtKo^quoinbsp;t/nitterfarum rerum eff'et,e:^artium comprehenßqnbsp;nibtifaptum. Qudre dignitoi figurarum exhifnbsp;funntur,ut quatuor primi figure printte fint per»nbsp;fiäßreliqui omnes imperflâi «TiAiïa-^itaqih^nbsp;adillos reducenfur-

Quæ nam eft ratio component di fyllogifmum i

Konnipper principia,Quorum nomine intelli gimuf.ut in quibuilibetalijs rebui,ßc inßyllogifmÜnbsp;conßciendii operii rationem, qua; cum deßderanlt;fnbsp;turtclum extare nequit t.Qttarenonfunt temerenbsp;negligenda,qult;e non fineprudenticonfilioàuete»nbsp;ribus excogitata funt.

Quoruplicia funt principia fyllogifmoium f

QuadrH

ocr page 191

DI AL EC TI CÉ s »Äj

Qujdrup!icilt;(,ut matericdia^ßrmalia, canonica reducent{a.M.:tteriitlia quidemfunttres tertni*nbsp;dult;e propoßtionegt;,Terminuf autem hic pctrsnbsp;prüpoßtio)tisefl,utfubie0iu:-n cr pr^dicatum^exnbsp;^uibiis duo dicunturapiid Ariftotelem ««gte, apudnbsp;nos extreinitates. Vna tarnen, ^uia ßßßime orntiifnbsp;tint patetjtKäior (iii^up^altera autem ^u£ altquannbsp;to mugis aßringiturjininor iÄxsrfup eß, qu£nbsp;titisuirium quaq^ habet atq; prior. Verum uth£nbsp;du£ conneitnntur,médius feu communis p-nraa rcnbsp;quiritur ter minus,qui utriq; extremo accommodanbsp;rt zx conßrri dcbeat, ut ex compagine horum ternnbsp;minorum du£ propoßtiones iiafcantur , quaruntnbsp;prior quidé in fcholis maior, à Cicerone nao-’nbsp;Xfippropoßtiofa Rodolpbo expoßtio, à C^intiUanbsp;nointentio,àBoethiofumptum dicitur,quiauberinbsp;US alijs rebus quadrat er principatum tenet, quianbsp;yvä)HHp,quacopoßtionis fyllogillic£ ratio cojbi,nbsp;^opleilitur zrproponit,adeo ut hinc uis ratiocinatinbsp;onis pendeat,Namubi fummam rei intendimus,nbsp;hinc quod colligi debeat,petitur ear fumitur-Poßc'nbsp;riorautem minor, Ciceroni autem eß affumptio,nbsp;Boethio aßumptum ,quod fub priori aräius fuisnbsp;limitibiis affignatur ,ut uelutquodam iure ab iRanbsp;proßß'iin er coneeßum petitur, quod gr£cis eßnbsp;VTTuAcep^cii'ifi'tßd quando hue du£ conglutinait

L j ttr

ocr page 192

LIB s R ir.

t«r, confemminantur concliifiofcu complet xioerit.

Quot funtformalia princia pia fyllogiftnocu ni r

DuOyTcigurd nbsp;nbsp;modiM. Vigura ^lict eß ordi=^

nlt;ttio cr diß)oßtio medij termini in fubicâionecT priedicatione. Ndin ß médius in maiore fubijcietur,nbsp;er inminore priedicabitur, prima eß figura. Si ittnbsp;utraç[;pri£dicabitur,fiecunda eß. Sin. autemutrincßnbsp;fubÿcietur, tertia eߒ Quando autcm inmaiorenbsp;priedicatur,^^’inminorefiubijcietur, quarta, quanbsp;Scotifeéhtoresexcogitarunt, magvsuarietatis itsnbsp;dicendo caufa,quam neceßitatis,quie tarnen no profnbsp;fus eß repudiandaquam er Arißotelesnbsp;s^aiijaivnp uocafifie apparet^quod inuertat primtenbsp;figurte dijfioßtionem. Caterum Modus (roßvyianbsp;eß in certa quantitate CT qualitate propofitionum,nbsp;collatio crcompoßtio, quam Grueciuocant lt;ruia-anbsp;Ti-AaKHp. Cuius rationem,nocitra negotium quisnbsp;äificerneretjdichones quafidam ueteres excogitarut,nbsp;inquibus tantum primum uocales,deinde confonan^nbsp;fesobfieruant. Suntautem h£ liter£ :

A nbsp;Vniuerfilis aßirmatiua.

E Vninerplisncgdü’«;«, I Particularisajfirmatiua, •

o P4r-


ocr page 193

DI ALE CTI CES t$7


O

Particularis negatiuagt;

s Pnbsp;M

Conuerßonem ßinplicem.

Accidentalem ßgnat. Propoßtionum tranßoßtionem.

Bar

In prima figura funt: Cenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D4

Fc

ba

Irf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri

n

rlt;t

rent i

0

Infecundafuntt

Crfw Pef

Bd

a

ef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ti

ro

re

tres no

CO.

D4

In tertia ßtnt, Fe Di/ Dd Bo

Fc

rap

Idp dm fi/ cor

hjr

ti

ton is i äo

on

Ba

In quartafuntj Cam Dd m

Fri

ma

e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri

me

tM

ne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

no.


Quæ funt canonica principia

Qj}£ cMones quofditnt compleâuntur,quibiif in SyUogißftorumconfiitutione propter boiiam confenbsp;guentittmopufeft. Suntdutemfexcanones feu reanbsp;guU^de ^uibuf tarnen fitis cautum eßpucriinbsp;éfieijs dihionibus^


L 4 Da pris


ocr page 194

«68


LIBER IL


Daprimutn.

Syllogißntif nonßt exfolii negdtiuis, hoc efl ,fl omnes propofltiones fiierinttjegatiuie.fieri potis nanbsp;tUßtt is fyllogiflnusflbi conjkt^ut Nullus addmas rdnbsp;tiocindtur.,nullus homo efl AdumM^Ergo nuüus honbsp;tnoratiocindtur, hie tdmetfi ex ordinationemedifnbsp;termini flt in prima figura,in nuUum tarnen rnoduinnbsp;tiufdemconcludi potefl.

Dafecundum.

Ne^ihicconficituTj^uando omnes fiterint parti culares^ Requiriturenim hie quod Peripatetici di:*nbsp;tutyTO clß(.KOtvcip,ut Quidam reges funt beïlaces,nbsp;SardanapaluseflreXfPrgobcllicofiK * Figura hicnbsp;nota eftjfed in modo certo non efl,quart uitiofus iitnbsp;dicatur.

Datertium.

Concluflo femper deteriorem partem fequitur* Nam fi una propofitionumfiierit particuldris,tali^nbsp;erit cr coclufio,fi negdtiud,negatiua. A b hoc quoq;nbsp;Syllogifmus nomen accepit. Quodfi h£c uniuerfalünbsp;fiierit,uniuerfalis,fipdrticuldris, particularis, finbsp;negatiua,negatiuus cenfendus efl Syllogifmus »

Daquarwm. ,, Termiit^

ocr page 195

DIALECTICES 1^9

TerminitioftntKii^pi^oÄoi : Om««reges funt ffKH7rfov^ot,vajioS^blM,i/0{ii^vÄaH.i(r,Ofn^nbsp;«es dutem chrifiiani funt reges Ergo omniutnnbsp;^hriftiunorti eßregnumaiminijirdre, legesßgerenbsp;Z^reßgere. Hie non eß peccatum nec^ inßrmttnbsp;neq; in modo, fed in mitcriti,dlid enim rutiane Chrinbsp;ßianifunt reges ,ßcut c^facerdotes ,atq;ciuiles,nbsp;»tgsßc iuxta fenfum uerborum quutuor effent ternbsp;minifCum tribus tantum opus fit »

Da qiiintum.

Eß ut ijs coniieniat 30 xxfsyo^if^txe kut'* ^ctvfóa-.H KXT'‘itKc/l‘cvó(r, hoe eß, did de omni,nbsp;did de nuHo. lUud tj^uidem eH, quando fub fubiedonbsp;naior'lsnihilcomprehenditur,dequo pradicatuntnbsp;condußonis non didtur.Hocuero efi, quando idnbsp;quoq^ d,pr£dicito condußonis tollitur,quod dfubanbsp;iedomaioris.Caaetautem hie canon,ut fubieéiusnbsp;terminus maiorii non folumßt minor, autcertenbsp;^qualis pr£dicato,fed etiam ne minor ßt extra caunbsp;famcondußoniSjhoc eß,medium terminum.Quoinbsp;fane ßiturum efl,ßmaioruniuerfalis,uel aiens, uelnbsp;negans ßerit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(cenios

Bitr nbsp;Qt^icunijioßvrt facrißeiumiußci£ eß fa^

ba nbsp;nbsp;Omnis Qhrißanus o^t dufnodi facrißci»

ra „ nbsp;nbsp;Ergo omn« ChriJÜanus eßfacerdos,

L 5 Hic

ocr page 196

liber il

»70

Hic nihil affirntaturyfub oblatione eiut ficrificifr cui fdceriotis nomen non competeret,neq; fubieâünbsp;fninorif,hoc eji cbrijUaniK A medio feu caujfd con*nbsp;clußon'i^ recedit. Item,

Ce NuUi ZoiU dofbs fduent.

Id Oinnes imperiti funt zoili,

Uegduit n.Philofophia inter uiuof Grntortuo5(ßc enimdoihs indoâos dppeUduit)conuenire-rent. Ergo omnes imperiti dofbi non fduent.

Kicrurfta nihil negdtur fub zoilis de quo fduor fludioforum nonfummoueretur, hoc efi, prtedicdtHnbsp;conclußoniJ.QU£ dißgt;oßtiofeu œconomiafyîlogianbsp;fiicd eß in qudtuor modisprim^ figurapotißimurn,nbsp;Qi^drepcrß(hmerito iudicdndißtnt,quodbondittnbsp;confequentidm hdbednt,hoc eß, quod omnid rité ittnbsp;terfe coberednt.ProindedUjmodi cuiufcunq-ßgttnbsp;rlt;e dd uitdnddxn «vaMhovTictiJ ad illos certifnbsp;rdtionibui reducuntur.

DaSexcum

Médius terminus inuenitur firé ex cdußtconlt;gt; clußonis, quando uis totiusßyüogifmi ex medio tefnbsp;minopendedt.Deeodemigitur inueniendo crolintnbsp;Idborarunt. At is maxime erit,ßprepoßti ihematÜnbsp;feu conclußonis caufam aut rationem continueritnbsp;Erit itaqi médius terminus, nihil aliud niß conclunbsp;ßonis KifioÄoj^ix. Neijj ißi poteß ejje locu^ iunbsp;contht

ocr page 197

dialectices tit conclußone,cum tantum rationem iniicet, cur mi'nbsp;nor terminutmaioripoßitadiungi. Sitautcinex^nbsp;empîum ex Cicerone,ut Verres ejl quadrupla puninbsp;endui-Cauffà illiusejl,quiaßir maniftfhis,igiturnbsp;médius ejl terminus ,atq; bine argumentarilicetznbsp;Omnisjùrmani/èjlus ejl quadrupla puniendus,Vernbsp;resejljiir manißjlus. Ergo Verres eß quadruplanbsp;puniettdus- Sitaliud:Sapiens.eß diues.Caufa, quianbsp;ille nihil appétit,nihil quarit amplim^fed fuis ßrtunbsp;nis contentus efl. E jl itaq^ nunc fyllogifmus innbsp;promptu :

B4r QttifMK bonis contentus eß diues eß, ba S api ens bonis fiis contentus eß. Ergonbsp;ra Sapiens diues efl.

Qeterunt cum baccaujja in minori accomodatur noßro negotio, nonmale Graci cujiop, Ejjetoresnbsp;negocium uacarunt,K^i!/o/ai!/op autem efi utrali'nbsp;bet propoßtio, uel maior uel minor,de qua eß connbsp;trouerjia, cradhuefub iudiceltseß-

Q.uæfuntpnncipia reduccntia feu conuerfiuar

Sunteaquibus non tantum eß necejJariacöUea flionis examen, fed etiam noua probatio, atq^ hodienbsp;in SeboUs duo numerantur, quorum unum o/knßnbsp;!fxm,alterumad impoßibile,üamquam nonnuUi

ocr page 198

1,1 B E R II.

l*tT«5'sa’;//iXiîJjJerMBtj„o6iî tantum er it reiu^li onii inftrumentum.

Quid eft principium oftcnfiuutn xJ//, a P U d U ecetesnbsp;«vTis^a^v t

i^uo utibona: confequentûe oßeniitur,lt;}Udn^ Ho in perfeéhs modos illigantur, fed in hoc opus eßnbsp;conuerßone,de ^itaante didhun eß,cr tranßofitionbsp;nepropoß[ionum,niinirumlt;juando maiorcuin mi^nbsp;norejCrquot; econtra coinmutatur,pueri autem eandei^nbsp;ex initiali confonante dichonis obf:ruabunt,quie nonbsp;nip ad pmilem liter am perfech modi redu^onem pnbsp;eriindicabit.IgiturCiefareadcelarent, Datip adnbsp;DarifBocardo ad Barbara J'-encltKus reducitur,nbsp;atc^ idem de alijs iitdicium eßo^Exempligratia :nbsp;Cef

4

re. Cenbsp;Verfa eft pm lanbsp;pUciter,

Nemo chrißianuf magiflratumcontemnit, Omnis AnabaptiflA magißratum contemnit tnbsp;Ergo t^uUusanabaptijhepchrifliantiS.

HudtK coteptor magißratui eß Chriflianuit Omnes Anabaptiflie funt magifiratut con»nbsp;temptores,nbsp;rent. Ergo nullus anabaptißn eßChrißianus*nbsp;Dar Omnesfuperbifunt Deo inßß,nbsp;(ipnbsp;nbsp;nbsp;omnes fuperbiunt conpdentia f'ü. Ergo

ti. Cl»idampbippfnntDeçinfejii.

Da^ om^

»

ocr page 199

DIALECTICES

«7J

D4 Omnes fuperbi funtrieo itifrJHt rinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quidam fibiconßdentes funt fuperbî,Ergo

ù nbsp;nbsp;nbsp;Qttidamßbi confidentes funt Deo inßfii»

Cam Omnisduariueßmeticulcfut, efnbsp;nbsp;nbsp;ï^uüu^ fapiens eß meticulofus. Ergo

tres. Nemo fapiens eß auarus. Ce NuHusmeticulofuf eß fapiensnbsp;Id Omnis duarus eß msticulofus. Ergonbsp;rent. NkHms duarm eßfapiens.

Medid hic eß tranßoßtd,minor CT conclußo funt ccnuerfe ßmpliciler.

Eft ne eins ufus quidam f

EÜ,cum id ^uodinfirmumefl,ad firm um reduce tur,fiouidem in primd figurd firè argumcntamurnbsp;^caufisddeuentd, fedinfecundduiceuerfa.ldco ilnbsp;ldcogmtionemdpriori,prlt;eceduntenimnaturd caunbsp;f‘C ipfos eßiäus,hanc dutem À poßeriori bodie fbi'onbsp;f°phantes nominant.

Quideftreduâioperimpoffï bilCKTrayayndJàtTOv knbsp;J^vvKTov r

E|l per gud dduerfarius ccgit,ut dlterutrïl conce ’•«‘-fjeri tnim nequit^utHfrum^ a/feueret,fed fernnbsp;per aut

Verfdef ttccidem.

ocr page 200

LIBER II.

per dut ut priori conclu/ioni affèntidtt dututdnte datam concejjdin neget nectffe efl. Conflit enintnbsp;ex contrddicentibuf,qudtflmuluermt effe «/vvct^nbsp;'^oi' ^fliper hdnc dutem kxt' àj'Tjamp;ter/p ueritdfnbsp;ditrutindinreik uocdtur. Vit dutemipfdhocmo:*nbsp;do infecundafigurd, gudndo contrddicens conclufinbsp;onis fyllogiflnireducendifHmitur,fdlud tarnen mdnbsp;iore,in minorem reducitur,ut:

Cef nbsp;Nemo iußusdliend occupât,

a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Omni! dUdrut dliendocciipdt, Vrgo

re. nbsp;nbsp;nbsp;Nemo duarui efl iuflus.

Te nbsp;nbsp;nbsp;Nemo itißus aliéna occupât,

ri nbsp;nbsp;nbsp;Quidamauarut eHiuflus. Ergo

O. nbsp;nbsp;nbsp;Quidam dUd)-us aliéna non occupât

Reducendi«.

Hicaduerfariusnolens uolens priori concluflo^ niaflentirecogitur,dutguod anted conceflit, quodnbsp;nonefiprudentis, negare. SicCameftresad Oar'^nbsp;Eeflino ad Celarent, Baroco ad Barbara reducitur^nbsp;Porro in tertia figura fumitur ccntradicens conch*nbsp;fionis in maiorem cum minore non mutata, cr maionbsp;ris contradicens concludit.

Da OmnisflyluseHdicendimagiflert ra Omnis ftylusufuparatur,Ergonbsp;pti. QKoddam ufu paratum dicendi ntdnbsp;gifÎTreft’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, .

Ce

ocr page 201

DIALECTIC ES 17^

à

ReJ««ns;

Ce J^uUumufupartueftdicedimägijkr, la Omnisftyluiufuparatur-,Ergonbsp;rent. tJullusflylus efidicendimagi/kr,nbsp;Hicdlterutrumnempe priui conccdendum eü,nbsp;ttam pcikriui prorftu d uero abhorrct. Ad hunenbsp;tnodum Felapton ad Barbara, Difamis ad Cela^nbsp;rent, Datiß ad Ferio, Bocardo ad Barbara, Ferlanbsp;fbn ad Dori/ reducitur • C£terum in di/^utationianbsp;buf ferijs non tant crajjê reducunt atttores, fed fiepenbsp;contradicentem propoßtionii fumunt, cul id quoinbsp;feguitur ntox fubijcitur , qiod fi ucrum fit, CTnbsp;iUud uerum efl. sin autem falfum cr iüudfalanbsp;fum , ttt patet hoc excmplo : peccata non funtnbsp;paria , cuius contradicens eft , quod fint paria,nbsp;qu£ ß titra fierit, confequitur peccata quoquenbsp;lequalitcr pttiiienda eße, fed leges grauius ho~nbsp;micidium cr fùrturn, quant adulterium puniunt,nbsp;ergo falfuin . Stc cT lEwd quod peccata fint paanbsp;ria. Hac quidem firma non tantum Arifloteanbsp;les, fed etiam Cicero ufusellatq;hicdeea ficaittnbsp;T)ocentDialefhci,fi eaqua: remquampiatnccnfe'nbsp;quuntur falfa funt, falfam eße iUam, quamconanbsp;fequuntur.

Da exempla fyllogifmi perfefli uni ucrraIisafFirmanuiamp;nbsp;categoud.

Brfr- OM«

ocr page 202

Iz I B E R n

Bar Ontite bcntim eft laudabilcj ba OinnehoneftumeftbonuntfEr^onbsp;fa Otnne honeftutn eft laudabile^

Bar Omnii doéhr uerbi dei er facratnentdpor » rigens eft eptfeopm,

ba Omnes ueri paftoresfttnt tales, ra Ergo ueripaftores funtepifcopi»

Da excmplum Syllogifminegaiiui uniuerfalis perfedi Sdnbsp;categohef»

Ce honeftutn eft turpe, la Virtui omnisiwnefb eft,Ergonbsp;rent Nulla uirtus eft turpis. ,

Ce Nullus fidelis paftor adueniente lupo oues fuax deferit,

ia Omnis uerus epifcopus paftor eft ßdeliSt rent

Ergo 'Nulluï uerus epifcopus ueniente lupo oues fu at deferit,

NatnTroi/ittiuamp;p illis conceditur,ut pafcantoues ebrifti uerbo dei,cr uirga lupum, td eft, htereti^nbsp;cum,hoceft, gui ftmientum nouarum traditionuttinbsp;impiarum coinnüfcet, arceat-

Efto

»

ocr page 203

dialecticus

’77

Efto cxemplum Syllogifmi care gorici perfedi, particularnbsp;risaffirmatiui.

Dtt Omne malum eftfugietidum, ri CiUfiamuolaptMmalaejl:,r.rgonbsp;i- Quæiam uoluptiHßfgiendaeä.

Omnii in ciuitatem adfcriptid ciuis rinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ArchiM eji in ciuitatem adfcriptus uel ci^

uitate donatus, Ûnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;Ergo Archivs eß: ciuis^

Sint exempla Syllogifmi catégoriel' particulacis negatiui.

