Baptifmi trina imfnerfio quid fignet Eaptifinum iteranSjChrißi mortem itérâtnbsp;Baptifmus Chrißi quid fitnbsp;Baptifmus ad quid Chrißiano profitnbsp;BfdtHî quat^o quis dicatur effe uniuerfaliternbsp;Belial quidnbsp;Benediäio undenbsp;Benediiiio aiiquando fumitur pro baptifmi confecrati-. onenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t.74..b

Bencfacerc non peccare quomodo différant 14yd Benignitas quid fitnbsp;Beßia,defeÄus rationifnbsp;Blaß)hemia quidnbsp;Bonitas quidnbsp;Boni crmali quomodo pradeflinenturnbsp;Bonum elicitur ex malonbsp;Bonum nihil didpoffe^nifi idem uoluntariumnbsp;Bonum noßrum quando dicatur blaff hemarinbsp;Bonum perßcere quid fitnbsp;Bonum quandoq; àcibis abßinerenbsp;Bonum imperfedum quodnbsp;Brauium quid

374 amp; 491.c

555-lt;i

IV9.C I68.fcnbsp;J68.amp;nbsp;ihidcnt

Sozc i9.b

Caro quandiu mor tali s efi^ non pote/l à cocupifccntqs effeiiberanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49.C

Caroaduerfus flgt;iritumquo dicatur cocupi/cere.191.d Carne manducare aut uinu bibere quado iicitu fit. 99. hnbsp;Carnis uitiunfin re bonamon eß: bonumnbsp;Carne mortua nihil ignobiliusnbsp;Caßtgare corpus quid

Caßitas z^cbtinêtia coiugatoru,dei dona funt.140.a Caflitatis continentie differentia

Caflitatisfanüificatio nafciturex continentiafornica jionisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$7 9lt;^

Ceifitudoperuerfaquid

Cenchreequid

Charitas fuper cmnes uirtutes fupereminentißimu ob tinet locum

Charitas fugatangußiam Charitas quomodo dicatur non angußiarinbsp;Charitas eßuincuiumperfetiiorffsnbsp;Charitas qualiter fit nobis loricanbsp;Cherubim quid

Chrißus finepatreCT'matre quomodo^ Chrifiusfuit legatus patris

Chrißus quo eßunigenitus CT primogenitus Cbrißus cur pater mifcricordiarumuoceturnbsp;Chrißus quarefaiius terrenus

cÆ

chrißus intus diuesfioris pauper chrißus quarediäus fuitpetranbsp;•cm- ißus primitit9dormientium

Chrißus eßdeus pacis crdiletlionis

chrißus nomen eß facramenti Chrißus quomodo didus fitdiuifusnbsp;Chrißus noue legis mediatornbsp;Chrißus cur à Paulo homo appelleturnbsp;Chrißu^quomodoexpoliauit principatus cr poteßa-tesdemonumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;561.4

chrißus er Adam quaredicuntur effefimiles 36.C Chrißus per ßguramuitulus •

Chrißus quomodo fimilitudo carnis peccati fuit v5-'lt; chrißus ficutßiius in dqjpo patrisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;465.1t

Chrißus in carne noßra tentatus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47i-‘^

ebnmédius fiipes, quiportât tria brachia 491c Chrißus uerus facerdos

chrißus paßor in [anguine tefiamenti eterni dicitur

V5gt;ilt;

Chffflus quomodo^it minor angelis 4v8.6 chrißus quiequid in carne egit^precesCrfuppUcatio-nesfueruntnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•475.C

Chrißus quomodo neemori necrefurgere gratis po.~ • tuitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A9.a

Chrißus prapeccatis oblatus eß

chrißus non fepe,fed Jemel oblatus eß in ara crucis VCto.b.c

chrißus curfitmortuus pro nobis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;35.4 '

Chrißus quomodo mortuus fit peccato 41.4 Chrißus in crucf^pendens qualiter dicatur malediäus • „7nbsp;6v.b

chrißi mors er refurreäio quidfignißcent 51.6 ebnjîiponûyimw^KrfrccowpuriitMr ordiniMelchi~ ,nbsp;[edec

Chrißum indui quis dicatur

In Chrißum peccare, er in Chriflo peccare, dißerufip I49.b

Chrißus qualiter apparuit tacobo chrißus quos primo adfidemadduxitnbsp;Cibi communes qui dicebanturnbsp;Circuncifio quid prodeß,er circudfio uera quid intel-ligitureße^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,8.6

Cicuncifionisminißer fuit Chrißus er quomodo.wl-c Circuncifio cordis que fitnbsp;cire uncifionem quare admittebat Petrusnbsp;cireunuentio quid fitnbsp;Coena quid fit er unde dicaturnbsp;Cognitio infeiicitatis,[ummus eft ad^featitudinem ac-ceffusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* vgt;-4

^Heäe in ecclep/spro pauperibus fußentandis [unt faciende

Coioßie ciuitas Afie

ConKußio fignumeßrefurreilionif Comefationes quid fint

Compages er mediîlle quomodo fumantur

- - _ _

Concupifcentiacamalif omnium deliüorum (»origo

zc^.d lî-dnbsp;144.Cnbsp;597 lt;lt;

69.C ijiJnbsp;lOl.cnbsp;loo.c

Bl.d

îtl.J lî.rf.Xlt;gt;O.6.19i.(i

CoittinentidC^Citftitdteoniugiitorum • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;140.4

ContrS ducupdtoref fcr uenatoret dignittftu eccleßdfli , cdrunt

Con/rdtemfrdrwhtcreticos ¦Contumdiailuidnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lî.d.lj.b

Corinthus caput Achaia et Griciee decut.I09-b.l0i.d Corînthij litcraruin Gnecawm ftudioß cranta amp; philonbsp;fophite amdtorcinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;148.6

„ CorpoM ctelcftia or terreßria undc dicantur 194 c Corpora mortalia quomodo uiuificabunturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SS-i

Corptaßw fpiritu er animaßne charitatc compârdtt turnbsp;tor pus caßigiire ([uidnbsp;Corrigi debemusexetnpHs priàrumnbsp;Corripitdcus cjucmdiligitnbsp;Creatura munda eß^ß nos mundi funtusnbsp;Creatura omnis no tota gémit in bomine^ lt;|«omodo in~nbsp;teüigatur

Crÿiere eum,credere ei^ credere in^unt ,quomodo dilferuntnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2,7,0

Credere ex auditu ^uid ßt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«7^.5

Cretenfes quare dicuntur femper mendaces 456.4 Crimen quid/it •nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Q^.b.^^^.b

Crifpus zr Gaius^Paulo baptizati ßint Cruxtehrißi lat^longa,al'ta ZT profundanbsp;Crux Chrifli quomodo crimina mortißcetnbsp;CucuUa quando proßtmonachonbsp;Cuius uincula nititur Abraam foluerenbsp;^‘iius diuißoncm fermo dei conßderatnbsp;CulpatApoßolusfcindëtes unitatem charitatis voç.dnbsp;Cultus idolorum quando apudRomanos fuerit intro •nbsp;du^iusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Cur Aloyfespopulo loquebaturfuperterram * st-6.b Cur populus à monte arcctur cum lex aceipitur. 5x4.4

48.^

79.C )o6.(Jnbsp;i94'lnbsp;419.Cnbsp;7«lt;

491.4 •5.igt;

t45-c

DeiconßliutnßquifnojJcuelit^quidÀgendttmßt 69.ê

¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ II.4

J99.(î 10.Z»

IIO.4

514 c X6x.(i

54^»

9.4

Éi.é

70.(lt;

55 c

lO.CÎ

478.61 ibideninbsp;488.(6

81.4 156.nbsp;iJX.cïnbsp;1%.amp;

$I9({ 59Vlt;tnbsp;117. dnbsp;459-i-c

4i7-amp;

$i7.lt;i

• 507.6

• 507.6 58h

• 66.4

• 57-« 190. ci

• 596.4

• 596.4 4^^‘^

Taentind uitidtd^dn poßit poflbdÿtifmum inter uirgines

¦ ¦ quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;455.C

5x5.6

Mo.J i95amp;nbsp;16$.4nbsp;541(inbsp;SHî.i»

445-6 i7y-6

• Io.6 469.ci

• 105.4 115.cnbsp;I58.C

• 176.6

• 8.6

6.6.C joS.c:

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itS-di

Crdtid fine meritis pr£cedcntibuf, datur grdtis.yj^.d CrdtidrumCT'operdtionum diuifioita qudidicätur zrnbsp;quibuffintdeputdt£nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i7i-b

Crdtidrdgere quid fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10.4

Gr4f’i4 priui dpoftoli dcceperunt,pofted ÿ)ofloldcu.6.d Crdûs eudngelium pnedicduic Paulus

~~ Acr^is Cl’ fcbifma quomodo dijferunt.444.d 445-«^

171.C I66.c:

• 107.6

• 451.4 5o8.fnbsp;’94'‘‘

Krrmrff fcriptor fuit libelli quiPdfiorisdppelldtur

ICJC J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®

ïudieorum.tf-d

Zrj.a .*9-«nbsp;IJ.4.Î91.4nbsp;ll?.c

HOWOf,Yf-r!6z(Ïcrö«/l4t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5864

HoiKo qudliter fexta tetdtendtus fuitmundo nbsp;nbsp;nbsp;408.4

Homouitam pricfentem fineminoribuspeccatisandu-^ cere poßit

Homo malus cum incipit trib uldri quidfitfiat Homo irdfcens fibi cr poeratensnbsp;Homo uctus quid eße intelligatur

Homo fine opcribuspnecedentibus^dn poßit iuflificart zs-b

Homo indicia fuperna difeutere dignus i^Bn efi

69.b

Homo qudre reparari debuit amp; non angelus nbsp;nbsp;461.4

Hoiw/nc fdilo qualitcr deus requieuit db omni opcre

Hominum perditorum depiilia Honor pro eleemofyna fumiturnbsp;Hora breue ffatium diciturnbsp;Ht^esquis dicaturnbsp;Hojfitdlitds pdtrum multum placuit deonbsp;Hoßia quid fitnbsp;Hoflidinqudlem debcmui o(ferredeonbsp;Hoftia uiuens quidnbsp;Hoftiie ueteris legis nuUotëporepotuerutauferre peâenbsp;catanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^o^'b

Humdnd tentdtio eflaliud fapcreq res fehabet 158.4 Humilitas Petri^cr Hbertas Pauli Idudaturnbsp;Humilitasfidelium uera qu£ fitnbsp;Humilitds inmdldm partem aliqudndofumiturnbsp;Humilis (T manfiictus unde dicaturnbsp;Hypocrifim excludit fimplicitasnbsp;Hyffopus herbd expellens pulmonis tumoremnbsp;Hyjfopus quid defignetnbsp;IAcobus primus Hierofolymitanus epifeopusnbsp;lacobus quarc ponitur ante Pctrum crquot; lobdnbsp;Z69.C

Idcob quindecimannoru erat quado mortuus eflAbra amnbsp;iannes cr Mambres magi pharaonisnbsp;Itlus oculi quid fitnbsp;idioma grtece,proprietas latinenbsp;idolum quid fitnbsp;Idoliumquidnbsp;Idolothytum unde diciturnbsp;idolorum fcruitus quidnbsp;leiunium magnum 4«o4nbsp;lephtean temerarie uoueritnbsp;terufalem uifiopacis interpretdturnbsp;lefts eß proprium nomennbsp;Ignis quatuor ojficiahabetnbsp;Ignis confumens deus diciturnbsp;Ignominia quid fit cr unde dicaturnbsp;Ignorantia doita quomodo tn nobis exißatnbsp;Ignorantia quodlibet ^eccatum uocari poteßnbsp;Imagine cognofeimus qualitatem cr quantitatem illiusnbsp;cuius eß imagonbsp;Immunditia qtfW- fitnbsp;Imperio dei refißit^qui paulo refißitnbsp;Impietas quidfignificctnbsp;Incarnationis myflerium latet fanilosnbsp;Incidere in manus dei quis dicaturnbsp;intrtdulitatif exemplum ejnid dicatur

•

*

X60.amp; X08.4nbsp;547 cnbsp;XÿX.d

17.d 4î7lt;lt;nbsp;gt;80.cnbsp;114.cnbsp;xsi.lt;

15.C tîS.itnbsp;Z4.bnbsp;45 cnbsp;n.lt;.x9x.4nbsp;XO9.4nbsp;î«4cnbsp;SI4ϒnbsp;Z9X.4nbsp;574lt;lt;nbsp;576-cnbsp;464.enbsp;9.C

• 88.4

• 70.4 ÎÎÎamp;

4Î4'lt; ...... icet ^14.4 i^aac et lacobcoharcdetciufdemrepromißionis $».4nbsp;ifaac ri fus interpretaturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z8ç.4

ludaorum infidelitas quomodoprofît

ludaus cur gentili in culpa prafertur

ludaus et gitilis aquiparâtur in pænaey gloria K.4 ludai ignoraueruntquafîbiiniunliafuerant 489.1*nbsp;ludaus uerus quis dicaturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;li.c.i^.a

ludai cur gcntilibus fuerunt digniores 19.0 ludaipaudin apofîolids uiris tempore paßionis domùnbsp;ni fuerunt faluati

ludai Romanenfes quomodo murmurauerunt contra Paulum

Index debet effè aquus in ult'onepeccatorum zo.d lu^care non debet quis aliquem de co quod er ipfe fa^nbsp;dt

ludicaredealteriu! confeientia quis non potejl ^ap.d ludicarefernctipfumquisdicatur

lK4/flt;trei„ffrdioB diemjC^iudicareomnem diem quid fît

Judicia caleftia difcutcre nuüus homo eü di gnus .69.b Judiciumtemerarium eft induofus cauendutn 97.b.cnbsp;Juniatlg-Androntcuscur nobilesin apo^^olis didifintnbsp;. I06.bnbsp;injla er fanda cogitans, nec deo nechomini iniuriä fa/nbsp;ccrepotefinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)49d

jußificariminimeapud deu,ernon iufîificari^quomodo differuntnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;74. a

luftificatio mentis er c^irnis efl duplex zj.b lu/lificatio qua eil ex ßdcfacit pacem cum deonbsp;nbsp;nbsp;51,4

lußißcatio qua Chrißus iußißcat impium $g.a lußißcatum fequuntur opera, fed non praceduntiußi-^nbsp;ßcandumnbsp;lußitia quid fîtnbsp;tu/fltia dei quid •nbsp;lußitia dei quomodo fumiturnbsp;lußitia pro omni uirtute accipiturnbsp;lußitia er ueritas in quo teneanturnbsp;lußitia, pax er gaudium /ßirituale, quomodo funt rc-gnum deinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;93.i

lußitia pulchritudo ae deleHatio qualit fît nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;43.4

lußitia tÿin per lege fed per gratiä habetur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zq-.a

Jußitia qliterfît obferuatio mSdatorudei.Z4t.d.3iz.d lußitia epifcopi er laid in quo dißentnbsp;lußitia duplexnbsp;lußitia aäiojibertas diciturnbsp;lußi qualiter fuas debent pradicare uirtutesnbsp;lußus quomodo dicatur ex ßde uiuerenbsp;lußus ex uitijs ßiiorum non polluiturnbsp;luuenes er fencs moribus qui fintnbsp;LArgitio quomodo dicatur ßos

Latitudo quid fît LaHdandi deumjn^us diuerfusnbsp;Laus Epaphranbsp;Lazaro micas dare noluitdiuespurpuratusnbsp;Legißatio quomodo cxponiturnbsp;rf-ex à gratia dißinguiturnbsp;Lex qualiteitfit obferuandanbsp;Lex ßdei er fadorum in quo differunt

Ltamp;cr uita eß memoria dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;548.«

Liierxri de corpore mortis huius.CT exire de corpore quomodo diuerfafînt

Libertas Pauli er humilitas Petri laudatur Libertas ibfubi fßiritus domininbsp;Libertas quarter dicatur adio iudicumnbsp;Libertasquarefît culpabilis, erferuitus laudabilis

Liberum arbitrium qualiter dedit dominus Licitum quid intelligaturnbsp;Lingua quid Jignißcetnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Lingua ad quid fuerunt data ^inus primus Romana fedis epifcopusnbsp;Locus mortis Antichriflinbsp;Longanimitasquid fîtnbsp;Loil^itudoquidnbsp;Loqui ex fynceritate quidnbsp;Lucaeuangelißa lausnbsp;Lucas^rimo medicus fuitnbsp;Luaus aliquando pro pcrfecutione poniturnbsp;Lupanariaquafint

19t-c 171.C

309.C [

8^.*

n.d.yi^.b.c

58?^

• 4o.i

195-51lt;c. X93-‘^ l/lanus remiffaf gt genua foluta erigerei^uid fit. ^tyinbsp;Manus cxpanfie quid fignant •»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’7^-^

Marcus confobrinus Barnabte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}7o.d.4Z9.d

aiari A creditur mortua, cum Paulus krufalem uene

¦ Martyres quare teßes dicantuf lAediator nou£ legis Chriftusnbsp;Mediator ueteristeflamenti Moy/esnbsp;Mcdicamcnia famisjitis lt;7 fatigationis lt;JU£ fint.öo.anbsp;Melchi^dec Abra£ pané uinü facratu deditnbsp;Membra quare arma uocanturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4l i

gt; Membra genitalia cur dicanturinhonefla I7^ b^ Membre quamuis multa,nullum tarnen fupfr fluit I74'^nbsp;Memfcraw corporis O“ membrum membri quomodonbsp;differuntnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, '

Merrdax omnis homo,quomodo exponatur zo.a M.endaxnönefl:iudicandus,quifalfum didtquod pu~

* tateffeuerum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• îo4-d

Mens HO' uoluntas fanUorum quomodo dicaturquie-feere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;447-6'

Menfa delignisSethimfafia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49l-lt;i

Mercimoniaanmonachum deceant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^lo.i

Miles dei non impUcatur negocijs fecularibus 4tI-4 Müitäre fecundum carnem qui dicuntur Z44..bnbsp;Minifl'erium fuum quando quis fi'catur reddere hono^nbsp;rabile,lt;!3quot; quando uituperabilenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y^,a.

Miniftrare er aßifterequomodo differunt 4^6.b Modeftia quid Gf unde dicatur Z9$.d.y43.d.^67.bnbsp;Montant cn^ouatih£refisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;476.6

Mory CbrifliGT refurreilio quidfigniflt^nt 51.6 Woif per unum regnauit^quomodo inteüigitur ^7.0nbsp;Mortis regnumquod fitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jç.ti

Mort«i quomodo adnouißimam tubam funt refurre^ Hurinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t97-e

Mortui inanima quomodo dicantur refurgere ç.d Mortu^rum npmilte quid iittelligatur 197-lt;tnbsp;Mortuum fe effepeccatoexiflimans apud femetipfum^nbsp;an poßit quandoq; peccarc

Moyfes in Sina quid uiderit

^oyfes ueteris teftamenti mediator Moyfes reputatus eß dei famulus

el

Moyfes duo fecit tabernacula

Moyfes fuper terram populo loquitur Mulier fadld dd imaginem dei

Mulieres in miniflerio ccclefiaßico coflituuntur.toç.e Mulieris pulchritudo et gloria eß comânutrire.l6^.enbsp;Mundi reHores qui flntnbsp;Mutuam uicem impendere ^«idnbsp;Myßerium quid fitnbsp;Myßerium incarnationis latet faniîosnbsp;Myfleria tabernaculorum

NArrare fuos laboresGT uirtutesjnfipientis eft 2î8.4

quot;Matura diciturmortem horrere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î8o.d

Maturainquoe^lcoîs,abeonuUuseßimmunis i7 b Matura cuilibet pr£ßatur ut poßit peccarenbsp;nbsp;nbsp;416.a

Ncjrfre deit dicitnur,quâdo A peccatis uincimur 437.«« NoKo finefandimonia deut» uidebicnbsp;Nemo uenit dd pâtre nifl per Chrißumnbsp;Nemo defferetdum uiuitnbsp;Meomenia unde dicaturnbsp;Mequam quaredicitur pr£fens feculumnbsp;Mequitia unde dicaturnbsp;Î4ero per leonem defignaturnbsp;Micopolis uidorum ciuitasnbsp;Mominis Pauli interpretatio

. Motio et agnitio quomodo differunt Mouati GTquot; Montant harefisnbsp;Moua creatura quid dicatur

Mouem ordines angeloru qualiter dißinguÜtur liy-ft Mouitasuit£

Nox quando dicatur in lucem uerti

Mubere zy uirginitatem obferuare quo differut.14^.a Mullus fincpeccatoinhac uita

Mumerus feptenarius uniuerfitatem exprimit 6$.c Mummusdeusauarorumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3t^.d.i66.a

Muquidpoterit deus parare men fam in deferto 464.a Muptiarum bonum efl tripartitum

OBedientid cßfola uirtusqua hominem deo con-

Gbiatio quid dicitur Gbfecratio quid fitnbsp;Obferuatio mandatorum dei,eß iu ßitianbsp;Occafione legis opinionucontrarietas orta eßnbsp;Occulta dcdecoris qu£ fmtnbsp;Odo uacans,res aliénas coneupifeitnbsp;Odibilcs deo qui dicanturnbsp;Odor Chrißi bonus eß ueritatis pradicatianbsp;Odor qualis dicatur orationbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;____

Olus comedere quid/fidtualitereffe inteUigitur.^s-b Omnis creatur£ naming quid contineatur 5$ 6.dnbsp;Oir drtor qu£ non facit frudu bonu,excidetur444.cnbsp;Oîs,nonfimper uniuerfitatem plenariä dénotât 594-dnbsp;Omnis homo medax^quointeUigaturnbsp;On^, exißens interpretaturnbsp;Onefiphori ben^cianbsp;Onefimus pontifex cr martyrnbsp;Onefimus quis eratnbsp;onefimus quomodo fuerlt baptizatusnbsp;Operd bona antefidemfadaiuacualunt

opera irettchritrum ([tilC Jint nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;95.6.C

Cperamorti^d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47V-amp;.

Cpcrariuffubdoluf ({uis dicdtuv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^o.b

Öpittio LXX.int-erpretum

Opui euangei'ßie quodßt

Crlt;tnditnodutquis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8t.lt;t

Crandumffttttcite

CMioquidftt

Orrftio obfecrätio lt;}uamp;inodû diffcrunt

Crat/o fine i^emißione ^uo intcÛigatur

Ördtioni fiinper ttdcarc ^udliter ne^uit huntdniifrdgi-litds

Cfculandi mot in ecclcfid unde fumptut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i07.lt;t

Oficulum eß fignum pacis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tco.d,

~'quot;/tnlt;]uidfit

Aedagoguslt;luidftt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I19.C.Î79-amp;

Ptediaquid

Parabola quid

Parentelaquiduoceiur

Paries quidfijt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;509. c

Paroptonia quid

Paruuli quciwdo reddant rationein

Pafchaqucincdo uocaturagnus

Paßiodefiderij quid fit

Paßioncs peççatoriitn qu£ dicantur

Paßores niagni qui fwt

Prttcr fine fuafiapientia nunq eße potuit 4S5-tl Paciens nemo poteß eßenifii in aducrfis

Patientiam fieruarequid fit

Patientia: fiummteeßmotus infipientium ferre 8.6 Patientia regnum dei rcpromittit

Paulus an coniugcm habuerit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t40.it

Paulus ex ciuitate iuris Romani

Paulus quomode penulamhabuit

Paulus cur à Corinthijs nullos fumptus uoluit accipere i04.b

Pauli exemple poßunt uiuerelabore manuum fuarum pradicateres er facerdotes

PrfK/Kî quemodoabundantius eateris apoßolis dicitur laboraßenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibidem

Paulus qualiter minimus apoflolorumeßdiäus t37.d Pauli paupertas

Paulus gratis euangelium pradicauit z^S.d Paulus fiicut merccnariusnonfugiebat 174-^’nbsp;Pauli fermontinquarius

Pontius muitoplurafciuit quam ficripfiti lOi.d Paulus ex humliitate fie omnium fianäorum humilimiinbsp;appellat

Pauiilibertas et Petri humilitas laudatur 170.4 P4«/«jc«r nodixerit.sicoplantatifiumus mortieius,nbsp;fied fimilitudini mortis eius

Paulus raptus in tertium calum auo intelligitur b Paulus quomodo parturire dicatur

Paulus cur non eß fiecutus ucritatem Hebraicam^fied in terpretationem Septuaginta

Pauli nomen cur fiamiliariusqu'amSauli

Paulus quare primo fit uccatus Saulus

Paulus precibus Stephani fuit conuerfius 40o.b Paulus(tefleHieron)moCr Beda) ISIarbonamprieteri-ensjnHißgt;aniamperuenit

Paulus quare Chriflitnt ueedt apoßolum ^ci.b

Paulus cur crimina contrit naturam itaeuidenteresi-* preßit.

pauperes qui dicantur

Paÿieres quo aquabunt diuites in regno dei Paupertas lefiu qiifd nobis attuleritnbsp;P.tx inter angelos crhominesnbsp;Peccare eß in malor um poteflate

Feccata quando ante oculos d ei dicâtur eße teÜa. 27. i Pe^cata quomodo fiunt opera mortuanbsp;Peccata fiolius Chrißi fianguine delenturnbsp;Peccato uiuerenbsp;sine pec^to eße.cr fine querelanbsp;Peccatum quomodo dißerat à delidlonbsp;Peccatum eß ßimulus mortisnbsp;Peccatum regnare in mortem quid fitnbsp;Peccatum eßuoluntarium

Peccatum quod pœniteutia: lamenta nondiluîtur,pecctt turn eß,fimul CT caufia peccatinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;11.6

V Peccati initium quemadmodum 4 muliere fuitfta initiS generationisäuiroeß

Peccatum ex malediâione proeeßit Peccatum qualiter per legem cognofidtur

Peccatii aducniente^ädato quomodo reuixerit. 47.ó Pcccatisnemofibimoriturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^6.dk

Peccatorcs quomodo non debent defiierare nbsp;nbsp;«471.4

Peccrfforwm «orne» gfnh6«; àludais impofitum.27t.c Veccatum ut appareat,quid fignificetnbsp;Peccati nomfheqttid intelligiturnbsp;Peccatorum paßioncs qua dicanturnbsp;Penfiatf dum nobis eßqufiiter loquamurnbsp;Penula quid fitnbsp;Peregrinatio fiandorum patrum quidnbsp;Perfedi qualitengndigent mifiericordianbsp;Perfiedus quis dicaturnbsp;Perficerc bonum quidnbsp;Peripfiema quid fitnbsp;Peruerfia celfitudo 'nbsp;Petra ficandali ©¦ oßenfionis quis dicaturnbsp;Petrus ubi non fuit imitandusnbsp;Petrus quare circucifionem permittebatnbsp;Petrihumilitas laudaturnbsp;Pharifiais molcßa fuit dodrina Chrißinbsp;Philemon p.tulum fiocium habere cupiebatnbsp;philippis Hebraieequid fignificetnbsp;pietasadquid^rofitnbsp;Pificinaprobatica quid fignificetnbsp;Plemmelia quid fitnbsp;Poenitentia liera qua

Populus cur à monte prohibetur dum lex datur.S24-d Potefias dominorum morte finitur

Poteßates nequam • e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;56l.lt;i

Potefiates quid fint nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jji.rjoç.i

Itûteflati diuina primo eß obediendum

. praceptum legis circa uerbera delinquentium

Pradeßinatio quid fit

Praäeßinatus fiiius dei quomodo intedigitur Praidcfiinare eligere qualiter dißerantnbsp;Picdieator,nomenautoritatisnbsp;Praiiititorcs aliquando domini uocanturnbsp;Fradicatoris boniconditiones

Pradipatorcf (Xtrnp-o Pauli mdnnitmfiuarulabfire pof

^eßametttum Chrijli morte conßrmdtuin eß

Tcjlis falfus non erit impunitus Teßes quomodo conßderanturnbsp;Thermutfilia pharaonisnbsp;rheßalonica ciuitas nobilisnbsp;Thrêni qui dicanturnbsp;Timotheus quomodo confors Äpoßoli p«itnbsp;Timotheus cuius fucrit ßliusnbsp;Timotheus beneficus interpretatur

• Titus Craci eloqui) interpres Titus Chnßi eccleßasmßruebatnbsp;Titus apud Cretenfes epißopusnbsp;Tresuires dicunturejfein animanbsp;quot;Tria funt qua annunciant de homine

• V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;'

• V nbsp;nbsp;crtranfeuntnbsp;Vanitati fubieéla eß omnis creaturanbsp;Vafa ßililia er lignea quid ßgnantnbsp;Vafa ira qua dicantur **nbsp;quot;Ve^ligal qw'd er unde dicaturnbsp;quot;Velamen legis declaraturnbsp;Velare caput uir prohibeturiUon mulier

, Veneßeia quid ßnt

Vrnundatus fub peccato Verbum del quando blaßgt;hemdturnbsp;Vereuiduaquaßtnbsp;Verecunf a mentes quomodoßntarguendanbsp;Verit as dft quidßt

Veritas cr iußitia in quo teneantur Vermis diuitiarum eß fuperbianbsp;creatoris qua ßntnbsp;•^„^^victoria Gedeonit

Vetushomoquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^0.bzi4C

• Vidua pra caterif uacare debent omtionibufgt;40^’^ Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Vi£ dd credtoretn ßnt Vimm ejudtido dicaturmdhitnnbsp;Vinum Kodicum conßl'o Pauli eß JumehdutHnbsp;vir nuKi fubißitur nifi Chrijionbsp;vir muiieris eß ori^o

Vir principaliter eß ad iftiaginet» dci creatui Virperfeflufcjuüßt

Viro uiuente {fuomodo li^ata ßt uxor

Virga !ofeph explicatur Virginitas uera ^utc ßtnbsp;Virginitatisßatuf(}uämnoiilirnbsp;VirginitatemobferuareGrnuberequopiododifferunt

146.4

Virtus/ignum.O' prodigium quomodo dijferüt.l^S.ä Virtutes quid ßntnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;50Ç.Æ

Virtutes prbpriat Uäare^inßpientif eß ivS.i« Vißceraquid

quot;Vita anima quaßt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;174-^

Vitanouieas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y).i

Vita grafensßne tninoribue peei?atÎ! no pot duei.^i.b Vitium carnis in re bona^non eft bonum ^o.amp;nbsp;Viuens in ocio;,res aliorum concupißit $8o.cnbsp;Vno ore honorificetis den quomodo intflligitwr »01.amp;nbsp;Vnftio fanäi fpiritus fandificatnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4S^-dl

VocarioJußißeatio^Cr magnißcatio.quomodo in nobif fiunt

Voluntas dcponendi corpus dicitur audacitt

Vox uerborum

Vtilitas (fr fruäus prophetiz^ntis Vxor uirouiuente qualiter ßt ligata

Vxorem habentes non habere^qucmodo inteiagatur ’44*’

Vxores antiquorum p4trani pluretquidnobis ßgniß-^ (drunt ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4}f.i

i-A

5*J» 7t.cnbsp;444-4nbsp;ItZ.4

Scientidfecitldrisfdlfo nomine [cientite uocdtur.417 .c Scientidindilione tempordlium conßßitfdpientid ue~nbsp;ro in contcmpldtione dternorum

Scrib«e qui fint Scripturdr^ inteUigentid in quitus eonfißdtnbsp;Seripturie jTnêl^qudfintnbsp;Scurrilitdsquid fitnbsp;Scythitferceiores funt bdrbdrisnbsp;SeHdquidnbsp;Seeulum prafens qudre diedtur nequdinnbsp;Seculum feculorum quid fitnbsp;Seeulum unde dicdturnbsp;Seditio quid fitnbsp;SedKdi qui dicunturnbsp;Seduâoresquinbsp;Segnis quid fitnbsp;Scmindrefepelireeßnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Semper difeere crnunqddfcientidM ueritdtis perue-nire

Senes cr iuuenes mor urn qui fint Senes non funt imperia cogendinbsp;Senes quomodofidem confecuti funtnbsp;Seniores,preßyteri dicunturnbsp;Serdphim drdentes interpretanturnbsp;Sermo inchodtionis Chrißinbsp;Sermo dotlrinee eß glddius dneepsnbsp;Sermo dci cuius diuifionem confiderdtnbsp;Seruire liberdliter qudndo quis dicdturnbsp;Serui hominum qui dicunturnbsp;Seruitus cur IduddbiUsnbsp;Seruitutis duo funt geno-xnbsp;Signdculum quid dicuturnbsp;Signum,prodigium,et uirtus, quomodo dißeriifioi.bnbsp;zs3.cnbsp;signum quid fitnbsp;Similitudo Chrißi demonßrdtur per ifddenbsp;Simplicitds quafi fine plicdtionenbsp;Simplicitds excludit hypocrifimnbsp;Simplicitds crhildritds quomodo dißeruntnbsp;Sind quidnbsp;Sion ^eculdtto diciturnbsp;9tis eß fdmis medicamentunbsp;Societds mdlorum uitunddnbsp;Sodomidm cur Pdulus turn euidenter expreßit

Solus pontifex in anno femel intrdbdt in fecundum td-berndculum quod Moyfes extruxerdt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49Ç.C

495-c 5i7.amp;nbsp;60.4nbsp;în-dnbsp;IO9.dnbsp;yo8.lt;(

• • »it.b 0nbsp;Spirituales donationesnbsp;Spiritus mundi quid fitnbsp;Spiritus C brißi ubi inhdbitdtnbsp;Spiritußandi donum qudndo quis dicdtur habere

• tOS.d

Spiritußanfli appeUdtione charitas defignatur at.d Spiritußaniius dominus uocaturnbsp;Spirit^fanâus fignat credentesnbsp;Spiritufandificato, fanHum eß Cr corpusnbsp;Spiritußanclus qualiter dicitur contrißdrinbsp;Stdbilitas aterna per pedes defignaturnbsp;Stadium quot paßibus conßet co- unde dicdturnbsp;Stella quidfignificenf^nbsp;Stephani precibus Pdulus conuerfusnbsp;Stigmata quid fintnbsp;Stipendium unde dicaturnbsp;Stulta quafliones qua fint

•44!b

Stultiloquium quid Subdolusoperarius quis dicaturnbsp;Sublimitas quid

• • Superbia initium omnis peccati

Super bid àc benegeßisplerunq^nafcitur nbsp;• 587.6

Super bid in diuitijs eßtimenda

Suptrbiqui dicantur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ I5.C

Superbireeß plus fdperequdM oportet . nbsp;nbsp;nbsp;' Sf.d

Superbus cenfetur,qui bonu uuit agere fine timoré do-mini •

SwpcrgrcJf CT* cfrc'w/ïwtfww differunt

Supergreßio quid fit

Surrexcrunt cum Chrißofantii non alij Sufurratio quidnbsp;Sufurrones qui fintnbsp;TAbernaculum Moyfiquidfignificetnbsp;Tdbernaculd duo fecit ^oyfes

Tempus CZ auum quomodo dißerunt Tempus redimer equidnbsp;Tenebris ineße quidicanturnbsp;Tentatio humand eß aliud fapere^quam resnbsp;158. d •

T entatio cui non dßentitur,non eß peccatum Teßamentum quid fitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;484.4.

Tejlrfmf«t«w nouum quare dicitur aternum Teßamentum uetusfuit calix Moyfinbsp;Tributum quid fit cr unde dicaturnbsp;Trinitatis diuinarum perfonaru oßenfionbsp;^Trißitid pia eß uitijs alienis tribulari

tiitentiamirt falutem Tiiiflitia huius feculi qua fitnbsp;Triumphusdei quid fitnbsp;Trophimus Areldtenfium epifeopusnbsp;Tuba nomine qifid intelligiturnbsp;TjÄ-Ä) quidnbsp;Turpitudo quidfit

eft Grxcum,aut Lattnû,fed Hebraicum,ideoz quciuxta Hcbraicum fenfum intelligendum.nbsp;faulusferuui lef« Chrifli. Ac fi dicat,non me libe/nbsp;rum facio,ncc me domino meo xquiparo, fednbsp;dus fer^pm me reputo amp; fubicdum, quicznbsp;quid boni habeo.eiusgratix’totû afcribo.Vosnbsp;autem non feruos eius,fed liberos conftituitis.nbsp;Si donum gratix eius, quod in uobis eft.dcro-gantes, mentis ueftris Si ingcnrj uirihus afcriznbsp;pfiftis. leruus.inquit, fum lefu CHRISTI,Etnbsp;hoc ad commcndationem pcrfonx fuæ ualet,nbsp;quia Si icruusefthonefiu.s,amp;dominus incom*nbsp;parabiliter honeftior. Ideoi^ tanti domini tamnbsp;honcftus lèruus,libenter debet iùfcipi.Nondûnbsp;fe dicii apoftolum, lcd tantummodo lèruum,nbsp;cum in alijs epifiolis mox prxferat nomen au/nbsp;toritatis, quia nôdum Romanis prædicauerat,nbsp;nec adhuc apoftolus elTc uidebatun Et id^ eisnbsp;prxponitnomen humilitatis, cum lUos ad hu/nbsp;LflTNf 0^ militatcm inuitaret, quod G per autoritatis no-(ènriot menadobediendumconftringeret. Seruuticfunbsp;Chrifii- Aliam Ggnificationcm habet IE S V S,nbsp;aliam CHRIST VS, cum Gtunus lefusChrinbsp;ftus, faluator nofter. lefus enim proprium nomen eft illi, quo Moyfesjsprio nomine appel/nbsp;latus eft, quo Aaron, quo Elias. Chriftus autënbsp;facramenci nomc eft,quô ftdicat lcginator,quônbsp;fi dicat iaccrdos,quô Gdica^ propheta. Sic cmnbsp;Si Chriftus commcndatur unus,in quo eftct renbsp;demptio totiuspopuli Ifracl.Quemludxi uennbsp;turum cxpeAabant, led quia uenit humiiis,nônbsp;cognouerunt cum. uocatur rfpo/lol»; in eiMlt^eliuninbsp;4«. Vocatuseftabinfidcliiateadfidcm,quan/nbsp;do pergentiirc Daraafcum Chriftusilli de exnbsp;Afu(.9. loeftloquutus.Etinftitutuscftapoftolus,quodnbsp;latine dicitur tniflus, quando poft oranti in te/nbsp;plo apparuit illi dominus.dicês: Fcftina SCexinbsp;uelociter ex lerufalcm, quoniam non recipietnbsp;teftimonium tuum de me. Vadc.quoniara egonbsp;A11mn45* adnationcslongcmittâ tc.Qui Si fi^regatUf eftnbsp;ineuMgeliumdei, dicentepoft apud Antiochianbsp;fpiritu fandotSegregate mihi Barnaba SdPaunbsp;lum in opus,ad quod afliimpfi eos.In his omninbsp;bus gloriari Paulus pollet, quonia hxc omnia,nbsp;domino apparente Si loquentc.côfecutus eft.

