Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
X
K
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn innbsp;volgorde waarop ze getoond worden:
de rug van het boek
de kopsnede
de frontsnede
de staartsnede
het achterplat
This book is part of the Van Bucheil Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order ofnbsp;appearance:nbsp; the spine
the head edge
the fore edge
the bottom edge
the back board
six
Histon'a Ecclefiastica
Quarto n*. 38.
-ocr page 9- -ocr page 10- -ocr page 11- -ocr page 12-.1
«
»
HISTORIA AVGVSTANAE CONFESSIONIS,nbsp;Continens
SERIEM VARI AR VM DE/ Liberationvm et actorvm innbsp;cavsa religionis, eo tempore,nbsp;QVO AVGVSTÆ CONFESSIO FIDEI,
Q^V AE ETIPSA INSER-
T A EST,
CAROLO V. IMPER. A JOHANNE, ELECTORE SAXONIAE, ET CONIVNCTISnbsp;Principibus ac Ciuitaribus , primum exhibita eft in Comirijs Anni
M. D. XXX.
^jDENVM, 1578.
-ocr page 14- -ocr page 15-PIO ET CANDIDO LECTORI.
EtusEcclefîæmos eft, breuibus Symbolis com-plelt;fti Doârrinæ Chriftianæ ftimmam,in qua,lö-cosadveram DEIagnitionemamp;pictatem alen dam maxime conducentes 5 tanquam in vna ta
bula limul propofitosj intueri Si comprehendere ac memi-niflèetiam rudiores poftint* Hocconfilio Apoftoli præci-puos articulosEuangelijdeChrifto, quos extare in Eccle-fiaamp;inconcionibusinculcari maxime prodeft, in Symbo-lumconcluferuntrquod REGVLAMFIDEI Tertullianus appellat, amp; Irenæus, maxime vicinus Apoftolorum ætati,eo ipfö in loco, vbiGermanicarum Ecclefiarum tefti-monia allegat, integrum récitât. Idque Epiphanius etiamnbsp;poft Niccnam Synodum, K«7i/i«fK;^.commemorat. Namnbsp;exortis poftca de Filij ac Spiritus fàmfti diuinitate,amp; dua-rum in Chrifto naturarum coniundione, certaminibus,nbsp;primùmSynodusNicenaSymbolum,totidem ferè verbisnbsp;cum Apoftolico edidit, in quo ewTKT-anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Filij cum æ-
terno Patre,fanä:i{simeafleruit: Sc paulo poft Byzantina,ar-liculum de Spiritu fan do accuratiùs confirmauit. Deinde Ëphefina I.amp; Chalcedonenfis, verbaSymbolijCredo in le-fiim Chriftum, Filium Dei vnicum qui conceptus, natus,nbsp;paffus amp; mortuus eft, illuftrata dodrina de vera amp; hypo-ftatica duarum in Chrifto naturarum vnione amp; idioma-ïum communicatione, erudite amp; neruosè declararunt. Etnbsp;pleraquePatrum fcripta de fiiorum temporum controuer-hjs,nihil aliud, quam certorum Symboli articulorum expli-cationes funL
Cùm
-ocr page 16-PRAEFATIO.
Cùm igitur Patrum noftrorum ætate,in Germania, contentiones de multis dodrinæ Chriftianæ partibus, amp; ri-tuum Ecclefiafticorum abufibus, exortæ eflcnt grauifsimg:nbsp;fingularibeneficioDei,per præceptorcs amp; patres noftrosnbsp;8ioAi(r«xî»ç,Martinum Lutherum amp; Philippum Melantho-nem ,fumma dodrinæ ad veram Dei agnitionem amp; pieta-tem alendam ,amp;animarum lalutem maxime neceffariæ, innbsp;Ecclefia populo proponendæ, breuibus Articulis,in CON-FESSIONEFIDEI Carolo V.Imperatori inuidiß. exhibita Auguftæ in Comitijs anni 1530. compræhenfa eft:nbsp;Q^a, velut Symbolo, omnes Ecclefiæ in Germania, quæpunbsp;ramEuangelij dodrinamamplexæ, à Pontificijs crroribusnbsp;amp; idolis difceflcrunt, proximis quinquaginta annis vamp;nbsp;funt.
Non igitur dubito,gratißimam omnibus pijs in Ger-maniaamp; exterisnationibus piè reformatam Keligionem co lentibus ,futuram eflehancExpofttionem Confultationumnbsp;amp; Adorum de Religione in Comitijs Auguftanis, vbi Symnbsp;bolum illud, (èu communis confeßio Ecclefiarum noftra-rum, deliberataamp; moderatifsimè ac verecundifsimè fcri-pta,amp; fapientifsimo acinuiôtifsimoCæfari CAROLO, ànbsp;10HAN NE,Eledore Saxoniçamp;coniunâis inhaccauiânbsp;Principibus amp; ciuitatibusoblata eft: amp; traótationesdepacenbsp;amp; Concordia Ecclefiarum Germaniæ, ea lenitate amp; manfiienbsp;tudine à noftræ partis Principibus amp; Theologis fufccptænbsp;funt, vt ab initio horum certaminum in Germania, nunquanbsp;propius hucuique coijfte partes de Religione difsidentes,nbsp;nec vnquam ante extremum indicium ardius coalituras efnbsp;fe,exiftimem.
Confefsio etiara ipfa aded verecunde amp; leniter à D. Philip-
-ocr page 17-PRAEFATîO.
Philipp o fcripta eft, vt mitiùs de tantis rebus did non potuil^ fè arbitï'Ci\Eralmus,vr erat feftiuus amp;Iepidus, laisc amp; facetènbsp;alicubi fcripfit: Melanthonem lêqui Lutherum,vt Aten Litenbsp;componere iludens, quod illa turbauit. Sed nosdiuinitusnbsp;hæc duo organa,Ecclcfiæ lalutaria, difsimilibus quidem na-turisamp;donispræditajfêdeundem curfijm amp;vnumfcopuninbsp;gloriæ Dei amp; falutis Ecdefiæ vrgentia, mirabili quodamnbsp;temperainento coniunda efle agnofcamus, vt, cùrn Luthe-rus Erafmoamp;alijs vehementior,amp; medicus morborumEc-clcfie afperior,PhiIippus econtra lenioramp;: mitior Adderetur,nbsp;fimili tarnen pietate,dodrina,ingenij acumine,iudicij redi-tudrne, amp; in explicandis dodrinæcontrouerfijs dexteritatenbsp;præditi,coniundis animis amp; operis doólrinam Euangelij, ànbsp;tenebris amp; erroribus fuperioris statis repu rga tam, fidelifsi-mèamp;felicifsiinèpropagarent. Huius certèConfefsionisex-hibitæ tempore, nullam inter eos diffenfionisde vlladodri-næ parte vel mini mam fufpicionem fuiflè, hæ ipfæ Delibera-tiones, amp; omnium confiliorum communicatio Candida, amp;nbsp;tota Adorum feriesteftatur.Quæcùm ante biennum,àCL.nbsp;V. D. D AVID E C H YTR AEO, Lutheri amp; Philippinbsp;auditore, amp; huius Confelsionis acdodrinæcuftodeamp;pro-pagatorefideli concinnata,amp;Germanicè édita,prim ùmvi-derem:fummæ cum voluptatisiamp;vtilitatis frudu auidifsimènbsp;perl egi,àc fæpè i ntcrea,propter exteros, Teutonics linguænbsp;ignarosjOptaui,Latinum Exemplar,quod ante lêxennium fênbsp;pnmô coagmentaiïeamp; alijscommunicaffe, autor prsfatur,nbsp;pubhcè extare.
Cùm igitur Typographus nofter exemplum nadus eflet^dq; excuderedecreuifletmecautor, tanto locorumin-teruallo ab hac vrbe feiundus,Epiftolam Dedicationis,ante
praefatio. prælèntesnundinas adTypographum mifiiîct: imó fcriptönbsp;exemplar à Typographo ad lè remitti flagitaflct, cuius tarnenbsp;editiojcùm inchoata effet, fine incomodo abrumpi non po-terat:EgointcreahæcquaIiacunq5præfarimalui, quàm diu-tius piumamp; candidum ledorem, vtiliÊimæhuiusamp;iucun^nbsp;difiimæ Leâionis fruôtu priuari»
Mihi certèjetiamfi aliud in toto libro nihil «(o'Äorap ex-taretj( vt plurima fcripta,cognitu dignifsima, fingulari iudi-ciofèleôla effe,omnes cernunt,)tamenEpiftoIæLutherijqui busjdifficilimis illis temporibus,in fiimmispcriculisamp;angonbsp;ribus,collegasfiiosamp; alios confblatus eft,quæfol. 133.134. amp;nbsp;fèquentibus exponuntur, vel fôlæ dignæ effe videntur, quænbsp;ad huius libri ledionem,pios amp; ftudiofos vcræ doârinænbsp;exercitiorum lpiritualium,fidei,inuocationis,dolorûamp;connbsp;folationum non imperitos,omnes inuitent.
Video etiam autorem,certo confilio, ea ffripta fcrè fj lajquæ in libris,certa autoritäre antea publicè editisjlparfimnbsp;difsipataextabant, collegiffe:amp; omnes incertas, dubias, velnbsp;adaliorum Principumamp; dodorumcontumeliam autdetri-mentum vergentes epiftolasamp;lcripta,nondum antea excu-fa,ftudiosèpræterijffe: Nectamenimpedire, quo minùs ilianbsp;etiam alij proférant,amp; vberiorcm ac locupletiorem commenbsp;morationem,cum Ecclefia communicent. Quorum inftitu-tum Deo gratum,amp; Ecclefiæ ûlutare,amp; ipfis apud cordatosnbsp;ôtad pofteritatem honorificum effe,ego fane ex animo opto;nbsp;amp; Dcum æternum Pattern Domini noftri lefuChrifti, Do-dorem amp; cuftodem Ecclefiæ fiipremum toto pedorc pre-cor,vtlucem veræ Euangelij dodrinæ,accenfam Confefiionbsp;nis Auguftanæminiftcrioin multisgentibus,incolumem amp;nbsp;iUuftrem,pulfis acdeterfis omnibus tencbrisamp; fordibusfal-
-ocr page 19-praefatio.
ßrum opînionutn amp; dißidiorum^ lèruet ac propaget,amp; docentes in Ecclefijs amp; Scholis hanc Confêîsionem ample* dentibuSj iplê doceat amp; gubernet, vt Chrifti gloriam, ve-ra amp; vtilia moderatè amp; fideliter doccndo, amp; piè ac làn-ûè viuendo, verè illuftrcnt, amp; Ecclefiæ tranquillitatcm,nbsp;concordiamamp;pacem fùoloco omnibus officijsiuuare, fo-uere ac prouehere ftudeant. Benè féliciter valcjcandidenbsp;Ledor. Francofordiæ ad Mnum, Pridie Natalis Mariægt;nbsp;AnnoM.D.LXXVnL
Matthias RittcrusEccle-fiaftcs Francofoxdienfis.
-ocr page 20- -ocr page 21-SERIES DELIBERATION
NVM ET ACTORVM DE RELIGIO-
NE, IN COMITIIS AVGVSTANIS, ANNI M. D. XXX.
Vm Confefsio Doâ:rinæ,àlohannc DuccSaxoni« E-ledore,Georgio Marchione Brandenburgenfi, Ernc-ftoDuccLuneburgenfi, amp;cætcrisinhacreligioniscau faconiunâ:is,annoi530.Auguftæ,CaroloVJniperato-ri exhibita, commune fymboIonficEcclefiarumno-ftrarum,cuitot Principes amp; popnli haftenus fe pia voluntate amp;nbsp;conftanti zclo adiunxetuntccumqjepitafis ccrtaminumEcclefia:nbsp;noftri temporis, in connentumilluniinciderit.'exiftimaui nonin-gtatum pijs amp; candide indicantibusforclaboremmcum, fiferiemnbsp;præcipuaram delibcrationum deReligionc,anoftrisPrincipibusnbsp;amp; Theologis in co conucntu Ordinum Impcrij inftitutarû, ex au-thenticis mon umcntis eorum, qui ipfi negotijs interfuerunt, de-fcriptam rccitarcm.
Fili urn Dei, dominum 5 doiäorcm amp;redcmtorcmnoftrum, IcfumChrißum,qui immenfa bonitateamp;mifericordialuccm Eu-angelij adeo clara amp;iiluftrem his poftrcmis temponbusrcftituit,nbsp;amp; confefsionc Auguftæ Imperatori exhibita latifsimè in multisnbsp;gentibus propagauit,toto pectorcprccor,vtEcclefiam inter nosnbsp;æternam fibivocc Euangelij pcrpetuocolligatamp;feruet,amp;accen-fam in nobis veritatis fuæ lueem augcat amp; obfignct,vtad poftcrita-tem, deterfiserroribus óetenebris Pontificijs,puraamp;illibata con.nbsp;feruetur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cataio.
Necefle eft enimfatcri multos graues morbos amp;pcrniciofos trrt. errores doôlrinæ ac cultuum, amp;abufus,in Ecclefia Pontificia,mul rum crabnbsp;tisiam feculis hæfifle:quorum emendationem multipij ac eruditi, «#«» lt;»nbsp;etiam antchæctcmporaardcntibusvotisflagitarunt. In omnibusnbsp;templis popul us proftratus ad ftatuas,inuocaruntalij alia numina, yleriaradnbsp;amp;ab alijs alia bona, prorfus vt Ethnic! à Marte vidoriain in bellis, calcemhunbsp;aNeptunoferuationcminmari.ab Acfculapiodepulfioncmmor- /I« operu,nbsp;borum,itailliàGeorgio,àChriftophoro,Rochoamp;alijsfanâ:ispo- vnacumanbsp;ftularunt.- amp; pene fingulorum oppidorumpeculiaria numina amp;nbsp;patronifuerunt. quorum inuocatione mcntcsàvcra Deiinuoca- adiunte^nbsp;tioncabducifolemcridianoclariusapparet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f'ocpa
-ocr page 22-a DELIE. ÀN. M, D» XXX» HABITAE.
CnaDomini horhbilitcr prophanataamp;partiminthcatrû cumfpeftaculum amp;facrificiû proviuis acmortuis,pugnanscuninbsp;cxprcfsis verbis Chrifti, conucrfa, partim in quæftum eollata cft: amp;nbsp;tcmpla magisfcrè cercmonijsfuncrûamp;mifsispromortuis, quàronbsp;voceconcionum,autcxercitijsviucntiumoccupatafuerunu
Vnapars Sacramenti populoa.dcmta cft: Altéra pars etiam extra vfuminftituturncircumfertur amp;adoratur contra rationemnbsp;Sacramenti.
Quantum turpitudinis amp; fpurciciei eft in immundo cliba-tuSacerdotum amp;Monachorura,in ter quos multi alioquin amantes virtutem, omnibus feculis propter hæc votapolluti funthor-rendîs peccatis,amp;tandem in defpcrationem amp;æternum e.xitiuni præcipitati.
Quantæ fuperftitiones funt in votis amp; vita Monachorum, qui laqueis ftultarum amp; impiarum traditionum impliciti,plurisnbsp;has fuast9iAflef)(fl'Kü«ç.,quàmoperalcgcDeimâdatafaciunt,amp;fuaacnbsp;fui ordinis. mérita alijs viuis Sedefundis expurgatorio liberandisnbsp;prodeflefingunt Qiiantainfeitia amp;neglcâ:iominifterijEuange-Îicî in Epifeopis, qui præcipua amp; propria fui muneris officia, con-ciones verbi diuini, gubernationem ftudiorum doôtrinæ, ordina-tionem miniftrorum, infpcclionem Eeclefîarum, difeiplinam Si.nbsp;indicia Ecclcfiaftica plané negligunt ? Quanta vanitas conftitu-tionum,quç tribuunt Romano Pontifie! dominium fuper omnianbsp;rcgnamundi,amp; terrenifîmul accoeleftislmperijpoteftatem,vndcnbsp;fæuiffima bcllafæpcexarferunt Qi^iàm tetri errores indodrinanbsp;funt,quôd præcipiuntinuocationcmhominum mortuorum,q,u«nbsp;palàm idolatrica eft, tribuens creaturis honoré foli vero Deo creator! debitum. Negant hancfidcm,qua accipienda eftremiffio pec-catorum, ita vt vnufquifq; agens pnitentiam certo ftatuat fibînbsp;peccata propter Chriftum remiffa efle,in Scripturis contincri. lu-.nbsp;bcntmancre in perpétua dubitatione,anfis in gratia Dci,an Deonbsp;placcas. Fingunt homines proprijs operibus amp; meritis,imö etiamnbsp;vcnalibusmiffisjVotisraonafticisrcmiffionempeccatorumçonfc-qui,amp; iuftos effe impletionelegis.
Dodrinam de pnitentia,quam maxime nccefîarium eft tarcinEcclefia incorruptamamp;pcrfpicuam,pcrniciofis erroribusnbsp;amp;labirynthis totamobfcuraruntamp;obrucrunt,omiffapenitusdo-ôrinade fide, qua gratuitamrcmiiUo.pçmpcccatorumproptcr fill im»
-ocr page 23-DELIB. AK, M. D, XXX. HA BIT AH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
îiuiîîDei mediatoren! certóaccipimus,amp; terrores peccati amp; mortis fiduciaChriftiredemtorisfuperamus.FinxcruntoportercCon. tritioncmfufficicntemcflcjamp;hancmererigratiam.lnabfolutioncnbsp;addunt mcritis Chrifti,merita fanftor urn, amp; ordin urn monaftico.nbsp;tam,propterquæàpeccatisfoluifufficicnter contritos amp;confef-fos indicant. Quantum chaos cft manifeftor urn abufuum in fatis-faä;ionibusamp;indulgentijsvenalibus?
Quarum nundinationes impudcntiiÏÏmas, amp; tetra menda-cia,acinfilium Dei redemtorem noftrum lefum Chriftumcon-tumcliofa,cùmMartinusLuthcrusannoi5i7.pridieCal.Noucmb. primùm editispropofitionibusdetotadodnnapoenitcntiæ,piè5cnbsp;modeftè feriptis amp; alias pro concione refutaret ; amp; poftea Tccelij,nbsp;amp; fateilitum ipfius clamoribus amp; libellis irritatus, veritatem con-ftantcr defenderet, amp; paulatim plurcs errores amp; abufus taxarenfta-tim in acerbiflima pontificisamp; fateilitum ipfius odia incurrit:acnbsp;paulo poft édita Leonis X. bulla fæuiftima excommunicatus, amp; in-ftigante pontifice amp;monachis,abImperatorcCaroloV.incomi-tijsanniisai.profcriptus eft. Scd,duris vtilextonfabipennibusabnbsp;ipfo ducitopesanimumqucferro:ita Lutheripeiftusardenti zclonbsp;tuendæ veritatisardens, non modo fraólumautlanguefaiftum hisnbsp;fulmin-ibus non eft, Sed ranta magnitudineanimi, conftantiaôcnbsp;fidein Dcoadquiefcenre,diuinitus armatumamp;confirmatum, vtnbsp;snaiore animo pro veritatepugnaret,amp;ftatimpoftpromulgatamnbsp;profcriptionem,duosneruosregniPontificii,abominarionesmif-fæ priuatæ, amp; vota monaftica, accuratiflimis refutationibus inPa-thmo editiSjVt AlexandcrGordium nodum,inciderit.
Intcrca Carolo Imp./nteftinis Hifpanorumfeditionibus,amp; bello Nauarrenfi, in Hifpaniam reuocato, amp; poftea continuis no-uemannorum bellisItalicisimplicito, ctfi triftifiimis calamitati-bus magna pars Italiæ horribili ter vexata eft:tame, vt nihil mail pernbsp;mittit Deus,nifivt aliquid boni inde efficiatd ta confentaneum eft,nbsp;illis ipfisbellis,Deoitagubernante,Carolum occupatum fuiftenbsp;hanequoq; obcaufam, vtabfente Cæfare,executio edifti VVor-n!3ticnfisimpcdiretur,amp;doâ:rinaEuangc'ijtutiùsamp;latiùs propas!nbsp;gariin Germania amp; exteris nationibus poftet.
Habita funt interim Comitia inGermania,primùm Nori-bcrgæjvbi, metu feditionis amp;grauiorum turbarum, dift'erri execu-tionemediâiVVorm.amp;EuangelioniuxtainterpretationcsabEc.
A J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;elefia
-ocr page 24-4 DELIBERAT. AN. M. D. XXX, HABITAE. clcfia rcccptasdoccriiuflerunt, amp;ad dirimendas religionis con-tioucrfias amp;(. corrigendos abufus Ecclefiæ Roinanæ,quorum circi-tcr 8o. ad imminationem libcrtatis Imperij pertinentes,Legatonbsp;PontificiOjPrincipesobtulcrunt; Concilium pium amp;libcrum innbsp;Germaniaindiçi pctiuerunt.Spiræ etiam anno 1526. ealibertas re-ligioni publico decrcto concefià cftjVtinterea,dum vcl Gcrmaniæ,nbsp;vel publicum totiusorbisChriftiani concilium cogatur,finguliinnbsp;fuisditionibusitafcgerantamp;docerifinantjVtDeoamp;Cçfari proba-refuasadionespoffint.
Cùmautcm Carolus CæfarjOpprefîb adTicinum RcgcGallo, ôc biennio póft Pontificc ipfo Romæ capto, amp; tandem GaJIico cxcrci tu ad Neapolin lue extintlojiam totius îtaliæ, armis domi tæ,nbsp;victor, Deoiuuantc,extitiflet:amp;Pontificiac Gallo peten tipaeemnbsp;anno t529.dediirct : totus in earn cogitationcm amp; curam incubqir,nbsp;vt,compofitisRcligionisdiflidijs,communiEcclciîæ amp; orbisChrinbsp;ftiani tranquillitati amp; faluticonfuleret.
Iraq; colloquicumPontificeBononiæ,tum de cæteris rebus ad Italiæ pacem pertinentibus, turn veto de controuerfîarum rcli-gionislcgitima cognitione amp; concilio congregando dccreuit. Acnbsp;vtadtantæ rcittadlationeminftruftiorvcniret, deliberationes denbsp;çontrouerfijs Ecclefiæfibifcribiiuirit:Quarum fummæ àD.præ-çeptore Philippoalicubihis verbisrecitantur :Rerpondcrunt quinbsp;dam,prorfus nullam mutationem doclrinæautrituumfacicndamnbsp;autpermittendam cfte, nccvlJam Synodum conuocandam efle,nbsp;fed tantum armis dclcndos cfleomnes ôcDoôtores amp; Principes,nbsp;qui labefadare prxfcntcm tranquillitatem auderent, quia plusnbsp;mali fit in exemploadmifla mutatione , quàm in morbo , cuiusnbsp;emendatio inftituatur. Scmclenira tentatamutationecuriofain-geniainuitariadmaioresmutationes,
Alij mitiores ,refponderuntEcclefiam hæc horrida ôcLaco-iiicaconfilianon decerc. Primùm,quia alius finis fit Laconicægu-bcrnationis,aliusEclefiæ: InLaconicatantùm quæri paciscon-fcruationcm:in Ecclefiaantefcrendam eflcgloriamDci. Cùmau-temmanifcftum fitmultasfalfasopiniones,crrorc,fuperftitionc» auaricia,inEcclefiaminuc(ftascire,nccefiariaeflcemendationcninbsp;proptergloriam Dci: Deinde ne quidem forepacem, quiafempernbsp;futurifint,quialiqL]arcprehendent.idq; tumultuofiùsfaôluros ef-fcmultos,quiafinepublicaautoritate, amp;fincconfcnfugubernatpnbsp;nun
-ocr page 25-DELIBERAT. AN. M. D. XXX. HABITAE. tum id agcrcntÆflc amp; manifefta libidinum fccicra in clibatu,quçnbsp;tolli Dcus præccpcrit, quantum fieri à gubernatoribus pofiit. Po-ftrcmôEcclefîamnondcberc Tyrannicamcflcjfcd propter proba-bilcscaufaslcnirciniuftaoncra.
Athenis Solon veterum legum afperitatem mitigauit efFecit. Sæpcamp;invrbeRoma amp;in Imperiomitigatxnbsp;funt nexorum calami tares. Qiwntô magis Eccicfiam decet Icnitas,nbsp;cui tories præccptum eft, vt parcat infirmis ? Deniq; cùm rot Prin.nbsp;cipes ad Synodum prouoçen t,amp; quidem cùm vbiqî terrarum boninbsp;amp;doüiafliduisgcmitibuspctantSynodum,quaIisTyranniscfretnbsp;fine vlla cognitionefæuiciam exercerez Adiunftafunt amp;excmplanbsp;bonorum Principunijqui Synodosvtiles Ecclcfiæ conuocarunt,nbsp;Confiantini,Thcodofij,Arcadij,Marciani.
Leûovtroqsconfilio Imperator amp; natura mi tis, Scalienusà Tyrannidc,amp;nonprophanus,re diucogitataamp;difputata cumfa-pientifiimis viris,tandcmprærulitfententiamiuftam amp;mitiorcm,nbsp;amp; adfîrmauit fein ea permanfurum efle.
Cùm igitur anno 1529. die 5. Nouembris, Bononiam Carol us ^ompam Imp.adPontificcmClementcmVII. vcniiretiamp;cæterisncgocijs, tnbsp;defamilia MediceaFlorentiam reducenda,deMcdiolanoSfortiænbsp;tradcndo,depaccVcnetaamp;c.pcrfcélis:DeliberatiodcLuthcri eaunbsp;fa amp; pace Ecclcfiæ inftituta fuiflet: cùm confediflent Carolus amp;nbsp;Pontifex,amp;hincfenioresCardinales,Genutius,Farnefiusamp;alij,nbsp;inde PrincipesHifpaniciamp;ltalici aftArent, MercurinusCancella- lentanar.nbsp;fins longa amp; grauiifima orationc voluntatem Caroli expofuit amp; ratione denbsp;Synodumflagitauit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fmbttPau
Huic Clemens,qui amp; fapiens amp; cloquens erat,amp; ad banc tan-tam caufam paratus venerat,in banc fententiam refpondit:
Credoegote, Carole Imperator, amp;tuo hidicio reaerenter fenttentem deinnocattone Dei, amp; incitatum laudatißimorum Principum exemplù, bono ßudio Synodum flagitare^nbsp;Sedhacdere,inqaa plitrimitm eßpericuU Etcleßa,prioreßemeadeliberatiodebetamp;pra~nbsp;(ipuaautoritat. 'iiani, vt nor. dißutem fabt 'tUter de meoiure,hoc confiât,Synedam ISiieenamnbsp;iußijfie adRomanum Epificopum deferri controtterfias Ecclefiarum Occidentis, amp; nofiramfie-demindicereSynodos.Sapeigitur ante hoc tempitf amp; ntectim ipfetàcum hoc Genatio amp; Parnbsp;tiefio ô'alqs deliberaui, quomodo Ecclefiapaci confulendumfit ,priasne in Synode res difpu -tanda fint,an potfiis tantùm armts opprimendi fint,qu'tdi/cedmt d décrétés amp; opinionibwnbsp;Mteareceptit.
Q«ade recumeenfeam non indicendam ejje Synodum,initiopeto, netnibiautopibut A inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Romana
-ocr page 26-deuk INTER CAES. ET PONT.
j^afaanafedüinemetaereexißimes.lohanneiHviceßitiumtertiHinMUHtpanituiJ/itijuoi} Ijn-» «dnm ConfJantisnßm tonaocMtrat, cùm turn exfitmmofalîi^io deijceret. Ego vero expef'nbsp;ttisrarMffortutfnvKtSitiuper etiam tapt!is,cogito,»on folùm honorei amp; potentiamßdhatiinbsp;ip/ämritamqnoijj,fifgMißiinMvmbriti ejfe:amp;tragt;iquilloanimo(edam de hacßatione,quaft-doiun^ me vel Deus,velcafut aliquii inde abflrahet.
Égt;eindenecdeopibtuRoman£feditangor,qttaiattribttitnobü Ludouictu Caroli ßlii^t nia. Sedvelimhae farcina Romanum epifiopum leuari,ß femper tales Imper at ores habere-mils, qualem te eße video. Non igitur ßnedumpropter hasflultas cupiditatesfugio.
Ne^j hoc argamento moueor,quod magnifaciantlurifionßdti -.Valere debere rerum itt-dicatarum aut8rttateminec,antea décréta^ nouis dißutationibus labefaäanda eße. Ego verb, ß pad, ft poßeritati prodeßet dißHtatio,nollem eamprohiberetaçtantùm^dpubUcajrt pacenfnbsp;érfalutempofieritatismcafententiadiredae^,,
oflendamautem ex ipßs dogmatumgeneribiu mei conßlßcaußas,.
Sunt dogmata partim nonÇoliim falßt,fed etiam manifeßi abßirda,quaUapint A naha-ptißicatOportere faatltates omnium communes eßes Magiflratus, iudicia,legitimitsp(enas, iinperia,. res prorßua.Deo damnat as eße j omniaßeri neceßarib, etiamfeeler ai nullam eße Unbsp;hertatem humana voluntatisi renafet homines,ßnevocedodrina, Enthußaßnis cogentibufnbsp;repugnantemvoluntatem. Nuper etiamSamofatenicamota funtde filioDei, quatransfoTnbsp;m^t EcclefiadoHrinaminldabometicam. Vtautem^adincendiuniboni omnes reßinguen-dum mox concurrunt,ßc concurrere omnesgubernatores oportebat adopprimendainitia ha-rum quaßionum: ac respeßimi exempli fuerit de eis admitterevilam dubitationem. Sedit
Pater eß nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftlitu eß tüo-tG)»ç, dißimilis eß ergofilius patri. Qua fuit hac leuitas,velpo..
tins impietas, tales voces audire l Tene Carole exißimem tarn,non dico,lentum,fedvecordettt. tßejVtfuitconßantiuStVtfidensinJjnedOißneingenfidolereamp;indignationeitaliafiphißnanbsp;taauditurtfsßs?
Secundaclaßis eß,vt ita dicam, dogmatainextrieabilia.De bis cumtoHi certaminanert poß'mt, meliusfueriteanonagitari. Talesfunt quaßtones deador^ionepanis,deoblatione,denbsp;facrifteioMißa.
TerfiaclaßiseßdißenßibiliaPontificisauteritate,vtlaxati0V0toru,coneeßioeoniug^ emendatioßiperflitionis,in tibis.vellitu, amp;ßmiltbus ineptijs.Tfe haetlaßi citm res ßnt mani-feßa,nthil opus eil dißutatione Sj/nodif. Si Reges amp; Principes pet ent barum rerum moderati-onem,fedes Romana vno edißo harum rerum omnium its-iitMiotp ederepoßet. Velim amp; ipßnbsp;tolli fuperflitionem amp; morum vicia, quaflußis legibus augenturfed äaetgyietp peri nolo.Ptnbsp;tatur à Romanafede emendatio, cui nolo aditfti autoritatem, vetußa Eccleßa fententia ei attribut am,
Ilh claßibtu dogmatu canßderatis caußecernuntur, quare non ßttonuocandaSynodut, R.eliquum eß igitur,vt, Carole,armis pacemreßituas. Italia domita tuis armis quiet Anbsp;elli Rex Gallia.repreßus, qui tecum non deSt oicis paradoxie, aut ludaicisfitperflitionibus monbsp;naehorum.fed delmperio certauit.QuantofaciliùsGermaniapartem non magnä cpmpeßet^-qu.iinre^poßi^ritatfmitttutaris^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
-ocr page 27-AN. M, D. XXX. HABITAE» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7
fedif dutonuteextinHa,fiqueturivA^«.,in qu4 iaxdt'io dißi/gt;ltnd ddferet bdriarieminmortbus, amp;petulantid in^eniorum^i^tKtßHeJinenfuado^matdiamp;mordmnbsp;in hoc incendia pemictofam effecogitatot
Hxecùm dixiffct Pontifex ,iubct Carolus,quia dccrcucrat non difccdcre àfuafententia,Mercurinumrefutare Pontificiso-r^tioncm.Sed cum diçere Mef curinus cpiflct,interpellât Pontifex, toruitatc vultus amp; vocisTyrannidem oftendens ,amp; his verbisnbsp;obiurgatMercurinum:Quarc tu itamihiaducrfariaudcs,amp;domi-num contra me incitas?
Hie furgit addicendum Carolus ipfe« Mirantur Principes, quid iuuenis didurus fir,amp;attcntiaudimitomnes.fuitq; hæcgra-uiflimae orationis fumma,
l^no/co Ate iuuene effe,amp; huitu Mercurini amp; dliorum/àpîentu conßlijs vti tnefateii', Ódebere mefitpientieres audireiudico:amp;de hdc ipfa deliber4tiane,quafiiopertinere itdglo~nbsp;riam Dei,amp;adfalutem vniuerfigeneru humant,cum multit coUocutfußtm.qui exceituntfa-f'tentia, virtute amp;fide, qui fentiunt Ecclefia op tu ejfe Sjnodo. N« f« ignorîu valuntates a^nbsp;tttnium fapientu amp; bonorum in tota Europa, qui aßiduisgemitibus Sjnodumflagitant talem,nbsp;^uareäigubernetur. Qtiarectfmrediudeltberata,e!rifs arguments, qua tu opponu,dtligen~nbsp;ter cogitatii,velim conHocariSjfH0dum,fiito e^M.ercuriHttm,qu£ dixtt.meis mandat is dixiße,nbsp;amp; me db hacfententia, doneeviitam, non difeeßurum ejje-. Xuum confilium Jpeciofiifn amp;nbsp;plaufitbileprophanis videripotilt.fedmeu amp;iuftum edl,amp;Ecclefita coueitientius,amp;fi me nonnbsp;iiftpedteritis, Deo iuuante-^ero generi hunianofialutarefuturum eJJe-.
Nec ittaterribilioratione tua abducor a fintentia, quod non fit audienda dijputatr» de abfiirdis inextricabilibas. T^am nec omnia,qua nunc dijputaritur,abfiurdâjitnt, necfiantnbsp;vUa ineXtricabihsquafiiones in Ecclefita derebusneceffarijt.
Audiui amp; ego mthiillud Platonicumfiape diet : Vt parentum delifistferendafiuntjita in ciuitatibiu reltgtenibtts vitia quadam dißimulanda efie» M.edus efieias rei, amp; in Impetijs,nbsp;amp; in Ecclefita^ Fundamentum cert'e in Ecclefita retineri oportet. Et ha leges at erna in imperijsnbsp;amp; in Ecclefita rettnendafiunt,lt;{Haprohibent idolorum inuocationes, amp; Itbidinum confiufitones,nbsp;Irrepfierunt autem in Ecclefiam quadam tnuocationes coritumeliofia contra Deum : Et turpitit.-do libidinam in conjpeclu eU,
J^ec tanritm horum malorum emendatio Sy nodam reqairit,fied vniuerfia doHri'na inte^ grum corpus codigendam e^l.quod vita voce omnesgenres in omnibus templisfioneiit.Scis enimnbsp;»une de multis magnis rebus, eiiam in tuis cafir 'iSidtffonosclamores effe,. ciur.ßarfierit haca-tas quadam abfiurda, opponat Sy nodus illufiria amp; firma tejlimonia, vr c? hoc tempore, innbsp;pofierum minus decip;anturhoniines,moKitiargumentisàSyiiodooftenfis,
iSa autemvox Pontificeind!g!iaelî,qubdaisqaadàminextrieabtliaefie.Deusimnte})fia mitaseß patefieeir ,amp;valt nos ampleibdoHrinitquant tradiditrquafit efietambigua,inanisnbsp;Jonitfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i/P-icct mshi AUtem amp; 'Fheodofiqeonfiliiti}!,quiiufiit infiynodo quari amp;profierri te-
a 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiimonia
-ocr page 28-8 DELIE. INTEK CAES. ET PONT.
fiimaniaßnceuvetußdtis. Gerte enim'E.ccleßatndociricein libenteraudio,vtSamfin ina^ BttinSi Ksn arajfetii vitula mea,non inuenijfeti!.
De dijpenßitione quam offen, qtiantb bac fiet eemmodiùs in Synodal Jdaior enim erit gentium Concordia,fifimulomneitalem iTrii'tKeia.p recipient. Et illodiäoHeroicodeleäor:nbsp;Incommunipericuloßt communù deltberatio, Nec defuturtußtm meo officio, rebiu cognitü,nbsp;Etvtcognitiopoßitordinefieri,veterum Imperatorum exempta adfitturiu fum,amp;,nbsp;quantum potero,perficiam,vt ba veter es leges iujlißima/irueHtttr:Vtraqjpars pariser audianbsp;sur,amp;fiententia non Tyrannie»arbitrasfierantur,fiediuxtaleges,uidelicet iuxta dottrinain,nbsp;quam certum eti à Deotraditam effe,
Nuncqiiodiubesutfinedifudicationebona amp; malapariter deleam,idnequaquamfa-(iam-tQalo enim ex Ecclefia tollere légitima indicia amp; conftituere Tyrannidem.Declarauiau-temantea non obficurè in bello ineam obfieruantia erga Ecclefiam amp; ergafiedem Romanam amp; ergate,qfiam dsinceps prafiabo,
Hac Orationcaudita ,amp;:Pontifcx amp;omncs Principes ingc-niumamp;magnitudincm animiinCarolomirati funt. Idcö,nema-gis inccnderctur Carolus: placidé refpondet Pontifex, fccumfuo Senatu rurfus delibcraturuni efle»
HxcBononienfisaéiiooftendit,tuncquidë Carolimodcra-tani fuiffevoluntatem ;cui congruitamp; hoc,qiiódpofteain Con-uentu Auguftanoconfeflioneni Ecclefiaruui noftrarum fibi exhiber! iuffit.Quæ omnia cogitemus itagubcrnantcDeo fada eflCjVt Euangelij dodrina amp;illuflrarctur amp;propagaretur,quampropternbsp;gloriam Dei, amp; propter falutemnoftram ftudiosèdifcamus,amp;ag-nofcentes immenfa Dei beneficia, grati eum celebremus,amp; abnbsp;ipfoairiduisvotispetanius,vt nosintantisconfufionibusgenerisnbsp;humani dementer gubernet amp; protcgat,nec finat nos implicarinbsp;crroribus,amp; ex Ecclefia in tenebras ruerc.
PeruicitautemBononiæ Pontifex tandem,vtCaroluspro-mitteret ,fcprimum amicis amp;pacificis rationibusLutheranosad obedientiam Romanæ Ecclefiç rcdudurum,aut,fi per tinaci terr e-cufarcnt,armisoppreflurum efle.
Quo confti t uto,Cæfar die ai. lanuarij dimiffis in Germaniam litcriSjComitiaOrdinumlmperij Aug uftæ dies. April.inchoanda,nbsp;clemcntifiimisverbisindicit,acdedifl'enfiotrtbusiiïcaufaReligio-nisnominatimfcribitjfedifiidentiumpartiüopinionesamp;fentcn-tias benigne audire,cognofcere amp;cxpcndcrc, acinco elaborarcnbsp;vdlc, vt prætctitis offenfionibus, amp; erratis Chrifto condonatis,ócnbsp;iHis,quævtrinq;infcr!pturisfecùs tradataautinrelieda eflcnt,fe-
-ocr page 29-AN. M, D. XXX. HABITAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9
poßcis 5lt; corrctlis j controucrfiæillæ advnam fiinplicem veiita-tcni «5cChnftiananic0cordiamcomponanturamp;rcducanrur,vt de cætcro vna finccra amp; vera Religio colatur amp; feruetur, vt, quemad-inodum fub vnoChrifto fumus amp;nailitamus,itain vna ctiamChri-ftianaEccIefiainvnitate dcconcordiaviuercpofsinius.
PlisdclibcrationibnsBononiæfinitiSjamp;Comitijs Auguftanis àCæfareindiftiSjdeCoronationcCarolilmpcrat. dicipfius narali,nbsp;24.Febr. folennibus ccremonijs Bononiæ peragenda, decrctuninbsp;cftxuiusdefcriptioneniamp;hiftoriamintegram prolixeamp;luculentcnbsp;expofiram quicognofccrecupit,Pauli louij Hiftoriarum librumnbsp;27.apag.222.223.vfq;ad233.vclHcnriciCornelij Agrippæ libellam,nbsp;fccundo Tomo Germanîæ Simonis Schardijrccènsinfertum per-luftret. Nos Religionis tantùmnégocia,adconuentusAuguftaninbsp;hiftoriam pertinentia,fideliter amp; diligenterrecitareinftituimus.
Cumigiturfama depaccamp;focdereinter CarolumCæfarem amp; Pontificem dementem Barcinone die29.Iunijfaólo:cuiasv-num caput erat: Clt;efar amp;Terdinandtis,vtharetidinviamreducantur,e^eramda».nbsp;to:amp;Pontifex/acra remediaadhibeto.Quodß pertinaces perßiterint,Clt;tfir érPerdinatidutnbsp;tot armifcogunto:^' P ont if ex,yt ateri Chrißiani Principes ipfos pro viribtisiuHentyOperantnbsp;//cfödrf.adEleftorem Saxoniæ amp; coniunûos in cadem Religionisnbsp;caufaPrincipesperlatufuiflet: dcBonomcongreffus decreraintcrnbsp;Cæfaremamp;Pontificem,deLutheranis ferro ad obedientiamPapænbsp;cogendiSjCumlenilTimis verbis,quibusinComitiorumindidioncnbsp;Cæfarvfasfuerat,prorfuspugnantiaacccderent,amp;: triumphi Prin-cipum amp; Sacrificulorum veræ dodrina: koftium, quiaduentu Cae-faris potentiflimi amp; vbiq;,viótoris, Lutheranos omnes plané ob-tritumamp;dcletamiriiaä:itaban,t,Ybiq; perfonarcnt:magnaamp;diffinbsp;cilis deliberatiooptimü principem loanneniEIedorcm Saxoniænbsp;ScinReligioniscaufafociosdiftincbat,anfidemadhibere Cæfarisnbsp;literis, amp; ad Conuentum accedere , an vero , vt multi Sf-xirvAiÀo»nbsp;fuadebant,fderecumprincipibus Sc ciuitatibusidcmicnricnri-bus, amp; cum Heluctijs faclo, armis occurrere Ca:£ari,anrequam Alpes cgrcderetur,dcbcrent.
ScdLutherusgt;qui perpetuó pacis author fiiis fuerat, 5c con-kanter haélcnusarmarcligionisprætextufumidifsuaferat,fumta ctiam,exmanibus aliquot!es autoritäre fua cxcuiTcratjConkantilîinbsp;æe principes a fdere amp; bello aduerfus Imp.in hac caufa moucn-dodeterrcr,amp;à DEO,cuius caufa agatar,auxiii urn dedefenfion cmnbsp;A 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peteve
-ocr page 30-10 DELIBER. DE RELIG. QVAE petcrc amp; expedarc firma fide iubet. Qua vt in fuo ipfîus amp; Colleganbsp;rumfuorumacPrincipum,aliorumq; veritatcmconfitentiumpc-ftoribus excitarct amp;côfirmaret, efficaces Sefirmas confolationes,nbsp;opponendas pcriculis,quæConfeffionemEuangclij comitantur,nbsp;quas paulo póft adfcribam,breuibusamp; ncruofis propofitiouibusnbsp;comprehenfas collegitac edidit: amp;Pfàlmumgt;Deus nofter refu-giû amp;virtus,adiutor in tribulationibus,amp;c. Germanico carminé»nbsp;Stn fege ifl / Sw garenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Waffen J w»
diuinûplane roburanimi omniapericula Sc terrotesinfrepido ÔC exccifopeôlorcdefpicientis fpitante;amp;NumerisMuficis,qui trift em etiâamp;abîeiftumanimûcrigcrcamp;exhilatarc ,amp;Vcluiwe«««C'lftnbsp;poflentjilluftratumjinEcclefijsdccantandumcuulgat.
EPISTOLA LVTHERl AD PRINCIPEM SAXONIAE ELECTO-rem 10 H A N N E Mj Qua foedus amp; bellum Eu*nbsp;angelij prætextu fùfcipi dit
fuadet.
GRATiAMÂcPaccmin ChriÂoJHuftrifsimePrinccps.DomincClemennîsi-me. CeIfîtudinisV.litcrasexhibuit nobis Gregorius Pontanus Doftor, amp;C.amp; Cclf V.voluntatcni cxpofuit.cui vicifsim noftram fcntentiam.vt potui-mus iniicnire optimam, Icripto comprehenfam tradidimus Celf. V. redden-dam.Quævt dementer eamaccipiat.reuerenteroramus.
Nam confderationcmciufmodinec probarc, nee confulcrein qoftris confeientijs poflumus,hanc quoqj ob cau{ani,quód procedente fdere amp; bel-lo forcé fanguinolento,alloue jnfortunioiiideexorto.ctiamficuperemiis nosnbsp;indeextricarc, nonpoflemus,amp;omnium iJlarum calamitatum intolerabi-lem molem ferre cogcremur, vt dccics potiùs mors nobis exoptanda egt;flet,nbsp;quàmhxcconfcicntiafuftincnda , Quód Euangelion noftrum clFufioni fan-guinis iniuftxamp;alijs malispublicis, quae nöftra culpa accidiflent.caufiim prx-buillet.cùm noftrum fitpati,ac, vt Propheta inquitPfal. 44. velut oucs occifi-onis reputarj, et non nos ipfosvlcifciaut vindicate, fed iræDcilocum prxbe-re, Rom.iz,
Qyödautem Celfitudo Veftra intcrca magno in metu amp; periculo ver-fatur: nihil Celf. V. obeft. Dominus nofter Icfus Chriftus fatispotenscftdc facilèinuenict media amp; vias falutarcs, quibus falua amp; incolumis Celf.V. eua-dat. Ipfe cogitationcsprincipum impiorumirritas faccrejcorumqi confili*nbsp;difsiparepoteft,utinquitPlaIm 3J.
NaiO
COMITIA A VG VST. PR AECE SSERVNT. n
Nam nos non duhit.iin«s,qyin hoc, quodiam animo tnolitur Irapera,. tor ,tani;ùm fint min.-v amp;inania tcïriculamenta Diaboli.quæ aliquandoipfinbsp;aduerfari;^ parti exitioerunt.vtcanitpfàl.y.Çonucrtetur laboreiusincapiitnbsp;eius.amp;in verticemipfinsiniquitaseiusdefcendet.VulcautemChriftusfidemnbsp;ïioftram(idlt;pmeritô)hifcc terriculamentisprobare.anferiôamp;exanimovcr-tumipfius amplcftamur, amp;. certamamp; immotam vcritateni elle ftatuamus.nbsp;Nam fi Chriftianis annumerari, amp; hxredes vitx æternæ elft volumus, non eftnbsp;quodfortunam nobispolliceamur meJiorem,quàm, qualis Chrifto amp; omnibus ftnftisobtigit.Omninonccelft eft Chpfti cruçemportari. Atmunduse-amnon geftare,fedalijsimponercfataçit. Nos igiturChriftianos cam ferre o_nbsp;porter,ne ociolà iaceat aut nihil fit. Ac CelfitudoVeftra præclaTè amp; fortiter ha«nbsp;Âenus earncrucemaduerfus fedino.nçm, amp;grauifsimas tçntationes, odia a_nbsp;miçoruminimicorumfpinfidiasfuftinuit.Ettamcnfemper Dcusclementifsi-mèÇelf.V. liberauit,«St fortiacexcelfoanimoçonfirmauit,necvllisfolatijsa-nimi «Skcorporis vnquâdeftituit.MirabilitcretiâomnescIandeftinos çonatii^snbsp;amp; laqueos Diaboli detexit.perrupi; ac çonfudit. Is deinceps quoep noftræ là-îuticonfulet,modôcredamusamp;lt;gt;rçm,us.
Nos quidem certô fcimus. ipfp etiam Deo tçftç , qui nobis haftçnus ma-nifeftoauxiliofempcradfuit,non noftram,fed ipfius Dci caufamagi.quç no-ftra eftgloriatio amp;. confolatio maxirna. Quarçctiâhuius fu.'c caufæ, tanqua.m fidelispater.patrociniumfufeepit,vt fateri nosoportcat,hanecaufamnulle modo, noftra fapientia «St viribus ita régi,defend! «Sthucvfque dçduçipo-tuilft. Quarefupplexoro«St monco Celfitudinem Vcftram,vtbono,forti«Scnbsp;jntrcpilt;}o animo fit in hoc periculo. Nos, Deo dante,precibus ad DEVM no-ftrisplus obtinebimuSi quàm illi omnibus minis «St terriculamentis fuis efficient: modo manus noftras à lànguine puras feruemus.
Quôd fi,yinonlpçro,rescofortalftdeduçeretur,vtegoacreIiqujàCx.T fareçitaremur : Nosipfi noftronomine,iuuantç DEO,comparebimus,nccnbsp;Celfitudinem Veftram vllispcriculis noftracaufa inuoluemus. Quodanteanbsp;fæpè V, Çelfitiidinis fratri Fridcrico piaememprix, Doniino mço Clemcntif.nbsp;fimoindicaui.
Nam CclfitudoV.nçc meara.ncc alterius cuiufcuncp fidem defender^ ^ebet: Nee id facere poteft: Sed vnufquiftp fidem fuara ipft profiter! ac defen-«Jç,rç,neca!terius, fedfuoipfiuspericulo credere aut non credere debet; cumnbsp;eöresperuenit.vtfummus nofter Magiftratus Cxfar nos fupplicio afficerçnbsp;velit, Sedmt.çrcamultxaquædecurrcnt, «St facilèiniieniet DE VS confilium,nbsp;Vt res longé aliter lt;;adat,quàm ipfi cogitant. Chriftus Domjnujs «Sc confolatocnbsp;noftcr Celfitudinem. V.ç.onfirmçt «Sc robore.t, Amen,
Hoe modo Lutherus Principcm fuum alios femper ad pat cem,amp; dçbitam ac fubicä:ilfimamobedientiatm fuperioremnbsp;ipagiftratuçQhortarijamp;cxprcffetç.dari folitus cß,fenccpctcre neçnbsp;.VçllCjUt Princçps j^utheri caufa quidquam pexiçuli aut damnifub-cat.
-ocr page 32-U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBER. DE RELIG. QVAE
cat,multominusbelIumgcrendutnfufcipiat.ficutmirabinsiIlaE-piftola,oâ:cnnioantc,cùm cxfua Pathmofcu arcc Ifcnacenfî,in qua poft comitiaVVormatien^a integrum annum latere coaótusnbsp;fucrat, VVittebergam rediretiad principem Eleótorem Fridcri-cum fcripta, dare amp; prolixe demonftrat. cuius poft exordium hæcnbsp;verbafunt:
De mea verocaula, cicmcntifsimc Princeps ,ita refpondco:llluftrifsimâ Cclf. V. probènouit.aut fîignorât,nunccognofcat,MeEuangelion,nonatgt;nbsp;hominibus, fed tantum dccaelopcrdominumnoftrumlefum Chriftumha-bere:ita,vtmeritôpotucrim(vtdeincep»faciam)mc DEIferuumamp;Euange-liftam profitcri.Quod autem ad caufae cognitioncm me obtuli, amp;aliorum iu-dicijsfiibieci,id,nonquöd egode mea doftrina quidquam dubitarem,fednbsp;modeftix caufa feci.vt alios inuitarem,
Poftquam verb video nimiam modeftiam meamvergcreaddetrimen-tumEuangclij.amp;Satanam.cumvixpalmumeicedo.totumcampumvelleoc-cupare:cogor,confeientiameavrgente,alias rationes inire.Satisfeci.vtlpcro, llluftrifsimx Celf V. quod hoc anno cefsi,tantum vt C.V feruircm. Nam Diabolus benèfcit,non metu amp; diffidentiahocàmefaftûeflc. Cùmenim VVor^.nbsp;matiam ingrederer, ita animo conftitutus eram.vt etiamfi fciuiffem tot Diabolos, quotin omnibus ædium teftistegulxfunt,in meintentosefle : tarnennbsp;lætoamp;alacri animo in medium eorum infilijflcm. lamDuxN. longé adhucnbsp;impar eftvnifoliDiabolo. CumcpPaterinexhauftæ mifericordiæ, per Euan-gelion nos dominos omnium diabolorum ôc mortis conftituerit: amp;dederitnbsp;nobis diuitiasfiduciç filialis,vtaudeamus eum,carifsimum Patremnoftrum,nbsp;appellare : Celf. V.facileipfaintelligit,Nosignominiafumma talempatremnbsp;alFefturos efle,!! non tantum ci fideremus, quôd etiam dominiaduerfus Du-cis N.iracundiam amp; minas fimiis. Etpaulô poil.
Ha:cIlluftrifs.Celf.V.fcribo,vtCelfV.fciat,Me VVittebergam redire munitumpræfidio multbfublimiore amp; firmiore, qiiàm ab Eleólore Saxonixnbsp;mihipræftaripofsit. Necpin animumvnquaminduxi, à Celf. V.dcfenfioncmnbsp;petere. Imoiudico Cclf. V. plusàmepræfidij amp;tutelæhabituramefre,quàninbsp;mihipræftarcpofsit, Præterea fifeiremCelf V,vellede polTemetueri:planénbsp;nonredirem.
Huiccaufx'nullusgladius confulereaut opemferrepoteft. Solum Dc-umhîc gubernare amp;agcre oportet fine vlla follicitudine deauxiliohumano» Itaque inhaccaufa,quifirmifsimè DEOfidit,isfortifsimè feamp;alios defen-det.CùmigiturvideamCelf.V.adhuc valdeimbecilla fidcprxditameflemul-lo modo tantûtribucre Celf. V.valco,vt ab ilia me defend! autliberari ex pe-riculispofle,ftatuam. QuodautemCelf.V.cognofcerecupit,QuidipfiinhaCnbsp;caufafaciendum fit.cùmexiftimetfe minus quàm oportuerithaftenus egifle^nbsp;P.efpondeo fubicdlifsiraô; Celf. V. iam nimium egit,ac nihil prorfus agerc de-,nbsp;bet.DEVS
-ocr page 33-COM. AVGVST. PRAECESSERVNT. 15 het.DEVSenim necrule ncc potcft ferre.vt Celf.V.vclcg»,noftris curis amp; la-boribus nos aliquid cfFeifluros exiftimcmus : fibi vulttotam caufamguber-nandamrelinqui. Hæcamp;nonaliaipfius voluntascft,ad qiiamfeCelf. V.ac-commodabit.QuodfiCelf V.credit.tranqtiiliitatem amp;paccmconfcicntia: cx-perietur. Si Celf. V. non credit, ego tarnen credo, amp; CelG V.ineredulitatemnbsp;curis amp;doloribus fuis angifino,ficutoninesincredulosangiconuenit. Cùnanbsp;igitur Celf. V. obtcmperare(diutius me in latebris amp; Pathmo mea continen-doj nolim;Celf.V.coram Deoexcufatacft,ficapiarautintcrficiar;coramho-minibusverOjIJluftrifsimaCelfV.itafe gerat, vtfummo magiftratui.ficutEJcnbsp;ftorem decet, obedientiam præftet:amp; CxfareamMaicftatem, in fuis ciuitati-bus amp; regionibus, quod ad corpora amp; bona fuorum fubditorû attinet, iuxtanbsp;leges Imperijgubernarefinat, nccimpediat autopponatfe, neefe opponercnbsp;poteftaticupiatjCtiamfimecomprehendereautinterficcre velit.Nam poteftanbsp;temà Deo ordinatam nemo infringere aut ei re fille re debet, præterfolu.mnbsp;Dcum,quieam inftituit.Alioquin feditio eft Sc Dei voluntatirepugnat.
Spero autem ea prudentia amp; circumfpeiftione eos vfuros elfe vt llluftrif-fimamCeIfV.agnofcantfublimiorcJoconatameire,quàmvtCelf V.ipfacar-nificis officiumaduerfus me fubire debeat. Si Cclf.V.Illuftrilfportasrelin-quitapertas, ócfecuritatéitinerumliberamprxftat.fiipfiauteorumlegatiad mecomprehendendum amp;abducendum venient:tumabundèCelf V.obedi-entix fu tumo Magiftratui debitx fatisfecit.Nihil certè amplius poffunt à Celf.nbsp;V. cxigere, quàm vt feiant fe Lutherumin Celf V.ditione inuerrturos efle. Idnbsp;fine Vila Celf V.folicitudine,laboreacpcriculo fieridebet.
Chriftu s enim me non docuit.cum alteri us damno Chriftianifm um pro-fiteri.Quod 1Î adeo impudentes erunt vt Celf V.fua manu me cornprehenderc iubeantrdicam eo tempore quid faciendum fit.Ego Celf V.animam,corpus Scnbsp;fortunasjomnis damni Sc pcriculiexpertem,inhacmea caufa feruab®, fiue idnbsp;credat Celf V.fiuc non credat..
His Celf V.Dei gratixc.ommendo.de cxteril,fi opus erit,breui dicemus. Namhafce litcrasfeftinanter fcripfi,ne Celf V.auditoreditu meoperturbe-lur. Omnibus enim confolationcm,nonpericulum ,adferredebeo, fiver usnbsp;Chriftianus efle volo.
Longe alius amp; potentior princeps eft,quàm Dux N.cum quo mibi negotium eft. Is me amp; ego ipfuni mediocriter noui. Si crederet llluftrifsima Celf, Y .turn magnalia amp; gloriam Dei videret. Cùm autem nondum credatnbsp;Celf V. nihil etiam eoruni vidit. Deo Gratia amp; laus in
asternum. Amen. Datum Bornx, Die ci-nejunijAnnoijaa,
SE LE CT AE
-ocr page 34-14- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM LVTHERI
SELECTAE SENTENTIAE VERBI DIVINE QVIBVS SE MAR-tinus Lutherus temporeConuentus Auguftani in fiimmis ten-tationibus amp;periculisj quæ confitentibus veram Euangelijnbsp;dodrinam eo temporeimminebantjconfolatus eft: Editæ exempli cauiâjvt alij etiam, in fimilibus periculis, leuatio-ncm dolorum amp; conlblationem ialutarem inde queanthaurire.
VM propter confefsioncm verbi Diuini,âeriimnae,mrorêS amp; perfccutiones , in nos incunibunt, fient Euangclion.quodnbsp;eftverbujncrncis,hos comitésperpetuôadiunftoshabet : fem-^pcrinConlpeftu fintfeqiientesrationes amp;. loci confolationuni,nbsp;quæper Deigratiam moeroremnoftrum miniiere, amp;nosmo-«ere debent.vtplacido,forti, Sc bono animo fimus, amp; caufam totam benignafnbsp;«St paterna:voluntati DEIcommendemtis,amp;in eaadquiefcamus. Sicenimaitnbsp;S.Paulus i.Timoth. J.Omnes qui pie viuerc voluntin Chrifto Jefu perfecutio-nempatientur.amp;Aft0r.j4.Per multas tribulationes oportetnos ingredi iitnbsp;Regnum DEI. Et Philip, a. Cum timoré amp;tremore falutemveftram opere-mini,amp;c.
Primtim cnim caufa hxc in eius manu pofita eft,qui adeo clarè dicere ander,Nemo rapiet cam exmanibus meis.lohan.io.ltem,Matth,i6.Portç infero-rumnon prxualebuntaduerfuseam. EtEfa. 47. Vfi^adfeneftam egoipfe.dc vfcpadcanos egoportabo. EGO faciam, Egoferam, Ego portabo amp; faluabo.nbsp;Nec verovtilcaut optandumefiet caufaminnoftra manu pofitam efle. NoSnbsp;enimleuioccafionecampcrdituriefiemus.
Deinde,certumefthasamp;fimiles fententiasviuxamp;efficacis confolatio-nisplenifsimaSjOmnes veras* certaseflè,necvllo modo mentiri. Pfal.46' Deus noftrumrefugium amp;virtus,adiutorin tribulationibus.qux inuene-runt nos valde. Syr. a.Quis vnquam confufus eft, quiin Domino Iperauit?!'nbsp;Macc. 1. Omnesquifpcrantineum,noninfirmantur. Item, Nonderelinqui*nbsp;Domine,quiquxrunt te .Prxtcrea certô vcrû eft,quod DEV5 vnicum Filiun^nbsp;fuum pro nobis omnib us in mortem dederit. Rom.8. Sihocverûeft,curade^nbsp;dolenter trepidamus,angimur, amp;mremus ? Si DEVS vnigenitum Filiun^nbsp;fuum pro nobis omnibus in mortem tradidit , quomodo fupcrarenbsp;paternampoflèEvtnosinleuioribus miferijsdcfercrct?
Ccrtumctiameft, DEVM multofortiorcmac potentiorcmeffcDiabo-Io.i.Iohan.4. Maioreftquiinnobiseft,quàmquieftin mundo. Quódfino* fuccubucrimuSjnecefleeritChriftumipfunijRçgcmmundi omnipotenten»nbsp;vnànOquot;
-ocr page 35-CONSOLATORIVM» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15
vnà nobifcutnpati. Etvt maxime hxc caufà fucciimberct, tarnen libentius cum CHRISTO opprimideberemus.quàmcumfummabuiusfeculipotentianbsp;incolumes ftare. Nee nobis fobs bæc caufa incumbit, fed plurimi funt innbsp;multisgentibus homines pij,qinintimiscordiumgemitibus amp;ardentifsimisnbsp;precibus nobis afsiftunt amp; opitulantur.
Plurimas etiam amplifsimas, amp; plenas cfficacis eonfolationispromifsio BesDci,inPlalmis.Euangelijs ,6cin tota Scripturapropofitashabemus.quxnbsp;nullo modo ànobis contemni,fcd diligentifsimè cognofci,cxpendi,amp; maximinbsp;fieri debent. Pfal. lafta fuper Dominum curam tuam, amp; ipfc tc enutriet, 6cnbsp;«on dabitinxternumfluftuationemiufto.Pfalm.^/.Expcfta Dominum, viri-liter age amp; confortetur cor tuum,amp; expefta Dominum.EtCHRISTVSipfc intuit,lohan.jó.Confidite,EGO vici mundum.
Profeftófalfumnoneftjidcertifsimèfcio, quod Filius DEIviceritmun-dum.Cur igitur mundum veJutviftoremreformidamus?EiufmodicertèveI vnumdiftum,genibus adrçpçrîteSjVfcpèRomavelHierofolymispeteredebe-remus.Sed nimia copia vilefcunt 6c Ieuiùs,quàm par eft.nos afficiunt.
Etfiautem fides noftraimbecillaeft,tarneneo ardentiiis cum Apoftolis precemur. Lue.iy.Domine adaugenobisfidem. Etcum adojefeentispatre.nbsp;Warci 9.Credo Domine,fed opera fcr diffidentix raeæ.
Præterea hxc caufa fub Romanis Imperatoribus,Maximiano,Diocletia-Bo ,acquibufdam alijs Tyrannis, qui Chriftianoscrudelifsimèperfequuti,amp; prorfus extirpate conatifunt,actemporelohannisHufs,atlt;paIiorum quorunnbsp;dam,multom'aioramp;periculofioffuit,quàmnoftris temporibus.
Etfi hxc caufa magna eft, tarnen quieam cpit, gubernat, amp; promouet, multo maior,imo omnipotens conditor cli acterrx cxiftit. Certe enim nonnbsp;Boftracaufacft.Curigiturpropter cam nos fincintermifsione cruciate,amp; tannbsp;dem mortem nobis ipfiattrahere volumus?
Si caula amp; doftrina hxc falfa eft,cur cam non rcuocamus?fi vera cft.vt eft verifsima, quàm certo DEVS eft amp;in xternum manebit ; cur mendacij argui-musDEVMinfuismultipIicibus,confolationûplcnifsimis,immotis 6c xter-«is promifsionibus? lubet nos in ipfolxtari amp; exultare. Pfal. 31. Lxtamini innbsp;Domino 6c exultate iufti,amp;gloriamini omnes redi corde. Pfal. 14Ç. Propc eftnbsp;Dominus omnibus inuocantibuscuminveritate:voluntatem timentium fenbsp;faciet.amp;dcprecationem corum exaudietjamp;faluosfaciet cos.Pfal.ÿi.Quoniaranbsp;dcßderatme,Iibcraboeum,protcgäeum, quoniamcognouit nomen meum;nbsp;çlamauitad me, amp;ego exaudiameum, eumipfo fumin tribulacione,eripiaranbsp;eum,amp; gjorificabocum4ongitudinedierumreplcbocum,amp;oftendamillifa.nbsp;lutarc meum.
Q^iod fietiam vehementer folliitiamp;anxijfimus,quid aliud inanibus curisnoftrisproficimns.nifivtnosipfosadfligamus amp;cxcruciemus,amp; omnianbsp;détériorareddamus? Ipfcvultvtfe Deumaepatremnoftrumin Chriftocog-«oftamuSjin omnibus pçriculis inuoccmus, ac certo eredamus,quod ipfe nonbsp;Ôfiçuramagat, vt Petrus tçftimonio ex Pfalmojy.defumtofcribit :Omnemnbsp;veftrara:
-ocr page 36-ié nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM LVTHERI
vcftran» curamin ipfumproijeitc : Quiacftfollicitu» pro Vobis. CHRIST VS ipleinquitrNcfitisfoIliciti.
Ncc quidquam Satan lt;amp; ipfius organa nocerc nobis amplius pofliint. ^uàm vt corpus oceidant : animam ne quidé attingcrc pofliint, vt CHRISTV Snbsp;ipfe loquitur,amp; fuos confolatur Matth. lo. Ne metuatis vobis ab hi$, qui occi*nbsp;dunt corpus,animam autem nonpolTuntoccidcre.
Chriftus Dominus ac Saluatornofter femelpropeccatomortuu8eft,VÊ Rora.4.6.Ebræ.$.amp;9. fcribitur:deincepspro veritateaciufticianonampliùsnbsp;morictur : Sed viuit ac regnat Omnipotens Domin us omnium CreaturarunJ»nbsp;Sihoc verum eft,vt Scripturaconftanterteftatur,Quidergo timemus?
Namvtmaximèpropter confefsionéverbidiuininobiioccumbcndunt eiret,D£O fic gubernante,tamen omnipotens amp; mifericors DEVS, qui nofternbsp;eftPater,propter CHRISTVM, ctiamconiugumacliberorum,viduariimacnbsp;pupilloruni noftrorumclementifsimus pater amp; bencficus Occonomus,de-fenfor amp; protector futurus eiret,amp; omnia millies reftiùs,quàm nobis viuentinbsp;bus,expediret.
Noftriproauiamp;maioreshuncfummum ifeprcciofifsimumThefaurum» videlicetreftum amp; purum VERBIdiHiniintelleéium,minquam flint affecuti,nbsp;quemadmodum nos DEI gratia opulentè habemus, quibus hoc beato amp; feli-ci tempore viuereconcefliimeft, quopauloante nouifsimumdiem,incorru-pta vox verbi cceleftis gratuita DEI mifericordia ac paterna bonitate nobisnbsp;cotigit.Idem DEVS, nobismortuis,DEVS amp; creator manebit,vtrempcr fuit»nbsp;amp; colliget ac feruabit fibi ccetumaliquem vfqjad mundi finem,nec nobifcuii*nbsp;morieturautdefinet.vtnosimbecillafideprxditiopinamur.
ItaSacerdotiELIvidebaturtota EcclefiadcPolitiaJudaica,cum Sacef' dotioac regnofuo penitnsinteritura ,ciim Philiftxiarcam Dominiipfiseri-puiflent, Ipfo verb ex fella triftilapfudeie(ftolt;amp;mortuo,i.Reg.4. florentiotnbsp;erat totiu s ludaici regni ftatus.quàm an tea fucrat.
Itaciim REX SAVE feipfum confoderet,cùmexercituseiusproftratu5 eflet, amp; tresipfius filij in eadem pugna occubuiflent. i.Reg. 31. quid aliud cogi'nbsp;taripotuit,quam Regnum rudçorumprorfusconcidilTeiSedpaulô póft, teni'nbsp;pore DAVIDIS ac Salomonisad fummumpotentiæamp; glorixgradumpei-'nbsp;vcnit.
Cum Papiftæ lohannem Hufs in Concilio Conftantienfi Anno Chrifl* 1416. combufsiflent,pIanètriumphabant,certôperfuafî,fePapatumhac ratio'nbsp;ne primum in fummam dignitatem extulifle. Scd nunquam Papa tarn fuitalnbsp;omnibusextremèfpretusquàmpoftillud tempus.
Deindeper Verbum DEIcertifsimè confirma« amp; non dubij fumus, po^ banc fluxam atcp milerani vitam,de qua retinenda, ne quidem ad momentuU*nbsp;oculi ccrti elfepofliimus.aeternamac beatam vitam amp; regnum fubfecuturtiO^nbsp;efle.Alioquin primumpreceptum actotum Eliangelion amp;Sacra fcriptura ft*nbsp;ditusabolenda eflet. Quid enim opus nobis eflet DEO propter hanc tantôtnbsp;caducam amp; mortalem vitam, in qua omnium optima conditio efteorum.fl*nbsp;nullt*
-ocr page 37-CONSOL ATORIVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
nullum habent vel agnofcunt DEVM ?Si verb eft DEVS, vt omnium fidelium corda firmifsimèacindubitantercreclunt,«Sein hacfideviuunt«Scmoriuntur:nbsp;non tarnen hîcexiguo temporis fpa«o,fedeoloco,vbiiplccft,perpetuövi-uemus.
Certè primum pfasccptiimnoftros liberos «Sepoftcros.ceufubtutelam acproteftioncni DEIcolIócat.vbiDEVS ipfe inlt;juit,Mifericordiam facioinnbsp;multa millia bis quidiligurit me, amp; euftodiun t pfæcepta mea.
Hisfummisamp;confolationumplenifsimispromifsionibusdiuinxMaic-ftatis merité credimus; lt;Se quamquam imbecilla amp;. languida fides eft,tamen tribuimus DEO hunc honorem,quod, quæ dicitac promittit, etiampofsitacnbsp;velitprxftare.
Sihxcomnia DEVS per angelum nobis nunciari fineret : turn forte non itafacile velutinanifonitu noftras auresperfluerent,ficut nuncacciderevi-demus ,cùmper verbum nobis proponuntur. Sedfiverbovocalinon velle-muscrederc,certè Prophetas.Apoftolos amp; Chriftum ipfum nequaquam afpernbsp;naridcberemus,quiomnesita opulentè nobis concionantur «Seconfolationi-bus dulcifsimis nos blandilsimè admonent amp;. inuitant, amp;. ferè obruunt : cumnbsp;toticshaslèntcntiasrepetunt : Gaudetein Domino,confiditc,lt;Scconforteturnbsp;corvcftrum.Nolite timere,fpera te inDomino,expromitecorveftrum in con-fpeiiuillius. Gratiasagite DEO. Confidite. Egovicimundum.PropèeftDo-minus, ne fitis foiliciti. Qubd fi his multiplicibus diuinis confolationibu«nbsp;noncredimns,tumprofeftononcrederemus,etiamfinon vnusfedmultiAn-gelivenientesnobisiftaannunciarent.
Certum etiam eft, Etiamfi aduerfarij nos omnes trucidarent DEO per-mittente,tarnen non inultum fore.
111e ipfeenimbreuieos effet alloquuturus,qui ad Cain dixit: Vbi eft frater tuus Abel ? «Sc profugos,acmundumipfis nimisanguftum faóturus effet. Placidèigituraclaeto animo, in haccaulaadnominislt;Sc verbidiuiniprofefsio-nem pertinente fimus. Nam CHRISTVS, cuius eftpropria,aduerfus Diabolinbsp;aftutias,amp;fallacis ac peruerfimundiTyrannidem,eamoptimèdefendetattpnbsp;conferuabit, amp; hos, qui cum coram adultéra bac gencratione confitentur,nbsp;ideo'cpperfecutionempatiuntur, vicifsimeonfitebitur coram pâtre fuocle-fti,lt;Scperpétua gloria ipforum crucem compenlàbit. DEVSipfeaiti.Reg.2,nbsp;Glorificantes me glorificabo. Licet igitur maris fluélus immenfî fint, «Sc hor-rendùmfonent,aciamnos merfurivideantur:nihilominustarnen DEVS, quinbsp;in altis habitat, «Sc regnum fuum per totum orberaterrarumconftituit, vt fitnbsp;perpetuum,multb maior , imo omnipotens eft. Is felicesfucceffus lt;Sc exitumnbsp;ac finemoptatumlargietur.Amen.
Quapropter nulla alia ratione fieri poteft.Si CHRISTVM habere amp; perpétue cumipfo viucre lt;Sc regnare volumus,priùs noshîc vnàcum eopatio, portet.
Quodcùmita fît, curmortuorumidolorum minas ac furores pertime-feimus idc quibus Pfal. a,fcribitur : DEVMin ccelisirridere cos, Cùmigitur Bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ternus
-ocr page 38-18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM L VTHERÎ
xternus amp; omnipotent Cxlàr, qui DEVS vocatur.ipfosricieat.âccit ilJuJat» curnotipfot timcrcmut,amp;mroreacluftuconficcremur? DEVS ccrtè nonnbsp;fuo nomine ipfot ridet,cui in clis habitanti, nihil eorum ira ac furor nocerenbsp;poteft, SedpropternotjVtamp;nosconcepto animoviriliac peAore magnani-mo,omniaipforumconhlia,molitiones,amp;conatusrideamus. Quarchocfo»nbsp;}ùm nobis inhac caufa necefiarium eft, vt credamus amp; firma hducia in nomine CHRISTI petamus,vtD£VS,quiregnumfuumconftitiiit, opus man numnbsp;luarum confirmet amp; feruet.Ipfe fine omninoftra opera, confiiio,cogitationi-bus ,caufam hanccpit, amp; hucufcp rexit.promouit, amp; conferuauit : Eundemnbsp;plané non dubito fine noftro confilio Sc auxilio,hanc ipfam caufam ad exitumnbsp;falutarem amp;. optatum cflededufturum. Scio enim f inquit Paulus )inqueninbsp;credam,certu s etiam fu m,eum plus pofle dare, exccllentius faccre, confulerenbsp;amp; opemferre,quàm nos petimus «Sc intelligimus. Nome illius eft DOMINVS,nbsp;qui miraculosè,omnipotentcr, amp; gloriosèpoteft, éc vult opitulari, amp; quidcmnbsp;turn ,quandofumma cftnecefsitas. Noshomines fumus,nonlgt;EVS,verbonbsp;ipfiusnos confolemur, «Scpromifsionibusipfius nitentes confidenter indienbsp;tribulationis eum inuoceraus : Tunc ccrtènosexaudire «Sceripere vult. HaCnbsp;lîimmacft.Necali.terifta regiautmutaripoftiint.autperpetuiscurisnoscon-ficiemus,lt;S: perpétua anxietas mercesnoftrafutura eft.Quodprohibeatæter-nus DE VS, propter dileiftum filiumfuum, Saluatortoiék sternum Sacerdo»nbsp;ïcninoftrumlESVM CHRISTVM. Amen*
His confolatîonibus amp;. conlïlijs cum animos fïiorum Luthe-rus confirmaflet, amp; ardenti prccatione caufam totam publicèamp; priuatim Deoafllduè commendareüDcIiberationesdcConfeflio-nefcufummaDoftrinæin ditionibusEledoris Saxoniçamp;coniun-ûorum Princi'pum fonantis, breui feripto complcdenda, quodnbsp;lmp. Carolo J qui partium dillidentium opinioncs «Sc fententias fcnbsp;auditurum efle fignificaucratjnComitijs exhiberi poflet: de ijs,,nbsp;quæ concedi Aducrfarijspublicæ pacis caufa piè dcbcrentJnftitu-tæfunt.
CompofuîtîgiturLuthcrns,antequàm iter Auguftanum irr-grederctur, Articulos XVlI.quibus Chriftianaî fidei Sc Doôtri-Bï publice in Ecclefijs populo, proponcndæ^dc præcipuè ad anî' mariimfalutcm amp; veram pietatem vtilis ac necclTaria: fummam^nbsp;©mifl'is difputationtbus Scho-lafticis,amp;populo crudiendononne-ceflarijs amp;G.complexuscrat.Iufrcrantamp;ca:tcriPrincipcsacciuita-tcs,LutheridodrinamampIcxigt;(ingulifuosThcoIogosfummaijrnbsp;Dodriaa: in E.cclcfiisfuarumregionumfonantis,fcripto compre-hendere. Quæ omnia, amp; in his aliqua, proüxitatc etiam moleftanbsp;pcxlegcrc
-ocr page 39-CONSOLATORIVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19
pcrlcgerc Auguftæ D. Philippus amp; cenfcrc coadus cft : Quod in vita ipfius Camerarius rcccnfct. Sed hos fcptendccim Articulos à Luthero delineates præcipuèPhilippe in feribenda Confcflîoncnbsp;propofitos fuifle teftantureadem vcrbaamp;phrafcsinaliquot arti-culis rctentæ, amp; ordo ac fériés articulorumfcrèfimilis, amp; Epi delànbsp;Iohannis Eleä:orisadLutheruindata,quamfuo loco intexam.
Vtigiturhic Archetypus ConfeflîonisAuguftanæ,qua vc-lutcommuni Symbole noftræ Ecclcfiaïha£tcnusvtuntur,incon-IpeàufitîXVIKillos Lutheri Articulos fub-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iungam.
CON-
-ocr page 40-Confessio doctrinae et FIDE! CHRISTIANAE, PER D.nbsp;Mardnum Lutherum ïêptcndccim Articulisnbsp;comprchcnfä.
I.
VOD conftantcr amp; magno confcnfu apud nos docea-tur, Vnicum folum efle verum Dcum,ercatorcm cli Sc terræ.ita vt in hac vna vcra diuina cflentiä tres fint di-ftinftæpcrfonæ,videlicet Deus Pater, Deus Filius ,Scnbsp;Deus Spiritus fandus- amp;, Quod Filius à Patrc natus abnbsp;«tcrno,fitverèamp; natura Deus cum Patrc. amp; , Quód Spiritus Sanft us àParre amp;Filio procedens,ab çterno fit verèamp; na tura Deus cutnnbsp;Patrcamp; Filio:ficut hxc omnia per Scripturam clariflimè amp; firmifli-mè démonftrari pofiiint.Ioh.i.In principio erat Verbü,amp; Verbumnbsp;era t apnd Deum, amp; Deus erat illud Vcrbu. Omnia per i pfum faftanbsp;funt.Matt.z8, Euntesdoccte omnesgentes,baptizanteseosinno-minePatris amp;Filij amp; Spiritus S.amp; plura fimilia difta in Fuang. loh,
IL
Quod folus Filius DEI vcrus homo faftns fit, conccptusdó' Spiritu Sando, natus cxMariavirgine, pcrfedus homo, corporenbsp;atq;animaconftans-Et non PatcrvelSpiritusfanftus homo faftnsnbsp;fit, vthæretici Patripaffianifinxcrunt. Et quod Filius non tantùmnbsp;corpus abfqs anima affumfcritjVt Apollinarius crrauit.-NamChri-ftus ipfein Euangclio fæpe meminit animæ fuæ, cum inqui t,Triftisnbsp;eft anima meavfqucadmortcm. Quod aurem DEVS Filius, homonbsp;faftus fit, Ioan. I. dare his verbis fcriptum eft.Verbum caro faftumnbsp;eft,amp;Galat,4. Vbivcnitplcnitudotemporis,niifit DEVSfiliumfivnbsp;um,natum exmulicrc.
IIL
Qj-ibd Filius DEI,verus DEVS amp; homo, lefusChriftus fit vna indiflblubilis perfona, pro nobis hominibus pafliis , crucifixus,nbsp;mortuus, fcpultus, tertia die ex morte refurrexcrit, afeenderitinnbsp;B 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coelum.
-ocr page 42-22 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBERATIONES
clum, amp;fcdeatad dextcramDEI, Dominus omnium Cr eatura' rum:ita ut nemo crcdereveldocerepoflitautdcbeat, quodlcfusnbsp;CHRISTVS tanquam homo, aut Humana ciusnatura tantum pronbsp;nobis pafla fitjfed cùm DEV S amp; homo non duç fed vna infeparabi-lis perfonafintjCredendum eft,quód DEVS amp; homo, vel DEI fiiiusnbsp;vcre pro nobis paflus fit,vtPaulus Roman.4.inquit,DEVSproprionbsp;filio fuo no pepcrcit, fed pro nobis omnibus tradidit eum.i.Cona.nbsp;Si cogno uiflcnt dominum gloriæ, non crucifixilfen t, amp; fimilia di-ftapiura,
nil
Q^d peccatum Originis verè peccatumfit,amp; nonfblùm imbecilliras ucldefcótus,fed tale peccatum,quodomnes hominesnbsp;ab Adam propagates condemnat,amp;â DEO in perpetuum fcparat,nbsp;nifi CHRISTVS pro nobis intercedens hoc peccatum cum cæten'snbsp;indeproflucntibus infederiuatum palïïonefuaexpiairet,amp;pcni-tus fublatum in feipfo deleuiflct,vt Pfal.ji.amp;Rom.j, de hocpecca-toclarefcribitur.
V.
Ciimigitur omnes homines pccca tores fint,pcccato,morti acDiaboIo obnoxij ; impolTibilceft hominemfuis viribusaut bonis operibus feinde liberare,amp; coram DEO iuftificari.-Imo ne qui-demfe pra:pararcautapplicarepoteft,fedquóplurafufcipit,vtfcnbsp;indcliberet, eo peius fibiconfulit.
Vnicum veto medium eft confequcndæ lufticiæ ac libera-jionis à peccato amp; morte, fine omni merito ac opere noftro,CREDERE in FiJium DEI pro nobis pairum,amp;c. Hæc fides cftnoftralu-fticia.NamDEVSiuftos/anftosamp;innoecntesreputatatqjccnfct, amp;rcmiflionc pcccatorum,acvitaætcrna donatomnesillos, quinbsp;hanc FlDEM in FILIVM ipfius habent, quodpropter Filium innbsp;gratiam rccipianturac filij DEI fiant, ficut hæc omnia S. Paulus amp;nbsp;lohanncsinfuisfcriptis opulente docent. Roman, to. Cordecrc-di tur ad Iufticiam. lohan. 3. Vt omnis, qui credit in Filium, nonnbsp;per cat, fcdhabcatvitamætcrnam.
VI.
Quod hxcfidcs non fit humanum opus, ncc proprijs viribus cam
-ocr page 43-DE CONFESS» AVGVST.
bus cam confcqui qnifpiam poflit. Sed DEI opus, amp; donum eft, quodSpiritus Sanftus perChriftum donatus,in nobis of)cratur.nbsp;Et hjEc Fides, cum non inanis amp; felfa perfuafio dordis fit, vt hy-pocritæ habent fed effieax ac viua res: multos fruólus amp; operanbsp;bonaprofert erga Dcum laudando, gratias agendo, inuocando,nbsp;doccndo,prædicando : proximum diligendo, iuuando confilio,nbsp;opcrà,EIcëmofynis,mutuationibus: amp;aducrfapatxcntcrtoleran-do vsq; ad möttem amp;c.
VIL
Vthanc fidem confcquamur,inftitutum eft aDEOminift eriumdoccndiEuangelij. Nam per Euangclium DEVS hanc fidem, ciusq; cfficaciam,fruólus,amp;commodanobis annunciari finit: Etper Euangelion, tanqpcrmcdiumfeuinftrumcntumeffi-cit fidem fuo Spiritu Sanfto,vbi amp; quando ipfi vifum eft. Alioquin nullum aliud eft medium, modusac via fidem confequendi. Namnbsp;cogitationesomnes extra vêlante verbum prçdicatum,quantum-uis fand« ac bona: videantur,mcra mcndacia amp; err ores funt»
VIII
Huie prædicationi verbi adiunxit DEVS externafigna qu« Sacramenta nominantur, vtBaptifmus öcEuchariftia, per quænbsp;ctiam vnà cum verbo DEVS fidem amp; fpiritum fuum exhibet amp; im-pertit,amp;confirmatomncsadfeconfugientcs.
IX
Quod Baptifmus primum fignum fiuc Sacramentum in dua-busrebusconfiftat,nempcAquaamp; verbo DEI,fcu vt aqua bapti-zenturhomines,amp;verbü DEI vnà pronuncietur. Nec tum eft vul-garisaqua in baptifmo(ficutBaptifmi blafphematoresiam docet) fed cum verbum DEI aquæ adiundum fit, amp; baptifmus in verbonbsp;DEI fundetur,fanda,viuifica amp;cfficax ablutioeft,ac, vt Paul, adnbsp;Tir,3.amp;Eph.5.fcribit,Lauacrumregenerationis acrenouationisnbsp;Spiritus fandi. Et quod Baptifmus etiam infantibus porrigi amp;nbsp;communicaridebeat.
VcrbumDciautcm,qtiofundatur Baptifmus,Matt.zS.cxtat: Euntes baptizatein nominePatrisjamp;Filij,amp;Spiritus SandiJtem,nbsp;^^larcaó.Quifquis crediderit amp; baptizatus fuerit,faluus erit.
-ocr page 44-/
24 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBERATIONES
X.
Qu6d in Euchariftia feu Sacramento altaris vcrcpræfens fîtin pancac vino verum corpusamp;fanguisChrifti,fecundumvcrba,Hocnbsp;eft corpus meum. Hie eft fanguis meus. Nee tantiimfit panis amp; vi-num,vtnuncaduerfarij quidamcontendunt» Flagitantetiamhæcnbsp;verbaamp;conferunt fîdcm, amp;cxufcitant camin omnibus, qui hocnbsp;Sacramentumfcriópetunt, neccontrailludaguntjficut amp;Bapti-fmuscùm pctitur,fidem adfcrt ßclargitur.
xi.
Quod Confeftiopriuata non fit legibus cxtorqucnda,ficut nccBaptifmus, Cna amp;Euangclion vi extorqucridebent,fedfitnbsp;libera, ita tarnen vt feiamus, quàm fi t falutaris amp; neceflaria afflidisnbsp;confcicntijspropterAbfolutionem,h.c.Vcrbumamp;îudicium DEI,^nbsp;quodincaprQnunciatur,quoConfcicntiaàpcccatis liberatur,amp;nbsp;pacata ac tranquilla effîcitur. Quod ctiam non neceflariumfit,nbsp;omnia peccata enumerarcjfedilla tantum indi cari pofîunt, quibusnbsp;Cor maxime angitur demordetur.
XIl
Quod vnafanâ:a Catholica Ecclcfia in tcrrisfitdcmancat, vfqj ad fincmmundi-ficut CHRISTVSinquitMatt.28. Ecceegovobif-cum fum vfqucad confummationem mundi. Eft autemhæc Ec-clefia nihil aliud quàmcrcdentcsin Chriftum,quipra:diftosarti-culosvera fîdcfcruantôc profitentur, amp;propterca inmundoper-fccutionem amp;martyriumpatiuntur.Namvbi Euâgclionpurcdo-cctur amp; Sacramenta Icgitimèadminiftrantur.ibicertè eft vera Ecclcfia. Etnequaquameertisiègibus amp; externapompa, certo loconbsp;ac tcmpori,pcrfonis velgeftibusalligata eft.
XIIL
Quod Dominus Icfus Chriftus, in nouiflîmo die ven turus Ci t adîudicandum viuosatqîmortuos, vtcrcdcntesabomnimalolt-beratos vitaætcrnadonet;Incredulosvcrôatq;impiospoenisaffi-ciatjamp;cumDiabolis ininferuoætcrniscruciatibuspuniat.
XIIIL
Quôdintcrca,donecDominusâd îudicium vcnùt, dt omnem potefta^'
-ocr page 45-DE CONFESS. A VG VST.
poteftatcmac dominationem abrogct: magiftratuspoliticusho-norc afficijamp;obedientia jpfipræftari debcat,vclutftatusàDEOi-pfo ordinatus ad dcfendciidos bonos amp; coêrcendos malos. Quód in tali ftatUjChriftianus legitime vocarus,abfq; pcricaloamp;iaä;Ixranbsp;üdciacfalutisanimæ, bene viuere amp;feruire pofsit.
Exhis omnibus fcquitur,doótrinam, qua facerdotibusamp;Ec. clcfiafticis coniugium amp;vfuscarnium acciborum prohibetur ,amp;nbsp;totam vitain ac vota monaftica (cùm per ea DEIgratiaac falus ani-tnæ quæratur, nee libera permittatur )impiam amp; Diabolicamdo-ö:rinamefle,vtPauI.r.Timoth,4.,eamnominat,cumfolusChriftusnbsp;vnica viafit adgratiam amp; animarum falutem.
XVL
Quod prae omnibus catteris abominationibus, mifla ,quæ ha-ftenus facrificium óebonum opus iudicata fuit, quo alter!gratia DEI amp; falus impetretur, abrogandafit:Er locoillius, diuinaojdi-natiodifttibucndiSacramcntumcorporisamp;fanguinisChrifti,fubnbsp;vtraqj fpecie, cuilibet ad propriae fidci fuse confirmationem amp; pro-priam confolationcm cuiqj neceflariam^cclebretur»
XVIL
Quod Ccrcmoniæ Ecclefiafticae pugnantes cum verbo DEI abolendæfînt-cçtcræautëlibcrxpcrmittantur,vrijs veivtamurvelnbsp;non vtamur fecundum normam dileftionis, ne leuiterabfqjgrauinbsp;caufa fcandalum alijspræbcatur amp; communis pax fine nec^sitatcnbsp;turbetur#
IJOS Articules Philippus pofiea Augufiærctcxuît amp;în commo. ¦*diorcmformam,ccrto confilio, rcdegit;.quodinfra fuo loco exnbsp;PoncntlitcræIohannis Eleâ:orisSaxoniae,quî,. adîunéliscomka-iuifuo,Princîpibus, IohanneFridericogt;fiIio,Francifco'DuceLu-neburgenfi,VVolfgangoAnhaldino.amp;TheoIogîs,Luthcro4onaynbsp;philippo,. Spalatino amp; Iflebio: Torgamouens Calendis Aprilisnbsp;iter Auguftanumfufcepit,amp;Pafchatisfefto,t7.ApriLCoburgxcc.nbsp;^^bratOjamp;as^April.reliétoinarceLuthefoindedilccdenSjpoftri-B 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicCa-
-ocr page 46-26 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBERATIONES
die CalcndasMaijj Auguftamprætcrmultorumopinionem ieex-peebationem venit,amp; primus omnium Principum vrbemingreflus eft,vbiàmultispijsrogatus,Theologes fuos in tcmplo Prædica-torumamp;S.Catharinæ publice docereiufsit. Quorum condones,nbsp;cum à Pontificijs , Csefarca autoritäre impeditum iri, prudentesnbsp;non obfeure ratiocinarentur, varias deliberationes à noftris, denbsp;concionibus, etiam prohibentc Caefare, non intermittendis, agita tæ funt.Quarum fummas poftea vno feripto neruose amp; luculen-tecompreheiifas CæfarcæMaieftati Auguftamingrefss Principesnbsp;i7.Iunij exhibuerüt. Quod,nefæpiuscadcminculccntur,infrà£uonbsp;loco integrum intexam.
Vtautemarticules confefsionis, itapromium etiam con-fefsioni præponcndum, quodCoburgæ Philippus compofuerat, Auguftæ retexuit,amp;f^«flKlt;3T£apfecit,^lcutipfcadLuthcrum quarto poftquamAuguftam vcneratdie,fcribitinEpiftola,cuiusexcninbsp;plumfubiunxi.
D. MARTINO LVTHERO PHILIPP VS MEL AN- rnbsp;THON.
VM hodie ad te fcriptiiri eflemus per lonx tabellarium ,eccc prxter opinionem noäram,fed tarnen optatifsimè nobisafFe-runturliterxtux.Gratifsimumeft nobis officium tuum.tecjjronbsp;gamus,vtde omnibus rebus tuis,quàni fæpifsimè adnosferi-bas.ExNorico ad te dedimusliteras,dequibu s etiam huic nuncio mandata dedi,vt, fi nondum tranfmiflâc efTent, tradi poftularet. Auguft^ßnbsp;certioracognouimus:Hericnimredijt Comitis Albcrtipuer , quimifluscratnbsp;ad exploranda Cæfaris itinera.Is afFert, Cxfarem Tridento mouifiè, amp; fi nonnbsp;fallit nos ratio,iam peruenit ad Inipruck.
Cornes Henricus Naflaenfisfcripfit literas plenas humanitatis amp; offici,quot; ad noftrum Principé,bortantesvt maturè veniatadconuentum. Quanquantnbsp;varientvuJgifernioncs:taméadhuc bené Iperamus devoluntate Cæfaris. Rc»nbsp;tarnen cft,vtfcis,tp7'ouv«ff'i 8iet/. Orabisigitur.quodfciotefacere.
Prætcr noftrumnullus alius Princepsadeft: DuxGeorgiusdiciturafFn-turiisintra triduum ,adducens lecum Cochlænm, qui paucis literis mutatis fietauis WÂoioç, de quo généré nobis fcnpfîfti, quàm fuauiter in tua vicini«nbsp;rhetoricentur. Etvtintelligas neutiquam vanumefle, Eckius, qui gemina-tiisreddit vocemmoncduIarum,EkekekeJ,magnumaceruumconclufionuirtnbsp;congefsit»
-ocr page 47-DE CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
tongefsît.Poftu lat àPrincipibuSjVtînftituaturdïfpiitario contra Lutlicranos, Habeifubfcriptorem veterem meumaniiciim BilJicanum. Isverb borribili-terminatur nobis. Sunt alij multi,quos pjgctrecenfcre,verè KoA«iObK«i xéf«nbsp;Xeç Kof«Kcajj,KaJ oTap^x-iloTSKÖi yfcvcùVrai»
HefsiCancclIariusFicuInusilJeherivenitjamp;affirmauitfuumPrincipem initincreefle. Venit vnàSneppius.vir optimus,tui(pamantifsimus:qui nobisnbsp;aliquam Ipemoftendit, Principemfuum pofle in officio contineri.quanquamnbsp;non difsimulet magnum elle periculum. Marrat quantam dimicationem fusnbsp;tineatcumilJoTrefi cTeiTrvskup'XKOL' Aiteum vrgerimirifieèafsiduisHelue.nbsp;tiorSliteriSjamp;N.bturni fingulispenèmenfibusadeumrecurrere^vtT^ôTreJnbsp;Aovti ftimulos fubdat.Hæc me valdè excruciant. Fortafle prodeft te ad ipfum,nbsp;autcertèad noftrum Principem iuniorem,litcras mittere, ad confirmandumnbsp;animum Jûûp.AKiJVovO' in facra doârina, Videtur fxpe leiübus momentisnbsp;inipeJli.
Ego exordium noftrx confefsionis feci aliquantb fxJofiKwIçfflf», quàm Coburgæfcripferam. Breuiautcmipfeafferam,autfi idnon permittet Prm.nbsp;ceps mittaiTi.
Penèoblituseram recenferein moneduIis.Caietanumtuum.Huncenira aiuntadducere Cæfaré. Noribergxde Campegioaudieram, Sedhîcaffirmantnbsp;Caietanjjnjefle. EgofanèCampegiummalim.vtvirumperitumrerumciui-Jium.AItcrefthomoineptus,amp;inciuiIis:quogenerehominumnihileftintra-itabilius.Doâor Calpar mittit literas amp; remedium. Chriftus feruet te. Literas tuxconiugis rcmittotibi. Calparis epiftolam retinui,de quo,fi Oeus dedenbsp;rit nobis pacatum reditum,videbimus vt habeat locupletiorem.Siiftic eflem,nbsp;nongrauarcrteiuuare» ValçféliciterJowispoftjnuçnt.criici5.5.Maij. /
Quod autem nientîo fit in his literis epiftolæex Norico ad Lutherum datæ: ea omnium prima cft in volumine epiftolarumnbsp;Philippi VVitcbergæ editarum,cuius prima vcrbafunt-Noribcrgçnbsp;non plus vnadiefubftitimus.amp;c.
DcaduentuDucisGeorgij ôcHcfll,quorummeminit proxi-inaPhilippiepiftola,breuiterindicoPhilippumHeflîæLandgraui-üm,u.Maii.codemq;dje,GcorgijetiamSaxoniæDucisfiliuFride-ricum, Auguftam peruenifl'e: nam Pater Georgius Dux Sax.Mo-nachiumad DucemBauariaedeflcxerat,cumquo Oenipontemad Cæfarcm profcôtus eft. Eledor loachimusi.cum filio, die 13. Mai).-£rncftusLuneburgcnfis,dici4-.AlbcrtusArchiepifcopusMogun-tinus,dieï8,GcorgiusAnsbaccnfîs,die24.MaijiAlbcrtusDuxMc-gapolitanus,15. hinij, Auguftam appulcrunt.
Qiiod in cadem Epiftola de xcAeioîs «Scmoncdulis, in vicinia Lutheri
-ocr page 48-COMITIA
Luthcri fuauiter rhctoricantibus, fcri bitutad, ctfi hominibus im* peritis Icnius fortaflc amp; iocofius videbitun tarnen,ciini fapienti amp;nbsp;venuftiflima imagine, multorum comiti orum expreflam effigieittnbsp;adumbret : vthanc quoque partem epiftolæ Philippi curiofus Ic-ftorplaniusintelligat,Lutherilitcrasijfdcm diebus adSpalatinutnnbsp;amp;Ionamfcriptas, cùmabalijsantea publice edits extent,intcgrasnbsp;adiungam.
D. MARTINVS LVTHEgt; RVS M. GEORGIO SPA-L A TINO.
ON folicftisvo*,miSpalatine,quiad Comitiaproficifcimini* Nam amp; nos ftatim, vt à vobis difeefsimus, ad Comitia perueni«-mus, amp; ficvoslongèanteucrtimus : Et plané nonimpedita ,fednbsp;mutata eftnobis profcftioadComitia. Vositisïànèad AugU'nbsp;fta m,incerti q uando vifuri aufpicia veftra.Hîc videas magnani'nbsp;mos Reges, duces, procerestjjalios, magnis regni de rebus ftriô confulenteSînbsp;amp; infatigabili voce décréta,amp; dogmata fua per aêremiaftantes. Deniqj non ii*nbsp;aulicisiftisantrisamp;fpeluncis.quævospalatiadicitis,baud magna tarnen cuu*nbsp;re verfantur,ßue clauduntur potiùs,vcrùm fub dio, vt quibusipfum clun^nbsp;fitlaquear,amp;vircntcs arbores liberrimumvarium'cppauimcntum.porro pâ*nbsp;rictes ijdem,qui amp; fines terræ,
lamillum luxumftultum auriamp;fcriciabhorrentetiam,fcdvniusniO' ris,vniuscoIoris,vniushabitHS amp;oris,omncsfunt,incredibiJifimilitudjnelt;nbsp;amp; xqualitate vcftiii,omnespariternigerrimi, omnes cæruleis oculis, omnlt;^nbsp;eademMuficavnifoni,iocundo tamëvocumdifcrimine fenumamp; iunioruiH'nbsp;Cxfarcmeorumnondumvidi,nccaudiui. Video eos etiamplanéequitatuJnbsp;iâum quadrupedum contemnere : mcliorem habent, quo amp; bombardaruinbsp;iras etiam euadere queant.
Quantum exinterprete decretoruminteUigere potui,concorditer ft*' tuunt bellum inferreper kunctotum annum hordcotàmcrudo,qiiàmiua''nbsp;ccrato: Deinde tritico amp;. filigini,amp; quo quçq; fruges fient optimç,amp;pcriculinnbsp;eft ne potiantur viétoria in niultis.Eft enim genu s bellatorum verfutum amp;nbsp;lofum, arte furandi amp; rapiendi mirabiliter inftruftum.
Horumeomitiorum noshîcfedemus otiofifpcftatores cummagnaVf' luptate. Nam prxterHoc, quôd colorilie comm unis, amp; pulchcr Æthiopic*®nbsp;nos mirabiliterreficit,videntes tammagnifîcèvellitos iftos heroas,tumnbsp;omnium vn3,pulchris interftinâamodulis,fupramodiimnos deleftat-Dei^'nbsp;de amp; expeftatio virtutum amp; viftoriarura,qu4sdiuinamus eos editurosefl'c»*nbsp;triticü*^
-ocr page 49-MONEDVLARVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;29
triticum «Schordeum, amp;fiquafunt fini ilia, rcddit nobis hos patres patriae amp;: feruatores Reipub.longè gratifsimos amabilifsimosfj;, vt, fi votis quicquaninbsp;proficipofsit, optemus eos fdo ifto nomine nionedularum ,vcl furacitatisnbsp;potiùs opprobrioliberos,virtutisfuædignisvocabiiliscelebratamiri,hoc eft,nbsp;vtautvcruti,authaftati(pafsiuètamen)eflentin vnumomnes.
Quanquam fi æquum interpretem inuenirent.fatis laudum amp; gloriae habeant.exipfo nomine Monedulae, quafi Man edel, feu innerfis ver bis Edel-man.NifîquodhîcjncipitiniuriaveftrorûComitiorum.vbiveftriEdelmanninbsp;virtute Monedulana nimis cxcelJunt, tarnen noftriMonedulitacin fuis Comi-tijs in vno prxdominantur, quod forum habent viiius amp; tolerabilius, quàninbsp;veftri habebunt Auguftæ. Hæcfatis proioco ,fedferioamp; neccflarioioco.quinbsp;mihiirruentes cogitationesrepcllcrct,fitamen expcllet. ExvolucrumMonc-dular urn regno,3 o, April.
IVSTO lONAE.
RATIAM amp;pacemin Chrifto.Sedemustandemhicinternubi-la,vere^ in volucrum regno,fuauifsime Iona. Nam vt cæteras-aucstaceam.quarûeft tantaconfufio cantuum.vttempcftatem fuperent:iplçMonedulæ,leucorui,rcélàin prolpeétu noftro ne-mus quoddam occupât totum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rp ClJt C/nbsp;ab hora 4.manè, toto dieinfatigabiliterinceflanter'cpjfortè «Sa per totamno-ftem .vtmaiorcmvimauium vixvfpiam eredam congregari. Nullacft internbsp;eas,quxvno momento taceat,quin fingulas cogarisaudire coaxantes, vbi fe-niores cumiunioribus, matrescuni filiabus ,laudantnomen monedularum.nbsp;Adfomnum conciliandum fortaffc nobis fie fuauiter cantillant.id quod hacnbsp;hoâê,voIcnteDeo,experiemur.Nobilifsimumgeiiusauinm,amp;Reip.vtnofti,nbsp;înprimis neceflàrium amp; vtile, Egointetpretoreos efl^ totumexercitum So-phiftarumamp;.CocIeitarum,ex toto orbe coram ïhecongregatorum,vteoruntnbsp;fàpientiam «Sc fuauicinium illud meliftscognofcam »atepeorum vfum amp; officium in Repub.tamcarnisquàmSpirituscumvoluptatcfpeâem. Haftenusnbsp;nullam Philomelam quifquamaudit,cùm præcenror feu fuccentor cius cu-culus glorictur in gloria vocisfuæ magnifica.ficutdecetAntagoniftam vifto-riofum Philomclx, fimiliter lt;amp; alix concentrices eîus,meruIa:,currucx,lt;S£nbsp;alaudæftrenuè doiiiinum prxdicent, Monftrihocfimileeft, Vidcsmenihilnbsp;haberc,quodfcribam,ldeonenihilfcriberem,incptirelibuttpotiùs ,quàm tanbsp;cere:prxfertimficclamantibusmoncdulis, clum terramcpfuagrxcitateim-plentibus : Turpe vifum eft, verbofumdeclamatorem nehifeere quidem au-lum elfe. Dominus fitvobifciim amp; oremus pro innicem: Sic opus eft. Salu ta-bismihiM. Agricolam amp; Aquilam ,quibusfcribam nominatim quâprimum.nbsp;^ale.exvolucrumregnojpræfertimMoneduIarunijAnnoiçjo.ay.Aprilis.
nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;His
-ocr page 50-o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBERATIONES
His velut parergis obiter hoe loco infertis, ad narrationcitt inftitutam redeo. Scriptam enim Augufta: à Domino Philipponbsp;Con feflionem ,E1 cftor Saxoniae di e ï.Maij,intcgro videlicet menfcnbsp;ante Caefaris aduentum, Lutheri iudicio cenfendam Sc proban-dam^CoburgummittitcumhacEpiftola.
lOHANNES DEI GRATIA ELECTOR MARTINO LV-T H E R o.
ALVTEM.Rcucrende «Sc doftifsime.nobis dilcAe Sc deuote.Poll' quàmvoS(S: alij noftri Theologi V Vitte berg«, nobisclementeCnbsp;mandantibusamp;pctentibuSjArticuJosde Reljgione noftracott'«nbsp;trouerfosfcriptobreuidelineallis:nonvoluinusvo$celare, ian»nbsp;M.PhilippumMcIanthoncmdcnuö eosbic Auguftxreuididè Scnbsp;in formamredegi(re,quamvobisvnà mittimus. Et dementer petimus,vteoCgt;nbsp;dem Articules accuratiùsreuidere amp;expendere nongrauemini. Et iîucita*nbsp;vtfcriptifunt.vobis placebunt « fîue addendum aliquidautadimendumeflènbsp;cogitabitis« fcriptofententiamveftramannotare ,ôc per hune tabellarium fî.*nbsp;ne mora remittere benè munitos Sc obßgnatos velitis:vt Caffare.quem breuinbsp;cxpeâamus,aduenicnte,inftrucliamp;parati fimus. Oealijs rebusnouis nonnbsp;poflumus vos celar e, à noftris ,qui Oeniponte iam in Cælàris Aula degunt,in»nbsp;ter extera ad nos feribi; Decretum eflè in aula Cxfaris, vt de intermiteendis ianbsp;templo concionibus^q^uasnuncinchoauimuSyfub aduentum Cxfaris, nobiC»nbsp;cumagatur.
Etlîautem, quidinhoccafu nobis agendumlît,anteacogltauimus:ta» men veftramquoque lèntentiamdehispoftulatis.quxnobispropofitumirinbsp;exiftimantur, cognolcere cupimus , vtconlciencia noftracoram DEOreâèinnbsp;haccaufaagat» Idofficiumveftrumnobispergracumerit. Datumnbsp;Auguftx, Mercurÿ poft lubilate.
I). Mai/,
DE CONFESS. A VG VST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;31
PHILIPPVS MELANTHON
MARTINO LVTHERO.
ITTITVR tibi Apologia noftra,quanquani veriùs confefsio eft» Necpenitn vacat Cxfari audireprolixasdi/putationes. Egota.nbsp;mcncadixi,qux arbitrabar maximè vel prodeflTe ,veldocerc.nbsp;Hoe confîlio omnes ferèarticulos fidei complexiis fnm,qnianbsp;Eckius edidit lt;rj«GoÀiKtoT-«7-«ç /i«oA«ç contra nos?AdB«rfasnbsp;has volui remedium opponcre.Tu pro tuoSpiritu dctotofcriptoftatites.
Dux N.amp; Marchio N.profcfti funt ad Casfàré.) bi habentiir de noftr is cer-uicibusComitia.Orabisigitur D£VM,vt diffipetconfiJia gentium, qux bek lavolunt.
Perfcrturad tequxftiojdequa magnoperepetovtrclpondeas. Non dubi umeftjCae/arcmprohibiturumeflc Cinglianasconciones. Sufpicamurigiturnbsp;fore, vt hoe prætextu noftræconcionesetiamprohibeantur.quia Iflebiusiamnbsp;in publico tcmplo concionatur.Quid igitur cenfes? Eftncrelipqiiendus locusnbsp;publicus, SiCzfar oftendet hocfepctcre,vt finemotu Cinglianx concionesnbsp;«tiam prohiberi pofsint.*Egorelpondi cedendumeOe voluntati Cxfaris.innbsp;cuiusvrbeiamfumusholpitcs.Sednofterlenexdifficiliseft. Quidigitur tibinbsp;videatur^qiizfo vtferibas Germanicè in peculiar! charta.Amabohac de re veils refpondere.
Czfarcm non arbitramurpofte aduenire intra dies quatuordecim Nunc tnim conuentusagitur ditionum AuftriacaruminSalinis, Nihilnouihabe-^usprzterea,ne(pquidlperandum fitdeconfilijsCzfarianis,exiftimarcpof-lumus in tanta opinionum varietatCjfcdcxpcäamus auxilium à Chrifto. Valenbsp;l^cliciter.io.Maij.
Cum autem in his Philippi amp; proximis Lutheri litcris, Apologias mentiofiat : monendum efle leâorcni duxi, appellations ¦^pologiachocinloco,nihil aliud,quamipfosarticulosConfcffio-^isAuguftanæ,fignific3rKNccdc Apologia confeflionis,fcu Re-*^tationcargumentorum,qiiæ ab adnerfarijs eonfeifioni oppofitanbsp;quidquam dici. Namdefenfio ilia confeflionis, euinuncnbsp;¦Apologia: tit ulus tribui tur, poftlcdamdiej.AuguftijPapiftarurHnbsp;primùm fcripta,amp; as.Septembris Cæiàri ob lata,fednbsp;*^Qurcccpta cft.Itaq; Luth crus ctiam,pfoximisEIcQ:oris Sa-xonix literis refpondens, Apologiani
nominat.
lOHAK-
-ocr page 52-ÎS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIBERATIONES
lOHANNI DVCI SAXO' NIAE ELECTOR! MAR-TINVS LVTHERVS.
Or4ttatnamp; patent in Chrifle Domino noßro.
LLVSTRISSIME Prînccps, Domine Clementifsime , Pcrleg Apologiam à M.Philippo fcriptam, qus mihi eximiè placet,nbsp;quidquam inea corrigere aut mutare pofliim. Netp etiamab'nbsp;quid à me emendari conuenirct.Ego enim tanta moderatione^nbsp;lenitate ftyli vti non poflum.Chriftus Dominus nofter adiuu«nbsp;vt copiofum amp; magnum fruftum ferat.ficut fperamus amp; petimus. Amen.
AD QVAESTIONEM.
An CxfarexMaieftati pctiturx, vt Ccifitudo V. condones intermitti obtcmperandum fit?ideni refpondeo,quod antea;Cxlàrem efle noftr'*'^nbsp;dominum,vrbcmAuguftamamp;omniaipfifubieftacflc, ficutCelf.V, inopfnbsp;do Torga, vtin propria vrbe, aliquid intermitti petenti aut mandanti n^cânbsp;fîftendum eft. Optarim equidcmcumdebitafubicftioneidoneis amp;apqsV*^nbsp;bïsamp;rationibuSjCxf.Maicftatis voliintatem amp;. propofitum fleâihumil''înbsp;poflerne C.M.inauditas condones prohiberet, nec puræ amp; claræ Scriptnbsp;crçprxdicationcmimpedire debcret,cùmnibilfeditiofumautfanaticuninbsp;ceatur.Si bac deprecatione fubicftifsima nihil obtineri poterit: Vim iniu^nbsp;nos ferre patienter oportet. Fccimus quod noftri offidj fuit .«ScexcufabJnbsp;mus.IdCelfV.adpropofitamqusftionemrefponderereuerentervoluiXnbsp;ricors DEVS Spiritu Sanfto fuo Parade co Celf.V.perpetuo adfit, Amen.nbsp;minica Cantate,/j.Maij.
Etfi aiitenî tune à Luthero probata fuit forma Confcfli^'', Auguftæretexta.- tarnen quotidie Philippusquædam in ca lï»nbsp;uit,amp; circumfpcâ:iùs ac exquifitiùs fingula explicate amp;polh^nbsp;natus cftjficut ipfe aliquot diebus póft, Luthero cxemplum rc^nbsp;tens,feribit die 22.Maij»
lam conduxeramus nunciu m, qui ad te, amp; deinde VVittebergai P ji cifccretur.RefciueratenimIonasde filij morte,exlitcrisViolx fcrib«»nbsp;terfcribendumfuntnobisredditætux literxpofteriores per TabelUf* jinbsp;Apelli.Ionas ficfatiseftxquoanirao,poftquamintell«xitvxorcmre^t®'jj;
-ocr page 53-DE CONFESS. AVGVST.
Nam de illo tantum crat folicitus, nec ego nihil angebar. Et augebat rufpicio-nemamp;curam, qiiodnonmiferasPonierani literas,quarum tarnen illefece-tat mentionem, in literis ad ce fcriptit.
Cxfarnondumadeftamp;mibivixante Pentecoftenvideturaffuturuî, Non admifit Bauaros, ouleT-opyiôfyufi, ad deliberationem de religionis caufa:nbsp;vultenim fe lcruarc integrum.Feruntiir dux fententix confîlij CxParianij Al.nbsp;tcra,necognolcatcaufâm ,lèdpropoficoedifto damnet : Altera, vt cognolcatnbsp;«rdinefac emendet vicia Ecclelix.
In pofterlore fententia dicitur cfTc Mercurinus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÂftjtÂjeuç,
vir fummus ÿc. moderatifsimus, quem aiunt dicere, lê in aduer^ valetudine bac fpe fecutum Cxfaremeflè.quôd arbitraretur fore, vtres Eccledafticx ritênbsp;côftituerentunnollelcviolentisconlîlijsintereire.NihilhîcaudiuimuSfquodnbsp;tnagis viderctur nobis dignnm memoratu: amp; certèdeleAor bac voce, amp; fen.nbsp;tentiafapicntifsimivirizChriAusrefpiciatacferuetnos.amp;gubernctomniumnbsp;eonliliaadpacemamp;vtilitatempublicâ. Addidit Mercurinusbocquoq;,VVor-tnatix appariiilTe.quàm nihil proficiantviolentaconfîlia.EuitenimVVorma.nbsp;tixincomitatuamp;conlîlioCxfaris. De tua valetudine valdê foliciti fumuso.nbsp;innés,acPrincipes quocp.Rogamus igitur Deum.vtte propter Euangelium fernbsp;uet. A te quoqjpetimus, vt cures valettidinem. DoâorCafpar mifittibipcrnbsp;Principis nuncium quxdam remediaadconlîrmandas cerebri vires amp; cordis,nbsp;Miriiîcê enim amat te.
In Apologia quotidic multi mutamus. Locum de votis, quia cratcxiliociufto, excmi,fuppofîtaalîa difputationc cadctndcrc,nbsp;paulo vbcriotc. Nunede poteftate clauium etiam difputo. Veilem percurrifles articulos fidci, in quibusfi nihil putaucris eflenbsp;vicij.rcliquavtcunque traftabimus.Subindeenim mutandifuntnbsp;atqiieadoccafioncs accommodandi.
Nunc Macedo agit,vtoratiomnoftrorumfubfcribat,acvideturpoflcre. trahiadnoftros : fed opus eft tuis literis. Oroigiturte quàm maximèvtadi-pfumfcribas,amp;horccris eum,neoncret fuam confeientiam alicuiusimpi/nbsp;dogmatisdefenfîone. Sneppius vireftoptimus A;conftantif$imus,adquemnbsp;veilem te honoris ipfîus caufa,fi quando polTes commodè,literas dare.
De Frifijs,iufsit Princeps D.Pomeranum iftic Saxonicxlinguxperitum, hominem idoneum, quxrere, 6c mittere ad Frifios. In haric fententiam potesnbsp;fefpondere. Mitto tibipifturam obfcflxViennx. Per Apellinuncium pluranbsp;feribemus : intérim dabishuic nuncio noftroliteras adtuam vxorem.hone-ftifsimam fminam: poterit enim refponfura perferre. Vale felicifsimè.dtnbsp;ora pro nobis CHRIST VM DOMINVM noftrum. Dominica Vocemlucun-ditatiSjZî.Maij.
-ocr page 54-34 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELIB ER ATIONES
lonanijin obitu filij,cuius exordium præfcntis cpiftolæ mcmi-nitjLutherus eodem tempore,fequentibusliterisconfolatus eft.
Gratiani amp; pacem in Spiritu Sanfto, qui fuperatomnem fenfum, donet tibi Chriftus.mi lona.Moleftus fum amp; importunus confolator ; quod fit,qui3nbsp;ipfe no abundo fatis vernantibus cogitationibus, amp; floridis adfeftibus,queninbsp;admodum vellem amp; tibiopus effet. Vrit me quoqj fæpe ventus amp; a;ftas,vt fimi-lis fim regioniliuic noftræ arenti fitienti. Sed tu vide, vtin Chrifto robore-ris,cuius opus amp;artificium,imótotumeius regnum eft,vt in noftrainfirmitäte virtusamp; victoria crefcat.Lætanturimpij,fecurifunt,fpirant quoqj minas amp;nbsp;cædes.Hoc totum fie fieri oportet,vtetiam in noftro corporeimpleantur Sc«nbsp;pturæ,quænifiimpleantur,faluieffenôpoffumus.illisimpletisnos viuemuS.nbsp;ison tu folus pateris , fed babes focios , qui amp; ipfi pene fefsi patiendo gemunt.nbsp;Sicutouesoccifionisreputamur.^JpelJOC^tptdlCtödl/CtnfevbCrüaeatlamp;fr»nbsp;Quia non fatigatur, netp dormit qui nos odit amp; perfequitur. Deinde tu multinbsp;babes maximaej; dona, qux buic vni malo opponas, fi tantu m pondérés, internbsp;quse ill ud, quod Scriptura maximumeffeprxdicat,dicens:Gratiafuper grati-am mulier pudorata,amp; non eft digna ponderatio continentis animg,amp; coniu-gemfedulamquiinuenitjcapræftatgemmis.
Nectu etiamvelis exemplo epulonum totuseffc in voluptatc,amp; null* prorfu sparte fimilis effefratribus Chrifti, qui per multas tribulationescapi-unt regnum Dei. Quare te oro, vt difciplinainbancpatrisprudenter feras.eAnbsp;tempuslxtandi,eft tempusquotpiugédi. Alterumlibenteraccipimus,fedhoCnbsp;quoqj non eft repcilendum. Dominus lefus.qui filiolumtuumad fe recepit,nbsp;meliùseumcuraturus,quànitu:tefoleturamp;roboret.Amcn.ExregnoMone*nbsp;dularum.
Ciim autemdiutius omnium cxpeôlationeCæfaris aduentus differretur:ac EIe(ftor Saxoniæ non folùm moræ adeo diuturn»nbsp;faftidio, vcrùmetiam minisamp;tcrroribus aduerfariorum ccrtilft-mamfibi viâoriamin Cæfarisaduentupromittentiumadfligi ex-îftin aretur-Lutherus grauiftîmè ócdulcifllmè feripta epiftola eumnbsp;confolatur,quâhifce Aclis inferereom aino operæprecium duxb
lOHANNI ELECTORI SA XONIAE, MARTINVS LV-THERVS.
RATIAM amp; pacem in CHRISTO DOMINO amp; Seruatore nO' ftro.IIluftrifs Princeps,Domine clementifsime,amp;c.Certumnbsp;tôt moleftias, fumtus, pericula amp; morâ fimpliciiernbsp;pter DEVMperferre.Quidenûnaliudquàm fyncer^ cenbsp;Euao*
-ocr page 55-DE CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;35
ÊMangeliJdoftrinxprofefsionéomnesfurétesTyranniacPrincîpcsV.C obi/. ®ercpo(runt?Alioquinenini V,C.innocenté,modeftû,probumamp; fidelem Prinnbsp;cipeni effeomnes confitcri neceflc cft Cùnihoc certum fit, magnum profeftbnbsp;«Sceuidens fignnmcft.C.V.vcrèàDEOamari, ciîmfacrofanftumverbumfii-umadeo opulente C.V.largiatur,amp; V.C.dignam iudicct,vt propter ipfius vernbsp;bumhancignominiamamp;odiaTyrannornmperpetiatur. QuodcertèJxtumnbsp;actranquillumanimuraparit. Nam DEVM amicumhabereprofcótömaio-remconfolationemadfert, quàmtotiusmundibencuolentiam fibidemeru-ifle. Econtravidemus DEVMfrementesamp;furentesPrincipesindignosiudi-care.quibus verbi fui noticiam impertiat. Imo excæcatos amp; induratos oportet eos verbum blafphemareacperlequi.inftar infanientiumamp; mente capio-rum. Quæhorribilia fignafuntmagnæaduerfusipfos iræDEIamp;indignatio-nis.Cuius fané reiconfideratioipfismcritôhorroreminijcere,amp;confcientijsnbsp;ipforuniomnemconfolationemeripcre debeat,quodetiam tandem fierine-cefle eft.
Prxterea multo clementiùsamp; vberiùs mifericors DEVS fuum erga Cquot; V.amorem déclarât,quod verbumipfius tantacumefficacia amp; fruftuin CiV-ditionibus propagatur.Profeéiô enim plurcs amp; præftantioresV.C.in fua ditionbsp;ne Paftores amp; Doftores habet,quàm vllaalia regio totiusorbis terrarum, quinbsp;adebpurè ac fideîitcr docent,amp;auream pacem adeo ftudiosètuentur. Adole-fcit nunc tenera ætaspuerorum amp; puellarum.in Catechefi amp; Sacrx Scripturxnbsp;cognitione adeo bene inllituta, vt fingulari voluptateinmeo cordeaffici.ar,nbsp;cura videoiam teneros puellos plus difcere, credere (SsloquipolTe de DEO amp;nbsp;CHR.ISTO,quàraolim à adhuc omnia collegia,monafteria,acfchola: in papa-tu fciuer tint amp; adhuc fciunt.
Eft profefto hæctenellaxtas in V.C.ditione amoenifsimusParadifus, cuius toto orbe terrarum nullus nmilis eft. EthuncParadifumin C.V. finit DEVS plantât, vt euidentifsimè demonftret fe C. V. placatum amp; propitium elle, Quafi dicat,Carifsime Princeps Johannes, commendo tibipreciofifsimuninbsp;thefaurummeum,amnifsimumplantularumcleftiumparadifum.Tupa-tereorum eftoraamtux tutelæôc imperio easfubijcivolo,amp; hoc te honorenbsp;dignor jVtmeihorticleftisprxfes (Stpatronus fis.Hxccertifsimafunt. Namnbsp;Dominus DEVS,qui V.C.huius ditionis pafentem amp; faluatoremconftituit,nbsp;per V. C.minifterium amp; officium omnesfubditosalit,vtomnesCelfV. parienbsp;Vefcantur.Quod nonaliudeft.acfi DEVSipfe V.C. quotidianiisholpesdc pupillus eiret:Cùm DEI verbum,amp; DEIfiJiJ qui verbum ipfius amant,amp; ample-ûuntur.in C.V.ditione tanquam quotidiani hofpites amp; pupilli habitent amp; fu-ftententur. Econtra expendatur quantum damni adferat aliorumfurentiumnbsp;Irincipumobfirmatarabies,tenerxætati,quamex DEI paradifoin impiam,nbsp;ftidam, «Sclaceram lacunam Diaboli degenerate finunt:Perdunt omnia, amp;nbsp;Diabolosquotidiemenfæafsidentesamp;hoQtitcshabent. Indigni enimfunta-pud DEVMhochonore,vtexvniucr fis fuis bonis,hauftum gclidxaquç ver bonbsp;diuino tribuant. Imo,DEI iuftifsimoiudicio,eôimpietatisdelabunti!r,vcnbsp;C anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRI-
-ocr page 56-36
EPISTOLA LVTHERI.
CHRISTOincrucependenti,acetum,myrrham,lt;ScaIoênpropîncnt,t3m«tfijn terim miiitifub ipfis pafsim degun t, qui V.Celf paradifumamp;tcrramfanftan*nbsp;magno deßderio amant, ac pro ea toto pe Aore D£VM ardenter orant.
Cnm igitur DEVS verbifui copiofifsimo fr uft u in V.C. regionc domine-tur,dc V.C. officium, bona amp; facultates ad vfus DEO gratos amp; Ecclefiae ac pub.falutaresconferantur, lt;Sc vcrè quotidians Eleemofyns amp; Sacrificia ßn»nbsp;in honorem nominisac verbi diuiniiugiter oblata : amp;prstercap]acido amp;. bc-nigno corde,non homicidiali óc fanguinolento, quale in aduerfarijs eße oporgt;-tct,prsdita fit:magnas certèC.V.caulàshabet,cur in Domino totopeftorcl«'nbsp;tctur,amp; histantisteRimonijs diuinsergaipfam bcncuolentiz,lêipfàm con^nbsp;foletur.Profedöenim excellensamp;fumma gloria cfl:QuödDEVSC,V.adhunCnbsp;fummum honorem elegit, confecranitamp;dignamcenfuit, cuius anima amp; cor«nbsp;pus,bonaamp; facultates,ditionesamp;populi.Ä omnia quxC.V.pofsidet, Doirai«nbsp;no DEO noRroita fanAèferuiant :vt Diuinumipfius verbum non modöabnbsp;omniperfecutioneIiberüfit,vernmetiampatFocinioamp;minifterio C. V.prae-cipuè foucatur amp;. conferuetur.Et quanquam aliqui noRrum in odio amp; pcricunbsp;Io funt, tarnen nihilominus fub V.C.defenfione amp;. tutela,verbi propagatio fe«nbsp;liciterfuccedit.PoftrcmöfundunturproC.V.ardcntifsimxprecationcsabo«nbsp;mnibuspijs,prxfertimin V.C.ditionibus. EtfcimusnoRras precesredas amp;nbsp;caufam bonam effe. Quarc eas à DEO recipi,amp; certö exaudiri nullo modo du-bitamus.Oingentem efficaciamprecum, quastenellaxias innocentibuslin-guis fuisadeoardenterad DEVMfundit,amp;V.C.tanquamcarifsimüPatremnbsp;adco fideJiter mrfericordi DEO commcndat, Econtra fcimus aducrfarios ma-13mcaulainfoucre,necpoflêDEVM inuocarejfedaRutaspraftica? commini-fei, amp; fua lapientia amp; viribus niti, vt corä vidcmus.lta verèin arena xdificant«nbsp;Hane epiRolam meam vt C.V .dementer à meaccipiat,reucrenter oro. Deui*nbsp;teftor me veraloquiamp; non adulari. Vereor enim ne SathanV.C.cor mçrorenbsp;triRicia perturbct.Nouicü ex parte,aclcio,quibusartibusmihinonrarômû'nbsp;Icflus elle folcat.TriRisamp; auRerus SpirituseR, qui xgerrimé corda tranquillenbsp;amp;in DEOprxcipuêlxta.eRè finit:multôminnsV.C.bonoamp;tranquilloanimlt;nbsp;cRe finet,cnm feiat quantum non nobis tantum, fed toti mundo,fermé etian*nbsp;dixçrim ipfi clo in C.V.incolumitate eômodi fitum fit. Nam magna parsR^'
fummocum dolore Diabolusvidet.ldeo^omnesnosV,C.precibus,confol^/ tione, vera düedione quibufeunep poffûmus modis adefiê de bere intelfifi*'nbsp;mut. Nam càm V. C. bono Ixto animo eR, turn A. nos viuimus:cùm triRinbsp;abiedo cflanimo,nossçgrotamy|, Vcrùm Dominus amp;üIu3tornoRerIESVnbsp;CHRISTVS,quçmpatçr omniÿgratiarum nobis adeoopulentépatcfecit^nbsp;donauit, C, V. Spiritum Sandum R»ujn, vçrum amp; sternum Paracletum ctÇnbsp;méter largiatur,qui V, C. perpçtuô eonfçruçt,çorroboret,amp; aduerfusom»**nbsp;viriilçnta amp; ignita tcla illius auReri,triRis amp; maligni Spiritus defcndatAiof®nbsp;»ni OE VS. Amen,Datum »OiMaij.Anno up.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
lOHAl**
lOHAN. ELECT. SAXONkAE.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57
JOHANNES ELECTOR SA^ XONIAE, D. MARTINO LV-
T H E R O.