Fc Nz/ZIitï fliiltuf eß liber, ri Clodiu{eßßiltU'S,Ergonbsp;o. Clodiui noneflliber.

Fc HuUares cum difeordiamutabilif moue^ ri debet,

ri nbsp;nbsp;Qu£dam leges noßne difcordia mutâtur ,

o nbsp;nbsp;Ergo qutedam leges non funt mutand£.

SECVNDA FIGVRA.

AfFer exempla Sillogifmi negatiui catégoriel uniuerfalis.

Cef N«ni pij diuitijs conßdunt,

M af om^

ocr page 204

»7t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER n;

a ownes dudriiiuitijs confiJuntjErgo

TZ. fiuUidudri fuut pij.

Cef ïiulli regtium Det poßidehunt, ^ui dlteri uiuxoremconcupifcutit,

lt;t Omnes machi dlterius uxorzm concupi^ fcunt,Ergo

re. nbsp;N«ï/i machi regnutn Dei poßiJtbuni.

Cdin Omnes oues wri paflorii uocem dgnolt;i fcunt,

ef fiulli Pharifei dgnofcunt uocem pa/hris Chrifti,

tres. Ergo Nnßj Phdrifaifunt oues cbrijli.

Cdm Cmnifdudrus eflidololdtrd, efnbsp;nbsp;nbsp;Nullus piuseftidololdtrd,Ergo

tres. Nullus pius eß duarus.

Adfint exempla fyllogifmorum particulan’um.

Eef Nullus ryrdnnusrempublicdm reik di^ minißrdt,

ti Äugußus rempub.reik ddmitiiflrdt, fio. ErgoA ugußus non fiiit Tyr annus.nbsp;Eef NiiHus uoluptuarius eß ßidiofuSjnbsp;ti CceliuseflfliidiaßiS,Ergonbsp;no. Cceliusnoneßuoluptuarius.nbsp;PorronibilprohibetpropdrtKularifubfKtuerenbsp;ßngu^

ocr page 205

DlALECTlCES

»79

fingulitrein, etiam interdum pro umnerl'4^ pfcpoß tione. i^amubiuniuerpsrebuialiquä cotnpriit:,nenbsp;tno negabit, lt;juin etiant cfuibufdà ßngulif eadentnbsp;^Uadrdbit. QmW tjuod Rhetoresfrequentiui pitrù^nbsp;culares autßngularesufurpent^guain uniuerfalentnbsp;ßquidem ill£propiuilt;ii rem acccdunt,ex propiinnbsp;perj^iciuntur gt;

'ßtt nbsp;nbsp;QniexDco fünf-, uerbdÜsiMdiunr^

ro nbsp;nbsp;1 MiJifi uerbd ChrilH nonatiäiunt,

co. nbsp;nbsp;I « JiCi igitur cx D r o non funt.

Omnes chrißiiini ntitmmonMn re/^uunt, ronbsp;nbsp;nbsp;Quidam fceneratores mammonam tion re

ßiuunt,

CO- Ergo quidam fœneratores non f wt Chri ItianL

DE TERTIA FIGVRA.

Dicexempla Syllogifmocumca» tegoncorumjparticulanumnbsp;affirmatiuorum ôône«nbsp;gatiuofum.

Dlt;lt; Omni« uirtui labore pardtur, rap Omni5uirH{ießhone{h.,Ergonbsp;ti. Uonejhquedamlaborepdrantur^nbsp;Plt;lt; OmnisTurcdefiMahometigc/idj

M, i rap:: Otlf^

ocr page 206

LIBER IT.

yïSo

rlt;/p nbsp;Omnis Turca eft impiut. Ergo

ti- nbsp;nbsp;Quidämimpim eft mahometigena,

re nbsp;nbsp;NhUî fuperbi in cœlo locum habent^

lap Omnes ƒuperbitmt propter res fectindiiS, Ei'go

ton. Qttidam propter res fecundax non habet locum in cœlo.

Fe nbsp;nbsp;Nemo Grlt;ecorttm barbartK eft,

lap Omnes Greedfunt mendaces, Ergo ton- Quidam mendaces non funt barbari.

Ee nbsp;N«nlt;i conuiuia pauperum funt abrogadd

lap nbsp;Cmnia conuiuia pauperum funtantiquilt;f

tus faniki or confirmata. Ergo

ton, Qtiicdam fan£bt or confirmata nonf unt abroganda.

Veteribus enim Chriftianii erantconuiuia or reft ciUadis pauperibusadhibebatur,et/aif(t^o§ex.óilt;rnbsp;KyctTToù. 4 G ratiano,non itAccTnueUjUt nonnullinbsp;fentiunt^uocantur.Eo quocj; decimte ecclefiafticlt;e innbsp;monafteria, hoc eft, fcholof pietatis Chriftianaenbsp;contribuebantur.

D if Quidam cibus eft uenenofus, anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Omnis cibus nutrit. Ergo

mis. Quoddanutrimentum eft uenenofunt, Oif Quidam faéîtofîcontra uerbum deifeti^nbsp;tentia pij or Chriftiani coneilij condemnati funt,nbsp;a» om^

ocr page 207

DIALECTICES i8i

4 0/nnesfaBtoes eiufmoäifunt h£retic£,Ergo mis C^idam h^retici reâefunt condemnati -thereticusenimis cenfendus efi^quife À catholinbsp;CctcX'orthodoxieccle/ia feparat,zT aliamfa^o^nbsp;nmdeligitt.

Dii nbsp;Omnes autorum libri fM perkgendi,

tif nbsp;Quidam autores funttnali, Ergo

i. nbsp;nbsp;nbsp;Quidam autores mali funt perlegendL

Bo nbsp;nbsp;QMfdrfntKXorej uiris non funt fubdite,

car Omnes uxores germanorufunt matresfa miliaSjErgonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ditig-

do. Qti£dam matresfamilias uiris non funt fub Bonbsp;nbsp;nbsp;Qiioddam beüum non eflßtgiendum,

car OmnebeUumeficalamitofum,Ergo do, QJigdamcalamitofanonfuntfitgienda,nbsp;Fe Nullduirtus nocet,nbsp;ri Eß uirtus qiue in dando conßßit,Ergonbsp;fon, Aliquid dare nihil nocet,

Omnes fbi iuß ex ueftitu nbsp;nbsp;caremonijs

nonnullis Cbriftumnonaudiunt,

tif QJlidam Pharifei eodem modo iufli funt, i, ErgoQu,idam Pharifei Chrißum nonnbsp;audiunt.

Pharifei enim a plebe iudaica nonnullis conflitu.* ^ionibui feparatierant,fubHircano Alexandranbsp;^^^’bus ifraelitarum, hoc eflantenatum Chrißnrtnbsp;M 3 centum

ocr page 208

iSx

LIBER ir

((ntum plusminus dtmis, quibus prorfuf fîbi beati cr iufti uidebanmr , çs“ EuMgelij Mlhoritatentnbsp;prorfusrepudiabant. Notum autem cjl pcrieis pbsnbsp;rif£os gr£ce dicimonachos, lutine uero foUtarioSynbsp;dut fegregatos, Ut etymon cuiuflibet lingue latisnbsp;déclarât.

Ee Eiemouitijsobnoxiuteftliber y rif Suilt uitijs cbnoxij uel potentißimi re»nbsp;ges,\gitur

, on. ciuidainreges nonfuntliberi. Kunc Syüogifmuin in paradoxis frßus Ciceronbsp;explicat,

Explica quartam figuram.

Hiincttetfres ufurparuntmagis, quant docue^ runt,neq; tarnen quicquam prohibet certis de eau»nbsp;flsinuentisaliquidaddere^quod operepretiuin eß

B«t Omne bonum efi laudabile, ma Omne laudabile eflhonefhim,Ergoinbsp;na, Omne bonum eil haneßum.

Ba Anima femper mouetur, ma Quoi feper moueturefl immortale,E rÿ^nbsp;na. Anima eß immortalis.nbsp;Cam Säpientes funtßrtes,nbsp;e Bortes non afficiuntur egritudine,nbsp;»e, infapienteinnoncadattcgritudo, ,nbsp;Cicero»

ocr page 209

D I A L E C T I C E 5

Ciceronis argumentuin efi , qw probat fapien-tem ejfe «ttk^h.

Iri Ciu£dAm uo’.upiM eß: hotieflA, tnenbsp;nbsp;nbsp;^uUnm honeßtim potefi damnari,

no. nbsp;nbsp;du^ditm uoluptas non poteft damnari..

Dam Oinaes Scy[h£fum b^rbari, ri Quidjm barbari funt xi’'7^jgt;7rói$xyot,nbsp;i. Er^o quidam Scythje funt «yr^inTró »nbsp;ipxyai.

Apud oratores taiiien fepe ordo propoß» tionum coinmunicatur,minor eniin maiori pr£*nbsp;ponitur, ut

Clodiuf eftinßdiator,

Omnii inßdiator iure occiditur,Ergo

Clodius iure occifa efl.

QHodp plures gradatim accefßerint propoßtiones, Sorites,nonSydogißmui,erit.

Q.UOCfunt partes argumentation nis Syllogifticæ lt;

Nunc funt tres,quandonullis propoßtioni-* tui ratio ßibieibteß^ Nunc funt quatuor,quan^nbsp;do alterutra pr£miffarum , ut hodie loquunnbsp;tur, conßrmata eß . Nunc ƒunt quinque quinfnbsp;do utraque propoßtio fatis comprobata eft , denbsp;quibm Cicero ßc ait'. Katiocinatio , inquit, cßnbsp;oratio ex ipfu re probabile aliquid eliciens ,quodnbsp;M 4 expo

ocr page 210

ïS4

LIBER IL

expoßtuttt.crperfefe cognitum fudfeui ^rrdti one conßrmet. Hoc de genere,gui diligentUK con^nbsp;ßderandum putauerunt, cum ideminußt dicendinbsp;fègueretU ur^pduluminrdtiütie percipiendi difßettnbsp;ßrunt. Nam partim quinq; dus partes eßße dixe^nbsp;runt,partim non plus quam in tres partes poßi disnbsp;ftribuiputauerunt, Eorum controuerßam nonin^nbsp;(bmodum uidetur cum utrorumq^ ratione expone-re.^Namorbreuisefl, Cf gt;ton eiufmodi,ut alterinbsp;prorfus nihil dicere putentur^Cf locus hic nobis innbsp;dicendominimenegligendusuidetur. Quiputantnbsp;in quinq; partes diflribui oportere aiunt primumnbsp;conuenire exponere fummam argumentationis, adnbsp;Naior^ hune modum: Nelius curantur,quie conßlio gerunnbsp;tur,quamquießne conßlio adminißrantur. Hanenbsp;prbnampartem numerant fiam deinceps rationi^nbsp;busuarifserqudm copioßißißfimis uerbis appronbsp;Probattomaio bariputantoportere, hoc modo : DomuseaqutCnbsp;risperßmilia ratione regùur omnibus infiru^or eß rebus amp;nbsp;dpparatior,quamea qu£ temere er ßne conßlionbsp;adminillatur, Exercitus is,cuius pr£po fitus eft fasnbsp;pienSjCr callidus imperdtor,omnibuspartibus coinnbsp;modius regitur,quam is qui ftulticia,cr temeritatenbsp;dlicuius adminifiratur. Eadam nauigij ratio efi-Uam nauis optime curfum conficitea,qu£ fcientißinbsp;nioguberaalore utitur.Cum propoßtio ßthoc pasnbsp;iióap

ocr page 211

DIALECTICES i8f âv (ipprobdt(t,Qr du£pdrtes traßerintrdtiocindtionbsp;ni5,TertMin parte aiunt,quid ojkndere uelis,id exnbsp;nbsp;nbsp;•

uipropoptibKoportereaijtimere,hoc paiio'.'iiihil autem omnium rerum melius, guam omnis mundusnbsp;adminiftratur.HuiusajJumptionis quarto in loconbsp;aliam porro inducunt approbationem, hoc modonbsp;learnerßgnorumortuscrobitusdeßnitumquen» „ r .•nbsp;dam ordinëf ;ruant,et anima: commutationes no monbsp;do quadam ex neeeßitatefemper eodem modofunt,nbsp;ueruadutilitatesquoq^ reruomnium funt accomfnbsp;modat£ ,et diurnt£no^irnlt;eq; neeeßitudines,nullanbsp;inreunquam mutat£ quicquam nocuerunt, qu£nbsp;figno funt omnia non mediocri quodamconßlio nanbsp;turammundi adminiflrari. Quinto inducunt loco Conclußofitnbsp;coplexionem eam,qu£ aut id infirt folum, quod ex bifariam.nbsp;omnibus partibus cogitur,hoc modo’.Coßlio igiturnbsp;munduiadminiflratur,aut unu in locu cum coduxenbsp;rit breuiter propoßtionem er off imptionem, id adnbsp;iungit,quod ex his coßciatur,ad hunc modu'.Quodnbsp;ß meliusgeruntur,qu£ conßlio, quam quit ßne conbsp;ßlio adminijlrantur,Nihil autem omniu rerum me^nbsp;liu^,quam omnis mundus adminiflratur, Conßlionbsp;igitur mundus adminiflratur. Quinque partitantnbsp;igitur hoc pafh putant argumentationem.Qiti au^nbsp;tern tripartitam effe dicunt, hi non aliter putantnbsp;ffaUhri oportere argumcntationem,fed partitions

M. f horum

ocr page 212

1SÄ LIBER II.

horumreprehenâunt.l^egiint enitnneq; 'i propofi tionc^neg; ab affumpiione approbadones eorumfcnbsp;piirarioportere,ne^ propofitionem abfolutam,nbsp;nec^ ajfumptionëßbi perßihim uideri, lt;ju£ appronbsp;batione confirmata non ßt.Quare quax iÜi dum parnbsp;tesnumerant^propoßtionem lt;sr approbationenijnbsp;ßbi unamuideri partent propoßüonem,qu£ ß ap^nbsp;probata non ßt,propoßtio nonßt argnmentationisnbsp;Iein,qi(£ abiUiiaffumptiocr aßumptionii probatnbsp;tio dicitur,eandent ßbi aßnmptionem folam uiderßnbsp;Itaßt uteadem ratione argumentatio traihlta alijsnbsp;tripartita,alijiquin(^partita uideatur, Quareeuenbsp;nit, ut res non tant ad ufuntdicendi pertineat,quantnbsp;ad rationein pr£ceptionis. Nobis autem commo»nbsp;dior ilia parti:io uidetur efße,qu£ inquintj- par^^nbsp;tes diflributa efi, quam omnes ab Arißotele ernbsp;'rheophraßoprofeflt maxime fequuti funt ^lî£Cnbsp;Cicero

Occafio diligenter eft arripienda.

Mw«

Prùtrffw ex Jimili,

Qu£ cotinuoßtgiunt,ßAtim quando ußa pofeit, arripienda fHnt,Naniqu£ praterieruntnonfuntnbsp;ita rei(ocabilia,utaquaqu£ pr£terlapfa eft non renbsp;fluit,ut tempus quod more fluctis aqu£ preterit irf^nbsp;irrec{lt;perabileeft,prefente i^ituy re, quantufi^^^

ocr page 213

DI ALE CTICE s

'87 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J,

9«clt;lt;t uteniufiueniu eß-Porro occaßo ([uÀ ocyßif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

nedilabitur,quia h£C negleitu uix tails cr tanta unquicißimcbtinget. Quarenonineptepoet£finnbsp;gunt occafionédeamrotulis, autglobuHsinfi/krejnbsp;ut qu£ loco fhre nequeat, A dduntur non aliter atq;nbsp;ftlercurio talaria, quod fit uolucris. Subitoenintnbsp;lt;:uiuult,fefieexhibet^ afronte capiüataefi,quodnbsp;agnofciuelit, contràin occipitio calua,ne fiigiensnbsp;f^neatur,comitem habetnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quant Latini

po/l cieeronem pcenitentiain uocarunt, qu£ fafU ^nonfafbpoen£sexhibet,h£crefidet,quandoiüa p ...nbsp;/cuolauerù. c^emadmodum rofa,fi non mature *nbsp;decerpta fueritjlitim marcefcit ,çr jfiina aderit,nbsp;ficutboc epigrammate quidam lufit:

70 ^0lt;Aop «Kl£((^uSxiip^^^Ôy0p,HvJ'i ÎT« gtAô»,nbsp;f«ïûjp fccrjKiTt/ff, ov ^tiißop, tcTi^ot Cxfèp-

Itaiüacontemptui habita fiitiin fupcreùaltefl rat anq/jjina,qu£ nos urget,pungit z^miris modisnbsp;torquet.Ciuam quoq;caujßam fifijjè nondubitamusnbsp;cur Epiéietus grauis Philofophus unicuiq^ reiduatnbsp;anÇas tribuit,alter à qu£ teneri potefi:,alterâ qu£n$nbsp;teneripoteft,neceffeigiturerit,eam,qua res tene.-tur,accipere,quidenim prodefi tademmiderationinbsp;htis qu£rere,fique{îtamnonarripueris,(y fipoifnbsp;(ka. quefieriffUel millies uix femel tibi dabiturinbsp;proi»

ocr page 214

iss liber II.

Concîufiofeu ccleriteromnibtis neruis occii/ionetn af iTTtÄoyos, fecitii,corripere^ctmplelh,o‘ tandem tenerc o^or»nbsp;tebat-

Q.iiæeftdifpofino partium argumentationisf

Ednon ßittl)lexefl,cr fempernaturalis,Çedf£a pe arbitraria feu artificialis,alicubi minor pr^po-niturjolicubi cripfaconclujto. Sciendumenim eänbsp;nonadeoreligiofè apudauthoresferuari ordinent,nbsp;fed huius legis perpétua obferuatio, ut friuola eft,nbsp;erpuerilis,itamoleßi£ et tedijplena.Quareuarienbsp;tos efladhibenda,^modo hac,modo aha figura co^nbsp;mutanda e/i oratio. Nttm Ciceronisfententia uari^^nbsp;andaeft oratio omnibus in rebus. Similitudo enimnbsp;ejlfanitatismater. ldemquoq;pr£fcribitin ipfaarnbsp;gumentatione,non femperà propofitione incipiennbsp;dum effè,neq; femper quinqs partibus conjh,re,cu^nbsp;ius plura funt exempla in Demo/ihene quam in Cinbsp;cerone.

Quid eft fyllogifmus hypo* theticusc’

Efl qui fit ex propofitionibus hypotheticis,ficut cdtegoricus,uel prtedicdtorius ex fiinplicibus proponbsp;fitionibus^qute cum fint triplices^ut in elementis iu^nbsp;dicijdi

ocr page 215

DIALECTICES.' i8j iidjdillum tfi, triplexguoq^hic fytlogifmuieritnbsp;eonditionalii, difiunBiuut,cr copulatium^quorumnbsp;ttnufquifg; partibuicoflAt,propoßtione^affumptionbsp;ne çy conciu/ione, Propofitio tarnen ut duM pluresnbsp;eategorieof propQßtiones compleéhtur,ita habet annbsp;tecedens crconfe^uens,quodannexuntCicero ap*nbsp;peHauit.

Quotupliccs funtconditi» onales.^

Triplices, Autantecedensin aßumptiotie affir inatur,cr confequens concluditur, ut Si Chri/Iianinbsp;funtcireumäß,funtiud£i,Sed iUi funt circumäßtnbsp;Prgo funt lud£i. Alia enim iuxta Pauln docet Chrinbsp;pianos,alialudteos Tffi^i70/ji»,Sintundipars regi^nbsp;turmente, crtotusmunduSjSed parsmundi,ut honbsp;nto fz/K§alt;r/zàsmenteregi[ur,lgitur cr totusinunnbsp;dus, Cicero pro Milone.

Quo modo ncgatiuee*

SichrißuSfKasi^ioptudneisnon eß,non funt Chripiani, Sed conßtit quodidpropitiatoriumnonnbsp;^gnofcunt,Ergo nonfuntChrifHani. item.

Si Deus peccatum non imputât, peccatores non f'snt, Sed Deus fuis peccatum non imputât,nbsp;Dluisigiturdicereteos eße peccatores f

¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aut

ocr page 216

Aut coßquens toUitur,fîc et antecdens et cotrlt;i-SiiujHciit efl, uirtta ejl, Atqui uirtui non eß,nbsp;^rgoneqßulücid.nbsp;Sictrbornoneß,betuliinoneß,nbsp;Sedbetulaeß,igitur arbor eß.