• Magnus enim oftenditur,qucm fic deus per fe/ ipfum^Jmoueredignatur. Sed cum maximasnbsp;gloriandi occafiones habcat,in omnibus tamenbsp;fe humiliât, ut omnes cxcmplo fui ad humili-tatem trahat. Etidco feruum fe in prima fron-M4M0. tenominat.Vocatioautê,quauocatus cft,nonnbsp;Cr.lt. ilia eft de qua dicitur :Multi funt uocati, paucnbsp;uero elcdi,lcd ilia potiiÄ,de qua ipfc loquitur:nbsp;RmlInbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pr«deftinauit,hos Si uocauit:

quos uocauit,hos Si iuftificauit. Qui Si apofio/ lus .i. à Ghrifto miftus eft, utlcoatione pro eonbsp;fungcns,omnes ad uitam uocaret .Et non ficutnbsp;exteri apoftoH miftus eft,fed fegregatus in euänbsp;geliura dei.Cum enim unicuique apoftolorumnbsp;deftinata elTet ad prxdicandum ftia prouincia,nbsp;Paulo Si Barnabx côraiftum eft ofttcium pr«^nbsp;dicandi in omnibus gentibus.Etitafegregadnbsp;funtifti duo,id eft,fcorfum à grege exterorumnbsp;prçdicatorum,euangelizare mifl’i. Vcl fegreganbsp;Il in euâgclium,quia de grege exterorum prx-Aicaiorum,q»i Antiochix morabaniur.cicfiinbsp;funt à fpiritu fando in opuspr;dicauonis.Euänbsp;gclium,interpretaiur bonum nutium:quiaibinbsp;nuntiatur humana falus per incarnationem SCnbsp;mortem amp; refurredionem Chrifti.Quodeuâ/nbsp;^elium non eft hominum,led lt;lri,id eft,non abnbsp;hominibusinftitutum uel inuentum,ièdàdco.nbsp;Qÿodantepromi^eriitpcrprophctaf fw».Ad comennbsp;dationc prxdicatoris, ponit commendatioemnbsp;cuangelij.Vnde etiâ prxdicator ipfe fads pof-let glonari,quaß dicat .Segregatusfum in euîunnbsp;gelium,quod no eft fubitum nec improuifum,nbsp;quia ante completionè promiferat illuddeus,nbsp;utcum defidcrio expedaretur. Si ueniêsdcuonbsp;te Si abfcjîullo fcrupulofulcipereiur .Noneftnbsp;friuolum ncqj reces, qêj deus pater promiferatnbsp;gratis.ÔC no nouitcr,fed ante.i.per multa priusnbsp;Iccula. Promiferat illud ante per prophctas,ncnbsp;(Jue per alieno^rophcias,fed fuos-Nam Sinbsp;phctx qui non fucruntfui.nónulla de Chriftanbsp;pdixerüt,ficui Sibylla Si Vergilius. Se^ Aponbsp;ftolus de ilJis prophetis loquiï qui fucrunt cius,nbsp;ficut Ifaias Si leremias. Promiferat, inquam,gnbsp;prophetiSjamp;hocnon uerbistantü,fed inferi-pt«rir,nonfecularibus,fcdp«d«, id cft,diuinis.nbsp;N^m in libris gentium .inueniütur teftimonUnbsp;ueritatis, ficutidê Apoftolus Athcnicfibuslo/nbsp;quens oftendit.Sedquiain eiidem libris etiaranbsp;errores prx^'cantur,ideo non lüntfandi,quS-uis aliquid in eis ad Chriftum pcriinens,inueninbsp;atur.Sed fcripturjillx funtfandx,quxfuer5cnbsp;Hebrxorü populo diuinitus creditx,amp; in cia^nbsp;leguntur promiifioncs euangelij dandi,quasgnbsp;uerosprophetas fuosabantiquis temporibusnbsp;fccit.ln eisferipturis relidx funt proroiflloncsnbsp;fcriptx, ne obliuioni darentur, amp; ad notitiamnbsp;poftcrorum nonperuenirent. Scripturis dico,nbsp;(le|ilio|uo,quia omnes illx de unigenitodci funcnbsp;fadx,Slt; omes cius diuinitatem,pcr quam oïanbsp;fada funt, prxdicât, eiuslp humanitate omnianbsp;refiauranda prxnütiant.Qai frfftw e/l.i.quima/

• nêsqd crat.aflumpfit Qd nö crat. Dico, f^us ,eft,amp; hoe nonfecundum diuinitatem.fed fecu»nbsp;dum quia lêcüdum diuinitatem genitusnbsp;eft à patre,non fadus; fecundum carnem ucronbsp;fadus eft o,id eft, ad honore cius,ut pater glo-rificaretur per humilftatê inc^nationis Si obenbsp;dientix illius.Fadus eft, amp; hoe nó ex qdalibetnbsp;f ftirpe.fed expwJ»eD4w4,quiaincorruptamainbsp;«ius, ex cuius fandificato uirginali utero iplènbsp;carnem aflümpfit,orta eft exprogenieDauid,nbsp;Ai deus promifcrat,q3 ex femine eius rex çternbsp;nusefletfufeitandus. Sic enim dixiftêlegitur:nbsp;Cum^completifuerint dies tui. Si dormicn'snbsp;patribus tuis, fufeitabo fernen tuum poftnbsp;te,quod egredietur de utero tuo,amp; firmaborcnbsp;gnum cius.Ipfe xdificabit domü nomini mco«

lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AD

cfiTc IjcludG, CÛ nee ipfi apofioli aectpere apo* ftolatü propric potuiflent, nifi prins communinbsp;ter CÛ cæterisgratiâ.qusepâôrcsfanat ÄSiufti/nbsp;ficat,acccpinènt. Prius itacpgrlt;lt;fM»M,quapurganbsp;reniur ^peccatis amp;lànâ:ificarentur,acceperût:nbsp;amp; poRapoflol4tum, id cft,Jegaiionem,ut excurnbsp;rcrent ubiqucpraedicarc ipfam euangclrjgra/nbsp;uam.lt;t(i olgt;edie)fdumfidei,id ê, ut obediatur fidci,nbsp;pro nomine Chnfti.id cfi,ut omnes credant innbsp;Chrißi»n,5cfigncntur in eius nomine qui faluanbsp;ri cupiunt. Et hoc fiat non in ludseis tantum, fednbsp;wof»flif»«tge«tiamp;«x,ubicunque pertotius orbisnbsp;ampliiudinem diffiifx 1'unt genres. Vel obedinbsp;atur fidei.ut facia t fideles quxcuntp fides expe/nbsp;tit,non folum credêdo,fed ctiam operando.’SCnbsp;hoe pro nomine Chrifti,id efl:,pro gloria eiut,nbsp;non pro fua.fcilicet ut in bonis quçfecerint,nônbsp;fuam.fed Chrifiigloriam quaerantmec fu j,fednbsp;Chrifti nomen magnificare cupiant. Accepi.innbsp;quit.apoftolatü inomnibu(gentibus,uzineisobenbsp;dire faciam plurimos fidei pro nomine cbrißi gionbsp;nficando.in^wfcwgêcibus.ftipcrqsfcilicetmihinbsp;datus eft apoftolatus, eftifetiam «of.Hoe dicit uçnbsp;familiarius admoncat. In quibus fidei obediennbsp;tibus eftis 56 uos o Romani,qui per gratia prænbsp;dicationis cftis ad fidem ttocdtf.S' eftis non corünbsp;qui uos uocauerüt,Jcd chrifli ad quem uocauenbsp;runt.VoCittt' enim lefu chrifli eftis, id cft,ad hoe uonbsp;cati ad fidetn,ut fitis lefu Chrifti,non Petri uelnbsp;alterius. Hucuf^ didum eft.quis eflet g fcriznbsp;bit epiftolam. Eft enim qui fcribit, Paulusferuusnbsp;chrifti lefH,uoctüut((poftolut, fegregntus inenttngeliuntnbsp;dei. Sed quia occurrebat quod cuangelium, renbsp;Ipondit: Clÿod4nte p}omiflr4tperprophetasftt-os inferipturisjanRis deflliolüo. Item quiaoccur--rebSt de quo filio fuo,refpondit : Qitifadw eftnbsp;(i ex femine DMÎd fleundum cartum, qui pr^edeftinatusnbsp;eft filius dei in uirtHte,flcundHm fpiritum fltndificatiois^nbsp;ex refurreâione mortuorum lefu chrifti domini noftri.nbsp;Et fi diceretur.quoraodo tu ad eû pcrtines, refpondit : Per quem dccepimus gratiam amp; apoflolatuntnbsp;dd obediendit fidei in omnibus gentibus pro nomine eius.nbsp;Item fi diceretur,qu3e igitur caufà.ut feribas adnbsp;nos'îrefponditdn quibuseftis 8C uos uocati lenbsp;fu Chrifti. Deinde adiungit ex more epiftolx,nbsp;, quibus fcribar.Omnftur,inquit,q«t funt V.om£,dilenbsp;flMlt;iet,KOC(lt;tff/ùndij.Nonait,diligctibusdeuni,nbsp;lèd dilcdis,dicitur,ut bonitatê dei poiius quàmnbsp;meritumillorum fîgnificaret. Prior enim dileznbsp;xitnos ante omnia merita,ut nos diledi, eumnbsp;diligeremus.Quos ôi. gratuito fuo munerc prçnbsp;dicatores uocauit.atqj per baptifmum fandifi-cauit.Omniaergo bona^iuinx gratiæ.non hunbsp;manis meritisfuntafcribenda.Eos cm.quiodinbsp;biles 8i. procul ac turpes eranr, dilexit iV uocanbsp;uitSCfandifîcauit. Vel,ut breuius c5clu(lâ,dilcnbsp;xit,ut uocaret ad fanditatë. Poft h jc, ut comznbsp;pleat ufîtatumcpiftolæ principium.falutat il-los, dicens:GrittW uobis Cf plt;ix d deo pdtre noftro Cfnbsp;4 domino SCc.Gt^ti». SC pax fit uobis à deo, quianbsp;non omnis gratia ncque oranis pax eft dei uel

ROMANOS

â deo. Nam 5^ iudices nuli præbent gratiam in accipiendis perfonis aliqua cupiditate illc-di.aut timoré perterrititatque malapax eft,nbsp;qua uitijs aut diabolo concordatur, Sed ilianbsp;gratia eft à p«tre Si Chnfto, qua nobis rentfit/nbsp;tuntur peccata, quibus aducriabamur deo: SCnbsp;pax,qua reconciliamurci. Cum enim per gra.nbsp;tiam remiffis peccauSjalTumptæfucrint iniminbsp;citiæ, reftat ut pace adhxi eamusei, à quo nosnbsp;Tola peccata dirimebant. Gratia uocatur,quianbsp;nonex meritoretributa.fedex donante coceCquot;nbsp;fa eftj^alisjinquitjgratia Si pax fit uobis à deonbsp;pâtre noftro,qui nos in filios adoptauit,Siamanbsp;ri atep honorari uult à nobis ut pater, Cf 4 dominbsp;no lefuChrifto,id eft,à fil to quinos de manu iniminbsp;ci I edemit, Si fuo dominio mancipauit. Si eftnbsp;faluator atqj rex nofter.Gratiam Si pace optâtnbsp;à pâtre Si filio.nec adiungit fpiritum fandum,nbsp;quia ipfc fpiritus fandus donum dei eft;amp; do/nbsp;num deijgratia Sipax cft.Ideotp tota trinitas innbsp;hac falutatione ponitur,dum pater SiChriftus 'nbsp;à pâtre nominantur. Si fpiritus lândus gratianbsp;Si pace fignifîAtur.Nullo enim modo dari honbsp;minibus gratia poteft, qua hberamur à pecca*nbsp;cis, Sipax qua reconciliamur deo, nif^n fpi/nbsp;ritu fando.

* Prigiutn qdeffl grattas ago deo meo per lefutn Chriftum pro omnibus uo^nbsp;bÿ, quia Fides ueftraannuntiatur innbsp;uerfo mundo«

S Commendata multis modis fua perfona,' Si fada falu^tione, ficut mos ê in epiftolis,ite/nbsp;rü reddit cos beneuolos,nimiâ erga eos often/nbsp;dêdo fe habere charitatê.Nam quiaillosafpernbsp;rimeeratremorfurus, primo Icniter inchoat,-.nbsp;Si illorum beneuolentiâ captat.ne fi ftatim eosnbsp;acriter rcprehendcrc coepiftet,illorum impart/nbsp;entiareprehenfiones inasgrauiterferret,quäßnbsp;dicat.'Multa fùm uobis didurus.EX primum qui-dem, anieq illadicam, hoc uobisintimo, q«Ûnbsp;grdtitis ago deo meo pro omnibusuobis, congaudêsnbsp;bono inceptui ueftro. Ago,inquâ, gratias deonbsp;meo,qui cum fit natura Äpoteftate deus omnjnbsp;um,merijp Si uoluntate paucorum eft.Idco dinbsp;xit,deo meo. Non enim poteft uox ifta e^lë ninbsp;fifandorum, quorum deus dicitur, ficut deusnbsp;Abraam amp; deus Ifaac Si deus lacob. Non poteft uox iftaeorumefle, quorum deusuêtcrê,nbsp;uclquiuitium aliud quodlibet fecerc fibide/nbsp;um.Agogratias deo,id ê,facrifi(«um laudi^illi of/nbsp;fcro,nonpermc, fed per magnum pÔtificem,nbsp;id eft,Iefum Chrifium.Qui enimuult deo facrinbsp;ficium offèrre,per manus pôtifîcis debet offer/nbsp;r^tego tale facrificium per hune facerdotenanbsp;otfero pro omnibusuobis, ut amp;: uosfimiliternbsp;faciatis, agentesfemper deo gratias pro bene-ficfjsquæ uobis contulit.Agcre enim deo gra-tfts»eft fentirc omnia bona ab eo cfTc data,amp;,pnbsp;his laudarc corde,uoce Si opéré.Agatis amp;uoanbsp;gratias deo per lefum mediatorem, per quetn

xamtranGt. Eiusquippccßiußitia,qui tranfîc de fide infidem.ui libentcr iranfeat ludæus.Sdnbsp;quicunq; alius ex fide uetcrisinfidem nouite/nbsp;fiaircii.lKjlitM fniin rcutlaturex ßdc legis.ubi prx/nbsp;diAturunus deus.w JîdfWeuangdij.ubiniani»nbsp;feftaiur pater amp; fiJius amp; fpiritus lanAus.Ex fide primi aduentus domtnj,in fidem fccundi.nbsp;Ex fide rclurrcdionis primæ,in fidem rccûdæ.nbsp;Ex fide prædicatorura , in fidem populorum.nbsp;Ex fide humanitatis Chrifti,in fidem eius diui *nbsp;uitaris. Ita reuelaturineuangelio cxfidciuftpnbsp;tia, j5 quam faluamur.Gcut lcriptû eft in Haba/nbsp;cue: luflusautem exßdc,id c,quiiuftificaius^fttx.nbsp;fide, tti«it,id eft,setcrnâ uitâ cSlcquit.Et ita ex finbsp;deiuftitia.amp;exiuftitiauita.Veliuftusuiuit intcnbsp;rim ex ^tie,d5 eft in hac gegrinationc.donec adnbsp;patnam perueniens,uiuat ex fpecie.Per fidemnbsp;uiuerc incipit ànima.quçper infideliratcm eratnbsp;mortua.Fides aGi q uiiiiijipia c quae gdiletftio/nbsp;né opérât; qm fides fi non habeat opa, moriua

• eftinfemetipfa. Quodiamende illis qui têpus operandi habent,intelligiiur.Nam fi quis moxnbsp;ut per fidem in baptifraoiuftifiaitus cft, ex ha‘cnbsp;lucemigraueritjhic folafide fine ullis operibusnbsp;uitam^onfcquetur.Qui ucro tempus bene openbsp;randt habet, dó opcrari negligit, h uftra de fidenbsp;prjIumit.Quod Apoftolus dixit,quia iuftus exnbsp;•fide uiuit. Inprophcta fie legimus, lufiusautinnbsp;fide fua uiuet.Sed ideo Apoftolus magis tranftnbsp;Iffionc Septuaginta interpretum ulus eft.cÿia

¦ fcribebat Romanis ,qui fcripturas Hebraicas nefeiebanttnee erat ei cura de uerbis,cum fen-fus eflêt in tuto,5ó damnum ex co prsefens ditnbsp;putatio nonhaberct:quia amp; Hebrseiqui Grx-casliterasdidicerSt, editioncm Septuaginta innbsp;. terpretü legebant. Ob hoc ergo dó iftud dó alianbsp;plura tefiimonia quæ ponit,ab Hebraicae ucri/nbsp;tatistranslanone.qua nunc utimur,difcordarcnbsp;uidentur ; quia aliquando fumit à Septuagintanbsp;. interpretibus, aliquando ficutioqucns eodemnbsp;fpirituquo prophetXjfenfiim fumit tätummonbsp;do,utens fuis uerbis fua^ difpofitione.

Nam ira dci4üamiufte pcccantibus tnferet,id cftjuindiâa qua eos pcrcutiet,reuelatur in eo*nbsp;demeuangcljo lûpereos uenturade cælo.Velnbsp;ita.Exfidcêiufiitia,dô indefalus:quja eximpi-ctate ê iniuftitia,dô inde ira,id c,pana,N(tffiir4nbsp;deireuehturamp;c. Non dixit, Infertur,fcd,Reuc/nbsp;latur. Vbi cnim reuclatur, non infertur, nonnbsp;pcrcutit; fed reuclatur,ut terreat, dó territisnônbsp;inferatur. Rcuelaturper cuangclium,qu3camnbsp;te crat occulta hominibus. Rcuelati^ira dei,nbsp;id c, animaduerfio diftriâi iudicis lt; Rcuelaturnbsp;dectelo, ut nouerint homines non folum bene-ficia,fed dó plagas expedare de caelo.Vcl dec«nbsp;lo, id c, de ccclefîa rcuelatur ira futuri iudicij,nbsp;quoniam ab ecclefia manifeftatur peccantibusnbsp;ira iudicis uenturi de cxlisin finelcculi. /«pernbsp;omnem impietittem amp;¦ iniulliti(imi)ominum,id ê,ad c5nbsp;culcf ndam in fuppiicijs eorum peruerfitatem,nbsp;qui debitum cultura dco denegant, dó qui in lunbsp;xuria eseteristp uitijsmaleuiuunt.Irnpictas emnbsp;infidelitatem fignificat,iniuftitiauero crimino/nbsp;fam conuerfationem. Impietatcm hominum.nbsp;Eorum hominum dico, qui luritatem dei detinent-inimuftitû. Omnequod mutaripôt,ueritasnônbsp;eft. Veritas dci c inuifibilis dó incommutabvnbsp;lis eius iûbftantia. Qpam detinent in iniuftitia,nbsp;quicunt^ perutfîbilesdô mutabilcs creaturas,nbsp;homuubus dcmonftraucruni eolendam idolonbsp;rum culturam. VertUtem dei, id c,quod iplc eftnbsp;ucrusdeus, detinent in . quiacum uerenbsp;feiant uni creatori deo debere cultum fum*nbsp;tnae ucnerationis cxhiberi,eum iniufte exhibéenbsp;creaturx. VeriUtem dei, id c, ucram de deo co-gnitioncm,detiNeflt in iniußiti4,id ë, in malo openbsp;rc.malcntcs iniufte morari in uoluptaübus luxnbsp;is,nec pro dci ueritatequae fe illis fpontc offert,nbsp;uolentes à ncquitia fua recedere, fed ipfam ucritatem in nequitia, fi fieri poflit, detincri fecû.nbsp;Dixiquiadetinêtueritate dei, nec finunt ut adnbsp;aliorum notitiam perueniat, dum fimulacranbsp;dco docent adorari,Namilli nouerunt ipfamnbsp;ueritatem.quamcattcris abfcondunttquia ^«odnbsp;notumeßddl, id c, quod natural! ingeniofeiri ponbsp;tcftde deo,maitifeßumeßillit, Muka erum funcnbsp;quae de deo per naturam fciri non poflunt ,fienbsp;cut eft myfierium incarnationii amp; paffionis,nbsp;quod latuit fapientes mundi » Scdhoc dedeonbsp;naturaliter fciri pot, quod ipfc fit deus: quia oxnbsp;tnniscrcatura ondit ft noneift deum, fedeftcnbsp;alium qui camfccerit,cuiusfcruitio parère nexnbsp;cefle fit.’Ita quod notum é de deo.manifeftumnbsp;eft illis. Vel manifeftum e in illis, id ê, in cordi-bus eorum, quamuiAxterius inopereipforunbsp;non apparcat-Habent enim in fe unde nofcantnbsp;eû,lciliclt;t naturale rationc. Vere manifefiû eftnbsp;in illis,fiuc illis,qa deus popus fuum manifeftanbsp;uit illis, qin uirius eius occulta ex his quae palänbsp;iunt.manifcftatur .Dominus manifeftauiqid é,nbsp;no folû naturalis ratio profuit, fed deus ^ddienbsp;adiuuit, ne lôla natura fufficere uidereî. Deusnbsp;iUis oiïinifcfiauit onfionc crcaturaJ^» qmnatu»

gentium,quas fuperaflent.In tarn uiles formas n)utauerunt,utdidum eG,gloriam d^-Proptcfnbsp;guoddeuftradidit^id eft, dimiGt,iUos in d^idtrMcotnbsp;diAornm.Traderc enim dicitur deus, dum nonnbsp;retinet delinquentes,propter arbitrij libertatênbsp;ad malum promptifl'imam.Manifeftum quoepnbsp;eft deum operariin cordibus hominum,ad in/nbsp;clinandaseorum uoluntatesquoâmcÿ uolue/nbsp;rit,Gue ad bona fua mifcricordia, Guc ad manbsp;la pro meritis corum,iudicio utiqj fuo,nonnunnbsp;quatn aperto,nönunquamocculto,fcmper aunbsp;tem iufto. Nam propter prsecedentia peccata,nbsp;multiplicanturfequentia.Ec deus qui peccatO/nbsp;rem diuexpelt;ftatutrcdeat, non redeunti atqjnbsp;cohtemnenti ponit adhuc ubi grauius impinznbsp;gat. Peccatum quippe quod per poenitentiamnbsp;cicius no deletur,aut peccatum eft ÖCcaufa pec«nbsp;cati,aut peccatum amp;pcEna peccati,aut peccatünbsp;Gmul Sd caufa 5d peena peccati.Omne enim qd“nbsp;priug male commitntur,peccatum A.Sed G cinbsp;tius panitendo nö tcrgitur,iufto iudicio omninbsp;potens deus obligatam peccantis mentem,etiänbsp;in culpam alteram permittit cadere.Peccatumnbsp;ergo quod peenitentix lamento non diluitur,nbsp;peccatum eft Gmul Ä caufa peccati:quia exihnbsp;Io oritnr.unde aohuc peccatoris animus altiusnbsp;obligctur.Peccatumucro,quod cxpeccato,idnbsp;*ft,ex fecundo fequitur,peccatum Gmul eft SCnbsp;P^tna peccati;quia exerefeente cxcitate ex re/nbsp;tributione prioris culpx gencratur,ut quaG ftnbsp;quædam Gntinpeccatore iupplicia,ipfaincrc/nbsp;menta uitiorum. Fit uero nonnunquam ut unünbsp;idcm'cppeccatum,8d peccatum Gt 8i pcenapccnbsp;catiGmul 8i caufa peccati.Quod bene Apoftonbsp;lus hoc loco detnonßrat, dicens de inGdelibusnbsp;ac lubricis ; Cw» fognotfi^ent dtum,nonßfut deumnbsp;^lorificMeruttt äutpratitu egeriffi.fedtuMuirunt inconbsp;gitationibuf/uif-Ecce eft peccatum Si caufa peccanbsp;II .Ex qua caufa quid lequitur, adiungit ; Et ob-feuratumefl inßpkns coreorum. Dieentes enitnfè eße ßinbsp;pietttetfflttltifaäilunt.Et mutititerunt ^oriamincorru-ptibilif dei,Mfimilitudinem imaginis corruptibibt hominbsp;tiis CZ ttoluerum O' lt;iuitdrupedum cz ferpentium. Eccenbsp;eft pAmfolummö.Et pana peccati eflèt,G nortnbsp;adhuc ex hoc pAo amp; aliud fequerec. poftnbsp;inGdelitate eoiçi iubditunPropterfimdtradi^til'nbsp;lof iim;Sdc*Q.uiigiturcognotcècesdeü,nÔ Geutnbsp;deü glorißcauerunt,ex eo peccato amp; caufa pecnbsp;cati ad hoc quoep perduâi iunt, ut ad cultü 1ernbsp;Pentium öduolucrum laberentur.Sed quia pernbsp;häc etiam cæcitatem ufq; ad immundiuam carnbsp;nis amp; contumelias cecideruntjpfa inGdelitatisnbsp;Sorten carcitasjpræcedenti intelle Aui Si peccanbsp;tum eft Si pana pcctati ; iubftquenti uero im-munditix, peccatum fada eft Sc cauia peccati.nbsp;Phorisitaej; peccati merito,peccatorumfubfenbsp;quentium louea tegi(ur,ut qui malum leiens gnbsp;petrat,deinceps iufte in alrjs etiam nefeiens ca-dat.Hoc quippe agitur.ut culpis culpæ ferian-tur, quatenus fiipplieia Gant peccantium, ipfanbsp;incremêta uitiorû. Merito itaep poft idololatrienbsp;culpam lùbdiiu : Propter quod tradidit illosnbsp;deus amp;c.quoniam deusillcsiuftedeferuit ôi^pnbsp;prijsuoluntatibuSjquiGbiprçtulerantidola,^ ,nbsp;Gcut feriptura loquiturdnicium fornicationisênbsp;exquiGtioidolorum,amp;adinuciio illorum cor/nbsp;ruptio uitx cfi. Tradidit igi tur illos ob idololanbsp;tnam,id c , fubtrahendogratiam fuam.perminbsp;Etiilos indcfideriacorditeorum , id eft.utincide-rent in ea, quæ cor corum deGderabat lecundûnbsp;carnisardorem: deGderia dico tendentia iitira

munditiam,idcft,incarnis macula tionem.ufq? adeo,utnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corporalùa contumeliff,id efi.ut fei

licet ipG applicent corpora lua, in contumelies,id eftjincontumelioGs operibus. Contumeha eftnbsp;quæingerituralicuicôtra dignitatem perfonæ,nbsp;Étifti corporibusluis ac naturægrandem feccnbsp;re côtumeflâjlùbdendo le ta pudendis lurpitu/nbsp;dinibus.Contumely's affèccrût corpora lua,amp;nbsp;hoc infemetipßs.i. fc foli Gne alrjs maculâtes. Illinbsp;Gcafficiunt corpora fua.quicômutauerût uerinbsp;taiê dei in mendaciü.i. q*d de dco ueijr cft.dedenbsp;runtidolo,qn Gcutlcripturadicit.lncômunicanbsp;bile nomcimpofueruntlignisetlapidibüs.Nonbsp;men quippe deitatis eft incomunicabile creatunbsp;ris, qm folus creator ^Jpric et uerc deus noia»nbsp;tur.Sed gêtilcs hoc nome impofuerûtlignis etnbsp;% lapidibus.qn idoJali^ea et lapidea inftituerûtnbsp;appellari deos.Et hoc eft qd nunc dicunf in mënbsp;daciû muta fié ueritatem dei.V eritas cm dei.tpnbsp;ipfe ueraciter deus Gt. Quam ueritatê uertit innbsp;mêdaciû.qui idolü dicit uel putat elfe deû.Fal/nbsp;fum ê em hoc. Nec folû ita ueritatê mutauerütnbsp;in falGtatêjæftimâtes idola deos eire,qdfalfumnbsp;ë,fed ctiâ coluerüt ipfa idola,ne dicerêt,n5 ccinbsp;lo Gmulacra,lèd res eorû,ut foie et cçtera huiufnbsp;modi.Coluerüt nô creatorê, fed creaturâjid

non deum,fed idola, diligenter ornando coro/ nis aureis iplas imagines dæmonum,amp; eas fle/nbsp;xis genibus adorando. ZSquot; firuierunt thura amp; fa-crificia offerédo creaturte potiufnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;credfort,qua

fi eflèt melius feruirc creaturæ, id eft, idolis SC dæmonibus,quàm deo,^«i cfl betiediâus in fecula,nbsp;id eft,in xternum,dmeM,id cft,uerc. Cui qui ad/nbsp;hxferunt.amp;ipG cum eo benedidi erunt in fccunbsp;la uera«ter. Sed gentiles effèfti funtmaledidinbsp;ÔC temporales, qui benedidum in fecula reli/nbsp;querunt.

Propterca tradidfc illos deus in paflïones îgnominiæ. Nam fœmi'næ eorum immunbsp;tauerunt naturalem ufutn , ineumufumnbsp;qui eft contra naturam, Similiter autemnbsp;Sc mafculi ,relido natural! ufufœminæ,nbsp;exarferunt in dcfidcriis fuis in inuifem,nbsp;mafculi in mafculos turpitudinem operanbsp;tes, Sc mercedem quam oportuit error isnbsp;fui in femetiplis recipientesgt;

Dixi quia ièruierunt creaturse. Proffered tradidit illos deus, id eft, ire permiftt in paßioncs, idnbsp;eftjin uolup tares, quae etfi deJedent.funt paffi-onesnaturæ.Ecce iterum uindida.Praecedensnbsp;cnim culpa qua feruierunt creaturæ, uindidanbsp;eft.fubfequeniibus turpitudinum paflionibus.nbsp;Superius didi ftint mutafte gloriam dei in ftmi/nbsp;litudinem imaginis uolucrum amp;C ferpentium,nbsp;nec tarnen coluifle dixit cosilla. Et proptereanbsp;ceciderunt in immuditiam carnis uindice deo,nbsp;cuius gloriam in idola mutauerüt.Deinde cre/nbsp;feente errore, coluerüt pro deo ipia idola quænbsp;fecerant, amp;(. feruieruntcis, fitutÄpoftoluslo/nbsp;quiKir ,ac propterea deteftabilioribus adhucnbsp;immunditijs puniütur. Trrfdidit illos deus in paßio/nbsp;nes ignominiie, id eft, in ardores uoluptaium necnbsp;nominandarum. Ignominia enim dicitur,quagt;nbsp;ß fine nomine. Appcllatur cnim ignominia, eonbsp;quod definat habere dignitatis nomen ille,quinbsp;in aliquo crimine depreheditur.Et uere in ignonbsp;miniofaspafltones traditi funt: Nlt;fft foemin^eo^nbsp;rum immutMeruntMturalemufum. Non dixit con-iugalem ufum,fed naturalem:eum uolens intelnbsp;ligi.qui fit in membris ad hoc creatis,ut per eanbsp;poflitadgenerandum uterrp fexus commifcc-ri. Ac per hoc cum eildem membris etiam nienbsp;rctrici quiflt;5mifcetur,naturalis eft ufus,nec ta/nbsp;men laudabilis.fed culpabilis.Ah ea uero parnbsp;te corporis , quæ non ad generandum eft infti/nbsp;tuta, etfi coniuge quis utatur, contra naturamnbsp;eft Ä flagitiofum, ItaiJhmutauerunt feeminxnbsp;eorum naturalem ufum,in eum qui eft côtra nanbsp;turam.quiaipfæfœminæinfceminas turpia exnbsp;ercuerunt.Nec folum feeminæ contra naturamnbsp;fornicaiæ funt,fed etiam mafculi fimilitcr reit-dis faminis,quibus naturaliter poffent mifeeznbsp;rixxarierunt per intquam uoluntatem in deßdenbsp;rijs fuis,id eft,à fe gcnitis.Exarferunt fpiritu for/nbsp;nicationis inuiccm,6^ nequiffima defideria connbsp;pleuerüt turpifltmis operibus, c mercedtm ^ui

oportuit errorisfui.id eft,uindidam dignam Si c5 gruam pcccato errons fui receperunt, inßetntt-ipfis, id eft, deum uindicauerunt in natura fua«nbsp;•idco enim Apoftolusipfa crimina euidet^ exnbsp;prelfit, ut cognofeamus eos rationem perdidifnbsp;fe naturæ,qui tamamentescffedilùnt,utomianbsp;peruerterentin deum peruerfi. Neq; cnim ordinbsp;nem naturæ feruare poterant, qui autorem nanbsp;• turæ dercliquerant. Idcirco feeminæ in foemi-nas,amp;: uiri in uiros turpia egerût, in quibus parnbsp;culpa fuitjtam fceminaiÿ quàm etiam uirotçt.

Etfleut non probauerunt deum habcrc innotitia, tradidit illos deus inreprobânbsp;fenfum,utfacfantca quæ non conuenifît,nbsp;f epletos omni iniquitate,malitia, fornicanbsp;tione, auaritia, nequitia, plcnos inuidia,nbsp;homicidio,contention«,dolo,malignita*nbsp;te, fufurrones, detradorcs, dco odtbilcs,nbsp;contumeliofos,fupcrbos,elatos,inuento*nbsp;res malorum, parentibus non obediétes,nbsp;inftpientes,«ncompofitos,finc aftedione,nbsp;abfqp fœdere, fine mifericordia. Qui cumnbsp;iuftitiam dei cognouiflent, non intellexenbsp;runt,quoniam qui talia agunt,digni funtnbsp;• morte : non folum qui faciunt ea,fcd ctiânbsp;qui coiîfentiuntfacientibus,

putauerunt deum ignorare Si negligere ea. Et ficut ex fua culpa hoc putauerût,fîc ex cademnbsp;culpa fatftum eft,quod tradidit illos deus in rc/nbsp;probumfenfum,ut putarentemniareprobannbsp;daeffe facienda : amp;: cum tam turpia operaren/nbsp;tur,ncfcircntfe malumoperari. Velita: Nonnbsp;folum fupradilt;ftasabominationesfeccrunt,fednbsp;etiam »onprobautrunt,id cft,nô elegcruntdeumnbsp;habere in notitia,id eft,utcognofccrcni cum.Illenbsp;probat,ideft,probum amp;laudabile effciudicat,nbsp;habere dèum in notitia, qui pia deuotiowe ftu*nbsp;det eum in animo femper haberc,5c tanquamnbsp;præfcntcm timet cum ac rcueretur, 8C peccarcnbsp;nonaudet.Sed hoc gentiles non fecerunt.Et^/nbsp;eut non probautrunt deum haberein notitia, id eft ,ucnbsp;haberent cü in notitia fua,u|ieum feirent noffenbsp;mala quæ faciebanr. tradidit, ideftjdimifîtiilojnbsp;dfftiinrcproamp;wwlêfllKtWjUtiamnihilintclliganini-fi quod à probitate remotum eft ; utfaciit ea ^uanbsp;nonconueniunt ration! ucl naturæ.Ea quæ non c5nbsp;tieniût facere,eft ilia agerc,quæ diuinæ leges denbsp;teftantur. Illos dico nô parum habètes iniquitanbsp;tis, ftdrepletosomniiniquitate. Cuius partesnbsp;tiTiimerantur,cum fubditur: Malitia,fornicat»nbsp;one Sic. Genus cm præmittitur.amp;fpecics fub/nbsp;iunguntur,ut gentiles euidentius accufentur ôC,nbsp;icrreantur.Malitia pertinetadmentem, forni-

»4

A fuerant,humilif recognofcerêt:nc fe ludatis fug-be præfei rêt, fed tanto magis deum diligcrêt,ac gratiæ eiusobnoxij fierét,qu5to plura Âmaioranbsp;peccata ablt;o fibi eftè dimilfa côfidcrarent.

CAPVT .IL

PRopter quod inexculàbilisô hô omni's qui iudicas.In quo enim îudicas alterû,nbsp;teipfum condemnas. Eadem enim agis,nbsp;quæ iudicas. Scimus enim quoniam iudi;«nbsp;cium dei eft fecundum ueritatem , in eosnbsp;qui talia agunt.

Omnes,inquic,5£faciêres,amp; aflentientes, di gni funt morte.Propter^wod, id eft,propter quamnbsp;caufam ,inexc«flt;tamp;ili't cs à bomo omnis qui iudicas alios,nbsp;homo dico,non gctilis tantum,fed ôt omnis^uenbsp;gctilisjfiuc ludæuSjfiue maior, fiuc minor. Ciimnbsp;enim dicit omnis,fubintratiam monftrare nô fonbsp;lumgêiilem,fed etiam Iuda:um,qui fecundum lenbsp;gem uolebatiudicare de gentilibus. Communi-ter ergo nunc de ludæis gentilibus agit . lu-dseus enim iudicabat gentilem lècundum prifii/nbsp;nam conuerfationem,cXl gêtilisludacum. Vterq;nbsp;autem homo. Si ludæus gentilem iudicat de idonbsp;loIairia,Sd multiludæorumcolueruntidola. Sinbsp;gentilis ludæum de legis præuaricatione,amp;ipfenbsp;præuaricator eft legis naturalis.lncxcj44Îgt;tiw,ingr,nbsp;ts ô homo omnis q i«dic4j.Hic ondit, quia unufquiftpnbsp;homo naturalif fcit,quâuis fe hoc feirenô aduer/nbsp;tat, Icilicet fe à deo fecundum aduspropriosiu-® dicandum. Quomodo enim ipfealium peccantenbsp;iudicio fuo damnaret, fi deum ita faftui^ naturanbsp;li fenfu non uideret^Omne.s eiiim per naturalemnbsp;legcmWtcl! rationem norunc,5lt;: innocentiara prenbsp;mium,i?^ malitiam mereri fuppliciü.lnexculabinbsp;lis cs,qui.i tu ipfc teftis es damnationis tux.Namnbsp;in quo iudicio iudicas altcrum ad damnationè.t« eo co 'nbsp;demnas ttippoir.qm eadem agis tu ipfc,qu3f iudicasnbsp;in altt ro elfe damnabilia. Et ficut iudicas de alio,nbsp;fie potes feire quod deus iudicabit de tcipfo. Etnbsp;uere ludicaberis à deo,ficut iudicas alÂs qui facinbsp;unt ea qux SCiu facisrquia feimus quod iudiciumnbsp;dei eft lècundum ueritatë in eos qui talia faciunt.

enim accipiet gfonam in iudicio: lcd lîue ma ior.fiue minor.fiue Iudæus,fiuc gentilis fit quiliqj,nbsp;deus ilium uero iudicio, prou t dignum fuerit,iu/nbsp;dicabit.Notandum quo£ß,quod hæc fententiafinbsp;militer damnandum manifeftet etiam noftri temnbsp;poris quêlibet iudicem.uel ecclefiafticum.uel Çe/nbsp;cularem,qui faciteaquæin alijs iudicat.

Exiftlmas autem hoc d’homo, qui iudicas cos qui talia agant, ôf facis ea, quoniam tunbsp;efïugies iudicium dei d An diuitias bonitalt;ânbsp;tis eius amp; patientiæ amp; longanimitatis connbsp;temnis, ignorans quoniam benignitas deinbsp;ad pœnitentiam teadducitt'Secundum dunbsp;ritiam autem tuam amp; cor impoenitensthenbsp;faurizas tibi iram in die ira: ôC rcuelationisnbsp;iufti iudietj dei,qui reddet unicuique fecunnbsp;dutn opera eiuszhis qufden),qui fêcundum 'nbsp;pan'entiam boni operis, gloriam 8i hono*nbsp;rein ÔC incorj^uptioncm quærentibus, yï*nbsp;tam æternam ï hisautem qui func exconi*nbsp;tehtione, Sc qui non acquiefcunt ueritatf,nbsp;credunt autem miquitati,ira SCindignatio,nbsp;tribulatio ÓC angullia in omnê aniraam ho^nbsp;minis operands malum, ludæi primûnbsp;Græd . Gloria aûtôChonor 8c paxomninbsp;operasti bonu, ludxo primû amp; Græco»

Nos feimus iudicium dei efie in eos qui ta lia faciunt. Sed tuciim eadê facias, putas tccuafùiîinbsp;iJlud iudiciü^EthocefiqcFincrepatiuc dicit. Ex»nbsp;ftimaf a(!t hoc ô homo ^ui iudicaijd cft,iudicio tuo danbsp;mnas eos.qui talia agunt,amp; facis ea.gzwnw tu effu~nbsp;gicsiudiciumdei^. Quamuis enim poteftatemnuncnbsp;luper cæteros habeas,(SC non fit qui te in hoc mûnbsp;doiudicet,non tamen cxiftimare deum tibi par- •nbsp;citurum defies,fi male egeris.Putare enimpoflecnbsp;a]iquisimpcritu#,quodtanto liberiusfibi pccca-rc ]iccrct,quanto diligen tins alios à pcccato comnbsp;pefccret. Exiflimas quonum iudicium ciuseffugies, idnbsp;eft,nunquid tibi de impunitate blandiris,quia denbsp;inpræfenti nonreddit'1 An contemnitdiuitiufioninbsp;Mis dus, i4 eft, diuitem SC copioßm eius bonitanbsp;t'a, quia nunc mifericordiæ tempus eft ,nbsp;tiits ^tieutiit dus, qua peccantes patienter tolérât.nbsp;CT lozjgdMimitrftw, qua diutius illos adpanitcnti-am expedat ï Seucre loquitur Apoftolus, quianbsp;malade duramens non reuocatur nifî terrore.nbsp;Diuitiæ autem bonitatis det in hoc manifeftan'nbsp;tur, quod tanta quotidie in terris mala faciût ho

fiiperbkbant, Si genres quaß pcccatriccs defpv ciebant.Grauius enim aceufat illos pcccaffe præznbsp;uaricando legc.Qualî dicat: Gentiiis hab« tantum naturalem legem, fed tu ftludæusuocârisnbsp;legem feriptam habes.maiora dona diulnitusnbsp;accepifti. Si maior; bona debes operari. Sitwco-gtiominaris ludam, id eft, fi à tua cognationc trahisnbsp;hoc nomen quod ê Iud3eus,non habens nominisnbsp;ijgnificatum, hoc ê, non rei ueritate ludæus, fednbsp;lolo nominc,quod tibi proptef dignitatem uen/nbsp;dicas à luda, qui dignior fuit inter filit^ lacob.nbsp;requîelcif in Itge, id ê, deledaris in feriptura le/nbsp;gis,quia non è tibi laborandum ad perquirendânbsp;ueritatem, ficut gêtilibus quilegênon habet. O’nbsp;gloriaris indeo.non eo modo quo poftulat gratia,nbsp;quæ non operum meritis,fed gramita datur,fednbsp;uelut qui folus merueris lege eius accipere.O’ no-Jli uelutatem eiusjd é.quid iplé uclit ab hominibusnbsp;tîeriruel uoluntatem cius,de redêptione humaninbsp;generis-O probas utiliora, id ê, de utilibus utilioranbsp;Icis eligere. inßruduspcrkgem, quia per naturamnbsp;multa utilia probantur,p legêîiero utillora,amp;nbsp;gratiam pfediora.fi talis es, confidis teipfum e^d«-cem Ccfcorunt, id ê, te poffe ducere p uiam iuftitiænbsp;cos qui non intelligunt quid debeant agerc,Si tenbsp;cflè lumê eoi52 qui in tenebris lunt, quod fcilicq|nbsp;poflîs cos illuminate. Cæcos in teneBris pofitos,nbsp;»atelligamus gentiles,qui 5i luminc rationis pri/nbsp;uatifunt:Sifi quid fciunt,tarnen in tcnebri»funt.nbsp;Vel quoslibet mente cæcatos Si in tenebrisignonbsp;rantiæ conftitutos accipiamus, quorum ludæusnbsp;fe nô folum manuduftorem,fcdBSlt;illuminatorcnbsp;efte gloriatur propter legis notitiam. Et eruditorënbsp;inßpicntium, id é, quodimperitos ludæos ponercnbsp;. poflit extra ruditatem, qua lege aliquo modo Icinbsp;unt, fed quomodo earn debeant intelligere, du-bij funt,SC inde inter fe loquuntur.ôC magißrum iflnbsp;pntiHW, eorum ludæorum.qui necpfarifciunt denbsp;legis dubietatibus. babentemfbrmamßientitecruerinbsp;tatis in lege,ut alijs exemplar icientiæ Icgis Gt amp;uenbsp;ritatis.Quidam enim habent feientiam 8i intellenbsp;dum alicuius libri,5Cita fentiunt ficut autorip le

fenfit,non tamê habent inde ueritatem, quianc-fciunt quomodo fituerum,nec etiamuerum eflê fciunt. Sed ludæus habere fe iadat SC fenfum legis, ÔC feire uerum elfe ilium fenfum legis, ita utnbsp;aifjs habere uolentibus fit exemplar,tanquam qnbsp;ex legis literaformam feientiæ SC ueritatis acce-perit. Et quia hæc omnia profiteturquidem, nccnbsp;tarnen ucrc ten»t,ideo fubiungitur:

Qui ergo alium doccs,tcipfutn non doccs^ Qui prædicas non furandum,f uraris? Qu»nbsp;^icts non mœchandum, mœcharis f Qu»nbsp;abominaris idola,facrilcgium facisf Qfli innbsp;- lege gloriaris, per præuaricationem legisnbsp;îEtiïC.çi. **^^onoras s' Nome enim dei p uosblafnbsp;»elt;ec.56. pbematur inter genres, ficut feriptum

*0 Qitandoquidem ita gloriaris de lege, ôC ali/ este doccrc iadas, ergo tu qui alium doses ,cur non donbsp;ces teipjiwr’.id ê,tu dux cæcorum,quomodo uiam

gia?Nam fccundum literam multi ludæorû hoc feciflercperiuntur,furiauidelicct ôC adulteriÂCnbsp;facrilegia.Figuratur aüt per hunc,quê ita nunc innbsp;crêpât Apoftolus, quilibet dotftor ecclefiæ, quinbsp;bona prædicat 5ô mala facit, dcftruês moribus,nbsp;quod aftruit uocibus.Cui refte dicitur : Qkî aliumnbsp;doces,teip[um non doces amp;c.Deinde probat quod lunbsp;dæi præuaricâdo leÿ inhonorauerint deum. Venbsp;rc deum inhonoras tu amp; fimiles tui.ndm nomen dei,nbsp;id ê,gloria amp; fama nominis dei.M(t)^bcm(tt«r,id ê,nbsp;iiituperatur,intfr gentfî per aoj,id ê,per malam cônbsp;uerfationé ueftram. Sicut enim bona uitafideli/nbsp;um, caufa eft ut deus glorificetur à uidêtibus: fienbsp;quando illi qui lege dei accep«unt,malc uiuunt,nbsp;illorum praua conucrfatio,caulà eft ut deus blaf/nbsp;phemctur,Sic«tfcript«Mf/t.Idco nonappofuitubinbsp;uel quibus uerbis hoc feriptum fit,quia ludæis lonbsp;qucbatur,qui legê ÔC prophetashabebâtsamp;ubi

A hocfcriptumefletjfatis nouerant.uidclicctink/ zechielc, per quê deus deillisqui in Chaldaea te-captiui, conqueftus eft, dicens.'Ingreflïnbsp;lunt ad gêie* SC polluerunt nomen fandum me-um,c5diceretur de eis, populus dominiifteeft,nbsp;8C de terraegrefli funt. Sic tune g illos bl.tfphe-mabatur nom« domini,quod ipi malis operibusnbsp;fuis polluerai in ocuhsgêtium. Putabant enininbsp;gétes quod ca quae ludæ» faciebanc, placerêt deonbsp;àpforuiT),iSdidco uituperabanteum.Similiter Si.nbsp;g eoi?? ncquitiâ,qui têporc quo Paulus hçc feribenbsp;bat, difpcrfî inter genres erant, blafphemabaturnbsp;deus àg«tibus.Sic Si nunc per nonnullos religio/nbsp;nis profclTorcs,dum prauitatis exêpla de fe ofte/nbsp;dunt, hlalphematurplerunque deus abimpcri-tis 8i iècularibus.