ITERAS vcftras proximèdatasacccpimus,«ScChriftianaraad-monitionem ôc confolationem vcftraminillis comprxhenfam dementer intcneximus.Quæinprxfcntibusdiffidlimisncgo-cijs, DEI omnipotentisgratia opérante, magno nobis folatiofu-tura eft. Nec verb celare vos fub fide filentij pofliimuSjQuod C»
fareaM.Inftruftionemadnos miferit, in qua propter ediftumVVormatienfe à nobis non feruatum amp; alijs de caufis, grauiter accufamur.Simul ctiam leniger in ca petitum eft, vt condones tantifper, donee Cxf, M. adueniflet, amp; in eanbsp;caufa aliquidconftituçret,intermittcremus.
Vicifsimautem Cxlarex Maieftati refponfionem noftram mifimus,ex qua intelliget Cjefar, noshifee poftulatis aflentiri non pofle. Quxfecuturanbsp;funt,paulö pôft,DEO volente,intelligemus. Fama etiam eft, CxfareamMaie*nbsp;ftatem Oeniponte moiiifle, amp; Monacum iter habere, vnde poft Pentecoftennbsp;hiicventura fit :Quodvobis indicate voluimus,0£vobisex animofauemus.nbsp;Datum Auguftxz.lunij, Anno lîjo.
Quod vetoInftruélionis Cæfarcæ Maieftatisjcuiushæc Epi-ftoIamcminit,argunicntuinfuerit:exEleâ:orisrefponfione,quani fcCæfarcæMaieft.dcdiflefcribit,inquafummailliusrcpctitur,cognbsp;nofeipoteft.
instrvctio electoris SAXONIAE, PRO COMITIBVSnbsp;à Naflàu amp;Nevvcnar, ad Cæfareamnbsp;Maieftatem.
LLVSTRIS amp;Generofc,propinquicarifsimi,lt;S:fiddiï.Mandata Cxf.M. Domini noftri dementifsimi, quxvos nuper Inftru-ftionc exhibita nobis, ad nos Dei gratia lohannem, Ducem Sa-xonixEleftoremperculiftis ; accepimuscumdebitareuerentia «Sc obedientia, quemadmodum decebatnominelmperatoris lt;Scnbsp;Domini n oftri perlata accipere ; amp; mandata il!a,lt;S:quç prxterea dementer no.nbsp;bisC.M. fignificauit, fîcinteneximus:C.M.refponfumnonfatisfcci{rcanimonbsp;sUoftro J quod C. M.vobis «S: noftro Confiliariolohanni de Ddzigkfuperiori-Ç Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus die.
-ocr page 58-38 A RG VM ENT. INSTRVCT. CAe/'
bus diebus dédit, quodtp id vehementer mirctur C.M. propter certas caitßSx qux in Inftruftione recenfentur, videlicet quöd non putaflet C. M. moleftunïnbsp;nobisforc, qubd Cæf.M.cùm31ioquicIcmcntifsimèrefpondiflet,non expo-fueritmcntefuani,feddiftuleritadpetita refponderc : nam fiexpendiflemusnbsp;rcrponfioncm,potuiflènoscxeaconigere,quódipfa etiam C.M.nihil vnquanrnbsp;magishabueritin votis, quàmvtpræ omnibus gloria Deiilluftretur,cogno-fcaturamp;fuinmo honore afficiatur.Sed quia hocprxcipuûnegocium tam graue, tamlp difficile erat, vt non potuerit de eo procul agi per feripta, au t legatos, q uodi|5 C. M. bona in fpe fit,rem,Deo volente, coram tranfigi amp; componinbsp;polTe.poftquam nos obtulimus ad ea quæ digna funtChriltiano Principe Jtacpnbsp;lignificat C.M. Sirios valetudine impediremur, filius nofter, aut ambo ,iternbsp;ftifciperemusad C.M, amp; ad Menacum expeöaremus.dunilciremus, quid Crnbsp;M. fieri vellet : gratuni C. M. noftrum aduen tum fore, quodcp in eo colloquinnbsp;pofsit rescomponi placidè.-Si veniflemusad C.M.amp; fdera nulla haberemus,nbsp;«amp;nos,quemadmodumdecetEleftorera,amp; filius nofter,quemadmodum Prinnbsp;cipemdecet,nosgereremus.
Qaöd etiam aliosarticulospraeterea C.M.pofTetaudire.Deovolente.iamp;dc jpfis deliberate Äagere, fine videreturopportunüvenirc,fiuefecusvideretnr.
Pctitetiam C.M vtdeinceps,donee C.M.venerit Auguftam, amp;dehis bo-nam ordinationem feccrit,nofti?ijÇQRfionatores taceant,amp; minus fit difputa-tronum.
Ad extremum addita eft Imperatoria petitio.vt,quidquid ad hxc omnia amp; fingula refponfum fuerit,properè amp; diligenter rurfus C.M.vt feiat, quid fitnbsp;expeflan.düm,fignificetis..'
Initio agimusgratiasC.M.Domiho noftro Clementifsimo cumdebit^ reuerentiaamp; obedientia propter fignificationemclementixfammx erganos,nbsp;amp; prxcipuè propterea, q uöd Maieftati fux gratum fuit, quod obedienter ob'nbsp;ruîimus nosadea,qux Chriftiano Principe digna funt,Deinde quod C.Mmoßnbsp;graiianirnoscoràmadC.M.S.inuitare, dcfingulariclementia fignificatfuan*nbsp;M.nobifcumautcum filionoftrojdeprxcipuisnegotijs.fed certa condition®,nbsp;ficui inftruélio commémorât,per fefe veile coIloqui J'Jos verb maxime cupi®'nbsp;bamusipficum filio noftro, pro noftro officio,quomagisconfpici noftruierg^nbsp;C. M. re uerentia atqj obedientia poflet, ad C. M. fta tim initio proficilci, poft'nbsp;quam relciuimusC. M. veniflêad Insbruck, quemadmod'um «Stalij quidan^nbsp;Principes fecerunt,ac mandata dedimus ea dette noftriSjVt in aula C.M. quaH'nbsp;turn fieripoffet.fcifcitarentuTjVtrùmaduentusnofter C.M.fututusvideretU^nbsp;noningratusK Vçrùmintellexim.usobhanccaulam non videri confultum,**nbsp;illôve.nirçmus ,qtibdhiccongreflus offenfurus eflet alios Principesacpop**quot;nbsp;Ios,amp;fufpicionçmpariturus,amp; moramquandamC.M.properantiad^onu®**^nbsp;tumindiiftum,a.ljaturus,Deinde C.M.fignificauitfecundohïcper quoldam^*nbsp;fux confiIiarios,quód.M.luapetat,vt non grauatim hïc Auguftx M.fuam exp^'nbsp;(ftaremus ,quia Maieftas faa.decreuiflct iter maturate amp; broui hue veniï®'nbsp;Huicpetitioniobedj!,6ntçrhafteuiwpa£uimus,,totQiaminçnfehîcdefidenteS
-ocr page 59-RSSP. ELECT. AD IKSTRVCT. C. M. 39 poßquamvenimushucadoftendendam fidematqjobcdicntiainnoftramcrgànbsp;C.M.euocatibinislitcris Imperatorijs, feuerèfcriptis. Nünc riirfus fignifi-lt;ata nobis optima voluntate C. M. cupiebamns ad M.fuam ftatim proficifci,nbsp;cognitisillismandatis.qusfiintin inftruftioneperfcripta,vtapiidC.M.nosnbsp;coràmpurgaremus.amp;C.M.declararemusperpetuam fidematqiie obedicnti-amnoftramerga M.S.amp;animum dignumChriftianoamp; Catholico Principe.
Sedcxinftruftioneintelligimus C.M.voIuntatemeflcjVtvosduo Domini amp; Comités. priùs ftatim fignificetis M.fuse, quid ad omnia amp; fingula nobic propofita rcfponderiraus. Quarevthac infe quocp C.M.amp; voluntati inftru-óionismosgereretur,duximiisC.M.Dominonoftro Clementifs.amp; vobis,loco M.fuaE,cum débita reuerentiaamp; obedientiahæcexponendaeflc.
Primnm de eo,quód videmur non æquo animo accepifle refponfum C«-ûrex M.fcitisvos.ComesdeNevvenar, poftquamàreditu veftroàC.M.vnà cumConfiliarionoftroIohanne Delzigk,nobis cxpofuiftis, amp;quid egeritisa-pud CxlarcamMaieftatem,amp;quid Cxlarea Maieftasrefponderit,nosreuc-renterattp obedienter Cxf.Maieft.gratias egifle.proptcrea quod fingulariclc-nientia noftranégociaaudiuit, amp; refpondit, decollatione feudi amp;Regaliumnbsp;Ducatus Saxoniæ.
Et quanquam tune commemofauimus cauias, quare fperauerimus futurum, vt de articulis alijsetiam dementer,amp; plané refponderetur ,quem-admodum vos fortafle Comiti GuilielmodeNalTavvadlnsbruck fcripfiftiSi tarnenhocafiirmare verè poflumus.eam cornmemorationem fumma cumnbsp;reuerentiaerga Cxfaream Maieftatem faólameftejVtintelligi pofsitmagnitn-donecefsitatis noftræ,«Scnosplurimum femperfpeiatqj præfidijcollocareinnbsp;bonitate amp; benignitate Cxfarex Maieftatis.Effet enim acerbum nobis, vlla innbsp;re, intempeftiua commemoratione , offendere voluntatem Cxlarex Maie-ftatis.
Qubd fi abfqj malcuolis noftris fuifletjquifux parti magis fa tient, amp; afpc riùs de nobis loquuntur,facilècrcdimus,amp; nobisccrtöperfuademus Cxfare-am Maieftatem de illa noftra necefsitatis commemoratione benigniùs refpon-furam fuifle:quia conftat, quàm vêtus fit coniunftio attp amicitia nobilium fanbsp;miliarum^Auftriacx atep Saxonicx : quemadmodum honorifice teftatur In-ftruiftio.
Eamljj ob caufàmfemper in omnibus noftris iuftiscaufis plurimum con fififumus dementia CxfarcxMaieftatis ,amp;adhuccófidimus,prxfertimcuninbsp;Cxlarea Maieftas fxpe fignificauerit nobis clementiam fuam erga nos.
Quod verb maleuoli noftri conati font commouere C. M. mentione edi-fti,idaccidit prxter opinionem meant, quia malcuolinoftri non poterunt o-ftendere ,quódfexEled:ores,ideoqjinhisdiarifsimus fraternofter DuxFri-dericusB.M.ediftumilliid cumalijsPrincipibUsacpopuIisapprobauerint,amp; C.M.clementer meminit,amp;memincrunt alij Eleftores,qux fueritvoluntas,nbsp;^«ntentia dccofilium fratrisnoftri.cùmdcino edifto faCicndo deliberaretur;nbsp;difficile elTet oftendere.fi opus eflet.
AdhxC
40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE EDICTO VVORMÂT.
AdhxcC.M.confîdcret amp; expendatjhxcnegotia.quorumincdiftomcn-* tiocft.adreligionem amp;priuatamqiiocj5confcientiam pertinere, in quitus rc-prehendinon poteft,quôdabaIijsElcéioribus,religionccoafti,diflenferimus.nbsp;Nam in alijs rebus onmibus,quæ ad Imperium tuendumamp;. ad C.M.colendantnbsp;pertinent,confidimuslt;S:confirmarepoflumus,charifs.fratremnoftrumB.M/nbsp;amp; nos(quod non dicimusgloriandi caufa ) fumma voluntate , ftudio, opibus;nbsp;opera, pro noftris viribus,ita infer uifle vtilitati ImperiJ, vt (quod tarnen noli-musadextenuandumaliorumegregia mérita diftum efTe ) nulliin bocofficijnbsp;generecedere debearaus. Facileautem intelligipoteft, non licuifTe fratrino-Aro amp; nobis, Deo amp; Verbo Dei, fine quo faluus fieri nemo poteft ,aduerfari.nbsp;Neq; ignorant ifii, qui noslxderecupiunt, quomodoediftum VVormatienfenbsp;in omnibus pofteaconuentibus vifumfit obfuturum tranquillitati Germanic, quam'cpiudicatum fit,omnino opus efie Chriftiana Synodozamp;aliquoticsnbsp;inhanc fententiam fummo confenfu ab omnibus Eleftoribus, Principibus icnbsp;populis décréta faéla funt. Quare non oportuit maleuolos noftros ediftumnbsp;exacerbate,quodanteaipfi quoq;mitigauerunt. Quod fide hac tota caufa,eXnbsp;quibusinitijsatcpoccafionibus orta fit, difputandumefTetipoflemus, Deoad-iuliante, cum débita reucrentia verè amp; folidè, ita vt nemo redarguere pofsitjnbsp;recitarc,quàm impiosamp; manifeftosabvfusin Ecclefijsquidâdocuerint;quo-rumpertinax amp; violenta defenfio præbuit occafionem huic difsidio. Quarenbsp;noftrisimputare no debebant Ad bæc Iperamusfore.Deo volente.in hoc co^n-uentu, vt C. M.audiat,quaJis fit dodrina, queinnoftraditione docetur,CHmnbsp;non minus nobis licebit noftram opinionem,quàmaIijsPrincipibus amp; populis licebit fuas opiniones proponere,iuxta edidi verba,quo conuentus indici-tur.quemadmodum amp;. obedire C M.pro noftro officio parati fumus.Neq;cxi-ftimaflemus maleuolos noftros nunc edidimentionem fadurosfuifte,etiani-'nbsp;fi quid in noftra parte erratum effet, q uod tarnen oftendi non poterit, quia innbsp;literis,qi!ibusindicitur conucntus,C.M.fignificat,fe in hoc conuentu veile a-gere de hoc difsidio componendo,amp; quö id fieri mcliiis amp; falubriùs pofsit;pe-tit difeordiasomitti.fimultatesdeponi,preterita errata Chrifto Saluatorino-ftro condonari,(St diligentiamadhiberi, vt vniufcuiufcp opinio audiatur, cog^nbsp;nofcatur amp; expendat ur, vt com ponicontrouerfix amp; redigi ad vnam Chriftia-namveritatempofsint,amp;emendentiir omnia, qux in vtraqj parte falsopropunbsp;fita atq; tradata funt,quemadmod urn C. M. cicraenter meminit, verba literarum, d propter has clementifs. literas C.M. multó minus decuitillos,caulau'nbsp;neqj auditamneep cognitamcondemnare tanquamerroncam,vt nobisaputlnbsp;' C,M.conflarentodium,
Quod verb apud C.M.muItbinfeftiiis accufantnos male noli, qubdcuui alijs, qui in fimiiicaufii C M.n on obediant,contra edidura C.M.focictatemnbsp;fegejera fecerimus,amp;illosadhuc tanquam caput fuftentemus: Ad hoc refpou-dere fumma amp;. incuitahili nccefsitatecogimtir,quodnemo in toto Imperilnbsp;verè hoc dicereaut oftenderepofsitapud CiM.quûd aut frater nofter B.M-a^'^nbsp;nosgt;
-ocr page 61-DE FOEDERE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41
pos,fiducia vllîus fdcris.amplcxi fîmusEuangelîon.Confentaneum eft amp; a-lios propter voluntatem Dciamplexos cfle bancdoftrinam, non propter fidit ciamvlliusfderis.Cùm tarnen hoc nomine accufant nos apudC.M. maleuo-Ji,vt ex infl:ruftioneintelligipoteft:rogam U scum débita reuerentiaamp; obedi-entia, vt C. M.velitbîc clemcnterandiredefenfionemnoftram,amp;eorum,quinbsp;vnàaccufantur, fi qui in præfentiaaccufabuntnos.vbiC.M.adillorumaccu-fationéauditanoftra defenfionecognofcet, nos falfifsimèaccufàri,quôdcontra ediftumM.S.fdera fecerimus. Namquodcum quibufdamviciniscon-iungimus nos, neqj contra C.M. neqj in præiudicium aliorum faftum cftj fednbsp;ad naturalem amp; iuftam defcnfionem fingulorum, contra iniuftam vim, fi quanbsp;de faiSoinferretur contra iushispericulofis amp;difficilibustemporibus,abfcnnbsp;te C.M.Ideonon oportuitaduerlàriosapud C.M.hancfocietatem aliter inter-pretari, quàm fafta eft, fedcaufas amp; occafionesciusrei confiderare, amp;. memi-nifie, quàm multæ atroces minxftepe in Imperio auditæ fint, quænon iniuftènbsp;nioueruntnos,vtnoscumamici8 noftrisnonillicitèconiHngeremus,tantùninbsp;ad dcfenfionem,ne qua vis fufciperetu r,antequam res ad C. M. referri pofsit.nbsp;Etfiprotulcrintaduerfarijnoftriapud C. M. fderapriùsfarta, quàm nosfo-cietatemcuraamicisnoftrisfeeimus,necpnosgrauabimur noftra proferre, vtnbsp;C.M.intelligerepofsitjVtriprimùmcperint, amp;vtriprçbuérintcaufamqii.-E-rendifocios.
De Concionibus hîc omîttendis deprecamur C.M.cum fumma reueren-tja,ne cogat nos easprohibere,quia bona confeientiaeas prohibere non pofTu mus.Nam Concionatores noftrinihil docét,nifi fimplex amp; manifeftum Euan-gelium; neqj permifluri eflemus eos aliénas amp;, invtiles difputationesadmifce-re.Quare difficilimumnobis efletprohiberiverbum Dei, âc manifeftamveri-tatem doceri.Præterea cumomnes hominesplurimahabeantpericula,aduernbsp;fus quxmunirinonpofsint.nifi verbo Dei,periculofumcflet amp; nobis,prxfer-timin hac ætate amp; valet udine, carerc verbo Dei. Quare fi Deum time mus dtnbsp;verbum Deimagnifacimus, rogamus cum débita reuerentia, ne condonesnbsp;prohibeantur.Noftri Concionatores etiâquotidie poft condones fedulö hor-tantur populumad orandum Deum pro felici ftatu totiusChriftianæ Reipub,nbsp;amp;præcipuè vtDeusdet C.M.tanquampoteftati diuinitusconftitutx,à Prin-cipibusElertorihus, amp; alijs Principibus Ôc populjslmperij,gratiam,hisperi-culofis temporibus, fie traftandi omnia Ecclefiafticaamp; ciiiiüa negotiainhocnbsp;conuentUjVt gloria Deiamp]ificetur,amp;: pax amp; co.ncordia conftituatur.Fideli-ter etiam docent populum contra errores amp; impia dogmata,in hac vrbe de Sa-ctamentisfparfa. Quare graue efietamp;damnofum, prohibere condones,cùranbsp;aliquos de populo appareat diligentiùsinftitutos in his concionibusad fani-' tatem redire. Necplus dilputationum ex hiscondonibus oriripoteft,quianbsp;ïiibil noui hue after tur.Multis iam annis hæcdortrina hîc amp; alias agitata efî, amp;nbsp;difficileefletideo prohibere manifeftumEuangelium, quia aliquioffendivi-deantur, cùm illi fine culpa docentium offenduntur, amp; plerunqj taies ne au-C 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diunc
-ocr page 62-4fc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONC. KON INTERM.
diiintquïdcm.Haftcnusinduobusconuentib.SpirenfibusdoCUernntpubll' cè noftri Concionatores; Nihil ortum eft mali, nullus tumiiltus excitatus eftgt;nbsp;nemo vifuseft, quifaftuseiïctdeterior,nullavoxcuiufquam Concionatorisnbsp;audita eft vel leditiofa,vel contunieliofa,veldoccnsaliquid,quod noneflet C*nbsp;tholicü.Et C.M.elemcntcr velitconfiderare,quantö plus Icandaliallatura reSnbsp;effet,ficoncionesprohiberentur. Poftquamenimediftumdchocconuétu pi^nbsp;amp; baud dubiè maximo confilio fcrip tü, vbicp in totum mundü euulgatum cft»nbsp;quodvniuftuiufq;opinio amp; fententiahïcaudiri, lt;Jccontrouerfix componi^^nbsp;redigiadvnam ChnftianâveritatédcbeantrSinuncprohibeantur condones,nbsp;multorum confcientia: perturbabuntur, amp;ita accipietur rcs, quaff C.M.veli*:nbsp;hancdodrinamneepcognitam neep iudicatam opprimere. Non dubitatnusaUnbsp;tem.quin C.M. nolit hanc fufpicionem de M. S. fpargi, quód harum litcrar un*nbsp;autoritaté in dubium reuocet. Et ff nos pro noftro officio amp; fide, qua obligatinbsp;fumusadhonoremC.M.amplificandum, amp; omnia bonapromouenda,confu-lere deberemus C.M. non polTemus M. S.aliudconfulere, quàm ne pateretufnbsp;niutariillapromiffà,quzcontinenturinliteris,quibusindiciturconuentusgt;nbsp;led vt iuxta illas literas adhibeatur diligétia.vt controuerff js iudicatis ßc coni-pofitisrcdiganturEcclefiçinconcordiamChriftianam.Quodvtnos reueren-ter admoncremus C.M.bono amp; ffmplicianimo,officio noftro adduftifumus«nbsp;Etconfiderata conditione horum negociorumamp; temporû.iudicamus, fi qui®nbsp;fecusconfuIitC.M.idneepM. S.neeplmperio, neepvniuerfzChriftianæ Reip'nbsp;profuturumeflerneep fimplici animo quenquamfecusconfulturum eflê.Ideonbsp;C.M.Dominum noftrum clementifsimum cum débita reuerentia ßc obedieHnbsp;tia rogamuSjVt C.M.noninclementeraccipiathancrefponfionematepcomniSnbsp;rationé,qux nobis neceffaria fuit,amp;quôd non licet nobis contra confcicntianinbsp;nos obligareiac velit C.M. nofter Clemcntifsimus dominu s amp; Imperator efl®»nbsp;quemadraodum reuerenterconfidimus. Nos quoep, donee Deus vitam nob®nbsp;concedet, Deo adiu liante, przftabimus C. M. tanquam Domino noftro à De^nbsp;conftituto,obedientiam debitâomniofficijgcnere, fummafidcaevoluntatenbsp;ßi in negocijs Impcrij.quicquid fufeipiendum ac faciendum erit.vnà cum ali)®nbsp;noftris amicis,Eleftoribusamp;alijs Principibus .proamplitudine amp; vtilitat®nbsp;Imperij conferuanda,itanosgercmus,vtfperemus nosiSe Deoamp; C.M. amp;vn'nbsp;uerfo Imperio officium noftrum probaturos efle.
Poftremô,quod adreliquosarticulesattinet, Iperamus C.M.clement^ confîderaturam effe, quod nihil rogemus,de quo quifquam iurc queri poft^nbsp;debenignè nobis ea,quzrogamus,conceiruram elle.Nos vicifsimdabimusop®nbsp;ram omni genere officij.vel cum periculo fortunarû amp; corporis noftri, vt p*nbsp;hisbeneficijsgratitudinem noftram C.M.cum débita reuerentia declareni®'nbsp;Petimus auté àvobis Comitibus, vcl vtrocp.vel fingulis ,vt iuxta mandatinbsp;C.M.hanc noftram refpon fîonem, qux nobis necelTaria fuit, cum débita re^fnbsp;rentia,amp;aptèpro veftraprudcntiaC.M.exponere velitis.Nejscffîcicmusvit**quot;nbsp;fim,vt in telligatis,vos hoc officium honeftifsim U min Principcm gratumc®'*nbsp;tulilTe.DatæAuguftxfubfigillo noftro, vltimo die Maij, Anno 1730.
DcciO*
CAESAR AVGV'STAM VENIT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?
DeciniaquintadrcIuniJ,qnæFcftuniCQrponsChriftî,vtvo-cantjproximeanteccflir.Impecator Carolus V. cum poftridiePen-tecoftcs, Ocnipontc mouiffct,Sc lo.Iunij Monacum perucnifTet tandem vrbem Auguftamingrefliis eft,omnibusPrincipibus,qüinbsp;honoris caufaobuiain procefleranr. Sein his EleftoreSaxoniæ En-fem nudum præferenrc,eum comitantibus.
Pompam ingreflus,ct{i ad Religionis négocia nihil pcrtinct: tarnen cùmin Tomis Lntheri defcriptaextet: breuitcr,vtcuriofisnbsp;quibufdam hac quoquein parte fatiffiat, intexam. de qua Sabininbsp;quoqueElegiam elegantem,qui volent,in poëmatisillius cogno-fccrcpotcrunt.
Inter ScxtamScfcptimampomcridianam,Elc(ftorcs amp; Principes Auguftæ congregati, Cæfarcæ Maieftati aduentanti obuiam extra vrbem, vfquead Lycipontem, progreflifunt. Quoschmexnbsp;cquis dcfccndcrc amp; ad feacccderelmp.vidcrct;ipfeetiam,relifl:onbsp;cquojfingulos manuporrcifta falutauit,
Ibi Albertus Archiepifeopus Moguntinus, exterorum Prin-cipum nomine, Imperatorem cxcepit, Sc de felici in Ger maniant reditu Sc diadematcimpcraforio recènsaccepto cigratulatus eft.nbsp;Sc fua ac collegarum ftudia Sc officiafubicâiflimè detulin
Cumquepoft exceptionem equosfuos finguli afeendiflenr, lohannes Fridericus Dux Saxonix,ftipatus àdextris Francifeo Duce Luneburgcnfijàfiniftris VVolfgangoAnhaldino,cumElc(fto-ris Saxoniæ cquitatu,vt impcrij ArchimarfcaJeus, totum agmennbsp;prxeeflit. Inde Palatini Ludoici EleSloris Confiliarij Seminiftri;nbsp;Poftea loachimi EleftorisBrandcburgici: Archiepifeoporum Co-lonienfis, Treuirenfis, Moguntini équités fecuti funt. Ducunxnbsp;Bauarix turmx, quingentorum equitum, ctff inter exterorumnbsp;Principumfamiliasfequi Cxf. Mai. debucrant.- tarnen extra ordi-nemfe ftatim poft Elcftorum equitatus ingeflerunt, quod pro-pter viarum anguftias Sc alias incommoditatesnonpotuitmutari..nbsp;Broxima fuerunt Regis Boemix Sc Cxfarcæ M.agmina.
Inde Principes in propria perfona incefferunt, Fridericus,. VVifhelnius, Otto Henricus Sc Philippus, agnati, Duces Bauarix;nbsp;Çeorgi US Sc Fridericus, Pater Sc Filius, Duces Saxoniæ; loachimaisnbsp;^I-Sc Gcorgius/obrini, MarchionesBrandeburgenfes ; Erneftus Scnbsp;Brancifcus.Dnces Luneburgenfes; Albertus, Dux Megapolitanus:nbsp;Bldlipp^5^Laftdfflt;auius Hcfliæquot;. Georgius Sc Barnimus,fratrcs,DAi-cesFo-
-ocr page 64-44 CAESAR AVGVSTAM VENJT. ccsPomcraniæJohanncs amp;Ioachimusfratrcs, Anhaldini.GeoPnbsp;gius LandgrauiusinLcuchtcnbcrg.-FridericusLjgnicenfiSjamp;c.
Impcratoremproximcanreccflit hleélor Saxouiæ, cuagina-tum cnfem præfcrcns, mcdius inter Legatum Palatini Elcftoris Valcntinum Comitem ab Erbach, amp; loachimutn i. Elcdorenxnbsp;Brandcburgenfcm.QuosElcârorisTrcuercnfislegatus folusprse-ibar. Prope vrbcmIoachimus,Elcâ:orBrandcburgenfîs,orationcnbsp;latina,Legatum pontificium, Cardinalem Campegium,nominenbsp;Epifeoporum amp; Abbatum Imperij excepit. Sub porta Senatorcsnbsp;Auguftani Cæfarem excep turn fub vmbella dcduxcrunt:adcuiusnbsp;anteriores baculcs à dextraArchiepifeopusMoguntinusi, à fîniftranbsp;Colonienfis.ad poftcriorcs,à dextris Ferdinandus RcxBocmiç,à fi-niftris Laurentius Campegius Cardinalis amp; Legatus Pontificius»nbsp;inceflcrunt.Deindc tres Cardinales,Salisburgcnßs,Tridentinus SX,nbsp;Brixienfis, amp;Galliæ,BritanniæacPortugalliærcgumIegati, amp;alijnbsp;Epifeopi inuedi funt; Quos cætcrorum Principum politicoruninbsp;amp;ccclefiafticorum, qui nonfunt Elcdorcs, equitum agmina,conbsp;ordincamp;loco qui fingulis more maiorumdcbctur,fecutafunt,Ex-tremum agmen Auguftani équités ducenti amp;pcditcs bis millenbsp;concluferunt.
Cumin forum CæfM.pcruenit-EpifcopusAuguftanuSjCunï Canonicis amp; vniuerfo clcro, fub alia vmbella receptam, ad funa-mumtemplum deduxerunt. Quodingreflb Impcratorcamp;cundisnbsp;Eledoribus ac Principibus, Hymnus,TE DEVM LAVDAMVSnbsp;folenniter dccantatus cft.Indc Cæfaream Maicftatcm,Eledorcsnbsp;Principesinhofpitium deduxerunt.
Quo cùm fero admod um perueniflet Imperator dimiftis es* teris Elcdoribusamp; Principibus; mox à lohanne Elcdore Saxonia'»nbsp;GcorgioMarchioneBrandeburgenfi amp;cæteris PrincipibusEuafl'nbsp;gclicis petitjVt conciones fuorum miniftrorum A uguftæ dcinccp^nbsp;intermitticurent,amp;poftridicprocc(fioniin fefto Corporis Chrfnbsp;ftijinaiorum more,intcrfint.Principes inter fecollocuti,per Geofnbsp;giunt Marchionem Brandeburgenfem, caufas,cur aflentiri boii^nbsp;confcicntiahifcelmpcratorispoftulatis nequcant,breuitcrcxpö'nbsp;nunt.
Cùmautcmimpcrator, bisreieda Principum exeufation^ idem flagitare non defifterct,amp; Ferdinandusipfc Cæfaream M**nbsp;fuispoftulatis ncc pofte nec vcllc difccdcrc, addidiflet.- Georgi^^nbsp;Marchi^
-ocr page 65-CAESAR AVGVSTAM VÈNIT. 4; MarchioBrandeburgsnfîs, pio zelo cxardcfcens, inter caetera ctiä,nbsp;mallefeflexisibicoram Cæfarca M.genibusfpiculatori ccruicemnbsp;fcriendamftatimpræberc,quâDEVM amp; Euangclionipfiusabnc-gare dixit.Quavoceaudita Imperator pJacidiffimcrefpondit,Nonnbsp;de ceruicc cuiufquam ferienda agi, vcrùm fe, vt concionesAu-guftædeinccpsomittantur,feriôflagitare. Principesigitur,fumtonbsp;deliberandifpacio,poftridie fententiam fuamfedcclaraturos eflenbsp;pftendunt.
Al ferai taq; die,i6.Iunii manc,IohannesFridcricus,DuxSaxo-nix, loco Patris incommodiùs valcntis, amp;cætcri Principescon-iunfti,adCxfarcmrcdeunt:amp;caufasexponunt,curproccflîoncm illam,velut cultum diuinum, præfentiafua approbate amp; ftabilircnbsp;nonpofîint:Qudd contra mandatum amp;inftitutioncm ChriftiSa-cramentum diuidatur, amp; ad vfum longe diucrfîÏÏimum ab inftitu-tionctransferatur. Oportcrc antem fc Dcomagis quàm homini-busjinhis confeientiæ ncgocijs,obedirc. nccfcprxiudicarc vcllcnbsp;fuo exemplo, aut fafto aliquo damnare doârinam de his abufibus,nbsp;infuis Eeelefijs fonantem, quam iuxtaC. M, literas Indiftionis,innbsp;hoc Conuentu propofituri amp; ex verbo Dei confirmaturi effent.nbsp;Prolixe ctiam caufas commémorant, curconciones fuotum Thc-ologorumabrogarcantccaufæ cognitioncmncqucant. Cùmau-tcmlmpcratornihildcpropofitomutarctzPrincipcsvcrôfubicûiC.nbsp;fimè orarc non definerent, ne ciufmodi poftulatis, quibus faluanbsp;confeientia affentiri nonpoffent,grauarcntur: tandem Imperatornbsp;mandat, vt caufas rccufationisfuæ,fcripto cxplicatas, quamgt;nbsp;prioiuni fibi exhibèrent. Id feriptum altéra die,nbsp;quae fuit i7.lunii, à noftris
bitumeft,
ELECTO-
-ocr page 66-46 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. DE CONCIONIBVS
ELECTORIS SAXONIAÉ
ET PRINCIPVM CONIVNCTORVM
RelponfiOjad Cælâreæ Maieftatis poftulata, De Con-cionibus verbi Diuini deinceps Auguftæ intermittendis.
NrrCTISSIME Imperator, CafarAuguße, Domineclementißime. citV^ V.C.M.inrefponfohodienobùdatopetierit,rrc,M.V.grauaminanoßrdnbsp;fcripto comprahenßt exhibeamtts.eiuo C.M. r. accuratiùt deÿs deliberaftnbsp;poßit:Nos quidem,vtßnbieitißtm'e C.M.V.mandatopareamtu,quod C. M.
ex eommemorationenoßra oreteniu facia clementißimiintellexit, idem hei fcripto c.M. y. rurftis indieamuc amp; repetimtis,Vide[icet Cafaream AI. K. certb ita exißimait
debere ,ß comperiremus à concionatoribics noßris nouas opiniones amp; dogmata in facris literii nonfnndata,(^fan£t£fideinoßra Catholicaaduerßintiadoceridrßargi'.idnos fcientesnt*nbsp;qtiaquam lat ur os,ver um ita cum eis aiîuros ejfe.vtindignationemgraußitnam noßram, di-gnstm^ minime effagerent animaduerßonem.
Hallentu verb nihil aliud deprehendere petuimus, quam filum Euangelium purUtH érjfneetumita ab eis doceri óexplicariyficut à vetuflispatribus.quiin Chrißiana Ecclt'nbsp;fiaprobatißimihabentur ,pr£dicatum er expofitum eß:amp;ßcut c. M.y.Receßusin comitijinbsp;îioribergapremulgatispermittit ; f^emadmodmnex declarationenoftra fententia cori'nbsp;feßione,quamiuxtaC.tA.V.literas, qutbushic conuentus indictus eß, exhibebimus, liqui'nbsp;dtßimepatebit,
QubdfihacpradicatiofanlliEuangelq tanquamdoHrinafalfa amp; impia abrogari amp; delerifidij^noßroconfenßt approbari deberetjjorrendum peccatum committeremus coraihnbsp;Domino Deo noßro, {qui verbumfuum abnegari non finit ) quod, vtpotè peccatü in Spirituquot;*nbsp;fanüum,excufari nulla rationepoßet.
l^lobisetiam miferis é* peccato ac omnisgeneris calamitatibusamp;periculis aßidue ob' noxijs hominibuspradicatio verbi diuini adconfolatione confcientiarum noßrarum, eß'poii^nbsp;dum à Deo auxiliumfumm'e neeeßaria eß.Vt enim qaotidiano cibo eßpotu adcorporisfu/lo^'.nbsp;tationemcarerenonpoßumus, Ita multb minus fine pradicatione drannunciationenbsp;diuini viuerepoßumus,ciimnoninfolopaneviuat homo,fed omni verbo, quod egreditittnbsp;ore Deificuti (ß C. V. Mdocum tenenti, eßfratri, Regt Vngaria ac Bohemia, apprimenbsp;dilello,cognato, eß Domino dementi vnà cum cateris C. Aï. V, commißarqs in comités Spd^nbsp;à C.M,V.indillis, idemfignificauimus.
Quamuis autem eß hîc alias in templis paßim publica condones habentur, TaHH'^ fcitV.c.M.eßalijomnes.magnädedodrinadißenfiionemeße.Otiadecaufii etiamnbsp;buncconuentum imperqindtxitcum demntißima fignificatione ,quod vniuscuiusq^opif'^nbsp;fententia de religione audiri, eß quidquid in vtraq^parte non rede fadtim eßet, corriggt;gt;nbsp;chrißiana vnitas eß Concordia reflitui deberet. Quarey.C.M. dementer cogitabit.nbsp;confdentijsnoßrisconßltumeßepoßit,qtlt;bdalibi condones in haevrbe habentur,fiid^'nbsp;las audit e, eß noßras intermit tere debeamus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
-ocr page 67-NON INTERMITTFNDIS.
47
Qfiodßaßentirihuicprohibitieni concionum vellentus,ßcut r.C-lLoninAasinrebttf vcrboglorid ÙhenoriDei nonadiierßantur.fubielttß'm'eparère eupimus,tuntrpßnbsp;tentraconfcienttam condemnare noflram doélrinam, antequaw luxta V. C. M. Ut er as indf^nbsp;äionis,in hoccenuentucauj'aaudita, àquidinvtraij^parte non rebi'efiat Judicatumerir,nbsp;(ogeremur. Nam V.C.M.profuafingulariCa/àreafàpientia facile exiflimarepoteß,fina.nbsp;ßras condones abolerenius,amp; alias audiremus, turn neceßdrib fequi,vtre ipfaamp;in effebtunbsp;fatericogamttr, noflram dodrinam, quia publice doceri prohibit a flttflalfam, amp; alteramnbsp;doclrinam, qua à nobis alibi audiretur, ver am ejfe^
Namquodabrogaridebet,id iuxta V.C. lA. literas indiblionis, amp; iuxta cuiushbet fini hominis rationem, et ipfo flatim iniuflum eirfalfum -, quod autem tihus loco inftitui-tur iuflum. fy rectum ejfeiudicatur.
Quopraiudtcio denobisfailo quiuisintelligitlongioremtrablationem de hoc maximi tnomentinegodoadDeum conditorem dr animas noflras ac aternam falutem pertinente,nbsp;»onvald'eneeeflariamexiflimatumiri.Quodexdiametro V.C.M. Uteris interdiblionisiainnbsp;fipe allegatis répugnât,quaclarißtmedemonflrantyVnumquernq^ anteaaudiri, amp;pofleanbsp;primum, quicquidinvtraq^parte, h.e. in alt er aparte non miniis quam in noflra parte,nbsp;non tantum in noflra parte, non relie fabln fit,abrogari debere.Oubd verb ad V.C. M.fortaffenbsp;delatum efi, à noflraparte nouadogmata f^ficandahplena docertiNos quidem,pauro ante Onbsp;bertviuavóce V.C.M. reuerenter indicaiiimus:fit noflra lonfeflio, tuxta Uteras indidtonisnbsp;F. C. audietur , rem ipfam demonflraturam effe, nihil aliud à nobis quarn purum Euan.,nbsp;gelion, ftcut probatißimi dr praflantißimi Patres fiecundum ficripturas tllud interpi etattnbsp;flint,dr nulla nouadogmata à nofiris pradteari. Fingamus autem, quod tarnen contra vert.,nbsp;tatem diuinam ef non conuicli, nequaquaconcedimus,qubdnouaopiniones dr abufttsaliquinbsp;fioflradodrinamixti firit iTamenvidßim V.C.M,. non ignotum efl , quam herrendi nouinbsp;abufusafacrisUteris drfanblorum Patrumdodrtnaamp;ritibus difcrepantesin aduerfa partenbsp;recepti fimtide quibus totus Cbriflianus orbisdrpq etiam ante hac tempora miferabiUter que.,nbsp;flifunt. Meminitetiam V.C.M. quàm multi dr magni abufus V.C.M.in primis V.C. M.
nondum emendatiflmt. QMd earn tantum ob caufam V.C.M. fubiebbßim'e in memoriam reuocamus,vt V.C.M.clementerindècognofcat, quant inique bac négocia apud V.C. M.pernbsp;aduerfarios noflros contra nos agantur.
Confidimus etiam, dr certb fcimus, neminem, noflrorum concionatorum doblrina, Dßendi bonaconfcientiapoße. Qubdfiquis fe offendi oflenderet,nos,ficHtheri V. C.M.fiubie..nbsp;llißim'eindicauimus,eoncionatoresnoflros vnicuii^ illorumdollrina fua rationem Chrifli.nbsp;^ereddere iubebimHS,vt nemo queri deipfis iuflè queat ,Grattißimum verb nobis ctramnbsp;omnipotente futurum effet, ft propter eos,(}uirationem dollrina ftbi reddt nonpetunt.
-ocr page 68-48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCIONIBVS
iudic'n (ÿ'ir/ DEI ,amp;lt;juidem non conuiSot, obnoxiot reidamus, ti net Deum nrdentt^ frecabimttrtVttlementtr net ab hoc tanteamp;omnibtttal^t malts euflediat. Pratereanufffnbsp;V,C,M..fubieilißimifignfficauimus,cencionatoret noßres quotidièfinitaconcione pefulu^nbsp;diligentißimi adfrects ardentes hort art,cum pro omnibus tetius erbis Chrißiani neceßiteti*nbsp;tusadDEPMfundendas ,tumverb nominatim, rt V. M, tanquam fummo Ma^ßratto»nbsp;diuinitus ordinate, amp;Eleiloribus, Principibus, Statibus, óquot; nebit, gratiam fuambit pifi'nbsp;(uloßstetnporibusadea , qua DEI gloria amp; Chrißiana pact amp; fencer dia firuiant, in hi^nbsp;tomitÿstraHandalargiatur.Hanc neeeßariam admonitione cîim DEVS fiuerißime fiagittf*nbsp;^pracipiat,vtproinßanteHeceßitateipßtmardtnterinuefemus,intermittereprefellipiitl'^nbsp;non eß.nec ChrißianitativtileeßepeteH,
Fideliteretiam dneßris concienatoribus menentur amp; inßruuntur auditent eentfd quadam dogmata, quadeSacramentitvulgb inhaevrbe impie inßidantur. Herum afupi^*nbsp;aberroreabduct ét DEIgratiaconuertißes eß. Quareß concienet noßrat tdnrogari ße»ttnbsp;ßneremut: noßra cenfeientia cor am DEQ not iudicaret, quodfeduäarum rniiwarud^nbsp;reießimus.
Prat er ta tarn aliquot annit hac caußi dißutata eß, amp; pracipui in duobat eenuentibid Imperq Spiradoilrina Euangelq cor am nebisamp; coniunllis noßris itapublice ó- medeßtpt*nbsp;Jdcata eß, vt bec tempert dißutatie ea de re non neeeßariaßt, ntfiandalum, de quenbsp;tiemine nobis indieatum eß, metuipoßtt.
Adhatemniamanifeßumeß, PeeeßumSpira fuperiori anne promulgatum, etß iußlt; ietaHßttqiiattuncindicauimus,aßintiriillinenpotuimus, tarnen nentantum nobit ti^'nbsp;inert,quantumnttncprohibitioneconcienumanobisflagitatur.
Semper etiamapudV.C.M. anteeeßwes amp; apud V.c.M, Eleßeribut amp; Princtpibl'^ ( nifiqubd in duobus preximit eenuentibut Spira nebis publica templa ad fradicatieiifi^nbsp;Euangelii negatafunt) liberum amp;tten prohibitumfuit,vtßngultßtetteHcieHateret terbiti^nbsp;DEl in temple ceram ipßs amp; alqt, qui accéder e voluerunt, detere ßnerent «
PeßrtmbV.CtM.ipJiclementißimeaßimet,ßquidem V.C»M..becmedi,vt inßitnih tencftiies neßratabregabit, tum emnes it a txißimaturos eße, V. C. M. inaudita caußtnbsp;ttiam centra V. C. M. liter at IndiHienis, nulla fufeepta traflatione, doffrinam noßf^.nbsp;nlleabetert.Quam opinienem de C.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidem V.CM. vt neßri flementißitni DoPiif
nemineßargideleremus ,Ciim V. C. M. litera Indiäienis per totum Imperium amp; vlttrquot;\ innotuermt,amp;emnes omniumordinumhominesßerent.amp;a DEOamp;t'.C.id.expeäenfl^nbsp;gratußima hat religienis caußt vera ßde amp; dileäione, ßeliut diuina veritatit inquirt»^nbsp;gratia, legitime cognofeatur e^ erdinefraSetur,
Propter has caufas denub v,c.Id.Deminum noßrum Clementißimum fitbieSißin'^^. bumilime oramus,ßcutproximo biduo etiamfecimus,vt V. C.M.hanc noßram chreßistu^,nbsp;^3ßubieitißimo,ßdeU amp;relte cordefall am indicatienem amp;ciimemorationem clementiß'.,nbsp;fonfideret,amp;petitamabrogationenoßrarum cenctonu,fidei,dilellionis,(^noßra confit^quot;^nbsp;caußt bentgniremiltat: necaduerßtmC. M. S. eßtpatiatur,vt,quemadnwdti Spiranbsp;nut in hac vrbefallum eß,noßros concienatorespublttè docereßnamtis. Hoc C. F.M. btfynbsp;dum vieißim in omnibus al/js reb.adnoßra corpora.fertunas amp; bonaßtäatttibus,fictd inbsp;taDEI Verbum amp; mandatum nos debere agnojcimus, erga r.C.M.rf V. C.M.amp; Wrlnbsp;fubiellißimusElelloréf Principes,omnißudioamp;obtditiitiapremerericenabimur :
-ocr page 69-NON INTERMITTENDIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49
^S^V,C.M.tt4^eremus ,nin^i,quibufgr4tificiiri V.C.M, noflris corporibut amp; fortunis fi*lie(tifimipoJfumus,DEO V9lentt,nonpoßr(mi inueniamurtAäum Auguß^ tg, lnnij. Aa^nbsp;^obl. D. XXX.
V. C. M.
fubieâifsimi.
Johannes Dhx Saxonias amp; Eleftor. Georgius Marchio Brandeburgenfis,nbsp;Erneftus Dux BrunC amp; Luneburg.nbsp;Philippus LandgrauiusHafsiæ.nbsp;VVolfigangusPrinccpsinAnhaldt.
Hoc fcriptum poft meridiem CæfarcumSenatu Principum communicat.àquibus,redeliberata, delcdi ad Eleélorem Saxo-niæ amp; focios,die iS.Iunij ablegati funt, obnixè pctentes,vt Gæfareænbsp;Maieftati, in intermittendis concionibus,gratificarentur. Id cnininbsp;Cæf.M. non ab ipfis folùm, vertim etiam ab aduerfarijs flagitare.nbsp;QuoimpctratOjftatim CæfareamMaieftatem,iuxtaliteras Indiôti-oniSjcaufamReligionis audire amp; cognofccre vellc, amp; amici s ac pa-cifîcis rationibus pro virili componere amp; fedare.
EleôlorSaxoniæ amp;focij multis rationibus cxpofitis,cur aflen-tiri bona confeientia non poflent: tandem, vrgentibusillis , re-fpondent,Se Cæfarcæ Maieftati, inCæC Maieftatis vrbe concioncs prohibentiobftarcnonpofle. Itaquefc tolerateamp;ferre, quodCæ-îarea Maieftas in hac caufa ordinet, fed tarnen non approbate bonanbsp;confeientia pofte.
Statim igitur eadem vefpera caduceator Cæfareus, præci-nente tuba, omnibus concionandi muncrein vrbe Auguftainter-dixit,exceptis i j s, quos Cæfarea M. ipfa conftituiflet: Qui plcr umq; nudumEuangeli) amp; Epiftolæ textum fineexplicationerecitabant,nbsp;5c publica Confeflione amp; abfolutione addita concludebant.
IdcùmadLutherumrelatum effet, hisliterisfuum indicium Iohannilslcbio,quitum Eleftori Saxoniæ àconcionibus crat,fi-gnificauit.
D. MAR-
-ocr page 70-40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCrONIEVS
Dt MARTINVS LVTHERVS
lOHANNI ISLE-
B1 O.
E Interctifto CjB(âris,quoveftrasconcionesinhiEuit, ßcfentiof reftà fecifle Principcm nôflruin,quiinvrbe aliéna dominuntnbsp;agnouerit, amp; dominari non tentauerit, vtcuntp etiam videatufnbsp;vis ifta elTe., Malo. enim refifterc non licet,amp; CHRl STVS cedefCnbsp;iufsit,dicens:Siin vna ciuitate vosperfecutifuerint, fugiteinS'nbsp;liant.Iteni:Exite de domo illa.Sicarbitror Principem, quandoquident corpOquot;nbsp;reabire non licet, vtmcmbruni Cælaris, filentio tarnen velutfiigit in aliairt'nbsp;ciuitatcm., amp;. exiuit dedoraoilla. Potcritcum Naamin Syro intemplo Niß*nbsp;rocb,deniqjapud feipfumlegere amp;;colcre verbum. Veruntamen rcs maliexempli eft, non fcandali quidem. Sedegohincfufpicor fore, vt finis Comitio^nbsp;r um idem fiat,feil.vtcogat Cxfar Principem abftinereà-totadoiftrina.Hæmcâfnbsp;cogitationes funt ; dctuncprimùmerit paroxyfmus comitialis verus, in qu»nbsp;DEImanus expeûanda eft,amp; imploranda Nam Papiftas dxmonibus tradito*nbsp;aliud non poflè.quàm furcre,certilsimum cft:premit eos fanguisAbeI,amp; abo-niinationesfuxinduranteos.vt.nifilanguinembiberint .viuer.e non pofsint.nbsp;Philippumhortarc, vt Sacrificium Spiritus contrit: modcrctur-, nenortnbsp;fijfficiant tandemfumtusdiutiusfacrificandi Solatiumçuidem eftmagnum»nbsp;fcirele conteri Spiritu propter optimanrcaulam,propter ipfumDEVM ; Vbinbsp;dübitare nonpoteft.fepIacereDEO, velutodorem fuauifsimum. Sed modusnbsp;in rebus eft.Sacrificiumplacet, nôexitium.NecvultDEVSanimasperdi.Ho«nbsp;cft Sathanxadditamentum.
Nam quod de Cxlàris dementia fperatur,nihil eft. Ego cogito Pontifices Ciefarem impulifle,vt cognofeeret ca ufam,vt Apologia noftra audita, deniqu«nbsp;fiat'uant qux velint, amp; tarnen obtineant hanc gloriationem.qubd nos fatis au-dierintjamp;itacalumniampertinaciæ eoliberiùsamp;fpeciofîùs vrgeant,vt quiaUnbsp;ditiamp; moniti deniep Cxfàrem nonaudierimus.Quid enim alîudftruit Sathan»nbsp;amp; quid boni ex eo Iperemus ? an ignoramus eius cogitationes, vt omnia fucis»nbsp;mcndâcijs, aftutijs,dorosèficverfet,vtlpeciofusiplè fit,amp; Chriftus fdifsi'nbsp;musiCertènoncumhominib.agitis Auguftx,fedcumipfifsimisportisinfei''nbsp;ni,ijs(pinftrudifsimis, amp; cxercitatifsimis;fed, quod folatur, iracundifsimis:nbsp;Quia iracundiexccati tandem euadercnonpoirunt,quinimpingantmfap*''nbsp;«atiam Dei, ÇÔiWamp;f fic^ in her Â(udèetr/àmett/3tmen*
DominusIESVS, quivosomnesifthuc mifitconfcflbres amp;feruosfuos, pro quod: ceruicesveftrasobijcitiSjfitvobifcumjSpiricucpfuo detvobistefti'nbsp;monium TrAdfoÇoflotç, vt feiatis amp; non dubitetis, vos efle confeflbres fuos.Eanbsp;fides viuificabitÄ. confblabitur vos : Qu^ia magni Regis eftis Lcgati, Hxcfu»^nbsp;vçrbafidelis.Amcrr»
Eadei«
AVGVSTAE PROHIBITIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;51
EadcmdieiS. lunij, qua decrctum Cæfaris dc concionibus, Auguftæ proinulgatum cft-Alphonfus VaJdefius Hifpanns, Erafminbsp;amicus, intimusCæfaris Secretarius,amp; Mercurino Cancellario,nbsp;quem optime volentem faluti Ecclcfiæ amp;orbis Chriftiani DEVSnbsp;pridiePentecoftes 4. lunij Oenipontecxhac vita euocauerat,fami-liariffimus:Philippum,qui pridiecumiIlo,amp;CorncIio Sccppero,nbsp;de Rcligionis controuerfiijs contulerat: denuó ad colloquiumnbsp;Vocat, cique cxponit, feante meridiem, commodilfima occafioncnbsp;oblata, Cæfarem de omnibus Lutheranorum articulis docuiffe,nbsp;quod nihil contra fidemaut Ecclefiam Catholicam profiteantur:nbsp;ac mandafle Cæfarem,vt breuem defignationcm articulorum,fîncnbsp;vllisambagibus amp;difputationibus prolixioribus, fibi exhiberi cu-tarct jVtfundamcnta caufæôc controuerfiarum momenta rediùsnbsp;confiderarc Sz cxpendercpoflet. Philippusigituripfos confcfflo-nisarticulos, antequam publicè exhiberentur, Alphonfo Cæfarisnbsp;Sccretario monftrat: ficutipfe in Epiftola quadam narrat, Al-phonfumvidiflearticulosConfeflioniSjantequamlegerentur.An-tithefcs veroillæ, quas quidam hoc tempore Cæfari traditas cflenbsp;fingit, ipfaconfcifione prolixiores amp;vchementiores, multis poilnbsp;iiuncconuentum annisprimùm natæfunt.
PoftridiePhilippus Luthcrum ,dcaduentu Cæfaris, amp; prima on»ffàt|eideconcionibusintcrmittendis,amp;colloquijscumCornclionbsp;Sceppcro,amp; Alphonfo Valdefîofuis,certioremrcddit.
Pridie corporis Chrifti.quod fauftumfit,felixlp,CxlarvrIjemAuguflam vefperi circiter oélauam horameftingreffiis. NofterPrincepsdemoreprxtu-lit enfem Jbi cùm fero admodum ( nam pompa tardèprocedebat ) ventum effet in JiofpitiiimCæfaris,moxpetitumeft,vtconcionesintermitterentur.Hacnbsp;derepoftea diebustribus difputatumeft, Netpenim ftatimdefierunt noftrinbsp;«oncionari. Tandem poÄlongam decertationcm,decurfumefteö,vt Cæfarv-tritpparti prohiberetconeiones. Ipfe vniimaliqucmïubebat recitare Euan_nbsp;^clium.amp;Epiftolam fineexplicatione. Itameoiudiciofiiturumcft,vt magisnbsp;etiamfuampartcm Pontilîcijlædant. Multas caufasprotuaprudentiafacilènbsp;völligere poteris.
Sic fe habent principia.nihil (pei oftenditur cxauIaCxfareana.Nam Cam pegîustariûimeft autor.vt vi opprimamur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quicqtiain in tota aulacft mi-
diisipfoCxlare.Namipfe mitigauitacerbifsimasfententiasPrincipû, vtmihi narrauitDux Henricus Rrunfuicenfis. Duo tantùmfunt Principes, quiaffici-«nturnoâro periculo,Moguntinus,amp; Brunfuicenfis. Palatinus,amp; Badenfi«nbsp;l'iarclùononadfuntjBauarimirabilicçr infojçntçsfunt. Orabisigitur Deumnbsp;D inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro
-ocr page 72-DE CONCIONIBVS
pro nobis. Corneliusinquit.fpemfebabuiflcpacisaliquam.vluoMcrcurinO' Hoc cxtinfto, neminem efle in aula affirmât, qui authoritate valeat.qui pacilt;nbsp;autor fit : fed Judit fuo more.ac videtur fingulari diligentia caiiercjoe veniat innbsp;fulpicionemnoftræamicitiæ.Ideô nihil nosadiuuat.
EllaliusquidamHifpanusSecretarius, quibenignèponicetnr,amp; iamcu Ca:lareamp; Campegiodemeafententiacontulit. Scdtotarcsefttvyouyae'j BloVt-
Vale.
Oietp.Tiini] Imperator ad facram fÿnaxin in templo S.crucîs accefsit» poft merfdieminter Principes de fefsione difsidentes autoritate fua tranfC'nbsp;gitjta vt in iJIiscomitijs, faluotarnen cuitp fuoiure,nihil turbarumfefsioni* nbsp;caufamouerent.
DicX X.IiinijjinitiumComitiorum faâ:um,acpnmùni de Spiritu Sanóto per Archiepifcopum Moguntinum celebrata eftrnbsp;adquam VQcatus etiam Eledor Saxoniæ, vtofficij ratione enfen'nbsp;Imperator! præferret,cùm de mifla quid fentiret, antea teftatus fü-iflet,acccflit.PoftdecantatumSynibolum,legatus ad regem Ferdi-nandum Pontifîcius, Vincentius Pimpinellus, Archiepifeopu^nbsp;Roflanenfis , Concionem latinam, ad Imperatorcm amp; ordinc^nbsp;Imperij, debello Turcis inferendo habuit.-Auguftæ poftea typi^nbsp;publicè expreflani. Quæ cùmprorfuspolitica amp; bellica fit,amp;ad rc-ligionis negotia, in conuentu illo fufeepta, nihil fcrè pertincat'nbsp;confulto eam hoc loco omitto^fortafleadlibrihuiuscalccmad-iunéturus.
Fini to facrojmperator cum EIcétoribus Si Principibus ac ceteris Imperij ordinibus in curiam afeendit, ôcPROPOSITlONEÎ^ Dcliberationum,in Senatulmpcrij tradandarum^exfcriptoreci- .nbsp;tari iubet, in quo, à prima origine, Hiftoriam decem annor umnbsp;peri)fui breuiterrepetens,duoprçcipuè capitaordinumcon-fultationifubijcit: prius de bello Turcico,alterum de
. Religionis diflîdio compo-
nendo..
PROP^'
-ocr page 73-PROPOSITIO COMITIORVM* « PROPOSITIO CAESAREAEnbsp;MAIESTATÏS, ÀVGVSTAE INnbsp;Comitijs ànni i53o.die lo.Iunij
ACRA CsefarcaMaicftaSjDominuShöÄcrcIcmcntif-fimus, non dubitat, CxfarcæipfiusMaieftatisdileôtos jmicos,agnatos,fratres amp; confanguincosgt; Elcclorcs,nbsp;Principes,amp;otnnesS.Imp. Ordin es reccnti ten ere me-moria,ac probe fcire,cùniCæfareaipfiusMaieftas diui-naprouidentia, ad dignitatem amp; faftigium Cfareimuneris amp; gu-lcrnationcna Romani Imperij, confentientibus omnium fuftra-gijs, primùm cleàa -, amp; deinde Aquifgrani coronata fuiflet: quódnbsp;ftatim co mit ia Imperij VVormatiæ congregari, amp; negotia Sacrinbsp;Romani Imperij turn oblata,fumma ac clcmcntiflima fide fufcipinbsp;^traftaricurarit, Scdurantibusadhuc comitjis, motoà Cæîaïeænbsp;pfius Maieftatis aducrfarijs ctudeli bcllo,caufas adeograues amp;ne-ceflarias Cæf.ipfius Maieftati oblatas cflc,vt(quamuisdiutius conunbsp;morari iniraperïoprorfusanteadccreuilFet)eiustamcn Maieftasnbsp;in hæreditarium Hifpani® regnum redire coaÛa fuerit.- quod ramen præfcientibus amp;aïFentientïbusImpcrij Ordinibusfeccrir,ex-peditis prias amp; Conclufis omnibus Sacri Imperij negotijs, amp; confi-lio acdccretoOrdinnmconftituTolocum tenenre amp;Vicario C.M.nbsp;fratre Ferdinando Vngariæ amp; Bohemîæ Rcge, amp; ordinato Senatunbsp;Imperij ex Eleéloribus, Principibus amp; omnibus alijs flatibus, quitus plcnariâmdcderit poteflatem, abfenteillius Maieflatc, inlm-perio omnia faciendi amp; decerncndi,quæad Imperij neceflitatem,nbsp;dccidcndas Caùfas qüàfc unq; oblatas,no n fcc us quàm fi Maieftasnbsp;eiusipfa præfcns adcfîet (paucis falteminconftitutionccxceptis)nbsp;pcrtincrent : cos^jnon pcperciÏÏc vlli curîe,Iabori ac fumtibüs, fednbsp;afliduè ca cgilfc, qu® proconditionc temporum amp; negotiorum,nbsp;quæpoft Gomitiailla VVormatiæ habita Ediftoac ftatutisVVor-matienfibus aduerlà, fubindc inciderunt: perfici omnino potue^-tant.
. Ex quo patcat, nihil corum, quæ àd Coftfetüàfidam paCcm, amp; mfticiam in Romano Impcrio adminiftrandam fpcftatint,inMa-*®ftatcciusiure dcfidcrari potuifle. Qiumobcàüram quoqjCæfa-D 3 tea
-ocr page 74-54. PROPOSÎTÎO COMITÏORVM.
rca ipfius M» tranquilliore animo ex Imperio in aurta régna fui conceffiffet.
Poftquam autcm în Hifpanîas red'ijt Cæfarea Maicftas fuarcog nouitnonfolùm magnas difficulrates amp;diflenfionesac difeordiasnbsp;inter S.lmperijGermanicænationrs incolas, rcligionisnomine,ÓCnbsp;alijs quoq; de caufis cxoïtas effe.fed ctiam hærcditarium Chriftianinbsp;nominis amp; fideihoftem Turcaminaliquot liniitibus orbis Chriftiani, acinprimisaduerfusVngariam, immaniaomnia machina-riae hoftilisimprcflionisinitiûiamfeeifle aliquot propugnaculisnbsp;amp;arGibus,pcrquasaditusipfi paterct,expugnatis.Ideoqj Ludoui-cum Regem Vngariæ,fratrem amp; affinem fuum,ampliffima cuinnbsp;Jfuajtum Gommuniordinum totius regni Icgationemiflàad Cæfa-xeæMaieftatisfuæ locumtenentem ôcfenatumlmpcrij,amp;fimuladnbsp;Gommiflàriumamp;oratorem Cæfarcæ Maieftatis,Ele(ftores,Principes ôc Status omnes in comitijs Noribergenfîbus congrcgatosgt;nbsp;nunciaftcdcimpendentibuspcriculisamp;calamitatibuSjquæ amiflbnbsp;Belgrado amp; alijs propugnaculis ôc arerbus Vngariæ captis immi-nerent:acinter cæteraètiam, difertè ßgniftcafle, cömnïuftcm Vh-garorum,inTurcicobell.o,cum.StaribusImperij amp; omni bus Chrirnbsp;ftianis caufam elle amp; eàdem omnes pericula mancrci amp; nifi ipßsnbsp;auxllia idoncamittantur,longe futures feinfcriorcs, quàm vt illa-tamàTurcavim repellere polTint. Sirrvero ncceflariam opem eisnbsp;tempeftiuè ferant, fpcrarelè, coniùnâJsdmpcrij auxilijs, non tantum hoftem dcpulfuros, fed ûia quoq; vi ablata recuperaturos eflei-Negato au tem auxilio, ipfos Turcarum po tentiæ fponte fubi jci, at-queitavicinis Chriftianis fedeineepsnon fblùmnihil prxfidijau^nbsp;dcfenfionisamplius adferre poffe-verùm etiâ coaólum iri,tanquan^nbsp;Ghriftianorum hoftes, omniainimica öchoftiliaaduetfusilios peç-petrare. Prætcreain cadcmlcgatione cosGommemorafle,quomO'nbsp;doolimGhriftianaImperia,Conftantinopolitanum amp; Trapezoo-tinum,amp;regna Bofn, Dalmatiae^amp; magna pars^Croatiae,accona'nbsp;pluraalia régna öenationes,à Turcisfubaftæ fint,.ita vtpaueôrunînbsp;annorumfpacio Turcapotcntramfuamadeoamplificarit,vt pt®'nbsp;ter irtnunaerasnàtionesamp; regiones aliaSjduonobiliffimaimperia^nbsp;vltra2o.rcgna,vi fubiugarit,quæ omnia,triftiffima amp; turpiflimafe^quot;nbsp;uitute opptcfla,ipfîparère eogantur.
Hx riiftiffimæ querelç amp; imminentianon Vncariæ folùm,fei totietianîOîi^^^2:iiQ Qxbi;pcxicula,a4eoCælàrean;i?flusMaieft3'nbsp;teitt
-ocr page 75-PROPOSITÎO COMITIQRVM, 55 temtnoucrunt,vt,quô celeriùs periclitantibusfubueniictur, eamnbsp;pecuniam, quam VVormatiæ in comitijsfibi Romani inaugura-tionis caufaproficifcenti ordinesimperij promiferant,totam iiuicnbsp;nçceflariædefcnfioni VngarorumaduerfusTurcas impendilpon-tcmandarit
Cùm antcm non integra fumma, fed pars tantum promifli fubfidij tumadVngarosindeperucnifTctmec multumeisprodcffcnbsp;potuiâet : fadum cft,vt poft expugnatum Bclgradum Turci alianbsp;propugnacuia amp;caftcllaVngariæ,mifcrabilieumcladeôtcalami-tatc Chriftianorum occupauerint, amp; paulo póft Rhodum quoq;nbsp;inuafcrint,amp; tandem dura obftdione preflam addcditionemcoégcnbsp;rint.Q^duæarcesamp; propugnacuia aduerfusTur cas adeo munitanbsp;fuerunt , :Vt Chriftiano orbi non parum in illis præfidij amp; folati;nbsp;conftitutiïnifuerit.
Poftca denuo robur fuum Turca in Vngariam conuertit, amp; «cciipatis portubus, multis arcibus amp; caftellis. Regem Ludoui-cum ôcipfius cxercitum,adfufcipiendam defenfione neceflariamnbsp;'Coaôlum,acievicir,Quoprælio Chriftianæcopiæmiferabiliterpronbsp;fligatæjamp;Rçx Ludouicus ipfc cxtinftus eft-T urca verô omnes internbsp;Sauüatq;Drauumarces, vrbes amp;caftella vifubegit,amp;metfopolinnbsp;Vngariæ Budamamp; Peftumèregionefitum, acpluraaliacaftcllaamp;:nbsp;vrbes,prima- impreftionc diripuit amp;inccndit, magnisagminibusnbsp;Chriftianorum trucidatis, amp;fuperftitibus eorumqj bonis in milc-ïandam fcruitutem abdudis, Nec tot viiftorijs amp; fpolijs fatiatusnbsp;hoftiSjfcd incxplebilicupiditatcamp; fiti Chriftiani fanguinisaccen-fuSjimmanc odium amp;rabicmfuamin commune iwmenChriftia-num, amp; prajciptiè aducrfus Gexnianicam nationcni conuertit.-^nbsp;Maieftatis fuæ régna amp;ducatus, Croatiâm amp; Carniolam opprcflit,nbsp;amp;incendijs acdireptionibusrégionevaftatafupra so.milliahomi-num vtriufq; fexus abduxir,ô;,qui fequi cum impcdimentisnon po-terantjCrudeiitcr trucidauit.
- Et proximo fuperiori apno r529.tantiscopijs,quantasà tempori bus AttiIæ,quiflagcIlûDciappellatuseft,nunquamcolleâ:asfuiflcnbsp;auditumeft:rurfus Vngariam penctrauit.eaq; denuo miferèvafta-ta,innumerabilcs copias fuas ftatim in M. S. Aufttiacas regionesnbsp;conuertit, vbi primariam vrbem Vicnnam grauiflima oblidioncnbsp;preflam, inanguftiasextremasredegitjfiniuletiam ad latera Vien-^ægt;agininibus fuislongc latcqj,immani rabicorania verfus Lyn-D 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ceam.
-ocr page 76-5« PROPOSITLO COMITIORVM»
ccam,vfq; ad flumcn Anafum populatus cft,amp; dircptionibus ac in* ccndijs omnia vaftauit:fcnesaciuucncs,pucrosamp;;infantes, inhiunbsp;mana crudclitatc diffecuit: mattonas Sc vicgincs,vt antca faepe acct.nbsp;dit, pro confuctudinc amp; libidine fua ncfaric ftuprauit, amp; morenbsp;pecudum vnàçum corum fac ultatibus amp; bonis ab cgi t.
Quamobrem, nifi hxreditarius Chriftiani nominis ac fidel hoftisfoluta obfidioncrctrocefliflct; Caefareaipfius Maieftasferiönbsp;dccrcuerat, ôç^parataerat,rebus omnibus poQhabitis ,cum omnibus copijs fuis in propria pcrfonailh obuiam proficifci,.amp;omncJnbsp;fuas vires lt;5t robut in hoftem ilium propulfandum, transferre, fieüt.nbsp;Cæfiipfi US M. ad Regem Ferdinandum fratrcm,amp; fupremum exet-citus Imperij ducem,amp;;Capitancos acmilites Vienna? circumfef-fos, vt fuum aduentum cum copijs, certo cxpcâiarcnt, litcris fui*nbsp;teftata cft.Çùm autem Turcas, obßdionc foluta jdifccdcrc intclle*nbsp;xiflèt,muitisgrauibus decaufis,optimumamp;vtiliflimumforciudi-çauit : res in Italia turbatas ante difcelTumfuum pacarc, ôçad l?onlt;nbsp;tificem, Bononiam proficifci,ac de bis galijs negotijs ,falutcm to-tins orbisChriftiani,amp; fanâam fidem noftram conçcrncntibus,conbsp;ràm cum fanftitate illius, confilia conferre, ficut hæç ipfa in liternbsp;indidioniç herum Comitiorum vbcriùs Sc fufiùs comprehend
Çumqs, Cæ.M. dcpi:chendiflct»,cxtrcmam n cçcfîita tem, in H* teris indidionis cxplicatam,^inpcimis hærcditarium orbis Chrjft^nbsp;ani hoftem Turcam, écReligionis noftr contto.ucrfias, publicun*nbsp;Jmperi j conuentum flagitarc: fim.ul refthfimum ac vtiliflimum fo-reiudicauitjftatim Bononiæ coronam Romani Imperij fufeiperç*nbsp;Qiiam, vt omnibus confiât,abfqivilius.contradiftione amp; impedi-jmento,Romæ_acciperc,açindeinC,M,.S. Regnum Neapolitan un^nbsp;proficifei, ^lt;regni illiusgtauiflima negotia ,ad communem rego*nbsp;falutem amp; G. M. cmolunicntum fumniopcre fpeâ:antia, expedir^nbsp;potuiflctiSed.GîçfiM.commodisfuispriuatisncgleftisjCogitati^'nbsp;ncmomnem,vtçonfueuit,adcommuncmorbis Chrifiiani ytili^^*nbsp;tcmcontuIitxaÇjVt primo quoqj tcmporcadhæc comitia accède*nbsp;yct, operatn.cnixè dédit,.
Etfîautcm TurcaViennam:,Pcoprourdentc,amp; virtutefof' tiflîmorum duçunxamp;: miliris.præfidiarijrcfiftente,cxpugnarcnbsp;potucrit; tantæ tarnen cladcs îcirrecuperabile damnum, Archidi^;nbsp;çatui Auftiiæjhoftis fæuitia illatum eft, vt breui tempore refth^^nbsp;^iecu^
-ocr page 77-PROPOSITIO COMITIORVM.
Ärccupcrari ncqueat.Dcinde licet exercitunifuum red uxeneTu;gt;. ça, taincnin limitibus firma præfidia,Baflas Sc Duces reliquit,quinbsp;afliduas interea in Vngariam, Croatiam, Sc Germania: fines ad Sti.nbsp;riam Sc Carnos, jnçurfionesfcccrunt. Nee quidquam certins ex-pcftand.nm cft,quàm vtoblataoccafione çommoda.cum cifdem.nbsp;Vel maioribus eriamcopias,Scimmaniore fçuitie (fiquidem, probnbsp;dolor, coniunä:os mukis in locis fines cum Chriftianis habet )innbsp;orbcmChriftianumScGermanicampræcipuènationçmirrumpat,nbsp;amp; fine intermiflione adfiigat Sc vrgeat,donee funditus eadeleueritnbsp;amp;extirpârit.QuasverôScquàmmultasTyrannusTurcicus,antcScnbsp;poftexpugnatam Conftantinopohm, vfqjad paulö ante memora-tas Vngariæ clades,occuparit diüones,arecs^vrbes Sc regiones:nbsp;quan tû humant fanguinisfuderit.-quan toperelabefaSlauerit Ch ri-ftianoru.m vires,Sein quantas anguftias orbem Chriftianumrede-gÇçit.idpartim fiiprà expofiturn,6c quia omnibus notumeft,qucrc-lisôc lacrymis potiùs dcplorandam,quàmverbis explicandum erat*nbsp;HancTiircarum crudelitatem Scimmanitatem jtotChriftia-uoniui populorum Scregionum amiffione,ôctanto fanguine hu-iUàîîo ncfaric profufo, perpetratam, omnia Chriftianae Reelcfixnbsp;mem bra Sc Impcrij ordines,ycra commiferationç mérita cxpçn-dere, Sc de prætcritis excmplum capere Sc ftatueredeberent. Si rur-fus in hoc negotio,vt antehac,cundanter Sc remiffè agetur,n,ec fir-miore apparatu Sc fortioribus.animis, immani Turcarum truçu-Jentiæ Scimprefiionibusoc,çurrçtur,noneflcquod vllamfibi falu-temdeinecpsaut inçolumirateChriftiani pollicean tur,fcd vna pronbsp;uincia,Chriftianapoftaltcramamifla,expcâ:andumeflc,ytTurcicçnbsp;potentiæ breuiomn.es fubijciantur-.
Aliquot fa.nèImp,ÇQmitiaamp;CQnucntus,abfenteC.M.de inlt; çidétibus ImperiincgQtijs, ac inprimis de immanibus Tuccarûim-preflîonibus, Scquarationc ill« aucrti poflint, çclcbratifUnt.- qui-busCæf.M;. ctiamipfàfùmmavoluntate. præféns mtcrfuiirèt,,nillnbsp;Qbieftaaducrfarior.uamp;hoftiû:fü.orum impedimenta, çam haft enusnbsp;retraxiflent: fie.ut Ç. ipfius M. partim viua voce, partim literis per.nbsp;çômiflarios fuos,in proximUcomitijs, Scaliàs-indicari Sc abCentiinbsp;fùamexcufaricurauit. Sedtamen propterImperii,ScChriftiani;orlt;*nbsp;bis publicam falutem, aç vt Türcicæ clades Sc alia incomoda auer?nbsp;Ji ablmperio réunis poffen v Cjcfi M. çum Cæf. M. S. aduerfarijs Scnbsp;hoftibus,pofthabita vtilitatc priuata, ôcmuîtudefuoiurc ccd.ens»,nbsp;D $nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;initai
-ocr page 78-58 PROPOSITIO COMITIÔRVM. initaconcordiapaccmfecitjamp;auditaTurcæinGermaniâimprcÛi'nbsp;one, amp;grauioribus,quàniantehacfuiirent vnquam, Impcrijdiffi*nbsp;cultatibus cognitis-.diutius reditumfuumin Germaniam difFerrCnbsp;noluiü,atqueitareliais hærcditarijs regnisacfubditisfuis,noneX'nbsp;iguocumpericulo mari fccredidit: amp;in Italiam, adhuc magna cinbsp;parte hoftibns fuispIeHam,traiccit, eamq; Deibcnefîcio pacauir*nbsp;Qtiæ res Maieftatcm illius etiam aliquantifpcr remorata fuit, qult;Jnbsp;minus ad indiûa Comitia ccleriùs venirepotuerit. fient hæcipônbsp;impedimenta, Si caufas moræ nuper adhuc Eledoribus, Principi-bus amp; ordinibushîccongregatis per literas indicauit.
Intelligit etiamC.Maieftas ipfius, in proximis conuentibuS amp; comitijs, aliquot notulas dcdefignationesauxiliorumaducrfiisnbsp;Turcasdurabiliumdclineatas efrc,qua:multôante omnibus ImpC'nbsp;rij Statibus exhibits fint, vt finguli cas accuratius confiderarcnbsp;cum fubditis expcnderc, amp; in proximis comitijs certi aliquid denbsp;perpetuis illis auxilijs determinarî amp; concludi poflet : fed nihil iH'nbsp;terca, eade re,vtncceflitas flagitabat, vclaftumvcl decretumclï»nbsp;amp; tantùm fubitaria quædam auxilia aliquoties fufeepta fuerunt*nbsp;câq; ex Maicfiati fus deftinata ad coronations Romæ aflequendâ,nbsp;deconfcnfuordinumVVormatispromiflapecunia, quamtamci^nbsp;Cæf.M. nullo priuati detrimenti habito rcfpeélujiberaliter adS»nbsp;Imperij amp; totius Chriftiani orbis defçnfioncm aduerfus Turca®nbsp;impend! pafla cft,
CùmautemarticuIusdcneceflarijsamp;pcrpctuisaduerfusTüï cas auxilijs, omnium primus amp; præcipuus fi t,amp; non modo ad Sacdnbsp;Imperij, verùm etiam totius orbis Chriftiani falutem plurimuonbsp;moment! habear,ac non leue fit in mora pericul um, cum quælibc*:nbsp;hora dilati auxili j damnofa efle poftit, fi nô primo quoq^ momentfnbsp;obuiâ eaturatrociflimohofti, quiinexplebiliChriftianifanguin?nbsp;fi ti flagrans nunquam ceflat, fed continuo ac indefcftbardoreCh^*nbsp;ftianitatem perfequitur Sc oppugnat,huncfinem vnicè fpeiftan^'nbsp;vttotamfibi fubiugct amp; tandem fundi tus extirper;
IdeoC. M.S. bcnignifiimèamp;clemcntiftimc petit, vt Ele^^' rcs,Principesamp; Status Imperij omnes fine vllalongiore mora,ca^'nbsp;fam iftam de durabili ac perpetuo belli con tra T ureas apparatu cO'nbsp;ftituendo,traftandam fufcipiant.ac,vtcxtrcmancccffîtasflagit2*^nbsp;fccundumprædiéias amp; ftatibus exhibiras notulas, vclalijs comingnbsp;dioribus vijs ac rationibusmonftratis, ira délibèrent dedirigantnbsp;rändel*
-ocr page 79-PROPOSITIO COMITIORVM, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;59
tandem ineuitabilitcr rteccflaria defenfioaducrfusTurcas, firmis amp; perpetuis copi js,ac fnmtibus ccr tis, Sc induftria ac fortitudine Scnbsp;efficacitate in rebiis gercndis felici, inftitui, fufcipi amp; vrgeri poiTit,nbsp;vt immaniflïmi T urcæ confilia amp;conatus, amp; crudcles or bis Chriftinbsp;ani vaftationcs,per Dei omnipotentisgratiamauerti amp;frangi que-ant,amp;viol enter ademtaChriftianis Imperia, régna, ditiones,vrbcs,nbsp;arces ócoppida recuperentur,ac ipfiTurcæ,tandcm etiam in fuis di.nbsp;tionibus, fortes Chrifiianorum exercitus cxpcricnti, æqua com-penfationc multipliéesamp;atroccsvaftationes amp;fçuitiarctalientur.nbsp;Pontifex etiam maxim us liberalitcr Cæf.M.ipfius promifit, fe o-mnia, quæ proficifei ab ei us fanólitate poffint, côfulere amp; agere, amp;nbsp;nihil eorum,quxvtiliaamp;falutaria elTepræfcntinegotiopoterunt,nbsp;prætermitterc veile.
AdhæcGæfarcaMaieftasquoq;,Iicctpccuniâincomitijs VVor matienfibus,commun! ordinum confenfu fibi aditer Romanumnbsp;amp; coronationem, promiiram,ad hanc nccelTariam defenfionetnnbsp;aduerfus Turcas impendendani fponte conceflerit, acrcccns co-ronamlmpcrij,proprio, coq; non exiguofumtu, acceperit: prætcrnbsp;ca immenfos fumtus bellorum proximis annis , qui multos aurinbsp;niilliones cxccdunt, fuftinuerit: tarnen nihilominus, vt æquumnbsp;cft, clcm en tiflimè offert Sc promittit, fe,omnibusregnorum amp;re-gionum fuarum viribus collatis,vt Cæfarc Chriftiano tali temporcnbsp;dignumeft,declaraturamcffe,vtomncs,fummiamp;infimi,reipfain-telligantjnihilhac in parte inC.eiusM.quod ad firmaamp;ampliffimanbsp;auxilia fiippcditanda attinet,defiderari potuiffe,
Nec dubitat C. cius M. Fratrem Ferdinandum, Vngariæ amp; BohemixRcgem,quiiam totiusorbisChriftiani,amp;Germaniæprænbsp;fcrtim,communeaduerfusfæuientcs Turcas propugnaculumcft,nbsp;fuaquoqjperfonaamp;fuorum regnorum,ditionumac fubditorutnnbsp;viribus cundis, non minus auxilij amp; opis ad communemdefenfio-nem eollaturum effe, quemadmodum hadenus fern per fecit, amp;nbsp;curfumvidoriæ Turcicæ,nevlteriùsin GermaniaprogrcderetLirgt;nbsp;féliciter repreffit. Sperat etiam C. M.omnes cæteros Chriftianosnbsp;Regcs,Principesamp;poteftates,inhoc Chriftiano negotio, vtcom.nbsp;munis neccffitas flagitat, amp;ipfosdocet, piè amp;Chriftianèfegeftu-roseffe, quorum nonnullosiam Cæfarca Maieftaseo nominere-quifiuit, ôc deinceps etiam »vt caufie neceffitas poftulabit, appella-.tmaçft,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Porrô
PROPOSITIO COMITIORVM.
Porra (juod/td dißiäia amp; fontrouerßM, defide amp; religione chrifliandpertitt^i inagne eum dolore Cajirea M. ftMim poji primim itiavgurationem in Imperio inteüexittnbsp;dtfiidutUa amp;difiraitionet,in quibufdam Gertninulofii exort4sej]e,amp;radteetalicubi egJfi'nbsp;QuareC.M. tMqunmRomanus imperator ó'fipremui aduocatus amp;defenfor Clffijim^^nbsp;fidei,religionh,amp;tc(lefiaiproofficîifutràtione,inprimitCaf. M.ipfiuffomitqi PPorm^nbsp;tia, de rationibus maturè octurrendi hifie difficultatibus.amp;priufquamaltiitt inßderent amp;nbsp;latiùs manarent,eas auertendi ac pracidendi confiderationem accurat am fufcepitjOt de con*nbsp;filio amp; confinfa Eleélorum, Prirtcipum, amp; caterorumflatuum ad hac dißidia amp; dißraüion^nbsp;tollendaStEDICTyMpublicumpromulgauittOmnino exißimans,ft EdtHoiîli ebedientiaprtt*nbsp;tri.
Sednonconfideratahactotaclementißima, maxime^ neceffidriaamp; bene deliberate aHione, non exigua cum animi/ui moleßia percepit Cafarea Maieflat, interea multit modthnbsp;pradiäaclementißimaallionitontraüentHmeffie. vnde non modo reputationit Caf. M.itn*nbsp;minutioamp;contemtuj, verum etiam difießioab omnipotentis DEI matidatit, draduerfid^
ordinibut magno incommode fuitiamp; rapinit,ineendijt, bellit amp;alijt malts, Domino Dit fummèdiffilicentibuSi amp; fanUi fidei noßra aduerßintibusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad commune totiut reip*
txitium ffieilantibus occafionemprabnit.ficut multit non obßuris documentispracipuiie froxima RußicorumfecUtioneamp;in Anabaptißartim dogmat it (st tumult ibas apparuit,^nbsp;deincept apparere amp; accidere poteß .
Poßquamigitur CaßtreaMaießat.vtdiäuin eß,magno cum doloreanimicomperit,bi^ dißidium Religionit paulatim latiiit amp; pertculoftits auHum (r diffufiim tffie , neque tdnbsp;/eduli$,praßantibus, (yaccuratisallionibusfufieptis, hailenusfublatumauttompofitudnbsp;effie:cegitauit tandem hoc dißidium non commodittt autßtlubrius auerti, (y rurfus in concof'nbsp;diamredigipoffe,quamßiCafareaM.aießatipfaaHtenipraeffet. Ideoque natiua bonitateó'nbsp;dementia, hanc viam iuxta lit er as Indiäionis ßtßepit, omninvffierans earn ab omnibus if'nbsp;telligentibusprobatumiri, (raditumeffie prabituram,adtommunemconcordiam, vtoniiidnbsp;iterum in bonumflatumdeducantur,^CaßreaMaitßaStindtmentißimopropoßtoiuuan^nbsp;falutispuilicapoßitperßuerare.
Clementißimeigitur decreutt Caßid.hanc caußm it aßfcipere,deliberare, conile' dere, vt nonfolitm de Turcarum irrupt ionibut in orbemchrißianum atttrtendis,verùm eti^nbsp;depradtäodißidioamp;contreuerfqt fanilaßdei (yreligienuChrißianatraäari (yconcie^nbsp;poßit (sdebeatï
Haepropofitione fada , cùiïî priniùm de Rcligioncdeli^^^ randu
-ocr page 81-ORATIO CARD. CAMPEGII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;êi
randura c/Tc Principes ccnfuilTcnt:EJcâ:oriSaxoniæ Scconiundis Principibusac flatibus mandatum eft, vt fidci fuæconfeirionem,amp;;nbsp;fententiamdeabufibus cmendandis,fcriptocompræhcnfam,Cæ-farcæMaicftati exhibèrent.
Quatriduopoft, 24. lunijjfcfto Iohannis Baptift£e,poft meridiem, in Senatu Impcrij, aflidente Carolo lmp. FerdinandoRege Boëmiæ,amp; cæteris Eleftoribus ac Principibus Gcrmaniaî,Cardina.nbsp;lisCampcgius,ClementisVII.Pontificislcgatus,adconcordiaminnbsp;Religionc amp; bellum Turcicum Principes cohortans,Orationemnbsp;habuit, cuius excmplum,vt Auguftætum in comitijs editum eft,nbsp;fubijcio.
ORATIO CARDINALIS
CAMPEGII.
I hitc caufa,Carole Imperator, rerdïnande Rex Chrißianiß.voJ^ cateri cuiuf-cun^j ordtnif, dignitatis amp;gradus 'illuflriß.potenttßim'i^ Principes, de qua verba fait uriisßim, mea, nonveflra,ppriuata, nonpuÜicaeffetiSiadvniusnbsp;amp; non omniumfalutem pertineret: venir et profeitb mihi in meutern vereri,nbsp;ne Maiefiates amp; Celßtudines V. me de hac,non quidem pro dignitate ,fednbsp;paucis tantum differentem audire/ußtnerent. Sedab hoc timoré reuocatanimummeumea
neceßitas,qHammihidicendi materiam vberrimamprabere,omnesintelligitis. Serpitenim, fepttq^longitis malum trißtßimum,quodtot difcordijstdiffenßonibiuamp;inimicitijsplanioreinnbsp;fubinde fternitviam,e!r latioremaperitßeneflram.Atq^ßtnehoc, quodin omnium ocultspofi~nbsp;turn eß, amp; multorumpijßimorum hominum animos dolore fummoafficit,pluribus verbis de-monßrare non neeeße babeo,. ne,qua confoltdarevulnera:reipfaßude», ea verbis refiicarevellenbsp;videar,^
Eoenirncurioßsprauorum hominumingenqs Chrißianareligto redalla eß ,vt nun-quam pene àprimisßalutü noßra initijs magis laborauerit,ac tarn varqs fiUarum turbinibus, eodeminloco, PetrinauiculafluHuauerit,atque hocipfotrißißimoamp;lulluofißitno tempo-teßerividemus. qua certiresnonaliunde initiumßumfitßuum, aut progrediendo vires ac.nbsp;quißuittam validas, quam quadpraceptorumchrißi immemores, à vera conßeruandxinnbsp;^eeleßacücordtaviadeclinauerimus.Ipßeenimadpatremßiumcaleßemardentißimasprecesnbsp;f^ndens,nontantiim eos,quorumßdes iam probata t vertsm etiam, quorum aniir.i adbiKnbsp;fluHuantes, tarnen paulb pbß credituri eßent,complellitur,vt earatione vniitn eßent, quem-odrnodum ipße in Patre,amp;pater in eo.Aquo etiam praceptoneciUudalientimeß.qttbdpropeenbsp;tatistotius mundi aternopatri fatisfailurus,amp;exhacvitamigratHriis,difiipulispoflremuinnbsp;mandatum,vtßinuicemdiligerent,exeamutuadilellionefore affirmans,vtomnescognbsp;^°l^^^^nt,quudfui eßent difiipttli. Verum hoc nontantiimexiamcbmemoratis patet ó^ma.nbsp;^fßbtm euaditfiriptura teßtmonijsfed multi alij quoq^ßunt Sacraru literaru loci,cx quibasnbsp;videre
-ocr page 82-6z ORATIO CARDINALIS CAMPEGIT.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-1
rïdert tli amp; animaduertere,Clnißum nihilfreguentitn in ore habuijfe, amp; attribus difctpul^i* rum fuorumftpitts é diligent itts inculcaJfe,qHam mutuam beneuolentiam,ardente dilectiD'nbsp;nent amp; charitatem. Ad hocvMquoq^ eleäionü Paulus docuit,(haritategt;n alijs omnibus virt^'nbsp;tibus ftraferri, qaodfit vinculum perfelïionis, diligere proximum ficut feipßim, amp; quod hoinbsp;o mnislexcompleatur, à quèd,in quibus no exercetur charitas, illt à ver a via aberrantes in Vdnbsp;tiiloquiumdelabantur,amp; tanquam as fonans ad omne opus bonum inutiles reddantur.
Horum mandatorum,Carole Imperator,Ferdinande Rex Chrißianißxateri^ Illuflrißi' mi Principes,ßmemoresfuißemns,iliaßpenitiiis oculis noflrù introßexißemusamp;accuragt;nbsp;tins animis confideraßemtis,non tot dißenfiones ac corruptela,non tam tetra horribilium opt^nbsp;ttionum confuftones, non tarn audaces mult or um paradoxorum ajfertiones, ac deniq^ nett tftnbsp;perniciofi err ores ac declrina labj/rinthi in Fcclefia exorti eßent ac radices egißent,
Sedvtinpoliticoregimine, fiqui diegibus Magißratusrecedentes, ac nouai fibi coti^ ßitutionesfiquendas proponentes, non tanttim communem hominumfocietatem perturbantnbsp;eirirrequietamredduttveriitn etiam horribilë «vet^iei^inpelitiasintroducunt óinuehufnbsp;Jtalei/ibusingenijspraditihotttinesßapotiiisfoinnta,qudm verbi Diuini oractila propoßtdnbsp;habentes, abfitrda amp; intoleranda in religione'sroc.^utf'ol«. nuUo non temporecomminifcutt''nbsp;tur:amp;in Pcclefiam ea inuehcntes,pqs huius membrts,ó'furculu chriflo infertls probandanbsp;fequenda obtrudunt.Quodchm noßris etiam temporibus multi arroganter tentare, amp; re ipfinbsp;aggredi,proh dolor, non fint veriti, eb res proceßit,vt d Chrißiana charitate amp; mutua bettt'nbsp;uolentia difcedentes ,in aßerrimas inimicitias amp; acerbißimas contentiones inciderimus.
Atquiilladoëlrinaamp;rituumquorundam mutatio.non tantumFcclefiam trißißitnt lacerauittSed in politiam quoq^ inuafit amp; horribiliter eßgraßata.Ft entm impiadogmataÓ'nbsp;abfurdas opiniones in Ulaintulituta in hanc horribilia ,funeßa amp;ftua bella atq^ deteßandotnbsp;clades inuexit,per quas non modo lacer ata, pene excifa vtraq^tverum etiam nobilißimdnbsp;Germaniaprouincia in eumßatum eß adduäa, vt vix vmbra appareatßorentißima iUius^nbsp;pulcherrima conßitutionis, quam ante annos non ita multos videre licebat.
Caius calamitatiamp;nutantiatqj labantißatui opemferre cupientes quidam Rom. Pon' tifices,nullisoccafionibus,nullisprecibHS,nullisadconuentusGermania mißts legationibidnbsp;e^cere amp; obtinere pecueruttt,vt hac religionis dtßtdia tollerentur, Rcclefia vulneratafanarC^nbsp;tttr,lt;irpaxatqjConcordia inter eiufdem Doëlorescoalefieret, Quorum infelices, öhaäenidnbsp;euentumoptatumnuUum fortiti conatus ,etfi dementem hmus nominis Vll, Pontifictl*nbsp;Zfaximum ac Paßorem vigilantiß.minime laterenttarnen ne ipfe quoq^ aliquidintentataX*nbsp;reliquiße,velfitooßiciononemni ex parte fatisfeciffevideretur, mthi Legatofuohancproiiid'nbsp;ciamdemandauitfVtveßrisMaiefiatibusó'Celfitudinibiu mhocpulcherrimoconuentucon'nbsp;gregatispraßb eßem,attj^dea,quapacis ó'reconcihationis eßent,hortator diliges exißeri^'nbsp;aedeniqfinmediumconfùlettdo,res Ecclefiacodap/dsac peneprotritas concifas erigertn*nbsp;fanarem dc in integrum reßituerem.
Cum eniminuiHißtmus Imperator Carolus Quintus hac Comitia, velut pracurfift^ quendam,inflituerit,qut falutare aliquod rcmediit periculofo amp; nimis inuetcrato morbo afi'nbsp;rat at^j faciat, Clemens quoq^ feptimus, Pontifex Maximus in bonam ßem venit fere,nbsp;tniiltierrorem agnefeentes dr reqeientes, ad pientißtmam matrem Eccleßam Romanau:nbsp;deant.hac ratione dißtdta Ecclefia tarn trißta periculofa componantur.ae deniq^ prß^quot;^nbsp;pax amp; Concordia totpiorum votis,ac tarn longo tempore expetita (ir exoptata,rurfiu coalcß^
-ocr page 83-¦1
It (
f
ut ff
It' ll^nbsp;lOnbsp;llllnbsp;'/nbsp;,ltgt;nbsp;ll'nbsp;ll'nbsp;D»nbsp;tl'
¦'Jlt; itl^
ORATIO CARD INALÎS CAMPEGIL 6j ^tqtteco'èatiUii enim hireftbus dintiusamp;latiùsitt EccIcftA îurentibusacferptntibus,amp;{o»t-tnunis tranqutUit at if hoßibus nofublatis,ne^j Eakßa ab errgrtvindicarif mque reß.camma-detonßitui amp; adminißraripoterit,
Quod^iaießates ó'Celfittidines Veßr/ejnuillißime Imperator,chrißianißnne'Rex, cateri^lUaßriß. Principes videntes, fimul inttlligunt, quam graue ontu,quam pitim atq,nbsp;fangum negocium,noßrum omnium humer is fußtnendum amp; tranfigendum incumbat,acnbsp;quantadeniq^ maximarum rerum momenta à noßris eonfilq's pendeant. Qua niß expedi-uerinius,Ecclefia ret nut antes ac vacillantes nifi noßra autoritatefulciuerimtu , hareticesnbsp;(ommunii pacis turbatores nifiiußaanimaduerfione puniuerhntu, nihil aliud futurum ejjenbsp;eertb nobis perfuadere poßumus, quam totitu EtcJeßtttrißißtmam confußenem, omnium po,nbsp;litiarumfapienter coiißirutarum extremam euerßonem .humanorum cum diuinis turpißi,nbsp;mamcommixtionem, acdeniq^barbaros amp;ferocißimosquofq^inpiaChrißimembra Itberinbsp;graffaturos,nullum^amplifis in histerris humanitati locum reliquumfuturum. St verb bisnbsp;malù tam atroeibits mederi in temporeßudebimiutß Eccleßa dißtdiacoinponere, rixas tollerenbsp;ér animos reconciltare conabimurß pacem ac tranquillitatem publicam recuperate,amp;reçu-peratam confirmâte nitemur : Eccleßa falusJaluaamp;incolumis pennanebit, curriculum vitanbsp;in terris amp; inter homines fine error e abfoluemus, tranquillam amp; honefiam vitam aoemiu,.acnbsp;deniq^faäum ér inßit uturn noßrum optimis quibusq^ probabimus.
Oita cum itaßnt,fedulb cohort or, fiaterne^ admeneo Maießatesac Ceißtudines re, ßr.'is, per aternam til amfalutem,quam intercedete ér mediante Domino noflrolefu Chrißo^nbsp;pofi hanc mortalem ér mtferam vitam cofequemur.vt in ijs qua adreconciliatfonem amp; pacemnbsp;publicamfitciunt,eamrattonemadhibeatis,quamprudentißimosviros,adtamgraueremcontnbsp;ponendam étranfigendam deleHos,habereoportet.Quod vtfaciliusfieripoßitjsarefes toUannbsp;tur, éranimiconctlientur, Illußrißimis Eleltoribus, Principtbus ér omnibiu Imper^ordini-ius prima évnica cura fit ,pracipuus laboramp;feriumßudtu Imperatorilnuibltßimo obfeqtânbsp;amp;moremgerere,in omnibusqs,quaM.aießa4ipßus,decaufareligionis é'Chrifiianafideiar,nbsp;ticulisiconßituta ér rata eße voluerit.
Cuius quanta hadenus deEeclefia ér Reip-falutCrpace, quiete,toncordia értranquillitate' prißina recuperanda.firmandanbsp;nbsp;nbsp;conferuandafuerint confilia,qui labores atqj conatiu, adeh
perßeilum ér notum tmnibus eßi arbitramur, vt nulla hominum malitia, autinuidorum maleticu voculis,exißfmatio,autotitas,nomen,hon0rue ipfius in dubiu vocari, deformari autnbsp;ladipoße videatitr. Semper. n.in idfummoperetncubuit, vtpublica bonapriuatis anteferret,nbsp;falutem Ecclefia amp;Reip.quareret atpropagaret,acdeniq^adtones ér conatusßios omnes,noanbsp;paucif ijsqjßoUdis éy omnis recliiuftcq expertibus: fedgranibtis ac prudentibus viris, Deofijnbsp;Optt.siax. corda at rents fcrutantiprobaret. Atque hoc ita eße neminiobfiurum aut ignotuntnbsp;fßepoteß,qai diligentiam,pietatem amp;laboresin refarciendu dißidqs e^ conßtlendo Reipublinbsp;cognita drperßeda habet.Sed longumforet, de praßantißtmisfeliiißimt Imperator is vir-tutibusfigtllatimdtcere,quacamitanota érluudata fint,vtalienis verbisornarinonopus ha-beant,ac Inuiiliß.lmperatoris eafit tngenuitas é'mtdeftia,vtfeprafentelaudart eas e^recennbsp;ßtinolit,alias,qua his meritb adds debebant,prudens pratereo,
Hac igitur.GermaniPrincipes,ciim in Celfitudines Veßrasprofeltafint Ca.Sl.beneß-fia,hac cismPnuiltißimi Imperatoris in vosconßent mérita,earn animtgratitudinew in aiti~ ^isveßrii repertaat iri turn dubito,qua non modb accepta beneficiafuinmis laudibiu extollatnbsp;éy pradices-
-ocr page 84-64 ORATIO CARDINALIS CAMPEGIL
amp;pritdictt.verttm etiam C. M.in omnibus libentißimigratificetur amp; moremger4t»0pif^^ igitur siate.lüußrißimi Principes,vtperfonam,quam/iißinetü, e^aDEOipfodemandat^''^nbsp;prouinciam,Deumfolum prit oculü habentes,itageratisnbsp;nbsp;nbsp;adminißretis, vt omnibus
lis meridianaluce mugis darum amp; manifeßum euadat vos fand a Catholica amp; Romana Ecd( fiaÇqua vosfiliorum nominefemper eß dignata ) amp; comunis pacis actranquillitatis rationd^_,nbsp;maximum habuiße. Ego vicißimpoUiceor omne operam,indfeßumßudiÜ,debitam diligtnff^nbsp;amp; fclicitam cur am,in ijs omnü tu efficiendis amp; obtinendis, qua Pontifex Maximus pro Ecd^'nbsp;ßa fanda communions amp; incolumitate,propace amp; tranquillitatepublica confiruanda,fili^nbsp;pietate concéder e amp; impertire poterit.
His de abqciendis erroribus amp;ßtnandis Ecclefiavulneribus didis,advos venio,Prindf^ Germani,dealteraquoqjparticH[a,lt;:ir-eaquidemperneceßariaverbafadurus,ad quampf'''nbsp;ponendain amp; expHcandam,fi ea mihi verba fuppeterent, qua animos veßros excitare téquot;nbsp;uerepoßint,vtme nonßditiaautfalfa,fedveritatemipßimdixiße intedigeretis ; abundeß'nbsp;tis meconfecutum elfe,ac Chrißiana Reip. inpoßerum melius proßedum iriplane mihinbsp;fuaderem. Hocautemin loco no taminconßderatosamp;incogitantes,neqjadeb rerum omnin^,nbsp;imperitos amp; ignarosvosdixerim,qHifiirenonpoßitis,badenHS non femel,fed aliquoties,Pdnbsp;immortalis templa,domos,fedes,aras,focos,fipulchra maiorum,leges, Ubertatem, eenia^^^'nbsp;totiufqfjlmperqiurafereinimmanißimiTurciciTjfrannipoteßatem veniße ,accampesd'nbsp;ßrospiorum homtnum nefariè trucidât oritfanguine ßagnaffe, eumq^multa hominumnbsp;in miferabilemferuitutemabegiße. Quam quidem Chrißianorutn hominumßragem trißnnbsp;fimam,tantb magis veßrum omnium animos a^icere,angere,contrißare amp; excruciate ctl^^'nbsp;quanta natura eßis é'generoftores, amp; mai ort pietate, amp; humanitate exculti,
Conßderate igitur quafi, Illußriß.Germania Principes, in quemßatum turbuletitH^ amp;trißem,omnesGermanicanationes,atruculentißimoTurcarÜTyranno,addudaßnt,^nbsp;grauißimispericulis noßrum omnium ceruicibus impendentibus moti, Ubertatem amp;falud^nbsp;communis patria acriter defendite,amp; cuminßgnigloria mori,quam turpißimamferuittKl^nbsp;obire,amp;fummaignominiampati,glorioßHs amp; meliusiudicate.tJamimmanißimum heß^^nbsp;nihil aliudcogitare,autpropoßtumhabete, quam vt omnes Chrißiantnominisparticipes/^nbsp;ßtam poteßatem redigat,in feruitutem trißem amp; miferabilem abigat, öquot; extra natura/s'nbsp;exterminer,vel ex eo apparet, quad de inueterato odio, amp; lupina rabie erga Chrißianos
ORATIO CARD. CAMPEGII.
ttm excidia, fuglt;t,cajgt;tiuitatei,prlt;tdit ,facia at^inhumuna omnia,iat»fridem mmktß per-vulgat um nbsp;auditum.
Q^um (ladium comemoraüiine,tum awes neßra commoueantw,animi coherrefiant, amp;tttum corpusßupore quodam obducatw,an non euigilare, amp; pro communi omniumchrißinbsp;anorumfalute excubare.vim amp; inturiam illatampropulfare,dulcißimampatriam à tanta tj.nbsp;rannide,amp;fumma hoßis inmanißimi crudelitatt defettdere,acpr'tßfnamgloriam amp; neminünbsp;noßri dignitatem nobis ipfis afferere deberemusi
O noslangtttdosamp; fignes! ô nosßupidos amp; vecordes ! S rigidos amp; lapides (ordis homi. nes'.lpfenostantiscladibtssaÿicit, nobistotvrbesamp;caßellaeripit, cadesminatur,feruitu~nbsp;tem.bella amp; exiliadenunciatmos tantispericulis parum moti,ociofi fedemtu calamitatis no~nbsp;firaßellat9res,acnoßra/älutü defendendagratia, cum immanißimo haße beUo decerntre
Annon ex omnibus circumfiantijs coUigere amp; videreeß.breui futurum, vtimperso tanti tj/rannifubiugemuromnes, Uberi noßri, carißimapignora.nobisinßeäantibus, quafiperlu-fiiminßußaconfiindantur,amp;coniugesacfilianoßra,tenerrimacorpufisdafiia,efferaimma~nbsp;ttißtmthoflisUbidini turpißimascloacjts prabereamp;fitbflituere coganturî Hac cum antefo-^tsßntpericula,haciimaliqu0tiesnos oppreßerint calamitates,cur dormitamus amp; cunila-ftfwdiutius. Quis igitur tantu callum animis amp; oculis noßris obduxit,vt malatamgrauia amp;nbsp;^nibuscomimiaintelligereamp;viderenonpofimtts? Qtnveternusamp;foporviresnößrasadebnbsp;vccupauit,vtadtantarum rerum auditumexpergifci nolimus?Qmnoßereßimmifericorsnbsp;amp; durus animus, vt tantis Patria amp; omnium Chrißianorum periculis amp; catamitatibus nonnbsp;«fficiatur?
Jioc enim tempore, amp;inhocnegocio,nelente.necunUanter.neremißeagamus,(au-
Chriflianinommisatrocifimusamp;fiMntifimmdongonuncu^^^ interieäamoravelinnobisipfis,velinpofleritatenoßraßmusexp^turt.Quadeindenonunnbsp;tkmauribusaudire,quodalsiuantblongmsàdoloreabefl,verumh,fce.h,fce.sn^^^^^nbsp;ßris intuericogemur.Q^a res quantu omnibus amp;ftngulis mceroru.acerbttatu. dolortsamp;ignonbsp;miniaporituraßt, quinonvidetac intelligit, plus quam cacusamp;amensmerstbcenjetur.
Si igitwanimis veßrisaliquistantiimhumanitatisfenfusinefl,^ fiamor ergapatrsam (tro cuius incolumitatevitam profunder equis bonus dubitetf) nöptaneeßexttnttus,Jt Itbero:nbsp;rum, coniugumamp; amicorum/alttte afficimini, expergifcamini quafi,nbsp;inini,inquam,amp;lt;dgt;iefiücontenttonibus,funeßisacturbulentüpericuloßßimisq^dtßtdqsjHb.nbsp;iatis,in vnum animis coalefcite, ac cerutcibus humerisqjVeßris,nifiin disßctendw, auertendtsnbsp;amp;propulfandis Ulis diligentes, vigilantes amp; ctrcumßePHfuerstss, imminentesactmpenden-t« cladesdepellite, hoßemefferurnamp;immanem eÿcite amp; exterminate exGermama, nenbsp;t^hrißianinominisprofeßoresadinternecionemomnesdeleat.nenobtltßimaGermaniepro-ltincia,omnispietatisamp;doarinapracipuafedes,tructdatüChriflian^nbsp;Sradibusarxfiatblaßhemia Jdahometica ^turpißimumTurcicorum latronumßabulum,nbsp;utq^itahacinßsfcipiendo tirgerendocontra Turcambello^oraamp;ignattia, nonmodovobunbsp;fit dedecori.verum etiamfummo detrimento amp; exitio.
-ocr page 86-6G ORATIO CARDINALIS CAMPEGII. impius,obfcxnM,auariu,ltbidtnoßu amp; crudelii noncommuni Germanorum confenfu àquot;nbsp;iunclü viribus opprejjw,amp;ex Germania eieäusfuerit: quid quafinobis omnibus praternbsp;ptitiitates,fugas,cædes,excidia amp; otntiis generis alias calamitates amp; mifirias expeäandii^nbsp;eritlquibus oculis hollis infolentißimi viitorias tarn cruentas intaeri poteritnuslae quis de^i'^nbsp;injatiabilisamp;inexplebilislibidtnisamp;cupiditatis, omniaßtbiugandi érfundittisperdetidi/nbsp;nis emninb eflfutur m?
l!!on enim eß qubdfußicemini,ipfüm tot viäorqs darum amp;ßolqs audum, inpoßt^^ deodiofuoerga Chrifitanos eoncepto aliquidremiffurum, autregnis fubiugatisnbsp;fore:fedvtfamantmK,proh dolor,certavagatur, imperiumfauminßitiabilipropagandiÖ''*nbsp;tendcndißudio,prima quaq^ occafione, validtßimo exercitu conf(ripto,Pannonia fines,nbsp;de Germatûam, alias^ natienes furibundus (^populabundus esiinuaßsrus. Liber enitnnbsp;aditsis,amp; expeditapatefada via, cü Buda amp; Belgrado,ciuitatibus illius regionis munitißi^'^nbsp;expugnatis fsquot; captis,ac Chrißianis Principibiis intefiinis bellis detentis,nemo fit,qui effre»^'nbsp;ta audacia reßßat, impetusferoeißimos inbibeat,autfand a i^edefta amp; communis patri^ßnbsp;luteafßdatur.
Per Deum igitur obteßor vos,ö Germani Principes,vt aliquandb,non aReno, quodßf entis.fedproprio malo edodi,ferrum,qtto vos inuice confoditis amp; trucidatis,in immanißh.nbsp;boßesßringatissvalidtßimas vires,quibus Germaniaprouincia labefadatis, in truculetdrnbsp;mum Tyrannum conuertatis:conßlijs,quibiuin vofmetipfos amp;vifceraveßrafauitis,nbsp;campenitusdebdlandutn,amp;veßrareeuperanda vtamini. Oferreos amp;inhumanos ,ficgt;,nbsp;loco vobisperfuaderi nonpatimini ! ô impies amp; malignos, fipro Deigloriapugnare amp;nbsp;caperefubterfugitisl ô ament es amp;ineonfideratos,fi pericula imminentia non perpendd^^'nbsp;«çô^y»ç fsquot; crudeles,fi libcrcrum, coniiigum amp; amiccrum dade accepta, non afficiminf
Quidenim vos à bedo tarn necejfario,^ inßitute tarnfindo auertereamp;auocarep^ß^' non video,cism boßes, cum quibus bellagerere amp; mamu conférere debetis,mollesßnt amp;nbsp;minati svosverb duris ajfueti laboribus amp; in pugnü educati : Illi chords ducendis i.vosnbsp;tradandisaßuefadi'. !llt omnibusrebus deßitutidrartis militaris tgnarii Vos mditumft^]nbsp;tudineamp;Ducumperitiaexcellentes-.Itliiniußübellum gerentes iVosiniurias illarasproßtnbsp;Jareconantes ; lllt aliéna appetentes amp; crudeles,vos veßra defendentes amp; iuftitiaßudioß'knbsp;odioDei bellum gerenteSiVos gloriam Deii tanti hoßis contumelia vindicateconanttrj'Lnbsp;Mabometismendacisfui propheta opemcir auxiliumimplorantessVosSermdorisnoßnU^nbsp;Chrißi virtutenbsp;nbsp;manu luuaripetentes.Qmorum igiturconditio nunc meliorfit,(ßquiblt;^J
fiiorbellandieaufa,nifiresipfaloqueretur.pluribus nbsp;nbsp;clarioribiu argumentis i^'verbd'r
demonßrareamp;planumfacere conarer,
Sedquiadecaufts, obquasarmacapeffèndaér bellum fit ger endum, fat is fiifi''fja didum effe arbitrormunc,quibus auxilqs idfacilius incipere amp; feliciusperßeerepoßithßnbsp;addlturus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u,
Primiim igiturveßrapartä Inuidißimumamp;potentißimum Imperatorem eun^ quot; tis,quivelinflrudißimascopias, nutuprofligareamp;abigere, nullotormentorumgenednbsp;arcesvalidißimasexpugnareamp;disqcere,altißimastutresex imo euertere, acnulllt;df tinbsp;gladio,velgaleatedus,fortißimepugnareamp;vidoriapotiripoteß. Si,quiftt,quaritis'-^j^^jnbsp;. dteo,quem tantis Domini noßri lefu Chrißi cont unielijs irritatum nominis fui gloriamnbsp;. dicaturum,dutfußifiim£ caafanon patrocinaturum ejfe qui dubitar,non homo fed
-ocr page 87-ORATIO CARD, CAMPEGIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67
Chrißiatius/ed Turea,non piusjid »seamp;' merit 0 cenfetur. Jgitur adipfum anitnot veflros tel lite,in eum ßem acfiduciaveßram reponite,cam eoßet^ cadAt^falus,incolumitas, viäori4nbsp;amp; trittmphus veßer-. ipfe vos veflras^ copias armabit Spiritu latitia, ipfe vobis bona amp; vtUianbsp;(onßUafitggeret,acies inßruet,animos addet,(om»uatum vel caUtusdemittet,amp;omnia alianbsp;Jubminißrabit neceßdria-.modb Maießatem amp; nomen ipßus à jpurcißimi hoßisfumma contttnbsp;fttelia amp; blaßhemia ßrenuèamp;fortitervindicaueritis,
Qubdßde humanis quoe^auxilijsfoUciti eritis amp; quaßioneminßitujtis,neq^htcquad reßondeam.deeßepoteß.Omnium enimChrißianorum Regum amp;principu etiam exterorutnnbsp;fibßdiariaamp; auxiUares copia vobis neqaaquam deerunt.Heluetq,gentesfortißima amp;bellicisnbsp;rebttsgeßis clarißima conßtrgent, Galli, Britanni, Belga,auxilio nonßtnt defuturi, Bohemi,nbsp;l^ngari,Poloni, viresfuas coniunätiri,coniuttllis animis amp; armü hoßiles conatus elident, ho^nbsp;ßemprofligabunt aeßolqs onußi triumphabundi reuertentur, NecClemens Pontifex Max,nbsp;taßor vigtlantißimtu vllisfumtibtu in bellum tarnpium, iußum amp; necejfariumfaciendis parnbsp;tere deflinauit:vt de tot Imperq liberis ciuitatibus nihildicam, quarum vires coniunila tan^nbsp;l^tmimmanißimihoßüvimvelfilafiißinereamp;fortiterreplerepojfent,
Nec de villoria amp;ßolqs reportandü dubitarepoteflis, quoties tot Principes dr Heroat, iuuentaßmulamp;corporis ßecie atqfj robore praß antes aßicitis.Tanta enim eß nominis drfa-torum claritOS,tanta corperum preceritas (^robur,vt,qui eos intuetur,nott modo non ma.nbsp;i*gt;gt;pereformidandosTurcaf iureputare:veriim etiam certißimam viäoriamfibipoUiceripoßnbsp;ßt.Vobis enimperitißimi Duces adfunt,robore amp; multitudine militum excellitü.veßris hoßi-nofolumfuperiores,veriim etiamfortioresdußiorem caußam, quam ipß,defendttis,bellugt;nnbsp;^^Sftimumgeritis,neceßitatecoa^iipugnatis, é^fumtibusomnibus^alijsrebusadbellumge.nbsp;^^^dumneceßarqs abundatis.Qiu igitur rationes dr caufiteflepoßunt,ob quas bellum tarn vtinbsp;^ftfteceßarium,glorioßim,piumamp;honeßumdetre£letis?
Cur ofiitetis?tur hac quaß claußs auribus vobis narrare amp; occitierepatiaminilcur tan farum rerumdr miferrimarumcladiumcommcmorationeanimiveßrinon commoueantur ?nbsp;Cßrhoßem tarnfauum, contumeliofum, blafphemum, rabidum dr immanem nonvlcifiami-^ilproh Germant Principes,gens formidolojd d^ prapotens,pigrtne nunc dr foc or de s eritis,nbsp;VWum virtue dr fortitude, olim omnibus ext er is gentibus.non/elùm nota, fed dr formidolofanbsp;fititl Surdi nunc amp; inexorabiles,quorum amor dr pittas erga Patriam multis comendat a monbsp;^umentis ext at ? In proprqsßfferendis iniurqs.dr patria periculis'arcendis tarn lenti amp; cun-Mantes,qui iniuriarn exterisgentibus illatam nonfolumpropulfare, feddquot; vindicareftrenuenbsp;ßttduißis? Quin igitur dnuncidem vobis flt animus ,d'morastamperniciofasrumpatis,armanbsp;S- '' mainduatis,hoflem ècommunipatria eijciat is, d' animis conciliatis dr inteflinis bellis
,vir es coniungatis,patria, vrbes,ciuitates,oppida,vi cos,arces, domos,foe os ,ltbert at em, ^*tos drconiuges veflrasàtantihoflis rabie dr truculentia ,prißinavirtute dr foUto fludionbsp;^%cura defendatis ,vt luauofam dr miferabile m vitam, triflemferuitutem,filtorum dr (ottnbsp;contumeliam atq,flupra,agrorttmpop ulationes, vrbium exciflones, ac necem dr mor-ipfam effugiatis. Si enim Turcicos exerc tus longh'is progredi paßifueritis, fl Tj/rannicosnbsp;ftnatus noncompefcueritis,necvim hoflilem repellcrefludueritis:]^on,quisrerumveflrarumnbsp;flt,eß quarendu :fed an vobis v Hus in hù terris locusfltfuturus reliquus ,ßlicieenbsp;ß^ßieiendum.
igiturtagt;itainßetneceßftas,qu4 ntaniidtis retroalHsannis r.uBafuiti cùmfatis
¦ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Binbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f»p»%
-ocr page 88-68. ORATIO CARD. CAMPEÛIL
fuper^ mutuii vnlueribus intefiinis bellù inter vos di^ladiatißtisicum fiais longo no difiidio rem ei nddttxerais,vtnontantùm Germnnia.verùm etiam exterstnationesvii» quot;nbsp;Tjfrannidem Turcitam reformidnreincipi4nt;Vefiri etiam ofic^ erit,vt, quihorum malotH^nbsp;nutores extaiflit,vefir4 prudentiit en rurfiisfiedetis amp; toSntiSiqut vefiris mnnibus vulnerat^*.nbsp;periculo/à Ecclefin amp; Eeip.infiixifiis,e4 vefiris remedies ntjj turn adâcatricem reducatiSinbsp;indiuerfasdiftraHipartes, fommunispatria amp;Ecclefia res omnes extremelabefailafiis,nbsp;nunc vefira toneerdia di vnanimi tonfenfis atqtse tonfilio rurfiu erigatis,farciatis amp;nbsp;metis.
Quodfi/èeeritis,prudentes prouidi:fin neglexerità, infipientes amp; inconfiderati dicabimitii. Quad fi feceritis ,circHmJpe£li amp;fiduli : fin difiuleritis,fiocordes amp;negligegt;^^^nbsp;exifiimabimin i. (fisodfifeceritis, communispatria res iuuabitis, dignitatem amp; Maiefiai^''^nbsp;Jmperÿ Romani amplificabitis,^nbsp;nbsp;nbsp;conter diam publicam refiituetis ;ftn neglexeritis, eas,^^
r cliqua fiunt Germania facultateSfprorfiss pejfiundabitis, imperium Romanum vefira vitti'^* partum amp; acquifitum turpitex amitte.tà, ac mutuis dificordqsae difienfionibus omnianbsp;plebitis,
Igitur tùm tant arum ealamitatum amp; cladium trifii_^ma mata,iam in vos veflros^r experrelta^c nullo alia tempore magis,, quàm hoc,publica pax amp; concorsbainter Prindrnbsp;Gersnanosicum adrebgionem chrifiianamdefendendamturn adproptclfindas hofiisnbsp;nifiinûfiummai iniurias truculentos tonatus injringendos,necefiaria (ueritper ipfitntnbsp;uatoris amp; Redemtoris nofiri mortem, per veftram amp;patria vefirafialutemnbsp;nbsp;nbsp;intolumitat^^
vos obtefioratq^ moneo,vt,abie£lis erroribut, ac priuatü iniurijs. amp; odqs CHRISTO condslt;gt;^ tis,in vnum animis coaleficatis, adcommunis pacis commoda amp; ornamentaretinendanbsp;gendaJiEl Optimi Maximigloriam,. eiufi^filq, Domini nofiri lESV CHRISTI gloriofiutfi quot;Jnbsp;men,à Turcica contumelia ^dTblaßhemafiurcitievindicandum,commanispatria libertaf^^nbsp;defendendam,. Ramanum Imperium extendendum * àquot; nominis vefiri famam amplificaitd^^nbsp;propugnaadam,,omnia vefira tonfitlia^emnes^ cogitationes amp; aHiones vefiras defixas nbsp;ieatistaraisfiolijs amp; viHorqs Germaniam wnetis ,^nos omnes à trifii clade comtalnbsp;peritulo liberetis amp; defendatis,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦
Adquamremfartiterincipiendam amp;felititerperficiendam,ClemensPontifexJd^ mus y Petti fuccejfier Pafior vigilantifiimusomnibus hantexpeditionem fiequentibus,/^nbsp;tem amp; benedillienem Apofiolicam optât atq^precatur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4
D£F5* omnium bonorum eonfitiorum amp; failerum autor amp; gubernator, ita reg^ gubetnet metues veftras,vtyqua in his Comitqs agendafiificipitis, amp;perficienda decernit^nbsp;omnia ad ipfius nominis gloriam ,Ecclefita concordiam communis Reipublica pad'^nbsp;ttanquillitatemfiptüent tct^ cedant» DlXh
Huic Cardinaîis Campegîj oratîoni, cùm Archicanccl^ us Imperil, Archiepifeopus Moguntinus breuiter refpondi^^nbsp;Cafiream MMefiatem^egem Eeribnandum,amp; cateros EleHoresac Principes, omnianbsp;tollenda doU arum dißidia,^ concordiam ecclefiarefiituendam,^ Turcarum rabieina^^^inbsp;ebrifiiano depellendampertintrent, fiumma fide amp; diligentia in his cemitqs dtlibd^nbsp;amp;exetutionidaturose£e:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
po«quot;
-ocr page 89-E P I S T O L AE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69
Poftca legati quinq; rcgionuni Auftriacaruni, infra amp; fupra AnafunijStiriæ, Carinthiæ,amp;CarnioIæ,dcacceptisà Turcafiipc-riori autumno calamitatibus per Sigifmundam à Dietcriclifteinnbsp;lugubri orationeconquercntes,amp;auxiliapctciites,auditifunt.
Quibus dimilïïs, confurgens Elcâror Saxoniæamp;coniundt Principes,fciuxtaCxf.M. mandatum,Confeflioncinfidcifuæ,lati.nbsp;ncamp; gcrmanicè fcriptamcoinplexos eflcjexponunrquam publiéenbsp;inconfeiruImpcrijprçIegcrcamp;Cæf.M.exhibcrccupiant.Gçfirfibinbsp;tradi feriptum, atq;dcponi iubet. Illicontrà, cùmnondubitcnt,nbsp;înultadcipforumdoôtrina,fecus acres habcat, adlmp.ôc Principesnbsp;delata effe, cumq; in ca cauià, ipforum non modo exiftimatio Scnbsp;fortunas omnes, verùm ctiamanimæ Talus vertatur,fe publiée audi-tifubieftifllmèpetunt. Cæfarfc poftridieeosdomifuæauditurumnbsp;cflcpollicctur,fedconfc(ïionem feriptam fîbi ftatim exhiberi flagi-tatdlli denuo,feriptum fibi, donee recitatum fît, rclinqui, amp; in pu-^Jico omnium Imperii ordinumeöfeffu,confçlTionemfuamaudi-vchementifîimè inftant.Tandcm Cæfar,vt feriptum, donecrcci-f3r.umfuerit,retincant,aflcntitur.vcrùmnoninpublicaaudicntiâ,nbsp;fcdinCæf.M.S.palatio poftridieilludrecitari iubet*
Id,altera ftatim dic,25. lunij.manè.Elcôtor Saxoniae,amp;Theo-iogiipfîus, Luthero fîgnificant, 3c quæ hadlenüs interCæf» ML. amp; ElectorcmSaxoniæin Religionisncgotioaâ:afînt,cxponunt.
lOHANNES DEI GRATIA
DVX SAXONIAE, ELECTOR,amp;c.
D. MARTINO LVTHE-
RO, S. D.
NTERMITTERE non pofliimus, quin dementer vobîs .qualis in præfentia caufaenoftrx amp; confefsionis verbi Diuini,quantnbsp;fufeepimus, ftatiis fit.fignificemus. Quamprimàmenim Cæfa-rea MaieftasAuguftam ingrefla.deeqiio defeendit.à nobis amp; connbsp;lundis nobifeum in haccaufaflagitauit.vtconcioncs intermit«nbsp;^¦aremus. Etfiautem eodemyefpcriamp;poftridieCaif.M.neid Heret.fubie-^siniè, indicatis rationibus grauifsimis, oraucrimus : tarnen obtinere illudnbsp;^*Hwiuimus.Scd tandem nobis indicatum eft;C.M.grauibus de caufîs, vtriepnbsp;j 55* condones prohiberc,amp;tales Concionatoresconftituere veile, qui Euannbsp;^onpurèfincereip prædiccnt,nequifquamfcanimspabulofalutari defti-£ }nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tui,iuftà
-ocr page 90-70
E P I S T O L AP.
tui,îuftâquerîporsk.PrtcrcaRegemVngariæamp; ôoêmiç.C.MIfratjrerfï.Faf)!'' ctiam concionandi facuJtatemnô conccfTurum cffe.Poftea Imperator concid-nibus in tota vrbe interdixit.ac interdiftû illud,in omnibus plateis,per Fecigt;nbsp;Iem,præcinentibusduabustubis,proclamari mandauit.
Intelligimusantem, Concionatorcsà Cæfare conlïitutos ,plerumfpnofl plusquàm nudum tcxtum Euangcli) recitare : Cætera ,quæaddunt,puerili^nbsp;«Scineptaefli. Ita Domino Deo noftroin hiscomitijsfilentiuminipofitumeft«nbsp;Quanquam nontamoptimoCæfari,quàmnoftrisaduerfarijs,acEcclefiafli'nbsp;cisPrincipibus, Euangelij hoÛibus, iJIud imputemus.