Aut quando antecedeii! aßrmatur çr coßqueni toUitur,fed in repugnantibiu o” contrarÿs,ut, Nortnbsp;fi dies eß,nox eß, Sed dies eß,ergo nox no eß.Nonnbsp;ßßnus eß,teger eß,Sed faniis,ergo no tcger. In hiinbsp;autem ea eß nafur(t,ut impoßibilefit notent ejfi.,finbsp;dies eß,impoßibile eßiegrum eßfie^pfanus eß. Vefnbsp;ruininißis qu£ nec pugniint,necneceßario cob£^nbsp;rent,non eßneceßßarium,hoc eß,conßequens elfie,eTnbsp;no eße poteß,etiamfi antecedens affirmaretur. Qu£nbsp;re iddificriminK adnotanduineß,ne argumenta pdnbsp;rum efficacia,qualiafunt con!elt;ßiiralia,pro certis etnbsp;neceßarijs habeantur. üa in iUis nihil neceßariocol-ligimtti, fed aducrßario tantum obfißimus. Porronbsp;iudiciumq:;oq;horum exwritate, etr falfitatepennbsp;(let,ficut ej jequentium propoptionu,etiam ex cn*nbsp;nonibus catho licis,quales funt-ß definito ad définitif^nbsp;tKmßaßecie adgentts,a caußa neceßaria, er non atnbsp;veniente,ut Cicero ait,ad eßr^fum,ab adiacentibitinbsp;ad fubieihtmßatoto ad partes. Dialechciautem plt;gt;nbsp;nere more gratcorum pro aßirmare, er rem ali^

ocr page 217

DIALECTlCES 19«

Ihtuereaccipiuntjïcut eiuicontrarüm toDe re (ironegare.

Quota plicesfuntdifiunfliuiï’

DupUceiläUt antecedens in nffumptioneponitur er confe^uens toUi‘ur,titAutfamK, aut^gereft^nbsp;Sdnitó efl.Jgituriegernon e/l. A ut antecedens toGinbsp;tur,^confec’uensaffïmiatur:Autuiuit.,autm0rigt;nbsp;tuuf eß,Sednon uiuit, igitur mortutd eft,lt;ïc hoe eßnbsp;AxiochufPlatonis. Autoperaiußßcant aut ßdesnbsp;Sed opera non iußßcant, ergo ßdes^Verißinti tan^nbsp;tumßunt in contrarijs immediatis.

Quotaplices funtcopulatiuir'

Duplices, Addita negationeuel antecedens con ßrmatur,^^conßequen$ toÜitur.

i:ionAoytKopeß,Grhomononeßt

Sed homo eft,ergo ej Aoytitip,

N o„ rißbile non eft, qt homo eft,

Sed rißhile non efl^ergo non eiihomo.

Propoßtionis autem fenßts efl.feri nequit, quin ßt homo,ß quii A eyiKop ßütuerit.Vel quando an^nbsp;tecedens toihtur Greonßequens ponihir.Non eflprunbsp;dens e^^dtuSt^lo eft autem prudens,Igitur eflßilnbsp;tuî.Non eft uerax er mendtix^Sed uerax non efif4nbsp;than.igitunnendax.

Hitame/t'

ocr page 218

liber II»

Hi tionen maxime laudanäifunt,cumjtierlnt tx terminis £lt;]ualibuf,uelex cotrarijs immedi.üis,qii£’nbsp;fane co(gt;ulatiui,ßcut er dißunfhui,fub nomine connbsp;ditionaUum cenferipo/ßunt. Ndmfubinde inter fenbsp;commutantur tarnen nihil obeß ipfa uariettis, qufinbsp;Cum ubi^i, tum in dicendo gratißima eß.

Quid eft fyllogifmus expo-fitorius ?

Eßeuiuf medium eßßngulare. H/c enim circa ßngulariauerfatur, inquibusfenfutipfe domina^nbsp;tur,ac}uo ßtntfeminaomnisnoßrtc feienti^e. Abexnbsp;poßtione aut nomen habet. Namdßngularibus pronbsp;poßtionibuSjijuosfenfus dijudicat KOiuKtuuotacolnbsp;ligiturßd eß,communis notio, (ptamgrieci kcct«^nbsp;interdum uocant.Eit autemplerumji in ternbsp;tia figura:

Abraham uxorem duxit,

Abraham erat pius,Ergo

Pium eß ducere uxorem.

JViuchaletus ex Scythia uenit,

JNiuchaletus eratTurcuf,tgitur

Turci ex S cythia uenerunt.

lulianus imperator ßitapoßttaj luliantts in facris literia rationi gt aUegorijinbsp;confidit.

Ergo

ocr page 219

DIALECTICES

fergo frett ratione allegorijs feu tropis fiunt ^polht£,Quodhodie fdtis notu eftinfaSxone Amtnbsp;f’tiptiflnrum,(jui fpiritum fuum femper iafhtditt zxnbsp;gtnuinunt fenfum citra modum répudiant, itemnbsp;Ezechiiugeßitmagiflratumjnbsp;EzechiM erat piutyErgo

poffttntgerere tnagiftratunt. t^uncphanaticifuntguihunc contemnunt z^Py»nbsp;thagorlt;e KK^a^Ttpin ufumreuocant-Exhii atcf}nbsp;alifspro/picerelicet, guare expoßtorius dicitur,nbsp;Ut qui exponit communes fententioi feu propoßtio^nbsp;nes,atq;nihilaliud eß,quamß quis jpeciemfa^hnbsp;fubijceret,per quamiUie exqMßteexplicdntur,Z}'nbsp;certiusdijudicantur,qu£nonmediocris uirtui eßnbsp;turn in difcendo, turn in docendo, zsquot; nefcio an ullanbsp;uia enarrandi leges, feu fententias generales aptifnbsp;or in fcholis effe poßit.

Quid fibi uult Enthymema c*

Vocabulum hocapud Rbctdres latius patet,non M ßt certa argumentandi ratio , quemadmodumnbsp;Syllogifmus,fed ut ßt qucedam probat io artijicialis^nbsp;qu£ exemplisnon conflit.Hinc fit quod 7rtsta-(ficnbsp;¦Uocant probationem ) diuidatur in Enthymema ZJ'nbsp;Earadigma,atqs iRo probatiois genere,alij oratoi »nbsp;7rctquot;x^gt;ayiiccfiKoidicutur,quibuf efl exéplarisnbsp;N coîJJpro

ocr page 220

’94


LIEER II.


comprobatio, alij rv^VfiUj^dftKoï tus ea eft artificiofa.Nam id greets e/uoq; eftnbsp;fiùSscu., quod latine excogitare Cf deliberarCfnbsp;qua de caufta cr Cicero adduóhis etiam SyHogif*nbsp;moshypotheticos tv3v/jiH{jia[anotninauit.

Quid eftEnthymemaapud

Dialeflicosc

^ft Syîlogiftntu itnperftéhis ex aftumptione amp; concluflonecon/hns.Fitenimcumalterutrapropifnbsp;fîtionum ex SyÜogiftno omifta fiterit,cr mente ta^nbsp;menconcepfa.Hacdecaufa ctrQuintiliantK com^nbsp;mentum appeJlauit,f;dft hlt;£c addita cr exprejfttnbsp;fùerit^in nomë fyîlogifmi abibit. Ariftoteli eflavÂnbsp;tiempe quad uer{atur,aut circa uerifimil{a,feu con*nbsp;fentanea^quie funt itKoJ(t,exquibui Enthyme^*nbsp;matatAtyxftiKtxredduntur,cr^'fie(^eequod ft^nbsp;peredarguantur,utTefks funt fuft^eëh,Ergo metfnbsp;daces.'Lucuîlusin beUigerendo inftxlixerat^Ergonbsp;tion eft in imperatorcm deligendus. Deinde fit txnbsp;^r’cKy.Hf^i'oiy qu£ indicia funt certa cr conft/ftt-,nbsp;quie in dubiu reuocarino debeant. Ideo eritnbsp;xày or 7tKy.a^lt;!y,quodcerto remdemonftretnbsp;abfq; omni cotrouerfta ,ut Peper it ,ergo uiru cog^nbsp;itouitAncontinentes eu non funt Eunuchi,ycti^'^îilt;^nbsp;oportet, Ergofacrifici ineotinentes ducent utaores-


ocr page 221

DIALECTICES

Quoi contra naturam eß: uitiuitm eß,Ergo ußira ttitäda eß,quad in politicis Arißotelesnbsp;medocet,^ui eam'jtumerat inter Jßecies arteex^nbsp;cogitatof ad rem familiärem cornparandam »

Quodnam optimum Enthymema ?

Arifloteles laudat demonßratiuum maxime 4«oi ex cotrarijs caßcitur^utvinit, ergo mortuusnbsp;«oneß, Qu.emalienüfiditinueniesjttuis hoflisßienbsp;risi Salufl. id tarnen noitulli adnotarüt, Enthymemanbsp;per omnes figurai duci ut fyllogifinü. C^are eiufdenbsp;conclufio in prima figura «Av^eurfin fecundanbsp;O’iiaÿO'jintertiaïÂiyKfiKier y erit etiam ucra,

Ü.Liot funt pattes Enthy# mematis;’

DuiS,antecedens er confeciuens, fed in his fiepe inuerfiofit,ueluti ^uando propofitioni ratiofub*nbsp;iungitur: vitandacflebrietas,quia breuiseß cominbsp;tialis morbus.

yvä/atxa tarnen IvSv/an/aafiKcd ab Arißotele commendantur,qu£ nunctacita enthymemata ap^nbsp;pellantur^ut Immortalemiram,cufis mortalis,rie'nbsp;fcrua.Qui ßbi non fapit, altert non fapit.nbsp;Quideft induäio iTrxyayui'

NX

ocr page 222

L I B E R II

'Eß:drgumtntat{o,per^udm dßnguMbi« lt;td niuerfaliaprogredimur.îîiccautttnpenè fyttügif^nbsp;tnoefl contraria. Ndm per hune ex theß in hypolhcnbsp;ßmpcruenimusp}(erunq^,perillamaut€m ex hyponbsp;theßtheßm eîicimutdeinde efi quo(^ neeeßariä, utnbsp;ex ({ua 'eff^oÄH'4-^sfeu communes notiones funt n4nbsp;fie. Siquidemeum uifum erat Glycerizcim Petrojnbsp;chunrado,\ohdnnizy alijs ccmpluribtcs tußienti^nbsp;ttti proßijßcjmox coUeÛum efiGlycerizdm tußinbsp;mederi'..

Quotuplex cft induflio «jt« ycoyù i

7riplex,rfialefbcaylt;}uaexßngularibut ad uni uerfaîe ducimiM,ut Memroth,tainelß robuflus eratnbsp;uenatcr,mifer erat,IAiferè uixit Laban:,nec{; aliternbsp;Pharaones A egyptiaci.Eodem modo Amalech,Miinbsp;dian, Abimelech, ernon funt txempladißimilia,nbsp;Ergoimpiorumuitaefl mifera, Adnotandum hicnbsp;eR,quod difficile ßt omniaiTrxyayap. Itaq^ conanbsp;ßlio Arifiotelisßngulariumnon eff ignoranda ß^nbsp;militudojßquis probe induéhtruf ejßet. Sunt tarnennbsp;phrafes, quibus in ali/s idem eße zy fieri dicimtts,nbsp;qualesfunt, Sicinalijs,ßcdcßmilibus,neq; dißiminbsp;liarepperimur, necquifqudm efl,quinonhoc päanbsp;ibßcerit^zy alite quie pro re cy loco accommodart

• tur.Pit

ocr page 223

DIALECTI CES


»97


tur» Tit Mentciuoi interiim exigimui, ut däuerfa rim dccerfat diucrfum,quod fj mn potcjl, /kuim afnbsp;feuerainus,fedtdfai»il!xrius inter dijbutandum connbsp;tingit» Sinaittemdiuerfum oßenderit, tuncuitiofanbsp;eritindufbo , ucluti ß quit hoc modo inducerettnbsp;Ainbroßiii,Chryfo/himiSyBafilius,GregorimPdpbnbsp;ntttim,coelibe5 fi{erunt,lgituromnes Epifcopifae-»¦«(It c œlibes. Hic corttrudicenJ ah ud ojkiidiCy Nainnbsp;Apo/bli quolt;^ pheriq^cunt ueti erant Epifcopi,tenbsp;fb igtiatio uxores habuerunt. Mariti quoq; jùerunt,nbsp;Hermes,Spiridon,llildrim, TertuUianm, çr alijnbsp;complures» Proiiide non licet tant temere tTrce^nbsp;yüiyciy»

Quæ eft alrera induflio r

Eßoratoria,cuntexmultis ßmilibus uniuerfale cohigitur, utSi domm adminiflratur prudetia ccconbsp;nomi, St politia expolitur per iufium magißratum.nbsp;Si nanti regiturnaucleri conßlio, SifchoLe gubernbsp;natioprudentia poedotribarum,cr inalijs idemßeigt;nbsp;ri uidemuSfErgo omnia in hoc mundo prudentia ernbsp;conßlio adminißrantur.

Q.uæcfttertia?

Socratica eß, qult;e fit multis interrogationibut, cum conceffitßerint, mox aliud huic finale in

N 3 firtur.

ocr page 224

193

LIBER I r.

ßrtur,fuper quo controuertitur^Oux fane urgutit toribuiaptiiiiquaiirat,quÀ feriji dij^utationibuf»nbsp;Uanc aut Cicero de itiueiitione, e:^ poft eït baurétinbsp;ta Vaüu docet, Eius hoc eft exemplumftoquitur So^nbsp;crates cum uxore 'Xenophontis : Dje mihi quxfonbsp;^iCenophontis uxor,fi uicina tua melius habet aurît,nbsp;quam tu babes, utrum illius aurum,an tuum malis?nbsp;lllius inquit. Quid ft uefttm or cœterum ornamentnbsp;turn muliebre prtctiijnaioris habeat,quam tu babesnbsp;atrum ne tuum^ani^us malis't lllius uero reftion^nbsp;dit. Age inquit,ft uirum ilia meliorem habeat,quantnbsp;tu babes, utrum netuum,ttt} illius mails s' Hic muli»nbsp;ererubuit. Uerum Ajftafta cum ipfo Xenophon^nbsp;teftrmoneminflituit. Qu^efo, inquit ,Xenophonrnbsp;fi uicinus tuus meliorem equum habeat,quam tisnbsp;habes,tuumne equummails,an illiusHUiusinquit,nbsp;Q^dft ftindum meliorem habeat,quam tu, utrumnbsp;tandem fitndum habere malls C ilium inquit melio -¦nbsp;remfdlicet. Qjiidft uxorem meliorem babeat,nbsp;quamtuhabes, utrum illius mailsi Atc^ hic'Xeffnbsp;nophon quo^; ipfe tacuit,poll Ajftafta, Quoniamnbsp;uterq^ ueftru,inquit,id mibi folunon rejftodit,quodnbsp;egofoluaudireuoluerà,egomet dicam quoduterqinbsp;noftrucogitat. Namettumulier optimuuiruhab^nbsp;re mauls,et tu 'Xenophon leâiftimâ uxorê haberenbsp;maxima

•

ocr page 225

dialectices; »59 maxime uit»Eiusmodi excmpldcdptiofttcx argutanbsp;funtmultiiinDialogii Platonii^in tjuibm Socra^nbsp;tesdifcipuloi docet,cui peculiares funt argumentnbsp;tationes iTTXxftuM »

Quid eft Exemplum 7r«gcc^

Eß: rei gejiie aut ueluti gejlic commemoratia adnoßramlcau/fam accomodata propterßmilitua.nbsp;dinem.Adhibeturautemautprobandi, aut ornan^nbsp;digratia. Id tarnen non eß adeo ßmplex,aut ex aponbsp;logiifuinptumapologicon,aut ex fabuliifabuloanbsp;fuin,aut ex Dramate aliguo E)rantaticon, aut exnbsp;hißorijs depromptum eß,hijioricu uocatur. Q^o*nbsp;rum omnium extremumßrmißimujiUaenimße»nbsp;penon tarn probant,quam ornant, Primi eß exeia*nbsp;plumapud Horatium fat.ó,lib,z.fer.

R.ußicus urbanum muremmutpaupereßriur Accepiße cauo crc, AlterÜK eß in epißoHs^nbsp;No5 numero ßumin crfrugesconßimerenati^nbsp;Et Cicero pro Pompcio fabulant M.ede£ ciiuera hinbsp;fioria M.itridatii conßrt •

Tertij eü,

Telephus ZT Peleutcum pauper exul uter^ DeponitfaßiK ZT f’-fquipedalia uerbAnbsp;Vltimieß,

N 4 ExDe

ocr page 226

aoo LIBER II.

exDetttoftheite, Atkenienfem Cyr/tluntconfulen tem cotra honejUteni, utfe ^erxi dederent,iure lanbsp;pidibui obruerunt,Efgo in pMicts conßlijs hone^nbsp;flAgt;potißimum /ßeikmdaefl.Ciceropro Pompeionbsp;l-cgati ciuod apellati erat fuperbiuf, Corinthum panbsp;tresueftritotiniGrecia lumen extinéhtmeffeuoanbsp;lueruntjVoi eunt regem inultum eße patiemini înbsp;^ui legatum.P.R.confularetn uinculii ac uerberi^nbsp;bus atq^ omrà fupplicio excruciatum necauit. lUinbsp;libertatem ciuiwn Romitncrumimminutam non tu!gt;nbsp;lerunt,uos uitamereptam negligetis f Licet quoq;nbsp;ftdKctTit crctyuyvp multorum exemplorum coitnbsp;gerieuim fententite alicuiut colligere,utfuprainnbsp;indu^hone faébeft mentio.Philoxemus maluit innbsp;tatomias detrudi,quam Dionyßj malum poema pronbsp;bare.iureAttylas fcriptorem cremauit,àquo pernbsp;adulationemfalßs loudibuiornatuterat. Alexan^nbsp;der magnus cum hißoriam rerum [uarum inter naanbsp;uigandumlegeret,in quamulta per adulationentnbsp;confiih erant, librum defcriptum in Oceanum pronbsp;iecitfOyauthoréuerbis cafligauitdicenf,meruißenbsp;eum eandem pœnam.Ergo non decet,fed etiam fraunbsp;di efi adulari principibui. Item quot in Catachyfmonbsp;faluatifunt in toto terrarum orbe ampliui oébfnbsp;mihi non dabis.Quot inciuitate Sodomorum iufUnbsp;inuenti funtc' certe non decern- Quot iii terra pro*nbsp;’ tnißilt;f

ocr page 227

DIALECTICES


iet


nißionif prlt;eltiterut,quimio ex Aegypto fexcenttt ntiüialortium uirorumegreffa funtitantKinduo^nbsp;Qgot tempore Heliif à fide nondefciueruntcnimi»nbsp;fum cun^spopuliKiprceter Heliam e^- feptem’mitnbsp;lù Mrorum.Qtiot Tribm ifraelitæ deum fei^uebattnbsp;tur opt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tantum duie,cum reli^ult;e o6fe iüunt

abnegarant.Qÿptin Syriaefi dominui digftatusi Üonnifi tjahamum prte/iihmet uiduam Sareptdnbsp;nom,cum tarnen multutibi aderat pcpulus. Quotnbsp;fi(eruntlt;iuideum timebant, quando Tobiamper^nbsp;fequebanturt foluiquippe Tobiof. Qu,otS«ji5 de«nbsp;adorarut t Salut Mardocheui.Quot mter Ajjyrios

Per fas non er ont ldololatrte,cuin Daniel, Ana^ nias er Azarias in ißorum medio uelutiluminarianbsp;ffiondebant f Ergo paucus numerus eft piorum ,Eifnbsp;goiaminde àprincipiomundi pluresimpi/fquantnbsp;pij fuerantjEr^o multi uocati,pauci uero eleäi, Ejfnbsp;go lata uia eft in perditionem. Verum in bis omnisfnbsp;butcauffa bonte confequentiic eftipfa ftmilitudo^

Quot funtSecundariæ argu# mentationcsc'

Qttatuor,Sorites,Dilemma, vialatio,cr Enua meratio. Siquis plures deßderat in Rhetoricisnbsp;Trapezontium confulat.

Quid eft Sorites?

u s

ocr page 228

' xoî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER II.