• Circuncifio qui'dem prodcft, fi legemobonbsp;ferucs.Si autcm præuarfcator legis fis, cûifnbsp;cundfio tuapræputium fada eft. Si igiturnbsp;præputium iuftitias legis culfodiat, nonnenbsp;præputium illius in drcundfîonem repU:«nbsp;cabitur SCiudicabit id quod ex natura cilnbsp;præputium,legem confummans,tc qui pernbsp;literam drcundfionem legis præuaricanbsp;tor est* Non enim qui in manifeiïo ludæusnbsp;cft,neqp quæ in manifello in carne eft circfilnbsp;cifio,fed qui in abfcondito ludæus,nbsp;nbsp;nbsp;cir*

cunciiîo cordis in Ipu, non litcra,cuius laue B non exhominibuSjfcdexdeoeft.

«J Oftenderatlegc non ualere ludæis, amp; nunc oftêdit nec circuncißonc illis prodefle, Probaue/nbsp;rat eoseon poiTe gloriari de lege,quia tranfgrcflînbsp;funt earn, id eft, moralia præcepta eius. Poifentnbsp;ipfirelpondere,dicêtcs;QuamuisipfaIcx nonpnbsp;ficiat nobis,quia tranlgrelTi fumus tllam, ficut tunbsp;dicis,tn de circuncifîone potTumus gloriari, quianbsp;per earn præcellimus gëtes incircuncifas.Et Aponbsp;ftolus; Circuncijio quidem prodefl, fi legem obferuei, idnbsp;eft, cum obleruantia moralium præcepto^ in finbsp;de fado ly .Sed fi fis pr£Udricator legis, ficutes,utpronbsp;bauimus,ideft,fiquodcircuncifio cxigit,nonimnbsp;pleas, tunc circuncifîo tua carnalis, de qua multumnbsp;^oriaris,fd{laeflprteputium,id eft,plus nôualetti-biq fiarcûcifusnôefles.Prodeft.inquit.fuo temnbsp;pore circuncifio, quia ludxum facit uiucre Si nônbsp;cxterminari.Prodcft circuncifio, quiafacitinlege eile. Prodcft, quia obediêdo deo facit fignumnbsp;futuræ ueritatis, dum populus rudis fub timorénbsp;euftoditur.Garnis enim circficifiOjUerâ cordis cirnbsp;cuncifionêpræfignat. Etideo ante faluatoris ad/nbsp;uê tumpdeft carnaliscircuncifio ,fi legem obfsrttes,nbsp;id eft, fi amp; moribus circuncidaris. Non enim alianbsp;intelligitur elfe ucra circuncifio, g animae purga-tio amp;:uicioi?t abieftio.Et ideirco pdeft carnis circuncifio, fi 8i mes gobferuantiammoraliG pr«/nbsp;ceptoijj legi's circuncifa fit.Signum prodeft,fi tesnbsp;adfit.Cæteiît fignum fine re fuperfluum erit.Hocnbsp;eft enim quod fubdtt, quia fi prgttancator legis fis,nbsp;rircuneifio tua prgputium faâa cjl-.quoniâ cun^fis car

ne circuncilus,operc es incircuncifus.Similiter di C ci poteftChriftiano: Baptifmusprodeft,fîeuatvnbsp;gcljpm obfcrues.Si autem præuaricator legis fij,nbsp;id eft,euâgelij, baptifmus tuus nihil tibi ualebit.nbsp;Sic Si monacho:Cuculla prodeftjfi regulam ob#nbsp;ferues.Si autem prxuaricator regular fis, cucullanbsp;tua inutilis fada eft. Deinde infertur à contrarijsnbsp;fie: Quandoquidem fi pracuaricator legis fucris,nbsp;circuncifio tibinon plusprodeft,quàm prxputi#nbsp;um:igitur fi præputium obferuet legem,tantun/nbsp;dem predeft ad faluic,quantum circuncifio cumnbsp;obferuationc legis. Et hoc eft:Si prgputùm, id eft,nbsp;gêtilis qui inpraeputio carnis ad fide Chriftiue/nbsp;nit,cujlodiatiujlitiaslegis,id eft, præcepta moralia*nbsp;pcrquxiuftificaturhomo,ficutNonmachabe/nbsp;ris,Non concupifees. Honora patrem Si matre, *nbsp;amp;,Diliges proximum tuum ficut teipfum. Bonnenbsp;praputium illius reputabitur in dreuneifionem ? id eft,nbsp;nonne ipfe habens præputium, xquiparabiturnbsp;ludæo habenti circuncifionem cum legis obier*nbsp;uatione? id eft,non oberit ci præputium habere,nbsp;fi legem fpiritahter obferuet, fed in filijs Abraxnbsp;reputabitur : Si quod circuncifio facit ludæo legem obferuantijidem faciet ei præputiunr,poft-quam cum fide præcepta legis oblè rua biuEtnönbsp;àolum æqualis erit ludæo, fed etiam ludæumiu-dicabit, ndti poteftatciudicij, lcd comparationcnbsp;fadi melioris.prrp«ttw»,id eft,præputiatus. eon-fimnmnStid eft,complens legem, te o Iudæc,^u{ pernbsp;literam cr circuncifionem es prguaricator fcgij.Præpu-tium,inquam,quod eft ex natura,id cft,quodita Qnbsp;permanetut natura didauit, nec circuncidcndonbsp;refecauit quod fibi natura dédit, illud præputium euftodiendo naturalem legem, quam tupraenbsp;uaricaris in litcra, iudicabitte,id eft, comparatio- .nbsp;ne fui iudicabilem te oficndei. Ita fccularis uir,linbsp;religiofe uixcrit,condemnabit refpedu fui eum*nbsp;qui religionishabitumamp;S profellionê habet, necnbsp;tamê religiofe uiuit.Dixi quod circv cifio tua prxnbsp;putium fada eft. Si præputiumgëtilisincircun-cifionê repu tabif.Nec immeriio : No enim efl ucrusnbsp;ludgusdlequiinmanifefioludguseft, id eft, in uoca-bulo Si nationc Si legis obferuantia carnali, neqjnbsp;eftuera circuncifio ilia, quginmanifefto,id eft,quænbsp;corporels oculisuideri poteft in carne, id eft, innbsp;cutis ablatione.fcd ille eft uerus Iudæus,^Kt in ab[nbsp;condito ludaus e/i, id eft, in fecreto cordis confitesnbsp;5^ laudansdcum,amp;: ilJa eft ucra circuncifio quxnbsp;eft cordis. Antiqui patres amp; circuncifionem carnis habebant propf fignaculun»fidei,amp; ci/cuncinbsp;^onem cordis propt’ipfam fidê.Suntergo ludæinbsp;in circoncifione carnis. Si funt ludæi in circuncifînbsp;one cordis. Ab his patribus dégénérantes ifti quinbsp;in «omine gloriantur Si fadapdidcrunt,reman-lêrunt in carne Iudæi,amp; in corde pagani.Qui ideirco maxime ludæi funt appellat! ,quia ludasnbsp;unÿs crat ex duodecim filtjs lacob, Si de tribunbsp;eius rtrgnû ueniebat Iudæis,ficut Si ipfe lacob .....£

phetaucrat,dices: NôauferctfceptrûdcIudaÔC

AD

crcdiderunt,in quibus compléta eft ucritas pro/ miffióis.Nonnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uacuata fides promiflionö dci,

fed deus eft inpromiffionibus fuisuerax,quoni/ am ueracit ft- illas adimplet.Drttt quidem «errfx eß,nbsp;p/alni’ IIÇ *fgt; omnibus quç loquitur, fed omn« homo eß mëd4X,nbsp;Hoc addit, ut apparea t ^railTionem det fadatnnbsp;effc ÔC completam, non propter aliquam homfnbsp;num digniutem,fed propter miferiam,ut gratianbsp;detur indi^is,amp; commendatior fit gratia.Deusnbsp;dicitur uerax,id cft,inuariabilis tarn tn cflentianbsp;in promiflts.Homo autc mendax,ncc uerum effenbsp;habens propter peccata dcfiuens. Omnis nancçnbsp;homo medax eft,td eft,humana natura fie eft exnbsp;primitiuo cafii corrupta,ueneno ferpe tis infecta,nbsp;utfinemcdacio peccatorura noncxiftat in hocnbsp;Icculo. Non cnira lôlûmodo ucrbis,fed SC faäisnbsp;eft mendax.Omnis homo,inquantum homolt;ft,nbsp;eftmendax. Sed nonnulli qui pergratiam dei funbsp;pra homines Hunt, etiam ucraces per eadem granbsp;tiam efficiuntur.Quibus de caufis fidem fuam denbsp;us non permifit euacuari, turn propter fuam im/nbsp;mutabilcm ueritatem,tum propter uenialem ftanbsp;turn humanæ fragilitatis, quæ poftquam à ueri/nbsp;täte dccidit, fine peccatorum mendacio non potnbsp;Pftlm-^0 exiftere.Ita eft deus ucrax,Sdhomo medax, ficutnbsp;Jeriptum eß in pfalmo’:, ut iuflißceris in fermonibus tuis,nbsp;Quafi diccretPfalmifta:Odominc,pronunciaftinbsp;quidem fine perfonarum acceptionetein pecca/nbsp;tores uindicaturum ; et dum nunc mihi remittis,nbsp;propitiationem tuam mendacium indicant. Sednbsp;uincis.durn iudicaris iniuftus efle remittedo pec/nbsp;cata mearquia dum homo ipfe culpam in fe laménbsp;tando perlcquitur,indulgentia pietatis tu« no innbsp;iufta el|j probatur. Dum in me rcatumarguis gnbsp;prophetä, probas te habere de noftrisoperibusnbsp;curam,amp;: uincis eos qui te incuriofum humanoïdenbsp;aduum iudicabant. Sici^ tu uerax efle probaris,nbsp;homines autem médaccs. Peccaui, Ôômalum conbsp;ram te feci, ut tu mittendo filium tuum de ïlirpenbsp;mea,ficut promifîfti, iuftificeris fermonibus tuænbsp;promiffionisjid eft,iuftus Si. uerax efleyompro/nbsp;beris, non dimittendo propter iniquitatem meânbsp;quin filium tuû,ficut loquutus es,cx feminc meonbsp;carnem fulciperc faciasut mundum rediraat. CTnbsp;«Âcrfîimplendo promiira,c«fM i«(ftelt;trû non de be/nbsp;re implere propter peccata mca.Iuftifîceris in ftrnbsp;monibus tuis,implêdo illas.Iuftitia enim fertno/nbsp;num eft ueritas,amp; uincas reprehenfores tuos mênbsp;daces,cû iudicaris ab illis iniuftis, dum mihi par/nbsp;cis Si. dignummetuapromifiionefacis.Hancli»nbsp;neam Apoftolusfequitur nync,quafi dicens: Velnbsp;tranlgrelTi quidem ludæifecerunt nomen domi/nbsp;ni blafphemari,ut diceret; Hæc erat illagens fannbsp;Aa Si populus ele Aus,qui fe nûc trâfgrelTione ôCnbsp;inexpiabili facrilegio Si crimineimpiétatis inuoinbsp;uit: ecce per feelus eorum uacuata funt promiflanbsp;dci. Sed non ica cft.Nam G tranfgrcflbrcs à gratianbsp;cxcidcrût, ueridicam dominipromiflîonemobenbsp;dientia fideliumeonfequitur. Ac fie confufisil/nbsp;lis.qui eloquia diuina in irritû adduAa iaAabSt,nbsp;iuftificatur deus in fermonibus fuis,ôCuincit cura

ROMANOS

iudicatur,dum gratiani ab incredulis repudiate, credentibus conferr.

utem ini'quitas nollra îuftitfatn dei tnendat, quitfdicetnus^ Nun quid iniquusnbsp;eft deus qui infert iram ƒ Secundû hotninënbsp;dico. Abfit. Âlioquin quomodo iudicabicnbsp;deus hue mundum * Si enim ueritas dei innbsp;meo mendacio abundauitin gloriam ipfîs«nbsp;us,quid adhuc ÔC ego tanquam peccator iunbsp;dicor^genon lîcut blafphemamur, ficutnbsp;quidam aiunt nos dicere, faciamus mala utnbsp;ueniantbona,qaorû damnatio iuU'a eft.

Dixit quod dominus eft ucrax,amp; omnis ho/ momçndax,quod indignis datbona,in quo ap/nbsp;paret commendabilior eius iuftitia ôdgratia«Vnnbsp;de peruerfus aliquis dices deumutimalis quafinbsp;inftrumento ad gloriam fuam, ex co deducit utnbsp;dicatiniquum deum,qui peccata punit quoefibinbsp;profunt.Quod Apoftolusremouet.Vertitureinnbsp;hoc loco duarum ratio perfonarum,id eft, cuiufinbsp;libet imperifi mÄe intcrpretâtis. Si Apoftoli renbsp;fellentis. Nam propter Icntentiam, qua diAumnbsp;fueratjUi iuftificeris in fermonibus tuis,amp; uincasnbsp;cumiudicaris,uidebaturci pars diucrfa relpôdc-lt;e :O Apoftolc, magnum peccatis noftris folatiunbsp;côtulifti,dftendo quod iuftificciur dcusinnumenbsp;rorum indulgentia deliAorum, quia iniuftepec/nbsp;cata»oftra puniûtur,quæad manifeftandam dcinbsp;patientiambeneuolentiamijtpronciunt.EtApo/nbsp;ftolus:Deus quidem iuftificaï in ftrmonibus fuis.nbsp;Sed /t iniquitas ttoßra ficut tibi uidefur, commëdat iunbsp;ßitiamdei, id eft, maiorcm declarar, dum remittitnbsp;aut iudicat, quid dieemus fubaudi, de hoc inconuc/nbsp;nienti quod inde oritur^Scilicet,fJttn^«i(i iniquujeßnbsp;deus qui infert irä ƒ id eft, pcenam propter peccata,nbsp;id ê, tue eft iniquus, fi nos punit propter peccatanbsp;noftra,quæilliusgloriam augent. Secundumhomi-nem dico,id eft,iecûdum carnalem ienfum, qufdcnbsp;fuperiori fententia tarn impcrite fenris. Quaefnnbsp;iuftitia damnabit iniuftitiam,fi iuxta opinioneinnbsp;tuam humana iniquitate fit iniuftior'îScd ubflt,utnbsp;putetur iniquus dum pcccatores punit. Non er/nbsp;go iniquitas noftra iuftitiam eius comendat, necnbsp;cum pcccata,fed bonorum operum gefta gteri/nbsp;ficant.Etideo peccata iufte ulciftitur, quifanAisnbsp;operibus pie dclcAatur. Verc non eft iniquus fcnbsp;riendo peccatores.Nam alioquin.id eft, fi alio monbsp;do eft,fi hoc non eft quod non fit iniquus, quomo-doiudicubitipßdeushuc mundum f B»pugnatenim utnbsp;fit iniquus amp;iudcx fiat,cum oîs iudex fît «quus.nbsp;Tlt;!on poteft ergo iudex eflc,fiiniquus eft, inféré/nbsp;do peccantibus iram.Reftat igitur elle eum iuftünbsp;Si ^quum in ultione peccatorû, ac per hoc iuftenbsp;iudicaturîijcum bona bonis Si mala malis reddinbsp;derit: quia non profuerunt ad commendandamnbsp;iuftiriâ cius iniquitates noftr«. Geut dicebas,necnbsp;glorificatus cftpereas. Adhuc autem relpondetnbsp;Apoftolus pr«diAa: obicAioni,pro bans qd'in-iquitas noftra iuftitiam dci nô glorificat, nec iplènbsp;eft iniuftus fîpunit.Vcrc ita eft.Nrfw/înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»U

proferrent. Sed patens fepulchrum eft guttur eo rum,quia quod in malis ultimum eft,uerccundi/nbsp;am perdiderunt, utiam publiée crimina lu.a lognbsp;nonerubefcant,(ed guttur iiium impudeter ape/nbsp;riant, amp; ex eo fetorem mortuxânimx circun-ftantibus proférant. Et etiam Unguù fuit fuauia dCnbsp;blanda uerba humiliter depromentes, agebMt donbsp;ß Io]e,quoniam alia profère bant ore,Si. alia méditanbsp;bantur in cordc,iuxta ilIud:Loqu5tur paeem c5nbsp;PptM.t8. proximo fuo,mala autem in cordibus eorum .Innbsp;uerbisîiabebant bom, fed uenenum af^idum erlt;ttfubnbsp;blgt;ifseorum,id eft, infanabile odium latebat fub dinbsp;Ais eorum.Afpidum quippe uenenum pernicio/nbsp;Eus eft quam exterorum ferpentium ,ideoip pernbsp;illud peftima deGgnatur malitia. Et uenenum a**nbsp;ipidum tegit iub labq's corn, qui blanda loquQ/nbsp;tur, fed morfu uenenati uerbi fraudu^enter ani/nbsp;mam audientis necant, Gcut detradores, Gcut ponbsp;etx,Gcut quilibet ledudores. Hoftes enim funtnbsp;animarum,licet fe Gngant amicos: amp;idcircopernbsp;malitiam fraudis eas ueneno ftio inGciût, ut internbsp;ficiant. Qjjprum ot etia makdidioneplenum efl CZ lt;(mlt;(nbsp;Titudine, quia non folumGdis uerbis blandiütur,nbsp;fed etiam altjs pleno ore maledicunt Samara lonbsp;quuntur.Hx funt cnim artes peffimorum homi/nbsp;num, ut alijs adulcntur, alijs maledicant ; Si alrjsnbsp;blandiantur.alrjs amara Iqouantur .Nec dicûturnbsp;habere maledidionem ßc^aritudinem in ore,nbsp;fed os corum plenum effe fertur makdidione Sinbsp;amaritudine, ut abudanria malcdidionis Si amanbsp;ritudinis in orc iplôrû monftretur effe.Pedcï quo/nbsp;que torum funt ueloces lt;td tjfundendumfotguinem, quianbsp;cito currunt ad perpetrandum homicidium.Vclnbsp;pcdcs,id eft, anedus, corum funt ueloces, id eft,nbsp;parati Sifeffiniad effundendumfanguinem.quianbsp;ex delibcratione faciunt homicidia. Contritio innbsp;feJicitdi eflin u^teorum,quii tarn ipfi quàm omnes

qui in uijs adionum ipfar urn ambulant, contere C tur gehennalibus fupplictjs, Si felicitate carebutnbsp;fi^ernx bcatitudinis.Ethoc ideo,quia noncogfio^nbsp;uerunt uiam ptcii^d eft;, uiam iuftx adiois, qua pernbsp;uenirent ad quietem perpetux pacis. Nec mirû,nbsp;Gnefeieruntuiam qua tcndercntadxternampanbsp;cem,quia timor dei qui eftinitium fapienti$, Ron rjlnbsp;nbsp;nbsp;«

MUteoeuloi cordis eorttm.Nam quiainitium fapien-tixabiecerunt,adprouedum fapientixnequa/ EtekA quam pcrucncrunt. Skip fiipcrbia qua ümoremnbsp;dei abiatuitu fux mentis remouerunt, fecit ut uinbsp;am pacisignorarent,Si uiam mortis ambularët.nbsp;Hxc de prauitatibus inGdelium ludxorum att^nbsp;gentilium, autoritate ^phetica locutus eft Apo/nbsp;ftolus, ut maxime ludæos, qui de legis operibusnbsp;gloriabantur, conuincerct multispcccatisirretinbsp;tos fuiflc.Non autem putandum eft, cum ex fo-lo tertiodecimo pfalmo ifta pofuifre,ncque cnimnbsp;habêtur in Hebrxo Gmul itaper ordinë, fed po/nbsp;tius ex diuerGs pfàlrois, Si ex libro Ifâiæ coniun/nbsp;xifIc.Nam qd ait,Quia nô cft iuftus qüifquâ,n5nbsp;eft intel]igê$,nof{ eft requires deü,omnes déclinanbsp;ucrunt, Gmul inutiles fadi funt, nô eft qui faciatnbsp;bonü,nô cft ufqj ad unQ,ex tertiodecimo pfâlmonbsp;iùmpGt. Quod aüt fubiccit,,Sepulchrû patës eftnbsp;guttur corû,linguis fuis dolofe agebât,in quintonbsp;pfalmo Icgicur.Quod^ mox addidit,Venenumnbsp;afpidum fublabtjseorum,centeGmi tricefîmino/

Scimusautem quoniatti quæcunquelezio qivtur,his qui in lege funt loquitur, ut o*nbsp;mne os obftruatur, fubditus fiat omnianbsp;tnundus dco,quia ex operibus legis non iunbsp;ftifioibituromniscarocoram illo. Perle*nbsp;gem'enim cognitio peccati, nuncautem fi*nbsp;ne lege iuftitia dei manifeftata eft,teftifica*nbsp;ta a' Icgcôf prophetisjuftitia autem dei g

A fidélcfu Chrrfti momncs Slt; fuperomncs qui crcdunt in eutn»

q Ne dtccrent ludæi^hæc quæ protiihfd, qpn funcdilt;Sa de nobis,fed dcgêtibifs,oftenditAponbsp;ftolns quia quæ in lege fcripta fiint.his qui fub le/nbsp;gc tenentur,djä:a liint. Legem appellat hoc loconbsp;Jibrumpfa]morum,ßcut dhs,ubiait : Nonnenbsp;fcrptumcftinlegcueftra,quiaego dixi dijeftis?nbsp;Vel totum uetus teftamentum appellaüit nuncnbsp;Icgem.Quafi dicerccVos quid em adalios uultisnbsp;haec detorquere,|ed no$ fcimuf ^uia non folwm ifta,nbsp;fed etiä omniii qu^ecuque lex loquitur, hit qui in lege fuutnbsp;/o^witwrjidcftjludæis.fiuebonajfîuemala.Quam/nbsp;uis ergo amp; in gentibus omnia mala hacc elTent,nbsp;quæ nunc Apoftolus prophcticis uerbis delcri/nbsp;pfic, deludæis tarnen proprie difta funtomnia:nbsp;quia non necefle erat fcelcra gentium, de quibusnbsp;nemo dubitabat,propheticisteftimonrjs aftruc/nbsp;re,fed potius Iudscorum,qui de rranfadtis opervnbsp;bus iuftitiæ gloriari uolebant. C^u^cunque lex loquinbsp;tur,hif qui in lege funt loquitur: quoniam orane quodnbsp;inlege de gentibus dicitur, etiJln ipfura hoc denbsp;ludæis dicitur, quia ipldrum principalis eft cau/nbsp;fa.Omnia quæ lex loquitur, ciiam dum peflimanbsp;flagitia defcribit,loquitur fine dubio,l?t»5«ijântt»nbsp;fcgepofiti,amp; ad ipfosperiinet quicquid lex dicit^nbsp;ita Htowwof,nonfolumgentium,fed ftiamludænbsp;orum, obflruatur,id eft,obmutefcat, dum non ha/nbsp;. bent unde glorientur, led omnesfub pcccaeo eOnbsp;femonftrantur.Vcl ideo loquitur lex omnia hisnbsp;qui in lege funt,ut omne os ctiam ludæorum obßrunbsp;rit«r,noninuenicns quid de merit» fiais iac3:et,cunbsp;lex dicat;Omnes declinauerunt.fimul inutiles fanbsp;At funt.Et ut fubditus fiat omnis mundut deo, ut fciat fcnbsp;fine gratia dei faluum cfle non polie, ucl ccrtc innbsp;confeflione pcccati iperet mifericordi3m,cogno/nbsp;fcens fc clTc in peccatis.omnistj)«ndHs,id eft,omnes

• • homines cjui in mundo ftjntjVion folumoennJe?^ fed lt;3ó Iudæigt;fi3nt deo fubicóli.C^ioj debenthunbsp;militer facere, quitt tx operibus lejis non iuflßicabiturnbsp;omnis c4ro,id eft,in carne uiuens noniuftificabimrnbsp;ex carnali obferuantia legis coratn deo,qui uidetnbsp;intima cordis, licctcoram hominibus uideaturnbsp;iuftincari.Hic contra cos incipit Apoftolus difpUnbsp;tarAnagtio diuturnoljj confliiftu, qui gloriaban/nbsp;Turin lege, 8c per legem feiuftificari credebant,nbsp;non pergranam,docenspcr ordinem,legem nonbsp;potuilTc auferre,fed potius auxilTe peccatum qdnbsp;aufert gratia .‘quialexiubere nouit, cut fuccum-bit infy-mitas, fiftit gratia iuuarc, qua infunditurnbsp;charitas.Et notandum quia nunc legem quinquenbsp;libros Moyfi nominat. Et cuius legis operibus*nbsp;nemo iuftificabiturcoram deo, quia nihil ad pernbsp;utn adduxit lex, quæ timorcm poenæin^Cnbsp;fit, non amorem iuflitiæ infudit. Qui enim timo/nbsp;re fupplicq non amore landitatis obferuabat Ic/nbsp;gcm,mallct utique non efle quod timeret, utimnbsp;pune legem ei præterireliceret. Ac proptcreanbsp;licet iplain legem adibusimplerct, 8c inoculisnbsp;horainu iufius appareret,in oculis tarnen interninbsp;infpectoris erat tniuftus : quia quod forts in ope- Cnbsp;redemonftrabat, intus in uoluntate non habc-bat.Non dicimus non iuftificatos fuilTe eos qui funbsp;erunt legi obedietes, fed dicimus quÄ nifi ex granbsp;tia iuftificati fuiflent, non eflentuere obediences.nbsp;Vere ex legis operibus nemo ueraciter iuftifica-tur,quiapcr legem eft tantum peccatieognitio,nonnbsp;confumptio. Prohibet enim lex pecaatum, nohnbsp;aufert,amp;prohibendo oftendit clTe rralum quodnbsp;prohibet. Per legem fuit cgnitio peccati. Si pernbsp;cam nemo fine gratia iuftificatus eftJed nuneshnbsp;hoc temporegratix eft manifeftata iuftitia dei, qu^ tënbsp;pore legis fun operta. MunifeftMeftftnelege, id e,finbsp;ne legis auxilio, iuftititt, no hominis, non proprifenbsp;uolunratis,fed det.Et iuflitia dei, non qua iuftus ênbsp;deus, ftd qua induit hominem cumiuftificatim/nbsp;ÇÜF. Etuteertius teneaturiftaiufiitia, teftifteatueftnbsp;àlcgecrpropbetis,id eft, leftimonium eiperhitucnbsp;runt lex amp; prophetæ. Nam lex qüidem dum iu/nbsp;beret amp;minareiur SC neminem iuftificaret, fan'snbsp;indicauit dono dei hominem iuftificari per adiii/nbsp;torium fpiritus. Prophetæ autcm,quia id quodnbsp;prædixerunt, impleuit aduentus Chrifti. Et hæcnbsp;iufiitia eft fine lege,quia deus earn per Ipiriiû granbsp;tiæ credenti confert fine adiutorio legis,id eft,nönbsp;adiutus lt;à lege ; quandoquidem per legem often/nbsp;dithomini infirmitatem ftiam, ut ad etus miferi*nbsp;cordiam per fidem confugiens fanetur.Dixi iuftfinbsp;tiam dei elfe manifeftatä. Sed htcc iuftititt dei eft pernbsp;fidem lefu Chrijli,ideft,perfidë qua credit in Chri/ Dnbsp;ftum.Siccnim iftafides CHRISTI difta eft, quanbsp;credimusin CHRISTVM,ficutil]a iuftitiadei,nbsp;qua iuftificamur à dco. Vtraque enim noftra eft.nbsp;Sed idcirco dei 8i CHRISTl dicitur, q^iia eiusnbsp;largitate donatur.EIæc iuftitia quç confertur pernbsp;fldem,fideslijipla,occultainfpirationc dei Si gra^nbsp;tiæ dono infunditur,non laborc humano, nec o/nbsp;pereueteris teftamenti adquin£ur,quiaipfius donbsp;nü eft ut credamus.Eft ergo iuftitia hec fuper omneinbsp;quicredunt,cxiitus data,luperans mérita omniumnbsp;Sc ludæqÿum iSógentilium.Ideo etiam per fidenlnbsp;fuper cos eft iuftitia, quse per legem eile nonpo*nbsp;tuit,quia fides impetrat qiiod lex imperar.

Non enitn eft diftinäio.Omnes enim peê» cauerunt,6lt; egent gloria dei,iuftificati granbsp;lis per gratiam ipfius, per redemptionemnbsp;quæ eil in CHRI STO I ES V ,quem propo««nbsp;fuit deus propitiatorcni per fidem in fangt;nbsp;guine ipfius,ad t^ftenßonem iuftitiæ fuænbsp;propter remiflïonem præcedentium deli*nbsp;doruro,in fuftentatione dei,ad oftenfiôemnbsp;iuftitiæ eius in hoc tempore, ut fit ipfe iu*nbsp;ftus, ôf iuftificans eum qui ex fide eft lefunbsp;Chrifti.

flIdeo dixtfuper omnes æquaitter eflê tufiittz am per fidem, quia noneft diftinâio inaccipiendanbsp;ilia iuftitia, fed fiue ludæus fiue gentilis fidem

A habucrit.iufiifîcabit.Verc no eft difiindio utro/ runqj, quiaomnes 8C ludxi Si. gentiles pcccaue/nbsp;runtjUel in fe uel in Adam. Quoniam lex fine innbsp;paradÜó djta,fiue naturaliter tnfita,fiue in literisnbsp;promulgata.præuaricataeftab ipfis.Owwf ergonbsp;pcrcdaerKnt zy tgent adhuc quotidie gloria dei,idnbsp;ut deus magis magis'q; glorificeturin eis, tribuennbsp;do beneficia gratis fus per remiffioncm quotidinbsp;anorum dmdorum Si. multiplicatiôem uirtutû.nbsp;Non gloria fua egent, ut glorientur quafi de fuisnbsp;meritisjéd egent gloria dei,id cft,omnino necefinbsp;fahum ê illis, ut gloria dci dilatetur in ipfis.Siemnbsp;iuftitia ex operibus legis haberetur.iamipfaiu/nbsp;ftitia nonelTet gloria dei,fed potius Hominum lenbsp;gem obferuantium.Sed quia per gratiam,nô pernbsp;legem habetur iuftitia, ilia iuftitia eft gloria dci,nbsp;non hominum,ut quicquid habet homo, nq^ R'nbsp;bijfed deo afcribat. Gloria dei adhuc egent.iamnbsp;tarnen iuflificatigratûJdeli.Gne ullis meritis-Etiunbsp;Ihficati non perlcgcm,necpropriam uoluntatë,nbsp;fed per gwtwm.Non quod fine uoluntate noftra finbsp;at,fed uoluntas noftra oftenditur infirma per le/nbsp;gem,ut fanctgratia uoluntatem,amp;;iana uoluntasnbsp;impleat legcm,non conftituta fub lege, nec indt-gês Icge.Hoc totum idcirco Apoftolus loquitur,nbsp;ne fides ipfa fuperbire incipiat amp;dicat;Si ex fide,nbsp;quomodo gratis^Quod enim fides meretur,curnbsp;non potius reddiiur quàm datur ï Sed fi quis dPnbsp;xcrit, Vtmercariuftificatioem.habeo fidem,re/nbsp;Ipondetur ei; Quid enim habcs quod non acce/nbsp;pifti?Cum ergo fidesimpetratiuftificationem.fi-'nbsp;B cut unicuiq? deus partitus eft ctiam ipfius menfu/nbsp;ram fidei,non gratiam dei aliquid meriti prscc/nbsp;dit humanijfed ipfa gratia meretur augeri,utau/nbsp;ëtameftatur amp;perfici cornitante,nonducente:nbsp;pediirequa,non præuia uolûtate.i«/îi/îclt;ïtt,inquit,nbsp;pcrgrrftùm.quæ no meritis redditur,ied gratis da'nbsp;tur.propter quod gratia nominatur.Quæ gratianbsp;uenit per redemptionem, qu£ efl in Chriflo lefli, non innbsp;alio aliquo.In co enim inuenta eft redempiio hu/nbsp;manigeneriSjid eft,in eius fanguine, qus in nullanbsp;alia re poteratinucniri. Non emit nos Chriftus,nbsp;quia per naturamipfius femper fueramus: fed renbsp;demit,quia captiui peccato tenebamur. Qui cmnbsp;^iquem redimit, fuû docetfuiife quem redimit.nbsp;Ita Chriftus nos rcdemit.quia eius eramus.Qgcmnbsp;Chriftum dea;parerpropo/«â,ideft,Ionge antcprçnbsp;ordinauit futuram propitiationem, id eft, expiatio/nbsp;nem peccatorum noftrorum.’hoc eft, utper eumnbsp;ipfe pater expiaret nos à pcceatis.amp;propitius nonbsp;bis fieret. Vel propofuit.i. in propatulo omnibus ilnbsp;15 polùit propitiationë in fanzine ipßufä.uc ipfe elTetnbsp;no folfi propitiator,fed etiä ,ppitiatio,amp; ilia pronbsp;pitiationem haberemus in fanouineeius,quiinnbsp;remiffionem peccatorum cffufus eft. Nam abftßnbsp;fanguinis eft'ufione,ficutiftc dicit Apoftolus,nonnbsp;fit remiflio pcccatorum,quia uidelicet non nifi pnbsp;fanguinem Chrifti dari ualet propitiatio SCremifnbsp;fio peccatorum.In cuius typo quotieftunqjpec/nbsp;cata in lege dimitti dicuntur,fanguis hoftiac offernbsp;tur.Propofuit autem deus Chriftum propitiationbsp;nem per fidem,ut qui in eum crederent, ipG pro Cnbsp;pitiationem hanc haberent. Vclpropofuit cumnbsp;propitiationem per fidem in fanguine ipfius,quonbsp;niSm aliter no»erit ipfe propitiatio alicui,nificrenbsp;dat eum fudiffe fanguinem liium pro rcdemptionbsp;ne generis human!, Si fubiungathuic fideibonanbsp;opcra,proutpoterit.Propofuit,inquit,e5,id eft,nbsp;in publico pofuit per pracdicationem apoftolo-rum, hunc effe propitiationem pro peccatis no/nbsp;ftris;amp; hocfecit adoflenfionem ittftitiiefute,id eft,utßnbsp;cum nxinifeftaret hominibus luam ueram iuftitinbsp;am,qu3e prius latebat,d5 putarent homines opi-bus Icgis fe poffe iuftificari. Veram ergo iuftitianbsp;oftendit in Chrifto creden tibus , Si oftendit camnbsp;effe fuam,non hominum,id eft,à feipfo data ho-minibus,non ab ipfis ortâ, nec ex Icgis operibusnbsp;habitam.Quam Icilicct iuftitiam oftendit propternbsp;remiflionempritcedentiumdeli(lorum,id eft,ut remiitc«nbsp;ret delitSa quse præcellèrant non Iblum in getili«nbsp;bus,fed etiam in ludsrisjqui ueram iuftitiam necnbsp;dum nouerant. Omnes enim peccauerunt.Scdgnbsp;oftenfioncm fu» iuftitia placuit dco,ut rcmitte-rct illis pracedentes culpas, Si iuftificaret cos utnbsp;deincepsiuftc uiuerent.Prxcedêtiaenimobhocnbsp;Apoftolus determinauit, nc quisintelligcretillanbsp;efie remiffa.quæ poft acceptam gratiam commitnbsp;tit. Præceflerunt delida,amp; hoc fadum eft, infuf-tentationedeino ftatira perculfit delinquctes,nbsp;fed ^iu pa tien ter fuftinuir,ut ad panitentiam co/nbsp;uertcret.Sufter)tationedico,praerogata adoflettflo'nbsp;tient iuflitiieeiuifid eft, ad hoc longanimiter fuftinunbsp;itcos,ut tandem couerfisoftenderet luftitiamfunbsp;am trtfcoctoBporfgratiac.quam prioribus tempo/nbsp;ribus no manifeftaucrat,dum putarent hominesnbsp;fe per feipfos poffe iuftificari. Ad hoc inquâ iüftinbsp;nuit Si iuftitia fuam qua iuftificari pollent homi'nbsp;ncs,ofiendit,«t/?tipp iuflus, id cft,iufte agens oîa.nbsp;luftum nanqjfuit.utquiinfuturo fcculo iudica/,nbsp;turus eft fingulos fecundum opera eorum, in iftonbsp;fcculo patietcr eos fuftinereqSC quid agere debcnbsp;rent illis oftenderet.Iuftus ergoeftin haefuften/nbsp;latione Si iufiitiae oftenfionc, quoniam omnia qnbsp;facere debuit,fecit. Et per hxc ctiam eft iuflificansnbsp;eum ([ui efl ex fide lefii Chriflitquia dû fuftinet,amp;iuftinbsp;tiam liiamoftendit, infunditipfamiuftitiagi cornbsp;di credentis. Non iuftificat eum qui eft ex lege,nbsp;fed eum qui eft exChrifri fide,id eft,cx fide quanbsp;creditur in Chriftum. Ex hacenim datur iuftifi-catio, SCnon ex operibus legis aut naturæ.

Vbi eft ergo glon'atio tuatJExclufa eft. Per quam legcnit’FatSorumf Non, fed per legenbsp;• fidei. Arbitramur enim iuftificari hotninenbsp;per fi'dem fine operibus legis. An ludieoranbsp;deus tantum ƒ Nonne gentium f Imo ÔCnbsp;gétium, Quoniamquidem unus eft deus gnbsp;iuftificat circuncifionem ex fide,6fpracpu*nbsp;tioqj per fidcm.Legcm ergo deftruimus pnbsp;fidemt'Abfitjfed legem ftatuimus.