Prxtcrea nos,cum cxteris Principibus amp; ordinibus in bac caufa coniuH? cis, proinittercoportuit.Nos fententiam amp; confefsionem fidei noftram, fcri^nbsp;ptoexpofitâ.cxhibituroselTe.Sedaduerfarijnoftri.vtnobisrefertur.nihileS-'nbsp;biberc,fedCæfariindicatevoluntjfeEdiétoCxfareo obtemperaflc,amp; fide«*nbsp;à matoribusacceptam retinuifle amp; dcinceps retcnturos clîc. Quod fî lapa.vtlnbsp;illius Lcgatuscum C.M aliam nouam fidem ipfis tradcre vellent.fc C.M.feU'nbsp;tetitiam fubieélifsimèaudituros elfe»
Ita die Iohannis Baptiftæ cum nnftrrs in religione coniunftis, coraro C' M.Rege Boëmix, Eledoribus amp;. ordinibus in publico confeflu coaipariii'nbsp;mus;acobtulimusnos,iuxtaC.M.mandatum,ad ArticulosnoHros, latinèlt;^nbsp;Germanicè exhi.bendos,amp; Germanicos publicè recitandos. V erùra vt publi^^nbsp;Articulïnofirieo,quo petebamus, modo legerenturjlæpeetiamac fubietSirs'nbsp;mèprecando.impetrarenon potuimusxùmRexamp;aduerfarij noftrioninfcû'nbsp;natu idimpedirent.
Tantumautem nbtin«imus,vt hodie C.M.articuîosnoftrosin palatioaudirc velit.Quodeamobcaufam kainftitutum eft, no multihomiP®*nbsp;intcrefle recitationipofsint.
Omnipotens DEVS deinceps ctia.mfiu gratia-nobisadfît ,amp;caufa:eS' tum.adfuamlaudim amp;gloriam,gubernet. Quodardentibus votis.vtnob*nbsp;çtiam non raonentibus facitis, à Dçoprecabimini. Qua: deinceps agentur,®'nbsp;jïiniavobiî fignificabimus.Nam cleméntcrvobis amp; exaninio faugt;nbsp;KJlS, Datum Auguftæ,25.lunij,Anno
M. D. XXX.
D.
-ocr page 91-F, P I s T O L AP. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
D. MARTINO LVTHERO
IVSTVS lONAS.
RATIAM ÄpacemDeiinChrifto.-SufpendithJc Cæfaramp;pro-hibuit vtrincp concioncs,vbipenèbiduo deliberatum eft.non contra faciendumefle,Fed ferendum amp;parendum efl*e Cæfarinbsp;mandanti.vt bîc in vrbe Injperiali præfertim.cùm non folùm nonbsp;bis,fed amp; Papiftis amp; Sacramentarijs, quihîcregnarunt.interdi-
ftum btconcionibus,paciscaufa,donecfiatcognitio. InterimDominicisdie,, bus prælegitur niidus tçxtus Euangeliorum ôc Pauli. De hacrefcripfit tibinbsp;Dominus Philippus,amp; ego quoep in meisliteris fignificaui.
Heri Cxlar, cum Eleftoribus amp;. ftatibus Imperij .conuenitin Prxtorio, amp;audiüitperorantemCardinaIem Campegium, quihortatuseft Germanos,nbsp;adconcordiamin Religione,amp;ad belIumgerendumcontraTurcas.Nihilno-minatimacerbèautodiosè dixit contra Lutheranos.
Sub idem tempus, mox andita eftlegatio Auftriacor um, qui mifèra biles querelaspropofuerunt, de minis amp; terroribus Tu rcicis,lt;Sc in quantoiam dif-crimine viiædc bonorum,cum vxoribus, amp;liberis, fingulis verfenturmo-mentis.Recitata inftriiftio eft afsidente rege Ferdinando.
Efat hic dies etiamprxfixusnoftrisPrincipibus,vtolFerrentarticulos fus Confefsionis,quibus fubfcripferuntnofterEleftor,iunior Princeps : deindenbsp;MarchioGeorgius, Erneftus Dux Lunebiirgenfis, Princeps Hafsiæ, Dominusnbsp;amp; Princepsab Anhaldt,Senatus Noribergenlîs.Senatus Reutlingenfis.Land-grauius plané hoc dimicauitamp;vr.fit,vt coram ftatibus Imperij lt;amp;Cæfare,arti-culi prælegerentur amp; voce recitarentur. Econtrà Rex Ferdinandus ,'iriipfonbsp;confeflu,prehenditnunchune,mine ilium,infufurrans in aurem,neccon-quieuit,donee eodieimpediretrecitationé. Hodietarnen, horarecunda,nonnbsp;quidem in tara frequenti confeftii,fed in cubiculoCxfaris,coram Principibusnbsp;quibufdamlegentur noftriarticuli.
Sumusadhucinfpe.ficaufamcognofceretcIemcnterCxfar.dequahaud fciô.an vnquâcogniturus fit ,ficcircumdatus Cardinalibusjfumus.inquam,nbsp;infpe futurum,vttu,optime Pater, hucvoceris perHeroldum. Nihilpoftumnbsp;pronunciarc : magnæ funt difputationes prudentix carnis, te contra priuatasnbsp;infîdias amp; vira non fore tutum. Debebantautem nos animate priera miracu-J^.Eqùidemipfenollem te, in hacgrauifsimacaufa, fubire diferimen amp; peri-*ulumitineris.Dominus gubernabit.
CardinaIis(S'EpifcopusTridentinus,Saltzburgenfis,CArdinaIisMogun , ^us, Cardinalis amp; Epifcopus.RolTanenfis, LegâtusPapxad Ferdinandum,nbsp; î'^utidie funtin PAifttio Cxftris j «StalUs examen facerdotumcircumdedit
E 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cura.
-ocr page 92-E P I s T o L AE. eiim,vtapcs,amp;exarlt;lefcunt amp; inflamtnanturquotidienouoodioamp;inuidi*nbsp;aduerfuni nos amp; te,vt ignis in fpinis.
Ego fcripfi tibi, qiiomodo liber tuns acceptus fit ille Propbeticus Sc fa-Aifsimus. Sed Deus bone j quid fcribere iuuat, fi contra miferos nos,hoe tab tenipore,hocfaâ»ntincidit,vtnullæliterae reddantur?
AdPhilippum vellem dares creberrimas ; mirabili enitn efttrifticia.ni' nùunacpobpublicamcaufàmaffieitur. Nos hortaniur,vtarrepto Pfalterio»nbsp;Dauidicisverbis,alienisverbis,non fuis loquatur de hae tanta caufa.cun*nbsp;Deo:fed vincitaffedus.Ego, Dominus nouitjVitam me tibi dcberc profiteoOnbsp;pro tuoPfalterio:adeo nihil confolationishabeoinhisagonibusvarijs,quàninbsp;tuum Catcchilmum jvbidomi Deum meum efiemihi annuncias, amp;aureo*nbsp;Pfalmos,quos,Chrifto fit gratia, nos intelligimus, amp; aduerfarijiamcciign®nbsp;rant.vtcommiferationepotiùs digni fint, quàm odio. 2(c^ @Oft / W(fnbsp;efen fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ww xgt;wl reic^a ïfï3(râu(a »on lt;5uuffcn/î)enn alle ö«
quiadeoignorant Deum,«amp;ignoranturàDEO. Rogotc «Scobte-ftorperChriftum,nullamomittasoccafionemadmefcribendi. SalutaM.Vi' turn ; Salu ta in tuis literis vxorem tiiam,amp; filiolum Sc filiolam.Det Chriftus,^nbsp;eft voluntas in clo.vtincolumesvideamusnoftros. Amen.DatæAuguftæal*nbsp;Iunij,SabbatopoftlohannisBaptiftae. Annonjo.
Lutheri,ad has lonx amp; fequentesPhilippi litcras,refponfuiO paulo pôft fuo loco intexam»
D. MARTINO LVTHERO
PHILIPPVS MELAN-
THON.
ITERÆ,in quibus de noftro filentio.quereris,magno nosdol®' re affccerunt. Scripfimus enim fatis copiosè fingulis hcbdoni^fnbsp;dis. Sed nefcio,quofatoaccidathocmalumadacerbifsimaamp;flbnbsp;ferrimaslp curas,in quibus hîcverfamur.vtculpamcontrahe^^nbsp;videamur,quQminùsadnosfcribas.
Ca:lârfatisbenignèfalutatPrincipemnoftrum,acvelimvicifsimnoft«®* ergaipfumofficiofîorcsefle. Eadere vtinamiuniorcm noftrum Princip®^nbsp;admoncres. NihilipfoCxfare mitiushabetipfiusaula.reliquiomncscru«!®'nbsp;lifsimènosoderunt.
Fui his diebus apud Saltzburgenfcm.quî me benècruciauitlonga torica commémora tione omnium motuum,qui hisannisextitcrunt.Adfc',*quot;nbsp;bitnobis omnia incommoda. Addebat epilogum iîmpliciter fanguine
-ocr page 93-EPISTOL AB. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7î
Hodieprimùm,qiiodfelixfauftiimfy ßt.cxhibebunturnoftrxconfefsio nis articuli;Nam haftcnus omne tempus confiimtiim cft in promijs, in pronbsp;pofitione.in commemoratione publicorum malorum.
Romx,foliitoBononienficonuentu,quædammuIapepcrit,amp;partus ha-buitpcdesnon vnius generis.
Landgrauiusprobat noftram Confefsionem,amp; fu bfcripfît.MuItum pro ficics, vt ïpcro, fi tuis literis confirmabis eum de pane Dominico.Brentius af-fidebathxcfcribenti ,amp; quidemlacryinans. Isiubebattibiadfcribilàluteni.nbsp;Vale felicifsimèjPollridie Iohannis Baptiftæ,ay.Iunij,Anno jo.
Eadcm die, 15. IiiniJ, qiiæ Sabbati dies fuir, feftum Iohannis Baptiftæproximèfequens, poft meridiem, lohannes Dux Saxoniasnbsp;Elcdor cum filiolohannc Friderico, Georgius Marchio Brande-burgenfiSjErneftus amp; Francifeus fratres. Duces Brunfuicenfes amp;nbsp;Luneburgcnfcs,PhilippusLandgrauiusHefliæ,VVoIfgangusPrin-ceps Anhaldinus, amp; duarum ciuitatu, Noribergæ amp; Reu tlingæ le-gati,côfeflioncm Fidci, amp; doftrinæ Chriftianæ, quæ in ipforum di-tionibus amp; vrbibuspopulo proponi foleret, fummam, in palationbsp;Gæfaris,affidcntibusCarolo,Ferdinando,amp;;omnibusEleâ:oribusnbsp;ac Principibus,la:to 6c alacri animo ac vultu publicè praslcgi ac recinbsp;tari per Eleftoris Saxonias Cancellariumiuflerunt:Qui clarè,diftinnbsp;dè, tarde, amp; voce adeo grandi amp; fonora cam pronunciauit, vt nonnbsp;tantuminampliflimaillaaula,vcrvimctiaminarcainfcriorcamp;vici-nislocis exaudiri potuerit.
Moxautcm,exemplum CONFESSIONISAVGVSTAEImpe-ratoriCarolo récitât ç amp;exhibita:,intcgrum huic expofitioni Aifto lum inferami vbiprius lufti lonae epiftolam, paucis pôftdiebus adnbsp;Lutherum datam intcxucro,quæ amp; hiftoriam oblatæ confeflionisnbsp;continet, amp; aliquot cpiftolis antea r ecitatis Sc póftea fe-cuturis,non exiguam lueem
adfert.
D. MAR-
-ocr page 94-74-
D.
E P I s T o L AE,
MARTINO LVTHERO
IVSTVS IONAS.
BLATAeftConfefsionoftra coram C3îfare,SabbatopoftIoliaii-nis, quæ reddenda fiieratpriore data ,nifi Auftriacorumorati®. per Sigifmundum àDieterichftein, valdelugubrisAmiferabi-Iis contra Turcas, deplorans obfidioné fuperioris anni ad Vietnam,impedimento fiiiflet.
Audiebantur noftri Principes in palatio Cæfaris, in loco non admodui^ lpaciofo:capiebatforfandiicontos.ConfederatCæfaramp;EIeftores, amp;abfcnti*anbsp;Eleftorum legati vtrincp, Deinde cxvtrotp latere alij Principes Sc ordines In'nbsp;perijRecitabatconfefsionemnofterCancellariiisD.Chriftianus articulatin«nbsp;ÿiftinéhè amp; dare, vtab omnibus exaudiretur. Abfoluit totam duabushoris*nbsp;Satis attcntus erat Cxlar.Dicitur Epifcopus Auguftaniisinpriuatiscolloquijsnbsp;huiufinodi vocem edidifle : Illa qua: recita ta funt,verafunr, funtpura veritaî»nbsp;non polTumus inficiari.
Propiiisnunc contemplatusfum faciemacvultum Cxfaris, quàmant® decennium in conuentu VVormatienfi. Omnia figna in eo Principe dig^nbsp;inefle videntur.Iiberalis generofi, dementis Sc verè regij ingenij.acprxcip*nbsp;ahcuiusamp;innatxhumanitatis. Audiuiàquodammagno.quiipfevnàfuitinnbsp;confeffu amp;inconfilijs :Quoties aliquid vehementius aut duriusdicit Ferdi*nbsp;nandus, folere Cxfaremeum reprxhendere, indicantcfti RegesdecerefflOquot;nbsp;derationcamp;clementiam:feabhorrereàconlîlijs prxcipitatis, amp; principibiSnbsp;confultorcm efle pefsimum iracundixafFeftum.
Cxfar fibi fecit noftram Confefsionem reddi Itallca amp;GalIica lingua pe^ Alphonfum Valdefium Sc Alexandrumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Confefsioni tantum Tub-
fcripferuntNorinberga amp; Reutlingen. Argentinenfes ambieruntaliquoties» vtexccptoarticuloSacraraenti fufciperenturifedPrincipesnolueriit.Landt-grauiusfubfcripfitnobifcum.
Epifcopus Auguftanus dicitur, in fenatu etiam redamaireconfilijsiquot;^' uitix.
Saltzburgenfis dicitur in priuato colloquio banc Vocem cdidifTc.-Velle* Miflam reformatam, vellem libertatcmincibis Sc alijstraditionibusefle,^nbsp;totum ordinem ficftare:fed quodvnus Monachus debeatnos reformareo*nbsp;nines,hoc eft turbarc pacem,hocnoneftferendum.
Cancdlarius, nos, amp; alij, confuIuimusPrincipibus, vt adea'ntCxlare» amp;exponantei breuiter dolt;ftpinxfummam,inquo cederepofsintin quonof*nbsp;Dominus Pbilippusconlcribitarticulos.quoshîcconferemus.qui etia*nbsp;iranfmittentur tibi,vt reuideas,atcp ipfe confcribas. Quod ad meam confc^**nbsp;tiam attinet, rogo tc, micharifsime Pater, per lefum Chriftum, ibi aduigift^nbsp;quia agitur derc maxima. Tu enim currus Ilrael, te Dominus dotauitexcel*nbsp;lentidonoprxalijs. D.PhiJippus optinio animo in haccaiifacautè amp;pedeten*nbsp;tiniafla*
-ocr page 95-F P I S T O L AË. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75
tîmambulat,amp;quamplurimacupitpofthaberepublicæpaci. Etproximècîc imperiotSc iurifdiftione fipifcoporumaliquid rixatifumiis : quodapudte fienbsp;fiifurro. Sedhîc velisconfulere.ne noceatrtsin otnnempofteritatem.amp;poft-ca noftram vrat confeientiam , £^c(^W0(f aUC^/üa^aQe60asnaC^^e(a||cnnbsp;Wârîgt;C/ per quod non decederet aliqiiid Chrifto. Sed non dubito, quin pernbsp;tuum os Chriftus, qui per idem os fandus nobis prædicatuseft, reuelabicnbsp;quid faciendum fit.
Proxi mè Cardinalis Saltzburgcnfis vocauitPbilippiimadpriuatum col ïoquium per VVoIffgangum Stromer Noricum. Quicùm rediretabco benènbsp;concalefaduSjfecundabora nodismianè narrauitnobis.quideflèntconfabu-lati. Nihil,inquit.audiui.nifi extremas minas,amp; tantùmnon fententiamcapi-talem.Dixerat Salr2burgsnfis,audito vocabulo,Confcientia, *533(10
tVtïl conturbationem publicam DtC^t Securi funt, quafi nt llus fitDeiis. Mirumquàm confidantinhumanapotentia,amp;quàmnbsp;jpfîs videa mur formicæ.
Fuimusego amp; Philippus apud CorneIiumScepperum,olimcxulisDa-norum Kegisaulicum, nuncCæfaris Secr etarium: 111e dixit{vt false amp;;feftiuè locarifolet) no,-, necuniamhaberemus, facilereligionem, quamvellemus,nbsp;emturos ab (talis;i)i autem non adefiet aurum,tum ficcamamp; aridamfuturamnbsp;etiam nofiram, Negat idem vllo modo fieri pofle, vt nunc fie cindus Cardina-Jihus amp;Epifcopis Cxfaraliam probetautampledatur religionem,quàm Pa-pifticam.
Ad Philippum vellem daresquàm creberrimas literas.-Mirabilis enim triftitiaeftineo,quanonnunquam ob publicam catilam affieitur. Nos horta-inur,vt accepte Pfalterio Dauidis, amp; alienis ver bis,non fuis loqua-tur de tanta caufa cum Deo: fedvincitmagnitu-doairedus,amp;c.
SEQ.VÏ,
-ocr page 96-i
5-
B--
[Î
/
. I
fr
'fc'
¦
f
A
77
S E Q_V I T V R
Confessio fidei exgt;
HIBITA invictissimo imp.
CAROLO V. CAESARI AVGVSTO IN COMITIIS AVGVSTÆ, ANNOnbsp;N* D. XXX. Die x x y,
IVHII.
fRAE-
-ocr page 98- -ocr page 99-PRAEFATIO AD CAESa
REM CAROLVM V.
NVICTISSIM.E imperator,Cxfâr Aitgufle, Domine(Itmtntißime.Cttm T. C.M. Mixerit conaentum Imperÿ Augufld,vtdeliberetur de auxilijs contranbsp;Turcam,atrocißimum, hareditarium at ^veterem Chrifiiani nominûacre-ligionis hoße,quomodoilliiujcilicetfurori amp; conatibtis, durabiliamp;perpetuonbsp;belli apparatu,refiflipoßit: Deinde amp; de diffenfionibtts tn caufa noflrafanbla
^eligionii amp; chrißtan^efidei, (ß vt in hac caufa religionü, partiÜ opiniones acfententia inter ftfe,in eharitatejenitate amp; tnanfuetudine mutua,audiantur corà}n,intelligantur amp; ponde-inbsp;fentur,vt illK,qua vtrin^^dnfcripturüfecus trail at a aut intellecla fitntfepofitis amp; correllit,nbsp;illaad vnamßtnpUcem veritatem amp; Chrißianatn concordiain componanturnbsp;nbsp;nbsp;reducan-i
'tur,vt de catero à nobis vna,fineer a amp; vera religio colatur, óJeruetur,vt,quemadmodumfub ebrißoJumus amp; militanius,ita in vna etiam Ecclefia Chrißiana, in vnitate à Concordianbsp;'^^'ttrepoßimus,
Cumq^ nos infià feripti Elellor amp; Principes, cum alijs ,quinobis coniunHi fiint,perinde kinlij Elector es (!; Principes ßatus ad prafata Comitia euocati fimusivt Cafareo mandat 9nbsp;^lxdienterobfiqueremur,matHr'evenimtuAugußam,et,qHodcitraiaHantiamdiHtim voluJinbsp;KUS, int er primas affuimtu.
C«w igitur V.C.M. Elelloribus,Principibtis amp; alqs flatibus Imperij.etiam IncAugufla fi^bipfatnitiaborum Comitiorumintercatera proponifecerit, qubdfinguliflatuslmperq,nbsp;Vigore Cafarei Edilli,fuam opinionem amp;fententiam ingermanicadrlatina lingua prop onerenbsp;dtbeantatq^offerreiEt habitadeliberatione,proaimaferiaquarla rurfitmrefionfumfit, K«nbsp;C. Af. nosproximaferiafexta Articulos noflra confeßionispro noflra parte oblaturos eße: Ideanbsp;W' -^Evoluntati obfequainur,offerimus in bac religtonis caufa noflrorum Concionatorum,amp;nbsp;tio/lram emfeßionem, cuiufmodi doHrtnam ex fcripturisfanllis, eir puro verbo Dei, haltenbsp;vitsiUi in nefifù terris,ducatibtts,ditionibus(irvrbibus tradiderint,acinEcclef!js traclauerinKnbsp;Qfibdfi^cateriElellores.Principes, acßatus Imperq ,fimilibusfcriptis, Latinis feilte,nbsp;tti amp; Germanicis,iuxtapradillam Caßireampropefitionem,fuasopiniones in haccaußtRe-ligionis produxerint, htc nos coram V. C. M. tanquam domino noflro ctemenrißimo, paratasnbsp;offerimits,noscumprafatisPrincipibiu amp;amicis noflrisde tolerabilibusmodis acvqs amicenbsp;conferre,vt, quantum honeflefieripotefl, conueniamia,amp;re inter nos partes ,citraodiofatttnbsp;contentionem,pacific'eagitata,Deodante,dißenßodirimatur , amp;advnamveram Concor^nbsp;demreligionem reducattir ,ficut omnesfabvno Chrißofumus, amp; miUtamus, amp;vnum chri-flum confiteri debemus.iuxta tenorem edilli y.c.M.amp;omniaad veritatem Deiperducantur:nbsp;idquodardentißimis votis à Deopetimus.
;! autem, quod ad cat eras Eleclores, Principes àquot; flatus,vt partem alteram, attinet, hictrallatiocaufiReligionis,comodo,quo y.C.M.agendamamp;trallandamftpienterduxit,nbsp;fcilieetcumrali muruaprafentationefiriptoru;}i,acfedatacollatione, internos no procefferit,nbsp;necabquofiuliufallafueïit : nos quidem teflatum clare relinquimns, hic nihil nos, quad adnbsp;Cbriflianamconcordtam(qua cum Deo eßr bona confiientiafieripoßit} conciliandam condUnbsp;(srequeat,Tilg modo detreclare. QuemadmoditniC.lgt;l.deindecßcateriElellores, amp;nbsp;ßatm
-ocr page 100-Sô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P R AE F A T I O,
flat ut ï inperi), équot; omnet, qaicun^fincero religionit amore acftudio tenentar, quicunq^ (außtmaquo animo auditurifunt, exhacnoflra amp;noflrum confeflione hoc dementer coamp;'nbsp;nofiere amp; inteUigeredignabantur.
Cametiam r,C.M,Eledoribut.Prineipibusetrertquuflatibuiïmperq,nonvna vid* fedfâpedementerfignificauerit, amp; inComitqt Spirenflbus, qua anno Dominits 26 habiténbsp;funt,ex data amp;prafiriptaforma veflra Cafarea inftrudionis amp; commiflionit recitariiamp;f^quot;nbsp;ilicépralegifecerit: V.M.in boe negocio Religionit,ex caufis eert is,qua V,M.. nomine allégé*nbsp;/unt,nonvellequicquam determinate,'neecenduderepojfe,fedapud PontificemRomttttU^nbsp;pro officio V,CM.diligenter daturam operam de congregando Conciliogenerali.Quemadift*'nbsp;dum idem latiui expofitum ell ante annum, in publico proximo conuentu, qui Spira congt^ê*nbsp;tusfuit;Vbi V.C.M..per Dominum Ferdinandum,Boëmia amp; VngariaRegem.amieumÓ'^^quot;nbsp;minumdementemnoftrum, Deinde per Oratorem, amp; Commiffiarios Cafareos,baeinter(^nbsp;teraproponifectt,qubd V.CM.intdlexijfet amp; expendijfet Locum tenentis V.C.M, innbsp;rio, amp; Prafidentis amp; Confiliariorum in Regimine, amp; Legatorum ab alijsflatibus,quinbsp;Jpona conuenerant.ddiberationem de Concilio congregando, Et quodiudicaret etiamnbsp;vtile ejfe.vt congregaretur concilium, Et quia caufa, qua turn tradabantur inter V.nbsp;Rom.Pontificem,vicina ejfent concordia amp; Chridiana réconciliât ioni.non dubitaretnbsp;quin Rom.PontifexadducipoJfetadhabendumgeneraleConcilium.ideafigniflcabatV.C-^'nbsp;fe operam daturum.vt prafatut Pont.Max.vna cum V.c.M. tale generale Concilium,pd^^nbsp;quoqj tempore emiflit Uteris publicandum.congregarecon/intiret.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
In euentum ergo talem, quod in caufa religionis diffienflones internos amp; partes Ó- in charitate nonfuerintcopofita,tunc coramV.C.M..htc in omni obedientia nos offieri'»''nbsp;axfuperabundanti compariturosamp;caufam didurosin taligenerali,libero ó'Chrifltanonbsp;cilio, de quo congregando in omnibus Comitqs Imperiahbus, qua quidem annis Imperq f'nbsp;2A.habitafltnt,perEledores,Principes,^reliquotImperq,femperconcorditeradumamp;^^'jnbsp;gruentibusfttffragqs conclufltm ed. Ad cuius etiam generalis Concilq conuentum, fimul amp;nbsp;V.c.M.inhac longe maxima amp;grauiflima caufa, iam ante etiam debit0 modo amp; in f»^quot;'nbsp;iuris prouocauimus,amp;appeilauimus.Cuiappellationi ad V. c. idfimul amp; Conciliunut^^'^^nbsp;adharemus,neqjeamper hunc velalium tradatum{nift caufa inter nos amp; partes,iuxta td*^'nbsp;rem CafareaproximaCitationis amice in caritate compefita,fidata, amp;ad ChrifliA'nbsp;tiamconcordiamredudaftserit)deflrere intendimuf,De quohtenbsp;ttiamfilenniter, e^publiciprote-
ftamur.
-ocr page 101-AVGVSTANA CONFESSJO, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8i
ARTICVLI FIDEI PRAE'
CIP VI.
I.
CCLESIAE magno confcnfu apud nos docent, Dc-crctumNiccnæSynodi, dcvnitatc cnentiaedininæ,amp; ^c^^^^iispcrfonisjvcrum amp;finevlladubitationccrc-dendü eflc:vidclicct,quód fit vna clTcntia dinina, quænbsp;amp; appcllatur amp; cft DE VS, æternus, incorporcus, im-partibiliSjimmcnfa potcntia,fapientia,bonitate,crcator amp;confcr.nbsp;uator omnium rcrum,vifibilium Sc inuifibilium,amp; tarnen tres fintnbsp;pcrfonæjciufdcmcffcntiæ, amp;potentiæ,amp;coæternæ,Pater,Filius,nbsp;^SpiritusSanftus. Etnomineperfonæ vtuntureafignifîcationc,nbsp;quavfîfuntinhaccaufafcriptores ccclcfiaftici, vtfignificetnôparnbsp;temaut qualitatem in alio,fed quod propriè fubfiftit.
Damnant omnes hærefcs, contra hune arriculum exortas,vt Manichæos, qui duo principiaponebant, Bonum amp; Malum. Itemnbsp;Valeó'tinianos, Arianos,Eunomianos, Mahometiftas amp; omnes honbsp;rutnfimiles. Damnant amp; Samofatcnos,vctcresamp; ncotericos, quinbsp;cum tantùm vnam perfonam efle contendant, de Verbo amp; de Spirinbsp;tufanóloaftutèamp;impièrhetoricantur,quöd nonfint pcrfonædi-ftinélæjfed quod Verbum fignificet verbum vocalc,amp; fpiritus,mo-tum in rebus creatum.
II.
Item docent, quódpoft lapfumAdæ, om nes homines fccun-dum naturam propagati,nafcantur cum peccato, hoe cft, fine mc-tu Dei, fine fiducia crgaDeum, amp; cum concupifccntia, quodq; hic morbus,feu vicium originis verè fit pcccatum,damnans amp; afferensnbsp;nunc quoq; æternam mortem, his, quinonrenafeunturper bapti-finum amp; fpiritum fanftum.
Damnant Pclagianos,amp; alios qui vicium originis negant efle pcccatum, amp; vt cxtcnuentgloriam mcriti amp; beneficiorum Chrifti,nbsp;difputant hominem proprijs viribus rationis coramDeo iuftificarinbsp;pofle.
IIL
Item docent,quod Verbum,hoc cft,FiliusDci,affumfcrit hu-F nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;manam
-ocr page 102-Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
manam naturaminvtero beatsMariævirginis,vt fintduaenaturXr diuina amp; Humana, in vnitate pcrfonæ infeparabilitcr coniunâ«»nbsp;vn us Chrift uSjVerè Deus amp; verè homo,nat us ex virgi ne Maria, verenbsp;palFus, crucifixus,mortuus amp; fepultus,vt reconciliaret nobis Pa-tremjamp;hoftia efletnon tantum pro culpa originis, fed etiam pf'nbsp;omnibusaótualibushominumpeccatis.ldemdefcenditadinfcros»nbsp;amp; verè refurrexit tcrtia die, deindeafcêdit ad coelos,vt fedcat ad deXnbsp;teram patris dcperpetuo regnet amp; dominetur omnibus creaturis?nbsp;fanâiificetcredentesinipfum,miflbincorda eorumSpiritufanâOrnbsp;quircgat,confoleturacviuificeteos,ac dcfendataduerfus Diabo*nbsp;lum,amp; vimpeccati.IdemChriftuspalàm cftrediturus,vtiudicetvi'nbsp;nos amp; mortuoSjiuxta fymbolum Apoftolorum.
IIIL
Item docent,quôd homines non poflînt iuftifîcari eoram Pc® proprijs viribus,meritisautoperibus,fcdgratis iuftificentur pt^nbsp;pter Chriftum per fidcm,cùm credunt fe in gra tiam reeipi,amp; pccc*nbsp;ta remittijpropterChriftum, qui fua morte pro noftris peccaitisfa'nbsp;tisfecit, Hancfidem imputât Deus pro iufticia coram ipfo.Ronaa*
V.
Vt hanc fidem confequamur,inftitutum eftmîniftcrfum«!^' ccndiEuangelij, amp;porrigendifacramenta. Nam pervcrbumnbsp;cramenta, tanquam per inftrumenta donatur Spiritus fan élus,nbsp;fidem efficityVbi amp; quando vifum eftDeo,in ijs, qui audiunrEu^^'nbsp;gelium,feiliectquôd Deus non propter noftra mérita, fed propt'nbsp;Chriftum iuftificet hos,qui credunt, fepropter CHRISTVMnbsp;gratiam recipi.
Damnant AnabaptiftaSjôc alios,qui fêntiut Spiritum fand^* eontingcre,finevcrbo cxterno,hominibus,pcripforumprsp3^^nbsp;tioncsamp; opera.-
VI
Item doceftt, quod Fides illadebeat bonos fruélusparcr^ quod opor teat Bona Opera,mandäta à Deo, facerc,propter vol^nbsp;tatem Dei, non vtconfidamusper ea iuftificationcmcorani
-ocr page 103-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8j
rricrcrijNamremifTio peccatorum Sciuftificatio fidcapprehendi-tur,ficut tcftatur amp; VOXChrifti,(Luc.i7.)Cum feceritis hæc oninia, dicifcjfcruiinutilesfumus.ldemdocent amp;vetercsfcriptoresecclenbsp;fiaftici. AmbrofiuseniminquitjHocconftitutumeft à Dco,vt,quinbsp;credit in Chriftum, faluus fit,fine opere, fola fide, gratis accipiensnbsp;remiflionem peccatorum.
vn.
Item docent, quodvna fanfta Ecclefia perpetuo manfura fit. EftautcmEcclefia,congregatiofanólorum,inquaEuangcliüredènbsp;docetur,amp;reftèadminifl:rantur Sacramenta.Etadveramvnitateninbsp;Fxclefiæ, fatis eft confentire de doârina Euangelij Scadminiftrati-oneSacramentorum. Ncc necefle eft vbiq; eflefimiles traditionesjnbsp;humanas, feu ritus aut ccremonias, ab hominibus inftitutas, ficutnbsp;inquit Paul us,Vnafides,vnumBaptifma,vnus Deus öepater omnium amp;c.Eph.4.
VIIL
Quanquam Ecclefia propriè fi t congrcgatiofan£torum,amp;VC-rè credentium, tarnen cùm inhac vita multihypocritæ amp; mali ad-niixtifintjlicetvti Sacramentis,quxpermalosadminiftrantnr,iux-ta vocemChrifti,(Matth. 23.)Scdentfcribæ amp; Pharifæi in cathedra ^doG, amp;c. Et facramenta 5c verbum propter or dinationem amp; mandatum Chriftifunt effîcacia,etiamfi per malos exhibeantur.
Damnant Donatiftas ôcfimiles,qui negabantliccre vtiminifte-rio rnalorum in Ecclefia, óefenttebant minifterium malorum in uti ledcinefficaxefle»
IX.
De Baptifmo docent, quod fit neceftarius ad falutem, quodqj per Baptifmum ofteratur gratia Dei, Et quod pueri fint baptifandi,;nbsp;qui per baptifm urn oblati Deo recipiantur in gratiam Dei.
Damnant Anabaptiftas, qui improbant Baptifmûpucrorum, amp; affirmant pueros fine baptifmo faluos fieri.
K
De Coena Domini docent, quod corpus 3c fanguis Chrifti verè adfint,amp;diftribuanturvefccntibusinCnaDomini,5c improbant fecus docentes.
DeCen-
-ocr page 104-84 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO,
XI.
De Confefîionc docent, quod Abfolutiopriuata inEcclcßj^ rctinenda fit,quanquaminconfeffionenon fit ncceflaria omniuU*nbsp;ddidorum enumeratio. Eft enim impoflibilis iuxta Pfalmuö»nbsp;(Pfal.i8.)Delióla quisintelligit?
XIL
De Pnitentia docent, quôdlapfîs poft Baptifmum contin-gcre poiïit remiflio peccatorum, quocunq; tempore,cum conucf' tuntur. Et quöd Ecclcfia talibus redeuntibus ad pnitcntiam,abrlt;^nbsp;lutionemimpartiri debeat.
Conftat autem Pnitentia propriè his duabus partibusrAH^' ra eft, Contritio, fcuterrores,incufliconfcicntiae agnito peccat®-Alteraeft. Fides, quæ concipiturex Euangelio feuabfolutionc,^nbsp;credit propter Chriftumremitti peccata,amp; confolatur confeientJ'nbsp;am, dcexterroribusliberat. Deindefequidebent bona opera, q^^nbsp;fun t fr mft US pnitentixlt;
Damnant Anabapriftas, quinegant,fcmcl iuftifîcatos poH^ amitterc Spiritum fandum. Item qui contendunt,quibufdam tai*nbsp;tam perfedîonem in hac vita contingcre, vtpeccarenon poflin^nbsp;Damnanturamp;Nouatiani,qui nolebant abfoluerc lapfos poftnbsp;ptifmum,rcdeuntesadPnitcntiâ.Reijciunturamp;ifti,quinondO'nbsp;cent remiflionem peccatorum per fidem contingere, fed iube*^nbsp;nos mererigratiamper fatisfaftionesnoftras.
XIIL
De Vfti Sacramentorum docent,quodlacramenta inftitu^ fint, non modo vt fint notæ profeflionis inter homines, fed mag^*nbsp;vt fint figna amp; teftimonia voluntatis Dei erga nos, ad excitandan*nbsp;5c cofirmandam fidem in his,qui vtuntur,propofitaJtaq5VtcndiiO^nbsp;eft facramen tis i ta,vt fidcs accedat,qux credat promiftlonibus,qi^^nbsp;per facramenta exhibentur amp; oftenduntur.
Damnant igiturillos,qui docent, quod Sacramenta ex opc^® operato iuftificent, nec docent fidem requiri in vfu Sacramento*nbsp;rum,quæ credatremitti peccata*
xini
DeordtneEcctefiaftico docentmuodncmodcbeatinEccle^'^ piiblic^^
-ocr page 105-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;85
publice doccrcjaut facramenta adminiftrare,nifj rite vocatus.
xvgt;
Dc Ritib. Ecclcfiafticis docent, quod Ritus illi feruandi fint, qui fine peccato feruart poirunt,amp; profunt ad tranquillitatemöcnbsp;bonum ordinem in Ecclefia,ficut certæ feriaj,fefta,amp; fimilia.
De talibus rebus tarnen admonentur homines,ne confcien-ti« onerentur,tanquam talis cultus ad falutcm ncceflarius fit.
Admonentur etiam, quöd traditiones humanx,inftitutx ad placandum Dcum,adpromerendam gratiaamp;fatisfacicndum pronbsp;pcccatis, aducrfentur Euangclio amp; dodrinæ fidei. Quare vota amp;nbsp;traditiones decibis amp; diebus amp;c. infti tutæ ad promerendam grati-am,(5cfatisfacicndumpro peccatis, inutiles fint amp; contra Euangc-fiuta.
XVL
De rebus ciuilibus docent, quöd legitimæ ordinationcs Ci-üilesfint bona opera Dei, quöd ChriftianisJiceatgererc Magiftra-tus, exerccre indicia, indicate res ex Imperatorijs amp;alijs præfenti-buslegibus, fupplicia iurc conftituerc,iurebcllare, militate, Icgc contrahere,tencre proprium, iufiurandum poftulantibus Magi-ftratibusdare,duccrevxorem,nubere.
Damnant Anabaptiftas, qui interdicunt hæc ciuilia officia Chriftianis. Damnant amp;illos, qui Euangelicampcrfedionem nonnbsp;collócant in timoré Dei amp; fide, fed in defcrcndis ciuilibus officijs,nbsp;quiaEiiangclium tradit iuftitiam ætcrnam cordis : Interim no diffi -pat Politiam aut Occonomiam, fed maxime poftulat conferuarenbsp;tanquam ordinationcs Dei,amp; in talibus ordinationibus exerccrenbsp;caritatem. Iraq; neceflario debent Chriftiani obedire Magiftrati -bus fuisamp;legibus, nifi cûiubentpcccare: tunccnimmagisdcben tnbsp;obedire Deo quàmhominibus.Aôto.5.
XVIL
Item docent, quöd Chriftus apparebit in confummatione mundi ad iudicandum,«5cmortuos omhesrefufcitabit,pijs amp; elcftisnbsp;dabitvitamæternam 5c perpétua gaudia,impiosautcmhominesacnbsp;diabolos condemnabit, vt finefine crucientur.
Damnant Anabaptiftas,quifcntiunt,hominibus damnittisac diabolisfinempnarumfuturumclfc.Damnant ôc alios,qui nuncnbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F Înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fpar-
-ocr page 106-86 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO»
fparguntludaicasopiniones »quodantc rcfurrcétioncm rum,pi;fcgnum mundi occupaturi fintjVbiq; opprcflisimpijs.
XVIIL
Dclibcfo arbitrio docent, qnöd humana vol nntas habcat aU-quamlibcrtatcmadefficiendamciuilcmiufticiani^amp;dcligendasïf' rationi fubiedas. Sed non habet vim fine Spiritu fanólo efficientlynbsp;infticiæ DcitfeniufticiæfpiritualiSjQuiaanimalis homo non pefCi-pit ea, quxfunt Spiritus Dci;Sedhæcfitincordibus, cùmpcrvcr'nbsp;bum Spiritus fanéius eoncipitur.
Hxc totidemverbisdieit Auguftinuslib.j. Hypognofticoö' Efle fatemur liberum arbitriu omnibus hominibus,ha bens quidcii'nbsp;iudiciumrationis,nonpcrquodfitidoueü,ini5S,qiuEadDcumnbsp;tinent,finc Deo aut inchoate,aut certè peragerc,fed tantùm innbsp;ribus vitæ praefentis, tam bonis quàm etiâ malis.Bonis dico,qu$nbsp;bono naturx oriuntur,ideft,veilelaborareinagrojvelle mâducaf^nbsp;amp; bibere,veile fabrrcaredbmum,vxorem vclleducere,pecora nvitt*nbsp;rc, artem difeerediuerfarum reru bonarum, velle quicquid bonin^nbsp;ad præfcntcm pectinet vitam. Qirxomnianon fincdiuinogiibe^^'nbsp;nacul'o fubfiftunt, imo ex ipfo amp; per ipfumfunt, de efle cpcrunt'nbsp;Malis verb dico,vt eft veile Idblum colere,vellc homicidi um.amp;ç»
Damnant Pclagianos,etalros,quidocent, quôdfineSpirit fanóiöifolis naturae viribus, poffimus Deumfuper omnia diligtJf^'nbsp;Irem,præcepta Dei faccre,quoad fubftantiamaàuum. Qiianqnainbsp;cnimcxternaopcraalïquomodo efficerc natura poffit.potefteniJnbsp;Gontinere manusàfttrto,àcæde.-tarnen intcriores motusnonp*/nbsp;teft cfficere,vt timoremDei, fiduciam erga Deum,eaftitatem,nbsp;cntiam,ócc»
XIX.
De caufapcccati docent, quódjtamctfi Dcuscrcat 5c uatnatutam: tarnencaula pccdati cft voluntasmalorum,videÜ^^^nbsp;diaboliamp;impiorum,quænonadiuuanteDeo,auertitfeàDeo,fi^'^nbsp;ChriftusaitIoan,8.Cùmioquiturmcndacium,exfeipfo-loqnitn^'
XX.
Falsoâcculàn tur noftri, quod bona opera prohibcant. fcripta eorum, quæ extant dcdcccm præccptis, amp; alia fimili ât»nbsp;mento, teftantur, qubd vtilitcr doctterint deomnibus vitxgcot:^
-ocr page 107-AVGVSTAKA CONFESSIO, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«7
busamp; officijs, quæ genera vitæ, qua: opera in qualibet vocatione Deo placeant. De quibus rebus olim parum docebant Conciona-torcs,tantùmpucriliaamp;nonncccflaria opera vrgebant,vtcertasfc-xias,ccrtaieiunia,fraternitates,peregrinationes, cultusfanélorum,nbsp;rofaria, monachatum amp;fimiJia. Hæc aduerfarij noftri admonitinbsp;ftuncdcdifcunt,nec prædicant hæc in utilia opera,vt olim.Prætcreanbsp;inçipiunt fideimcntionemfaccre, dc qua olim mir um eratfilenri-una. Etfi nondefinunt obfcurare dodrinam fidei,cùmrclinquuntnbsp;dubias confcientias,aut iubent mereri rcmiifioncm peccatorumnbsp;operibus.Nec docent quódfola fide propter Chriftum eer tóaccipinbsp;amusremiflionem peccatorum.
Cum igiturdoéirinadcFide.quam oportet in Ecclefiapræci-puameflc,tamdiu iacuerit ignora, quemadmodum fateri omnes ^icccfle cft,dcfidei iufticia altiflimum filentium fuifle in Concioninbsp;tantum doclrinam operum verfatam eireinEcclcfijs,noftri dcnbsp;fideficadmonueruntEcclefiasï
Principio,quöd opera noftra n on poffint reconciliare Dcum, mereri remiflionem peccatorum,amp;gratiam,amp;iuftificationcm,nbsp;fcdhanctantumfidcconfequimur,credentesquodpropter Chri-ftumr ecipiamuringratiam, qui foluspofitusert mediator amp;propi'.nbsp;ciatorium,perquem reconcilietur pater. Itaq; quiconfiditoperi-^usfemererigratiam,isafpcrnatur Chriftimcritumamp;gratiam,amp;:lt;nbsp;S'iæritfine Chrifto humanis viribus viam ad Dcum, cùm Chriftusnbsp;^cfe dixcrit, Ego fum via,veritas amp; vita, loh.14..
Hæc doótrina de Fide vbiq; in Paulo traftatur. Eph.2.Gratia fal ^ifafticftis, perfidem, amp;hoc nonexvobis, Dei donum eft non exnbsp;®penbus,amp;c.
Et nequis cauillctur, à nobis nouara Pauliinterpretationem ^xcogitarijtota hæc caufa habet teftimonia Patrum. Nam Augufti-multis voluminibus défendit gratiam,amp; iufticiam fidei,contranbsp;^crita operum. Et fimilia docet Ambrofius dc vocatione Genti-ViJefeeret redemtio ianguinis Chrifti,nec mifcricordiæ Deinbsp;ümanorum operum prærogatiuafuccumbcret,fiiuftificatio,quaînbsp;5Pcrgrati^m,mcritispræccdcntibusdeberctur,vtnonmunuslar..nbsp;§*cntis,fedmcrccs efletoperantis.
Quanquam autem hæc doârina contemnitur ab imperitis: 3men experiuntur piæ amp; pauidæ confeientiæ,plurimum earn con-^Htionis afferrc,quia confeientiæ non poflunt reddi tranquil!«nbsp;F 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per
-ocr page 108-88 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
per Vila opera, fed tantum fide, cùm certó ftatuunt, quód propte^ Chriftum habcantplacatum Deum. Quemadmodum Paulus do-cct,Rom.5.Iuftificati per fidcm,pacem habemus apud Deum. Totanbsp;hxcdoâ;rina,adilludcertamenperterrefadæconfcientiæ,referenda eft, necfincillocertamineintelligi poteft.Quaremalè indicantnbsp;deea re homines imperiti,amp;prophani, qui Chriftianam iuftitianinbsp;nihil efle fomniant,nifi ciuilem amp; philofophicam iuftitiam.
Olim vexabantur confeientiæ dodrinaoperum, nonaudie-bantex Euangelio confolationem. Quofdam confeientia expuHt in dcfcrtum,inmonafteria, fperantesibifegratiam merituros eflcnbsp;per vitam monafticam. Alij alia excogitauerunt opcraad pronic-'nbsp;rendam gratiam, Ócfatisfaciendumpropeccatis. IdeomagnopeiCnbsp;fuit opuSjhanc dodrinam de fide in Chriftum tradcre, amp; renouarc»nbsp;nc deeflet confolatio pauidisconfcientiis,fedfcircntfidein Chriftum apprchendigratiam,amp; rcmiflionempeceatorum,amp;iuftifica-tioncra.
Admonenturctiamhornines,quódhïc nomen fidei nonft-gnificet tantum hiftorix notitiä , qiuüs cft in impijs amp; Diabolo,fe»! fignificet fidem, quæ credit non tantum hiPcoriam,fed etiam effe-dum hiftoriæ, videlicet hune articulum, Rcmiflionë peccatorum»nbsp;quod videlicet per Chriftum habeam us gratiainjiufti tiam amp; remil'nbsp;fioncm peccatorum.
lamqui feit fe per Chriftum habere propi tiutn patremjs verß nouit Deum, feit feci curæefte,inuocateum. Deniqjnon eft finenbsp;DeOjficut Gentes. NamDiaboliamp;impij nonpoflunt huncarticu-lumcredere,Remiflioncm peccatorum. Idco Deum tanquam ho-ftem oderunt, non inuocant eum, nihil boni ab eo expedant. An-guftinus etiam de fidei nomine hoc modo admonct ledorem,^nbsp;docet in feripturis nomen fidei a.ccipi, non pro notifia, qualiseftnbsp;inimpijs, fcdprofiducia, quæconfolatur, amp; erigit perterrefadaSnbsp;mentes.
Præterea docentnoftrî, quôdneceflefîtBona Opérafaccrcgt; non vt confidamusper ea gratiam mereri, fed propter voluntatentnbsp;Dei.Tantùmfide appræhenditurremifliopeccatorum,amp;cgratia.E^nbsp;quia per fidem accipitur Spiritus fandus,îamcorda renouantub^nbsp;induuntnouosaffedus, vtparerc bonaoperapoflint. Sic cnim^hnbsp;Ambrofius: Fides bonæ voluntatis, ôciuftæ adionis, genitrix eft-Nam humanæ vires,finefpiritufando,plenæfuntimpi/saffedibusgt;nbsp;amp;fungt;^
-ocr page 109-AVGVSTANA CONFESSI©* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Slt;gt;
amp;funtimbccilliores,quàm vt bona opera pofsîntefficerc coram Deo.AdhæCjfuntin poteftateDiaboli,quiimpellithomines advanbsp;ria peccata,ad impias opiniones,ad manifcfta fcelera. Quemadmo;nbsp;dum eft vidcrc in Philofophis,qui amp; ipfi conati honeftè viuere, ta-men id non pótucrnnt cfficere,fcd contaminati funt mulris mani-feftisfceleribus.Talis eft imbecillitas hominis ,cùm eftfincfideôcnbsp;fine fpiriru fanâ:o,amp; tantum humanis viribus fegubcrnat.
Hinc facile apparct,hanc dodrinam nonefte accufandam, quódbonaoperaprohibeat,fedmultömagislaudandam,quódo-ftendit,quomodo bona opera facerepoflimus. Namfinefide, nul-loniodopotefthumananatura,primiautfecundipræcepti operanbsp;facerc.Sine fide non inuocatDeum,à Deo nihil expeâ:ar,non tolérât crucë, fed quæri t humana præfidia, confîdit humanis præfidijs.,nbsp;Itarcgnant in corde omnes cupiditatcs,amp;humana confilia^cùmnbsp;abcftfides amp;fiducia crgaDcum. Quare amp; Chriftusdixit: Sine menbsp;nihil poteftis facere, loan 15. amp; Ecclefia canit,Sine tuo numine,nihil eftinhomine,nihileftinnoxium.
XXL
DeculruSandorumdoccnt,quôdmemoria Sandorum pro-ponipoteft, vtimiremurfidem eorum,amp; bona operaiuxta voca-tioneiUjVtCæfarimitari poteftexemplum Dauidisin bellogcren-doaddepcllendosTurcasàpatria.Namvtcrqjrex eft.Sedfcriptura non doeet inuocarc Sanftos,feu petereauxilium àSaniftis, Quia v-numChriftum nobis proponitmediaiorem,propiciatori uni, Ponnbsp;tificem,amp;intcrcefîbrem.Hicinuocandus eft,amp;promifitlecxaudi-turumelTc preccsnoftras,amp;hunc cultum maxime probat, videlicet, vtinuocctur in omnibus affliélionibus.i.Ioh.a, Si quispeccat,nbsp;habcmusaduocatumapudDeum,amp;c,
Hæcferè fummaeft dodrinaapud nos,in qua cernipoteft, nihil inefle quod difcrepctàfcripturis,velab Ecclefia Catholica,nbsp;Velab Ecclefia Romana,quatenusex feriptoribus nota eft. quodnbsp;cùmita fît,inclcmenter indicant ifti, qui noftros pro hæreticis haben poftulant.Seddiflenfîo eft de quibufdam abufîbus,quifinccernbsp;taautoritatein Ecclefias irrepferunt, în quibus,ctiamfiqua effetnbsp;difTimilitudOjtamëdecebat hæc lenitas Epifcopos,vrproptcr con-fefrionem,quammodô r cccnfmm us, tolcrarcnt noftros, quia nenbsp;Canones quidemtam durifunt,vt eofdemritus vbiq; efte poftu-F 5,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lent.
-ocr page 110-00 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
Icnt,nequcfimiles vnquatn omnium Ecclefiarum ritus fucfUn^ Quanquam apudnosmagna ex parte vetercs ritus diligenter fcy*nbsp;uantur. Falfa enimcalumnia eft,quöd omnesceremoniæ,nbsp;vetcrainftituta.inEcclefijsnoftrisabolcantur.Verumjpublicaq*!®nbsp;vela fui t,abufus quofdam in vulgaribus ritibus hærerc.Hi quia noflnbsp;po tcrant bona confcicntiaprobari,aliqua ex parte corrcûifunt.
ARTICVLT, IN QVIBVS
RECENSENTVR ABV-
SVS MVTATr,
1
VM Ecclcfioe apud nos,denullo articulo fidti, diflefl* tiantab Ecclcfia Catholica, tantumpaucos quofdau*nbsp;abufus omittant, qui noui fünf, amp;contra voluntatei*nbsp;Canonum,vicio temporum,recepti,rogamus vtnbsp;rea Maieftas clementer audiat, amp; quid fi t mutatum »nbsp;qux fuerint caufæ,quô minus coaftus fit populus,illos abufus coi*nbsp;tra confeientiam obfcruarc. Ncchabeatfidem Cæfarea Maieft^^nbsp;iftis,qui,vt inflamment odia hominum aduerfus noftros,miras d'nbsp;lumnias fpargunt in populü. Hocmodo,irritatis animis bonoruH*nbsp;virorum,initiö pracbucrunt occafionem huic dilfidio,amp; eadem af'nbsp;tcconanturnuncaugcredifcordias. NamCaefarcaMaieftashaU**nbsp;dubiè comperiet, tolerabiliorem efleformam amp; doftrinæôc ccr^'nbsp;moniarum apud nos,quàmqualem homines iniqui ötmaleuoJitJ/nbsp;feribunt. Porro veritas ex vulgi rumoribus, autmaledidis inim'nbsp;corum,colliginon poteft. Facile autem hoc iudicari poteft, nibnbsp;magis ptodeffc ad dignitatem ccremoniarum conferuan-dam,amp;alendamrcucrcntiam,acpiefateminpopu.
Io,quam fi ceremoniæ rité fiant in
£cclcfij$.
-ocr page 111-AVGVSTANA CONFHSSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pi
DE VTRAQVE SPE^ C1Egt;
AICIS datur vtraq; fpccies SacramentiinCocnaDo-mini,quiahic mos habet mandatumDomini,Matc.a6r Bibitcexhoc omnes. Vbimanifeftè prxeipitChriftusnbsp;depoculOjVtomnes bibant, amp;nc quis poflit cauillari,nbsp;quod hoc ad Sacerdotes tantum pertineat,Paulus
Cor.n, cxemplumrécitât, inquoapparet totam Ecclefiamvtiaq; fpecie vfamefle. Et diu manfit hic mos in Ecclefia; nee confiât,nbsp;quandoautquoautoremutatusfif.(tametfiCardinalisCufanusrenbsp;eitet,quando fit approbatus)Cyprianus aliquot locisteftatur, populo fanguinem datum cfle.Idem tcftaturHicronymus,quiait:Sa-ccrdotesEucharifijæ miniftranr, amp;languinem Chriftipopulisdi-nidunt.lmöGelafiusPapa mandat,nediuidaturSacramcntü,Dift»nbsp;2.deConfecrationc,cap.Comperimus, Tantùmconfuetudononnbsp;tta vetus aiiud habet. Confiât autem,quód confuetudo contranbsp;mandata Dei in troduifia, non fi t probanda, vt teftan tur Canones,nbsp;^ift.8.c.Verirate,cumfequcntibus. Hæc ycróconfuetudononfo-hun contra fcripiuram,fed etiam contra vetcresCanones amp;exem-phim Ecclcfiæ,rccepta eft. Quare fi qui maluerunt vtraq; fpecie Sa-kramend vti,non fucr unt cogendi, vt aliter facerent cum offenfionbsp;^econfeientiæ.
^ïquia diuifio Sacramenti nonconuenit cuminftitutione Chiiftijfolct apudnos omitti Proceflio,quænbsp;haûenus fieri folita eft»
DE
AVGVSTANA CONFESSIO*
DE CONIVGIO SACER' DOTVM,
dotibusconiugium,fcdmultómaioreseflccaufas, rcddi debeat.Sic enim fcribit Platina : Cûigitur Sacc^'nbsp;dotes apudnospublica illafcandala vitare vcllcnt,duxeruntvxO'nbsp;res,acdocuerunt,quödliceatipfiscontraherematrimonium.P^'nbsp;mum,quia Paulus dixit, i. Cor.17. Vnufquisq; habeat vxorcm fui^?nbsp;propterfornicationcm. Ité:Mcliuseftnubcrequànivri, Secundi'nbsp;Chriftus inquitjMatt.iç.Non omnes capiunt vcrbü hoe: vbi doce^'nbsp;nóomnes homines ad clibatüidoneoscfle,quia Deus créauitl^nbsp;mine ad procreationê,Gen.i.Nec eft humanae poteftatis finenbsp;lari dono amp; opere,Dei creationé mutare. Igitur qui nÔ fun t idoD^nbsp;ad clibatum, debent contrahcrc matrimoniu. Nam mandatu*nbsp;Dei, amp; ordinationem Dci, n ulla lex humana, nullü votum tolK^^nbsp;poteft. Ex his caufis docent Sacerdotes,fibi licerevxoresducet^'nbsp;Côftat etiâ in Ecclefia veteri Sacerdotes fuifle mari tos.Nam amp;nbsp;lusait,i.Timo.3.Epifcopumeligendueflc,quifitmaritus.Etinûdnbsp;maniaprimü ante annos quadringentos, Sacerdotes vi coadi fü*nbsp;ad clibatum,qui quidemadeoaduerfatifunt, vt Archiepifeop*'nbsp;Moguntinuspublicaturusedidum Romani Pontificisdeeare,?^'nbsp;nèabiratis Sacerdotibusper tumultum opprelTusfit. Etresgc^^nbsp;efttam inciuiliter,vtnon folùm in pofterum coniugia prohibé'nbsp;rent,fed etiampræfentia,contraomniaiuradiuina amp; humana,nbsp;tra ipfos etiam Canones,fados nonfülnmàPontifîcibus,fcdàinbsp;datiflimis Synodisi,diftraherentur.
Etcùmfcnelcente mundo, paulatimqatura humana fiatiiî'
gium.
-ocr page 113-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;93
Cum autem extet mandatum DeijCÙmmosEcclefîænotus fit,cvimimpurusclibatuspiurimapariat fcandala,adultcria, amp;nbsp;aIiafcelera,dignaanimaducrfioneboniMagiftratus:Tamëmirumnbsp;eft, nulla inre maiorem cxcrceri fæuitiam quàm aduerfus coniugi-umSacerdotum. Deus præcipit(Ebræ.i3- ) honoreafficereconiu-gium, Lcgcsinomnibus rebuspublicisbeneconftitutis,etiama-pudEthnicosmaximis honoribusornaucrunt. Atnunccapitali-bus pnis excruciantur, amp; quidem Sacerdotes, contra Canonumnbsp;voluntatem,nullamaliamobcaufam,nifipropterconiugium.Paunbsp;lus vocat dodrinam Dxmoniorum, quæ prohiber coniugium.i.nbsp;Tim,4.Idfacile nunc intelligi poteft,cum talibus fupplicijs prohi-bitio coniugi j defenditur.
Sicutautemnullalex Humana poteftmandatumDci tollere, itance votum poteft tollere mandatum Dei. Proindeetiam Cy-prianusfuadetjVtmulicres nubant, quæ non feruantpromuTamcanbsp;ftitatem.Verba eius funt hæc lib.i.Epift.ii.Si autem perfeuerare nonbsp;lunt,aut non poflunt, melius eft vt nubant, quàm vt in ignem deli-eijsfuis cadanf.certenullumfratribusautfororibusfcandalumfa-ciant.EtaequitatequadamvtunturipfiCanoneserga hos,qui antenbsp;iuftaraætatem vouer unt, quomodoferè hadenus fieri confueuit.
DE MISSA.
ALSO accufanturEcclefîænoftræ, quodMiflam abo-leant:retinetur enim Miflaapudnos,amp;fumma reue-rcntiacelebratur. Seruantur Sevfitatae ceremoniæ fere omncs,prætcrquam quod Latiniscantionibusadmi-feentur alicubi Germanicæ,quæ additæ funt ad docen-
dumpopulum.Namad hoevnum opus eft ceremonijs, vt doceant imperitos.Etnon modo Pauluspræcipit ( i.Cor.14.. ) vti lingua in-telleda populoin Ecclefia,fedetiamita conftitutumefthumanonbsp;iurc.
AflÀicfîtpopuIuSjVtvnàvtanturSâcramento, fiqut funt ido-nei; id quoqueauget rcucrentiam ac religioncm publica rum cere-moniarû.Nullî enimadmittuntur,nifi anteacxpIorathAdmonen-turetiamhomînesdedignitateamp;vfuSacramentî^quantamconfo lationcm afferat pauidis confeientijs, vt difeant Deo credere, amp; o-mnia
-ocr page 114-9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO,
mnia bonaàDeo cxpeótarc amp;petcre,Hic cultus deleótatDeum/^' lis vfusSacramentialitpietatcm erga Deuin. Itaq; non videntur^quot;nbsp;pudaduerfahüs Miflæ maiorcreligione fieri quàniapudnos.
Confiât autemhanc quoqucpublicani,amp;longe maxim^ querelam omnium bonorum virorumdiufuiflejquödMifTaeti^'nbsp;pi ter propbanarenturcollatæadquæfium. Neq^enim obfcuruiï*nbsp;eft,quàmlatèpateathicabufusin omnibus templis,à qualibuscC'nbsp;lebrenturMiflæ,tantùmproptermercedcmaut fiipendium,qu^*'nbsp;mul ti contra interdiftumCanonumcelebrent. Paulus autcmgf^'nbsp;uiter minatur his,qui indigne traûant Eucharifiia, ( i,Cor.n.)cùnnbsp;ait, Qui ederitpancm lîunc,aut biberit calicem Domini indigi^^nbsp;reuseritcorporis amp;fanguinis Domini. Iraq;cùmapudnos adm®'nbsp;nerentur Sacerdotesdehoc peccato,defierunt apudnos priuat^nbsp;MiflæjCÙmferènullæ priuatæ Miflæ,nifi quæfiuscaufa fièrent.
Neq; ignorauerUnthos abufus Epifeopi ,quifi correxiift^ cos in tempore,minus nunc cfTet dÜTenfionum. Antea fua diflîmænbsp;latione multa vidapafli funtin Ecclefiamferpere. Nuncferôind'nbsp;piunt queri de calamitatibus Ecclefiç,cum hic tumultus non aliu*!nbsp;dcfumfcritoccafionem ,quàm ex illis abufibus, qui tam manift^*nbsp;crant,vt tolerari ampliùs non polTent. Magnædilïenfiones deM*^'nbsp;fa,deSacramento,extiterunt.Fortaircdatpnasorbis tamdiutui'nbsp;næ prophanationis Mi^arum,quaminEcclefijs rotfeculis tolcd'nbsp;uerunt ifii,qui emendate ôc poterant amp; debebant. Nam in Décalé'nbsp;go feriptum efi,{ Exod.2o.)Qui Dci nomine abutitur,non edti^jnbsp;punitus.At ab initio mundi,nulla rcsdiuinaitavideturvnquantî®nbsp;quæfium collata fuÜTe, vt Mifla.
Acceflit opinio, quæ auxitpriuatas Miflas in infinitum licet, quod Chrifius fua paffione fatisfecerit pro peccato origin/'nbsp;^cinftirueritMilTam, inquafierctoblatioproquotidianisdelilt;3:^.'nbsp;mortalibus dcvenialibus. Hine manauit publica opinio,quódM*^'nbsp;fafit opus, delcns peccata viuorum amp;mortuorum ex opcre ope^'nbsp;to. Hîccptumefidifputari, vtrumvnaMilTa diótapropluribn^'nbsp;tantundcmvaleat,quantumfingula;pro fingulis. Hæc difputatnbsp;peperitifiaminfinitammultitudinem Miflarum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
De his opinionibus nofiri admonucrun t, quod dilTentiand fcripturis fandis, dclsdantgloriampafllonis Chrifii. Namp.^lij*nbsp;Chrifti fuit oblatio amp;fatisfaä;io,non folùm pro culpa origin*^nbsp;(edetiam proomnibus rcliquispcccatis.vtad Hcbrxosfcriptuinbsp;efiCcap
-ocr page 115-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;95
eft (cap. 10. ) Safiótificati fumusper oblationcm lefu Chrifti femel, îtemjVnàôbrariohcconfùmmauir in perpetuum fanftificatos,
Itemjfcriptura docct,Nos coram Deo iuftificari per Fidem in ChriftuiUjCÙm credimus nobis remittipcccatapropterChriftum.nbsp;lamfi Mifladclctpeccata viuorum amp;mortuorum ex opere operate, contingit iuftificatio exopcreMiflarum,non ex fide: quodferi-pturanonpatitur.
Sed Chriftus iubet faccre in fui memoriam (Luc. 22. Quare Mifla inftituta eft,vt fidcs in ijs,qui vtuntur Sacramento ,rccorde-tur,quæ beneficia accipiat per Chriftum, amp; erigat amp; confoletur panbsp;iiidamconfcientiam. Nam id eft meminiffe Chrifti, beneficia mc-miniflcjacfentire quod vere exhibeantur nobis. Nec fatis eft hifto-riatn recordari, quia hac ctiamludxi amp;impij recordari poffiint.Eftnbsp;îgitur ad hoc facienda MiiTa, vt ibi porrigatur Sacramentum his,nbsp;quib,opuseftconfölationc:ficut Ambrofiusait,Quiafemperpec-cOjfempcrdcbeoacciperemedicinam.
Cumautem MilTa fit tails communicatio Sacramenti, fer-uaturapud nos vna communis Miifajfingulisferijsatq; alijsetiam diebus, fl qui Sacramento velintvtijvbi porrigitur Sacramentumnbsp;his,qui petunt.Neq; hie mos inEcclefia nouus eft ,Nam veteres ante GregoriumnonfaciuntmcntionempriuatæMiflTæ.De communi Mifla plurimum loquuntur. Chry foftomus air, Sacerdote quo-tidie flare ad altare,amp; alios ad communionem accerfere,amp; alios arnbsp;'cerc.EtexCanonibusvcteribusapparetjVnUmaliquem celebraffenbsp;MiflaïUjà quo reliqui presbyter! amp; Diaconi fumferunt corpus Domini. Sic enimfonant verba CanonisNiceni, Accipiant Diaconinbsp;fecundumordincmpoftpresbyteros,abEpifcopovelàprcsbyreronbsp;facram communionem. Et Paulus de communione iubet,vt alij a-lios expeften t,vt fiat communis participatio.i.Cor.n.
Poftquam igitur Miflaapud nos habet exempIumEccIcfi«,ex fcriptura Patribus, confidimus improbari earn non pôire,maxi.nbsp;ntè cum publies cercmoniæ,magna ex parte fîmiles vfitatis feruennbsp;tuntantùmnumerus MifTarumeftdimrnilis, quempropter mâxi-nros amp;manifeftos abufus certè moderari prodeffet. Nam olim et-iam,inEcclefijsfrcquentiflimis,nonficbatquotidieMiira,vt tefta-tuthiftoriaTripart.lib.9.cap.38.RurfusauteminAlexandria,quarnbsp;taamp;fextaferia, fcripturæleguntur, easq; doôtores interpretantur,nbsp;.^Qlpniafiuntpræterfolenncmoblationismorenu
DE
96 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
DE CONFESSIONE.
ONFESSIO in Ecclcfijsapud nos,noncftabolita.N^Î( eninifolctporrigi corpusDomini,nifiantcaexplor3f^nbsp;amp;abfolutis. Et doccturpopulus diligcntiflimc, défi*,nbsp;abfolutionis,de quaantehæc tempora magnumnbsp;lentium. Docentur homines,vt abfolutioncm pluri
faciant,quia fit vox Dei,amp; mandatoDeipronuncietur.Ornatur plt;' tcftas clauium,amp;cômemoratur,quantam confolationemaffcf^nbsp;perterrcfaótisconfcicntijSjamp;quódrequiratDeus fidem,vt illi^^nbsp;IblutionijtanquamvocideClofonanti, eredam us, Scquodil'nbsp;fides verè confequatur,amp;accipiatremiffionempeccatorum. Mnbsp;teaimmodicc cxtollebantur fatisfaâiones fidei amp;meriti Chri^^*;nbsp;ac iufticiæ fidei nulla fiebat mentio. Quare in hac parte minii^nbsp;funtculpandæ Ecclefiænoftræ.Namhoc ctiam aduerfarij tribu^^*nbsp;nobis coguntur,quôd dofilrina de pnitentia diligentiflimè ànbsp;ftris tradata ac patefafta fit.
Sedde Confelfionc docent .quôdcnumeratio deliftoru*? nonfitnece{raria,necfintoncrandæ confeientiæ cura enumera*^nbsp;di omnia delida, quia isnpofiibilc cft omnia delida recitare, vtnbsp;ftaturPfalmus is.DelidaquisintelligitïItemleremias Cap.17.nbsp;uum eft cor hominis amp; infer utabilc. Quôd fi n ulla peccata nifinbsp;ci tata,remittercntur, nunquamadquiefccre confeientiæ polfc*nbsp;quiaplurimapeccataneq; videntncq; meminiflepoflunt. Tcfta^nbsp;tur amp; vetercs feriptores enumerationem nô efle neceiTariam. Na,nbsp;in Dccretiscitatur Chryfoftomus,qui ficait,Nontibidico,VtJnbsp;prodas in publicum,ncq;apud alios tcaccufcs,fcdobediretev^^nbsp;Prophetædicenti (Pfahjy. ) Reuelaante Deumviam tuam.nbsp;tua confitercpcccata apud Deum, verum iudicem, cum oratio^nbsp;Delida tua pronuncia non lingua, fed confeientiæ memoria, 7nbsp;Etglofradcpnitcntia,Dift.5.cap.Confidcret,fatcturhumanpnbsp;ris efle confelfionem. Verùm confelTio, cum proptermax*'nbsp;mumabfolutionis beneficium,turn propter aliasnbsp;confcientiarum vtili tâtes apudnbsp;nosretinctur.
-ocr page 117-AVGVSTANA CONFESSIO,
DE discrimine CF BORVMgt;
VBLICA pcrfuafio fuit non tantum vulgi,fed ctiam docentium inEccIefijs, quod difcrimina ciborum, amp;nbsp;fimiles traditiones humanæ,fint opera vtiliaad pro-merendam gratiam, amp;fatisfadoria pro peccatis. Etnbsp;quod ficfenfcritmundus,apparet ex eo,quia quotidienbsp;inftituebantur nouæ ceremoniæ,noui ordines,nouæfcriæ,nouanbsp;ieiunia,amp;dodores in templis exigebantliæc opera, tanquam ne-ceflariuni cultum ad promerendam gratiam, amp; vehementer terre-bantconfcientias,fi quid omitterent. Ex hac perfuafîone de tradi-tionibus,muItaincommodainEcclefiafecutafunt.
Primo obfcurata eft doélrina degratia amp; iuftitia fidei, quæ eft præcip ua pars Euangelij, amp; qua maxime oportet extare amp; eminerenbsp;inEccrefîa,vtmeritumChrifti benècognofcatur,amp;fides,quæcre-ditremitti peccata propter Chriftû, longe fupra opera collocetur.nbsp;Quare amp; Paulus in hune locum maxime incumbit, legem amp; traditiones humanasremouet, vtoftendatiuftitiam Chriftianamaliudnbsp;quiddam eire,quàm huiufmodi opera, videlicet fidem, quæ créditnbsp;peccatagratisremitti,propterChrifl;um. Athæcdoûrina Paulinbsp;penè tota opprefla eft per tradi tiones,quç pepererunt opinionem,nbsp;quodper difcrimina ciborum,amp;fimiles cultus,oporteatmerer!nbsp;gratiam amp; iuftitiam.In pnitentia nulla mentio fiebat de fide : tannbsp;tùmhæc operafatisfaeboria proponebantur.Inhisvidcbaturp-nitentia tota confiftere.
Secundo, hæ traditiones obfcurauerunt præceptaDei, quia traditioneslongèprçfcrebantur præceptisDei.Chriftianifmusto-tus putabatur elfe obferuatio certarum feriarum, rituum,ieiunio-rum,veftitus. Hæ obferuationes erantinpofteflionehoneftiiTiminbsp;tituli,quôd effent vita fpiritualis,amp;vitaperfelt;fta. Interim mandatanbsp;Dei,iuxta vocationem,nullamlaudcmhabebant, quod paterfamilias educabat fobolem, quod mater pariebat, quod Princeps rege-bat r empublicam, hæc p utabantur effe opera mundana amp; imperfe-fta,amp;longe détériora illis fpendidis obferuationibus. Et hic errornbsp;valde cruciauit pias confcientias,quæ dolcbant fe teneriimper-fedovitæ genere,in coniugio,inmagiftratibus,aut alijsfuniftioni-Gnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus
-ocr page 118-98 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO,
busciuilibus, mirabanturMonachosamp;fimücs, ócfalsóputabüO^ illorum obferuationcs Deo gratiores cfTc.
Tertio, Traditionesattulerunt magna penculaconfcient')^ quiaimpoffibiieeratomnes traditionesferuare, amp; tarnen hon*'nbsp;nesarbitrabanturhas obferuationes, neceflarios eflecultus.nbsp;fonferibitmultos incidiffein dcfperationcm,quofdam etiant^*'^nbsp;mortem confciuiiïe,quiafenferant, fenonpoflefatisfaceretralt;^''nbsp;tionibuSjamp;interimconfolationemnullam, deiuftitiafidcinbsp;gratia,audierant.
VidcmusSummiftasóc Thcologoïeolltgere traditiones,'^ qux£ereiTrieiKi«s,vtleuentconfcientias: non fatis tarnen expc^'quot;nbsp;unt^fedinterdummagisinijciuntlaqueosconfcientijs. Et innbsp;ligendis traditionibusita fueruntoccupatæScholæ, amp;cÖcion^^'nbsp;vtnon vacaueritattingerefcripturam,amp;quærere vtiliorem do^^^'nbsp;nam defide, decruce,defpe, de dignitatc ciuilium rerum,dccoigt;'nbsp;folationeconfeientiaruminarduis tentationibus. Itaq;Gerfon^nbsp;alij quidam Theologi grauiter queftifunt, fè hisrixis tradition^'nbsp;impediri, quo minus verfari poffent in meliore genere doftrin^'nbsp;Er Auguftinus vetat onerareconfeientias huiufmodiobferuatiO'nbsp;nibus, amp; prudenter admonet lanuarium, vt fciat eas indifferent^^nbsp;obl'eruandas effe: Sie entra loquitur.
Quare noftri non debentvideri bane caufam temcreattigb^^ aut odjo Epifcoporum,vt quidam falsofufpicantur.Magna nece^'nbsp;fitasfuit deillis erroribus, qui natierant ex traditionibusmalèit^'nbsp;telleâiSjadmonereEcelefîas. NamEuangelium cogit vrgcredo;nbsp;drinamiuEcclcfijs de gratia amp; iuftitia fidei, quæ tarnen intelHSnbsp;nonpoteft, fi putent homines fe mercrigratiamperobferuatiO'nbsp;ncsabipfiscleiffas.
Sicigiturdocuerunt, quodper obferuationemtraditionii' humanarum,non poflimus gratiam mercri, autiuftificari.nbsp;non eft fentiendum, quodhuiufmodi obferuationesfint necefl^'nbsp;rins cultus.
Addunt teftimoniaexfctiptura. Chriftus, Matth. 15.excin^ ApQftolos,quinonferuaucruntvßtatam traditioncm,quæ tam^nbsp;videbatur derc nonillicifa, fed media effe,amp;habere cognation^nbsp;cumbaptifmatibuslegis,.amp;dicit :Fruftracoluntmemandatish^nbsp;minum. Igitur non cxigit ciilrum inutilem. Etpaulöpóftacief 'nbsp;Oinneqnodintratinos,noninquinathomincm, Itemj.Ronia.t-fquot;nbsp;Regnun
-ocr page 119-AVGVSTANxï CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;99
RegnuniDci noneftefcaautpotus. Colofs. 2. Nemo ïudicct vos in cibo, potu, fabbatho aut diefefto. Item, Si mortui eftis cû Chri-ftoabelementismundijQuare tanquamviuentesin mundo decrenbsp;tafacitis?Neattingas,Neguftes,Necötreftes. Aéioraj.ait Petrus:nbsp;Quare tcntatisDcum,imponentesiugumfuperceruices difcipu-lorum, quod neq; nos neqj patres noftri portare potuimus, fed pernbsp;gratiam Domini noftrilefu Chrifticrcdimuslaluari,quemadmo-dumamp;illi. HïcvetatPetrusonerare confcientiaspluribus ritibusnbsp;fiucMofifiuealijs. **
Et i.Timot.4.vocat prohibition em ei bor urn, doctrinam Dæ tnoniorum, quia pugnat eum EuangeJio,talia opera inftituere autnbsp;facerCjVtper eamcreamurgratiam, autquöd non poflit exiftercnbsp;Chriftianifmus fine tali cultu.
Hîc obijciunt aduerfarij,quod noftri prohibcant difciplinani amp;inortificationemcarnis,fiçutlouinianus. Vcrùm aliud deprc-hendetur ex fcriptis noftrorum: Semper enim docuerutdecruce,nbsp;quödChriftianosoporreat tolerate afflidion cs. Hæç çft vcra,ferianbsp;' amp;nonfimulatamortificatio,varijsaftliftionibusexcrceri, amp;cru-cifigicumChrifto.
Infuperdocent, quod quilibctChriftianusdebcatfecorpo-rali difciplina, aut corporalibus cxcrcitijs amp;laboribus fic exerccre Sccoerccre, nefaturitas,autdefidiaextimuletadpeccandum,nonnbsp;vtperillaexercitiamereamurgratiani, autfatisfaciamuspropec-catis. Ethäc corporaiem difciplinam oportet fempervrgcre, nonnbsp;folùmpaucisamp;conftitutisdiebus, Sicut Chriftus præcipit (Luc.nbsp;21.) Cauete, ne corpora veftragrauentur crapula. Item, (Matt.17.)nbsp;HocgenusDæmoniorumnon eijciturnifiieiunio amp; orationc.Etnbsp;Paulus ait: (i.Cor.9.)Caftigo corpusmcum, öcredigoin fcruitu-tem. Vbi clare oftendit, fe idcö caftigare corpus,non vt per eä difcinbsp;plinammercaturrcmifllonempcccatorum: fedvt corpus habeatnbsp;obnoxium amp;idoncum ad res fpirituales,amp; ad faciendum officiumnbsp;iuxta vocationem fuam. Iraq; non damnantur ipfa ieiunia, fed tra-ditiones: quöd certos dies, certos cibos, præfcribunt cum pericu-loconfcientiæ,tanquamiftiufmodioperafintncceflariuscultus.
Seruantur tarnen apud nospleræq; traditiones, quæ condu-cut ad hoc, vt res ordine geratur in Ecclefia, vt ordo Icäionum in M.ifla,amp;præcipuæ feriæ.Sedinterim hominesadmonentur, quödnbsp;talis cultus non inftificetcoramDeo, amp;quöd nonfitponendumnbsp;G 2nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pccca-
-ocr page 120-100 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
peccatum in talibus rebus,fîomittanturfine fcandalo. tasinritibushumanis nonfuitignotapatribus:NaminOrientc^;
lio tempore.feruauerunt Pafcha, quàm Romæ,amp; cum propter hanc diflimilitudinem aceufarent Orientem fchifinatjfnbsp;admoniti funt ab aliJs, tales mores non opor tere vbiq; fimilesnbsp;Et Irenæus inquitjDifïbnantiaieiunij fidei confonantiam nonnbsp;uit. Sicut amp; Dift. 12. Gregorius Papa fignificat,talem di^fimilitu^l*'nbsp;nemnonlædcrevnitatemEcclefiæ. Etinhiftoria Tripartitalib-?'nbsp;multa colligunturcxempla diffimiliuHwrituumjamp;recitanturhsc*'nbsp;verba;Mens Apoftolor urn fuit,non de diebus fcfiis fancire,fedp^^nbsp;dicarc bonam conuerfationem amp;pietatem*
DE VOTIS MONA-
CHORVM
VID devotis Monachorum apudnos doceatur,niC' lius intelliget, fi quis meminerit,qualis flatusfucr*'nbsp;Monafteriorum,quàmmultacontra Canonesinip^^nbsp;Monaftcrijs quotidie fiebät. Auguftini tempore eraP*^nbsp;libera Collegia.Poftea corrupta difciplina, vbiq; ad^i'nbsp;ta funt vota, vttanquam excogitate care ere, difciplina reflituerC'
tur.Additæfuntpaulatinifupra votaaliæ multæ obferuationes.ï*^ hæc vinculamultis ante iuflam ætatem,contra Canonesgt;inic^^nbsp;funt. Multi inciderunt errore inhoc vitæ genus,quibus etiamfi^^!nbsp;dceffent anni,tarnen indicium de fuis viribus defuit.Qui ficirretifnbsp;crant,cogebantur manere, etiamfi quidam beneficie Canonuml*'nbsp;beraripo.fient.EthocacciditmagisetiaminMonafterijsVirginun^nbsp;quàm Monachorum, cùm fexui imbecilliori magis parcendumnbsp;fet.Hicrigor difplicuit mul tis bonis vifisantehæc tempora,qui vi'nbsp;debant puellas amp; adolefcentesin Monafteria detrudi propter v*'nbsp;ótum, videbant quàm infeliciter fuccederet hoe confilium,q^^nbsp;fcandala pareret,quos laqueos confeientijs ini/ceret. Dolebai*^nbsp;autoritatcCanonuminrc.periculofifiiraaomninonegligiamp;cofl'nbsp;temni.
Ad hæc mala, accedebat talis perfuafio devotis, quam coH' fiat ctiamolinidifplicuifleipfisMonachiSifi quipaulo cordatiot^^nbsp;fuerunt'»
-ocr page 121-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loi
fueruntjdoccbantvotapariacfleBaptifmo, doccbantfe hoc vitæ gcneremcrcri remilTjongpcccatorum, amp; iuftificationem coraninbsp;Deo.ImoaddcbantjVitamMonafticam non tantümiuftitiamrae.nbsp;rericoramDcOjfedamplius etiam,quiaferuarct non modo prçccnbsp;pta,fcd etiamconfiliaEuangclica.
ItapcrfnadcbätMonafticam profcflioncm longe meliorcm cfleBaptifmojVitamMonafticam plus mereri quàmvitarn Magi,nbsp;ftratuum, vitam Paftorum amp;. fimilinm, qui in mandatisDci, fine fanbsp;äitijs religionibus,fuas vocation! feruiunt,Nihil horum negari ponbsp;teft, extant enim inlibris corum.
QuidfiebatpofteainMonafterijs? Olim er an t fcholx facrarü litcrarum, amp;aliarum difciplinarum,qu« funt vtilcs Ecclefiæ:amp; fu-mebanturindepaftores, amp;Epifcopi. Nunc alia rcseft: nihil opusnbsp;eft recitare nota. Olim ad difeendum conueniebant: nunc finguntnbsp;inftitutumefle vitægcnusadpromcrendamgratiam iufticiam,nbsp;irnoprædicantcfleftatumperfedionis, amp; longepræfetuntomnibus alijsvitægcneribusàDeoordinatis.
Hæc ideo rcci tauimus, nihil odiosè exaggerantes, vt mcliùs intelligipofletdehacredodrinanoftrorum. Pximùm de his, quinbsp;matritnonia contrahunt, fie docent apud nos ,quôd liceat omni-bus,quinonfuntidoneiadclibatum,cÔtrahercmatrimonium,nbsp;quiavotanon poflunt ordinationcm ac mâdatum Dci tollere. Eftnbsp;auteinhoemandatum Dei- (i.Cor.7.) Propterfornicationemha-bcatvnufquifqivxorem fuam. Ncq; mandatum folùm, fed ctiamnbsp;creatioDeicogithosadconiugium,qui fînefinguiariDci opérénbsp;non funt cxccpti,iuxta illud: ( Gene.2.} Non eft bonum homini ef.nbsp;fcfolum.Igiturnon peccant ifti, qui obtempérant huicmandatonbsp;amp; ordination! Dei. Quid poteft contra hæc opponiïExaggcret alinbsp;quis obligationemvoti, quantum volet,tamen non poterit cfficc-rc, vt votum tollat mandâtura Dei.
Canonesdocentjin omni voto, ius fuperioriscxcipi : quarc multo minus hæc votacontra mandaraDei valent.
Qimdfi obligatio votorum nullas haberct caufas, curmuta-ripoflit,nccRomaniPontificesdifpcnfaflcnt.Ncq;enimlicctho-niiniobligationem,quæfirnplicirer eft iuris diiiini,rcfeindere.Sed prudenteriudicauerunt Romani Pontifices,æquitäte in hacobli-gationeadhibendamefle. ïdeofæpèdevotisdifpenfafleleguntur.nbsp;Nota eft hiftoria de Rege Arragonum, reuocato ex WLonafterio. amp;nbsp;extant cxemplanoftii temporis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G 3 Deinde
-ocr page 122-101 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
l5einde cur obligationctn exaggerât aduerfarij, feu effeâüi'' voti,cùminterim dcipfavotinaturalileant, quod debet eflein^^nbsp;poflibiligt;quod debet eirevoluntarium,fponte amp; confultóconc®;nbsp;ptumïAtquomodofit inpoteftate hominisperpetuaeaftitas,inbsp;cft ignotum. Et quotufquifq; fpontc amp; confultö vouit J Puellsnbsp;adolefcentes,priufquaiudicarepoflrunt,perfuadcntur advoueænbsp;dum,interdum etiaracoguntur.Quarenon eftæquum, tam tig*'nbsp;dèdeobligationedifputare-jcum omnesfatcanrur,contravotin^nbsp;turam efle, quod non fpont e, quodinconfulto admittitur.
Pleriqs Canones refcindunt vota ante annum 15. contra^^ quiaanteillamætatem nonvidcrur tantum eflciudicij, vt dcpe^'nbsp;petuavitacóftituipoïfit. AliusCanon plus conccdenshominfl'tJnbsp;imbecillitati, addit annosaliquot, vetat enim ante annum 18 vot*^nbsp;fieri. Sed vtrum feqnemur, maxima pars habet excufationem,nbsp;Monaftcria déférant, quia plutimiante hane ætatem vouerunt-
Poftremó,etiamfi voti viola tio reprehendi poffer,tamë nöl' videtur ftatim fequi, quod coniugia talium perfonarum difffl'nbsp;uendafint.Nam Auguftinusnegatdeberediffbluijzy.quæft.i. cap»nbsp;Nuptiarum-cuius non eftleuisautotitas, etiamfialijpofteaalitcïnbsp;fenferunt.,
Qixanquam autem mandatum Dei de coniugio videaturpl^ rofq; liberate à votis, tarnen afferunt noftri amp; aliamrationem^^®nbsp;votis, quod finr irrita; Quiaomnis cultus Dei, ab hominibusfn^nbsp;mandatoDeiinftitutusamp;cledusadpromerëdam iuftificationc^nbsp;amp;gTatiam,impiuscft,ficutChriftusait: ( Mattjs.) Fruftra colu^nbsp;memandatishominum.EtPaulusvbiqsdöeet, iuftitiam non cfl^nbsp;quærendam cxnoftrisobferuationibus amp;cultibus, qui fint exc^'nbsp;gitati ab hominibus, fed conringcre cam per fidem,credentibuSnbsp;reeipiingratiama Deo propter Chriftum.
Gonfta t autem Monachos docuifle, quod faûitiæ refigioiî^^ fatisfaciantpro peccatis-, mereantur gratram amp; iuftificationei'nbsp;Quid hoc eftaliud quàm degloriaChriffi detrahere, amp; obfcur^f^nbsp;ac rhegare i uftitiâfidei ? Seq uitur igitur ifta vo ta vfi tara impiosnbsp;tus fuifle: quare funt irrita. Nam votum impiumgt;amp; faftum cou^^nbsp;mandata Dei,non valet, ncq, cnimdecet votum vinculum eflenbsp;quitatis,,vtGanondicit.
Paulus dicit CGal.5.)Euacuati effis àChrifto, quün legcid^*' ficamini, àgraiw excidifli^. Ergo etiam, qui votis iuflificarinbsp;coacü^^'
-ocr page 123-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loj
euacuantur à Chrifto, amp; à gratia excidunt. Nam amp; hi, qui votis tri* buuntiuftifieationem, tribuunt proprijs opcribus hoc,quod pro-prièadgloriaraChrifti pcrtinet. Neq; vcro uegari potcft, quin Monbsp;nachi docuerint, feper vota amp;obfcruationes fuas iuftificari amp; me-rcriremiflionempeccatorum.- iraoaffinxeruntabfurdiora, dixcinbsp;runt fcalijsmutuarifua opera.Hæc fi quis velit odiose exaggerate,nbsp;quàmmulta poflet colligere,quorumiam ipfosMonachospudet^nbsp;Àdhæcperfuaferunthominibus, faéiicias religiones efle ftatumnbsp;Chriftianæperfcôlionis. Annonefthoc iuftificationem tribucrcnbsp;operibus?Noneftlcuefcandalum inEcclefia, populoproponercnbsp;certumcultum,abhominibusexcogitatumfinemandatoDei, amp;nbsp;docer e,quod taliscultusiuftificcthomines:Quiaiuftitiafidei,quanbsp;maxime oportet tradiin Eccltfia, obfeuratur, cum illæ mirificænbsp;religiones Angclorum,fimulatio paupertatis amp; humilitatis,amp; cnbsp;libatus, ofFunduntur oculishominum.
Præterca obfcuranturpræceptaDei,amp;vcruscu!tusDei,cùm âudiunthomineSjfolos Monachos eflein ftatu perfedioniszquianbsp;perfeftio Chriftiana eft ferio timerc Deum, amp; rurfus cociperema-gnamfîdem,amp;eôfidere propter Chriftum.quodhabeamus Deumnbsp;placatum,petcreàDeo,amp;certô cxpeótareauxiliumin omnibus rcnbsp;bus gercndis.iuxtavocationcm-Interim foris diligenter faccrebonbsp;na opera, ôeferuire vocationi. In his rebus eft vera perfeâio, amp; vêtus cultus Dei, non eft in clibatu, aut mendicitatc, aut vefte for-dida. V eriim populusconcipit multas perniciofas opinioncs ex il-lisfalfispræconijsvitæMonafticæ. Audit fine modo laudari cli-batum, ideo cum ofFenfioneconfeienti« verfatur in coniugio: Aunbsp;ditfolosmendicoseflepcrfed:os, ideo cum ofFcnfionc confcicn-tiæretinct polFelfiones, negociatur: Audit confilium Euangeli-cum efle de non vindicando , ideoalij in priuatavita nonveren-tur vlcifci, audiunt cnim confilium elTe non præceptum , Alijnbsp;omnes magiftratus amp; ciuilia officia iudicant indigna efle Chri-ftianis.
Leguntur cxcmpla hominum, qui dcfcrto coniugio,defer ta Rcipublica:adminiftrationc,abdidcruntfeinMonafteria. Idvocanbsp;bant fugcre ex mundo, amp; quærere vitæ genus,quod Deo magis planbsp;ccret,nec videbant Deo fcruiendum cIFein illis mandatis,qux ipfenbsp;tradidit, non inmandatis, quse funt excogitata ab hominibus. Bo-num amp;pcrfcQ:umvitægcnus eft, quod habet mandatumDei. Denbsp;G 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;his
-ocr page 124-104- AVGVSTANA CONFESSIO;
his rebus ncceflc eft admoncre homines* Et ante hæc tempora prehendit Gerfon erroremMonachorum de perfeclione, Scnbsp;turfuistemporibusnouamvoccmfuifle, quöd vita Monafticafi^nbsp;flatus pcrfeâionis.
Tammultæimpiæ opiniones hxrent in votis, quod iuftiß' cent, quod fint perfedio Chriftiana, quod feruent confilia amp; pr®'nbsp;ccpta,quôdhabcantopcra fupererogationis* Hæcomnia, cufin*'nbsp;falfaamp;inania,faciunt vota irrita.
DE POTESTATE EO
CLESIASTICA.
Agn® dilputationes fucruntdcpotcftateEpifeoporöf inquibus nonnulli incommodé commifcucruntpO'nbsp;tcftatcmEcclcfiafticam,amp;potcftatemgladij.EtcxhaCnbsp;confufionc maxima bella, maximi motus cxtitcrunf/nbsp;dumPontifîccs,frctipoteftatcclauium,nôfolùmnO-uos cultus inftituerunt,rcfcruationecafuum,violcnttsexcomninnbsp;nicationibus confeientias oneraucrunt, fed etiam regna niun3lt;nbsp;transferrcjlmperatoribusadimere imperium conatifunt. Hæc vi-tiamultöantèreprehcnderuntin Ecclefia hominespij dteruditi'nbsp;Itaq;noftri,ad confoiandas confeientias, coadifuntoftcdcredifinbsp;crimenEcclefiafticæpoteflatis, amp;poteftatisgladi/, dcdocueruntnbsp;vtranq;,propter mandatumDei,religiosevenerandam dchonorcnbsp;afficiendam efle, tanquam fummaDei bencficia in terris.
Sicautem fentiunt,Potcftatcm clauium, feu poteftatem £' pifeoporum, iuxta Euangclium poteftatem efle feu mandatuinnbsp;Dei,prædicandiEuangelij,rcmittcndiamp;rctincndipeccata, dcatl'nbsp;miniftrandi Sacramenta. Nam cum hoc mandate Chriftusmittitnbsp;Apoftolos (Ioh.20.) Sicutmifit me pater, ita amp; ego mittovos.nbsp;cipireSpiritumfanftum:quorumremifcritispeccata,rcmittutufnbsp;cis, amp; quorum rctinueritis pcccata, retenta funt, Marc.i6.Ite,pi^nbsp;dicatc Euangclium omni creaturæ, amp;c.
Hæc poteftas tantum exercetur docendo feu prædicando verbum,(Scporrigendo Sacramenta,vel multis,veifingulis iuxt*nbsp;vocationemgt;quia conccdunturnonrcs corp orales, fed resnbsp;nst»
-ocr page 125-AVGVSTANA CONFESSIÖ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;105
næjiufticiaætcrna,Spiritusfanftus,vitaærcrna. HæcnonpolTunt contingerc nifi per miniftcrium verbi amp; Sacramentorum, ficurnbsp;Paulusdicit(Rotnan.i.) Euangeliumeft potentia Dei ad falutcninbsp;omni credenti. Itaquecùm poteftasEcclefiaftica concédât res x-ternas,amp;tantumcxcrccaturpcrminiftcrium verbi, non impeditnbsp;politicamadminiftrationem :ficutarscancndi nihil impedtt poli-ticamadminiftrationem.Nam politicaadminiftratioverfatur circa alias resquàmEuangeli um. Magiftratus défendit non mentes,nbsp;fed corpora amp; res corporales aduerfusmanifeftas iniurias,amp;coer-ccthominesgladio, èc corporalibuspoenis, vtiuftitiamciuilemnbsp;amp;pacemrctincat.
Non igitur commifeendæ funt poteftates ,Ecclcfiaftica amp;ci nilis. Ecclefiafticafuum mandatum habet Euangelij docendi, amp;nbsp;adminiftrandi Sacramenta.Nonirrumpatinalienum officium,nonbsp;transférât régna mundi, non abroger leges Magiftratuum,nÓ tol-^tlcgitïmamobedicntiam, no impediat indicia devllisciuilibusnbsp;ordinationibusaut contraöibus, non præfcribat leges Magiftrati-busdeformaRcipublicæzficutdicitChriftusflohan.ip.) Regnumnbsp;xncum non eft de hocmundo- Item (Luc, 12.) Quis conftituit mcnbsp;iudiccmautéiuiforcm fuper vos? Et Paulus ait (Philip.j.) Noftranbsp;politiaincocliscft.(2.Cotinth.io. ) Armarailitiænoftraînonfuntnbsp;carnalia,fcdpotcntiaDeo,addcftrucndascogitationcs,amp;c. Adnbsp;hunc modum difeernunt noftri vtriufq; poteftatis officia, amp;iubetnbsp;vtramq;honorcafficcrc,amp;agnofccrcvtramq; Dei donum amp; benenbsp;ficium efle.
Si quam habent Epifcopi poteftatem gladij, hanc non ha-bent Epifcopi cx mandatoEuangcIij, fed iurehumano donatamà rcgibusamp;Imperatoriba$,ad adminiftrationem ciuilem fuorumnbsp;bonorum. Hæcintcriraaliafunâûo eft, quàm minifteriumEuan-gcli;.
Cumigitur de iurifdidioneEpifcoporum quæritur, difeer-^ ni debet ImpcriumabEcclcfiafticaiurifdiétione.Porrófecundumnbsp;Euangelium, feu, vtloquuntur, deiurcdiuino,nullaiurifdidionbsp;competitEpifcopis,vtEpifcopis, hoceft,his,quibus cftcommif-fumminifteri um verbi amp; Sacramentorum, nifi remitterepeccata,nbsp;item, cognofeere doftrinam, amp; doótrinam ab Euangelio diflen-tientemreijccre,amp;impios, quorum nota eftimpictas, excludcrcnbsp;àcommunioncEccleliæ,fincvi humana,fed'vcrbo.Hîc neceffario,.
G 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; de
-ocr page 126-loé AVGVSTANA CONFESSIO.
amp; de iure diuino, dcbent cis Ecclefiæ præftare obcdicatiam, illud(Luc,io,)Quivosaudit,meaudit.
Verum cum aliquid contra Euangelium docent aut ftatuun*^ tunchabentEcclefiçmandatumDei,quodobcdientiamprohibcî^'nbsp;Matth.j.Caueteà Pfeudoprophetis.Gal. i.Si Angelus de clo al*'nbsp;udEuangelium euangelizauerit,anathemafit. a.Corinth.ij.nbsp;polfumus aliquid contra veritatcm,fed pro vcritate. Item, Data c*nbsp;nobispoteftasadædifîcationem,nonaddcûruâ:ionem. Sic amp;Ca'nbsp;nonespræcipiunt.a.q.7. cap. Sacerdotcs,amp;cap.Ones. Et Augu^}'nbsp;IXUS contra Petiliani Epiftolam inquit,Ncc caçholicis Epifcop^nbsp;confentiendum cft,ficubi forte falluntur,aut contra Canonicinbsp;Deiferiptuf as aliquid fentiunt.
Si quam habcntaliamvelpoteftatem.veliurifdidlioncni,** cognofcendisccrtis caufis, videlicet matrimonij, aut decimarui**nbsp;amp;c.hanchabcnthumanoiure,vbiceirantibusordinarijs,eogunt**^nbsp;Principes,vel inuitijfuis fubditis ins diccrc,vt pax retincatur.
Præter hæçdifputatur,vtrùm Epifcopi leu paftores habcai*^ iusinftituendiceremoniasin Ecclefia, amp; leges decibis,ferijs,gr3lt;l*nbsp;bus nainiftrorufeuordinibus, amp;c. condendi. Hociusquitribuoi*^nbsp;Epifeopis,allcgantteftimonium (loh.16 )AdhucnxilltahabeoV^'nbsp;bisdicerCjfednonpoteftis portaremodo. Cümautemvencriti^^^nbsp;Spiritusveritatis, doeebitvosomnemveritatem. Allegant ctia'*^nbsp;exemplum Apoftolorum(AÄor.i5.) qui prohibueruntabftinct^*nbsp;fanguincamp;fulFoçato. AJlegantSabbatummutatum in diemD*'nbsp;minicum contra DccaIogum,vtvidetur.NecvlIum exempluini^*nbsp;gisia(îlatur,quàmmutatiofabbati.MagnamçontenduntEcclc^*^nbsp;poteftatem eire,quc)ddifpcnfaucritdcprajccptoDccalogi.
Sed dehac quæftione noftri fic docent,quöd Epifcopi nö bentpoteftatem ftatuendialiquidcontraEuangelium,vtfuprà*'nbsp;ftcnfumeft.Doecnt idem Canones ç.Diftin. Porto con tra fcripfænbsp;rameftjtraditioncs condereaut cxigerc,vt per cam obferuad*'nbsp;nemfatisfaciamuspropecçatis,autmereamurgratiâ dciufticia'**nbsp;Laeditur enim gloriameritiChrifti,cùmtalibus obferuationib**nbsp;conamurmcrçriiuftificationem. Conftatautem propter hancp^nbsp;fuafionem,inEcclcfiapenèininfinitum creuifle traditiones,opnbsp;preffa interim doólrina de fide amp; iufticia fîdci, quiafubindepl**'nbsp;rcs feriæ faâ:æ funt, iciunia indiâra, ccremoniæ nouæ, noui hon^'nbsp;tes Sandor um inftituti funt,quia arbitrabantur autorcs tali ui» *^^'nbsp;rüinr
-ocr page 127-AVGVSTÄNA COÎÏFESS!O* 107 îüm,fehisopcribusmcrerigratiam. SicolimereucruntCanoncsnbsp;pnitcntiales, quorum adhucinfatisfadionibusvcftigiaquædaranbsp;Vidcmus»
ItemaufofeÉ traditionum facrunt contra mandatum Dcî, cùm collocaft t pcccar um in ci bis,in di ebus amp; fimili bus reb us, amp; o-ßerantEcdefiamferuituteLegis,quafi oportcatapudChrißianos»nbsp;ad promcrcndam iuftificationem,ciiltum cflefimilem Leuitico,nbsp;cuius ordinationem commiferit Deus Apoftolisamp;Epifcopis:fîcnbsp;enimfcribunt quidam. Etvidentur Pontificesaliqua cxparteex-emplo legis Mofaicçdecepti çfle.HincfuntiUaonera,quôdpccGa-tum mortalefit,etiam fine oflFenfione aliorum,inferijs laborarenbsp;manibus, quod certicibi polluant confcientiam,quôd ieiunia fintnbsp;opera placantia Deum, quod peccatum in cafu rcferuato non pof-fit rcmitti,nifî acceflerit autoritas rcfcruantisjcùm quidcm ipfi Canbsp;îionesnondercferuationeculpæjfeddcrefcruationepnçEccle-fiafticæloquantur.
Vnde habent ius E pifcopijhas traditiones imponcndi Ecele-fijs, adillaqueandas confcicntias y cùm Petrus Ador. 15. veterim-ponereiugufb difeipulis;cùmPaulusdiGat(2.Cor.i3.)poteftatem: ipfisdatamefîeadædificationem,nonaddcftruüionem? Curigi-tur augcnt peccata per has traditiones?
Extantenim clarateftimonia,quæ prohibent ebndcretalcs traditiones ad promerendam gratiam ,aut tanquamnecefiariasadnbsp;falutem. PaulusCol. 2. Nemovosiudicetin cibo,potu,parte dietnbsp;fefti,nouilunio aut fabbatis.Item, fi mortui eftis cura Chrifto ab e-lementismundi,quare,tanquam viuentesînmundOjdecretafaci-tis ? Nonattingas,nonguftcs,noncontreclcs;quç omnia pereuutnbsp;Vfu,amp;funtmandata amp;dodrinjß hominum,quç habent Ipecienifa-picntiæ.Itcm adTitumapcrtè prohiber tradition es-,Non artendennbsp;tes ludaicis fabulis,amp; mandatis homin um auerfantium vcritatem.nbsp;Et Chriftus Matt.rs.inquit de his qui exigunt traditiones: Si niteil'-lôs,cæcifunt,amp;duccscæcorum. Etimprobattaleseultus,Omnisnbsp;ptaaratio,quam non plantauit pater meus clcftis, eradicabitur.
Siiushabent Epifeopi onerandi Ecclefiasinfinitis traditio--nibusjamp;iliaqucandi côfcientias,cur tories prohiber ferîptura con-dere amp;audire traditiones?curvocateasdoâ:rinasDæmoniorunr? Numfruftra hæcpræmonuitS. fanétus? Relinquitur igitur, cùmnbsp;ordinationes inftitura:, ran-quam ncceffaiiæ, aut cum opinioncnbsp;promc-
-ocr page 128-ÎOS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
promerendægratiae,pugncntcumEuangclio,quôdnon liccatvb lis Epifcopis taies cultus inftituerc aut cxigcrc. Ncceflc eft cnin*nbsp;in Ecclefijs retineri doftrinam dclibcrtatcChriftiana, quôdnôlîfnbsp;neceflrariafcruituslcgisadiuftificationcm,ficutinGalatis(cap-5}nbsp;fcriptum eft;Noliteitcrumiugoferuitutisfubijci.Ncccfîeeftrcti;nbsp;neri præcipuum Euangclij locum, quodgratiam per fidcm in Chr*nbsp;ft um gratis confequamur, non propter certas obferuationes,nbsp;propter cultus ab hominibus inftitutos.
Quid igitur fenticndum eft de die Dominico, amp; fimilibus fl' tibustemplorum? Adhæcrcfpondent, quod liceat Epifcopis ftnbsp;Paftoribusfaccre ordination es, vtresordincgerantur in Ecdcfinbsp;nonvtpcrillasmereamurgratiam,autfatisfaciamus propcccatflnbsp;autobligeuturconfcientiæ,vtiudiccntcflcncccflarioscultus,i^nbsp;fendant fe peccare, cum fine oiFenfionc aliorum violant. Sicnbsp;lusordinat (i.Cor.ii.) vtincongregationc muliercs vclcntnbsp;ta, vt ordinc audianturinEcclefia interprètes, amp;c.
Tales ordinationcs conucnitEcclefias propter caritatcifl. tranquillitatcm feruarc, eatenus, ne alius alium offen da t ,vtor^'nbsp;nc amp; fine tumultu omnia fiant in Ecclcfijs: Vcrùm i ta, ne confeft**nbsp;liæ oncrcntur,vt ducant res efle nceeflarias ad falutem,aciudiccï?nbsp;fcpcccare,cùm violant easfinealiorumoffcnfione.ficut nemo 0*'nbsp;xerit peccare mulierem, quae in publicum non velato capitenbsp;dit, fincoffenfionchominum.
T alis eft obfer uatio diei Dominici, Pafchatis,PcntccoftcS) fimilium feriarum,amp; ri tuum.Nam qui iudicant Ecclcfia: autoflnbsp;tc,profabbato,inftitutam efle diei Dominici obferuationem/^nbsp;quam necefîàriam,longe errant. Scriptura abrogauit fabbatu^nbsp;quæ docctomncsceremoniasMofaicas, poftrcuelatum Euanê,nbsp;lium,omittipoffe.Ettamcnquiaopus erat conftituerecertuiflnbsp;cm, vtfcirct populus, quando conueniredcbcret, apparetE^-^i,nbsp;fiamci rei deftinauiffcdiemDominicum,quiobhancquoqfl^.nbsp;fam videtur magis placuifle, vt haberent homines exemplum ûnbsp;ftianaelibertatis, amp;fcirentnecfabbati, nccalteriusdiei obfdnbsp;donemncceffariameffc.
Extant prodigiofædifputationes de mutationeLegiSj rcmonijsnouxLegis,demutationefabbati,quæ omnesorta^nbsp;cxfalfaperfuafione,quódoportcatin Ecclcfiacultucflc, fifl^nbsp;Leuitico,amp;quódChriftmcommiferit Apoftoiisamp;Epjfcopgt;
-ocr page 129-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;109
cogitarenouasceremonias,quæfîntadfalutem neceflàriæ. Hi er-roresferpferuntin Ecc]efiam,cùmiuftitiafidcinonfansclarè do-cererur. Aliqui difputanf,dici Dominici obferuationemnon qui-dem iuris diuini cfl'c, fed qua fi iuris diuini: præfcribût deferijs,qua tenus liceatoperari.Huiufmodi difputationes,quidfuntaliud,ni-filaqueiconfcientiarum?Quanquam eniniconentur epicikizarcnbsp;traditiones,tarnen nunquampoteft æquitas deprehendi, doneenbsp;man et opinio necefsitatis, quam manere necefîe eft, vbi ignoran-turiuftitiafideijamp;libertasChriftiana.
Apoftoli ( Aôlor. i5,)iuflerunt abftinerc à fanguine. Quis nue obferuat? neq; tarnen peccant,qui non obferuant,quia ne ipfînbsp;quidem Apoftoli voluerût onerare confeientias tali fer uitute, fednbsp;adtempusprohibuerunt,propterfcandalum. Eft enim perpétuanbsp;voluntas Euangelij confideranda in decreto. Vixvlli Canones fer-uantur accurate,amp;multi quotidie exolefeunt apud ill o s ctiam,quinbsp;diligentifllmè defendunt traditiones. Nec poteft confeientijs connbsp;fuli,nifî hçc æquitas feructur,vt feiamus eos fine opinione necefll-tatisferuari,neclædi confeientias, etiamfî traditiones exolefcant»nbsp;Facile autem poflent Epifcopilegitimam obedientiam reti-nere,fi non vrgerent feruare traditiones, quæ bona confeientia fernbsp;uari non polfunt.Nunc imperant clibatum, nullos recipiût, nifinbsp;lurent fepuram Euangelij doûrinam nolle docere. Non petuntnbsp;Ecclefiæ, vt Epifeopi honoris fui iaiftura farciat concordiam,quodnbsp;tarnendecebat bonospaftoresfacere«.Tantùm petunt, vt iniuftanbsp;onerarcmittant, quæ noua funt, amp; præter confuetudinem Eccle-fîæcatholicærecepta.Fortafsis initio quædamconftitutiones ha-bucruntprobabiles eaufas, quæ tarnen pofterioribus temporibusnbsp;noncongruunt. Apparetetiamquafdamerrorcreceptas efle.Quanbsp;rePontificiæ clementiæ cfîet, illas nunc mitigare, quia tali s muta-tiononlabefacitEcclefîævnitatem. Multæ enim traditiones hu-manætemporemutatæfunt,vtoftendunt ipfl Canones . Q^uodiïnbsp;nonpoteftimpetrari,vtrelaxenturobferuationes,quæfinepecca-to non poffunt præftari, oportetnos regulam Apoftolicam fequirnbsp;(Aftor.5.) quæ præcipit Dco magis obedire quàm hominibus^
Petrus(i.Pet.5,)vetatEpifcoposdominari,amp;Ecclefî)simpc-rarc.Nuncnonidagitur,vtdominatioeripiaturEpifcopis,{ed hoc vnum petitur, vt patiantur Euangelium pure doceri, amp; relaxentnbsp;paucasquafdam obfcruationes,quæ fincpcccato fcruarinôpof-funu
-ocr page 130-no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
funt. Q^od fl nihil reniiferintjpfi viderint, quo modo Deo ratiö' nemredditurifint,quôdpcrtinaciafuacaufamfchifmatipræbct
EPILOGVS.
I I funtpræcipuiarticuli, quividentur habere contfO; ' uerfiam. QÛanquam enim de pluribus abufibus
I poterat, tarnen, vtfugcrcmus prolixitatçmjpræcipi^? { complex! fl!mus, ex quibus estera facile iudicari po^'nbsp;funt. Magnæ querelæ fuerunt de indulgentijs, dep^*^®
9k
la
grinationibus, deabufucxcommunicationis, Parochiæmultip^*' citervexabanturper ftationarios. Infinitæcontcntiones erantnbsp;ftoribuscum Monachis,deiureparochiali, deconfeflionibuS;^^nbsp;fepulturis, deextraordinarijs concionibus, amp; de alijs innnmeral*nbsp;libus rebus. Huiufmodi négocia prætermifîmus, vtilla, quæ fui*'nbsp;inhaccaufapræcipua, breuiterpropofita, faciliùs cognofei p^*'nbsp;fent. Neq; hîc quicquam ad vllius contumeliam didumautcoHfnbsp;dumeft.Tantùm earecitatafunt, quæ videbantur neceifaribnbsp;cendaelTc, vt intclligipoirit,indoâ:rinaac çercmonijs apudn^^nbsp;nihil elfe rcccptum contra feripturamaut Ecclefîam catholic^i^nbsp;quia manifeftum eft nos diligentiffimè cauifle, ne qua noua amp;nbsp;piadogmatainEcclcfiasnoftrasferperent»
Hof articulasßiprafiriptos, vtlaimus exhibere iuxta edillum c.M.in quibus Caffi/', tioflra extaret, amp; ear um, qui apud nos decent, doblrina fiimma cerneretur. Si quid igt;^ quot;nbsp;Confeßiane defiderabitur,parati fumus Utiwem informatienem, Dee valente, luxtaß^rnbsp;ras exhibere.
CafareaUaieß, V»
tideles amp;ßsbditi,
lohannes Dux Saxonia Elellar.
Georgius Marchio Brandenburg^*quot; Brn^tu Dux Luneburgenßs.nbsp;Philippus Landgrauius UeJforUiU'nbsp;Joannes Bridericus Dux Saxonia*nbsp;Prancifius Dux Luneburgenßs^nbsp;Vuolfgangus Princepsab Anhalt'nbsp;Senatus Magifiratus^ BJurnbeti:nbsp;SenattuBeutlingenßs.
-ocr page 131-INDEX
MONSTRANS LOCA PA'
TRVM, ET CANONVM, ET HISTO-
RIAS HAERETICORVM, ET ALIAS, QVAE
IN CONFESSIONE AVGVSTANA Cl-
TATAE SVNT.
Ex primo Articulo
ECRETVM Nicena: Synodidevnitatecflentiædiuina:, «S:detri-biis perfonis9exrlt;ir/» Theodoretilibroi.capit-.n.Sgcratislib: t.cap.S.Hi-figria Eccleßafiicalib.io.cap.d. Tripartitalib.2.cap.p. Celebrataefl au~ tern hAc Sjnodtis anne Chrißinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;BithjntAvrbe Nicea,vbi ex Imperaterit
Conßantini Ma^niediélo.trecentidecemfii'oÜo epißopi (onuenerunt,vtde
\ Samefateti'i,Ar^,amp; Blouati dogmattbusconfeßionemederent.
Abhiißriptum eß Symboltitn Ntcenum, (juodpoßannos nbsp;nbsp;in Sj/nodo ByzAntina ^ad-
I nbsp;nbsp;nbsp;ditif quibusdamverbi(,^illußrato articulo de Spiritu/anäo,repetitumeß:Et omnibus pcßea
feculisdn Ecclefia Chrißiana,vera amp; orthodoxafidei, de diuinitate Eilij Dei,régula amp; norma ,,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuit. Adfiribemus igitur hoc quoq^in loco verba Symboli,ßcut ex Nicena é Byzjanti na Sy nodi
iraßcriptointempluvßtatecamßolet.
CREDO in vnum Deum, Pattern omnipotentem, fablerem e«U amp; terra, vifMum o^ ntnium amp; htuifibilium.Et in vnum Dominumleßum Chrißum,Fil!um Deivnigenitunhamp;exnbsp;fatrenatumanteomnia fecula, Deum de Deo, Lumen delumine, Detimverum de Deo veto,nbsp;I'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genitum nonfa{lüm,confubßantiale Patri,per quem omniafall aßtnt,Qui propter nos homi
nes,eir propt er noßram falutem,defeendit de coelu,amp; incarnatm eß de Spiritnfanblo,exM.a-ti»virgine,^homofabiuseß,paßßusetiamfubPontioPilato,acfepHltuseß,tertiadiereßurre-xit,Afcenfttin ccelos,fedet addextram Patris: indeventurus eß cum gloria iudicare viuos amp; ' niortuos, cuiusregninoneritfinis.CredimusinSPlRlTVMSANCTPM,Dominugt;n ijtviur-,nbsp;nbsp;nbsp;fcatorem,ex Patteprecedentem,cum Patte amp; Filio adorandum àquot;glortßcandum, Otâ locu.
^us eß per Prophet Of. EtvnamCatholicam amp; Apoßolicam Eccleßam, ConfitemurvnumBa. peifinain Remißionem pe(catorum,ô'expebtamui reßurreblionemortuorum équot; vitamfuturinbsp;fe(uli,Amen.
DamnantMANICHÆOS)quifnxeranf duos eße DEOS,pariteraternosamp;eiuß de mpotentiasalterum Bonum, authoremrerumbonatum,quem (pûiç.i.lucem nominabant:nbsp;^Iterum Halum,à quo omnesres mala,coniugium ,imperia, leges Mofatca, df Propheta ortinbsp;P effent. Nomen accepit hacßebla à Mane Petßa, quem Manichaum aliqui vocant. Is Aurelianinbsp;^^P»tempore,circaannHm Chrißi27'i.dog}nata!llaßgt;arßt,qua tarnen multisannisant'e,pernbsp;^fttionem ér Cerdonem R9maamp;alibi diffeininata,ét à DAreneo, T ertulliano etalqs refu-f-gt;fa étant. Int egram Manichaafeéla hißoriam ét refutationem inuenieat ßudioß apud Epi-Pha iiumlib.z.Tomo2, ér apudAugußinttm Tmud,
y^ie'tPs.iniatsoi')ßeuGnoßicos,quitr'tgintaD;os,ßeui^,pa!'ia Eeoriimconfinxerunt,
fStvaofs
ni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
ßveovKäWöjyWjNovv »9 Aayopx^ Zwip, «vefóiTTopi kJ EKRA»««p, KAHTopgt;^ris^pgt;Tr«.TÇiKopx^{ATricr'lt;Jc,amp;c.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Nomen accepit hiecficla, 4 Valentino natione A E^jptio, ( vtEpiphaniusfiribit) circa annuChrißi ijo.Jûblinp.Antonino.Tt.emavixit,^ acceptas aBafiliäe,Saturnino,C^^nbsp;crate amp; alijs, fanaticas (irprodigiofas opinionesßarfit, Quarum enumerationemnbsp;ttenem inte^ratn fludiofi apud Irenaum lib:i,0'fequentibus,amp;apud Epiphaniutn librenbsp;a.inuenient.
ARIANOS) ort OS ab ARIO presbjtero,amp;DoPlore infihola ecclefia Alexandrina.Qif'^\ cuit, Filiuin Dei Dominum noftrum leßcm chrißum, non eßevere dr natura Deum,exßibQnbsp;tia Dei Patris i^enitum, amp; coaternum Patri,fed ejfeßimmam creaturam ex nihilo condit^^nbsp;Etfiautemhic error, viuenteadhucArio, in NtcenaSjnodo damnattisell,annoChrißii^nbsp;tarnen multis annispoßlatißim'ein toto Oriente amp; Afiicapropagatus eß, donee tanderUnbsp;hometica impietas inde per Sergium Monaebum Arianum extruila eß.
Hißoriam Arif amp; Nicena Sjrnodi, integram legantßudioß, continua ferie expofd^^' in Eripartitaaltb.i.cap. i2,vs^ adlibri tert^ caput decimum, Item in Epiphan^nbsp;Tomo2.
EVNOMIANOS ) Arianorumfeäafuitab Eunomio Cjzici Epifcoponomen ^dtpt Qui,ciimc£teriAriani concédèrent Eilium Deo Patri fimilem effe,ftcut in Sjnodo Sjrr/if^^nbsp;( qua anno Chrißi 356.poß Nicenameô. celebrataefl) pro voce bpoovtïioz voxop-otoçr^nbsp;ßituta eß:ipfeacerrimi contendit Filiumper omnia Patri difimilemeffe, Quianulloi^'^nbsp;creatin'a psßit ßmilis eße Creatori.Hanc hareßn tribus libres refutauit Eaßlius, Er crebri^nbsp;nomqmentiofitinHißoria EccltfEripart:lib.s.cap.i3.34.37.lib.7.cap,i7,iS.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
'M.A\toraQtiamp;,eis)lAabometcircaannumChrißi62o.ßibHeracliolmp.inArabia exortus eil, Qui cum largitionibusfibimilites, ab Heraclio dimißos, adiuxiffet.vtfacilibinbsp;fublatü religionii dißidqs,in oßieio concordes retineret, adiutus opera Sergq Monachinbsp;Eormam doHrinapopularem, ds rationi confentaneam, condidit, ex ludaica, chrißiaii^nbsp;EthnicaReligione confutam, in qua articulum de tribus perfonis diuinitatis, amp;duablt;^ .nbsp;ebrißo naturis, plane remouit. Et vnam perfonam eße Deum aßirmat:Chrißum verb exc^^nbsp;tem Dollorem à Deo mißum,fed non verè à natura Deum eße.Eac dr alia dogmatapopid^,,nbsp;auidißimiArabes, Saraceni, Perfa, dr poßea Turca amplexifunt. De Mahometi origifgt;^f^nbsp;dam recitantur apud IohannemZonaramlib.3.Annalium,in hißoria HeraclfEt paßnnnbsp;feripta à F.pjcardo refutatio.dr alia Excerpta,Alcorani.
Damnat amp; Samofatenos ) ortosaPaulo, quiinvrbe Sjria Samofata ( qual^^',, etiampatriafuit)natus,amp;Eccleßa AntiochenaEpifiopusfuit,circaannu Chrißi 27O.iSy ¦nbsp;it inChrißo humanam tantum naturamfuiße, df Aoyap,;« primo capite Iohannis,noftpf,nbsp;ficareperfonam à Patre dißMam,fedtantism deliberationemfeu decretum Patris de ,nbsp;one dquot; redemtione ,feuverbum euanefeens. Hißoriam legant Studioß in Eufebioi'*nbsp;cap.23,24.23,26.dgt;'inEpiphanio,lib.2.Tomo2.
Veteres amp; Ncotcricos')NoßraatateSamofatenihareßn, editisin Germ^^'^^j, Galliaßptem libellis de erroribus Trinitatis, amp; Dialogic aliquot ,renouauit Michaelnbsp;tus, Arago Hißanus, qui anno Chrißinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;die 17, OHobris Geneuain Sabaudiacoinb 1
ffl-
-ocr page 133-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iij,
EX IL ARTICVLO.
DamnantPelagianos) ortoî à Pelagio Britaft»o,ijai,cùmRo)n£ motiitchut eßet, tirt/iaKnumChrifli^oo.amp;poßea.docuitvires natureintegrof, amp; fmepeccato n/tfci, amp;nbsp;pojfeh9minem,proprÿsliberi arbitré viribus, Legi Dei fatùfacere,amp;ceram Deo iuflum amp;nbsp;finepeccatoeffe,etumfineMxiliogratiieà'Spirittufanäi: Sed idea donariSpiritumfan-Runr, vt facilitts Legi à nobit fatüfieripoßit.Hos errores accurate refutauit Auguflinus mul-tislibris,quiinfeptimo Tomooperum ipfiuscodeRifunt, Item Synodtu Carthaginenßs amp;nbsp;2tileuitana, quarum aRa amp; epißola de haccontrouerßa extant,
EX VI. ARTICVLO.
Ambrofius enim inquit;Hoc conftitutum eft à Deo,vt,qui credit in Chri-ftum, faluiis fit fine opere, Sola fide, Gratis accipiensremifsionem peccato-tiom.)ii,icfententiaextatßatim in principle Commentariorum in prioris Epißola adCo-rinthios caput primum, Tome ;,pag, 244. Paßim aut emfimilesfententia, quafoli Eidei iu-ßificatienem tribuunt, in Ambroßo, ad Rom.i,4-io,ii. 2,Corinth.i.2.Timoth,2, in Augußi-Ke,Baßlui,Hilarie, chrj/feßorno, Eufebio, imb etiam in Drtgene ac Bernardo,extant,
EX VIII. ARTICVLO.
Damnant Donatiftas) nomen acceperuntà Donato quodam Numida, Qui cum ^aciltaniu Carthagine contra ipßus voluntatem Epifcopus eleRus eßct.fuamfallionem abnbsp;eofiiunxit, eleRoproprio Epifcopo l^Iaiorino. Huie Donatus fuceeßit, priori bfj.avviJ.0Q, fidnbsp;multum eo doRior amp; elequentior, qui acerrimicontendebat, non eße in hac vita Ecclefia ad-mixtos malos. Et Sacramenta.per malos adminiflrata, intitilia eße. Ideb baptist os à jAini-ßris, quorum mores viciofießent, neceßarib.rebapti'gandos eße.
Hoserroresrécitât, amp;acerrimèrefutatD.Augußinus multis libris, quiinitioTomi 71 operum ipßtu extant.
EX XII. ARTICVLO.
Damnantur amp; Nouatiani ) ortia '^ouato, qui primum Carthaginenßs,poßea Romana Ecclefia Pres by ter fuit,vbi cum Cornelius Epifcoptu eos, qui rnetufitppliciorum ne-gtuerant,ö'tarnen adpnitentiamredibant,reciperet:Nouatusfi ab eofeiunxit,^con-tendit, lapßs nequaquam recipiendos eße. Vixit circa annum Chrißi 2^4. Hißoria Nouati,nbsp;amp; totius controuerfia pia dqudicatio, extat apud Cqprianum Ub.2.Epiß. 8. Et 4. Epiß,2,nbsp;Bt apud Epiphanium lib,2.Tomo t.ltem Eufebiumlib.6.cap.ji.S4*
EX XVIIL ARTICVLO.
Auguftinus lib.3,Hypognofticon) Tom.p.operum AugußiKi,pag.xp6,
H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ex
-ocr page 134-AVGVSTANA CONFESSIO»
EX XX. ARTICVLO.
Auguftinusmultisvoluniinibusdefenditgratiamamp; tra mérita operum) in libro de Spiritu amp; Litera, De L^atura amp; Gratia, In 6. Itbrit^'^nbsp;tralulianti)n,lntribu5 librisdepeccatorummeritisamp; retnißione, In quatuorlibrii(lt;quot;nbsp;d'uaiPelagianorumLpißolas,amp;c.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Similiadocet Ambrofiut : ficeniminquit de vocationegentium ; VHifceret fin^uinüChrißiJibA.cap.j.Tom.z.pa^.G.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Sic enim ait Ambrofius, Fides bonæ voluntatis amp; iuftx aólionisgenW cR.) lib.devocationegentium ,cap.S.ßatiminprincipio.
EtEcclefiacanit : Sinetuonumine, nihileftin homine, nihil cft**^** * xium) InDjmno ad Spirit umfanct urn, Qta cum omniumpiorum cognitionedi^nß'quot;^nbsp;ßt,integrum aßcribam.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
Ventßtnile Spiritus, amp; emitte ceelitus lucü tua radium. Veni paterpauperunt gt; datormunerum,venilumencordtum. Con/olator optime, dulcis hoßes anima, dulce rejfinbsp;rium. In lab ore requies, in aßu temperies, infletuJblatium.Olux beatißima, reple cordif''^^nbsp;timatuorumfidelium-Sinetuo tiumine, nihileßinhomine, nihileliinnoxium.nbsp;elifordidum, nga quod eSi aridum,fana quodeßfauciumi Pleite quadettrtgidum,fouel''.nbsp;ftifiigidum,regequodetldeuium. Datuisfidelibus, inteconfidentibus,facrumßeptO^^nbsp;um: Davirtutismeritum, daßilutisexitum,daperennegaudtum.
DE VTRAQVE SPECIE.
CArdinalisCufanusrécitât, qnandofitapprobaMismosvtendialtera0'^ cie ) Loctu eti in tertia epißola ad Boemos. Floruit aut em Nicolaus, cui à patrionbsp;Cußi, adripam Moßellaßto, cognomen Cttßani tribuitur, tempore concilij BaßUenßs gt; 'j,nbsp;lingua Latina, Graca amp; Ebraa, in Mathemat is actota Phtloßiphia excellent er doctigt;nbsp;ÿt anno chrißi 1464.