Eft argument.itioyin qud ueluti in dceruant mnt t£ uoces nectjfctrio cohtcrentes coïliguntur. Ndinnbsp;fcic prtediciftuin firtedicati fubieâo additur , exnbsp;primo fane fecundum,ex fecundo tertium, at^i it£nbsp;deinceps inftrtur, ut tandem pojlremum cum pri^nbsp;mo coniungafur, à latinis dicitur coaceruatio, amp;nbsp;Cicero Sorites coaceruales ititcrpr£tatur . N(tt»nbsp;cSf oo-ßbi uult i quemadmodum Perftut çfnbsp;Martialis meminerunt,ll£c autem ab Eubolide in^nbsp;fientaeft,eandemqs chryfippus quatuor librisexfnbsp;poliuit. Hicenim folitut erat per coaceruationentnbsp;argumentari ZT gradatiin interrogare. Statue^nbsp;runtenim cr ueteresftnter quos eft Plato, Dia^nbsp;leiiicen ininlerrogando cr reftondendo uerfarinbsp;Idea Erato Oialeälce pr^ftcitur ktto tovnbsp;ty«7ro)c§tuilt;3j. Sumitur autem h£c argumentnbsp;tandiratio, aut ex canone quodam anteprædica»nbsp;tnentalftaut ß mauis ex caußis connexis»

DaExemplum.

Probaturui hominem effe fubShntiam Kcercc KÄtizxKd ßc expedietur : Homo eft animal, ani^nbsp;mal eft corpus animatttm,corpus animatumeft cor anbsp;pus,corpuseftfubftAntia.Ergo homo eft fubfktn^nbsp;tia, Itemß quis o/knfurus eftèt,bonum eße. ho^nbsp;oeßjittt ex Tufculanis qufftonibus Cicerojiis:

O«J««

ocr page 229

DIALECTIC ES xoj

Omne bonutn llt;etdbileefi,Qupd hetabile eß,prlt;e-dicandugt;n,qt(odautetn tdleeß,gloriofum, Siglo* fiofum,certeldudabilé, Q^odautein laudabilee^nbsp;honeßint duod bonutn igitur honeßumefi. Hienbsp;cbferuanhnteß,non eßecertuin numeruin pro»nbsp;pof It 1011 um, niß uocei neceffario inter fe co^nbsp;h£ßrint,uitioßti erit Sorites, qualis hie eß : L««nbsp;pdJwrûSoîo/JW leges fantiuntfQ^od leges fan^nbsp;tiunt eß licitum,quod licet eß honeßim Ergonbsp;lupanurid habere eß honeflunt. Nam leges Solo»nbsp;nis non ad omnes f^eihmt^ fed ad [olos Atticos im^nbsp;piosyueq^ flatim honeßmeSt, quod interdum ainbsp;uitanda inaiora incommoda, aut lt;/ltcè tIu/vkäk-*nbsp;ça)ix^lt;/licep,pro loco, pro re, properfona, tem^nbsp;poreßegißatores concedunt, cr aliquantulum in~nbsp;uitijs conniuent, ßcut M.ofes in iudaico diuor^nbsp;tio fecit»

Quid eft Dilemma?

Eß argumentandi ratio, qua argumentum in duos diuiditur partes, esquot; in utraq^ concludii*nbsp;miK ratione fubieân ,Eaenim illi eß natura, utnbsp;in ea utrum quis concefferit reprahendatur. Si~nbsp;quidem A, lt;ßült;r esquot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicitur , quod

utrimque aduerfarium capiat , QUAfe iudicatur SyUogifmusconuincens ey conßringens. Conducitnbsp;quoqsipßs oratoribus^apud quos dicitur coplexionbsp;ad per

ocr page 230

304 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tip ER II.

adperturbandosanimiaßväus,qui pcutriit^; fc(gt;* tttfnonfiicileprof^icit,qitomodofe extricaret» Peitnbsp;âet autem ürè ex propo/îtione hypothetical uel coifnbsp;^iotiidi J uel dißuti^iua.

Dacxemplutn.

Siimprobus eß,curuterisi'

Sin probiK cur accu fax C

Phtedrain Hip poly to Seneca:, MLorere,fi caßA es uiro,nbsp;SiinceftAamori^

Hic prorfuf conuincitur, ß caßn eflmoriendunt eße propter uirum. Nttm propter callitatem,ciuan^nbsp;do no erat ab Hippolyto compta ,mori deflinarat,nbsp;quodfalß) Hippolytuitt detulerat,ßnadulteriuirtnbsp;eommiferat,propter amorem in Hippolytum morianbsp;tur,utriuciifanehic Phtedriemoriendum effecopronbsp;batur.Ad hunc ritodu çy Alexander Ulagnui apuinbsp;Curtium hortatur milites, ut ineantprielium,dile)nnbsp;mate id perficit: Aut magnitudo beluaru,aut multinbsp;tudohoßiumuosdeterret- Moxutraqi parte conßsnbsp;tata,co}ligit Indos non eße timendos.Cieterum apudnbsp;Demoflhenemcrlfocratem utriufq^ partis longi^nbsp;ores ’ss't^tëiAee^ leflor diligens facile animâtnbsp;uertet.

Q,uæ funt optima dilemmata r

' Quatex*

ocr page 231

DIALECTICES tof

ex contrari/s immediate fiunt ßcut SyUo ^ifmi dißunihuL, fed in his altera pars aß'eritur,mnbsp;Ulis ante utraq; refellitur. Qua ratione no ita benenbsp;^ias argumentottK eß de nonducenda uxorekocnbsp;incdo’.Aut pulchram duces uxorem,aut defimtem,nbsp;St pulchrä, habebis KOtv»p,ßn deßrine, Troivi^p,nbsp;utrunq; non eflbonunt,Jgituruxorduccndanonefinbsp;Cmifitibidem imprudens Philofophustertiumin»nbsp;ter ifis. duo dißunibi,cum inter ptdcherrimam,nbsp;deßrmofißitnam fit qutedamßrmu media,quamnbsp;Ennius nunc fiAtam, nunc uxoriant uocauit,quanbsp;nectedioefi marito,nec expofita omni concupi^nbsp;fcentilt;e-Cgt;bferuandum etr hoc efl fiepe Trçofacriiinbsp;negligi,qit‘gt;»i dalcfbcus citranegotii^m fiupplefnbsp;Vft.SipitM eß,habetuitamieternam,fin impius efinbsp;iamdamnatUS.Chriflisapud lohannem:Simalelogt;nbsp;quutus fium teßAredc malo, fin bene,curmecedis s’

Quid eft Violatio*

Eflargumentatiomagis Rheforicis, quant Dia lefhcis ufitata cr GracfS dicitur ^tcuop. E4dM^nbsp;figura argumentamur cr contenditnus adueranbsp;fariorum rationem pro nobis facere, Aut quan^nbsp;do argumentum in aduerfarium torquetur,quafinbsp;quis ab hofie telum r.tifiji.m arripiat eyr in ipCumnbsp;lt;onKertlt;if,«(Non sß ducendauxor,quia excruanbsp;tiatma

ocr page 232

io(» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER II«

twtWdritoS. Imo ^uitt crucein dufert ^ucetiJa effi tïonf«nt iurisconfultii legendi oratorcs çrpoe^nbsp;tie^fiuiatantu Ungute condncunt. Cum potius quodnbsp;lingu£ propntf ab ijfdem diligentißime peruo^nbsp;luendifunl:,p uere iurisconfuUorum eloquentißi^nbsp;wi j CSquot; eloquentium iurisconfultißimi non tail'nbsp;tumhaberiffedcrejjeuelint. Breuiterefi quodanbsp;dam genuf probationis refiexte , cum oßendimtiSnbsp;id nobis utile effe quod aduerßarij uolunt CJ“nbsp;contendunt.

Quid eft Enumeratio ?

Kite efl,autquando omnes partes confittantur ita ut totum concedi nequeat, cr uulgo diciturnbsp;argumentatio d fufficienti diuißone ,qualishiecnbsp;eR:Neqicenfu,neq; uindiita,nelt;^ tejUtmentolibernbsp;faélus eftjErgo non eft liber.Neg[; metuit^neq^ odionbsp;habuitj/ieq; aliquidcommodi IßeSAuit, neq^ ami^nbsp;citia alicuius motus eft, Igitur non occidit^ Hi*nbsp;enimcaujjis maleficium fufeipitur, in illo quideiHnbsp;negattc funt omnes partes,in hijs uero affirma^nbsp;tte.Cicero pro Milone:Valuitodium, fecitiratus,nbsp;ficit inimicus, fecit ultor iniuriie, percitus doïo^nbsp;re fui,quodß h£c non maiora frerunt in clodio,nbsp;quam in Milone c fed in iUo maxima, nuUa ii^nbsp;boc.Qîue fane argumentatio in conicóbiralibitfnbsp;caußis plurimum ualet, Uic autem cauendumnbsp;ne quiigt;

ocr page 233

D lALECTlCES

*07 tie quii omittdtur quoä in pdrtitione aSntoiwi»nbsp;tnut.Porro htccquoque iudicatur ,p quandoundnbsp;tantum confirmatur, reliquie reßUuntur, qtiiCnbsp;forma fyUogiflica aptaefje nequit^utSeruas nelt;^nbsp;exiuregenttum.,nequetx iure ciuili,Ergoex na»nbsp;tiuitate faihiseft.Pitautem ha:c, quapturibufcx»nbsp;pofitiscrconfrmatis,una reliqua necejfario colanbsp;ligitur- Qiiare conpitbit expoptione , infirma-ttone,c^ concluponcjut Expeditio apud authornbsp;rem ad Heretmium.

Quiscftufus harum argutren* tationumf

Eft ut inuenta argumenta ex lecis in ttnan aliquam argumentandi prmam reßeShntur ,atqinbsp;iuxtahanc,ueluti Gnomcnem cr rationcm dijuanbsp;dicentur. Quodp po/kriores non fatis in officionbsp;perint,ad SyUogifimum redigantur^ tanquam actnbsp;primarium iudicem 03- non pedaneum. Is fw’,»nbsp;«d uiuum ,tam qult;e d nobis ,quam qu£ ab alijsnbsp;inuenta/unt,refecabit. Quarein authoribus faanbsp;tris uel prophams fubinde argumenta his ßrnbsp;tnis penpculanda funt, ut pro certo habeatur^nenbsp;eefifitrio ne, an ueripmiliter res conprmata penKnbsp;Nlt;on prorfusidfenfiendum rft, utin conßrmationenbsp;cuiiisli

ocr page 234

ao8'


LI B ß R II.


euiuslibet rei nihil fit «(rv2fióyis-a^. Itaq; liligett» ter DialeH1C£probationes,hoc efl,fgt;robabilei 4 iefnbsp;Monflratiuif,boceß, certisctr neceffariji diftin»nbsp;guendte funt. Quodconfilium.f quiifelt;juunbsp;tuf fi(erit,magnum iudicium etiantnbsp;in granißimisautoribinfibinbsp;compiirabit.

Sequitur ßgura de rations diffoluen di argumenta.

ocr page 235

LIBER TER

TIVS DE CONFVTA« TIO.NE SEV DILVTIgt;nbsp;onear^umentorum^

Quid cftconfutatio argu« mcntofiim ?


ST «w iuäicetfidi fat fit argumenta. Hoinbsp;enim Ciale^coruntnbsp;eß,ut non fuatantuMnbsp;confirment ,fed ctiantnbsp;quic contraria fimt,nbsp;tanquamfalfac^ uitinbsp;ofacofùtent.Siguident


^onpauci Dialecbcenadconfittandum aduerfariunt fonfierre aiunt. ß enim aduerfari(M,lt;iucmadmoduntnbsp;fitinfchola/hcifcjuot^^certamimbufjómnia uelipfitnbsp;oracula ex tripode diän indubimnuocat, multisqfnbsp;^gumentorum fagittiiyarietibiti Zy tormentii intnbsp;pufftat. lam uero eim efi, qui diuerfa tuetur,ifiA tenbsp;^conjlAntißime propulfare ,necomprahenfuinbsp;fuccumbatjie turpiter caufa cadere cogatur*nbsp;Onbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ne fit

ocr page 236

gt;10

LIBFR in,

HC fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tels «^otcrii/ 3 crei

«vtZ. Idauteinefficiet.ßtjuxconfirmataßiit äif foluerit^utpoßremccertum ç:^ «iHTKTiTaiTaifnbsp;coHigatur^ijuod Ù uero non abhorret,cuiui inquirennbsp;di magiflra eßDialefbcd^adeoq; eiufdem dijudicannbsp;ät regnld^utne ipfos imitaremur^qut foltnt nihil denbsp;aliqudrepronunciare,ßdfemper dnibigere Gr t-^i}(e/(/,ValeaniltfiK.TiHlt;jj,quinihildeßniutey‘nbsp;dercbmi!-adi/}iutant,ut nihil certiß7ltU(int,Haleaittnbsp;Gra’Ki7rTtKoi,qiiißmptr quterunt, Grqn^ßtänbsp;non inuentunt,etiam in grauißimis rerum ßterarantnbsp;Cdußs^’VdledntetUTro^H'j-tKoßquißntperaddubinbsp;tantjieqi quiequim aßetierdnt^nobii uero pofi mulnbsp;tarn dißutationem plerdq;,pro rei conditione er nlt;tnbsp;turd.ßc{btuendafunt,ut auditorfeuleihrcertasnbsp;et fohdas probationes rerum propoßtarum imif fettnbsp;ßbus reponai:,Gr neßuilibui opinionum deniq; ob=*nbsp;ruatur. C^terum ut hoc expediatur^rationem diffblnbsp;uendi argumenta teuere oportet. Ndm ut nonfatiSnbsp;alicuinodoscouneätre, niß gt eojdein explicarenbsp;potcrit,Gr titnon fufßcitimperatoritnaniateßut^nbsp;dinefaäa,uinci5ßiibduäii,aggere ad munitiones adnbsp;iedhyOppugnare,niß gt eadem machinamenta bellinbsp;ca arcere calluerit,ne qua uts tncenibiufiat, Ua noHnbsp;( rit (.ontentui fafliiioj'ut adolefctns argumenta critnbsp;sre^erutadiJßotKrefdi/^oßta inpuhli(un} proferre

ocr page 237

DIALECTICES at»

tójï eorundem di/foluendorum rationem twuerit^ Sitigitur di)jgt;utansfeu aduerfarim tanqu^m Midatnbsp;qui inexf/Ucabilibiu nodis currum connexum in temnbsp;tgt;lo r£pofuit,i5 ttero qui diuerfa deferidi{,A!ex,v:dernbsp;Ma^tU'Siqui fiAtim uincula [oluit er cxplicat.

Quota plexeftconfutatio i

Dufgt;lfx,Perfonalii realia. Perfonalif ut qud hotnini feu perfoute tantum rejfodetur. Realis quttnbsp;rei, diUgenter enim {gt;ro)|)ïcKndum efi,ne rebui nsnbsp;gkBiSfperfonie tantum ratio habeatur,ßquidem nanbsp;tam perfona,quam ipfadoélrinaattendenda eft^

Quotmodisfitfolurio perfonalis?

'Tribm,eleU((ndo,regerendo digrediendo, Quomodo eleuamus rnbsp;Eleuamutaut bifaridm,aut c/lixirv^^Z, uelnbsp;is3iutcr/t^,cum dijlrahimus annihilamui,irride*nbsp;mus aduerfariorumdióbt. Quo loco Socraticosa^nbsp;gunt diluentes,quibus familiare eft,Tonbsp;quifuanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quielibetnafofu/fendunt^quje

tarnen omnibus partibus fcruandaeffent . Qu,are cauebit fibi ueritatii fludiofus,ne irretitus capiat ur,nbsp;Daexemplum.

cicero: Quid adlftec NiCKitK ridet Cfcii^ Kïft no/froffj nmtntiant, qui in uita fua

Q a ration

ocr page 238

aj» ¦ LIB ER III»

rationetn futtitni ofßcijdeßderemtK^O’inpituta io norum utrorum r€lt;juirat7:uf. idem pro Ctcinna;Elenbsp;CI ego te armatii hcminiiu^.non dei(ci,ut tantum fdnbsp;cinius,nonin{equitate iurifjßdtn una litera latuijjinbsp;uideatur. Idem pro Murena in Sulpitium de iurenbsp;citiiüfacit.Hiceluditurtan^uam ejjelindi^nmn ejnbsp;intempeftiuiim,dequo uerba fiant.

Aut vTTOxgifft/ eleuamui, ^uando ^cfiiï pronunciatione aduerfarios abijämui /fiernionbsp;ttiui,ut Menalcat Virgilianus:Cantandotuillumt^nbsp;haud unquam tibi fiftula cera iiinih fitit.

Quotmodis regehmusr

DuobtiS,Priinob7ri7rÄn^n ,feu iTrißi^r'a'd, cum oßtndimus non decere aduerfarium nobis hocnbsp;cbitccre .’Dametis'-Parcitis i/h uiris tarnen obijcinbsp;enda memento Pd ^uoç[j (juando conuitium conui^nbsp;tijs rependitur. Sicut MenalcasVirgil.’Dametißnbsp;cbijcit furtum laihs,abfent£hero. RegerùbtÉ ob^nbsp;fcoenitatcm Cynicam nefcio^uam,moxhic iÜiext^nbsp;probrat iinuriam feu maleficiu, ejuod noueüasuiteinbsp;fake inciderat contra duodeciin tabulas. Rependifnbsp;turuicißim guodcaprum furatusfit- Secundo ul''nbsp;T‘bueeylt;vyü,cum repommus rem pue parem puenbsp;grauicrem, ut Damataf:

Pic çuibus in terris,et erts mihi magnusApoHo Tres pateat cce'i jfiatium non amplius ujn^'nbsp;Rege

ocr page 239

dialectices lu

Regent Menalcas t

Die (juibiu in terrii inferipti nomind regunt i^dfeantur {lores,çr Phyllidafolus babeto^

Quotmodis digredimur?

Duobus,NuncTTce^iK^x^a feu excurfu ii/jiu tdntein 4 fcopo abduciinus,ut alijs occupaties proigt;nbsp;poßtiobliuifcatur,attamen id dilutumejjc appa^nbsp;ret, ut Cicero pro Cælio, cum nihil reßgt;onderat,nbsp;^uod domi uenenum erat pardtum,eiufcj;uitiuntnbsp;in feruoreperiebatur,moxdigrediturad Q. Me«nbsp;telli mortein,cr feruum ueneno fubldtumfiiiffe pernbsp;fceelus Clodij fubijeit. Quamfane firmam digre^nbsp;diendicrinipfo Viemoflhene Aefthines notauit.nbsp;Nunc fit KTTOTT^xvrimidell dedufbone ,euntnbsp;iijfiutdntem,uel iudicemdre nobis contraria defnbsp;ducimus, promittiinufc[; nos diihros, fed fuo loco,nbsp;fenfimtrâfimus, ut auditor ab eo,quod connbsp;tranoseSlauocetur,ficutCiceroproCluentio.Qudnbsp;ratione tenebras fe effudifle iaânuit iudicibus Clu=nbsp;enttanls: InteUigunt ( inquit ) me nihil nec fubterfunbsp;gere uoluiJferetifendojiiecobfcuraredicendo.Egonbsp;me indices ad earn caufam accedere, qua torn per annbsp;nos oiioC^c.Qutediiutioperfonalis inquottidiafnbsp;nocongrefitt etiam fcbola/hco ufitatißtmacjl,qudnbsp;re neutiquam fecure efl poflhabenda.

O 3 Quid

ocr page 240

»1 LIBER III.

Quid eft realis diflblutio e ret«i rej})ondet,qu£obferudt autpropopnbsp;tunifalfuin,aut«i/ctK(iÄovamp;tapelfc.StepeeniMcolnbsp;ligitur id confequi ex gt;intccedentibiK,cuminterintnbsp;tiobisofcitäntibuinonparumimponitur. Quare idnbsp;faïldciiis Didleétci certo numero excogitd^nbsp;runt.

Quibus nominibus appcllan turfallaciæ?