Quandoquidem iuftitia eft dei,nô hominis, «Sc ex fide, non exkge^ergoubieflgloriatio tuaolu

A cedcntibus operibus dixit homincfola fide pofz fe iuftificari. Nemo cnim fidem fuis praecenden-tibusmeritis habere poteft .Etideo quipfidetnnbsp;gratis fibi datam iuftificaf ,non in fe.fed in domino gloriaturiquia dum non ex d^cribus habet finbsp;dutiam,per omnia deo fc intelligit debitorê,nihilnbsp;jnueniens quod fibi arrogarepoflitcx mentis.

• El autem qui operator, mcrces non im * putatur fecundum grati'am, fedfecundumnbsp;debitum » Eiucro qui non operator »cre^nbsp;denti autem in eum qui iuftificat iqjpium,nbsp;reputatur fidesadiuftitiam fecundum pronbsp;pofitu gratiæ dei,ficut Sf Dauid dicit bca*nbsp;titudiné hominis, cui deus accepto fert iu#nbsp;i’plw.ji. ftitiam fine operibustBcati quorum remifi»nbsp;fæ funt iniquitates, amp; quorii telt;^ia foot pecnbsp;cata, Beatusuircui non imputaoitdomisnbsp;Ucl fecundum gratiafti dei propofitam omnibus Cnbsp;credere uoIêtibus.Crcdêti,inquit, in eû qui iuftifînbsp;cat impiü» Aliud eft credere cum, aliud eft credenbsp;rc ei.aliud credere in cum* Credere eum,eft credere qiiod ipfc fit » Credere ei, eft wederequodnbsp;iplcuerâdicat. Credere in eum, eft credendonbsp;amare.credendoineum ire j amp; eius membris in-corporari » Et idcirco fides qua creditur in eum,nbsp;ipfa eft fola quam ilk approbat i Cadêti in cumnbsp;qui iuftificat impium » Impiuseft, (^i non redenbsp;credit i etiam fi nihil cuiquam auferat,fi pauperi-bus tribuat,fi uxOrem alienam non concupifear,nbsp;fi nulli fraudem faciat, fidepofitum reddat, quianbsp;hxc omnia facit non ea intentionc qU.a debuii:nbsp;amp; idcirco bona non funt, quoniam non de bona radice prodcunn Quiiquis ergo fine fide openbsp;rari bona uuft,impius profefto eft.Sed credat irtnbsp;eu*i qui iuftificat impium, ut Si ipfeeximpio fiat pills : Sc per fidem iuftificatus, poilit deincepsnbsp;opera pietatis iiiftitix facerc . Ei qui fie credit,nbsp;reputatur fides eius ad iuftitiatn fecundum pro-pofitum gratis dei,qui Gc per gratiam ftiam pronbsp;pofuit Si decrcuit,ut ceflantc lege fidesiuftificct.nbsp;Et hoc dico ego ex gratia fieri, ficut Cr DdHld dt- pâ,nbsp;cithic Sein futuroeffe lieittttHdinemillius bowihij, *nbsp;cui accepta, id eft , ad gratiam aflumpto, deus fertnbsp;iufiitiamfineoperibuspraccedentibus. Magnaenimnbsp;beatitudo eft hominis, fine labore legisuel paninbsp;tentix fidem per folam gratiam promereri lecunnbsp;dum propofitum dei,quo propofuit gratis pcccanbsp;ta dimittere. Illi accepto fert deus iuftitiam finenbsp;operibus, qui per fidem qua primum dco credi- Dnbsp;dit,0lt; de prætcrito abfoluitur, SC de prackntiiu-ftificatur.SC ad futurafideioperapracparat.Pro-bare uult Apoftolus,amp; in ipfa lege prxdici iuftitiam fine operibus prodcffc,nec le hoc d?fuo dc-fenderc,fcd prophetx teftimonio confirmarc :Benbsp;(tti,inquit,funt illi quorum iniquitatesfunt remiff^, ernbsp;quorum peccata funt oculis dei teäa. Iniquitas eft,nbsp;contra legem ucl extra legem agere. Vndc SCnbsp;grxec dicitur u-mutet, id eft, fine lege, quia lex v#«nbsp;(!«••. Iniquitasergo eft,à lege deuiare,uelcontra legem agere. Peccatum uero etiam illud dicinbsp;poteft, quod concraquàm natura docet, amp; con-feientia arguit, delinquitur. Et iuxta hunc fen-fum iniquitas ad ludæos, peccatum autc ad gq|-tespcrtinereuidctur.Sed utrorunqjculpas do-minus per gratiam fuam, fi crediderint, abluit.nbsp;Quod enim remittitur,non cft:SC quod tegitur,nbsp;non apparetjSi ideo non imputatur.Beati funt ilnbsp;Il quorum iniquitates funt remiffae inbaptifmo,nbsp;ucl etiam igne diledkis poftealiqucfadæamp; connbsp;fumptæ, ficut illius peccatricis , cui remiifa funtnbsp;peccata multa, quia dilexii multum. Et quorumnbsp;peccata fuppofitis adibus bonis funt teda. Omcnbsp;enim quod tegitur,interius poniiur:Slt;: hoc undenbsp;tegitur,deftiper ducit.Quando igitur abdicamusnbsp;malaqux fecimus. Si eligimus bona quae facia-mus, quafi regimerei fugducimus quam erube-feimus lud ji.Et ita ante dei oculos tegutur peccanbsp;ta, dû eis fuperducunt bona fada. Poteft etiam

18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AD

A ad genres magis pertinere iniquitas, quæ dicitur anomia.id eft,fine legc,quia genres fine lege erât.nbsp;Et poflümus totum in baptilmo intclligere fieri,nbsp;sd eft,amp; iniquitates remittï,id eft, delerr;Si peccanbsp;ra tegijUt üftra non uideantur ad pcenam. Ventusnbsp;eft etiam «/rille, cui credenti dominus propter fi-demfuam non impuUMitad panam peccatumorigi-nale uel aliquod pcccatum. Sicut enim Abraae renbsp;putata eftfjjles ad iuftitiam.ita amp; omni credenti:nbsp;cum fides ad iuftitia in baptifmo reputatur, pec-catum utiqj non imputatur.

Beatitudo ergo ha:c m circuncifione tan* turn manet,an etiamin præputio f Dici*nbsp;musenim quiareputatäeft Abraæfidesadnbsp;luftitiam.Quomodo ergoreputataeft^ Innbsp;circuncilione,an in prxputio s' Non in cir*nbsp;cnncifioncjfed in præputio. Et fîgnunAc*nbsp;ccpitcircuncitionis, fîgnaculum iuftitiæfi*nbsp;dei quæ eft in præputio, ut fit pater oniniftnbsp;credentium per prseputium, utreputeturnbsp;amp; illis ad iuftitiam, ÔC fitpater circuncifio*nbsp;nis, non his tantum qui funt ex circuncifio*nbsp;ne,fed his qui fedâtur ucftigiafidei,qua: eftnbsp;in præputio patrisnoftri Abraar.

*5 Quandoquidem Dauid uniuerfaliter dicic eum efle heatum, cuius iniquitates uel peccatanbsp;deus gratis remitiit, ergobzc beatitudo repromiVnbsp;B fionispcccatorumm(lt;»ett4nt«t»/» circuncijione, idnbsp;cftjin ludxis, an Cr in praputio, id eft.ingentilita-¦ te ƒ Id cft.cum confier quod beatitudo ifta per finbsp;dem fît ex gratia, modoquæriturin quibus fît,nbsp;in ludais tantum,an etiam in gentibus. Qiiodnbsp;ideo quacro. quia confiât de Abraam quod iu-ftusei^erfidem . Et eum hoc confier, quæroinnbsp;quo ftatu fît iuftificatus,poftquam eftcircuncifusnbsp;uelante. Etficutinco uidcbitur.fic inalijscredinbsp;poterit.Ethoceft; Idcircoquærimusan fîtetiamnbsp;in præputioifta beatitudo,quia dicimus omnesnbsp;confitemur, quiafidet Abrate reputata eftadiußi-tiam, ideft, fideiuftificatuseft. Qwomgjioergore-putataeß adiuftitiam^ ineircuneiftone,aninpriepu-tiof Ideft ,cum omnesconfiteamureumper fi'nbsp;demiufiificatum,uideamusutrum proptereafitnbsp;ieftus quia eft circuncifus.an ideo fit circuncifus,nbsp;quia inuentuseft iuftus. No» incircuncifione eftrc'nbsp;putatafides eiusad iuftitiam , fèdinprteputio. Idnbsp;«ft.ante iuftificatuseft per fidem, quàm circunci-derctur. Non ergo propter circuncifîonem iufiûnbsp;ficatus eft. Qyomodojinquit, reputata eft fidesnbsp;lt;ius^ Cum ellèt incircuncifione, ancum efletinnbsp;præputio^Si cnim fuilïet tune temporis in circunnbsp;cifionc.uidetur utique à fidei huius gratia exclu-fum efle præputium.Sed erat adhuc tune in prænbsp;putio. Etcum in præputio pofitus per fidem fîtnbsp;ijftificatus, /lire princeps amp; pater dicitur omni/nbsp;um credentium in præputio. In præputio eftiu/nbsp;ftificatus. Cur ergo poftcircunciiùs? Non hocnbsp;fuperflue fadum eft, fed accepit/ignum circuncifio -wr, non qua fieret, fed qua oftenderetur iuftus.

ROMANOS

Inpræputio per fidem iuftificatus eft, 8C deinde G accepitfignumcircuncifîonis, ideft, circuncifi«nbsp;onemexteriorem, quseeiTet fignum intenoris.nbsp;Signum enim dicitur , cum per hoc quod uide-tur,aliud aliquM indicatur. Bene ergo circuncifio fignum appellatur in Abraâ, quia SC ipfa aliud uidebatur ,SC aliud intelligcbatur : quiaiamnbsp;tunc carnalis ilia circuncifio fignum erat fpiritalisnbsp;circuncifionis,qux non in carne fufcipitur,fedinnbsp;corde. Et tale fignum quod Gtfignaculunt, id eft,nbsp;habêsfimilitudinemfîgnatærcijUtficut carne It*nbsp;bidinisefic fpolietur omnibus primx natiuitatisnbsp;fordibus.Et quia nondum dixerat cuius fignum,nbsp;fubdit:IH/b'f/lt;e^(lf/,id eft, qux eft ex fide.fidei dPnbsp;co,qutceß in pritputio, idcft.quam ipfehabuitexi-ftens in præputio. Velfignaculum, id eft, cclansnbsp;quoddam myfterium.Signaculum cnim dicitur,nbsp;cum alicuireiferuâdae pro tempore cuftodiaim*nbsp;ponitur,quod nemo alius nifî ipfe quiimprelTit,nbsp;debeat refignare . Sic in circûcifîone Abraæconnbsp;clufum eft pro tepore myftcrium quoddam,qdnbsp;cclaret inimicis,amp;feruarcc amicisad fimilitudi-nem figilli, fciliÄt quod ficut iuflumeft Abraaenbsp;ut oftaua die circGciderei homo ex eius femine,nbsp;fic in odaua poftfinem feptem dierum feculiaunbsp;ferret omnis uetuftas ôC corruptioab cledis dci.nbsp;^el hoc myfteriG figillatQ eft in co, quod Abraam primolt;iftificatus eft, poft accepit circunnbsp;ciGonê.quæ eftet fignaculum iuftitiç fidei eius, utnbsp;rp/è f^pater credentium per praputium,id eft, in prçpunbsp;tio.cr fitpatercircuncifionit. Eficâus enim eft utrinbsp;ufque generis pater,his qui funt in præputio pernbsp;fidem,amp; his qgi funt in circGcifionc, per carncm.nbsp;Et hoc Abraæ figillum tunccredimus refignamnbsp;dum,id eft,aperiedum, cum plenitudo gentiumnbsp;introierit, amp; omnis Ifraelfaluuscrit. Tunc enimnbsp;patenter cognofeetur Abraam efle pater non lbnbsp;lum gentium,fed etiam circuncifîonis per fidem.nbsp;Nam idcirco ante iuftificatus eft m fide, dum ad/nbsp;hue elTetincircGcifusifiC poftcircîïcidi iuftus eft,nbsp;ut ofienderef primo pater futurus multarum gë/nbsp;tiG,amp; poftea lilorum qui ex circuncifionccrcdi-turi funt.Neque enim hi qui lècundum carné nanbsp;feuntur ex Abraam,filtj Abraæ dicendiiûnt, ninbsp;fidéamp;: opera Abraæ habeant. Hoc itaquefigilnbsp;labatur incircuncifione Abraæ, ut fit pate%,i(inbsp;cftjcxemplum omninm credentium per prjputinbsp;um,id eft,in præputio. Sic enim dicit per præpunbsp;tiG,pro in pputio, ficut dicere folemus,per illudnbsp;tcpus,pro in illo temporc.uel fit pater per pputinbsp;um,ideft,per idquoddatûeft ejtêpore præpu/nbsp;tij.Si enim poft circuncifîonem datum cflèt, dicenbsp;^etur ex ea hoc accepifle.per hoc qd accepit in pnbsp;putio,id cft.per fidem fit pater credentium de gcnbsp;tibÿs,ut reputetur ÔC illis credulitas ad iuftitiam,nbsp;id eft.ut ficut Abraam in prçputio iuftificatus eftnbsp;perfidem,ita 8C illiiuftificentcrcdendo,licctprsnbsp;putium non exuerint.Et circGcifionem ideo accenbsp;pitjbbfit pater circGcifionis.id eft, Hebræorum.nbsp;Nam ante in præputio iuftus fuit,utcflct incir-cunciforum iuftorum pater circuncifus iuftua

JO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AD

GcBf.17. fed multarun gentium poJüiff.Multarum autlt;no,non A quarundatn.fed omnium. Si ergo patermultarûnbsp;gentium futuruselTe promittitur,reAe no folumnbsp;eorum qui ex circGciGone ueniunt,(ed SC eorumnbsp;qui ex gentîbus crcdunt, pater nominatur. In eonbsp;enim quod ipfc dicitur pater multarum gëtium,nbsp;fupcrbia côfunditur Iudæorum;quia ludæoruinnbsp;carncjgentiura aût fide pater eft. Vbi rede Apo-»nbsp;ftolus ex interpretatioe addidit, ttntedeum eutnbsp;trcdidijli.fignificâs fidem in inferiore homine eftcnbsp;in confpedu dci, non in oftentatione hominum,nbsp;ficuccarnalis circûdfio:Së per eâdem fidem, nonnbsp;per carnem eum efle patrem genrium,quas antenbsp;dei oculos in fide generauit.Qgi deus.Gcut Apo-ftolus fubiûgit,«iai/ÎMt mortuos,id eft,à morte aninbsp;mæ fufcitat per baptifmum ludæos,CZ uocat adfinbsp;dem elt;(^ult;e non Juntjid eft, gentiles, dequibus fcri/nbsp;tnbsp;nbsp;nbsp;ptum eft,Omnes gentes quafinon fint,fic fünf co

ram eo.Ipfe enim uere eft q ait,Ego fum qui fum. A quo quifquis recedit,etiam eflè amittit,ut iurcnbsp;dicatur non cfle.Et talcs erant gentes idolis ferui/nbsp;entes.Sed ipfe uocdteu qu£nopmt tanqudm ed qu^lüntfnbsp;id eft,gentiles ad fidem adducit,Gcut ludæos quinbsp;ob unius dei cultum dicutur cflc.Vcl omnes pecnbsp;catoresfiue gétiles,intelligamusmortuos.Ec hosnbsp;enim deus per gratiam fuam uiuificat,ut ex fidenbsp;uiuant.Et uocat ea quae no funt,tanquam ea quaenbsp;funt. Apud cum quippe fadum eft,quod eius difnbsp;pofitione futurum eft, quia de illo per prophetanbsp;dicitur, Qui fecit qux futura lunt. Nondum erâtnbsp;quibus promitteretur,quando Abraac loqueba*nbsp;B batur,ne quifquam de mentis gloriarctur.Et quinbsp;bus promifliim cfi,etiam ip fi promifli funt,ut tonbsp;turn corpus Chrifti dicat,Gratia dei fum id quodnbsp;fum. L)pm enim deus uocarc dicitur ea quae nonnbsp;iunc,fola gratia uocantis apparec,nô aliquod menbsp;ritum eorura,qui nec eife adhuc habuerunt qua/nbsp;do uocantur.Eiegit.inquit,nos ante mundi conftinbsp;(utionem.ln mûdo fadi fumus,ncc mundus eratnbsp;' quando elcdi fumus.Quis hoc explicate fufiici/nbsp;atÆliguntur qui non funt,nec erat quielcgic,necnbsp;uane elegit.Eligit camê,amp; habet eieAosquos erenbsp;aturus eft,eUgedos.Habet auf apud lemetipfiim,nbsp;non in natura fua,lcd in præfcientia fua. RcAe itanbsp;dicitur uocarc ea quae non funt tanquâ ea quaenbsp;flTnt.Dc Abraam ucro fubditur.

Gfflf iJ« Qm' contra fpctn in fpem crcdidit, ut fielt; ret pater multaruni gentium, fecundumnbsp;quodei didutn eft, Sic entfernen tuum fia«nbsp;cut ftellæcæli. Sc ficut arena maris. Et nonnbsp;infirmatuseft fide,nec^onfidcrauit cor*nbsp;pus fuum emortuum, cum fere centum an*nbsp;norum eflet, ôCemortuam uuluam Saræ.nbsp;In repromiftione etiam dei non hæfitauitnbsp;diffidentia, fed confortatus eft fide,dans gionbsp;riam deo,pleniflimc feiens, quia quccunq^nbsp;promifit,potenseft facerc. Ideoreputa*nbsp;turn eft illi ad iuftitiam,fed ÔC propter nos,nbsp;quibus reputabitur credetibus in cum, qui

ROMANOS

fufeitauit lefum Chriftum dominum no4 ftrum à mortuis, q traditus eft propter de*nbsp;lida noftra,SC refurrexit propter iuftificatlnbsp;oiftmnoftram.

Incipit commendare fidem Abraae.ut imite mur.Sarpe cm iam dixerat eü credidilTc, amp; ideonbsp;pergit nunc oftendere,quomodo amp; quam firmi*nbsp;ter crediderit.Qui crcdidit in fpcm habêdi filiumnbsp;per promiifionem dei,amp; hoc contra fpcm carnisnbsp;fu3e,quæ iam erat quafi per naturam dcficiens SCnbsp;frigida Wrd^em.idcft, contra hoc quod priusnbsp;iperabatfc non amplius filium generate, credûiftnbsp;cundo w^gt;OM.i.ut fpcrarctfepoflegcnerare,quianbsp;deus promit tcbatiDum enim uiridi eflent xtate,nbsp;fperauitiecundum naturam exiuucnculauxorenbsp;fobolcm habere,ncc potuit.Modo autem contranbsp;riura ipcrauit,ut fcilicct uetulus ex uetula amp; fierinbsp;li generaret per dci potentiam. Sieiji contra uetc*nbsp;rem fpcm crcdidit in nouam fpcm. Maius efi einnbsp;fpcrare cStra aliquod iniperatum,quam fimpli*nbsp;citer ipcrare.C)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Abraam ut fitret pater multarS

ge/itwm,idcft,täualidc crcdidit,ut ppterfidei me nt urn fufeiperet ex fua coiuge filium,de quo populus Hebrseorum propagarctur, amp; ex illo populo Chriftus carné aflumeret,in que omnes gennbsp;•s credcrcnt-Hoccnim ordinc fadus eft Abraxnbsp;pa ter multSrum getium. Et hoc iuxta quod diilutHnbsp;efl ei diuinitus,Sû erit lemen tuu fieut flelUnbsp;aren^maris^f^on qd eftent tot ucl carnalif uel fpi/nbsp;ritalif ex eo procefluri,quot funt ftcllæ uel arenanbsp;quæ numerari no poteft:ftd quod illi, qui ex eonbsp;iiue carnalif fiiK fpiritualitererâtnafcituri,itafunbsp;turielTent hominibusinnumerabilcs,ut fiellæ 8Cnbsp;arena. Myftice ucro p ftellas intelliguntur fpiritanbsp;les filtj C3eloinhxrëtes,amp; defuper lucctesfulgorcnbsp;uircutum: p arenam uero,Gue ludari Gue Chrifti*nbsp;ani carnalcs, ininfimis corde iacctes, Äfrudun«nbsp;boni operis non ferétes. Abraam crcdidit.Etqanbsp;pofletadhoram credere amp; poftea deficcre, fiib-gitur,quia non infirmatutefl jide.Crcdidit enim dconbsp;promitteti,amp;in ilia fide non efl: infirmatus,id eft,nbsp;debilitatus, cum multas caulàsinfirmandi habe-rct ftcundum humanam rationcm,icilicet quodnbsp;ncc ipfc iâ nec uxor eiusidonei elTcnt ad genera*nbsp;dum.Ineo enim quod crcdidit, no conƒdenifl^nvnbsp;puf fuum emortuum, Siuerc emortuum^eumejjètferènbsp;centum dnnorumgt;Et licet tanto têporc uixiflet, tamenbsp;non hoc atcêdit, nec etiam cogitauit uuluam Sar£nbsp;emortHitm^ Sara enim fterilis erat,amp; cruore men-ftruo iam dcflatuta;proptcr quM iam pai;itre nonbsp;poiret,etiamfi fterilis nonfuiflet. Porto fifoemi-na ita fit prouedioris ætatis, ut ci folita mulicrnnbsp;adhuc fluant,dc iuuenc parère poteft, de feniorenbsp;nos poteft.quamuis adhuc poifit ilk fenior, kdnbsp;de adolefcetulagignerc,Gcut Abraam poft mortem Sarae de Ccthurapotuit, quia uiuidam eiusnbsp;aet^tem inuenit.Hoc ergo eft quod mirum com-médat Apoftolus,ôë ad hoc dicit Abraæ iam funbsp;ifle corpus emortuum,quoniam non ex omi fee-mina,cui adhuc eflet ali^dpariédi tempus extr«

A Fides conceffa nobis ex gratia, apuddeumimpe trat amp; remiffionem deliftorum èc perfedioncmnbsp;omnium uirtutum,per Chriftura qui cft oftium,nbsp;acccflîmus per fidem ingratiâiftam.id cft,in bo-næ uitæ o^êruantiam,innbsp;nbsp;nbsp;flamm,id efr,ftatum

reditudinis habemus,qui inAdam cccideramus; quia qui manet inuitiis,nonftat,fédproftratusianbsp;cet.Ehas ucro fiabatquiait: Viuic dominus in eunbsp;4Re2.4 ius côipedu fto.Stamus, inquit,in hac gratia, nonbsp;cadentes a® ilia nec rccedentcs ,amp;glorMmurin/^enbsp;glorianbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dei.id eft, in eo quod Iperamus glori

am quam habentfîlij dei.Tantumenim eftquod iperamus, quâtum ex fcpræfumere nullus audenbsp;ret:quiain foladei uirtuteeltuthomo infîliorünbsp;dei numerû poflit afcenderc.Et magna ualde glonbsp;ria eft,per fidem ac Ipcm innumerum filiorû deinbsp;afeifei. Quod adeo magnum eft, ut à multis pronbsp;ipfa magnitudinc incredjbile uideatur, co qgodnbsp;iperamus gloriam filiorum dei nos confequutu-ros. Nomnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem gloriamur de fpc glorix hu-

ius,fed etiam gloriamur per Chrifti gratiam in tribu' lationibm,per quas oportet nos intrarc in regnumnbsp;cælorum.Gloriamur fine periculo uanitatis de tonbsp;lcrantia tribulationum,quia nouimus quâta mernbsp;ces inde fequatur.Et hoc eft quod gradatim afccnbsp;dendo profequitur : Gloriamur in tribulationi/nbsp;bus,quia fumus feienter ^uod tribuUtio operatur in nonbsp;bis patientiam,i.{a.cit nos efle patiétcs.nemo enimnbsp;patiens eflê poteft, nifi in aduerfis. patientia autentnbsp;P operatur probationem, quia cuius patiêtia uinci nônbsp;poteft,ine perfedus eile probatur. Multi em ante experimentum tribulationisputâtfe fortes eftnbsp;iè,qurin ipfo experiméto deficiunr amp; imbecillesnbsp;elfte apparêt.’S^ multi priusfc putât infîrmos,quinbsp;inipfo ardculo palftionis apparent fortiffimi, dûnbsp;OÎa uirMiter patiendo lupcrâc.Et ita ^sbationê openbsp;ratur p3cientia,dû Si fibi dCaltjs unûquencpliquinbsp;domanifeftat,qanteqpatiinciperet,amp;:fibi dialrjsnbsp;ignocus erseprobatio «ero operatur ßietM.quiaunulnbsp;quilque ex eo quod per tribulationcs infuperabinbsp;lis elfte ^batus cft,tncipit habere fpem,id eft,certinbsp;tudincm futuræ gloriæj,qux humanx ÿtioni ua/nbsp;na uid.ctur,fed tcftimoniouirtutisfirraatur.Sigsnbsp;enim nondum fibi probatus Iperat præmi5,nonnbsp;lpcrat,icd præfumit. Nam tribulationcs quibüsnbsp;j^tientia fidelium probatur, non folum cas de^nbsp;bemusintclligere qu3ccxtrinlêcusaccidunt,id ê,nbsp;de damnisucllanguoribusjuel ex quolibet cor-port's cruciatUjftcd cas etiam quas intus fibifactûtnbsp;aut perferunt, dum in rcquie pofiti fcmctipfos afnbsp;fligunt amp;atterunt,obfi(tendo uoluptatibus fuis,nbsp;refrenando libidinem Sic, qu ac ad bonum conti/nbsp;nentiæ uel abftincntiæ pcrtflient,f(lt;cîf«do.Ex qui/nbsp;bus fine dubio nafeitur patientia, quæ probabftnbsp;lis eSeda,generat ftpem, Spes autem eft bonorûnbsp;expedatio futurorum. Quæ exprimit humilita-tis affèdura ÔC ftcdulæ fteruitutis obfequium,qusi:nbsp;non eft inanis,quia non confundir,id eft, non générât cônfufionem fie lperanti,quiaquicquid Ipcnbsp;rauitadipifcitur.Illc enim fua fpe côfunditur quinbsp;dicitjEgo quod Iperabam non inueni, Vir autemnbsp;qui per patientiam in tentationibus eft probatus, Gnbsp;non confunditurluafpe.quoniam magnitudincnbsp;præmij quod inuenit, exuperaf magnitudo fpcinbsp;cius.SpernoM ronf«ndit,quia in deo pofita eft,qui falnbsp;lAe nonpoteft^ quia uerax cft:nô in hominc,quinbsp;falleret quia mendax eft.In deo pofita eft, amp; id/nbsp;circo fequiiur;^«i4 charitas dei amp;c. Vcl ita,Spes nônbsp;facit erubefcere,quia impletur.Et confiât cam eftnbsp;fc implendam ex eo,quod iam fpiritum fandutnnbsp;in arram habemus.quo ÔC late diligimus. Et hocnbsp;eft: Quia charitas dei,id ê,quâ ex deo habemus,nbsp;pofiquam deum 8C proximum diligimus,tlt^H/4nbsp;eflfld eu,late amp; copiofte data incordibm noflris-Vbinbsp;enim charitas eft,angufiia elfte nô pot, quia moxnbsp;angultia cxcluditur, Ôc cor dilatatur, ut tantumnbsp;habitatorêjid cft, fpiritum fandum intrafepoftnbsp;fit habere.Nonem ànobisipfis,fed àfpiritufan/nbsp;do polftumus habere charitatem. Nam cum dûnbsp;xiflèt, charitas dei diffufa cft in cordibus nofiris,nbsp;ne putaret quifqj à fe fibi ellè quod diligit deum,nbsp;continuo addidit, per f}gt;iritum fanâum datut eflnanbsp;fciî.Vt ergo âmes deû, habitet in te deus 8é amccnbsp;fe de tc,id eft,aobamorem lùum moueat tc,acccnnbsp;dat te,illuminet te,cxcitet te. Per Ipiritû, inquit,nbsp;fandum qui datus cft nobis,quia amp;deus eft àdonbsp;num dei. Et propter hune diuitem habitatorcmnbsp;faciebat Apoftolus quod lùpra dixit.Gloriamurnbsp;tribulaqpnibus. Quomodo enim in his gloria/nbsp;retur, fi egeftatem intus pateretur i Videbanturnbsp;fori^anguftiæ,fed intus latitudo crat. Quid autê qnbsp;facit malus homo cû coeperit tribularit Foris nftnbsp;hil habet,ablata funt omnia, in confeientia nullûnbsp;folatium eft.f^on ê qiio cxeat,quia dura funtmônbsp;cft quo intret,quia mala funt.Malc fecum torquenbsp;atur necefle eft,quia fibi ipfe tormeto efi. Ipfc eftnbsp;enim pana fua.quemtorquetconfcientiafua.Banbsp;ni uero quicquid exterius patiuntur,facile per innbsp;ternam confolationê uincunt.Et fi in hac uita,ubjnbsp;tanta tormêta funt,polftunt boni ÔC iufti uiri cû tanbsp;liapatiuntur, non folum aequo animo tolerarc,nbsp;lcd etiam in dei charitate gloriari, quid cogitan/nbsp;dum eft d e ilia uita quæ nobis promiitit, ubi nulnbsp;lam de corpore moleftiam fentiemusï

Vc quid enim Chriilus cnm adhuc infirm j eflcmusjfecâdum tempus pro impqs qjoronbsp;tuus eft s’ uix enim pro iufto quis moritur. iiebre.9'nbsp;Namprobono forfitanquis audeatmori. i.petri'?nbsp;Commendat autem deus charitatem fuamnbsp;in nobis, qm cû adhuc peccatorcs eflemus,nbsp;iècundû tépusChriftus pro4iobis mortuusnbsp;/ft.MuIto magis igif iuftificati nunc in fannbsp;guinc ipftus,falui crimus ab ira per ipfum»

J Cum deus nos diligat,uel nos cum per fpiri turn fand5,ipes nofira implebitur. Nam nifi iranbsp;fitjfruftra palftus cft Chrifius. Et hoc cft : Vt ^uidnbsp;Chriflm pro impi/t.id eft,pro diledione impiorumnbsp;worfti«; ep,nifiutfpes impleaturlt;Vclita : Volensnbsp;Apoftolus oftendere plenius uirtutes charitatis,nbsp;quam per fpiritS landum diffufam in cordibus

A nofiris dixerat, exponit gbus cauGs diffufafitin nobis,aflercs Chriftü pro impijs efle mortuû. Imnbsp;ptj nanijj eramus, antcgconuerteremur ad deutnnbsp;Chriftü.ËtChriftus uticp morte pro nobis,antegnbsp;credcremus.excepit. Qhiodprocnidubio non ftnbsp;cilIèt,niG nimiâ amp; abundantilîimâerga nos cha/nbsp;ritatem habuiflct, ueJ ipfe Chrifius moricndonbsp;iiiipiis,uel deus pater unigenitû fuü pro impioiji

• redemptione tradendo. Vere charitas dei diftuia eft in cordibus noftris.Nam qre mortuus ê Chrinbsp;üus nobis, nifi ut charitas dei diffunderet in nonbsp;bis.utdiligeremuseûquiprior dilexit nos^atnbsp;enim .i. propter quid aliud chriftuf pro tjobit mortuufnbsp;efl,cumadhucel]'emufmfirmi’:id eil, indigentes medinbsp;co, Tam grauiter enim aegrotabamus.ut nö aliter c^ medici morti fanari poflemus.Mortuus eftnbsp;ßcundii teinpus,id eft.non ut alij qui morte detinennbsp;turded ad hora pro nobis morte fußinuit, reiurnbsp;gens die tertia,ne delperaremus deeius potentia,nbsp;cuius apparet in morte beneuolêtia.Mortuus(innbsp;quit)eß,Ä hoc nö pro quibuflibet, fed pro impijs^nbsp;id eft, profotdis amp; execrandis amp;«ideopenitusfcnbsp;paratis.Et ipfe tarn magnü fecit, v ,p talibus monbsp;ri teporaliter dignaretur,ut octernä morteab eisnbsp;auerteret.Hinc beneficiorum eius apparet magninbsp;tudo.utq indebite ab eo tantü diledi fumus,cö/nbsp;fideremus quantS cum diligerc dcbcamus, aut finbsp;quideiprçponerc debeamus,cGille nc^pis impijS*nbsp;necuitäfuamprxpoftierit,ncc mortem denega/nbsp;uerit. Pium enim dnm ulquc ad mortem dili^erenbsp;( ’debemus, que pro impijs ieruis cruciatü mortisnbsp;ß excepilTc cognofcimus.Vbi amp;prjfumptio humanbsp;na repnmit, ne ftiis meritis aliqd tribuat- Et uercnbsp;mirada eius bonitas,qui impijs (Sgnatus ê monbsp;n.vix enim pro iujlo q«» moritur,id eft.raro eft ut allnbsp;quis pro iufto moriatur.nedum pro impio: quo-niam dubitat unufquifepmortem iubire, ctiamfinbsp;mortis fit cauia iufta.Raro dicomam forfitan pötnbsp;inueniri utquis audeat mori probono,id eft,^

* re bona uel pro bono uiro.Qi.iafi dieat : Difficile hoc inucnitur, meiu mortis cunAa terrentc. Velnbsp;per iuftum intelligatur iuftitia legis, per bonu ue-ro,bonitas euangelicæ gratix.Et uix pro iufto gsnbsp;moritur,quia in ueteri lege in qua iuftitia eft, uixnbsp;pauci inuenti fiint, qui fuum in martyrio fangupnbsp;nem ^derüt. botioforfit4n quädudeittmorLnbsp;qm in nouo teftameto,in quo bonitas eft atq; cknbsp;mentia.innumerabiles cxtiterSt.qui fuas in mornbsp;temaudader animas tradiderunt,Sed tarnen adnbsp;coparationem carnalium Si mori pro dno trepinbsp;dancium,tam pat^i fuerüt,ut propter râritatemnbsp;dicatur’dc eis.forfitâ quis audeat mori. Forfiian.nbsp;dicitur propter eos qui mori nccdû audenrtquis, •nbsp;P*'opter raritatem corum qui audent,iicet fint innbsp;nutnerabiles.Nonnulli uero ficinterpretantur:Sinbsp;illc pro nobis impijs mortuus ê SC peccatoribiffe,nbsp;quâto magisnosabfqjulladubitationepro iuftonbsp;amp;bono debemus occumbcreduftumautê SC bonbsp;num non putemus elfe diuerfum,ncc aliquam fp/nbsp;prie fignificarc perfonam,fed abfolute iuftam rênbsp;amp; bonamJpro ciuadifficulter,fcdinterdumali-.nbsp;quis inuenirijjoteft qui ftium languinem fundat. Gnbsp;Vix pro iufto Si bono quis moritur. Dominusnbsp;aûtnofter pro impijs Si peccatoribus eftmortu

us, in quo laudabilior chantas fulget.Neqj cnimnbsp;mérita noftra præcefierant, pro quibq^ filius deinbsp;morcrcturtfed magis quia nullacrant merita,manbsp;gna erat mifericordia.Diceret aliquisGum deusnbsp;fitomnipotensjSó alijsmodis nospotuiffetlibe-rare,curfilium fuum pro nobis moriuoluit^ Adnbsp;quod Apoftolus:Non fine caufa deus B fecit,fcdnbsp;hoc modo commendat charitatem fuam in nobit. Quannbsp;do indebite aliquid redditur, tune charitas com-raendatur.Et quid tam indebitum, quàm ut finenbsp;peccato dns pins pro peccatoribus feruis impijsnbsp;morereturïEt in hoc cômendatur nobis chantasnbsp;patrisjgaficnosdilexir. Curergonô fieret morsnbsp;Chriftijimo cur ptermiffis alijs innumerabilibusnbsp;motJ^jquibus ad nos liberandos uti potuifletnbsp;omnipotens, id potiffimum non cligeretur ut fienbsp;ret, ubi nec de diuinitatc eius aliquid immutatûnbsp;eftjS^ de humanitatc fufeepta tantü benefîcij coJznbsp;latum eft hominibus,ut à dei filio mors têporalisnbsp;indebita r cd dere tur, quia eos ab {terna morte denbsp;bita liberareti’Peccata enim noftra diabolus tenc

bat, amp;pcrilla nos merito tenebat in morte.Diminbsp;fit caille qui fua nô habebat. Si ab illo eft immerinbsp;ro perdudus ad mortem.Tantü cnim ualuitfan.,nbsp;guis illc,ut neminem Chnfto indutum in æternanbsp;morte débita detinerc debeat,quiChriftum mornbsp;te indebita ucl ad tépus occidit.Commendat ita/nbsp;que deus pater nimiam charitatê fuam in nobis,

ciî4dhuc peccatores ejjemut, nihilîp nobis nifi D pcena deberctur, Chriftus pro nobis poenâ morznbsp;tis excepic.ut nos à cruciatu perpetuæmortis falnbsp;uaret. Qui ergo peccatoribus donauit mortemnbsp;fuam,quid feruat iuftis nifi uitâ luam^Incrtdibilinbsp;us eft cnim quod mortuuscft æternus, quàm utnbsp;in æternum uiuat mortalis. lam quod incredibilinbsp;us eft tenemus.Si propter hominem mortuus eftnbsp;deus,non eft uidurus homo cum deo Non eftnbsp;mortalisuifturus in a'ternum,propter que mornbsp;tuuseft quiuiuitinactcrnüï Carne tamê ibla mornbsp;tuus eft. f^ïRrtuus ê pro nobis peccatorifcus.Mulnbsp;to magisergo faluabitiußificatos. Nara qui heitnbsp;quod maius Si diffïcilius eft, multo leuius facietnbsp;quod minus faciliuseft.difficilius quippeeft^nbsp;peccatoribus mori Si peccatatollere,quàmiu?nbsp;ftos Si coopérantes faluarc. Multo magis igiturnosnbsp;iuflificati, id eft, à peccatisomnibus libcr3ti,„«ncnbsp;id cft,in hoctemporc gratiæ, in [anguine ipfmsßnenbsp;culpa pro peccatis noftris effufoj (alui erimus ab iratnbsp;id eft,à panadamnationisæternæ, peripfum me-diatorem Si reconciliÄorem.

Si enim cum inimid eflemus, reconci'Iiâti fumus dco per mortem fillj cius, multo manbsp;gis rcconciliati, falui crimus in uita iplîus.nbsp;Non folum autcm,fed 8C gloriamur in deonbsp;per dominum noftrum lESVM CHRI*nbsp;S T V M, per quem nunc recondliationemnbsp;accepimus.