Cyprianusaliqnotlocis teftatiirpopulofanguinemdatum efle) pißG^ 1« cahcedominicoßanilificando amp;plebi minißrando. Libro 4-epiß.ö.adplebtn*'^nbsp;barinam.IdcircoquotidiecalicemfanguinischrißibibereChrißimilites debent, vi'lßtnbsp;amp;ipßpropter chrißum fanguinemfundere. Item in Sermone de Lapßs, Qi^odnonß^^'nbsp;repoUutodominifangtiinem bibat,facerdotibus facrilegus iraßiitur.
Idem teftatur Hieronymus,qui ait) in Commentarijs in Sophonia cap.^-'^'^ FoL^^.
Imö Gelafius Papa mandat, ne diuidatur Sacramentum ) Dißin.^-ß fecrat.cap.Comperimiisquudquidam,fiimtatantummodb Corporisßacriportions,nbsp;nbsp;nbsp;a'
facraticruoris abßineant, qui aut integra Sacramenta percipiant, aut ab integrùii^ tur : Oui a diutfio vnius eiußdem niyßeri], fine grandißacrilegio nonpoteßprouenire.
Vtteftantur Canonesdift.S.cap.Veritate jcumfcquentibus) Verb^ nisßunf. V entate manifißacedai confuetudoveritati. Item, Nemo conßuetudinemnbsp;amp; veritatipraponat. item, siconfiietudinemfortaßisopponas, aduertendum eil,nbsp;miniisdicit, Egoßumvia,veritas amp;vita:noii dixit, egojumconfuetiido,/edveritas. f!
-ocr page 135-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ns
beaü Cipriani vtaniurfententia, Confuetudo, quantamuis vulgata, vtrifati otnnino eü foftptnenda.Etv/us, quiveritatielieontranus, eSlabolendus.
DE CONIVGIO SACER-
DOTVM.
piusPapadixifle fertur : Fuißi aliquai caufas, curademtumfitfacerdotibasconitt-gium,fedmultbmaioreseffecaufas, cur reddidebeat: Sic enimferibit Platina.-)?» vitaPij Pontificis, circa finem. Prafuit autem Pius EcclefiaPomanaanno chrifiii4ée.X.ne-asSjluiusanteadicltts,Senenßsnatione, cuius EißoriaBoemica, ér Epiß.4L0.lebludignif-
Q' oi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;antea diccus, Senenjts natione, cutiu Eijtona Boemica, amp; Eptjt. 4^0. lectu dtgmj-
finit, amp;alia/criptaextant. Euitis Pijn, amp; omnium priorum PontificumPomanorumvitas lgt;liothecariiis fuit.Obijt anno i4^t.
feripfitBaptißaPlatinaCremonenßs,quiPq Pontificisabbreuiator é}poßea Sixtiiiii.Bi-,1^
Archiepifcopiis Moguntinus publicatnrus ediftiim Romani Pontificis ^®®are,penèabiratisSacerdotibuspertiimultiimopprefrus eft) Etfloria ex-tut aptidïüautlerum E,olu}nine2.tn fine Cenerationii jé. (jr in Lamberto Schaffnaburgenfi,
Sedetiamprxfentiaconiugia, contraipfos etiamCanones,non tantinn aSynodis, veriinietiamabiplisPoiitificibus faclos, dillrahercntur ) Canon exnbsp;Bfiodo Caribaginenfifcxta, cht a annum Chrißi 420. célébrât a, citatur diß. 84- tap. ciimnbsp;de.quorundtm. Verba Canonùfuut: Plaçait, Pptfiopos, Presbjteros ér Diacpnos ,fecundumnbsp;prioraflattita. etiamab rxortbttsabßinere.Ouodnififecerint, ab Eccleßaßicoremoueantarnbsp;officio. Pontificis Ciricij Canon reatalur dißtnü.^a.cap.Propofuißicrfequentibus, rbt in-fuls 'e etiam Paitli diEuin contra coniugiuni Sacerdotum allegatur, Qui tn carne funt, Deo planbsp;tcrcnonpoffiiint. Llamin carne effe, ellindulgere viciofisinclinationibus ^cupiditatibiisnbsp;(crnis.q-Mle^eDeiprohibitafunt. coniugiumaDeoipfo inßitutumamp;Sacerdotibuset-^^^^praceptumell.
ïpfi Canones veterem rigoreminterdumpofterioribustemporibus,pro. pterimbecillitatem hominum.laxandumefle A.ïCunt}difi.j4Cap. Fraternttatis.nbsp;Verba Canonisfunt: Quamuis multafunt ,quii in hiiiufmodicafibiB obferuari Canonictiu-beatfiiblimitatis autorit as : tarnen quia defccltis noßri corporis, quibus nonfolùm mérita,fednbsp;corporaipfahominumdefecerunt, dißricltonis illius non patitur manere cenfuram, ératasnbsp;illius,deqaoagitur,futur£ incontinentiiamp;fuffiteionemadferredignoßitur: vt adDiacona-tus ordinem poßit prouehi, conceßiße nos noueris.
îtem,i.q.7.cap.Requiritis. Kift rigordifciplint quandeq^ relaxetur ex diffienfatione mißricordit. Malta enim Eccleßa tolérât pro tempore ,properfona, intuitu piet at is, vel ne-cefittatis,fiuevttLtatrs,érproeHentu rei, ére.
Cyprianusfuadet,vt miilieresnubant.quxnonferiiant promiflamca-R-itatcm)lib.i.Epiß.2.Pudic'e éfcafiefinevllafabulaperfeuerent. Itafortes amp;ßabiles prt mium virgiwtatu expedient. Si autem perfeuerare nolunt, vel non poffunt, tnelius eli vt uitban t, quam in ignem deltcijsßiu cadant, ére.
Æquitatequadamvtiinturipli Canones erga hos, qui ante iuftamæta-tem vouerunt) difi.y^.capit, Plaçait, vtante 2o.annos atatis, necDiaconiordinen-
E z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur.
-ocr page 136-116 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO*
tt/r, necvirginef tcnficrentur. Item, zo.q. i. eafit» SanHimenudef ante atitimn 4lt;' relentw.
DE MISSAgt;
CIcutAmbrofiusait: Quïafemper pecco, fêmper debco accjperc Mïa}^tb.lt;^.deSacramentiscap.4-^omo 4.pag.44.
Chryfoftomusait: Sacerdotemquotidieftareadaltare, ôtaliosadc® munioTiemacceTter,al'iosArceTG')iaCommentar^'sinio.cap,epißollt;gadEbral)^fnbsp;iumna 1443. Et inprimum caput ad Ephefi»i, coL7p3-.
DE CONFESSIONE.
^JAmin Decretis) dePan!teniiadiß^2^ü!.4^i.
Citatur Chryfoftomus, qui fie ait, Non tibi dico, Vt te pro da S i blicum) in Commentary! in Epißolamad Ebraos. Et fimiles fententia apud eundettinbsp;tant in enarratione ?falm. 'f O. Homil. 2, Et in fermone dePnitentia dr Confeßionegt;nbsp;lloniil.?i.dr4i.
Glofla de pnitentia, Diftin.$.cap. Confideret, fatetur humani iuri® * fe confefsionem)Verbagloßlt;efunt:!delii(sdiciturconfeßionem inßitutamfüijfe, ànbsp;damvniuerfalisEccleßatraditione,potitis quàm exnouivelveteris Teßamenti ^authoti^^'
DE DISCRIMINE CI-BORVM.
Erfon feribit multos incidifle in deiperationem, quofdam etiam fibi '^tem confciuifle. Quia fenferant, fenon poflè fatisfacere traditionibu®'nbsp;Itbro devitaßfirituali arùma. Tomo tertio operum Gerfonis.Eitit aute lohannes Gerfinnbsp;etUaritts Parißenßs, amp; int er fuit Concilio Conßantu célébrât o, ante annos 146.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. . t
Gerfon amp; alij grauiter queftifunt, fe bis rixis traditionum
Num.62. lit er a D. Textibus traditionum adeofixi, adeo preßt coharent, vt ad leges les dr diuinas ,fecHndum quas adaquari humanas amp; moderari necejfe eil, non ^urg^od' 'nbsp;tem, Numaoditera S.drin Ubro devita ßiritualianima. Num. çtJiteraï. Hoc animadi^'^nbsp;tens drpiacompaßionedeplorans-D.Auguflinusadlanuarium. dye. Situotemporeßt 'nbsp;bas,êfipiens Augufline, quidnoßratempeflate dixiffes, vbiprovarietate dy motunbsp;incredtbiliseilvarictas dydijfonamultiplicitasonerti huiufmodi feruiltum dr hutnatut''*.nbsp;provt loqueriSjprafumtionum : Inter quas, velut inter laqtieos animarum dquot; ligantiaf^^' 'nbsp;vix qnifquam fecurus dr indeprehefits incefferit.. Hac eil querela, qualem ohm apuddette^^^'nbsp;Bernardum detttlerunt quidam, dye.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
Auguftinusvetatonerare confeientias huhifmodi obferuationibus/ piß ii^.:id ianitaritim.T' otum hoc genus return liberos habet cbferiiationes, d' ind!fierfHnbsp;eïthabendiii'4, dypto. eorum, inter qt{os:VWtur,fiicietatefieruaiidiim dt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj,
-ocr page 137-eAp.2}.24.EtTripart.lib.f.cap.^7-jS-
Irenæusinquit: Difibnantiaieiunij, fidciconfonantiatnnon foluit) cit4~ turab Eufebio, lib.^.cap.24-.
Sicut«S:diftind,t2, Gregorius Papa fignificat, taletn difsimilitudinem nonlædere vnitatçmEcclefîæ)in epiflolaad Augußinum Anglorum Epifinpum. Nouitnbsp;fiAternitas tua Romana Eccleßa conßietudinem, in quaß nouit ejfe nutritam : Sedmihipla~nbsp;(et,vt,ßueinRomana,ßuein Gallica,fiueinqualibetEccleßainutnißi, quodplus omnipo-ttnti Db.q peßitplacere,fiUicite eligojs.
InhißoriaTripart.lib.p^recitanturhacverba ; MensApoßolorumfuit, nondedieiut feßisfancire,fedpradicarebonamconuer/ätionem amp;pietatem,Tripart.lib.p.(ap.i9.
DE VOTIS MONACHORVM.
ini tempore libera erant Collegia ) teße Poßdenio in vita Augußini,
Hæc vincula multis ante iuftam statem contra Canones iniefta funt) àiflin.77.cap.placuit, vt ante 20. annos atatü nulla Virgines confecrentur,2o'.q,i.cap.Placuitnbsp;Vta»te2!.annos non confecrentur. Alius Canon anteao-annos non vultvirginem velari.
Canones dicunt.in omni voto ius fuperioris excipi) i^.q.s.cap.Manifeßum tliitalege);^fiAtuiJfe,rminamfubviroeffe, itavtnulla eins vota valeant, nißvirauthornbsp;fueritperinittendo. Item, 2o.q.4.cap. Monachonon licet votavouere, ßne conßenfu Abbat isnbsp;fui. Item, Gerßn in traclatu de efu carnium In votis aut legibuspofitiuis, ißafemper exce~nbsp;ptiofubintelligitur, tiiß vbi fontra Deißtperiorss praceptum, cuius finis eil charitas, miltt a-sent.,
Nota cfthiftoria de Rege Aragonum, reuocatoexmonafterio ) Rajmirus lEfiliusSanaÿiiu.RegisAragonia,primùmMonachusS.PontiiinGailiafuit:pofieadtfien~
iciSffiatri Petro, fine prole mortuo, in regnis Aragonia amp; Eiauarraßicceßtt,
vnicam fiUam genuit, nuptam poßea Rajimundo, Comiti Barcinonenfi, quem haredem inßi-ttiit,circ4annumchrißi it4f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. , ¦
Similis hißoriain Chronica Polonia extat de Caßmiro filio Mie^ai, Regis Polonia, qut txMonaßerio cluniacenß ad RegnumPolonia reuocatus eil, anno Chrißt loazdemporenbsp;Henrici lihimp,
Plericp Canones refcindunt vota ante annum jç.contrafta )20. q.cap. Fir-ntA.(!r cap.Illudautem: Si in minoriatatefilij monaßeriooblatifuerint, u- anno apraUtit »»terrogentur, vtrùm in habitupermanere velint an non ? Si reutrtt ad ficularem habitunnbsp;boluerint,redeundi iicentia nuUo modo denegetur : Quiafitis inutile ell, Vf coallaßruitianbsp;bominopraßentur.
Alius Canon vetat ante annum 18. votum fieri) Diß.2S.cap.De his, ex Cano-«e Concilij Toletani II.Item, 2o.q.i.cap.Quia.Etiamptteros, in ÿfdem monaßerqs, ante an~ ^arugt;niS.temptra,fufiipiprohibemus.
Nequeenim debet votum vinculum eireiniquitatis,Vt Canon dicit) 22» 1bcap,intercatera,
Leguntur
-ocr page 138-h8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO*
Leguntiir exempta hominum, quidefertoeoniugio,defertaRei*pâJi^ niftratione, abdiderunt le in monafteria) w Caßiodoriu, ^ui Theodorici Vtront^r'nbsp;Gettboruin re^ii,(an(ellarius multos unttos fuit,tandem relira Ueipub.adminißration(gt;^quot;nbsp;didit/iitt monaßerium Rautnna, vbicùmmultaaliafcriffit, tttrnver» HißoriamEctltß^r*nbsp;tarn Tripartitam ex Theodoreto, So^meno amp; Socrate, in i2.Ubros, gut extant, coagi^f.nbsp;tauit, Carolomannustfilius Caroli M.arteUi,ßonte defertis, amp;fiatri Pipino traditü ainp^lquot;nbsp;fimü ditionibus, Außraßa, Alemannia amp; Turin^ia, Monaßicam vit am amplexus eil,nbsp;Chrißi74d,
Repræhendit Gerfon erroremMonachorum deperfeftione, amp;. teftät**' fuistemporibusnouamvoccm fuifle, Qiiod vita monafticafit ftatus pcf^f'nbsp;ftionis) inlibredeConftlijsEuangeli(u,amp;ßatuperfellionis. Itemde Jteligionisperfi^^nbsp;tte moderatione. In tertiaparte operum Gerfonis.Num,67.
DE POTESTATE ECCLE-
SIASTICA.
^4 AximaBella extitcrunt.dumPontificesfretipoteftate clauium, ^-^regnamundi transferre «Sclmperatoribusadimereimpcriu conatift*^nbsp;Vt Gregorius IL amp;nL Imperatoribus Conßantinopolitanis, propterea gubd imagiiiti^nbsp;templis tolle bant, tributa pendi à populis Italia prohibuerunt. Circa annum 730.
tluius Gregorijfitcceffor Zacharias, ademtumHildericoPranciaregnum, attribiiit^'!. fino,patri Caroli Magni. Poßea Gregorius VILatrocißima inter Germanieos Principenbsp;tiuiliaexcitauit,ciimHenricumllILab Imperiodeponi iußit, amp; eligiEudolphum 5«^*^nbsp;ducem,cuietiamcoronam mißt, cum hat infiriptione: Petra dedit Petro, Petrus diadc^*nbsp;Hudolpho. Adrianus IIII,(^ Alexander IILPontißces, Fridericum Parbarojfam fceler/d'frnbsp;/ecutifunt. InnocentiusllLPhilippum amp; Ottonem Cafares excommunicauit, drdef^r.nbsp;Ottone, alium Cafarem à Principibus eligi iußit. Gregorius IX. Fridericumfecundum »nbsp;etiam amp; indulgent g t aduerfus eum publicatie, toto vitaßsa tempore oppugnauit, Poße^'ßnbsp;(tßoripßus Innocentius IIII,ConcilioLugdunihabito,Imperium Friderico ademit,dr^'\nbsp;eligiiußit,QuadereextatipßusEpiflolain6.Dtcrttalium,IehannesXXll.Lttdouicuinß^nbsp;rumlmp,depofuit,
Denig^totaferePontificum drlmperatorum, quipreximis annis joo.vixerunt ria, talibus exemplis Pontificia tyrannidis refrrta eil.
HæcvitianiultôantêreprzhenderuntinEcclefîahominespij Sc. e* j ti}vtanteannos4oo.PetrusVaaldusLugdunenßs, aguoVualdenfts fiatres ortifittif\^nbsp;3oo.annos,VuilhelmusDurandus,Ante23o.MarfiliusPatauinus,quiDefenforepacisfdif^nbsp;Dantes : lohannes Gandauenßs: Vuilhelmus Occam, amp; alg, gui Ludouici Bauart impf^A,nbsp;tinium ßufeeperunt. Item, Michaël Cefenas. lohannes Fuiclephus: lohannes Gerfon
Sic amp; Canones praicipiunt. i.q.7.c.Sacerdotcs, Sc. cap.Oues) VerbA y* ttisfunt, Oues, quajuo Paßori commijfafunt, eum nt(reprabendett, nißàfidtnbsp;rit,nKvüat{nwA({ttfarepofunt,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;
-ocr page 139-ÀVGVSTANA CONFESSIO;
OSTQVAM. finita eftConfeffionisrccitatîornomine Cxfareç Maieftatis Fridcricus Palatinus his paucis ver-bis refpondit:
Sacra Cafarea Maießas,Elellorit Saxonia amp; aliorum confanguineo^
tunt, affintum, atnicorum mtorumfiriptunt, continent do£lrinatn amp; obfiruationes con-(ionatorum (ii'confeßionemfideiipforunijpralegiAudtuit, clewentißttneperceptt, cum autemmaximaamp;grauißimaamp;/ütnmimomentihaccaHjäfit,(!!rconßderationedi^nißima:nbsp;CM.îtmpusdeeacogitandifumere ,0quot;diligenter eamexpendereacdeliberate, à'CÙmalLnbsp;^ittddetteuerit,rurfum Principibusßgnificareamp;itareßondere vult,vtCaßM»clemtntißtnbsp;Chrißtanam (y benignißimam voluntatent liquide cognofeantt
EIcàorSaxoniæjConiunài Principes acftatus,Caef.M. Régi y^gariæ acBoëmiæ, Eleûoribus, Principibus amp; cæteris ordinibusnbsp;cgerunt,quôd clcmentiflîmè amp; amicc cosau-effent. Idqjviciffim fcjnprimiserga CæCM.omnibusnbsp;fubieftionis officijs promerituros efle oftenderunt. Suppliciternbsp;ctiam Cæf. M, dominum, fuum clcmcn tifflm um orant, vt grauiffl-muna hoc negocium,in quo præfensipforum amp; æterna animor umnbsp;falus pofita effet, dementer amp; diligenter, vt rei magnitudo poftu-larct, expendere, amp; ita hanc caufam traftare dignaretur, ficut dc-nientifflmunigj; Chriftianifllmum Cæfaremdeccret: ficutinlitc-rislndidionisfcfadurameffedementiffimèpromififfet.
Itaturndifeeflum, necquidquam præterea eo die aftum eff, nifi qubd PrincipesEuangelici, exemplumlcdæ Confeflionisferinbsp;ptum latine amp;germanicè,per Eleâ:orisSaxoniæCanccllanum,A-lexandroSvveilfio Cæfaris Secretario exhibuerunt, à quo Cæfacnbsp;ipfeilludaccepit, amp;defede fuadefcendenspetiuità Principibus,nbsp;ne feriptum ill ud, infeia aut non affentienteCæf.M.fpargerent, nenbsp;uetypisexcudiàquoquam paterentur. Qui refponderunt, feitanbsp;afturosefle, ne in vllam C.M.reprehenfionem iuftam incurranr»^nbsp;Cæfarvarô ipfe,Confeffionem exhibitam ftatim ad præcipuosinnbsp;Europa Reges Chriftianos mißt, ócfententiasillorumac confilianbsp;feifeitatus eft.
Legati etiam Regum finguli in fuæ gêrîs idioma conuerfam înpræcipuisEuropæaulisamp;vrbibuseamdiftribuerüt.Dequapro-pagationcEuangclij latiffimein multasgen.tesco tempore fpatfinbsp;Etwherus poftea his verbisgloriatus eft ;
Tanta
H
-ocr page 140-120 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANA CONFESSIO.
Tanta verbi Dei eft efficacia amp; virtus, vt, quö plus pcrlecutionis Hab«'' eopIusfloreataccrcfcat.Confideratc Comitia Auguftana , quæverè funtvbnbsp;tima tuba ante extremum diem : Quia æftuabat totus mûdus contra verbuflnbsp;Dei. lt;!gt; wfe iniijîcrt ivtr txtfttmal bi'tten/tx»^ £bftF«8 famp;töen papillennbsp;bliebe. Tandem noftra doftrina amp;. fidesitaprodijt inlucemper confefsioncinbsp;noftram, vt breuifsimotempore, mandatoetiamCxfaris, ad omnes Refi^nbsp;lt;amp;Principes mitteretur.Ibi multa prçclarilT. virorum ingénia in aulis fueru^nbsp;bteficngcnamp;ieÂ.cbr/31et'4gt;wte«n3wnOCi:/amp;poftca vbitpincendebât.ltanoftf*nbsp;Confefsio Si Apologia cum fummagloria eft édita. At illorum confutationbsp;tenebris fordefeit. O quàm optareni, vt ipforum confutatio in lueem proHi'nbsp;ret.' Wtc molten wit vns an ben alten juttlTenett Âclemadje« ^vnb in alfc^tf^^nbsp;fcbfttteln/ba^bie^UdïbinvnbwibctlltebcnfoltCtt.Sedipfi oderuntlucem,6^*^nbsp;Wollen nt^t berfÄv/ Wit haben ,'ncn fviebcn vnb etnigfeit gnngfam angebottf;nbsp;fed ipfi fuperbifs.nolebant conlentire. Ideö oportet illos Ion tire fine vlla ögt;*'nbsp;fericordia.Sicinlofualegitur, quödlofua omnibusciuitatibuspacemobt'ï'nbsp;leritjdc nullam prxter Gibeon fufcepiire,cæteras omnes earn excufsifle,nbsp;deöfinemifericordiaperijflè. Ideoillacomitiaomnilaudedigna funt.nbsp;allbavev;ehttt|lworben/|ólntemanbtsgerewen/quia verbum DeipromuJg^'nbsp;tum cftcontra omnium hominum, Cxfaris, Papx,Epicureorumopinionefl'nbsp;0te wolten es bempfFen/fo gieng es au ff vnb an.
Scripferateadem die,quaConfclTio poft meridiem cxhibK^ eft,maneElcôtorSaxoniæ ad Lutherum, hiftoriam corum , qti^nbsp;dcconcionibus intcrmittendis amp; confcflionc non in publicaâ**'nbsp;dientia,fcdpriuatiminCæfarishofpitioexhibenda, fccumadanbsp;rant, amp; inter cætera. Domino DEO noftro per prædicationem vdnbsp;bifuinobifcumloquentifiJentiumin his comitijs impofituirinbsp;fedixerat.Ad camEpiftoIæEIedoris querclamalludcns Luthefi^^nbsp;poftexhibitam confeflioncmintercæteraadEledoremfcribit:
Aduerfarij lèpracclarè rem gefsifle exiftimant, qubd per Interdift^** prohibuerunt: Sednon videntmiferi,per feriptamConfefsionemnbsp;hibitamplusprædicatum Si latiùs propagatam efle banc doftrinam,nbsp;fortafle decem Concionatores facerc potuifient. Egregiam verb làpienti^^nbsp;Aduerfariorum,qubdM. IflebiusôccæteriConcionatores tacere cogun^'^nbsp;Prodit autem Eleftor Saxoniæ amp; cæteriPrincipesac Domini cum feriptanbsp;fefsione, Si concionantur liberrimè coram Cæf.M. Si toto Imperio in om**'nbsp;um confpeélu, vtaudirc cogantur, nec contradicere quidquampofsint.P*quot;^'nbsp;fedbEdiétumdeintermittcndis concionibus non inultum abiuit. Nobquot;Lnbsp;miniftris fuisconcedere.vt Concionatores audiant, Si coguntur ipfi miunbsp;détériora (vtipfinomiitant)exPrincipibusconcionantibusaudire amp;obiî*'nbsp;tefeere.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
ChriÄ''*
-ocr page 141-AVGVSTANA CONFESSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;121
Chriftusprofeftônon tacet in Comitijs. acctiamfiinßiniaiit, tamêpJus ex Confefsione audierunt ,quàm fi totum annum Concionatorcs audiuifi-fent.Ita completur, quodPauIusinquit : Verbum Dei non eficalligatum. Sinbsp;infuggeftisprohibetur, tumin PalatijsRegumillud audiri oportet. Simife-risConcionatoribus prædicare non conceditur : turn magnos Principes amp;nbsp;Dominosprxdicareneceffèeft. Êtinfumma: Si omnia tacent, lapides clama-buntjinquit Chriftiisipfe.
Cùm autcin de exhibita ConfefGone, in Scnaru Principum, deliberationcsinftitutæeffent, triplicesfcntentiæ fuerunt: Primanbsp;atrociflima, vtEdiûum Vuormaticnfcaducrfus Lutherum 3c o-mnesipfiadhærentcsratumeffet,amp;non obcdicntes armis coge-rentur.Secundalcnior,vtexhibitaconfcflîo, virisbonisamp; doctisnbsp;acneutri parti addiftis, indicanda committeretur, poftea Cæfarnbsp;pronunciaret. Tertia, vtrefntatio Confeffionis,Cæfareæ Maiefta-tisauthoritatecomprobata,EleftoriSaxoniæamp;coniunôtis Princinbsp;pibusrecitetur,Deinde totacaufaCçfarisiudiciopermittarur,quinbsp;omnia in integrum reftitui mander, donee controuerfiæin Concilie légitimé fucrint dijudicatæ.In hanc tcrriamlententiam cùmnbsp;plerofqjordines inclinarc, Elector Saxoniæcompcriflct:ftatim exnbsp;Luthero fcifcitatur,anamp; quatenus Cæftrisiudiciô caulamReli-gionis difeeptandam concederepoflit. Is in eadem Epiftola, cuiusnbsp;iain memini,refpondct :
De Quxftionc, quam Celf. V. mihi propofuit, reuerenter fententiam meamindicabo.
Pnmùm.fi Caef. M.pctet,vt Cxf.M.ipfius iudicio,hæccaufacommit_ tatur,cùmdeeamultum difjputarenon cogitet.-iudico C.V.pofle adhocre-Ipondere, quod C.M.literæ, quibus hic conuentusindiftus eft, clementifsi-mam eaufæ cognitionem polliceantur.Qux fi non inffituenda eflèt, nihil Uteris illis opus fuifiet,aciudicium illudfuum C.M.etiaminHifpania ferre,necnbsp;tantofumtu amp; molcftia,C.V.adComitiaAuguftameuocare,«Scalijsetiam Im.nbsp;perij ftatibus fimiliterparcerepotuiflet. Si enimnihilampliusimpetrareli-cuit.aut nulla Ipes maior relifta efle debuit,potuiffet certè M.C.talem refponnbsp;fionem per veredariû tranfmittere. Parum verb honoris,amp; fortafle magnumnbsp;feandalum incommodum rediturû eftad C.M.amp; ad vniuerfum Imperium,nbsp;fi C.M. fimpliciter caula incognita iudex effe, amp; nihil aliud relpondere velit«nbsp;Certè enim fapientis huius con filij nemo aliusautor eft.nifiC.V.amicus N.N.nbsp;Cçfar certè non eft autor,ficut quilibet difturus eft amp; dicere cogteur.
Secundo, Si Cxf. M.h.e.N.N.omnino vrgebit, vt Cæf ipfiusM.iudicium inhaccaufa permittatur :poterit C. V. fummaalacritatedicere,fe Cæf. m.innbsp;H $nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;haccau-
-ocr page 142-n£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A1lt;1 CAESARI IVDICIVM
haccaufâ îudicîiim permittcre,amp; veile C.V.omnia recipere amp; ferre,eo hacfolaexccptione addita.vtipfius C.M. nihil contra claratn Scripturani^**'nbsp;DEI verbum iudicet.V.C.non polTe C.M.fupra DE VM ponere, neep iudicii***nbsp;ipfiuscontraDEI verbum recipere. In hune moduni C.M. fathonorisexl*'nbsp;betur.quandoquidemnemonifi folus DE VS(qucm tarnen necefle eft amp;nbsp;tet fupra omnia eflejipfius C.M.præfcratur.
Tertiô.fiobijcient, hacrefponfîonecontumeliaaffici C. M.qualîcon^f* DEIverbüpronunciaturacfleexiftimcturjfcdcredendumelIc.C. M.vt Cht*'nbsp;ftianumprincipem,contraDEIverbum nihil decreturamaut iudicatuf***nbsp;amp;c.( ficutVVormatiatmihi quocpfimiliter .vtiamC. V.obijcicbant)adh*^nbsp;quidrefpondendum fit.bcnèintelliget C.V.fcilicetquôd DEVS feuerêpro^^*'nbsp;buerit hduciamin principes amp; homines collocari, ficutP/àl.»i8.amp;t4tf.dit^nbsp;Noliteconhdereinprincipibus. Imôneqjprimumpræccptum DEI hoeps^'nbsp;tur,cùmdicit:Non habebis deosalienos. Practereafîlêrmoproprij orisip^'nbsp;rumverusfitjamp;fî fintPrincipes Chriftiani ,nonpoterunt idreftiùsdem«*''nbsp;ftrare,quàm fi cura Chrifti verbo iSciuxta ipfius verbum iudicét, «Sk dicant:^^nbsp;aitChriftus.SiautcmprjcterScripturamiudicent, amp; velint ,vtipforumiult;^*'nbsp;cium fine Scriptura recipiatur.redarguit cos proprium iplbrum os,qi*®,nbsp;Velintefle Chriftianiprincipes fine Chrifto ,amp; extra Chriftum. Hocpciùs*nbsp;quàmefieprincipamfine fubditis,diuitem fine nummis,do(ftum fineaf^'nbsp;Vcriimitalercshabetjnfipientia iplbrum manifefta fit.
Cclf. V.tranquillo amp; forti animo Et, Chriftus adeft nobis amp; V.C. rtUquot;** confitebitur coram Pâtre fuo, ficut euni iam confitemini coram generati**^nbsp;praua:ficutdicit,Quimehonorat,huncamp;egohono abo. IdcmDOMlSVnbsp;quiinccpit,perducetetiamadfinem. Egopro V.c. orodiligenter ócferi^nbsp;pluspofsimprxftarc.agnofcomedeberc. OElgratiatficuchaâcnus.fit«^^***nbsp;geaturin C.V.Amen. OieSabbati.^.lulij.
Intcrcavcró,dum confutatio exhibitsConfeffionisà logis aduerfæ partis: inter quos, lohannes Faber, Johannes Ecci^* 'nbsp;Conradus Vuimpina, qui propofitioncs deindulgentijs, Luth^.nbsp;niscontrarias,Teccliocoinpofuerat,Côradus Collinus,cxRcü^nbsp;Uni Epiftolisnotus,Iohan.Cochlæus ,MedardusFrancifcaniiS»;nbsp;colloquijs Erafrai cclcbratus, Auguftinus Marius, amp;c. prscip*^nbsp;fuerunt, apparatur :
C.M.perDucemFridericum, Comitem Palatinum Hoierutn Comitem à Mansfeld , amp;N.Comitem ab Helfcnftf pnbsp;quæriiubetexIohanncEleôfore Saxoniæ amp; coniundisnbsp;bus. An adquicfcere ArticulisConfciTionis an tea exhibit is ,ai\' jnbsp;rópluresarticulosproponercvclint. Hi.ablcnribusduarutnC -tatum Lcgatis, fpacium cum ijs colloqucndi petiucr unt,
-ocr page 143-DE RELIG. PERMIT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;123
indelibcrationcm dcduda,cùm infidiosè ea quæfliopropofita cf-fcvidcrctur,caufæà Thcolügisindicatælunr, curinutilccffctjplu xcsaliosarticuloscxliibcre.
Primàm, Quia Principes de articalis doUrin* necejfar^s, quapubüct in etrum ditiol tiibus populo pradicaretur ,}intentiamfuam expofiiffent: nec neeejfe fit eos oner are inutili-ius difiutationibus: vt,An muiter es pofiint conjètrare : Âfifit T crut» ctntingentia j ^e, qu4nbsp;«dfibolas magis, quant condones pertinent,
11, Jn exhibita confefiioneferè omnes Articuli necefiarq eomprehenfifunt. Quare exeon^ trariofenfu,omntsabttftu, cumdoârinaiUapagnantes, de fabioamp;reipjataxantur: JHefnbsp;Mcejfariu)n,atque ttiam impofiibileell, omnes abufits infiiecieenumerare.
In. si nunc primùm odiofi articuli prop oner entur, calumniari pofient aduerfarq, Not untefieciofis plaufibtles articulas tantumprotuliffe, nunevidere C.M.nos mtdtos Ô'per»nbsp;nictefos errorss occult are, acfi Cafiii.vrgeret, plures errorespervefiigatum iri.
Cumproviribuscaueredebeamus,necaufatraâatiofufceptaimpediatur:nuRomo ^'gt;(^»fitltumell,vtodiofiamp;nonnecejjàrqarticuli, dequibutin Scholisdi^utarißlet, hoenbsp;^tniportmoueanturtQualcsfiint:
Vtrùm omnia etteniant neceffarib ?
Vtrum liberum arbitriumfit nihil P
Vtrùm Ds.vsfaciatmalal
Vtrùm omnes Chriftianifint Sacerdotet ?
Vtrùm Papafit primus Epifioput Jure diuino P
Vtrùm indulgentiahabeant locum ?
Vtrùm omne bonum opusfit peceatum mortale f
Vtrùmiaicuspofiitconjecrare?
Vtrùm eafut Matrimoniales tantùmpertineant ttd Epifiopos J
Vtrùm fint plus minusfeptem Sacramenta?
Vtrùm pofiint Epifiopifimulgeftareglachum amp;prAefit Eeclefqst VtrùmPapafit Jurediuinodominus bonorum EcclefiaflicorUfl^nbsp;Vtrùm Pradeftinatio habeat caufam in meritis vel not^nbsp;Vtrùm Ordo imprimât charaamp;erem indelebilempnbsp;Vtrùm muUer pofiit confecrare?
Vtrùm tonfefiio anricularisfit de neeefiitatefilutis'i
iungo.
tnttmtiofir(wt,vtrùmpluresarti(ulospropofitHtieJlèmu(,MhUiÇiuinuperC*ù
-ocr page 144-114 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR NON PLVR. ARTIC.
6xh:bitißint,content! ejjèmiiittluximui vobis anunter rej^ondettdum ejje,vnà (am hâitjai bàeoaianlli/ttnt.
Q^nquam conflat multût amp; pernicio/os abufus, tum in doctrina, tant in admini/lf^' tione Ecclefiaflica barere,qui initio commouerunt, nonfolùm noßrot ,fed etiam altosnbsp;vt taxarent eos in (oncionibus amp;fcriptis, amp; admonerent pias mentes, qua impura dobb'*''^nbsp;grauitervexata.nuUam audierunt ex Euangeito confolattonem: Tarnen quia C.M.public^^!nbsp;teris,quibiis indi(iturconuentus,ßgnificat, hae négocia religionû, inter nos,cum mutuaC^f^''nbsp;täte amp; manßietudine agenda efe : non eß vifum nuper, omnet abußts figiliatim enumerf^^nbsp;Sed exhibuimas in genereconfeßionem, in quaferè complexi fitmus fummam doârina, lt;1^nbsp;apudnos docetur,tanquampracipuead falutemanimarum rtilis,vtC»M,planeperßi(^^nbsp;poßit.nullumapud nos impiumdogma receptumeße. Adhac magû duximus illetabajia^'nbsp;tingere, qui noflris amp; noßrorum confcientqs oneri fuerunt, quàm qui harent in moribtanbsp;(lefiaßicorum, dequibusipßfuotemporeDeorationem reddent, niß iüa vitia (orrextfi''^'nbsp;Ita^ ne videremur hoc negocium exacerbare,fed cum débita manfuetudine agere, dfnbsp;fignes mutationes d' (auf mutationum clariùs perßici poßent, cauere voluimus, ne pri)^'!nbsp;recitatioßngaloramabttfuumveloßenderet animos,velobjcuraretcaujâm. Et tarnen pVnbsp;temur, nos per eandem confeßionem exhibitam, omnes incertas amp; impias doârinas amp;nbsp;ßu, quipugnant cum articula eirrationibusarticulorum, quas exhibuimas, imprebare-$i!^'nbsp;re non arbitramur opus eße, vtplures articulosproponamus.
Verum fi altera pars, iuxta C, lAditeras, quibus indicitur conuentus, amp; iuxta fitionem initio conuentusfaHam, in fuis opinionibus prop onendis, abu/usillesrecitalttE^'nbsp;non recufamus de Hits, DEO dante, ex verbo DEl,fententiam nofiram ofiendere, quentitdi'^^'nbsp;dum amp; in fine ctnfeßionis exhibita promifimus nos eßtfadluros.
ProindeCM, Dominum nofirum clementiß.cum débita reuerentia etiam atqßl^, eramus, cùm, obedientia noßra dechrranda caufa, mature hue venertmut, iam diu hît lt;.jnbsp;finemaximisjûmtibtufimus, vt C.M..tlementer efficiat, ne hac res diutius extrahatufnbsp;agatur iuxta public as ht er as, quibus conuentus indicitur : quemadmodum nihil dubitam'f^^^nbsp;C.bLcuraturam eße, amp; nos haâenus dedimus operam, àquot; deinceps, Deo volente, datiif'l^nbsp;mm,nenosaliquammoramattulißeeireivideamur. EtpoUieemur nos, pro hoc bentß^^nbsp;C.M..D0mino noßro clementiß,cum débita reuerentiafemptrforegratißimos.
Quod autem multorum amp; pcrnicioforum abufuiini tam in doftr**jj qiiàmin gubernationeEcclefiaftic.-»h3erentiuni,quiconcordiæamp;pacisnbsp;eo tempore nonomnes commemorentur,inhacreiponfione mentionbsp;poftea diligentiùs amp;aecuratiùs collefti amp; vnàcum Confilio deemendaP^^nbsp;abufibus, editifuntûnAftisCoJloquij VVormatienfis ÄRatisbonenfis*®nbsp;i$4gt;gt;.celebrati.Vndehucaïrumipoirunt.
Eleétor SaxonisEjOdiduo poft exhibitam confeflioneni,vt^ç tea fæpeperliteras,itatunccoràm,feudnmElelt;ftoratus Saxooi'^,nbsp;rcliquarum ditionumfuarum pro more Impcrij^authoritateCï«^
-ocr page 145-E X H I B E N D L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;125
tcaamp;folenni inaugurationeac Diplomate confirmari peduerau Verum décima fexta lulijjCæfar per Fridericum PaJa tinum amp;Hcn-ricüm ComitemàNaflavvEleâori refpondetz Cupcre Cæfarcaranbsp;Maieftaté amp;renouationeluueûituræ Eleftoratus Saxoniæ petentinbsp;gratificari,amp;Regalia Ducatus Saxoniæ confcrrc,amp;paóta dotalianbsp;cumDuceIuliacenfi,cuiusfiIia Sibylla lohanniFridericonupta c.nbsp;rat,confirmare:Siabic0lanouadoä:rina,quamcum CatholicæEc-clefiæ confcnfii pugnantem amplexus cfret, adEcclefiæ Romanænbsp;obedientiam rcdiret.Si id nonfaciatjCæfarcam Maicftatem,ei,quinbsp;àfocietatefideiamp;EcclefiæCatholicædifceflcrit^feudumeonferrenbsp;nequaquaropofle.
Hac refponfione Imperatoris accep tajEleôlor,excmpIum con ftantiæ in veræ dodrinæ ingenuaconfeflione, omnium feeulorumnbsp;memoria dignum edit,dum n ullis.fra6lus minis aut terror!bus, necnbsp;vllisaugendæ fuæautfiliipotentiæamp;opumfpebusamp;promiflislannbsp;guefaduSjdoólrinam Euangelij, quam amplexus erat, fe omnibusnbsp;rebushumanis antefcrrc,pia animi excelfiamp;in DEO firmitcr ad-quiefeentis alacritate demonftrat.
Cumautem in co Scripto,Confeflioncm rllam Heroicam, capitaquædamde InueftituraEleôloratusSaxoniæjamp;paftisdota-libus cum Iuliaccnfi,antecedant:non mutilatum,fed integrum, fienbsp;utdieai.Iuliij CæfariCarolo exhibitum eft, adiungendumefiepu-tauimus.
ïNvictissime Imperator, Cæûr Augufte »Domme cTementifsime. Aft ea; ¦quæCæf.M.V.proximoSabbatopoft ftiem S.Margatethx,per IHuftrifT. Prinnbsp;cipemFridericumPalatiniim , »amp; Generofiim ComitemHenricum àNaflavv,nbsp;mihipropofuitjde tribus Articulis, videlicet, de renouationcinuefthurç Ele-ftoratus Saxoniæ,deconfirmatione padorum dotaliumde Ducatibusfcilicetnbsp;luliacenfi, Cleuenftamp;Bergenfi,Poftremö de nundinisinvrbeGothainftitu-endis. Cùmpetiuiflem tempus ad fteliberandiim,duxiC.M,V. cum débita re-uerentia amp; obedientia hoc modo refponderc.
Primùm,deRenouatione inueftituræ Eledoratus Saxoniæ,vt C.M.V. caufasmexpetitionis melius intelligat, Seit C. M. V. quod Bulla Aurea, quaninbsp;C.M. V.clementerconfirmaiiitamp; approbanit,elarèdefuccefloribusEledo-rum ficconftituit : Si decedat Eledor fecularis fine hxredibus mafeulis denbsp;torpore.vtfuccedatinEledoratufraterilliusraaximusnatu. Quamob cau-fam extindo charifsimo fratre mco,Duce Friderico Eledcre Saxonie fine hx-^edibusmafeulisde eorpore, mihicompetit iusin dido Eledoratu Saxonia?nbsp;ftiCfÇ(iendi«Ad liæc C,M..V. concefsitmihiantea noniinatimfimul cum fratrenbsp;lUwOi
-ocr page 146-126 DE INVEST. ELECT. SAXONIAE.
meo diftum Eleftoratumcum regalibiisin feudum,quernadmodiimoflen-dunt literæ feudi,ex quitus hic articulus defcriptus eft, qui fignatus eftlit«** A. quas C.M. V.in conuentu VVorniatienfi fratri meo dedit, amp; iuxta BulU*nbsp;Auream mihinominatim concefsit diftumEIeftoratum in feudum : Si fratefnbsp;meus fine hxredibus mafculis decorpore difcefsiflet.Et fi opus erat poftmof'nbsp;tern fratris vlteriore petere inueftituram,non eft ea res neglefta: Statim ennnbsp;poft mortem fratris meiintra dimidium annum,apud Regimen Imperialenbsp;M.V.iuxta Imperij ordinationem, ficut decebat, inueftituram petiui, Etqu**nbsp;res ad C.M.V.reieda eft,iuxta refponfum regiminis,amp; ego duos Confiliar*®®nbsp;ad C.M.V.propter hanc caufam in Hifpaniam mifi ; C.M.V.clementer deH'nbsp;indultum ad biennium, in quo dementer amp; fine conditione C. M. V.confefl'nbsp;fit, femihiconcefliiram efle feudum, vbiredijfletin Imperium,iuxtaliter^®nbsp;quarum exemplum hie fignatum eft litera B. Deinde C. M. V. fimile indultunbsp;mihi concefsit ad annum, per foliicitationem ViceCancellarij C. M. V.aiO*^nbsp;mei,EpifcopiHildeflemenfisamp; Conftantienfis, cum fimilipromifsione el^'nbsp;mentifsima,futurum,vtC.M.V.firedijflet in Imperium, feudum mihie*quot;nbsp;ferre6,iu3ttaliteras,quarumexemplumhie fignatumeft litera C. Prxterea''nbsp;magisetiam deckrarem meant diligentiam dignamobediente Principe,nbsp;permifiadInsbruckadC.M.V. meumconfiliarium lohannem Doltzickpf'nbsp;feftumeum propinquo meo Comité V Vilhelmo de Naftavv,iSc Comiténbsp;nbsp;nbsp;'
helmodeNevvcnar,quibus C.M. V.iterum dementer fine omni conditio* refponditinhanefententiam, quod C. M. V. eflet mibicollaturadidunift''nbsp;dum,poftquam venilTet Auguftam.Poftremonuper hie cum débita reuer®^)nbsp;tia amp;i. obedientia idem à C.M.V.petiui, non exiftimans futurum.vt prsfef^'nbsp;collatio feudi differretur,autreuocareturin dubium : Sedquiaanimadi''^-tomeapud C.M. V.impediri àquibufdam parumamicis,de quibus Pl'Anbsp;fcitmenoelTe male meritum,ideoduxi mihivaJde neceftariamefle hancc®-memorationem,quomodoC.M.V.di(ftum Eleftoratum,fi frater meus di^nbsp;fifiet,concefterit mihiin feudum datisliteris feudi; Deinde fupraiJlam cd'nbsp;tionemconcefterit indultumpoftmortemfratrisper literas obfignatas;!^nbsp;ftremonuperinlnsbruckconfenferittandemle mihi hie coljatiiramnbsp;dum.Quare iter urn omnireuerentia amp; obedientia, quantum omnino de^^nbsp;ÔC prxftare pofi'um,rogo, vt C.M.V. dementer conférât in feudum difti* ,nbsp;ledoratum,d: regalia DucatusSaxonix,mihi amp; meis hxredibus dragnatis'^nbsp;denusfimulinueftitis,iuxtaillas minime ambiguas nec difputabileslitd^^jnbsp;amp;darapromifra,quorum fecimentionem. Etcùm charifsimus fraterm^nbsp;perhancdignitatemEledoratus,inele(ftione,quodcitra iaftantiamnbsp;Volo,non inter poftremos fauerit C.M.V. prouehendx ad illud faftigium*nbsp;perij.nonpatiatur C. M V. meam caufam impediri per aduerlariosmeo®nbsp;voluptatemindecapiantaduerlarij, fiego nunc hxres fratris in hoc iplbnbsp;doratu aliquid periculi amp;. dilationis fuftinere cogar.
Quod verb etiampetiui.vt C.M. V.padadotalia, quorum mentione^ ci, finealiorumprxiudicio,fiquiprxtendantfeirtshaberc,confirm^t,JO^jj
-ocr page 147-de pact. dot. CVM IVL. 127 fttim eft amp;.nunc amp; antea propteriJlas caiiïàs,qlias afftnis meus, amp; affinismeanbsp;lt;le liilch ôi Cleus,amp; ego,per meos Oratores mi/Tos in Hiïpaniâ, iuxta noftramnbsp;*i:rorunKjj figillatam inftr uftionem,latis copiosè expofuimus C.M.V.amp;; maxinbsp;Jliepropter clementi/r.promifla,qux C.M.V.primùm fratri meo , deinde mi-^iper Secretarium C.M.V.Iohannem Hanault iuxta literas fidei C.M.V.amp;in-ftruftionem inter cxtera in lianc feilten tiâ fecit,videlicet, quia C.M.V.excer-îiscaufîstum allegatis,nonpofletexequi fponlalia contrafta interfororemnbsp;C.M.V.nuncReginâPortiigaJia:, amp; filium meum Duccmlohannem Frideri-cumiuxta figillatasliterasilliuscontraftus, quas baud dubiè C.M. V. menii-nitJdeo fi meus frater amp; ego,coniugem filio meo alibi quxrerem us,vellet C.nbsp;M.V. dementer earn rem confilio,promotione,amp;auxilioiuuare,amp; magnumnbsp;aliquod beneficiumCxlareiimaddere filio meo, quod beneficium diftus Ha-nault,m.e nihil petente,iuxta figillatas literas,quas vnàcuminftruétioneillo.nbsp;rummandatorumadhucpenesme habeo, expofiiit.
Ciimautemiuxta DEI voluntatem filio meo contigerit vxorD. Sybil-la,filia Ducis luliacenfis amp;. Cicuenfisprimogenita, cum huiufmodi paftis do_ Mlibiis quæ Jeßita reuerentiaC.M.V.declarauimus : «Stfilius meus cum vxo-refua amp;egopetamus confirmationemaC.M.V.finealiorum prxiudicio. Sinbsp;quiprætendantfeiushabere,quemadmoduantea Sc nuper inlnsbruckpoftnbsp;adiientuniC.M. V.perconfiliarium meum lohannemDolzick etiam fcriptisnbsp;petiuiniusilterumcum fummareuerentiarogo, vtC.M. V.dementervclitnbsp;confideraj.g caulas rccitatas,amp; clementifsima promifla. Sc multiplicia fide-liaobfequia hanimfamiliariim Saxonicie,Iuliacenfis ócCleuenfis, amp;;decon-firmatione ilia dotalium paftorum dementer refpondere, quemadmodumnbsp;antea fpem oftendit fe relponfuramcfle. Idem rogo Sc de nundinis in oppidonbsp;uieo Gotha confirmandis,ciim nemo iure queripofsit,idcum fuo præiudicionbsp;quemadmodum inlnsbruckC.M.V.exfcriptis intellexit eaufasilliusnbsp;Eniporijinftituendi.De his rebus oro,vt C.M .V.tanquam Dominus meus clenbsp;uientifsinius benigne refpondeat,quemadniodum confido C.M.V.fimili erganbsp;niedementia atcpbenignitatevfuramefle,ficutclarilT Maiores C.M.V.fem-P^rergame vfifunt,
Quodautem C.M. difficilia quitdam pofltilata de 'Reli^ione nühi exponi fecit,feit C. ^.y.quodme,ô quideniftmtli ediHo, quedadreitgionemattinet,ficutaliosfiatus vocautt,nbsp;filieet,Vt in hocconuentu,diftenfionibusamp; fimutatibusdepofitis.amp;præteri-hserratis chrifto Saluatori noftro codonatis, fic ageretur,vt onines vniufeu-lufcp opiniones amp; fententiæ,inter nos in charitate amp; nianfuetudine niutua aunbsp;lirentur,intelligerentur , amp;expenderentur, amp;ad vnam Chriftianamverita-tem redigerentur.2«^re ego,amp;alq quidam Principes 0 Ciuitates, vt obediremtis illinbsp;edilio 0propofttioni C.M.V.faâa,initio conuentiis exbibuimiis C.M.V. cum débita teuerennbsp;^teiinvtraq^lmgua Patina ü Germanica rationem confeßionem,quomedo in mea ditio-fteamp;illßrum ditionibus doceatur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quemadmodum conueniebat,ful^'cripfimusiüi confef
ßoni.
-ocr page 148-m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ELECT, IOHANNIS
ßonifUtinprxfatlone illitu(onfeßionu,e^o(um a,lqsfubf(r'tpta,obtuUtnus ftot, qabânonff^ uafim cum alÿs lkcloribu{,Principibas fiatibtts,velim«s dtliberare amp; eonfemdeitti»»^nbsp;tolerabilibusmodiijVt, quant» higt;neßefimpoßit,conuenfamus,éreinter nos agttata,cdt*nbsp;odießtm contentione^Deo dante.difcordu dirimantur,amp;advnant veram,concorde}nnbsp;ne deducantünfifut omnesßtb vno Chrißofumus amp; militamtu.Quain rt nihil detreciamiigt;nbsp;quod cum Deo amp; bona confeientiafieri poteß,quod ad Chrifiianaconcordiaprodefl.Etadl)^^nbsp;offero me cum débita reuerentia erga C.M.V. quod non recufi conuenire cum alqs, quantumnbsp;omnino cu Deo ó'bonaconfiientiafieripotefl-. Et exfitperuacuo,neqj Chrifiianu Concihui»'nbsp;in quod cofenfi,defH^io,acIpc'ro de bonitate Deifuturum.vt in hacplacida coüatione,aut (tt'nbsp;te in Concilio nunquam conuincamurperScripturasfanélas, qubdper meam coniunlto^'^^nbsp;meorum confeßionemdrationem doîlrinafiubfiripta.me à veritate Dei amp; ànbsp;fitpremodefenforeChrifiianorumabalienauerim. Etfiqua inreadmonitusfuero, quodnbsp;ego aliquid[entiam,vel doceatur aut inflitutufit inmea ditione aliquid contra Deum acnbsp;bum,autordinationemDEI: Deodanteficmegeram,que}nadmodumhauddubie,nbsp;met coniunSli facient, ne C,M.V. autalij iudicarepoßint, qubdper curiofitatem cupiattinbsp;à verbo dr ordinatione Dei amp; à Catholic a Ecclefia vUa in refegr égaré : Sed multb magünbsp;cupiam ex toto animo iuxta verbum amp; ordinationem Dei cum Catholica Ecclefia fent ire*nbsp;Pr£tereaopuseilinprimi!cognofi:ere,quos articulasnofiros alijoppugnarevelintgt;nbsp;vicißim Chriftianamnbsp;nbsp;neceffariam rationem redderepoßimus,quemadmodum in fine
feßionis exhibita nos obtulimus,fit Dei beneficia articuli illi, qui controuertuntur, f!r oppugnantur, iam in hoc conuentu iuxta ficripturas Sanltlt;^ advnam veritatem redfuinbsp;fient, iuxta lit er as, quibus conuentus indicitur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Quamquam enim in omnibus rebut omnino,qua cum Deo amp; bona conficientiafierir' fiunt,qua^adcM,V.ólmperijdignitatemamplificanda}npertinent,paratusfium,nbsp;fummareuerentia CM.V-fièmperobedircj îta vt,Jt res, dr CM,V.poftnlet, neq^vitanbsp;necfjCorporismei, neqjfiortunarHm,neq^vlliu(alteriusdifcriminis habiturus firn ratioH^^'nbsp;Tamen cttm hac caufia Religionispertineatproprie adglariam Dei, dr ad meam confiie^'^^^nbsp;dquot;fialutem anima. Et cum banc doclrinam, qua in mea ditione docetur, d quam profifiVunbsp;miuegodralij mihiceniunlli,inficriptis Latine amp; Germanice exhibitiscoram 'nbsp;fiatibtu Imper tj,dr adhuc profiteor, earn, dr quicquid illi iuxta Scripturas SanHas cenje'^ ¦nbsp;neum ell,fientiam dr eredam Catholicam dr Chrifiianamefie, dr confientientemverbo^,nbsp;d ordinationibus Dei, neq^diuerfium ex Scripturüfanclù oftenjum fiit,fi:tlicet quodnbsp;fiio nofira difientiat à Scripturis Sanllisfeu verbo amp; ordinatiombtu Dei, petovt cM-inenterprojitapietated bonitate confideret, quod neq^ egoneq^ alqmihi contunlli nnbsp;mus fine exitialioffenfioneconfcientia, drfinecontumelia nominis diuini, coram Dcovnbsp;M..V.amp; toto mundo, defileere ab Hla doärina, d verbo d' ordtnatione Dei, dr iudicare Vnbsp;bum dr ordinationem Dei, qua eil aternad'tittlttlt;tf»ptritura veritas, noneßverbngt;^nbsp;ordinationem Dei.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. fii
Neq^ verb exifilimo C. Id. V.fuijfe petituram, vt hoc modo defileer em ab hac do£lrttt gt; fiaduerfärijntmiaaßidnitatehocapHdC.M..V.obtinttiJfent.
Cum tgirurfentiamus, qubdhac doHrina d ordinatio, qua apudnos docetur, j bum d mandaicni Dei : neeeße eil etiam aduerfiirios, pro me dquot; alqs mihi conumciitnbsp;nunciareacfiner:, qubdnon hceat nohis in iahconficicutia ab ea deficere:Et qubd
-ocr page 149-c o NTE SS3 O C Ô ÏÏS X A^Ï^T IS S.
hom'in'tbmlifuerititnta et't/im iportuerttnasto^ofcertstctipereiKiolerAreiH ne^râ di^ linii^usverlium'j^otdinathnemùeiiftonebflitmibushumauù tradtüpuibus Mt cenfutta~nbsp;dint,qaecontramandataDei autinftitataaufrecept/teU.
Nam,vt in mea Cmfeßioneamp;alioruM, qtümetum coniunclißtnt,fepe commemora-i tum eB, Deusfeuerepracipit, vt de vtrbofite amp; ordinationibus fuis magü obtemperentus/ibinbsp;quàm beminibut. hümpracipiunt fanliorum Patrum fentmtia, qu£p^im in iure Canonicnbsp;(operfiriptaextant, eirquarum aliquain confeßionenofiracitateamp;fiint ; Q^d verbum amp;nbsp;mandatum Dei mm peßinthumanü traditionibus Mt contrariaconfuetuiine, quantumuitnbsp;vetufla,aboleri. J^emßatuunt éaperticonctdunt emniafiriptaiura ,ß quid contra diui.nbsp;na amp; naturalia Iura à quoquatttmandatum Mt refcriptumfuerit, vt idrefcriptum,ßucmanbsp;datum, ftue ordinatie,habeaturfrritaamp;inani«. Hine C,M.V,iudicare potefi, vtrinn meri~nbsp;t'o accufemur ego amp;alq mihi coniuncli, quafi in hac re nonpraßiterimus débita obedientta,.nbsp;' PratereanouitC.M. V.quomodochariß.fiatermeusFridericm,DuxSaxoniaElellorßgninbsp;ßcaueritc.M.v.qubdgrauareturin illudediäumconfentirezld^pofleainalijscouentibusnbsp;^gt;pttq,videlicetNorenbergenß , amp;prioreeonuentu Spirenfi miti^atumamp;relaxatum eünbsp;ttrtHcaußsyquastuneEleäores,Principes^ fiatus inquadam infiruditnecommünicon^nbsp;^ßictmplexifuntt C^vnàlegationemadC.M,F.in Hi/paniammittetedecreuerunt. Ctimnbsp;'amp;^KtrDeus c.M.F.vniuerßschrißianistanquamfummumgubernateremacdominum temnbsp;foralem cußodemdifcipltnit ciuilis prafecerit, cumq^C.M.V. nuper mihi dementerßgni-ficauerit, qubd C.IA.V.nunqtiam feiens contra Scripturasfindasfaduraßt, (Ex qua voce innbsp;^b'dificilimis ac triflißimis negotqs maximam accept con/olatienem') orovt CM. non pa-tiatitrfe ebpertrahi, vt conflituat aut pracipiataliquid contra illa, qua Dius, euiusC.M.P.nbsp;Vices gerit, tanquamfuperior Dominiu amp; at ernafapientia, omnium hominum prudentiantnbsp;^Oßlialongeßtperans,conflituit,ordinauit eirpracepit: Sed C.M.V.inhaere reßieiatnbsp;^oriam Dei, clement er conßderet hominumfalutem, aut ca^te in maximis rebus, propternbsp;^ßtduam importunamfolicitationem aduerfarierum, nonpracipitet indicium, quemacUnbsp;^idumfortaßisiUioptattt.Periimßßneprofedu fueritplacidacoUatio inter nos inflitutanbsp;^*'hoccûutiitu^^^ quam intclligitC.M.. V.quîod niefape obtulerim parat u :nec defugiunteantnbsp;mil)i coniundi: permittat CM. P.vt tutioresßnt confiitntia, vt hagraniß-controuerfia,nbsp;^dia ad^loriamDei amp; adßtlutem animarum pertinent, quibus rebus nihil mains neq^in tee.
in terra cogitari poteß, reqeiantur ad generale, liberum amp; Chriflianum Concilium, ^^tmadmodum c.M.V.dementerconfenfit. EtEledores, Principesamp;ßatus in multis con-^tiitibus, propter caufemagnitudmem fummi neceffariumamp;vtileejfe deprehenderunt amp;nbsp;'idicarunt, cum débita reuerentiaàCM.V.petiuerunt, vt de ConcUioindicendo proau-Voritat e I mperatoria cum Rom. Pantifice ageret,vt tandem veritas pate fad a illuflraretur, amp;nbsp;^v(ie inflituta diligentiùsferuarentur, fyabt^us corrigerentur.
^¦vdit C.M..V.dement er expendere, quomodo hoc interpretatnri effent homines, non J^inm in Germania,fed etiamapud ext er as nationes, cum toties de generali, libero amp; Chri.nbsp;Jiano Concilio deliberatum fit, amp; communi confenfuexpetitum, amp; tot't Imperio Jfes de eonbsp;çitafit ,fliam mentio Concilij obrtteretur,prafertimfl etiam codatio in hoc conuentu infli-^^nfineprofedufuißet, cum^ ineuitabilisneceßitasintotabußbus Ecclefiarum, de quibutnbsp;^%pi*bltcàquerelafitnt, ^nodum cogipofluîet. Q^qmquam nihil dubitamus C. TA. V.pro-^llodamDeiamp;vniuerfa Eccleflamaxime^ Germanica natitnisfalutem ,datttrameße
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aperam.
-ocr page 150-«o
ELECT. lOH. CONF.
9fer4m, nefiußra viJe/Kurßn Cfvdl^ «ßtnßn tße.
pretor actif tat C.M.V.(lettitttterißniflici nbsp;nbsp;nbsp;bonoanime, propter tieeeßifi^^
meantamp;altotttm qui mihi toniunäifitnt, tommemoratatnec patiaturfi (ommoueri.tt^^ tipiat aliquam indignationem aduerfw me, aut inßmili cafit aduerfitt t^os, qurmeeuinß^nbsp;tiunttPropttreaquianonpoffumàverbo amp; mandate Dei bona tonfiientiaad jnbsp;deficere,ßcutpetitur. Sedvelit mihi,ße me totiei estfitperuacue offer enti, clementiß-tins elrl mperater effe, net Cafaream beneuolentiam at^ tlementiam fnbsp;nbsp;nbsp;me mutare-Qi^J
quid atit tentedere amp; facer e vnqHapetere,qued nonfuerit tontra verbum Dei, nbsp;nbsp;eentt^^^'*
fiientiam mea, Deo dante, ea re cum débita teuerentiapraßabo, vt C.M. V.cognofiat
C.M. V.quid reßonderim, citm de eadem re per ferret ad me mandata C.M d'. Comes dt fau, Comes de I^euuenaz ex Insbruckiquam refponftonem de tenf«derationeprecarlt;^^nbsp;V ,lt;:!r bit recordari velit,
Quod veroetiam de Jteluetijsfalßßime inßmulor, quaß aut expetiuertm illorutnß^^^ tatem,aut cum qsfxdusaliquadfecerim.oro nepatiatur CMd'-animum fuum à me
SCRIPT. PONT. CONT. CON. AVG. m
IE Margareth£c,i3.Iuïijgt;Thcológi PonriHcijaccruuni libroTum contra Luth er urti Impcratori cxhibueruntnbsp;fequentibus titulis.
exttmporMta ï^ej^onfio fuper nonnullii Aniculis catholk^ Caji-hiße Jieluuin iliet^ Imperiitli Augußeti :fer lüuflrißntuim Eleilorem Soxoma guofdam Principes óquot; duos CiHiutes,oblatù,
, . Antilo^urum,h9C eß.Contradsäionnm M.LutheriBabjlonica.ex eiujdem Apoßatali^ ^'*gt;per dolloremIohAnnem Fabri excerpt a.
i^irefis nbsp;nbsp;error et ex diaerßs ÎA. Luther i librû in vnum coBeHi.
^trefes in Sacrit Concilijs anten damnata,per Lutheranos itt rum ab infer is redu^a, Streßtnbsp;nbsp;nbsp;errores M.Lttthèri per Leonem Pontificem anta, decennium datnnati.
tierefislt;!rerrores M.Lutheriper VniuerfitatemParifien.condemnati. Condemnatiofacsiltatit Thetlo^ica Leuanien.
^fttome aliquot harefium drerrerum M.Lutheri.
^onßrafeHarum ex Lut hero amp; Lutheranû enata.
^fttherani Luan^elq abominabiles (^pernicioft amp; dawnatißimifiuHus^
Huius Indicis meminit Philippus in Epiftola biduo póft ad ï-uthetum data.
CCripsi tibi fubindc nouas déliberatîonesliaberiûd reipfà cxperimur.He-bnStnatuPrincipumdecretumfaftumeft.vtCæiàrde confcnfu vniucr-^æGeraianicxorctur.vtcogi Synodumcuret. Eratadicftumcaputaltcrum, interim «a ratio fcructur, qux paci nihil officeret. Noftri pugnar unt,vt fe-cundum caput omittcrent.quod quanqiiam ipfifeccrint nonnullisadduftinbsp;®âufis,mihitamcnnonadmodumpIacet.Nimiscautivolumusvideii.
Mitto tibi Indicem Scriptorum.quxfunt exhibita Cxlàriànoftrisad.. n«rfarijs :vbi vide bis, fcelerato conlîlio, ivTiAoy-'iocç amp; alia addi confutationi,nbsp;irritent nobis manfuetifsimumCæfarispeaus. Hisartibuspugriant Syco-pbantæ. Sicontinget, ut refpondendumfit :egoprofeftoremuneraboriftosnbsp;nefariosvirosfanguinum. Aliquotiesiamfuiapudqiiofdjiminimicosexillonbsp;BregeEccianornonpolTumdiccre.quantaniodij Pliarifaiciacerbitatcmdeprenbsp;henderim-Nihilagunt,nihil meditantur, nifi vt concitentaducrfus nos Principes,amp; impia arma induant optimo Imperatorî.VaJe amp; ora pro nobis. Veneris poft Margaretha:,!^ .lulij.
De Antilogijs exLutherilibrîs àFabrç collcâ:is,Luthcrus illis ipfis diebus ad I?hilippum inter cætera feribit:
srt
Quôd Aduerfarij eoHiguni contradiftoriaex meislibris.etîamfaciunt
-ocr page 152-ijî r EPI5TOLAELVTHERI
proglorîa fapientiasfiiæoftcndcnda. QuoniodoiftiafinicontradiftioricS'^J firæ dodrinæ iudicent, qui neutram partem contradiftoriorum intellig*''nbsp;Quid enimaliudnoftradoftrina eflèpoteftinoculis impiorum.quàmnbsp;contradiftoria,cùmexigatamp;damnetopera,fimul tollat amp; ftatuat ritus,fi*nbsp;Magiftratumcolatamp;arguat, fimiliterpcccatumaflerat amp; neget? Sedqi*^*'nbsp;quas in mareporto ?Nimis ,nimisinfignemamp; certam reddidit pictaten'®'nbsp;ftram amp; innocentiam, ifta manifefta Satanse impudentia, qua poftulat'on*nbsp;à vobis reftitui.hoc eft,Deum negctis,fefe verb adoretis, amp;. omnia monftrt^'nbsp;firmetis.quseilleperipfoscreauit, tantis homicidijs,mendacijs, blalphcHO**nbsp;Hîc mille corpora pro Chriftotradenda eflent à quolibet noftrum.
ET AD lONAM.
T7A1.SVS fumlpemea, quivosaducntarc cogitabasn,Edifto Cxfarisiani^' dum verberatos.Sednuncvideo.quidvoluerintiftçpoftulationes.Anpl*nbsp;articulorum haberetis offerendum. Sed Satan adhuc viuit amp; benèfenfît Ap**'nbsp;logiamveftram difsimulafTearticulos depurgatorio,dcfanftorumcuitU)^nbsp;maxime de Antichrifto Papa.
Miferum verb Cælàrem,fîifta ComitiainflituitaudicndisAntilogijs^quot; theri, quafi non fatishabeantad refpondendum ad ipfam præfentem Ap'nbsp;Jogiam , amp; iftis ranis patere fie aditum, cum fuis coaxitatibus , præfer*'nbsp;intanto maximarum caufàrumnegocio,vtetiam in fummootionon deb**^nbsp;rit id licere. Sed fienthæc.vtfimpropheta vcrax,quifemperdixi,fru^.*nbsp;laborari amp;fperari concordiam dodrinx; fatiseflcjfipoliticampaccmpofi.*'nbsp;musobtinere.GaudeoPhilippûexperiri Campegiiamp; Italorumingénianbsp;lofophia ifta no credit,nifi experta.Ego neqj Confeflbri Cxfaris, netp vllü^'^nbsp;vnumMycredo.Nammeus Caietanusficaraabatme,vtfanguinéprom«''*nbsp;Ictfundere.fcilicetmeum. ^sftnamp;^oben. ItalusvbibonuseftjOptimuse*^nbsp;5edrarumhocmonftrumeft,nigrocp fimilimumeygno. Zuingliusmihift*nbsp;jplacet «S: Bucerus, 2(l|bfol ftelt;Bottb«fôvonMg bringen/fcilicct, cum hisb®.'nbsp;minibus ineamus focictatem. Sed poft Cxfaris abitum eruntiterum 3^*1'nbsp;0cyt ,br öe^ Äcicb^Mgs niebt f»t/fo nimptnnebs wnnber/^d/bfn (Sintttfi*'nbsp;Veilem egolàcrificium efle huius nouifsimi concilij.ficut lohannes Hufs Cnbsp;' ftantiæ lacrificium fuit nouifsimx fortun x Papalis. Chriftus fit vobifeump®nbsp;^tens. Amen»
Cum autem differretur publlcatio confutationis Pontifié rum,infcxtam hebdomadam ab çxhibita qpnfcfl'ione: Phibpf^^,nbsp;intcrCaamp;Lathérus de multis doârinæ c'ontrouerfæ partibus? ^^nbsp;quidcoiicedi aducxfarijs boua coaifçienti^j^qjiltaçinprhïi®
-ocr page 153-AD COLLEGAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«J
Traditionibiis humanis ac cuhibus proprio arbitrio cleâis,per li* teras inter fe con tuleruut.
Cumq; Philippus de communi Eccleßacamp;Rcipub.acpoftc-ritatisfalutcamp;pace, óclanandis vulncribuspublicis,ócauertcndis diftraüionibusEccleßxjamp;confufionibusdogmatum triftioribus,nbsp;follicitus, ingentcm animi dolorcm Sc luftum afliduis lacrymis amp;nbsp;fcrmonibus mocftis dcclararet : Lutherus grauiflimis litcris,amp; fpi-lituacvita efficacipleniffimis cohortationibus,ipfum amp;collegasnbsp;crigetcftuduitamp;confirmare.
Eas Epiftolas,ciim Thefaurus ßnt falutarium Sc cfficacifllma-ïumconfolationum,amp;plcræq;hocipfotcmporcpaucispoftcxhi-bitam confeflionem diebus, circa cxitum nscnfislunij amp; inlulio fcriptæ, amp;multô ante typis expreflæ extent; denuô etiam hoc in lonbsp;cocasconiuno^erc, amp; pijslegendasexhiberevolui. ex quibus etflnbsp;ûdPontanum fplendidifîimè amp; dulciffimè feripta, cteteris pofteri-tarnen bonoconfilio earn primo loco hîc exponendameflenbsp;duxi.
CLARISSIMO VIRO, D, GREGO-
RIO PONTANO, I. V, D. ET ELE-ôtoris Saxonix Cancel-lario»
é- pcem îft Cl}riße,cl4rißigt;ne D^ï^oStr, amp; ctmfMercartJfimtAliqMtieù^^ clementißitnitm Principemamp; cat tros ntßros amicosfiripfi ,ficlmetuo nitnisfape U-ttfismeisme ipßs moleftumfuiJJ'e,acpra/trtimclemtnt'iß'itno Dominomeo,perinde aefittoHnbsp;(tedtrtm Dei cofilatienem amp; auxilium Celfitudini ipfiut maiiu amp; firtnius, quàmmihi,ad-fffc- Qvidqttidauttin herum à me firiptumeH, noßrorum inflinäu fxäum fait, quorumnbsp;ttonnuBi tarnfunt abieilotä'foUicito animo, aeßDetu neßri oblitus eßet} Qwd prorfiufierinbsp;uonpoteß, nififiiqpfituprimum obliutfeatur : aut neflra caufa non fit ipfitu caufa, amp; nofiranbsp;Doàrina non fit ipfius verbum amp; Doilrina. Allât fi certi fumus amp; non dubitamusipfius cau-fam amp;verbum eße quodprofitemur, certifiimum e^lprecet noßrat tarn exauditat, amp;depranbsp;fenti auxilio atq^ epe nobü ferenda iamdudtim in calo deliberatum atconclufüm eße. id alinbsp;ter eße non poteß. Ita enim ait Deus: Nunquidpoteß Mater obliui/ci infantemfiium, vf «o»nbsp;wiferedf «r Fili) vteri fuii amp;fiilla oblttafuerit, ego tarnen non obliuifcar ttü. Ecce in mani»nbsp;bus metsfignauite.
in Miracula nuper vidi. Cum è feneftra afpicerem ftellas coc ^öctotamillampulchcrrimam concamerationem cli ànbsp;eofattanunecvfpiaiuvidercmpiUs Öccoiumnas, quibus forni.
Î 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCtU
-ocr page 154-13 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
cctnadco amplum architeftus impofuiflct : Tamcn no corruit luniamp;adhucfirmumamp;immotum perfiftit.Suntautcmaliqui/^nbsp;licite quærentes pilas, quibus clum innititur, cafq; mani bus co''nbsp;treótarevehementercupiunt. Cùmveroidnon polîint, totop^'nbsp;élore angnntur Si. tremunt, mctuentes nc clum corruat, nonnbsp;liamobcaufam, quàmquodpilas amp;: columnas, quibus innitit^*^nbsp;elum,prehcndereamp;vidcteiphnequeunt. Sicomprehcdcrein^'nbsp;nibuspilas poflent: turn firmiter clum ftarepofle non dubh^'nbsp;rent. Altcrummiraculumeft. Vidcbam magnas aedenfasnænbsp;bcscapitibus noftris tanta mole impcndentcs, vt immcnfonbsp;vcrècompararipoflènt.Ncc tarnen folum j cui incumberent,^^^nbsp;vafa, quibus continercntur, cernere potui. Nihilominus tain^fnbsp;in nos non decidcruntjfedvelut toruo vultu nos falutantes celci'^nbsp;ter diffugerunt. Ciim autempræterijffent, cluxit ftatim fundus^nbsp;teótum noftrum, cui incubucrant, IRIS videlicet: infirm umnbsp;ne amp;Jpcrquàm tenue fundamentum ac tedum, amp;in nubibus en^'nbsp;nefeens, quodq; veriùs fplcndorcm obfcur um, (^qualis per vi trUinbsp;pidum clü.ccrefolct) quàm tantum fundumreprçfentaret,amp;nlt;^'nbsp;minorem quàm ipfanubium moles nobis defpcrandi caufamnbsp;ferret. Intérim tarnen rc ipfaco.mpericbamusillam,vt apparebs'^nbsp;inanem vmbramruciSjtantasaquarum moles fuftinerc,amp;nosnbsp;tegerCi Et tarnen aliquivndarumac nubium fpiflitudinem Sc m^'nbsp;lem plurisfaciuntamp;mctuunt, quàmhanc tenucm, exilcm ,¦nbsp;ucm vmbram. Cupiunt cnim manibus palpare fentire vint amp; ¦nbsp;ficaciam huius vmbræ:Quodcùmnequeant, tintent, aubentf^'nbsp;ptam perpetuumdiluuium parituram efie,.
Ttehisfamiliaritervobifiumiocari, amp;tamenfine ieco ferihtrevolui. V.oluptatetn inde percept,quad Excell.vefi.praceeterif otnnibustnhac noßracruce acnbsp;tione tranquillo amp; forti animo eße cogiioui. Sper aueram fane ad minimum pacemnbsp;ebtineripotuiße.SedDeieogitationesnoßrislon^efiiperioresfunt, (irreblé. Deut etti'f^nbsp;'Paulpsinquit,exaudit,amp;facitßipra,quamintelligimtuautpetimus.'t^osenim, quiinbsp;mus, vt oportet, non noutmus. Rom.S.Qubdfi nos tta exaudiret,quemadmodi(m nos peti»^nbsp;rt Cafirpacemnobùlargiretur,tumforfeinfià,non fupràcittàm intelUgimits, faceret ¦nbsp;Cafaripotius, quàm Deogloriaimpetratapacis tnbtieretur. Nunc ipfefobispacem neb^nbsp;rare vult, vtfolus à nobis honore afficiatur, qui eipropri'evni fsquot; nullis alqs debetur. l^otinbsp;Cafaream Slaiefiatem contemnamus-.lmb petimus fy optamus ,vt CafSi. nihil contrailnbsp;urn amp;iuralmperijattentet. sin verb (quodDeusaiiertat) talequidtentarct: nostafid nbsp;vt fideles fubditi, non credemus haeà Caf.ipßus M.fieri,fed alios Tyrannos imperatoris »nbsp;mine, idipfumfacere, At^^eateniisnomenCfß.M.a Syrannoruminiußiseperibusdißit^y^^^
-ocr page 155-AD COLLEGAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijj
*®*jT^iMadmodum facrofanHum Dei nomen, (juo hlt;eretici amp;periuri ahfitntur, 4 mend4^ *^^fiflt;ifamiK,DeinomenvenerAmnr,mendAcia.verofugimtuamp;deteßamur. Ita nee debe-^'^necpoffumiuTj/rannornmaftionei, qUiufiibCetf,M..nomtnefufctpiunt, approbiere autnbsp;^^'ptr e. Sed huic eaußt, quam immenfa boni täte Deus nobis commendanit, ßio Spirit u fin-^ipßbenedicet, acfelicifiicctjfu aderit, amp; modum ac tempus nos iauandi aptißimum nonnbsp;* ^*ifietur,neenegliget. Nondnm Virtfanguinum mediampartem confecernnteius, quodnbsp;inctpiunt, ac nondum eo, quo cupiuntprogredi ,omnes peruenerunt. TStoflra iris imbe-^^^'torumnubes prapotens eil. Sed in fine videbitur cuius toni. V.E.has measnugasboninbsp;^fttjùlat, ac confiletstr N^ó reliques emnes. A Chrißoprecibus obtinebo, vt clementiß. Prin-^ß^ipßeconfoletur,amp;inagnitaveritateconferuet,Iiuiedebeturlaus amp;gratiarum aäionbsp;^^P^fpetuum.Eiusgratiamacfauorem Veßr.Excel.quoq^ nonficlafideprecer. Ex Ereme,nbsp;t!3o.
P MARTINI LVTHERI, PLEgt; Na vivae et efficacis consola»nbsp;TIONIS, RESPONSIO AD PHILIPPI EPISTO-lam, cuius prima verba fucrunt: Verfam ur hïc innbsp;miferrimis curis, ac plané perpe
tuis lacrymis.
Ratiamamp;paccminChrifto,.in Chrifto inquam,non in mundo» Ego tuas miferrimas curas, quibus te fcri-bis confumi, vehementer odi,quód fie regnant in corde tuo. Non eft magnirndocaufæ, fed magnitudoin-credulitatisnoftræ» Nam cadem caufamaior fuit fub
¦QhanneHufsamp;muItis alijsquàm nobis. Deinde vtutfit magna, ^3gmis eft etiamaólor amp;autor eiusineq; enira noftra eft. Curigi-*^*^gt;^ficpcrpetuôamp;finercfpirationetcmaccras? Si eft caufa falfa.re-wocemus; Siveraeft.ciirfacimiisillumin tantispromiftionibusaiendacem,nbsp;quibus iubetnosefle animoociofo amp;dormicnti ?Iafl:a, inquit, curamtuamnbsp;iupcr Dominum, propè eft Dominus omnibus inuocantibus eum, amp; qui tri-ulato flint corde. Anifte temcreloquitur,autadbeftiasproijcit?E-.nbsp;go etiam fæpius.crucior,fednonperpetuó» Philofophiatuaitatenbsp;vcxar,(nonTheologia)eaquæ amp;loachimumtuum, qui fimili curanbsp;^ividetur,quafi veftrailia inutili curaquicquam poflltisefficcre; *nbsp;l£ciiffdmeJr/lgt;cnnM^cr»«6awilrgc? Quid inde? obfe-te,qui in alijs omnibus p.ugnax cs, ludarc etiam co tra teipfum,nbsp;tnaximum hoftem tuum, qui Satanæ tantum armorum contra te-ipfum miniftras. Chriftuspropcccatis noftrismortuus eft femel,
I 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atpro
-ocr page 156-336 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
atpro iufticia non moritur,fedviuitamp; regnat. Sihoc vcrnnicö^' quis mctus cft pro vcri täte ? At pofternetur per iram DEI : proft^^'nbsp;namur amp; nos fimu],fed non per nos. Qui nofter pater eft fadusjnbsp;iamerit liberorum noftrorum. Ego ccrtèoropro te diligenter,'*nbsp;doleo te pertinaciflimam curarum hirundinem, mcas preces ficnbsp;ritas facerc. Ego quidem, quodadcaufamattinet (ftupórnefir^^ïnbsp;fpcs^vidcritChriftus) novalde turbatusfum,imôfpcmcIiore,Q^^nbsp;fperaueram fore. Potens eft Deus mottuos fufeitarc, potenseft^nbsp;caufam fuam laben tem feruare,lapfam crigerc,ftantem promoU^'nbsp;re. Si nos digni non futnuSjfiat id per alios. Si enim nos illius pr^'nbsp;miflisnon erigimur,obfecroquialijiamfuntin orbe,adquospcf'nbsp;tinean t?SedaIiaspluranifi quod in mare aquas porto.ChriftusSp^'nbsp;ritufuo nos omnesfoletur,corroboreramp;: doceat. Amen. Siaud'nbsp;nero rem malèaffeótam apud vos fore amp; periclitari, vix con tineb*^nbsp;riicquin aduolem, vifurusgyrumillumdentiumSatansefornii^nbsp;bilcm,vt Scriptura dicit.Yale, z^.Iuli/,
ALIA.
Gratiatn Sc paeem in CHRISTO*.
VID ad te potiftimùm fcribam,mi Philippe,planeigb^ ro: ita reuerberant me cogitationes de tuis peflimis v'i'nbsp;niflimisque curis,vtquifciamfurdo fabulam narrai^'nbsp;Hoc facit quodtibifoli credis ,mrhi amp;alijs non créditnbsp;magno tuo malo : ego verum fatebor ; fuiin maioribi^
anguftijs,quàmtuvnquam futurusfis. Spero optoq;nuIlihoJ^?' num,etiamne iftis quide, qui iam ita fæuiunt in nos, quantum^*nbsp;fcelerati amp; n cfarij, vt mihi fimiles fiant : amp; tarnen in his malis fc^'nbsp;pcrlcuatusfum,vcrbofrctus,aliquandoPomerani,aliquandotu(nbsp;aliquando lonx amp;aliorum. Qiiarerogo,vttuvicilfimnosaudiaS»nbsp;qui certè nihil fccundum carnem autmundum,fcdfecundumP^'nbsp;VMabfqjdubio perSpiritumfanduraloquimur. Simusnosvn^ *nbsp;ncviJisquæfofit,qui per nos loquitur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
® ol ce ben« erlogen fep«/ nbsp;nbsp;@otf feinen ©on fiJrono geßen ^lt;*2
fo fep ber iî^cuffel an meiner nbsp;nbsp;nbsp;Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aber «gt;ar I wm machen wir
mHvnfermlepbtgoujerjagen/forgenonberauioren^ . .
Quafi veto illc nolit in Icuioribus rebus adcfle,qui
fuuiö
-ocr page 157-AD COLLEGAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï37
fuumdedent;autquafi Satan poten tiorfit. Inpriuatis luâ;isînfe-rioregOjtuautcm fortior:con train publicis tu talis, qualis ego in priuatiSjfipriuatum dici debet,quodgeritur inter me amp;Satanam»nbsp;Nam tuvitam tuamcontcmnis,pubJicæcaufæmetuis:Egonbsp;veröde publicacaufafatismagno amp;otiofofum animo,quifciamnbsp;certóipfam iuftam eflc amp; vcram,deniq; ipfiusChrifti amp; DEI. Nonnbsp;ficpalletreapcccato, ficut ego vnicus fandulus pallere amp; tremerenbsp;cogor. Proindepenefccurusfpcótatorfum,amp;iftosminacesamp;fe-ïoccsPapiftas non huiusfacio.
lt;lt; /lt;
t, i rlt;nbsp;ti
Si nos ruemus,ruet Chriftus vna, ille regnator mundi : amp; eftó ruat,maloegocumChriftoruere,quàmcumCæfareftare. Nequenbsp;vosfolicaufamhancfuftinctis-.certèfidelitervobisadfumgemiti-busamp;precibus-vtinam amp; carnc liceret. Namamp; meaeftcaufa,amp;nbsp;plusmea,quàmomniumveftrummeq; vlla temeritateaut cupidi-tatevclgloriæ vellucri tentara: quod teftaturmihi Spiritusipfe,amp;nbsp;^^enusresfatis déclara uit,declarabitq;latius vfq; in finem.
ti.
Quare tepcr Chriftum oro, nc ita negligas promifla illa diui-^3,vbidicitur,laólafuperDominumcuram tuam,ExpeélaDomi-nutn,viriliterage,confortettir cortuum,amp;c. quorum plenus eft li Pfalmorum amp; Euangelium. Confidite j ego vici munduni.nbsp;quód Chriftus fit vi-tuundi. Quid ergo viftum mundum fic formidamus, qui vifto nbsp;jem habemus? lt;So(fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cittcr (innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aüffkn Änte« »ow lt;
Sed copia,afliduitatefamiliaritateq;vi-nobis,ï)4$ ijl nbsp;nbsp;nbsp;ntt ßUt/Scio,imbecillitas eft fidei.-At oremus
^üniApoftolis,AugenobisfidemDomine. SaltzburgenfîTyran-^oreddet etiam fecundum opera fua DEVS, qui te fie cruciauit, ^merebatur aliud à terefponfum , quale ego forte dcdiffeui»
W«n/(aßt fie mac^n/fte Çabtttô noc^ nû^t außgemac^t
Sedferibo hæcfruftra. Quia tu, fecundum Philofophiam ve-^^ana,hasresrationeregcre,hoccft,vtillcait,cumrationeinfani-P^rgis, amp; occidis teipfum, neevides prorfus extramanum tuam ^confîlium pofitamcffccaufam,etiam extracuramtuamvcllea.nbsp;EtChriftus prohibeat, ncin tuum confilium amp; manum, quodnbsp;^^nicn pcrtinacitcrvelles,veniat.Tuverópulchrèamp;fubitóperire-üs.Sedee^eißf/Altiora tcnequæfieris,amp;fcrutatormaieftatisglonbsp;opprimctur,feu,vt Hcbræus habet,Scrutans grauia grauabitur»
Âd tepertinent.Dominus Ictusferuet te,ne dcficiat fides tua, J Snbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fed
-ocr page 158-15« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
fedcrcfcat amp;vincat. Egopró teoro,oraui,amp;orabo,ncc dubit* quinfimexauditus:SentiocniiniIlud Amcnincordemeo. Sinoi*nbsp;fïetquodvolumuSjfiettamenquodttielius. Namnos rcgnumft'nbsp;turumexpeótamusjvbi omnia fefellcrintin mundo. Valejo.IunV'
ExfequcntibusEpiftoIisapparetjLuthcrum, cùmmcnfclii' nio rariùs literas à Collegîs accepiflet, aliquantum corn motui^nbsp;amp; prætcrmilTioni officij literarum iratumfuiflc. Philippi igitur^'nbsp;piftolam,cuiproxima Lutheri rcfpondetjpriùs adfcribam.
QVanquam heri mifimus tabenarium de noftro conduélû, vt tibi nospQ*^ garemus de filentio, tarnen cum hodie iturus efTetFebruarius, iteri»nbsp;Icripfimus, ne quern vacuum bine dimittcremus. Non potcftdici, quantui^nbsp;dolorcmacceperimusleftis Vitiliteris,quifignificat,teimplacabiliterir®^',nbsp;quodparumafsiduiinferibendovifi fumus, Nullo vnquam tempore nta^*nbsp;fuit nobis opus confilio, âc confoJatione tua, quàm nunc, cum verfemutnbsp;periculofifsimisnegoeijs, amp; quidem tuamhaftenus fecutiautoritatem.nbsp;te oro vel propter gloriam Euangelij, vt nos relpicias, vel propter Remp. qu{'nbsp;nifi tegubernantc,grauifsimas tempeftatesfiibitura videtur. C h r i s Tnbsp;pafliiseftfe excitariin nauicula périclitante. Nosbiccertèmultdcumnbsp;ribuspericulisconflidamur, in quibus nihilacerbiuspofsit acciderè'no^i*nbsp;omnibus, quàm Ji tu nos deftituas. Non audeo hac de re queriapud PonWOi*;
ncquamcifollicitudinemgrauioreminijciam.Adhucis ftatus fuit noftt®** rerum, vt magnam parteni temporis in lacrymishîc confumferimus. Quafnbsp;noliputarenos tanquam Vlyfsisfociosvoluptatealiqua captos obliuifcit**'nbsp;Et quidem fæpe fcripfimus,quod verè con firmare poJTumus.
Noftra confefsio eft exhibita Imperatori : exemplum etiâ tibi mifiu quodapudteretinebis,neemanetinpublicum: vetatenim Imperatornbsp;re. Scripfi tibi,vt mihi fignifices, fi ita res tulerit, quantum cedere aduerfat')nbsp;pofsiraus.RcsfuntanteadeIiberatx,vtfcis,fedfempcraliter in acie fenbsp;quàmantèfuntdeliberatæ.De Miflà priuata fulpicor maximum fore cet*-nbsp;jnen.Sed nihil adhuchabeo certi. Faber, Eccius, imo etiamPrincipes alifi*nbsp;nihil nifi vim,amp; bellum meditantur.p ev s difsipet cogitationesnbsp;populorum,qui Bella voliint. Vale,amp;pro no
bis ori)«2lt;$. lunij.
-ocr page 159-AD COLLE G AS.
MARTINVS LVTHERVS
PHILIPPO MELAN-
THONI.
Gratiam A paceni in Chrifto».
I Philippe, Rhctoricam tuanrlcgi, qua filentiumveftrum excu.^ î fas.Binasautemliterasintcrcaradtemifî, inquibiisraei filen-j) tijcaufamfatisdeclaraui. Hodiepoftrcmas àteaccepi, in qui-gt; bus tuos labores,pericula, lacrymasita exaggeras, ac fi æruin-nas amp; dolores veftros meo filcn tio immerito augerem. An verônbsp;exiftimasignotas mihi eflemoleftiasveftras, aut me hîcinter rolas federe, lt;Sc
nihil curarum vobifcunj fuftinere? Vtinam adeo leuis eflet dolor meus, vt la-ciymiseum fîgnificare amp;egerercpoflem Ego fané decreuerani,nifi eo vefpe-I* *teræ veftræ adueniflent de prioribus dico, quæ aduentum Cxfaris figni-ncarunt)mçQ fumtu tabellariumadvos mittere, vt quamprimum refcifce-reni,an viuivel mortui eflotis. Id teftabitur M.Vitus. Et tarnen omnesliteras veftrasmihiredditaseflearbitror.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v
Apologiam vellram acccpi, amp; miror quid velis, vbi petis, quidSc quantum fît cedendum Pontificijs. De Principe eft alianbsp;quæftio, qui d il 1 i concedendum fît, fî huicpericurum impendeat.nbsp;Pro mca perfona plus fatis ceffiim eft in ifta Apologia : quam fî reenfant, nihil video,quodampliùscederepoiïim,nifividero cornnbsp;rationes aut fcripturasclariores, quàmhaâ; en us vidi.
Ego dies lt;5c noéïcs in ifta caufaverfor , cogitans , volucns, difputanSjamp;totamScripturamluftrans, amp; augefcit aftiduè mihi lt;nbsp;ipfa plerophoriainifta dodrinanoftra, amp; confirmor magis ac ma- *nbsp;gisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tc^mtr/ ob @ott wil/nuttnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mv tvcrb^«cmmc« lalfen i
gf^barôberwtceowdKc*
Ego hîc fatis commodévalco: Videtur enim Ipiritùsilleremittere,fGilL-*«tprecibuifratrura veftrisfraélus ,qui me colaphifauit haftenus, quan. quant loco eius fufpicor fucccfsiflc alium.quicorpus mcum fatigat,tamé ma.nbsp;loferretortoremhunecarnis,quàmearnificeinillunî Spiritus, fpero.quinbsp;vincit Patrem mendacij, vincet etiam homicidàm. fEv UUC Oen tCobtnbsp;W)worcrt/ôlt;j8nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;td; wol/bat aud? Fein rube/ et b«b «ucb beßgefreffert. WoU»
ngt;Tetcrmtcb/(ô fol cr ob lt;?îottwtl et'n purgationfreffen/btcj'inben Äaud; vnub 5« euge macben foU.nbsp;nbsp;nbsp;wil gelitten fcyn/wevbcniCbnftttttt buben kgt;iI,
Eacile-eire.tlt;Sc nobis regnare-, fi velJcmusvnuninegare jdccriminari. t*
-ocr page 160-140 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
bcfjVper multas tribuIationes.ÏD4«{ïttOMBniMï4gt;tMwbt»drt!/®^1^^*^*^^j,, fommert/tgt;4m4gennjt't vn« WA(^w4gt;W**» Eft tarnen fidelis qui facitcumtnnbsp;lationeprouentum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
Inliteris tuis difplicuit, quod fcribis,vos meam autoritatem fecutos fe in ifta caufa. Nolo vobis author eile aut «îici in ifta caufa, ctiamfi id co^* jnbsp;dèpofleminterpretari.tamenvocabulumhocnolo. Si non eft «què amp;nbsp;veftracauià,nolo meam dici amp; vobis impofitam, Ipftagam,fifolamc3eft«
Confolatusfurn teproximisliteris, vtinamnonoccidcn^^ busjfcdviuifiçantibus. Quidpofîiimaliud?finis Sc eucntus caU'nbsp;tedifçruciat, quia non potes eumcomprchcndcre, Atfituei^nbsp;comprehedcrcpoflcs,nolleniegomeiftius caufæ elle participenbsp;multo minùs authorem. D EVS pofuit eam in locum quendâ*nbsp;comraunem , quemin Rhetorica tua nonhabcs, nec in Philo*'nbsp;phia tua. Is vocatur FID E S, in quo loco omnia funt pofita wCA*'nbsp;55yô/jLçv«XfiW/Ji-»{K(p«Jvô/AÉv«f: quæfiquisconeturreddcrevifibilia,app^'nbsp;rentiaamp;comprehenfibilia,ficut tufacis, is référer curas amp; lacffnbsp;mas promerccdclaboris, quales tu refers omnibus nobis fru^*^nbsp;reclamitantibus.
Dominus pollicitus eft fe habitarein nebula, amp; tcnebrasp^ fuit latibulum fuum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bdWi(I kt ntd^ödtlkrö» Si Moyfes co^
prehcndcrcftuduiirctfincm, quoeuaderetexercitum Pharao^*, IfracladhuchodicfortalTis effet in Aegypto. Dominus augeat'nbsp;bi amp; nobis omnibus fidem: hac habita, quid faciet Sathan eu tnnbsp;to mundo? Quod fi nos non habemus, cur non fal tem aliéna fi.nbsp;nosfolaraur?funtcnimnccefrariô ali) qui credunt loco noftri,*.^nbsp;nullaeftampiiùsEcclefîain mundo, amp;Chriftus defijt effenot*^nbsp;cumanteconfummationem fæculi. Si enim nobifeum non eftgt;nbsp;fecrovbi eft in toto mundo? SinosEcclefiavel parsEcclefijenbsp;fumus, vbi eft Ecclcfia? Si nos non habemus verbum Dei, qui fnbsp;qui habent ? Si ergo Deus nobifeum, quis contra nos ? Peccato^^nbsp;fumus deingrati, fed nonideo illc mendax erit. Neque tarnen Pnbsp;fumuspeceatores effeiniilacaufafandaôc diuina, ctiamfiininbsp;ftris vijs mali fumus. Sed tu non âudis ifta; Ita Sathan teaffliginbsp;ægrotarcfacit, Medeaturtibi Chriftus, quodvaldeamp;affiduèotnbsp;Amen.
ijf.
Clauftsliteris înciditcogitatio, fortafle tibivîderi me parum refpo fe tibi ad quxftionem tuam, quantum amp;j quatenus fît concedendum a»nbsp;ûrijs, §çd tuçtiamparum qusfiiiifti.non fignaftica, qua; qualiaarbitj^*^^
-ocr page 161-AD COLLEG AS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;141
^nobls.poftulandi. Ego, ficutifcmperlcriplï, omnia eis concédera paratus ûxtn.folo Euangclio nobis libero permiflb. QuodautemcumEuangeliopu-8fgt;at,concedere non poflum.Quïd aliter relpondcam
D. MARTINVS LVTHE' RVS IVSTO lONAE.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Î'
Gratiam amp; pacem in CHRISTO.
Enkrtnt tandem literxveftrx , milona, poftquamnostril busplenis hebdomadibus perpetuo filentio latis bené macera-ueratis, licet ego bis M.Philippofcripfcrim, ne fic fileretis. Etnbsp;certè.nifi temporum ratio mihi obftitiflet.ego vindiftam exco-gitalTemrfedorandineccfsitas non finebatirafci.amp;iranon fine-
iatorare.Studuitamenvosvbiqj infamesredderc.obfilentiumiftiid.niaxi-«lè VVittebergæ.Nec eft quod aceufes nuncios:fideljter reddider u nt,præfer-timtuusconduam. Namabeotempore.quoille tuas reddidit,nihil, nifihas proximas,deaduentu,itemingrefiuCsEfaris,amp;heridequerclisveftris,accc-pi.Sed hxc fuo tempore vlcifcar»
Egomagnificc amp;niirificè exuItOjdc dono illoamplifTimo Dei,quódPrinccpshoftcr tamconftaritiamp;quicto animo eft. Ar-bitror enim pf eces noftias pro ifto pedore fufas, placef c in ill o regno gloriæ,coramDeo.Et mihi ipfeproplietoetiam in alijs nos ex-audiri. Eadcmmihilætitia anótacft,quódtequoq; intelligofatisnbsp;confidentem elTein DominoadncrfusiftasfuriasSatanæ. Philip- nnbsp;pum fua exercer Philofophia,ac præterea nihil. Na caufa ipfa eft innbsp;eins manu,quifuperbiftimèdicercandcf.Ncmorapiet earn de ma- nnbsp;nu mca.Nec vellem,nec confultum eftet,in noftra manu efle.
»Khn manu m ca gehabt / »twö alle verlöre« / tndjt eine bemalte«. Quasveröextramcasmanusinillum reijccre haótenuspotui,ad-'huc habcofaluasamp;integras:quiaverû eft, Deus noftrum refugiumnbsp;amp;virtus. Quisfperauit in eum ,amp;dereliä;us eft?ait fapiens : amp;ite,-rum,Qiioniam non relinquis quærentes tc,Domine,
Egohïcfaótus funa nounsdifeipulus Dccalogi-.illumiamrc-¦puerafeen,s ad verbum edifco, amp; video verum effe, quodfapientiæ ûnsnoneftnqmcrus,amp;cpi indicate,Decalogumeffe Dialefli-cara
-ocr page 162-1 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPÎSTOL AE tVTHERI
camEuangclijjamp;Euangcliura RhctoncamDccalogi,habcrclt;i Clniftuniomnia Moïi , fed Mofen non omniaChrifti. Itavidc^
it
cam Euangclij,amp;Euangcliura RhctoricamDccalogi, habcrcq^^^ mihi cflc infinitus,fcd finitiffimusCalendarius omniumrcrum
De Uteris ad vxorçmtuâxnfcribcndis nihil eft omiflum, Namdclittf** veftrasomnes mittimus ftatimVVittcbcrgam.vbi tanquam à terra fitientf*.nbsp;pectancur, óc crebcrrimèad nos fcribunt, vt me piideat veftro nominenbsp;vosabillisiftoofffcio.quortamenvinccreoportuit.
Albis exundauit iterum,cùm tarnen nulla pluuia, fed fummi fuilTent.
Gaudeo Papat lignum datum inmula puerpera,vthabeat,quo DC*^** magiscontemnat.dccitiùs pereat.
De N.nori fads poflum mirari fic oblitoTurc«, imo calamitatisfuor***' Ego, fi mihi tantunl eflet hominum ereptum amp; perditum, morerer vnaho^nbsp;prxfcrtim.fi cofeientia accedçret ncgligentix.Sed nunquam vidiimpiumnbsp;ire,ni(iinduratum Sc fccurum: vt ftet veritas,cùm dixerint- Pax amp; Securit*^nbsp;Ita Sc noftris Pontificibus continget, quosquia nulla fpes eft mutari pofl®gt;..nbsp;bentervideo indurari, de ingrauari : iiemerentur. Nos tarnen audeanU***nbsp;Chrifto.Ipfeviuit,amp; nos viuemus.ctiam mortui.amp;mortuorumcurabitl*'*nbsp;ros amp; vxores.Ipfe regnat,amp; nos regnabimus,qui3 iam régna mus. Si cgovo^*nbsp;bor,abfq} dubio veniam,Chriftovolente;quamuisin cogitationeverfor,vdnbsp;piaminiuftus Sc non vocatus vcnire.Gratia Dei tecum.Amen,exEremo.
AD SPALATINVM.
Gratiamamp;pacemin DOMINO.
patior,inquis,ceiratorcmmcdiciin fcribendo.atpati^^*
Etpaulàpàft;
î7Vrcrc ifthic ac frcmere Reges, Principes amp; populos adue*'^!
* ChriftumDOx\lINl,felixomenpuro,ac mul to melius blandirentur.Sequiturenim; Qui habitat in ciiSjirridebitnbsp;Dominus fubfannabiteos. Hoc autem Principe noftro illos ri^Hnbsp;tc,non video cur nobis flendumfitàfaciccorum. Ridet eniiïj^nbsp;c( lui,led noftri gratia,vt amp; nos rideamus corum inaniaconfilia*
tiim opus eft fide,ne cauia fidci fit caufa finefide.Sed qui cçph'^^, opus,isccrtôcpitfineconfilioamp;ftudionoftro. Verbumnbsp;nasprotcxitamp;gubcrnauitfupra amp;pi;xterconflliaamp;ftudiano^
-ocr page 163-AD COLIÆCAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M3
^^leîpfe eft,qui pcrficietamp; abfoIuetidcmcxtraamp;vkraçonftJia no-ftiaamp;ftudia,dc quo nihiJ dubito,Scioamp;certus fum,eui crcdidi,po ^«^nscftfàcerefupra id, quàm nos intclliginius amp;petimus. Etiamfinbsp;^^Hippus cogitetêccopiât eumfaccrc infraScintrafuumconftli-'inivtliccrctei gloriari ,certè fie oportuit fieri,fie ego fecifîcna.nbsp;^lt;lt;n/eômu^n(^t^iflcn/Sic ego Philippiis,tiWEgoi|l^^ng/ ^4nbsp;?^t/ Ego ERO qui EROjhoc eft nomen ci us,Qui ERO. Cvianfic^Cnbsp;wer er tfl/aberer wir« fep«/ fo wfcen wire fcÇcw* Sed hæc verbosenbsp;^atis. T U cfto fortis in Domino, amp; Philippö exhortare feroper meonbsp;omine, ne fiat Deus, fed pugnet contra innatam amp;à Dia^lo in zlt;nbsp;ïaradifo implantatarn nobis am bitionem diuinitatis.Ea cnim non,nbsp;^fpedit nobis,nofque calolaipfa exturbat,amp; extrapacem rrudit.
foQen SKcnfcfecn fepn I »nnö «ic^t ifî Wc I tgt;oc^ «jc^t anöerß {oUcr ipewiftc SÖnrufec vttb ,^ernbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnfer
AD BRENTIVM.
Gratiam amp;. pacem in Chri/to.
iST ex fois 5c Philippi aliorumque literis intcIHgo, mi Brcntijtcfîmilitcrin illo conuentu Idolorum affligi:nbsp;Sed Philippi exemplum ita te mouet.IseninafoUîcitusnbsp;eft pro publica pace 5c pofteritate, pic quidem, fed non nbsp;fccundumfapicntiamZclotypns. Quafi veto maioresnbsp;*'0ftiifuacura5cfollicrtudinc cffeccrinr, vteflemusquod fumus,nbsp;non potiùs Dei folios prouidentia, qui criam poft nos Deus eritnbsp;^Creator, ficut fuit ante nos,5chodic nobifeum : nccy cnim mo-^fUrnobifcumautdefinctcficDcus, regens ctiam cogitationes.nbsp;*Jdcbatur facerdotiEli penitus corruifle rcgnumlfraël, area Do-*^iniàPhiliftiniscapta.Itaq;corrucbafipfcpotiùs:5e regnum turnnbsp;^axirnè cpitflorerc. Et cùm Saul eilet cæfus, quid aliud potuitnbsp;poîno cogitate, quàm regnum Ifraël finitum efle gt; Et cùm Papiftacnbsp;^hannemHufs cxuftiflencConftantià:, nihihcrtîus erat quàm Panbsp;f ^Qj^Peum,cuna nunquam an tchac vilucrit,vt ab ifta die. Hocnbsp;J^ooTîBi Sc^ alijs, fi forte per verbum veftrum aut alleuiusverbumnbsp;^^^îppus definaç feipfura cr ucifigctc, Ego iànèfimcxtous vel oc.
cifus
-ocr page 164-144 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;epiStolae lvtheri
cifus àPapiftis fuero, dcfchdam noftros pofteroyfortitér, beftias feröccs probe amp; nimis vkifcar quàm veilem, quia fcionbsp;rum efle qui dicét:Vbi eft Àbcl frater tuns? amp;isfacieteosvagö^nbsp;profugolt; Et qüidmültis? Ha beat diuifumi^erium.cumlQdC^nbsp;îar; Si nullum eft fiKurum aliud regnum, delcamus pxiniumnbsp;CÇptïïm cum vmuêrftÆuangêriô. Quid erii nl opus eft haberenbsp;uiTTpro hac t3óSïumvita?quamillc habet optimamsqui nullui»^'nbsp;bet Dcum. SinDeustftsnonhtc viuemus,fed vbiipfequoq;nbsp;Quæ ft vera funt, quid funt ergo furiofæiftæ minæ Idolörumnbsp;pcnènonmörientium,fcdpianèmortuorum ? Isquime crcaUgt;''nbsp;trit pater filij mei, amp; maritus vxoris, amp;conful politise Sc prsdi^^'nbsp;tor Parochiae,;amp;:melior qua ipfe fumzimö ipfemct mcliorméi^^nbsp;tuo,quâmmeViuo,qùi vitarnea iilumimpedio. Scriptumnbsp;nim:Potensin terra eritfernen eius. Et fane priraum præceptlt;nbsp;poftcros noftros in tutelam Dei conftituit,,dicens zFacicnS niÜ^,nbsp;cordiam in millegenerationes eorum, qui me diligunt, amp; ferU^nbsp;præceptamea.Iflisego verbis.credo: etli infirmafit fides,nbsp;credo. Sed quid ego tccum talia? quidono Del maior cs mc iJ^nbsp;mnibus, nifi quod varie te cxcitare volui ; fi Philippus, quinbsp;minem, amp;verbame4.homm.i5eifccrejiit, atq-, ita minùsnbsp;per VOS faltera, quos cogitur credere cfle viros D ei, mo ucri qi^^^nbsp;Ncque enim tarn peruerfum arhitror, vt, fi Deus ipfc per angcP.nbsp;de coelomiirum,iubcreteumbonö animo cflc,hociuflumcót^^nbsp;heret.quantó minùs cotemnet omnes nos?Etfi nos digninbsp;tu, tamen Pfalmh ApoftoiijChriftusipfe contemni non debcfAnbsp;tôtfermonibusobruitnoscoftfolando,diccndo,vrgendo,Co'nbsp;'dite, Nolite timcre,Sperate,Viriiitcr agite, Confortamini. SiVnbsp;non credimus, neque fi omnes Angcli vencrint, crcdituriÛO'^nbsp;ValeinChrifto. so.Iunij.
ALIA AD lONAM.
Ideo fané Comitiorum prologum iarapoft argumcntnt^f tari.Scquiturturbaamp;EpitafiSjVelParoxÿfmiis. SedCât^pnbsp;phenilIiTragicam,nosComicarnexpeftabimus. Nonnbsp;dogmatib U s vnquamfict Concordia. Quîs enim Belialnbsp;nbsp;nbsp;|ii
' ftofperctconciliariinifîfortèconiiigiumamp;vtraqucfpc^'*(,j' niittantur, Sed fit amp;; hîc aduerbium forte, minùs fortafsèfortèjfe^^Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ef
-ocr page 165-AD COLLEGAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14S
optem pencqj fperem di/Fenfionc dogmatics fulpcnfa politicant Concordia ni fieripofle.QuæfiChrifto benedicenteveniat,fàtisabiindèfaâ:um«Scaftumeftnbsp;iniftis Comitijs.Prirpùmenim,quod maximum eftiniftis Comitijs,Chriftus * nbsp;publica amp; gloriolà Confcfsione declamatus eft, amp;¦ in lucem atqj in facie ni co- '''nbsp;rumaffirraatuseftjVtnonpofsintiaftarc.nosfugiflè .formidaflc.autcelalTenbsp;noftram fidem.Nifi quôdinuidco vobis banc gratiam,me fcilicet non a de (Te innbsp;bacpulcra cqnfefsionc ; Contingatip mihi plané eadera fortuna, quæ fummisnbsp;Imperatoribus anteannum^ante Viennam, vt eis in refiftendo amp; defendendonbsp;àTurcisvrbem nulla operaaut viftoriaimputaripofsit : Tarnen placet amp;fo-Iat«r me,ab alijs banc meam Viennam defenfam cfle. Altcrum, quôd certum nbsp;eftnos pacemfcmper quxfiuifle,amp;vt Pfalmusait,perfecutoseire,illosverànbsp;nonnifîbellum, cædera.pcrnicicm, fedcertifsimo teftimonio,nosefle filiosnbsp;Dei,qui pacific! fumus. Quod fi tertiuniobtinebimus ,vt pace politica difce-damuSjplanèvicimus Satanambocanno. Hæcmea eftno^prædeftinatio,fednbsp;*ogitatio de iftisComitijs.Quidenim bonilperenîTaSurosaduerlariosiQuidnbsp;de Cæfare quantumuis optimo,fed obfeflb? Cbriftus viuit amp;. fedet non ad dexnbsp;teramCæfaris:Nam ficpcrijllêmus olim:fedad dexterani DEIj^fîsrttt^tWôC/nbsp;r® greffeEgo tarnen deleftoriftomendacio, «Sc in eo mori pror-fuswxjiix«. Quare non etiam in codera viuerem ? Vtinam Si. Pbilippuslàlteranbsp;*neafide,fîaliam nonbabcret,boc crederet.
A dextris W0( (ttt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MEIS, ^CUffd/WO
enamp;eebaa pronomen wirte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Me nomen Adonai, M
Mô dixit na^foi^ct/wirtMebebt a'M5 tvoi ermatten/bip Mefcabellum «c^fommc/ijaegiitfl/ob^SDfluiamp;iieBcntvcröe 1 nifi forte foia Augu-ftaVindclicorum hocmcnfcccepitdoininari,amp;euadere dexteramnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
^ci,vtChriftumibipcrSacramentariosdciectum,amp;Dauidemper Papiftas çorrçétum elle credere oportcat. Hoc fi faôtum cft,nos hîcnbsp;Coburgæ ignoramus.Qiiare tu mi lonahoc nobis feribe ; tnm egonbsp;aliuiîiChriftumquæram, amp;alinmDauidcmmihifingam, qui nonnbsp;itamefallat amp;ludat in.omnibus verbis. Sedfaceflat iocus blafphc-®®Us.TuiaChrÏftövalc; amp;credenobifcum,vtfortis,Chrifl:umeirc
Regum Regem amp; Dominum Dominantium. 99(r(tur(t crMnXituijunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tri«
tnd vnô verlort« Çabt«/
D. MAR-
-ocr page 166-J 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
D. MARTINVS LVTHERV^
AD GEORGIVM SPALAgt;
TINVM.
RatiamA pacem in tTomino noffro.Et ego crcdo,mi charifsi'' Spalatine, clemcntiam CxfarisefTe magnam, qualcm om*nbsp;hidicatis.' Sed nullam fpcm habeo,quod noftrx caufae fit pfop*'nbsp;tiusfuturus jCtiamfi magnopcre velit. Quid cnim vnush^nbsp;contra tot Dxmonespfifeit ? Itaqjpradïdium noftrum D onbsp;N V s eJl, qui in ihfirmitatc potcns eft, amp; deleftatur folaripufillanimcs ,nbsp;nare délërtos. Sigd quidinterim à literis veftris-acciderit vobis, fortiter i*'nbsp;cum difpiuo, rcputan s remipfam iamdudum ad paroxylmum pcrucniffe lt;nbsp;vosnonfolumclFedamnatos, fed'etiam patiminas Aiaftantias. Mirum^^nbsp;enim.quasviftoriaamp;aduerfarrijex AuguftafpargaTit.quàm nosconculcatos^nbsp;derifos iam babeant» Verum, Confidite, ait . Ego vici mundum. Qui habi'^Jnbsp;inclis,irridebiteos. Sicdccaulàcogito : necenimiuuabimur, nifi deft**nbsp;priùsfimus.Beati cftis,cùmpcrfecuti vos fuerint homines, amp; dixerint onnbsp;malum aduerfus vos, mcntientes,amp;c.Nosfufcepimus officium illud,deqpînbsp;dicit U r,Eritisodio omnibus homi'nibus propter me: amp; miramurnunconbsp;iftudadefle, tanta fide Aautoritatepraediftum ? Quod fiirritum hoc prx^*'nbsp;Aum volumus, necefle era t aut officium hoc non fu hire, aut curafie, ne pf^,'nbsp;diceretuEè Nunc cum prxdiftum fit, amp; nos officium fufeeperimus: feronbsp;tamurilludvanum amp; irritum veile habere, amp; bonum fauorem amp; grati®^nbsp;veile mereri. Impleatur ergo hoc prædidum, amp; fentiamus odimn tale, q*nbsp;merito pofsit amp; non ioco odium dici: quoniam fcriptura^non folqm opf'!nbsp;veras fieri,fedimpleri,plcnas,plenasfieri,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vn»
VoU/etfôlkr, De duce Ndibenter audio cum fie geftire.Reddetilli Deus ^m,qua dignuseft,a.ddlt;;tÿ adhucaliasplagas. Dominus fojetur St roW*nbsp;vos o;npct. Vale«
AD D lONAM*
Gratiam amp; pacem,.
Go quidem hîc, mi lona, fedeo proî vobis cogitans amp; Ibllif^'^ fufpicansnofiramcaufam iamdudum procefsifle ad Epit ^nbsp;fpcransfimuladCataftrophen meliorem Ipeftare: tantàm^jnbsp;deficiant animivcftri. Et quo magisilli fuperbiunt, hocm ,nbsp;vosceflèritis.Credoenimeos fie opinarifortiter, vos
omniacefluros,quid modoilliper Cæfaremiuflèrintautpropofuerint-/aremenim ipfum nihilagerçj fed fern amp; agicariquisnon vidée? Quod
AD C OLLE G AS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147
tes fteterjtit nihil cedendo, cogctiscos aliud cogicare. Noftra caûfa'faciliùs vim (Sc minas feret.quàmdolos illos SataniCos .quos niaximè hafteniis timui.nbsp;Vrgeamus amp;nos,vtrcftituant Lconhardum Zi^eypr/dc multos aliosiniquif-fimèoccifos.reftituanttotaniraas impia doftrinapcrditas, reftituant amp; fa-cultatesfallacibusindulgentijsamp;alijs fraudibus cxhauftas : Reftituant glo- t,nbsp;ïiamDcitotblafphcmi}sviolatam,rcftituantpuritatemEccIcfiafticaminpcr ,inbsp;fontsamp;moribustam fdèconfpurcatam: amp;quisomnia numeret ? tumage.nbsp;niusamp;nosdepofteftbrio. Tarnenmirèplacuit, eos diuino taftufic inlanironbsp;«pilTe, vt argumentum non pudeat profcrre. Is qui fie eos cxcxcat amp; eófun-dit,vtifta turpia amp; abfurda propukris amp; firmis habcant, perget magis. Sintnbsp;hxcau(piciaamp;initia manusdiuinxnobis opitularivolentis,Sic mefolor.Sednbsp;iamdudum vos talia habetis confilia, amp; hxc iam veftra funt.
Ipfc Dominus lefus, làlus amp; vita noftra, amoramp; fiducianoftra, fit vo. bircum,fi£utirpero,Amen, ij.Iuiij.
ALIA AD PHILIPPVM.
Gratiam Ä: paeem in Chrifto veram,
»Rbitror tc iani, mi Philippe,(atis multa experientia viderc,Belial nulla rationc cum Chriftoconciliaripoflc.necfpcmcocor-dixvllamconcipidcbcrc, quoad doftrinam, Scripfidehocad Principem.caufamnoftram non pofte Cxlàrem ferreiudicem.nbsp;Et nunc, quid literx cicationis tarn dementis voluerin t, vide-nius.Sedresipfaiamdudumvltràprogrcflaeft, antequamliterx mex vene-mnt:idquodtumquoqjcogitabam, cùm fcriberem. Acccrtèpromeaperfo-3 nepilumquidem cedamaut patiar reftitui .-potiùs extrema omnia expeftanbsp;'»o, quando fic obftinatèpergunt, facial Cxfar quicquid poterit. Quid autemnbsp;v^osegeritis, cupio nofle. Dominum rogaui, qiiiadfuit vobis melior quâego,nbsp;infinitisraodis Tarnen quando fic ludunt promifsione Concilij fallaces iftinbsp;Diaboli,luderem amp;ipfe fimulcumeis.appellans à minis corum adillud nihinbsp;liamp;nunquam futurum Concilium, vt interimpacem habeamus. Nihil rae-tuoadhucdeviautmanueorumviolchta. Chriftus adhuc noS flC tentât, qui potens eft in nobis infirniis, amp; hac rationegloriatur in Conbsp;cilio fanftorum, «Sc nulla alia,bawtrbtmc^f anbCt^aU^. Vdlcm te iftanbsp;hoftium viftOria amp; iaftantia nihil conturbari, fed roborari contràin fortitu-dinevirtutisde potentixilliusqui fulcitauit Chriftum àmortuis ,amp; cum illonbsp;Viuificabitamp;fulcitabit.Oportet enimimpiosflorere, ficut fnum , ßc inimi-cosD o MINI honorificaridc exaltari.vt intercant amp;arefcantin perpetuum,nbsp;vtteftaturPfahnusprimus.NifiDuxN.itainfolcfcerct, quomodo clTet no-fter hoftis? Sed tu alia cogitas, Ideo non admittis raea. Quare nec requiê quo-que habes, amp; futuris malis ipfisqj falfisaddis fimilem prxfcntem cruce quo-qtt«m»né,Chrxftu5,pr5cor,roboret «St fçruette. Amtn.tj.Iulij, Die Margar.
K t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M. GfiOR-
-ocr page 168-EPISTOLAE LVTHERI
GEORGIO SPALA'
TINO.
Gratiara amp;paccmin Christó.
ERTE nonvobisgratiasagcrc nonpofrum,præfcr£iî tibi,op time Spalatinc, quöd tam diligenter amp; copi^^^nbsp;omnia ad nos fcribi tis:ficut habctis amp; matcriam amp;nbsp;fas fnfficicntcs. NoshîcErcmitæ,amp;velutterranbsp;qua, nihil poflumus germinarc, quod ad vos fcribi
rr
ft
tt
gnumfit: nifiquödgemituamp;fufpirijs, amp;totisorationisviribu5^ gcftibuSjinclum afcendimus,amp;pulfamus improbictiamiH*'nbsp;portas,qui dixit: Pulfantiaperietur. Tantum eft,vtduremusamp;^^^nbsp;pcétcmus modicum.O foeij paffi grauiora,dabit Deus bis quoq;nbsp;nem» Durateamp;vofmet rebus feruate fecundis. Velilludpotit^^nbsp;Expeftate DoMiNVM,viriIiteragite omnesquifperatisiri Do minvm. Sinbsp;ranifeceTit,expcftaboeum:veniensvenict , amp;non mentietur. Videonbsp;inluóluvosetfe; amp;quosSatanasnon audictis inrefponfoaducr*''nbsp;riorum loquentcs virulentifsimè? lam enimifta præuideo ontni^'nbsp;fed nihil cft tanti.Si enimChriftus ea bonaiam dedit,quæ mun^iquot;*nbsp;hic noncompræhendit,amp;promifit inultómeliora:curnonfc^^nbsp;mus modicum hoe mali, vtimmundæ nos mufeæ roftro fuop^ 'nbsp;luant,autconcacentparumper: cùm hoc coganturabipfisnâ*^'^'nbsp;ralibusmufeis patifummæ ôcformofiflîmæ reginæ,in mediaftc'nbsp;fua?Qmd veto âmtifti furiofi aliud,quàm mufcæfuàirrantes,ali®nbsp;fuisabfq;capitibusobftrcpentes ? Poftquamvero valdeiracuo^.^nbsp;ftrcpuerint,eduntftercus,quodacu tangivixpoteft. Tantaeft'*'nbsp;tanti furoris. At noftra eft remiflio peccatorum, falus à morte;';nbsp;vita æterna. Chrift us ipfe nofter eft, cum omnibus fuis : pro cui'nbsp;nomine vos iam fudatis.Nô relinquet caufam fuâ: atq, fi relinO'!^.nbsp;ret,pulcru eflet amp;falutare in ipfo rclinqui, etiamfiDeus nônbsp;Sed ego ligna in fyluam porto. Chriftus cft vobifeum»
Amen,exEremo ao.Iulij. An
no 1330.
M,
-ocr page 169-M. PHILIPPO MELAN-THONI.
Gratiam dcpaccrain Christo,
TSI tunobisnonfcnbis,mi Phi]ippe,tamen vttcfupe-rem gratia, amp; onercm inuidia, ego fcribo, fic opcrcfu. c pererogationis te excellcns.Videsautctncaufam rcdi-rein fimilem cuentnm,quoamp;VVormatiæfuit,fcili-cetjVtCæfarcmiudicem patiatur.Sic Satan chorda fernnbsp;per oberrat eadcm,amp; mill car tifex ill e non habet con tra Chriftum,nbsp;nifi vnumillud elumberobur. Dchoclatiùs fcripfi Principi : amp; vosnbsp;meliùs in hac re confuletis.Ego adhuc,Deo fitgratia,nihil video innbsp;âduerfari)s,nifi meras minas, fed minas aduerfus DOM IN VM denbsp;CHRISTVM ei us,quas inanes vocatDauid, non folùm præpotcnsnbsp;ininarutncontcmtor,fcdvirium Goliathviftor. Quodfi prouer-biavcrafuntjvcrumcftamp;illud:Qui moritur minis,compulfctur einbsp;bombis.afininis :quodlicctgermanicumfit,tamcnvalet. Quibusnbsp;verb bombiscompulfand urn erittibi,quinonàminis,fedà teipfo,nbsp;propter aduerfariorum minas, innouatus morieris? Minas fanenbsp;amp; nihilniHminasaudimus:minas veroftipnlarumamp;arundinum,nbsp;quaruniDcusfcit cogitationes, amp;ecce vanæfunt. Sed cflo,fcqua-tur bellum fcilicet amp; vis» At nondumcpit,amp;interim fietaliquid.nbsp;Etincipîatfanè,nondum proccffit.Procedat quoq;,nondum vicit-Woiieri bellum ab illis pofle hoc tempore, ne humana qui-demrationccapio,nifi velintfunditus
perirc.Vale.,
1
-ocr page 170-î}0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
ALIA LVTHERI EPI-
STOLA.
Gratiam amp; pacem in Domino.
Redo iam habere vos refponfum aduerfàriorum, quo J ctari àvobisfcribitiSyfcilicct, Patres, Patres, Patres, Eccle®nbsp;5^^ Ecclefîam,Ecclefiara,vfus,coHfuctudo, auditurieftis,pr*t«fnbsp;è fcripturis nihil ; lt;Sc hisarbitrijsamp; tieftibusfretus pronufl***^nbsp;bit Cxfar, contra vos. fequenturminx amp; iaâantiænbsp;lum amp; infernum.Dominus dabit autem vobis os amp; fàpientiam.
Cstcrum vt fchbitis de alijs rebus corâ breui, ita facite. Plus quàm fperatur,fcilicet reddidiftis Cxfari, qux Cælàris funt, amp; Deo, qu« P*nbsp;funt. Cxfariperfeftam obedientiamcomparendo.tanto cumfumtu.lai®*nbsp;amp;moleftia: Deofacrificiumeledumconfefsionis.quxperrumpetinoni**^nbsp;aulas Regum amp;Principum,dominapura in medio inimicorum fuoruiU'nbsp;exiturain omnem terram fono fuo , vt,qui non crediderint,fint inexcuft^*.nbsp;les. Scilicet is eritfruóius filcntijimperati, in exordio comitiorum. lt;2«^nbsp;hocacccfferitprxmij, vt.aduerfarijs teftibus, nullus articulus fidci Ixfu*nbsp;planèplus quàmpctij obtinemus, fcilicetliberati abopprobrio fixtetici^nbsp;minis. Confiteatur {^inè fiçnosipft Çhriftus,ficutvoseftisçumconfeft*'*nbsp;glorificctglorificantes fe, Amen,
Igitur abfoluo vos in nomine Domini.abifto conuentu, (gt;e(m/pnniecwttgt;ech£tgt;Mgt;'concordiamaut permifsionem nolite fperare,**^nbsp;egovnquamhancorauiapud De urn,feiens impofsibilem eflc; Sed tantùm/nbsp;nospermitterent docere,amp; pacemconcederent, manentes ipfiinfuaijMp*nbsp;täte. £t,fi vellent nosiuuare,quomodopoirent?
e, SiCxlar cdideritcdiftum,edatlanè,ediditamp; vVormatiæquoddatn farem.vrÇxfarcmjaudicmus.nccamplius, necvltra. Quidadnoslaruatquot;*nbsp;iîîeCxiàrrufticus ? Dabit de ille idem confilium, qui confefsioni noftrxafquot;nbsp;ruitoftiumCxfarisamp;Kegum.atque fivi amp;armis vrgebit Cxfar,quodnbsp;fpero.iterum dabit illecon filium.Cxlàricedcmusvero.fedJaruatusCxfa*'**nbsp;quid tentarit,aliudcrit. ïgitur impetrateàCxfarelicentiam.reliftisibifc*^'nbsp;toribus Principis ,qui inreliquiscaufis collaborent. Noftracaufa cxpc^^*'*nbsp;eft ; nee vitrà quicquam melius aut felictus efficietis.
f^od Campegius iaiftatpoteflatemdiijjenfandi.refpondeo verbisA*^^ dorfSj, 3d;f(hiirc 0cm ^.fgaten vnnöfêm^m-éemntnfetne SJifpcnfijno«/*^nbsp;njolkntPolgnHgSMfpcnfrttioncefinOcrt/quandoherusprxcipit feruidilpcnP'nbsp;nonem non curate , fi feruns dicendus eft tantus latro amp; inuafor reg''nbsp;'^ejm/f,»Cl.J|/^ctm,DominusIeriisfcruetlt;!vfoIeturvo8,quiobnomeneit*sP'nbsp;boraii*'
-ocr page 171-AD COLLEGAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15»
boraftis Sc affllâi fuiftis fatis, Amen. Fcria Ä.poft MargarctHx, ANNO M. O. XXX.