MoJo TiroegaAo^tlt;r/zoi, nbsp;nbsp;funt fubditæ argU

mentdiionts,ut ejl in numertsfalfa fupputatio, qui^ tumen i /^ecieueritatiinon eft adeo alieitd. Ndirtnbsp;ro-agscAöy/ltöae eft,uti fulfd argumentdtione,nbsp;feufdlßs rtUion^us decipere. Ejl quoq; falfa [uppttnbsp;tdre,e3' tjui idipfum ufurput’sxx^xAoyt^m eritnbsp;fewsrx^xAoyi^a^iye^jUtapud Homerum Prothenbsp;UI X7ra7§a7riüii/. Modo dicuntur fophifmatUjfrUUnbsp;des cr comments ex contpoßto ordinatu, MultiS f*nbsp;niin communenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tt;^{ZHcamp;£u, hoe eß

dolofe fuis inuentii circumuenirc, quod eßaaepl^'i âw. I«de SophifliC di(h funtcalÜniutores er pbinbsp;ni,qui ultra ZT uolentei culumniam ßruunt,nbsp;nbsp;nbsp;cu»

uillMtur,c^ßexPhiloßrato ex Viéhrino coiißet olim honeßuin ßiße uocabulum,fed propter pruuofnbsp;mores nominii quaq^ dignitdt. eß conuerfauutorenbsp;Pi«Mr^

ocr page 241

D r A L E C T ï C E s »tf

Plutärcho. ModoiÄtyxo‘:gt;hoceflrelt;idrgufiottes, quibus in iudicij: aduerfdrios conuincimuf, cum ßtnbsp;uocabulumiudicidle. Sophtßici autem Elenchi ideanbsp;nomindntur,lt;juod bis notis ipfos cduiUdtores redar*nbsp;guimut,quo ijkrum dolm er frdus pateßdt. Aduernbsp;fdrij etünt folentnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id efl fubdde

tirg{(mentdri,noftrumdutemeß nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de^

prehendereerdiJJoluerecaluniJS- Modo loci funt feu modi Sophißici,utrumq; emmefl apud Ariftotenbsp;lem^TüTraier 'rgüTrs/.Iiienim ddinoncnttquidinnbsp;noflrdconflrmdtione uitdnduin,er quid in aduerfd^nbsp;riorumobferuandumßt. Modo impofturlt;e appelanbsp;lantur, quod imponant aliçui^qui prima quidetnnbsp;ßonte uerißLmd eß': arbitraturß!din receßufalßßinbsp;ma funt,

Quotnplex ert: foluno realis iT

Duplex, generalifetflecidlii.Generalisefl,qute fummacapitafdllaciarumcompIeciitur.Ariftoteleinbsp;autem triafbituit,materidm,ßgt;rmam,et utrumq;, utnbsp;in materiatOmnis qui pl:‘.rimumglori£ cupiduf eft,nbsp;flultui efl. Vir ßrtii efl pliirimum gloria; cupiduf,nbsp;ErgouirßrtKfliiltmeß. itcmindiuidua uita internbsp;mafculoi crficmitidf efl mdtrimonium,Ph£dri£ ettnbsp;Tbaide efl ea uita,Ergo inter iilos efl matrirnoniu,nbsp;O 4. Hic

ocr page 242

»itf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER III.

Hic «froticg vtfinitione aberratum e/l, impo -tntur.Sed inßrmit erratur, quoties Canones fupe^ riores fyüogifmorum negliguntur ,f)ocefi quandanbsp;non incerta figura c:r modo compinguntnr, ut Ontnbsp;ui« f:ruus i n potelhteefi,Filiusfamilias in pote flutenbsp;eft,Ergofiluifa)niliafefi/eruiis.impoflurafit,quianbsp;in modumfecund£ figurlt;t concludi acquit. At innbsp;utroq; error efl^ut Omnii homo eft animal bipesnbsp;Galltii efl animal bipes,Ergo Gallus eft homo. Ma^nbsp;teria hic mala eft propter ineptam definitioneninbsp;homini5,neq; modus eft, qui huic reftioderet,etiamfinbsp;ntedq termini dijfiofltio quadraret in tertia figura,

Quot modis fiunt fpecialcs rerum dilutiones,quæex generalibusnbsp;tanquam ex fonte deriuanbsp;ta: funt rquot;

Quinq;,Parat6gifmis, Locts,argumentationi^ iuSyobieOionibus, Grfiguris quibufdam captiofis.

Quotuplex eft paralogifmus feu r^oTTOcr vevnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Duplex,aut in diâtone,aut extra difhonem .Ve rum diätonis uocabulo non tantum fimplieia uocasnbsp;bulacapimus,ledetiamconiun£kl,q^u£ phrafes di*nbsp;cuntur. V trumc^ enim exigitnbsp;nbsp;nbsp;Latinis diéto,^cr

Grtscii

ocr page 243

DIALECTICES «7

Grlt;fcfî Afcplt;r. igitur fallacite feu pdralogifmi in di(bonefunt,quando exgenere fermonii'uitiuf»nbsp;oritur, orfunt quitte^, lt;equiuocatio amphibolia,nbsp;(ompojitio GTdiuißo,accentiM,figuradiâtonif.

Quid eft Aequiuocatio feu homonymiaf'

Quandoinfingularutnuocum ambiguitateui» tium efi, ut Quicquid bibitßabet os, Pratum bibitnbsp;Ergo prlt;it«tn habet os.Omnis Chrifiianui efi liber,nbsp;Onefimusferuui Philemonii efi Chripianui,'E.rgonbsp;feruuiefiliber-Hic quii fallitur in uocabulis,quienbsp;funt bibere cr liber , quare diluenti difiinihoncnbsp;opuiefi,tft paßimadfit nominis finitio,qu£om*nbsp;nein ambiguitatem toÙit Ataq; uerifiimum efi,quoinbsp;Arifivteles ait,ho5,qui uocum uim non tenent,per^nbsp;inde decipi, ut faUttneur in computando imperitinbsp;Arithmetices, feulogiftices,hiec enimfunt uerbanbsp;eiiis'.aa’TTiP KKKoiot uh tTuvot 'rà.a ^fnepovanbsp;\nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

oyiou^'rópKvfip nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aoyui/

ot TSiyOVOti-KTOiy THtT (/IvvKlf.itüO', ^ce^xhoyi^(iyTlt;iu.,(^«VToi,lt;Atlt;th'tyóiAivai,i^nbsp;«^wuxtctsouficr.

Quid eft Amphibolia,feu tt{Jtqu^oÄopc’

O i £fi

ocr page 244

aiS TIBER HI

Eft iiihm dubiuin,guod ftrudmrteftù uitii),guli jitro uerbum reftrendum ftt^dubitatur. Qualis cnbsp;efttAioteAeitcida Romdoos uincere poJJe,Ergonbsp;Pymis Romdrtos uincet^EÜ autem figura, qua: ui^nbsp;tiocompofitionisfit,cumfetitentiain ambiguo poftnbsp;ta fit, ftcut proxima ftngulisuerbis,ita hlt;ec coniunnbsp;fbifieripotißimumfolet: Cuiuftibet Chriftianieftnbsp;indicium, Ergo quiItbet chriftianut eil iudex. Decinbsp;pithicdialeihi ilebraica,cumfacereiudicium fit fienbsp;ipfitm condimnare ,cxnoti pro tribunali res /órennbsp;fes traóktre. Item zoiluf iniußt criminatur, Ergo t«nbsp;rederupe prtccipitatuf eft . Hic , criminaturnbsp;infidias ftruit aduerfario. Num nemo pro certo hagt;‘nbsp;bet,ipfene ab alio,an ipfe alium criminetur,cumnbsp;’rónbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnibus uerbis comnibus pro

friu efte poteft,quod tarnen pueri cauebüt auttermi niadieóhoe,autoratibismutatione, ficenimnbsp;^oAojj explicatur. Expeditius tarnen id ipfum quifnbsp;perficeret ft tropos,phrafes,c^ idiomatain quibusnbsp;cunq; Uteris probe teneret. Hue enim no tantu allenbsp;gorUe,fed etiä omnia /chemata,quibus faUimur,re/inbsp;rütur.ltaq; in ddutione cyr eadë dijudicanda e/fent.

Quid eftcompofitio avwSto-iir?

Eft adieiho a1icuius,quod Cequentibus accomof ioniumeftjOutprtccedentibuSiEroprie tameo fit,nbsp;quando

ocr page 245

DI AL ECTICES Jij

^UMdofit fcriptur£ dißitichone impolhird.Uitni ea quie punchs male diliinihi[unt,non tantum confinbsp;firufhonem perturbant ,fed rem totam penitus ob^nbsp;fcurant,utQuicunq;[cit liter at,nunc didicit ill at,nbsp;Grammatic£ peritut feit literat,Ergo grammaticlt;enbsp;peritutnuncdidieit illat » Hic quando aduerbiuntnbsp;nunepofteriori commati dttribuitur,talit conftciturnbsp;paralogifmutfed quando priorfnon item .Diuifionbsp;autemiüi contraria ef, namutilla contorquemut,nbsp;qute non eodem fjieä^nt, ita hacfeiungimut, qu£nbsp;neceffarió apponenda eJfent.Verfatur autem in peanbsp;riodi partibut: Qtieecunq^ funt duo triafunt panbsp;ria er imparia, funt duo tria, Ergonbsp;quinq; f unt paria er imparia.Quai captiones lt;/ltcenbsp;AifCTOip peritUi facile iudicabit. Nam in his fepenbsp;diuifam propoßtionem ueram eße,er compoßtamnbsp;falfam,er ècontra,cognofcet,

Fufiusncutnus^iifus pareatr

Patet quidan nonnullorum fmtentia,quando al author um fententiatreßruntur , quaifubinde pernbsp;fophißitsnonintegrefedtruncate citantur,uelin»nbsp;grauißimii caußisModo enim detrahunt,modo alnbsp;dunt,uteam profe torqueant,adeoutearundemßnbsp;cuter tegucotortores,imo euer/orei fint, qiiemalnbsp;modii À Cabalißis et hodie à magnoTbeologaflrorunbsp;numero

ocr page 246

at o


LIBER HI.


tiumerofieri falet,^uoties a-vt/tTructy/iegligunt, Ç}- centoneibincatqiillinc fuff'urantur,qua^ni‘‘nbsp;hil faciunt Tr^àa iTroir, excepta quod genuinutttnbsp;fenfum non habetint,qui prorfiaintercidit, quotieinbsp;fériés orationis Tr’c^iniTiK.iäiT non feruatur cXnbsp;eeconomia non atteniitur.

Quomodo accentus imponitc*

In/ingulis uocibiM.Nunc teinpore-.Qnod mt!u, ßtgiendnm e{l,Pomunt}naluin ejî,Ergo pomumfn^^nbsp;gienduin efl. Hic peccatum eß in didlone mnluntnbsp;cuiui prior fy'daba in maiorebreuis efl,fed in minofnbsp;re eadem longa.ltaq; iüic acutui tonus hic uero cirnbsp;cumflexus eâ.Pronunciationequoq; longttudo cuntnbsp;breuitatc unins fyllab£confunditur,cumillicdiini»nbsp;diunt temporisjhic totum feruatur- Uunc in orthonbsp;graphia,ut Quicüq; ad arâfugit,liber efi,Eum£tiSnbsp;«d (trü fügit,Ergo Eunt£us liber eû. In propoßtionenbsp;'j.tXijin dfumptione t/lxlt;TÛx t^.Vel inpronun*nbsp;'ciatione,aut eins partibus.Vergil-Atq; idem iungatnbsp;uulpes mulgeat hircos. Ergo hirti mulgédi fientnbsp;Cr uulpes currui iun^end£. Fallitur quis hic «o-vlt;J

Gquot; proijcinmus a nobis fitnes ipforum. Ergo reg* num Chrifli repudiandumeil,excutiendum eßeo^nbsp;rum imperium,qui chrifbtfH pr£dic(mt .Caqjßatio

bic niu

ocr page 247

DIALECTICES

SS«

hic mala eftmimeß,fic enim ïoquuntur AnticMJH in /lia fynodo conßgt;iratttes contra Chriffum. Ito«nbsp;Sd/«citor naßer lam capiundui ad afioflolos aitznbsp;liormite cr ijuiefcite,lS.rgp apcfiolos creorntnnbsp;fuceeßores ocium decet.Cum tomen hic ironia acer^nbsp;bißima ßt. I Hos autem inßit ire in mundum, hoc eßnbsp;mundanos homines, quorum princeps eßSathon,nbsp;ut Euangeliuin uniuerfa (reatura:pradicarent,cynbsp;non ignauißimoocio tarpefeerent ¦ Obferuando iginbsp;tur hie eßpronunciandt ratio,ß ferma ßterit, outnbsp;indignitate,aut demonßratione, aut narrationefnbsp;out iocatione,aut contentione, out amplifcationCfnbsp;ne fubito f mpliciter quis dt^ium acciperet, quodnbsp;tomenßguris uariat,

Quomodo figura diâio-nisdecipitf’

Aut digrtßicne ab uno preedicamento inaliui tttQuicquidemißi,ccmedifli,Crudum emißi. Ergonbsp;trudum cemediß. Kicinmaiore,quicquideß'enti3nbsp;in minore crudum qualitatem indicat.Autßmilifu^nbsp;dineuocisfeuphrafeos, utin Euangelioeß: tJonnbsp;txibit ,donec ultimum quadrantem folKerit,Ergonbsp;tiuHus purgatorio reuertetur, niß probe à ferdi'nbsp;buspcccatorum defica:usfuerit,aducrbium doneenbsp;Ilio rsfitebmico-^wn conditie nenij fed perpetuum,nbsp;»Ott tait

ocr page 248

Iz I B E R III»

nontdntumhic fedinniultii locis pgnißcdt, i^udri imperitî lingudrum fdcilefatluntur,Ad Ccrinthiostnbsp;Ignif probdbit omnid,Ergo in purgdtorio fit operttnbsp;iudicinm et exdinen,t(clut Lydio Idpide.Vocdbuîuntnbsp;ignis improuidis duditoribus imponity more eniittnbsp;prophetico Pdulnshdc iwcc ufits eft,fient diei^nbsp;Item dpndMdthieum efl ‘.Qui dixerit uerbum dduernbsp;fits Ifiirituin fdnihm non remittetur ei,ncci; in prlt;ienbsp;fenti neq; in fitturofeculo^Ergo infitturo fecuto eritnbsp;locus uenigt;e,quo peccdtaddhuc remittutur^ciui pufnbsp;gdtorij uoce bodie profirtur.fidlUt rnrfus hiephrd^nbsp;fis, qudtdmen Marcus pldninsexprefiithisuerbiitnbsp;QJit conuicium dixerit in figt;iritiimfdnihtm,non hdlt;*nbsp;bet rcmifiioncm in ieternuin,fcd obnoxius erit aten^nbsp;noiudicio. Buiufinodiexeinpldinfinitdfunt, fiqu^nbsp;recenfereuelit,mirum eft, qu'dminfidcrofdnita relinbsp;gione figura di^onis feu lt;A^o: AtKTWf/ dominetufnbsp;multosq; error« pdriat,quarediligenter hi pc^altfnbsp;gifini in diffiutdtionibus adnotandi funt, qui fub dmnbsp;biguo comprahendi poftunt. Cum propter id in pienbsp;risq; quatuor inneniantnr termini contra naturdittnbsp;fyUogifini.

Quid eft paralogifmus extra oidioneni?

Eft,qui fit in maid reru coharentid orquot; confeqmt tio!je,Multaenimfnnt, qu^etanqmembrd dißimilieinbsp;• %iiun


ocr page 249

DIAL ECTICÊÏ

«5

(oiutiff natura abnegat. Tanten ne ^uif decipiatur fitjuando eiufmodi acciderent,caute profigt;icienduntnbsp;tft- Suntautemhuiuffirm^fepteni,Accidens isae,nbsp;^KTO (rvtj£iQgt;iKos,Secundum quid ad id quodßmnbsp;pliciter,liugatio feupetitio principe, confequensnbsp;¦wag« TO iTTOii'z ifa(t,Secunduni non caufam ut cannbsp;fam,Ignoratio Elencbi-plures interrogationes.

Quid eft patalogifmus acci dentis?

E/Î coniunHto diuerforum in unofubieóh, tri' luiturenim idem effentia: accidenti: Quicquiinbsp;tgofum,tu non es, Ego ftim homo,ergo tu non es honbsp;mo. Hit uerbum fubfißeitdi in maiore qualitatem,innbsp;minore icficef/ßgnat.iUic efl prtedicatio accidentanbsp;liî,bic autem e/fentialis. Vulcanus daudicat, er innbsp;geniofiis eli,Ergo ingenium eitn daudicat. Bic connbsp;neéiunturdiuerfa, alterum enim corporis efl, altenbsp;rumanimi. Neq^diflimilehocefl-Quifementiridinbsp;(itjuerum didt. Ergo qui menlitur,uerum dicit.

Quomodo fit paralogifmus à di* âo fecundum quid ad quodnbsp;fim pliciterwotg« to k-wnbsp;icàsn iJt» «TrAûs tquot;

fàçiwti($ ßmpUdtfr eainferuntur, qua logé alioi quot;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt

ocr page 250

«4 LIBER III.

funtcircumßAntijs ,N(mj id iicitur fecunSum^uti cui adfunt circumflAnti£,utßtin Thefibusfinitisnbsp;Simpliciter uero ^uàdo eadem fubldtie ßint,ut Adulnbsp;ter à uxorem licet dimittere, Ergo uxor dimittenddnbsp;eflÆt ècontra negdtiue,J^ulldm uxorem dimitterenbsp;iicet^Ergo ncq; ddulterdm.Obferudntur dutem hicnbsp;tres potißimum circumlktntine, locus, tempiu, amp;.nbsp;ad dliquidfiocefi. fecundum partent dlicuius totiufnbsp;qult;e intrdfe eSquot; reliqutu continet7rx§i^cicriilt;r,utnbsp;Jmprobus eft ordtor Aefchines^Ergo rhetoricd eßnbsp;uituperandd-Tribunidtim quando iura twmis uen^nbsp;iiderdt-,mdlus erdt,E rgo iurißrudentid eß mdld,fîcnbsp;fdlfo ex pdrticuldri, aut etiam exßnguldri uniuer^nbsp;fdle,pcexpdrtetotum colligitur.

Quid eftpetitio principij Trx^à. Axi^xmtJ i

Eßunddliqud probdtio reiiiicert£proincertii quie tamenpro conßßb fumuntur. Eitdutem qud^nbsp;tuormodis, Primo qudndo rdtiocintdio «arvTiho»nbsp;¦yisa)lt;rconficitur,qu£prèex Tdutologid pendetnbsp;utOmnis deldtorex duldproßribenduseß,Cuculnbsp;lioefideïdtor,Ergoomnis delator eft profcribett'*nbsp;duiXirtu^quidem eß eandemfentetüiam alijs uer^nbsp;bu pojfe commutdre, ut fit in expolitione ,fed adnbsp;eûtifirntationem non tantum facit. Secundo fi^quaitnbsp;' do ignof

ocr page 251

dialectices tif

io ignstttm per ignotum coprobatur ,utln purg4 (orw rendttunturpecclt;ttainortuii.)Ergo facrificannbsp;du eß:pro mortuis»Tertio ^uâdo tan^conßffuin ernbsp;Bot« pro argumento capimr,cu adhuc in contreuernbsp;fia fit,ut AnabaptiStc jßiritü habent omniu rerü manbsp;gißrum,Ergo non eß ut E uangelium audiantyÇ:^ ünbsp;fequantur» Quarto citpo/kriuf probat id,quod prinbsp;tK eß ordine prapoßero .Sape enim ßt,quod pronbsp;tatur ut ßtcertius,quä quad probat,ut Infantes fi-‘nbsp;habent,Ergo baptifandi ßtnt,Confequens efiinanbsp;icime certum,quod inde à prima eccleßa Chrifliananbsp;baptizatifunt, Ergofidem h^ent,qu£ißis unacunbsp;Jßiritu fanilo donatur,atqi eorum eße regnum coe?nbsp;lorum'aChrilkdiälimeß.Eitetiam quoties conanbsp;trouerfia (otrouerßä,litem lite,ut Horatiuf inquit^nbsp;eemigmateanigmafoluimut.

Quideftfallaciaconrequentisr

Cum confequensfalfo ex antecedente coUigituf tJuodabfe^dubioexuiGT natura locorum depre»nbsp;benditur. ideonon temere KaSoÄSKOtKttrayiCfnbsp;fubiecTï funt,quorum ducTim^ß quisfequutus ßeritnbsp;tfialamconfequentiamcito animaduertet, uelutinbsp;genereadßeciem a^rmatiue captio eß: Arbor eßnbsp;*rgotaxus.Rurfuia/ßedenegatiue:Taxusnoe/l^nbsp;^trgoarbornonefi.ExcotingentibuitVultfuaeßinbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P pauptri

ocr page 252

3ïtf LIBER III.

fft(nperibufcotttmuniit,€rgoeßcinahaptißn. Hic ue ripmileproneceffario ponitur. Sicexuiciofa indunbsp;fhone'.Aliguot liißgt;ttni,aut Polonifiires funt:,Ergonbsp;omnes taies funt.Sicpercurrendum efiperomnes lonbsp;cos cr argumetJtaticnes,de quibiii po/ka.