•

54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

A nbsp;nbsp;S Vert falui erimus ab ira per ipfum'. Nam ƒ}

cumtlJennuininticijidetl, per amorem iniquitatum deo contrary, reeonciliitti, id eft.inpaccra redudinbsp;fumusdeomortemßlij eiHr,tuncmultomagisgnbsp;iam fumiv recôciliati, erimus falui in uita ipiîus:nbsp;quia qualem ipiè iam fecundum humanitatem hanbsp;bet uicam, lalem ôC nos habebimus. In uita crûnbsp;mus falui,quiper mortem fumus recôciliati.De-dit enim m’o nobis mortem fuam,amp; rcconciJiatinbsp;fumus i lt;^i alienati ÔC inimicifadi fueramus pernbsp;tranfgreflîoncm. Nemo enim recondliatur, nifinbsp;ex inimicittjs.Inimicos autem nos deo primi parénbsp;lis fedt tranlgreflîo.Qiios fupra dixerat peccatonbsp;rcs.hos nunc inimicos dei nominat:et quos fupranbsp;iuftificatosinfanguincChrifti,hos nunc reconci/nbsp;liatos deo per mortemfiltjeius:et quos fupra fabnbsp;uos ab ira per ipfum.cos nüc faluos in uita ipfius.nbsp;Non ergo ante gratiam iftam quoquo modinbsp;catores, fed in talibuspeccatisfuimus.utinimidnbsp;elîèmus dei. Sed reconciliati fumus d per mortenbsp;filij eius. Quomodo per mortem^ Ancum irafeenbsp;retur nobis.uidit morte filij fui pro nobis SS pla/nbsp;catus cft nobis ï Nungd ergo filius eius ulquead-co nobis iam placatuserat, ut pro nobis etiamnbsp;mori dignarctur: pater uero ufqjadeo adhucira-’nbsp;fcebatur.utnififilius pro nobis morcrct.non planbsp;carctur?Non.Supcrius enim didüeft; Commennbsp;dat autem charitatem fuam deus in nobis, quoninbsp;âm cura adhuc peccatores elfemuSjChriftus pronbsp;ß nobis mortuus cft. Habcbat ergo pater erga nosnbsp;charitatem, etiam cum inimicitias aduerfus cumnbsp;exercen tes, deler uircm US peccatis.Etin fequeti/nbsp;Rowrf.y. bus epifcolj huius didtur :Si deus pro nobis,quisnbsp;contra nos'; Qiii etiam proprio filio no peperdt,nbsp;led pro nobis omnibus tradidit ilium. Nunquidnbsp;ergo implacatus nobis eflet, filium pro nobisnbsp;traderet? Vcracitcr cnim didum eft ci, quia nihilnbsp;$4pien.ll odifti eorum quxfecifti.Sed tarnen niliilo minusnbsp;Pftlm.f» ueracitereididumeft,OdifiiomneSquiopcran/nbsp;turiniquitatë. Proindc miro modo SC diligebatnbsp;nos, dó odcrat.Diligcbatquales ipfe fecerat,ode/nbsp;rat quales per opcrationem iniquitatis fueramusnbsp;per nosfadi, Et quadamiuftitia deifn poteftatênbsp;diaboli traditum crat genus humanum, peccatonbsp;primi hominis in omnes utriufquc fexus com-^nixtionc nafeentes originaliter tranfeuntc,amp; panbsp;rentum primorii debito uniuerfos poftcros ob-ligantc. Si ergo commifiiopcccatorum periramnbsp;dei luftam hominem lîibdidit diabolo,profcdonbsp;remilTiopcccatorum per rccôdliationem dei benbsp;nignara cruit hominem à diabolo. Non cnim fi.nbsp;cut hominis animi perturbatio, eft ira dci,fed iunbsp;fta uindida uocatur eius ffa.Etfi iufia diuina uinnbsp;dida tale nomen accepit,etiam rccondliatio dei,nbsp;qux non rede intelligitur,nifi cum tails ira finit.nbsp;Nee aliter inimid eramus deo, nifi quemadmo/nbsp;du iuftitix funt inimica peccata. Quibus remiifis,nbsp;tales inimicitiæ finiuniur, amp;: recondlianturiuftonbsp;quos ipfe iuftificat. Quos tamë etiâ inimicos uti'nbsp;que diJexit.quâdoquidemprohiscum adhuc ininbsp;mici cirent,filiura tradidit. Quod ergo rccondli-

ROMANOS

ati fumus deo per mortem filij eius,non lïc intel/ C ligatur, quafi nosideo reconciliauerit ei filius,utnbsp;iam indperet amarequos oderat, ficutrecondlinbsp;atur inimicus inimico,ut deinde fint amid 8C in-ificem diliganc qui oderantinuicero,lèd iam nosnbsp;diligenti reconciliati fumuslt;i,cum quo propternbsp;peccatum inimicitias habebamus.Et per hanc renbsp;reconciliationem à diabolo fumus erepti,qui nönbsp;potentia dei,fed luftitia fuperandus fuit.Nam gdnbsp;omnipotente potentius, uel cuiuscreaturæpo-tëtia ualet ei comparatifSed cum diabolus uitionbsp;peruejfiutis lux fadus fit amator potentiae amp;denbsp;fertoroppugnatorljjiuftitix.inquohomincsmanbsp;gis eum imitantur,placuit deo ut nö potentia dilt;nbsp;abolus,lëdiuftitiauinccrctur,atqjitaamp;hominesnbsp;imitantes Chnftum, iuftitia quxrerëtdiabolumnbsp;uinccre,non potentia. Qux cft igitur iuftitia,quanbsp;uidus eft diabolus à ChriftofQuia cum in co ni-hil morte dignum inueniref,occiditcum tarnen.nbsp;Et utiepiuftum cft ut debitores quos tcnebac,Ubcnbsp;ri dimittantur, in eum credentes quem fine ullonbsp;deblt;to oeddit. Hoe eft quod iuftificari didmur innbsp;languine Chrifti. Sic quippe in remiifionenwec-catoi urn noftrorum innocens ille fanguis cinifusnbsp;cft.Hoc eft qd reconciliati deo didmur per mornbsp;tem filij eiui. Remiflis enim peccatis noftris,fini/nbsp;untur inimidtix,amp; pacem cum deo aflêquimur,nbsp;•à quo nqs fola peccata dirimebant. Sic ergo pernbsp;mortem eius reconciUati, muUo magisfiJui erimus in ldnbsp;f(t i^us,^ in uita noftra pericramus.Nam fi morsnbsp;ipnus tantumpotuitutilludfacerct quoddifficf Dnbsp;lius erat,tuncuita,id eft,rclurrcdio ä^gloria dusnbsp;illud facerc Dpterit,ubi minor difficultas eft.fjo«nbsp;foium dtdem faiui erimus in fuiuro,/êd etum nunc glo~nbsp;ridmur fpe in deo, id eft, in eo qilÖd confidcramusnbsp;nos cum deo futurosinilla gloria.Vel non in nonbsp;bis.fed in dcogloriamur:nec pernos,fcdperifo-minum noflrum lefum Chrifium, per quem nunc iam in pnbsp;fenti uita reconciliationem ticcepimus,recundü ca qux,nbsp;fuperius dilputata lunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* *

Proptcrca ficutper unum homi'né inhunc mundum peccatum intrauit, ÔC perpecca^nbsp;tum raors,amp; ira in omnes homines pertrâfnbsp;îjt,in quo omnes peccauerlît. Vfque ad le*nbsp;gern enim peccatum eratin mundo.Qccca*nbsp;cum autem non imputabatur, cum Icx nonnbsp;effet. Sed regnauit mors ab Adam u(^adnbsp;Moyièn,etiam in cos qui non peccaucrunt,nbsp;(n fimiiitudinem præuariMtiôis Adæ, quinbsp;eft forma futuri.

• ^Nuncprolixius dilputare inchoat de duo/ bus hominibus: uno primo Adam,per cuius pccnbsp;catum amp;C mortem tanquam hxreditarijs malis flCnbsp;pofterieius obligati fumus ; alteroautem fccun/nbsp;do Adam,qui non homo tantum,fed ÖC deus eft.nbsp;Quo pro nobis foluente quod non dcbcbat,à denbsp;bJtis Si paternis amp; proprijs liberati fumus. Pronbsp;inde,quoniam propter unum ilium tenebatdia/nbsp;bolus omnes per dus uitiatam carnem concupi/

A re tm,non adiuuare potcrat.pertïncbant. Quod autem dicic, Vfcj! ad Moyfcn,ideft.uli^ ad finênbsp;legis d^initiumgraciæ mortem rcgnaflè.co genenbsp;re loquutionisait,quo dicimus,uerbi gratia.fue/nbsp;runtufcjad Atilam.Nonenim principium regninbsp;cius,fedfinem deßgnamus.Sie SCufquc ad Moy/nbsp;fcn,jdcft, uftpad fincmlcgis principiS gradx,nbsp;pedis late diffufa per orbem regnabat, quia me/nbsp;dicus delt;»u Vbi ucro de caclis medicus aduenit,nbsp;mors poteßatem perdidit, Ergo in omnibus re/nbsp;gnaiiit mors ab Adam uftpad Moyi€n,qui Chrinbsp;fti gratia non adiuti funt,ut in cis rcgnum mortisnbsp;delïrueretur. Verc in omnibus.etMwi« eit qui nonnbsp;fgt;eccMeruntinßmilitudinem pMuaricationif Adte, id eft,nbsp;qui nondum fua ôC propria uoluntate, ficutillc,nbsp;P cccaucrunt, ftd ab illo peccatutn originale tra-xcrunt.Quiainlêipfis cûiamnon nati cHei^necnbsp;rationc adhuc utercnt, qua ille utcbatur quandonbsp;peccauit,ncc præceptû accepiflênt quod ille träßnbsp;grelTus eftjfolo originali uido tcnebantur obftri/nbsp;(fti,per quod eos regnum mortis trahere t ad connbsp;demnationem,quod eft occidi in gchcnna.Poteftnbsp;8cGc intelligijUt cum dixidèt, regnauit mors etiânbsp;in eis qui non peccaucrunr,quafi nos moneret q-re in eis regnauerit qui non peccauerunt,adderecnbsp;in fîmilitudinem prxuaricationis Adar.id eft,qanbsp;crat in horum membris fimilitudo præuaricationbsp;nis Adæ.QaicJîforwdf«t««,quia ipfe forma monnbsp;P tis inflixit pofteris fuis. In illo enim conftituta eftnbsp;forma condcmnationis futuris pofieris, qui ciusnbsp;propagine crearcntur.ut ex uno in condemnationbsp;nem nafcerentur,ex quanô libérât nifi gratia faßnbsp;uatoris. Vel forma eft futuri,id eft.Chrifti,partimnbsp;à fimili.partim à côirario» A fimili, ga ficut Adânbsp;fine pÄre à deo ex uirgine terra fadus ê,ita Chrinbsp;ftus ex uirgine Maria fine femine à deo creatus c.nbsp;Sicutille eft pater omnium fecundum carnem.ficnbsp;Chriftusfecundum fîdem.Dormiuit Adam ut Hnbsp;eret Eua, mortuus eft Chriftus utEcret eccleGa.nbsp;Dormienti Adæ fada eft Eua de latere, mortuonbsp;Chrifto lancea pereuflum eft latus, u^rofluerctnbsp;facramenta quibus formaretur ecclelR.A côtra*nbsp;rio quoq; eft Adam forma Chrifil, ut quomodonbsp;per illius inobedientiâ pcccatores conftituti funcnbsp;Ijjiulti, ita per Chrifti obedientiam iufti conftituznbsp;antur multi. Et ficut in illo omnes moriuntur.ficnbsp;amp; in Chrifto omnes uiuificentur.Sicut enim mâ/nbsp;ducatû eft ab Adam.fuadentc diabolo.amp;omnesnbsp;qui nafeuntur ex eo.morti addifti funtdta ieiunanbsp;turn eft à Chrifto,^ omnes qui per eum renafeünbsp;tur.uitæ xternae reftituuntur. Sicut ille communicate potuit filijs peccatufh amp;mortem,Gc ifte funbsp;is iuftitiam fuam Slt;uitam.Sicutille eft pater prænbsp;fentis fcculi.öó princeps diftordiæ.Gc ifte pater funbsp;tu ri feculi SC princeps pacis. Sed non Gcut deli-dum.ita ôi. donum.

Si cnitn unius dclido multi mortui funt, multo magis gratia dei amp; donutn in gratianbsp;unius hominis lefu Chrifti in plures abun*nbsp;dauit.Et non ficut per unum peccatum,itanbsp;Si. donum. Nam iudicium quidem ezuno Cnbsp;în condemnationem,gratia autem ex mul*nbsp;tis dcliâis in iuftificationem. Si enim uni*nbsp;us deliâo nlbrs regnauit per unum,multonbsp;magis abfidantiam gratix Si donationis Si.nbsp;iuftitiæ accipientesin uita,rcgnabuntpernbsp;unû lefum Chriftum. Igitur ficut per uni*nbsp;us deliâû in omnes homines in condemnanbsp;tionem,fîc per unius iuftitiam in omnes honbsp;minegin iuftificationem uitx. Sicut enimnbsp;per unius hominis inobedientiam pecca*nbsp;tores conftituti funt multi, ita Si per uniusnbsp;obedientiam iufti conftituentur multi»

His uerbis déclarât Apoftolus,qualitcr Adâ forma Chrifti fit à côtrario,amp;qualiter cadcmfornbsp;ma non Gt ex omni parteconformis. Namfimi-les quidem à contrario ftini, fed tarnen in hoc difnbsp;ferunt, quod non ficut delidum Adæ, ita ÔC donum Chrifti ; quia plus boni Chriftus confert,^nbsp;ille mali.Simil|ÿ enim funtChriftus amp; Adam.fednbsp;non Gcut dcliâum,ita amp; donum,id eft, nô Gc eftnbsp;efticax peccatum Adæ ad damnationem.ut gratia Chrifti ad faluationcm. Quamuis enim dcli-dum SC donum in hoc fint fimilia, quod ficut denbsp;^idum oj^ratur difeordiam inter nos amp;deum,SCnbsp;tandem in nobis mortera,iia donum reconcilia/nbsp;tionem öCscternam beatitudinem :atq; Gcut pernbsp;unum hominem intrauit peccatum in omncs,d^ ’jjnbsp;per peccatum mors, ita donum per unum uenitnbsp;in omnes, amp;per donum uitaun hoc tarnen diffe/nbsp;runt, quod delidum operatur in omnibus mortem temporalcm,donum autem uitamfcmpiternbsp;nam.Plus ergo pftat Chriftus regeneratis,quàmnbsp;nocuit Adam generatis. Et uere donum eft ma-ius 8c potêtius quàm delidum. Nam fi delidumnbsp;unius adeo potuit amp; efticax fuit, ut multos ducenbsp;ret in mortem,multo magis abüdauit gratia dei,* *nbsp;id cft,remiflîo pcccatorum,quam deus gratis datnbsp;fine præcedenti merito humano; ÔC donum,id ê,nbsp;largitio uirtutum. Hæc inquâ gratia amp; donatio,nbsp;abundauit in gratia unius hominis lefu Chrifti,nbsp;idcftjin perfedioneuirtutQquæin homineChrinbsp;fto eft,6ô abundauit in plurcs,id eft,in omqjes fu/nbsp;os abundanter uenit.Non in plures tranfit gratianbsp;quàm delidum, neque enim plures iuftificanturnbsp;quàm condemnantur, cum iniqui multo pluresnbsp;Gnt:fcd in plures didum eft.uelut fi diceretur,nônbsp;in paucos. Neque enim pauci^fcd plures funt,innbsp;quos redundat ifta gratia. Et multo magis abun/nbsp;• dat quàm delidum, quia omnes qui per ChriftSnbsp;Iiberantur,tcmporaliter propter Adam moriunnbsp;tur,propter ipfum autem Chriftum fine fine ui/nbsp;dtri iunt.In eo autem quod præmifit,Si enim uniusnbsp;deliüo multi mortui (uni, dum diceret Multi, ôd nonnbsp;Omnes.innuit fe dicere de illis, in quibus delidûnbsp;A€æ mortem animxfedt.Sed grdtM dei multo mit-gûlt;t6«»lt;llt;lt;«it,quia primus parens unum delidumnbsp;in omnes mifit, Chriftus autem ctiam delida ilianbsp;quæ homines propria uoluntate addideruntorj/

A cipitauit in condcmnationcm,amp;: Gcinnaortë.ita fincnoftroopere præccdente gratia Chrifiinosnbsp;duxit ad luftificationê, amp; Gc ad uitam xternam.nbsp;Eam quippe iuftificaiioné dicit, qua Chriftus iu/nbsp;fttficatimpium. Quæiuftificatio träßt in omncsnbsp;homines,non qaomnes homines ueniant ad granbsp;tiam luftificationis Chrifti,cum tam multi aliena-ti ab lila iaxternum mohantur : fed quia omncsnbsp;quirenaliSntur iniuftificationem.nónifig Chrinbsp;ftura renafcunt. Geut omnes qui nafcütur in con-demnationê.non nifi g Adam nafcuntur. Nemonbsp;eft quippein ilia generatiôe prxter Adam,5c nenbsp;mo in ilia rcgencratione prseier Chrift5.Ideo di/nbsp;lt;ftû eft, omnes amp; omncs. Nâ G ali qui poflent car/nbsp;negenerari no per Adam, èC aliquiljaû regeneranbsp;ri non perChriftû.nô liquido omnes, Gue hic,Guenbsp;ibi.dicerêtur.Eoldem autem omnes,poftealt;iul-tos dicit-Poflunt quippe in aliqua re omnes eflê,nbsp;qui pauci funt. Sed multos habet generatio car-nalis,multos amp; fpûalis, quâuis non tam multosnbsp;hxc fpiritalis q ilia carnalis. Sed tn Geut ill a oésnbsp;habethomines, Gc iftaoesiuftos homines :quianbsp;ficut nemo prxter illam homo, Gc nemo præternbsp;iftam iuftus homo,amp; in utraqj multi.Dc quibusnbsp;fubditur .sicut enim per inebedùntùm ôCc, Et déterminât Apoftolus deliâum unius Óó luftitiam uninbsp;us,ut Gcut illc merito peccati mulios perdidit.Gcnbsp;amp;ifte meritoiuftitiæ indclibcraiTcuideatur.Ve'nbsp;re Gcut delidum unius condemnauit omnes, Gcnbsp;iuftitia unius iuftiGcat omnes.Nâ Gcut per inobenbsp;dientiam unius primi hominis, quæ è deliâumnbsp;ß ipGus,peccatorcsconftituti funt multi .i.oes quinbsp;ex eo nati funt, originale pcccatum exeotraxe-runtrita per obedientiam unius hominis Chrifti,nbsp;CÔftitiftntur multi tußi.i.iuflificabütur Gde incarnbsp;nationts amp; paiTionis cius, in qua fuit obediês ufqjnbsp;ad mortem. Idco hic Chriftü hominem dicit, cûnbsp;Gt SC. deus, ncquisexiftimetuel antiquos iuftos,nbsp;per deum tantummodo Chriftum.i.per uerbumnbsp;quod erat in principio,non etiam per Gdem incarnbsp;natiôis eius,qua ÔC homo,potuiG*e iul^cah. Hicnbsp;Gnitur difputatio de duobus, Adâ Icilicet ßcChrinbsp;fto, ex quibus alter nobispeccatum amp; mortemnbsp;intulit,alter iuftitiam amp; uitam reddidit.

i,exautcm fubintrauic utabundarec delb âum. Vbi autem abundauit delidum, fu«nbsp;perabundauit gratia, ut Gcut regnauitpec«nbsp;catum in mortem, ita ôi. regnet pernbsp;iuftitiam in uitam «ternâ, per lefum Chrinbsp;ftum dominum noftrum.

CAPVT* VI.

Vidergodicemusj' Permanebimus ynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peccato ut gratia abundet £* AbGt.

Qui enim mortui fumus peccato, quomo« do adhuc uiuemus in iilof

•P Supra dixeratquia ufcp ad legê pftm in mû do fuit,quod non originale tantü,fedomnc pec-catum intelligi uoluit. Et idco ufquc ad lege fuit,nbsp;quia nec lex potuit illud auferre. Vfq; ad legem

•

enim diâum eft, ut etiam ipfam legem fententia C ifta concluderet, quomodo didum ê in euange-lio,omnes gencrationes abAbraâ ufqj ad Dauid, jHiÜM*nbsp;gAierationes quatuordecim. Non enim exceptonbsp;Dauid,fed ipo etiâ côputato, numerus ifle copienbsp;tur.Sic lex nô ê extra permanGonê pfti,quod di-dum ê.ufqj ad ipfam fuiiTe.lmo Gcut nîic dicitur,nbsp;lexfuiintrituit ut abundaret delidum. Intraucrat enimnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

in mundum ab initio peccatû Gue dclid5,fed lex fubintrauit .i.fubfequenti tempore intrauit, nonnbsp;ut per ^m Gnirecur delidum, fed ut abundaretnbsp;ex prxuaricatione.Lex enim,Gue naturalem in-telligamus,quæ in eorum apparet xtatibus, quinbsp;iam ratione uti poffunt:Gue côfcriptam, quæ danbsp;ta cper Moyfen,non potuit uiuiGcarcautlibéra/nbsp;re à lege pdi SC mortis, quæ trada eft ab Adam,nbsp;fedmagisaddidit præuaricationis augmentum.nbsp;Vbienimnone lcx,nec præuaricatio.Prfuari-cata ergolege,quæin paradifo data fuerat, nafe»nbsp;tur homo ex Adam cum lege peccati amp; mortis,nbsp;de qua dicitur, Video aliam legem in membrisnbsp;meis amp;c.Quæ«raen niG mala côfuetudincpoft-ea robore tur,facilius uinciiur,non tamê Gnc gragt;nbsp;tia dei.Lege autem alia præuaricata.quæ ê in uftinbsp;rationis animæ rationaliSjin ætate hois iam rônenbsp;^tentis, præuaricatores Gunt omncs peccatore«nbsp;^erræ.Prî«uaricata ucro lege, etiam ilia quæ da*nbsp;ta ê per Moyfen.multo amplius abûdat delidü.

Le^ ergo fubintrauit ut abüdaret delidum , Guc nbsp;nbsp;nbsp;|

cum hommes negligunt quod deus iubet,Guc cS de uiribus fuis prælumentes, adiutorium graiiæ Dnbsp;nonimploragt, SC addût inGrmitati fuperbiam.nbsp;Qui enim talcs lùnt,ignorât qua difpêfatione lexnbsp;data Gt.Non enim data c lex quæ poGèt uiuiGca-re.quia gratia uiuiGcat per Gd c. Sed data eft lex,nbsp;ad oftendendû quantis peccato^ utneulis côftrinnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

gercntur.qui de fuis uiribus ad implcndâ iuftitiâ prælùmebant.Et ideo pdâ non minuit, fed adic.. /nbsp;cit.Non tarnen ,ppter hûc eßcdü data eft,fcd ex *nbsp;hominum prauitacc hoc contigit. No enim uitionbsp;lcgis,fcd illoßz Gc abüdauitpeccatum.cum ÔC c5nbsp;cupifcentia ex prohibitiôe ardentior fada eft,amp;nbsp;pcccantibus contra legem præuaricationis crimenbsp;acceflît.Non ergo ludæi de lege glohentur, quianbsp;non funt per eam iuftiGcati,fed abundantiqri de*nbsp;lidograuati.Ideo'q? magis humilientur amp;confunbsp;giant adimplorandâ Chrifti gratiâ,per quam ô£nbsp;à peccato præuaricationis liberentur attp lâncn-tur. Delidüenim abundauitp kgë. Sed nô ideonbsp;defpiciantur ludæi,qu.iad Ch|^ftûuenerunt:quianbsp;ubi, ideft, in quibus abundauit deliflum*quoni*

• am accepta lege non ignoranter, fedfeientes dc-linqucbant. ibi, ideft, ineis fuperabundauit gnt-tfd dei,hoc cft.Gc abundauit,amp; Gc dona fua mul tiplicauitjut delcret omnino delidum, ôC fuperînbsp;or atqt maior exifteret q fuerat delidum. Super«nbsp;abundauit,quia ÔC hos perßeit quos diabolus uinnbsp;ede non potuit: amp; delidum ad tempus fuit,gra/nbsp;tia uero in æternum.Ita fuperabundauit gratia,«tnbsp;fuut regnauit in mortem peccatum, etiâ quod non exnbsp;Adam traxerunt homines,fed fua uoluntatc ad*

40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AD

A mus,hoc feientes quia uetus ho nofter crud fixus eft, ut deftruaf corpus pcccati, ut ul^nbsp;tra' non feruiamus pcccato.Qui enim rtor*nbsp;tuus eftyiuftificatus eft à peccato. Si autemnbsp;mortui fumus cum Chrifto,credimusquianbsp;limul ctiam uiuemus cum illo»

Dcbefius excplo refurreftionis Chrifri am bulare in nouitate uitx , ut nouam Si incorrupt!nbsp;bile conuerfatione ducamus, nec iam uitioi?i pu-. tredinc corrumpamur. Nam ƒ fumut fadi complannbsp;tati.id eft,a ueteri rituauulfi. Si in noultatem connbsp;uerfationis translati, hçrëtes/îmibÏHd.nimorfûeWf,nbsp;id eft ,imitantes pro poffenoftro morte eius, utnbsp;abftincamus nos à peccato, quo file prorfus ca/nbsp;ruit, fimul amp; refurreilionif eius fimilitudini erimusnbsp;complantati. Arbor quxplantatur,moritiWannbsp;tequam crcicat,amp;; demortua uiuificatur,S: uiui-ficata frudificat.Sic Si Chrifius,qui lignum uitænbsp;eft,iuxta Salomonem,auulfus de præfcnti fccu«nbsp;lo, mortuus eft : iSé per refurredioné uiuificatus,nbsp;creuit in totam miidi latitudincm, in quo amp; mulnbsp;turn frudum afiert . Notandum autem quianbsp;no dixit Apoftolus, Si enim complantati fumusnbsp;mortieius,fed fimilitudini mortis eiu,s. Chriftusnbsp;era femel ita mortuus eft pdô.id eft,carnj,ut pecnbsp;catûomninonôfecerit. Nos aüt ipfa morte quanbsp;illc mor tuus eft, pdô nôpoirumusmori,utomninbsp;nonefciamuspdnijfimilitudinem tarnen haberenbsp;pofiumus,ut imitantes cü abftincamus nos à pecnbsp;ß cato. Hoc cnimrecipere poteft humana natura,nbsp;ut in fimilitudine mortis eius fiat,dum ipfum iminbsp;tandonon peccat. Debcmusergo complantatinbsp;fimilit«dini, id eft, ad fimihtudinem mortis eius,nbsp;ut imitantes innocentiam morris eius,exrinoua-mur uitijs, Si frudificemusinogibus bonis. Trienbsp;enim Si refurredionis eius fimilitudini complannbsp;tabimur.Omnis enim plâtatio poft hyemis mornbsp;tern, refurredioné in uerc germinat. Si igitur r’énbsp;nos in Chrifti morte complantati liimus per hyenbsp;mem huius feculi, in uere futuri fecuHi^fcremusnbsp;ex ipla radice frudus iuftitiae. In fimilitudine refurredionis eius complantabimur,quando refornbsp;çabit corpus humilitatis noftrac configuratumnbsp;corpori claritatis fusc.Complantemur.inquit,fimilitudini mortis eius,boc fci£tet,lt;jula uetus homo nonbsp;fterßmul crucißxus ejliquoniam in ilia morte dominbsp;ni,pdi noftri figura pependit. Crucifixio quippenbsp;ueteris homin)s,pceniteti{ dolores intclliguntur,nbsp;Sicontinentixfalubriscruciatus. Chriftusenimnbsp;qui uixerat uetus homo ftwundu pcenam.i.fecunnbsp;dum fame Si fitim Si huiufmodi,hoc modo uetünbsp;ftatê.id eft.noftra: morialitatis infirmitatê finiuitnbsp;Si depofuit, ut doloré cruels fufrinens, fichabe-ret mebra diftentaamp; confixa,utadpriore.s adusnbsp;moueri no poircnt,à quibus ctiam fepultus, quicnbsp;uithumanis fubtradus afpedibus.cxigens à no/nbsp;bisutuetuftatê pcccatoiji cum dolore pceniten-tix deponamus. Si membra noftra per continennbsp;liam fint côfîxa,nc ad priora redeamus.à quibusnbsp;ita gfede quicfcamus,ut ncc wtp uifio Ô^etno/

ROMANOS

riahabeaiur.EiGiam ifia compkuimus, tunc ue C rc uetus homo nofier Gmul c ii Chrifto crucifixusnbsp;ei^Vetusenim homo,eftuetuftaconuerfatio, fonbsp;mes Si côlùetifdo peccati,amp; quicquid uiiioijz exnbsp;primo parëtc fumpfitininü.Qui tn nofter ê,quianbsp;ex nobis,nô exdeo.Et ifte ueiusho cii crucifixi/nbsp;one Chrifri ita debilitatus eft.ttt dominate rationnbsp;nc defiruitturcorpuipeccati .i. tota pcccatoij; mafia,nbsp;ita ttt ultra non fcruiamuspeccato. Corpus peccati,idnbsp;eft, pdm ,fecu ndum omnia membra iua deftru-atur.Vàum enim uitium,membrum cftpeccati:nbsp;corpus uero, uniuerfiias deli(ftolî^, quoi^princiznbsp;pium eft originale pAm.Chriftus aut non ex parnbsp;te,icd integer eft crucifixus ,ut nos ex toto mori-amur plt;Sô Si uiuamus deo.Gratia enim dei g ba«nbsp;ptifmum Chnfti, qui uenit in fimilitudine carnisnbsp;peccati.id agit, ut deftruat corpus pdi. Deftrutenbsp;aût,non ut in ipfa uiuente carne côcupifcentia in-nata repente ab^^iraatur amp; non fit, led nc obfitnbsp;mortuo qua: inerat nato.Deftruitur,non ut interim no fit,fed ut no cogarour ei feruii e. Hoc einnbsp;eft quod ait, utflltra non feruiamus peccato. Etnbsp;ucrc no cogemur peccato ieruire, quia iuftificatinbsp;fumus:amp; ucrc iuftificati,gamoriui.QKt enini mor^nbsp;tuujeficum Cbn(lo,iuflificatuseßgt;i. libereffcâusinbsp;peccato amp; alienatus: ncc poteft iam peccare, quianbsp;ficut amp; Ioflannesait,Omnis quinatuseftex dco, jJönbsp;non peccat. Crucifixus cnim,omnibusmcmbrisnbsp;dolerc occupatis,peccarc non pot, fed concupi/.nbsp;feentijs amp;pafiionibus côtradicit.Ec qui lûnt Chrinbsp;fti,carnem ftiam crucifixerüt cum uitijs 8i concunbsp;pifeentrjs. IIl»eftiufiificatus,quimortuuscfr,id dnbsp;eft,qui feipum pro Chrifto uitijs mortificauit autnbsp;martyriûgtulit. Sed Çtmoriuifumus cumclrrißo,id.nbsp;eftjfi imitatione mortis eius uitijs fumus mortifinbsp;cati,ut ultra no uiuamus cis,frf(i«B«f Si pro certonbsp;fperamus,^«M ßniuletiam uiuemus cum iHo,uiubi ipenbsp;eft,amp;nosfimus;0d quomodo ipfe inxternum Sinbsp;beate uiuit,ita Si nos uiuamus.

Scientes quod Chriftus refurgens ex mor^ tui3, iam non moritur, mors illi ultra nonnbsp;dominabitur, Quo'd enim mortuus ell pecnbsp;caro,mortuus eft fetnehquod autem uiuir,nbsp;uiuic dco.I ta amp;uos exillimatc,uos quidemnbsp;niortuos elTe peccato, ufuentes autem dconbsp;in Chrifto Icfu,

S[| Viuemus cii Chrifto qui fine fine uiuit, nos dico iâ Icientet ^4 cbrijl«» rrfùrgês ex mortuifjâ ampli-uf nonmoritur,id cft.non diflbliAur,ficut I,azarus

• Si filius uidux, quos ipfe fufeitauit, itei?i mortui funt.Nô cm tails fuit eius refurredio qualis coRi :nbsp;fed talis,ut amplius mori no pnfijt,amp; tails ctiamnbsp;n»bis promifla efr.Iam non moritur Chriftus,ô^nbsp;mort illi ultra no dominitîgt;itur,ciux ad horä illi g ipfi-uspiam uoluntatem dominata eft in crucc. Hocnbsp;di^û eft contra Manichxos, quinegant ChriftSnbsp;ueram carné habuifiè.Ad hoc enim humanitatcnbsp;lulcepit, ut mors ei teporalis in pafiione dominanbsp;retur,id c, ueracitcr affligerct cum ficut uciji hominem amp; occiderct, ficç mors Îrna dotniniS

•

4t

A mcmbris noftris contra nos pugnare.Surgitira'j' non demusiræ linguam adnialedicendum,ma-num aut pcdein adfericndû, Nô furgcrettraiftanbsp;irrationabiiis,niG pdm effet in mêbns.Scd tollanbsp;musilli regnum, non habeat arma quibus contra nos pngnet.Difcet enim non furgcre.cum arma coepenenoninuenire. Ne exhibcatis,inquâ,nbsp;membra t|[ftra pcccatoarmainiquitatis, id eft,nbsp;quibus implcatur iniquitas,)êd exbtfcefe uofdeo tan-quant uiuentesexmortuis.ûuduc iam à morte refufeinbsp;latis. poft refurredionê enim non carnaliter uiuinbsp;tur.necpeccatur.fed diutrüs ipiritalibusintêdinbsp;iur:dd uosg«àraorteanimæfurrexiftis,iam fpirinbsp;taliter 8C fände amp; deo uiuere debetis. CZ «fwfcrdnbsp;Ueßra exhibete deo arma luflitite, ut p ea deus pronbsp;iuftitia pugnet aducrfusregnû peccau.deusemnbsp;eftgopcratur inuobis.fcilicctuc manusqu^an-te rapiebat aliéna, nunc tribuat fua: oculus quinbsp;ante uidebat ad peccandum,nnc uideat ad boninbsp;operisminifterium. Sic amp; caetera membraiufti-tiæ feruiât.QiJod bene G uultis.impkrc poieftis.nbsp;«4(n pccc((t«m.i.fomes peccati SC deledatioiniqui-tatis,quae in carne eü^ttotl domiltabitftrd.non praeuanbsp;Icbit uobif,ui ohm fokbat.Ideo nô dominabitur,nbsp;quia noncjlij modof«b legeiubête amp;. noniuuante,nbsp;fèdßbgratia libérante amp; iuuâte.Sublegc cnimponbsp;Cns,nonfub gratia dominaturpdm, à quo nonnbsp;fit homo liber lege,fed gratia. Non quia lex mala eftjfcd quia ilia non libera ê,quos rcos facit tu -bendo,nô adiuuando. Gratia quippe adiuuat iicnbsp;ß legis quifq? fit faftor.fine qua gratia fub lege po-fitus.tantummodo erat legis auditor.

Quid ergof Pcccabimus,quonia nô fumus fub lege,fed fub gratia ƒ Abfit. Nefcitis quonbsp;, nia cut exhibetts uos feruos ad obediédutn,nbsp;ferui cfti's cluscuiobcdiftisjfiucpcccati adnbsp;mortem,fiue obedidonis ad tuftidamt' Granbsp;das autem deo, quodfuiftts ferui peccad,nbsp;obediftis autem ex corde in cam forma donbsp;drinx in qua traditieftis, Liberati autemnbsp;peccato^ierui faäi eftis iuftitia:»

Qyoniam fub gratia fumus, ergo quid fade/ tauslt;:peccabimuf,quomamnon[umuffub lege,(id fub granbsp;ftifldc ,ergo ceiTante uindi»SaJegis impuncpec-cabimus.^Aft/ît ut peccemus.Lcx cnim peccantesnbsp;mox intcrfici iubebat.gratia ucro etiam poft culnbsp;pam expcAat ad pœnitctiam. Et ideo nuc ifti uonbsp;IcbantÄpoftolifcntentiamad hocinfledcrc, utnbsp;liceret eis peccarc, quoniam exuti erät à legis ternbsp;rore.Sed hoc ipfe remoue»Abfit,inquit,ut ideonbsp;hcentiuspecccmus,ideft,criminalia Si capitalianbsp;peccatacommittamus.qualia lex damnare connbsp;fucuerat, nam fine minoribus peccatis hxc uitanbsp;nonpotcftduci.Vere nô debetis peccarc,fed ponbsp;tius bene operari : quia fi peccaucritis.ferui peccanbsp;ti eritis, ficut ccontrafi bene egeritis, ferui iuftitiçnbsp;clFiciemini. Etnimis turpe eft, utcum deigraiianbsp;nos àpeccato libcraucric,rurfum occafionc ciusnbsp;pdöicruiatis. Anne(citif,id cft,anignorads quianbsp;aii exhibetü,id ê,prseparaiis 8C prxfentatiytof fere

«oj.ideft, pronosadobediendum.feruießiteiutjde, C. uoJuntati cius feruire habctis/woMijlif ,id eft,cunbsp;iugobcditioni^ollaucftrafubiecifijsï Poftquaranbsp;illi obediftiSjferui eius eftis.etfi non antca, cüprinbsp;mum illi confentiendo uos exhiberetis. Cuicun-que obcdiftis,feruicius eftis,/iHepeccntf ducentisnbsp;ad mortem xternam, ßue fan Aæ obeditionif ducen-ds uos ad iußitiam,id eff, ad iuftitiæ confummati-onem. Qui enim per fidc primo iuftificati eftis,nbsp;nuncfidiuinisprxccptisobedientes fuerids,adnbsp;lumm^ iuftitiæ perfedionem afeendetis. Eiusnbsp;eftis feruijcui obcdiftis.Sed gratiof ago dfo,quia linbsp;cetpriusfuilTeds ferui peccad, iam tarne nô eftis.nbsp;Inde gratiasrefero,nö uobis,non libero arbitrionbsp;ueflro,feddeo, per quem faAum eft,ut pAï ferui«nbsp;tutem euaderetis. Gr.atias,inquic,deo, quiaprninbsp;peecatifuißif, fed ipfo libérante SC adiuuante iamnbsp;non eliis, quoniam obediflif deo non ex timoré lenbsp;gis,fed excorde,id eft, ex bona cordis uoluntatc,nbsp;ucl non fpecie tcnus,non fimuladone,léd ex cornbsp;dis puritatc. Obedlftis dico.tendentes ineamfor-mam,id eft,rcgulameuangelicæ doflrinlt;e,inqua tranbsp;diti efris.HoceftjindoArinaminformante amp;cônbsp;monêtem mores ueltros,in qua tradid eftis à granbsp;tia dei,r.on p uos acccfliftis,uel à do Aoribus eftisnbsp;•t ca traditi.i^æ fcïlicet do Arina eft forma,quianbsp;imagine d?i deformatam reftituit.Nec folGobe-diftis,fed etiam Uberatieftis à peccato per fpûm fannbsp;AuA,quem accepißisin baptifmo :quia ubi fpQsnbsp;dominijibihbertas.Etàpeccati feruitute libéra- p.nbsp;ti jfdiSl eßif confentiendo amp;operando ferui iuflitia,nbsp;quod eft funilna libertas. Serui iuftitiæ eftis, cuinbsp;obcdiflis.’ideft, ChriftiquifaAuseft nobis fapi- t,Cnbsp;entia à deo Si iuftitia amp; fanAifîcatio.

Humanum dico,propter infirmltatem car nis ueftræ. Slcut enim exhibuiftis membranbsp;ueftra feruire immunditia; amp;iniquitati adnbsp;iniquitaté,itanfîcexhibctcmcnibra ueftranbsp;feruire iuftitiæ in fandificationem,

lt;Ç HaAenus non efte peccâdum, hinc quid de inceps fit agendum,de quo nullus poilîtlc excu-làre, quia nullus eft qui non poflît bene operari,nbsp;laite uolûtate,qditêeftpgratiâ.Hw»rf««,inquit,lt;linbsp;co.i.qd poteftis portarc dico, quod nô exccSat uînbsp;rcs humanitatis Scfragilitatis ueftræ,fèd quod fanbsp;ns complete poieftis, di hocfacio propter infirminbsp;tatem,id c.debilitatcm Si fragilitatem carnis.i.car/nbsp;nalitatisHejlr«,ga uideo uos adhuc cflê debiles lenbsp;cundum carnem,«Slt;:ideo humdft e uos inftruo.Venbsp;reefthumanum,id ê, leue dC non afperum quodnbsp;dico,quia hoc præcipio.'Sicttf exhibuißit, id c,præ-parauiftis wemèrrf ueßra feruire opérande immundi/nbsp;tîfS^id c,libidini quæ carnem maculât,C iniquitati,nbsp;id eft.iniquæ aAioni,quæ ctfi ueftrum corpus nônbsp;inquinaqproximo tarnen nocerc appétit, iniqui-tau dico,ducenti ad iniquitatem aliam maiorcm,utnbsp;pcrincrementa malorum proficerctisferaperinnbsp;peius, itanunepoft conuerfionem cum fitis libérât!, exhibete, id eft, præparatc membra ueflra quænbsp;funtiieftri iuris, jerwreoperando iKjlitiieducenrt

A mfanflificathnem.id eft,in boni confummationem, amp; idco eft ieruicndum iulliuse, ex qua prouenicnbsp;lama uulftas SC honeftas. Hoc eft,^cut tüc nullusnbsp;timor coëgit, fed uoluptas peccati duxit, ita nûcnbsp;delesftatio luftinae adultæ,ctfi nondum perfeiftæ.nbsp;Si ncquaq amplius poiefds, faltcm taies eftote innbsp;fruëtu bonot^,quales fuifris dudum in adione uinbsp;tiorum,ne dcbiliorcs uos habcat fandalibertas,nbsp;incarne ualidoshabuit ulùsterrcnæ uolupta'nbsp;tis. Ita fcilicei unufgltp ueftrû uirtutibus feruiac,nbsp;ficut uitijs feruiebat.Multo enim ampliufôô miilnbsp;to intentius iuftitisc, immunditise, feruiendumnbsp;eft.SedegOjinquit.humane ago.Eadem poinalo,nbsp;fimilia requiro,ut unûquodq? membrû minifterinbsp;uin qcPcxhibuituitrjSjaptet uirtutibus:ôC aftumnbsp;¦quod exhibultimmundiciaejad caftitatcm nuncnbsp;landifîcationemipcouertat.Sinon plus poteftis,nbsp;üel tm nüc agite quaniu tune egiftis, ne fîdetn Si.nbsp;dodrinam noftram quafi afperâ amp; importabilënbsp;fugiatis.Quid ell autem.Gcut illud.ita Si hoc agi/nbsp;te,nifi quetnadmodum ad peccâ^um nullus uosnbsp;cogebat timor, fed ipfîus libido uoluptasq; pcc-cati; fie ad iufte uiucndîi non uos fupplicij metusnbsp;urgeat, fed deledatio ducat,charitaslp iuftitix:5^nbsp;g fortiter ôdinfiâ ter ilia egiftis,tâ fortiter Si inftâ/nbsp;ter ifta nücagite^Et hxc quidc nondûnbsp;nbsp;perfed#

iuftitia.Tantü ne cin digna cft iuftiiia, quâtum di gna fuit iniquitas'fSic anaâda eft ifta,quomô amanbsp;tur illa^Abfit ut fic,5C utinam uel fic.Ergo pftis ê

P amanda. In iniquitate enim fecuticftisuoluptatc, ƒ fed pro iuftitia debetis tolerare dolorcm.Ëccc nenbsp;Jcio quis impudicus adolefcens irflbcit oculos innbsp;coniugem alienam, adamauit, cupit peruenire,nbsp;quæric tarnen latere. Sic enim amatuoluptatem,nbsp;plus UC «méat dolorem. Suauitas enim ilia uolu/nbsp;ptatisno eft tanta.utuincatetiam dolorem, pot*nbsp;narum.Pulchritudo autem 6e deledatio iuftitixnbsp;tanta eftjUtcuicuntp amorem fuum perfede infpinbsp;raucrit, faciat cum contemnere non iblum quic/nbsp;quid in hoc mundo deledabat, fed amp; quicquidnbsp;terre c,quicquid cruciat.Adhanciuftitijperfedanbsp;deledationcm hortari nunc uolebat Apoftolus,nbsp;fed auditores fuos minus idoneos uidit.Idcotp conbsp;defcenditcoruminfîrmitatijamp;præccptumquodnbsp;eisdSbat,temperauit.Human5,inquit,dico,amp;c.nbsp;ufqî in fandificationé.Iufiitiam hic pro omnibusnbsp;Cmul uirtutibus nominauit,ficut ccontrario invnbsp;quitatem pro omnibus fimul uitijs pofuit. Deinde addidit iuftitij fandificationem, quo uidelicetnbsp;caftttaüspartem SI generâliter cum cæteris,amp; gnbsp;ièmetipfam fpecialiter commcndarec.Etmonct •nbsp;auditores,ut fincedumpro iuftitia pcenas.dolo/nbsp;t's.mortemli; contemnere ualent,faltem iuftitixnbsp;deledationcm præponant uoluptatibus fui clt;5r/nbsp;pons, ut paulatim pronciantad maiora iuftitixnbsp;mérita, amp; fortius atqj deuotius feruiant fanditatinbsp;q; luxuriæprius feruicrant, ncc iam aliquidpronbsp;iuftjtta pati refpuaqj. Sicut enim ille cft iniquiflî-inus,quem ncc poenæ corporales deterrêt abitnnbsp;mûdisopcnbus ibrdidæ uoluptatis, ita ille eft iunbsp;Ihlûxnus^qui nec poçnarum corporgllutn tcrrorcnbsp;reuocaturà fandis opcribusluminofiffimxcha/ Cnbsp;ritatis.