Circa hoe tempus mcnfelulio, Auguftam allata cft Lutheri ad Albertum Cardinalem amp; Archiepifcopum MoguntinumEpi-ftolatypiscxcufa,qua, deconcordiacum PontificijsinDodrinanbsp;amp; veris Dei cultibus ineunda defperans, Archicpifcopo illi,cuiusnbsp;propter dignitatem amp; fapientiam fumma in Imperio authoritasnbsp;crat,perfuadcreconatur,vtPACEMpoliticamfaltemijs,quido- anbsp;ûrinam in exhibita Confeflione comprehenfam, fc-qucrcntur,concedi ab Imperatorc amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Impcriocuraret.
REVE-
-ocr page 172-15%
EPISTOLA LVTHERI
REVERENDISSIMO ET Ilj
LVSTRISSIMO PRINCIPI ET DOMgt;
NO, D. ALBERTO, TITVLO S. CHRYSOGONI, CAI'
dinaliPresbytero, S. Rom.Imp.EIcdori, amp; Archiepifco-po Moguntino ac Magdcburgenfi, Primati Ger-maniæ, amp;c. Marchioni Brandc-burgenfi,amp;c.
Gratiam amp;paccm in Chriftolefu Domino noftro. nbsp;nbsp;
AD CARD. MOGVNT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kj
amp; noßum awpleäi doärinam ntUnt. Jl£c ferre cegimur, nec quenquamcegimtu ne qui f i. adveritatentjVtipßnosadmendaciitcogerevolunt,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; *
Cum itaq^ nullaßesfitfuturum, vtin doMna cenfentiamus : c. V.fitpplex oro, vt cu ceterü Principibtuin ee elaberet,vt pars aduer/apacemferuet, ^rcredatquodvelit ,amp;nobisnbsp;ffJ'nttttat credere veritatem banc publice ceram eorum oculis confcjfam .dr fineerrorein-ttentam,
ScimtuneminemadReligionemdebereautpofiecegi, neq^idvelinlmperatorisTrelPo^ cc ttficispoteßate elfe: nam Deus etiam ipfe, quifupra omnem poteßatem eli, neminem vnqtia 11nbsp;viadfidem covere voluit. Quidigitur mifera eins creaturafibifumunt, vt nofolumadfidem, lt;nbsp;ttriim etiam ad id, quod tpfi fa^umfiilum^ effe intelligunt, alios compellere conentur ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Siverb bancpacem obtinere nonpoßumus, tum amp;DeHsamp; homines vniuerfi teßimo^ tiium nobisperhibebunt, qubddollrinam noßrampalam profeßtfimus,amp;pacem quafiueri-mus,quam tarnen nonpotuerimiu eonfequi, quantumuisin doilrina reperti irreprehenfi-blies.
Adh£Cverb,quidDeHS,quidq^poßerinoßridillurifint, id experientiadabit. Interea «OS ApoßoiQjiffij exemple confolabttnur, vbi etiam Pontifices amp; Principes popuU ifiael (ytnbsp;Ituas AHor.^.refert) nihil poter ant aduerfus doilrinam amp; alliones eorumproferre, nec ha-bebant quidquam quod contradicerent. At nihilomintcs pacem violabant, amp;, praterquamnbsp;quod Verität em non ampleilebantur, qua erant conuilti, Apoflolos infuper flagellabantnbsp;perfiquebantur, Sedhi tandem cuiufinodifuntfortiti exitutn i vbi nuncfitnt ? vbi eil leru-ßalem.?
Surrexit quidem de medio eorum Gamaliel, amp; buiufinodi ipfis confilium dedit, vt qutefierent, amp;Apoßolos,fi Hierum doilrinam ipfirecipere nollent, docerefinerent : Sednihil profecit. Ptinam aut em Deusfaxit, vt vel C. K .vel alias, eiufinodi Gamalielem hoc temponbsp;re agat, qui taleconfilium de pace alijs proponat eisperfuadeat, ft forte ex Dei benignanbsp;largttione defisofurore defifierent,nec itacontumaciter contracenfcientiamfuam amp;Deuntnbsp;pugnarenL
Certe optimum hoc confilium eil, quodin hoc negotio dart potefi, necS. Lucas exem-plum hocJrufira tarn accurate amp; diligenter annotate voluit, Profeltb enim peccatum in Spi-ritumfanllum eil, agnitam veritatem oppugnare. At qui alias multa fatis peccata habcre-mus,vt opus non ejfet infiiperpeccatoin Spirit um faniium nos oner are. Verum hec nec au-¦diunt, nec curant, volentes ire, quo ludai abierunt. At tarnen ft aliqui forte retrahi pofient,ne cumcaterisperirent,fedfidumpetites Gamalielts confiliumampleäerentur, na magnant C.nbsp;V,apud Deumgratiaminiret.
BoneDeus.cùmnihilprorfiis hacnofira doclrina vobis noceat, cumpacemferuet, pacem doceat, vos quoef^finat effe, qui eflis s amp; doceat emnia vefira vobis relinquenda, nibil^nbsp;auferendum effe: Hoc vnicum faltem adpacem vos fleiîere deberet, etiamfi veritas ipfiiperjenbsp;idefficerenonpoffet. Hacdoélrina profeilb vos omnesferuat, amp;haâenus/eruauit.Qubdfinbsp;omntnoeicanendumeH: Qui retribuebant mihi mala pre bonis, aduerfantur mthi: nonnbsp;bonum eil, nec vobis vtile, qubd de vobis Eccle/iafiicispracipu 'etalia cantate amp; conquers co-gitur.
Siverb nec pax nec Concordia locum habere, ttec Gam alielis confilium, velludaorum exemplumvalerequicquamdebet: dimittamusfitnequodretinerinequit, irafiifinamusnbsp;K Snbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toh
-ocr page 174-Qiiarefremueruntgentes,amp; populiraeditatifuntinania? AftitC* rnntRegesterrac.amp;Principcsconuenerunt in vnum, aduerfus Do-minum «Skaduerfiis Christvm eins,
Dirumpatnus vincula eorum, àc proijciamusànobis funcs ipfo-jum,amp;c,
Quanfopere nuncUeges amp; Principe adtterßu Tiominutn amp; veritatem mant, amp; vincula eins dirumpere tentent, necdoceri ab eo, aut vinetri vertut, inbsp;Sed inaneshos fremitus efrè, non tam quidem, fed temporis proprejfu apparia...,
Qui in clis eft, irridebit cos: amp; Dominus fublànnabit tos, Tûc kxjuetur ad eosin irafua : amp; in furore fuO concurbabiteos.
frimus,hacfMturaieJfe,iticundumhoc amp; confolationisplenum efi. ilam Pleges amp; quantiimuis dtu freinant amp;fingant, rumpant amp;ia(iant : nibileminus tomen Regem »vnbsp;itijttoßoftofedereßnent, vtfequitur
Egoantcm conft'iturRegem meum, fuper Zion motem ftnftnfl» meum.-prxdicabopræccptum: DoMiNVsdixitadme, FiliusinC'nbsp;US es tu, ego hodiegenui te.
AD CARD. MOGVNT.
Poftula à me, amp; dabo tibi gentcs haeredicatem cuam, amp;. pofleC fioncm tuam terminos terrx.
Contereseos in rirga ferrca . amp; tanquam vas figuli confrin ges cos.
Qÿi maim vnquttm mendacium toto vitifM temport auetiuir ?gentei amp; foputi, twum Regum htr éditasfunt.ó' terra,fiementium Prittcipum eflpoffeßio, quod vel inde ap^nbsp;par et, quta pro libit u, tanquam in proprqt bonü.tunlla adminißrant.Omnet tor urn cogita^nbsp;tiottes,omnia^conßlia,aduer/iuhuncinpriinisSacerdotem amp; Regem, cancrimoreproce^nbsp;dunt.ßevt ne baculum quidem hic Rex proprium habeat in tot o mundo. Sed mtßu iocif ctu-^nbsp;dtamus quidfequatur.
Et nunc Reges intclligitö, Erudiminiquiiudicatis tcrram.
SicaneRegesPrincipesaSoquieonuenit lQuidhincfiet?Quandornquam interrh fintiles contumelta amp; blajphemiaaudita/unt? Reges fiant intelligentes^ Hunquid ergo eesnbsp;iuiuasflultosl Indicesfe erudiri finaiit. Nunquideos pueros infcholu ejje exiflimas ? Regesnbsp;priasfapiintesfunt, habent leges amp;ftatuta, lureconfultos amp; Confiliarios ,fciunt alioqui»,nbsp;qaidficiendum fit. similiter Indices, Iura, Mores, Injiituta, vfius amp; confuetudines ha.nbsp;Igt;e»t.fcitttttquidiudicare,deeernere,0fiatueredebeant, Hic igitur Pfalmm cert'a hareti.nbsp;(ineiltContumeliaaffititRegef, crimittaturiudiees , tirfeditiigt;siaduerfiu Magiflratiis, eo.nbsp;ram^iura^confitetudinesinßirgit, amp; exanttqua pofiefiione depellerenititur. Protereanbsp;confemtim eos alloquitur : Vos Reges, vos Principes, ficut Dominusferuumfuumcompellat,nbsp;tu lohanues.tu Petre: Perindeacfi nulla effeteorum apudfeauSoritas, ii?-quafi/tia matici.nbsp;pia,vacca vel anferes effent,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ,
Sedaudi, amice, confiteturquidem Reges amp; Indices habere rationem, iura, ßpientt. ei»t nulhu enim Rex nec iudex fine legibus amp; iureregerepoteft.Sed eos ootnes hoc verfu hu'ffnbsp;Regifub^citcum omnibus Cuis lîatutu.iure.ratione, amp;ciuicciuidhabentratgt;ientiai)etentiaói.^
Mat d J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; t a .tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;janbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- j
quot;ffjed neceffe effe, vf coram hoe Regeflultifiant (ir infantes, ipft aufcultent ,abhoc fe eru. diri patiantur, etufq^ verbum agnofcant magiftrum, qiièdpranalcre, quod^ fuper omnia re..nbsp;linredebeat.
Cum igitur tam Pontifex quam Imperator Reges hoc rege non fiiperioret fint, fed in ludicum terra numero manere cogantur: Sequitur eorum décréta amp; dollrinam adhuius Re.nbsp;gu Verbum (b' doHrinam collata,fiulta amp; puer ilia effe, nec illam iudicare, fedpotiiis ab ilianbsp;fudicari elr erudiri debere.
Veriim Auguftaiam multb aliter hunc verficulum reformabunt, ita videlicet : Rt nunc Sfï Sionisintellige, (jr tu Iudex cali erudtre, quiafluit us óquot; mfans es reffellu iioflri: no.nbsp;J rum ell iudicarenbsp;nbsp;nbsp;decernere, quod tu verum vel feats flatueredebes. Qua verb à nobis non
rcreta, iudicata amp; confirmât afunt: ea tu ver a dtcere non audeas, nt ft ex tuafede dettirba. ^^tb'CHinhareticiscomhurivflu. T,lo l,ijir Ueoicprtn iinminet î «,«« lU
156 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA LVTHERI
Semite Domino in timoré, amp; cxultate ei cum tfcmore. Ofeu lamini filiü, ne irafcatur, amp; vos pereatis de via: quia in breui exar-defeit ira eins. Beatiomnes, quicondduntineo.
Ecce, lt;]ni Chrifii verbum nott audire,fedreformare vult, in ira eitufgt;eribit, amp;V breui; non diu differet. ipfißruiendum elf, nec verbum eius,vt neflreferuiat cerebro,nbsp;(juendum.lpfe exofiulandusell, nec Chrißusvelverbum eius noßra vpinitni/ubijcieiii*^^nbsp;Id nullo modo ferre vult: quod breutbtu amp; difertü verhit teßatur^
Uac C.V.ßbieclißimcfignißcandaduxi:ßforte,Deo benignefauente, quorund4gt;^'[ firumfludto àquot; labore hoc impetraripoßet , vt blaßbemia non cumularentur, aut cerànbsp;peliticafanciretur.fiam quodPontifexcumfua(0horté,infchedula,quaimprefacircun'r^^nbsp;tnr,iallitat,linperatoremomniaipßinintegrumreßituturum : id non futurum efft
' feio. f^am quid aliud hoc eßet, quam omnia, quacunq^ decuimus.^hanc ipfam eblatn^'^, ßro^ipfirumiudicioveram confeßionem,iterum reuocare, (Weiteslocoprioranbsp;quorum plurima ipß agnofeitü, amp; innocent emfanguinem, quem veßra partes profudif''^nbsp;in nos deriuare ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Ueddantprius Pontifexamp;PapaLeonhardumCafarem, amp; omnes aliosinnocef^^L fetrucidatos:Omnesanimos,quas mendacijs juisturpiterfeduxerunt; omnem pecuf^i,,nbsp;bonaq^omnia, quadolomalorapuerunt:omnembonorem, quoDeum blaßheinijs fitiflP^nbsp;r.unt'.tumdemumdereßitutioneagemus. Inhißorqsverbadpoßeritatemrecitabiturnbsp;Pontifex lir Papißa tarn impudent er impia amp;blaßhema pdßulare à nobis aufifint,nbsp;acfimeritrunciin Germania, drin Comitÿs merafimiafutßent.Principespratereoe^^.^,nbsp;qui hone rem vnà egerunt ,apudpoßeros noßros perpetuo feetebunt, amp; abominatio^nbsp;runt.,
Veriim aliudinterea Diabobts quariti quod vt'inam Principes noßriattent'ecotiß^^^j r ent. N os Germant non definimus Papa,fuis^ltalisfidem habere, priufquam in exti^^nbsp;calamitatesdrcruentumbelltimnospracipitent,. Si GermaniaPrincipesfuneßo bell^''^^nbsp;fe mutubgraßarentur:id exhilarate Papam, Florentinum illumftum,poffet, vtnbsp;der et i dr nobis illudens diceret-..Agite vos Teutonica beßia, Papam me habere noluifli^^nbsp;dignumfaifis veßris pramium habetis~Quo etiam amoreamp;fide Cafàrem Pontifexnbsp;tur,fatis in obfidione Papienfi declarauit, vbi armaaduerfiis ilium tulit, Imo, quofaH'^^ßnbsp;tarn Germaniamprofiquutus fit, velinde confiât ,.quod Cafare ex Hißanijs vocatnbsp;fraUicasißasammaduertcret? ) amp;poßeaabfintibas GermaniaPrincipibuscoroi!Otgt; nbsp;tenorem aureabulla,fcilicet. Prophetanonfitm, fedtamen vos omnes meos Dominai Jnbsp;volo, Vobis vt etiam atq^etiam caueatis, nec exißimetis, vbi cum Papa, drfuis agitis,nbsp;hominibus ,fed potiiis cum ipßßimis Diabolis agere.F^am quiequidagunt, id eos diabtynbsp;amp; infidijsagsrefeio. Dem omnipotensvobisadfit, vtpacem retineatis,Atnen. Benenbsp;eitere, l'.valeat ;quam DeoOpt.igt;lax.meisprecibuscommeKd.irenondefinam,nbsp;ßipplexrogatam velim, rr demente animo hoc meumfcripttim accipiat :ßquideinnbsp;tere nonpolfum, quin aliquam etiam mifera, dcretida,deßeda, aeprodita Germaiii-tfji'nbsp;agam, cuicertenon male,fed bene amp;optim'eCHpio,ficut debeopatriomeacarißiit'-e-yio,feria4.poßvifitationis}ilaria,ßnno Gso^ e,.j.pl
-ocr page 177-EPISTOLAE ERASME nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;157
EiufdcmargumcntiliterasdePace,adCardinaîcniLaurcn-tiumCampcgianijERASMVS ROTEROD AM VS illis ipfis men-libiisFriburgofcripfit. EtfienimàLurhcroamp;ipfiuscaufaalicnior crat:tamen totiEcclcfiæamp;Reipublicævtiliuseirciudicabat,mo-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
derationeamp;paticntiapotiùsdifliinulariamp;ferriclogniata Lutherigt; quàm bellum inteftinuminflammari.
CAPITA DELIBERATIONIS erasmi roterodami, de lvthe-Kano negocio, rationibvs pacificis po-tius quàm armis componcndo, railTaadCardinalcmnbsp;Campegium, Auguftam Anno 1530-dieio.Augufti.
I Cæfarminis belliterrct aduerlarios »nonpolTumnonlaudare prudentiam. finferio expetit bellum, nollem efle finiftra auis.'nbsp;Sedinhorrelcit mibiahimus ,quoties return faciemanimo in-tucor, quàm arbitrer futuram, fi femel ad armaventumfuerit:nbsp;adeomalumhoc fparfumeft. FateorfummamefleCæfarispo-^sntiam :fednonomnesnationes hoc nomen agnofeunt. Germani veröqui
6nolcunt,certis conditionibus agnolcunt.vt imperent veriùs quàm pareant. ..ddetot expeditionibusexhauftas ipfiusditiones lt;Sc vires. Belli incendium ccnbsp;^ihexcitatumeftinFrifia nobisvicina,cuius Princepsprofiteridicitur Euannbsp;Lutheri,cuiaddidæfuntmultæciuitatesinter Orientales amp; DANOS.nbsp;**iccatena malorumporrigetur adHeluetios. lamfiCselar profuapietatcnbsp;Pï'æfeferatanimum,exPontificisarbitriogcfturumomnia,pericuIumeft,nenbsp;onitamultos habiturus fitfauentes. Addequöd indies expeftatur Turca-mincurfus, cuius potentiam vixoppeflerimus, etiamli concordes auxilianbsp;^°ftrainvnumcontulcrimus. Porroquidfitbelligerariinuitomilite,decla-®itRomæexcidium,amp;nuperresapudViennamgeftæ.
Non dubito quin optimi Principis animus propendeat ad pacem, cle-^®ntiamamp;tranqüillitatem: Sednefeioquofato,pratterilliusanimum.nobis ^lluniè belloferitur. Quàm diu, quàm miferè vexata Gallia .'quanto mife-afflifta Italia.'vbi nouum etiam bellum incruduit. Nunc eb res fpeftare vinbsp;®'itur,vtorbis maxima pars languinemifceatur.
. eftanceps omnium bellorum alea,metuendum eft, ne tumultushic ad fubuerfionem totius Ecclefia: .- praefertim cùm vulgus perfuafumnbsp;pjpnbsp;nbsp;nbsp;Foc negociiim non geri, nifi autore Pontifice, maxima ex parte per E-
àj, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^Abbates.Atqj adeo vereor,ne Cxlaripfe non prorfus fit abfuturns
°?nculo;quodomenauertantfuperi.
Noui
ERASMI ROTERODAMI A^
CARDINALEM CAMPEGIVM EPi-
STOLA, VNO MENSü POST, DE codcmnegociofcripta.
urn,fore,vt Deus immittat animo Cæfaris cogitationespacis, fertimergaChriftianos.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Quanta fit Turcarum immanitas,iani heu nimium cxp^^ fumus. Quidmoliantur,obicurumefienonpotcft. Quibuscù*nbsp;vix omnibus i un ét is tum opibus,tumcopijs, paresfimus,quidn^'nbsp;fitotmodis internos difiidcntes cumhoftc non minùs potcnf^nbsp;quàm crudcli bellum fufcipiamusïSi Germania femel cpcritcnbsp;libus bellis tumultuari, nolimmalè ominari : fed Deus auci*^^'nbsp;quodminitantur exordia.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
EPISTOL AE ERASME nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;5*
dclamallatiirum. IamBafileæ,vtaudio,popuIusrefipifcit,necvc-xeturpublicitus fuos Ecclefiaftas fcommatis ScconuicijsinGefTere. Rerum autem imnicdicabilium nullus eft cfficacior medicus,quàmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vt n ecommemorcm,recens ex cm pi uni eflc,hærc-
treosarmisopprimere,præfertim bello tamlate patente. Quod vt iwaximèfit vetuSjtamé magis fpeôtandum eft,quid deceat Chriftia-namclementiani, quidq; rn commune expédiât omnibus,quàmnbsp;quid mereatur paueorum improbitas,
Nongrauatusfuiffem.ifthicadeftc,poftcaq'uam valetudoc-perat efle ommodioF,fî fpes vMa fuiftet, mcam præfcntiam profu-turam.fciebamifthiceffe quofdam, qui priuatis afteftibus metien tcsomnia,fibivideanturftrcnuipropugnato£csEcclefiç,cumnul-li cam magis Ix dan t.
Quotics congredior cum hoftium tiirmis ,ftatimadeft qui mihià tergo lethale vulnus infligat. Scripfi diatribam : obortus cftnbsp;Stunicacumfuisconcl'ufionibus.ScripfiHyperafpiften:cxortus eftnbsp;Eedda cumfuisvirulentK calumnijs.Scwpfi contra Vulturium ôcnbsp;®ucerum:cxortuscftdenuô Albertus Pi us ,quipriùseditisaddiditnbsp;ïuftum volumen, in quo coliegit ex omnibus feriptis meis, qiiævi-^^^^Eiffiniadc^miUbus improbans.
Atquî fi placet reprehendere affinia, cùm fumma veritas ftt affinisfalficati,polliceor,mc colïelt;fturum atticulorum duo mil-^îa,cxDccretisPontificum,eq;probatiirimorumEcclefîædoôlo-runa monumcntis,vt omittaninbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; irreuerenter dida.
Atqui taie eft argumentum,quodfufcepit Pius,vt, fî me totis viri-Vus pergam tueri, per occafioncm noceâcaufæ,cuîfaueo, cuiufdi 8tatia4uarumScdaxumirreconciliabiIcodiuminmcprouocxuu
Si quidacciderit tumultus, crointer primas vidimasZuing-^ianQrumamp; Lutheranorum : quanquam hoc ci tins patiar, quàm Vtdiucl'lar àcaftris EcclefîæCatholicæ.Nullos collegi difcipulos,nbsp;ïiullifcdæmcmctaddixirtantuminuidiae,tantumq; periculoruranbsp;fenex amp; varetudiharius pati malui^quamdigitum latum ab Ortho-doxorum confortib rccedcrc.
Itaqs vt demus, in totlibris aliquidàmcfctiptum ineautiùs,, *amcn hic animus promerebatur aliquant© maiorem fauorera.nbsp;^cio quicquid agitPius, autore amp; adiutoreHicronymo Alcandronbsp;^gerc,cui nulla eftcaufajcurmihi male vclit,funtaliquot, eut bencnbsp;Vçllç debçat-Cùmiliifortuna clfetnulla,profttcxunt illi commen-dationeS'
-ocr page 180-16Ó nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPiSTOLAE ERASxMI.
dationcs nicæ : Deinde compluribus in locis honorificam illius ci o mention em,Hæc in fînum vnici patroni mci,quem fempctnbsp;hi fauentem expertus fum,efFundere vifum eft,vt,quandonbsp;ra reuocari non poflunt(iam enim Pijliber excuditur) inpoftçrf^'jnbsp;cohibcasillorumferasquerelas,velinfimulationespotiiis,mih*fnbsp;riculofas,fîobticefcam;adcoërccndas hærcfcsinutiles,fi refp^*nbsp;deàm.QupdEcclefiaften Thannenfem ex mea commedationcl'-,nbsp;timabfoluiftijhabeogratiam humanitati tuæ mihi non nunc p^nbsp;mùmexpcrtæ, noneram his lit cris interpellaturus occupatio^^'nbsp;tuasamp;plurimasdegrauiffimas^nifidenuoinffiflesvtfcribcrcni nbsp;quid hîc pecco, vel obfequio coqdonandum cft,vel concepttBnbsp;olim defingulari bonitate tua fiduciæ.R.D. T. incolumcmflolt;nbsp;temq; tueatur DominusIcfus. Datumapud Friburgum Brifg*?*nbsp;y.Scptemb, Anno 1530.
ERASMO ROTERODA' MO PHILIPPVS ME-LANTHON.
VnijtMmeramcrediturns tantamferociam, tantam^fiuitiam iif nein oiderefoffe, quantam in Eccio amp; quibufdAtn eiusgregaltbus depf^nbsp;do. Nam Principes ipfi fatismoderatof amp; dementes fintentias did*quot;nbsp;quibiu tarnen ijlt mir is artibus conantur eos abducere. Accipio renbsp;rem per Ut er as à violent is confilqs dehortari, qui, vt mihi videtur,
¦ ¦ ' R»'* TCutpCTillSTtw HvlOtrCiitK COTlJil^S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9^ »y*
quadam bonitate eriam ad moderationemamp;pacemdacitur, Quare fiero tuas Uteraf mumponderis apudipßsm habitursu ejfe, te^ rogo, vt inchoatum Reip. beneficium pdfnbsp;amp;pergaseum iterumat^iterumdehortari. Nihilhactuafapientia atq^autoritate dipnbsp;facer e potes, nihil ad omnem poßeritatemgloriofius, qua mfitua diligentia hos motdr
-II/
Nos noßram caußmfimpliciter amp;fine conuicijspropojuimus, quanquam caud* liquis poffet,firam ejfe mederationem: tarnen voluimus oßendere, nos non abhorrerenbsp;Uopacts, ficonditionesaqua proponantur. Res ipfaoßendit, impenderemutationed!' enbsp;cam, quam vtinam itagubernent iUi,qui rerumpotiuntur,nefubito impetuproßernd
Oroigitttrte,quatttumpolfum,perChrißum,vtnondefinasImperateremadv nebellumaduerfiuciuesfufcipiat, qui non recufant aquas eonditiones fufeipere.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
hoc agunt noßri, vt -zraAiTeu/x« Ecclefia diffoluant. Danielem Stibarum valde am*gt; '.pi etfifiio tibi iucundißimum effe, tarnen oro, vt mei caufa aliquid addas ad tuam erganbsp;neuolentiam. Vale,Aftgufla, Anno tsjo.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/;
ERAS^*
-ocr page 181-EPISTOLAE ERASME nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«t
ERASMVS ROTEROD A/
MVS PHILIPPO MELAN-
T H O N I.
Vodad Ctfirtmfiripferim, perperam reUtum e?l. in hoc Concilia verhum ad ilium non fcrtpfi. Scripfi tantum Campcgio, fummo ftudio hocnbsp;agens,ncbellode dogmatibus tranfigerctur. Confimilia fcripfinbsp;EpifcopoAugußenfijaliff^nonnullisamtcù: me^rogas, »eidfacere deß^nbsp;nam. QMnpotiùs roges tßes, vt definantpertinaciafua, conuit^f^ Princi-
?^m animos ad bellum irrifare. Ego non nunctantHm,fed perpetub, amp; Theologorum ffmpropiribjuretHdi,amp; Principumanimosàfauiendeterrui. Vides, quam mihi référantnbsp;iratiam. Commigrauit Argentoratum ebriolus quidam, Gerardus Nouiomagus, quem in E-f fllt;gt;la,ciuilitatisgratia, Vulturium Neoeomumnominaai. Antehac ßipra modum amansnbsp;nuncfurit non aliter, acßpatrem amp; matrem, auum amp; auiam vtranq^ ferro necaßem.nbsp;nomine quatuor iam libellât emißt. Quintusplenus conuitqs amp; hypocrtfiprodijt nominenbsp;*»tnißrorum Argentoratenftum. î^ihilfeditioßtu. Itaq^poßbac non eil animiu, agere decomnbsp;f'gt;»(ndo négocia, cum ipfi nonfolùm nihilremittant, verum etiam ad tumultum cruentumnbsp;videantur. Dominus exitum emtndtt, qui tefoßitem, nobisq^ conferuet incolumem.nbsp;^tiburgi, Anno ij^o.
philippvs melanthon
D. MARTINO LV-
THERO.
Em binas literas accepi, ac plané agnofco, mukipJiciter vinei nosabstcinhocofficij gcncre. Non folnmfrcquentins, fed et-iam Ixtiorafcribis.quàm nos.De nobis amp; noftra caufa nihil ad-huc decretum eft. Nouât quotidie deliberationes habentur:nbsp;Chriftu» faciat.vt pariant pacem.
, Ecciuscumfua manipulatione exhibuit noftrz confefsionis confuta-*onemImperatori. Hatenondum etiam publicatacft:fedaudio examicis,, °ngum amp; plenum conuitijs.ac prorfus contumeliofum feriptum cife.
ZuitingliusmifithucconfefsioncmimprelTam typis:dicercs fimpliciter, hentecaptumefle.De Peccatopriginali.Dc vfu Sacramentorum,yeteres er-^nbsp;Ores plané renouât:dECcremonij s loquitur valdeHelueticè'h-C.barbarifsiJj
Veile fe omnes ceremoniasefleaboliras: SuamcaufamdeCna vehemerv * |ervrget.- Epifeopos omnes vult deletoscfle. Mittam exemplar cùmnadus'nbsp;uero, Namid, quod habui.apud Principescircumfertur.
MittotibiquxftionemdeTraditionibus:de qua velim tecopiosèrefpô-Wc, Nulla res me magisexcrcetin omnibus noftris difputationibus, quàm Lnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilia,
-ocr page 182-162 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE PHILIPPI
illa,qu«vidcturomniumlenifsima. Et ccrtc eft res minimi ncgotrjrtan**'^^ AintlaqueiconfcientiarumTraditiones.quoquoniodoaecidat.fiuccùni®.nbsp;fcruantiir,fiue cum abolentur. Vnam habemus firmam rationem de I«*nbsp;catione: Alteram deLibertate.quodfcilicetretinenda fitlibcrtasctiame|nbsp;rior,quxmultumhabetolFenfionis.Vocoautemlibertatem,ficutPaultgt;nbsp;geminter ludæosobferuauit. Digefsivariascaufas traditionumcondennbsp;rumjVtvidere faciliùspofsis,qua in parte maxime harream,videlicet,fitf*nbsp;tiones fiant, fine impia opinione,vidcnturneceflàribobferuâdæcire,prop\nbsp;juspoteftatis,non propter vllumcultum.VidemusenimverèdominaritPnbsp;fcoposiurehumano.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
In loco de Mifla amp; in primocatalogo Articulorum fidei, videor mih* . tis cautus fuifte : In traditionum materia nunquam mihifatisfcciin hocfd*^nbsp;pto. Sufpicor de ordinibus Ecclefiafticis etiam magnos tumultus cxcit®'quot;nbsp;ros efle aduerfarios.Vale feliciter.Poftridie Margarethx.Anno 1Ç30.
QVINQVE POSSVNT ESS^
CAVSAE TRADITIONVM EC-
CLESIASTIC^RVM.
I.
roperap^acantia DeurmSicut dejâtii/aiîioniètis fenßt Mfittdiu, multi/ al^s teremonijs,de canonibu/ panitentiaiibut»
IL Vtßntfubusne(effar^:Sniitii}iegeperpetKi«cuItuidieriim0f'^j
rum amp;fimilium return fuit Haccaufa non mtdtumàfuperiori differr, habet tarnen difirimen, cpttiavidetureontinereoperafequentia iußificatienem, amp; proteßationet».nbsp;Koc enim voco cult um xaü o-inioca-^ocnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;accedit conditio neeeßitatis, qubd dixi necefi^^^,
cultumfingi.ßcutinlegeperpetuarumceremoniarum. Dehi/duabu/caußs facile ell,ciimßntimpiatraditione/,tutavioJautur, Et de hi/caßbu/ foli/ dißiutat Paulu/^nbsp;etiam initio tont um dtßutauit Ltttherui:facile iÿturfutrit iudicare,
III.
Tertia caufa nihil habet impietatù, fi condantur traditione/ propter bonum es orbcntltiÿ Feria, diet Dominict^, amp; ordoleitionum in Uijfa, lteHgt;gt;nbsp;quiiporrigat corpiu Domini niß ordinatut Pre/bj/ter,
Quartavidetur ctiamlieita,propterpada^ogiam, rt difiiplina corporali/inß^ pro impsritii, vt certa ieiunia, certaferia, n 0» qubd ieiuniaßnt cultusßedßnt exercitienbsp;paralta, d'ßonentiarttdeStVtfiantidoneiadaudiendumverbum»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'M
izi'
-ocr page 183-ET LVTHERI. V.
263
OftzHW pïoptercuîmmquidem.fedfidemfequentem.ßcatopus MagdalernyVnCiiBpe-dum. iï^c modo infiituerunt Machml/M Etictcma, videlicet opus .quo gratis aguntur quodell pfoteßatio, amp; fignum gr atitudinû acfidei.
Non dubtumeHtnhis tribus pofierioribuscafiittt, traditienes licitbcondipofie. Qucd sum itafit, argutnentaripojfiuntaduerfiarij nofiri, Traditie,nés taiesfisnt^ Ucita,amp;funt man-dataàpotefiate:Ergo necelfiarib obferuandafisnt : Sicut Istdai necejfitrio cogebanturferuarenbsp;Encania infiituta à M.achabais, Niniuita necefiarib cogebanturfiruare ieiunium indiliunbsp;d Hege, amp; tudat indiäum à lofaphat. Cogimur enim fateri, qubd Epifiopi iure humanofintnbsp;foteftates : obligant igitur traditienes, non quiafunt cultus per fie, fid quiafunt Ucita opera,nbsp;amp;fiunt mandata à poteftate. lus poteftatis htcafifertnecefiitatem, non ipfia operis natura.nbsp;Kîeturefiondes, non fiôlùm caufiam efifie, curomittipofitnt, qubdjint contra do^rinam iufii.nbsp;ficationis: Sedetiam, quedlibertas donataper Euangelium nonpoßit nobis eripi, fiicut Pau.,nbsp;lusinteriudaos.libéréfiruauitlegem,tantism/uquemoffenderet. Sedhocnonvideturfiuff.nbsp;tiens, eut certè volde ofiendit homines mediocres. Si eSlobcedientianeceffaria, liber tas nullanbsp;oSi, pugnunt enim inter fe libertas amp; obadientia. Hic nodas cxplicandus ell, Nam ilia Hier.
de noflrorum traditionibus. Fateor enim quad Epifiopi poßint demi-
D. MARTINVS LVTHE'
RVS PHILIPP O MELAN-
T H O N I.
Gratiam amp; pacem in Chrifto»
N pvioribus vcftris literis, mi Philippe, fpem mihi feciftis, die Lunæiampræteritahebdomada.vos adiierfariorumrefpon-fum habiturosefle.amp;moxcdifto fequcntevos dimilTum iri.nbsp;Quare cgopenèfccuriis vos expcftaui cademhcbdomada reduces.
Nunc iftx liter« aliud exhibent. Sed de hoc amp; alij s alias.
164 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE LVTHERI
AD DISPVTATIONEM
DE TRADITIONI-
B V S.
à te reäi traäantur : Verttm vbi nodiu eifgt; deperjona amp; eßcientecaufadi^tttatur. Nam de finß'fnbsp;® liseliquaßio»
I.
C«»»ßt certam, daas ißas adminißrationes eße diflinäat amp; diuerßu, itempe, ßaßicam amp; politicam, quas mir'e confitdit amp; mifeuit Satan per Papatam : Nobis hienbsp;vigilandumeß, nec committendum, vt denuo cirnfundantar : bocenim eßetfuribusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
nibusparticipare, quia diuinaeBhtc autorit as, qua pracipit eat diuerfas nbsp;nbsp;nbsp;itnperi»quot;^
ftraari, dicens: Vos aut em non ßc.
IL
Ex hocßequitar ,qu'odeademperjonanon poßit eße Epifiopus amp; Princept, Paßor amp; Paterfamilias. Jntedigis hicßatis, qubd velimperßmas impermixtas ,ficutnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
niflrationesvolo, etiamßidemhomovtramq^perfenamgererepoßit, amp; idem Pof»quot;^^. poßit eße Parochusamp;Oeconomus. Noloenim Epijeeposturbare, ß qui hont inter eefr^nbsp;Sic Conradits à Tungen, idem homo eß dux Francia c!?quot; Epifiioput Herbipolenfis, cùmnbsp;Dux Francia nonpoßiteße Epifiopus Herbipolenfis, Hacfie verbose coram te, quia nefii'^nbsp;bum neflrumpotißimiimhafeßeientescaufiu tfaditionum traüaße, non tantùmpquot;^nbsp;quastuenumerafli.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
UI.
Ipi/fopm.vt T-fifioptu, miüamhabetpotefiatimfuperT.ectefiamfitamvUiui ets aut ceremon'u imponenda, nifi confenfu ^ccUfilt;t vel exprejfe, veltacito: Quitnbsp;bbera amp; domina,nbsp;nbsp;nbsp;Epifcopi non debent dominarifidei E((leßarum,nec inuitoi etterif^,
epprimere; Sunt entm miniflri ó Oeconomi tantttm,non Ecclefia domini. Si autem (onfenferit, ceu vnum corpus cum Epifiopo, polfuntfüperfe imponere, quicquid voleiftir^nbsp;pietate, rurfum etiam pro arbitrio, omittere. Sed hanc poteflatem Eptfcopinon quaruii^nbsp;lunt dominari,nbsp;nbsp;nbsp;in fuo arbitriofilo omnia ßabere : hoc nobis non eÙ concedendum »
m odo participandam buic iniquitati cjv iniuriafieu oppreßioni Ecclefia nbsp;nbsp;veritatis.
nil.
Epifiopus,vt Princept, muho minus poteß fiper Eccleßam imptnere quicqHii^ gt; j hoc eßetprorfius confundere has duospoteßates, amp; mm vere eßet Allotriepißopus, jiK'nbsp;admittercmus eum, tum eß'c'musparußacrilegij rei,Hicpotius eil moriendum, qaàiiinbsp;ptet.csnbsp;nbsp;nbsp;iniquitas committenda^LoquordeEcclefiia, vtEccleßatdtßinStAianii
hica^, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
füll''
-ocr page 185-ET LVTHERI. Z V.
«55
^fifcoptti,vtPrtgt;tce!gt;f,l)ottflfüùJubdttuimfgt;otttre.qtticquitivifttmfuerit,mod(gt;pium fit, fubditi tenentnr obtdire : Obediunt eHtm tune non vt Ecclefia, fedvt dut s.nbsp;vtdmperfionaduplexintodemhomint.SicConr^dusd Tangen, prudpiendo/uif Francû,nbsp;ftDux rrandit, ieianium, autaliudlidtam,ctgite9S,quiducemagnofiant, ad obdienti.nbsp;^^tfed ntn eos, qui Fpifcopum agnofiunt ,fdlicet, quifuntfub alioram Principum dominiv,nbsp;ffi^ntfifiitt/ùbEcclefiaHerbipolenfi.SicutPomeranui («ÿt/uum feruumad Oeconemicamnbsp;legem,fed non Ecelefiam fuam Vuittenbergenfim, Qued tu de Rege Niniua argaii, vi-ffie dtllummerè politicum, non attente, an fit Ecclefiavelgentilitasfubipfi, Sic fi pra-^pat cafargeneraliter omnibut ieianium, obdiunt etiam q, qui funt in Ecclefia : Quia Ec-^ffi^dlfubCafireficundumcarnem : Sed non ebeedit, vt Ecclefia.Idem ell de Rege le»nbsp;J^pbat.
ferùm deMachaban darum elî, quèd/ua Encania, non ipfi/ôliinfiituerint,fedtotitu f*f^^vnoconfen/ù : idem confenfinpotuijfiet eadem tollere : licetnbsp;nbsp;nbsp;htcmultumfueritpoli-
ttliatuti, ifttb totumferèfuerit psliticum, dominantibusfcilicet Machabaû.'Nec tarnen fi-^fi°^'fi»fiupopH[fß4iutum ell. Quare neq^Fcclefiafiico, neq^ profanaiure pofiitmtu Epifca» fj^^''butrepi)tefiatem,fitper Ecelefiamfiatuendiquieqaam, quantumaülicitum amp; piam,nbsp;fxnifitntfitciefid^ mala, vt eueniant bona.
tiin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cogéré amp; exigerevelint, non debemtu ohadire aut confentire : Sedpa-
- ^^^F^^diflindioneferuandaifiarumadminijlrationum, hoced, provoluntate amp; le» l»rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;àquot; facrilegta. Adde,fidixerint (quodtarnen nonfacient) pericu-
J^ye veilenos grauare, amp; tanquam Tyranni à nobû haberi, àquot; exigere, ne malo refifia» fp'^^ßfltndum ell,nec vile opéré obiiediendum,fed contrariumfaciendum : Quia htc nonnbsp;^fi^fittarmalum,fidconfirinaturiniquitat, amp;negaturpiet.isfaltemipfo opéré amp; pa-Si aatem vi manuum cogèrent ad ieiunandum, feiliett auferendo dbos, aut ailigan-quot;icarcere, hîc tutb toleratur malum, nulle confenfa operù aut verbi addito. Htc verb mi»nbsp;'^ÿtatitnes oriuntur, neperiditemurfallacqs fucû eorum,fcilicetfipratendant, Ca-verb vt Principes veile taliafiatui autftattttaretineri ab Ecclefia, nonnbsp;^(defia,fedvt àfubditüi amp; hocpratextutotamillam tj/rannidem confufionü refufci»nbsp;tih knbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^lt;^fif Ecelefiam nihilominus opprejfam amp; fubiedam Epifcopali potefia»
hih-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Diuina autoritäre nos prohiberi, ne illis cedamus'.Quia Chriftus pro»
([ ^^pinm amp; peccatorempro iufio agnofeere, nifi manifefièpanituerit. Matthä S. Si Ec» nonaudierit,fit tibi velat Ethnicus amp; publicantts, cùm igitur Epifeopi tnanifeflenbsp;^teiconfufa iftius Tjrannidts amp; opprejfa Ecclefia, non licet eis credere, nifipoeuitetia quanbsp;^^'ynanifefta priât refeiderint amp; damnauerint leges priores, tir vniuerfas res geft as exnbsp;^*fi*fa Tjrannide. Quod fi detr dient, darum ell eos veile impxnitentia amp; impunit ate gaunbsp;fgt;amp;omnesabominationesfuasdoloérfiaudereftituere, amp;mentiri ,fefe vt Principes,nbsp;g'^^*ß*''^''^^ß*''tffipracipere. Videamus igitur, quomodo caut'e ambulemus erga eot,nbsp;Jii^^'ß*quot;^''^^ddoloamp;fallaciaDeifuiSatana, nealiquos nofirum appréhendant * amp;nbsp;^^^f^^dabilemfingultumrelinquantdeEcclefiaprodita,nbsp;nbsp;nbsp;readificata
^^ttatione,
fofi'etbacfi-aus(fiomninopervimobtruderetur) etiamin hocdeprebendi. SiHerbi» L }nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;polenfit
-ocr page 186-16^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLAE PHILIPPI
pelenßs Epißoptu nonfilùmpr^ciperet iüiit quorum Dux ell, fedßmuHUit, quorum ißK pus ell. Sif ß Papa non folnm praciperet fubditis fui doming temporalis, lt;irc. amp;nbsp;alqs,
Haclenuspoteßistoncedere tutb poteßatemTraditionumEpifiopis:ßtumaliq^^^ Ro Ecdeßa opprimeretur,fieret hocfineconjenfu eir culpa noflra. Atquevedemid eosnbsp;e^exigere, vt more Prtncipum admitterentur cum fuis traditionibus, nan more Epß\nbsp;rum. SedSatan hoc nonfacitt,pritfintienslaquenmjuuminfefidetorquer 'r. Effet ta^^^,nbsp;num pro Duce Georgia, qmhac ratione fieret Epi/copus Mifnenfis, Merfeburgenfis Ùnbsp;genfis,fiil'icet mandatums nomine fuo, vt Epifcopis tanquam fuis iufiis obtemperaretd' ,nbsp;multo meliuspro HafiiaLandgrauio,qui Moguntino nihilconcederet, nifiHamelbur^^^^nbsp;Trifiariam. Neq^in ThuringiaMoguntinoquicquamreliquumfieret, nifi curia Epißynbsp;Irffordenfis. Sed hactu cotemnis rudia amp; ruflùa,tarnen dignafunt,qua tuis curiofisnbsp;libus quaßionibus refi)ondeantuï,cùm videos,illos nihil minus velle.aut poffe veile.qu^^J^nbsp;fano iure dominetur Ecclefqs,aut vr Principes mudi tantum habeantur. Volunt Epißßnbsp;nifi hoc relient, quid effent I quid maneretl Quare velim tepaul'o quietiori anime (JI^'nbsp;iam mefatigasiflafolicitudine tuafrußranea, vt me pene todeat ad tefcribere,nbsp;tern, quam nihil efficiam meis verbis, imperitusfum fermone,fednoanbsp;fiitntia.Dominus Chriflusfit tecum. Amen. Exnbsp;iremo, die 21. lulf Annoi
iSJo.
-ocr page 187-ET LVTHERL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;167
PHILIPPVS MELANTHON D, MARTINO LVTHERO.
ONDVM exhibita eftnobis aduerfariorumeonfuta-tio,amp;audio eiusmoræcaufam eire.quiaeamdeCæfa-ris confilio emendant,amp; dcxnunt conuicia. Sed hodic accepi exCampegio, intra paucos dies prodituram.nbsp;Vbiprodierit,coiiieâ:uram capiemns dedifceflu.Nos
cnimpetemus,vtpermittant nobis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quodficon-
ccflerintjnondiumanebimus.
Etaûnusrefcripfit Cæfari,aperte probans caufanmoftranijdc coniugiofaccrdotum,deyotis,dcvtraquefpecic. Hoseniniarti-Culos nominatim attigit.
Tuvîderîsin rcfponfîonibus de tradîtionîbus nonnihîlûo-^achari. Sedrogote,vtlîcmihidifputantiignofcas. Magnæres non multumadiuuantme. Salis ccrtiisfuiii,nbsp;quod non licear Epifeopis onerarc Ecclefiani, amp; ita feri pfi in con-fcflioneinequeidmuto. Seddealqsrebus tecum Obfecronbsp;te,vt mihi non de efficiente caufa traditionum, fed ilia final! rc-fpondeas.quam egopofui quintam, fcilicet,vtrùmobferuationesnbsp;clcdæ àpijs poflint elle A«lfult;w, vt, fi Bernardus iam redè fentiensnbsp;deiuftificatione.eligat certain obferuationem,an illaobferuationbsp;poiriteflecultus,fcuopus,quo proprièaganturgratiæ,amp;laudcturnbsp;I^cus. IdeftcnimquodvocatThoinasA«fffU«p, Egofentiotaieo-pustantum elle corporale cxetciiiutn, non cultuin,vt ficertisdie-bus icinnen t.finein operis elfe proprium corporis caftigationem,nbsp;noncultum,fculaudemDei. Loquorenim dcfincimmcdiato,amp;nbsp;iudico Bernardum falli.quôdid opus interpretatur cflecultum»nbsp;Itafi Petrus conftituatobferuationcmdici Dominici, id opus iudico noncultumefle, fed habere vtilitatein corporalem, vtcertonbsp;d!econu'niat populus. SedThomas réclamât, facit cul tus ex hisnbsp;i9iAoamp;fHlt;rKei'«if;idem de votis fcribit.Obfecro tc,negraueremecumnbsp;dehis rebus confabulari perliteras. Non enim nihilad-fertvtilitatishxccommemoratio.Valefelici-
tcr,27.1ulij,Auguftac 1530»
L 4 M. PHI-
-ocr page 188-165
EPISTOLAE PHILIPPI
M. PHILIPPO. CONFESS^
RI CHRISTI, MARTYRI VE-
RO, FRATRI SVO CHA-
riflimo.
Gratiamamp;pacemin Christô.
AM tertiovclquartôdetraditionibusmihifcrib*j( Philippe, amp;vcl ego te non intelligo,vcltudifputâ^,jnbsp;impolHbilijfcilicctjanBcrnhardus iamredènbsp;polfit fibicertam obfcruationeeligcre, amp;diccre,Unbsp;fit cultus Deijgloria amp; laus Dei, vel progratijs ag^**
Dco.EftplanècafusimpolTibiliSjimpIicansnianifcftam contr^?'^ üioncm. Nam dicere,HoceftocultusDei,non cftBernhardenbsp;vniusamp;foliusDei.QiiarcBernhardusre£te fenticnsnunquan^Pnbsp;teritdicercjHoceftocultusDci,autdèfinetrede fcntirc. Qu*nbsp;nim eflet hoc all ud, quam fe Gxtollere fupra Dcum amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{
da?amp; quid aliud prohiber primum præceptum, amp; vniuerü PfUP, tæ,quàm eiufmodi cultus operö? Nam fint fanè finales ca ula:nbsp;fus diuinæ,nedumlicitæ,hocadditamento(fit cultus Dci)peï^(inbsp;minemfiuntfummæblafphemiævtfacrilegia.Quafifcilicctho*^fiinbsp;velitDeumfaccre,autdócere,quomodocolcndusfit.Qiiarc,y^nbsp;dicis, tale opus non eft cultus,fed excrci tium.Ita Sc ego fentioXnbsp;certo fciojfineilloadditamcnto cflefolum'exercitium. Hoev'U'nbsp;cumde efficientecaufaIoquor,NamficfficicnscaufanoncftAnbsp;liscaufa eftneceflarió Chymæra. Cogisitaqjmemirari,amp;pruf^i;nbsp;dubitare,quïfiat,quód efficienteficrcijcis,amp;finale fievrges.nbsp;plusdicodlludipfumopus cleditiumBernhardi,etiamfineafl^^jnbsp;tamentOjipfafuafingularitatcéftepcriculofum, ócfcandalop^^jjnbsp;fimile. Quafi iam non fatis omnia noftra generali Dei ptsc^P .nbsp;fintincultumDei ordinata, vtingloriamDci omnia facianauS,nbsp;camus, fcramus, viuamus,nifiillefingularisferiusveniatcunY^,nbsp;cledi tio opcre,fine omni neceffitate, fine verbo Dei,amp; nobis'P^,nbsp;ftaculumprçbeat,quafi melius quiddam oftenfurus,quàinnbsp;quæiam ftatuta diuinitushabcmuSjCÙm neq;ijsfimilequicq**^j(nbsp;poftîtaut dcbcat cenferi, quicquid homo excogitarit. Tuviu^'^j.nbsp;anrcdèteintellcxerim,a]iferianî nôcogitare cxverbis tuispU*nbsp;Dominas faciat vos breui reduces.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a
-ocr page 189-ET LVTHERL
169
ALIA.
lNtclligofanc,miPhilippe,nollcconrcmniaiMctuascaußsfina-^lcstraditionum. Quare contrà ego quoq; protcftor: Primùm, nolle me contcmni à te meas caufas efficientes tradition um. Sen-fibushæcimis(rcs eft non parua)reponas. Nihil eft quod caufas finales quisiaâet,ft nulla fit caufacfficiens. Hoc nofti. Quarecùninbsp;ncq; Principes,ncq; Epifeopi poteftatem habeant traditioncsinnbsp;Ecclefiaftatuendi,nihil eft quod iaétentpium cflejlicitum efie,cx-creitium effc,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efle, difciplinam efle. Deusiftaomnia non
curat,fed mandatum (num exigit. Ademta igitur caufa efficiente, nöpoteftrefifti vllisabominationibusAntichrifti,quin dicat,hocnbsp;pium eftjhoclicitum eft,amp;c.Quis enim erit hk iudex ? quis defini-torî Exemplafunt quæ vrgebunt amp;facileobtinebunt. pium cratnbsp;fihutnimmolari exemplo Abrahx.pium erat (ait Muntzerus) oc-cidercreges Chanaan amp;Amorrhæos. Ergooccidamus. Igiturànbsp;caufa efficiente non difeedo. Hoc primum.Secundo,caufæ tue finales funtomnesimpoflibiles. Namfi qua:ram,quæfintilîapiavclnbsp;licitaper traditiones ftatucnda, dices, Euchariftia, difciplina, amp;c.nbsp;Athæciam vcrbodiuino funt ftatuta,præcipit enim Deusorare,nbsp;prædicare,gratiasagerc, exerccre carnem, erudircpopulum,ócnbsp;pueros.Daigiturmihiopusaliquodtraditionibusfubicaum, Annbsp;purgatorium ,fraternitates, peregrinationcs, cul turn fanaorumnbsp;dabis? Hæc fcilicet funt extra verbum Dci,ac fimul impia quoque.nbsp;Nullum igitur cùm fît opus,quod traditio de nouo poffît ftatuere,nbsp;confequenseft,vtopusiamdiuinitusprxccptumappræhendat,ôcnbsp;vclutprædicamentum fubftantiæ præfupponatur,quod poftca fo-lenniter,vtdicunt,veftiat,amp;quantitate,amp;quaIitate,Vbi,Qttâdo,nbsp;ad aliquid:vt, Gratias agereeft opus traditionis,imö non traditions,fed præcepti diuini,fit verb traditionis,dum ea didat hac hora,nbsp;hoc loco, hac voce, tanta mora, hochabitu,hocgcftuvolumus eanbsp;efficere. At hæc prædicamenta in operibus fuis Deus voluit efle libera, ic veraaccidentia, nequaquam verb fubftantiam. lam reditnbsp;difputatio ad circulumfuum,qubdnec ifta accidentia vllus poteftnbsp;ab)sii-nponere,nifiiufîus,amp;caufaefficiensàDcovocatus,fîcut dici t:Si quis loquitur amp; miniftrat tanquam verbo amp; virtute Dei.Hæcnbsp;detraditionibus fcntio,vcrùm,an te amp; tua intelliga,nefcio. Quod
L 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tradi-
-ocr page 190-170 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTÖLAE PHILIPPI
/lt;-
traditionibus mifces îeeAeBçiis-Kitoiit cum tuo Bernhardo, qucni Pf nisrcâ:èfenticntem,amp; tameneligerecertumieiuniumprogr^t*)nbsp;agendis:Hoc ego non voco traditionem à poteftatenbsp;fcdclecHtiam priuati hominisoperationem. Dcquoficarbitf*^nbsp;non licere Bernhardo tale iciunium vel ordinem eligerc : Derog^'nbsp;retenim hæc fingularitas vel ordo caeteris ordinibus amp; opcri^**nbsp;Dei ,cum omnia noftrafieri debeant in nomineChrifti, dcadg^^^nbsp;riä DEI.Illa verb fingularitas obfcuraret omnia hæc exemplenbsp;culofo, amp; fcandalo impcritis noxio,amp; ficut Striptura loqui^^'nbsp;fcandalocoramcæcis. Quanquamfi etiam hoe fcandalum tol^*^nbsp;retureoremedio tempera turn, quodfimuldoceretur iuxtab»*^nbsp;Bernhardiordinem(ficut oportet de opcribusdoceri') multèl^*'nbsp;dioremefle quemlibetordinemDei ,amp;multó aptiorem adg*^^nbsp;tiasagendas,amp;deomilliesprobatiorem,quamilium fingulaf^'*nbsp;ficclcftiuum, non effet metuendum illan tSiAoefno-KU«* præuaJf'!nbsp;rara,Sed hæc extracaufam. Summa hæc eft; NonIicerenbsp;lam inucnireauteligcre,abfq;expreffb mandate Dei amp;certoV^.nbsp;bo. Sic enim hadenus docuimus,amp; rede» Hæc accipcà me, vt nbsp;uinantc magis de tua fentcntia.quàm perfpiciente zFortealijs»nbsp;diftraduscogitationibus, vt tuaminùsvidcam, Alioqui mihi*jnbsp;rum eftjcur talia quafiignarusquæras,cùmfciam re optimenbsp;noftraintelligere. Ego putoin omnibus his fiifficcre caulanifljnbsp;cienrem ,fcilicet, quódBernhardusnondebeat talcmculfUJii^j,nbsp;gercautlequi,quianoneft ad hoe vocatus, nee habet verbumnbsp;per quod fiat caufa cfficiens. Alioqui cultus ipfc, amp; finajisnbsp;per lèfe effent fanda, fi verbo Deimandaretu)t,hoceft,mca oP***nbsp;ncfieretcultus efficientecauCx ycrè fanda.
Nouahïcnulla, nilïqiièd Augußx Csfart noua domus «dificaturi raultis annis in Gcrmaniacommoretur. Deindequod fintintCfnbsp;noftrosAugullx, nempePhilippum, lonamamp;totumnbsp;collegium magnx turbæ. Vale,Datumnbsp;cx £femo , die 3. Au.
guiu.
-ocr page 191-ET LVTHERI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171
¦pxVm hanc Epiftolam, die tertio Augufti, Luthcrus Coburgæ ¦^fcribit: Auguftæ tandem CONFVTATIO cxhibitæconfef-fioniSjàPontificijs Theologisconapofita, amp;dcmtis conuitijs e-Jîicndata,in PalatioCæfaris,præfentcCæfarcaM. RegePerdinan-dOjElcôtoribus,Principibus amp; legatis publicataeft. Initio Cæfar,nbsp;paucisverbis,perEridericum Palatinumpræfatur, feadEIeólorisnbsp;Saxoniæ amp; coniunftorum Principum amp; ciuitatum articules, Re-fponfîoncm,deconfilio aliquot dodorum amp; peritorum ex mul-tisnationibus,fcriptocomprehendicurafle, quod etiam Cæf.M.nbsp;ipfiusprobatumfucrit. IdEleftorinominato, ÂcoalundisPrin.»nbsp;lt;ipibusnuncpræle£tum amp;publicatum iri* DcindeAle-xander Suueifîius, Cæfarcæ M.Secr ctarius,nbsp;feriptum prælegit. Cuius hæc
verba fuerunc.
CONFVTa.
-ocr page 192-7'
4
1
I
» ' » ¦ » -i j lt; j . -nbsp;nbsp;nbsp;*.-Ï f 'i '4» «nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t-- X* T-» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-y.'-» *;¦
i.';:ï lis f ïs..n'diï'q 2n'^r t X'^dVr ¦ î:i;îût5î;.- 5 , f';TîrÎ7-'?q-îYiU-:-'.nbsp;nbsp;nbsp;'L (.;. inibi'-i
'VÆ;i O V' . : .' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦'d fnti'S'^'_ i.
«
J
L- J A J
:7
'saamp;ï:::
¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j nï;er;.inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
;i CCutót C',; : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: U :ii i r-i. à;
-3l ?bAij i. mur^j'di'q Ä if':/gt;';7
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^clïlï; 75731)0.Mnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- '¦
« , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;:Jj3lt;7F;! ' ' ;nr ,.;¦
: 4
If
. t
i'
1?*
r'
Î
CONFVTATIO
ARTICVLORVM CONFES SIONIS, PONTIFICIA, AVGVSTAEnbsp;IN PRAESENTIA CAESAREAE MAIESTATIS,nbsp;CAROLI V. ELECTORVM, PRINCIPVM, ET ALIO-rvmStatwm Imper.II Romani in pvbh-coconfiliolmpcrialiproduéia
amp;leAa.
ACRA CæfarcaMaieftasjDominusnoftcrclcmcntif-fimus, Cùmfuperioribus diebus quandam fidei con-feflïoncm,pcr Eledorcm DucemSaxoniæamp; nonnul-I los Principes amp; duas ciuirates, cum nominibus eorunt fubferiptis exhibitam,acccpiffet:pro eo afFeâ:u,quonbsp;Dei Opt. Max. gloriam,animarum falutem ,Chriftianafn concor-diam,amp;publicam totius Germanise quietem,honorem,vnionemnbsp;atq; falutemmagnopere exoptat,non modo earn conteflionemnbsp;legit ipfa,ac,quantum opus fuit^perfpexit diligenter, fed,quófir-ïniùsmaturiufq;(vt in re tantimomenti dccct)procederer,acnc-gocium tarn arduum ram accurate traâ:arer,nonnullis cruditis,nbsp;maruris,probatis ac honeftis viris,-diucrfarum nationum,eandemnbsp;confclTionemvidendamexaminandamqjdeditjeifqjferiomanda-uit amp; iniunxit,vt,quae rede ac catholicc dióta in eaconfeffione,in-ucnirent,laudarcnt,ac comprobarenttcon tri verb àCathoIica Ec-clefia diffidentia annotarent,ac deinde facræillius Maieftativnànbsp;cum eorum refponfione ofterrent, Fuafq; ipfi de eare fententias exnbsp;poncrent. Quodquidemriteamp;ordinejaftum eft;Nam amp;prædi-ftam iJlam confclTioncm eruditi illiviri, omni cura ac diligentianbsp;perfpexerunt,amp; quid de vnaquaque re fentiant,fcriptis mandaue-runt; Atque ita refponfionem earn Cæf.M.exhibuerunt. Quam fa-nèrefponfionem,S. CæC M. vt decet Chriftianum Imperatorera,nbsp;accuratiflimè perlegit, ac cæteris Romani Imperij Elefloribus,nbsp;Principibus,amp;Statibus legcndamdeditamp; examinandam; Quananbsp;amp;ipfi,tanquamortliodoxam,amp;cumEuangelioamp;facrisliterisper unbsp;omnia confentientem,comprobauerunt. QuadecaufaC.M.ha- nbsp;bitodefuper confilio,prædiâ;is Eleftori,Principibus 2t:ciuitati-bus,vtin eaOrthodoxanoftra fanclafideacreligione, omnedifli-dium toliatur,inpræfentiarum rceitareiuffit,hocmodo.
Adaa
174. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST, CONFESSIONIS
Adca,quæ per Eleâ:orem Saxoniæ amp; aliquot Princip^^ ciuitates S.Rom.Impcrij in negocio amp; caufis Chriftianæ amp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
doxçfideiS.CçCM.cxhibitafueruntjhocChriûianumrefpo*^ reddipoteft.
L
Inprimis,Cumartieulo primo confiteanturvni ratens tiæ diuinac in tri bus perfonis,iuxtaNiceni Concilij Dccrctunir^nbsp;fumConfeflio acceptandacft,có quod per omnia,adnorna^*^.nbsp;dci,amp;cum Romana cocordatEcclefia.NamNicenumConcH*^nbsp;fub Imperatore Conftantino Magnocelebratum, Tempernbsp;faniÄum eft habitumzin quo treccnti,dcccm amp; oftoEpifcopM|nbsp;ótimonia vitç,martyrio amp; er uditione confpicui ac venerabil^^ gt;nbsp;cufHs amp;diligenter examinatis facris literis,hunc articulum,nbsp;hîcconfirentur de vnitate eflcntiæamp; perfonarum trinitatcj^**^nbsp;nierunt» Sic quoqueacceptandum eft, quod damnant omncs^nbsp;refes con tra hune ar tic ulum exor tas : Manichæos, Arrianos gt; *.nbsp;nomianos, ValentinianoSjSamofatcnos. Nam amp; hos olimnbsp;uit fanda amp; çathoiicaEcçlefia,
IL
lt;£ In fecundo veto articulo confeflîonis,comprobatur 4*^ j dcm,quôdcumEcclefiaCatholica fatentur vicium originis^^^j, jnbsp;clTepcccatum,damnansamp;afFcrensæternammortemhis,qui7j( jnbsp;renafeuntur per baptifmum amp; fpiritum fandum. Nam rc^^j, ,nbsp;hoc damnant Pelagianos nouos ac vetercs, iampridem abnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
damnatos. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
At dcclaratio Articuli,quôd peccatum originis fit, 4^^ î nafcanturhominesfine metuDci,finefîducia erga Deuni/*L 1nbsp;mninoreijcienda;cùmfîtcuiIibctChriftianomanifcftum,cflcnbsp;metu Dei, finefiduciaerga Deum,potiùs efle culpara adu^* .nbsp;adulti,quàm noxam infantis recènsnari,qui vfu rationisaû^j jnbsp;non pollet,velut DOMINVS ad Moifen ait:Tui paruuli, quinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
boni amp;mali ignorant diftantiam,Dcut.i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,
Sed amp;eareijcitur dcclaratio,qua vicium originis, coflCPq | fcentiamdicunt,fi itaconcupifcentiâvolunt efle peccatum,nbsp;ctiampoflbaptifmumrcmancatpcccatuminpuero; lamph^
-ocr page 195-(jlS
CONFVTATIO PONTIFICIA. i7S enim damna tifunt à fede ApoftolicaduoarticuJi MarHniLuthc-rijfccundusamp;tertiusdepcccatorcniancnte in pucro poft bapti-fmum,amp;defomitcrcmorante animamab ingreiïiicli. Quodfinbsp;iuxtaD. Auguftinifententiamviciunioriginis dicerent coneupi-fccntiam,quæinbaptifmo peccatum efle definat,acccptandü effet :Quandoqiiidem amp; iuxta B. Pauli fententiam Omnes filijiraenbsp;wafcimur.Ephcf.2,£t in Adam omnespeccamus.Rom./.
In tertio articulo nihil eftquod ofFendatyCÖm totaconfef-0, cum Symbo]oApofl:ülorum,amp;cumreäa fideirégula conue-a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dci fcilicct efleincarnatum,humanam naturam alfum
J' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcrfonæ,natum exMariavirginc,verè pafîum,cru-
amp; fmortuum,defeendiffead inferos,refurrexifle tertio die, 'j5i ^^^'®^Jiiïeadclos,federeq;addextcrampatris,amp;c.
ÏIII.
P nbsp;nbsp;Quodinll II. articule Pelagiani damnantur, qui arbitratî
ünthominem proprijsviribus^cclufagratia Dchpoflemereri vi-æternamctanquam catholic uraamp; an tiquis concili js confenta-^dmacceptatur. Namfacrælitcræhocexprefleteftantur. loanin**) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;accipercquidquam,nifîfue
,(f ^^«datumàclo.Ioan.s.Quiaomnedatumoptimumôcdonum ]L^*^^'^^®^^efurfumeft,dcfcendcnsàpatrcluminum.IaGobi». O-^^isitaqjfufficientiâ nerftra ex Deo eft. 2.Cor, 3» Et Chriftusin-eum.Ioan*
¦^t Paulus,Quid habes quod non acçep\fti?i.Cor.4.
a(r ^^^^*I'^isintcndcret improbaremgt;çritahominuni,quæper Vf^ftentiamgratia;diuinæfiunt,.pluscÔfcnriretM,anichæis,quàmnbsp;jj(!^ /elefiæfandæCatholicæ.Omnrnocnimfacrisliteris aduerfatur,nbsp;^'^garcmeritoria efle opéra noftra, EtcnimPaulus inquit,Bonumnbsp;li ?.^f5nicnccrtaui,curfumconfummaui,fidemferuaui,Dereliquonbsp;/ jJ^.^Ptopofita cftcoronaiufticiæ,quamrcddetmihiDOMINVSnbsp;^'liadieiuftusiudcx.2.Timot.4.cap,EtCorinthijsfcripfît,Opor-h'?î°5manifeftariantetribunalChrifti,amp;vnufquifq5rcferctcor-^^spropria,proutgeflIt,fiucbonumfîuemaium..2.Corinth.5»nbsp;d*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vbi
-ocr page 196-i7Ô ' AVGVST. CONFESSIONIS
Vbi cnitncft merccs,ibieftmcritum. DOMINVS dixit Abr^ Noli tiiîî'crc : ego protestor tuns fum, amp; mcrces tua magnanbsp;GencC 15. Et lefaias inquit, Ecce merces eins cum co, amp; opus iquot;\nbsp;cumillojlef.jo; amp;itemlcfaiæ 58.Frange efurienti pancm tuut»',nbsp;antcibit faciemtuam iufticia tua, amp; gloria DOMINI collig^^'nbsp;Sic ait DOMINVS ad Cain,Nónnc, fi bene egeris,rccipics ?
Sic parabola Euangelica declarat nosin vincam conduftos P, MINIjQui amp; conuenit nobifeum pro diurno denari o, quinbsp;VocaopcrarioSjamp;reddeeismercedem.Matt. 20. SicPaulusâ^''nbsp;norum Deiconfeiusinquit,Vnufquifq;propria mcrccden!^*'^nbsp;piet,fccundumIaboremfuum,i.Cor.3,
Attamenomnes Catholici fatentur opera noftraexfc L cflcmeritijfedgratia Dei facit ilia digna efle vita sterna. Sic^'nbsp;an.inquit, Ambulabuntmccum in albis, quia digni funt. Ap^nbsp;EtS.PaulusColoif i.Cumgaudio gratiasagentes DcoPatr^nbsp;dignos nos fecit in partem fords fandorum in lue e.
V.
In articulo V.Quod Spiritus'Sanólus pcr verba amp; ta detur, tanquamper inftrumenta, comprobatur. Sic eniujnbsp;ptumhabetur Aftor.io, AdhucloquentcPetro verbahæc,c^^dnbsp;Spiritus Sanétus fuper omnes qui audîcbant verbû. Et Ioan*-clbquibaptizatinfpirituSanóto.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ji
Quod autem fidei mentionem hïc faciunt,catenus ad^^; tur, quatenus de fide non fola ( vt aliqui male docent ) fednbsp;dilcdioncmoperatur ( vt ApoftOlusredè docctad Galatas)^nbsp;ligatur.InBapdfmo enimnon fola fides,fed amp; fpes, caritafqînbsp;infunduntur,vt declarat Alexander Papa c. Maiores, de bap^(jnbsp;amp; eins effedu : Quod amp;longè ante docuitlohannes BaptL'nbsp;Chrifto loqucnSjLucæ j.Ipfcvos baptizabit in Spiritunbsp;igne.
VL
C^odautem articulo V I. confitentur, fidem dcbcrcp bonosfruótus,ratumgratumquchabetur ;Quoniam fidcs* pnbsp;pcribusmortuaeftjiacob z.Ettotafcriptura inuitatnosad^ti^f
-ocr page 197-111'
,li«
îlf
jli'
ö^'
CONFVTATIO PONTIFICIA. 177 NamSapiensinquit: Quodcunq;manus tua potcft faccrc,inftan-tcropcrarc. Ecclef.p.EtDeus rclpcxitad Abel amp; m un era eins. G c-ncf 4, Vidit quod Abraham præcepturus eflet filijs fuis amp; domuinbsp;ftiæ poft fc, vt euftodiant viam DOMINI, amp; facian t iudici urn amp;iu-ftitiam.GcneCi8.Etpcrmcmctipfumiuraui,aitDOMINVS:Quianbsp;fccifti haue rem, benedieam tibi,amp; mul tiplicabo fernen tuum.Gc.nbsp;iief.22.ItarefpcxitinieiuniumNiniuirarum,Ionae3.infletus amp;la-.nbsp;crymas Ezechiae Rcgis. .Rcg.xo.Qiiarcomnes fideles fcqui debetnbsp;confilium S.Pauli, diccatis: Ergo, dum habemus tempus, opcrc-mur bonum ad omnes, maxime autem ad domefticos fidei. Gal.6.nbsp;AitenimChriftus:Venitnox,quando ncmooperaripotcrit. lo.p.nbsp;Quoniamoperaillorumfcquunturillos. Apoc.14.
Quodveróincodem articulo iuftificatio folifidei ttibuitur, ex diametro pugnat cum Euangelica veritate, opera non excludennbsp;te, quia gloria amp; honor amp; pax omni operati bonum, Rom.2» Quidnbsp;quod Dauid,Pfal.6i.ChriftusMatth.is.amp;Paulus Rom.2.teftantur,nbsp;quod DOMINVS redditurus fit vnicuiq; fecundum operacius.nbsp;Prstcreainquit Chriftus: Non omnis, qui dicit mihi, Domine,Donbsp;mine, intrabit in regnum coclorum, fed qui facit voluntatem Parnbsp;tris mei.Matth.7. Vnde quantumcunq; quis crcdidcrit, fi non opc-rctur bonum, non cft amicus Dei. Vos amici mei cftis,inquit Chrinbsp;ftus, fi feccritis, quæ ego præcipio vobis.Ioan. 15. Proindc non ad-wittitur,qudd tam fsepe fidei tribuuntiuftificationem,cùmidpernbsp;tincat adgratiam amp; charitatem. Nam fic plané inquit S. Paulus : Sinbsp;omnemfidemhabucro, itavt montes transferam, charitatem au-tem non habucro,nihii fum.i.Cor.n.HÏcS.Paulus Principes certificat amp;totamEcclefiam, fidemfolam non iuftificarc. Ideo docetnbsp;Charitatem prçcipuam cflevirtutem.Colof s.Superomniaautemnbsp;charitatem habete,quodeft vinculum petfeäionis.
Ncq; fuftragatur cis verbu Chrifti Cum feccritis hæc omnia, dicitCjScr ui inutiles fumus. Luc. 17. Namfi faftores inutiles dietnbsp;debent, quanto magis his, qui folùm credunt, dicerc conuenit. Sinbsp;credideritis omnia, dicitc,fcrui inutiles fumus?Non ergo hxc voxnbsp;Chrifti extollitfidcmfincoperibus, fed docct,quôd opera noftranbsp;Çomparata diuinis praemijs nullafunt amp; nihil. Ita inquit S. Paulus:nbsp;Exiftimo quodnon fint condignæ paftîones huius temporis ad fu-¦ / .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;turam
-ocr page 198-Sic amp; Ambrofius hîc citatus minime hue oertinet, cun' '
t quitenim. Sine lege ,redßnclegeSabbatiamp; circumcifionis,amp;c ^
hocluculen.nùsaitRom.4.cap.inducensfan6tumIacobumdci^' ftifiçatione Abraham, ßne opcribus legalibus, ante circumci^*^^'nbsp;ncm.Nam quî fierctjVt Ambrofi us in comm entarijs aliud dicef^,^'nbsp;quàm S.Paulusintcxtu, cum inquit: Quia exoperibuslegis noJ^ 'f*nbsp;ftificatur omniscaro coram illo. Rom.j, Ideo in fine non fimpl*^''*nbsp;ter exciudit opera,fed air: Arbirramuriufiificari hominemnbsp;pcribttslegis*.
VII
CONTVTATIO PONTIFICIÄ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i7Sgt;
Quod fi hancConfeffionis partem ad vniucrfaJes Ecclefiæ ritus cxtendercnt, amp; hoc prorfus rcijcerctur, amp; eis cum S. Paulodi-ccretur:NostaIemconfuetudincmnonhabemus.i.Cor»2. Ab o-tnnibus enim fidclibus vniucrfales ritus obferuandos elTcjpuIchrc S-Auguftinusadlanuarium,cuius teftimonio Sc ipfivtuntur, do-cct: Præfunacndum cnim ßt illos ritus ab Apoftolis dimanaflc.
VIII.
Oâaaus vcro Articulus Confcffionis, de nüniftris Ecclcfiæ thalisamp;hypocritis, quod illorum malitia, facramcnris Sc verbo'nbsp;tiönobfit,acccptaturcumS. Rom.Ecclefia: Laudanturqs Principes hoclöco,DonatiftaS Sc vetetesOrigeniftas damnantes,qui nenbsp;Sabantlicitunicflcvti minifteriomalorumin Ecclefia: quamhæ-tefin poftea Yualdcnfes amp; paupcres de Lugduno refufeitarunt,nbsp;Jiioddeindclohanncs VikJeff in Anglia,amp;IohannfsHufs in Bo-cmiafecntiru'nr.
klt; * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
IX
Nonas Articulus de Baptifmo, quód fit ncccflarius ad falut?, ^quodpucri lint bap tizandi,prbbaturamp;acceptatur,rcdcq; dam-'^nt Ahabaptiftas, hominumgenus feditiofiflimum, procul à fi-P*ous S.Rom.Inlperii climinandum i nc inclytalt;jefmania exitia-
Sc fang ui na ri urn denuo patiatur tumultum, qualcm annisab quinq; tot millium hominumcladcexpcrtaeü.
Decimus Articulus in verbis ftibil offendu, quandofatentuc mEuchariftia,poftcöfecrationcmlcgitimefaaam,corpus«ian.nbsp;?uincmGhrifti fubftantialitcr amp; vcrèadclTc, fimodó etedant, fubnbsp;qualibetfpecieIntegrum Chriftum adefle. vt non minus fit fan-guisChrifti fub fpccie panis per concomitanliam,quam eft fub ÿcnbsp;«evini, amp; è diuerfo. AHoqui in Euchanftia ebrpus Chrifti effetnbsp;tnortuum amp; exangue »contra S.Paulum, quiaChriftus refurgcns,nbsp;iinpHusnonmorjtur,Rom.6.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;- u /r
AdijciturvnûtanquamadhuittsConfeffarticulûvaldçncccua Ma
-ocr page 200-iSo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGV^ST» CÖNFESSIONIS
rium,vtcrcdantEcclcfiæpotiùs, quàm nonnullis aliter male ccntibus, omnipotenti vcrbo Dei in confccrationc EuchaH^inbsp;fubftantiampanisincorpusChrifti mutari; Ita enimin Conc**nbsp;generali dcfinitum eft, c.finnitcr,Dc San.Trin.amp; fide Cathol-dantur itaq;, qui Capernaitas veritatem corporis amp; fanguinisP^nbsp;mini nofiri lefu Chrifti in £ucharifiia negantcs damnant.
XL
Quod ArticuloXI.fatentur Abfolutioncm priuatam in cIcfiarctinendamcflccumconfcflione,tanquamCatholicuinjnbsp;fidei noftræ conueniens acccptaturquoniam firmatur vcrbonbsp;fti abfolutiOjCÙmdicit Ioann.20. Apoftolis, Quorumnbsp;peccata,rcmittunturcis. Duo tarnen cxigcndahîc abcisfunt:nbsp;num,vtConfeflioncmobfcruarifacianràfubditisannuam,ii^nbsp;conftitutionem c. Omnisvtriufque,dcpoenitcntiaamp;remiflïof'nbsp;amp;communîsEcclefiæconfuctudincm, Altçrum, vt pcrConC*^nbsp;natoresfidclircradmoncri faciant fubditosfuos,, quatcnuscóijnbsp;furi, licet omnia peccata fuafigiilatim enunciate non poflint,«*,nbsp;genti tarnen examineconfeientiæ fuaç faä:o, dcliftorum fuory^nbsp;Gonfeffi oncmfacian t in tegram, omnium fcilicet, quae fibi innbsp;modi difeuflionejn memoriam venerint; fupct alijs. verb obH^^nbsp;ÿcquxmentcranoftramfubtcrfugiant,licet ingencre conft^^nbsp;ncs faccre, amp; die ere cum Pfal.18. Ab occukis mcis munda menbsp;MINE,
XIL
Quod autem Articulo XILconfitentur, lapfis conting poflcrcmiflionempeccatorum,quocunquc tcmporcconucf^ Änbsp;tur,dcEcclefiamdcbercrcdcuntibusabfolutioncmimpartiri' j,!nbsp;mëdatur,quoniamiuftiflimè damnant Nouatianospnitcnt* jnbsp;negantes iterandam, tum contraProphetam polliccntemnbsp;pcccatori,^quacunquchoraingcmuerit,Ezcch.i8*tumcontr!inbsp;fericordem Chrifti Saluatorisnofttifcntentiam,S.Petrorelk^znbsp;dentis, vt nedum icptics, fratripeccant» in die condonct.nbsp;thæi 18.
jjii
Ataltcrahuius Arriculi pars omnlno reijcitv.r. Nam
-ocr page 201-CONFVTATIO PONTinCIA. I8t ^uastribuantduntaxat partes pnitentiae, aduerfantur toti vni-^ÇtfaliEcclefîæ,quxvfq;abApoftolorum tempore tenait amp; cre-^^»t, tres elfe pnitentiae partes, Contritionem, Confeffîoneranbsp;^Satisfaûionem. Ita antiqui Doftores, Origenes, Cyprianus,nbsp;^^ryfoftomus,Grcgorius, Auguftinus, facrarumlitcrarumtefti-^onijs docuerunt, præfertim ex 2. Reguin 12, deDauid. z. Paralip.nbsp;iî-deManaffe: Pfabji.jy.so.ioi.amp;c.
QuapropterLeoPapaDecimus,fel.rec.huncmerito damna ^tLutheriarticulum, fie docentem: Tres efle partes pnitentiae,nbsp;gt;o*^fc(fionem,Contritionemamp;Satisfaftionem, noneftfundatö.nbsp;feriptura facra, nec in Tandis Chriftianis dodoribus. Haec igit urnbsp;^tticuli pars nequaquam admitti poteft.
, Sicut nec ea,quæaflerit,fidcmeflc alteram partcmpnit5-^®gt;cum omnibus compcrtumfit,fidemprçuiam eflepnitentiç: ^ffcnini quis credidetit, non pcc nitebit.
Sednequeillaparsadmittitur, quæSatisfadionescontcm-*'*fgt;EtcnimeftcontraEuangclium,conrraApoftolos,contraPa-contra Concilia,amp;contravniucrfamEcclefiamCatholicam. Johannes Baptiftaclamat, Facitedignosfrndus pnitcntiæ, Mat*nbsp;^S.Paulus præcipit, Sicutexhibuiftismembraveftraferuircim-V^'^ditiæ, itaexhibete membra veftraferuirciuftitiæ in fandifica-'^0nem,Roman.6. IdemGcntibusannunciauit, quatcnuspni-^entiam agercntamp;conncrtcrenturadDcum dignapnitentiæo-P^rafacientes, Ador.2o.Iraamp; Chnftus ipfc cpitpraedicare amp;nbsp;^®ccrc: Pnirentiam agite, appropinquauit cnim regnum clo-^ütn.Matth.4.Huncmodumprædicandiamp;doccndiimpcrauit de-**ïdcApoftolis,Luc.24. Et fideliter paruit ci Sand. Petrus in pri-fermoncfuo,Ador.2. ItahortaturctiamAuguftinus,vrquif-^ucinfcipfumfeueritatcmcxerccat, vt à fcipfo iudicatus,àDeonbsp;^oniudicctur,vtiPaulusi.Cor.a.inquit. Léo Papa cognomentonbsp;Magnus, inquit. MediatorDei amp; hominumhomo Chriftus lefùsnbsp;hanc propofitam Ecclefix dédit poteftatcm,vt côfitentibus adio-pnitentiæ datent, amp; falubri fatisfadione purgatos ad Sa-'tamentorum communionem, per ianuam reconciliationis ad-^ittcrent. Sic Ambrofiusinquit: Secundum confeientiæ mol cmnbsp;M 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exhiben-
-ocr page 202-AVGVST, CONFESSIONIS
cxhibenda eftpnitcntiæmagnitudo. Vndediucrfi Canoncsp^ nitcntialcsinfacratiflimaSynodoNiçcna conftituti funt, pif.nbsp;tisfaftionum diucrfitatc, louinianusaiitem Hæreticus exift*nbsp;uit omniapeccata efleparia.Ideo diucxfitatemfatisfadionuïïP^nbsp;peccatisnonadmißt.
Satisfaftioncs ergo in Eccicfia contra cxprcfliim Euan? linm amp; Conciliorum amp; Patrum décréta abolendæ nonnbsp;QuinimôabfolutiàSaccrdotCjiniunûampoenitentiampcrfi^:^^nbsp;debcnt,iHudS.Paulifequentcs, Dédit femetipfumpro nobi^nbsp;nosredimeretabomniiniquitate, amp;mûdaretfibipopulumac^^nbsp;ptabilçm,feélatorembonorumopcrum,Tit,2.SicigiturChrin';nbsp;pro nobisfatisfecit,vtamp;nos ßraus bonorum operum fedato^^nbsp;implentcs fatisfaäiones iniundas.
XIIL
TredecimusArtieuIusnihil ofFendit, fed aeceptatur,lt;^j| Sacramentaaiuntinftituta, non modo, vt fint notæ profeiriönbsp;inter homines, fedmagis,vt fint figna amp; teftimonia voluntatis^nnbsp;erganos.Petendnm tarnen ab eis crit, vt, quod hicin genei^jnbsp;SacrainentisperhibentjfpeciatimquoqucdcfeptcmSacrame^^nbsp;Ecclcfis fateantur: ôcà fubditisfuis obferuari procurent.
XIIIL
Quando autem Articulo XII Il.confitentur, Ncmineiu ,[j bere in hcclefia, verbum Dei amp; Sacramenta adminiftrare,nbsp;nbsp;nbsp; (,
vocatumJnteliigidebet,eumritevocatum, qui fecunduiu jn mam iuris, iuxtaEcclcfiafticasfanólionesatquc décréta, vbiq^quot;nbsp;orbeGhriftianóh;aftcnusobferuata,vocatur:Nöfecundumnbsp;boamjticam vocation cm, feu picbistumultum,aut quamlibc^\nbsp;am inordinatam intrufionem. Nemo cnim fumitfibihonoi^nbsp;nifi vocatusficut Aaron.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj
Inhac itaque fententia Confeflio acceptatur: AdmoU^''^, tarnen funt vt in ca perfeucrent, amp; neminem neque paftoretu nbsp;queconcionatoreni, nifiritévocatum, inditionibus fuisa^*
-ocr page 203-CONFVTÀTIO PÖNTIFICIA. 1S3 XV.
Dum vcrô Articule X V. confitentur, ritus illos Ecclefiafti-Cosferuandoseflc.quifîncpeccato feruaripoflunt, Ôcprofunrad tranquillitatém,amp;boqumordinem inEcclcüa; acceptatiir; Ad-tnonendiquefunt, vt ritus Ecclefîafticos, tam vniuerfalis Eeelefiç,nbsp;quàmquiinqualibctprouinciavfquc ad nos piè amp; religiosè funtnbsp;cuftoditijipfl quoqucPrincipcs amp;ciuitatesin fuis dominijs amp; di-ftridibus faciant obfcruari: Etipfi,qui ex illisfuerintinrermifTi ,vtnbsp;cofdcmreftituant: Atq; omniaiuxta priftinamformaminEccle-lî)sfuisifieriordinent,difponant,atq; cumelFcftu fubditis præci-piant. Appendix tarnen Articuli illius omnino tollcnda eft, cùmnbsp;falfafitjconftitutioneshumanas ad placandumDcum, amp; fatisfa-ciendutn pro peccatisinftitutos, aduerfari Euangelio, vt de votis,nbsp;âedclcûuciborumamp;fimilibusjpofteriùslatiusdcclarabitur,
XVL
Decimus fextus Artîcuîus de Magiftratibus ciuilibus, liben-teracceptatur,tanquamconfentancusnon fol 11 ni iuriCiuili, ve-rü ctiâiuri Canonico,Euangelio,Sacris literis, amp; vniucrfæ normas fidci:QuoniamApoftoluspræcipit,vtomnisanima potcftatibusnbsp;fublimioribus fubditafit. Non enim eftpoteftas, nifîà Deo: Qujcnbsp;autem fuqt,à Deo ordinatæ funt. Itaquequirefiftitpoteftati,Deinbsp;ordinationi refiftit. Quiautem rcfiftunt,ipfifibidamnationcmacnbsp;quirunt.Rom JJ. Laudaturqjquod Principes damnant Anabapti-.ftas,omnes ordinationes ciuiles difllpantes «St Chriftianis prohi-bentes Magiftra t us, atque alia ciuilia officia, fine quibus nulla ref-publica fcliciteradminiftratur.
XVII.
Articuli XVII. Confcffioacccptatur, quoniamexSymbo-I nbsp;nbsp;lo Apoftolorum, amp; ex facris literis tOta nouit Ecclefia Catholica,
Chriftum venturuminnouiffimadie,adiudicandumviuosamp;mot tuos. luftè ergo amp; hîc damnant Anabaptiftas, qui fentiunt homininbsp;busdamnatis,amp;Diabolis finem pnarum futurumefle, qui fibinbsp;quædamludaicafinguntregnapiorum,antcmortuorumrefurre-aïoneminhoc præfcatifcculo,vbiq;oppreffisimpijs.
M 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Articu-
-ocr page 204-AVGVST. CONFESSIONIS xvin.
* J
ArticuloXVin.confïtcnturlibctïarbitriipotcftatcn),q^[ habcat libcrtatcmad cfficiendam ciuilemiufticïam, fed uónbsp;vim fîncSpiritufanûo,efficicndaE iuftitixDei. Quxconfcfliö^inbsp;probaturamp;acccptatur. NamficCatholicoscoucnitmcdiavia'^nbsp;ccdcrc,nc nimium tribuatur libero arbitrio,cum Pelagianis:nbsp;omncmlibertatem eiadimant,cumimpijsManichacis.Namnbsp;que non caret vició. Sic Auguftinus ait. Liberum arbitriumio®^nbsp;hominibus eer ta fide credimus amp;prædicamusindubitantcr.Na*''nbsp;que inhumanus eft error,negate liberum arbitrium in hot«**nbsp;quodquilibctin feipfo experituramp; toticsinfacrislitcrisaflcrit^jnbsp;S.PaulusaitjPotcftatcmautcm habens voluntatis fux.i.Corj»^nbsp;iufto iuquit Sapiens,Qui potuit tranfgredi,amp; non eft tranlgrcfl^* 'nbsp;faccrc male amp; non fccit.Ecclef.31.Dcus dixit ad Cain, Nonne,nbsp;nc cgcris,accipiesi Sin autem male,ftatim in foribus peccatuifnbsp;umadcrit?fcdfub te crit appetitus eius,amp;tu dominabcris 111*^nbsp;Gc;4..PerIefaiädicitProphetä,Sivolueritisamp;audicritismc,bö nbsp;terrae comedetis; Quod ft no volueritis, amp; me ad iracundianbsp;caueritis,gladius deuorabitvos. Hoc breuitcr amp; lercm. cxprclt;jnbsp;Eccclocuca es amp;fecifti malaApotuifti.Icr. 3« Addamus amp; Ezcc,nbsp;1cm c.iS.Proijcitc à vobis oes iniquitates veftras, in qbus prxua^**'nbsp;ti eftis, amp;facitc vobis cor noun, amp;fpiritumnouum:amp;quarcipnbsp;riemini domus Ifraël? Quia nolo mortem moricntis,dicitnbsp;NYS, DEVSiRcuertiminiamp;viuitc. Et S. Paulus,Spiritus Prop*.j'nbsp;tarumProphetisfubicâ:uscft.i.Cor.i4.Etidem2.Cor.9.,Vnufl [Jnbsp;que, provt deftinauit in cordefuo,non cxtrifticiaautnccclC^^j,nbsp;Dcniq; omnes Manichxos vno verbo proftrauit Chriftus, qu^Jnbsp;ai r,Semper paupcrcs habctisvobifcum,amp; cum volueritis,po^^^,nbsp;illisbencfaccre,Marc.i4.. Etadicrufalcm, Quotiesvoluicong^nbsp;gare filiostuosfub alas amp;nQluifti?inquitChriftus Matt. 23.
XIX
Articulas XIX. indem probatur amp; acceptatur :Dcus fummè bonus, non eft author mal orum, fed vol untasratioj^ j)nbsp;dcfcdibilis,caufa eft pcccati. Quarenullus fcelera fua amp;nbsp;rmputctDco,fcdfibi,iuxrailludkre.2. Arguettcmalitiatu^^ij
-ocr page 205-CONFVTATIO PONTIFICIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;isj
acïfiotuaincrcpabittc.amp;illudOfeæiî.Pcrditiotualftaël, tantum modóinnicauxiliumtuum. EtDauidin fpiritucognouit Dcuninbsp;ciFchunc,quinolitiniquitatcm,Pfal.5»
XX.
In Articulo XX, qui non tam continet confcfTioncm Prin-cipum ac ciuitatum ,quam cxcufationem concionatorum ,vnum duntaxat cft.quod ad Principes ac ciuitates pertiner ,Dc bonis fci-licct opcribus, quód non mcreantur remiflionem peccatorum:nbsp;QuodjVt fupcriùs reiedum ac improbatum cft,itaamp; nanc rei j ei turnbsp;amp;improbatur.VulgatiflimumcnimilludcftDaniclis:Peccatatuanbsp;clccmofynisrcdimc.Dan. * EtinudTobixadfilium-.Elccmofynanbsp;ab omni peccatoamp;à morte libérât, amp; non patitur animam ireinnbsp;tencbtas.Tob.4.EtinudChrifti,Datcelccmofynamamp;ecccomnianbsp;niûdafuntvobis,Luc.ii.Si opera non effen tmeritoria, eut Sapiensnbsp;dixiffet. Redd et Deus mercedem laborum fuorum fanftorum. Sa-picnt.io. Cur S,Petrus tam obnixè nos hortatus effet ad opera, di-ccns:Quaproprcr,fratrcs mei.fatagite, vt per bona opéra vcftra cernbsp;tamYocationcmvcfl:ramamp;clcfltioncmfaciatis,2«Pct.i.CurS.Pau-lus dixiffcti Non cnîm iniuftus cft Dcus,vt obliuifcatur operis no-ftri amp; dilcâ;ionis,quara oftendiftis in nomine ipfîus, Hcbr.6. Néenbsp;hocafpernamurmcritumChrifti,fcdfcimus opéra noftra nihil cf-fc,nullius meriti effc,nifiînvirtutcmcritipaffionisChEifti;Scimusnbsp;Chriftumeffe viam,vitam amp;vcritatcm.Iohan, 14, Chriftusaurem,nbsp;velut bonus paftor,qui cpitfacercamp;doccrc,Aôtor.bCXcmplumnbsp;dédit nohî$,Yt quemadmodum ipfefecit, Se nos faciamus. loan.ij.nbsp;Et iuit pcrdcfcrtum,pcr viam bonorü operum, quem cunfti Chri-ftianifequidcbcntamp;ad iuffumcius tollerecruccmamp;fequî. Matt,nbsp;io.amp;i6,Etquinon tollitcruccm,noneft,nec effepoteft difcipulusnbsp;Chrifti.Vcrumquoqjcft, YtIoanncsinquit, Qutdicît fc inChri-ftomancrc,dcbct,ficuEilIcambuIauit»amp;ipfeambulare. r. loan.z.nbsp;Hæcautemdc bonisopcribus opinioyctiam ante mille Centura an-inbsp;nos,tempore Auguftini damnatafuit Se reprobata-
XXL
Poftrcmo loco articulum proponunt XXL in quoadmît-M ÿ
-ocr page 206-iSöT . AVGVST. CONFESSIONIS
tunt, fanâorum proponi memoriam pofle,vt imitcmur fidcm rumamp;bonaopera,fcdnonvtinuocentur amp; auxilium ab eis pct^'nbsp;tur.Mirum ccrtè eft,quödipfi Principes amp;ciuitatcs paflifinthut'^nbsp;errorcm in fuis dominijsfufci tari, qui toties dam na tus eftinEc^^^nbsp;fiaiCùm ante mille amp;centuni.ânnosS. Hieronymus in hac arctgt;*nbsp;viccrit VigilantiumHaercticum.Longè póft eande fefufcitaru*'*nbsp;AlbigenfcSjPaupcres de Lugduno, Picardi, Cathâri VetereSnbsp;niores,quiomncsiampridem legitime damnatifunt. Quarcl^*^nbsp;confclïionis Articulus toties damnatusj penitus reijcienduscft¦nbsp;cum tota vniuerfali Ecclefia Orthodoxa repróbandus. Namnbsp;inuocandofanftos, non modó habemus vniuerfalisEcclcßseäi*'nbsp;thoritatem,fed amp;omnium fandorumPatrum confenfnm, Au§^nbsp;ftini,Hieronymi,Cypriani,Chryfoftomi,Bafilij,Bernhardi jnbsp;genus aliorum Eccleliæ dodorum. Nee deeft Catholiesc h uieafl^^nbsp;tionifacræfcripturæauthoritas. Nam fandos honorandos docü*^nbsp;Chriftus.SiquiSjinquitjminiftraucritmihi, honorificabiteumP^nbsp;ter meus, quiin clis eft, lohua.Si ergo Deus honorât fandos»^:^/nbsp;non honoremus nos homunculi? Conuerfus eft præterea DO M*'nbsp;N VS ad pccnitentiam lob,cùmillc Oraret proamicisfuis. Iob-4^'
magni decoris, circa ilium, de quo refpondens Onias dixit t Hie fratrum amatoramp;populilfraël, Hie eftqui multum oratprof'nbsp;puloamp;vniuerfaciuitatefanda, IcrcmiasProphetaDei,2.Macc»^'nbsp;Ex facris præterea literis cognouimus, Angelos quoq; orarenbsp;nobis, Cur ergo id negaremus de fandis? Domine cxercituum?''nbsp;quit Angelus, vfquequotu non mifcrebcris lerufalem amp; vrbi^nbsp;luda,quibusiratUs es? ôcrefponditDOMINVS Angelo, qui lo^Pnbsp;batur verba confolatoria.Zachar.i.Idcmteftatur lob. Si fueritp*'nbsp;co AnffclusJoouensvnumdefimilibus, vt annunciet iis
-ocr page 207-CONFVTATIO PONTIFICIA. 187 feniores cccideranrcoramagpojfinguli rcncntcscitharasamp;phia-lasaüreasplcnasodoramenrokum,qüçfuntoratiôncsfanftorum.nbsp;Apoc.5.amp;infra, Angel ns ftctitantcaltarc/habcns thuribul um au-reum, amp; data fiint illi inccnfa mul taivt daret de orationibus omnium fandorum fupcr al tare aureum, quod eft ante thron urn Dei, amp;nbsp;afcieriditfumusincenforumdeorationibus, demanu Angeli co-famDco.
PoftremóS, Cyprianusmartyr ante mille,duccntosamp;quin-quagintaannos fcripfitCornelioPapæ,Lib.i.Epift.i.petens,vt,fî quis eorum prior deceflerit, pro fratribus amp; fororibusnoftris, nónbsp;ceiïet oratio. Nifîàutcmvirfanâuscxploratumhabuifîctjfandosnbsp;pofthanevitamorarepro viuis, fruftra Corncliumhortatusfuif-- fet hoe facer c.
Neque roborata eft exhibita Confelïio ex co, quia vnus fit Mediator Dei amp;hominum,i.Timoth.x. amp;i. Ioh.4. Nam etfi fate-'turvuumclTc Mediatorem redemtionis , Cxfarea Maieftas cumnbsp;totaEcclefia: Tarnen multi funtmediatores interceflionis. Sic amp;nbsp;Moyfes fuitmediator amp; fequefterinter Deum amp; hominem. Deut.nbsp;5-Orauit enim pro filijs Ifraël,Exod.t ?.amp; sa.Sic orauit S.Paulus pronbsp;nauigantibus.Ador.27.Sic fanè Paulus ipfepetit orari pro fe à Ro-nianis.Rom.i5.àCorinthijs,2.Cor.i.à Colof.Co]of4. Sic dum Petrus feruarctur incarcéré, oratio fiebat fine intermiflione in Ec-quot;cleGaadDcumproeo.Ad.u. EftigiturChriftusaduocatusnofternbsp;primarius amp;quidcmmaximus: At cùmfandi fint membra Chrifti,nbsp;?Cor.i2-.0c ad Ephef. 5.amp; voluntatem fuam conform ent voluntatinbsp;Chrifti, ócvideant caput Chriftum orare pro nobis : Quis dubitarcnbsp;poteft Sandos hoe idem faccre, quod viden t Chriftum faci entern?nbsp;Q^ibusomnibusdiligcntcrattcntis, petendum eft àPrincipibusnbsp;^ciuitatibuscisadhærcntibuSjVtreiedahacconfcffionisparticu-ia, cum fanda vniucrfali amp; orthodoxa fendant Ecclefia,atquc cre-dant amp; confitcantur de fandorum vencratione amp; interceflione,nbsp;quodvniuerfuscreditamp;confitetur orbisChriftianus: dequodet*nbsp;^mternpore Auguftini fui tin omnibus Ecclefijsobferuatum.Po.nbsp;puIusChriftianus,inquit,mcmorias martyrum religiofa folcnni-^ateconcelebret, ad cxcitandam imitationem, amp; vt mcritis con-*ocictur,amp;orationibuscorumadiuuetur.
RESPON-
-ocr page 208-Xgg nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONFESSIONIS
RESPONSIO AD SECVN'
DAM PARTEM CONFES-
SIONIS»
VOD in Confcflione Principurn amp; ciuitatum ufus numcratur, laicos duntaxatfub altera fpccic*nbsp;chariftiæ communicari jidcoq; in dominijs coruR^:nbsp;cis vtraque fpccics datnr Refpondendum cft,iuxW'nbsp;clefiaï fanftæ confuctudincm,malè hoe dinumcrai**'nbsp;terabnfus: quiniuxtaciufdem ccclefia: fundioncs amp; ftatuta,P
tins abufiim efle amp; inobedientiam laicis dari vtramquefpecicif' Namfubvnafpccic paniscommnnicaucruntfanfti inpf*^nbsp;rina cccIefia;DcquibusLucasinquir,Erantpcrfcucrâtcsindolt;nbsp;na Apoüolorumamp; commnnicationcfraätionispanis.Ad-^'^nbsp;Lucas foiius panis meminit. Similiter Ad. 20. inquit, Vnanbsp;Sabbathi,cùmconueniflemus adfrangendumpanem. ImöOnbsp;fius,inftitutor huius facratiflimi Sacrameti, rcftjrgens ex morlt;nbsp;fub vna fpecic tantum Euchariftiam dedit difcipulis cuntibi^.'nbsp;Emaus,vbiaccepit panem, amp; benedixit, amp;fregitacporrigcb^.^-,nbsp;Jis.Illiautcm cognouerunt eum in fradioncpanis.Luc.24. Vb 'nbsp;nè Auguftinus,Chryfoftomus,Thcophyladus amp; Bcda,quorU'nbsp;liquiantemultafccula,atqucnonlongèpoft Apoftolorum^^,,nbsp;pora,affirmantfuifleEuchariftiam.ChriftusquoqucIoan.ö.p^. jnbsp;pcmeminitfoliuspanis. S. Ignatius,S. loan. Euangcliftædif^^;;nbsp;lus,in EpiftolaadEphef.folius panis in Euchariftiæ commun^^ ¦.nbsp;n e meminit. Idem fecit Beams Ambrofi us in libro de facramc^jjnbsp;loqucns de communicationclaicorum.In concilio Remenfi^^nbsp;bcturlaicis,nedéférantSacramentu corporis adinfirmos:Et j.nbsp;fitibifpcciei vinimentio. Hine fane intelligitur viaticum ßnbsp;tan turn fpccicdatuminfirmis-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Comprobatantiqui canoncspocnitcntiales.NamAgatb^^f Concilium,Aerumnofumfacerdote truditinmonafteriui^^ünbsp;duntaxatlaicam communionê permittit. OfiusinSardiceoySdnbsp;cilioprohibetquibufdam temerarijSjVtncclaica communisnbsp;percipiantjuifiinfincpocnitcant. Fuit ergo femper diferin^ ynbsp;ccclefta laicx commmiionis fub vna, amp; Sacerdotalis fubvt^^^jt.'nbsp;fpecic.Hoc puIchrèprædidumfuitinVcteri TcftamcntodcPj|f
-ocr page 209-CONFVTATIO PONTIFICIA. 18!gt; riîHeli.Fi|turumcft(inquitDeusi.Rcg.2. ^vt, quicunquercman-fcrit in domo tua, vcniat vt orctur pro eo, amp;ofFcrat nuramuni ar-gentcum amp;tortam panis,dicatq;,dimittc mc obfecro ad vnam partem faccrdotalem,vtcomedam buccdla panis. Hïcclarèoftcnditnbsp;facrafcriptura,poftcrosHeli,abIatoabcis facerdotio,petcrcad-mitti ad vnam partem faccrdotalcm, ad bucccliam panis. Sic ergonbsp;amp;noftri laicivna parte Sacerdotali,vnafpccic co tend cflcdcbcnr.nbsp;Namamp;RomaniPontifices,Cardinalefq; amp;omncs Epifcopiacfa-écrdotes extra miflam amp; in extremis pro viatico(vt in concilioNi-cenoappcllatur) fumcndo,vna fpcciccontenti luntiQuodvtiq»nbsp;nonfaccrent, fiputarentvrramq; fpccicm adfalutem forenecef-fatiam»
Quamquam autcm multis olim in ecclefijs vtraq; fpcci es laids data fucritÇ nam tune liberum erat.fub vnaaut vtraq; Ipecio communicarc)tamê propter multa pcricula,mos ifte dandi vtramnbsp;quefpccicm défijt. Pcnfatacnimpopuli multitudinc,vbifunt fc-ncs,iuuenes,trcmuli,debilcs,incpti,fi non adhibeatur magnadih-gentia,percffufioncmliquidi, facile fierce iniiiria facram en to. Pronbsp;tanta quoqucmultitudinc populi,difficultas eflct,in vafe, pro fpc-cievinicantè promenda,quæamp;diutiusafleruata accfceret,moue-xetnaufcamvclvomitumfumcntibus, nequefinepericuloeffufionbsp;nis facile circumferri poflet ad infirmos. His ôc. alijs rationibus,nbsp;hauddubicfpiritusSandiinftindupcrmotæfuntccclefiæ, inqui-busnaosfuit, vtramq;fpccicmlaicigdarijVt deincepsvnatantumnbsp;daretur.Potiffjmùm co attcnto,qudd integer eftChriftus fub qua-libct fpecie ôcnon minus fub vna fumitur fpccie,quàm duabus. Sic-queinConcilio Conftanticnfi tam honorificè ccicbrato,decre-tum extitit.Sic de SynodusBafilienfis légitime dccrcuit. Et licet li-bcrunifuitolim,vclvna,vclvtraquc fpecie vti in Euchariftia:lnfur-gente tamen hærcfi, quæ docebat vtramquc fpccicm efle necefla-tiâjEcclcfu fanaa,qux à fpiritu Sanfto dirigitur,intcrdixit vtramquc fpccicm laicis. Sic enim folct ccclcfiaaliquandoetiam contralijs conftitutionibus hærcfcs cxtingucrecvt ,dum orif cfitur,qui af-ferebant in folo azymo confici,Ecclcfia prçccpit ad tempus in fer-mento conficitDum Neftorius Mariam femper-virginem folùmnbsp;yolühcffe matrem Chtîftî, non matrem DE I, Ecclcfia probibu-iteamdiciChriftofocon. Qiiarc petendumeft à Principibusamp;cinbsp;üitatibus,nehocfchifma inGcrmaniam,in Imperium Romanumnbsp;induci
-ocr page 210-190 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONFESSIONIS
induci, ncque fe ab vnîucrfalis Eccleßse confuetudinc fcparaHP tiantur.
Ncqucmoucnt argumenta in hoc Articulo addu^a. nbsp;nbsp;nbsp;'
Chriftus infti tuit quidem vtramq; fpeciem Sacramcnti,fcd nuH* inueniturinEuangeiio, quôdvtramqjpræcepcritàlaicisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î
dam.Etenim quod ait Matth. 26.Bibiteexhocomnes,hocdult;^ j cim Àpoftolis di^um eft Sacerdotibus, quod ex Marco liquetnbsp;ait: Et biberûnt ex co omnes; Quodeerte inlaicis non eft haften ¦nbsp;impletum. Vndcnunquamfuitille mos per totamEcclcfiam»,^ 'nbsp;laicis vtraque fpecics daretur, licet is fortafle fuerit apud Co*^***^ 'nbsp;thios, amp;Carthagincnfes,amp;aIiquas alias Ecclefias'.
QjLiodvcroGclafiumaft*erunt,c.Comperimus,DcCon(f^^ tioncdif.2 fi intueanturliteram,inuenient,quóddcfacerdoti^'' :nbsp;nondclaicisloquaturGelafius,Vndercijciendum,quödconl'*^ -tudincm dandi vnam fpccicm, aiun t efle contra ius diuinum»
Omnium autem maxime reijeienda eft appendix Attic^J' quodob idproccfliocum Euchariftia negligcnda feu omitte^nbsp;fit, quia Sacramcn turn diuidatur. Nam ipfimet fide Chriftiana^^*nbsp;Vnr,autfaltemfciredebent,Chriftum non eflediuifum, fedi*^nbsp;grumfub vtraqUpccie: EtnuIIibiEuangeliuin prohibere diüi^^nbsp;nemfpecierum Sacramentalium,ldquodindie Parafeeuesnbsp;niucrfamfitCatholicorum Ecclefiam, licet confecratio fiat à \nbsp;Icbranteinvtraq; fpecic, quiamp;vtramq; fumeredebet. Quarc^nbsp;monendifunt Principes amp;ciui tares,vtfolitam reuercntiamamp;lj^nbsp;norem debitum impendantChriftofilio Dei viui,redemtorinbsp;rificatori noftro, domino cocii amp; terrx, cùm vcraciter cum pt^nbsp;temcrcdantôcagnofcant ridquodàfuis progenitori-bus, Chriftianiftimis Principibus rcli,nbsp;giofifliènoruntobfcrua-
I
lt;
I
1
1
1
i
tum.
-ocr page 211-CONFVTATIO PONTIFICIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;191
f* DE CONIVGIO SA'CER/ DOTVM.
Vodfccundo loco mcmorat interabufus coelibatum
Clcrijamp;quopadofaccrdotes eörum, vxores ducanr,
amp; alios diicere fuadeant, rcs profeólö admiratione di-gna, quôdclibatnm SaccrdotaJem,abufum vocent, cùni potiùs èconuerfo, violatie clibatus, amp; illici-
' 'Us ad coriiugium tranfitus,in faGerdotibus,pcflimusabiifusdi-^imcreatur.
Etenimfacerdotesnunquam deberc vxoresduccre, teftatur AureliusinCóncilioa.Carthaginenfi,vbiinquit: Qjtrafiedocuenbsp;runt Apoftoliexemple, amp;ipfaferuaiiit antiquitas, nosquoq; cuinbsp;ftodiamus.Etpaulèantè tailslegiturCanon: Placet, vt Epifcopi,nbsp;jjf frcsbytcriamp;DiaconijVelqulSacramentacontreûant, pndieitiaénbsp;u(lodes ab vxoribus fc abftinean t. Ex quibus verbis liquet ab Aponbsp;fioîis rcccptam effe banc traditronem, non ab Ecclcfîa nouiter in-jj, uentam. Auguftinus Aurelium fecutusin quæft,vItimaNoui Si.nbsp;Veteris Teftamentijin hæc fané verba feribrt, amp; rntcrrogat,fî fortenbsp;L dicatutjfilicet amp; bonum eft nuberc, cur non licet Sacerdotlbusnbsp;Vxoreshabereï Calixtus Papa,virfanftus amp;: martyr,conftitultantenbsp; ®iHeamp;trcccntosannos, nefacerdotcsducantvxores. Similiale-g'inturamp;infacrisConcilijs,Cæfaricnfi,Neocaefaricnfî, Aphrica-®®gt;Agathcnfi,Gerudcnfi,Meldenfi,Aureliancnfi: amp;itaobfcrua-tiimfukà temporeEuangclij amp; Apoftolorum, quod nunquam U-cuitconftitutolnlâecrdotio,dcliipcduccrcvxorem..
f ¦
Vcruntquidemcß,quodobminifirorumDci defeétum, în ' ptimitiuaEcclcfîa, conlugati admitrebantur ad facerdotium vtnbsp;ex-canonibus Apoftolorum amp; Paphnutij rcfponfo liquet innbsp;Concilie Niceno : Attamcn volentes contrahere , teneban-türidfaccre, ante ordinis fubdiaconatus receptionem , vtllegl-tur.c. Si qui'seorum, diftina.32, Hane confuetudinem primiti-. uæ Eçclcfiæ vfque in hune diem feruauit amp; rérinuit Græcanbsp;Cùm verè per gratiam DEI ercfcccec Eeelcfia, vtnbsp;*^iiuftrorum lu Ecclcfîa« uulliis eflet dcfeâus Siricius Papa antenbsp;anaos. M. G..X L. procuidwbio nonfîne Spiritu fanólo,onuiMno-
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d'am
-ocr page 212-I9Î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONFESSIONIS
dam indixit'facerdotibus contincntiam c.plurimos,dift.i8 ft lnnocenthisprimas,LcoMagnus,amp;Grcgorius Magnus,p^,nbsp;ccsjapprobaucruntamp;confirmaucruntjamp;inhuncvfqucdiei ,nbsp;na vbiquefcruauit.Quibtts arguincntis liquidum cflccxifti*^^- ,nbsp;nonabufumcïTccçlibatum clcrijàtamfanâis patribus, tantôtnbsp;porc comprobatum,amp;ab vniucrfaccclefialatinarcccptuiu-
Ad hoc Saccrdotcsvetcrislcgis,tcmporcofficijamp;min^, fui in tcmplo feparabantur ab vxoribuszficut Zacharias tcu*?nbsp;vicisfuæ,Luc.i,CùmautcmSaccrdos nouaficgisfcmpcrdcbc^^nbsp;fc in minifterio,fcquitur fcmpcr cum debcrccontincrc»
Amplius, coniugcs nondcbentfedcfraudarcofRcioCö^j gali,nifi ad tempus, i. Cor. 7. vt vacent orationi, Cum ergonbsp;dos fcmperdcbcatorarc,fempcrdebetcontincrc. Hisratio*nbsp;yfi funt Hieronymus, Ambrofius, Auguftinus,
Praetcrea S. Paulus ait,Volo vos fine follicitudinc cfTc: 0^ nevxore cft,follicitus cft qux DOMINI funt, quomodonbsp;Deo. Quiautcmcumvxorccft,follicituscftquæfuntmundWjnbsp;modo placeatvxori,amp;diuifuseft.i.Cor.7,Saccrdosigitur,qU**^nbsp;ter placcre debet Deo, fugiatfollicitudincmvxoris,amp;nôreTnbsp;retro cum vxoreLoth.Gen.ip,
Porróadumbratafuitfaccrdotalis contincntiactiami.j|. riTcftamëto.Nam Moyfcsacccpturuslcgcm,prçccpit, vti^^j.nbsp;tertiumnonappropinquarentvxoribus. Exod. 19, Sacerdot^ ¦nbsp;turaccepturilegiflatoremChriftumDominumamp;SaluatotC*nbsp;ftrum,multd minus appropinquatedebent vxoribus.
Similitcriuin funt Saccrdotesportarcföcminalialio^^ji; pcriant carnem turpitudinis fuæ,Exod.28. Quod fuit Sym^^nbsp;futuræ continentiæ in facerdotibus,ai t Beda.
Etiam Abimclcch datums pancm bcnediftumpueris^i^i) in terrogabat priùs.a n mundi eflen t à mulierib us:Dâuidnbsp;mundos efle ab heri amp; nudiufterti us.i.Reg.21. Ergo fempet^nbsp;cfle debent,fumentes panem viuum,qui de clo defeendh*^
-ocr page 213-CONFVTATIO PONTIFICIA. 195
Et manducantes Pafcha præcincli crant renibut.Ex.iz. Q ua^ ICamp; Sacerdotes manducantes frequenter Pafcha noftrum Chri-'ftum jcingere conuenit rcncs per continentiam amp;munditiam.
.
(li SicuteisimperatDominus,Mundaminijinquit, qui fertis vafaDOMINL lcfa.5Z. Sanfticftotc,quoniam egofanâusfutn,nbsp;l-Cuit.19.
Seruiant itaque SacerdotesDeo in fanditatc amp; iuftitia omni bus diebus fuis. Luc.i.
HincS.MartyrCyprianustcftaturfibiàDOMINOrcuçIa-tumamp;cumfeucritatciniunä.um,vtclericosftudioseadmoncret, nccumfminis commune haberent domicilium. Vndc conti-)jji ncntiaSacerdotalîs,cùmfitàConcilijs, à Pontificibus præcepta,nbsp;amp;àDco rcuelata, propriovoto à SacerdoteDco ptomifla ,non eftnbsp;tcijcicnda.NamhancexigitSacrifici), quodtraitant, exccllentia,nbsp;orationis frcqucntia,libértas amp; puritas fpiritus,vt cutcnt,quomonbsp;doDco placeant, îuxta S.Pauli doftrinam»
' Etquiaconftâthancantiquamfuiflchçrcfînlouinianhqucm ^11' damnauitRomanaEcclcfia,amp;fcriptis conuicit BcàtusHicrony-jiiS tnus,amp;Sanft.Auguftinus dixit hanchærefin confeftim efle extin-ftâm, neque peruenifle ad facerdotum corruptioncm:Hanc Sacernbsp;dotum cortuptionem amp; abufum Principes tolerate non debentnbsp;inpcrpetuamfacri Romani Imperij ignominiam Scinfamiam ; fednbsp;conforment fe potiùs vniuerfali Ecclcfiæ, neque moueantur abnbsp;i)S) quae eis fuggeruntur.
()' ' nbsp;nbsp;nbsp;Nam quódPaulus inquit i.Cor.y.Vnufquifquchabcatvxo-
lemproptctfornicationcm'.RcfponditHicronymus, Sanft.Pau-lum loqui de co, qui non vouit, fieut Anaftafius,aut Vulgarius in. tclligitillud Sanft,Pauli.Non peccat vitgo ß nupferit; Virgincmnbsp;4' bîcdicit,quæDco nondicataßt.
Sic ad illud. Melius eß nubcrc quàm vti, acris extat refponfio S-Hicronymicontralctuinianum.Namilleidcm S.Paulusaif.Bo-*^umcfthominimulicrcm non tangere-.Habet namque Sacerdosnbsp;^cdium,vtncqucvratut neque nubat, fed per gratiamDci con-Nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tincat,
-ocr page 214-19 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONEESSIONIS
tin eat, quam oratione dcuota amp;caftigationccarnis,icianijï gilijs à Deo impetrcu
Amplius, dum aiunt Chriftum docuifTe, Non omnes nes ad ccelibatumidoncos efle. Hoe quidem verum rldecqi^^,nbsp;omnes idonei Cunt ad faeerdotium. SedSacerdos oret, amp;nbsp;icaperc verbum Chrifti de contincntia,ficu£ S.Paulus dicit:^*,nbsp;poflum in co, qui me confortât, Philip.4. Eft enim contio^nbsp;donum Dei. Sap,8,
Præterea, cùm prsetendatur, banc efl*c ordinatiotrem Äff ccptumDcijGcn.i.refpondit ante mille annos in hxeverba^^,nbsp;ronymus: Ncccfle fuit priùsplantare fyluam amp;crefccrc,nbsp;quod poftea poffet excîdi. Præceptum tunc erat de procreaf*nbsp;prolis, vtrcpîeretur terra: Qua modo rcpleta, amp; adeo quidci',nbsp;ïit prcfliira gentium, noneft amodo pracceptum volentibusnbsp;ncrc. Vanè præterea iaâant mandatum Dçi, Oncndant,/îplt;^nbsp;vbi Dcttspræccpcritfaccrdotibu^, vt ducant vx,Qress.
Adhocreperiturin iurcdiuino,vtvotafcmcl cmiffa tUT. Pfal.4O.amp; 75. Ecc1«5, Quarc igi t urcxprcfl'um illud ius di«*nbsp;non obfcruant ?
Corrumpunt qiioquc S. Pàulunr, qualT præcipiat, pum cligendumdcbcrccflcmaritum,cùmS.Paulus dicat,nbsp;us vxoris virQu^odnon eÄintelligendum.qudddebcatnbsp;tus: AlioquiMartinus,Nicoraus,Titus,lohâncsEuangelifl^^'^fnbsp;amp; Chriftus non fuiflentEpifeopi.Quare Hieronymus cxpli^^unbsp;baS.Fauli,quôdEpifcopus fitvniusvxorisvirgt;hoc cft,nbsp;iitdigamus, Veritascxpofitionisliquct, nonmodoex autb^^),;nbsp;te Hicronyrai, quç tarnen magna efle debet apud quenqucnbsp;licum: SedexândoPâüloquoque, quidevidua eligenda »ùnbsp;Vidua deligatur, nonminus fexaginta annorum, quæ fucri^nbsp;viri vxor. tTirn.s.
Quod poffremo-fafltum adducut Germanomm, runt,nonius.DumcnimImpcratoriHcnrico IlII.content^' j(inbsp;cum Komano Po«tiâcc,atquc etfam cum iîlio Sc proceftb^é
-ocr page 215-i'
COKÎVTATÏO i?Oi5tIFlCÎA. I9J pcrijjiuraHumana amp;diuinaparitcrconfttfà fucrunt: adcô vt laicinbsp;CO tempore tcmcrèattcntarint facra tradarc, fordibus pro facronbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
i.
oleovtijbaptizarc, ßcmultaaliaiChriftianarcligioncalicna facc-rc. Simili exorbitantia clerus exceflit, quodpro iurc iam allegari acquit»
Neque in ciuile fuit, facrilcga dirimerc matriraonia, quæ cô travota,contraûnélioncsPatrum,amp;Conciliorum,nullitcr fuc-tuntcontraria. Quemadmodum amp; hodiefacerdotumnon funtnbsp;rata matrimonia cum prxtenfîs corum vxoribus, Fruftra ergo quænbsp;runtur mundumfcncfcerc, amp;rcmediuinimbccillitati laxandum :nbsp;Nam Deo confccrati alia habent imbecillitatis remédia,vtpote fnbsp;minarumconfottiadeuitcntjociafugiant, ieiunijs amp; yigiliis car-ncmmaccrcnt,prohibcantfcnfascxtcrnosabillicitis,amp;:præcipucnbsp;vifum amp; auditum: oculos quidem, ne vidcant vani tatem, par uulosnbsp;deniquc,id cft, carnales cogitationes, allidant adpetram, Petra aunbsp;tcmChriftuseft:afFc£tus reprimant, Deum frequenter amp; deuotçnbsp;orationibus pulfcnt, Hxc proculdubio funt potentiflima conti-neiitix remédia, in Ecclcûafticis viris^ amp; Deoferuientibus.
il
S.Paulus feéic dxmoniorum doftrînam dixit corum , qui nuptias prohibent, qualcsfucruntTatianus,amp;Martion, hæretiei,nbsp;quorum Auguftinusamp;Hicronymus mcmincrunt, Sed adeo nonnbsp;ptohibctEcclcfia nuptias, vt etiam matrimoniuni interfcptemfa-etamenta connumerct.Cum quo fane ftat, vt ob exccllcns miniftenbsp;rium,Ecclefiafticis excellcntiorcm prxcipiat munditicm, Falfuranbsp;cnim cft,cfle mandatum Igt;ci dc-contrahendo. Alioqui pcccafîcntnbsp;loanncsEuangelifta, S. Iacobus,S.Laurentius,Titus, Martinus,nbsp;Catharina, Bar batâ,amp;c.
Ncc Cyprianus ab cisindu^us loquitur de virginc, qux fo-Icnne votum fccerat,fcd de Ca, qux decrcuerat continenter viuc-rc: vtinitiumEpiftolxa.lib.i,fatis indicat. Ccrtiiïïma cnim cft S. Auguftinifcntcntia:Virginibus vouentihus, non folùm nuberc,nbsp;fcdamp;vellcnubcrc, damnabilc eft.Vndcabufus macrimonij de vo-tifragium in clcro tolcrandum non eft.
K i
DE
AVGVST. CONFESSIONIS
DE MISSA.
VicquidinliocArticuloponiturde SacratiflïinoM**' fæ officio, quod San£IæRomanæ Sc Apoftolicæcoiquot;nbsp;nitEcclefiæ, approbatur. Qiiicquid autemnbsp;quod communis amp;vniucrfalisEcclcfiæ orthodoxsnbsp;fcruationicontrariumeft,rcijcitur,quiaDeumgr^ j
tcroffenditjChriftiaiïamvnitatcmlædit, ac diflenfionei, tun*'* tus ac fcditioncs in facro Kom. Impcrio fufcitat.
Nam ad ea, quæ in articule proponüt, primo difplicct,qnæ contra toriusEcclefiæRGuianæconfuetudincm, ritus Eccld*^nbsp;cos, non Romana, fed Alemanica pcragunt lingua, amp; hocnbsp;dunt, S. Pauli authoritatc fefacere, qui præceperit in Eeelefis V*nbsp;dum lingua à populo intcllcda. i.Cor. 14. Sedfi eflet ca verbotquot;.nbsp;intclligcntia,iamcogerctcos,totamMiiram in Alcmanicop^^.^nbsp;cere, quod tarnen ipfimet non faciunt. At cùm Sacerdos fi tnbsp;na communis totiusEcclcfiæ, nonfolùm circumftantium-*^nbsp;non mirum, quod Sacerdoslatinèinlatina célébrât Ecclcfia.nbsp;ficit autem auditori, fi in fide Eccicfîæ audit Millam: amp; cxpcriC*Lnbsp;docet,maiorcm fuifle apudGcrmanos Chrifti fidcliumjlati*nbsp;linguamnon,intcJligcntium,fubMifladcuotioncm,quàmfi*^ J,nbsp;diccorum,quiinTeutonicoMiiramaudiunt. Et fiÀpoftoli''jj,nbsp;ba penfentur, fufficitaliqucmrefpondentcmfupplerclocuiïnbsp;tæ,qui dicat Amen. IdquodCanoncsctiampræfcribunt.Nc^.''jÿnbsp;ceflarium cft, vt omnia verba Miflæ audiatjvcl intelligar, aut et*'*,nbsp;intclligensfcmperattendat. Præftat cnimintelligcreamp; atten^l^j,nbsp;finem,quiaMiflacelcbratur, vt Euchariftia offeratur inmcin^^,nbsp;am paffionis Chrifti. Et ad hoc facit, quod communi fcntcnti^ *nbsp;trum Apoftoli,amp; eorum fucceflbrcs, vfqucad temporanbsp;ImperatoriSjinfoIalinguaHcbræaMiflamcclcbrarunt ; quaf P^Jnbsp;fedo ignota erat Chriftianis, præfertim gcntibus conuerfis.nbsp;dietiam lingua populointelledain primitiuaEcclcfiaMiflafui'^jnbsp;habita, modo tarnen illud non cftncccflarium:Namquotidicnbsp;ti conuertcbantiir ceremoniarnm ignari amp; myftcriornm iunbsp;Vnde profuit cis aliquando intelligerc verba officii, At »%
-ocr page 217-CONFVTÄTIO PONTIFieiA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;197
Gatholiciahincunabulisirabibunt confuctüdincs morefque Ec-clefîærvndc facile norunt , quid quolibet tempore in Ecclefiaa-gendumfit.