Quid eft fecund um non cauffam ut ca ufa m TT«gà Tö tut curtnbsp;OpdlSMTlOpC

Eß quitndo alicuius caufaaßvrtur,quie intpar eß rei confirmdnd£.,utneceffarium fit,quod fequaturtnbsp;Ut Sol CSquot; lutta funt in diametro. Ergo eß lunlt;e delinbsp;guium-QUiecaufanoneßfatis apta,alioqui pngunbsp;lis ^eomenijs eadetn deßceret, debent cfjè aut in Cunbsp;tabibazonte,aut Anabibazonte. Jtem multi facrißnbsp;cifunt, mali,Ergo facrificium malutn eß,quaß im^nbsp;probit OS minißrorum rebut facris quiequam detra'nbsp;heret,ßcutViclephutfomniauit. Itemuinoß dairit’nbsp;nantur,Ergo uinummalum eß. Quidmultisf con^nbsp;fßt maxime in rationibus uanis crinfirmis,qult;e eXnbsp;iocis caufarum effiäuum,etiam aliquando ßgnonbsp;rumpetuntur,

Explica pluies interrogationes WÄg« TO 7à/vo i^CortllMTXnbsp;ti/Tcei^ÿ,

ocr page 253

DIALECTICES «7

Hic locus fophißcus magUcompetitinquotUi^ ano congreffu,lt;juxmin iij^utationibus ferijs.fit e*nbsp;nimcuin rei^ondentifiicumfacimus,quidut imprunbsp;dentia fu4 aut infcitid unum interrogari arbitratur,nbsp;cum tumenplurapntroguta.'üdmbicfallimus,cuntnbsp;plura de uno, aut unum de pluribus interrogamus^nbsp;Veluti ß ciuis,ne^ omnino bonu^neq; omnino mala,nbsp;demoßruuerit, çr interrogauerit,ßnt ne hiec bonanbsp;an mula,utrumuis quis ad rogatum refßonderit,fulanbsp;letur. Hictantumediocrisprudentiaudhibenda eßnbsp;qua cauemus,und ne an pluribus reßonßonibus 0nbsp;pus ßt. Froinde hie pdrulogißnus in interrogdtionenbsp;Cr reßonßone conßßt,quemddmodum iuxtd Platanbsp;nemtotdlogica,Sunt quireßrunt adtapinoßn re*nbsp;rupernitiofdru,qu£ ftitdiofe dnnibilantur,dut fub»nbsp;ticentur,Gr dd duxeßm,qud qu£ optimd funt exagjinbsp;gerantur GT extolluntur,quoi tarnen uix Ariflotenbsp;iem reßrt,etidmß no inutileßt ,id qudm diligentißinbsp;We Cduere/ie qua ratione aduerfdrius elabatur,.

Quid eft ignoratio elenchi

“ja-Âgee T» tÄiy^ov «yvoictpi

Aliß eß ignordtio probdtionu,qu£ ßrmaet illd^ tefailnbiles funt. Alijs eß ueluti nidus aliarufaUacinbsp;arif^qjjibuf in aliji ßperipribus non erat locus. Seinbsp;Ç i Ariß)»

ocr page 254

«g LIBER II L

j^rifhteki îuxtacertos limites conllituit,dut««ltt •ro ccvj àjfecunâum ii€m,ut hafhle eft Juplum Ion.nbsp;gitudinis interuallo,t4titudinisttutem nonefldU'^nbsp;f)lum,Ergoha/kle efi duplum crnonduplum.nbsp;dicimusoculunt nigrum cr album effèjnonfecunifnbsp;dumidem,f€d fecundum diuerfax partes* Aut Tt^àrnbsp;•rà «vfo ad idem,ut vicenarius numerus ad dena»nbsp;riumeß duplus, fed ad oélonarium non efi duplutnbsp;BrgouicenariMS eflduplus cr nonduplus.Aut ult;rnbsp;«i^lt;ia-fimpliciter,utcogno^co Socratem,cr nonnbsp;cognofco. Auti.v tû «vTax^ouaeodem temponbsp;re,ut lohannem flintem uidi,crfedentem uidi^Eranbsp;go Johannes ßitcrfedet. idautem attenditurinnbsp;fbla contradi{lioneconclußonis,guiefolum appa»nbsp;ret:,cum re uera nuUafit.Nam contradifbo fieri deanbsp;beteiufdemrefi^eéh^creodem tempore.Item Afiyanbsp;naxfilius Heßorw ejl,^ non efi filius Priami,Erfnbsp;A ftyanax efi filius, crnonefi filius, Rejfiondeturnbsp;bic habendam efje rationem diuerforum, non eiuf^nbsp;âem,fed7rÿà(r'rà avfà,

'Quomodo fit fpecialis return di^ lutioexfingulis locisc'

Ex definitione nominis,aut Kctix nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut îJà

thon propheta Dauidem regê,etAbrahS angelos,et t^abuchodonofor Danielem adorauit, Ergo diuinbsp;funt inuocàdi.EaUacia efi io uocabulo adorare^^uodnbsp;non

ocr page 255

DIALECTICES tif non eß inuocdre,fei more Per far um proflrato corpore uenerariiaut apud noßrosalterogenuflexOjnbsp;feuapertocdpitehonorare. Aut k«.ÿ ïfw/xöAö-yiaii,quando h^ecnon habet iußsan uim deßnitionitnbsp;ut Tabutii conclufu eß £dißciumXrgo tabernaAitnbsp;ter duos diduntfCrgo inierdiéhm.Ipfemonflratnbsp;ergo magißereß. Rationem fubdes tabemam dietnbsp;etiamß codufaßerit parietibutiaut lateritijSjautnbsp;tapideii^auttiementitijs,aut teßAC€i5,aut cratice'n,nbsp;idea vlpianiif tabern£ induit appellatio declaratnbsp;omne utile ad habitandit iedtficiu,non ex eo quod tanbsp;bulls claudatur.Deinde neq; ab aUußone,lt;ju£ in etynbsp;mologia äominatur^ualet argumentu femper,utnbsp;Turniim cß,Ergoßo-tu eß.Sacra ceüa,Ergo faceUünbsp;eß-Ed eßefftcax,qu£uice deßnitionisfupplet,quänbsp;alij KXTKvfiAifupueteresdduerbSinon etimolonbsp;gidmnomindrüt,ut Aihonii eft exclußo,Ergo eßnbsp;exceptio, Doni datio eß,Ergo donatio.Inflruit cattnbsp;fdmjgitur inßrumentu.Fert,id eß cotreStit rem anbsp;lienä,igiturßreß,Ndmegr£Co uoctAulocpàç ernbsp;^'^^updeducitur, id eß ßrre, hoc eßfrauduleternbsp;aliquà cotreilare. Pofiea À uera Etymologia argttnbsp;mentu affirmatiue duäu no ualet ,utDe meo fit tuunbsp;Ergo e/l mutuit.Siquidë femperßfiuipatet deducenbsp;^ü,quam dedudu,uel undefit deduflio, quemadmonbsp;genus ßßuf pdtetfua f^ecie,neq} fiitim ffieci^

V t es eß

ocr page 256

«50 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBER III.

es eß, 3e qMdgitur, etiam poßtagenerii parte: Pojiremoconfecjuuntur argumenta, etiamß deriuanbsp;tiopotimßeretalf eOj^uoddeßtbßAntia prafenti'Snbsp;ßt,ut Auguflifunt,etiamß imperium non augeant.nbsp;Pontifices funt,etiamß nobis pontem ad leternam uinbsp;tam non facerent. lüuptitefunt etiamß non obnubi*nbsp;ienturinpriefentiamulierucapita.Eleuanturguo^;nbsp;etymologitc non aliter ac autoritas,de quapojka» jnbsp;Nrfin ab bac fumunt robur etr uirtutem ipfa etymdfnbsp;in quibutfepe ludunt cr luduntur doBifiimi quiq;,nbsp;tit ex VarronetEruit terra,Ergo aratrum. Cuin panbsp;tius abaratUjfeugriCco ix§XT§àpdeducatur, Iteitlnbsp;Ouitlo pecori eß agnatus,ergo eß agnut.Cum fit abnbsp;Kyitoi,id eß,purus es“ facrificio aptus.Item Gregdnbsp;tim uoldnt,ergo funt graculi,aut eruuntfemina fe^nbsp;getum ialla,ergofuntgracuU. Cum potins ßt ovanbsp;tJi.ala7roi‘ix. Item Minns habet,ergo eß mendicns»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Cumßt primitiuunt,non deriuatiuH,nam nbsp;nbsp;paupe

res minus habent,no tarnen mendicißunt,net^ hic eß noininü aüußo.Sic in difiri-enti/s uocabHloru,in menbsp;taphorafentropis,in exemplis non femel peccettttr,nbsp;quoitamengrammaticiemcdicèperitus iudicabit •

Dilue ex dcfinitioncrei»

Confiftaiido oßenditmts deefße, aut uerum genut, nbsp;nbsp;nbsp;i

aiut proprui,autHeram differentiam,lt;U(tin fummlt;t

ocr page 257

DIALECTICES ijt ikgibtu definiendi abcrratuitt efJèyUt Ph^infiei nSnbsp;pjiprMerunt nuptam,Ergo non funt adulteri, Deßnbsp;ttitio aduUerorum mala eß,lt;^uid adulterno tantuntnbsp;eß,(]uicumnuptar€in habuit,fedetiamqui alijuSnbsp;do affe^ktuit. Sic ßrem dicimut kcctx 7vpnbsp;Trx^uapßd eß ab affeâit,quam Triphoniui iuriß-confultia aniini propoßtionem iiominauittHunc in^nbsp;guit,lt;iui nunquàm aliénant rem inuito domino [ubanbsp;traxit,^uinun^alienam matremfantiliàs corrupe^nbsp;rit,ß modo eiut mentit ßt,utoccaßonedata id comnbsp;mijjurut ßt,tarnen oportet hiec eadein crimina aß»nbsp;fumpto aóiu intelligi.Quare Chrißus ßc ait:Qui uinbsp;derit mulierem adconcupifcenditeamßam moechttnbsp;tut eß in corde ßuo. Proindefub adulterio nonfoltinbsp;ßuprum,ßeu concubitum iUicltum cum nupta,fed etinbsp;ton ipßam affefhonem capiemttt.Eodem modo ßgitinbsp;uum dicimut, er lt;}ui iniuit conßliii ßtgiendi, er quinbsp;affeéÎAuit,licet earn non arripuerit.Sic hominbsp;(idif affeäzltorem homicidamnominamui,chriß etinbsp;umteßimonio-ltem Marcipore5,er Lucipores funtnbsp;homony)ni,Ergo funtgentiles.Hic erratur,quiaiuxnbsp;ta Ciceronem gentiles funt, qui eodem interfe no^nbsp;mine funt, qui ab ingenuit oriundifunt, quorumnbsp;maiorum nemo feruitutem feruiuit, Quare iuxgt;nbsp;ta eiufdem definitionem male feribitur À Flinionbsp;librojj-cap, i. Singuli Mrfreiporej l^uciporefuenbsp;P 4 domino

ocr page 258

M* LIB F R III.

dominorunt gentiles uiâum inpromifcuo habeb^tntf niß guis etiamoriundos à feruis pofkä gentiles epnbsp;fe diHos contenderet. ticmen autem habent'dgentenbsp;exguafagt;nilbenafcuntur,utexgente Domitia dusfnbsp;famili£clarueii-unt.

Difîbinccxgencre.

Aut gudnio non fuum peciei feu definite genut tribuitur,ueluti cum non fit petitum ex eadetnclafienbsp;reru,ex gua ipfion definitH,utAes efl nummui ad canbsp;traâumrerumpromercdliutn, Falfumefl, quia menbsp;taÜum e/l itd in ordine ftdgt;fiAntilt;g,ut ^s^nifi guis ffvnbsp;vnilt;/loxiu.âff,pro gualibetpecuniamoreueteruntnbsp;acciperet,unde eßnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inHermodoti dogmit

te pro Citrerepecuniiijßguidetn pecunia olim are cudebdtur,guontodo po/kaargentum dixerunt,crnbsp;exargentare apud Ciceronem-,pro in pecuniam re^nbsp;digere,guod Gracinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicuiü, Tune alt

tem in guantitate eric, peut ey numus, Aut quando pro genere proprio capiturproximum^feu cognacnbsp;tum.guod genus, ufvia eß linea,gua uehiculum ditnbsp;eitur. Cumpotiusfitfuperficies feuffiacium amplÜnbsp;lege duodecim tabularum,in porre^ oób pedum,nbsp;in anßaiiufedecim,eius uero dimidium iurifconfullt;‘nbsp;h’s eß aâus. S edSeruio Grammatico uia eß,gua iretnbsp;Uehiculuntfailus quo duo propter occurfum eunti^nbsp;ûmçf

ocr page 259

dialectices

Itmcruenientium. biftattomdior efi, ^Udm ipfd uid.Cie terum ß etymologiscreditur,d(iMnbsp;tritubi iui eft dgendi iumentum^ uidelicet db agenigt;nbsp;do. Autßtprgcipuequadoßibdemut probdtioneMnbsp;ftieciei dgenere,quie inftrmd eü^ut Kalut eft ,Ergonbsp;ttienddx.Arboreft, Ergopldtdnui.luflicia eft,ergonbsp;lex eft. Qÿum non necefteßt,ut ^uii protinm men^nbsp;ddcij obnoxius fit,etidmß itnprobiu ^erit ne^nbsp;tim uûn legii fenties,etidmß iufticid ftoruerit..

Dilueàfpecie»

Qudndoconftttdmm gentK,indicdbimiiiMtem conftitdtionemgeneris perßpeciem non itd ualere,utnbsp;Aftneafeu iufticidadfuperos uolauit,^^ non uerfanbsp;tur dpud homines,Ergo cr ipfa honeys, item fürnbsp;non eftfigiturnon eft ntdlm. Cum tdmen genus md^nbsp;neat utrobiq; etidinß und,dut altera ffecies fubldtanbsp;fiterit, hoc eft,honeft!ts mdlitidfuum retinebuntnbsp;locum,etiamß ne mica ^uidem uel iufticilt;e, uelfùrtinbsp;^ppdruerit.

Quomodo argumentum foluitut ex differentia uel effcntialinbsp;uelpropria,uelacnbsp;cidentali?

Qimwnuerddi^entidffeu dccidentium co«* f f amp;riei

ocr page 260

«, TIBER HI.

gerief, feu ipfum proprium deßnito dJaptätur, guod legef finiendi reguirunt, ut SpuJo eß cuiusnbsp;teßesfuntßacbjBrgoeS: eunuchiis.'R.efßonde euntnbsp;dijßrcntioldm Thlaßß feuThlctdijs conuenire,nbsp;Uitmeunucho er teßes er totus coles amputatusnbsp;tSt.ltem Confenfus feu congregatio ciuiumeflcerigt;nbsp;tis legibus uiuentium,r.rgo urbs eß.Qult;e diffèrentnbsp;tid ciuitdti non urbi conuenit, cuius uppellutio mu^nbsp;ris continetur, authore Puulo iurisconfulto,itlt;( einsnbsp;fententid'.Aedtßcid er meenia fub urbe comprehennbsp;dtmus. rußus turnen putet nomen ciuitatis apuinbsp;C^furem.itemDomunculc(€ß,^Hdmrußicidutopenbsp;r£rußic£ incoIuntjErgouilldeß. Hicdicemusidnbsp;tuntum conuenire uni generi uiOdrum.Numtri^nbsp;plex esl,un(t urbdnä,(ju£ er pr£torium apud Pal^nbsp;ludium dicitur,t}uam ipfedominus inhabitut- Al^fnbsp;teru rußtcdyCjuam hiedef-.ripßmus. V Itimu ßuihidnbsp;rid,inciudmßuihis deuehuntur »ideoapud Colu^nbsp;tnellum uiUuÀuehendo dicitur,

Quomodo à toro amp; eius partibus ?

Mdleargumentumur ùtoto udeins purtesnegn tiue, ut Domus no eß,Ergo ne^; puries cruticeus eßnbsp;lüodius non eß, Ergonec^ congiuf^ AurumKhe^nbsp;nunum non hübet ,Ergonet^ didruchmum. Re*nbsp;ßgt;ublic4 conßlio non adm0tißratur,Brgo ne^; do^nbsp;ntM

ocr page 261

MALECTICES

nsat.’Rui-fuinei^ bonafuntargumentä dpftrtibut ad totum a^rmatiue duékl,ut Tabula eft, Ergo Wnbsp;berna eft.Siftertium nuinum habet. Ergo talentaninbsp;ld autemfit guadrupliciter,uel in modo, ut Sarda»nbsp;napaltit inter mulieres neuit, 'Ergoomniamuneranbsp;muliebriafubiuit.Nero tyranniei hominis officiumnbsp;fècit,Ergohominis^Vel intjuantitate,ut Ctefar Suenbsp;uos uicitjErgo omnes Germanos,Itemin hocuerutnbsp;trat Apollo,(fuando dixit: Aio te Aeacida Romanosnbsp;uincere poffè, Ergo in omnibus oraculis uerus eft»nbsp;Alexander magnus in clytumamicumfuum ficuitnbsp;Ergo in omnes amicos,Vel in tempore, ut Ciceronbsp;tres congios nunc potauit, Ergo femper potus eft.nbsp;ItemHerigenioindulflt Cœlius, Ergofemper eftnbsp;uoluptuarius. Vel in loco,ut Carolus inuiuarijs P4nbsp;t4«inM uiftoria GaUi triumphauit, Ergo ubiq^ tri^nbsp;umphum ducet.ltêm Alexander Mdcedo in pilis Cinbsp;iiti£ numerofum exercitum Perftcumparuamanunbsp;iticit,Ergo in arfbftimisfaucibus quibuslibet rerumnbsp;potietur.Vulgo id genus argumema ftutuunt fierinbsp;lt; particulariad commune,

Quomodoa coniugatis?

Viciofa funt arguméta,quandocoiugatd cü reli quaadieàioneproftrutur, ut PhÜofophi funt maltnbsp;Ergo Philofophia mala eft.item monachi funt impifnbsp;Ergomonachifmus eft extirpadus. Item Alexandernbsp;Magnus

ocr page 262

X IBER HT.

nägnus tß male ufttsuino,Ergo wnum tji matun^ VominaturMtetn ipft uv^uyicc aliis in finitioni^nbsp;tut, fi^uidemcitiitsqnisprudentemexoperibiis elnbsp;ofJicifscg^nofcat,quMex ipfa prudentia . Aliisnbsp;ad exempta rethoruntjUtcnnt probaturttfßs maliinbsp;regnare,mox ad reges tanquam ad coniugatuntnbsp;orationem defleäes^ ueluti Cyrum, Xerxen,Dariiinbsp;er alios »

DilTolcie ex adiacentibus 8C aâibus.

Vitium eritjjquis uel adiacentia, uel a^kis ne» cejjarios pronatiuis pofuerit^ut Heluolibrorumnbsp;eßjOUtStoicus efi,Ergo Cato. Dijferit, ergo Cice^nbsp;ro. Higer eß ex Ephelide Celta,Ergo albefierine»nbsp;quit.Hic feparabile pro inßeparabilipoßtum eß.

Dilue ex fubiedo.

QtiandoiUi adijäuntur neceffaria, quietameft nonfunt.Eßenimuulgariscanon,fednon inutilis:nbsp;Multa dicuntur de fubieóhqua in fubieih nonnbsp;funt, ut Epifcopus eß,Ergo unius uxorK maritus,nbsp;ergohabetmorigeros Id^eros.Qÿieduonon funtnbsp;ita neceßciria,ßcuthacfunt,ut fideliter doceat uernbsp;bumDefut pfeudoapoßolos fana doilrina coiwinnbsp;mt. Tgt;^ eS er Iw Aaabaptißirum,nsin cre^

ocr page 263

dialectices; mt iunt in äeum,Ergo infer iHos non efi matrimoniuninbsp;Diffolucacaufis.

Diffoluuntur arguments, cum effrâtim coRiÿf tnr ex impropria uel infufficienticaufa,utquanfnbsp;io ex materia negata non toUitur effèâum,ut Eer anbsp;rum non e/t,igitur arma nequeunt effi.Cum antbnbsp;quitus heroum armaanea erantiUtex tota poeßnbsp;'tiomericaconßtt. Taceodefcuto AchiUis^ficulnbsp;HercKles apudHeßoium, taceoijuodierisuocabu;nbsp;lumomnimetaHoconueniattquodc^ in Germanianbsp;ea diakólo obferuatur,pracipue tarnen Cyprio,uulnbsp;gomineradicitur.Vndefunt aroß montes,quiainbsp;mataUicafaciunt,Uem Ligna,lateres, cament a de«nbsp;funt,Ergo templumaliquod conflrui non poteß^nbsp;Cum tarnen PaÓadis templum aneum erat apuinbsp;Lacedemones,quod fe uidiJJePaufoniasmemoriienbsp;prodidit.Britannisnonfuntierarite,Ergottonpof»nbsp;funt cuderenumos.Cum tamenin adibusmoneta»nbsp;hum triumuirorum multos anglicos nitrnos quisnbsp;tonß)iceret.Deindeetiamß unam aliquamfirmantnbsp;fupule} is,non tarnen quicquam decedet potentienbsp;tffv{brum,ut Dedaluf non erat alatus. Ergo uolanbsp;renon potuit. Cum loco alarum ufusßtremigio,nbsp;authore Palephato, Itemlnhocaruo non efi tetraanbsp;^onifmWfigitarnon eß iugerum^Cum tarnen id cjcnbsp;f^uibut

ocr page 264

»38 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1*1 B ER II h

ijuibuflîbetfigure Geometrids cbfhre pote/l.Jtent hoc poculum non eamp; exculptum Ergo non tantutnnbsp;ualec.Cumtamennon facile cedit cielatura diagUfinbsp;ca,(]uando infculptum efl,utinprimerentur imagi^nbsp;nesAüicautem eâanaglyphica, in qua imaguncu^nbsp;U coelat£ extant.