Cum cnim ferui clTcns pcccati,liberi fuiüis iulfitix.Qucm ergo frudiim habuiftis tuenbsp;in illisjin quibus nunc crubcfdtisf Nam fi*nbsp;nisillorumniorseft.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ ‘

lt;1 Ideo iuftitix leruirc debctis,noilimmundi» tix,quia cum elJètis Jêrui peccati, id cft, cmn peccatûnbsp;dominaretur uobis,amp;regnarer in corpore ueftronbsp;mortalijliberjfuijlû iuflitiic.id eft,caruiftis dominionbsp;iuftitix,quia nemo poteft duobus dominis ferui Hdtt.fi«nbsp;re. Qiiandiu enim quis peccatoferuit,libcr cft iunbsp;ftitiXjid eft,alicnus à iuftitia. Et notandum eft ef-fc ÖC libertatem culpabilem,dô feruitutem laudanbsp;bilê.Nam liberû eile iuftitix, crimen eft :fèruû uenbsp;ro «us cflcjlaudabiie cft.JLiberum autem arbiiri/nbsp;um ufqucadeo in peccatoribus non periit,ut pernbsp;ipfum pcccent maxime omnes,qui cum ddeda/nbsp;tione pcccât 8C amorc peccati.Nam dicête Aponbsp;ftolojcü elfetiB ferui peccati,liberi fuiftisiuftitix,nbsp;oftenduntur etiam pcccato non potuifle feruirc,nbsp;nifialialibertate.Liberiergoàiuftitia nonfunt,ninbsp;fî arbiirio liber ta tis.diberi autem à pcccato non finbsp;unt,nifigratia faluatoris.Propter quod admira-bilisdüdor etiam uerbaipfadifcreun . Liberosnbsp;enim dixit iuftitix, nonliberatos.â peccato autcnbsp;non libcrosjiie fibi hoc tribuerent,fed uigilantif/nbsp;fime maluit paulo fuperius dicerc liberatos, refc .nbsp;tens adillamdomini fcntentiam:Siuosfiliuslibcnbsp;rauerit,tunc ucrc liberi critis. Sed hxc uoluntas, jjnbsp;quç libera eft in ma]is,quia deledatur malis,ideonbsp;iibcra in bonis non cft,quia liberata non eft. Ma/nbsp;ic libera cft,quandocam peccarc deledat.Liberanbsp;liter enim feruit,quifui domini uoluntatfmlibënbsp;ter facit. Ac per hoc ad peccandum liber eft,qulnbsp;peccatiferuuscft.Vndc adiuftefaciendum libernbsp;non erit,nifi à peccato liberatus.iuftitix feruusefnbsp;fe corperir. Ipla eft uera libertas propter rede fa/nbsp;di Ixtitiam, fimul SC pia feruitus propter prxcc/nbsp;piiobedi|ptiam.Etquandoquidem pcccato fennbsp;uiuiftis.ergoqacmfraf}«»!, id eft.quam utilitatcfcrf-tuißii tunc in illis uitiorü adibus, in quitus maioremnbsp;lurpitudine erubefeitif fl«ne,cum ianx mentis eftis^nbsp;Quafi dicat:Nullum frudumibi tunc habuifti«nbsp;ud G quern uoluptatis frudum habere uospu/nbsp;tatis,ille tails fuit,unde merito nunc erubefcatis.nbsp;Hxc rcmuneratio facit cos priora abhorrerc,amp;nbsp;tnagis obnoxios elTe gratix. Merito nûc de prx-teriris erubcfcitis,Blt;lt;w^nft illorum,id cft, exitus ui-tx eflmort- Vel ita; De frudu quxro,nam de finenbsp;patet,quia finis illorum eft mors,non ilia qux conbsp;munis cft omnibus,fed ilia quam nullus euaderenbsp;ualct,nifi quiconuertitur ad iuftitiam,6ó de prx/nbsp;teritismalegeftis erubefeit.

Nuncucro libcrati à pcccato,fcrul afît fadf deojhabetis frutffum ucllrum in fandift'ea*nbsp;tionc,finem ucro uitam ætcrnam.Stipcndinbsp;um enim peccati, mors. Gratia autem dei,nbsp;uita alterna in Chrifto lefu dno noftro.

•J Dgfcruituie peccati habuiftis f rudû confu-

46 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

A peratur,amp; fit non adimpletor Icgis, fed præuari cator.Ec ita pafliones pcccatorum, id eft, concu-piicctixueheniêtes ôcimmoderatadefideria openbsp;râturinmembris corum qui in carne funt,id eft,nbsp;ducunt ad effedumoperis mala quæ cupiunt,d5nbsp;manus agunt mala,os loquitur mendacium,ocunbsp;li uident iilicita, aures deledantur audire praua.nbsp;Quæ pafl^nes funt per legem, quoniam ipfa le-gis prohiDitio fuit caufaut illc appetitus carnisnbsp;adeo uehemens eflet. Minor cnim erat concupi-feentia, quando ante legem Iccurushomo peccanbsp;bat. Multo au tem maior fada cft.quando legemnbsp;dei ccepit tranfgredi.Et hæ(Gcuc didum efi)pa(finbsp;ones operabantur inmembris noftris, utfruâificanbsp;rent morti,iii ê,ut facerêt opera dignamorte æter/nbsp;na.Frudus cnim pcccari,mors eft. Et fi damnan-dus crat peccator, quam Ipem habet præultica/nbsp;tor i T une quidê fub lege pofiti frudificabamusnbsp;morti.Sed nunc cü fimus mortificati legi per cornbsp;pus Chrifti, foluti fumusper libertatê nouægra-tiæ à lege. Qiiæ dicitur lex mords, quia per me/nbsp;dium,id eft,per peccatum fuit caufa mor(is,dumnbsp;peccantes no ad pœnitentiâ expcdarct,icd moxnbsp;intcrficiiubcrct.ldeo etiam lex mords,quia ftipênbsp;diû peccati,mors; aculeus uero mords, pcccatü:nbsp;uirtus autem peccad,lcx.Peccando cnim ad mornbsp;tem animæ labimur , uehemennus peccamusnbsp;lege prohibente,quàm fi nulla lege ^hibcremur.nbsp;Sediamremiflis peccads,folHtij«r«Hjab hac legenbsp;B i»^«lt;t(letweamp;4m«r,ideft, uiquadamneccflitatiscarnbsp;nalia eius mâdata fcruarc cogebamur,nec ad fpi/nbsp;ritalem libertatem alTurgere permittebamur,ganbsp;nunquam folui, nifi per gradam Chrifti potera-mus. ^luti inquam fumus,ttlt;lt; utfefnittmus deo in nonbsp;uitate ffritUf, amp; non in uetuftateliterlt;eJci eft, fpiritalisnbsp;gratiæ præcepds obcdiamus,nonliteram legis fenbsp;quctes,quæ iâ feniiit, ut mori,id cft,ccflare debenbsp;at. Quod cm andquatur 3ifenefcir,prope inter/nbsp;itum eft. Et lex quid aliud ê quàm fola htera, eisnbsp;qui eam legere nouerunr. Si implere nô pofliint^nbsp;Nonenimignoraturabeis quibusc^riptaeft.nbsp;Sed quoniam intantum nota eft, inquantum lcrigt;nbsp;P ta legitur, non inquantum dileda perficitur.ni -hil eft aliud talibus nifi litera. Quæ litera non eftnbsp;Mliutrix legentium, fed teftispcccantiü. Ab eiusnbsp;crgodamnadonelibcrantur,quiperfpiritumfannbsp;dum innouantur, ut iam non fint obligati literænbsp;adpœnam, fedintelleduper iufdtiam copulad.nbsp;Iraq; feruiamus innouitate ipiritus,id eft,in nouinbsp;tare quam dat fpin'tus fandus infundendo charfnbsp;latem Si innouando intcrjprem homincm.ct fienbsp;in hac nouitate feruiamus.ut nihil addamus de lenbsp;gis operibus,quæuetuftafuntôifcpulturàe ma/nbsp;gis tradenda.

Quid ergo diccmus.'’Lex pcccatfî efts’ Abi« fit,Sed peccatum non cognouinifi perler«nbsp;gem. Nam concupifccntiam nefciebam,ninbsp;ExoJ. 10 fi lex dicerct, Non concupifees. Occafionenbsp;DfWf.p. autem accepta, peccatum per mandatumnbsp;operatum eft in me omné concupifeentiâ.

ROMANOS

Videbatur Apoftolus per fupradida uer/ C ba legem culpaflc,ôi ideo fentiens contra obfcu/nbsp;r^tatem didorum fuorumeogitationes hominîînbsp;commoueri ,f)hor ipfc uoluit dicere Si remoueznbsp;rc,quod fibi aliquispoterat obijeere: Quia dixi,nbsp;inquit,paflionespcccatorum efle pcrlegcmzquianbsp;dixi, foluti fumus à lege mortis in qua detineba/nbsp;mur.quia dixi, feruiamus in nouitatc fpiritus, SCnbsp;non in uetuftate literæ,ergo quiddicemus ex his uernbsp;bis racist Dicemus ex his eile côlêquens quia lexnbsp;peccatinifeflf Abfit ut hoc dicamus, abfit ut lex fitnbsp;peccatum.Non eft peccatum lex,quia nô eft ma/nbsp;la,fed bona quantum ad ft.Et quamuis bona,nönbsp;tarnen fufficiens ad falutc fine gratia.Quod nuncnbsp;Apoftolus ingrcdituroftenderc,Si loquitur uo/nbsp;ce humani generis: Lcx,inquit,nô eft peccatum,nbsp;fed index peccati.quia peccatum non cognouiltift pernbsp;legem. Quare intelligimus legem ad hoc datam cfnbsp;fe,nonut peccatum infcreretur,nelt;put extirpatenbsp;tur,fed tantumutdcmonftraretur,quatenus ani#nbsp;mam humanam quafi de innocêtia fecuram,ipfiinbsp;demonftratioiÄpcccati reamfaceret:ut quia pecnbsp;catum fine gratia uinci non poflet,ipfa rcatus fo-licitudine ad percipiendam gratiam conuertcre-tur.ldcirco non air,peccatum non feci nifiper ledern, ftd,peccatum non cognoui nifi per legem.

V nde apifaret per legem peccatum nô infitum, fed demôftratum eflc.Etquomodomedicinanônbsp;eft (»Ufa mortiSjfi oftendat uenena mortifera, licet his mali homines abutâtur ad mortern.SC uelnbsp;interficiant uelinCdientur inimicis:fic lex data eft Dnbsp;ut peccatorult;i uenena monftraret, SC hominemnbsp;male libertate fua abutetem, qui prius ferebaturnbsp;improuidus,amp; per præcipitia labebatur,frcno Icnbsp;gis retineret,Sc compoGtis doccretincedere grefnbsp;fibus.Lex docuit hominem quid eflet peccatum,nbsp;quia prius nefciebanturqujdam uel efle peccata,nbsp;uel adeograuia,ueleirepunienda.Verepeccatünbsp;non cognoui,nifi per legem.Nrfw cottcupifèentiam cfnbsp;fc peccatu nefeiebam, niß lex diceret, Non concupifeef.nbsp;hoc ideo clegit Apoftolus generale quiddâ, quonbsp;cunda complexus eft,tanquam hæc eiletuox lenbsp;gis,ab omni pcccato prohibentis,quod ait,Nonnbsp;concupifees. Nequeenim peccatum ullum, nifinbsp;concupifeendo cömittitur. Non air,concufBfccnnbsp;tiam non habcbam:fed,nclciebam cam eifepcc-catum.Habcbam quidem cam,fcd tanquarn naturale bonum efle credebam. Poftquam autrmnbsp;lex dixit. Non concupifces,cognoui non naturanbsp;le bonum, fed per peccatum beides eile malumnbsp;concupifccntiam. Per hæc Sd fequentia Äpofto-*lusinfe folo generalem agitcauiam,amp; fubperfonbsp;na fua fragilitatem deferibit eöditionis humanæ.nbsp;N«fcicbam,inquit,concupifcentiam eife malum,nbsp;donee audiui cam prohiber! in lege. Sed peccatu,nbsp;id eft ,fomes peccati, accepta occaßoneüimuiandinbsp;per mandatum legis operatum efl in me omnem concupi-Icentiam. Peccati enim nomine, uel fernes peccatinbsp;nunc intelligitur,uel diabolus autorpeccati.Et tanbsp;lis eft noftra carnalitas,uc ardêtius defideretpro/nbsp;hibita.’gbus nonmcmoratis,iaceret quafi fopita.

A pers eft rationis,qui hanc nefciat legem.Vnde 8c. omnis mundus fub pcccaio.Sd uniucrfi hominesnbsp;præuahcatores legis funt.Et idcirco iuitutniudvnbsp;cium dei eft fcribentis in corde humani generis:nbsp;Quod tibi fieri nolueris.alteri nc fecens.Quis cmnbsp;ignorer homicidium,adultcrium,furtura Ä ocmnbsp;concupilcentiam cflê malum ex co quod fibi nonbsp;lit fieriïSi mm mala elle nefeiret, nunquam fibinbsp;dolcretillata. Hanc legem nefeit pueritia,igno-rat infantiarSc pcccansabfqj mandato, non tenc-tur lege peccati. Maledicit patri ÔC parentes ucr-bcrat, 3C quia necdum accepit legem làpientiæ,nbsp;mortuum eft in co peccatum. Cum autem man«nbsp;datum uenerit.hoc eft, tempus intelligendæ ap-petentis bona dd uitantis mala, tunc incipit ei pecnbsp;catum reuiuilccrCjdC ille mori reus^ efle peccati.nbsp;Atqi ita fit ut tempus intelligentie, quo dei*iannbsp;data cognofeimus ut perueniamus ad uitam,openbsp;retur in nobis mortem, fi agamus negligcntius,nbsp;ÔC. occafio fapientie fcducat nos atcj fupplantetnbsp;Sc ducat ad mortem.Non quod intelligentia pecnbsp;catum fic,lex enim intelligentie fanlt;fta d£ iuftanbsp;bonaeft, fed per intclligcntiam peccatorumatq;nbsp;uirtutum mihipcrm nalcitur,quodpriufquatnnbsp;intelligerem,pcccatumefiênô noueram. Atquenbsp;ita faAum eft,ut quodmihi pro bono datum eft,nbsp;cneo uicio mutetur in malum.

Icaqp lex fanâa quidetn, SC mandatum fan« i.Tinwf.1 (Sum iuftum ÔC bonum. Quod ergo bo«nbsp;num eft, mihi faâum eft mors.'* Abfit.Sednbsp;B peccatum ut appareat peccatum, per bonftnbsp;mihi operatu eft mortem, utfiat fupra monbsp;dum peccans peccatum per mandatum.

Pxod in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qtiandoquidem lex dicit,non concupiftes,

’ nbsp;nbsp;Sc mandatum legis datû eft ad uitarn.iuç lex gut.

dem eüfanült;(,id eft,fine uitio, quoniam prohiben-da prohiber, amp; m4ndt(tuiu,id eft, quicquid à me ê tulTum fieri,eft|4nftw,id c,non rcprehcnfibile,©'nbsp;iuflum, id eft, æquum, quia nil prætcr aequitatemnbsp;mandat faciendum,dum dicit; Oculugi pro ocivnbsp;lo,pcdcm pro pede, dentem pro dente exiges.ôCnbsp;fimilia.Hoc tin ualde iuftum efi,cr bonum eft mannbsp;datura,ide,urile amp; fruAuofum.Lex ipfaeftfan-*a,id e,pura à forde omnis uitr),quia nihil inqubnbsp;nationis in fe habec,fed abfquc uitio docet,dumnbsp;dicitîNon concupifccs,Non moechabcris,amp;fiminbsp;lia.quâuis per cam praui homines magis inflam/nbsp;mentur ad concupifccndum 8C mcechandum. Etnbsp;mandatum, id c,hoc quod per cam præcipitur.ênbsp;fanftum in fc SC iuftum,id|ft, iuftificans peccato-rem: amp; bonum,id eft,utile,uitam adquirens.Lcxnbsp;enim in hoc loco dicitur fecundum quod prohbnbsp;DfH. betmalum.uclutcu dicit;Nonconcupifccs,Nonnbsp;furabcris,Nonfalfumteftimoniumdiccs:mandanbsp;turn autem fecundum quod præcipit faccre bo-na,ficut eft; Honora patrem 8C matrem. Ä,Dili-ges proximum tuum ficut te ipliim. Et notandSnbsp;quàm patenter abApoftolo nunc lex laudatur.nbsp;Pauloantc uerbo illo quo dixerat, Abfit, defen-dcrat cam à crimine,nondum laudauerat. Aliud

eft em à criminc obiedo defendere, aliud eft de^ C bito prjeonio prædicare.Crimcn obicAum fuit:nbsp;C^id ergo dicemusflex peccatum eft^ Defenfio,nbsp;Aofit. Modoautem,ita(ß lex quidem amp;c. Lexnbsp;quidem fanAa eft,fed illi non funtfanAi,qui ma/nbsp;Ic utuntur lege. Nam in male utentc uitium eft,nbsp;non in manda to ipfo quod bonum eft.Quoniatnnbsp;lex bona ê,fiquis ea legitime utatur. Male autemnbsp;utitur lege, qui non fe fubdit deo pia humilitatc,nbsp;ut per gradam lex polfit impleri. Netj enim lexnbsp;iubet df liAum, ut ilia fubintrantc abundarct de/nbsp;liAum,fcd fuperbos edam adie Aores praeuarica*nbsp;tionis efiecit, ut co modo humiliati difeerent adnbsp;gradam pcrtincre per fidem,uciamnon elfent le*nbsp;gifubditi perrcatü,fedfociad periuftitiam.Lexnbsp;quidem fanAa eft, amp; mandatum bonum.E( cumnbsp;hoc confier quod ipfa fanAa fit amp;mâdatum ciusnbsp;bonum, amp; tarnen idem mandatum quod erat adnbsp;uitam,inuentum fit mihi elfe ad morrem,ergo mänbsp;datum ijwd bonum efl,faâum efl mihi mors^ Id cft,n5/nbsp;quid mandatum bonum,quod cotra mortis openbsp;ra datum efi,intnortem mihi eft commutatum?nbsp;Abflt. Ego uidclicet quod morior,nô mandad bonbsp;ni uitio morior.fed mâdatum bonum uido meonbsp;tranfgrclTus fum,6C ita mortem mcrui. Non mi-^i mandatum per fe caufa mortis exdtit,fcd egonbsp;mihi feci,^i pcccando morte digna comifi.Nonnbsp;mandatum eft mihi efiiciens caufa mortis, fed pec-eatuip, id c, fomes peccati, qui bonam rem uerdtnbsp;in malum.eftefficicnscaufemortis. Nampccca/nbsp;turn ,id ëjfomes pcccati.SC incendua uidorum acnbsp;dele Aatio m^a,uel diabolus autor p eccad, opentnbsp;turn efl mihi mortem, id ê, fecit me operari opera di*nbsp;gna mortCjper bonum, id ê,per tranlgrelTionê boninbsp;mandad, Ita opera tum eft mihi mortem animae,nbsp;ut ipfum peccatum quod prius latebat in cordenbsp;meo, appareat foris peccatum elfe in manifefio ope*nbsp;rc.Ita fcilicet appareat, ut idem peccatum, id eft,nbsp;fomes peccad SC concupifccntia, fiatfupra moduntnbsp;peccant peccatumfid cft,plus quàm antca per manda'nbsp;turn fine quo nec tantum ardebat, SC per quod ac*nbsp;creuit praeuaricatio. Vcl ita intelligendum eft : Vtnbsp;per legem appareat pcccatum,quod per ignorannbsp;tiam latebat.lam enim dixerat, fine lege pcccatSnbsp;mortuum crat,id e,latcbat SC ignorabatu«, tan*nbsp;quam in quibufdam ignorantly tenebris fepultu.nbsp;Modo autem uideamus quàm uerc dicat,pecca/nbsp;turn ut appareat peccatû. Non enim dicit,ut fit,nbsp;quia erat SC quando non apparcbat pAm. Quidnbsp;eft,ut appareat peccatum i Q^ia concugifeentiänbsp;ncfcicbam,nifilex diceret.’Non côcupifccs.Non

* ait.concupifccndamnon habebam: fcd,concupi feendam nefeiebâ. Sic etiam hie non ait,ut fit pecnbsp;cvum:fed,ut appareat peccatum,per bonii opc*nbsp;ratum eft mihi mortem. Quam mortem*? Vt fiatnbsp;fupra modum peccâs peccatum per mandatum«nbsp;Supra modû,quia accelfit amp;pr«uaricatio.Quannbsp;do enim delinqucbam fine mandato,minus erat.nbsp;Quando autem delinquo per mâdatum, excedonbsp;modum.Lex enim modificauerat omnia,fed egonbsp;'modum Icgis tranlgredior inftinAu côcupifcen/

CAPVT

VIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49

A riæimpulfus.VcI fupra modum, quia ualde im-modcratius creuit pftm per Icgem,dum per eius prohibitioncm magis inflammaretur, ÓC earnednbsp;enter tranfgrcderctur.Quodquicftm ad hoe uti/nbsp;lcfuir,utfenriret anima feipfam non fufliccre adnbsp;extrahendum ie de feruitute plt;ftî,atç hoc modonbsp;detumefcète amp;extinfta omni fuperbia/ubderetnbsp;liberatori fuo, 8c auxiliü gratix eius implorarct.nbsp;Scimus enim quod Icx fpintalis eft, ego aunbsp;tem carnalis fum, uenundatus fub peccato.nbsp;Quod enim operor,non inteIIigo,PÏonemnbsp;quod uolo bontljhoc ago: fed quod odi nwnbsp;lum^illud fado»

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Superius dixi, quia Icx eft fanfta. Et uerc eft

, fanäa,quiafcifw«t ^«odipfa eß/piritaUf, «d eft,à fan-ÄO ipintu data, Sc mandans Ipiritalia, attp ipiri-tum hominis alens 8C inüruens d c diuinis SC cæk fiibus. Sed ego^« «»¦n41»ï,id eft, carni confentio,nbsp;WMMWÜtwt CHI’ pe«‘lt;to,id eft,peccans precio tempo-ralium uoluptatum.Dulcedo enim mortiferae uonbsp;luptatis, precium eft quo fe uenÜt unufquifquenbsp;diabolo,ponens iè lub pcccato,id cft,faciês fc fernbsp;uum pdi. Verc animam meam diabolo uendidi,nbsp;accipiens precium uoluptatis ÔC fubdens me pcc-cato.Nam quod operor,nointelli^o,quia aliud uideonbsp;meagerc,8C aliud perIcgemfcire.Quedopcroquot;nbsp;non intelligo,id eft,non agnofco in præceptis uc/nbsp;ritatis ubi eft uera fcientia.Secödum hanc loqpu/nbsp;'tionem dicic dominus peccatoribus, Nonnouinbsp;uos. Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccanbsp;B ta non inueniuntur in regulis præcc^torum,quasnbsp;habet ueritas.ideo ipfa ucritas peccatoribus dicit,nbsp;Non noui uos.Sicut enim tenebrae oculis non ut/nbsp;dendo, fic pcccatamente ignorando fentiuntur»nbsp;Vere no intelligo in lege faciendum ciTe quod fanbsp;cio.Quia bonum quod fecundum rationemt(oio,npnnbsp;bof lt;(go,pd ntdlufH quododi fecundum rationisiudi-cium.illMdrfgofecundutn «Jâmisappetitum.Namnbsp;ratio quidem naturaliter uult bonü, fed hæc uo-luntas femper caret effèdu, niG per gratiam fu-erit adiuta . Et hæc quidem uerba hoe modonbsp;conueniunt homini carnali amp;fublege poGto,fednbsp;melius intelliguntur elfe etiam Ipirinlis homi/nbsp;nis, igmlji fub gratia conftituti, uel ipGus Apo-floli.Scimus,inquit, quod lex fpiritalis eft,id eft,nbsp;fpiritalia iubet.^ Hueufep legem excuiàucrat,qdnbsp;non debet refund! in earn culpa.Hic oftendere innbsp;cipit, quod nccin principalem naturam debet renbsp;fundi,amp; ita non in»reatorem,fcd in homines quinbsp;«X le uitiati funt,ut prauis nequeant motibus re/nbsp;ßftere.Lcx fpiritalis eft,fcd ego carnalis fum,id e,nbsp;carnaic corpus adhuc gcro,in quo amp;carnales monbsp;tus fentio. Quandiu enim hie uiuitur, Gc eft. l^anbsp;ergo dixit Apoftolus,cgo auté carnalis fum,ideonbsp;quianondunx Ipiritale corpus habebat,Gcutpofnbsp;fet diccre.egonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mortalis fum; quod utiqj non

nifi feciidum corpus intelligeretur dixifle, quod nondum fueratirnmortalitate ueftitü.Item quodnbsp;adiunxit,uenudatus fub plt;Sô, ne quifquam eumnbsp;nondû redemptü Chrifti fanguine exiftimet,hoc

• etiam fccûdum illud poteft intelligi, quod ait;Et Cnbsp;ipGin nobifmetipGs ingemifcimus adoptionc fi/nbsp;liorum, expeftantes redemptionem corporis nonbsp;ftri.Si enim fecundû hoc fc dicit uenundatum fubnbsp;pdô,quod adhuc non eft redemptum à corrupt!nbsp;one corpus eius,uel uenundatû aliquando in prinbsp;ma trâfgrenîoneprÂcepti,uthabcrct corpus cornbsp;ruptibile quod aggrauatanimam,quü prohibéenbsp;hic Apoftolum de fc hoc diccre.quoa iu dicit ,u tnbsp;etiam in ipfo pofiît intelligi, etiam fi in fua perfo-na non le iblum,fed omnes accipi uclit,qui fc nO/nbsp;ucrunt Ipiritali dileftione cum carnis affedionenbsp;fine conlenGonc confligereîVenundatus,inquit,nbsp;fum: quia quod operor non affedu confentiendinbsp;Sc implendijfcd ipfo motu concupifccndi,non innbsp;telligo in regulis præcepto^ cæleftiura«Vclnonnbsp;inteWigo, id eft,non approbo.Et ucrc non intelli'»nbsp;go quod opcror.Nam bonum qd uolo, hoc nonnbsp;ago:fcd malum quododi,illud facio.Non hoc fienbsp;intclligamus canquellet Apoftolus efle caftus.ôcnbsp;elTet adu.lter:aut ucllet effe mifericoFS,amp;cfiet crunbsp;dclis :aut uellet eê pius,amp;efiet impius.Sed ad qdlt;nbsp;Volo non concupiicerc,6ô concupifco.Et fi con/nbsp;cupifeentiæ non confentio, ÔC poft concupifeeutinbsp;asmeas non eo,tamen adhuc concupifeo. Et hocnbsp;eft, quia bonum quoduolo, id eft, nonconcupi-fccre, hoc non ago : fed malum quod odi,id eft,nbsp;concupifcerc, illud facio.i. ex carne concupilco.nbsp;Quandiu cm caro mortalis çft, non poteft à connbsp;cupifeentijs penitus cê libera.Minui quidê ^tidicnbsp;poUunt côcupiftentiæ, lcd ex toto nô pofliint aunbsp;ferri, quandiu hic uiuitur. Et idco non ago bonu Onbsp;quod uolo,id cft,ut non concupiftâzfed facto manbsp;iumqdodi,id cftcôcupifco, quamuisnô cedam,nbsp;quâuis nô coniêntiâ,ut defiderio pdi nô Sbediâ.

Si autetn quod nolo,illud facio,côfcntio le* gi quoniam bona eft. Nunc autetn non iamnbsp;ego operor illud,fed qd*habitat in me pec*nbsp;catum. Scioehim quianonhabitatinme,nbsp;hoccft,it4carnc mea,bonum. Nam uclleadnbsp;facet mihi.petficerc autem bonum non in*nbsp;uenio.Non enim quod uolo bonum,hoc fanbsp;ciotfcd quod nolo malum,hoc ago » Si au*nbsp;tem quod nolo,illud facio,non ego operoî:nbsp;illud,fed quod habitat in me peccatum,

lt;11 Dixi me nô facerc quod uolo,fcd potius qd* nolo.Sfd/î ego illud fucio quod nolo,id cft,fi ex carnisnbsp;infirmitate côcupiico quod nolle facerc, confentionbsp;lfgi,quia nolo quod nô uult. Dum q3 nolo,ago,

* id efi,dû nolo concuptfeere ÔC concupifco,côfcn tio legi quoniû bona efi, quia ÔC ego ipfe nolo quodnbsp;Icx.Quia nolo concupifcerc, amp; lex dicit,Nonc5nbsp;cupifces.Inhoc em qjuolo quod ÔC lex uult,abfnbsp;lt;5 dubio conlèntio legi ; concupilco tn, quia nonnbsp;fum fincpdô. Non implet Icgê infirmitasmea,nbsp;lcd laudat I^cnt uoluntas mea.Ergo fiquod nonbsp;io hoc agOjideo conlèntio legi,quia nolo,nô quianbsp;ago.Ipfum autê quod ago, concupifcerc efl,non Pxodi.ionbsp;concupifeentiæ confcntire.Lcx dicit,Non conçu Dmrr.ç

• lt;

ÎO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AD

A pifccs,amp; ego nolo concupi(ccre,fed famen con/ cupifco, quamuis concupifccntix meæ aiïenfuninbsp;non prxbeani,quamuis poftillam non cam. Rc/nbsp;fifto enim.auerto mentem,ncgo arma, tcnco mênbsp;bra,ô^ tarnen Ht in me quod nolo.Quodnô uultnbsp;lex.nolo cuin legc.Ergo côfentio legi. tjunc «utemnbsp;ittm non ego operor iltud. Nunc iam,id cft,iam rcdê/nbsp;plus, qui fui ante fub peccato uenundatus,nuncnbsp;iam fub gratia, q uæ liberauit deledationem mejnbsp;uolû tatis à côfenfionc cupidita tis Jibera cft men s,nbsp;caro captiua.Non ego operor illud, quia non cô/nbsp;fcntio,|e(J peccatum^uod habitat in me,id é,fomes pecnbsp;cati côcupilccntia qux eß in carne mea.Qùan,'nbsp;do enim peccatum quod in nobis habitat,opera-'nbsp;tur in nobis,tune nos id nô operamur,cü nequa/nbsp;quam ci uoluntas noRraconfentit,amp; tenet etiamnbsp;corporis mëbra, ne obediât defîderijs eius.Cjjidnbsp;enim operatur pcccatû nolentibus nobis,nifi fo-la iilicita dcHderiaïQuibüs fi uoluntatis nô adhi-betur airenfus,mouetur quidem,fednullus cirenbsp;laxatur effeôlus. Operatur ergo peccatum in no-bis hæc defideria. Quibus fi obcdimus,amp;nos Ofnbsp;peramur.Si uero non eis obedimus,nô nos illudnbsp;operamur, fedqd'in nobis habitat peccatum .Sinbsp;autê defideria nulla haberemus iilicita, neenos,nbsp;nec pdm mali aliquid operaretur in nobis.Motünbsp;porro illicit! defiderijCcui nô obediedo nô id nosnbsp;operamur)idco nos agere dicimur,quoniam nonnbsp;eß naturx uigor alienx, fed languor noßrac natunbsp;r J. A quo languore omimodo falui erimus, cu ÔCnbsp;animo amp;corporeimmortaksfadi fucrimus.Lâ#nbsp;guoris huius infirmitatis, unde iilicita defideria cômouentur, quod peccatum appellat Apo^nbsp;ßolus ^iniuerfus reatus facramento baptifmatisnbsp;B eß folutus,cum omnibus quæilli obcdicntcsfecinbsp;mus,diximus,cogitauimus. Nec nobis deincepsnbsp;languor iße obeflet, fi deßderrjs cius illicitis nul/nbsp;lis unquam obcdicntiamprxbcremus,fiueope-ratione.fiueloquutione, fiue tacita aflcnfionc,donbsp;nec etiam ipßfanaretur.Cumautemomne aliudnbsp;peccatum fit uoluntariü,ita ut practcÄioluntatenbsp;omnino fieri nô poffit : hoc folum de quo nüc aginbsp;tur, etiam prætcr uoluntatem fit eo mö quo ex/nbsp;ppfuimus.Sedidco peccatum uocatur,quia pftönbsp;»dum eß. Sc peena pftî efi.Non ego,inqui t,ope/nbsp;ror illud,fed ^d habitat in me pftm.Multum au/nbsp;temfallitur,qui côfentiensconcupifccntiæcarnisnbsp;fuæ.putat fe adhuc pofle diccrc,nö ego operor ilnbsp;lud, etiamfi oderit quia conlentit.Nam fi cöcupinbsp;feit Sc confentit 8c agit,quomö nonipß illud opcnbsp;ratur, etiamfi fe operari (fclcat,Si uinci grauiternbsp;ingcmifcat^Dixi quia pdm habitat in mc.Quodnbsp;ideo dixi,c[uoniain fcio quia bonum no habitat in nie,hocnbsp;eft, in carne mea. Aliter fortaife accipcreiur,quod dinbsp;xit,inme,amp;ideo cxpofuit,addês.Hoc eß,in car/nbsp;ne mea, ac per hoc apertiffimc ofiendit unde lo-queretur. Ac fi dicercf.Ccrtus fum quod hæc co/nbsp;cupifcêtia, quæ eßconatüi mco aduerfa in corponbsp;rc meo.nô eß bonum-Vitium carnis in rc bona,nbsp;no eß bonum.Qiiod cum eile dcfiitcrit.caro erir,nbsp;fed iam uitiata uel uitiofa nô eritgt; Non d^o,caro

ROMANOS

mca non efl bona:fed, bonum in carne raea non G habitat, quam peccati deprimit confuetudo,qd’nbsp;uipcere nequeo. Vere in came mca non habitatnbsp;bonum,nam iSeo non poiTum perficerc bonutnnbsp;qd uolo. Nftw uelle adiacet mihi, id efi,præfio eß minbsp;hi bona uoluntas,Jc4perficere bonum non inuenio,id e*nbsp;tarn longe eß d me perfedio boni, ut earn inueninbsp;re non poffim. Hoc eß perficere bonum, ut necnbsp;concuptfeat homo. Imperfectum autem bonumnbsp;eß qn concupißit, etiamfi nô concupifccntiæ c5nbsp;fentit srt malum.Quia tune pficitur bonum,quânbsp;do defideria mala nulla funt;ficut tune perficiturnbsp;malû,quando malis defiderrjs obeditur. Quàdonbsp;aût funt quidc,fed non eis obeditur, nec malum .nbsp;pcrfîcitur,quianec eis obeditur,nec bonum,quianbsp;funt.fed fit ex aliqua parte bonum, quia concu-pifeentiæ malæ nô confcntiiur, SC ex aliqua parte remanet malura quia concupifeitur .Idco Aponbsp;ßolus non dixit,facere bonum non inuenio.dcd,nbsp;perficcrc. Multumenim boni facit,gafacit quodnbsp;icriptum eß, Poß concupißentias tuas non cas,nbsp;fed non perficif,quia non implet quod feriptumnbsp;item eßjNon concupißes. Erit autem quandoq;nbsp;pcrfeâioboni,quandoq!confumptiomali;llludnbsp;fummS,hoc erit nullû. Quod fi in ifia monalitanbsp;•e fperandum putamus,fallimur .Tune cm erit,nbsp;quando rffors non crit:amp; ibi erit,ubi uita æternanbsp;erit. Ad hoc igitur dixit lcx,Non concupißes,ulnbsp;noÄn hoc mor bo noßpfos inueniêtes iaccrc,me/,nbsp;didnâ gratiæ quærcremus,ati^ in co pcepto fcirenbsp;mus,ôlt;quod debcamus in hac mortalitatc j^Hci/nbsp;endo fempcÂn melius conari.Sc qd* poffit à no-bis ad illam immortalitatembcatiffimam,ubic5nbsp;cupifeentia non crit,perueniri.Nifi em quandotpnbsp;perficiendG effet ut non côcupifceremus,nec ma/nbsp;lum defideriü ullum haberemus, nunquam fuif-fetiuffum.Quod donee in nobis côplcatur,fem-per nos debemus agnofeere peccatorcs SC in bo %nbsp;noimperfeftos, ateppugnarc aduerfus pcccatû,nbsp;ÔC in bono proficere.Noninuenio perfedioncranbsp;boni,quandiu in hac mortalitatc uiuo, quia nonnbsp;poffum ex toto carerc côcupifccntia.Non emnbsp;uolo bonum,hoc ago Sic ,Volo enim non habenbsp;re côcupifceniiâ,amp;: tamê habco.Eadcm quç fupenbsp;rius dixerat, repetit inculcâs. Si tang tardlffimisnbsp;oßcndit,lc)mnoeos excitans. non enim faciobonuntnbsp;quod uolo,/id ago tnaSi quod nolo. Quia uolofut dixi)nbsp;penitus carerc concupifcêtia,fcd nô ualco. Et no/nbsp;lo concupißcre,fed tarnen concupifeo ex carne,nbsp;non ex mëte.Qd' nolô,illud racio:fedfi quod nolo,

• iUudfacio,i.Ginuitusconcupifco,nonegoolxroriIlud, ga métenonconfentiOffcdpeccatumquodhabitatiiinbsp;WfjOperatur illud.i.fomes peccati amp; concupilcë/nbsp;tià habitans in carne mea,Quæ fcilicct côcupifcénbsp;tia Si pdî libido uel deledatio, per trâfgrcffionënbsp;primiparëtis ex uitiata natura mihiträsfuiäeß.nbsp;Inuento l'gîtuc Icgem uolenti tnihi faccrenbsp;bonû,quoniam malum mihiadiacet-Con^nbsp;dcicâor enim legi deifecundum interiorsnbsp;hominem,uidco autem aliam Icgem in me

tumelias pati,lucrum putare.Et hæc prudêtia eR uica animæ amp;pax,nô folum in futuro feculo.fcdnbsp;ctiamin praefcnti. Diffiniiioautem pruclentiæ,innbsp;appetendis bonis uitandis malis cxplicari ló-kt.Eadcm nanq; animæ nacura,amp; prudënam carnbsp;nis habet cum inferiora fedatur, SC prudentiamnbsp;Ipiriius cum fuperiora digit, ficut aquae naturanbsp;amp; frigore c^ngelafcit,amp; caJore foluitur.Per prunbsp;dentiam carnis proptcrea deum ludaei colebant,nbsp;ut cis fecundum carnem bene effet, idcoq; fccun-dum animam crant mortuLPcr prudentiam au-tem fpiritus iufti deum gratis colunt, id eft, quianbsp;ipfe bonus eft,non quia dat alia bona, quae dat 8Cnbsp;non bonis.Et ideoper hancipiritalem prudentiam uiuunt eciam nunc in anima amp; pacem habêt^nbsp;concordantes uoluntati diuinædamantes^o-ximos,nec fc uindicantescum laefifuerint.Multonbsp;magis auteminfuturo uitamhabebütaeternam.nbsp;Sipacem trâquilhtatis pcrpetuae. Er econtra quinbsp;carnaliter funt prudentes,id eft,qui appeiGt temnbsp;poralia bona,Ä timent tcmporaJia mala,uel fu/nbsp;asaftute ulcifcunf iniurias, magis naturalibusnbsp;creduntrationibusq djuinis fernen tqs, mortemnbsp;animae amp; corporis aeternampafientur. Etucre pnbsp;talem prudêtiam moricur anima amp; corpus.Qijo-mton ßpientia carnit,id cft,quæ camalibusintendit.nbsp;Si carnalia ftiidiofe aonjnimicii efldeo, quern nonnbsp;ftbi fînein conftituit.Quicunq; enim uoluerit aminbsp;eus effefeculi huius.inimicus dei cößicuecur. Ini-mica eft deo, dum nil putat dominum polTc prscnbsp;ter quod in naturis rcrû uidetur.Inimica eft deo,nbsp;quia eius uoluntati non obtempérât. Legi enim deinbsp;noneßfubieHa. Et facerc contra kgem,hoc eft ini/nbsp;micum dei efle.Non quia deo aliquid nocere ponbsp;left,fed quiafibi ipft nocet,quiiquis rclîftit uolunnbsp;tati dei. Quod ergo ait, iapientia carnis inimicanbsp;eft deo, no fic accipiamus, quafi inimica ifta pof-fit lædere deum.Reßftendo enim inimica eft,nonnbsp;noccndo.Illi autem nocet,in quo eft fapientia carnbsp;nis, quia uitium eft. Naturae nocet ir»qua ineft.nbsp;Pellatur uitium,amp; natura fanabitur. Hæc carnanbsp;lis fapientia non eft fubieda legi dci,ne^«een(m po-ei elle fubieda. Non dixi, homo non poteft:nbsp;ifcn dixi,anima non poteftmondixi.caro no ponbsp;Cefttfed dixi,quoniam fapientia carnis no poteft,nbsp;id eft, uitium nonpoteft, non natura: quomodonbsp;fi dicatur, claudicatio redae ambulationi noneftnbsp;fubieda, neqj enim pot. Pes p5t,fcd claudicationbsp;non poteft.Tolle claudicationem, amp; uidebis redam ambulationem. Sec^quandiu claudicationbsp;®ft,nonpoteft.Non fitfapientia carnis,amp; homonbsp;eft.Sic didumeft,Legi enim dei non eft fubieda,nbsp;netp enim pôt,tanquam fi diceretur : Nix non ca-Icfacit.neqj enim pot. Quandiu enim nix eft,nonnbsp;calcfacit.Sed refolui pot amp;feruerc,utcalcfaciat.nbsp;Sed cum hoc facit,iam nix non eft.Sic 3C prüdennbsp;tia uel fapietia carnis dicitur, cum anima pro manbsp;gnisbonis temporaliabonaconcupifcit. Quandiu enim appetitus talis animæ incft,Iegi dei fiib'nbsp;ieda eftè non pot .i* non pot implere quæ lex iy/nbsp;bet. Sed Gfpiritaliabona defidcrarc capen't. Si,nbsp;têporaliaconiênerc, defineteffe carnis prudêtia,nbsp;ÔCjpû no refiftet legi. Sapientia carnis no fubfjcicnbsp;diuinæ legi.N«: hoc uh dico.fed etiä iflud,quodnbsp;illi^ui funtincarne.i.qui uoluptatibuscarnisadquinbsp;efcunt,deopti(cerenon pt^unt. Ipfi eih in came liint,nbsp;qincarnecôfidunt.gconcupifcêtias fuas fequun *nbsp;tur,q in his habitant,qui eaijz uoluptatibusoblcnbsp;dâtur, quiin caijr deledationibus beatâ felicêîjinbsp;uitam conftituunt.Et ideo quandiu talcs funt,ni/nbsp;hildeo^uod placeat,agere poflunt.