Quodautem conqueruntur de abüfibus Miflarum, Nemo Corum, qui rcûè fentiunt, qui abufus fubla tos efle, non perçu-piaf. Verum vt altari feruientes dc altari viüant rion eff abufus, fednbsp;hoc iuris eft diuini pariter amp; humani. Quis cnim vnquam militâtnbsp;proprijsftipendijs? aitPaulus,Nefcitis,quoniam, qui in facrarionbsp;operantur, defacrarioedunt,amp;qui altari deferuiunt, cum-altarinbsp;participant. uCorinth.9. Et Chriftus ait; Dignus eftoperariusmernbsp;^cdefua, Lucuo.
Sedfuperomniarcpræhcnftoncdignumcft,quôdMifîæpri. '^ræinq^i5^fdamlocisdè^ierunt, quali illæfixös habentes redi-^irsöccertos , non minus quæftùmquærcrent, quam illæ publicæ.nbsp;^5 hac abrogatione Miflarum, cultus Dei minuitur, fanftis fubtranbsp;*rurhonor, vltimavoluntas fundatorumcorruitamp;irrita fit, dc-^*^«i debitis fpoliantur fuffragijs, amp; viuorumdeuotio auferturnbsp;pfrigefeit, QuarcMiiTarumpriuatarumabrogatioadmitti ac to-^rarinonpoteft.
Nequefatisintelligipoteft, quod aflixmitur, Chriftum fua PafTionefatisfeciflcpropcccato originis, amp;.inftituiffe Miflam pronbsp;dualibus. Nam hoc nunquam auditum eft à Catholicis, iamquenbsp;î^gatiplçriqueconftantiffimènegantab eis fie doceri. Non cnimnbsp;^*^adeietpeccata,quæper pcienitentiam velut peculiarem mc-^\cinam fanantur, fed delet pnam pro peccato debitam, fatisfa-honesfupplet,amp;gratiæconfcrtaugmcntum,acfalutarcmviuo-^oaprotcftionem. Poftremó quibufeunque indigentijs noftrisnbsp;^oeccflïtatibusfpcmaflcrtconfolationisamp;adiutorijdiuini,
C^uoditerum infinuanr,inMifla Chriftum non offerri: velut 'hantiquodamnatum'jamp;afidelibusexplofum, omninoreijeien-eft. Hæc entra antiquiflima haerefis fuit Arrianorum, ait Amnbsp;^irftinus, qui negabant inMifla ©blationcmfiori prq viuis amp; mot-N 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuis.
-ocr page 218-198 AVGVST. CÖNFESSIONIS tuis. Hoc eniiBamp;fâcris litcrisamp; totï Ecclcfiæ Catholicsnbsp;tur.NampTs4ixit Dominus per Malachiam ludsorumnbsp;ncm,voçarionçm gentium, amp; Euangclics legis facrifici um. I*®nbsp;cft,inquit,mihivoluntasinvobis, neemunus aceipiam dei®^nbsp;veftra,. A folis enimortu vfque ad occafum^ magnum eftnbsp;meum ingentibus, amp;in omni loco facrificatur amp; offerturnotf^nbsp;m.coobla,tio munda. Malaçh,.!^
Nullacftautemoblatîomuttdainomnflocoiam Deo rsgt;quàm EuGhariftiamundiflîma,i:n aharis facrificio, Hac aiitffnbsp;rîEateS.Aiigiiftinusamp;alijCathoiicivfifuntpromiflacontranbsp;dosludsos:Quæccrtè plus debet valere apud Catholicos Pri*^*nbsp;pes, quàm otiuies aduerfariorum obieiftioncs..
PrxtcfeaidcmProphcta,cùmIoquitur deaduentu aiuEt purgabit filiosLeuijamp;colabit eos quafi aurum amp; argentö^nbsp;ôcerunt DOMINO ofterentes facrificiainiuftitia,amp;placebit P .nbsp;MINO facrificiumlnda amp;Ierufalem, fient dies feculi amp; anninbsp;quiMarach,j.HicinfpiritupræuiditProphetafiliosLeui.hôC.nbsp;EuangcIicosSaccrdotcs,dicit Hieronymus, oblaturos-Iàcrifi^**'nbsp;noninfanguinehircorumjfediniuftitia. Vndeeo{piritu,quolt;'^.nbsp;verbaà Prophctafucruntferipta,cod.cmXuntin CanoncMilft^^nbsp;Ecelcfiarcpctita.
Danieliquoquedixit Angefus, Eligcntur Sc dcalbabuP^^^^ amp;quafi ignis probabunrur multi, amp; impie agent omnes impij:nbsp;q-ueintelligentomnesimpijîPorro doûiintelligçnt, amp; ik temP^nbsp;ïeenmablatumfucritiugclàcrificiiîm, amp;pofita fuerit abomi^^nbsp;tio mdefolationcm , dies milfe ducenti, nonagfnta. Daniel-Hanc prophetram efîcimplcndam,nGndum tarnen impleraai,^^nbsp;ftatur Chriftus Matth.24. luge ergo facrificium Chriftianorti^nbsp;in aducntuabominarionis,idcftr Antichrifti ceflabit vniucrl^'nbsp;ter,ficuîiaminaIàquibuïEcelefîjscGflatparticuIariter: amp;ficftnbsp;bitinloeo defolationis, quancfo videlicet Ecclefis eruntnbsp;tsjnquibusnoncantabuntur Hors Canonies,mifls nonClt;nbsp;brabuntutgt;nu!la difpcnfabuntur Sacramenta ,nulla erunt aft^^*^nbsp;nuUï iâRÔtornmimagines,nullsçandels,nuljus ornatus.
ri groll'
-ocr page 219-CONPVTATIO POKTIFIC!A. W riproindcoportet omncs Principes ac fideles Romano împcrionbsp;fubicftos, nevnquam aliqùid admittant aut omjttant,quo vianinbsp;Untï impictati Antichrifti ptæpâtcnt, quando vniuctfalis, hoCnbsp;cft,EcclcfiaCatholica,velutS.Iohanncs in fpirituvidit, fugict innbsp;fiditudinem,vbihabebitlocumparatumàDco,vtibi campafcacnbsp;dicbusmiJlcduccntisfcxaginta.Àpocal.u»
Pofircmo Sanft.Paulus inquit ad Hcbr. î. Omnis Pontifex exhominibusaflumtusprohominibuscÔftituitur in hisquæ funtnbsp;adDcum,vtoffcrat dona amp; facrificia pro pcccatis. Cùm autcmnbsp;pontificatus cxtcrnusnonccflaueritinnoualegc, lcd mu tat us fienbsp;inmelioremt Ergoamp;hodicPontifexamp;totumSaccrdotium ofFe-rctinEcclcfiafacrificiumexternum, quod non eft nifivnum,Eu-cbatiftia»
Huiclocoferuireamp;accommodarîpoteft,quodin Aftis A-poftolorumlegiturincap.ij.iuxtanouam translationem, Barnabas, Simon, Lucius Cyrcnæus, Manaches Sc. Saulus facrifîcauc-runt,hoccft,obtulcrunt. quodnondeoblationc idolis fafta, vc-rùmdcMiffa,cùmGrxcisLiturgiayocetur,potcftacdebet meri-tointdligi.
EtMiiramfnificfacrificïumîn primitiuaEcclefiaabundèat-tcftàntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuffraganturS.Patres: Ignatius enim,
SdohannSs Apoftoli difcipulus, inquit, Non licetfinc Epifeopo, fltquefacrificiumimmoJare,nequc Miflas cclebrarc. Et irenæusnbsp;difcipulus difeipuli Iohannis E uang. teftatur,Chrift um no ui Tcftanbsp;mcntinouarndocuilTcoblationcm, quam Ecclefia ab Apoftolisnbsp;accipicns,in vniucrfo mundo offert Deo.Hic antiftes vicinus Aponbsp;ftolorum temporibus nouum teftatur facrificium Euangclicumpnbsp;vniucrfumorbcmoblatum.IdcmOrigcnes,Cyprianus,Hicrony-mus,Chryfoftomus,Auguftinus,Bafilius,Hilarius,amp;c.docent amp;nbsp;tcftàntur, quorum verba brcuitatisgratiaomittuntur.Quia igitutnbsp;femper Ecclefia Catholica, ab Apoftolorum tempore, per vniucr-fiimorbem Chriftianum fie docuit, tenuit,acobferuaiüt, lient honbsp;die tenet amp; obfcruat; Idco hoc idem irrefragabiliter vbique tenerinbsp;amp;obfetuari debet.
Neque
-ocr page 220-SOO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST» CONFESSIQNIS -
NcqucobftatS.PauIusa4Hcbræos, oblationiMiflæ, vna oblationc amp; femel iuftificati fumus per Chriftiim. Loquitquot;nbsp;enimD. Paulus de oblatione vid:in3x, hoç eft, cruenti facrifi*-^nbsp;agnioccifiinara fanclæ cruels; Quæ quidem oblatio femelnbsp;eft, à qua omnia Sacramenta, ôç etiam facrificium Millæ, fuainl^nbsp;bentefficaciam. Tantum ergo femel oblatus eft in crucc elFanbsp;fangulnc, hodie offertur in Mifla velatus my fterijs, impaftibilit^*,nbsp;ficutinv.çteriTeftamcntoimmolabatur typicè ôc. figuralitcr.
Penique Miifam Sacrificium , vis vocabulorum oftefl^*' quoniamMiifa nihil aliud eft, quam oblatio ad altare; ab Hcbr^'nbsp;vocabuloMisbcachjGræcoverôThymiafterion propteroblati^'nbsp;ncm nomen accepit.
In fuperioribus verb fatis dcclaratum eft, nosperfidem proprièiuftificari,fedpércaritatèm. Quôdfîin facris litcrisqu*nbsp;ciufmodircpcritur,norint Catholici iddici de fide formata, q^^nbsp;per dilciftioncm opcratur, Gal. 5. amp; quia iuftificatio à fide incho^'nbsp;tur,quiaipfacftfubftantiarcrumfpcrandarum, Hebr. u.
NequeabnuifurMiftam cflcmcmoriam pafli on is Chriftl» bcneficiorum Dei,,quoniam hoc óc figura de agno pafchali, q^*, nbsp;mulvilt;ftimaamp;memorialcfuit,approbat. Exodi. is.Etnori fön!quot;nbsp;verbis Sc Sacramento,fed etiam geftibusac veftibus facris in nbsp;fia Catholica repræfentatur: fedin memoriam viétimæ Ecclcfii* nbsp;fert denub Euchariftiamin myftcrijs Deo patri omnipotent!.
Non ergb improbatur, quod Principes 5c ciuitates vn^^ feruant communem Miflam in Ecclefia,fi modb rité iuxtànbsp;Canonem idfaciuntaficutomnesCatholiciobferuant. Sedqi*nbsp;omnes alias Miflasabrogarunt,Chriftiana profeflio non path^'nbsp;Qubdautem olim præfentcs communîcabant, nemorepræi*^!!nbsp;dit. V tinam omnes fie eflent difpofifi,vt quotidie hune pane^''nbsp;gnè fumere valcren t. Sed fi vnam MiiTam vtilem arbitrantur,nbsp;tb vtiliorcs effent pluresMiflæ, quas ipfiiniuriaabrogarunt.^*^nbsp;bus omnibus rcdcpenfatis,petendum eft, vthancnouammiH'nbsp;ai for-
-ocr page 221-CONFVTATIO PONTIFICIA.
201
diformulam cxcogitatam,amp; iam to tics mutatam, omninó caflent amp;.abijciant, atqucpriftinam cclcbranciiformam refuraant, iuxtanbsp;î-cckfîarumGermaniæamp; totius Chriftianitatis antiquum ritumnbsp;^confuetudincm: Atqucmiflas abrogatas iuxta fundatorum vl-Üiuam voluntatem reftituant, in quo libi ipfis vtilitatcm jSc hono-parient, ac toti G ermania: paccm amp; tranquillitatcm.
DE CONFESSIONE.
202 ' AVGVST. CONFESSIONIS
QuareadmoncndifuntjCÙmconfcfTjo integrancdumß^'^ falutcm ncccflaria, fed ctiamneruuscxiftatChriftiansc difcipl***'nbsp;ôctotius quoque obcdicntiæ: vt Ecclcfiae orthodox«(c confo^'nbsp;ment.Nam,Hieronymo tefte,hærefis illafuit Montanorum»*}quot;*nbsp;ante mille duccntosamp;pJuresannos damnan fuerunt, proptci^nbsp;quôderubefcebant confiteri peecatafua. Nondecctitaquenbsp;tani fequi errorem, fed potiùs fandorum Patrum ,atque totjus*nbsp;clefiæ Catholic« ritum.vt adnormam fidei orthodox« ynufq*^,nbsp;quein omnibusdominijs fuis præcipiat confcffioncm,frcciOÖ'nbsp;fimuminEcclefiaDeithefauriim^ficriiuxU ritumin EccJcß^**nbsp;ijm apud cos fer uat qnj.
DE DISCRIMINE CF
BORVM,
VatpoftmodumafFerunt de delcdu ciborum libus tradition!bus, quas nihili faccre videnfur:^ jjnbsp;ciendum eft. Scimusenira ex Apoftolo, quod otf .nbsp;poteftas eft à Deo, amp; præcipuè poteftas Ecclcfi^^'jnbsp;eft data àDeoin «difîcationem : ideoà Chriftian^,nbsp;Ecclefiæ fand« deuoto pcdore,eiufdem fandæamp;Catholicï^nbsp;poftolic«Ecclcfiæconftitutionesrccipicndæfunt:quævtilf^ iigt;
Ecclefi«,tamincultu diuino augendo, quam in concupi^**^(ÿ carniscocrccnda,cùmexpeditîorcs faciantaddiuinaprsc^^^j^'nbsp;uanda,amp;infacrîslitcrisinueniantur confult«.£t qui easnbsp;nit,auttemcrecis rcfiftit, Deum grauiter oftendit, iuxtanbsp;Chrifti diccntis. Qui vos audit, me audit, amp; qui vos fpcrt^^ jpnbsp;fpernit, «Scquimefpernit.fpcrnit cum qui mcmifit.Lue.iO'^^^'nbsp;Sperniturautempr«latus,cumftatutaciuscoutemnuntuf^J(inbsp;ta S.Paulum diccntcm,Qui h«c fpernit, non hominem Fp^p'nbsp;fedDeum,quictiamdeditfpiritumfandumin vobis, i.Thefl. inbsp;EtdumadEpifcoposinquit: Atfenditevobjsamp; vniuerfogf^^pfi'nbsp;quovosfpiritusfanduspofuitEpifcopos, regere Ecclefi^B'^t^nbsp;Ador.xo, Si ergo Prælati habent poteftatem regendi, habc^^^^j,J'nbsp;poteftarem ftatuta faciendi pro fall! tari regimineEcclcfiaenbsp;nbsp;nbsp;villi
-ocr page 223-CÖKFVTATÏO PONTIFICIA.
203
f tcftate,quitammultaslegcspræterEuangcIiumdcdit, decligcn. doEpifcopojdeviduiSjdemuIicribus, vtvclatofintcapitc, vtinnbsp;7 Ecclçfia taceant, amp; de rebus ctiam prophanis. i.Thcfr.4. dcfccula*nbsp;libusiudicijs.i.Corinth.ó.amp;apcrtiffimèadCorinth.inquit: Namnbsp;tætcrisdico ego, non Dominus. i.Corinth. 7. Item alibi inquit,Stanbsp;tcamp;:tcneterraditiones,quasdidiciftis,fiueperEpifto]am noftram,nbsp;fiueperfcrmonem.z.ThciT.i. QiurcadmoncndifuntPrincipes amp;nbsp;ciuitates, vtobedientiam Ecclefiafticis ftatutis amp;. conftitutioni-aspra:ftentamp;cxhibcant,ne,cùm Deo debitam fubtrahant obe-djcntiatn,àfubdi tis quoqueipforum débita eis obedientia fubtra-^*ir,vtiinproxima feditione popular!, faccre fubditi niteban-**r:iiequepatianturfefalfisfcduci dogmatibus.
eft Ctiam , impoflibilc efle conftitutioncs feruarc, crudelis eft mater Ecclefia, quae politrcam non cxcipiatnbsp;li*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» in feftos dies eclebrando,, in iciunando amp; fimi-
Infupcr
-ocr page 224-204- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST, CONFESSIONIS
Infupcrfalsó citant Auguftinurn ad inquifidoncm rij, qui ex diametro cum cis pugnat : Nam apcrtiflimè diffi^ifnbsp;locovniucrfalitcrabEcclcßa tradita,vniuerfalitcr quoquco^,nbsp;uandaefTc'.IndifFercntiaautem amp; quæ libera funt, lie erenbsp;amp; non fer uare. Diffinit Sanót. Pater Auguftinus, amp; Beatusnbsp;flus, cuiufque Ecclcfiæ morem feruandum cfle, cùmRoman» 'nbsp;quit,venio,ieiunofabbato:cumhicfum,nonieiuno.
Vim præterca fcripturis faciunt, dum crrataroborarc tur. Nam Chriftus Matth.15. non fimplicitcrimprobat conflitnbsp;nes humanas, fed illas dun taxat, quæ aduerfabâtur Legi Dei:nbsp;clarè ex Marco.7. agnofcitur.Et hic Matth.i5.Quarcamp; vos,in^^(nbsp;tranfgredimini mandatum Dei, propter traditionem veftraio»,nbsp;neirritumfeciftis pixccptumDei, vt traditionem veftramftt*^nbsp;tis. Sic Paulus CololT.a.ptohibet quemque iudicarc in cibo,nbsp;tu, fabbato, Scc. more ludaicó. Nam Ecclefia non iudicat^'^nbsp;nesefleimmundasquando prohiber -, ficütdudæiinSynago?^'nbsp;bitrabantur.
SicverbumChrifti,dcintrantcperos, fine vera intelü^^; tiahucaffertur,cummtentio eiusfuerit,ludæorum tolicrenbsp;rem,quicxiftimabantcibos, non lotis manibns taaos,fidijnbsp;mundos,amp;coscomedentemfieri immundum, vtexcircuniynbsp;tialiteræ cftmanifeftum. NequeEcclcfiahisconfiitutionib^'nbsp;fen habentcmgraucs manus rcducit.
Eodem modo Sand.Paulum laccran u Nam i.Timoth' ûrinamdæmoniorumvocatprohibentcmcîboSjVtiTatianiSnbsp;cionitæ amp; Manichæi exiftimabant cibos elfe immundos, vtnbsp;bis fequentibus liquet, cùm S. Paulus fubdir, Ómnis Creati^^nbsp;bona cft. Ecclefia autem non prohiber cibos, quia malosnbsp;dosiudicctjSedpro expeditioriviaadmandataDci feruanti^'nbsp;dunt ergo argumenta contraria,
Siverôcrucemprædicarenf amp; corporalem difciplif^*^^, ieiunia , vt co modo corpus in feruitutem redigatuf : pinbsp;hîc doftrina corum , fed quôd ifta volunt elfe libera,
-ocr page 225-CONFVTATIO PONTIFICIA. 205
taramp;rcijciturtanquam à fidc óc difciplina Ecclefiaflica alienum. Necfuffragatür cisdiucrfitasrituumzNamiUain fpecialibus benénbsp;admittitur,vtvnaquæqueprouinciafuofenfuabundct, velutHic-ronymusinquit. At vniuerfalcsritusEcclefiæ vniuerfaliter fcrua-ridebent, amp;fpcciales in fuis quibufq; prouincijs.
if
ff'
Etnihileft,quoddePafchate afferunt: Nam Rom.Pontifices tandem Afianos in vniformem Pafchatis obfer uantiam cum v-niucrfaliEcclefiarcduxcrunt, Eodem modointclligenduscftlrc-næus,Nam fine fidci iaftura, per Galliam, aliquae Apoftolorum vi-Çiliæuoncclcbranturieiunio: Quas tarnen Germania in iciunijs óbferuat.
Admonendiquoquefunt Principes amp; ciuitates, vt Grego-tijPapæfentcntiam fcquantur. Nam is prxeipit, vniufcuiufque prouincixferuandamconfuetudinem, fi nihil vfurpet contra fi-dcmCatholicam.c.Qu.oniamconfuctudincm »diftinft.ia, Vndçnbsp;non ignoramus, rituum diflimilium,in vnitatefideivariam obfer-uantiam, quæ in qualibet prouincia obferuari debet,vt ab antiquisnbsp;traditaamp;rcccpta eft,Sine tarnen vniuerfalium rituum totius Ec-clcfiae Catholica: iniuria.
if
DE VOTIS MONA-
STIC IS.
Vamuismulta atque varia ex aliquorum fuggeftione in hoc articulo afferantur, omnibus tarnen maturonbsp;pcrpenfis t cum vota monaftica fundata fintnbsp;infacrisUteris,nouiamp;veterisTeftamenti; atque fan-Yiri miraculis clari, atque vita admirabiles i.nnbsp;bisreligionibusjcummultis millenis millibus vixerint; Atque ànbsp;totfeeulis, pervniuerfum oibem Chriftianum à Catholica rece-Pafuciint Ecclefia, amp; approbata eorum viuendi inftitUta amp; regu-gt; ^*gt;nullopaftotolerandumcft, quodvotalicentiosefincomni ti-¦ ^oreDeifoluantur,
'In
-ocr page 226-20Ö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONFESSIONS
' In VctcricnimTcftamcntoapprobauit Deus vota Nâïâf^, rumNumer.6.votaRechabitacum,qui nonbiberuntvinuJ»,'^nbsp;comcdebantvuas.Icr.36,
Omnino autcm exigit Deus votum femel emilTum rclt;J^ Dcut.23. Quódfi quis poft vota rctraólat, ruina cftilli. Prouerb.^nbsp;V ota verb iuftorum placabilia. Prouerb,i5.
Deus praetcrca per Prophctamfpcciali ter docct, vota ftica fibi placcrc. Efaüc enim só.ita Icgitur: Hacc dicit D O MInbsp;Eunuchis, qui cuftodicrunt fabbata mca,amp; clcgcrunt qua: egO*;nbsp;lo,amp;tcnucruntfocdusmcum,Dabo cisindomomcaamp;innquot;;nbsp;mcis locum amp; nomen melius à filijs amp;filiabus. Nomen femp* jnbsp;numdabo cis,quodnon pcribit. Quibus vero Eunuchis pr^^nbsp;tit ilia Deusï Illis vtique, quos Chriftus laudat, qui fcjpfos caft^ jnbsp;propter regnum clorum, Matth,i9. Illis vtique, qui ab»^^.Jnbsp;propriavoluntatc,veniuntpoftctuccm, amp; abnegant fcmetlf^nbsp;dctollunt quotidic crueem fuam, amp; fcquuntur eum, Luc.9nbsp;non iam fuo, fedRcgulæ ac fuperioris fui reganturarbitrio,
Mcliusitidcm,teftantcApoftolo,fâciuntvirgines, temto mundo,fprctifquciilecebris, virginitatem in Monal^^,nbsp;vouentamp;fcruant, quàmquæ oneri matrimOnialî colla fub^*^nbsp;Ita enimaitSand,Paulus.i.Corinth. 7,Quimatrîmônioiung*^nbsp;gincm fuam,-b cnè facit, amp; qui non iungit, mcliùs facit. Itemnbsp;dua fcquitur: Beatior crit, fi permanferit fccundum conß**
meum.
Nemo cft qui ignorct fanâî tatem Pauli Eremita:, tonij,Bcnedidi,Bernhardi,Dominici,Francifci,Vuilhclm\,;nbsp;guftini,Clarac,Brigittæ,5cfimiIiumErcmitarum: Qui fanèo^bnbsp;regnum mundi,amp;omncmornatumfeculicontcmfcruntpt^nbsp;amorem domini noftri Icfu Chrifti.
Damnata verb fuit etianl antiquiflimis temporibus b* Lampcrtianorum,qüàmlouinianüs hccrcticusRomjc
-ocr page 227-CONFVTATIO PONTIFICIÀ. 207 fruftraconatuseft. Qua mo brem reijeienda funt omnia, qua innbsp;foc articule contramonafticcnproduéla funt, nempequod libc-fuerintcollegia tempore Auguftini, quod votafuperadditafintnbsp;^onaftcrijs, cum contrarius potiusfuerit ordo,vtMonaftcriafu-Pcrucncrintvotis.
PçMonafterijs virginum,licctimbecilliorisfcxus, iatisco-pcrtqm eft, quomodo fanâ:æ moniales longe conftantioresin vo-tisfemclcmiflisperfcuerapcrint,inplerifqucmonaftcrijs, amp; iara MlbPrincipibusamp;ciuitatibnsiftis, quam plerique monachi fccc-unt. In huncvfque di cm, nullis prccibuSjblandicijs, minis,terro-?*bus,angqftiisaut prcflurispotuçjfunt à fanfto fuo propofito a-'iOÇati,
Quarc admittenda non funt, quae hic in finiftram partem in-^Cfptctantur, quum facris litcris fit expreflum, Monafticam yitam lt;lebitaobferuationc cuftoditam,quam per gratiamDci quilibetnbsp;Monaftici cuftodirc poflimt, mcrcrivitam æternam, amp; quidcranbsp;^«Itoaq^liorcm. Chriftuscnimhæceispromifit, Qui reliquerîtnbsp;lt;iomumautfratrcsautfororcs,autpatrem,attt matrem, aut vxo-Km aut filios,atttagros, propter nomen meum, ccntuplum acci-pietj vitatnaeternam poffidcbit« Matth. 19.
Qubdmonaftcria olim fucrintScholæliterarum, non nega »ü^nequeignoratur tarnen cafuifle primum fcholas virtutumöcnbsp;hcJplinae,q^jtJ^sIiteræpoftca accefferint«
Cv»m autem nemo apponensmanum adaratrum amp;rctrqfpi-ciens, aptus fit regno coclorum, Luc. 9. pro damnatis haberi dc-bcntjiuxtatcnorcmturaScripturæ facræ, tum Icgum quoque amp; Canonum, omnia matrimonia amp; votifragia monachorum Sc mo.nbsp;nialium, qui primam fidem irritam fccetunt,.habcntcs damnatio-nem, vt ait S.PauIusi. ad Tim. 5. Vota verb non efle con tra ordina-tionem Dei, circa fccundum prærcnforum abufuum articulura,nbsp;dcclaratum cft.
Quodfedifpcnfationibustucriconantur: hoc nihil quem-que mouct. Nam licet Papa difpcnfaucrit forte cum rege Ar-«/oniæ t quem fufeeptaproie, adMonaftcriumrcdij.flclcgimusr aut
-ocr page 228-208 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST, CONFESSlONISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
aut cum quouis alio Principe, propter paccm totiusrcgni,pgt;^® j, ; ciæ, amp;c. nc bellis, cædibus, rapinis, ftupris, incendijs amp; hoö*nbsp;dijs, totum regnum aut prouincia exponeretur : In priuatis t3^nbsp;perfonis,qux vota Apoftaticc rclinquunt, talcs caufas difpcni^nbsp;num veræ obtrudi nonpoïTunt.
RepclIiturctiam,quodairumitur,votumcfleinrcimpo^*[Ji li:Namcontinentianon cftimpoiribilis,quamtot milliavirofnbsp;Si virginum obfcruauerc. Quanquam enimSapiens inquit,nbsp;quod non poirumc(recontinens,nifî Deus dedcrit : Chrifti*^,j^nbsp;men darcpromißt, Petite, inquit,amp;accipietis.Luc.n. Matthä*.nbsp;Et Sanft,Paulus, Fidelis eft Deus, inquit,qui non patictur vosnbsp;tari fupra id, quod potcftis : Scd facict cum tcntationcprou^t^^nbsp;vt poITitis fuftinerc. i.Cor. lo,
Male ctiam caufam fuam muniunt, cùm votî violationcô'^ prchcnfîbilemefleadmittunt,declarandumquccft, Ea matrif^nbsp;niaiurc eircimprobataamp;dirimenda.c.Continentiæ.27.qu2ft^((nbsp;arque etiamantiquislmperatorumlegibus. Cùm vero prol^^jjnbsp;ducuntc.Nuptiarum,nihilcfficiunt. lilud enim loquitur denbsp;fimplici, non folenni: quod in hune quoque diem obferuatnbsp;fia.Nunquam ergo rata fucriintMonachorum,moniaIiumai^nbsp;cerdotum coniugia.
Caftâtur quoque quôdaiunt,vitamvotariam cfleinuciV^jj, hominum.NaminfacrisIircriscftfundata,àSpiritufanftorelfjnbsp;fis patribus infpirata. Neque detrahit honori Chrifti, quoi, .j,nbsp;liionaftici omnia propter Chriftum obferuant, amp; Chriftuinnbsp;tantur.
Falfa eft ergo fententia, qua cultiim monafticum vt impium, qui eftChriftianiffimus. Non cnim cuacuanturu^jl,nbsp;ftici àgratia Dei, ficut ludæi, de quibus Sanft,Paul us loquitufnbsp;5- Qui iuftificationem adhuc in lege Moifi quxrebant : fednbsp;ftici contenduntpropius fecundum Euangelium viucre,nbsp;reantur vitam æternam, Qiiarc impia funt, qux hie contranbsp;fticcnallcgantur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Quod autem odiofius opponitur,qubdrcligiofi fint it* pcrflt;^''
-ocr page 229-CONFVTATIO PONTIFICIA. 2amp;9 pcrfcdionis:itaabeisnunquamauditumcft. Rcligiofi enim nonnbsp;fibiarrogantperfeétioncm, fed ftatum perfcólionis acquircndæ,nbsp;quiaeoruminftitutafuntinftrumentaperfcdionis, non ipfa per-fedio. Et hoe pad:oaccipienduscftGerfon,qui non negatreligio-nesftatus eflcperfeótionis acqnircndæ,vtdeclarat in traäatucon.nbsp;tra proprictarios. Regulæ S.Auguftini, in tradatude confilijs En-angeliciSjinTradatu deperfedione cordis amp; alijs locis. Eapro-ptcradmonendi funtPrincipes amp;ciuitates, vt potiùscontcnten-tur,quôdpcrlegitimosfuperioresreformentnr monafteria amp; nönbsp;eucrtantur: plus piècorriganturMonachi, quam quóddelcantur,nbsp;Idquod etiam rcligiofilïïmi eoriim progenitores Chriftianiffiminbsp;Principesfecerunt,quód,fifandisamp;rcligiofifliniis patribus, vo-ta Monaftica alTercntibus , credere nolint : audiant Imperialemnbsp;Celfitudinem,Imperatorem fcilicetluftinianumin Authêticadcnbsp;MonachisXoll.i.
DE POTESTATE EO
CLESIASTICA.
Vamquam multa hïc intricantur de poteftatcEccIc-fiaftica, ctiamodiofiùsquàm par fît:declarandumtaf men eft, vt Reuerendiflîmis Epifeopis amp; facerdoti-bus,ac toticlero jOmnis poteftas Ecclefiaftica libérénbsp;permittatur, quæeisdciurc,autconfuetudinecom-Petit. Ad liæc,omncsimmunirates,priuilegia,emincntias,acpra:
rogatiuasà diuinis Impcratoribus amp;Regibus Romanis cis concef, fas,eisobferuareconuenit:Nequetolcrandum,vt,qnæImpcrialinbsp;munificentiaautlargitioneEcclcfiafticis funt concefla, per vllosnbsp;Principesautquemcunquealium, Romano Impcrio fubiedum,nbsp;Jnfringantur.
Nam fufficientiftimc probatur,potcftatcm Eccicfiafticam in (piritualibusefleiurediuinofundatam: de qua faneSand.Paulusnbsp;tnquit, Nam ctfi ampliùs gloriatus fucro de poteftate noftra, quSnbsp;dedit nobis dominus in ædificationcm, amp; non in deftrudionemnbsp;Vcftram2.C0rinth.10. Etfequitur ; Ideo enim hæc abfens fcribo,
O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vt
-ocr page 230-210 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVST. CONFESSIONIS
vt non præfens duriùs agam, fccundum potcftatem, quam 3«'^' mihi dominus in xdificationem, amp; non in dcftrudioncm vcftfnbsp;a.Corinth.j,
Idem etiam Sanâ. Pauluscocrcitiuam oftendir iurifdi^^ ncm,cùmait:Quidvultis?invirgaveniam ad vos, an in charitnbsp;Afpiritu]cnitatis?x.Cor.4.Vtdciudicialibus adTim.fcribit.^*nbsp;uerfuspresbyterum accuiationcmnoliacciperc, niß fub duoi'^nbsp;aut tribus teftibus.i.Timoth.5.Exquibusfàtis aperte dignofo^^nbsp;Epifcopos non folùm habere potcftatem miniftcrij verbi Dci)\nbsp;etiam potcftatem regiminis amp; cocrcitiuæ corrcâionis,addir*J^nbsp;dum fubditos in ßnem bcatitudinisxtcrnx.
Adpoteftatemantem regiminis requiruntur,poteftasîi*f candi,diffiniendi, difeernendiamp;ftatuendi ca,quæad prsetotfl*,,nbsp;Bcmexpcdiuntauteonducunt. Irrita igitur amp; cafla funt om''nbsp;quxin prxfentiArticulo contra immunitatcmEeclcfiaxum^*nbsp;cerdotuminferuntux.
Quareprohibendum vnxucrßsRomano Impcrx'o fubic^î neclerum.contraconccflapriuilcgia Imperialia, ad Tribunal 'nbsp;cularcpertrahanr. Nam ßc Clemens Papa amp; martyr inquit: Silnbsp;ex presby teris haben t negotia inter fc,apud cognitorcs fcculi',nbsp;iudicentur,fedapudpresbyreros Ecclefiat, quiequid eftjdh^^nbsp;tur. VndenequeConftantinusMagnuSjChriftianiflimusInP.^fnbsp;tor, in facro Concilia Niceno, etiam in caufis prophanis voli^^lnbsp;pifcopos iudicarc ; VosDiîeftis, inquit,à Deo vere conft itud, (nbsp;ik inter vos caufam difponitc, quia dignum non eft, vt nosiu^iy,nbsp;m us Dcos. Ampliùs quodreperitur de conftitutionibus Ecd^nbsp;fupcriusfatisrcfponfum çft.
Neque proderit «is Lîbertas Chriftiana, quam prætco^*^, cum ifta lïQ ßt liber tas, fed prodigiofa licentia, quæ plcbi in^* pnbsp;taeosad exitialcm atquepcriculofiflxmam excitât fcdirioncijj,nbsp;bertas enim Chriftiana non opponitur Eccleßafticis confuç^'^i)nbsp;nibus, cùm promoucant bonum : fed opponitur feruitudnbsp;Mofaicæamp;fcruitutipcccatrQmnis enim quîfacîtpeccatuJ] jj.nbsp;«uscftpcccatij,aitChriftuslohan.8.Vnde,qiïifoluunticiunj^^^i
-ocr page 231-COKFVTATIO PONTIFICIA. 211 bcricomcdunt carncs, ncgligunt Horas canonicas, non confi-tentur temporePafchæ,amp;fimiliaf3ciunt velomittunt: Hoe nonnbsp;cftvti libertate, fed abuti,contra S. Pauli monita, qui cos attenténbsp;ptæmonuitjdiccnSjVosinlibcrtatcm vocati eftis,fratrcs, tantumnbsp;ncJibcrtatcmdctisin occafioncmcarnis, fed per charitatcm Spi-titusfcruitcinuiccm.GaI.5. Vndcnullus fua criinina velarc debetnbsp;fubprætcxtulibcrtatis Euangelicæ. Quod amp; S. Petrus prohibuir,nbsp;Q^afilibcri ôtnon quafî velamen habentes malitis liber tatem,fednbsp;ficut ferai Dei, tPet.x.
Quodautem de abufîbus aftruxcrunt: baud dubic norunt Principes omnes ôc ftatus Impcrij, ncque à Cæfarca Maieftatc, nc-qucvllisàPrincipibus,amp;Chriftianoaliquohomine,vcl minimumnbsp;abufumpiobari, fedoptarcomnes, vtturn Principes, turn ftatusnbsp;ïtnpcrijjcoramuniconcilioacconfcnfuadnitantur, vt fublatisa-buübu« emendatis, vtriufquc ftatus cxceflus a ut penitus abo-îeantar,autiHmcliusreformcntur. Ac tandemEcclcfiafticusfta-tusmultistnodislabefaj3:atus,acChriftiânareligio,quæ in non-flullisrcfriguitamp;rcmiiracft,ad priftinum dccus amp; ornamentumnbsp;ïcftituaturamp;redintcgretur.Quain re CæfarcaMaicftas,vt omnibus conftat,ha£tenusplurimumamp;laboris amp; curæ infumfit, ôc innbsp;reliquutnadhocnegocij,Ôcomncmfuamopcram ac ftudium fc-tio collaturam benignè pollicctur.
Exquibusquidem,ConfeirioncacRefponfionc, cùm Cæft M.agnofcatjipfos, Elcûorcm, Principes, acciuitates, in multisnbsp;cumEcclefiâCatholica amp;Romanaconucniic,amp;abimpijs dogmanbsp;tibus, quæ vulgo per Germaniam diffeminantur in libellis, quinbsp;paflimcircumfcruntur, djftentive,eofquccxploderc ac damnare:nbsp;indubitanterCîcfareaMaicftas fibiperfuadet, amp; fperat futurum,nbsp;vtElcdores.Principcsamp;ciuitatcs,auditaamp;intelleda hacrefpon-fione,inca:terisquoqucrebus, quibusfaaâenusfortalTc cum Ec-clefiaRomanaCatholica,nonconfcnfereinpofterumconcordi-busaniinisconfcntiant. Atq; in prxmemoratisctiam alijsomni-bus rebus S.Catholicæ Sc Rom.Ecclefiæ amp; fidei Chriftianæ ac religio ni, qualis haftenus corn unis Chriftianitatis côfen fu obfcruatanbsp;fuit, fe côformaturos obediéter ôc parituros, çpeorû fadû C. M innbsp;ptimisgratûhabcbitjamp;fuafingularibcnignitaiccoscommuniternbsp;O 2nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnes
-ocr page 232-UZ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÀVGVST. CONFESSIONIS
omncs amp; obiata occafionc figillatim profcquctur.Nam, quodl* gcabfitjfi locus non effet futur ns huicChriftianæac tam cleff^'nbsp;tiadmonitioni;exiftimarepoffuntElcâ:or,Principcsamp; ciuitatt*nbsp;caufam Al.fuæ Cæf.neceffariam præberi, fe, vt docet Impcratorc'*nbsp;Roni.amp; Chriftianum Cæfarem,defcnforcmque Sz. aduocatumï^nbsp;defîæ Catholicæ ac Chriftianæ, queinadmodum flagitatnbsp;. ratio muneris fibi iniundi, amp; integritascon-fcicntiæ^huiufmodîrebusprouidc-
reoportcrc»
-ocr page 233-CONFVTATIO PONTIFICIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;213
Hac confutationc prælccia, Palatinus Fridcricus, Eleftori Saxoniæ/eiufqueconiundis Principibus ac ciuitatibus, nominenbsp;^æfareæMaieftatis,porrdfignifîcauit:
CumCéc/àrea Uaiefiaifropofitum feriptum attente confideratam etufmodi compe-^^teJ]e,tjuodchrißianumßt,amp;nullomodoi»ipugnariamp; infiin^i peßit : Cafarea Maie, fi^tù clementtßima voluntas eil, vt Llellor Saxonia, amp; tatert Principes ac ciuitates coiun.nbsp;^*gt;huicfiriptodeCatheliealt;irfacrofanilafide noßrapie compoßto r«lt;« cum concionato-fuis,vnanimicum CatholicaEceleßaconfenfufubfiribant. Quod ipfumetiam Cafareanbsp;*pßil( Maießas certbfuturumßbi perfuadtt,ó in haeße concept afirmtter acquiefiit.
AdhæcElector Saxoniç,Principes amp;ciuitatesconiunâ:æ,rc-fpoaderuntjfe, quantum in hac feftinatione præledionislicuiflcti uitcllexiffc,exhibitos à fe paulo anteConfeflionis fuç Articulos conbsp;nan cos J qui feriptum præletlumcongcfliflcntjteftimonijsScri-pturæamp;fanólorum PatrumacConciliorum Sc iurium allegationinbsp;husrefutare.Quareinhac longe maxima caufa,adfalutemvel per-nicicmanimarumæternam pertinente, neceflarium efle, vtautil-ludipfumfcriptum, auteius tranfliuntum videant,amp; accurata menbsp;ditationeexhibita expendant, an articuliilli, allegatis facræ fcri-pturæ teftimonijs fundamentalitcr refntati fint, amp;c. qua rationc di-ftaPatrum,amp;nominata Concilia ijs fint oppofita. Nam inconfef-foefle,certamacpeculiaremrcgulam, omnes qui ipfiusCæfarcænbsp;jl ï^aieftatijamp;illiusmaioribus, feripta iura interpretarentur,fcm-Perfequi: Quodnon vlterius ipforum fcntentijsamp;confili.js fidesnbsp;habenda fit, quam iura ab cis allegata, ipforum intentionem fun-darent.MultömagisigiturnecelTariumefle, vtEleäoramp; cum eonbsp;coniunftipropofitumferiptumvideant, amp; accuratèacdiligentcrnbsp;confiderent, quomodo Scripturaac Patrumdida amp; Concilia innbsp;CO citata tradentur.
DeindeCæfareæMaieftatisliteras Indidionis horumComi. tiorum, manifcftepolliccri jVtriufquepartisfententiasaudiri, amp;nbsp;amicam deijs collationem inftitui debcre,vt,quid non rede alleganbsp;tumaut explicatum elfer, in vtraque parte cognofcerctur. NecclTenbsp;igitur elfe, vt alteri partium,alteriuspartisfundamentaamp; fenten-fiæpatefiantamp;exhibeantur.Iam vero ijs, quibusà CæfareaMaie-ftate,Eledorisac ipfius fociorum cónfefiio examinanda traditanbsp;clTctjxquèfuiirequàmipfîsdifficile futurum, vtcaufamtotam exnbsp;O 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nuda
-ocr page 234-214- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONFVTATIONE
nudarccitationeintegrècognofcercnt,nifi confeflio,ponlt;l'^^ prælcdacfTetiCæfareæMaieftatiexhibitafuiflet,
Scire etiam Cæfaream Mai cftatcm amp; aïïcflbres illius Elc^, res, amp;RcgiamDignitatem Vngariae acBohemias, amp;cæterosP^'^nbsp;cipesatqucordines impcrij, hocipfum in multô leuioribiis^'^nbsp;trouerfijs forenfibus neminincgari,fcd copia produûi,cunic^'nbsp;petenti tecmino deliberandi, deccrnh
IdeoqneEIeélorem »Principes, amp;ciuitatcsconmndas^^^ plie es r oga r c, vt Cæ far ea Mai eftaspropterhascnumcratasamp;^?nbsp;lesgranilïimascircumftantiasac rationes propofiti negotij/nbsp;menter ipfis feripti confutationcm continentis, aut ciusfa^^^nbsp;exemplaris poteftatem faciat. Se deinceps,amp;Principes,ac reli^l'^nbsp;coninnûos, eo ferip to diligenter perJedo amp; attente confîdet^nbsp;Cæfareæ Mai cita ti piè de fnafcntentiarefponfuros efle»
Poft banc Eledoris Saxonia: amp; conîuniftorum Princîpu^^ Ciuitatumnomineindicatam petitioncm, Cæfarea Maiefta^î :nbsp;feconuocatisElcdotibus,amp;Rege Vngariæ, ac cæteris Prin^'j,nbsp;bus, longa delibcrationc habita, tandem per Palatinum Fri^nbsp;cumrcfpondit:cùm dies iam pene eîapfa Ht, CæfarcamMai^^jnbsp;tem de propofîta petitione accuratiùs eogitaturam , amp; quanbsp;ciusMaieftaticommodumvideretur,ipfosdenuö vo-Caturam, amp; de fua fen tentia, quod iuûumnbsp;amp;æquumvidcretur,refpon-furam cfle.
RESPOÏ^
-ocr page 235-CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ais
RESPONSIO CAESAREAE MAIESTATIS AD PETITIONEM ELE-CTORIS SAXONIAE ET SOCIORVMnbsp;ücConfutationisprælcdæ copianbsp;fibi cxhibenda.
MpemtoriaMaieftas, Dominus nofter clemcntifsimtts, adEIe.. ftorisSaxonixamp;cscterorumPrincipum, acduarumciuitatumnbsp;i pctitionem,prolixèpcripfos viua voce propofitam, ita dccre-xä uit:Vt omnibusinnotcfcat, Cxf M.mentemac voluntatem nonnbsp;» aliamefle.quam, vthocipfuni, quod publicis literis Indiftio-
nisteftataeft, dementer, amp;vtdecct,conftanterlêruet: Caefarea Maieftasfcri-pticopiam ipfis faftura eft, fed hac addita conditione, ne qua ftripta deinceps inbaccaufa cum Cæfarea Maieftate commutent.Satisenim inhac caufa iuxtanbsp;literasindiftionisabvtraquepartchaiftcnusdiaumatquefcriptumcft.
IdcocçCæfarcaTAaieftasclementifsimèpetit,vt tandem cum Cxf ipfius Maieftate,Eleftoribusac exteris Imperij Ordinibus fe coniungant amp; vniant,nbsp;quemadmodum fuT? finem fui fcripti priùs prælefti polliceantur. Prætercanbsp;Cxfarea Maieftasferio mandat, ne fub iuramento,quo Cxf. M. ipfius deuin-ftifunt,fcriptumillud,velaliaeiusgenelt;'is, typis exprimi, aut m aliorumnbsp;manusperuenirc finant. idep Cxf.Maieftas eoscertö faduros certifsimè ft-bipollicetur. EthæcquidemCxfarea Maieftas ad ipfonim petitioncm de-inentifsimèrcfpondcre voluit.
QuibusperFridericam Palatinum indicatis, ftatim Albertus ArchicpifcopuisMoguntinus, loachimusEIcdorBrandcbui*-genfis, HenricusDax Brunfuicenfis, amp;alij confurgentes, Cæf. M. lubieâ;ifrunèorarunt,vtfacultatemfibiintcrccdendi,amp; amice inter Cæf. ipfius Maieftatem amp; Principes Proteftantes tranfigendinbsp;ptæbcrct. Id cùmCæf. M.pcrmififletamp;noftriaffenfi eflent, die 6.nbsp;Augufti Traftatio ccepta eft.
Sed totamharum adionum feriem breuiflîmè Sc difertifli-mècxpofitamcognofcentlciftorcs exbinis Philippi literis ad Lu-iheruin co tempore datis.
*T^Andemandiuimus confutatiortetn tertia Augufti.dc fententiam Cxia-ns,quxfatisafpera eft. Nampriufquamlegercturconfutatio, Cxfarin-Hdt, fc in ea fententia, quam fibi perfcribi curaffet, manfurum eire,amp; petere, Vtiderafaciattt Principes noftti; quod fi nolint facere, fc, cum fit defenfor Ec.
O 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;defix.
-ocr page 236-216 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONFVTATIONE
cIefîæ,noIIefcnifmainGcrmanratoIerare. Hæc fuit orationis fumnia»^ quanquameffetatrox, tarnen ciim confutatio eflet valde pueriliternbsp;miragratulatiofecutacftleétioncm.Nullus Fabriliber extattâ incptusgt;?..,nbsp;non fitineptiorhxc confutatio.De vtratjj Ipecie allegauit hiftoriam d«nbsp;Helinianducatnrispanem:Hincargumentatur,folopane deberelaicos^ ¦,nbsp;tçntosçfle, DçMiffamirabiliterfrigida fuit defenfio. loachinius rcdienbsp;ea leétione (nam ego non interfui) mihidixit.valdè me errate,qui nievi^^ijnbsp;adeovarijsdilputationibuscruciaremdççaufis traditionum, Nihilnbsp;in rnsntemvenire poflc,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; rJf
Noftripetiueruntexemplum confutationis, fed Cxfar refpondit*^ j liberaturvim, vtriimefletcxhibiturus. Pollridie accerfit Principes, |(nbsp;hortacur, vtin fententiameant, quxfcripta eftinconfutatione. Denbsp;inquit, fe ea lege exhibere, ne cdatur, vel transfcribatur. Dehac re diunbsp;contentio,tandemdirimuntearn Moguntinus, Eleôor Brandebuffi jnbsp;frater.dcßrunfuigius.Hiacceduntad noftrosPrincipes, «Sciubentonii^'^jnbsp;hoccertamen: fe, ne Cxfarvehementiùs commoueatur, detranlîgendonbsp;negotioconfiliahabituroselTe. Itac^confutationem illamnondumvide^nbsp;cuit, amp; expeftamus hodie, quas conditiones Principes illi nobis prop®nbsp;fint.Habesnoftraomnia. Viri boni,amp; fapientes omncsvififunt mihi®f^^nbsp;te animo elfe , audita (ilia pueriliter fcripta confutatione. Noftrinbsp;faeiliùspoflent impetrarepacem, fi ambirent ipfum Cxlàrem, amp;nbsp;Principes: fed mira çû negligentia, amp;, vtmihi vidctur, tacitaquxda* j,nbsp;gnatio,quxabifiis ofhçijseosàbducit. Res totaeft îvyovvxe'tBeoû, j/,nbsp;turvllahumanadiligentia. Idinterdumllomachor,intcrdumreputoP*'J^,nbsp;hxcprxfidia nobisadimere.nçconfîdamusnobis. Tuigitur diligente^*nbsp;bis, vtDEVs lernet nos, amp;detpacemReipub.
Landgrauius valde moderate fe gerit, mihi çtiam aperte dixit, retinendæ caufa etiam duriores conditiones accepturum elfe, quafcU*^^ ,nbsp;çontumeliaEuangelijacciperepofsit, Valç, ô.Augufti,
Et biduo póft:
¦pOflquam non deftitit Cxlar petere, vt noftri ircnt in fententîani A in Fabriliconfutatione,amp;:nollricontràcQntenderunt,vtexhiber^nbsp;bis exemplum confutationis, necp finis apparuiteius certaminis.quid^.^jjti'nbsp;cipes hortati funt, vt omitteremusilludcertamen, lt;Sc poilitici funt, 1® jji*nbsp;rosrationem pacisfaciendx.Hxcfignificauiproximislucris Ecce P^^jt/nbsp;Landgrauiusabitclamomnibus, reliquittarnen hîcmar./ara. (lt;'nbsp;accefsitnoRros, (Scpctitnedifcedant, prxfertimpoitoi' ?ri''cipi^'^^iti''
1
¦ ib'quot;
-li)'
miferit, vc de coniponendonegotio nobifcmn agant. lare Cæftr.Quarenolirirelpondent, fe incor fuito :nbsp;rosefie,£go de Landgraiiij conElionjlinaifirmaie
CONFESS. AVGVST.
217
motus in dignitate .'iftionum, fpem pacis abiecifle. Quanquam,Tt dica ,lt;}uod fentio, fiifpefta mihiin eo fimulatio modérationis in talibus negotijsnbsp;NuncPrincipesillinihiladhucegerunt, quod magnopercadpacera fafturunbsp;videatur. ^(/««fueruntdeCxfarisvoluntatepetcntc ferijsauxilia. Mar-chioomnia^meiwçexaggerauit. adabftcrrcndos noftros ab hoc doftrtnxnbsp;generc. Anprsetereaadæquasconditioncsdefccnfuri fint, nondumfeimus.nbsp;Monachorum Spircnfium(p«lt;j'/J-Ä de quo fcribitlflebins, plane igni cat ornbsp;ribilemtumultum. Vale felicifsimè, S.Avgufti.
D. MARTINVS LVTHERVS
PHILIPPO MEL. S. D.
Ratiam amp; pacem in Chrifto etiam Domino fuorum hoftium, Accepimuslitcrasveftras omncs, amp;laudo Devm, quiaduerfa-riorum confutationem fic incptam parauit. Verùm nur frtfc^nbsp;bfnînivtb.'anteaaudicram, fednolebamcredere.' Ledis autemnbsp;primùmomnium Iflebijliteris, fimiil detumultibus amp;.dæmo-
nibiis,Vehementerconeutiebar,horrenda monftraveritusfutura. Sed Chri fins viuit amp; régnât;fiant fané dxmone's fi ita voliint Monachi vel Nonnæquo-quc;necforma melior cosdecet, quàm qua haélenus fefe mundo vendiderûtnbsp;adorandos. Ego plané augurabar elfe turbas aliquas Auguftæ, fîcenimhicnbsp;furiebantventidkpluuix, vtipfopcnèfono terrerent, necadhucferenumre-dijt.Incipio vos defiderarc, vt reduces Do min vs breuifaciat,Anié,.^6e»Mlt;â4gt;tnbsp;»eliftamoraamp;indignitas notVancnJLönbgvftfcrtttamp;öemftdben.
Nonne amp;; ego prxdixi te fruftra cruciari de traditionibus, quôd ea res ni misfiiperatcaptum Sophiftarum ? Ætcrna fuitdifputatio de legibus etiamnbsp;apudfummosviros:amp; plané Apollolicumeft de ijs pure de reftè indicate.Nulnbsp;hisenimextatautor,prxtervnum Paulum, qui plané amp; perfeftè de hac renbsp;feripferit: Quia mors totiusrationiseftlegemiudicare, folusfpiritus hîciu-dex eft. Qjiid igitur Sophiftæ hîc poflènt etiam ratione priuatii' Wolaunt't tgt;«nbsp;bertjmgit«g3£ti)4rt,Tcmpusnunceftfaciédifoli Domino,quiregatamp;feruecnbsp;Bos, Amenuç.Augufti,
Monachorum Spircnfiutn cpxlt;r^«reufpc6lrnm,cuinsin pro-3timisLutheriamp;Philippiliteris,amp;deinccpsinLutheriEpiftolisa-^'quoriesmentiofietjGEORGlVS SABlNVS eleganri Carmine f^elcriprit,quodideoadiungo,necuriofolcâoriquidqLiaminhacnbsp;Iotaferieferiptorumfefe olîcraQquodobfcuritate aliqua Icgcn-f'sftudium remorari poflit-
Vrbs
21$
DE CONEVTATIOKE
IC quot;T Rbiccltbti coKtcïfftîn^RbcfiOt Vangienum longe non ea dißat humo»nbsp;Jüeftio qui iiemttes banc incoluijfeferuntur :nbsp;Sunt vbi Prnncorum bußa quaterna Dueum^nbsp;Cxfareùfedesfuit illacohortibus olim, !nbsp;Nomen obid Graium, Spiravocata, tenet,nbsp;Ute humili medicis àßirpe parentibus ortHS,nbsp;Exiguet quidam nauitapuppis erat :nbsp;f^i calame pifies Unoq^ madentefoiebatnbsp;F all ere, iamradiosfoletegentefuoi.
It dumforte leuet hamot ac retia trallat Nonproculà ripa, lubriceRhene, tua:nbsp;Ecceper obßuratenebrofacrepufcula noUîtnbsp;Obtulitignotife noua forma viri.
Atro teHus erat Monat humfimulante cucuBot Vtjjfolent, rafo vertice tonfus erat.
Nautapropinquantem confueto morefalutant, Ecquidagisfero tempore noUis ?ait.
Idefub hac, adfum longinquis mißiu ab or« Nuncitss : ip/i tua me rogo Untre vekas,nbsp;Vt citb tranfmißb contingam flumine ripam,nbsp;Dixerat : ajfutntum nauita Untre tuUt,nbsp;lam^fere mediot cur fus noxatra tenebat,nbsp;Flexaq^ lent a pigri plaußra Bootis erant :nbsp;Cum procul in viridi venientes margine ripa,nbsp;cucuUatos rurßa adeße videt:nbsp;Exoptat^illispifiator, vt ante,falutem,nbsp;QuoqjV elint mediapergerenoile, rogat.
E quibns vnus ait, nos magna peritula cogunf, Obfeuratutas carperenoileviat :
Omnibus inuißfumus, intent at nefandam Sacrificis nobis turbaprofananecem.
At teß quit amor tangit,fi curapiorum, Franfuehe nauigio corpora neßratuoznbsp;Vttumidaslati fuperemus fluminis vndas,nbsp;Ne'ue moraturis impediamuraquis.
sic at erna tuisfortuna laboribus adßt. In tua flt mult us retia pifeis eat.
Annuit, amp; remo propedens nauita cj/mbam, M ox iubet adduélafcandere puppe ratem.
Sed mihi quit, dixit,joluet mercede laborem ? Alteradhac, nullasfeisquidbabemus opes:
-ocr page 239-CONFESS. AVGVST.
219
^^^^percipimut difcordi mimera vulgar
Non tarnen ingrates nos hahiturus erts, Si nas infiitdorstrfus fortunalocabit,nbsp;framiapro tant a digna labor e fer esnbsp;Soluerat extreme pifiator margtne nattent,nbsp;^^^^fet'e medias i^afecabat aquas tnbsp;Sidereas remettentfubeuntia nubilaflellas ,nbsp;^acipitifertur puppis ô'ibla Nota.nbsp;Sneepers nigris horrefcereflucltbus vnda ,nbsp;Saua^ tempeßas imbnbus ort a fuit.
^Pfe tepentinefajfus patlore timorem
^auta, quid hac, inquit, vult noua caujâ ntali i^ulla tarnen plituia venturafigna notabam,
Solvbi fiagnantes aquoretnerßtequos. tlulla lacus vjquam circumuolitabat hirundo,.
VBa net eli otulis ardea vifa mets.
Tumneqj Luna nigro fitrgebat paBida vttltu,
Qlarw occiduolumine Phixbus ertft. '^aliaiablanti, dißurbant verbaprocella,
Impediunt ^graues ora loquentis aqua» ^fn'e procello ftfubuerfaq^ turbinis iilu
Nauit, nbsp;nbsp;infants ßudibiu haußafuit.
^^Buajùblatas tendens adßderapabnas,.
dfuperis erans nauitapofdt opent.
Sÿidfacts! è menaehis ait vntu: amp;, improbe,dixit, Stefinevoce tuafoBicitareDeos.
^quot;^^graui tollens immanent pondéré eontum, quopriùs vßts erat :nbsp;* Us hoc humer os pulfata^ ter ga fatigat,nbsp;^afiuadextremam dum futtvfq^neeent^nbsp;^oditut eH tandem pertterfidamonis afius ».
^eteHuf^fuitfiaudepatente dolus.
^»na recefftrttnt in inanes torporaventes :
Manßt lt;ir ingratus naue reliütu odor, quaq^purgatofugerunt nubilacotlo ,nbsp;it redqt pul fis aura ferena IJetis.
^rrritus hoc menßro,gelidutn ftnefanguinetorpt» nauitapuppe redtt.,
l^onec ab Eoisfilfugit ortits aquis.
Qceanum pulßsHyperioneßellit, ^^dturàpueropratereuntedomum.
-ocr page 240-DE CONFVTATIONE Omni^ tomm enter ans prafentfituageramids,nbsp;Claußt adhuc ilia fatafuprema die.nbsp;Poßeradiin croceisfulgent aurora quadrigis,nbsp;Protuleratrofeatorenitente genas:nbsp;/ccidit amp; fimtlis diuerfo tempere cafut,nbsp;Altafedeuentures meliere fuit.nbsp;Summa protulradqsferiente cacumina Pbeelrtnbsp;Carpebatfolusmaneviateriter.nbsp;Qui Nemetumpeflquam digrejfusfinibus effet.nbsp;Primus vbi pefitus dißat ab vrbe lapis:nbsp;Aduentare nigroteâum velamine currumnbsp;Con/ficit, hiemonathiseurrus onufiuserat.nbsp;Or dine quem iunSifeptem traxêreiugales :nbsp;Quartafed ablate defuit axe rota.nbsp;Qm^manuflexasaurigatenebathabenas,nbsp;PerribiU nafe cenfficiendus erat.nbsp;Attonit us currußatpratereunteviater,nbsp;mec monachos illos,ßeärafid effi videt.nbsp;tuolatextemplbfublatusadatheracurrus,nbsp;Mixtap cumfumo flammafiquutafuit,nbsp;Trißis amp; infaußum belli mortalibus omen,nbsp;Horridaper nubes arma dedêrefinum.nbsp;Illefiatim rediens, qua vider at, indicat vrbi :nbsp;Eß ea res cert a cognita ver a fide.
Hac igitur vobis, alius quos fufiinet orbis. Carminibus iuxifignificandameis,nbsp;Ixpofiturus eram, fires interprété egeret,nbsp;SpeUra quid infeßi damonis ifia velint,nbsp;Effera Germanos agit at difeordia reges,nbsp;PrejjCucudatisimpiabeUaparant^nbsp;flac, ea tempefias, hie impar drdo rotarum,nbsp;Hacamp; cumfumo tucidaflammafltit. nbsp;Sed Devs ell nobis erandus, vtarma quiefcant :nbsp;lUepreeaturis mitiafatadabit.
-ocr page 241-CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?ii
Quæautemfummafueritamicæ Traótationis inter Impcra-amp; Principes Euangclicos, à Moguntino amp; fratre loachiaîo /^UhioncBrandcburgëfi,amp;HenricoBrunfuiccnfi,ftatimpoftrc-publiée amp; negatam noftris Confutationem tentatæ,cuiusnbsp;P^ûximæ Philippi litcræ meminerunt ; Sc quæ Marchionis omnianbsp;PîexxSgadabfterrcndosnoftros ab hoc doftnnæ gencre exagge-argumentafucrint: cxpoftremanoftrorumRcfponfioneJi-9'iidôapparcbit:inqua, cû priores dicó.y.p.amp;ii. Auguftihabitænbsp;^ûioncsfummatîoarepetâtur: folaui hoc locoadfcribendaduxi.
RESPONSIO electoris saxoniae et caeterorvm prin-CWVM AC STATVVM CONFESSIONI AV.
CFSTANAE jiDHXERENTITM, ÂD POSTV-latAPltllorum amp; Principum interceffo. r»im,exhibitadie!^.Aa^
Vxnupcr à vobispropofîtafunt, prolixe âudiuîmus,amp; fententiç veftrç fummam hoc modo intellexim us;Pri-mum,quôd fideli amp; amicæ adhortationi veftræ,vr curanbsp;CacfareaMaicftateamp; cæterisElcftoribus, Principibusnbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;ftatibusImperiinosiuxtaconfutationcmnoftræCô
cfllonisproximis diebus prxîe£lam coniungercmus,datam à no, *srcfponfîonemfcriptolt;5cviuavocccxpofitamaudiueritis:acfe-bo dolore vos affici, quod fedulita ti, diiigcntiaî ac fidei vcftræ fru-^iisexpeftatus nonrefpondiflet. Vt autem rc ipfa dccl'aretis vosnbsp;j^deliumvtriufq; partis amantiuminterceflbrum officio fungi :dinbsp;genter vos fcriptamrefponfionem noftram perl cgi lie de cxpcn~nbsp;^æe,accompcriregrauaminanofl:ra, quibusimpcdiriconiunge...nbsp;^ctiosin hacreligionis caufa vobifeumnon poiTumus,in quatuornbsp;confiftcrc.
en nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qnod iuxtaCæf.M.litcrasIndiâionisnon fuffict-
audi ti, nec arnica tradtatio in cari tare, leni täte amp; manfuetu-^eiuutua,quampromittuutC.M.litctæ,fufccptafuiffet.
Secun,
-ocr page 242-2Î2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONFVTATTONE
Secundo, quôdiudicareraus proximum feriptum nbsp;nbsp;Ç',
rcfponfum, auf, ficut nos nominemus, confutationem t nob»^' nosexiftimaremusnegatamefle.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j
Tertio, quod denuô ad confeientiam noftram nos tCi inus.
Quartô,concilium Ôchuius caufa fadas promiflioncsVIS
Sed quia bono amp; amico animo proximo fententiatti VcftI j bis expofuiffetis, amp; quæ prxterca feiretis ad Chriftianam amp; (jinbsp;nem concordiam profutura cflc,libcntcr amp;ftudiosè faduH cquot;nbsp;nunc verô ex refponfione noftra deprehenderi tis,nos C.nbsp;iniquiora tribuerc,amp;in co errarc:ideö,vtin veram viarnducs**^!nbsp;dccrcuiflcvos,amp;ncccflariumiudicaire,omncmtoçiusnbsp;ditiônem fignificarç : Npn tam^ ço confilio,vt vós partiales vnbsp;no cfficiatiSjfed tantùm, vtamici amp; interceflbres acqui/nu*nbsp;ab errore, in quo çflemus, abduccrçtis.
Et priniùm, quodattînet ad literas Indidionis huius^f u tus Imperij, exiftimatisnô ppfleC.M.iuftèà nobis tribui,qU^ynbsp;miflaminliteriscaufæcognitioncmamp;amicam tradationC^iinbsp;prxftitiflet: C.M.nos feripto amp; viua vocccaufam noftram cSP.jfnbsp;tcsclcmcntiflimèaudiuiffe,amp;infupcrfcifciratam efle, fi lt;î'7nbsp;ïeriùs prOponcrc vcllcmus,id vt faceremus, nobis permillb'j/nbsp;vt ita fimul codemtradatu omnia ageren tur. Nos verbnbsp;pli us cxpofuifle,lt;Jcoftendifle,nos in exhibita confeffioncsijlanbsp;cereamp;permancrc. Præterea, qnod adalteram huius artie^ nbsp;temattinct,C.M,clcmcntiirimèaflenfifle,vt arnica tradat*%(fnbsp;pcrctur,idcoq; vos tanquam delcdos ex reliquis Eledorib^'^£inbsp;cipibusamp;ftatibustalcmadioneminchoaire; vnde fatisnbsp;Cæf.M,incononpoflcaccufari,quôdpiomiüa in literisli^(;ii'nbsp;nisnon præftitcrir,autamicèamp;benignèagcrerecufaucrii'^j/nbsp;do non poffeipfiusMaieftati tribui,quod feriptumipfius Jnbsp;ledum nobis den egatum effet; Ipfius enini Maicftateninbsp;fe,ad exhibendum nobis feriptum, cerra tarnen condition^ (j'nbsp;nosgrauatifuiffemusrecipere. C.vcroM.alia rarioncnbsp;nonpotuiffe,amp;cxiftjmarefeCæf jM*fui confilij caufainnbsp;Nosenimfcirc,quomodo Cæfareum edidumamp;mandanbsp;mafias promulgatum, contumeliosè derifum amp; tradudi^i gt;
-ocr page 243-CONFESS. AVGVST.
, )ii inC.M. amp; omnium ftatuum infigne dedccus, con tumcliam ic lu-( dibriunuEt explorarcnospofîeàdodisnoftris, quod in lurcCx-igt;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:----J-----
¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X ---------J . u . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-J
«rcodilputationesdearticulisfideifeucriffimè fub poena capitis Prohibcantur»SiigiturC.M. pn^diftum fcriptum confutationis,nbsp;^cutnominatumfuifTct, fincconditionc tradidiffet, potuifle il-Judjficut antcaCæfareumediôlum à quibufdam Icuibus homini-bus,Conçionatoribus, amp;alijs traduciamp;pcrucrti,cum Cxf.Maic-ftatisftatuum Sc totius Chriftianitatis dcdecore amp; incommodo,nbsp;SuodCxf.Maieftatiamp;ftatibusImpcrij, non fine caufa molcftumnbsp;cfletfuturumiEledoresetiam, Principes amp; ftatusimperij deccre,nbsp;Vthacin re amp;C.M.honoremconfiderentóc tueantur. Quod au-[j,i( ^emintcreaillud fcriptum confutationisnon fitpetitum, id nonnbsp;ferC.M.fedpcrnosftetifle,
Tertio , quod confeientias noftras grauari allcgaremus, id pofle VOS i ta, vtà nobis dicatur, accipcre: Sed exiftimarc, con-f^ientiam noftramgrauari, vbi non dcberct, quia fincrcmus nosnbsp;pernoftrosconcionatores, vt priuatas perfonas à fanftaCatholi-6c Chriftiana Ecclefia, à fide maiorum noftrorum amp; auorum, innbsp;facrisfcripturisfundata,amp;per omni urn faneforum patrum Con-^dia,amp;doôlrinasconfirmata,amp;itaàtotius Imperij amp; Chriftiani-tatisconfcnfuabduci, quidodores aut concionatores, fibi pro-priaslegcsjfcripturamamp;ordinationesfacerent, amp; fecundumfu-Unaarbitriumomnia interpretarentur peruerterent. Quomo-^oautemillafcriptaócdoólrinx fundatæ effent,omnibus appare-ÏC, amp;mcridiano Sole clarius efle, viddicet,quód inter fe non concordes, fed inteftinis diffenfionibus, amp;rixis omnia plcnacfsentjV-tiumnigrum,altcrumcandidumcfre, hunc hodiè affirmarc, erasnbsp;tadem in fcriptis fuis negarc, ôcnullain rcinterfe pofse conue.nbsp;Hire. Exquamultipliciamp;intcrfedifcrepantedoftrina, tot feftxnbsp;confufioncs, Anabaptiftarum , Sacramentariorum , Icono.nbsp;*nachorum , fratrum amp; fororum hortenfium , aliarumque fa-^ionum amp; hxrefium exortae fint , vt auditu ctiam horribilc
iii'f
£J'
jjf Prætcrca,in omnium confpedu amp; ocufis vcrfari vitam amp; mo , *^cseorundSconcionatorumamp; dodorum. Ex quibusindieijs fatisnbsp;®Ppatcat, an ij fint, quibus noftras animas amp; cofcicutias tuto com-r
Prætcrca,in omnium confpedu amp; ocufis vcrfari vitam amp; mo
xnictcrcj»
Î24 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de confvtatione
mittete, amp;: plus fidei, quàm vniuerfo orbi Chriftiano, C.M« ^||i ribuSjPriucipibusfacrilmperijjtanquamagnatis amp; affinib^j,nbsp;tribucredebeamus. Q^æfiredènoftri expendant, indubif^^^.jjfnbsp;turumvtdefiftant, amp;cum Catholica Chriftiana Ecclefiai*^^nbsp;feconiungant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Qtiartöjquódad Concilium nos rcferamus,eamq; viaô^i xiinamôc aptiflimamadhariim diflenfionumeompofitionc*nbsp;iudicemus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u
Vclleautcmvosbono ftudio nobis indicate, quod ( rus,cam in comi ti js Vuotmatienfibus coram C. M. confift^^^jjnbsp;ditus eirct,fuæq;doâ:rinæcaufamcgifret, Concilij mentioH^^jinbsp;fada planeillud fe contemnere , Sc nihili facetc oftenderib^jnbsp;ptxfcn tia Cxf.M.palam dixetit, priera concilia faepius errafft,nbsp;que amp;fequentiaerratepofle: propter quamcaufamipfefuaönbsp;ftrinam concilio fubijeere non pofTit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Libres etiamLutheri extaredicitis, in quibus fandio^^i auftoritatemconciliorum contemnat: amp; doceat, etiamfinbsp;quidftatuant,neminem tarnen ad idferuandum neceflarioO*nbsp;ri : ficut flagitante neceffitateipfiusLutheri verbis indicatif
Etlicctconciliumindiâ:umeflet, nos tarnen probe / ria tencte, bella Germanica amp;ltalica, pericula etiam quæ ànbsp;noftro amp; totius Chriftianiratis hæreditario bofte impcndÇ^^^;nbsp;tam varia accidifle, vtcelcbrationcm illius femper fuerin^
Quarecumrcsitafe habeant, deberc nos diligcntiùs^j ftiusiftanobifcumperpendere. Vos etiam infuperà vobis^J^nbsp;amp;diligcnrerpeterc,fideliteretiamamp;fummoperehortari,nbsp;Cæf.M.Elcâ:oribus,Principibus, amp;ftaribus Imperij, amp; faiK^^jj;nbsp;tholica Chriftiana Ecclcfia iuxta ferip turn, quod in verbenbsp;ne fundatum, amp; quo Confeflio noftra fatis confutata fi t,
mur.
Quam adrem fi fcripto proxime præleifto opus cflet,o^^|ji! in vobis vlla ex parte defideraretur; fperare vos, C. M. nonnbsp;deinceps quoque fcriptum ea conditione, qua: nuper indi^^^nbsp;ict, nobis concefturamefle.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(1'
Autficonditioncmillamaccipcrcdenuograuarcmuf*.[,ii! lamconquercndi caufamhaberemus, eos Articules,
-ocr page 245-CONFESS. AVlt;3VST.,'
inter nos controucxtcrcinus,quotiefcunq; opus cflet, prælcgi nobis dcberc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Siverôhæc etiamgrauia nobis aut optatæ concordiæ mo-ram velimpcdimcntum afFerrcvidcrcntur,rum VOS amice orare de pcterc,ne nos grauaremur à noftra parte media amp; vias indicate,nbsp;perquas ad benignam traftationem amp; Chriftianam concordiaranbsp;perueniripoffcarbitrarcmur.
Quodfi eiufmodi media à nobis proponcrcntur,quæ apud C.M.fruauofæ traótationis impetrandæ fpem præberent,voscanbsp;adC.M.libenter pcrlaturos,amp; pro veftra parteomnem diligcn-tiam,quxcunqucpræftaripoffit,adhibitaros. Sinvero inutiliaScnbsp;inftuftuofavobis vider entur, vos iagenuèidnobisindicarc, amp;dcnbsp;abjs vijs nobifcum cogitate veile , vt controuerfia tota tandemnbsp;componi,amp;adpacemac concordiam Chriftianam redigi pofllt.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hanctotamorationem,vclut ex animo nobis amico,fidcli
amp; bcneaolentiffimo ,amp;ab omnibus in Imperio diflidijs amp; turbis alieno profeaam,candide amp; bcneuolè anobis accipi amp; intelliginbsp;petiuiftis,cuiusOrationisfummam,ficutanobis intelleftaeft,brenbsp; uiterhaftenusrepetiuimus.
Haftenus oratio Intcrceflbrum. Sequitur RefponfioProteftantium.
quidcmhæc itanarrari,ôcad cum modum admoncri non cxpeótaffemus. Namquod traftatioàvobis fufeepta fmefru-ftuhaftenus fuit, non per nos ftctit,fed quiaveftræ aftioncs amp; connbsp;filiahaâenuseôtantùmdircéba fucrunt,vt npsà noftra exhibitanbsp;Chriftiana confeffionein Articulis, quos non probant aducrfaiij,nbsp;dcficercmuSjamp;cumC.Maieftateamp;vobis de illis conueniremus.nbsp;Quodnos propter allcgatas caulastaliconditione fmeoncre no-ftrarunaconfcientiarumacciperenon potuimus,quiavosatbitro-tnm perfonam fumfiftis ,vt alia magis idonea ÔC apta media i ndicarnbsp;^^hSjquçaudituri.ôcomniaquæftncoffenûoneDciôcconfcientiçnbsp;poffmtjfacburi effemus.
,vt,r
Nunedenuo ex poftulatis proxinieàvobis cxpoGtiscogno-- Icinvus jvosin eadem fententia adhuc pctfeucrare,vrrChzi-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P
-ocr page 246-226 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONFVTATIONEnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ftiana confcflionc noftra,quatenus in ea cum aducrfarijs fentimus, adamplcftcndum fcriptum nupcr prælcdum abû .nbsp;tis; Cuius rei gratia noftras rationes amp; fundamenta multis amp;nbsp;argumentisfundamentocarcntibusjdiiuereconamini : QI^pnbsp;men camapudvosaucloritatem amp;fincm nonaflequuntur/c^nbsp;gè aliter noftro iudicio fe habent.
Qiiodenimattinetadliteras Cf.M. quibushicconu^j. indiótuscft,easnonallegauimusineamfententiam,vtC3Ef-fnbsp;ftatinotamaliquamvcl minimam innrerem us: Idqueplanèi^^,nbsp;rirö nobis tribuitur, cùm fciamusipfiusMaicßatemnbsp;prxftan da promifla literarum clem enter obtuliflc. Et adhuci;nbsp;demfpeamp;fiduciacrgaipfius Maieftatcm fumus. Scd litcrasnbsp;ftionisad eum fincm allegauim us,vt oftcnderemus, veftranbsp;lia,alt;Sliones ócfcntentiasinhac traclationccum CæfjMaicftsf*',nbsp;tcrisnequaquam congruere, cùmillæpcrfpkucvdlnt,vtnbsp;partisopinionesamp;fcntentiæaudiantur, ôcincaritate amp; mal*nbsp;tudine difceptentiir,ac vt vtriufque partis fal£æ expofitione^'inbsp;lantur. lam veftra poftulatio vnum hoc vrget, vt nos ànoftr^ij-fcnîon.Cjficutpra:diâ:umeftidifcedamus: amp; tarnen interea'^'|,nbsp;rumintcrpretationumalteriuspartis nulla mentio fit, vnHe?|,nbsp;libetnoftram dodrinam amp; confeftionem à Catholica Chrift^,nbsp;Ecclefiadiflentire, aut nosab cadifeedere amp; fegregarivcllc*'/nbsp;caret» Quodacerbiftimum nobis dolorem afFerr,amp; Deo vo'nbsp;nunquamapudnosdepræhcndetur. Namfidefeciftenosab^ j';nbsp;iîaCatholicaintelligeremus, ne momentum quidem innbsp;dionemanfuri eflemus. Quantum enim Cæfaris fcriptumnbsp;articulos,quos vfqueadhoctcmpusnobisbabcrenonlicuif fnbsp;extemporanea præledione perciperc potuimus, intellexin^'jtnbsp;Indexfacræfcripturæfundamentîsjcontrajnos nihil conclu^Jnbsp;Noftram enimfententiam amp; confelfionem, ficut earn noui**'^;nbsp;exhibuimusjin la era fcripturafundatam efle fentimus amp;credi^j^nbsp;idqueinpofteru,vbineccftifaspoftulaucritjamp;advlteriorcs^^ (jnbsp;nes peruentumfuerit,vltcrius exclarafcriptura nos demon^*nbsp;rospollicemur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.(i
Secundo quod ad dcnegationcm fcripti CælàrîSjp^f qnascaufas illud certa cum couditione amp; non aliter tradit p,jnbsp;debucrit,artinct, non poffumus nos deprchendcre, q^^^Lit*'nbsp;f rip turn, propter allcgatas caufas, nobis merito denegaf
-ocr page 247-CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;227
auteacondinoncadiedanobispromirtendiim fuêrif. Nam CxC Maicftatis cdidum nunquam ludibrio habuimus aut dcrifimiis.nbsp;Vcïcetiam id faftumcflc doleremus. Nunquam igitur malignxnbsp;huicinfimulationiautfufpicioni,quódaliquidmutatumautpcr-ucrfumfit,autpcrucrtipoirit,caufamprarbuimus.
Cùm igitur intcrcefibrum perfonam gcratis , fpcraflemus vos, multishoncftiflimiscaufisànobisindicatis,apudCæf-M. Jabonbsp;taturosfui(rc,vtfcriptumiilud,ficutpetiuimus,nancifciporuifîc-nmsjucquc pafluros,fi â quopiam contra ediâum indccorè adumnbsp;cûctjVtnosciuscuIpæpnamimmeritamfuftineremus.
Simili ter nec altera ratio hoc efficit, quia in legibus Impc-tatorum prohibita fit difputatio de fide (quod tarnen apudluriipc titoseQtnodo,quoàvobisaIlegatur,reperirenôpolt;rumus) quodnbsp;pToptereaexcmplum fcripti illius, nifi adieda conditione nobisnbsp;oncrofa, tradi nobis non debcataut denegari poJfit. Noftra eniinnbsp;ncccffitaSjVt illud fcriptum haberemus, amp; accurate expendere-nauSjflagitabat. Mcdioctiter etiam Dei bencficio feimus, quoadnbsp;dearticuiisfideidifputarivelnondifputari debeat. Prxtcrea nul-lumarticulumfidciindubiumponimus.Nequeinlurcfidem no-ftramCliriftianamconfiteri nobis prohibitum eft, amp; abufus contra earnintrodult;ftosamiceamp;Chriftianalenitateiudicarc,amp;in no-ftrisducatib.amp;ciuitatibusabrogare. Quid ante alijeainreagant,nbsp;de eo ration ein nos redderc non tcnemur, neque nobis prxiudicanbsp;tequicqiiam debet,
?
Igt;^ ïi'
Etquiapoftmodumoperamvcftraminimpctrando amp; exhi-bendonoj)isfcripto iuxtafignificatanaconditionemdcfcrtisunul to ante coram Cæf. M. amp;vobis noftra grauaminaindicauimus, videlicet,quod antehacfæpius compertumfit, negotia inter pau-coshomincsafta cunlgata Setypisexprefla efle. Si igitur idem innbsp;haccaufa, licet non pernos,accideret, pofsc vos expendere, quàm.nbsp;grauenobisefletfururum,ficopiam ,iuxta poftulatum moduni,nbsp;accipcremus, amp; talemfufpicionemin nobis hærcrefincremus.
Quod autem ad perlegendum folummodo tradi nobis fcri-ptumamp;conccdi oporteredecretum eft: idhuic caufæ nihil profu-)iV ^^^ûcft.Noneninidubitamuspofsevosperpcndcrc,quâ4oalfcra
/
-ocr page 248-228 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONFVTATIONE
b pars noftrosarticulos ex prçleétionccxtcmporali intégré conP,nbsp;óli,amp;ad cos refpondere potiicrit,cum per aliquot multasnbsp;nas cos apudfchabuerit,dcijs meditata fit, confultaucrit .nbsp;urn refponfum quamuis non plane definitum compræhend^nbsp;Quando igitur nobis poffibile aut in tarn arduo negotio ad^^^nbsp;mamamp;confcientiam pertinenteconfultum autrecipiendum^,nbsp;fetjVt non impetratohuiusferipti excmploadintegramamp;fu^'nbsp;mentalemipfiusrefutationemVOSobligarcmus. Ac etiam^Fnbsp;fibilc velnobis tolerabile effet, ficut non eft, tarnen quid hui^;,nbsp;gocioinde vtilitatisprouenirc poffit,ignoramus,cum nnllm''jnbsp;media aut viæ toicrabiliores, quàm haótcnus ex vobis inteH'-'^nbsp;mus,proponantur. Qtiodautem allegata à nobis confeientis^^!nbsp;ftrægrauaminaeomodo exprobrantur, deco amp;alijs,quaeadiumnbsp;fuerunt, ad noftras animas, honorem amp; iuramentum pertimfnbsp;tia , rcfponderc nos amp; veritati teftimonium perhibere nc^'nbsp;eft,
Etfi cnimfatemur nos homines amp;pcccatorcs effe, tan'i' rebus ad Dei gloriam amp; fanólam Chriftianam fidCm pcrtii*- ,nbsp;bus, feientescontra vCtbumDciagcrc,amp; confeientiamnbsp;pcrfccutionc veritatis onerarc nollcmus. Quare «on dul'jjnbsp;mus per Dei gratiàtiï confeientias noftras in hac caufa no* tnbsp;grauatas cfle,lieutcorum, quihancftoârinam pcrfecutifum^J^,,nbsp;doncionatores eiecerunt,amp;veritati locum dare nori volucr'|j|,nbsp;cum hæc caufa nunquam,ficut oportuit, audita vel traótat^nbsp;Ncc verb perfonis concionatorum noftrorum conferentienbsp;ftra inriititur, fed quia compcrimus doócrinam ipforum in jnbsp;Dei fundatam, ideo oppugnarc earn nobis religio fuit: atqucSnbsp;iam facimuSjCum agnofcamus nosverbo DcifummumhoO^nbsp;dcberc,atqueadilliuspropagationemomnianoftraftudiu^^piinbsp;ciaiufte referri. Qiiicquid autemverbo Dcicontrariumnbsp;conforme prædicatur,vcl agitur,idconfcicntiamnoftrain^|^nbsp;maxime fi id per nos confîrmari, approbari vcl permittinbsp;Omnium autem maxime contra confeientiam noftram cflet nbsp;vnumftdci ArticulumS.fcripturæaut PatrumConcilijsadu^P^i,(nbsp;tcmampiciftercmurjveldoccri publiéefîneremus. Nequa§*^..j(;(nbsp;ab Impcri) amp; S. Chriftianiratisconfcnfudefciuimus,cùmfi^' nbsp;amp;fîrmiteromnesarticulos Sanaæamp;ChriftiantsfideipropuM^jjj
-ocr page 249-CONFESS. AVG.VST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;229
cofqjadvcrumintdledlum Apoftolorumamp;.Patrumrcduccr£,at. .5 queitaconfcruationcnircdæôcveræinEcclefiaconcordiæ, iuxta *nbsp;vcrbumDeidiJigentcrprouchcreftüdcamus. Et conftateos arti-culositaapudnosdoccrijVtetiamaducrfarijinmukisrcbusci donbsp;ûrinæfcconformarint,amp; recliùs, quàm vnquam antea, docuc-rint,
Quodautcm fcdæ alijs in locis cruperunt, non faânm eft culpa huius doûrinæ, cui Principes in fuis territorijs locum con-ccdunt,fed noftri contra cos errorcsaccrrimèpugnarunt, quinifinbsp;fuiflcnt,reliquiparum cos inhiberc potui flcnt, fient fa tcriomncsnbsp;nccefle eft: ideoque amp; apud nos hi errores non præualueruntjCÙmnbsp;tarnen alijsinlocis,vbivi tantum cos reprimcre conati funt, plusnbsp;incommodiattuIerint.Quodctiam fanæ dodrinæ imputari nonnbsp;debet,fedDiabolo:ficutEuangeliuminquit,dormicntccolononbsp;cum zizania inter triticum feminàfle.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
NullacertèApoftolis culpa tribui poteft,quódaliqui eorum auditorcs, dodrinam à Chrifto traditam initio cupide amplexinbsp;funt,amp;poftea,cxinfpirationcDiaboli,in vno aut pluribusarticu-lisab eisdifccdcnteSjfalfadogmatafparfcrunt. Certe dodrina A-póftolorum propterca faifa non fuit, nequeàChriftiana pietatea-licna iudicata eft.
Conftatetiam verx dodrinæ conferuandæ caufa Synodos amp;conciliacongrcgarioportuific.Hacinfpeâ;ionedoûfinç ab ijs,nbsp;ad quorum officium pertincbafjUCglcfta, Monachi amp;alijConcionbsp;ûatores,proutcuiqucvifumcft,docucrunt, amp; ritus nouos infti-tuerunt.Vndetotabufus exorti tandem prorfusintolcrabilcsfuc-runt: atque ita magnæ mutationi caufam prxbuerut. Seit ur enim,nbsp;quid circa indulgcntias, mcrcatum veniarum , peregrinationes,nbsp;fanftorumrcliquiasjamp;aliasrcsinfinitas, accident. Siin hisrebusnbsp;ordineamp;legitimèadumfuiflct, amp; Epifeopi dodrinæ Chriftianænbsp;puritatemferuari amp; concioncs piè habericurafîcnt, quod offici-uraDcoamp;mundo debebantitum pax amp; concordia facile rctinerinbsp;potuiftent.Iam noftri tantùmaccufantur,pcrindcacfi Epifeopi amp;nbsp;ali j Ecclefiaftici nihil reprehenfione dignum vnquam admififlent,nbsp;f^dfemper officio fuofidcliter fundi fuiflent. Sicut Achab Eliamnbsp;sccufat, quôdregnumlfraëlturbet,SedProphctaEliasrefpondetnbsp;«^chabo,ilium efle quilfraclem conturbet.
SicutPapaHadrianusipfeinComitijs Noribergenfibus an-P 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no
-ocr page 250-230 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;BE CONFVTATIONÊnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
no vigcfimo feeundo publice proponiCürâuit, amp; omnium difficultatumacsErumnarumfontemcfleaulamRomanam»^,nbsp;osEcclcfiafticos Prælatosconfeflus eft. luftamigitur cauûn,. tnbsp;buiflemus in confeflîonc noftra multo plures abufus gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®
fcandala,amp;moleftifîîmagrauamina,quæ per multos annosif'J t mana Eeclefiavarie extiterunt amp;adhuc durant, commcfflo^inbsp;Sedpacis amp; concordiæ caufaidintermifimus, quod bonaifi'P j *nbsp;femus, deChriftianisôciuftis mcdijscogitatumiri,vtabomn'Pnbsp;teadChriftianam amp;neceflariamcmcndationcm dodrinælî^^'nbsp;prætereaadpacem amp;concordiam eomaturiùsamp; amiciùspcfj nbsp;remus.Quareamp; nobis ScfalutariChriftianxdodrinaejnoftfOi**, inbsp;eio,fupràdiftisil]isimmeritisaccufationibusamp; grauaminit'*nbsp;miflisjiuftèparci debuifTet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
(^ödautemdevitaamp;moribuspaftorum noftrorum nbsp;nbsp;'
famentio faftacft,indicandumvobis efle ducimus: Nos ; presbyterum moribus palàm diffolutis in Minifterio EccR*nbsp;verbi diuinifeientes ferre, necdcinccps tolcraturoscffe. jnbsp;Porro quàm bona Ôclaudata caftof um morum exempP^nnbsp;Ecclcfiafticosaducrfæ partis cernantur,omnibusnotumnbsp;cum impudïcis mulicribus cohabitent contra Canones:nbsp;quàmleuiterMiflam tradcnt,quomodo amp; alia plur^^nbsp;tia, de quibus dicere non eft opus, excrceant,
Præter hæc ad ordinariam erga Epifeopos obedîentj3^y tenus ca in verbo Deifundataeft, retinendam, amp;ad piamc^^j;nbsp;fitionem amp;concordiamin omnibus etiam ali;sarticulis,q^^Jnbsp;fraDei«SccÔfcicntiælæfionemâcnpoteft,nosfcmper obti^nbsp;amp; adhuc oft erim us.
Qitodautemnonomnesabufus probamuSjfeueriffî*^^(!! mandato, eui-plus quàmhominum autorirati parendum^P^
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qiiod verô tros ad Concilium referimus, idcofît,qu^ (ji;'
dei çonrrouerfijs nutta alia via, præter hanc, tufta fît. Et nosl J re nihil iniuftum quæfîuiffe fperamus. Præterea huiuslt;^^pff'nbsp;mentionem fcçimu? , indicaturi obedientiam noftrani,nbsp;fpiçiatur, nos à fanâra Catholfea Ecclefia dcfcdionenio^nbsp;01*''nbsp;Speramus ctiam , fi tradatio huiiis caufæ ad optat'^nbsp;nem, quod nos à noftra parte minimè vellemus, hoc .
-ocr page 251-CONFESS. AVGVST.
231
nonperucnîrct,camrcâ:iùs in Çoncilio, quàm alibi, cognofci (111 pofie-
;)i EtlicetinConcilioaliquid grauius vel moJeftius acciderif, f tamcn vnica ea via, ad ci ufmodi caufas traûandas, Icgi tiina amp; aptanbsp;^(( cftjidcoqucneceflariumefTe iudicauiraus, vt nos ad Conciliumnbsp;refcramus;ficutamp;antc annü adhuc in Comitijs Spircnfibus talcnbsp;( Conciliumneceflariumvifumfuit,amp;vireccirusilIoruniComitionbsp;/ tumàC.M.vcftradecrecum, ficut inproxima refponfionenoftranbsp;ncccffario nobis de mondrand um fuit.
;i Qiiid verb quidam dcConcilijs fcripfcrînt amp; docuerint, de co(în?uli refnondpreinfî onffiint.Nos cnimConciliis fuumdebi-(i' mus,VOS publicæfalutisEcclcfixcaufa,fi forte hoc loco amicccö-ponicaufanonpofletjtoticsantcadecretum amp; promiflum Con-ji' ciliumpromoturos potiùs,quàmtaliçommemorâtionç impedi-jii' ifientaobiefturoseflç,
ADcoautemfpcrabimus,in eiufmodiOeciuaacnico,libero, ChnftianoConcilio^aualeoetitumamp;oromifluraed.Cctiainfihoc
«gant.
-ocr page 252-2» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVDICIVM ECCII
agant. Confidimus cnim talés traólatorcs laboraturos,vtncglt;^j umadbonaniconcordiampcrducatur.NecinnobiSjiuxta fïp!nbsp;mèrepctitampromiflionem,vilain rc,quæpcrDeum, amp;nbsp;entiam noftram fieri po teft,aliquid defiderabitur, amp;c.
Dccrctoigiturdiei4. Augufti colloquio paucorum ver* tisamp; pacis amantium, qui de controuerfis articulis pic concil'^*!nbsp;dis.gt; öc Concordia ac vnitate Eccicfiarum refti tuenda placidenbsp;ceconfcrrent: CardinalisMoguntinüs,amp;Georgius Dux SaxoH*?.nbsp;amp;alij,vrfe adtraftationcmdcpace inftrucrenr, à lohannenbsp;Theologoindicium amp;ccnfuram defingulis Confeflionisnbsp;lis,amp;confiliumacmedia,quibuscontrouerfiarticuli compof''nbsp;conciliari poflen t, breui amp; ncruofo feripto fibi cxplicari pnbsp;fcquentcmconfuramcis exhibuiu
Articulusl.de vnitate Eflen tixamp;Trinitateperfonarum concorJätt Ecclefia.
Articulus ILdcpcccato Originale concordat cum Eccleffa: at difßj; do, quid fit peccatum Originale, difcordant ab Ecclefia. Medium eflet.nbsp;exprimèrent concupifceiitiam illaminnatam effepeccatum Original«^,,nbsp;ßaptifinum,amp;;poftBaptifinumcfle fcqucIamautpcenam Originalisnbsp;non autem peccatum.
Articulus IlldcChristo Ieivconcordat.
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fif
Articulus IIII. concordat cum Ecclefia , quöd proprijs viribu* ,, pofliimus iufiificari; Sed difcordat, quod tribuit iuftificationem fidet,nbsp;gatmérita noftra.Concordarent, fi fideioperantiperdileftionem attr*nbsp;rent Iuftificationem: id quod Sanftus Paulus docetGalat.Ç,
Omittereautemdebenthantdiélionem, SOLA, quiafimplice« untur, quod fofa Fides, exclulà gratia lt;S:operibus,iuftificct.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j:
De meritis concordarent, fi fc rcfoluercnt, quöd opera de fui nat*^ .j) in fe non eflent meritoria, fedfolùm ex,Deo, exmifericordia Dei,«*^^ ],lt;nbsp;Dei afsiftente, præneniente âc coopérante. Sic Dominos redd« mercedfnbsp;borumfàniftorumfuorwm.
Articulus V. concordat, qubd Spiritus ßnftusdaturper Sacraffl« f erinftrun-.c ita.'Defidc àutera amp; meritis dieatur,vtfupràin quarto.
Articulus VLconcordat, quôd Fides parit bona opera cum carit^^ .fidcvtfupri.
-ocr page 253-DE CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;233
Articulas Vn.difcorçlat, quôdEccIefiam dieunt bonorum, cam in ca fiatboniamp;mali. ConcordQripoffet.quando Eeclcfiam dicerent Sanftorum,nbsp;ficut amp; nos dicimusEcclcfiam fanftam à lànftitatc fidei, ûcramentorum, granbsp;ttarumiSc donorum, amp;àprincipaliori fit denominatie, modô boni fintprin-cipaJiores; amp; ipfi admittunt malos minißros in Ecclefîa,
Articulus VIII. de tnalis miniftri» concordat.
Similiter Nonvs.
ArticulusX.conçordatdc veritateEuchariftix: non tarnen rapiatur ad *tramque fpeciem.
Articulus XI. concordat de abfolutione, dilcordat de confcfsione :de WparteII.Articul.il II.
Articulus XII, concordatdcreitcrandapnitcntia.difcordatdeparti-^Pnitentix. Concordaripoflet.quia contritionemcumEcclefiaponunt prima parte : atFidcmaducrfarii,amp;nosponimus.-ipfiponunthîcfidemnbsp;P*quot;® parte Pnitentix, nos dicimus fidem non efle partem Pcenitentix, fed Fi-prxfupponitur.vt fundamentum. Itaque plus efteontentio Verbalis quânbsp;^talis:amp;cntnipficonfefsionem admittant, ponant cam pro fecunda partenbsp;®nttentixcumEccIefia.
Prxterea nos ponimus fatisfaiSioncm, tertiam partem Pnitentix, ipfi **fôfatenturdcberefequifruâus bonorumoperum, vbi iterura folùmeftnbsp;* Verbalis, non reali;S, .
Articulus xiILeoncordatcumEccîcfia.
Articulus XIIII. concordat in verbis, fedin praftica difeordat, cirm non °^entplcbanosamp;prxdicatorcsfecundumcommuneniluris difpofitionem,nbsp;*'*tprouiacialem ordinarii ordinationem, quodcflctleptimè vocare.
Articulus XV. concordat in principali; de traditionibus infrà Articul,
¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦
Articulus XVI. concordatdc Magiftratu.ciuili.
Articulus XVïf.de aduentu Christi concordat.
Articulus XVII I.dc Libero arbitrio concordat.
Articulus XI X.decaufà peccati concordat cumEccIcfia,
Articulus XX. de fide amp; operibus folùm exçufât Concioitatorcs.ideo efteurandus, modo ficuidiftum cft Artic.IIII.
I Articulus XXI.difcordatdecultuSanôorum.Namhîctria funt,vcne-P 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ratio
-ocr page 254-13 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVDICIVM ECCII
ij ratio Sanftorum, Inuocatio noftra ad Sanâos,Intercefsio SanAortimnbsp;bis, Veiuerationem admittunt Lutherani, duo alia negant : intcreefsi®|jjnbsp;Sanftorum admittunt Sacramcntarij. Concordia hïc nulla eftrepcribil**'nbsp;fi fateantur cum Ecclefia, cum viuus viuentem inuocare pofsit, mortaliS\^nbsp;taiem, peccator peccatorem, egenscgentem, cur non pofsit immortale*.nbsp;ftum, immunem àpeccato, diuitem in gratia, in bonis, in mifericordi*^nbsp;ritatc abundantioripro nobis smulantem.
SECVNDA PARS
(0^ ARticuIus T.difcordat. Concordari poflet, cùm fub vtraque fpecie colnbsp;nicarenonfîtcotra fidcm,amp; olimin muitisEcclefî/sfuerit obfero*^j|(nbsp;poflcttoleraricommunio fubvtraque fpecie libera, ficuttolerandaiudi^\nbsp;tur inConcilio Bafilienfi cum Boêmis, cum tribus conditionibus:nbsp;quodnon communicarenturpueri; Secunda, quód docereturvtramçnbsp;ciem non elfe necelfariam : Tertia, quodfubvna fpecienon plus funie*'jj,inbsp;quàmfubduabus,his,quiin Ecclefijs communicarent. An autem o*?'*,onbsp;iilamtolerandamvfquead futqrumConçiliumjprudentioribusconîi*
O'
Articulu$IT.difçordat,quianunquamde IurefublïftitConiugiungt;Tj, Sacerdosinfacerdotioconftitutus duceretvxorcm. Cócordaripoflet,nbsp;flcutolimàtemporibus Apóftolorum vfquead Cyricium ferme 4O0.*^{nbsp;coniugatipromouebanturin Sacerdotes:anbodieexpediret,dubifogt;^^{,nbsp;Sacerdotes, qui de fafto contraxerunt, polfet fieri concordia, quôd toU^nbsp;tur vfque ad futurum Concilium, non fecus q iiàm publica proftibula inbsp;nonampliùsprædicarcntautin Ecçlçfia miniftrlt;|rçnt, nccadmitteren^nbsp;ciiiiles funftioncs.
DE MISSA.
ARticuIus IILdeMifladifcordat. Concordari poflTet cum Ecclefia»y non eflet amodö Euchariftia Sacrificium viftimæ, ficut fuit in ara nbsp;Si tarnen non ncgarent,ficut corpus Chrifti fuitoblatum in vctcriTeft^^jjlilnbsp;tofiguraliter,incrucepafsibilitcr,itainMiiramyfterialiter, quxmy^ ç/i'nbsp;oblatio eflet memoria oblationis viftimalis in cruce:(èd proptereaMi**nbsp;uatxnon eflentabrogandx.
DE CONFESSIONE. ,
ARticuIus ini.deConfefsioncdilcordat.ConcordaripoflètiuJtt®® probationeni.Delifta quisintelligit?pfal jS.Nametiam Ecclcfia^(i'*
-ocr page 255-DE CONFESS. AVGVST. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;235
lominemobligariadpeccatanonintellefta.ErgoconcedantpecUUcilccon-£tenda,quæquisinteJhgit, tumconcordabuntcuniEççlefia.
Articulus Vùudicetur ex VII.
DE VOTIS.
AUticulus VI.de votis Monafticis difcordat cum Ecclefiâ, nec poteft ton cor dari: quia, etfî vouere fit liberum, tarnen reddere eft prseceptum amp; Iurisnbsp;diuini. Vnde afientientes huic articulo, funt reiamp;debitores omnium voti-fragiorum,qu3efiunt.Etiamvniuerfa)is£cdefianon pofiet concederc huntnbsp;aiticulum.
DE POTESTATE EC
CLESIASTICA.
Ä Rticulus VII.dilcordatcumEcclcfia, quiaaufertAregimen Sc potefta--^tenaftatuendiprofubditis.vtordinenturin vitamxtcrnam, qux potc-ftasfemper fuit in Ecclefia, vt ex ftatutis amp; prxceptis Sand.Pauliliquet, amp; cx decretisin primo Concilio Apcftolorum, amp; fequentibusConcilijsfanftis.Ille enim Articulus auferret Ecclefiafticxdifciplinxneruum, confunderet o-jnnem ordinem. Sc inobedientiam foueretac rebellioncm. Concordaripof-fet, qubd tolerarentur aut mitigarentur aliqux conftitutione« Ecclcfix, nonnbsp;lamtn fierctpro concupifcentia carnis.
In fumma Articuli difficulter concordabiUs ä nonacceptabiks per Ec-«Icfiam.
üe cuitu Sanftorum.
De communione fub vtratp Ipecie»
De Coniugio Sacerdotuna.
De votis Monafticis.
De facrificio Mifiz.
Deconftitutionibushumanis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
In bis fexpunftisarbitroromnem latere difficultatem ; Quz inalijsar-ticulis, fi fimul effent duo Principes ócduo dofti cx vtraquc parte, facilè com poni dc tolli pollet.
A noftra ctiam parte Phili ppiis Melanthon Si. cætcri Thco-ogijElcólorem Saxonias amp; coniüótos Principes, ad traätationem ¦de ^ce, ferio expetendain amp; fufcipiendam, çxhortantux: amp; medianbsp;teûitucndæ concordiæ proponunt fequentifcriptQ
-ocr page 256-236 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QVID COXCEDI
Tgt;0/f^«4W» dUi^enter amp; aauïAte uußtm tetam confiderauimut, reuere»t(Tgt;quot;'^^f * Principes, vt cogitentt/êDcoamp;Peipub.hoc officium debere, vf omnes riaiamp;gt;f*^nbsp;tineitdx dr conßruAndapacis quarant dr attentent : non tantum vtpropria dattut^nbsp;tiones regtonum amp;populorumfibifubiellorum caueant, verum etiam, quia coritfnbsp;cu/ari nonpoffunt, fiin diflracitone non neceffiariaperfeuerare volent. Deinde vidtit»'*nbsp;ta mala ex bac dtuulfione exißant, quanta contumacia amp;petulantia vulgi,quafell*gt;unbsp;rores quotidieproueniant. /ffi, quad DEPS dementer auertat, bellum exifiet,nbsp;erit, necEcclefiam,necimperiumdeincepsinfitofiatucotßeruaripoffie. Hatantadf^nbsp;to diligenter eogitari deberent. Pratereanecefiitas fumma Eccleßarumflagitat, Vtnbsp;na dquot; Schela rßituantur, neiuuentus d^adulti plane in beluinamferitatem aUtnbsp;prophanitatemdegenerent. Non poteftautem difciplina légitima in hoc fihifinn(t*\,nbsp;autretineri. Ideofiubiellifiim'epetimus, vt Principes propter DEPM.d''propriatufi^'^!nbsp;pacerejlituendadiligentifiim'elabbrent. Etfienimverendumefl aduerfarios forenbsp;tarnen confcientia nofira tranquilliores erunt,fi nos publica fialuti ô'paci non
WOf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Deum oramus,vtgratiafiuahuictradatianipacis adfit. Paulusinquit :
turn omnibus, quantumfieripoteft, cùmigitttr indedrina amp; rebtu neceffiarijs néJ dempilumcedimus,veladuerfitrqslargimur,fiedtantùmin alqs ritibus externisgt;t^\i)'nbsp;noneftpojitafalusnoftra, drqui ab/^perturbatione confcientiarumferuarinbsp;pieamp; necejjarib cedimiu iuxta illud: Omnibus omniafiadusfum. Omnia quidemnbsp;hi,fednonexpediunt.
lufiè licet nobis ceremonias externasferuare, quomode, vbi dr quando volugt;l^^'. ji fi multorum hominumfalus amp; beatitudopertinaci contentionede rebus non tiecefi^^^anbsp;pediretur : turn libertate nofira adadificationem, non addefirudionem nobis cotidrnbsp;' biliteroffenfioDeoabuteremur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
ddtalemtradatienemneceffiierit, vtaduerfiarijs etiam à nobis aliquid Àliâsenimtradationonejfist.ïdeoj^deltberandum, quid concedi, d? qua negdi^nbsp;tradationem ferre pofiint,
de fiequentia capita nos quidem talia effie, vt de qs eedi'nihilpofiit, cenfewn^-.
rrimùm,vtdeârinam,quahallenusapudnostradit4ejl de Vide, de bonb de libertate Chrifiiana, eo modo,ftcut haâensts-apud nos tradita ell,pradtcarififgt;^quot;nbsp;ta ttnorem exhibita cottfefiionis.
Fr vtraq^ffiecies Sacramenti porrigàtur.
-ocr page 257-ADVERSARIIS POSSIT.
IIII.
t'teomu^ium SacerJotibus amp; alijs Eccle/iaßicüHberumrelinquatur.
.. Mtnafteriorum mentionemfacere, necejftrium eße tten iuJicamtu. Si euim Mißt re-non debent,/iquitur,Monaßeriai}9H eße reßituen^a. Semper «nim Miffam tppanere lt;jueprlt;tciputu amp; fiinimiis in eü cultiu exißit.
PttendumetiameSi,vtlibert4temintraditi»nibuse9nced4Ht:quales/iint, de difiri-jne ciborum, de certii temporibus, amp; modo confeßioniiprafcribendot
. ^(ontravtileeßet, Principes in genersfeje offeree ad ea omnia recipienda, qua tum amp;bona confcientia recipere ipßs liceret,
Hiatttemßintpr£cipuiArtica[i.
^ttommunibtts amp;pablicis acßandalo carentibus ceremouÿs in Eccleßa vniformiter ^^'^fiontinalqslocisferuantur, Omninoeniin in Ecclefia ordinem aliquem retinerinbsp;torfi^f''P^^^teneramatatem amp;imperitumvulgtu.'Piecprodeß, vt quilibet concioua.nbsp;^^S'^l^resritttsinßaaar.
itent ^quot;^^^^dumigituresljVtßmiles cerenionia maxima ex parte fint in ordine Siiffa, lolerentur ae
^Sacerdotum obedientia Epifiopis reddenda, vt Epifiopi ordinent,fit modo doPiriiiant ß^fi^P-mtur,acneminemimpijsiuramentisautoneribasobßringant,ei!c.'lgt;!amhicor.nbsp;«fî f /nbsp;nbsp;nbsp;Sacerdotibtu, tanquam Superintendentes.prafictrentur, multas iußas amp;gra
r(s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sacerdotes enim Superattendentes habere oportet, amp; politici gubernato-
Ebtr^^-^^^^^'C^ßaßicirattonemdiuhaberenonpoterunt. Sumtusetiam magnifiant\amp; tii,^^ßquot;°^''^ditusideobabent,vtillacurent. lUeq^decetnos talent ordinem gabernatio-Ecclefiafuit, fine graut caufa conuellere amp;labefa£lare : Periciihfam e-^topolitias mediocriterconßitutasdiuellere. Etfienim Papa Antichrißasfit,nbsp;nitu p'^^^^nquamfub Eurca,effepoßumu5,mododollriuampuram, amp; libetam firne,nbsp;tudaifub Caiphafuerunt.
^ant' ^ß^^diUioneincaufismatrimonialibuscognefiendis, Itemde Excommunicatione tti)t'ry^^^ßfl^dtlillis,nonincaufisadpolrtica ladiciapertinentibus non neceffe eElnbsp;bisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;neuere, q^oufq^ obedientia CelaradiUi» fiextendere debeat. Nanide
^^*^^ioneagendum eil. OMd ft doclrina pura manebit: modus inueniri factl'e po-^^^**^^nPrincipesconqueruntarquafdantcaufiisadeerttm ludicia pcrtinentesin ^Psp^f^'^.'^^^^^^^P^'^'^^'fi^^fi^P^^^^^^ncipesoliJttcidpafuit, occurrihis dein-[^^^^ß^^*ffßrattis snanifeßa delilla puniat, officiales excommunicationefua rio mnlnbsp;*ni:it^^^*^^^gt;fifP'»(pf^etiani offidjrationepuniredebent. üeghgetia Priitcipumnbsp;Patent iam Epifieperum.
'^ß^^^borum,ieitinijs,amp;c.fi in bis libertatetneoncedipeteretur, ttec ta'nen 'Poffcf. non magnopere dimtcandum effe cogitamifs.
De
-ocr page 258-I:
zj« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
De Monaßicis amp; alijs Ealeßaßicii bonii, quad Clt;tfar Ecclefu vtile eße iudi(elgt;i(i'^^ K Principes quoq^fefaituros effe offer anr,
Hoc modo vtraque parte, fuorum Thcologorixm confili^^ fentcntijsinftruda, tandem die ló.Augufti colloquium inteiQ^'nbsp;tuordecimDeleólos vtrinqueadmedia concordiæ quærendai'^nbsp;choatumeft.Exquibus Pontificijfucrunt,Epifcopus Augu ftaojnbsp;Chriftophorus Stadion,Dux Brunfuiccnfis Hcnricus,amp;poft^^nbsp;tumciuSjDuxSaxoniæ Georgius,CancellariusColonienfis»9, ,nbsp;ccllariusBadenfis, D.lohanncs Eccius, Ordinarius Ingolftaæ^, Inbsp;fis, D.Conradus Vuimpina,Ordinarius Francofordienfis,P'nbsp;hannesCocleuSjPræpofitus EcclefiæS, Seucri Erfordienfis. I***.nbsp;hosCancellarioBadenfi ,D. Veho, proponendiac dicendinbsp;datæfucrunt.
ExProtcfiantibusdcIedi funt, Dux Saxoniæ lohannc^^^ dericus,Ele6loris Filius,MarchioBrandeburgcnfisGeorgiii^jinbsp;dor Gregorius Bruck, Pontanus, Dod. FI eil er, M. Philippu^;nbsp;lanthon,M.IohannesBrentius, M.Erhardus Sneppius. Acnbsp;ri Pontano dicendi amp; proponendi labor iniundusfuit.
1
-
Initioautem Acta totiusCoLLoqjrn.Pcutadomnes ïmperij'lt;f%l , àD«IcâisPontificijs fummatim die iz. Augufti relata Hint, prxniit'^^,' jnbsp;Deinde formulas Concordix vtrinq; propolîtas, amp; Indicia dç his 'nbsp;aliorumadiungemus. Etfi enim qiixdam de noflrornm concefsio^Vnbsp;Pontificijsfeciisnarratafunt: tarnenfiimmaà fcriestotiusaftioo***nbsp;deperfpicipoterit,amp;CorreftioRelarionisin fine à nolt;.
ftris addita, ver itatem clarè demon-ftrabit.
¦f
¦5
INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;239
SVMMA TRACTATVS, AD
CONCORDANDVM FIDEI CAVSAM
INSTITVTI: AD QVEM PERAGENDVM EX vtraquc parte leptem perfonæ depu-tatæfucrunt.
DFO PRINCIPES, TRES THEOLOGl ET duo Ctnoniß^.
Oeptumeftîtaque negociumilIudió.Auguftipoftmc ' ridiem,horafecunda,vbidcputariàcomniunibnslm-perij flatibus, in prologo alios de quinque punftisad-monucrunt:Primó,vttra(flatusiflefieretfineconten-'^^one.abfq Lie difputatione,amico partium colloquio:Secundô,vtnbsp;^fctabfque determinatione, fiueconclufione,citrapræiudicifbnbsp;Suodomnia fint referenda ad flatus Imperij, amp;per eos ad C.Maie-^fcm:Tcrtid,vtnihil tradaretur, quodefletvel Catholicæfidci,nbsp;Paci commun! contrari um: Quarto, vt pars aduerfa velitfecö-ffnareCæf.Maieflatisrefponfioni, tanquam facræ Scripturæ amp;nbsp;eiufmodi traiflatusnon diuul-8^entur,nifiajeosquorum intereft. In hæc quinque confenfe-H titdeputati partisalterius, quamuis de Cæf. Maieflatis refpon-conquererentür: quæ tarnen eisnbsp;t^cncgabatur, quotiefeunque opus foret.Ç^ibus præmiflis,nbsp;exhibita: Con-°tiis ex ordine fingulatim.
^articvlvs de trinitate
PERSONARVM, ET VNITA-
te cflentix,
çjj ïnhoc ArticuloconcordantomncSjamp;reólèdamnantManL Arrianos, Simonianos, Mahometiflas, Sa-^tenosveteres amp;neotericos.
n. ARTICVLVS DE PECCA-
TO ORIGINAL!.
ïtihoc quoqueconcordant, amp;redèdamnant Pclagianosamp; alios.
-ocr page 260-240 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMÎCA TRACTATIO
CA
k
alios, vtpotèZuuinglianos Anabaptiftas, quipcccatun^® ,' nalenegant:Difcordabantautem definitione peccatinbsp;Lutheranijfuamfentcntiamnoftræ conformantcSjdixerunt^^nbsp;catum Originale eflccarentiam iuftitiæOriginalisxuiusnbsp;cati culpa tollatnr per Baptifmum, femes autemamp; concup***^nbsp;tia i n homine remancat.
III. DE DVABVS NATVRIS
IN CHRISTO.
Concordant, Vt habetur in fymbolo Apoftolorum.
nil. DE FIDE.
CùnideFidciuftifîcantcagerctur,noluimusadmittc^^j,i SOLA Fide iuftificari, quia id Apoftolus lacobus quoq^^vnbsp;admittit :vndeconcordatumcft, vt dicatur , Nos fideiuft*.nbsp;fednon fola fide, quia id nulla fcripturahabet,fed potius co^ [nbsp;urn. OniiflaitaquevoceSola, concordatumeft, quodlufti^^:nbsp;feu rcmiflio pcccatorum fiat per gratiam, gratum facienteif nbsp;dem formaliter: per verbum amp; facramentum inftrumenrali^^^'
V. DE VERBO ET SACRAMEI^'
TORVM MINISTERIO.
b''
Concordant, amp;rcä:e damnant Anabaptiftas, qui externum contemnunu
VL DE BONIS OPERIBVS.
Concordant,quód oportcat bona opera à Deo man^^^^J* cere. Sedeorreftum eft, nc dicatur folam fidem iuftificaregt;nbsp;praArticul, nil.
VII. DE ECCLESIAgt; ,
Concordant, amp;fatcnfur,inEcclcfia efle in hac
Kim fa nd os, fed etiam malosamp;peccatores»
-ocr page 261-INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;241
VIIL DE MINISTERIO MALO-
RVM IN ECCLESIA.
Concordant, quod etiam mali poflunt adminiftrare facra-Oicnta, amp; rede damnant Donatiftas amp; fimiles,qui ncgabant liccrc vtiminiftcrio malorum in Ecclefia»
IX. DE BAPTISMOf
Concordant, ôcreftè improbant Anabaptiftas, qui imprO-bant baptifmum puerorum, amp; affirmant fine bap tifmo pu cros fal-üos fieri.
X. de VENERABILl SACRA-
MENTO EVCHARISTIAE.
Concordant, quod corpus amp; fanguis Domini verè adfînt : amp; ptonieliorideclarationcadditumcft, verè A realiter, teutonice,
XI. DE CONFESSIONS
A, ^icarticulus remiflus eft ad fccundum articulum infrà de
XIL DE PARTIBVS POENI-
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tentiae.
^oft longam difeeptationem cocordarunt nobifeum in hæc /5ba:Xon rceufamus tres partes pnircntiæ ponerc, fcilicet: Cô-^^ionem,quæfignificattcrroresincuflbs confcientiæagnito pecnbsp;^^o:Confcffionem:SedinhacpaftercfpicereoportetAbfoIutio-^^jôcilli credere. Non enim remittitur pcccatum,nifi credatur,nbsp;paffionis Chrifti remittatur. Tertia parsnbsp;^atisfadio,videlicetdignifruftuspnitentiæ: fedpropterfa-^faclionesconcorditer fentimusnonremittipeccata-.quoadculnbsp;Verùmde hoenondum conuenit,'vtrùmnece^^ariæfintfa- aélioncsadremiffionenipeccati,quoadpnam. Reâè autemnbsp;®^nant hîc Anabaptiftas amp; Nouatianos.
XIII. DE
24i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
XIII» DE VSV SACRAMEN-
TORVM.
Concordant,quod facramentainftituta funtnon fintnotae profefTionis interhomines,redmagis vtfintfig^^nbsp;ftimonia voluntatis Dei erga nos.
XIIIL DE ORDINE ECCLE-
SIASTICO.
Hic remifliis eftadarticulumy.infrà dc Abufibus,
XV. DE RITIBVS ECCLESIA-
STICIS.
Hic ar riculus remiflus eft ad articulum 6. Si. 7. infra fibus*
XVI. DE MAGISTRATIBVS ET pO-
TESTATE SECVLARL
Concordant,óeredè damnant Anabaptiftas, qui ciuiH^^ ciaintcrdicunt Chriftianis.
XVII. DE EXTREMO IVDICIO»
Concordant,amp;ruredamnantAnabapriftas,,quidamn^^^^
nem pnarum futurum efleputant.
XVin. DE LIBERO ARBITRIO.
Concordant,quódliberumarbitrium habet homo, gratia Deijiuftifïeationcmopcrari nonpoteft»
XIX. DE CAVSA PECCATI.
Concordant,quódcaufa peccati eft voluntas malorum/' diaboliamp;impiorum.
XX» DE FIDE ET OPERIBVS»
Concordant in hoe, quódoporteat nosbona opera quód fin t ad falutem ncceflaria:amp; quód opera bona, quæ exnbsp;gratiafiunt,apprimèDeoplaceant,dcquddcxpromiflioneDe^^^'
-ocr page 263-INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^43
Wunerentut.Cxterumanopcranoftrafintmcntoria,amp;quatcnus in cis confidcndum fit, non concordant»
, nbsp;XXL DE CVLTV SANCTORVM.
Ji' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Concordant primo, quod omnesfanâ:iamp; angeliincocloa-
pudDeumpro nobisïntcrcedant.Sccundó,quódfanótorummc-moriaamp;fefta,in quibus Deum oramuSjVt nobis in tercefTiones fan-öorum profint, pic amp; reûèjobfcruantur* An verb Sanfti à nobis J^üocandi fint, non fads concordantidicunt quidcmfeid non pronbsp;oere.CùmautemScriptura nondoceatinuocarcfanâ:os,ipfinonbsp;inuocare,tum quia Scripturanon docct, tum quiaabufus pe,nbsp;^culofns ipfis videtur.
SVMmA primae partis CONFES-
SIONIS PR1NC1PVM»
2i.in guilms cmcordMt noii/(um,in quitt. Tresenitninfia rtmißifuntaitAußu,nbsp;àquot; decimtisquintM. Tres item ex parte difiord/fnt,nem.nbsp;yigefimus primus.
quot;r.
11.
m.
11IL
y.
y I.
.V'
|
Ct J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;R* Fin. t^emî^ifuntffijràlt;( Xiilî. | ||||||||||||||
|
fTir.
Exporte difcordantlt;i^ XX.
IXXI.
6' y
SE-
244- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
SECVNDA PARS CONFf^
SIONIS DE ABVSIBVS, HABET
VIE ARTICVLOS.
^^Sleis. Augufti varie , multumquc difceptatum J modoagendifupcrrcliquisfeptemarticulis:nbsp;tum eft tandem,vt exordineageretur deomniba^/ ,nbsp;nonfcorfimamp;figillatim, ficutpritis, fcddcom^'nbsp;fimul.MaluiflentCathoJici depofterioribusprimùmagere,vc^.|j,nbsp;tes,nedevtraquefpeciemoxfpargcreturrumoradpopuluitt- J.nbsp;theranisautemrenitentibus coeperuntCatholiciinfcriptis^^^i,'nbsp;ramenproponere,ea tarnen protcftationc,vt nihil determin^^j;nbsp;neque concluderent, fed ad ftatus atque Cæf.MaieftateniO^ *nbsp;rcferrcnt. Primùmigiturdevtraquefpecie aâum eftinhunc^^nbsp;dum.
ARTICVLVS PRIMVS DE VTRA-
QVE SPECIE SACRAMENTI.
'^OdcramcnCatholicorumdïe 19» Augufti, vt pcrmiflionc^^, ¦^dis ApoftoJicæ aut ei us Icga ti, confen tien te C.M. tanqj,nbsp;premoEcclefiæaduocato,permîttereturLutheranispopulis'^^nbsp;que fpecies facramenti,fubhis fcxè conditionibus ;
Vt eorumParochi fuis tantumParochianis,amp;in ijs locis, vbi iamaliquotannis confuetudo iftainualuit, vtramÇî'^nbsp;çiemdarcnt.
IL
Vt id fieret confcflioncprseuia? iuxta confuetudincm^*'* quam.
Ill
VtteniporePafchali,amp; quandoçunq; hocfacramentult;;î,.
-ocr page 265-INTER PARTES, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24S
^unicaretur,docerentpopulum,noncneprjeccptunaDci vtrani, l^cfpccicm fumere«
nil.
Vt doccrcnt,Chriftum totum fub altera fpccic tantum, non inùs quàm fub vtraquc amp; cffe amp; fumi-
V.
Vtprædicarcnt cos non pcccarc,qui fub altera tantumfpc* communicant.
VI.
Vt fubditis fuis alteram tantum fpccicra pctentibus illam ®*^«m,aut dari procurarent.
Vtfpccicm vini non xcfcruarcnt,non deferrentadinfirmos plateas, fed in Ecclefîa :aut in domo,fubmiflarum cckbratio-^^»viranique fpeciem pctentibus durent.
seqvitvr responsio
Partis ad vers ae, die
XX. AVGVSTI,
OluntvtSacramentumrumaturconfeflioneprxuia: Volant vt Parochi amp; Concionatores pacifies de hisnbsp;loqaantur,vfqueadvlterioremdifcuflioncminCon.nbsp;cilio : Eaten tur item totum corpus Chrifti fub fpccicnbsp;panis eiTe-.Ncganthaâicnus vlliàfeprohibitumfuiffc/^ **quot;*
facramentum fub vnà fpccic fumcrc ,vbicunq; habere potuit :Ne-Sant apudfc fpeciem viniin vafisfuifle autreferuâtam, auiadin-^tnios deportatam : Vol unt denique in honore apudfe habcri ve-^^tabile facramentum ,ficut hadenus.
Ciim deinde Catholici o bfcurioraquxdam verba-eorum p e-declatari,poft longum hunc traftaiumdiczi, Augufti re-MOndcruntLuthcrani,dcclarantC;S,confelfionëpræuiamàquoli-°etcommunicaturo fieri deberefnper maioribuspunftis, quibus ^^eratamhabeat confcicntiam,Yr petat Tuper ifs confilium Seeonoi 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foh-
24« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÀMICA TRAÇTATIO
foladoncm.Scçundôdeclararuntjfccredere totumChriftûH^^ çj pus Afanguincni eins, Deumvcrum Ahomipcm cfle fubvt^lnbsp;fpecie,arque ctiam fub vtralibet,autaltéraverè cfFc. Tertio lt;1^,nbsp;rarunt inter difputandum,quôd non damnent eos,quinbsp;tantum fpcciem fumferunt, aut hodic fumant : ncq; item ert^nbsp;vnam fpeciemtantumfumcntcsiniquè-agcre:nolint tarnen, |nbsp;prædicandumefle. Ettantùmdevtraquefpccieinterillosf^P''^nbsp;Afeptemaditatumeft. Exquibusliquct,nonmagnam fuiflj.nbsp;de|re in ter part es difeordiam. Nam in his tantùm difeordant^^,nbsp;bisgt;quôd, licet credant, ficut nos, non pcccarc eos, qui vnan'*,nbsp;cicm fumunt,nolunt tarnen vtidfuis prædicctur : cumquefa^^^nbsp;turfub vnafpecie to.tum Chriftum verè eflc,contenduntnbsp;præceptum èlTeChrifti,non modo PresbyteriSjfcdamp;laicisdatquot;^nbsp;vtramquefumcre:quia dixit: Bibite ex hoc omnes. Nos autel,.nbsp;ipondimusexMarcOjEt biberantex eo omnes, vtintelligatu^^nbsp;tè,illud ad difcipulos duodccim,quicum eodifeumbeban.nbsp;ftum fuiflcgt; Nifi igituroblifteret pertiuacia,facilepoffetluc*^''nbsp;concordari.
II. ARTICVLVS DE CONlVGlO
SACERDOTVM.
^AthoJici propterbonnm pâcisfijÉdiine'dïa inferipturis runt : Quamuis çiufmodi facerdotes propter votumnbsp;ordincs,quosvoruntariè fufcepcrunt,non potueruntlegitnbsp;înire coniugium,adparccndum tamçnfeduâis mulierculb^j,,nbsp;tricndifquc prolibus,atque ad cuiranda fcandala, aliafquc obnbsp;fas tolerarcntur ij facerdotes, qui de faâo contraxerunt,nbsp;futurum concilium,abfquc tarnen cowoboratione autapPnbsp;tîonc,fub liis fané conditionibus»
L
V t in ijs tantùm locis tolerarcntur,vbi iam aliquo t ann» fuetudofuit»
Vtdc cæteroantc Concilij dctcrminationcra nuHus^^^^j^
-ocr page 267-INTER PARTES*
dotiim Cöntraherctjqui autcm contrahcret,ab officio.amp; bencficio dcpofitüsprofcribcrctur,autaliaslucrctpnas»
HI
Vt,fi qui ex coniugatis de fado, à cpto refilire, amp;ad cocli-batum redire vclint, non prohiberentur, fed foret eis liberum, at-que obtenta abfolutionc,in officio amp; bencficio pcrmancrcnt.
nil.