Diffolueab cfïïcienti adeffedum.

Cumhac aliqua negata aut par urn fu/fcientc pirpjÎAt ipfum effèi^in,aut cumfamulans pro do^nbsp;minante ponitur,ut Matlens deficit ,Ergo tedifici^nbsp;urn neguic conftrui.Cum non fit propria etnecejfanbsp;riacaufa,qualise/i faber,etiainfi architects nonnbsp;fiierit.ltem Aufiernonffiirauit-) Ergo non eritplnnbsp;itia. Tametfi id genns uentorum nebulofum fit, nanbsp;protinuspluuiafeguetur.t^am fxpe critlo fiantenbsp;nebuUetiam défunt, nifi haxfolcti afiris reliquisnbsp;concitauerit,et ebeitatas coUiquauerit.ltem Elemennbsp;tanbfuntuenenoinjidA,Ergo pefUs nograffabi^nbsp;tur ¦ Curn h£c fieuiret quoq^ ira dei,ut fiacre tefiAtinbsp;turlitere,et medici Mahumetici, quotes fiunt ple^nbsp;riqi Arabes. Pofkano femel fignii cum caufia cofitnnbsp;clitur,etfi bee ceffiaueric f’.u ociofia fiterit, no eritiitnbsp;fiAcaufa,ut Argyrognomones adfiunt. Ergo niimonbsp;rumagnaeficopia,Sarmate battofericts uefiibiisnbsp;wiatifiunhet nontantH metaxot ErgofuiKpredi'nbsp;uitci

ocr page 265

DIALECTICE J

ftifes. Cm pitting funtTiyppomolgi,amp; Gala6bphlt;t ptdußrii uitcim degunt^ut olim HanMXobij »

Dilue à fine ad efFcda*

rinent cdpimutjUt iurifconfulti loquuntur, 7rÄlt;xTi/,utfubeo inteUigamiM non tant» cuitM gritnbsp;tiaaliquid fitj [ed cuiufcunt^ rei etiam fiindionem,nbsp;quern ufumcrde/hnatit cotinent. Itaq; con^tabi*nbsp;tur,ß quiiabufum pro ufu pofueritjUt 1 nterficerenbsp;maluefi,Ergo gladius maha eü. Punire in/bntesnbsp;tyrannicum eH, Ergo magiflratut tyrannies eß»

DilueabcfFedis ad caufas.

Conßtatio eorumfit,quando a proprio effèéht «on propria er non necejjaria caujja coUi^urtnbsp;uelut ab effr^o ad materiam, ut Dotnia eß, igiturnbsp;teseß.Adßrmam,ut Moduî agri certuttft,Er^nbsp;go e)l pentagonia. Dadalui uolauit, Ergo alatutnbsp;erat, Aqua currh, Ergo bdfcet pedes. Hie quaq^nbsp;amphibologie paralogifinuseil.Ad efficientem^nbsp;M Labyrinthuf e{l,Ergo Dadahaextrait. Mul*nbsp;tæfuntortie feditionesex pradicationeEuangelif^nbsp;Igitur Euangelium cauffà fedition'a efl. Adfi..nbsp;fientjUtPax eß bona, Ergo beHum eâ bonum»

ocr page 266

»4® I*IBER III«-jDrf eniitt poteH ejjè^^ fuit, f ;d in beïïo adhuç deraturpropter pitcein fieri cqnfuenerat,nbsp;Quæ efttatiofoluendiin congt;nbsp;tingentibus?

Ed e)l,/î ^uis uerifimilitt tan^ neceffitrûi fintuerü^ ufVlyffesAiacemhumomandiuit,ergoiüunt iugunbsp;buit.ofcullt;ttutefteain,ergo uiciauit. amp;gt;tiTcttttn'nbsp;tum fM^quod geniK etiumfi guam plurima coüeSblnbsp;efientjuixtundeinaliguidcerti comprobarent, utnbsp;Rbetores iu fhiu conieéiurdli quo^ memorite pro^nbsp;diderüt- Verum cjutefunt indicia feunbsp;pctrumddremfinbXienddm conducunt,ueluti AidXnbsp;apudSophoclemfibiipji confciuit mortem, ergunbsp;mentis compos non erat,fed maniacusAdem iudici 'nbsp;um eft de circumftnntijs or fignis, ut Cultior eït ittinbsp;habitui, Ergo e/î aduUer. Erubuit,ergo confciulnbsp;fafH,Aufitgitcrfe in fyluam abdidit,ergo latro eiinbsp;nie «vKKoAovc/li« eit,^uianonneceffc(riointefnbsp;fe cohicrent antecedentia cum confeijuentAus.

Quotnododiflbluendafunc teftimonia c

r.leudturduihoritai,fi faerte humanaadte^iftt* bitur. Debent enim ciuiles er ab hominibm exeog*nbsp;Gfinuentiedifciplitue diuiniscedGrtf!d^^n^‘*nbsp;def

ocr page 267

DIALECTICES î4t ieoddt£nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cdptum ration'n fuperdnt. Efi

enim hic uerbumdei uiuum,illicuero mortuuin com Mentum,Vt Synodits Nic^na cœlibatumfdcrificisnbsp;con/htuit,Ergofcicrificisuxorem ducere nonlicetnbsp;Cum tarnen id decretum ßt contra fententium arca^nbsp;narum liierarum,zy'eiufdem (^uoqi fynodi confiitttnbsp;tionem, cuiia hac fuitt uerba : Niciend fynodui uo^nbsp;lens corrigerehominumuitaminecclefijs commonnbsp;rantium,pofuit leg€5,lt;juiit canone! uocamiis,in ^uonbsp;fumtraikltti uidebatur introducere legem,ut Epi^nbsp;fcopi,Prefl)iteri,E)iaconi, Subdiaconi,cum coniuginbsp;bui,quiis ante confecrationem duxrant, non dormi^nbsp;rent. Surgens autemPaphnutiui confißor contranbsp;diidtjhonorabiles confijjui nuptias, e:^ capitatcmnbsp;dicens effè cumpropriaconiugeconcubitum. Sua»nbsp;fit itaq; conßlio,ne talent ponerent legem,grajinbsp;uemq; aßerens eße caußam, qua aut ipßs,aut ear tintnbsp;coniugalibus, occaßo ßrnicationis exißeret. Etnbsp;hocquidem Paphnutius ( licet nuptiarumerat in^nbsp;expert US) pofuit, Synodusq; laudauit fententiamnbsp;eius,et nihil ex hacpartefanciuit,fed hoc in uniuscunbsp;iusq; uolutate,nonneceßitatepermißt.kfecilla. Ht’enbsp;tarnen dolendu eft ex animo,quam inique hodie hu^nbsp;Manauelipßsfacrofan^s StCTTUiv^ottrlite»nbsp;rw anteponantur. Secundo fi cofuetudo,qu.e pro aisnbsp;thorùate habetur myfitrijs diuinisrepugnauerit,Mt

Q, Multa

ocr page 268

a4t liber in.

jwhIw ferula homines pifcium efu ieiunäuertint,'^f go cttorwi« dekâusin ieiuiii^s reguiritar.Q^otus^nbsp;quislt;}; ffl,qui non protinuf flacratiflin’is teflihw connbsp;flitdret ,chriflo nimru cr Pdulo, qui idgenm con/Hnbsp;tutiones, non crubuit dcärindtn diemoni dcüdppel^nbsp;lare,deinde pijflimii pafribiM,ut A ugvfiino,Origenbsp;ne.quorum pc fkrier flc ditlTu fl uis ieiunure, ieittnbsp;ftd flcundum prlt;eceptum E UdngeUj, ç^ferud in ie^nbsp;iuniflEudngeIicaflcges,inqMbU'{ hoc nicdo Sdluttnbsp;tor Je ieiunijs mandât : Tu dUf cm fl ieiundt unge' cdnbsp;fut tuim,uK tibi ddhuc cßtndam, qudle te oportcdtnbsp;ieiunare ieiunium f leiuna db omni peccdto, nullumnbsp;cibum fumuK mdliîid;,nulllt;ii Cdpiat epulds uolupfdfiinbsp;tiuUo fine luxurite concalefcMfleiuna à malb cogitdnbsp;tionibm,confine 4 malii drtibui,db/line 4 mdlisfer'nbsp;monibut, nolicontingere panes flrtiuos peruerflt;enbsp;doârinie,noconcupifcaifdlldce5 philofophiæcibcSjnbsp;oui te à ueritdtefeducdnt,tdle ieiunium Deo placet.nbsp;jAbflinere uero 4 cibis, quosdctis creauit.adpercipinbsp;endum c um gratiaru dätone fidelibui, hocfitccrenbsp;(um his,quiChriflum crucifixcrunt, dcceptunoponbsp;teftejTeDeocrc.Veruprudenterex Celfb iuriflonbsp;fultodicendueft,hoc norationeintroduiiuefle, fednbsp;errore primu, deinde cofuetudine obtentu,in alijs flnbsp;milibuinon obtinet.Alioqui etidmconfllio vlpianinbsp;diligenter obferudbimu^,quiepid confuetudine aflirnbsp;tnata flmt fro iure,çr lege in hb,qitif no ex fcripto

ocr page 269

DIALECTICES t4t ^efcendunt. Tertiofi in teflimonijs huntanii priorinbsp;fgt;Uf per pofkriore5fanéiiones,Mt derogdtu, aut abnbsp;rogatu lit,ut Fares aut quadrupla, aut duplo punienbsp;iifunt,iuxtauetusteftä,mentu,et pandeäas iurifconbsp;fultorujErgo no debentfirca fujjgt;endi.Quâconfuenbsp;tudinc Fridericin imperator aboleuit,et fùrti pcenànbsp;crucemflAtuit,ltem,ParricidarÜpcenaapudHomenbsp;rüetueteresiurifconfuîtosexiliu efl,Ergo parri^nbsp;cidgexules erunt, Exilitienim hplxrisq- iudicaanbsp;tur,ceu mors naturalis^hodie tarnen iure confuetudinbsp;nis obtruncantur.Fadéquoi^i ratio infacris religtofenbsp;obferttandae/t,utMofesludxiî•rruï'hvya.y^iou) conbsp;ceßit,Frgo et Monaßcrienßs fint TToÄvyx/zas^nbsp;Q^od Chrifbis fufbilit^tan^ nouas lcgiÇlator,et fubnbsp;ijcit his indultil eßenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'rfui (rKÄKt^oKXgJlfcw. lté

luJf i iuxta diuinam conftitutionem circumcidcban tur. Ergo Galatg non permanebiint prgputiati^nbsp;Qjtum hgclex uftj; ad aduentumJohannis Baptißgnbsp;tantum ualuerat,in cuias locum baptifmus furroganbsp;tus eü. Quare non paru reßrret fcire, quatenus iainbsp;ueteris teßumeti ualeat,hic merito dicendu efl,quoinbsp;^odeßinusaitcu(liTayiviSi^xt JltXTKfdsnbsp;caiTäpamp;lt;rt,quodeftpc/krinbsp;ores conltitutionesprioribaspotenlioresfunt. ll£Cnbsp;quoq; catifaeß-, lt;^ur non fit negligendas dies men»nbsp;fium^ficut neq^ conßulesinplxfist^refcriptis fettnbsp;z conßi

ocr page 270

144

LIBER III.

con/b'tutionibus Codicif, ut tempus pro certo habe^ tur,propterinnouatlt;ifcoiißitutiones.lS!amuiJaprlt;fnbsp;ceßit,alid fequutd efl,atia prioribm temporibuf ußnbsp;tdta erat,po/kdautoritdte Imperator is efl innouatanbsp;Plurimumguo^;facit idemaduitandasnbsp;ets. Proinde reéîe memorite prodidit Paulits iurif»nbsp;confultus,pofkriore5 leges ad priores pertinere, ninbsp;ft flntcontrariiefldc^ argumentis probetur.Quar^nbsp;to ß truncatafùerint teftimonia. 'i^am fepe neq- ßdenbsp;iiter,neq^ fatis iufle citantur,fed cum dolonbsp;nbsp;nbsp;frau

de, ut In indicium de communi diuidundo omnes res ueniunt, tefkVlpiano,Ergo cf hoc poculu aurcitnbsp;^uoprt£rogatiuamhabuifli,ueniet.Hicnonefl: intenbsp;gra lex,quia fubditur,nift fl cjuid ex communi cofettnbsp;^exceptum cirnominatumflt,neueniat. itemPaunbsp;lus inquit pherumq; uel àparente uelaliberto, quanbsp;fi débita hæreditas nob'ts obuenit. Ergo defcefKr b£nbsp;reditas tantum ab his duobus. Cum hie facit in flau»nbsp;dem legis,quifaluis uerbis legis fententiametus drnbsp;cumuenit. Taliamultainuenias licet apud Rabulosnbsp;qui potius iurijferditi funt.,atq; ßcmerito ab A rifitjnbsp;fhanes^i'^'ciflixiscù appellantur,nimirum per»nbsp;uertuntius in truncatis legibus, aut certe fententi^nbsp;am deprauant. Qwos uerißime admonet Celfus'- in^nbsp;ciuile,inquit,efl,nifl tota legeperflgt;c{kt,unaaliquanbsp;eiusparticulapropoflta, iudicare, uelr^’/fondere..

auod

ocr page 271

DIALECTICES s4^

QkoJ tttinam nojlri Theologaflriobferudrent ,ßc fitturum ejjèt, ut non tothxrefa fuppuUularent.nbsp;OjiintoJicuiuiMthoritatemnon/atti certain effenbsp;comprobauerimiis. Ntw« fatpe author ejl aut Kt/inanbsp;Aoa-^aut Kvówiaoa-.Quarein ecclefiafuntquoc^nbsp;KTrÓK^vtpoi,qui occultanài, noninpublicuntnbsp;proftrendi funt,quorum authoritatem pq dochreinbsp;fepudiarunt,atqi ideo Canon de libris bibliads exanbsp;tat.Rurfusinhisfatpc fides interpratumdeßdera-tur.ciuarecauteproj^iciendum^maxime infacris,nbsp;in quibus falutis ietemlt;e periculuni efi.Eodein mo^nbsp;do in doihribus quibuslibet facris, non ubiq; au»nbsp;thoritas ualebit,fed ad amußim facrarum literaruntnbsp;reuocandaerit. Probandi enim funt jfiiritiK confianbsp;lio.D.lohannis,nonaliter atq; aurum L.ydio lapide,nbsp;Inhumatiis uero Uteris fuut,quos ufus eyconfen»nbsp;fils doâorum approbauit,qui fcriptis célébrés fnnt,nbsp;Teflimonia aut f'tut per femetip fa uera,feu utAri


tur,automnibus,autplerisqs, autfapietibus. Atg; f}iirurfus,automnibus,autplurimis,autßjeäzitifiinbsp;mo, illuftrifiimoq; cuiq^, Ita horii authoritati tneri»nbsp;to credenduefi.Proindedeleóïus authorit habendusnbsp;inhis curandu, utfint exemplaria perquàtnnbsp;tnendata,funt enimftepe in grauifiimisquoq;

Q autho

ocr page 272

14« LIBER III.

autboribus.Sexto,ß quem author em pbi contrdrùt eadetntiere fcripßiffi oßenderimui. Sic etiiin rcbidnbsp;feriptii ueritdiderogatur, quie enimfibi noncott^nbsp;(lunc.falfaßrc cjjè ludicantur. Sunt tarnen fenteitnbsp;ti£jigt;ecie tenus pugnantes,fed penitus penßculatttgt;nbsp;tibusnon dtuerl'£ßunt,ut Domus inea domus ornbsp;tionis uocabitur,Efaie.s 6. Et cum tu oras,intrabisnbsp;in cubiculum tuum,Matth. 6. Circumflintiie hicnbsp;totuin negotium expediunt. Prior enim iudieis diéfttnbsp;csl,quibus certus locus definiebatur,tanquamfigu^nbsp;ra nouorum templorum,inquibus /ßiritusfanäusnbsp;habitat^ebri/Uanis non item, qui in cubili orabunt,nbsp;boccft,àturba uulgi,autin corde er ueritate,nenbsp;qua ßat oßentatio quadam hypocrißme quis uanusnbsp;labiorum ftrepitus ßt,morepharifaico,Septimo,finbsp;male inteUeókl tejUmonia citata ßiervtt,ut chri^nbsp;fhisutdtnos e/fe perfè^ÎDS, Ergo funt dißraheti^

[unt bona er cominuniaomnibus, Rein Chrißui aitadolefcentipr£diuiti,ßuisejji perßif/ui, uadenbsp;er uendequ£ babes, er dapauperibus,Ergo nihilnbsp;proprium erit Chrißianis, ii£c er aliafunt anu^nbsp;baptißnrum argumenta, qu£ i/U pberiq; indoctinbsp;dijudicare nequeuntAtem Paulus iubetßneinteretnbsp;tmßione orare,Ergo femper orandum efl.Q.!iolt;lnbsp;ß pr£ripuerunt \vxt't-iiu,quos Epiphanius,(rnbsp;Augußitiits conßitaruntt

Dilue

ocr page 273

DIALE CTI CES. 147

Dilucacompacanone.

VeZ ß quis ex com(gt;lt;iratione miiorif ad minus aßirntatiuearguinentatusßterit, argumentum eritnbsp;infirmunijUtSi AlexanderMagtm^ uix dum triginnbsp;tanatmannoipenetotim mundum fubiugauerat^nbsp;Wiiltoijwgji dtixCattorum, iJamnonprotinusfeinbsp;quitur,quodmaioribM inßt,idemamp;' minoribuiiitnbsp;effe.Vel ß'amiitori ad maius mgatiue guis argumennbsp;tatitslùerit,ut Antenorfedes non babuit,Ergo nec/;nbsp;Aeneas Io«tsproîcs.PiO-iîdrtte mœnia trotana noitnbsp;potuK interßci Ergo multo magis ncg; Heihfr,nbsp;«eg; Acbittes.ivirfk fequitur g«od minori non inejlnbsp;idemneçmaiori.Vel Ji impur alteri coüatumfeiinbsp;comparatum commonflraueris, ut rides inChri^nbsp;ftutttnos coh^redes in regno dei facit, Ergo ipftnbsp;guog; dementia, Clcmcntiaenim non tantum fadttnbsp;guMtumip fa fides ad £ternam beatitudinem.

Dilue à Similitudine.

si hiec claudicauerit, id fit eu per omnia fimilitit ÄO noreß}odet,gueinadmodu in Exeplo guogi,fi irtnbsp;hoc difiimilitudo inueta fiierit,ut olim Ethnid etfafnbsp;cri nota nucupatafoluerut. Ergo et monadns foluénbsp;da funt.ilie notàdafunt,fi poß:bilia^fi pia fùerint,nbsp;gudtid ueterü erdt. Itë Hicremi« permifît bajlcs intnbsp;piosHierofolymam fubireet intrare,ErgoChrianbsp;/haniguog} turcM admittent in fines fuoSjCti 'lis nonnbsp;Q_ 4. reluCi

ocr page 274

148 LIEER III» relu£hbuntur,id dißintile eß.'bJdm illeDei ntancld'anbsp;turn hdbuit,no5 non item,tiuortt potiui eß Dei glo'nbsp;ridm^uelcdpite uindicdre,Dißimilitudinem dût ponbsp;tißimum ipߣ circunißantbe decldrdnt.

Solueàrepugnantibus oppo finscelanuis.

Sinonuerumdfcitumßicritreldtiuum, quod fie ri potefi modica etiü if§céa-ia]^mutdtione,ut Vxornbsp;eß,Ergo uirumdmdt.Ndtticonfequens pellicibttsnbsp;tidnt competere poßit.Ndm fie louent dinatLdtond,nbsp;Ddndlt;e,cr dliie.Item Seruut eß, Ergoherum continbsp;tdtur.Confequenshoc,nonindicdt dntecedentis ne^nbsp;ceßitdtc.'R.eihtK coHigitur : Vxoreß,ErgonJdrittisnbsp;tioneß.Seruut eß,Ergo dominum hdbet.