Vosautem in carne non eftis, led in tu, fi ramen fpiritus dei habitat in uobis, Si lt;nbsp;quis autem fpiritum Chrifti non habet, hienbsp;non ell eius.Si autem Chriftus in uobis ell,nbsp;corpus quidem mortuu eft propter pecca*nbsp;tum,lpds uero uiuit propter iuftificatione,nbsp;Quo'dfifpus eius quifufeitauita mortuisnbsp;lefum, habitat in uobis, g fufeitauit lefumnbsp;Chriftum à n^rtuis, uiuificabit ôi. mortalnbsp;2ia corpora ueftra,propter inhabitâtem Ipinbsp;ritum eius in uobis,

lt;^Illi qui funt in carnc,n5 poflunt deo placere. ^ed uos non eftis in carne. Si proptcre.a deo pla-cetis. In h«: quidc fcculo adhuc uiuitis,fed tamenbsp;in carne no eftis, quia no in uoluptatc carnis iacenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

tis,f^ carnalia deuderia fupergreffieftis.Ne quis cm illud qdquot;præmiffum eft, quia g in carne funt,nbsp;deo placere non poflunt, de his didum putaret,nbsp;qui de hacuit«nondum cxierüt,opportuniffirae 0nbsp;fubiûxit.-Voî autem non eßif in earne-Vtiep adhuc innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

uita hac coftitutis Joquebatur, Si tame dixit cos nonefle in carne. Romanis quidc feribebat, lednbsp;ùniuerfæ cledorum ecclefiæ dixit . tritico dixit,nbsp;non palcætmaffæ latêti,nonftipulæ apparêti.Nönbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

eftis in carnc,quia non facitis opera carnis,côlen/ , tiêdo concupilcêtiæcarnis.Sfd eftis inßgt;Mtu, quianbsp;kcundum interiorem hominem condelcdami-ni legi dei. Et hoc eft,ƒ tarnenßiirituf dei habitat in uonbsp;bit. Nam fi fpG ueftxo præfumitiç,adhuc in carnenbsp;eftis. Sic ergo non eftis in came, ut in fpG dei fitis.nbsp;Nam fireceditfpGs dei, pondéré fuo ipiritusho*nbsp;minis rcuoluitur in carnem. Redit ad fada lt;«rna-lia, redit ad concupifccntias feculares. Sicigiturnbsp;habete liberum arbitrium,ut imploreiis auxili-um.Non eftis in carne.Et hoc uiribus uefiris.ùb/nbsp;fit. Vnde ergo? Si tarnen fpGs dei habitatin uobis ? tuncem in carne non eftiJB fed fpGnjddha'nbsp;bitatorem habetis. Sed ßquit fpiritum Chrißi nonnbsp;habet,hicnonefieiuf,id e,non poffidetur à Chrifto,nbsp;nec eft membrum Chrifti. SpGm dei dixerat, 8Cnbsp;Ipûm Chrifti fubiunxit, quia non funt duo Ipusnbsp;landitanquam fingulorum,unuspatris,5ó alternbsp;filij, fed unus potius patris 5^ filtj.Sicut autem aninbsp;mamea,id ê, fpiritus meus uiuificat omnia metanbsp;bra corporis mei.fic fpGs Chriftiuiuificatomnianbsp;membra corporis Chrifti, id eft, omneseledosnbsp;eius. Si quis autem fpiritum Chrifti non habet,nbsp;ideft,fi quis non ucgctaiur fpiritu Chrifti, fi qui»

A efqcrgo indubitanter fcio ^od paßionet buiustempo rif, quod tam brcuc cft, no»fiintcondig,ttae,id cft,nbsp;omnes fimul noq funt dignae nd promerendamnbsp;glori(tmfiiturt(m,lt;ltureueltbituriutiobif,ideti,quxic!inbsp;manifeftabitur ut fit in nobis, quia in unoquoipnbsp;no finira mancbiqdd foras apparcbin Hoc efi,finbsp;quis pateretur omcspcenarum acerbitatcs,quxnbsp;in tcrapiA prxfentis uitæ fufferri poffunt, nonnbsp;ciTent omnes illæpaflioncs dignum meritum adnbsp;confcquutionem futurægloriæ, qux ablato ominbsp;uelarainc reuelabiturin nobis, quandopcrcipie-mus illud quod oculus non uidit, nec aiiris audi/nbsp;uit, nec in cor hominis afccndit.

t.arin.t Nam expcâatio creaturæ rcuelationcmfi iiorum dci expeâat, Vanitau enim creatu^nbsp;ra fubieâa eft non nolens,fed propter^umnbsp;qui fubiedc earn in fpc.QuiaSCipfa creamnbsp;raliberabituraferuitute corruptionis inlinbsp;bercatem gloriæ filiorum dei,

Verc gloria reuelabitur in nobis, qui nunc pro deo moJefiias fuflincmus,quia h jc gloria eftnbsp;utfilij deiappareamus. Hanc enim expedamus,nbsp;l^amexpeâatiocreaturte reuelittionemßliorumdei expe-dlt;(t.Quod eft dicere.'Nam ÔC hoc ipfum quod innbsp;nobis doletjCumfafta carnis mortificatnus,curnnbsp;efurimus uel fitimus,pcr abftinentiam,dum fre-namus deledationem concupifcentiæ.’per caftvnbsp;rarem, duminiuriarumlacerationes amp; contumcnbsp;ß liarum aculeosper patientiam fuftinemus,dumnbsp;ncgJedis atcj reiedis uoluptatibus noftris, pronbsp;frudu matris ecclefiæ Jaboramus, qcquid in nobis in hac amp;¦ huiuimodi attritione dolet,crcatu-ra eft.®olet enim corpus SC anima.qiiæ uticß erenbsp;aturacft,iSi expedatrcuelationcm filiorum dci,nbsp;id eft, expedat quado appareat quod uocatumnbsp;eft in ca gloria adquam uocatum cft.Quia enimnbsp;filiusdei unigenitus non pór appcllari creatura,nbsp;quandoquidem per ipfum fadafunt omnia,qujnbsp;cun^ deus fecit,difiinde eciam nos uocamur erenbsp;aturaante illam euidêtiam gloriæ,amp;difiinde uonbsp;caraurfilijdei, quamuis hocadoptione merea-ioiM« I ”'“*’.Nam ilk unigenitus natura filius eft,nô adonbsp;^Jtione. Expedatio ergo creaturae .i. expedationbsp;noftra reueladoncm filiorum dei expedat.i.quânbsp;do appareat quodpromiflum elt,quando re ipanbsp;manifeftum fit,quod nunc fpe fumus. Filijcnimnbsp;dei furaus, nondum apparuit quid erimus.nbsp;Scimus quia cum apparuerit fimiles ci erimus,nbsp;niam uidebimuscumficuti eft« Ipfa «ß reuelationbsp;filiorum dci.quam nunc e^pedat expedatio ere •nbsp;aturae. Non quod creatura rcuclationem expe-det alterius naturæ,quæ non fit creatura,fed ipanbsp;qualis nunc cfi,cxpedat quando fit qualis futuranbsp;eft.Tanquam fi diceretur; Opérante pidore,fubnbsp;iedis fibi coloribus 8C ad opus eius paratis,expcnbsp;datio coIorum manifeftationem imaginis expe-«ftaqnon quia tunc alij erunt aut no colores crût,nbsp;led tantum quod aliam dignitatem habcbui.Dknbsp;xi quod expedatio creaturseexpedat ut rcuelê'nbsp;turfiJij dci.Quod rede dixi.Nam ipacrsWwd ad'

hue lubieâà eft Ui(mt4ti,id efi,tiempora}ibus rebus, C quæfuntuanitas:quia quod promittunt,imple-rênon polfutVjdd euanefeunt .i. deficiût SC tranf-eunt.Ait enim Salomon: Vanitasuanitatum, SC Eeeigt;bnbsp;omniauanitas.Qu3eabundantiaêhominiinomi cr.n,nbsp;labore fuo.quem ipfc laborat fub fole^ Cui amp; ànbsp;domino didum eft:Inlabore manducabis pane.nbsp;Iia ergo fubieda eft humana creatura uanitati.Ecnbsp;fubieda ê non uoknf, quia homo fponte peccauir,nbsp;fed nog fpôte damnatus ê. Pdm enim fuit uolunnbsp;tarium,id c,contra praeceptum facerc ueritatis,nbsp;pdî autê poena.i.fubqci fallacix, non uoluntaria.nbsp;Sponte(utdixi) pcccauit creatura hxc,amp; inimi*nbsp;ca fadaêueritati:fed ut merito puniret, no Jpon-te fubida ê uanitati.Diligit ho fpontcuanitatem,nbsp;cum deferta foliditate ucritatis,opinabilia fcqui-tur.i.mirabilia.Vanitates enim funt quae mutan-tur ÔC trâfcunt.Cum autem inde méritas panasnbsp;]uit,iubticitur non fponte uanitati, ficut fubiedanbsp;eft in homme peccante. Vanitati enim creaturanbsp;non uoles Jubijfitur,quia homo quiingcnitaeco-ftâtiêcftatumuolcs dcferuitjprelTusiufiae mortanbsp;litatis pondéré, noies mutabilitatis fuae corruptinbsp;oni feruit. Non ergo Jponte creatura uanitati fubnbsp;ieda e ft./ed propter ettm qui fubiecit enm'in ftgt;e .i. propfnbsp;atlt;5 cletnetiam ,qui neq^impunttumnbsp;pdm rcliquit.nccpinfanabilem uoluitefle peccä/nbsp;tem.In ipc eft fubieda uanitati,propf milcricor/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

diam liberâtis per rcmiflionem pdôrum amp; ado nbsp;nbsp;nbsp;*

ptionemgratix.Ergo in Jpe, qua fperat Je adhx/ Juram contemplandae ueritati, fubieda eft interim uanitati.QaMCrtppcrflt;tf«M.i.ipfchomo,cS Dnbsp;iamßgnaculoimaginispropterpdmamiiro,nönbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

tame tota penitus imagine deleta, remanfit tan-tummodo creatura.amp; ipfa creatura.i.amp; ipfa quae nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

nondum uocatur filiorum forma pcrfcda,fcdtä/ I ’ tücreaturajiberabitur â/èruituteeorruptionif.Quodnbsp;itaqj ait, 8C ipfa liberabitur ,faci t intelligi amp;ipa quenbsp;admodû nos,id e,amp;dc ipfis non eft defperädum,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

qui nondum uocantur fili) dei, quia nondum ere diderunt,fed tantum creatura, quia 8C ipficredt-turifunt,amp; hberabuntur à Jeruitute corruption,nbsp;quêadmodum nos qui iamfilij dci fumus,quam/nbsp;uis nondum apparuerit quid erimus. Liberabiinbsp;ergo à feruitutccorruptioniSjW/iierÜffWglSwr/î-liorWMdei.i.crunt amp;ipfiexfcruis libcri,amp; ex cor-ruptibilibus incorrupt! inuiia perfeda, quäha-bebut fill) dei. Tuneem creatura hoc à ftruitutenbsp;corruptionis cripiet,cum ad ^io^ dci gloria in*nbsp;corruptam refurgendo fubleuabitur.Eledos cmnbsp;nunc pana corruption’s aggrauat,fed tûcincor-ruptionis gloria cxaltat. Et quantü ad prxJèntisnbsp;neceJfitatis pondera, nunc in dci filijs de liberta-tc nil ofienditur, tantum ad fublequentis hberta •nbsp;tis gloriam tue in cis de Jeruitute nil apparet.Crenbsp;atura ergo fcruitutc corruptionis cxuta,amp; digninbsp;täte libertatis adepta,in filiorum dei gloriam uernbsp;titur: quia unita deo per fpGm, quafi hoc ipfumnbsp;quod creatura eft, tranfilfc ac fubegiJk déclara*nbsp;tur.Eilp ita tunc inhxrer, ut illi de corruptiSe qu{nbsp;per rcfurrcdiôem uincit,nihil iam in fuo amore

A le.Hxc efi enim redemptio nofiri corporis,ut ab omnibus moleftijs redimatuni. libcrctur S/L ueranbsp;falutem confequatur.Nondumcnim habet falu-tem. Nam efuries 8C ßtisinterßeit, G lubuentumnbsp;non fuerit.Medicamentum enim famis eft cibus,nbsp;amp;mcdicamentü Gtis eft potus, amp; medicamêtumnbsp;fatigationiseft fomnus. Siièpofitisiftis nonfuntnbsp;morbi.eft fanitas. Si autem habes aliquid quodnbsp;te poflit imcrficere nifi manducaueris, noli glo-riari de fanitatc.fed gemens expeda redemptio .nbsp;nem corporis tui. Gaudc redemptum, led pon-dum re.Spe fecurus es.Etenim fi non gemueris innbsp;fpe,nonpcruenicsad rem.

Spe enim falui fadi fumus. Spes autem quæ uidetur, noneftfpes. Nam quod ui*nbsp;det quis,quid fperat^Si autem quod nqp uinbsp;demus fperamus, per patientiam expcâa*nbsp;mus,

Quafi diceretur Apofiolo:Quid tibi profu-it Chnftus fi adhuc gemist Si quomodofaluator faluü te fecitlt;g em gemitadhuc,aegrotat,fubiunnbsp;xitatqjait, Spe enim amp;c. Ideogemirausquianbsp;filuifttâifumut.ideo Iperamusnosfaluâdos, amp; qdnbsp;Iperamusjam quidemexpedamus, fednódumnbsp;tenemus;Slt; donee teneamus, in tempore fufpiranbsp;mus, quia defideramus quod nondum tenemus.nbsp;Nond urn re faluati fumus.fed adhuc lpe:quia nonbsp;dum uenit noftri gaudij plenitudo,nondum ha-bemus corpus cælefte amp; Ipiritale.i.corpus angenbsp;licum in focietate angelorum, fed fperamus. Spenbsp;qutdem iam habemus hanc falutera, hanc glori-p am.Sed/petquetùdetur,none/i/pet.Etideo nondumnbsp;inreuidemus ipfam falutem.quaminfpehabenbsp;mus. Certitudo qux prxlèntialiter uidetur, nonnbsp;eft fpes.Nlt;lt;w quod uidet quit,quid ßgt;er4tf Quod enimnbsp;uidetur.quarc fpcratur.^No fperatur.fcd fcitur.nbsp;Sed p nos /perumut ^Hod non uidetnut, id eft, redem-ptionem corporis noftri 8C focictatem angelorum, perputientiumexj^liiimut illud. Spes enim adnbsp;augmentum nieriti operaturin nobÿ expeda*nbsp;tionc futurx faluationis,amp; etiam in ipa expeda/nbsp;done patientiam : quia inuifibilem falutem, fpenbsp;nosconfortantc.expedamuslonganimiterpatiznbsp;Aldo mala pr3cfentia,5f ideo gemere cogimur.Innbsp;malis enim fi quifquam patitur,non in bonis quinbsp;bus fruitur,opus eft patientia.

Similiter autem ÔC fpiritus adiuuat infir* mitatem noftram. Nam quid oremus fianbsp;cut oportet nefcitnus, fcdipicfpiritu.spo*nbsp;ftulat pro nobis gemitibus inenarrabili a •nbsp;bus. Qui autem ferutatur corda, leit quidnbsp;defideret fpiritus,quia fecundum deum ponbsp;(bulat pro Tandis.

ip Spes nos adiuuatutpatiêterexpedarepof-fimus.fimilif aût amp; fpiritus.Etideo de expedati one uel patictia nihil nobis attribuimus.fed totSnbsp;deo.cuius bnfieijs hare pofliimus.No folum ertinbsp;fpes nos adiuuat, fed etiam fpiritus fandus fimiliternbsp;adiuuat infirmitatem no/lrdntj quia charitatet^ nobis

infundit, per quam noftra corroboratur infirmi C tas,u t patieter expedarc ualeat falu tê quam fpe/nbsp;r^.Similif ut ipes.adiuuat nos charitas.i.fpus fannbsp;dus non folum in aduerfitatum tolerantia,fcd SCnbsp;in oratiôibus,qanec bn orare fineeo pofiumus.nbsp;Nam quia ingemifeimus amp; petimus liberari,fpvnbsp;ritus adiuuat ne uel ante tepus libcrari petamus,nbsp;uel contraria nobis dari.Adiuuat infirmitate honbsp;ftram,doccs SC faciès orare.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quid oremutpeut

oportet nefeimut, pd ipfe poßukt pro ntÂii. Nefeimus ,putop0rtctquid orare debeamus,quiamolefti£nbsp;tribulationes^ temporales plerunçpfunt uel adnbsp;fanandum tumorè lupbiæ,amp; ad ,pbandam exernbsp;cédam^ patiètiam,cui ^batæ ÔC exercitatæclar inbsp;or mcrces fupiorlj} feruatur,ucl ad quæcuntÿ fianbsp;gellanda 8i abolèda pdâ, amp; tame nos nefeiètesnbsp;quid ifta ^fint,abomni optamus tribulatione li/nbsp;berari. C^id enim nobis expédiât, non fatis fei-tnus.Aliquando quod putamus obefle,pdcft:5Cnbsp;quod putamus ^defle, obeft. Infirmi cm lumus:nbsp;Si quæ medicamèta nobis fint utilia,medicus quinbsp;de nouit.nos afft ignoramus. In his ergo tribula/nbsp;tionibus, quæ poffunt Si ^sdeife Si nocere , quidnbsp;oremus ßcut oportet nefcimus;amp; tarne quia du/nbsp;ra,quia molefta, ga cötra fenfum noftræ infirmiznbsp;^tis funt.uniucrfali humana uoluntate, ut â nobis hxc adFerantur.oramus. Sed hoc dcuotionisnbsp;debemus domino deo noftro,ut fitanon abftulenbsp;rit,«ö ideo nos ab co negligi cxiftimemus.fed ponbsp;tiuspia patientia malorum bona fperemus ara-etiam dum beatam uitam pctimus,in qua fumusnbsp;immortalcsatqjincorruptibilescorporc 8i Ipirinbsp;tu.quoniam ipa eft pax, quse prxcellit omne inznbsp;tellcdum, ctiam ipam in oratione pofcèdo.quidnbsp;oremus ficut oportet nefcimus:ftd quiequid co-gitationibus occurrit,abijcimus, refpuimus, im-probamus ,nonhoc efle quod quxrimus noui-mus,quamuis illud nödum quak fit noucrimus- *nbsp;Eft ergo in nobis quædam ( ut ita dicam ) dodanbsp;ignorantia.fed doda Ipiritu dei, qui adiuuat infirnbsp;mitatem noftram.Nos nefeimus quid oremus finbsp;cut oportet, ftd ipe fpiritus poftulat pro nobis,nbsp;id eft, poftulantes nos facit, gemitibut inenurrabilbnbsp;tar.Poftularc enim nos facit, infpirans nobis définbsp;derium ctiam adhuc incognitætantærci, quamnbsp;perpatiètiam expedamus.Etfacit poftularege»nbsp;mitibusinenari“abilibus.Quomodo enim narra-tur.quando defideratur quod ignoratur'; Quodnbsp;utiqj fi omnimodo ignorareti», non defideraret.nbsp;Et rurfus fi uiderctur,non defidcrarctur, hec ge/nbsp;mitibus quxrerctur.Minor uero eft qui poftulat,nbsp;g qui poftulatur. Quomodo ergo fpintus poftu-lare dicitur,qui minor non eftïindigctis enim cernbsp;lilTimum indicium eft, poftulare gcmitibus.Nulnbsp;lius autem rci efle indigètem,fas eft, credere fpirinbsp;tum landü. Sed iuxta quod prxmifimus ipe po/nbsp;ftulat,qui ad poftulandumcos quos repleuerit,nbsp;infiämat.Etipe diciturgemerc,eo quod nosge-merc faciat defiderio futurx bcatitudinis.Ita cninbsp;didum eft,poftulat,quia poftulare nos cfiicit,no

ftüs Icfus quï mortuus eft,imo qui 8^ refur rcxit,qui cft ad dcxtcram dei,qui etiatn in«nbsp;terpcllatpronobis?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Vcrclalutem ói. omnia bona cum Chrifto deus nobis donauitjamp;habebimus illa«Nain quisnbsp;nos accufabiijUt facial nos his priuari Quis ad-^»4u*s coirarius accufabit eledos dei,nbsp;quos fecud um immutabilc propofitum uocauit?nbsp;Vcl ^uis accufabit,id cft.quis accufationem defcretnbsp;éduerfut efcdox lt;i«7Nullius accufatio nocercillis ponbsp;lerit. Diabolus quidem nititur cos accufirc. Sednbsp;quis eft diabolus.ucl quae eius accufatio aduerfusnbsp;cos quos deus digits eius accufatio contra cos nonbsp;ualet.Quis ergo acculabit eos?DcK;?Non,ga ipfcnbsp;iuflificat cos. Et repugnans eft,ut quos iuftificat,ibnbsp;los accufct.Deus non uult ilJos accufare, alius nonbsp;poteft.Etcum nullas sccuCec.guis efl lt;]ui condemnetnbsp;eos^Nu]Jus.Nam condemnabit eos lefuf Chriftuffnbsp;Nequaquam rex faluator condemnabit eos, quinbsp;Mortuut efl ut ipfi uiuant,Dico,mortuus cft.ut nosnbsp;pdô moriamur:imo ut maius bÿicficiû defigne,nbsp;dico quia etiara refurrexit, ut nos cum eo refurga/nbsp;inus,amp; primærefurrcftionispticipcsfîmus. Quinbsp;amp;¦ in cælum iûblimatus efl ad dexteramdei, ut nosnbsp;poft fc cleuct, amp; dexteram partem, quæ perpeznbsp;tuam beatitudincdcfignat.tcnercfaciÿ. Poten»nbsp;cft fubuenire fuis,quia eft ad dexteram dei,id efî,nbsp;Omni crcaturac prælatus, 8C in honore pofitus innbsp;quo pater eft,q«i etww interpellât pro nohir,qui^hücnbsp;habemus apud patrem aduocatum d^interceflonbsp;rem. Vnigenitû cnim fîliû pro hominibus inter/nbsp;pcllare,eft apud coæternum patreft, fcipfum honbsp;minem dcmonftrare: eutnijtpro humana naturanbsp;rogaife.eft candem naturam in diutnitatis lïise celnbsp;fitudmem fufcepiflê.Interpellât igitur pro nobisnbsp;dominus no uoce.fed miferationc: quia quod d anbsp;mnari in cleftis noluit,fufcipiendo liberauit.

Quis ergo nos feparabit à chadtate Chri« fti£'Tribulatio,an anguftia,an perfequutio,nbsp;an fames,annuditas,an periculutn,an gladinbsp;us.''Sicut fcriptum eft,Quia propter tc mornbsp;tificaraur tota die, «fti mati fumus ut cuesnbsp;occiijpniSeSedin his omnibus fupcramusnbsp;propter cum qui dilexit nos*

^Quandoquidem Chrißus pro nobis morte pcrtulit.S^ adhuc interpellât pro nobis, ergo q«isnbsp;jeparabit nos d charitate Chriflifid efi, quis poterit feznbsp;parare qos abaniBrequo diligimus Chriftuminbsp;Julius hoc facere poterit. Nam faciet hoc tribuhtnbsp;^ofid eft.corporis affliÄio.Nequaquam .an angu-j Janxietas hoc facere potcrit,ut nonbsp;diligamus Chriftum.^Minime.d» pcrfequutio,id eft,nbsp;locum expulfio,fcparabit nos à Chrinbsp;fti^dilectione?[S]on. Etfiomnimodam tribulatioznbsp;nc fuftineamus, animi anguftia torqueamur,nbsp;ct.1 nos a ’:J^*'farri per diuerfa loca perfequantur,nbsp;nunqua a Cnnfii amore diuelli poterimus.(lt;H nosnbsp;ab co fames feparabit,id eft,d efiderium comedennbsp;difinc abundantia «biï Abfit.(tnnH(JiMr,id eft,peznbsp;nurtaueftishoc faciet? Ncquaquam.4«pf«e«jMm, Cnbsp;id cft,apparatus mortis nos diuidet à Chriftotdrtnbsp;gf(tdt«f,id eft,ipfa mors gladio faAaualcbit hoc fanbsp;cere? Nequaquam. Per hxc feptem deßgnanturnbsp;uniuerfa qux nos in hoc feculo poflunt affligerc,nbsp;quia feptenarius uniuerGtatem folet exprimere«nbsp;Sed nullum horum poterit nos ab amore Chriftinbsp;fcparare,fi elcdifumus*Et hoc dico^cutferiptiieflnbsp;de nobisjubi uox noflra exprimitur,dicens Chrinbsp;fto ;Q2W propter te mortificamur, quoniam à te fepa-rari non polfumus. Non propter crimen,nS pronbsp;pter humanum fauorcm, fed propter te mortiS*nbsp;camur.Hxc eft caula martyrü. Propter te à quonbsp;nolumus feparari,mortificamur,id eft,uarijs paznbsp;nis afficimur.toid die, id eft toto tempore illuminanbsp;tioms noflrac, ex quo de tenebris ad lueem ucni#nbsp;mti?. Aeflitnati em fumut ab aduerfartjs noftris fientnbsp;cues occifioniSfid eft, exiftimSt nos fine refpedu minbsp;fcricordix debere occidi,cura ncc refiftamus cis,nbsp;fed in fimplicitate amp; manfuetudinc noftrainnocênbsp;ter mori Gmus parati.Hxc omnia p Chrifto pa*nbsp;timur,ncc ab his fuperssnur. fed in omnibus hit fuptnbsp;ramusjid eft,fupcriorcs 8C uidorcs efficimur,nonnbsp;propter nofiras uires,fedproptereumquiditexitnosinbsp;quia dum in illius amore pendemus, fenfum do*nbsp;loris non recipimus.Illius cnim charitas qua nosnbsp;dilexit, noftrum ad fe affedum rapuit.cruciaznbsp;turn corporis 8C dolorem fentire nos non Gnit»nbsp;Certus fum enim quia neque mors,nequenbsp;uita,neque angeli, neque principatus, neqpnbsp;uirtutes,neque inftantia, neque futura, ne«nbsp;que fortitudo,neque alcitudo,ne^ profun«nbsp;dum,neque creatura alia poterit nos feparanbsp;re à charitate dei^ quæ é in Chrifto lîfu donbsp;minonoftro,

lt;1 Vere nihil nos feparabit à charitate dei,natn inde ccrtusfum.Non opinor,fcd certusfum,id eft,nbsp;pro certo amp; conftanti Grmiter teneo, quod nequenbsp;mors ulla, ne^ uita temporalis promifla, ncc aligdnbsp;eorum qi^lubduntur, poterit nos ftparareabnbsp;amore Chrifti.Nemo nos ftparabitinde minanznbsp;do morte, quia id ipfum quod diligimus dcum,nbsp;mori non poteft.Nemo inde feparat nospolliccznbsp;do uitam,nemo enim abipfo fonte feparat nos Änbsp;quam polliccndo. Non feparat inde qui minaturnbsp;mortem :quia qui credit in Chriftum, licet moriznbsp;atur,uiuit. Neque qui pollicctur uitâ,quia Chriznbsp;fius uitam dat xternam.Etidco temporalis uitxnbsp;pollicitatio,ætcrnfcomparationeconteranenda

• eft. Nc$ angeli fcparaqf inde, Gue boni Gue malt, quia etiam ß boni angeli dicerent ut Chriftum nonbsp;amaremus.quod nunquam docent,non eis acquinbsp;cfccremus.Licct,inquit,angclus de cxlo euangeznbsp;lizet uobis præter id quod accepiftis, anathemanbsp;ßt. Non igitur angelus aliquis inde feparat, quianbsp;non eft angelus,cum inhxremus dco,noftra mennbsp;tc potentior.tjequeprincipatus, id eft, illi angeli quinbsp;habentprincipatumfuper alios, Gue bonos,Guenbsp;malos.Inutrifqucenim præminentaltj alijs.Etnbsp;dominos contrarios principatus expoliauit, tfiz

lt;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

A umphans Ülos in femetipfo. Boniucro principa/ lt;us nung nos ab illo ièparare uo]êt,quof$t maxi/nbsp;mum ftudiû eft.fubkâos ad eumreducere.Nccnbsp;ctiam Mt'rtuta inde ieparant.id eft,adhuc fubiimi/nbsp;ores angclicxfortitudines: ga fi bonæfunr.fauêtnbsp;nobis ut côiungamur deo;fi uero malæ.reprimûnbsp;tur ab co.Enuraeratis omnibus aduerfis q in ter/nbsp;ra func,afcmditinlt;xlum:dlt;ofiendereuolens ganbsp;parum eft fîcontemnat terrena lupplicia propternbsp;Chrißum.adiungit etiam hoc.quia neque angeli,nbsp;neqj princtpatus,neqj uirtutes Sde-Quodautê di-cit,talc eft:Non Iblûhomines abßrahere me nonnbsp;polTunt abamore Chrifti,fed ne angeli quidê.ncnbsp;que omnes fîmulcxiorum uirtutes, fieonueniâtnbsp;«n unîï, nec fi à regno decedere me neceflë fit, autnbsp;ctiam in gehénâ trudi proChrifto. Quod cm ait,nbsp;altitudo amp; profundum amp; uita amp;. mors, regitimnbsp;cælorum ÔC gehennâ defignare uidetur. Hæc au-tem dicte, no qd angeli afièdare poflint aliquan/nbsp;do cura à Chrifto fcpararc, fed ctiam ea quæ im-poilîbilia funtjfieri poflè dicit magis,^ fe à Chri/nbsp;fnamorefeiungi,ut per haec quanta in eo uis effetnbsp;dei charitatis,ofiêdcret.Ne^((e mfiMtia aduerfa fc/nbsp;parant nos inde, hoc erh leuiora eo lèntimus,quonbsp;ci à quo nos (èpararc moliuntur, ardius inhærc-mus. Nc^eideft.futurorum protniflio.iè-parat inde : quia quicquid boni futurum e ft .certi/nbsp;us promittit deus :Sinihil eft ipfo deo melius.quinbsp;iam profedo bene fibi inhærentibus præiens eft,nbsp;Neque inftantia, id eft, aliqua imminentta preiennbsp;tialiter aduerfa uel profpera.nct^ fuiura bona uelnbsp;mala Icparant nos à Chrifio,hoc eft, nec pradèn-tianec ftitura temporalia, qux uel dcledanr,uclnbsp;premî^,uel fpemdât,uel timoré incutiunt.Ne^uenbsp;B fortitudo alicuiusfortiter nobis uiolentiâ »nfei ètisnbsp;feparat inde ; quia illc cui inhæremus ,fortior eftnbsp;omnibus.Nr^WCaltitudo, id eft, fi quis nos in aitumnbsp;leuauerit ut durius prxcipitct. Nc^Kc profundum,nbsp;id eft, fi quis nos in pfundum mans demcrlèrir,nbsp;aut in imumcarcerisdepofucnï . Siue altitudo,nbsp;id eft, fublimitas mundani honoris paomiffa: amp;.nbsp;profundum,id eft,ultima deiedio extremæ calanbsp;mitatis,quæ injioc mundo perferri poteft.côrai/nbsp;nata Vel altitudo SC profundum, id eftj'ublimi-Âs eloquentie fccularis,amp;profunda perferutationbsp;naturalium rcrum.Siue etiam altitudo ôCprofunnbsp;dum.id eft,inanis curiofitas earü rerum,quæuclnbsp;in cælo ucl in abyffo funt aut effe putantur. Sednbsp;quocuntçmodo fublimitas 8C profundum intclnbsp;ligatur, non poterit nos ab amore Chnfii Icparanbsp;re.Nfq[«c creauraaïia, id eft^reatura uifibilis:quianbsp;Se nosftimusquidë creatura,lcd uifibilis.Etideonbsp;alia creatura,id é, diuerfa ab interior! homine nonbsp;ftro,quo Chriftum diligimus, non nos ab amorenbsp;eius diuidet:quia amor corporum qui per creatunbsp;ram aliam exprimitur, non hoc faciet. Vel alianbsp;creatura melius intelligitur de his dici, quæ nonnbsp;ftint.Et ea ergo quæ non funt cômemorat,ut oftenbsp;dat quia etiam fi eflent ea quæ non funt ,1c tarnennbsp;moucre à jjpofito aut mucare nô poffent.Ccrtusnbsp;ftim,inquit, ga nihil horû quæ enumeraui,po(rrit

ROMANOS notfèparare à djdntaledei, qui omnibus melior eft, Gnbsp;amp;tot tâtaij beneficia nobis côtulit.^alt;c chantas çnbsp;noj^ist» chri/lolfpdomtwono/lro.ga nobis charitatcnbsp;fuâ inChrifto ^ter oftédit,quc^ nobis tr-adidit!nbsp;SC nemo patrê diligcrcpôr,nifîChriftQ dilexerit«

CAPVT ,I|X.

VErftatem dico m Chrifto Iefu,nô nté tior,tcftinioniâ mihi perhibenteconnbsp;(cientia inea in Ipiritu iànâo, quoni à crifti*nbsp;tia eft mihi magna amp; continuus dolor cor«nbsp;di meo, Optabam enim ego ipiè anathemanbsp;çffe à Chrifto pro fratribus meis, qui funtnbsp;cognati mei Iccundum carné,qui funt Ifra*nbsp;cltta:,quorum adoptioeft filiorum ßC glo*nbsp;ria ô( teftamentum amp;legiflatio amp; obfequiânbsp;ôf promifta, quorum patres,ex quibùseftnbsp;Chriftus fccundum carncm,quieftfupernbsp;omnia deus bencdiâus in fecula,amen.

Modo nihil poteft me ST alios eledos àChri fio feparare.fcdfclim fui ab eo feparatus, ôd optanbsp;bam femper effe alicnatus.unde nunc doleo,ficl5nbsp;mala uertuntur in bonuro. Nam ueritatem diconbsp;amp;'c.Vel ita coniinuatur ; Certus fum quod nihilnbsp;poterit nos ab amore Chrifii ièpararc,cum ex funbsp;pradidis Wencficrjs.quia nos prælciult 2C præde-ftinauit dduocauit amp;iuftificauit;tum ex hoc quodnbsp;cumeflêm pcrfequutor ccclefiædej,nullo modonbsp;potui fideles ab eius charitatc quâtumcunç labonbsp;raui diucJlere,utmodomultû inde doleâ, qd tan/nbsp;tamcrudclitaséin eos excrcuerim.Nam ego exinbsp;ftensin Chrifto, id eft, in corpore Chrifii, dico uoiit Dnbsp;utritatemiu puram,quod nonmtntior,üiut nonnubnbsp;li qui dum uera loquuntur, intermifeent falfa. Etnbsp;quia nonnulli uera loqui uidentur,qui non ita hanbsp;bent in corde, adiungo me ueritatem ore profernbsp;ro,tellimoniumperhibtnte mihiconfcientiamea:quia€t^nbsp;fi uos non crcditis,mea tarnen conicientia mihi tenbsp;ftis eft quia uerum dico;5^ teftatur hoc nô in fuanbsp;autoritate,fed in fpiritu fanflo,qui facit cam hocnbsp;teftari. De hoc dico tam firmant ueritatem, gwMnbsp;triftitiaeftmihi non exigua,fcd magnd,Crdolornô honbsp;rarius, fed continuut cordimeo. Et cur eft mihi nuncnbsp;tanta triftitia,éCtam longus animi dolorïlndc feinbsp;licet quia egoipfi qui modo fum tantusapoftolus,nbsp;ante fidera no folum uolebam, led 60 optabam effenbsp;anathema,id eft,alienatio aliorû à Chrifto,ut alicna-tos SC diuifos uel feparatos à Chrifio facere illos*nbsp;Et hoc optaba profratribia meif.t. pro Iu4æis,quinbsp;mei funt fratres in lege, quoßz legê uolebâ defennbsp;dcre,(|«t |»«t cognati meifednt carni. Si idco ampliusnbsp;iuuâdi crât.ga oîm cômoda qrere debemus, lêdnbsp;maxime côlànguineont. Sed ego male iuuabananbsp;cos,ga impediebâillos, ne in Chriftûcredcrcnr.nbsp;Qtjifunt l/raeUtttj.de gne lirael dcfccdctes, Vclalif:nbsp;Affedû luurn erga ludæos oftendit Apoftolus,nbsp;dicens Si iurameto confirmans fc eon^ caufa plu«nbsp;rimum contriftari, quod Chrifto credere noluc-rût.qui ei fiicrat repromiflus, Si ad eos ucnit mifnbsp;fus.Triftitia,inquit,eftmihinonleuis,fedmagna,

A promiGuNonobhoc tin contriftor quod cxcide rk uerbu dei,quû non cxcidit.non irritu eft dedunbsp;lt;ftum,fed ratû Sd ftabik man«, licet qujda iilorunbsp;noncrcdidennt :qaucrbumpromiflionisnôeftnbsp;’fadü ludxis tm.ied eledis.Non enim omnet ^uifuntnbsp;tx l/rlt;t«I,id ê,cx carnali ftirpe lacob.btfMfrt ifräelitie,nbsp;»4d cft.per mcritu fidei SCiuftitix in Ilraelitica (orte numerandi:neqj quia feme funt fecundum car-nem,idcir(ipomnesfilii funt.Multiem ex co car*nbsp;naliter procrcati funt,qui non ccnfentur eius filij,nbsp;ficut oranes quosCethura pcperit uel filius Agar.nbsp;Itaqj uerbum dci cxciderc, clfet promifla no invnbsp;plcri.Sed uolens Apoftolus oflenderc ga non exnbsp;cidit uerbum diuinç promilfionis,nô cm omnes,nbsp;inquit.qui ex Ifrael,hi funt Ifraelitx:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui feinen

funt Abr4(e,om»ef plij ,fid in ifiitc uocabitur tibi fernen, hic cm déclarât illos,qui no crcdidcrûc,nô elfe Krac-litas uel filios Abrax,ncc deû ^mifilfeuel d«re*nbsp;uilTc illos Fore faluandos.Et ideo incipic ranocinanbsp;ri,quarc alto SC iufto iudicio dei,repulGs iilis gennbsp;tes fint intromiflj.Non omesilli funt (ilq,amp; idcirnbsp;co habituh hxrcditate aut falutê.ledin Ifaac.in*nbsp;quir.uocabitur tibi femcn.non quipl^ cdrnis,hif'untnbsp;dei.’pd qui plif funt jmtißionif, gflimitur in femine.lnnbsp;llaac quippc,g Abraf j:miflus eft fiiius, pfiguratinbsp;funt, no qui fe luftos ipfos,led c^sdeus tueratipfcnbsp;faóturus. Propter q3 amp; filij jsniilTionisdicunt, acnbsp;per hoc ipG filij ^milTionis.ut (int fernen Abraar,nbsp;« inlfaacuocant.i.in Chnft5,uocante gratia,cogrenbsp;gatur. Filij cm carnis ptinct ad terrenâ lcrufalê.qnbsp;feruit cû filîfs fuis: jjmiflîonis aût filij ad eâ q fur-fum eft,libéra matrê noftrâ xternâ in cxlis.Hi er

B go uere funt filij Abrax.g gratuite dei munerefî eut Ifaac ^mittunf ,amp; gratuito eius munerc boninbsp;cFficiuiitur. Nam Gcut Ifaac nômeruii ut nafcitu-rus jpmittereï.fic Sc ifti.Et uerenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;è Abrasc

filius.Nam boeefl uerbu promißionit.i. in hoc uerbo promifitdeus:Sfc«rtd«(?oefeff)p«f«e«M!M,ideft,rcuonbsp;luto anno oftendara me tibi adclfe in efièâu uir-tutis,C!rerit tune Slt;«rlt;e/ili«t in utero. Sccundû hoc,nbsp;inquit,tcmpus ueniam, ut uerbi graria,fi tune uernbsp;erat uel autumnus, fequenti anno ueiffret in uerenbsp;uel autumno.In hac fententiacontendit Apoftolus oftendere quô Ifaac non filius fit carnis.fed filinbsp;Ï^s dei,rediens ad ea qux de ipfo in Genefi feriptanbsp;unt.Promi(rionis,inquit,utrb5 SCc.Non ergo pnbsp;ordinem natiuitatis carnalis,Ifaac natus eft,qujp/nbsp;pc cum 8C Abraâ emortui iam corporis haberet,nbsp;SC uulua Saræ elTet emortua, ficut fuperius oftennbsp;fum cft:fcd per uirtutem eius qui dixit, Secundünbsp;hoc tepus ueniâ.S-erit Sarx filius.i.habebit Saranbsp;filium.Mcrito igitur non «jrnis,(cd dci filius elfenbsp;diciF,qui S^aduentu amp; ièrmonc dei nalcitur,ac ,pnbsp;pterea fpiritalcs ecclefix filios aptifiitne pfignat.

Non folutn autem, fed amp; Rebecca ex uno concubitu habens Ifaac patri» noftri. Cumnbsp;enitn nódum nati fuiflrent,autahquid egif*nbsp;fentboni aut malt, ut fecudum eledioneronbsp;propofitum dci manerct,non ex operibus,nbsp;Gé8e.tf.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocante didum eft ei, quia maior fer

•

Mietmïnori,iicutfcriptumefl} lacob dile^ xi,Ëlàuautenaodiohabuh

q llaac qui promifliis eft, utiq; nullis operibus pÆmerucrat itt nafciturus^miiterctur,ut in Ifaznbsp;ac uocareiur feme Abrax.i. illi pertinerêt ad for • Jnbsp;temfandoï5tquxinChrifioeft,quifeinielligerëcnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ •

filios promiflîonis,nô fuperbientes de mentis fti-is,fedgratiçuocationisdcpuuntes,quodcoh«re nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

dcseircntChrifti.Cumcni promftTumeutcircnt, nihil utilt;5 meruerunt q nondu erant. PromilTus,nbsp;ing,eftyaac.Sed no)ól«millcpromi(ruseft,quire- .nbsp;probato Ifmaclc folus pofliderct hxreditaic pa-tris,pd Cr Rebecca promilTiöem fimilem diuinituanbsp;.acccpit,bdk«ï in utero geminos et uno concubituifinbsp;ac patrif noflri, quem ut patrem habemus imitatunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

Ex uno concubitu habuitcos Rebecca,ut non ló Jü de fuis,ne£p de parétum meritis,fed nee de ipfi-us quidcuniuspathsmutatafortcinmcliusuoianbsp;tategloriaretur lacob, dices idco fe à creatore dinbsp;JeÄG, quia pater eius qiï eum feminauit, meliortnbsp;buslaudabilioribuslpmonbusfuit.Exuno,ingr,nbsp;cócubitu. Vnüifunc ad feminädos eos meriiü panbsp;iriSjUnum ad concipiendos meritü matris.Simulnbsp;eih ambo funt uno tepore cöccpti.PromilTio fada Sarx uel Abrax, oftenditqd nullus propternbsp;oenus faluatur:ifta Rcbeccx, qtf propt nullü menbsp;Wtü fuu ult;^ parentü aligs eligitur, led Ibla gratia,nbsp;Vel ne gs dicerct qd Ifmacl ex ancilla concubinanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

gennus non debuit hseres fieri,fed Ifaac ex libera uxorc natus, qd icilicet ille p indignitatê matrisnbsp;fithp editate priuatus,amp;ifie no per deigfam,fed ,nbsp;per matris raÿ-itû amp;dignitatê fit hxresefFedus,nbsp;proponit Apoftolus cxemplü de alijs duobus.i.nbsp;dcEfauamp;Iacob,inquibusunüfuitmcntü patri» Dnbsp;amp; matris,Slt; ex quibus alf reprobatus é,alt ueronbsp;fola gr.atiaeledus.Et hi duo ficut duo filij Abraç,nbsp;tenueröt figura reprobandoiÿ amp;. faluandorü.Dinbsp;ximus 4d Rebecca geminos in utero portâs,accenbsp;picdiuinituspromi(rtoné,inq declaratûeft^d al •nbsp;ter eoi^t reprobadus eêi,amp; al£ eligedus. Nam di*nbsp;dû eft ei,ga maior fcruiet minori.Et tue fada eßnbsp;hxc promiflio.qn nee boni nee maliquicquâ ad*nbsp;hue fecerantfilij.Chib enim nondumnatifuiffent,autalinbsp;quid egijfent boni uel mali, quia Sc in utero ludxi pofnbsp;ientaliquidmerui(rcludâdo,didûeft ei.i.^atri, Gett‘^^nbsp;quia maior fcruiet minori.ldeo tune didu eft,tttnbsp;propoptnm.i.prxfinirio uel prxordinatio dei,mlt;t»e.nbsp;rft.i.impleretur amp;rata conÜaretfecuitdu eleüionem,nbsp;id eft, fedm gratiâ q digit quoseligit.Et didü eft,nbsp;no ex operibuf patris uel matri^cc ex futuris openbsp;ribus filioi52,p(lex uocante.i.ex deo quipgîatiâuonbsp;cabat lacob.Nâ fifuturaopa uel bona huius uclnbsp;mala illius.q deu-s utiqi pfciebat,uellcr Apoftolusnbsp;intenigi,nequag dicerct,nó ex operibui,iêd dicenbsp;ret,ex futuris operibus,diaüep ei, inq[,qamaior.i.nbsp;Efau qui erat primogcniius,fer«trtmi«o«.i.Iacob.nbsp;Hic iä feruitus unius amp; libertas alteriuspnuncia*nbsp;ta ê.Et utiqi feruitus adionê inigtatis hoe loco denbsp;fignat,libertas uero adionê iuftitiç.Nâ fi ad cor-poreâ ièruitutc refpiciatnus, magis uidebitur Ia*nbsp;cobilli feruifle,quàin ipe lacob.Iacob quippc dc

CAPVT

, A Mcibpotamiaredicnejobtulit el multa munera,

amp; dnm eumuocauit,ódhumih£adorauic.Quo-modo igit ferutuit ei Efau.nifi affligendo cum óC fWKe,unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acpfcquendofVnde SalomonaitrCJu»

fiulcus cftjfcruietfapictbQuia contra (apicntis ui tarn dum Itultiis prxminês terrorê potcftans exnbsp;ercetjdum hóe laboribus fatigat,contumciijs la-ccratj^fcfto hüc ab omniuitioiji rubiginc urendo purgat.Stulcus ergo fapiëd 3i. dominâdo fer-.uit,quê admeliorcftatüprcmendo prouehit.Etnbsp;luxta hue modum Efau fratri fuo ferui uit.Sccun/nbsp;dum literam ante Efau d. populus IdurrRcorü, gnbsp;, de Efau dcfeendic,feruiuitminori.i.fubditus fuicnbsp;populo ludaieo» Allcgorice ucro Efau.i. populus ludxorum qui fuit primogenitus,lèruit mmonbsp;hd.populo Chriftianoijjq fcquutus^ .In q fentenbsp;tia beatus ApoftoJus etiâ tefiimoqiû Malachixnbsp;poficrioris aflurnpGtjUC iniclligcrcmushocnbsp;aptum poftea per prophetam, qd*anteq; illi na*nbsp;ïeerent,crant ludaci pr jdeftinatione per gratiam,nbsp;Ita.inquit, diAum eft quia maior feniict minori,nbsp;ßcut (iriptum ejl.i.Gcut inGenefi lcoitur,amp; ficut Manbsp;lachias longe poft de hae re antiquum dci conlilinbsp;urn declarauit,dicentis:l4co6 dilexi, dutem odionbsp;hibuiHoc em qeF dicitur,ficut fcriptum eft.SC adnbsp;librum Genefis SC ad fcripturam Malachix refernbsp;eur. Quid uero deus diligebat in Iac(^ antecgnbsp;ciflet aliquid boni,nifi gratuitu milêricordiç luxnbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doqum ? Quidautem oderat in Efau anteqna-

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jtusfecjffet aliquid mali.nifi originale pdm^ Nä

nee in illo diligeret iuftitiam, quam nullam illc feceraimeqjinifto odilTet naturâjCiuâ bonâipefenbsp;cerat. Nam antequam nafeerêtur/bjhil boni uelnbsp;B mali feeerant. C^io ditfto declaratur quia nee in

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utero peccaueruntautjuftitiâfeecrunt.necincx

loanim3eip(bi}iantecorpor$j focietatc eonuerlâ \nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;isefuntfeeundü fabulas gentilium.Nara G animae

ilIOJ^ In cxlo fuiflênt anceq; corporibus fociaren “ tur.fecilTent utiep ibi aliquid boni uel maliiSed ntnbsp;hii feeerant. Vnd e patf t nee illo^ animas in cæ-to unejan natiuitatefuifle.Nihil cgcr?ir,amp;quâtiinbsp;ad originale pd'm attineCjam^“^ pares erât:qu^nbsp;turn aüt ad propriû ullius eoijz, nullu erat. Et tnnbsp;unus eo^ digit, alter reprohatur:unuslueceditnbsp;in hærcditacCjalter’exhæredatur.Non facit deusnbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;popSlumfuü de Efau, fed facit de lacob. Semen

un5,diuerfiquiconccptifunt:iinusuterus,diuer/ C qui nati funt.Du effent in utero,diftü eft matrinbsp;ga maiorfcruiet minori:5£ di(ftü,nô ex opibus,nbsp;led ex uocâie.i.ex^o q uoeädo ad fide gratis iuftinbsp;Eeatimpiu.utfccundüeleSionê ^pofitû dci ma-•’eret.nó meritü hoîsanteiret. No em dicit eledinbsp;onè uolûtatis humanç uel naturx.côpar em effetnbsp;in U troep mortis dânationislt;îgt; côditio.fed eledionbsp;•^^na^culdubiogratix, quæ noninueniteligen-'

ïecundïï debiti^f^d fecundü gratig eledionë, qua digêdos facit dcus,noninuenit:qanequaqpinucnbsp;pit opera bona in hominibus quæ eligat,fed facitnbsp;ntipfifaciantopaquæpoffit.cligere. Nemoaücnbsp;dlo qui rçijeif ,Et ^’ptcrw

IXlt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67

eledionc præcedit iuftificatio.Et tarnen ex his du C obus ante^ aliquid t giffent, alter eledus cft amp; alnbsp;ter rcpulfus, ut intelligat lacob ex ilia mafia ori-ginalis iniquitatis,ubi fratrem,cû quo habuit cô-munem caufam,uidet periuftitiam meiuifie da-mnari,non nifi per gratiâfe potuiffe difeerni.nbsp;Quid ergodiccmust' Nunquid inîquitas p j „nbsp;apud deutn? Àbfît, Moyfienim dicitj Mi«nbsp;ferebor cui miferebor, ÔC mifcllcordianinbsp;pradhbo cui milcrcbor» Igitur non uo«nbsp;lentis neque currentis, fed miferentis cftnbsp;def, Dicit cnim feripturaPharaoni, quianbsp;in hocipfum excitaui te, ut oftendam itinbsp;te uirtutem mcam, annuncictur nomennbsp;meum in uniuerfa terra. Ergo cui uuk mi*nbsp;fcrçtur,ô£ quem uult indurat.

Cum rem ftupêdam propofuifiet Apofto' lus ,quo de nondum natis, nec aliquid agétibusnbsp;boni uel m31i,reâe dici potuerit, qd unum deusnbsp;dilexeritjôd alteijt odio habuerit,ipe Gbi obiedanbsp;quxfîioiie motü exprimés auditoi is.Qtjidftgo «i*nbsp;«»s«f.inquif,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eftdpKddcHW^ Afc/it.

Vidit effiqd' hisauditis humana poffetinfirmi-tas uel ignoranria cogKare,ôi.'eandê quafiionem fibi proponit.Si,inquit, Efau Qi. lacob necdû nanbsp;ti erant,nec aliquid boni aut mali egerant, ut ueïnbsp;promercrentdeû ueloffcnderét, ÔC eledio corünbsp;atlt;^abicdio,nÔ mérita Gngulorum, fed uoluntanbsp;tem eligetis fiC abijcientis oftéderct.ergo quid di-cemus.'*Nunquid inferemus qtf iniquitasfitapudnbsp;deum, qui alters digit 8C alters abijeit ,cG utertpnbsp;fitæqualismeriti ,imo nullius meritii AbGt,utnbsp;apud eum fit iniquitas.Et quare abfîttQiiia hunenbsp;pcrmifericordiara digit, ilium per iufti»am rc-'nbsp;probat,in quo neutre eft iniquitas.Hûc p miferi-cordiam, qui» itadicitMoyß: Mîjèrfamp;or uteredat,nbsp;cui miferebor ut cum uocc : crmifericordMmprteflabonbsp;ut bene operet.cui mifertus fuero ut credat. Vcinbsp;miJêrebor uocando, cui miferebor prædcftinananbsp;do:amp; miièricordiampraeftabo uitamperennemnbsp;dandojcnt mijèrebor bona opa largiêdo. Vel mifenbsp;rebor inlpirando bonam uoluntatê, cui milêre-bor fccundü prjdeftinatione.-amp; milcricordiâ prçnbsp;ftabofecundû bon» uolûtatis executionê, dâdgnbsp;gratiâ ad oiïic opus bonSperagendû, cui mifercnbsp;bor petâ dimittédo.Ingbus uerbis docemui-,exnbsp;ilia mafia primi hoîs, cui mors merito debet.nônbsp;ad mérita hoim, fed ad dei miftricordiâptinere,nbsp;qdquot; quifqiliberat:at^ita noneffe iniquitaté apudnbsp;dcum,quianclt;i; remittcdo,nc^ exigendo qd* dc-• bet,iniuftuseft.IbieniRgratuitaêindulgeniia,ubinbsp;iufta poffet efié uindiâ:a,ut bine euidentius appa*nbsp;rcret à pana débita liberato ôC gratis iuftificato,nbsp;quantum beneficij conferatur, quod alter xqua*nbsp;liter reus fine punientis iniquitaté punii.Nonemnbsp;iniquus é deus,fiueiudiciûpanakingerat digno.nbsp;Cue miièricordiâ pftet indigno.Ambo itacp géminbsp;ni natura filij irj nafeebâtur, nullis quidé opibusnbsp;jiprijs, fed originalif ex codé uinculo dânationisnbsp;obftriâtiScd dixit,MiIcrebor cui miferebor,U

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f iii]

A cob dilcxit per mifcricordlam gratuits, Efau aüt odio habuitßiudiciumdcbitS.Quodcü debercnbsp;tur ambobus, in altcro agnouit alter non de fuisnbsp;diftanribus meritis fibi efl'c gloriandum^quod innbsp;eadêcaufa lüpplicium nö incurrit, fed de diuinxnbsp;gratix largitate. Smiliter ois quicunqj miferi-cordiä coiäe^tur, de j^priarum.uirtutü meritisnbsp;gloriari prohibctur, diccntc dno, Miferebor cuinbsp;tnifcreboitfsIoneniaitjMiferebor talibus uel ta*nbsp;libus:fcd,Cui mifercbor.ucnenünem prxcedcnnbsp;tetn bonis operibus fuis mifericordiä tantx uocanbsp;lionis mcruiffe demonftret.In eo aütquod addpnbsp;dit.di mifericordiamprxftabo cui miferebor, innbsp;telligendü fortaife eft.^d autipfius mifericordixnbsp;fux fîrmitatem deus ifta repeutionc monftrauic,nbsp;Gcut Amen amen, ficut fîat fiat, ficut repetitionbsp;fomni) Pharaonis, plura^ fimilia;aut in utr^uenbsp;populisa.gentibus 3C Hebrxis, hoc modo prx-nunciauit milcricordiä ic eile fadtußs.Et quando-quidc nullo prxccdctc merito deus p mifericor-diam elcgit Iacob,SC fic exteros, igitur non uolentisnbsp;tie^ currentif,id eß,operätis,e{l utpueniat ad uitä,nbsp;fed mijirentifeß dei q prxfiat illi mifericordiä. Sednbsp;hoc,inqt,recipimus utfaciat deus ^dcunq; uolu*nbsp;it, amp; abfqj merito SC opibus uel eligat alique uelnbsp;(Cödemnet, igitur non eft uolentis neig currentisnbsp;nois,fed miferenüs deh Nön ergo ideo mifertusnbsp;eftdcus,qauoluit SC cucurrit Iacob,ied ideo uo*nbsp;Inic Sc cucurritIacob,qutamilertusefi deus.Pa/nbsp;raî enim uoluntas à dno, amp; à dno greflus hols di

B ngcntur,amp; uiam eius uolct.Dein quia propter la cob difta eft ifia fententia generalis, nonuolen-tis neq) curretis,fed raiferentis efi; dei,'datur etiänbsp;cxêplura de Pharaone propf id quod didü eft,nbsp;Efau aÄ odio habui.Sc fubdft; Dtcit tnimfcripturtlnbsp;SCc.Eiau per iuHitiam deus reprobauit.quia hocnbsp;dicitfcriptura,inducens deum loquentê Pharaonbsp;ni per Moyfen,^»» in hoc i((utn excitiiuite,utcßendSnbsp;in te uirtutem me4m. Non feci te malum,fed excita /nbsp;ui.Malus em eras, fed quafi fopitus. Ego aut oftênbsp;dens tibi figna,dC mandas utpopulura meuin dinbsp;mitteres.excitaui te in eandc maliuai^ut deteri*nbsp;Ap«^.l7 or fias.Hocem iuftucft,utg infordibuseß,for/nbsp;defeat adhuc.Nec^ hoc c inutile, quod excitatusnbsp;fed ut in te obdurato SC refinête oftedam uir-tutc meä,multiplicädo figna mca,8Cad ultimumnbsp;te fubmergedo attj populum meum potenf libenbsp;rando.czxmtuncitiurnonunmeuminmiutrftterrn, idnbsp;cft,faraaamp; gloria nominis mei refonetubiqjter-raiit,8C omnesgentes notitiam mei difcant.famanbsp;uirtutis ope^ meogt ubitp diuulgata»fcilftet quonbsp;tnodoualtdamanu popultmmcQ eduxerim denbsp;medio inimicoßt fuoi5j,amp; ipos à tergo perfequennbsp;tes in mari rubro fubmerferim.ut nec unus fup-eflet. Poft hxcadutrunç.j.ad illud quod didünbsp;eft de lacob.ôc ad illud quod de Efau uel de Phanbsp;raonc,concluditur:Qu.mdoquidc,inqt, deus £o/nbsp;la mifericordia lacob elcgit, Efau aSt lufte repronbsp;bauit, uel Pharaonc cxcitauitin pernicic ipGus,nbsp;quia utrunqi fie uoluit,ergo cuiMâtmij'eretur,amp;iluemnbsp;uuüindwtt. Miferefuri^gratuito dono,induracnbsp;aût iuftifGmo merito.Milêrc^ fecundum gratiamnbsp;qux gratis datur,nô meritis redditur ândurat aunbsp;tem fecundum indicium quod meritis reddit.Minbsp;fetef magna bpnitate,indurat aût nullainiquita-te,utnccliberatus de fuis meritis glorietur,nec danbsp;mnatus nifi de fins meritis côqueratur.Sola enimnbsp;gratia redêptoris difeernit â perdids,quos in uninbsp;pditionis concreuerat mailàm, ab origine duAanbsp;caulà cômunionis. Cû ergo totus mûdus iuftilfi-me poilèt dânari.deus cui uult miierei, Si quemnbsp;uult in^urat .i.nô miferefei,nec emollitcorcius,nbsp;nectn iniufta ê eius uolûtas uolentis alij miièreri,nbsp;alf}c]r nô uolctis. Quis em dicat aliqué potente innbsp;iufte agçrc,fi ex duobus reisunû iufte uelitinter-imere,amp;alteijtmilèricordif liberareïSic SC deusnbsp;in nullo pôt reprehcdi,Gue dânet,Gue mifereatur.nbsp;Merits ein miicricordix nullS cft,meritû aüt in*nbsp;duratiôis eft p Am totius raaflæ damnatx.Ncc innbsp;durât deus imptiedo duritiam, lcd nonimptien/nbsp;do miftricordiâ, Gcut ncc digni funt. Quod facitnbsp;xquitate occulta,ab humanis lènfibus remota.nbsp;Diets îtaque niht $ Quid adhuc quertturfnbsp;Voluncati cnim ciu« quis refiftit^O homo,nbsp;tu quis es qui rcfpondeas deo^ Nunquid dinbsp;citfigmentum ei qui finxit fe, quid me fednbsp;fief Aj|non habet poteftatem figulus lunbsp;ci ex eadem mafla facerc aliud uas in honotfnbsp;rcffl,aliud uero in contumeliamf

q Exprxdifta fentetia puidit Apoftolus mo-ueri audace infirtnitatê corum, fcilicetg Iccundü conieduras cordis humani,infcrutabilê altitudi/nbsp;ni iudiciorurff dei cogitarc conantur,amp; de culpisnbsp;fuis fe excufarc nitun{,amp; hanc fibi exadueriô opnbsp;ponens,ait: Quoniam dixi,quia deus cui uult minbsp;feretur,amp; quem uult indurar,ifrf$,id eft,ergo dbnbsp;cit.id eft,obi)cis,«if«; QsW lt;lt;db«c (ÿitritur deus denbsp;nobisïNam Moluntatieiuf ^uis reßfliti Hoc eft àice-cere :Qtiid de nobis Gtquerela quod deû offen»nbsp;damusmale uiuendo.cumillius uoluntati nemonbsp;poffit refifterc,qui'nos obdurauit milêricordiamnbsp;non prxftando ¦! Conqueritur cnim deus Ixpenbsp;de hominibus , Gcut per innumcrabiles apparecnbsp;feripturarum locos, quod noluntcredere SCtc-Ac uiuerc.V nde 8c fideles ac facientes uoluntatcnbsp;eius, conuerfari dicuntur fine querela, co quodnbsp;de illis non queratur lcriptura.Dc diucr fis autemnbsp;queritur. Sed cur,inquiunt, queritur atq? caufa»nbsp;tur nos non uel bona fecifle,uel mala fccifle,cuinnbsp;in poteftate illiusGt amp;uolunt^e,abfq; bonis uelnbsp;malis operibus uclcligerc aliquerauel abijeere,nbsp;• prxfertim cum uoluntati eius humana fragilitasnbsp;refiftere nô poflit^ Curquerclam faccrctdepcc-catis hominum , cum nequeat uitare quod iplënbsp;uult^Sic Iblent carnalcs in uoluptatibus uiucntesnbsp;aducrfusdeummurmurare,amp; uoluntati eius,nônbsp;lüo uitio quod mali funt,dcputarc, ualidam^cônbsp;tra cum talibus uerbis calumniam parare. Quosnbsp;redarguit Apoffolus ab huiufmodi prxfumpti-one,amp; quxftioncm corum breui fermone djflblnbsp;uit,dicens :0 homo, tu ^uif et quire^ndeat lt;Jeo? Et eft

A fênfus:Et ex eo quod rcfpondere uïs.deo calüni-amfadsiót quia de fcripturis tâta pcrquiris.utlo quarts contra deum,Sduftitiam uolütatis eius in/nbsp;quiras, oftédis te effc liben arbitr%amp; poflc rc^cnbsp;agcrc ß uolueris. Quidam autc Hulti putaueruntnbsp;/ hoclocoApoftoluminrefponfionedefecifrc.SCnbsp;inopia reddcdae rationis rcprcffifl'e contradi(5io-rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f’s audaciam. Sed magnum habetpondus quod

dnfium eft,o hö tu quis es 5éc. amp; in talibus qux-fthinibus ad fux capacitatis conGderationê rcuo care hoiem uerbo quidè breui,fed re ipalt;nagna,nbsp;ell rcdditio rationis. Si enim hxc non capit, quisnbsp;cft qreipondeat'' Si aütcapit magis, noninuvnjtnbsp;quid reipödeat.Videtigit.fi capit,uniuerfum genbsp;• nus humanü tam iufto iudicio diuino in apofta-

• • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tica radice damnatS. ut etiâ fi nullus inde libera-

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«f.nemo rede dei poffet uituperare iuflitiâ;5C g

hberantur, fie oportuiflc liberari,utex pluribus non liberals atcÿ in condenatione iufiiiQma de/nbsp;telidis.oficderetur quid cômeruiflet uniuerfa conbsp;iperfio, SC quo etiâ iftos debitû iudiciûdei duce-rec, nifi eis tndebita mifericordiefubuenifièt ,ucnbsp;uoletium de fuis meritis gloriari omne os obftrunbsp;Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atur.dd qui gloriat.in dno glorietur. O homo.tu

quis es qui rcfpondeasdeo^ Quis fitille,attende: cjuisfis (u^attêdeJiledcuscfr,tij hoxx)O«Scdnbsp;tiâloquiulderis tu.amp;fonsilleiuih'tijÄcatuseftTnbsp;Sans fit interim tibi ex fide adhuc uiuéii,amp; non-« • dum cernêti qd perfedQ eft,fed ex parte fcicnii,nbsp;' rtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;credere quod neminê deus liberet nifi

D gtatuitamifcricordia.Sd neminê dânet nifixquil fima iufiitia. Cur autdlumpotius^ illû liberet,nbsp;auc no liberet, fcrutetur qui pot iudicioi^ eins lânbsp;« magnum ^ifundum.lèdcaucatprçcipitiû.Tu cmnbsp;horooquisesutrndeas deo? Rndereenim deonbsp;non pofle côuincitur.qui homo nominatur: quianbsp;per hoc quod de humo fumptus eft, iudicia fuo-na difcutere dignus nô eft. o homojd eft.carna-quot;^iis pcrtincs ad Adam,tu luteus, quises,id eft,cu-iusualêtix, qui rndeasdeo,id eft, quirationibusnbsp;contra deum agas, quod iniufte cligat ÔC repro-bet:Que caufas iudicioijt eiusinquhas, cur ifiumnbsp;eligat amp; ills reprobet. Deus p opéra fua quodâ-modo teintcrrogat,amp; tu fi caulâs ÔC ratiôes openbsp;rum «ius intellexerit, rndebis ei quia confiliumnbsp;/Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uoluntatis eius intçlliges.Sed tu homo quis es ut

hoc faciasÆxcedehominê.excede carnalitatem, excede mores amp; fenfushumanos.fiuishocattin

• * «Cor. t gcre.Efto prius unus ex illis,de quibus dicitur,Sa

piêtiam loquimui^i perfedos, amp; tune demum rede 8C nô præpoftere audics,fi qua funt de an»/nbsp;meritiSjdC de gratia uel iuftuiaiccretaomi/nbsp;potètisdei.Pdôrescm credere iubêtur.ut à pcc»nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cans crcdçtxjQ purgcntur.Nefciût enim quod re

ôe uiuèdouifurifunt. Quapropf cumuiderenô poiTint nifi rede uiuât, nec rede uiucrc ualeât ninbsp;fi credant.manifeftû eft à fide incipiêdum, ut prxnbsp;cepta quibus crcdêtes à (èculo hoc aucrtuntur,nbsp;cor mundS faciant ubi uideri deus pofTitJdco rcnbsp;dicitur hoîbus înuecuflace uiræ manentibus,nbsp;^propterca lenebroium oculü animi gerêtibus,

•

O homo tu quis es amp;c.N5 enim Gndos hoc loco C Apoftolusprohibuit à quxrcndo,dc quibus ait:nbsp;Spiritalisaûtiudicatomnia.fed luteos atqj terre- *'Cor.tnbsp;nos homincs,qui adhuc imaginem illius portant,nbsp;qui primus iaâus eft de terra tcrrenus:amp; quia einbsp;à quofaÂusefi.obtempcrare noluit.inidlapfusnbsp;efijundc fadus.Talibuscrgo dicituriOhomo tunbsp;quis es qui rcfpondeas deo.^Et additur:nbsp;didtfigmeHtum ei quijifinxit, ijudrepcnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vbi

oftcfiditur quafi à fimili amp; etiâ à minori, quia de us nihil iniuftc facit, fi unius miferetur ôC ab alionbsp;rnifcricordiam auertit.Si,inquit,figmentum forma turn in immundum ulum, non poteft aceufa-re dciuftitia fiftorê fuum, cum figmentum mul-to dignius opus fit quâtum ad figulum.quâm tunbsp;homo ad deum: tum ille qui uerus figulus, id eft,nbsp;cre*or dCartifex ficformator nofter cft,habet pOnbsp;teftatemlaluaiuftitia cuiusuu]ttni(èrcrj,amp; quenbsp;uultindurare.Sed tu quâdiu Hgmentû es,nondûnbsp;pfeâusesfilius:quianondû haufîftipieniftimamnbsp;gratiam,quia nobis da ta eft ptâs filios dei fieri,ut lobitn.i,nbsp;poiTis audire, lâ nô dicâ uos feruos, fed amicos, kbonunbsp;ÔC tn iâ uis rndere deo ÄS nofle confîliü eius. Quinbsp;fihominis tibi aequalis confiliû nofle uoiiufles,imnbsp;pudeter faceres.nifiprius inamicitiâ rcciperis.Sînbsp;ergo côGlium dei nofle uis, prius ftude p méritanbsp;fanditatis amicus ciusfieri,utnö fisluieSfigmennbsp;tü.ied uir fpiritalis. Nâ ut manifefiû fit.nô fanâlnbsp;ficato fpüi, fedcarnali luto ifta dici,mox fubdit:nbsp;M m hlt;tbit potefiittêfiguliit luti,ex ettdê majJaf^ereaJi^nbsp;ud uaj in honoré, aliud incotutnelianti Ex q em in paranbsp;duo natura noftra peccauit, iam à dci prouiden-(ianonfecundü caclum.icdfecundum terra,id ë,nbsp;non fecundum fpiriiü, fed fecundum generatio- Dnbsp;nê mortale formamur,Slt; omnescx unatffafla lunbsp;ti fadi lumus.quod efi: mafia pâi.Gum ergo menbsp;ritum peecando amiferimus, ÔC mifericordia deinbsp;remota.nihil aliud peceâtibus niG octerna damnanbsp;tio debeaf, nô fruftra uideref iniquitas, ut ex canbsp;fierct uafa in contumeliâ. Cum uero p libeij: ar-bitnü prinai hoîs in condênationem uniueria de/nbsp;fluxennt,j3culdub»oquod ex ea fiunt uafa in honbsp;norc, nonipfius iuftitiæ quxgratiam nulla præ-ccflît,fed deimifcricordif attribuedum eft:quodnbsp;uero in contumeliam.non iniquitati dei quæ nugt;nbsp;laeft,fed iudicio deputâdum eft. Qui figulus eft,nbsp;cum fragiles, infirmos ÔC terrenos facit. Et ex ea-dê malfa^qux tota in Adam perijr/acit fccûdumnbsp;uoluntatê fuam alia uafa m honoré per mifericornbsp;diam,31ia in coniumeliam per iudicium.

• Quod fi uolens deqg oftendere jram,amp; nogt;» tam facere potétiam fuam, fuftinuir in mulnbsp;ta patientia uafa ir« apta in interitum ,ucnbsp;oftcndcrcfdiuitias gloriæ fuæ in uafamifenbsp;ricordiæ,qua: præparauit in glonam,quosnbsp;amp; uocauicnos nô îblfî ex ludæisjièd etiamnbsp;ex gcntibusjlicut in Ofcc dicin Vocabonônbsp;plcbem meam, plebem meam tôf non mi*nbsp;fericordiam confequutans, mifericordiamnbsp;confe^uutam. Et cric in loco ubi diâum

7 0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

A eft ds, Non plebs aiea uos, ibi uocabuntur filrj dci uiui»

•J Oßefutn fupcriuscft.quiaetfi deus nihil boni det, non tame iniquus eft, nec poteft ei homo refpondere.Q^od.id elt.fed fi ipfe quibufdametinbsp;am bona dcdit.quid ei refpondebis^Quid dices,nbsp;fi deus bot^ illis impcdit,fcilicet cum effent aptinbsp;inintcritum,fuftinuiieosinmuJtapatientia,amp;innbsp;terim dum expedaret, oftedit multis indieijs, utnbsp;ipos nonnunquam puniedo uel alios coram cis,nbsp;futuram iram ut fibi caucrêt,lt;SC in hoc quod fuftinbsp;nuit amp;iramoftèdit,notificauitpotêtiam, quia gnbsp;malospurgat bonosï Quafidicat:Potesdiccrenbsp;quod iufiei'ubtrahitgratiam amp;damnatil]os,quinbsp;ita expedati noluerut refipifccrc, fed hac gratianbsp;abufi iunt./î uolent deuî oflenderein perditis trailednbsp;dëdo illis uindidam, O' notiRcare potentiamfuamnbsp;bene utedo malis,quia tarn potens eft eius boni-tas, ut bn utatur etiam malis, fuflinuitinmulta pathnbsp;entia,id eft.diutiffime patienf tolerauit uafit irlt;e,idnbsp;eft.homines qui pleni eiusira funr, uafa dico apttinbsp;in interitim, id eft, idonea ætcrnæ morti, fi hoc fecit deus,non efi inde accufanda eius patientia.fcdnbsp;eorum pertinacia, qui diu expedati nolueruncnbsp;conuerti.Nam idco fuftinuit eos, cum fciret nonnbsp;conuertêdos.ut fierêtinexcufàbilcs.SCgeoiji manbsp;litiam purgarentur boni.Idcirco fuftinuit eos,Mtnbsp;infuturo feculo oftenderet diuitiitf gloriafu£, id eft,nbsp;largifluas opes beatitudinis æternæ, uenturas innbsp;Utfa mifericordia,id eft,in eJedos homines plenosnbsp;mifericordia eius, quaekäa uafa ipfe prap4rlt;(uitinnbsp;ß glorirfw ,cum econtrario uafa iræfint apta inin-terituty cadere. Quia quod à uafis iræ exigit iu,*nbsp;ftitia punientis , hoc uaGs mifericordix dimit/nbsp;titpietasliberantis, SCinfuper gloriam cislargi-turgratia faluantis. Notandum autem, quia innbsp;co quod fuperius ait,figulumhabere poteftatemnbsp;lt;x eademmaffa faccre aliud uas in honorcm,albnbsp;ud in contumeliam,oftcndit myftice creatoremnbsp;no poftereprehedi,fi ex cadem natur^vmaffa ali/nbsp;os creat ad honorem fanditatis,aliosauté fie erenbsp;at,utabirc finatin contumeliam nequiffimæopcnbsp;rationis ôC iuftæ damnationis.In co autem quodnbsp;Ainc dicit, quod fi uolcns deus amp;c. declarat quianbsp;non potefi?accufari, fi diu uiuentes in carne malos patienter tolérât, ut eosin malitiaperfeuerânbsp;tes poftmodum acerbiuspuniat î amp; bonoseorunbsp;prauitate uexari permittit, ut eius pro patientixnbsp;meriio maiorem glorix coronam reddat. Si eosnbsp;quos indurat, patienf fufl^et, ut eos iuftius da/nbsp;mnetpoftquâ diu fuftinuerit, no eius accufandanbsp;eft patientia df infinita clemetia, fed eorum du-ritia, qui bonitatc eius in perditioncm abutunt.nbsp;Alioqui unus eft folis calor, ftcundum effen-tias fubiacctes alia indurat,alialiquefacit,alia folnbsp;uit,a]ia conftringir.Liquatur cnina cera Sf induranbsp;tur lutum,lt;3f tarnen caloris non eft diuerfa natu-ra.Sic amp; bonitas dci atep dementia uafairx,id c,nbsp;populum ludxorum ÔC exteros reprobos indu-rat:uafa uero mifericordix,id cft,€leä:os^liquat.

ROMANOS

Non pot figmentum fiftori fuo dicere.cur me fe* cifti fief quia SC ipfe fidor habet poteftatem facenbsp;re^x eodem luto,prout uoluerit ,alia uafa ad honbsp;neftos ufus,altl ad inhoneftos.Quod,id eft,fcd finbsp;deus uolensoftenderciram,fuftinuit inmultapanbsp;tientia uafa irx,tu quis es qui rclpôdeas dco? Vonbsp;luit deus oftendere iram fuam, non utiepaniminbsp;perturbationem,ficut eft qux circa homines nû»nbsp;cupatur,fcd iuftam uindidam, 8C notam faccrenbsp;potentiam fuam,ad quam pertinet damnare ini-quos.lt^oc quotp demonftratur eius potentia,nbsp;quod Sc malis bene uti optimus poffit. Oftendere ergo uoluit hac potentiam,qua bene utitur etinbsp;am malis, multa illis naturalia 8C temporalia bogt;nbsp;na largiens,corum^ malitiâôf comparationê adnbsp;cxercendos SC admonendos bonos accommo-dans,ut in cis difeant agere gratias deo, quod abnbsp;cis non fuis mentis qux in eadem maffa paria funbsp;crunt,fed illius miferatione difereti funt.Si enimnbsp;foli hi crearentur ex Adam, qui effent per gratt*nbsp;am rcdimendi,Sf prxter hos qui ut ludxi in fili-os adoptantur,flulli ali) homines nafccrenturja-teret beneficium quod donaretur indignis, quianbsp;nullis ex cade damnabili ftirpe uenientibus debinbsp;turn fupplicium redderetur. Voles ita^ deus oftënbsp;^re iram Sc notificare potêtiam fuam,fuftinuitnbsp;in multa pftiétia uafa irx aptata in interitum , idnbsp;cft,rcproboshomincs,inquibus latctiraeius.quinbsp;aptati funtinperditionemjonganimif tolerauir*nbsp;ut ordinate dffponeretcos,amp; uteretur illis ad in-ftruâioncm falutis eorum quorum miferetur,nbsp;ideoljj uafa mtfericor dix uocantur.Non quod il/nbsp;11 effent ncceffaria fiuc angelica Gue Humana pda,nbsp;cui nec iu ftitia creaturæ cuiufquam eft ncceffaria,nbsp;fed ut oftederet diuitias glorix fuxin uafa miiè-ricordix,ne fc in bonis operibus tanquam de jj-prijs cxtollercntuiribus;fed humilitcr intellige-rét,nifiillis dei gratia no débita, fed gratuitafub,nbsp;ucnirct,id fuiffe reddedum mentis fuis,quod ali-is in eadem maffa redditum ccrncrct.Ita cm quidnbsp;fibi prxftctur dilcu nt gratis iuftificati, dum nonnbsp;fuo mcrito,fed gloria ditiflimx dei mifericordixnbsp;difeernuntur à damnatis, cum quibus eadem iu/nbsp;ftitia fuerant 8C ipfi damnandf Cxtcri autem honbsp;mines ad iftam gratiam non pertinetcs,qu«rutnnbsp;tarnen ÔC animam amp; corpus dei bonitas opera-tacft,ôô quicquid habet ipfa naturaprxter uiti/nbsp;um, quodeidem infixit fuperbientis uoluntatisnbsp;audacia,propter hoc à deo(qui illos ita pcccatu-roSjUt xterno effent igne dari!liandi,Gnc,dubita-, tionc prxfciuit)crcati funt, ut in his oftederet liberum defertoris arbitrium fine fui gratia quidnbsp;ualerctjSf in coru iuftis ac debitis panis uafa mi-ftricordix,qux non fuorum operum meritis,fednbsp;gratuiu dci gratia difercta funt ab ilia concreati/nbsp;onc,quidfibi collatumeflet,addifccrcnt;utomenbsp;os obftruatur,3f qui gloriaï, in domino glorief,nbsp;Vt (illenderet,inqiiit,diuiti4tglorilt;efna,qua glorificanbsp;tur jn fanftis, bn facies eos opcrari, in tufa mißrknbsp;cor4ûe,id c,in homines quos replet fua mifericordia, j««,id cft,quos homines eletftos praparttnit^d