Ab oppofitis contrarqs.

Aut fi quii in contrdrijs(quorum eß dliquod me äitm)unum feinouerit, er neceßßdrio dlterum poninbsp;exißimdueritiUti^drchionisßerui fiunt dtrdti,Ergonbsp;nonßunt dlbdti,ut Stoldh£cnon eßnigrd,eß igiturnbsp;albd.Autficontrdrijimediumnegdtur,nbsp;nbsp;nbsp;id pro^^

bdripoteß,utSdnuiefl,igitur£gernon eß. Kicue rum effetArijktelis fententid ferudtd,fed non itd menbsp;dicorum,quidiligentiuiißi^itrutindntur. Statuantnbsp;(nim bic medium quodddm,quod neutrü nominatur»nbsp;Siqui^

ocr page 275

DIALECTICES

*49

*

Siguidé no paru£ fanitatis eß ldtituio,dtqi triplici ter quis fanus,gun£gcr,quis neuter iicitur,utGlt;tnbsp;lenui docet.ldeo nonreéie coüigitur, nant neu^nbsp;ter ejfe potcft^Atej^ ßc coiißrmabitur^non ßAtim exnbsp;remotione unitis, alterum poni.

Ab oppofitis pnuatiuts »

Si quis deßihiin alicuius attribuent ei,cjuod ex natura habere ne(juit,ut Lapis no uidet^er^o c£cusnbsp;eß. Troia no fapit^ergo mentepriuata eft.Niß guisnbsp;uocabulum TroiiC lt;rvviKlt;Aoxt’^äs acciperet,Se'nbsp;enim phryges fapere coeperunt.

Ab oppofitis contradiccntibns.

Si non protinus tinum toUituTialteropoßto^ut NicoUiM beri ßttit.ergo hodie non ßnt.

Arcpugnantibus difparatis.

Si idem de rebus differentibus intèüigi potefl, ut uiéhimcurohominibus,ergonon equis.Hcecnonitanbsp;interfe différant,ne^ tu/ht argumentatio efl,etiantnbsp;/i bomo eS' equus ßecie différant.

Quomodo diluimus cxargu mcntationibusf

Potefl in principio T yrunculus per flngula gene raargtt

ocr page 276

1/ I B E R III.

raarguntentatiouum conßttalionemßc difcere, ut iniyUogifino^ aut alterutra propoßtionum falfänbsp;er it, aut non rite in ßgura,cr modo di/poßtiKisnbsp;erit,aut ali^uis paralogifntuiimponit. Po/ka adnbsp;locos,ex^uibuf argumentum prüfens eß deprompnbsp;tum,félicita perueniet, atq;ßcuerum ujum pr£'»nbsp;ceptorum meo iudicio confequetur. in Enthymcs.nbsp;mate aut avceKOÄovd-'ixi' ex locisfuperioribuf,nbsp;äutßrmameiuf «trvMtoytsup ejfe comprobabi^nbsp;tma.In Induchone,ljex ßngularibia diuerßtai,fcunbsp;contrarium ahquod fiterit olknfum . In Exemplenbsp;dißimilitudo diluit. in Sorite autemfit dilutio,nbsp;cum uoces ßbi non neceßariocoh!ereant,licutiitnbsp;Dilemmate,cum uerum deßderatur xuTiS-iTap,nbsp;ßcut in yiolationefCum non apte in noflramfenteanbsp;tiamfitreflexio,(]U£pro aduerfariofacere uidefnbsp;batur,ßcut deniq; inEnitineratione qua parsnbsp;omiffa fiterit. Qu£ cumßnt nota ex fuperioribusnbsp;prteceptionibus, non efi ut eaden repetantur^nbsp;exempU*

Quid fentienduin efl de obieäionibus ?

Subiitde infer argumentandum quidam obtjei-ttntur,creiufmodi obieBiones VTraqic^ceiGrteci noniiitÜt,quit duplid ratione fiittet diÜuutjir,Prio»nbsp;ri qui^

ocr page 277

DIALE C TICES

V* h* guident, quMdo ßmpliciter reßjKmus,nihilq;nbsp;uerfario condonamui^ßc erit,ut uulgo loquuntur,nbsp;litU feit Ci(uߣ Grtecis eß ivsxfft: tietnbsp;«tfJ‘xy9yt!rtiX,Hel XVT/Äoyix, pertinacißimenbsp;enin hic cum dduerfario conteiiditur. Quid nihilnbsp;penitutconceditur, dttdinen poß longamconten»nbsp;tionem ,dut dd fuperiord praceptd recurrenduntnbsp;e{l,autfubiudice liiipfa mdnebit. Poßeriori ueronbsp;fit conceßio fett Trx^o/jcoÄyi'x, fed partim tequd^nbsp;le obijcitur,dut mdiui,et dicitur «vTtTrx^isxxt!^nbsp;ut Q^intilianui conceditmores pueroru poße cor^nbsp;rumpijfednecj; minu!,dut: certe plus domiquoißnbsp;Sic Chrißus non negat omnipotentiamfuam, quanbsp;Idpidesin panes tranfßrmdret,grduiiM rependit^nbsp;uitam hominis non in folo pane conßßere,fed ctian»nbsp;benedilîtone diuiiid. Secundo conniuet ipß Sathanenbsp;qudndoiußit,ut Chrißus daretfe pr(ecipitein,felt;inbsp;non minus fubijcitur,denontentdndo domino deo,nbsp;etiamßdngeli iuxta fententiam Dauidis pratcipianbsp;tand ajfuturi effent. Partim per 'Violationem fettnbsp;€txLop,quoti€S oßendimits argumenta aducrfario^nbsp;rum pro nobis facere,creadem ad noßram f mten-fnbsp;tiam j qufi uera efi,feußera effeuidetur retor»nbsp;quemus.

Explicaamp;^ figuras quafdam capriofas.

Sunt

ocr page 278

riBER III.

»ƒ*

Suntc^dUie cdptiofiß etrgumentdtiones ordto^ ribuiiCr poetis fatis ußtat£, qu£ etß ^uoddmnto^nbsp;dofuperioribus funt cogtMtx ^histeitnenfepe nonnbsp;dee fi fia laus, quod acuant ingenùtm,quod fepenbsp;numero conßrment,quiisß quis prima fronte tan^nbsp;tumintueretur,Qr non prorfutufq;aduifiera pernbsp;f^iceret,merito quii,ut Arcefrlaui,eiufmodi arguanbsp;tiaslufidcalculorum confrrret,in quibusfraiKzy’nbsp;dolus eft. Autant zenon,menfuris,neq- triticü,neqinbsp;aliud quid bonorum metientibus, fed^paleas zx uianbsp;num. Aut,ut A riflon,frmiles teils araneorufermonbsp;nés Dialeâtcos diceret^nihil utiles fed ualde artifinbsp;cïofos.Suntenimpl£r(eq;,ut ingenue fateamur,U((nbsp;n£, neq; adfolidam ZJ' ueram cognitionem admoanbsp;dum conducunt. Et ut Pythagoras dixit ,uanainnbsp;efrè illius Pkilofophiferinoiiem, quo animi ajfréHusnbsp;non curantur, or ut medicime nuüa utilitas eß,nbsp;quic morbos ècorporibus non eijcit,Sic neq^ captionbsp;fehuiuspartis noneritufus quidam,nifrut quisnbsp;fibi caueat,ne quidfraudi fret.

Quorfunt præcipuefiguræ captiofæ?

Septem,Antifirephon,Ceratine,Crocodilites, Vtis,Pfeudomenos, Cacofyjk.ta , etr Afyßata.

Quid eftAntiftrcphon .'

“ Efi

ocr page 279

dialectices

Eßttrgumentiinuerßo, ^uoi latine quis reds proeum,autapudKhetores hone/hnomine innerenbsp;fionem uocaret. Cniut tnultafunt exempla, mumnbsp;tarnen afftremns Ariftopbanicum, ex ^uodepreanbsp;hendat licet,quantumfiliut inPhrontißerio Socraa^nbsp;tisproßcerat, Elîautem id,guodrurfuiineumnbsp;qui dixit,conuerti gquot; contorqueri potefi, Vapulatnbsp;pater aßlio, hic ab iïlo quierit caufam,cur liceatnbsp;patri uerberarefilium.

itvîtÏis: tyceyicr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(iKcfi'oiiAyoS'

Enthymemaefi.Paterfilio beneuult, ErgoiUi licetfiliumcafligare.Subditnuncßlitii acutißime,nbsp;^inuerßonecogitpatrem bene percujjumin fu3nbsp;ßententiatn pedibta ire,^^:^-^^ J'» yoïnbsp;à K è.y'c aeiilt;flixcuàytsiyivvoàyoy.oi6jQ.nbsp;’TVTI'rCiV'Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iS iVVCQp'I'O

'rvn'rciy.

SicauTiff^tepa er inuertit,erßliui iurepaa trem fuumdiligitj Ergo idem filiuf patrem quo^nbsp;uerberabit.

ocr page 280

liber III-go ne^; ego uerberandut fum^ Sic inuertiturt quot;Pdter non cji Uber feu ingenuui,Ergo pj(er uerberandufnbsp;efi, Aüuditur hic ad ueterem confuetudinem,quafefnbsp;ui i^Ks-iyi^dicebantur.

xÄccäva-i TffoaAfj'WÄTfcg« ov kAccamp;ij /o

Interrogatif^ enthymematicéSe colligit exafjt éiu,patrein quoqifùjîiganduin effe’.Eilij propter plftnbsp;got plorant^ergo non eü iniquumparentes propternbsp;eandem quoq; caufamplorare.Sequitur «t'Svjro^nbsp;^o^«ab ipfo decoro pueroru^quorum eflflere^nonbsp;uirorum.


Entbymcina,cr.fenes fünf pueri, ergo iSiquoqf pebunt. NuncampUficatab i£tate,quod fenes uerbenbsp;randi funt,quiagrauius peccemt,quam pueri,auta^nbsp;dolefcentuli, quibm^ fiquis roTTPi-^cpferuaret,nbsp;iufls, interduin daretur uenia,nbsp;èxis lt;/lè(iKÄlSCC TQVS yi^OVTXSi^ TOVSUi'nbsp;ÜV!7(KÄCCe/p ,

ocr page 281

DiALECTIörS iff

Vater bæc argumenta non cli!uit,fe^ iJßbiHeere ajjerit^t^ued legibut cautumßt,

cvJlentcv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Toy ^ctTiget tovto

QKod contra lege! cft,non licet,ergo non Ucctß liouerberarepatrem. Jddißciltiitfiliuiin phrontianbsp;fkrio Socratii deäus elcuando tantum prxcipue lenbsp;gißatcrem.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

evKcvpKi'flgo 'j’opvcpiop^eis 'TOVTOp up •^SiTOp,

ffv Kceyù.^ j{gK Aiyûùp tTraSi ta vj tj;«, J^euovs,

»Tfap nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kcc/j^oi KCtivop «vtaAcx -

Trop,

^^V(ii-vóplt;iprois i)ilt;Ti, roifS KctrkgdSKvri^ rvTir^p-,

«0-«^ J^t-wAnyccs ^^tçp^p quot;^ip ropvópop n amp;ûueti,

K^^^p.^p,1e^lt;AttAoplt;cp«vTo^s'^oÎK(e evy KtKCCp3«t

Subdit exemplunt feu f mile,quod idem ßt bru» tisingenitum.

(TKi^fcti if'i'risceÂiKTÇVovceSH^T' «^Aetrn ^OTK rcuiri wslis ’mart^as «iJ.vv'irou,'Ergonbsp;Cr nobii idem natura infeuit,cr quia non eß contranbsp;naturâiiequu effeuidetur,Subijcitur wfv^oepo^einbsp;ç^-fatif

ocr page 282

famp;z LIBER lit erfttisriJieuLt : Dicdt huisjonge njdxltttMtt cänbsp;difcrimen brutorum hominis,nbsp;i(cu.’roi(/ltctcpi^ovcrtp ovtAt^fnbsp;Hlt.W^iK^V0t.,7rA»igt;0Tl'4-K^ia'tdCCTCt0Vy^(C^nbsp;efiovat,

Pdter pdcientißimtK iiluit argumentum, oppi» do quàm iocofe ex dißimilitudine more dialeéhco.nbsp;iTTCitAv TOVS K^iU-T^VOVCtS «TTXV'

èvKi^leiSKi7i^sp,KX7ri ^vAovkX S%v (Tss »

Hhïc «o» ƒatii apte reßiondere poteß, attamen abautoritateSocratis,qui inhac comoedia potißi^nbsp;mum illuditur,utcunlt;j; constat.

OVTXVTOp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«P CriUK^KTet

(fliKOin

Supereft adhuc utiumargumentum a conftguen tibiK. Poftremo tarnen filio aftipulabatur ßenex pànbsp;terßcut locus fatunotus eft- Hoc uero exempluittnbsp;deinduftriaattuli,utftudiofiadolefcentuli difcer^nbsp;nerent ronbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft, inuertendi argu^

iHentumrdtiofiem. Polkae^quomodo penficulait^ dafuntetiamfcriptaoratorum,Gr poetarum, GXnbsp;paßimmore dialeShco traditndafunt, Porronbsp;nam alius fit antiftrephontismodus , fatis abund«nbsp;GelliUi docet zsquot; ub alijs deprauata nominaturgt;nbsp;‘complexitf

ocr page 283

DIALECTICES

217

tomplcxio du(uiciofuitt Dilemma^ cuntduiuna, Mt utraq; pars in aduerftrium retorquetur^

Quæfunt CeratinæargUx mentariones

CerdtinM argHmentationa d, cornibut diihli tffè non dubitMtK ,id enim prima frontenbsp;huiut cauiÜi featendicul£cfkndit,crhiscornutosnbsp;dppeUatos e^e fyHogifmosà D. H!fro«gt;'mo credi=znbsp;derim,zJ'inualuit ab kac ratiocinatione, cjuagraitnbsp;uißiini etiam authores odofifeobkéhrnnN^ua- eß:nbsp;Q«od „OM perdiilß U babes, Cornua no periidiftinbsp;^rgo cornua babes. Cuiuscr graecicr latini me-*nbsp;tninerunt authores,fed ijuomodo difjiluetur, anteanbsp;iocuimus.Indicant tarnen nonnuUicas f’eri,i^!!oti£Snbsp;interrogando alium uclumus ex reßonßs rcdar^nbsp;guere,utfitChrißoä. pharifteis^quiCornua infuonbsp;conciliabulo eiufmodi prodiixsrunt,de tributo Cas‘nbsp;fari pcrfoluendo, de muliere adultéra damnanda,nbsp;fed çy alia id genus ,perqudm ntulta[unt,tuininnbsp;ctrcanisftuminprophanis Uteris.

Quidfibiuult Crocodilicesc“

Crocodilites 4Crocodilt difceptationecum mu* Here cegyptia natus efl, ut Pcditianus ex multorumnbsp;teflimonijs adnotauit. P^tfl ufum etufdem per bonosnbsp;R. Hiros

ocr page 284

LIBER III»

«j8

uiroi inlt;juirerelictret,iißmpliätercoflitutrewut guando -»liquid per error em ponitur admittitur,nbsp;unde pojkacolligiturab uduerfario, quod contranbsp;nos facit. Q«lt;i»n rem hijkria feu pot ins fabula no obnbsp;fcure apud prudentem leéhrem prafefert. Huenbsp;ffe£kitQrilhid,quoduulgoia^btantiDato uno in^nbsp;conuenientefequunturinnumera. QuareCrocodi»»nbsp;losfacientibtisoccurrendum eft cautiontbus obliganbsp;tionum,quieab atqs petéd-e funt^ Hlt;ec autem captionbsp;ficuterfuperior pendet ex uario aftu interrogansnbsp;di^obijeiendi, rejfondendi, quern docuit in oänuonbsp;’j-07rix.ä(j,Z7inHlenchi5 Ariftoteles, Quarenonnbsp;adeo curiofe i fe inuicem diuelluntur.

Die de Vtide.

ot/T/^eft genus captiofe concluftonis^de qua Chryftppus librum cofcripftffe legUur. Earn autentnbsp;anugatione, feupetitione principe nondiuerfainnbsp;faciamus. ttiam inhacnihilconduditur^nihilimpornbsp;tatur,nikilmetitur.

Quid eft pfeudomenos feu m endensr

ERinquoutrumeunqi elegeris, falfum crii}«^ Cretenfes funt mendaces,or pigri uentres,dixit ip^nbsp;fe Epimeifides Cretenfis.Hinc eafit cauidatio/^

ocr page 285

Dialectices 2;$ tenfes non funt menaces,ment it us ejl Epimenides,nbsp;Sinuerum hiedixerat,quia Cretenps efi author,nbsp;^rgofalfumefl,Crctenfeseffe mendaecs. DiluittVnbsp;tarnen id, quod infiiiita propoßtio hoc in loco uintnbsp;Uniuerfalls non habeat •

Quæfunt CacofyftataSi Afy^ftata t:

Grtecisfunt una quidem CacofyßAta -, quie male O' nonßriniter cofißunt, aut fy'j-a,qutenbsp;utriq; parti funt communia O’ tequa,ideo alij tcctT'nbsp;tcroTma nominarunt, qualia non pauca apuinbsp;Kbetores etiam latinos obferuata funt, qu^e exnbsp;Utraq; parte tain rei,quam aborts did polfunt,adeanbsp;ut neutri uere ft proprium, ofie dicuntur locinbsp;communes,aut antifirephonta,cum retorquanuinbsp;fententiant aduerfarij, de quibus plus fatishauinbsp;ittultoantetradidimus,aut «7l^^7rii,quando per:*nbsp;fon£ decorum, feu,ut Cicero inquit,T0 7i^t7rci/nbsp;negligitur, ut AchiBes uir firtis erat, o' propternbsp;Brifeida pugnauit. Aut ktti^ccm, quando thema^nbsp;ti,autargumentoinfertumefi minus uerifimile, utnbsp;cum c£ci oculos recuperauerunt, ut paraliticuinbsp;unicouerbulocuratus efi,nifiquishiecdeo acceptnbsp;ta tulerit. Aut «7ra^ce,qu!eita dubia funt,ut nullanbsp;feittentia de his did poßit, Altera uerofunt Afy»

R 2 (hita

ocr page 286

i6o

LIBER III.

flita,quieprorfui non conßßiint, inquibut ne^ iatentioni nca- depnlßoni locuf eß, ex his nutne^nbsp;rantur fcr'e celt;/lvycera ,quis fnnt contra reruntnbsp;naturaliuin ßdem,i{t guando in fans adulterij ac'nbsp;cufaturfbJtKejTTO vtc:, guando certa circumflantiftnbsp;deeß,gult;efaceret guatßonem^utfilius abdicandus,nbsp;ccÄoya, guibiis non eß certa ratio, ÇT fufßci^nbsp;ens ^Htlnfidctés ßint,Ergo non poffunt e^e confnbsp;,guanguam«hoyop omnibus, tum gult;ßnbsp;makitumguieomninononconßßintjCommunefitt

Conclude uinmam partem.

Iamfatis,utarbitror, didumeß, de conßttanf dis argumentis aduerfariorum, guie ratio primuntnbsp;cy ad per[onds,cradres ipfas re/ficit- Deindenbsp;ßrmamor materiam argumentorum obferuandonbsp;diluiinus,tain in tredecim paralogifmis, quaminnbsp;fingulis locis, cr argumentationibus, ey guibusfnbsp;damftguris,gu£guanguAinin prioresßrmascon=inbsp;cludi poffè uidemur tarnen docendi gratia abnbsp;iüisfeparantur. C^ua: (malum) amentia eß, unonbsp;faße omnia compleât, ey adeo conßfe tradere,nbsp;cum niifimmnon profit,guam dißnätfiime difeenbsp;re, ey doccrè, cui luhd aliud fuperejfe uideo, quantnbsp;utfi-equentemçy di/f Mandi ey declainandi ufuntnbsp;adiun

ocr page 287

adiungant.cum exlt;juifîta bonorum authorum imit4 tione, qua fiaurum efi^ut longe faliciut adnbsp;altiora ßudiofi ajpirarent, quam qui itto^nbsp;tii manibus,cr' pedibut,maiorafuisnbsp;humeris inferecipiuni,

FINIS*

XRGENTORATIAPVD crä TONEM MYLIVM AN»nbsp;M. D. XL..

MENSE lANVARIO-

ocr page 288
ocr page 289
ocr page 290