Vt darctur opera,quatenus in ijslocis,præfertim inparo-chijs, vbi nunc coni ugati fun t, quamprim um fieri queat, alij, qui clibes funtjinlocum eoxum promouejentur»
it
Vt coniugati ftatimab officio amp; bencficio fufpcndcrcntut, nîfiàfcde Apoftolica aut eiuslcgato tolcrantiamin offieijautbe-neficijfiiiniiniftcrioobtincrent. Adicdumpra:tcreafuit,vt con-cubinatus facerdotum prorfustoilatur, amp; ab ordinarijs vlteriusnbsp;non toleraretur. Denique in Concilie proponatur, an expédiâtnbsp;cætero coniugatos ad facerdotium admitterc, ficut olim aliquot fee u Us fa ól u m eft.
RESPONSIO PARTIS IN SCRI-
PTIS TRADITA.
pRimo rcmifcriint nosad fcriptafuæcônfcflionis,vbiputantfe habere iuftascaufas approbandiconiugiafacerdotum. Secundo, prætendcrunt fcandala fornicantium facerdotum , propternbsp;quæadmiferuntillisconiugia. Tcrtiö,dixeruntdonumcaftitatisnbsp;Ijfnbsp;nbsp;nbsp;paucis dari ; idcirco poft obitum coniugatorum facerdotum rur-
^nsconiugatos in locum corum fufeepturos efle. Quarto, fuam lententiam ex his confirmaucrunt, quae nos in fine de concubina-óede futuro concilio vitro adicccramus.
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dchac
-ocr page 268-24» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
Dehac materia nihilamplius tradatum fuitintcrillos fcp'-amp;fcptcm,quia maiorcratdifcordiahîcquàmfupràjdeytraqi^'', cic. RclinquebanturigitiiradftatusImpcrijamp;adCæf. M.rcft^,nbsp;da. Cætcrùm ad argumenta confeflionis eorumfatis diótuni^f ,nbsp;refponfionçC. M. Etconcubinätus fcandalafruftranobisoM'nbsp;untjCÙmvltrôpromittcrcmuseatollcndaefle.Dcdonoautcni^'nbsp;ftitatis nimis modicæ funtfidei, quia non credunt illud cuü'^nbsp;qui redèàDcopetitjdaripoITejCÙmChriftus dicat: Quicqu'^J^nbsp;ticritisPatréminnomincmeOjdabitvobisjpctitc amp;acccipicf^^'
III. ARTICVLVS DE MISSA-piitierunt Catholici^vt tam publica:,quàm priuata: miiTs^/'J brcnturconfuetisfcftis,fuperaltarc,cuminclufioncvtriuftnbsp;Canonis,minorisfcilicctacmaioris,ficuthaftenusin totaCat*.nbsp;lica obfcruatum eft Ecclefia. Etryc verbaliter oriretur contf*^nbsp;1 iipcr hîs verbis, oblatio,hoftia, facrificium, hanc adiunxeruP^^nbsp;ftindioncmtriplicis oblationismcmpe, quod Chriftus obJati\nbsp;in agnoPafchali Veteris Teftamçntiftgurali ter feu typicè,ii^nbsp;ceautcm paflibiliter,vbifeipfuni obtulit DçoPatri propel .xnbsp;noftris; Porroinmifla quotidieofFertur myfterialitcramp;repra-^j,nbsp;tatiuè,inmemoriamfuæ paffionisSc oblationis incrucefcni^E,nbsp;ftæ. EftergomiiTanDiiteuctaviâima,fcdmyfterialis amp;nbsp;tariuat
RESPONSIO PARTIS ADVERSA^
IN SCRIPTIS DATA.
5^ Olunt v tMrflàî cclcbrcntur in confuctis vcfiibus Ecd^^^j^p cis rcumquehadcnusin terris corum-fînt cclebratæ Cnbsp;niant)in fuis fubJ[lantialibus,confuetifq;x:eremonijs,hono^|^^,nbsp;iuxtainftitutionemCh£ifti,voluntvr.deinceps.debitoquoqi'jj.nbsp;norc celcbrentur.Cùm autemCatholici petexen t ampliorcnbsp;rationenijde vtroqueGanone,ScdeMiflispriuatis,infcripr®%nbsp;rcrponderunt;interdifecptandunivcrointerrogati,curfâcri'.jj,nbsp;nonem non acceprarcnt,trcs obtendebant caufas : Primo,nbsp;çimusmortalecommittipcccatum,ninmiflaQmittatur.'
do,^''
-ocr page 269-INTER, PARTES.
affirmant facrificiuna mifi'ac : Tcrtió,quia inuocantur in co ^ancli. Ad hos breiiiter amp; catholics refponfum eft: Primojicct vc-^cpeccatunifitmortalCjCanonemomittere tarnenidinCanoncnbsp;habetur. Secundo,Cacrificium myftcrialeamp;repræfentatiuumnbsp;ncgarepofliuit. Tertio, fanóti non inuocanturin canone,nbsp;^edconamcmorantur.Ipfimctvcró comprobauerunt fupra riobif-^uiufauiftorurn commemorationes amp; memorias. Non eft igirurnbsp;^2gna fuperhoc articulo difeordia : pcrtinaciter tarnen eijeiuntnbsp;amp;Cauonem amp; Miflain priuatam , licet nullam habeant caufam,nbsp;ittftain.
Iin. DE CONFESSIONS
^onfeftioneCathoIici nihil in fcriptisfcorfimamp;fpccialircr P'Opofuerunt,quiabisfuit antca de ca mentio amp; deliberationbsp;jjf I3t.ra,neinpe articulo XII. circa partes Pnitentiæ, amp; poftea circanbsp;j(i ^onitnunicationemvtriufquefpeciei.Parsveroaducrfafpccialitctnbsp;yÇcainentionemfecitinfcriptis,queCatholicistradidit,cumma-iorcdeclaratione,quæinconfeftionehabetur. Tria igituradicce-runt: Primum,nonomittendam efle confcftioncmgt;ptoptcringennbsp;tern ex abfolutione confolationem. Secundum,vcinde feiatur,nbsp;¦ luam fublimis dcfalutarisclauiumpoteftas. Tertium,vt populusnbsp;|p' affuefiatfuaconfitcri peccata,remitti etiam eaquç non numcran-/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I^chisitaque ampli us inter partes difeep tare non erat necef-
fariuiu,
i V- ARTICVLVS DE DISCRIMI-
NE CIBORVM.
generaliter in fcriptispeticruntjVt in ieiunijsjfeftis, '^onfeftionibus,prccibus,proceflionibus,ccrcmonijs,ciborumnbsp;ç(i *cmporumqucdifcriminibus,aliilqucidgenus hadlcnus obferua-ïsconfuetudinibus amp; facramentorum adminiftrationibus, ab E-aliifquc Principibus amp;illis adhærentibus,omnianbsp;|,)1 ^ieruentur,ficutincatholicaEcclefiacDnruetüeft,ôcabantiquonbsp;-Spud eosin vfu fuir.Ad hæc, parsaducrfafpecialitcr per duos titu-j(' -«osinferiptis rcfpondit,primô deccrcmogt;nijs,fccundódc diebus
-ocr page 270-250 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
fcftis. Dicunt itaquc primo »generales ceremonias charitati^ê^; , tia obferuandas,propter pacemamp;vnitateinEcclefia:,attanicn*|]j,nbsp;confcicntiægrauaminejVtnonreputenturpronecefTarijsDe*nbsp;tibuSjfed vt omnia ordinatèfiant,pacis amp; charitatis gratia. ScCj,nbsp;dóvolunt,vt fubfeqnentibus diebusnon vcfcamur carnibu^Lnbsp;blicè,nempcdicbus quatuor tcmporum,amp;omnifcxtaferia,amp;j|j,nbsp;bato, in vigilia natiuitatis Domini, vigilia Pen tecoftes, vigi^^ j(nbsp;bannis Baptiftæ,vigilia omniumSandoruin. Tertioqucruntgt;^^nbsp;prolixitatc quadragefimæ, quam potiùs in diuerfa temporanbsp;vclint,VoIunttamen,vtfui eo tempore cæterisEcclefijSjquaUfljjjnbsp;poffibilefucrit,conform es fint in ceremonijs,canticis,Euan^^fnbsp;amp; Epiftolismolunt prætcrea fuis permittcre, vt eo temporenbsp;publice vendantur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.0
De feftis vol unt,primo ,vt confueta fefta obferuentur,y%; pulusnaaneatinconfuetudineaudiendiverbumDei,pcrcipi^-(jjnbsp;que,pro neceflItatcconfcientiarum,Saçramenta. SecundoA*^nbsp;minatini ferucnturhæcfefta:
OmnesdiesDominici. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Natalis Chrifti,S.Stephani,S,Iohannis,Apoftoliamp;E^^ liftæ.
Circumcifio Domini.
Epiphania,
Septimana fanda propter celebrandamPaffioncmD^^ DiesPafchæ,adiuniïisduabusferijs,2.3.nbsp;Afeenfio Chrifti.
Pentecoftefimulcuma.amp;j.ferijs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.J
Præcipuafefta intemeratæ virginis amp; Deigenitricis Féfta omnium Apoftolorum*nbsp;Michaelis;5comniumfanélorum. Tertio,vthifccnbsp;fcruenturconfuctacantica,officia ôcleftiones ex feriptur^.
to, vtlitaniain diebus rogationum propter popul^i^^ adcultumDciadhortandum lé
gat ur.
vt
-ocr page 271-INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;251
VI. ARTICVLVS DE VOTIS MO-
NASTICIS.
J^-cpetieruntin fcriptis Catholici;
Primo,Vtomnia monafteriain terris eorum,quænon-defolata funtjin an tiquo cultu amp; ordine fuo pcrmancant : Secundo, Vt vifitatio, obedicntia ôc eleólio Prælatorura eisnbsp;^iiJctèfincimpedimcntodimitratur:
Tertio, Vtnemoprohibcatur autabftcrreatur inmonafte-rium vel à nouo ingredi,vel poft apoftafiam reuerti :
Quarto, Vt à viævexationeprotegantur monaftici,inpcrfo-bonis fuisjvfque ad definitionemfuturiConcilij: Quinto, Vtapoftatæ, qui abfq; légitima licentiacgreftlfunt,nbsp;monafteria r euertantur,amp; n ufquam in terris eorum tolerentur,nbsp;mhobtcntadefuper liccntiaabEcclcfiafticis amp;fupcrioribus fuis:nbsp;Sexto,Ne prælati corum ad agendum ordinaric contra ta-Icsprohibeanturtattcnta tarnen eorum multitudinc,nonaliæinnbsp;^Jspnæ intend!debcant,nifiiniumftaquædam pnitentiarquinbsp;flutempofthaccxicrint abfque ordinarialicentia,puniridcbeantnbsp;luxtalegunicanonumqueprçfcriptum-.nequeinhocimpediride-oeantçorura Prælati.
Septimo,Vtmonafteria defolataiterum àmonafticis poflî-deantur. Q^q4 fi monachi amp; m oniales haberi non pofluntjbona amp; cenfuseiufino4imonafteriorumreferuenturpcrdeputatasperfo-^.^^^Prælâto proximo illius ordinis amp;loci,vfquead futurum con#nbsp;na, amp; non conuertantur in proprium commodum fecularisnbsp;poteftatis. Q^amprimum vero à monafticis rurfus poftidentur,nbsp;Oinncscenfusamp;fruftusiUisreddantur,ficutantea.
Responsio partis adver-
SAE DE MONASTICIS.
pKimô,rcfcrunt fe ad ea, quæ fuper ijs in fua confcflîoneexhîbuc runt. Sccundo,vol'unt ijs monachis amp; monial!bus, qui adhuc a-in monafterijs degunt, antedefinitioncm Concilij libc-iuxta confeientiam ipforum ,ad manendum intus, fiuénbsp;. 5*^undum foras. Tertio,voluntmonafticas perfonas quietasnbsp;¦Ruiaçonuerfatione,veftitu Sceeremonijsdimittere. QMrtö,vo- lt;¦nbsp;intQnançniYim, quantum poftibileeftjabciufmodi perfonisar-cerc.
-ocr page 272-AMIGA TRACTATIO
* M V cere, amp;, ne vllo modo vis cisvllainferatur,prohiberc.nbsp;luntjVtbonaamp;cenfusdefoIatorum monafleriorum perm^* *nbsp;in manibus fecularis poteflatis, ad fuflentandam perfonaS^nbsp;modo cxierint,amp; prædicatorcs amp; parochias amp; fcholas vfqucnbsp;turumConcilium,
VIL DE POTESTATE ECCLE-
SIASTICA.
Atholici hïc generaliter petïerunt,vt Epifcopalispotcfta^^i^ '^rifdiélio in terris eor um laluaEpifcopis permancat:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
vcrôadabufusamp;granaminapertinetjConformentfeîpfiPti^^ ii cæteris Impcrijflatibus,cum quibus confultentfupcriis,^j;nbsp;conclufafuerint,acceptent.Siquidautemdiflidijfpecialitct'j5nbsp;ant contraArchicpifcopos,Epifcopos,velPralatos,fiucati\j;nbsp;diéiionem,fiucadaliqnidaliudfpe(Âer, perhunc.tra^tuni*^nbsp;patiantur præiudicinm.
RESPONSIO PARTIS AD-
VERSAL.
A Sfentiuntur primo , vtregimen amp; poteflas Epifeopah^^ j ¦^teneatur ; attamen per hoc nolunt iuflificalTe Epifcop%nbsp;abufus,quôdnégligentes funtcircaprædicationcs,amp;SacrJ*,,;nbsp;tor um adminiflrationes, circa ordinationcs, vitam presnbsp;rum,circaabufumcxcommunicationis.
Secundo volut procurare,vtEpifeopis débita exhibeat* ^jji dientia,nempevtParochiamp;prçdicatorcs eoru,ordinariislo^^[j|inbsp;præfcntérur,vtEpifcopiscorrigcreliceatcxceflusprcsbytef^Jnbsp;Tertio,vt Ecclefiaflica lurifdiiflioin caufis, quænbsp;Ecclefiaflicumpertinent,nonimpediatur. DecaufisauteifPj(;nbsp;niarijs, putant rcliquos flatus in afaufibus mentionem qnbsp;fa,quibusfe propter promouendampacemvfqueadfuturU^nbsp;cilium eonformarcvoliint.
Qiiarto ,vtEpifcopalis cxcommunicatioincaufisa^^ J) fiaflicamiurifdiiflionem pertinentibusnonimpediatuf,fi^^^nbsp;cræ Scrjpturædidamcncxerceaturi.
-ocr page 273-INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25?
Hæc omnia,vt aóla funtjdie 22. Augufti, à deputatis Catholi-corum ad Elcótores ,aliófquc Principes «5c ftatusfacnRomanilm-perijrclata,amp;publice recitatafunt,
CORRECTIO RELAgt;
TIONIS.
^N quibufdam locisin relatione, non funt rccitatæ dif-putationes integræ : quæ res prægrauat nos multipli-citer, amp; reddit totam caufam obfcurîorem.
In exordio narrant nos confenfifîein ter castéra in hocquoque,quodpetitumeft,vtconformemus nos
Cæf uuc quoquc,quoa pcLiiuiii CU, VL vuiuuruiviuua nus Ec -^aieftatis refponfioni, tanquam facræ Scripturæ arquenbsp;æConfoxtni.Dehocarticuloapertèconqueftifumus,quôdnbsp;lit' P°flumus nos conformare illi refponfioni, præfcrtim curanbsp;ÿ, '»onviderimus.
Ec 1 f quot;^ajenatis rexponnom, taiiquam latra; otcipLuia: aiquc urtnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aperte conquefti fumus, quod
- nbsp;nbsp;nbsp;****^5 11 wo A
^ônvideriniusgt;
DE IVSTIFICATIONE.
i^quartoarticulo,deFidciuftifîcante,narrantconcordatum ef-verononcon-nju^'^'^^^UOd feriptura non habeat hoc, quod folafide iuftifîcc-all nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quodcontrariunahabeat : Imo manifeftèréclamauimus,
j^':§atislocis Pauli,Roni3» Abfqueoperibus,«5cEph.2.Donum n o n ex op eri b us.
jj. Deinde poft longam difputationem concefîerunt aduerfa-^Müódremiftio pcccatorum contingat,neque propter præce-^^^agt;nequc propter fequentia opera aut mérita.
gj . ^*^enidixerunt camperFidemcontingercÆtaddidcrunt,per ^^*amgratumfacicntem;addideruntamp;facramenta..
Hoc conceflb diximusnos non cxcludere gratiam amp;. facra-Qüodfîfatcren-Pcccatorum contingere per fidem,non propter
Ue:«5cadic6tacftadditioaduoftrum articulum»quodfateam«r jemiflio-
-ocr page 274-X54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
rcmiflîoncmpcccatorum. contingercper gratiamgratunifj^j. tcmamp;fidcmformalitcr,perVerbumamp;Sacramcntanbsp;liter, HancferiemreigeftxPrincipes vtriufq; partis memin^*'
DelquocationcSandorumteftaturChirographumD, a p, ccllarij Badenfisj quodvtraque parsconfenferit,nonextare^*^ tnbsp;craScripturapræccptumdelnuocaiioneSanôlorum,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tj
h
IN
SECVNDA PARTE*
Arrant nos conccfiiflc, quod debeat fieri confe^ï^j uata à quolibet com unicaturojfupermaioribüsp.Jnbsp;dis, Nosnunquanifecimusneccflariam cnutnct^';nbsp;nem dclidorum. Qjtidautem conceflerimus dc^nbsp;fcffionc^patct exfcriptisexhibitis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
DE VTRAQVE SPECIE. J
pOftca,dcvtraquerpecie,non rccitatur,quomodo mus vna fpecie vtentes. Etin tanta breuitate odiosenbsp;quod nolimus docere, quod non peccent vuam fpccicniA''jinbsp;tes. HæcquificJegitnudèpofita,cogitatnos probateordgt;'\'nbsp;nemde vtraquefpecic, amp; tarnen odio altcrius partis,aut pf^^nbsp;alias cupiditates,nolle hoc in concionibus publicisfateri- ,J
Nosverö multisvcrbis,adhæc fcriptoquoqueoftend'JjQ^ quomodo excufemusfumentçs vnamfpeciem propternc^^nbsp;tcm,quæ multiplex amp; varia eft,
Interim non probauimus prohibitionem altcrius Neque verö grauamur fic docere, vt cxcufemus Ecclcfian jiinbsp;mcnprohibitioncmalteriusfpccieinonapprobemuSjamp;c.Af^nbsp;fempcr fcripferunt amp; docuerunt noftri, excufantesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri,
clefiam, ne piorum confeientias o- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H,
ncrarent,
-ocr page 275-1
INTER PARTES,
255
J DE COELIBATV.
^^^'oseponuntur hæc verba : De bono autem caftitatis nimis modi-gt;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çuôdnoncrçduntilIudcuilibctjquircftèàDEo petit,dari
Jll nbsp;nbsp;nbsp;Nosverononnegamusdaripoflejfeditarefpondimusjquod
Pcuspropofueritremediuni,quodebeantvti ifti,quibusnoncon donum caftitatis. QuiaipfeChriftusteftatur, nonortinibusnbsp;donum conringere. Eft autcm ten tare Deum,fi defit donum,nbsp;^ollevti ordinationc Dei. Deus fine cibo poteft vitam hominisnbsp;^.^Çetuare,Interim ramen fi non itaconferuet,vult ilium vti cibo.
)f' ^^'glturplanedefideraturcandorinrelationc,
ä DE MISSA PRIVATA.
J)pMiirapnuata,nunquamfueruntagitate caufç,quarcnonpro
. Demus cas ; Ideó amp; hoc inciuilitcr afleripferunt, quöd pertina-miflaspriuatas SeCanonem reijciamus,licet nullam habca-^«scaufamiuftam.
i PofT ^Dtcm habemus multas caufas grauiffÏmas,quarcnon 'ï elnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autemamp;:inConfcflionc,lt;?cpofteaapudhos,qui
uç ^^'^^^imedîaconcordiæ quxrenda,quôd' miflam fumma rc-
¦' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Etferuanturfubftantialia, quæadconfccra-
tu ^^^^P^rttnenf.Seruanturamp;vfitatæceremoniæreliqusejamp;vefti-'tf PfSedfit mifla communis, vbi aliquibus de populo i '^^cxploratis,rcligiosèporrigiturSacramentum.
0. Cæterumpriuatas miflas,quæfolebant habcricum hacopi-proalijsmercantur gratiam ex opereopc-probamus. Confiât enim ,quôd applicatioilla pugnat i* ^quot;^lufticiaFidei.
Nam fi mifla hoc modo applicata, mereturgratiam ex opere primùm inmifla fit oblatio pro peccato,ad quid profuitnbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonfatis digna eratmorsChrifti,vtfatisfaceret
«e Q'^'Uibus peccatisïLegimus autcm ad Hebræos Vna oblatio-¦ jjj5^nfummauitfandos. Qiiarepræterillam non eftrcquirenda ' ^Dlatio^quæfatisfaciatpropcccatis»
Item
-ocr page 276-î56 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMIGA TRACTATIO
Item Chriftusinquif.Facitcinmei mcmoriam.Quarc^^^ mentuminftitutumeft,vt peripfumcommonefadi record^,nbsp;bcneficior um, qüæ in Nouo Teftam en to nobis donata Inbsp;licet remiflionispeccatorum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U
Quomodo autem mortuis prodeft Sacramentum gt; cùi poflitineispcrSacerdotesexcitarirecordatioJnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Hæatquc aliaî multæ rationes mouent nos, vt nemmifîarum non probemus. Etvidemus quantumabup ,nbsp;beatres. Maxima pars inuiti celebrant, amp; celebrant ventris;,nbsp;cùm Paulushorribiliterminatus fit his, qui abutunturnbsp;mento.QiiarcEpifcopimeritódcbcbanthuictantoabufiiftnbsp;diaquærere.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Et quia quædam pars Canonis applicationem contin^'j manifcftè pugnat cum iufticia Fidei,periculofum eft camnbsp;partem legere.
Vt autem tota prior Narratio CoIIoquij,de tione controuerlbrum dogmatum, amp; medijs concof^,nbsp;ftituendæ ab vtriulque partis deputatis, inftituti pl^^^nbsp;tclligatur : FORMVLAS CONCORDIAÊnbsp;ytrinque propofitas^adfcri-bam.
-ocr page 277-INTER PARTES. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;257
J^edia restitvendae ^oncordiae, sine VLLIVS PRAE-^ICIO, ET SINE DETERMINATIONE, SALVAnbsp;r tcftatc refcrcndi fingulaad Eledores, Principes ôc communesnbsp;ftatus Impcrij : amp; falua ratificatione Cælàreæ Maieftatis,nbsp;Domini noftri clcmcntiflimi,à depuratis Ca-tholicorum propofita.
ÖE CATHOLICÆ ECCLESlÆ VSITATIS TRADITIO-ntbiis,ritibasamp;ceremonijs,^defoteßate Epi~
fcopmim,
T ieiunia,fcriæ,confcirioncs,prcccs,proceïrioncs,ce. rcmoniæ,ciborum temporumque diferimina, aliæq;nbsp;id genus hadenus obferuatæ confuetudines,item Sa-cramentorum adminiftrationcs,amp;poteftas aciurifdi-dio Epifeoporurn, ab Eledore Saxoniæ amp; coniundis
Principibus amp; ftatibusferuentur»ficutin CatholicaEcclefia con-fuctuin eft,amp; ab antiquo apudcos vfitatum fuit.Quantùm verô ad abufusamp;grauamina pertiner,conforment fe Eledor Saxoniæ amp;nbsp;coniundiPrincipeSjCæteris Impcrij ftatibus, cum quibusconful-tentfuper ijs,Scquçconclufafuerint,acceptent.Si quidautem dif-fidij fpecialitcr habeantcontraArchiepifcopos,Epifcopos,vel Prçnbsp;iatos,fiuead iurifdidioncm,fîuc ad aliquid aliud fpedet, per hunenbsp;ttaftatum non ibî patianturpræiudicium,
distribvtio et svmtio SACRAMENTI SVB VTRA-
QVE SPECIE.
T permi trente Pon tificia fanditaic,vel ipfius Legato, ¦ôefeienteae confentienteC.M. tanquam fupremo Ecnbsp;clefiæ Aduocato , concedatur,vt tantum in illis locisnbsp;«ScParochijSjamp;earundcm Parochiarum fubditis ,vbinbsp;iampcraliquotannos Sacramentum corporis amp;fan-
gninisChriftifub vtraquefpecievfurpatum cft:præuia tarnen con-R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feflio-
-ocr page 278-25S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MEDIxA. RESTIDVENDAE
feiïionciuxtaveterem morem jdeinceps etiam fub vtraquefpf^', pctentibusdiftribuaturautporrigatur;additistamenfequeni' ¦nbsp;conditionibus, vt tempore Pafchali,amp; alioquin,dum Saeraßi^^nbsp;diftribuitur,apud ipfos quoq; doceatur amp; prædicatur, nonbsp;ceptidiuini,vtvtraq;fpecies neccflarióaccipiatur ,amp; quodnbsp;Chriftus fu balt era fpecie*nön minus fub vtraq; præfcns fit
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nil'
Item,vtSacramentum fubvnafpeciepanis petentinon^. getur,fcdiuxta receptam veterem Ecclefiæconfuetudinemfi^nbsp;lis petentibus detur. Et quöd hæc permilTio non aliter autnbsp;durare debeat,quàm ad proximi cöcilij finalem determinatioi^ ¦nbsp;Vt etiamper Ecclefiafticum amp;politicum Magiftratun^nbsp;prouideatur,ne Sacramentum corporis amp;fanguinis-Chrifiitl'ijnbsp;mclia afficiatur,amp;fi quidpetulantervclindecorèà quopiaift ,nbsp;miflurafueritjVtis per Ecclefiafticum aut poliricum Magiftt^^nbsp;fcriö p uniat ur.
Vrq; earn obcaufara fpecïesviniin vfuminfirmotumjti'^^ nonrefcructurautadquempiam dcfcratm;,fcdfi quifpiamit^l^jnbsp;vtraqs fpccie comunicare veiit,vt illud in Ecclcfi)s,aut innbsp;apud ægrotos, fub Miflæ officio confecretur amp; diffribuatun pnbsp;honoré Sacramenti confultum c(reiudicatur,vbi vtraq; fpcti^[igt;nbsp;pulö diftribuatur,vtvinf fpecies per canalc accipiaturamp;vfüfp^
DE OFFICIO MISSAE* T communes amp;priuatæMiiræ,in côfuetisveflifi^^fnbsp;per altaribus, cû Canonemarore, fîcut haftenu^nbsp;tholicaChriftianaGermançNationisEcclefia,^ ynbsp;rum ditionibus ab antique vfitarum amp;nbsp;fuitjdeincepsctiamcelebrentur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji
Et quiainMaiorcamp;MinorcCanoneMiflacjcontentif lis magifquam realis de vere fenfu verborumjHoftiajOblatif Jnbsp;ficium,vel Viôlima, fui t, vt ilia verba Chriftianc Sc verc intcly|^i)nbsp;tur.quod fcilicet Chriflusin agno Pàfchali veteris teftament*nbsp;ralitcr Sii. typicè : In cruGcaufem feipfum paflibiliter verûnbsp;facrificiumjDeoPatripropeccarishöminumobtuleritiIra^nbsp;crificium Miffç Myfterialc,vclrn myfterijs aut reprçfentatif j^lî'nbsp;cft,Sacramétaleamp;rcmemoratiuamfacrificiü quotidiènbsp;obferuetur, amp;vfurpetutj in admonitioncm amp;mcmoriap^^ Jlnbsp;amp; mortis Chrifti.
-ocr page 279-CONCORDÎAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;259
DE SACERDOTIBVS CON-IVGATIS.
Vm hi propter votum amp; facrosordincs,quosvolunta-ricfufcepcruntjamp;obftantibus Ecclcfîæ eonftitutioni-busjlegitimü amp; conftans coniugium inirenon potue-tint : tarnen vtmiferisamp;fcdudis mulicribus parcatur, ôcliberi innocentes educari pofTintjamp;omnisgcneris
fcandalavitëtur,amp;alijs dccaufisvifumcft,vtSaccrdotcs, quidefa-ftocontraxerunt,vfq5 adfutur um Concilium,abfq; tarnen confir-ftiatione aut approbatione inftituti ipforû,in ijs tantum Jocis, vbi annos aliquot confuetudo fui t,tolercntur:hac tarnen conditione,nbsp;vtdecætcroantc Concilij determinationem nullus Sacerdotumnbsp;contrahat. Qui autem contrahet,ab officio amp; beneficio depofi tusnbsp;profcribatur,autaliâspuniatur.Siquiautemexcôiugatis,àcpro
'Cdfiteis liberum, vtetiamin bcneficio amp; officio permaneant,Vt in ijs loeis,vbi coniugati facerdotes fun t, prsefer tim in Paro-opera detur, quamprimû fieri queat, vt alij,qui clibcs funtnbsp;naanferunt, in eorum locu fubftituantur. Et vt coniugati fia tintnbsp;officio amp; beneficio fufpendantur,nifi àfede Apoftolica aut ciusnbsp;^S^tOjtolerantiâ in officij aut bencficii fui minifterio impetrent.nbsp;Simulautemdeliberatumamp;decrctumeftjVtconcubinarijSanbsp;^^«otes,qui multis in locis cû feandalo viuunt,prorfus tollant ur,nbsp;p^inceps non tolerentur:Et vtab ordinarijs circa hancrem nullanbsp;^rautiaconcedatur. Deniq;firespoftuIaucrit,inConciliopro-tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cætero,coniugatosadfacerdotiûadmitre
/»lt;*ordinare ,ficut olim, aliquot feculù in primitiuaEcclcfia vfi-^tunifüit^
DE MONASTERIIS ET
VOTIS MONASTICIS.
E fequentibus medijs cogitatum cft, vt vniucrfa amp; fin-gulaMonafteria,à monachis vcl monialibus inhabita-ta, amp; nondum defolata, in fuo ftatu maneant, lt;5c ordi-nern cantionum ,lcdionum, amp; aliorum cultuum, amp; veûitum,iuxtafingulorumregulasretincre finantur,nbsp;R Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aevt
-ocr page 280-260 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MEDIA RESTITVENDAE
acvt vîfitàtîo ÔcobedientiaPrçlatiSjficutantehancdiflcnfioi'*^^^-fi folebat,relinquacur,amp;fidcfintPrælatiamp;Prouincialcs,vtnO ficntolimv(itatumfuit,eligantur. Nemoetiara,quircgulasamp;®nbsp;dines eoruminirc cupit,autquiinhocdiflidiocgreflusreucrtinbsp;pir,prohibegtur,autabfterreatur. Vr ctiam aduerfus violen^^ ¦nbsp;amp; contumeliaSjMonafticiin pcrfonisamp; bonis fuisvfquenbsp;nitionemfutuciconcilij,protcgantur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z
Vtpcrfonæ Monafticæ,quæabfque légitima liccn fia funtjinmonafteria reuertantur^utfirecufent,nufquaminili^,nbsp;gionibus tolcrentur:nifi forte abEcclefîaftieoMagiftratu,io^^*jnbsp;potcftateidcftjindulgcntiatn habeant. Nequeprælati ordif?nbsp;contra taies procedcrcprohibcantur. Confiderata tarnen pt^^^.nbsp;ti conditione amp;; multitudîuc corum,quiiam ex monafterijsdi^nbsp;ferunt, nonaliæ in eos pnæ grauiores ftatuendæ videntur,nbsp;vtpnitcntiaccrtafingulisimponatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;;
Qui autemexMonafterijspofthacfincordinarialiccntia*^ rint,hiiuxta IcgumCanonumq; præfcriptum puniridebent,*,nbsp;in hoc aliæpnæ Prælator um aut ordinariorum impediri dc^nbsp;(^læ vero monafteria prorfus defolata amp; vacua funt,amp;nbsp;fitoctiâ.ordinisMagiftratu,pcrfonismonaftîciscomplerifi^^^,i,nbsp;unt:eaquoq;adCônciliuminprxfcntiftatu tolcrcntur,ita taH® 4nbsp;vtbonaamp;reditusciufmodimonaftcriorum,nôinpri uatum''*^i,,nbsp;fccularis Magillratus conuertantur, Sed à certis pcrfonisinfi^^pHnbsp;lislocis,adhocmunus,pcrPrælatosordinis.amp;perEpifcopoS,^^j,,nbsp;tatis,colliganturamp;rcfcruentur,donecin futuroConcilienbsp;modo ôcquidcumillisagendumfitjdefiniatur..nbsp;Quamprimum autem Monaftcriuni à perfonis mon^*'nbsp;poffîdebitur,omncsccnfusamp;fruâ:usilli,ficutantca,rcddan*^^ijjiinbsp;Et quia in hac arnica traétationequida Articuliadfü^^îpfi)nbsp;Concilium reicéli funt,neccflc eftjVt C.M.amp;alij ftatuslmpcr^^,],-pterhas amp;aliasgrauiffimas Aneceflarias caufas,vtcaputnbsp;braEcclefiæ reformentur,quamprimumrccumfcdis Apo^^nbsp;J-egatocommunicataamp;concIufadctemporcamp;loconbsp;vniucrfalisconcilijinGcrmaniaindicen-diamp;celebrandi conue-niant*
äI
-ocr page 281-CONCORDÎAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;261
AD MEDIA CONCORDIAE A
PONTIFICIIS PROPOSITA,
delectorvm a parte ILBCTORIS SAXON! AE ET CO N-ivnctorvm PRINCIPVM RESPONSIO, ITI-dcmfinevllius praciudicio, Si. falua ratificatione cæ-tcrorum in eadcm caufa coniunfto-rum data, dieao. Au-gufti.
-de VENERABILI SACRAMEN
TO
Peradabitur, vtvencrabile Sacramcntum veri corpo-Chrifti, iuxta cxhibitam noftram con-felTioncm, non aliter, quàm contritis amp; confeflis,in noftris dncatibus, fient haétenus, detur amp; accipiatur.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quod verb poftulatur, vt doceamus, non cfîe
i«!piuinvnanifpecieraaccipere,adidquoniodo rcfponderimus.
Prxtcrea ante fumtionem'vencrabilis Sacramenti populus ^ïudiendus eft,vtfciatreétumcflevtramqsfpeciemaccipcre.
Curandum autem cft, vt Parochi amp; Concionatorcs tali mo. derationcjquæadpaccmvtilis fit, vfquc ad vlteriorcm in Conci-fiotraôtationcm,vtantur.
Prætcrca fatemur, totum corpus Chrifti fub fpccic panîs cf-^e.Attamcn, quiafanftum Sacramcntum fubvtraquc fpecie infti-tutunaeftjVt verba Chrifti clarcoftcndunt,ritusiftevtramqucfpc-ciemaccipicndijcuminftitutione Chrifti conuenit.
Haftenus etiamin noftris ducatibusamp;tcrritorijs riemopro-hibitus eft, Sacramcntum, vbicunquc voluit,fuo arbitrio vfur-pare.
Dmgcntcrcdamobfcruabitur,vtvcncrabncS^^^ ficiithaö:cnus,inhonorchabeatur.Etquidem(qnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u.,
'UdiCtum volumus) inuiti aliud ferre aut tolerare vel
K. 3
-ocr page 282-z6z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MEDIA RESTITVENDAEnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,
ólenusetiani apud nos viui fpeeics in vafis non feruataài^fs' * ta eft.
DE MISSA.
ÿy Iflæporro in noftris dueatibus amp; tcrritorijshalt;î^ inconfuctis veftibusEcclefiafticis celebratæftin*^' j
,. )) EtquiaMiflæjiuxta noftram confeflionc*^/|; 1 I 5 noftris dueatibus amp; territories, cum fuis fubft^nnbsp;bus,amp;vfitatis ceremonijs, fccundum inftitutio^^^nbsp;Chriftihonefte celebrantur;ideô,auxilianteDeo, opera dab^nbsp;vt amp; porrô cum débita reuerentia celebrcntur.
DE CONIVGIO SA
CERDOTVM.
VodadConiugium Saeerdotum atrinet, in noö^ feflione multas fundamentales caufas indicaui^nbsp;curnoftrum amp;aliorumEcclefiafticor um coning*^ .nbsp;lcgitimumamp;Chriftianumeftenondubitemus- .nbsp;Ideô etiam magis conccdere coniugiumnbsp;nbsp;i
do t um coaóti fumus, quód multipliccm ingentem amp; maxim^'^^iii garem abufum amp; fornieationesEccleliafticorum antca vid*^nbsp;amp; expert! fumus. Cùm igitur ex ijs, quæ haftenuscomperiiti^^i!nbsp;inmultislocisadhueob oculos funt, omnibusappareat:nbsp;Ecclefiafticosfummum amp;diuinum caftitatis donum habcrcr\nbsp;les Ecclefiaftici, qui vitam inho-neftam amp; impudicam agunt Jnbsp;bistolerarinondebeant: cogitandum relinquimus, an innbsp;parte, poft mortem præfentium facerdotum Goniugatoruinr*,(,nbsp;aliosconiugatosfaGerdotesvocare,nobistolerabiIefir:amp;q^''Ji,nbsp;do tot paftores amp; concionatorcs do^tosae eruditos,donum jj)nbsp;tatishabentes, quiadconftitutionemnoftrarumEcclefiarun^i,!nbsp;noftrisdueatibusamp;territorijsfufficiant, inuenirepofîimus:nbsp;vosipfiintranfmilfis medijsindicetis, vosfacerdotes concubnbsp;rios, prorfusamoturos,amp;perordinariosnulJam tolcrantiamPnbsp;ampliùs conceffum iriÆt vos ipfi expendatis, vtile fore, fi in
gt;¦ '
-ocr page 283-COKCORDIAE.
263
roConciIioproponatur,vtconiugati adfacerdotiumadmitn* pof
fint, ficut olim in priniitiuaEcclefia aliquot fee ulisvfitatum fuit.
DE VOTIS MONAgt;
STICIS.
tibus,fruôtibus,ccnfibus, débita amp;.fuf-ficiens ratio reddi de-bebit.
DE
-ocr page 284-264. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MEDIA RESTITVENDAE
DE POTESTATE EC
CLESIASTICA.
^noftra parte, conferuare ftudemus, manifeftis tau ®'abufibusnonapprobatis, quôdEpifcopi non difig^.nbsp;^^tercurantreftcdoceri Ecclefias, amp; Sacramentanbsp;ter amp;pièadminiftrari,amp;idoneos homines ad wiD*nbsp;rium ordinari,amp;vitam presbyterorum pudicè regi,quôd exco*nbsp;municationein multis caufis abutuntur. Hos amp; fimiles abufus*nbsp;quaquam approbamus.
Curabitur autem vt débita obedientia Epifeopis exhibe. ¦tur 3cconfeructur,HempèvtPafochiamp;prædicatores noftrinbsp;narijs locorum præfententur. Item fi Presbyter exceflum rep^nbsp;henfione dignum commiferit, eumOrdinario vi EpifcopalbPnbsp;teftatis,finevlloimpcdimento,corrigerclicebit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Item Ecclefiaftica lurifdidio Epifeoporum, in caufis forum Ecclcfiafticum pertinent, non impcdietur» Quod ei ¦nbsp;quædam caufæadEcclefiafticamIurifdiâionem, illuc nonnbsp;ncntcs,vtpecnniariancgotia,amp;c,pertraâ:æfunt, eiusrcireliil.^'j^nbsp;etiamflatusinabufibusmentionemfeciflearbitramun Haccd^j,)nbsp;in parte, communis pacis caufa, vfquead fæpius nominatumnbsp;munc, Chriflianum,liberumGonciIium,alijs.ftatibusnoscod j(,nbsp;mabimus. ItemEpifcopalisExcommunicatio in caufis adnbsp;fiaflicam lurifdiótionem pertinentibus nomimpcdictur, ünbsp;ücram Scripturamexerccatur..
DE CEREMONIIS;
Eqaentes ctiàm communes ceremoniæ caritât^^ tia obïèruari. Serctineri debet, vt fimiJj tudo adnbsp;amp;concordiamEccIefiæ vtilisferuetur : Attamc^nbsp;lius confcientiam hac in parte onerarevolumusAô'nbsp;talesccremoniævelutnecefîarijDEIcultus feruandi fint, fednbsp;mnia ordinefiant, pacis amp;caritatisgratia,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c/
Nempè feq^uentibus ûatutis temporibus publiée
-ocr page 285-CONCORDIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;263
vefccndum non apponantur:Diebusquatuor tcmporum :Omni feriafcxta amp; fabbatho: In vigiliaNatiuitatis Dominion vigilia Pennbsp;tecoftes In vigilia loannis Baptiftse: In vigilia omnium Sando-ïum.
Quod adquadragcfimæ obferuationcm in noftris prouin-^^)Samp;territo£ijsattincr,meritóconfideratur, quàmoncrofum amp; 8gt;^auchaâ:enusfuerit,pauperibuspræfcrtim invulgo, continuosnbsp;fæpiffimè faólam efle mentionem,nbsp;^^niultisprobatumcfle,vt iciuniumindiuerfatempora anni dif-^^büatur, Hac igitur in parte pauperum ratio habenda eft. Nihilonbsp;tarnen noftra pars, quantum poflibile fueri t, cæteris Eccle-J^leconformare,amp;ceremonias,cantica,Euangelia amp; Epiftolasnbsp;concionarinbsp;^^°ebit.]siccxarnes publice vendiquadragefîmæ tempore conce-
Confuctactiamfefta,fîcuthaâ:enusfaétum,obferuabuntur, concionesau-^^^^cramenta, prontcuiufque confeientiæ neccflltas fla-^^^'Percipiendi.
^otninatim autem hxcfefta fcruari debentr
^nines dies Dominici.
^atalis Chrifti.
^^tephanidies.
^Johannis,Apoftoli amp;Euangclifl:æ
^ircuincifioDomini.-
^Piphania..
^^Ptimanafànéïa propter celebrandam Paflionem Domini.
Pafchæjadiundis duabus ferijSjZ.j.
^PcenfioChrifti.
* cntecofte,fimulcurafecundaamp;tcrtiafcrijs*
* ræcipua fefta intemeratæ Virginis amp; matris Mariægt;.nbsp;efta omnium Apoffolorum*
Michaelis,
etiam confuetacantica, officia amp;lcâiones,.
P ^^^Pumtae,fcruabuntur,
-ocr page 286-rr
266 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ART* CONFESS.
Similiter Litaniæ in dicbus rogationum, vtpopulusaHit cationemDeiexufcitetur,celebrandæfunt.
DE CONFESSIONE.
7-
Onfeffioetiam, propter ingentem confolation ,, quamabfolutiofccumadfert, nequaquam onaid* nbsp;abijci debet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Expendituretiam, fi confeflioprorfus onj i tur, neminem ampliùs feirepofle, quid ûiblimis^Jnbsp;falutarisclauiumpoteûasfit. Etquamuisretinendæ neceflaii^^:
folationis confeientiarumeaufamonendi funtauditores,vt^\ iampcccata, quænon enumerantur, remitti feiant: tarnennbsp;ceps ctiammandabitur,ficutamp;hadenusfa£hum cft,vt »qu^i^Lnbsp;poflîbileeft, populusadfuefiat, adindicandumeoscafus,nbsp;busipfîs confilioamp;confolationeinprimisopus eft. inbsp;Præter hæc omnia, noftra etiam pars iudicat valdenbsp;ri um efle, vt p er Cæf. Maieftatem, Dominum noftrum clena^* jnbsp;de Concilio vniuerfali in Germania quamprimum cclebran^^'^vnbsp;reformationcm capitis amp; membrorum Ecclcfîæ, element*nbsp;cogitetur.
Rogamusetiam, vthancnoftram indicationcm, pli amp;aliJDcIcóli adCæf.MaieftatemEleftores amp; alios Princip^.nbsp;ieótiflimè amp;amicè referre amp; promouerc velint. Et oft^nbsp;mus nos apud huius partis ftatus amp; eorumnbsp;adiunôlosidemfaduros
efle.
DEC*''
-ocr page 287-DECLARATIO.
267
Î^ECLARATIO ARTICVx
LORVM CONFES
SIONS.
kHign nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;orditerfentimus. Verum de eo diJfenfio eliAnSatis-
^^Jflt;triafit ad remifiionem poena. ^fl-articuloconfentimus.
qnartum, ficut verbis comprehenfiss eH, pariter ampleclimur. Declaratio ^J^^ftata eUad Titulum, de Poteftate Ecclefiafiica.
fiiclt;if/^^iuintus etiam articulusadtitulumdevotismonafiicü amp; poteftate Fccleftoi-^'^^elh
^^f'I.XVU.XVIU.XlX.confentimus^
'.''iiiir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quodad Conctonatores, eorum^ excufitionem attinet,idfuoloco re-
à nobisftsfceptafitnt. De Fide, acquieftimus **flt;tcif^^^^-^^^f^declaratione. De bonis operibuseatenusconfentimus, quod bona ope.nbsp;1^,^ gt;nbsp;nbsp;nbsp;quodbona opera, pralucentefide amp;gratiafalla, Deo pla
ff^ttitoriafint? eJr quomodo mereantur ? Praterea an amp; quemodo ^^^tndufitlnopotuit traclando couenireddeb adcateranondücompofitareieclü eft.
I»
z6i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCILlATIONE
Jn XXLartictth, de duobiuconuenit, videlicet, Quùdomnes Sanäi amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
MpudDBVMprenobts orent: amp; quod cenfuerudo Eccleßii, qua, Sanäorum brat, amp;Deumorat, vtSanitorumprecibusadiuuemur, pie amp;ben'eferuetur.nbsp;Inuocationem SanHoram attinet, in eo confen/iis eH, nuüum expreßitm mandatttf^^nbsp;Scripturisdeeaextare,quodpracipiatSauilotinuocare. VerùmanSanlli, iuxta )nbsp;morem Catholica Ecctefia, pia intentione inuocari poßint, eat emu dißentitur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
amp; Principescumßtis in bac caußiconiunUûexffiimant,proptermultitudinemfl quia nullum de ea expreßum mandatum extet, é'C.rem ambi^u^^i!'plenumpetilt;''nbsp;nbsp;nbsp;8
CùmautemhifccformulisConcordiæ,amp;totafcriea^ j inter feptenos vtrinque ad media quæxenda Concordiscnbsp;ad ordincs Imperij amp; Imperatoremrclata,intcllcdum cfTet»nbsp;dum inter partes omnino conuenixe: amp; quidam duxioxes,nbsp;queparte, optatæ concordiæ, à quavtxinquenon longèab^nbsp;obftaxeexiftimarentur:vifumcft,xemotisillis,pexpaueiorcs^[j,nbsp;naspublicæ pacis amp; txanquillitatis amantes, denuo coinp,^nbsp;nem tentandam efle. Terni igitur foli vtxinque dclcûi funt? j):nbsp;tificijsEccius, cum CancellarioColonicnfi amp; Badcnfi: Anbsp;PhilippuSjCumD.PontanOjamp;D.Hellero. Hidenuodevtr^^^jjnbsp;cic,deMiira,dcConiugîoSacerdotum,de Monafterijs,nbsp;diftioneEpifeopisreddenda, amp;c.poftrcmis diebusmenß^^ *nbsp;fticolloquuntur.
Intexea de foxmulis Concordiæ in priori Colloquio exhibitis Lutheri indicium amp;cenfuram Elector exquirit.nbsp;Lutherus, Philippi literis defumma aftionum prioris tra^l^ j)!:nbsp;interfcptenosvtrinquedeleôlosedoftus erat. Quarenbsp;amp;LVTHERI,dehisaótionibus Concordiæ, Refponfa, P,nbsp;accætcxîsThcologis, ScEleftori Saxoniæinprimis,?^^
fapicnter,circ umfp cótè,graui ter amp; magna-nimitcr reddita, ordine rc-cenfebimus.
CVM PONTIFICIIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;260
PHILIPPVS MELANTHON
D. MARTINO LVTHERO.
Erifiniuimuscollationem feupotiùs contentionem, quac fuit * inftitutacoramarbitris. Arbitrifueruntinitiö.Hcnricus Brunnbsp;fuicenfis, Auguftanus,Eccius.Coclæus :pofteaHenricoBrun-fuicenftfuffeftuseftDux Georgius. Nam Brunfuigius coaélusnbsp;erat abire ¦xjoç7àv^«xi(fov«,quem timentcontraherc exerci-
, Dedogmatibusficfereshabent.CauiJlabaturEccius nomen Sola,ciim J mus,foJa fide iuftificari homines; neep tarnen rem damnabat, fed dicebatnbsp;'ptritosoffendi. Nam coêgieum fateri, reftè tribui à nobis juftitiam fidei.
Voluit tarnen nos itafcribere, quod iuftificemur per gratiam amp; fidem, tepuguay j, fed ille ftultus non intelligit vocabulum gratise.
^herarixa fuit de remifsioncpcenæamp; fatisfaftionibus. Tertia de meri-tr 'k .***^*':ohuslocisnihilconuenit,quanquameftexiguum,quodmerito quot;'tinostamenne illudquidemreccpimus.
Peindetventum eft ad vtramqjipeciem.Hîc maxima contentione cona-«uoftendere, quod non fit præceptum fumere vtramep fpeciem. Sentit levnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efle, fumerevnam aut amhas.Et fi hxc doccremus, liben.
JJ.' '^^^ 'ohisconcelTurusvtramqjfpeciem. Ego non potui hxc reeipere ,amp; ea Hiw, ®^^^^^quot;'^os,quihaftcnus crrorc vnam fumferunt: vociferabantur e-? Ordinatio Chrifti
'm.
vH
5:
kt
r
¦lt;f quot;ini nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; qiiihaftcnus crrorc vnani liimlerunt
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ûrâinatio ^^nriüi
¦ f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Clericos pcrtinct: quare cura Sacramento vti cogamur,
'¦|j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fentis, fcribe
Conïugio, nihildifputatum cft, tantum propofitæ funt 'tiones.quas tarnen nos non accepimus.
®Pii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etiampace
quidamvictentur non expcnderc, quantum periculum futu-h firesadarmadcducatur.
«opis amp; lurifdiâîonem, amp; communc»Ceremonias poJIicemur nos efli (|)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ûfturaturos.Hæc quantum habitura fînt momenti.ignoro.
TuorabisChriftum.vtferuetno8.z4*
Augufti*
RESPON-
-ocr page 290-270 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCILIATIONE
RESPONSIO LVTHERl*
Irabar hoc fi fie a birct, mi Philippe :quôd hos arbitras re potuerint, vtamicède caufà tentarent traftarc.obft*:''nbsp;ibi non eftinfidiarura ôc doli. Habes nunc Campegi «nbsp;Saltzburgium, habcs plané laruatosiftosMonachoS .nnbsp;num tranfueftos.Quid enim minus Iperaui ynquani»
numtraniuectos.vtuiaenim minus iperaui vnqua**'» adhucminus opto,quàmvtdedoftrinxconcordiatraftetur? Quafi''®nbsp;Papamdeijcerepofsimus, autquafifaluo Papatunoftræ doftrin«nbsp;pofsit.lllefcilicctfdusamp;paftum fimulat.vt Papamaneat. Vultpef* fnbsp;ôcconcedere, fi faciamus,fcilicet, fed Deo gratia, quod vos nihilnbsp;cepiftis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,f
Scribis Eccium à te coaftum efle fateri, Nos fide iuftificari. Vtin« gifleseumnonmentiri. ScilicetEcciusfateturluftitiameflêfidei :nbsp;rim Papatus omnesabominationes défendit. Occidit, perfequiturgt;nbsp;hancdoftrinamFideiprofelTos.necdum pnitet, fedpergit. Idemft^'^j,.nbsp;parsaduerfariorum ,amp;cumijs( fi Christo placet ) conditiones ¦nbsp;quærite, amp; fruftra laborate.donec illi occafionem plaufibilem inuen*^*nbsp;nosobruant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jt
Quod feribis de vtraq; fpecie Sacramenti, reÛèfecifti. Itacni*'^! fentio, non efle indiffèrens, fed præceptum, vt vtramtp fpeciem furn^*? Jnbsp;fumere Sacramentum volumus. Non enim noftri eft arbitrij in Ecclc**||jnbsp;amp;in cultu Dei, vcJftatuereveltoIerare, quod verbo DEinonp^''nbsp;fendi.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji
Etmevritnonparumiftafacrilegavox, indiflfèrens fcilicet.h^'' voce fecerim facile omnes Dei leges amp; ordinationes indifférentes.nbsp;admiflb indifferenti in verbo D£i,quaratiQne obffabis, ne omnianbsp;ferentia ?
Clamantamp; vociferantur fané Ecclefiamtotamànobis damnar*'J)' cimusEcclefiam fuilTe inuitam captam amp; oppreflam TyrannideV***^/nbsp;ciei.atqjadeôexculandam: Quemadmodum vniuerfâ Synagogain nbsp;excufatafuit,quôdnonferuauitlegemMoyfi, in ritibus Ecclefiafti*^?J'nbsp;cramentis fuis in lerulàkm. Neep enim ideô non fuit populus DEb'l^/^jCnbsp;fibi mandatos non feruauit, vt captiui amp;. violenter prohibiti. Sednbsp;feamp;fuosEcclcfiamprædicari. Nos contra dicimus, non Ecclefian*nbsp;nobis damnari, fed ab ipfis totum verbum Dei, quod plus quamnbsp;damnariin Sacramentoviolato.
DeobedientiaEpifeopis reddenda amp; lurifdiftione amp; Ceremo*L? m unibu s, vt fcribis, amp;ei)et ««4*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wol fâr/vnO vergebet nid^t
jr bßbt/necogamurdenuo ad difficilus amp;periculofius bellum proE*/) defendendo. Scio vos Euangelium femper excipere in iffis partis. Se®nbsp;ne nospoftea perfidos autinconftantes, infim ulen t, fi non feruen***^^/
-ocr page 291-CVM PONTIFICIIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;271
voIuerint.Tpfî eni m noftras conccfsioncslargè, largiùs, Jargifsimè accipient* Suasverôllriftèjftridiùs, ftriélifsimèdabunt.
li'
Summa, mihiin totiim difpliccttraéiatus de concordia doârinac, vt qug plané fit impofsibilis, nifi velit Papa, PapatumfuumaboJeri, Satis eritnosnbsp;leddidifle rationem fidei amp; pctcre pacem: Conuertere eos ad veritatem quart fperamus? Nos venimusauditum, an noftra probent, necne,Iibcrumillisnbsp;permittentes,qualesfunt,permanere.Et quxrimus, an damnent, veliuftifi-cent? Si damnant, quid prodeft cum hoftibus concordiam veile tétare ? Cnmnbsp;veröcertumfit damnariabipfisnoftramdoftrinam ,eöquód necpceniteant,nbsp;amp;fuamretinereconantur, cur nonintelligimus omnia efle fucum amp; men.nbsp;dacium.quicquid tentant? Neque enim dicere potes, ex fpiritu fanfto eorumnbsp;iftaftudiamanare,inquibus nihil poenitentije, nihil fidei, nihil pietatis cft.nbsp;Sed Dominu s qui cpit in vobis, perficiet opus fuum, cui vos commendo exnbsp;ïninio. ij.Augufti.
MARTINVS LVTHERVS
GEORGIO SPALA;
TIN O.
Vdiovos,non libcnter fane, inceptafle mirificnm o. pus concordandi Papæ amp; Lutheri. Sed Papa nolet, amp;nbsp;Lutherusdeprccatur. Videtene opcrampulcrèlufe-ritis. Quôd fiinuito vtroque rem/eceritis, turn egonbsp;nioxveftrumcxemplumfecutus, côciliaboChriftum
jumBeliai.Scdtamenfcio,nonveftrafponte,vcrùm cafu vcî po-wslariiis Spirenfium fpedrorum in banc vana operam vos rap tos ® le. Chriftusj qui haétenus virtus vcftra fuit, erit nunc quoquefa-picntia veftra^yj- nihil proficiant iftæ Italicæ aftutisc contra vos. Cônbsp;filiuiUenim malum erit confultori peffimum. SalutaM.
Iflcbium,D.Brentium,Snepfium,amp;ca:tcros noftros.GratiaDci tecum. exE-remo 26. Àugufti.
IVSTO
-ocr page 292-DE CONCILIATIONE
IVSTO lONAE.
E caufa noftra vidi amp;lcgiarbitrianoftrorum:P*^,^?j] 1 Philippofcribo,idcm tibiferibo. Nonpoteftlt;i*^(; nbsp;vehementer fimcommotusiftisconditionibuS» i ]nbsp;terapartcpropofîtis fic fcilicctirridentibusamp;^j,.
i.
2.JÏ,
O
V? 02
tibusdæmonibus noftraiTicrucemzHKC tcchnaCanipeç*)^/ eft, vt primum caufa noftra vi amp; minis tcntaretur, qua via finbsp;cederet, turn dolis amp; infidijs peteret ur. Vim amp; minas expert*^nbsp;atqueillum terribilem aduentumCæfaris fuftinuiftis.Nm^ j-i,;nbsp;amp; verèiaruatosiftosMonachosjSpirætranfucôlos Rhcnut -netis: Sed amp; illorum aduentus has concordiasdoiftrinaenbsp;verum eftmyfterium hoc. Quid enim vitra vim amp; doluif P^jnbsp;pater doli amp;mendacij, amp;autormortis Slt;. violcntixï Sed ynbsp;îuperare vim, dabit amp; dolum fuperandi gratiam amp; virtutcD^'anbsp;liter agi tc,nequecrediteaduerfarijsquicquam, nifi quodnbsp;tiferipturaprobauerint. Dominus Icfusfitvobifcum,Äd^nbsp;Augufti.
EIDEM»
Go,rnilona,noftramcaufam Chrifto comiiic*®M. riö,amp; is promifitmihi (nam ego vtcunquenbsp;fuamhanccaufam efleamp;fore.Quarecum iam'^L,nbsp;devi delperantcsaduerfarios,ad dolum connbsp;valdèmctuo,imóplusfuperbio,certus,quöd, j;nbsp;nos ad noftram ignominiä ftertamus ,ipfe tame vigilatad.» j
fdam.Iadentfanenosconceftiflcmulta,fcdnonintclligaaf,( hocconccflifle,fit vnum maximum negaffe, amp; ex i]lorunL|)|inbsp;num valde bonu amififle.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;geÇett bie
^atUCn» Tantum VOS, quicquidadmiferitis,Euangcliume-'^/'^,f velitis,ficutegofcci Vuormatiæ.F.ccîus,vt video, vultnbsp;Auguftanusvidor,ftcutLipficusfuit. Amcn fprt(^tiXê*'^F einbsp;totibiliteras Landgrauij ad mcfcriptas, quasmihi qiixl^^jpnbsp;te, vel ipferéférés: Nam fatis placent. Videnc casMelançb^^jnbsp;ncgligat.Namfidemóc vigilantiam tuam tcnto.Valenii jnbsp;Ixti amp; falui redite. Ego fane capitis fufurro nondutnl*^ (
-ocr page 293-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;VM PONTIFIGIIS* »nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;273
amp;gutt-uris arrofio augetur. Sed fatis vixi amp; feci : veniat hora quado illi vifum fucrit, quem Sc ego videre geftio, prodigumnbsp;Sc fanguinis pro peccatorc Luthcro, V ale.
MARTINI LVTHERI IV-
yDlClVM DE INS TIT VTA CVM PON-
TIFICIIS AMIGA TRACTATIONE, ET conditionibus Concordias cum illisnbsp;farciendas.
l'
Ritnàm, iiaduerfarij noftriprorfus nihil nobis permittcre aut cedere, fed pertinacitcr pergereamp; noscondcmnare decreue-runtjVthaftenusinomnibusarticuJis fcccrunt, ncqjvnquam,nbsp;an reciperc velintiam fxpe à nobis oblata, fe dedararunt : turnnbsp;ego fanènon video,qua rationctrafta tioaliqua cumipfisfufci-
Nos enimbac conditione,vtomnia ipforumvera amp;feftamaneant, nö-^uodhaéhcnus fine Vila traftatione nimisfx ^oltmnab ijs faâum eft: agerecumijsnihilpoflumus.
j ^®oiindô,cùmautemC.M.(hocnoncurato)fcire cupiat,quid£oncede-dift' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fingulis Confefsionis noftrx partibue
oftèindicare, quid fieri à nobis aut non fieri queat.
DE ARTICVLIS DO-
CTRINAE.
Ehis Articuhs ccdcrcnonpoflumus, quianecaduer-noftri errorcm in ijs vil um monftrarepoflunt: fic-/d ut cxipforumconfutationc,5cfcquentibustraüatio-p..----nibuspcrfpicuèintclligipotuit, Sincdubioctiama-
r5^ticsaliasnationes Chriftiani amp; veri efle iudicantur. Non
ç-^Vund7ti?u?t fequot;d etiam^^^^^^ t'quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1'^ I,a «iam accurate amp; mo-
«Â'îîSÂïïÂr*
S'^.aliquarum partium,vt defola fide,de fans a ton ^*fis,explicationem dcfiderat; nofttt pais ftmpct fe ad vnbsp;^'^clarationem offert.
DE
-ocr page 294-LVTHERISCRÏPTVM
DE ARTICVLIS AR
VSVVM-
ju' Rimùmde communionc fub vtraquc fpccic. P**.nbsp;Articulo.ccderenonpofstuimsjcumdiuinaordi*.,nbsp;fitabipfo Chrifto inftituta. Nee vlli hominun,nbsp;namordinarionem inucrtcre autmutarclicet.nbsp;Prætcreaindcab initio,in vninerfa Chriftianafnbsp;fia,inuJtisfecuIisin vniformivfufuit. Cuius rei argumentui^nbsp;q u Ö d in G ræ ca E c cJ efi a vfq u c a d h un c di em vfurp a t ur, amp; d :nbsp;in orbe rerrarum, in aliquibus faltem locis manebit, amp; manef^|,nbsp;bebit,neexcidat verbum Dei.Rom,3. Ipfi quoque Aduerfat*)'nbsp;ftri.,.at,teftanteexhibita.abipfisNQt,ula,.rclt;nLumefscfat.entur».
Quod'autempetunf,vtdbceamus, vnam quoqucfp^^'A reûè porrigiamp;accipi pofse: id propter caufasfupràallégataS^nbsp;re non pofsumus, Aduerfarij etiam,neque exfacraScriptuf^,nbsp;que ex Pat rum diäris, hoc ita fierilicere vel debere demoiafl'^^^,nbsp;Porröqüödpetunr,vtapudnos quoque vnam fpeciemnbsp;muscisqui volunttncquehociuxtaipforumpoftulatajfihcd^;nbsp;mine, quafivtrumq; red urn fit, facere pofsumus; In nofttaf*^^nbsp;vifirationefarismonuimus, quomodoinfirmisvnamfpecif*nbsp;rc,nec tarnen vt.rcâfnm.pDobarc,liceat.
Quod autem obijciunt,Annevniucrfam CHriftianitaf^l vnam fpcciem,vtredam,vfurpauit,condemnarevelimus;aû'jjnbsp;m 6 r e fp o n d cm us, m agis efs e a d V er b um, m a n dat um amp; ordin^nbsp;ncmDci refpicicndum, quàm ad Chriftianitatis opera,nbsp;non fada. Deus enim mentiri Scfallcrein fuo verbo nequit-ftianitasautem , faciendo amp;omittcndofalliamp;crrarc potc^ï,^nbsp;terea Chriftianitas non eft regula amp; norma verbi Dei, led vcGnbsp;Dei cft régula amp; norma Chriftianitatis, lt;3c Chriftianitasve^jtnbsp;Dei non efficit,fedverbum Dei Chriftianitatcmeftïcrt. p.jinbsp;nim verbum gjgnirur,augctur,feruatur,vt Petrus inquit.nbsp;Rcnati non ex feminemortali, fed ex immortali, per verbun^nbsp;tisDeî,amp;mancntis iii ærernum. Et fialtcrum fit relinqii^ nbsp;vçl ncgandum,,,ccrtè Chriftianitas potiùs, quàm Dei verbu^^/i
-ocr page 295-DE ART. COOTROVER.
gandum cfset;QuandoquidcmChriftianit^, vt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FS j.
verbum creata, inferior amp; minor eft ver bo Dei» per qu F pw crcatorem,crcata eft.
Deinde non condemnatur à nobis CUriftiana Ecclefia. Vt c-ijitn populusKrael olim quædam præcepta Dcidc ceremonias non leruans.cùminBabylonecaptiuus aut alibi dcrentus velimpedi-tusefletyCoramDeo exeufatus erat., proptereaquod ineuitabilisnbsp;^eflitasamp;coaóliocumnonfincbant, imó amp;ipfeMoyfcs inquitnbsp;Dcutja.NeintcrraCanaanfaciant, ficutindeferto fccifsent. Etnbsp;^itcumciftoncm ferè p er quadraginta annos in defer to in termife-iunt.Iof.5»
ItaDcus amp; illos Chriftianos, qui haâ en-us vna tantum ipc-cic vfifuntj exeufatos habebit, cùm illud ex neceflitate amp;coaétio-îicipfis faciendum fucrit, tali nimirum abufu, prætcr voluntatem fuam,pcrEcclcfîafticos Tyrannosipfis obtrufo,vtrc(ftiusfcircautnbsp;facerenonpotucrint.Etficnon penes Chriftianitatem culpa eft,nbsp;fedpenesTyrannos ôcfalfosdoéiorcs, qui taliinfolentiadtabufunbsp;Chriftianitatemcaptiuam oppreflerunt, necvnafcicnte vel con-fentientc Chriftianitate hocinftituerunt,amp;cumviintr.oduxe-tunt.
Tertio,Noncondemnatur Chriftiana Ecclefia, etiamfi nx-110s vel abufus ali quos, vel, vt Paulus Ephef.5-inquit,rugas aut ma tulasinfcfehabeat: Longe alia reseft,peccarumautcrrorcmba-^'^te,Scaliarescftefîccondcmnatum.ChriftianaEcclefiafinepccnbsp;tatoauterroribus efsenon poteft, proptereavero damnata nonnbsp;tft. Paulus, vnus ex membris fummis amp;fanlt;ftiflimis, fatetur Rom.nbsp;7.feefsccaptiuumferuumpeccati, amp; tarnen non vult condemna-tüsefse,cùminquit,nihilcondemnabileefsein ijs, quiinChriftonbsp;Jefufint.
i
( nbsp;
Itaamp;îpfcChriftus fuos difcipulos in prccatione dominica ^larcdocuitjRemitte nobis débita noftra. Et Matth, 6. dicit ; Sinbsp;*^onrcmiferitishominibus errata fua,nec pater vefter remitter er-quot;îtaveftra.
b(
Exquibusvcrbisperfpicuèfequitur, Apoftolos taiesnæuosha
^Ç;P4'^oscôdemnarentur,nifircmiftionëiliorûimpetrarët. Et
S Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quid
-ocr page 296-276 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI SCRÎPTVM
quid opus effet, Apoftolos acvniucrfamEcclefîani, petcrcfï^ fioncmpeccatorum, nifi talia pcccata habcrcnt,quxrcniiö®nbsp;indigercnt,amp;nonrcmiffa condcmnarcnt? Nullus ccrtèin^^'nbsp;fanftuseft,quivcimomentumoculi,tam fände viucrenbsp;orarionem dominicam orarc non opusfit.Alias cnim prccati^'nbsp;minicarefpcduifiiusfandijvelminimumpcr talc oculinbsp;tumfalfa effet.
Verum eft, Ecclcfîa Chri ftiana eft fan da amp; crrarc non ficut inquit Articulus: Credo fandam Catholicam Ecclcfia^] 'nbsp;id verum eft, quantum ad Spiritum attinct ; luxta hunc cn**''nbsp;Chrifto amp; non in fefeprorfus fanda eft. Quatenus autem innbsp;adhuc vcrfatur,crratahabGt,faliiqueamp;fcducipotcft, fednbsp;fpiritumremittuntur ipfi peccata. Habet ctiam rcmiffionen'?nbsp;catorum,propterca quod in Chriftum credit, fuaqjpccca ta f'î'nbsp;incognita confitetur. Pfalm.19. Dclida quis intclligit ? Etiatn'inbsp;PaulusRom.7.docct, quódnoftrum,idcft, Chriftianoruinnbsp;pus propter pcccatum fit mortuum:Ingenuèfatetur,quôd^nbsp;Chriftianicorporcpeccatoresdc mortui fint, amp; tamenfpi^*'nbsp;Chrifto viuant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z
Ita totaChriftianitasinitioHierofolymiscrrabatjCÙn ; pliciterftatuerctgenres cffecircumcidcndas, amp; legem Mor^.nbsp;fcruandampracciperct, nifi veil ent condemnari. Quodnbsp;diametro cum principal! articule fidci noftrae pugnat, cuiC^ .nbsp;nitas innititur, fcilicct, quod propter folum Chriftum amp;nbsp;tiamfinelcgcdc circumcifionc faluari nos oportcat : Sicn^nbsp;Articulum Paulus co tempore magno cum iaborc amp;cont^nbsp;nevixobtinuit,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j,).
Quidigitur mirum,fipoftca, cum tantis Spiritus fan j nisnon abundaret Ecclefia, fæpius errauit, dclapfacft,nbsp;perrcmiffioncm pcccatorumfandamanfit?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.rf
Sed tales næui amp; errorcsEccIefiæ,cùmmanîfcftanturÇ|^ bandinonfunt,neq;profîdeiarticulis defendendi. Hoc cnnbsp;fet Spiritui fando, qui cos errores rcuclat, rcfiftcrc :nbsp;pliùsChriftianumautrcmiffibilcpeccatum,fclt;lnbsp;obftinata amp; Diabolica occæca-
tio, effet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
-ocr page 297-BE ART. CONTROVERf
277
DE CONIVGIO SA/
CERDOTVM.
Vllo modo concederepofliimuSjVt coniugium,quod ab ipfo Deo creatum amp; mandatum eft, vlli homininbsp;prohibcatur. Etdoclrina, quæ coniugium prohiber,nbsp;dodrinaDxmoniorum nominatur. i.Timorh.4.
DE MISSA PRIVATA.
AEcvtinftituaturaut toleretur, probarc'non poflu-mus, proptcrea quod euidens eft, tales MifTaSjficut ha ftenusceicbratæ funt, manifcftosabufus amp; idolola-triamcfle.Sicenimftatuunt, quod Mifla iuftificetv-trunque,amp; hunc qui célébrât, amp; cum pro quo célébra
tur,vt opus opcrarum amp; applicatum :Quod tarnen cum principal! atticulofidei inChriftum, ex diametro pugnat. Ncc ipfi negatenbsp;pofliintjCxhocfundamcntoralcsMiflasin toto mundo inftitutàsnbsp;^vcndirascfTc. Ncc hodierno die quidquam aliud quàm ventrisnbsp;laginam amp; Mammonem Miffis fuis quærunt. Qu^æ omnia facile o-mifla eflent, nifi Milfain opus operatum conuerfa fuiffet.
DE CANONE
BIcneque minorem neque maiorcm Canonem ferre ¦poflumus; Vterque enim Canon, expreftis verbis exnbsp;Milfa tale opus facit, quod nosiuftificet, amp; pro alijsnbsp;etiam offcratur,ficutpaulóante di(ftum eft. Qi^od cunbsp;^deidoftrinapalampugnat, amp;in Chrifti palfioncm blafphemumnbsp;'^ft-perindcacfiChriftuspcr fanguinemfuum nos nonfufficienternbsp;^'dcmiffet, fed per opera amp; Miflasiam primùm illudnobis quærcunbsp;amp; emendum effet.
Quod autem Canonem glofrandomitigare,amp;verbaha:c,Sa-«rificium, Viaima, pro facrificiorecordationis interpretari vo-Unt, hac gloffa nihil iuuari polTunt: Si enim Miffa, opus operatum S 3
-ocr page 298-i7S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERl SCRIPTVMnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
amp;:applicatum, vtipfi diditant, efle dcbebit, tune GIofTa nbsp;nbsp;nbsp;;
falfaeft.SiautemGloflavera eftjMiffaopus operatum J, tcft.Et ita Vel Canon Gloflam, vel GlolEa Canonem euertit-enim amp; Canon fimulnon confiftunt, quia Canon non apertenbsp;vt facrificiumillud(quodipfi Recordatiuumnominant^P*^nbsp;placatum amp; propitium reddat nobis amp; omnibus pro qui^^^
Prætcrea conftat amp; certum cft Canonem non ciTeJ^ |( Scripturamgt;fed quilibetfatcri cogirur,eum efle nouum q^^nbsp;Jongo temporepöftproditum,amp;incertiquoqueauthoriSnbsp;per non vbique concordant Canones. S. enim Ambroßj ,nbsp;quem Archiepifcopatus Mediolanenfisvfurpat, Romano jnbsp;ni plané diflimilis eft. Græcietiam longé aiiosCanones^quàPnbsp;amp;interfc quoque diferepanteshabent.
QuiaigiturScripturæ,fandæauthoritarc Canonnoi^ rt firmatur J amp; Canones diuerfis in locisdiflimiles funt: facilenbsp;gi potcft,eos hominum,amp; non DEI,ordination es efle.
Curigitur Canonem adeopertinaciter,velutvnicum^^ J num Dei verbum eflet,propugnaremus,cùm homines,quinbsp;prætcr Scripturam agunt, errare amp; falli poflint ? Qui volc^ Jnbsp;Canonem; turninuenietaliquotfandos, qui longo tcmpoi^ynbsp;Apoftolosvixeruntjineorecenferi. Etquotquotin conoU*^nbsp;tur,ideocnumcrantur,vtper ipforum mérita amp; interceflî^?(tlt;'nbsp;DEVSnobis propitius efle velit. Quemhonorem Canonnbsp;quodisnofter mediator amp; intcrceflbr efle debeat, nullibit^*^/nbsp;cuitarnenprincipaîitercorapctit. SedChriftusfeàSacrifieü*nbsp;ferri amp; infuper fandos,vt noftros interceflbres amp; Mediatoren* Jnbsp;loco ferre cogitur. EtSacerdospro Chrifto valdé fplendid^nbsp;audet,vtDeusfiliofuoChrifto,per talefacrificium veiAnbsp;propitius efle : quæ tarnen intolerabilisnbsp;abominatio cft.
-ocr page 299-DE ART. CONTROVER. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
de monasteriis non
s
li
(J* film iri promitteretur, tune dcfcqucrctur,amp;pre'-l'-
1
confilium amp;auxiliutn eg fent prclufæ.
It'
*1
li';
DVM^DESERTIS.
t
Ibentcraflentieiïiur,vtpcrfonæ,quæinijsfunt,manc-
* anf,5f,£ïcut oIim,aJantur amp;c dcfendancur. Verum vt ' Mifli lt;Sc alij corum inipij cultus foueantur amp; defen-dantutyid cörra articulos fupridiftos pugnat. Si eniuinbsp;régulas ipforumamp;vifitationem Parochiarum defen-ur,tuncMiflârumamp;Canonisconfirmatioin-(i)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-------.-vf.'ohibcndieffent,qui cgfcdivcUcnCjamp;concc-
prædicareturaduerfuscos,quiexijffent. Etfi quifpiain :i. ~.rçdicndiàMagiftMtupctcret,iUivi«cf-
O
de monasteriis
DESERTIS.
iC.Maieftas impcfabît,vtpcrfonç egreffç reftituantur, ^inferuandis Regulis defendantur, amp;c, concedemusnbsp;vtredeantamp;incnobijsalanrur.VtautcmipfarumRcnbsp;gulæ ôcMiffæfficutpaulo antcctiam dixinjus) defen-dantur:probari non poteft, cum idem inde fecutur urnnbsp;c et,quoddcc(3enofaijsuon defertisdidumeft.nbsp;perfonasiubcrct,autipiànbsp;^asfe nucreamp;defendcre vellet: toléra,re nos eaoporteret,proba-çaiitctnnon poiremus.Cæf.Maicftas cftDominusfuperior, amp;fa#nbsp;ccrciftafuæconfcientiæpericuiopoteft : Sednoftracon-feientiain talibusnegotijsfimilipericulo
onerajci non debet»
-ocr page 300-»to
ANGVSTIORIS DELECTVS
DE IVRISDICTIONB
Ruftra dclurifdidionc agitur.Si cnim nos noo V amp; nihil nobis concédant,fed fiinplicitcr amp;fincn» ,nbsp;demnarc velinttunc nullam aliam Iurifdilt;^igt;^ fnbsp;quàm carnificis, abipfis expcftarepofliimus. * |jfnbsp;tarnen eft, fi noftram doélrinam pati amp; nonnbsp;perfequi veil ent, tunc prorfus inuiolatam ipfis fuamluril
nem, dignitatem aut quomodocunq; nominent, rclinqu^*^^, Epifcopieaimvel Cardinales efle non cupimus, fed tantùn^nbsp;Chriftiajni, quipauperes efle debent. Matth. 5.Luc, 4.
DE CAVSIS MATRIMO-
NIALIBVS.
Page cum his caufis ad Epilcopos, officiales, CCS,ÔCquicunquc casrecipcrc volunt : quaniuis ,nbsp;cor eos nullam par tcm,reliquis non admiflis,^^^nbsp;S ros efle.
DE ESV GARNIVM ET
FESTIS.
Vodad hoc caput attinet, pati non pofTumus, U fcicntiægraucntur,ficutamp;S.Paulus idvctat:^nbsp;fufpicor eos non aliter, nifl cum confcientiïê/^jjji'nbsp;nc,recepturoscflc. Si verb placet indicarinbsp;ftatijVtipfainhis rebusordinatiouem faciati
men confcientias non obftringat,id ferre poflumus, fertim cum nec ipfi fccundum Canonnbsp;difpofitionemiciuniafer-
ucnt.
-ocr page 301-PROTEST. RESPONSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aSi
IntcrcavcrôjdumhæcLutheri Indicia Augiiftamperfernn'-tttr,Colloquium inter pauciores dcleâos denuo finitum, amp;rur-fuscaufa toraadImperatoris dcliberationes reiefta eft. Quævero lnitiaamp; occafionesanguftioris illius colloquijfuerint,amp;indica-ftonemaliquam eorum quæ acta funt, fcquens noftræ partis re-fponfio continet, quæ die 23, Augufti exhibita eft.
ANGVSTIORIS DELECTVS PROTESTANTIVM RESPONSIO,nbsp;EXHIBITA DIE DOMINICA POSTnbsp;Bartholomæi, ?Lnno 1530,
Vemadmodiimproxîmè àvobis Dominisconce/Tum eft aiftio-ncminternöshabitamllluftrifsimis acclementifsimis Domi. yJÎÏ nisnoftris, Saxoni, Brandenburgico.alijscjjinhaccaufacon-iunftisexpofiiimus. Dcqiiafententiam fuam vicifsimvobis innbsp;buncmodumindicarimandâriint
^eminiflenimirumipfos, quàm multoticsfefepacistScconcordta: cau-omnibus ijs,quæ fierifaluapietateconfcientiacppoflent.adpiam tranfe-¦onemamp;concordiamin hifee Comitijs obtuIiirent.Cun)lt;pia.inpridenieius f**6ratia.virorumPrincipum, aliorumcp Iuris diuini ac Canoniciperitoru,nbsp;*J^^Si4.perfonarum, vtriufep partis confenfu, habitus fit.relatum ipfisànbsp;¦iTicipibusalijscp fuarum partium efle , quæ ab vtraqj parte de feptemillisarnbsp;*Rulisamp;cohærcntibus punftis, media amp;viæ ineundæ conciliation is propo-.'^'^Huidad.easipfas àdeledisnoftræpartisrelponfidatum fiierit : quid'q,nbsp;J pacisamp;concordiægratia,.vfq}adaccuratiorem in Concilie traftatio-^'pinhancantcàfæpiusrepetium fententiam: Se nimirum, vnà cum reli-vnàdeJeftis caufam hanc totam accuratifsimè ad extremu m vfqj mome-^utncxpendilTe.ac, fiftatuerefecumpotuiflent, præter conditiones ab ipfisnbsp;P'opofitas ,trtcriùsabhac parte concedi amp; obtineri apud fuos in hac caulanbsp;^oniiinftospofte, idfe ftatim vnlcumexhibitis conditionibus indicaturosnbsp;fuifle,
Etquidemhancipfamobcaufamfc Principesatcpdeleiftos à cæteris or--'nibus iiibfinemhabiti colloquij raonuilTeatqj rogalTe .vtpropofitaàfe mç; Arclponfiones, Elcftoribus, Prineipibusde Ordinibus Imperij renun-'®fent,amp;hæc media in earn fententiam, quæ in refponftonibus continctur,,nbsp;Ägeneralelegitimumcp Concilium promouerivrgerenc
Cuiquidem petitioni, reliquor urn ordin urn Principes attp déîefti, poft: 'iltasdelibecationes collocutionescp vtrinep habitas, itafe faciles beneuo-S y,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lostg;
-ocr page 302-ANGVSTIORIS DELECTVS lostj5 pr.TÏ}ii«runt, vt fcfe negotium ad ilium modum.qua fieri pofletdilï*quot;.nbsp;tia.cum fuiquo^confilijadditioncjpropofituros.amp;rcfponfumctiani*nbsp;ccmallaturosreciperent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Nihilominustamen, antcquamdelefti Principes vtriufcp partis, reliquisfibiadiunftis,rurfusconueniflent: Ordines {idquodnoftri nonbsp;eus quàm ek amico amp; beneuoloanimo profeélum acccpcrunt)confilianonbsp;liquot in vigilia Bartholomatiadclemcntif.noftru Saxonia:EJeftore.c^hnbsp;modi mâdatisablegarunt: Ordines videlicet de ijs, quseaéla idcleftunbsp;nbsp;nbsp;.
certiores elTe redditos : ac cupere Eleftores.Principes amp;. reliquos ftatus Int, rij amicatraftationécontinuarc,id(pc5traétiorideleftu,amp;paucioribiiSiVnbsp;antcà,adhibitis:idcoi]jamicèrogare ElcftoréSaxonix,vttati(percómorar*nbsp;Comitijsdignetur.ficutjhxcita fe habere,quirebus vtrinqj interfuêi'«»**'nbsp;minerunt.
Etfiautem (cùmEleftor Saxonixhatcpoftqlatafecum focijscômunjÇi tiirum,amp; fententijscollatis Eleélori Moguntino refponfurü eflepromit jjnbsp;eadé vigilia Bartholomxivefpcreanguftiorille.de quo diximus.deleftus^Pj,nbsp;riftpfuorürecularetur.eöquodin RecelTu prioris delcétusadquicfcendnbsp;ordinumrefponfumexpeftandûiudicarent: tamé poft varias rationesinnbsp;dium allatas, ne per Eleftoré Saxonix, ipfilj; in hac caufa cóiunftos PrinC*^^nbsp;ac ciuitates ftetifle videretur, quo minùs cócordia coiret.jmguftior etiâ illf*nbsp;leftuspermilTus fuit, fie tarnen, ne quicquam priori receffuiprxiudicare^'
Quia verb à vobis, in huiufmodi contradiotem deleélû cooptatis alia media,prxfertim in prxeipuis amp; maximi momenti articulis prop*^'.nbsp;funt,quàm quxiamantèin priorideleftu agitata fuerant; nQft.roxUJjifâ,*nbsp;dicio, contraftiore illo dcleftu minime fuiflet opus, prxfertim cumnbsp;telleftum eiret,illa media iam pridem accuratifsinièpondcrata fuifle,nbsp;men inueniripotuiire,quiddeillisprxtcrea, quxinpriori delcftu indictnbsp;fuerant, vlteriùsconcedi poftet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
EtidquidéeamobcaufamPrincipesnoftri vobis fig,nificari iufleruntr.j quisinfiinulareipfosaudeat,quaficulpan5confeiftxcócordixaliqua in*tnbsp;autfocijsipforiimrcfideat. Quod fi media amp; rationes dirimendarumnbsp;uerfiarum magisappofitæoftendiàvobispofsint, easipfasquoqjytinp*'^nbsp;tiacognofceremtis, deinuieem refponfumadeasfubijeeremus, Prinçipj^nbsp;ftri.eorumipfocij demandarunt. Vel, vt nuperex nobis accepiftis, denbsp;cijs,quibuspaxamp;concordia, ad generalis lt;Sc liberi Concilij celebratie*nbsp;vfepconferuariqueat, fententias vobifcumconfereraus.
Quod fi nullum huius rei manda turn, ab Eleftoribus,PrincipibuS,i'*p liquisordinibushabetis,amp; nunc etiâ rçlata ad ipfos hac noftrafententianbsp;lûaliudrcfponfum (quodtaméclcmentif.Prinçipes noftri nófperant.) /nbsp;ordinesobtineripofle,exiftimauçritis, quàm hocipfum :Nullüvidelic*^^nbsp;ciliüapud C.M.petiab illis lt;amp;; obtineripolTe, nifi haccoditionç, vtomniâ'lnbsp;mutataànobisautinnouatafint,inpriftinumftatumanteareftituantur=
Significamusvobis mandate Dominorum noftrcruin, Nonigoot*
-ocr page 303-PROTEST. RESPONSIO. quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2S3
ßrdinibus, qiiidnam Ä dóélrinx, qii.nm continet exhibita Confefsio, lt;Sc mu-'ïtionibusabiifuuin quorunciainin Ecclefia occafionem prxbuerie. De qua-fonte amp; origine fidiflerendiim fit;ponet ilia pluribus publicè editis li-dsamp;alijsrebus comprobari.Ettamen, quibus idofficij commifliim erat, '^iillam eiusrei curam.vt dcbebant.habuerunt. Id quodetiamHadriani Ponnbsp;^'ficispoftulata in Comitiis Noribercenfibus per Legatum propofita, baudnbsp;Bfcurtdemonftrant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ P b P P
InfuperetiamEJedores, Principes, alijcjjordines, in Comitijs anteba« 3oitis necelTarium iudicarunt, vt propter difsidia in religione ac ritib.exor.nbsp;generaleaclegitimum Concilium cogeretur ,idqjfincea, qux nunc addi-J^bconditione.De quo C.M. Dominum clementif. noftrû aliquotics copel-'unt.quod amp; tâdem Spirxante annü per literas clementifsimè promifliim,nbsp;'¦ecretu conditum ell.quóna tépore Synodus ilia indici amp;inchoari deberet.
^oftriitaqj Principes, eorum in hac caula coniunfti, amice officiolelp ii-negocij traftationcm fufeeperunt, genera-. J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; CbrillianumConciliumfubieftifsimeacdiligentifsimè
'lon nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ficuti illud an tea fine omni exceptione ac condi'-
ïd' *^^^®^Ulicatum,comprobatum,«Scapud C.W.impetratum nouerunt. U^'Pïomagisqij^jjInprirnis ComitijsSpirenfibus publico decretofancitumnbsp;Magiftratus fe in boc Religionis negotio, rfquc ad gc-*illud Concilium, gereredebeant.
P^æfereaPrincipesnoftriamp;ipfis coniunéii, propter mutationes quaf. Jiçp S°fcPsionibarum partium minime conformes, amp; alia quxdam cû hocnbsp;Hç ^®lireftèvclconfècutiuècohxrcntia,anteannnm SpirxadC.M.amp;gc-Pelinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Concilium legitime prouocarunt. Itatp bxc attentata de facto ap
®*°niipforuni,aciurietiam contraria apparere.
^ifs' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quiddam «amp; anteaprorfus inauditum eflet, cam resgra-
'Ufgf- æ'^^aximxConciliumfummècfflagitarint,nunc tantifperillud re-*®®iit*'^°^^'alæillins cogendifublatx, amp; omnia in integrum reftituta fu-^'*inf^°^^Pri^^isilii®Ecclefixtemporibus fieri potuiflèt,raróadmoduin ^odigrauifsimanegotiaadSynodosdelatafuiflent.
ofjj .'väniobrem Efefior Saxonix dcPrincipes, ac eorum focij elementer óc in Pf °^'®gant,vtapudordinesdiligéterinftetis,fi forte his conditionibtis,nbsp;noftris propofitis, Hare ipfisnonlibeat, in decreco tarnennbsp;'erp *^®Concilioacquiefcant,necpcontrapromifsionem Concilij, aut in-'^®*^3ppcllationem.mutationes vllas fuisaftionibus introducant ; Idnbsp;vnicèfibide ipfis pollicentur, amp;. inuicectiam amice demilTeq? de-'^'Mle confirmant.
PiiSyjgt;H°dfifxpediaiOrdines, deamicoamp;pacifîco RecclTuad Concilij tern 'iJigç'^'^^lpcrvos,vclaliosconferrevolenttnoftri fane Principes cum fuisnbsp;nihil in fcpatientirr defiderari,vtpaxacconcordiacó
P* ITmagisnecclTariacxpediriqueant.
wîçntur etiamijdénoftricIçir.cntifsimiDoiuini,amp;ipforumfbcij,le, Deo
-ocr page 304-lU ANGVSTIORIS DELECTVS
Deo ittffâhte, intra me tas exhibita: Confcfsionis fuæ fine vlla mutation*'* uaitafcgcfturos.vt amp;Deo Omnipotcnti,amp; Cxfàrcæ Maieftati omnium*nbsp;filiorum amp; aftiontimfuarurarationemfubieftifsimc reddercpofsint.
pKæcipuè autcm,in hoe anguftiore Dclei^u, de altera tantquot; parte Sacrainenti,pctentibusporrigcnda, amp;non cofldcinn^nbsp;dis,qui alteram partem porrigunt vel accipïunt:dcMiflis priu^nbsp;Euchariftix feu gratiarum aétioniscaufa reftituendisrdcCanOnbsp;Milîælegendo, amp; verbis quibufdam incommodioribuspiè^^^,nbsp;trè interprctandis,a(äum cft;vt ex epiftolis Philippi,amp; cenfuris*nbsp;theri,quaspaulöpöftfubiungemus,perfpicuum crit.
Cvim verb Miflam priuatam, non tanquam facrificiuntr piciatorium, applicandum pro viuis amp; defunftis ,fed tantùntnbsp;tiarumaótionis caufa profacrificioChrifti propiciatorio,ac''^nbsp;cerdos feipfum communicare polTit ; itcrumreftitui debetCjl^j,nbsp;tifîcijvrgerentmoftrijdelibefationisfuç capita quædam,hisnbsp;confignarunt.
DE MISSA PRIVATA, EVCHARISTIAE CAVSA RE-STITVI POSSIT.
Ametfi coena Dominica cum Gratiarutn accipiendafit,tamen non eft proprie ad Jnbsp;atftionem, led ad confirmandam confeient^^'j;nbsp;ad conleruandum corpus amp; animam cred^^
vitam æternam,à Chrifto inftituta.
RATIO.
Ona,fiuchumanafiucdiuina,hanchabcntr3f*Jjii vt exhibeanturad vrilitatem amp; frudum eiusJljifnbsp;pit. llliberalis enim ÓC auarus donator eft, qit^nbsp;buendisdonis, fuafoJum commoda,nonaCCftnbsp;poftulat»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P
-ocr page 305-'PROTEST. RESPONSlO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ä85
îam Cnæ Dominicx Sacramcntum cft donum à Chrifto ^iftribututmSiquidemait Auguft.Sacramcntumcftinuifîbilisgranbsp;[gt;« vifîbilis forma, hoc eft.vt clariùs dicam-.Sacramcntum cft inuifi-«'Hsdoni vifibilc fignum.Gratiam enim pro dono clcmentcr exhi-oito vfurparunt aUquando vctcres.
', Eftigiturpropricinftîtutum,non vc nos Chrifto aliquid cx-^tgt;eamus accipicndo Cocnana Donûnicam,Scdvt nobisaliquid ^^hibeaturamp;donetur.
II.
Ch ^?^^P^^^8,quiinCoena Dominicadiftribuitur,cftcorpus ^'fti,amp;:vinum,fanguiscius,
fuf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corpus in cr uce nô eft oblatum,ncc fanguis cius ef-
^^ntùm adgratiarum a!ftionem,fed propriè ad làtisfaftioncm diftribuuntur inCna tan-j(jQnbsp;nbsp;nbsp;fint Gratiarum adionis fymbola.fed fàtisfadionis amp; reniif.
^^^peccatorum ccrtæ nota:x«u «isroAei^eiç.
IIL
a* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noninhocdanturproprièjVtgratiæDeo
rebus promiflîs fruam ur:V t,(^ando Deus Abraha-Ak*^^^^^^tpoftcritatisinuJtjplicationem,nonhoc propriè egit, acçnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad gratiarum adioncm cxcitaret (quamuisamp;hôc gÿ
tçf^fiOfcdvtinAbraharnofidcmcfficcrctjamp;perfidemiuftifica- primoar regnumpromifitnonih hocpropriè,vtgratis age-
thf ^*'^cdvtDauidrcgnopotirctur:exquodcindeinDauidgra- dtratit-exorta cft,tanquam frudus acceptorum bonorum, »edono-^ ^^nquamcaufàpromîflionis.
Vt'p ^^C^na Dominica promiflionescorporisamp;fanguinisjfcu,
' dicam,præfcntcs exhibitionesdantur. ^î^^g^^^^Coenainftituta ad accipiendû aliquid à Deo,quaninbsp;êfatianimi fît accipicndo bonum redderegratiam.
IIIL
Chriftusdicit ,Hocfacitc in mcicommemorationemî
*8,moxtcm Domini annunciate*
bn»
-ocr page 306-286 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANGVSTIORIS DELECTVS
lamDominicçmortisanunciationoneftpropricinftitui^^ gratiarumaftioncm,Sedad exci tandam fidem, amp; erigendam^onbsp;fcicntiximbecillitatem.Sicutnec verbi Dominiciprædicatiol.nbsp;tantum fpedatjVt gratias DEO agamus,Sed vt inftituamurin*nbsp;cia,amp;confolationemaccipiamus.
Confequitur ergoCnam Dominicam ad eundem finciï* ftitutam cflc,ad quern mortis Dominica annunciatie fpedatgt;
vgt;
Item, Quemadmodum pane vulgar! vefeimur, vt corpus miis;(Hic enim eft principalis finis efus corporalis,cquonbsp;riturgratiarumaftio,non tanquam finis, fed tanquamfincoi^*nbsp;fcquens.)
VI
Etvtbaptizamur,nonadgratiarum adioncnijScdadab^^',: ncm fordium aniinæ,amp; vt per lauacrum regenerationis jnbsp;confequamur, licet baptifuüdonmn fcquaturincrcdentcGtnbsp;rum aâio:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- J
Itavcfcimur paneCnæ Dominicæadpafcendam,V*:^ cam,confcientiam,quæ pafta cxurgitingratiarumadioncß*nbsp;tanquamfinem,fedfiniseuentum,
vil
Item,NemoPapiftarum,quantum ego fcïam,dic»tquot;J quos vocant, communicando, facrurn DEO facere 5 Sednbsp;tenturillilaicosfacrumacciperc. Quaigiturimprudentia^^^/nbsp;Sacrificuli plus fibi arrogate amp; vfurpare de Cna Dominic^ynbsp;Laici,quando vtrifqueümiliter Chriftusinftituit,necviii^nbsp;plusquàmalteri^
Excitatio fidci lt;Sc con-firmatio confeientiæ
Gratiarumaâio
Finis
eft
J Euentusfeucon-Lfequens finem
Philipii.Melanth.
-ocr page 307-PROTEST. RESPONSIO.
287
FEPI AEITOYPriAS. '
I,
Ç^ena eft cxhido corporis : Ergo non eft oblatio,quia nobis ali-Sluidcxhibetur. Obladoncenim nos exhibcmus.
II.
Eftteftamcntum,inquonobispromittitur,
IIL
Si cftfacrificinm,fidesnoniuftificat.
nil.
Vtrum oblatio fit in nranducationc vcllcuando. beni debet efle quia Paulus dicit, Conuenientibusnbsp;° *Mlijaliosexpedent.
ifem. Non eft diferimen interLaicos communicantes amp; Sapotes. Igitur non funt ordinandi Sacerdotes adfingulare com-^nioncm.
^cerdotiumeft ftatusfingulariterinftitutus ad communia-^cm,cuinnullmnfit diferimen. Ergo fcandalum eft,facerdotem ^ngularitcrcclcbrare^ùm isfitpeculiariscultus.
f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confufiominifteri;. Iftefeipfumcommunieaf,vtfi
cjplum baptizet. Nam paftor comunicat fc, tanquammembrum efiæ,ôcgcntdupIicempcrfonam,priuatamamp;pubJicam.
Lutherus etiam de haedifputatione aPhilippo moni-tus,Sententiam fuam aliquot refponlis declarauit.
D* martinvs lvthervs PHILIPPO MELANTHgt;
Aldcadflilt;^or, quod hoe tempore vobifeumadefte in ifta pulceSima amp;fandiffima confefl'ioneChriftinonnbsp;poflum.Staupitziusnoftcr dicebat, ^Ctt^OttßknÖmnbsp;hgt;«/bf m a suvot b«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I fc^arpff wwOf gem
fcWlUä. ¦
-ocr page 308-LVTHERI ET PHILIPPI
Ego fane nihil moror iftum prxtcxtum, quôd Eueb^^^, feu gratitudiniscaula liccatinftitui Miflam. FrcgitEzccbi^^^pnbsp;pentem æncum,nihil moratus, quod in memoriam amp; laudciinbsp;risDominiferuatusfuiflet. MagisfpedauitpiusRcxccrtutiinbsp;fum,amp; occafionem malam, quàm dubium amp;inccrtumnbsp;laudis ; Et noftri, cùm hadenus, peflimis cxcmplis, Miffis ft/ ,inbsp;abufi, nequeadhuc pnitcant,fruftra poftulant cis permit*^*.nbsp;nendas : Quia fucus eorum cft manifcftus acimpnitens,nbsp;nbsp;nbsp;/
amp;cuidensmcndaciu;quamuis,vtpriùsfcripfi, nihilrcdi fed abominationis Tyrannidcm affedant integram.nbsp;primo fideidodrinam amp;opçrum:pôftdeccrcmonijs vid^^Ljnbsp;Rcddant primùm Ecclefiâamp;miniftroscumlegitimis fuis^^j^nbsp;ôctraditionesfuafpontcfedabunt, poterit wx*f^** aliternbsp;periculo amp; feandalo haberi in Ecclcfia.
GEORGIO SPALATINO
Ratiamóc paccmin Chrifto. Nihil minùs SpalatinCjquàmpriuatasMiflasrctincridebcf^nbsp;cunque ctiamnoaiine. Sibonifunt,quigrati^^^fnbsp;dionis caufadicentretinendaseflc,tcntantur^^ÿnbsp;tionibuscatnalibus. Gratiarum aftionilocusnbsp;cftin mifla publica, deinde, fi quis volet, in omni opcre, nbsp;loco,vtnonfitpriuataMiffàopus. Eft enimpcriculumnbsp;lum,ctiamfi optimo corde fcruaretur; ficutfuitEphodö^^jiii^nbsp;-Itcmquc Chriftusinftituit Miflampublicam,amp;omnianbsp;pluralis numeri, ad Ecclefiam prolata amp; direda.Non fatisnbsp;te,Bonam habeo intcntionem ; Oportet dicere, habeonbsp;quia gratiarum adio amp; cultus Dei nouus, fine vcrbonbsp;gendus,vt fxpe docuinius. Oportet enim efle certos denbsp;Deum cxercendo.Eadcmrationedixeris:volo Monachat*^nbsp;uisdeMonachatupermittcrcm;Scdquantosputasfuturö^,jj^nbsp;chosamp;quamdiu^Non eft potentiæ humanæ,Dcumnbsp;vtMonachat UjautMifla priuata folam quçrat gratiaruntnbsp;Hoc fummægratiæ vix fuerit. Deinde Mifla amp;nbsp;damnati funt,propterabufum. Ideô non cft eis veniadaO^u^_nbsp;nuo rcLiiuifcant:Semei malus fcmperpra:fumiturmalüS'^^l((!
-ocr page 309-ÉPI s TO LAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;289
i) Rfergentkger/lXttnatn^alaett* Nccvlluspiusex animoporcû pri-uatam Mitiàm probare,quantocunqjnominecclebrctiir, ExEre-n^ogt;Annoi53o.
J Meminérunt ctiàm harum anguftioris Delcvtus adio-num (èquentes litcræ, Ôc Lutheri ad Eledorem Saxoniæ amp; Collegas refponfîoneszquas ordine atteximus.
i PHILIPPVS MELANTHON
D. MARTINO LVTHERO.
Itto tibiQuæftioncsquafdamjdequibusrixamurcum aducrXàrijs. Huiufmodi argumenta captant,non quae *'nbsp;dodrinam pictatiscontincant, fed quæplurimumva-Icantadconcitandâ inuidiam : amp;noftra moderatio innbsp;talib.locis auget infolentium hominu ferociam.Nonnbsp;Poteftdici,quosagât friumphoshîc.Simconomine,nôPrînGipis,
''crfarctinhlsnegocijSjUullo modo ferrcmhancfupcrbiam.Nune nie omnia diflimularecoguntPrincipum pcriculajReipublicædifnbsp;^nmma.voluntatcs noftrorummirabilitcrautimbecilles,aut pa-Jum in loco forres.Nihiltamen,vtfpcro,facicmus contra Euange-inm. Pontanus profedo dcclarat,fec(re virum fortem amp; bon um,nbsp;iiccrnsfcribittibiôcvult acccdcre adnoftramnbsp;Icntentiana. ScntitadelTecorpusChrirtiinpane. Ha:cfummacft:nbsp;eipropofitioncs,fedccrto confilio mißt fuas propofitio-^^cs.PInranonpotui fcribcrCjMoxrefponde, Vale. poftridicBar-^nolomæi,25.Augufti.
martinvs lvthervs
PHILIPPO MELANTH.
Tinamvosbrcui clapfosvidcam ,fidimiflbs cxpcûare non licct ; fatis fupcrquefeciftis. lam hoc rcliquum cftnbsp;tempus faciendi DOMINO,amp;ipfefaciet. Tantùmvirnbsp;eftojamp;fperain eo. Ego fimul amp;indignor amp;confolor,nbsp;quod Eccius amp; aducrfarij hoc futili cauillo caufam fa-Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tigant,
-ocr page 310-290 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI, ET PHILIPPI
tigantjfcilicetjfi vtraquefpecicsSacramenti ncccflarioàno fcratur,dainnarià nobis totamEcclcnâ,ipfumq;Cæfarcm«^ , 1nbsp;hoc tantum habentvltimûjVtCæfaripræfenticantilIent-finamus cumfiducia illosabutiCæfarc, huiufmodinugiSj^l((nbsp;ferio ilium prouocant,qui iam in clo terendit fuum arcunhnbsp;pereumparauitvafamoitis.Tuvidc,vtmcmineris,tecflev»^nbsp;lorum, quem vocant Loth in Sodomis, quorum animasnbsp;ifti ncfandis operibus die amp; noéle. Verùmfequitur: Nouit^nbsp;pioseripereextentationibus..
Chriftumconfefli eftis ,pacem obtuliftis,Cæfariobc3i^' 1 i niurias tolcraftis, blafphemijs faturati eftis ,ncc mal um pro fnbsp;reddidiftis.Summa,opusfandum DEI, vtfanâosdecetjdigfif |nbsp;daftis. Lætaminietiamaliquandoin DOMINO, dexuIratO^jnbsp;Satis diu triftati eftis in mundo.Refpiciteamp;leuate capitanbsp;go canonizo vosgt;vt ftdelia membra Chrifti: amp; quidamplius 1^ inbsp;tisgloriæ?An parum eftChrifto prçftitiffe fidele miniftcriuO^i^'^jnbsp;gnum illo membrum geftîfleïAbfità vobis,vt tarn exigua vobJ'«quot;nbsp;ria Chrifti eftevideatur.
Cupio vosreduces cxpedarc, óefudorem vcftrumpo^ balneum abftcrgcre.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r.
Ego optoac orOjVt forti amp; bono animo fitis,nec fpeciÆ cieifta rerum præfcntium turbemini,quifcitis,quàm plen^ jnbsp;hæcomnia in eiusmanu,qui vno momento coelum obdu^r^^,,nbsp;ferenarenon tantùmpoteft,fed etiam folet,atque adeo dd^^j,nbsp;turetiam :in cuius finum ego vos commendo peccatornbsp;res,fed tarnen côfeflbres,amp;nondefenforcsfuorum peccato^n,nbsp;Aetas mihi effcvidetur,quôd tuis proximis literisfinitumnbsp;quiü fcripfifti:adeo fufpendij iftius,(quo expedo Cæfarisnbsp;vcl plaudite vcl plorate)mora diftrahor. Ego prophetizonbsp;ria, tandem hue dcfcror cogitabundus, eftcaliquot, qui vicc^nbsp;int erp o n un t, ft fo r tè pa c em o b ti n ere po fti n t, Has c og i ra rionbsp;quiruroratiomca,amp;gemituscordis:quodcornift exaudiatu^^jnbsp;rum nifi caput Epifcoporum magno fato, eoq; non bonore5'j,'nbsp;Egoincipiolangueredefidcrioveftri reditus.Vtinamredcatb /,nbsp;Jedidi àPapaamp;CtefarectiamDeoipforum,quidicit:Domin^^M;nbsp;lus,amp;fupcrpopuIumtuumbenedidiotua.Sophiftarumamp;P3Pnbsp;ruminftdias amp;ncquitias vindicabitDominus.Buccro nihil rdr;,nbsp;dco. Nofti, Ïti tyMnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tâçku/îJaie K«i T»lt;r7r«yoyf'y(««'lt;x«T»f » '^,^1',
cK»lt;n^otôuTût.
-ocr page 311-EPISTOLÄE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i9i
Priuïquam vcrô hæ Lutheri literæ Auguftam allatæ finit: P^ifippus ftatim poft priores datas, ea, quæ cum adueriàrijsnbsp;interea incidiflent,fignificauit.
philippvs melanthon
D. MARTINO LVTHERO,
Vum iudiciumde poftulatis aducrfariorum nondutn acccpimus,cùmquideramaximèinterfit,nosidhabc-re. Adhucfotarespofitaeftinhisncgocijs:VoIuntvtnbsp;fatcamur,neque fumentes,n-eqiicporrigentes alteramnbsp;fpeciem Sacramenti,peccare.NoscKCufauimusfumcn
ç^^^cporrigentibushçrctrcs.SynodusBafiJienfishacconditionc °^ceflitgQjjgjj^j[5jj^{.£gjm^iSacraraentü,fifatcrc.ntur,rCiaèpoflenbsp;,ac dari. Hancconfcflîonem amp;ànobiscupiuntextor.nbsp;Eccius inquit^£cjdcôlaborare,quianon polTit vulgus rexi-.amp; nos iibcremus vuigi confcicnxias de Sacra-fo.Tuamîgiturfcntentiamaudirecupimus.
, -Caufam applicatioiiis miflàrum fufpcndunt ad Synodum: ^efignificant,fc non imponere nobis hoc onus, vtiinpiâ denbsp;bp ^^pinionemrccipiamus, amp; tameuCanonem reciperenosiu-V^^coi'^obis infi-iud'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;priuata côfcnionefaciendum eflet,facile
reseft communis omnium;ideoaliorura ^^atiasnon reprehendendas elfe cenfeo.
t ^laus. Nam vulgus aflucfaélumlibertatiamp;femcl excuirolugo iiianbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;æS^è patiturfibirurfus imponi ilia vetera on era, amp;
;^Unèoderunt illam dominationcm ciuitatcslmperij. De do-fol'p
tçf *æ ® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5
Poiidercpoffis.Vale.Poftridie Auguftini,26. Augufti.
^er nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^æftioncs,de altera lpecic,deMiftispriuatis,
dei-n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lîtensexpofitas, reipon-
O.Lutherus fequenti epiftola.
IVDI-
29Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVDICIVM LVTHERI
IVDICIVM LVTHERI W
MEDIIS CONCORDIAE, PO-STREMO A PONTIFICHS propofitis.
lOHANNI DVCI SAXONIAE ELï
CTORI MARTINVS LV-THERVS.
Gratiam amp; paccm in Chrifto.
Lluftriflimc Princcps Eleéïor, Domine mCjCelf. V.litcrasvnàcumduobus cxcmplaribus^^nbsp;muJarnm concordiæ,abvtriufq; partis Deledisnbsp;bitarumaccepi. CumquedchisC»V.iudiciuinn^ jnbsp;flagi tctjfubicüiflimè illud his meis litcris indicab^'
primiimCficutnoftra quoqueparsiudicauit)quædam altcriusp^ tîs propolîtæconditioncsamp;mcdia,prorfus intolerabiliafun^nbsp;vt talia in medium proferri valdc mirer»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
De noftrç autem partis Articulis,hçc mea fententia cft-CPl Aduerrarijànobispetunt,vtdoccamus,vnamquoquefpccici^j(nbsp;cramenti reétè exhiberi,ncc præccp tu,fed indifferens amp; adiap^^!nbsp;cflCjVtraq; vel vna fpccic vti: Noui t V.C.cx principalibusnbsp;ticulisvnû efle, quodnihil in Eccleßafit faciendûaut docci-^^.enbsp;nifiinverboDEIccitiflima habeatfundamcnta,ne,ficutnbsp;inquitjininGertum curramiiSjamp;pugnantcsaërcm feriann'^nbsp;hoc opus,hic labor eft, etiani cùm certum verbum Deifequi*jj,nbsp;vtinrefta viafirmimancamus. Confiâtautem vnam fpecic*\'||inbsp;cramcnti,puramtraditionemhumanam cflcjjamp;vctbo DElp^^Sfnbsp;non confirmari,fed contrariunijVtramquc videlicet fpccici^ynbsp;fpicuis amp; claris DEI verbis confirmatam effe. Idco ncque pr®nbsp;nequedocerepoflumus, vnamfpcciemrcûamcfle.ChriftuS^nbsp;Matthæii5.inquit:Fruflramecoluntmandatishominum,nbsp;Præterea amp; hoc probari ncquit,quôd Chrifti verbumnbsp;datum indifFcrcnsrcddcrcvoluntjCÙmadco fcucrèamp;fcriôp^*nbsp;pcritjHocfacircinmcicommcmorationcm.
Nec ipfi fane indiiFcrens cITc creduntNam multos^
-ocr page 313-DE CONDIT. PACIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;293
vtraquefpecicvfî cflcnt,combuflerunt, ciccerunt,pcrfecutifunr, amp;hanc doôlrinam, vt magnam hærefin, daninarunt. Quarc nonnbsp;tantùmDciamp;noftra,fedetiam ipforum caufa, conccderc nobisnbsp;iiotiIicct,vtindiiFercnscfîedoccatur. Ita enim ipfos cogeremurnbsp;Vclut homicidas amp; nefarios ncbuloncs traduccrc, quôd rem indif-fwcntcm tanquam hærefincôdcmnaffcnt amp;perfecuti eflent.Quianbsp;^gituripfiindiffcrcnseflcnoncrcdunt,niultô minùsnositadocc-ïepofTumuSjnifî ipfîrcuocent, amp; omncs eos, quos proptcrcapcr-fccuti flint, rcftituant. Et pulcrum cft,quod conqueruntur,fe nonnbsp;Poffecohibcre populum, nifî nos doccamus, ipfos quoq; rcûè donbsp;^te.Hancfapîcntcmrationemlibenteraudio: perindc quafîDe-Jî^nrumvcrbumidco doccrcdcbeat,vtipfipopulumcohibere, amp;nbsp;yrannimancrepoïEnt.
. ^cprinatisMiffis idem refpondenduni eft, Nam amp; hæ ab ho tantumcxcogitatæjamp;finevlloDcivcrboexortæfunt: vtnbsp;^dchorrendîs illorum abufibus taccam.
_ QttódautemdiaitantfenoncoaóiuroSjVtnoscaminftitua '^^îfedpetereitantùmvteamnonprohibeamus : Nosipfisnihilnbsp;^^Dctnus.Vtautcmapprobemus^idfaccrcnonpofTumus: Vbinbsp;cæteræquo.nbsp;admittenda:. Quare hæc via proxîma cft, vt, fi priuatis
* hslocmudamus,moxvniuerfum Euangelium amittamus, amp; j^^^ahominum opéra recipiamus. Non enim caufa cft J curvna, amp;nbsp;P ^Oßincs hominumiraditioncs rccipi dcbeant. Et qui omnesnbsp;prohibuit amp; condem-ho Quodpraetcndunt,Prîncipis officium non eo extendi, vtnbsp;iij5P*ohibeat, nos fane fcimus Principisamp;Concionatoris offici-Icdquærituriam, anPrinccps, vtChriftianus,nbsp;®cconfcntirevclit;ncquequæftioeft,anhîc, vtPrinceps,agat.
laera Scriptura Miflàm priuatam hibercdebet. Anigitur PrinccpsaliquisScripturæalTentîrivelnbsp;çi ^afTcntirivclib idpcnesipfum cft. Nemo in terris cum ,vtidfa.nbsp;^COgit.
Çç CANONE, An ferendus fit cum mediocri glofta. ex bonaintcrpretationc penderet, iampridemnbsp;eicam fidemgloffare,amp; omnes infidèles ad Chriftianam fidemnbsp;T 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;addu-
-ocr page 314-294- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVDIGIVM LVTHERI
adducerevoluiflena.Satiseonftaf,quomodoMiflasvcndidergt;'^. Sacrificiumamp;opus. Idiamvoluntgloffare. Sedinfumma,Honbsp;numinuentafunt in diuinis rebus intolerabilia,periculofapgt;'?nbsp;caamp;fcandalofa. Etquiaremipfamdcfendercnon definunt»nbsp;nobifcum de Mifla ftatuunt, quód non fit Sacrificium :nbsp;eft, fQandalofum verbum rctinere ,cùm nee neceflarium fit amp;F,nbsp;tereapcriculofum? lam veröpericulü fine neceffitatefubeutt^.jnbsp;non erat.llludenim prohibitum eft,amp; diciturTcntatio DEfij;nbsp;guftinusinquitjTeneatfententiamamp;corrigatlinguam.nbsp;tur de voce Fatum. Qui fatum, inquit, de dccreto DEI intefi's,';nbsp;re£t;è,mtclIigit;Nec tarnen verbum iliud vult ferre,amp;dicit,cotf*nbsp;lingium. An nos igitur dubia amp; obicura verba infuper excog',nbsp;amp;inftituerevolumus, cum tamen euidentia ôc Clara difficult^nbsp;tin.ercpofllmuslt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Præterea excufari nulla ration OP'D telt, vt vox Sacrifici'^ Canonerelinquatur. Nam Canon adeo dare Aiifl'am,veruofi,^jnbsp;fieiumefle pronunciat,vtnemo hominumaliter inter.prctafnbsp;intelligerepolfitjqaam quódMiïTafitfacrificium.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,(
, Intcralia enimpetiturinCanone,vtDEVSpermanun^ J,; gefi fui,hanc hoftiam Sacramenti furfum antediuinumnbsp;reperferri finat. Quodeerte decommemorationepaflioni^ pjnbsp;ftiexponi nequit: Illa cnim per prædicationem fieri debebat- L;nbsp;tercaCanon orat, vtDEVS facrificium illutLfibi placcrefio^^ ,jiinbsp;ceptum haberevelit, cum tarnen dileftifui Filij corpus amp; 1^%nbsp;fit: perindeaefi homo pro ChriftoapudDEVMintercederc^tfinbsp;at. Quod blafphemum Scfdum eft. Ncc Canon vllo mod-Onbsp;POteft.
Poftremo omnia quæin poteftate noftra Funt, cedemus.Quodautemin poteftate noftra non eftjrogamus/^^jiJnbsp;nobis flagitent. Quod vcroDEI verbum non eft,id vtrccip^^f(i'nbsp;in poteftate noftra non eft. Et quod fin c verbo DEI inftitufnbsp;vt fit cultus DEI :id quoquevtrccipiamus , in poteftate nofi^^poi'nbsp;eft. Quareieiuniaamp;fefta, quæ proponuntur,aliterrecipcf^nbsp;poftumus,quàmfîàPoIitico W.agiftratu,vt Politica ordinati*^^,)'nbsp;ftituant ur.Omnia enimmundana fun t,quæ eeremoniarun^^çfj'nbsp;ne ornantur,vt wftcs,rtcus,ieiunia,fefta,amp;c.Quæ omnianbsp;tioni fubiccit,ac vt libéré dcijsdifponar,præcepitGen.2.nbsp;cnim flint amp; mundana, per hoc verbum;,, Domiuamininbsp;........ Ill*
-ocr page 315-DE CONDît. PACIS/
295
^PHILIPPO MELANTHONI
MARTINVS LVTHERVS.
Ratiamamp; pacem, mi Philippe. Refpondi ad iftasquÄ-ftiones nudiuftertius:amp;quid eftquodaudcntpoftula-retam manifeftè abfurda amp; impia,ctimnec ipfiantca itadocuerint, amp;ideo nûc hoc fingant,nepræteritafa-crilegia eor uni videamus?Sed hoc pra:textu cadë fufei-
9^f^^^t)iliunt. Vosiiil,méafeiltentia,reâ:iusfeceritis,quàmfî . Hbereminiabifl-iserafiisinfidiis,dicendo,vcIlevosDEO,quæDeinbsp;funt,amp;Cæfari,quæCæfarisfunt,reddere.Siigiturofi:cndcrepotucnbsp;iratjcaeflcDci amp;Cæfaris,admittire. Si nonoftenderint,dicite:Ex-traDcutuôcCæfarcm , non efle ciîi obediatis, nififolum Diabo-y .^^^^°^edircncipfiqùi'dcmiubebût;Qiudopus eftficraufaninbsp;^^^^biacdifpcrgiin quæftioncs?Solùantilîi quod proponuntjid
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciTeDcum velCæfarcm. Quare iftainfuîfa calliditatc
P^niiiini gQj; jp ,7^1; ludcrp.an hnr vpI ill nd vplifis? Flica nr inïî.a nïîr
P fottènimisfecuraïfum/fcrensvosnihapSeibiconwiittcw^^^^
J fortepcccatum innoftroSjVtperfidiamp;inconftantcsargu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
hæcpoftea caufæ conftantia amp;veritatc facile
i quam-üolimhoccontingerc,tarnenficloquor, i quæ
A gerenn'noneffedefperandum.NamfivJHieuafenmus,paceobte -rcgiùtftiper nosmifericordia eins. Viriliteragi c c««tein..omnesqui fpetatisin DOMlNOiSperans vcro.qul
faufanieiusagitis,quod fine fpe qui pofiitfieri^Salutaomnes veftrosjôc tu cum cis valc.Ex Ercmo,dic Augu-ßini, Anno 1530.
D. MAR-
1.36 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVDICIVM LVTHERI
D. MARTINVS LVTHERVS GEORGIO SPALA-
TINOe
Cripfiantcadcarticulisiftis,miSpalatine,amp;vtdp; bolusfi non potcftleocfle,vult efle Draco.lamnbsp;dijs verfari caufam noftram ipfi videtis. Quarcnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lyt
vtdchismulta fcribamcquis enim intclledas nonfacilecaucat ?Ipfi quærunt vtdominenturfi^^jj,
confcicntijSjamp;arteifta vosauocarc volunràvcrbo, quodfat^tj dco.Vcrum nihil mctuo,quia,fiinfidiisperg ent, impingentipLnbsp;noftrasinfidias.NamvbihocvnumtcnueritiSjVosnihilcontrà^i,,nbsp;angcliuni concclTuros cfle,aut conccflifle , quid turn fun t illó^ ,nbsp;infidiæïNæ ego tunc pulchrè cos traftauero ^dcclarans Rhet^Pnbsp;inca,quód fint auficontraEuangcliumàvobis poftularequ^c^^j^jnbsp;ifti tanti fidci ócEuangelij propugnatores. Etcft.Q,aliquidnia'^ xnbsp;ftè(quod non facictis, CHRISTO fauente)contra Euangi^^.^jfnbsp;conccfleritis,amp;itainfaccunialiquctnaquilam iftain conclufci*nbsp;Veniet,ncdubita,vcnictLutherus, hancaquiïauilibcraturus^,nbsp;gnificèâta viuit CHRISTVS,hoeveruincrit* Quarcnolitej,nbsp;rcjviftoresiam violcntiæ, abiftis bullis infidiaruni ; Vturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
derit,fortes cftoteSc virilitcr agite. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mc^f ttOC/tvcnnfïlt;
HintenPorto in ifto articulojin quo petitu^'^jj Legatoamp;Papa poftulenausnobisconcedi,quænobis pcrmjf*^|^,nbsp;vclintjobfecro te,vtAmsdoEfficèrcfpondcasinaliqucmangi^?j,nbsp;imfrawoKektfen- Vale,mi Spai^/Lnbsp;amp; paree Icuitati buic, quam mihi extorquer indignatiopcli* ,nbsp;rumhominum.-
J
I
1
«
1
I
OßpubHcasiftaSjde pace amp; concordia inter | angelicosamp;Pontificios ftatus reftituendajtr^''^^^nbsp;tioneSjperDeledos Principes amp; Theologo^jP j jnbsp;m iflu Cæf. M. amp; Senatus Imperij fufeeptas prjÜ^u «nbsp;lenæ autoritatis homineSvC.M.amp; Princinum t
quidam magnæautoritatis homineSyC.M.amp;Principuni^ filiarij de communi pace amp; tranquillitate follicitelabor^^^ j,
DE CONDIT. PACIS.
^SyDlCIVM ET CENSVRA
* ^cNatVS et THEOLOGORVM NO-
1* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tltr.. _
^^IBERGENSIVM, de MEDIIS CONCOR-diæ inter OrdincsEuangelîcosamp;Pontifi-cios Auguftæ propo-litis..
i'
I
If
Enatus Noribergcnfis,fcriptuin de Medijs concordiç», GhriftianorumftatuumnominCjDeleélisapartePon-
------
jj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tificia Auguftæ tïupct oblatum »quantum in hac tem-
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poris anguftia fieri potuit,.diligentcr legit amp;cxpendit}
çp, idqueThcologisfuisdeliberandumcxhibuif.amp;tripU-
^^c^osineacontinerianimaduertiu
T 5
Prtmii
298 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM NORIBERG.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Primi funt, de quibus inter Dcledlos conuenit ,amp;qui modum controuerfi ha^enus fuerunt.Hos fuoloco iam rcH*^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nt/
Secundo funt Articuli, qui haâenus controuerfi ad confenfum nondum reduóti funt. In bis bonum, piüamp;nbsp;eftjilla conftanter retineri, quæ in publicis concionibus noft*^^^nbsp;cucrunt, amp; in exhibita Confeflionevelut reda öc diuina
Tertio funtarticuli, qui partim in dubium,partimin uerfiamvocantur»
Quantum igitur ad hos cotrouerfos, vel,vt nuperrimÇ^j ta defignatio eos nominat,adhuc dubios articulos attinet,vi^ Snbsp;Senatui eiufq; Theölogis,amp; fine dubio alijs etiam pijs amp;nbsp;cantibus,muitainiJIofcriptoconccfla, approbatäs amp; Pont*^^|nbsp;traditaefle,quæ vcl confeientiamlædant,nec facraiScripture /nbsp;monio.defcndipoflintjVelijs,quihaólenus Chriftumeiufd j,nbsp;gelium confefli funt, magno detrimento amp; fcandalo fint füll
Ac vtarticulorumiiloruraöcgrauaminum partem füll . tim indicemus: Primiim pijs Magiftratibüs non parum incoünbsp;di adfcrct, fefe prorfus obftringcre amp; afsetiri, vt omnesnbsp;amp;monachas,eorumqucmonafieria,inpriftinofiatu,,amp;vct?*[|fnbsp;fuis ceremonijs, ficut hadenus eas vfurparunt, quietè trai^^fnbsp;ledegcrcfinant.Indeenimmultisinlocisfccuturum ciretgt;''^jifnbsp;ucntusiIIimonaftici,cæterafuapatrocinia,conciones,Mi^^^,tj»nbsp;piasjfraternitates, ritus funèbres, amp;cius generis permulw*nbsp;rürfusinftituerent, fimplicium animos ad feallicerentamp;ffnbsp;rcntjamp;diirimilitudincilJaceremoniarum tantamconfufioü:^^nbsp;ducerent, exquaapudvulgus,præfertiminmagniseommuü h;nbsp;bus,nihil certius,quàm rïiaxinxa feditio expedanda eflct,vti^nbsp;inde oritura incommoda filcntiö prætcrmittantur.
Secundo,bonum non eft, ncc exiguo errori amp; dilTcn^.^ j! cafiôncm præbebit, quod Pontificijs,ipforum vfi taranbsp;locodcpnitentia,quafi tresilliuspartcs fint,conceditiif^ .ilnbsp;firmatur.DubiumenimnoneftjConfelTioncmàPontificijS^^jii!nbsp;ricLilari ilia, ipfis vfitata, confeflione jamp;fatisfaôUonem de nbsp;noftrorum operum pro pcccatisfatisfacicntiuminidlig'-^^^-Jnbsp;gitcrvnufquifq;,fi iJlis confeiïïo amp;fatisfaaio,tanquamncecy
-ocr page 319-DE MEDÎIS CONCORDÎAE* 299 partespocnitëtiæ,côccci3ntur,quanrû hocipfoobtinucrint: amp;annbsp;verboDomini (Se Scripturafalua,hoc illiseôcedipoflît.AcJicct nonbsp;intcrprerationc,fcncxpofitionc,abca,quamPon,nbsp;tiuci)rennent,(diucrfa,ncgotiüornarerur : àrudi tamcvuJgonun-quâfu.fcipererur,cürcsplusfafisclara amp; pcrfpicuafitomnibus.
Tertio, Si Sacramentum ncinini,nifi præcedentc oris côfcf-iioneexhibcndum elTct, multis fcriipiilis amp; erforibus occafio praî-berctur,amp;pcriculofumeflctcômunioncmadcofimplicitcr(5cprç alligari,(Sc homines ad hanmadftringi.Hoc quid/l'*rnbsp;«mdellet,quâcôfcientiasircrûadauricularem côfcllioncni coge enbsp;^^gt;ad quâ tamë nemo hominum vi amp; n eceflita te cogi debet,amp; hocnbsp;®^odoPontificiamconfcicntiarum carnificinamrcftitucre,amp; ho-^i'^eseoconipellcre,vtcoipfo diccommunionis, amp;itaadplact-^3fl;orum,ccrto tempore confiteri cogantiir.
To nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut prohibi-
nc^h ridiculè,partim incommode pofitus eft. Hac cnim ratio IIInbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°^^^*^^^^^^^c^^^0QUâtiragefimalisamp;21io-
Aia coäftam, non libera ,aftringercntur: (5c libertas Chrr-ttip P ^^Pcciec0cordiæamp;pacisconfcruândæ,tolleretur:cùmta çm?P^'^ÇitatisChriftian£E non minoré, q.uàmalteri us cuiufuisartinbsp;^*tiinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habere debeamus: præfer-
^iof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ncceflaria conftittu
^h^''^^^^P^oponiturjficut Papiftx nulla alia rationecamindû ^^expetunt,
PtQP ^intôjCertilïimum eft,nullum exScripturts teftimonium blQ ^^¦^PolPe, quodconfirmer,aut ex quocolligipolTit, SaiK^os
Neq;alius (ficutnbsp;j)(Q.^^^cripturæindicant ) quam vnicus CHRISTVS. Quid ergonbsp;^Qinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;frudum affert,Pontificijs articulum iltum,. queni
haótenus obtinere tcntarunt^ cuius tarnen confirmare?
paulatim ex hocarticulo fequutuxi cffcnr,qui,li-^^'tdens facile intclligit.
^mplior ^*^6nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aufifunt,
habucrunt. Ac fi vnicushicarrtculus 'S; confideïcdcbcretyUulla fubtilior amp; compendiolïor vianbsp;breui
-ocr page 320-^00 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM NORIBERGe
brcui temporis fpacio Euangclium funditus delcndi poflct gitari.Namfi ordinarijs liberum, vtante,inSaccrdotesimP^ jnbsp;concederetur, fiOrdinarijrationepotcftatisEpifcopalis,ûc^ ;nbsp;tern delinquentem punire nemine impedientc poflTent, ßnbsp;Paftorcs amp; concionatores ordinarijs præfcntari debcrentîficnbsp;articulus prolixe amp; generaliter,nulla conftituta autoritativnbsp;Epifcopalisdcterminatione, proponit: quid aliud indenbsp;t ur, aut quid effet aliud cxpedandum, quàm vt Antiftitcsili* ,nbsp;lum verae amp; finceræ religion! deditum Paftorcm, ipfisnbsp;vnquam admitterent, aut fi quern admittercnt, quotidiCjiat gt;nbsp;iam illud à fe con fid um crimen in cum conferrent,cuius pf^J inbsp;cum citarcnt, in viainterficerent,velalias tali traftarcntna®^nbsp;vlli tutus effet relidus locus. Quis autem Paftorü, cumnbsp;fuæpericulo conduci fepatcrctur,amp;,fiàMagiftratudefend' .nbsp;tra Epifeopum non poffet, concionari, amp; nil nifi mortemnbsp;urnexpedarevellet?QuarationcMagiftratus ctiamcoram^nbsp;in propria confeientia amp; erga fubditos fe tueri amp; cxcufat^^
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Ki
Quod fi Concionatores co modo afflidi, elifiamp;eiedt^ quamdiu Euangelium amp;religio Chriftiana ftabilispcrmane*^jDnbsp;fet?QuarationePontificij, Chriftianis ordinibus fubtilior^^jjnbsp;diasftruerepoffent,quàmfi omnesarticulos,de quibusnbsp;conucnit, ad futurum Concilium differrent: amp; vnicumnbsp;IurifdidioneEpifcoporumarticulumrecipcrcnt?Eocnin^^:nbsp;hanc nadi effent viam, amp; compendiurn hoc adepti,quonbsp;um, ciufquepræconesarque Paftorcs facile opprimèrent-, jp!nbsp;fane coram GæfareaMaieftatç, coram Impcrio amp;coniuni^^^pnbsp;bus nulla iufta , probabili aut commoda rationc defen«*
5 rnbsp;Ïnbsp;Ï
Ac fummatim dicendo,huius generisgrauamina, jl tares amp; incommodafccutura ex pluribus articulis, amp; pluti*j(),nbsp;eis,inferiptofuprà nominato Sc oblato, excerpi poffent: QPnbsp;ciperentur,multas faucias lt;5canxias redderent confeientia®nbsp;parsabufuum Pontificiorum confirmaretur: Euangcliumnbsp;mcliaafficcrctur,ftatusEuangelicipro Apoftatis, qui ti® nnbsp;iuam rcuocaffent,paffun traduccrentur, facra: Scriptut!^nbsp;inrcbuscontrariaagercntur, dcniqucvnum incommot^^^nbsp;liofequcretur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fl
-ocr page 321-'^^ï'Scnaftraniconfcientiam 2gçrc;Sedreâc amp;: piè procedcre,óc V j'^^^^pacîsautbcllifiituriDeocomniittcre dcbcmus. Alioquiiinbsp;pacis corporalis amp; euitandæ crucis caufa abijccre ócnbsp;^'i^pcnderevidereinur.
J) .Q3pdfiarticuliiftiitarccipcrcnturilt;5cLutheniS,aliorun'iq;
Cquod futarum cflcapparet) publicis **0ninnc λr%r^îî^îicnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff* Cf» 1111 cz^r\r\zM-gt;f»fz*itr* firtit rxt
cftintantimomcnticaufis,quxgïo-^^hdiuinasordina.tionesatqueiaftitutiones, Slt;. falutcmo-itjç ^^hominum concernant,adcoambiguèamp;obfcurèagi: Sed j '^Potilumumclaborandum crat,nc ambiguitas, nouis difpu-t'
ratio-
30Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCRIPTVM NORIBERG.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Î
tarionibus5c diflcnfionibus occafionem prxbcat. Siuc numautplura,cxpropofitismedijs,rcccptaautrcicótafueri^pnbsp;men omnium prudentuniiudicio, hæ conceflioncs, Euang*^; ;nbsp;ftatibus,apudamicosamp;inimicosnonparumignominiæ,fu'r^nbsp;num amp;fcandalorum parient,amp; fpeciofam Pontifieijs occafio*.nbsp;omncsfuosindcabufusconfirmandi, amp; magnifiée de viâor*^nbsp;triumphandipræbebunt: ficut iam Cochlæus in hanc vrbcBifnbsp;làm fcripfit, amp;demultisacmagnisnoftrorum conceflionibB^nbsp;gloriatus.
(
1
J $
Quarationcautem huic trifti vuincri remedium adhi^^ Sc quid deincepsagi debeat, cum fcriptum illudad multoruB,nbsp;nusperuencrit,amp; exhibitum fit, valde dubium eft. Verunts'nbsp;procaufxconditione, hscviaprocedendircftifllmavifanbsp;natus noftri legati, clementiffimis noftris Principibus,nbsp;Saxoniæ amp;MarchioniGeorgio indicent, fe fcripti cxhibiti,P^f,nbsp;redarios,fuis domiuisamp;amiciscopiant fecifleiquibus rcfpO'nbsp;fit: non Senatum folummodo, vcrùm ctiamTheologos fuosAnbsp;bus cum fcriptum illud communicaflen t, eorumque fcntcBt'^nbsp;exquifiuiflentjin nonnullisilliusarticulis ôcmedijspropofit¦;nbsp;tadefiderare. Quod fiarticuliilli, antequam Delcftis aduef^^'*nbsp;rum oblatifunt, ad Senatum miftifuiftent, fp ipforumnbsp;nibus,ea,quædefiderarent, amp; quibusgrauarentur, reucrent^^^nbsp;gnificaturos fuifle. PrætereaSenatus,ca,quæ vtrinqucànbsp;difputata.cxhibitaamp;comprobatafunt, neutriparti praciudi^j;nbsp;vllumadfcrre,nccqucnquam obligarciudicat, ita vt finenbsp;partis præccdcntçexpreflbconfenfu, ca, pro firmis,ccrtisamp;f^^nbsp;aftishabcrinequeant. Namabfque hoefi effet, Euangcheis*nbsp;bus hanc tranfaótionemmultiplici ter incommo dam,graiic*^(nbsp;tuperabilem, amp;apudaducrfariosetiamfcaudalofamfore,Se*^ hnbsp;cenfet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
t
(i
11
Ç
I
Cumâutemhæcgrauiffimaamp;diffîcilima,amp; taliscaufa**^|j; quanonfoliimEuangelicorumftatuum,fcdmultorumtnbsp;minum aliorum félicitas amp; faluspcndcatridcoqueneceffeb^ tnbsp;maxima diligentia confidcrari amp;expcndi, ne quid fufeipiatBf^-^' çnbsp;probeturautadmittatur, quo confeientiæ amp;animi piorun^^ gt;' t)nbsp;dijVctcrcsabufus confirmari ,amp;diffenfio)ieÂacrixæaugctip^ fnbsp;quàmChriftianapax ôcconcordia reftirui polfit: RcuercB^ nbsp;]IIuftrifs.ElcclorCjikPrincipibusSenatuspetit, vttotum
-ocr page 323-Namfi clàm Si. infeio Luthero, in hac caufa, aliquid conclu-tjf* ^crcturamp;rcciperctur ,quod Scrip türæfacræfundamcn to non ni-j|i' ^^tctur,vclalioquin dubium amp; ambiguum eflet, verendum fané ^î^^^^^therumnonfilentioilJaprætcriturumj fed publicis con-çionibusSt feriptisimpugnaturum efle. Hinc quantæ diftraftio-lies,côtroucrfiæamp;turbæeflcntorituræ, Legatos, Elcdori amp;Prinnbsp;^pibuscogirandumrelinquerc.
rquot;
V»n tTï n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f-îi cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fl cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri nFrf n *lt;
nbsp;nbsp;nbsp;Etfi autem durum videbitur, propofîtas conditioncsconcor
«lia;,iamaduerfæpartiexhibitas,amp;quæproratishaberi poflint,rc-jl traftare,tarnenmagnitudohuiuscaufæjamp;confcientiarum
®agisGonûderanda,ncquccum verbo Deiludendum ed»
L,' IdeoqucScnatuiamp;cxtcris in hac caufa coniunétis minime fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vt talcs conditioncs inpræfentiaaccipiant. Ve-
«f 'quot;'^'^^'aduerfapars, propter exhibitam articulGtum defignatione , ^Q*ifenfumvrgerct, Scillud ipfum fibi,Euangelicorum ftatuü no-'iiße. rnnr/'frnm Xr
-ocr page 324-304 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI, PHILIPPI
vtraqucparte fraftatioarnica, finevllius partis præindicio'' J ligationcfufceptafit, nequeinpoteftatcDcIeôlorumpofi^^u,!nbsp;fc, (ficutaduerfarij ipfi femperproteftatiefTentyabfqucC^^'.pjlnbsp;omnium Imperij ordinum vtriufquepartis, tanqnam . jlnbsp;um confenfu,taIiaacceptare:Necconditionesillas amp; rnc* jjjnnbsp;intentionepropofita efle,quàm,fidcrcliquis articulisnbsp;adhuccontroucrfis,anteaconucncrit,amp;intcgeracplcnusfnbsp;fuspræccfferit, qui exhibitæ Chriftianorum ftatuumnbsp;conformis, amp;abaduerfarijsconcefrus amp;approbatus fucrif*nbsp;hoc,nouiffimèoblatum fcriptumjfincvlliuspræiudicio^c^^^nbsp;tionepropofitum,amp; nulla rationcpro comprobato rccip*^^nbsp;efle.
Præcipuè autem in illistradationibus de pace? ftæinftitutisjNoricosinultadefidera{re,non folùnrnbsp;fiiraiam recitatagt; vcrùtn exfêquentibus etiam Philippenbsp;therum amp;Camerariutn Epiftolis apparet. Quas fânènbsp;CO nequaquam infèrerem nifi in Tomis Epiftolaruni PJ gt;nbsp;pi, Lipfiæ à Camerario, amp; V uiteberg;eamp; alibi editis?nbsp;illarum,publicè iam, à multis annisextarent.
PHILIPPVS MELANTH^^
lOACHIMO CAMERARIO.
Onpofluminaulaîmpetrarc,vt.certushincad^f/ rumtabellariusmittatur.IdcôianialtcrumaHt^fjjiJnbsp;s culum mitto, iicquctarnen ilJc refpondet.
ib»
lO
fatoaliquoacciditopinor, vtcfFugiant è
/?r*
Mihi non pcrindecnpidî vidcntnr pacis nonnulli/y^i))'' tuitviros bonos dcamantesrcligionis. Quidamîcgatimir*^ ?nbsp;hi luccenfent, quôd vidcorreftituere Epifcoporum rcgoUynbsp;cranus ncutiquam amanter de ea rc cxpoftulauit mecui^./Fnbsp;quadam amp; inufitata vfus verborum acerbitate.fic cft,vtfcribj/'
-ocr page 325-ET ALIORVM EPISTOLAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jo»
5ydides,T«w/Jiilt;ic5«/jL(^0Ttfto9M''gt;t7ï*v«v'77» Vtinarn id mihi accidiflct ne nunc viderehæc vida partium cogérer. Non cnira li-^^dupereflcReipublicæ.Nihilhîcadhucdccrctum eft.fcd res cx-^dftacftt^oû-3i5«y/jwt7ivovr0'. Nunc, vt video,ïïncndarcseft ,ytnbsp;*«TÂfovpferatur. Valefeliciter. s.Calend.Sept,
EIDEM.
Voddc,mcisaftionibusatlt;pconfilijstantopcré (bÙicit-uses, fa-cisofficiumamp;virioptimi,amp;hominis amicifsimi. £go autem fpero fore, vt mores me tibimci, quos habesïatis notos, purgent. Quiçquid cgimiis.cgimus coramunicato confilio cum his,nbsp;qui fimulaâhibitifuntadhæc negotia. Sicubi priuatim collo,nbsp;ciitusfumcumpriuatis, idadalios nihil pertinet. Et ab co tempore, ex quo
®hes, tantum otij non fuit nobis, vtpriuatim cum vllo poflcm vlla de re com-«ntari; Nulliautem tune eranthac de re fermones: nunenatifunt, poftquâ patefaftunicft,quid nos concedamusEpifcopis.Hoc male habetfcilicet quof-iamimmoderatiores , xeddilurifdiélioncm, reftitui TfÄtTriapEcclcfiafticS,nbsp;iîoe inter.pretanturreftitutionem dominationisPontificix.Netpignoro, curnbsp;tantuniabhorreantab hoc confilio. Ægrè patiuntur ciuitates, rcduciinvr-DCSillaniHpilcoporumdominationem. Et fapiunt: fed quo orceripiemusnbsp;®gt;s,finobispermiferint doftrinam ? Quid? quod omnia, quae largiti fumus,nbsp;'J3Denteiufmodiexceptiones, vthocmetuam,neEpifcopi cxilliment olferrinbsp;Sedquidpotuimusaliud ? Quanquam, vtego,quodnbsp;dicam: Vtinam, vtinampofsim, non quidem dominationem confir-fedadminiftrationemreftitucreEpifeoporum.Video enim, qualem fi.nbsp;^«shabituriEcclefiam,diiróluta 7roAi-ru*;Ecclcfiaftica. Video polîeamultbnbsp;^ntolerabilioremfuturamTyrannidèm, quàmantea vnquam fuit. Adhaec,nbsp;niladhuc concefsimus aduerfarijs, præter ca, quæ Lutherus cenfuit eflenbsp;^eddenda,re ben.èamp; diligenter d.elibçra.ta ante conuenturn. Netpegonon ad-«nuruseramaliquid quafi auélariû, publica; pacis caulà. Cuiusfortafsèali-^ui nuncrationem non habent, qui, fiquis exorietur motus,ytinam non ab-°modbhasnoftrorumdifputationes, fedvniuerfàmreligionem.
**¦1 diftæ funt fententiæ à noftris de reftituenda poteftate Eccjefiaftica. Et co Saxoncm,Marchionem, amp; Luneburgenfem. Hefsi contantur, Ôcnbsp;j^^'gt;Uulantfententiamveftrilcgati. Quidam animisintuéturfovecTreAeov}«.nbsp;iIJinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''PP'l®dent, fi videbuhtur ipfis profutura. Plan-ènihil fieri ab
, ^noftrisaccufatoribus candide fufpicor.Itaqj nonvaldèdoleo measaiflio-äoillisreprehendi. Ego nullius in hoc negotio gratiamaucupatusfum, '^iscupidumme de fuilTe amp; efle non obfcurèconfiteor.Netpadhucintelligo,nbsp;Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quid
-ocr page 326-306 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI, PHILIPPI
quid habcantconfiJijifti, quimaluntomnia funditusperire, quaniigt;^*^|; nonmaximimomcntialicubiaduerfarijsmoremgcrcrc. Quern egolo^'nbsp;quern articulum neceiïàrium defcrui ? Imo efFcci etiam, vc fateri cogt^'nbsp;Ecciut, luftitiam contingere per fidcm. Sed facio finem huius Apologi®*nbsp;uicor-àmhacderecopiofiùsconfabulabimur, modo Chriftus fortune'nbsp;tumnegotij.Nunccnimdélibérât Cæfar, quidde nobis fiatuere rcli'ifnbsp;quam non omnia conuenerunt.Pridie Cal.Septemb..
PHILIPPVS MELANTHO
D. MARTINO LVTHERO.
tridtinm fînrcum eft Colloquium noftruni»^^^ m us cnhn con di tio n es de a 11era Sa cram cn ti p
,, Canonej-dcMilPa priuataaccipere»itcm deCoel'% Nuncrcsiterumadlmpcratorcinrelata eft,nbsp;turum fit, diuinarenon poflim. Tan turn ornbsp;ura,vt mentcmlmperatorisftcftatadpaecmretinedam.qquot;^nbsp;»uximc opus eft non tantùm nobis, fed vniucrfæGennaiiJ^' nbsp;Non credis, quanto in odiofim Noricis, ôcnefcioq''nbsp;lijs, propter reftitutam Epifcopisiurifdilt;ftionem:Ita de Tiionbsp;nondcEuangeliodimicantfocijnoftri.
AmicusquidaiT» fcripfîtmc, fi quantavoluiflem cuniaàRoinanoPontifîceconduâuscflem, non potuilf®*^,))nbsp;remrationêfufciperereftitucndædonainationisPontificia'^nbsp;hanccfîeiudicenthomines,quaminftituimus.^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ego nullum adhuc articulum deferui,aut3bdcci, drinam pcrtineatztantùmftoraachabâturdepoliticisrebi^^nbsp;noneftnoftrumeripcrcEpifcopis. Breur,vtfpcro, feiem'^nbsp;decernet Imperator. Valefeli citer. Die Egidij.i.Septemb
Ëpiftolamamiciillius, de Philippilenitate «îfecefsionibus .vtipi® mabat,intempeftiui$, adloachimum Camerariumfcripta'^*nbsp;ipfe loachimusincfufam fuisliterisadlohao-nem lilebium Auguilamnbsp;miferat.
-ocr page 327-ET ALIORVM EPISTOLAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;joj
lOHANNI AGRICOLAE
ISLEBIO lOACHIMVS
CAMERARIVS,
S-v,
Vm pcrfpcxcriin amorcmctgametuum /fimqucmihi confcius, quantitcfaciam,amp;quantumdctcmihipol-liccar, derc maximaad tc fcribcrc volui, partim vt quenbsp;rclastibinoftrasexponerem, partimvt tuarefponfio-neadaliquamcertitudincmreturn veftrarum perueninbsp;de ijs, quae me excarnificant, mcliùs cognofccres,nbsp;'^iliterismciscxcmplum Epiftolæ, mihi, vtvides, inferipta::nbsp;qui rumoresde veftris confultationîbus venelax* ^^'^iddevobisnon vulgus, fedillius dodorcs loquanrur,nbsp;gonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quz opinio fit hominum de Phtlippo noftro, quem e-
diligam, doleo nunc manifeftis,nunc n ^onuitijs confeindi, fi immerito, valde: fi merito, quod Dc-*^^^tgt;plurimum,amp;fupràquàmdici poteft. Te igicur, minbsp;ftfjj ^®J3,pcrquicquid^ofl'umamp;debco,obreftor, vtuobisdevc-Nemo poteft melius hocnbsp;fâccrequàm tu, qua te noui diligentia,nbsp;3*iotandis omnibus. Nemo autcm,vt mihi perfua-propter eius,quæ inter nos eft, amicitiæ lua-Omnium memaximè penè vexât, quod Philippus denbsp;Uio ^citiir fuafifle- E tfi quod feeleftè did um fi t in illo non inue-^^Pli^i*^^^e^^requiro.Conijciemur,credemîhi,inmaxinbsp;ris P^''^'^^ft*^^setiam debet præuiderc homo ftudiofifllmus pa-H^ji.rdremittohæcadcxcmplum : vbi hoc vnum addidero, fi tunbsp;**n refpondendo bcncuolentiam fedulitatemquc nauaucris,nbsp;^dftimaturura metantum bcneficijin mecollatumeireabsnbsp;te, quantum hoc temporepotucrit.incredibiiccftnbsp;quantum mcquorundam iniquifs.lcr-mones verberent. Vale 111.
CL. Vllbris.
lOACHI-
-ocr page 328-JOS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI, PHILIPPI
1OÄCHIMO CAMERARIÖ
VINGEN TI VS OBSO-
POE vs.
Pcro quód.bonicÓfulcs:mcam follicitudinem rogationeni, amp;illam allcuabis,hanc diflbluesrdP,nbsp;done tua. Midfueruntferiuones his diebus, jnbsp;funthoiuin um no vulgarium, fed qui populo ,nbsp;de rebus Auguftcnfib.amp; traftationc religioni«:®!!
(jue accufan t propugnatorcs Euägclij,amp;.inpnmis Philippi^'i,; Icio tc a marc, amp;illi carum cfTc. Aiunt omnino, fi conduâu^Ænbsp;taipfcvoluifTetpecunia, àPapacflct,nunquam illiusdomj* ,nbsp;nemmeliuspotuifle aflcrcrc. Vocantquidam Achitopheli^ ¦nbsp;Élia:alij,qui modeftioresfunt, Erafmica; vt egoputo, pr^P'* nbsp;us.Nemocnim aliter fen tir,quàm.illum,contraomniûvohi*^j^(:nbsp;rcclamantibus ctiamapertequibufdafordoribus, tamêol^^nbsp;quod volucrir, amp;conditioncsperferrc. Addunt ,propoBi nbsp;fubdolèrpaucaefîevbino'nmanifcftapeccatainfintrNâfii^. (1nbsp;famvllam,curin!hasanguftiasdcclinaretur.RccitantuFcap*f^,j,;nbsp;ditionumyexafperanturvcrbis.EgooptoardcntiÜimisvotl^jjifnbsp;dereligionc merito Philippo fiat iniuria, quam fi fierinbsp;maximopereindignor. CupioigiturabstecGgnofccrc,fi^^pjtifnbsp;bcascompertum de illisrebus. De Miffispriuatisaudiuio^,j,(i*nbsp;maxima cum perturbationeanimi mei. AitreponendaStVo*nbsp;pevndcamotæfunt: addit interpretatiunculam de appH^.j nbsp;rede fane,dodrina no violatur,fcd qualis ille vfus eri t? amp;nbsp;SiEcclcfiafticus,nondifpuremusdecxitu:fin cötrariuseft^*^ Jnbsp;tioniChrifti,currorerctur.?Hæcnon cxplico, amp;alia paucult;^nbsp;dam, qux mihividentur callidiora, quàm ved ta tis oratio
amp; tenuiora, quam qua: debuedntin tali tradationepropoP\f dio ctiamfegregareeumPrincipes à religionisprotcdion^J^iinbsp;fitismirari nequeo,quoaudeatorefacere,fi modo facit-fercnr,quod dixcruntimpièficri, amp;fcrendoprobabunt-eri rillisautor? Adiuua me,fi potes, op time amice, fcrent^fjli^nbsp;Icrabircpondusfolicitudinum de publica falute. Putoilfi*^*' £!'nbsp;bcrealiquid, de quo negraueris mccum communicare,!!^*^^ /nbsp;teras,,fi.ue coram mal ueris.. Vale..
-ocr page 329-ET ALIORVM EPISTOLAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3C9
lOACHIMO CAMERARIO
NORIBERGAE PHILIP-
PVS MELANTHON.
Enobis bïc nondum dccretum cft, nccpaccipiunt aduerftrij co ditioncs, quaspropofuimus, Tantó plus vident, quàm qui-lt;i2m,quifenobisamicoseftediftitarent, qui ca conccfsionevonbsp;ciferabanturfoIidamTUf«vviA«Epifcoporum reftitutamcflè.nbsp;Intelliguntenim.quidhabcatinaconcefsioincommodi,quan
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inccuiguntcnirn,c|uiuiilt;tucrtc jijaconceisioincommocii, quan
' *ic ^^ooptimoanimo femperputauiifta concedendaefle. Quo iure cnim 1' '^olïisdiiroluereTfAi'mapEcclefiafticam, fiEpifcopi nobis concédantnbsp;inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;æquum eft cos concedere?Et vt liceat, certè non expcdit, Semperita
Epifcopos cxcufsifle, amp;. adeptoslibertatem minimê ¦I 'Mi p pofteritatcm. Qualis cnim ccdó futuru s eft ftatus ad poftcr os in Ec_nbsp;!* k,v?\ nesvetcrcs mores fintabojiti ,finulliccrtifintpræfides? Refcri-t c''^®sliteras,itcmprioreslongiufculasacccperis.VaJefeJicitcr,Prid,nbsp; 5'ptïnib.
EIDEM.
^^emvidcremurconfecuturi, fipaulócflcnt æquiorcs actra-I^nncpræ-n°^'°®®°^^nctaudirevllanimodcratamvocé.Quod quid iratiis dicam aduerfustuos quofdam ami_nbsp;loâchime,verèhoeprxdicarepoflum.mc tuacau-*^Qs dediffe opcram , nc qua vox durior crumpcret mihi aduerfusnbsp;^°'fignificas.
N ^'^filiusfcripfit.multbplcnius cxponens caiifas mcorumconfiJio-?quot;8°compofui Epiftolam, amp; fingo illumrecitarefermones non me 5 nni, fed nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j j,j ç £1Q j 5
*'^Pr *^'*®ncfcribitmcmaJediceretuis amicis, magna iniuria me affi-¦usvtàme vcftrorum voluntates abalienct, quorum gratiam, etfi nncontcmno.tamennonfaciamtanti, vtpræferam bis rationi.
bus,quæmeinillaminduxerunt fententiam, quamin hisdixinegotijs.Seddehiscoràm.Lutheronbsp;mitteshaslitcras. Dicio.Se-pterabris.
HIERO-
-ocr page 330-310 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVTHERI, PHILIPPI
HIERONYMO EBNERO C0gt; SVLI NORIBERG. ERAS MVSnbsp;EBNERVS FILIVS.
Ci« inßitutum tffe CeUoquium de dirimendi« contreuerfijs ifff^^^i^^vtriuf^panii/cripta, rxquilfta hiftoriam eiut Colloqviinbsp;ex parte cegnoßets. yidebis etiam,qttantnmadaerfar^'s »9ßriputau(fquot;\nbsp;Et bis conßl^tßio Philippumvfumeffe, ntntam
. CHliaepubli(imottu,quàmi]ù'udperpetubitafenfir, predeffe itdp^ß^y Tern, nediffaluaturprarfits Eecleßaßitapolitia: Et habet huias opinianis fua, non
net magna«,fedcirgrauißtm»sautores,Sciodiligenterhancrem à Date Saxonia dfb, tameJfeanteCottutntum-. Quarequicquidadhucaduerfirq«hit conceßit, arbitrernbsp;Lutberi ó'aliorum prudentumfententiaeonceßijfe.Certehaseenditiones hie nonpt^ß^^nbsp;folut. Quare mirer tam intquos de eofermonesßargi apud vos, qubdparurn eonßatttdnbsp;derit hos partes,ér quodgratiamapudaduer/ariosinireeupiat.Meo iudieio praebttC. «nbsp;ageretur,ßpacemredimerebifconditionib«spoßemiu. Infinitumbellumerit,nbsp;Imperia exitiale,fi res ad arma deducetur. Quareignefci debet his, qui videnturnbsp;res pacis: ér tarnen Philippus et iam alqs rationibus mouetur, quare refiitutam Ep'fiyßnbsp;atiteritatemvelit:Etiamßemniatraitqutllaerunt, tarnen mir a dißipatio eritEew^^fnbsp;adpoßeritatem,nifiiterumiamconiunganturamp;habeantcertes Epijiopos, quicogit'^^ßnbsp;ligentiits curare Eeclefia«,quàmelimcurauerunt. Bac atq^ alia mult a in hancnbsp;audiui nofir osfitpe difiutare, qua duxi tibi perfiribenda eße, vt de hit ifiic melittsnbsp;poßitütfihasconditionesEpifcopi acte perint. quanquam nofir i affirmant, Epifof^^nbsp;modoaetepturoseße.
Cùni autcm de his condidonibus pacis amp; ceflîonibus rumvarij amp; tetri fermones paflîm fpargerentur, ScadLuth^j^itnbsp;ctiaminflaciùsfortafle^amp;atrociùsiuftoquædamdelatanbsp;therus tandem fequenti Epiftola fententiam fuam de fucou^nbsp;compofitionibus Auguftæ inftitutis grauiirime expi^'nbsp;cat, amp; omnem illam depace, cum, veritatisnbsp;damno inftitutam adioneiu
abrumpi iubet.
-ocr page 331-ET ALIORVM EPISTOLAE- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ni
D. MARTINVS LVTHERVS
IVSTO lONAE.
X proximis literis veftris intellexi vos non concef fiflè in poftulata ab aduerûrijs:idq; lætus intellexi,nbsp;S expedans vosquotidie reduces, ftuc maledidos,nbsp;fiuebenedidos.Sedecce interim ton itruaamp;fulgu-raad me feruntur à quibufdâ noftrorum magnis amp; multis,vosnbsp;oniniaprodidiÀre,amp; propter pacem plura côcefTui'os eflcEgonbsp;lt;^ontra,{ciojinquam, à noftris mihi icriptum efle,condîcionesnbsp;omnes repudiatasjamp;caufàm denuonbsp;^^larem reuolutam. Hoc fcio, fie credo. At ciim illi tarnnbsp;conitanter amp; pertinaciter vrgerent, clamantes Lutherum et-jam a vobis allegari, omnia talia concedentem,amp;impcnderenbsp;plus periculià nobis,quàm abadueriàrijs,amp; negotium maiusnbsp;lit vos inter vos compeicendi,quàm contra hoftes agendfiimnbsp;pmerunt mein hæc verba:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ofl« alfo/fo Jet t t)anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f îfî
trennen vntrvpns* ffib/lanornef^t.Nam ego conditio Jjcsjquas verbo lenifsimointitulalbs jVnVcrgM^fif^C Vnbc*nbsp;ticfel/non ferâ,etiamfi angelus de ccclo vrièrit,nbsp;^luiierit. enim aliud aguntaduerfarij, quàm vt ne pilonbsp;^obis cedantêNos verô non folùm cedamusÇanone,nbsp;^flani,alterain fpeciem,Coeiibatum,amp; lurifdidionem hadenbsp;P^^S*^^^^^i^â,{èdetiam confiteamur eos redèfènfifie,audifiè,nbsp;eciffeomnia, amp; falso hadenus à nobis accuiàtos efle,hoceft,nbsp;t'oftro teftimonio iilos iuftificare,amp;nos ipibs damnarc voltenbsp;l^^.bquod nóeft fimpliciter reuocare,lêd nos ipfos bis ter manbsp; icere,amp; iUos benedicere.Scd quid ego de bis longiùs tecû,nbsp;H 2unô videatis hasturpiisimas turpitudines, amp; impudentianbsp;Qtutam inonftrolàm,vtnullo fêculofitobliuioni tradenda?
-ocr page 332-LVTHERI, PHILIPPI
re.Deinceps amp; ego aduerlarijs ne pilo quidem cedam quàm nos ludificcntur,amp; ilIudantfuperbifsimiamp;pefsiV^^f,nbsp;minum noftra infirmitateinflammati amp;: fecuri. Et jj)nbsp;ingenium Eccïj,cùm arte üia. fit faâiumjVt agentesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J;i
tu caufæ, amp; à propofito foleat adducere, donecinijci^P queum contra caulàm. Sedfatis. Ego penè rumpor ir^nbsp;dignatione^
-ocr page 333-ET ALIORVM EPISTOLAE.
rî
vtc Pfquot;ijiten-i vt abrupta adione definatiscum illisagere, Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confefsionem, habent Euangelium:fi vo-
finant, fôjramp;teî'n .^ne^ darauf; / fo ç^^p3rauit eos advidimam ,vtreddateis Iccundum operanbsp;verô nos populum Hium etiam deincendionbsp;^ü! Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iona;,quôd in finum tuum euo-
^4 ^nimi moleftiam. Quod autemtibi Icribo, omni-I^ominus lefus reducat vos faluos amp; fortes, qui etiam faciat lætos amp; fortesgt;Amen.2o.Septembris.
^acLutheri EpiftoIa,TheoIogorum deliberationes de ^esnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;comitijs concludam, deinceps^eas adio-
j^P^^æinterCælâreamMaîeftatem3 amp; Eledorcm Saxoniæ,' ^Uiî Principes,vlque ad fincm huius conucntus fufceptænbsp;¦^teuiter recitabo.
cnîm, Tradatio de pace , inter vtrinfquc partis ^ïîD ^-'^euntcmenfe Augufto -, abfquefrudu abiuit : CarolüS-paiatium funrnEJcdorinbsp;Enncipibus,pcr Fridericum Paiatinum ex-cqJ^' clcmcnter poli cxhibitam confeflîoncm cos,vtsdnbsp;ciçt '^^^'^^^¦'^Chriftiani orbisconfcnlumamp;EccIefîeCatholicæ fo-intercedcntibus Principibus,nbsp;teiltradationcm de concordia inftitui paflïxs fît. Nu-nc au-
Pîcpropofito pcrfeuerare, ôcConcilium ac Pf.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;re. Curaturü itaqucfcgt;vt Conciliumcogatur,quam-
çjj^^tjtndelococonucnerit, amp;. pacemdaturum efle: Sedhac con-Cîçî^?^ oiainia in integrum refti tuant, amp; eandçm, quam ipfc amp; '^ti Principcs,religionem fequantur.
Cùmauteminiieipondcrët,rcabEcclefiæChriftîanæfocîc-jj| 5''unquamdefciuifre,amp;proConciliopromilfogratiasagerenrt Itieiuxta Spirenfis conucntus dccretum îiiGerniania pium lt;5c
V jp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Îiberunî
-ocr page 334-3T4- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
liberum cel ebrari pcterent:ac tandem no fe pofle abolito$l-^^i,[ ns Ecclefiæ abufus bona confcienriarecipcrc concludcrcn^.^jjnbsp;fumCæfarpei GeorgiumTruccefiumexponit : Adainter^*-* /nbsp;partis dcicólos diligentera fefc Iedacfle:ex quibusinrellio^'ynbsp;multum eos à communi EcclefiaChriftianadiindere,Mirar*^^j],(nbsp;fc,quód proximi conuentus Spirenfis dccretumallcgarcor» jnbsp;contrailludproteftatifint, amp;ab eoappcllauerint: Qux Sj!nbsp;pellatio irrita amp; nulla Gt. Pcterc autcm,vt diferte amp; ingenue ,nbsp;clarcnt, andepropofitis articulis vltcriorem adioncmnbsp;fint:Tum feipfum in propria perfona de falutaribus medijsnbsp;tucndacvfqueadConciliumpacisamp;concordiæ laboraturuuinbsp;Etquiaiamferofitjfpacium cogitandife ipfis vfqucin craft'*fnbsp;largiri.Hancadioncm poftridic Philippus Luthcro his literb*?nbsp;ficat.
Hcrivefperi Principesfueruntin Palatio Cxlari8vfqueadmelt;l*^ .^j^ ¦ac,amp;tcceperunt reiponfum.Cælàrem vcllc curarecongregari Co^ j!nbsp;ftdmoreantiquo RomanxEcclcfix.amp;fortafle extra Germaniamprop''|,('nbsp;gocia Cxfaris.Interim reftituidebcre omnia Papiftis. Sedhoc adhuc** .nbsp;planédccrctum. Siquidadhucvelintcoccderc noftri.inillis articulis,nbsp;bus controucrtitur,vcllc Cxlarcmadhuc per ofto dies prxfiderc. D® nbsp;nbsp;,
dicagentnoftri Principes C«farigratias,amp;dicent fein nullopolTeceHef''
RESPONSVM ELECTORJ
SAXONIAE ET CONlVNCTORjj
PRINCIPVM ET STATVVM, QVIBVS 5E quatuor Vrbes,Campodunum, VVinshemia,Hcil-bronna amp; V Veille nburgi urn ad-iunxerunt.
Nuidifiimc Imperator,Cæfar Augufte, Doniin^^ mentiflimc.Cùm Cæf.M.V.hcftcrno vcfpcripu'^ jnbsp;pram à nobis lubicdiffiniam rcrponfioncmnbsp;clcmentcrfignificariciiraucrit, fe nobis fpaciüU
- berandi, vfquead hodierni diei horam priiuai'^^ J
5 V À 1.1 Ul V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l/x***-- .jj-
mcntilfimecocelTuram eße, qua denuo comparêrc, amp;fent^] jjjf noftram fubicdiffimè exponcre deberemus . Nosquideu^J^^^/jnbsp;diffimead parendumhacin parrepromti deparati fuimus-C^'^,,)!
lt;î iquot;'nbsp;ï
!'
P, . ngt;,Xj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-TT ir _,
V 'tlf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'*'*¦ ^*** ivvuiiu^j jwvw kj. V . iii.iivuionbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;curauii,
proximiconuentiis Spiren-
appellationem amp;irritahabcrct,idcoquenoscaiuuarinonpof.
- ^ctnifsèrcfpondemus,quôd fané contra dccretumproximi MçQ^^*^*^pitcnfîsftmuspro£cftati,amp;quodadV.C.M.amp;adgencnbsp;r/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;appcxiaucrinius, couipuxii vauiiaxMvujirfuiixuua tv
I? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tt protcftattoneamp; propofita appellatione prolixe
El' STATVVM.. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5ij
V. tempus in fequcutis dici horam oöaüam matuti-^^prorogatü nt:Nos maturandi negocijgratia, élt; propter alias ^las.quas inci,Eleä:oris Saxonia:,ConfiJiarii fubmifsè indica-qua: neceflarió rcfpondcndanobisiudicauirnus,ad ca quænbsp;cxponendanbsp;^duxirnus.
Ç Acprimum,qnód'V'. C.M. nomincintcr caetera di(ftuin cft, tfl* on^nibus ArticLilis,amp;A(ftisDcleélorum,fatiscdoüanfinbsp;ih tarnen ita conftitutainamp; fundatatn noftramcaufamani-V^düerti, vtnoscxpofuerimus, fed potiiisà Catholico confenfunbsp;îiibnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;difccffiflc,amp;c. Nosquidcmfcimus amp;inalt;ftio^
dcmonftratumiri, no-4ef^ . ^tinamamp; Articulos non eonciliatos, quos noftrapars ^er *^^tivcrbo,rnaHdatoamp; ordinatione DEIfundamcnta ha-^ec^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vcrbo amp; ordinatione Reincc difcefteiini us,
pugnantcs reccperimus. Certè ex çjçp ^^oieremus,fi difccflionis à vcrboDEI,vel fcparationisabEc-,
. **00 ^'^^Qtrànobis erit C. quot;V^.M. quod in Delclt;ftoruin aftionibus, *nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxpreflbvcrbo DEI,ad propofita media conciliandieon-
kn, * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amplciftenda amp; recipienda induci non po-
9à^odautcmfccundoIocoC. V.M.nobisproponicurauit,
eafimus protcftati, amp;ab cis rx, ,^itcrinaus:Ouam tarnen proteftationcm amp; aoDellationem
*SCï\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ufcixiitaxirtwvx vv,*wvw*i|us;iiua'Cii JUUitii iivxi pv^x-
df nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tcfpondemus,quódfanècontra dccretumproximi
£(¦ Mçr5'*^*^pitcnfîsftmuspro£cftati,amp;quodadV.C.M.amp;adgenc appcllaucrimus, compulfi caufisincuitabilibus amp;nbsp;Llnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in protcftattoneamp; propofita appellatione prolixe
Eatcnusautcmi»aôioncsamp;décrétahabiti eo-nucn-
? nô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut cm i»a« i on es oc d ccr cra na oi ti e o n ucn-
j/' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quatcnuscum doüfinaamp;ritibus,quiapud
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;congruuat. Siabfqnceo
, r.^^^^i^iis.Notumquoq; eft , id quod fineiaélantia dick .i * P^rcnfcsillas aitiones nö cffein vniuerfumà nobis reieólas^
:11''
Naoï
-ocr page 336-516 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIN
Nam amp;C. M. V. DominonoftroCIcmcntiÄ^fubitaauxilia fusTurcam iuratum amp; perpetuum hoftem nominisChrift^n* ,nbsp;fimus,amp;ad Rcgiminisimperij amp; Camcræ conferuationen,nbsp;minùsquàmalij Electorcs,Principesamp;ftatuscontulimus.Sci*;,nbsp;ctiamC.V-M.Clementiflimam approbationcmConcilijgt;cui^5^ijnbsp;ri fecimus mentionem,pcr V. C.M. inftrudionc, à V. C.M.L^nbsp;tenentc fingularicariflimo amp; clemcntifT. noftro Dominonbsp;fratre Rege Hungariæ ôc Bohemiæ vnà cum V.C. M. conft^^ .nbsp;Oratoribusamp;CommiflarijSjftatiminitioConucntusSpircnß^^nbsp;aameflc,antequamaliquid agcrctur,àquonobisappellandü,nbsp;fet.Scimus etiamClementiffimamV.C.M. approbationemnbsp;puè fc retulifle ad décréta fada in prioribus ComitijSjinq^^^j,,,nbsp;fempergenerale,libcrum«ScChriftianumConciIium,inGcrßj(nbsp;habendumjConftitutum fuit» Atq; ita priera décréta, vnà cui^ nbsp;menti filma approbatione V.C.M.noftrâcaufamadiuuant,ct^^^j(nbsp;proximo decrcto Spirenfi nobisfruinonliceat» Vidclicct^^^^j;nbsp;turn Noribergæfadumanno24. hîcAuguftæ25. Spiræaé.^P^^nbsp;mus etiam ccrto, V. C. M. caufas ncccflariæ noftræ protcfi^f* ;nbsp;ïk:appellationis profuapietatcamp;amorciufticiæ.clemcntcr^*^;nbsp;dcraturam ,præfertim cùm ea appellatio fimul adCaef.V.MA'nbsp;generalcmfynodumfâdafit:CIcmenteritaqueC.V.M.app^/-ninoftra:conccdct,donccin Concilie generaliiuftificctutÇ;,,nbsp;nos,flagitanteitaneccflitate,inconciliolcgitimèfadurosnbsp;licemuriPrætereanonneccflc cireiudicamus,vthacdifpid3^'j^,j?nbsp;C.V.M.onercmus, an nosvtpars minor debuerimusmaio^^/nbsp;conucntu Spirenfi fequi. Hæccnimvna grauiflimacaufaf^|/nbsp;nos advfurpandamappellationem,quam in proximo concK^fnbsp;iuftificaturos clTc rurfum poIlicemur,coëgit.Bona etiamnbsp;difirimainfpefumuSjCÙmReceflusproximoruconucntutu^Y.ynbsp;rijabfqueillisconditionibusamp;moderationibus,quasbcriG.,ji.(nbsp;nobisindicari curauit,gcncrale,liberû lt;Sc Chriftianumnbsp;décernant,futurum vt C.M.V.dccretum illudgen craie,Jib^^jtjinbsp;Chriftianum Concilium,luxtaRccciTusImpcrij,fine vlliscfnbsp;nibusjclementerpromoueat. Idq;vtfaciatà V.C.M.Dom^^nbsp;ftroclementiir.veraanimifubiedioncpctimus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Qjpôdautcm C.V.xM. poftrcmô à nobis poftulauit, amp;ingenuè nos dcclararcmus,an de controuerfis Articula® jjfÇnbsp;fponfionibusanteaànobisdatisplanèacquiefcereamp;:nibilîj^^'
i
1
-ocr page 337-' ET ST AT WM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Str
anvcró vltciiovesaótioncs fcrrepofliniusJ Tuni cnim C. V. M. in' propria perfona devijs amp;medjjs concordiæ amp; pacis vfquc ad con- 'nbsp;ciliumconferuandæ cogitaturä cfle: Nos quideni pro hac clemcn-tiffiinaV.C.M.declarationcgratiasagimus. Sine dubio autcm V.nbsp;C.M.extotaadione amp; vtriufqueColIcgij DelcdorumfcntcBtijsnbsp;intcllexit, Deleäos à noftra p-artc Principcs amp; alios,omnia qucc adnbsp;cxtrcmumàfuapartcconccdiconcordiæcaufa poflc vidcan tur,cxnbsp;pofuifle.Pra:tc£ca exV.C.M.orationcintclleximuSjV.C.M.admi-rarijquod deledi à parte aduerfaria,noftris adeo multumamp;indul-amp;£ntercohcciï'erint. Facile igitur præuidemus,omnès adioncs;';nbsp;luævIteriùsdepropofitisarticulisfientjC.V.M.nihilnifi molefti-nbsp;^'ïiallaturos eflc,amp;hisalia Imperij negociaimpcditum iri. 'nbsp;autcm cornunfs pacis caufadeinducijs vfq; ad Conciliumnbsp;raftaxioncs fufcipiantur, ad id fubiedifllme nos antca obtulimus;nbsp;Dih ^¦^^^bicdiifimèpóliiccmurnoscuraEledoribuSjPrinci-* '^Omnibus ordinibus dcinducijs porro tradationes fufci-j^*'J^gt;^Cönucnireveile,amp;intereaficaduroseflc,vtDEOócV.C. ¦nbsp;rcddcrepofli-tuinnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oeramus futurum,vtV.C. M.gcncrale,libc-
liisl ^^¦i^i^^um Conciliumiri Germania inftirui luxtaRecef-tioÏÏP^^i^^Pràalleg atosclemcntiflimccurct. V.C.M. vtDomi-
ad infer uiendum amp; corpo-®Qisparati.DaturndicS.Scptembris,x^nnoi530.
J- nbsp;nbsp;Hac Refponfionc, die p. Septem b. ab Eledore amp; cæte-
? ^dncipibus Proteftantibus data, qua fe ad Tradationetn politica vfque ad Concilium feruanda, prolixe obtu-cum Cæfar deliberandi fpacium fumfilTet : Georgius^nbsp;à VValburgjImperatoris Caroli Confiliarius,amp; N.-)conditionespacis, oâo articulis comprehenfas,pii-^^0 nomine Georgio Marchioni Brandenbargenfinbsp;primùm,amp; inde Ele«dori Saxonix ex-hibuerunt..
EJELl-
-ocr page 338-r« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
DELIBERATIO DE MEDj'
CONCORDIAE, ET PACIS, iN-ThR VTKAMQ_VE PARTEM, VS-que ad Concili um fcr-uandæ.
L
A Rticuli, de quibus inTraftationc concordi« priùs ¦^uenit, paritervnà confignentur, quotquot illorum tt»®*nbsp;velquidqiüddcilHs conciliatumcft.
Articuli, dc quibus omnino, vcl aliqua cx parte, non nit, ctiam fimul confignentur, «ScadConcilij dccifioncmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,(
tur. Et hacc confignatio Articulorum fiat per 14.. aut 6. illos, adTraftationem amicam delcéios.
Monaftcrijs nondummutatisamp;abolitis, fuæRcgul« rcmoniacamp;facultatcs ac bona, vfquead futurum Concili»*.;nbsp;linquantur: Vacua autem monaftcria öc qux abölita fünf, ad*' jnbsp;ficior um redi tus dcinccps per honeftos viros à Cscf.M. delc^*'jnbsp;in locis,vbifunt monaftcria, habitantes, qui Cxfarca: M,nbsp;Romano imperatori amp; Principibus ac ftatibus Proteftanrib^^^ ;nbsp;lut confcruacoribus 5c. patronFsiuramento obligati finhCoH'F^.nbsp;pcripfosvclucfcqucftrosjà Cxf.M.conftitutos, vfque adnbsp;liumdcponiamp;adfcruaridebcrent. Qj,ii ctiam in fututonbsp;rationesfuxadminiftrarionis rcddcrctcncrcntur:Hac taincgt;^ij|jnbsp;ditioncadicä:a,ncquidElcaoribus, Principibus, amp;in hac^^nbsp;coniunftis defuafuperioritatc,prxfe(ftura,iure patronatus»^nbsp;li|siuribusamp;:confuctudinibus,quas ipfi vcl niaiorcs eorumnbsp;locisolimhabucrunt amp;adhuchabcnt,dccedatamp;diminuatiir ,nbsp;terca vt pauperesmonachi «Scmonialcsexcnobijs pulfideü*' .nbsp;dicibus,vfq;adConcilium itaalantur, nc prxfidia vit necciPnbsp;ijsdefint.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Quöd fi prxlatus aliquispulfus, cum fui conuentus
1
-ocr page 339-ET STATVVM.
3Ï9
maUcnt in cnobijs fuis viucrc: tum vitandi fumtus fupcrflui cau-fa,redire in eavfqj ad Concilium pcrmittantur,ita tamcn, ne bonorum temporaiiumadminiftrationcm rcncant, fedhacc penesfc queftrosmaneat, qaiiviÂum neceflariumipfispræbcant,amp;deconnbsp;üition e à i urib us monafteri j, fi opus fi t, mon cri fe amp; doceri à Mo-nachis curent.
un.
^iConcilij cognitioncm amp;dccifioncm rcmittatur.
vlt;
rtm mnn îonf»m Tn h vtr-an?
J
---fcX \^^*.** .***. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S
^ffahcrcconentur, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. i
Poftrcmô,vt in alijs omnibus huîiisconucntusncgotijs,vnà ^4 ^alijsftatibuscrgaC.M.fcobedienter gerant.
th , ^ominatim ctiam,iHnftrifsimi Principes deftatus, cumqiu- j! ^Utranfaétum crit,cxprimentur.
320
ACTIO IMPERATORIS
L pRimum.NonpoffnmusomninoncgarcjpericuIofumcirc,^'^nbsp;culos, quorum mcntio fit, nominatim exprimer c,amp;fiin^^nbsp;fignare^ Veremurenimne cæterosarticulos,quiin Confefl'^nbsp;non nominatim indicati,amp; tarnen conrrouerfifunt,vnàaducinbsp;configncntjamp;proconfelfisjamp;reuocatishabeant.
IL
Res plena ofFenfionis amp; fcandali futura efle videtur,con. ¦ tis articulis, de quibus conuenit ,fpeciem de nobispr«bcrc,4nbsp;pacem amp; amicitiamcumaduerfarijsfecerimusjeosqjprofi^yinbsp;habeamus. Etquamuis de aliquibus articulis adhuc diiTe^*^.nbsp;tamenleuitcr nos earn curare,amp;in crrorcs corum confentiï^nbsp;que confirmarc dicemur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if
Hiscaufismouentur fortaffealiqui,vtnullam .articulé confignationemfaciendam efle purent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Noftra verb fententia eftinftitutam traâationcna^i^'j, politica,propter hanc caufam non abrumpi debcrcj hac tai»^nbsp;cumfpeétioncadhibita.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i!
Primo,Nepcriculum allcgatuminde exifterepoflif^PJ; articuli controucrfi,nec tarnen in confeflione exprefsenbsp;licet de primatuPapæ,depurgatorio,deindulgcntijs amp;c.ri^*/nbsp;tim adiungendi, amp; hæc communis claufula addenda erit,qi^|^:nbsp;fuimusin refponfionc noftra,cum interrogati eflemus, AaPnbsp;articulosexhibere vcllcmus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jiJ
Secundo, Quod ad fcandalum at tinctjCogitamuSjC^'^.j; tradatio inter Principesfufcipiarur,amp;nihilaJiud,quàmpo^*îj'ii;nbsp;pacem fpc£let,non fcandaium dat urum efte, fed reótè amp;nbsp;pi pofte: Non enim pro fratribus,tali tra(ftatione,agnofcu'*^jj£;'nbsp;manifeftccxprimitur,dcquibusarticulisnonconfentiamii'nbsp;inconcionibusliccbitalterampartemrcprchendereamp;taxafnbsp;foli Principes inter fc agunt, vt externam amp; poli ticampaC'^'^p,ïnbsp;fe conferuen t,pcrindcac fi Chriftiani amp; I ùdæi externamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjt
ter fe, faccrent. quod certè bona confeientia coram
ii Sedh;cneceffecftArticuIos noneonciliatosnomtn^'^^ ccnfcri, quoru fatis multi futuri funtj de Iuftificationc,de^^(,[(-
-ocr page 341-- ET STAT WM. nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;321
(if
dctraditionibushumaniSjilcconfcffionc, defatisfaótionibus,de ^obs,dcpotcftatcEpifcoporum,devtraquc fpccic, dcMifla, dcnbsp;Coniugio, dcinuöcationcSanaorum,dcvnitatcEcclefiac, amp;c. amp;nbsp;^ancclaufulainadiungerc,quódnoftraparshosarticulos,vtincónbsp;^fßioncponunturjVcrosamp;Chriftianoseflefentiat.Itaomnesccr-nos in aduerfariorum errores non confcntirc. Eftquc talis c-^iitneratio ActicnlorumvtrorumqiCdcquibusconucnit,nbsp;^^nuenit) nihil aliud quàm ingenua amp; clara confeflio, ad quam c-'^ndamaraicis «Scinimicisflagitantibus obligati fumus.
Qupdfiaducrfarij ex nobis fcircvcllcnt, inquibus articulis f®srcaèfcntire,inquibuserrare,iudicaremus: noftriofficij efletnbsp;^^gcriuc indicarc, ficut Marpurgi ctiam articulos confignauimus,nbsp;^^^tnennullamftatcrnitatcïniniuimus, ctiamfi valdc ilia cxpc-gt;nbsp;^«etur.
SivcibAducrlarii articulos nondum conciliates recenferi in ^^''^^lt;^^2ufulamconfcientijsnoftrisoncrofam,nihil dcillisnbsp;. ^rcaproconcionedifputandum efle, vel fimilem, adijccrent,nbsp;tuin nullq modo hxc trafikatio fufcipicndaeft, dc qua tarnennbsp;'icrfariosipfós,met'uentcs ncinfeitiacorumlatiuscmanct,nonnbsp;* ^claboraturos eflc exiftimamus.
Etfi autem dc hoe articule varia deliberauimus, amp;, fi fuccc-laftioncmvaldcintricatam amp;pcrplcxam forcprofpicimus: ta-Pl fufFragijs omnes hanc fententiam communitcr am-lt;0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prxdidis rationibus adionem dcpacc politica
^ftituendarede füfcipi. Hac deliberatione prarmiffa, oblatx à Truccefio pacis conditioncs, à quibufdam noftrumnbsp;mitigatæ, amp;atticuli, dc quibus non conuc.
nit nobis cum aduerfarijs,ad-iundifunt.
PRIO-
-ocr page 342-3ai nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
PRIORES ARTIC VEI Algt;^
OyANTVM MITIGATL
I- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
Tgt;Rimùmgt;VtarticuliFidciiuxtaSymfcolum Apoftolortini cenum,amp;cæteri,dcquibusconucnit,perdeicôlos vtriul^*nbsp;tis conRribantur, ócreccITui inferantun
n.
Vt articuli, dequibusomninovel aliqua ex parte nölJ .uenitjfimilitereonfigncntur, amp;rccefrui.intcxantur,addita^.nbsp;rali elaufula, quódhiarticuli non conciliaticum casterisnbsp;hs-, amp;r.itibus.,-iioninfpecieexpreflïs, quosaliqui bona coni^^,nbsp;tiaferuarinon pofle exiftimarent, adcognitionem vniuerftl*'nbsp;liberiConcilij referantur, ac vt interea Magiftratus fingnH^',nbsp;fùos cfficiant, ne quid turbanspacem publieainautfcditiol^nbsp;hisdoceatur,.
Vt Mönaff crijs amp;. CoIIcgijs, quæ nondum murara vd ta fun tj fuæ Rcgulæ Sc Cercmoniac pro ipforum confcicntia^^^L'nbsp;dæ,pra:tercafacurtatesgt;amp;reditusoinnes,vfq5adConciriult;î ji*'nbsp;rclinquantur Vacua m©nafteria,amp;reditus coll egiorurn,«^''^?nbsp;lira funt, fcqueftri à Cæf.M.cledi bona fide adminiftrcntnbsp;Concilium, cui ctiam rationes reddentur,faluo tarnen iuf^ Jnbsp;ftratuum,patronatus, præfeûuræ,fcudorum Sc aliaruni co^^'nbsp;dinum,quodfinguliEIe6torcs, Princip-csiScftatusantehan^^^Jnbsp;tioneminijshabucrunt.Præterea vt Parochies, quæ 1.1'nbsp;autCollcgijsincorporatæfunt, «Scfcholislitcrarumnbsp;Alantux ctiani pulfæ cius ordinis pcrfonæ vfq; adConcilit»^^'
Q^tód ad Mifiasatfinei'.debent illæ cum vfitatis vefti^^V. p; tionibuSjleótionib.amp;alijsChriftianisceremonijSjOmnibü'^^i-fubftanrialibusccIebrari.QiiæveroinMi(risdifpurabiliaf^*\)if|nbsp;quam confcicntijs oncrofaallegautur, itidemad Concih) ,nbsp;tionern refer aentur.
-ocr page 343-ET STAT WM» V.
32J
Quod adcommunioncna fub vtraquc fpcçic, Sc. çoniügiutn J ita fc gerant Principes, ôc ipfis in hac caufxnbsp;^°iunai,ficut coram Dco primùm,amp;coramCçf.M.infæpcdidonbsp;^Oûcilio defendcrc fc pofîeexiftimabunt.Quodfî in Concilio cô-P®nutnfucrit,alterutrani partem in his rebus aliquid dcliquifle:nbsp;*8iCKf,M.,fententiæ amp; mandato reuerenter fc fubijciet.
VL
Vtconfcruandçvnitatis Chriftiançamp;pacis caufa perEleéïo ^^WiSaxoniæ, amp;coniun£tos ftatus, nulls præterca nous mutatio-^iuRcligione Chriûiana vfq; ad Concilium inftituantur.
VIL
J. ytElea:orSaxonisamp;coniunâ;iPrincipcsinhaccaufa,nul-propriorum fubditorum 5c coiunûorum pàtrocinium
VIIL
. . ^tincætcrishuiusconuentusnçgo.tijs,fîmilitcrcumcætc- ^perijordinibus, CæfareæMaieifatiobedientiam leeitimam Præftent.
ARTïCVLI, de QVIBVS NON CONVENIT NOBISnbsp;CVM ADVERSARIIS.
1.
_ I^cIuftificationC) quod coram Deo iuftificemur fide in ^HRIsTvm, non propter opera noft ra, feu mérita præce-^entia vel fequentia, led per gratiam.
II.
Quódjetfi bona opera funt nccelTario facienda, tarnen ^'^nfunt meritoria gratiæ ac iuftitiæ, led fides apprehenditnbsp;ê^atiam.
-ocr page 344-JU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
IIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. f
Quod in confefsione non fit neceffariaenumeratiöP eatorum.
Quódj etiamfi contritioeft neceflaria, tarnen cam nonremittunturpeccata^ fed per fidem 5 qua creoi^nbsp;abfolutioni aut Euangelio : ideo neeefleeftad eontrid^',nbsp;accedere fidem, quæ confôleturin contritione, amp;crcû^^nbsp;mitti peccata«,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .
Quqd fatisfadiones canônîcæ non fint ncceffari^ mifsionem pnæ.
v ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
Quódcultusinftituti ah hominibus,,fine mand^^^ , verbo Dei, adpromerendam gratiam ^aduerfcnturnbsp;Iio,;amp;oblcurentgloriam meriti Chrifti.,
Qrôd vota amp;religiones monafticæjinftitutæ vt tus ad promerendam gratiam vtiles, aduerfentur Euan^*^
Quôd,ctfi tradttiones Eçdefiafticæ, quæ fine fèruari pofTunt, amp; fadæ funt propter bonum ordrnemnbsp;clefia,fèruandæ fint propter caritatemjad vitanda fcand^ jnbsp;men nonita fêntiendum fityquodfinteultus ad fàluteiP jjjj;nbsp;farij. Ncc habentius Epifcopi onerandicófcientiasnbsp;ideo,qui omittut traditiones illas extra fcandalu,nó
*¦
-ocr page 345-ET STATVVM» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î25
X
Quod ; cùm inuocatio Sandorum nullum habeat tefti-^Joniurn exScripturis,rcs fit incerta amp; periculofà,amp; maxime obfcurans gloriam Chiifti quemScriptura proponit nobis,nbsp;Vt Mediatorem ôc propitiatorcm.
XL
Qi£Ôd prohibentes dari vtramq; Ipeciem, faciant con-^rainftitutionem Sacrament^fine autoritäre Scripturæ.
XIL
Q^od prohibentes coniugium Saccrdotibus faciant contra mandatum Dei,quo præcipitur,vt ad vitandam forni-cationem vnuïquifque habeat vxorem fiiam.
XIIL
Qi^ôdMifTainon fit opus, quod applicatum alijs merea-^feis gratiam ex opere operate: fed quod Cna Domini fit ^^cramentumjficuttotaEcclefiaconfitetur,pcrquodfhmen-^^offertur gratiajquam non affequitur lumens per opus operanbsp;fed per fidemjfi credat ibi offerri fibi gratiam amp; remiffionbsp;^empeccatorum.
Cùmautcmhæc quoqucpacificandi ratio,perTruccefium ^:cpta,dcduci ad cxitum optatum ,vtriufquc partis confenfu,nbsp;potuifTct : Imperator, rc cum Principibus deliberata ,Dccre-^ftiinhac rcligionis caufa condcrc amp; promulgarc inftituit. Adnbsp;Albertus ArchiepifcopusMoguntinuSjIo-cu ^^^5^^^^®^^^a^lt;i^i^*genfis,GcorgiusDuxSaxoniæ,Henri--ß, ¦ Saltzburgenfis,Areentinenfisnbsp;^Spircnfisdelcaifunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
Inter-
-ocr page 346-326 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
Interea Philippus APOLOGIAM ConfciTionis adoi'* cpityinqitia, præcipuis aducrfariorum cauillatiopibusnbsp;mentis,quæcxconfutationePontificja,interprælçg.cndunbdi^'nbsp;Augufti excepta erant, eruditè.ôçgra uk er refpondit: cuiusnbsp;logiæipfe,,in literis, quasiljis ipfis diebusad Cameraiiuffl)^^nbsp;ConcionatorcmCæftris dcdçrar, his verbis inçmink:.
Ondum pronunciatum eft de noftra caufa. Agnofeis vfitatum -^^Sednonpoffiimfimplicinsvniucrfumftatum rcrum noftrarufflnbsp;bere.Heti, item hodie, erat abitiirus nofter Princeps. Rctinuit eumnbsp;poJKcitus fe intra triduum pronanciaturum eflê. Quod benà vertat. H*nbsp;ra quid fignificet, ncfcio, tantum hoc Rio, Gæfarem cnpere rem adnbsp;ducere mediocribus conditionibus.Atcp vtinamnoftri non deeflentnbsp;5/jlÎt^ûinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, 6^ «uT-ai ou tikvtcûç «votfoi cv M-mç
Sed quando fict, vt nihil defideremusfMulti non cogitant, fi res adarn** duiftafit, tantamEcclefixdifsipationemfuturamcflegt;tantam Ltnpedj^|,(nbsp;tionem,vtnunquamvllo tempore iterumconftituiRelpublicxqueafl''^nbsp;tineo me iara domipropter maleuolorum fermones, amp;ßripßhif
Confe/^ionii mßrii, quic,ßofgt;ui erit, txhibebitur^ Oppenetur emm uerfariorum, quam pralegi audiuißi. Scripßaccurate eir vehementer. Tui ciü c« (fnbsp;ferunt eodem argumento compofitum feriptum, de quo breui, vtnbsp;ràm. Mifi tibi nuper fafeicul um literarum ad Lutherum fcriptaruin gt;nbsp;colligataeratEpiftoIa adtefcrjpta,quam fignifiças teaccepiftè fine ift®nbsp;culo^Sufpicorrefignaflèaliquos. Ithaque per cos nihil snittam amph^*'jjs-)eant amp; fruantur fyis confilijs. Nunquam habebuntme fubfcriptot***'
lo enim rem ad iJlqs nbsp;nbsp;nbsp;avovç trahere, id quodilhapertê faciuflgt;
quimeaconfiliaimprobant. Huncfaiciculumpcroc-fionemLutheromittes.ValefeUciter« ' CalçndtO^ob,
-ocr page 347-ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;327
Keverendo patri, ad
GIDIO, CAESAREO CON-
CIONATORL
On potui fatis copies^ refpondcre R.P. V. Surntuenimoccapatiitt adarnandaApologiaexhibendalmperatori, ^utfuturaeli aliquantbajpe^nbsp;rier, ijaàm canftßio, fi nihilaqui impetrxrepojjumm,
Qudd iîgnifîcat R. P. V. tnihi, qualia de meiudicia fiant à quibufdam vcftris, amp;obiurgat me fie iàtis (èuerè.quafi mea fugt;nbsp;F®fbiaacpertinacia PrincipesveÂrireddanturintraAabiliores : deconuitijsnbsp;fïuiter refpondcbo. Mci mores noti ftint multis bonis viris, amp; ex feriptis renbsp;S tartis, quæ ipfe meo confilio edidi, xftimari poflunt. Ego certè, inij sne-^jS'Sccontrouerfijsreligionis, ita verfaricupio, vt Deum non oflfendam:nbsp;^^eilla conuitia propter Deum difsimulanda mihi efle cenfeo. De mea pernbsp;fwficrefpondeo: Simeacaiifahæctempcftas coorta eft, nihil dcprecor,nbsp;veiutlonamin mare cijciat,liatimabripiat mead cru-Um amp; fupplicium» Deusjmihiteftisell, me nullam aliamob caufam adeonbsp;**«eupidunj pacis, vt propter hanc, quôd videbam, fi non fieret pax, futu-gt;vtnoÛrieoniungercnturcum Zuinglianis. Id ne fieret, nos haélenusnbsp;5*®fidcattpdiligentia prohibuimus. Quôd fi coniungerentur, maximanbsp;f. .?^ogmatumac Religionum videturfecutura.Hoc fi expenderentad-?^hprofeftonon itaobllinatèdarentopcram ,vtbellum moueatur.id-USnos: quodfifueritmotum.nontantùm corporalia mala infinita ac-^t,vaftatioGcrmanix,cxdc5,Aupra,làcrilcgia, rapinæ, lcd multôdete-'gt;3 accident Ipiritualia.confufioacpcrturbatiomaiorrcligionum. De iplbnbsp;8»tio, quomodofacilimèexiltimaucrimlèdaripoirchas dilTcnfiones.iamnbsp;oftendi: paucis fcilicct Sc exiguis rebus difsimulatis, fæpe iam expofui,nbsp;emconfiituipolTe. ita nosingenia nollra conferre poflemus ad Eærelès renbsp;quot;tîndas. Sinautemaduerfarij non dcfinentnobisirritarcCælàrem,etiamfînbsp;»rniis Yi nos opprclTcrint, tarnen fcripra non oppriment. De Principi-
Jus profcélô non clivera querela, quôd Eccle fiaftica bona réméré diripiant. Hoc fiepe iam fignificarunt in ipfo confelTu Principum«
Valcte,
r
Etfi
-ocr page 348-eflè autorin Epiftola ad Camerarium iam recitata teftet^^^ quoq; primum cxemplum dignum eflc, quod conlèruet^nbsp;exiftimo. Ideo, qua occalione,amp; quo diegt;in hisComidj^^nbsp;fari oblatum y quamuis non reccptumgt; fit: deinceps
ram fiiam in vlteriore tradatione concordiæ fiilêipienda j; fcrcnti, reuerentergratias egiirent3amp; fe in nulla renbsp;cedere aduerfàrÿs pofte, fed âd politicam pacem eum
ris ordinibus conftituendam promtifsimos fore dixil*^^. Imperator, re cum Prindpibusdeliberata, Decretumionbsp;ligionis caufa tandem fecit, quod dienbsp;nbsp;nbsp;Septem bris, i^^
SenatuPrincipum, Eledori Saxoniæamp;coniundis
Principibus, amp; ciuitatum legatis recitari iufiit.
ET STATVVM.
SACRAE CAESAREAE
3^9
MAIESTATIS
ivi n 1 c Û i A i 1
^CRETVM. IN CAVSA
^LlGinxrTç. PTPrrnRT çAvn_
^IGIONIS, electori SAXO-
^^AE et conivnctis principibvs
amp; ftatibuSjdatum, dielouis Mau-ritijjAnnoïjjo»
Cæfârea Maicftascommuncm conuentutn in hac
errorcs Chrifto Seruarori partium opinio-inter fefejnearitate, Icnitatc Sc manfuctudincnbsp;intclliganturScpondcrentur,vtillis,quçnbsp;^On- ^s,rcsillæadvnara fimplicem veritatem amp; Chriftianamnbsp;*la c'^^'^^iUCQmnonantur Scrcducanturvtdecætcro à nobis v-
^Undemqucicgatis Articules inliteris Cæf. Maieff. expreC-
Articulumad dilfidiaSccontrouerfias infanótare-
^5n.oftrapertinentcm,.tractandttmfufcepit, Sc finguloxusngt;
3ÎO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
quiiuxta tcnorem Caef.Maieft.htefarum Indiûionis, hisfideinoftræcontroucrfijs, proponerc volucruntnbsp;tim,Elcä;orisSaxoniae,MarchionisGcorgijBrandburgicigt;E^nbsp;amp; Francifci fratrunijPrincipum LiincburgcnfiunijPhilipp'^nbsp;grauij Hafliæ, amp; VuolfFgangi Principis Anhaldini ,nccnon^ Jnbsp;tatibus,Norinberga,Rcutlinga,Campoduno,Hailbronna, enbsp;hcmio amp; Vucifl'cnburga legatorum, opinioncm de rcligi^^jnbsp;confefllonem,in prxfentiarcliquorumElcdorum, Princip^nbsp;Ordinum S. Impcrij clemcntcr audiuit maturoque amp; jjfnbsp;confilio expendit, amp;. fanftorum Euangcliorum ac fcriptoru*nbsp;miflimisamp;indubitatistcftimonijsfundamcntaliterrcfutau'*^* ,
Ac mul tis per Cæf.Maicft.amp; diûos Eleûorcs amp; communes flatus, in propria perfona; deinde etiam perdclc^nbsp;Elcdoribusamp;Principibus, amp;cætcris,primùm quatuordecHi^j;)nbsp;indefex pcrfonas,aâionibus amp;tradatibus fufeeptis, tan«!^ ¦nbsp;rcsdcduâ:acft,vtilliCæf,Maieft,reliquifqucElcdoribus,P^ Mnbsp;pibusamp;ordinibus S.Rom.Imperij,in quibufdara articuHs»nbsp;conformarint,
I
J
I
I
Qiiodvcroadaliosaliquotarticulosattinctjdcqufbu^fjj^,, dum cum Ca:f. Maieft.alijfque ordinibus hoc temporenbsp;C. M. publica: falutis amp; tranquillitatis Impcrij amp; German^Unbsp;uinciælaudatiflîmx caufa,vtpax dcconcordiaconfcruarip^ jjÿ'nbsp;Cæf.ipfiusMaiefl.clementiainnotefcat, ex lingulari gratis nbsp;ElcdoriSaxoniæ,quinque Principibusamp; fex ciuitatibus»nbsp;dit deliberandi fpacium, ad 15.vique diem A prilis, vt inter^^nbsp;fcrant inter fe atque ftatuarit, n urn in reliquis etiam articu^L^fnbsp;Chriftiana Ecclefia,Romano Pon tiiicc,Cæf. M, amp;cæteris®nbsp;nbsp;nbsp;
ribus, Principibus amp; omnibus S.Rom. Impcrij flatibus,? teriscapitibusamp;membrisChriPianiorbis,anteConciIij§nbsp;nem fe coniungerc amp;aggregarc velint, necnc?Cæfarcant^|tj; ïnbsp;M.S.dcIiberaturamcfle,quidlibihacin parte faciendum tnbsp;EleélorSaxoniæ, quinque Principes, ôtfcx ci uitates, intranbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
AprilisanimumfuumfubfigillisproprijsCxf.M.ptrfcribcd J perient. Quod ipfumC.M.quoqjfàûuraeft,
PrætercaElciftorSaxoniæ, quinque Principes 5c ,,«*1 tes curent, ne intermedio tempore, vfquead 15, April*^y
-ocr page 351-KT ST-ATVVM* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^31
^^^^quaoiin-caufa rch'giouis, in fuis ditionibus edatiir aut vcn^ 1« W.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® .
Ji nil] nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cæf. Maieft. voluntas amp; mandatum feuerifß-
tin'''oboe deliberandi tempore,omncsElcdores,Prin in' $0 I0*^®^^^nesS.Imperiipacemamp;concordiamcolant,ac vtEIc«nbsp;iii!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quinque Principes amp;fcxciuitatcs,neminem fubdi-
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maieft.facrique Impcrij aut reJiquorum Eîeéiorum,
,(1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;ordinum(vthafl;enusfaôtumeft)adfc,amp;feâ:am full''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cogant; Suarum vero ditionum homines, cu-
JiUjj velint,infuisEcclefijs,templis,cultibus amp;ccremanijs, 5gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;impediant, aut vim inférant, aut præterea aliquid in-
5^ ^fit^f'^^'^^gt;^^lt;^hisctiâmScmontâîibas, in cclebrandis Miffis, Sc
ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facienda velaudienda. Sc Sictamentopoiiigcndo vel
(J) nbsp;nbsp;nbsp;^^ndo, nullum exhibeant negotium.
''hg. ^'^upcrdidusElcftorSaxoni£c,quinqucPnncipcsamp; fex ci-
CHRISTI aboient, amp; contra Anabaptiftas, cum C» ijj^'^^^i^oribus,PrincipibusScftatibusfeconiungent,necvl-? fep ar a bunt, fed confilio amp; auxilio aduerfus illos iuua-
f' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^m recitata funt,quantum Guiufqueintercft,,fere-
^^^patiturosclTeCæf.M. ^promiferunt,
Chriftiana, multis iam annis, nullum v-:i/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in orbe Chriftiano a-
^koo^^^^^iagiftratus amp;fubditos,tam inciuili, quàm Ecclefia-amp;grauamina irrepe-Caef ipfius Maieftasadinftituendam Chriftianam rcÿ ordinibus hîc Au-^tinp-^®^g*'^gatis,dccreuit,apud Pontificem, aliofquc Reges amp;nbsp;vrgere amp; perficere, vt intra fex menfes abnbsp;J?iiiç^®*'^*^Comitiorum,vniucrlàleamp; Chriftianum Canciliumnbsp; Çj),nbsp;nbsp;nbsp;amp;hnra anni fpacium ad fummum inchoetur : optimam
oc Ultra anni fpaciumadfummum inchoetur ; optimam K.youensjforevt hacrationc vniucrfo orbi Chriftiano tam ianbsp;i; Ualik------ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦¦.GOnCOt-
1;
.Jlt; -r ! ~**'**^**'Tuixlt;awa.fciL*waivvn.ivivxxwvyxwAVgt;ixtx*.»*uiix 'i*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;temporalibusnegotijs conflanspax Sc
gt;
Hoc
Saxoniæamp;coniundiordines^redeliberataj perCancJ** i um Pontanum relpondent; Agnoïcere fegrata mentenbsp;nbsp;nbsp;;
' tifsimam Imperatoris voluntatem ,qui de diflenfionib^ i clefiafticis amice amp; placide cor ponendis, deliberation^ i
ftituerit, Sz lùîedodrinæ confefsionem dementer au%.
Z^.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;___-J____-_______
' Qi£Ôd autem in decreto perlcriptum fit gt; ConfcÉion^fe , fundamentaliter confutatâ efTendlènullomodo agn®
nec fateri: ïm ôita fentire, fie earn in fâcra Scriptura
efle 5 vt nihil plane in ''aimpiudemonftrari polsit.Id^j^^j lt; tiùs feoftenfiirosfuiflc 3 fi confutationis iUius exempln^nbsp;petrarepotuiflênt.
Vt autem C.M.intelligatj lemaximisamp;grauißinj. fis,auó minùs confutations aDDrobentdmDediriiamp;con^
hue permanere: Confeisionis fiiæ APOLOGlAMpOT^; iediones illæ amp; argumenta aduerfariorum internbsp;dum excepta perlpicuèrefutentur,ïêCæfareæ Maieft^nnbsp;beregt;
Qmbus didis, Pontanus Friderico Palatino Cæfâri reddendam tradit. Verùm C,M. obi at um ferip^^^
ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;333
jj^^^.^^^änteferriadumbrationem velim vberionilliamp;di-accuratiufq; poftea elaboratæ editioni anni ly^i.quæ j^.^^nusin omnium manibusfuitjamp; quam pro vera amp; Indus'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;meritohabcri fen-
multumq; a ftudiofis, vna cum Archiepilcopi Apologia, anno i544,exculale-® ^^jtotopedoreopto.
* I . Innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctiam hocipfo in ]
tiill nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^onfeflionis integram, ficut
.. ^^Dnî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;____ x.______ r
i
gt; totopedoreopto.
Jnuxuiflcm ctiam hocipfoin locoprolixiorcm illam Apo- .njj . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-----__;annoi53i.Vuitcbcrgæ,addita
ijlf lt;iUçj-PP'P^æf^tionc,prîniùm excufa eft, nifi in omnium pioruniôc '^otummanibusantè cam verfari, ideoque prolixitatc illiusnbsp;*^olcm amp; prccium huius libri nonaugendum efle cxifti-ßiaiTem. Adiungerc tarnen amp; conglutinarcnbsp;cam hisipfis Alt;ftis omncs,quinbsp;volent, potcrunt.
ÄK fRiMA DELINEATIO
ii,\^LOGlAE CONFESSSO-
AVgysTANAE in comitiis gt;SîO. CAESARI CAROLO DIEnbsp;SEPTEMBRIS OBLATA, SED
NON RECEPT A.
-ocr page 356- -ocr page 357-Prima delineatio
APOLOGIAE.
-0^ N ipfo ftatim veftibulo dcprchendctC.M. defuiflc non. folùm indicium, fcdctiamcandorcm iftis ,qui fcripfc-runt confntationem Confcflionis noftræ. Cauillanturnbsp;cnim definitionem pcccati originis praeter nccefTita-Jgnifj tcm,cùmdicunttimorcmDciamp;fiduciamergaDeunxnbsp;ncgant peccatum originis apte definitumnbsp;aóluum iftorum, cûni nequidem integra nanbsp;VerùmGermanicaCon-aftibus, fed de donis loqui, quæ conti-cnim ibi recitatur definitio : QödfCÏnbsp;öcmfaU 2(öc/aUlt; ÖJÏcnfc^cn I fonatóvUc^ geborennbsp;roti S ® önoen cntpfattgcn onb geboren werben / bas f ß / ba| fk «Uenbsp;neigung finb/onb feine ware ©oc#nbsp;ftnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»onnafur ^aben fdnnen. Hæc
'gaj) ^^'^^^^^^^I^^^jVerumtimoremDei, amp;veramfiduciam er-*^^03 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nouum eft, quöd timor amp; fiducia fignificen t
''lilo *quot;^'^^^^^fùm,fcdetiamdona. Et nos fic loqui voluimus, vt rioj^P 5definiunt, Peccatum Originis eflccarcntiam iuftitiæo-
N^miuftitiaoriginalishaecdonainnafccntibus ^Co nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^^orem Dei amp; fiduciam erga Deum. Et has partes i-
1q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;commémoraiümus,quia,cùmalijdepcccatooriginali
üan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cupiditatescontra fccü-
pçJ^^^fura contemtus Dei, diffidentia erga Deum, amp; fimiles çj.p fpiritualcs. Hæcin fcholis non attingunt: Interim puerilitcrnbsp;contagione
* contrada fit, an afflatu ferpentis, ^QiædvcrôadduntetiamarticuiumLuthcri damnatum ef-remaneat pcccatum originis, non necef-^cauillatio eft; Sciunt cnim reétèdocuiffeLutherumjquódreanbsp;Ynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tus
-ocr page 358-338 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG^
tusfolutusfitperBaptifai'um,etiatnfiraatcriare,vtvocanfzf^^^J timaneat. HocLuthcrusvocatpcccatum. Sic cnimnbsp;ScriptLiræ amp; Auguftinus. Alij fomitem vocant, ócfomnian^ jnbsp;PhilofophicasopinioneSjnaturam hominis,etfiinfirmafif/^\;nbsp;fuis viribus pofle rimorcm Dei, fiduciam erga Deum,amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S,/
tusefficerc.EtquiajOmifloEuangelio, Ariftotelem in inuexeruntjquifcribitafFedustcsmedias efle, defomitefi*®gt;nbsp;iudiearunt,rcmmedianquot;i-cfle. Ita Scholaftici retinueruntn^pnbsp;peccati originalis,rem non fatisexplicauerunt. Ideó opusfii^^fnbsp;theroexponere,quid fit pcccatum originis, amp; quomodoï^ fnbsp;tollatur,«ScincipiafmortificaripcccatumperSpiritumfan^®^nbsp;ramcunonftatimprorfus cximatur.ItejLexpcccatijquaei®*;;'nbsp;bris corporis eft, remifla eft regenerarione fpirituali, amp; ma® ;nbsp;caTnemortali; Remifla, quia rcatus folutus eft Sacrament jnbsp;renafeuntur fidèles.Ex his facilè-perfpicietCæfMaieft. nosnbsp;caro originis prorfus idem fentire ac doccre, quod Cathol*^^nbsp;cicfiafcntiu
DE nil. ET VI. ARTICVLlt;^
NquartoSc fexto atticulo adduntur prolixa^ tionesdemcrito;Nequctarnen fatis explicate,.
aff
tiV/llK-O uv IIIK-XILV*. X'N VV|UV IttlAlVil Ictkia VApii**quot;' j
ESJ ------------------------------- quot;****' r
14^ cxplicant,iftis Jaudibusoperumprorfusobic^ ßpif (Surinam dciuftîtia fidei,quçmaximenecelfat^^^
amp; quam maxime oportet in Ecclefiar-egnare amp; praedicari.
Quàm vcrecundè autem loquuntur nunc de mctf®\[ii' cum dercmiffionepcccatorum, amp;deiuftificationenbsp;nulJa fidei mentio fiebantantùm proponebanturopera,-®^nbsp;opera fine Spiritu fandoimereri gratiam de congruo,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(11*/
gratia mereri vitaan ætemam d'eeondigno.lta totadoüri®^^fi[)ii\ ftiana nihil, erat, nifi quædam Philofophia humana ficnbsp;ciuilibus. Nam hocquoque aperte. fcripferunt,bonum^P^('^'nbsp;gratiafadum,ócbonumopuscumgratia falt;ftum elTccium^nbsp;cici; cum gratia tantum addcrctrefpcólummeriti,
Tantum tribuebamiubns humanæ natur«; vt
-ocr page 359-PRIMA DEIINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;339
^^^topuseflc Spiritufanfto.Imo quidam dubitabant,an cfficcrec gratia in iuftificatis. Docebant item » hominem pofleviri-^^aturalibus præcepta Dei efficerc, quoad fubftantiam adlus, tanbsp;^^ôtefpeâusmeritidccflct.
Hasblafphcmias nulli Pontifices tunc reprehenderunt,imd ^Snacumautoritatepatiebantur infeholisdoccri. Sed vbideinnbsp;^''^'gentijsdubitatumcftjdcdetyrannicamonarchia Papæ,ha:pri-^^ftifuntvifæintolcrabilcshærcfcs, amp;dignæ, in quas horribilianbsp;^'^niplaftatucrcntur.
J nbsp;nbsp;VcrirniTheologi, fi qui faniorcsfuerunt, multa tarnen in il-
^nolaftica dodrina paulatim correxerunt.
, AgnofcuntplusexPhilofophia,quàmoportüit,tranflatum p^tndoftrinamChriftianam : Vident vires humanas immodiccnbsp;/^datastFatenturpræcepta Dei non deciuilîbns ofiîcijs tantum,nbsp;ætatiovtcunqucpræftarepoteft, fcddefpiritualibusaffcôlibusnbsp;P*-æcipere,defidc,defpc, deinuocationcDei,dedilc(âionc.pxoxi-bdeinortificationecarnis,amp;c.
m'fr ^^^reeufantiamadderefidcm,cùmdciuftificationc,acrc-'^«oncpeccatorum Ioquuntur , quôd videlicet propter fidem
Afluunttaj^gi-ianqujddemcritoopcrumjamp;fatcnturidcxi-cj ^^^^princi^aliter.ExUloaccruo malarum opinionum,hanc '¦fculamadhucretincnt.
Porto etiamfi opera aliqua ex parte eïTcnt meritoria, tamca ®aDeoncceflariôquidcfaciendafint,fcditatamen,ncconfidanbsp;noftrismercrigratiam amp;iuftitiâ,fedmcritisamp;gra-3 protniflîoncChrifti. Hoc continet articulus noftcr.Neqjdu-cft,quin{|oc omnesCafholici fateantur amp; prædicent. Sicc-^^inquit Prophetain Pfalmo,Non inuabisin indicium cûferuonbsp;çAquianoniuftificabiturinconfpcftu tuoomnisviuens, -Item,nbsp;j^^^gt;qintatesobfcruaueris,DOMINE,quisfüftinebit^Et Auguftinbsp;noftris Deus nos ad æternam vita, fed pro fuanbsp;ttatione perducit. Ra nofterarticulusiubet bona opera faccrcnbsp;j^^pter voluntatc amp;mandatûDei,amp; tarnen fiducia operü damnat.nbsp;^*3cfeinpoësCathoiiciacpijdamnaueïût. Acmiraaduerfari rû
V Z
-ocr page 360-Î4O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG,
coccitascft, tatnarrogantergloriari de meritis, cùm ip^* fateantur omnia noftrabonaopcraimmunda cfle,cùmfat^^jpnbsp;Temper in natura hçrercpeccatum,fient inquit Scripture,nbsp;teft diccre, mundum eft cor meum?pudeat nos in tanta ini*^Lj(;nbsp;cie'earnis iaâare mérita, cùm ctiam famftiqueranturfc^ynbsp;DEO, feirafciiudicio DE.I,femultismalisaffe(ftibusvexar'
Aduerfarijeludunt fententiamChrifti confiifta y tione,dequaqualia fint hominumfuturaindicia, fi quafld^^j;nbsp;fcreturin public um, prüden tes viri faciJèexiftimare pofliWt*nbsp;feccritis omnia, dicite,fcrui inutiles fumus,ficinterpretan*^^nbsp;utiles Deo, fed non nobis.
Qiiàm multa hîc dici poflent de hac frigi da expofitiot^^,, Cæfareæ Maieftatis,Domini noftriClementifs. rationemnbsp;mus, cuius titulum cùmaduerfarijaddituri eflent ifti fcrip^^nbsp;bcbantcflcdiligcntiores.
Longealiter cnarrat hu nci'ocum Ambrofius, quii n quiturvtnemoin opcribusglorietur, quiaiurcdebemusD'^j;nbsp;fcquium. Et pauld poft, Agnofeendagratia, fed non ignotaf^'j,;,nbsp;tura.Sednosbrcuiteroftendcmus,quôdhæcvox Chrifti da** jnbsp;mérita amp; meriforu fiduciS.Hoc ipfum agitChriftus,vt reuoC^.^)nbsp;abhacimpiafiduciameritorunoftrorum. Argumentatura^^j^nbsp;fimilitudine,quód nopoffimusDeumconftitucredebitor^' j|(nbsp;feruusfacicnsofficiumnon conftituit Dominum debitor^jjt?nbsp;nccVOS,.inquit,Deum poteftis debitorem conftitucre,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jp?
fcrui. Cùmautem Deus non fit debitor, fequitur,quod poflimus, operaeflemeritoria. Quomodo enim merenturd*nbsp;us nihil debet illis?;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
Acceditmfùper,quôdvocatnos feruos inutiles, telligcnti naturam fermonis fignificat infufficientes.nbsp;fatistimet Deumfatis credit Deo? fatis diligit Deum?nbsp;tientcr tolerataduerfa ? fatis diligit proximum? fatisfacit.ptnbsp;nifuæ ? Ita inutiles vocat formaliter, loquendum enim jjj,nbsp;Sophiftis Dialedice. Sic Pâulus ciocet opera immundanbsp;Non quod volofacio bonum fed quodnon volo mal uni.nbsp;Caro concupifeit aduerfus fpiritum. Hæret enim in natutalnbsp;catum,concupifcentia, contemtusDei, diffidentia erga
-ocr page 361-PRIjMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;341
Hæc vitia rcmorantur etiam fandoSj amp; contaminant bona opera. Hïc eft fimplex amp; propria fententia verborum Chrifti.
Sequitur igitur conclufio tollens fiduciam mcritorum, cum debitor fit Deus, neque opera noftra fint fufficientia, quo-^odogloriabimurdemeritisïNum gloriabitur feruus, fi agrumnbsp;^^gligcntcrcolucrit^
Poftremó ne ipfa quidem aduerfariorum in terpretatio Içdit ^os.Namfi opcraDeo non funtvtilia,fequiturDeum nihil illis denbsp;^fc.Quddfi nihil debet illis, quomodo tribuemus illis gloriaranbsp;öietitiïnbsp;j, Scdomittamushasfpeciofasargutiasjcumnemononintcl-S^bChriftumhacipfa vocefiduciam meritorumvoluiflecaftiganbsp;'C^ïtaincn aduerfarijaudent eludcre teftimonium, inuenta fo-^^icainterprctatione.Scdnoncftopushïclongiore difpntationbsp;quód vbique Scriptura vctatgloriariin nobis,nbsp;Ç. .^confiderenoftrisopcribus, aut viribus, Ideó rede diximus,nbsp;1 bona opera mandata à Deo ncceflarió fint facienda, Neq; ta-confidendum iftis operibus, fed gratia Ghrifti.
Q SedScriptura, inquiunt, vtitur vocabulo mercedis, igitur
S .^^3rgutias,amp;viderivoluntDialedicèdifputare, cùm phrafin k ^PturænonintelligantïPorrônccui moleftifimusinhis tenui-0!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prolixerefellendis, (Sunt enim propter exilitatem i'ra
vtvix in fcholis intclligi queant) breuitcr refpondebi-dici non propter dignitatem operum,fed propter ij^'^ûû(fioncmDei.Promiflioautcm,vtdocetPaulus,fideaccipi-itt-propter opera noftra, fed propter meritumChrifti. Sicutnbsp;Ç. F^rpromilfiorcquirit fidemiuxtaPaulum,itamcrcesfidem rc-tiQ^*bquiacftrcspromifla;Intcrimcaufanioucnspromittcntcm,nbsp;^eft dignitas opcrum noftrorum,fcd meritum Chrifti.
Hæcfacilèinteliigerentur,fi dodrinam Pauli,depromiftio q P^ftcgratia,dciuftificatione,dcfidenon opprefliflent in Ec-J ^aPhilofophicæ difputationes. Itaque nos in ConfcftioncHisnbsp;K^usfententijs inhaerc contenti fuimus, quod neceflario fa-Ma fint bona opera, propter mandatum Dei. Et quód non de-^i'l?^^confidere noftrisopcribus,fcdgratuitapromiirioneChrinbsp;^atnvtiuftitiaLegis mereaturpræmia legis, certè gratiam amp;nbsp;Y }nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i'ufti-
-ocr page 362-3 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG.
lijf iuftiriamcoraniDcononmcrcmurnoftris op cri b us: Nam 4^..
viderifaccti.NouumnomenexcogitaucruntyVocant no? OS, quia doceamus fola fide hominem iuftificari. Voiÿùînbsp;hancvoccmnoncxtarcin Seripturis- Conquerunturnbsp;«ramenta. Nos.verofentimusho*minem iuftificari fide, nbsp;ptcrpræccdentiaautfequcntia opera. Hæc fides pernbsp;cramenta excitatur, Itaque non cxcluduntur Sacramcnf^'^^,|i'^nbsp;xitumopcrum.IdemfacitPaulus,cùmair,DonumDeic^^nbsp;opcrib us.Hæc negatiuaclarè excluditopcra.Itemfeped^^jj^'^nbsp;TI.Ç nn« înfl-ifîr.Tri fidpî Nônnp CÎMti«, fvrlnfin?, nall^
PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34S
.()i* ?^^tnoneraduntc vcterumlibris?Noncnimnoftri primum lie J' «.'^tfunt.InConfcflionc verba Ambrofij citauimus; Hoc con-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Deo, vt, qui credit in Chriftum,faluus fi t, fine operc,
, gratisaccipicnsrcmiflionempcccatorum. Sicamp;Hilari-
11'
/quot;^haevi
J^uitur,Matth.8.Mouctfcriba ;cmiflum ab homine pecca-(Hominem cnimtantùminIcfuChriftocontuebantur) amp;re *fluni,quodLcx laxare non poterat, Fidesenim fola iuftificat*nbsp;i?^iphorumJibrisetiam,quitotiamfeculisIcguntur,delcbuntnbsp;^Ariftarchi vocabulum SOLA ? Sed nihil pudetaduerfarios*nbsp;?^^h®ccaufadeiuftificationcdiligcntcramp;copiosè tradata eftnbsp;Auguftino contra Pclagianos, amp; Ambrofio in aliquot libris,nbsp;i^otumfentcntiamcumfequinosnonignorent, tarnen captantnbsp;'¦^b'diim, quod in fpcciem exagitent.
Septimoarticuloconanturnosprargrauarcmcntio-' fia ink nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cùmnosapertèpaulôpôftfatcamur,inEccle-
(iä' Cant * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;malos amp; hypocritasadiundos efle. Hos vo-
'itn ^^**^^diierfarijmortua membra Eccicfiæ. Quarecùm defi-die nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;redè compledimur viua membra. Et ne quis
y tas ^?^P^atonicamciuitatemfomniarc,addimus externas no-agnofei debet, videlicet confenfum de Euangc / gte '^[^'^Sacramentorum confentientem Euangelio. Illa con-/ hæEcclefia, in qua extant hæc ligna. Sed in his qui ha ben tnbsp;iZ b-ßnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quidam fandi fun t, qui rede vtuntur his fignis,a!ii func
Ijj* cj/^itæôcmalijquihisfignis abutuntur. Quid potuit fimpli-Honr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ Sed aduerfarij
ftnd ^^^^veriti ctiammanifeftascalumnias CæfarcæMaicftatiob-, ôzr5*'CNônncPaulusEphcf.5-inquit: ChriftusdilexitEcclefiam,
/fl
«? ttï'V^^^^vcHtictiammanifeftascalumnias CæfarcæMaicftatiob-_____r. « nbsp;-T7_t- _r,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j;i - t?
1^' aQ^^'^^^^^tradiditproca,vtipfamfandificarct,mundanslauacro *nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verbum,amp;c.HîcvocatEcclcfiam çongregationcm non
bîD*l^^^ibet,fcdillorumquimundantur, amp;additligna externa, P^tftnnmamp; verbum.
J, Jï'iu Quodaddunt,ad vcramvnitatcmEcclcfîæ neceftarîascfic V-/ UjJ'^^^ii^straditioneshumanas.conftanrcrnegamus Namobfer-/ humanænon funtcultus adiuftitiam ncccITar j- itaque traditionum non eft neceflaria. Vt aliæ genres a-teruni fpaeijs vtuntur, ita alijs ritibus humanis in Ecclefianbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vti
-ocr page 364-344. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG.
H*
U
vtipoflunuHûc clarc docètScripturainmultislocis,Rom3 ' gnumDcinoncftefcaamp;potuSjfediuftitia, amp; pax, dcgaudin^nbsp;Spiritufanâ:o,Gal.3. Omnesfilij Dei cftis per fidem inCbrquot;nbsp;Iefum:Q^icunqueenirabaptizati eftis, Chriftumnbsp;ludæus eft, ncqucGræcus, ncqucfcruus cft, neq; liber,nbsp;Iuseft,ncq;foemina. Scddchacreinfràetiamdicctur. .j,nbsp;InDECIMO. Neque nos fingimus mortuum corpus Ch^nbsp;rumiinSacramcnto,autcorpuscxfangue,aut fanguinenifiu^ inbsp;porc fumijfcdfentinius integrum amp;.viuum Chriftum adcfl'eiJinbsp;libet parte Sacramenti.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l
Jn VNDEClMO,Etfîconfcftionemamp; abfolutioncmp®^ muSjficutconftat, tarnen non alligabimus euiufquam con^* ;nbsp;nam ad obferuandum c.Omnis vtriufque fexus: Quia confine^nbsp;datum impoflibile,vtomniapcccataconfiteamur« Porró no^nnbsp;lùmfaftaomniarneminiffeimpoflibile eft, fedetiamimpon'[,,nbsp;nofle omnia pcccata.Prauum enim'eft cor hominis amp; infcru^^|,nbsp;Ic. Natura humana plena eft malis cupiditatibus, impictatc/^^jnbsp;temtuDci. Hæcpeccarahxrentitain natura, vt nonnbsp;ni autintclligi,nifi Spiritusfanéïusoftëdatcain cordibusnbsp;Necefle eft autem doccrc confeientias, quod ctiam non enuunbsp;ta peccata remittantur credent! buS.
Etcùmdcabfolutioneamp;fîdc docenduseflet populus»^^^; cura omnium feribentiumamp;doccntium in templis fuit,nbsp;re homines ad colligendum catalogum pcccatorum : IntcH^nbsp;fidealtifllmumfilcntium erat«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ItaquehancfarcinamcapituliOmnis vtriufquc,noni^'j ncmuspijsconfcicntijs,quæ per femultum habet incomnto^ nbsp;addideruntgloflæinfinitosamp;periculofiflimoslaqueos. . -f-
InDVODECIMO,quóddicunt,dcbcre certa opera niconfitentibus, ad fatisfaciendum, non poteft probari
Etquodfinguntmutari poenam mortis ætcrnæ m temporalem, imponcndampoteftateclauium,nunquanap^^l,(Inbsp;porei-it.Ethæcopiniolcditgloriammeriti amp; fatisfadioni^ .jinbsp;fti. Quia Chiiftuseftviótimapro pcccato, ficut Scripturai*nbsp;Ipfccftpropitiatiopropeccatisnoftris.
Q^intaautemimpictaseft fingere, quod ciiHa ptop^^j,!' ritum Chfifti tollatur, pna veropropternoura opera,cùii
-ocr page 365-PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;345
fit vidor mortis amp; peccati, vtHcbræ.II. fcriptumeft; vtper '^octcm deftrucrcteum , qui habebat mortis imperium, id eft,nbsp;'^bolum,amp;liberarctcos,qui timoré mortis per totamvitam obnbsp;^^^Oerantferuituti.
Item,cumEuangelium annuncict gratuitam remiffionem Pjccatorum,falfum eft, partim remitti peccatu propter mortemnbsp;wifti, partim propter noftras fatisfaótion es»
, Quanquam autem Deus excrccat fandos varijs affliftioni-füti '^^'^^^'^hæPoteftatc clauium neque imponi neque tolli pof-
I^auidpoftadultcriumpunituscft. Hæcpna non erat pro j\/catoncccflaria. Seditavifumeft Deo amp; humiliate ipfum,amp;a-ipfeinquit: Bonum mihi, quöd hunbsp;^ftitnCjVt difccrcmiuftificationcs tuas.
lyj ...Qüod autem in Synodisfaâi funt Canones pnitcntiales, ctant quac-tuf P.^^^Icædifciplinæ, exempli caufainftitutæ , vel vtprobaren-redibantadEcclefiam.Ritus erat humanus,adrc-*ncniculpæ,aut pnænonncceflarius.
Vbi ^^^^on efthîc opus prolixadifputationc. Omnes boni viri doôtrinam noftrorum depnitcntia multas piasnbsp;çq ^c^tiasàdefperationeliberaflcjamp;oftendifleveram amp; firmaranbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxfcholafticis vnquam
'Stiof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;res iacuit
fçp^ ^xDEClMOTERTIOarticuIocxigunt, vtconfîteamurefle De hoc numero in noftra Confeftione nihilnbsp;Nemo enimvnquamin Ecclefia fenfit, quod necefic fit
L£
ill
'£« jiii
P'
of; '/nbsp;/inbsp;£lt;*
/ f/
1»
'''¦^''^^oenimvnquamin ctucua leniir, quoa neceuc iic ccremoni-obferuari præcepit, amp;C quibus addidir promiiTio-ilt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cercmonias duas effe,Baptifinum amp; C
'j ^*'^en nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ Interim pofle amp;Abfolutioncvocari Sacramcnturn
^«11/Habet cnimmandatumChrifti amp; promifllo-'^'p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^^repugnamusfi hæcappellatio tribuaturordini,fi tarnen
niinifterium; habet cnim mandatum Dei. Item ,i ^'ïdl '^^^'¦^^^'^f^InaoniOjNamhoc quoquehabctmandatumDcj.nbsp;f*';nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pertincttantum ad Nouum Teftamentum. Confir-
^extrcmavmftioritusfuntEcclcfiaftici, fednonhabentex-Y 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prcfl'um
-ocr page 366-34« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONF. AVG.
prciTuni mandatum Chrifti. Quare idem iudicandum eft de bi^ ? tibus,quoddcalijstraditionibushumanis, nepro rebus need*nbsp;rijs ad falutem habeantur.
Acmirum eft, cur Orationcm non rcccnfucrint inter menta,cùmreccnfeatDionyfius, aeveriflime Sacramentum»nbsp;poftît,cùm habeat mandatum Dei, amp;cgrcgias promiflîoncs-^nbsp;titulusSacramcntijOrationcmquafi in loco infigniori pofu*^^nbsp;ôcadorationemaefideminuitaffethomines.
Cætcrùm amp; hîc defideramus candorcm in aduerfarijs-numeroSacramentorumnon aliam ob caufam nobifeum
tur, nifi vtmagisirritent odiaimperitorum aduerfus nos. Ndquot;nbsp;enim ignorant, in hoc numero nihil eflcpcriculi,amp; tarnen moquot; ;nbsp;animos imperitorum , cùm audiunt quædam Sacramenta^nbsp;moucriordinc.Intérimdiflîmulant, qualcscrrorcs ipfinbsp;cuerinr,nonfolùmdc numero Sacramentorum, qui nihil b*nbsp;pcriculi,feddcvfu,quempenitusperucrtcrunt Sophiftx:^^^nbsp;runt enim Sacramen ta gratiamconferre ex opéré operate.
Ethocmultoabfurdiùs etiam dixerunt quod ad ncmgratiæpcrSacramcntum,nonrcquiratur aliquis bonU^^
tus, Quis non videt hanc manifeftam efte blafphemiam i
Iraq; hoc dogma totam dodrinam iuftitiæ fidei Ôc vera citiafpiritualia fidei oppreflit,amp;fiduciam operum erexif,nbsp;men in morte ac iudicio Dei ruerc folct. Ac défait pofteaco^: jnbsp;tio confcientijs,cumignorareturdodrinadegratuitarem*|^ji!nbsp;peccatorum, amp;iuftitia. Nunc verb plerique etiam aduerfarM^^^utnbsp;leunt beneficium doftrinæ, quam noftri de vfu Sacramentnbsp;tradiderunt, videlicet, quöd Sacramenra non afférant gratia^^,5nbsp;operc operato, fed quod fi n t infti tuta ad excitandam fidcni,^^({-fint,cùmacceditfides, quaerigunturconfeientiaepauidx»nbsp;dunt,feDeocuræ cfre,rccipiingratiamamp;cxaudirià Deo P j/inbsp;Chriftum. Idem enim effèftus eft verbi amp;facramcnti,quen\^nbsp;dumamp;AuguftinusfignificatjCÙm fcribitSacramentumnbsp;bumvifibile,hoccft,fignuinincurrens in oculos, vt moudnbsp;adcredendum.
De DECIMOQVARTO poftulant, vtOrdinatio pifcopis.Hic breuitcrrefpondcbimus,quödmaximècupi2*^^JCnbsp;clcfiaftic.im Politiam conieruare, eamq; ad traiiq uil Ji tAtcn jj-fizprodcfleiudicamus. Itaqjnon reciperemus minifttos
-ocr page 367-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;]PRIMA DELINJEATIO.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;347
^oritatcEpifcoporumjfi pauloclementiorcscfîentEpifcopi,amp;.vc , ^âitidoârinam non pcrfcqucrcntur. Neminem ordinanr,neminênbsp;^^«littunt ad minifterium, nifi impofitis duriflîmis conditioni-.^incdoceat dodrinamEuangelii, ne ducat vxorem.SuBtamp;aliçnbsp;J «'lgt;aolcuiotcs._
Jjj; Quia veto has conditioncsbonaconfcicntiaaccipercnoftri ^^ctdotesnonpofîuntjideônonrcquirunt autoritatemEpifeo-forutïi.Oportet cnim Deo magis obedirc quàm hominibus. Si
JJ) nbsp;nbsp;înc tyrannidem remitter ent Epifeopi fumma volun täte redde.-
)|i' /^^*'^P^^^os Epifcopisiusfuum, vtgradusinEcclefijs fapienter ^^ßituticonferuarentur..
fin viderint Epifeopi, quomodo Deo rationcm reddituri imponun.tfacerdotibus,quôdpertinacianbsp;diiToluatur. Hæc tyrannisnbsp;1^' Um^^***® dccet Paftores, quibus inquit Paulus potcftatemda-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^i^jad ædificationcm, non ad deftrudionem.
7'j,^^^E^ECIMOQVINTO hoc reprehenditur, quod diximus, isA ^^*®*ïcshumanasnoneflecultusad falutem ncceflarios. Sednbsp;p^^^lusinConfcfllonenoftramultis teftimonijs confirmatusnbsp;Minbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fatiscftnuncvnum
k^t^^^'^oiponerCjquodChriftus nobis proponit: Fruftra co-y, ^^pîandatishQminutn-
'iF nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^i'^ncfententiamvbiquc dam net Scrip tura hanc o-
o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per cultus à nobis cxcogi.
^'11' Mi ^^vetbo Devquantaimpudcntiacft hos cultus pro neccC- »
¦(i ^^^^igcrcgt;
cl^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^pudDeum orarepro Ecclefia ; Sicut amp; Scriptura dicir,
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;angelis fuper pcccatorc pnitentiam agenre.
^e^^^^^citacliuocationcm. Inuocatioincertaamp;pcrieu-Wcocam nonre-patimur æquari Sanâorum honorem cum honore f*îtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftus talis cftintcrceffbr, acmediator,vt fîtpro-
1^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;San£ïi non funt propiciatores.Mandatum amp; promif-
!*Ct)j^'lcChrifto habemus,QuicquidpetieritisPâtremin nomi-*^liimp'^^^^'^ob*s.Itaque in nomine Chriftidebemusinuocare, placatoremPatri oftcndcrc» Hic honor nulla
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^coct transferri ad alios faiivf os;
-ocr page 368-APOLOGIAS CONF. AVG.
SECVNDA PARS.
n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Abc doctrina, quam conteUi lumus, non tau^-
' bet emcndationem quorundam abufuum in . j I _ j ...u.u...nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;............
AEcdodrina,quamconfefri fumus, non rebus, fed habet alia inaiora bona, propter qnxnbsp;amplcxifumusj amp;cupimus cam propter gloria^ mnbsp;puramretinere. TotaEccIefia fuitantea oppt^jj;nbsp;dr ina operum. Et gloria meritorum Chrifti amp; iuftitia fidcinbsp;ignota. Inconcionibus nonnulli nihil docebant,nifiquafd^j,nbsp;feruationes humanas, certaieiunia, certas ferias,cercniooia^,nbsp;dulgenrias,ccrtosordines,ccrtoscultus fandorumnbsp;qui vidcbanturprudcntiores, doeebant opera ciuilia. Dcnbsp;Chriftum, de i uftitia fidei nihil audicbatur. At hie prçcipunJ**nbsp;eft dodrinx Chriftianæ, dodrina de iuftitia fidci,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j;
Eft amp; inter præcipuos locos, dodrina poenitcnti«.Q.j miferè hæc contaminata eft non folum ab his, qui yendidcru!''nbsp;duigen tias, fed ab alijs hypocritis, qui obliti fidci, docucrunfp 'nbsp;ptcrnoftrameritaremittipeccata,quiconfcicntias adegcf'^,nbsp;defpcrationcmpcrenumcrationcmpeccatörum,pcriiiipi^5nbsp;fadiones.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^.
Cùmigiturhi loci de Poenitentia amp; de iuftitia.fidciij*.; dodrina,quamnoftri doccnt,repurgati fint, «Sc gloria Chri^;nbsp;luftratafit,agnofcimusmaximadona nobis à Deo propo^*^^nbsp;Videmusconfcicntijscertam amp; firmam confolationemnbsp;tarn cfle.Vidcmus, in quibus rebus pofitus fit verusDcicuh''nbsp;demus quæ opera, quævitægcncraDcoplaccant.
Harumrcrumcognitiocommendauit nobis primùni i dodrinamnoftrorum.Etcxeamultum ipfi aduetfarij iamnbsp;punt,quanquammalamgratiamreddanthis, à quibus adn
Poftea confecuta eft quaedam in ritibus externis fl* quæquoniamhabctcaufasinillispræcipuis articulis, qno^,nbsp;recenfuimus,nonvoluimusrepugnarcvcrbo Dci.Ettanien nbsp;dcratifumus earn mutationcm,vt Catholicos ritus magn^^^ü.nbsp;te rctinuerimus. Adhæcnuper ctiam hïc obtulimusnos ad'^..;nbsp;falcs ceremonias obferuandas, propter caritatem, qua: fincpnbsp;torecipi poflent. Verum hæc moderatio, quam fperantns^ j-
-ocr page 369-PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34^
apudDcumprofuturamcfle, nihilproficit apud aduerfariös, qui contenduntà nobis,vtcontra confcientiani omnes vetcres abu-fiistecipiainus. Itaquc cùni aflentiri non poffimus, refpondebi-^üspaucis ad ea,quç mcminimus nobis prcleóla eflein confutati-^'lenoftræConfeffionis.Etrogamus Cæf.M,cum débita reuercn-^*3) ncgraueturaudirecaufas,quænoscogunt manere in fenten-^3-Nunquam enim nobis defuitvoluntasobtemperandiCæfareænbsp;^^ieftati in omnibus rebus, quæ fine oftcnfione confcicntiæ præ-^atipoflenu
, nbsp;nbsp;Nuncautcm, fin ccontumeliaChrifti, vetcres abufusappro-
^tction pofliimus. Si quid autcm vidcbitur duriùs diétum cfle ,id ^onaodoadCæf.M.pcrtinet, cuiusvirtus ôc bónitas toti orbinbsp;*^'^fnnotaeft,amp;quamfummareuerentia, tanquam Dominûnbsp;îio \'^^^^craientiflimumprofcquimur.Sedpertincthæc difputa-doft ¦ rîos falfôaccufiiut apud Cæf.M. quod aduerfemurnbsp;Chriftianæ»
ÖE VTRAQVE SPECIE.
Nitiorcprehenduntnos,quôdinter abufus numera-uimus,quöd nonporrigiturvtraque fpcciesSacramé-tiLaicis, Etcontenduntpotitisabufumfore, fi porri-gaturLaicisvtraquefpecies. Poftulatum à nobis, vt -«uQj huicfcriptoaIFentiremur»Quod finihilhaberetincö-^ctu^^f®:erlmncvnumlocum,grauiflimacaufa effet, ne recipe-Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quafronte, poffumus inftitutum Chrifti ab-
^^^n(l: *^^^'^^^otumefl:,SacramentumàChriftopro rota Eccic-autem licet nobis refeindere ordina Paulus iriquir; Teftamentum hominis non licetnbsp;j^ntjQ.'^/autareicurigiturTeftamcntumChriftinonfolummu.
Tradidcrat autem totiEcclefiæ vfum vtrU Quaredubiumnoneft, quin.vtraquefpeciesproto-ordinata fir.nbsp;'^'^isj^^^^^odaduerfarijallegantjdefraótione panis, ex Lucanbsp;^Ptobantin illis locismentionem Sacrament! fieri. Etvrnbsp;toncedar.
-ocr page 370-350 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG»
concedamus de Sacramento dici, non probant, tantùm vnaUP^' tem Sacrament! datam cire.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
Eft etiam citata hiftoriadcpoftcrisHeii quibus tur,qu0ddcic(fturus fit cosàfaccrdotio, vt coganturnbsp;panem à facerdotibus. Q^àm ap tè amp; in loco ci tata fi t hxc hift®,nbsp;facile eft indicate. Priùs vocabatur abufus conferuatio io®*,nbsp;Chrifti:Nuncitaratiocinantur,tanquam fignificaturi,nbsp;pulusitaplcâ:cndusfucrit, vtà facerdotibus acciperet tant*^nbsp;nam partem Sacramenti : ficut filij Hcli cogebanturnbsp;panem, puniti àDeo. Noftro iudicio non fatis reuerenternbsp;nbsp;nbsp;.
tnr de Sacramento , qui conferuationem inftituti Chrifti abufum:Item qui Sacramentuminftitutum adconfolatione^nbsp;fcicntiarum,intcrpretanturpqenamcire,adcmta altera part^^ij:nbsp;Nihilautem opus eftrcfponderead hanchiftoriam,nbsp;risHelijCÙm nemo non videatintempeftiuè ad hanc caufao^^nbsp;tamefle.
9 tnbsp;I
J
1
Colligunt amp; alias rationes, quareprofuerit tantùm tem pptrigere populo, fcilicet ne fanguis effundatur: Item*!nbsp;vafisnonpolfitafleruari.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.J'
Propter has rationes non eft ordinatio Chrifti Itaquenosin hacfcntcntiamançmus,quôd nonfitabufü^.L'inbsp;parte Sacrampnti vti.Non çnim audem us inftitutumnbsp;re abufum. Qupdautcmcitanturteftimonia ex Synodonbsp;tienfi amp;Bafilienfi, neutra Synodus vocatabufum, vtinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ni
cie. Etin decrctoSynodi Bafilienfis clarèfcriptumcft, traque parte vtuntur,rclt;ftc vti Sacramento, (^odcùmù^ pjj'nbsp;potiùs abufus vocandus eft,grauarcçonfcientiashomini^^nbsp;bitionealtcrius partis Saçramcnti»
DE CONIVGIO SACEI^' DOTVM.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Irum eft in hae vnacaufa tam acerbe exigi Ga*
Î quamanifcftaneccfTitaspoftulabatcosmitg^^jijr^ inalijsnegoti/sfæpelcuifiimisdccaufisreJ^^^
gt; qiicncgaripoteft,quin hxc prohibitie
* pliciter fit iuris huinani, Et fiibiudevariauit^i^jjiit
|i.
gt; qiicncgaripoteft,quin harc prohibitie coO
-ocr page 371-PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J5i
lib nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tcmporibus.Vctercs CanoncsconccduntSacerdo-
à ininifterio, non exeoin-ilo?'^3*^i-ReccntioresCanones,qui in tanta muItitudineSaccr-^*11 nnciorescficdcbebant,.minùsfunt dementes, (i*
hh ¦^lïquandiuIicuitDiaconîsinmînifteriovxoresducere,it» finbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vouiffent; Et
n ^^cnoncogebantur.Idquoqjpofteamutatumeft,
kj, ^UGonceflumeftrVtpresbytcriretincrent vxoresduâ:asan ^isM^^^^^^urn-Hocquoquemutatum eft,icclamantibus Synq-^ccna gcÇ^onftantinopolitana,
J ^iito^^^*^iiGnonofFcnditnouitas,eùmmutatio faâ:a cft contra 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;curnunc ofFen-
lîco..'^*fas,cùmconftet nihil fieri contra mandatum diuinum', I ^^'öconcedaturhuic ordini,pra:fcrtira his poftremis tem-paulatim cum ipfa rcrum natura, fenefeunt ctiamnbsp;^®'*Qum,amp;crcfcuntvitia?Quare remedia à Deo propofitanbsp;, gt;\^epudianda.
7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habent donum caftrta-
matrimonia. Sic cnim Paulus præcepit, Propter «f '^^tafuam.Hocmandatumnbsp;Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^inonibus hos, qui non funtidonciadclibatum:Magis
¦( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;let obedire Deo, quàm hominibus,
^lii' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem adueriarij ratiocinantur, facerdotes dcbcrc
gt; ^^eflcjquiaconucniatSacramenta traftarià mundis, reftè 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Coniugium non eft immundicics. Scri-
^iitidicit : Honorabilc Coniugium efle. Et fanftus Mar-*^^i5»^dfcnticntevniucrfa Synodo Niccna, dixit, Ho'- iiuptias efle, amp; caftitatem efle cum propria eoniuge 1mundicies vocanda, qu polluit con-^^tj^^^autfornicatione autalijsineendijs libidinum. Et Pau-inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coniuges conucniant, quàm vt tententur à Sa-
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iudicat efle mundiciem confuetudinem coniu-
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimulata continentia , fi defit donum. Quan-
habet opus difputationc. Tota Scriptura lau-/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J'^Siuin,amp;docetnos,ordinationcmamp;inftitutumDci efle..
gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^ïboDçifanéïifi«;a.cumeft.Efti2jturmandicies cöiugalis.
352 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONF. AVG.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j;,
fides qua creduntconiuges, placerc Deo hoc vitægenus, vt iuxta mandatum Dei ambulent in hoc vitç gencrcjnonfco*^nbsp;tur,non committantadulterium,amp;c.
Neque eft fióta laude clibatus ornandus, ita vt gta^ confcicntiæ coniugum, quafi verfentur in immundo gen^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aduerfarij nobisobijciunt, quod louiniani hærefin
mur,quidelaudibus Virginitatisdetrahit. Nos non vitupcr^i^^-virginitatcm. Habeatillafuamlaudcm, quam tribuiteiChl^V quilaudateos, qui fe propter regnum clorumcaftrauctui^'nbsp;nondevirginitate,feddeimbecillitatehominumdifputani^'.;
Dignalaude virgin! tas eft in his, qui habent id donufO-' non habent donum, non fun t onerandi duriflimo Canonc, nbsp;libatum prxccpit. Sicetiamiudicauit Ambrofius,quiinqii**-',?nbsp;virginitaseft,quæfuaderipoteft,imperaxinonpoteft; Res J-'nbsp;cftvoti,quàmpræccpti.
Sediubentimpetrariorationibusamp;alijs cxercitijs. J ifti non faciunt, qui defendant clibatum ? quorumcùmnbsp;tiifimaflagitiajnofunthoclocoapud Impcratorem caftifl;nbsp;Ôt amantiftimum pudicitiæ commcmoranda. Sed ita refp'\;^nbsp;jtnus. Id non eft orare, fed tentarc Deum, fi quisluiftandonbsp;fuamimbccillitatem,nonvelitvti ordinationc Dei.nbsp;magnorum.virorum, qui déplorant incendia iftorum,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2.
mèreftiterunt tentationibus, amp; fatis oftendunt, quant fauciauerinthæ tentationes confcientiasillorum. Namnbsp;ipfe docet, non omnescapere hoc verbum. QiiarevultDc^.^ p;nbsp;dam vtifua ordinationc. Sicigitur orandum eftjVtordinat'^^^jnbsp;noncontcmnatur, qua vult vtiiftos,quibus donum non inP^nbsp;Sicutvult vtinosciboamp;alijscreaturis, cùmnon confcruat'nbsp;noftram fineillarum vfu.
Ridiculum autem eft, quodinquiunthanc voce DciA te amp; multiplicamini, tantiim ad illud tempus, cùmelfentp^^nbsp;mines,pertincre,nonad noftrum tempus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Nosficfentimus, quodilla verba créent amp; ordinent qualem poftcaexiftcreneccffceft, nec fcrefingcrcipfapo^^ Jnbsp;alia fimilia verba. Gcrminet terra herbam virentcm;Hæcnbsp;agros,quotanniscreatfruges,paritviclumomnibusanimaO^[j,:nbsp;Irahæcfententia,CRESCITE,amp;c, nonfolummandatû/cdy
-ocr page 373-* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA DELINEATIO.^'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-15?
conditioncm continet : quam mutare, non cft rioftrum, 'Dcîopus,
NecfcccruntvirgincSjfiquæ vérè confcruaucrunt virgini-ni ^*^^ôtramandatum Dei,quia,cùiu àconditionc iîlacommu-eflent,mandateetiamfointæerant, quodadil-^nnditioncmnaturæattinet. Exemit enimiftas peculiarc do-'^^opusDei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ' '
q . Sed fingamus rem facilcm effe cuiuis perpétuam caftitatera: digt;p pofeftatcmPontificibus,bancIcgemEcclGfijsimponë-fp cùm Paulus antca monuerit, talcs leges dodrînas ef-''^æ'^oniorum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
^^ISÎ aliamultadicipofTentjînhaccaufa, fieflet obfcù-neceffîtas mirigandi hüius Ganonis, vt njst?^^^^it^ongadifputaiione. Omnium libîdinum huius ordi-'^®fcnd^^^^^^i^ntiftij qui hune Canonem contra mandatum Deinbsp;^Otitr Qäpre nos non poflt mus afîentiri pronunciantibusnbsp;. ^^Oniugium facerdotum.
DE MISSA.
Duerfarij fatcntur niagnosabufus cITc Miflie;Quarc' quihæcviciarcprehcnderunt, quxnbsp;I non irrepfiflcnt in Ecclcfiam, fi Epifcopi aduigilaf.nbsp;lent.
Ncqjvcrodifficilceftiudicarcivtrùmfitabufus, ^^^^inicrccdC,quôd coaftilegibus fundationum , ccr-
n*'^onct
PoiT funt vulgaria, ica nota omnibus, vt difiimulari MiïTam efle facrificium,quia ante an.nbsp;1^'''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Græci vocent Liturgiam, i-
tfignificct altarc, Graccè thyfiafterion, F^^ccr'c autem facrifica-Addunt Arrianam efle hærcfin, fi quis fentiat Miffamnbsp;^^Sacrificium,
^Qnchærationes vifæfuntiilisdign«,quibusadderent ti-Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tulum
-ocr page 374-354 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAS CONE AVG.
tulumCx.Maicft.dequibusquidiudicaturifint homines, do in publicHmpxofcrcntur, prudentes viri facile cxiftiniar*i
Caufam omnium maximam Sc difficilimam quae nuncf trQucituntur,fatis defenfam putant prolatis aliquot vocab^W'nbsp;aliquo paedagogo prccario fumtis. Quid cnim faciunt adi^nbsp;Quid quod corum ctymologiasfcriptorcsifti, fifcrunapantinbsp;cere non queant^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Nonne totidem vocabulis opponi alia commodioraP®, xut?Ecclcfia vocat Synaxin, vocat communioncm. Et Cano®!^nbsp;tcftaturplurescxaltarifumcre. Hæccùmnon quadrent ad P®nbsp;tasMiflas^fubindicant nouum efle morempriuatas
Scdhæc tanta caufà non eft iudicanda conicâuris. P' dcnomincrixacft. ScimusMilTamavetcribusvocari Sacr^jnbsp;quia ßt mem oria facrificii ChriftijVt Irenaeus ait.Ncc inuit^^jifnbsp;dimusfanólis Patribus appellationcm Sacrificij.Non cnim Jnbsp;mus cum illis, fed cumrcccntioribus, qui male intcllcftonbsp;Sacrificiiinuexcrunto.pinioncsamp;cultusinEcclefiam^axi^nbsp;gna.ntcscamlu3ngciio.
De mcrito amp; applicationefitrgamas, vtrùm coena fit opuSjquodmcrcaturgratiamcxopcreoperato: Item,nbsp;plieatumproalijsmcrcaturgratiamcxopcrcopcrato. jnbsp;De his rebus cum aduerfariorumlibri pleni fi nt,nbsp;menpotcftcxvllofcriptorcEcclcfiaftico vetcri pnoferrit^ynbsp;Biuni,quödMifra exopcreopcrato mcrcaiur alijs gratiatH;nbsp;has prodigiofa: opinio'nes,amp;hæc prodigiofa vocabularcc^b®nbsp;Sc cxcogieata àMonachis, qui Miflam ad ßicrilcgumnbsp;tulcrunt.Dodrinadcopcreopcrarojamp;appricationcmanj^*^* ji'''nbsp;gnateumEuangclio^amp;iuftitia fidci: NanaScriptura do«^^ .jtH'nbsp;ftifieaxifide, nonperopera, AtfiMifla exopcic opcrato^nbsp;gratiam,neccfleeft fcqui, quodiuftitiafit exopcrib.nbsp;diflîmulant aduerfarij, fe hoc modo fcntirc. Palàm Fcripf^^^^^nbsp;folùmsdecnaDorainijfediin gcnerc de Sacramentis,nbsp;fufeeptioaem gratias per Sacraimcatum,non requiraturnbsp;nus moms. Ee non folùm finguntiuftifîcarifàcicntcm,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
illos,pro qufbasapplicatur»Hosaiuntnon ponentesobic^ ^lï ! cçflariocoqrçqufgjîaLÜam.Annonpugnauthæccuin 4 -
-ocr page 375-PRIMA DELINEATIO; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«5
d«iïEthacvnarationchocinloco,cùinfitplâniiGmaamp; rrai
^ontcnticrimus.
MeritumChrifti fide confcquimur. At illi meritum Miflx ^'Jtuätur alijs etiain fine fidc» Ita piuris facinnr medtum Miflx,nbsp;^*ümmcritum Chrifti.
, HæopinionesferpferuntinEccIefîam,cxtinûadoâ:rinadc ^üititiafidck Nee poteft veras vfus Sacramentor umdc ccremonia-fiimrctincri, nifi cognitaiuftitia fidei.
Improbamüs igitur meritum operis operati Sc applicatio-^CumqjpriuatxMiflichac opinionefafta: fint,non poflumus ftitucr c cas, aut aflen tiri his q ui defendun t cas; Sed vna commu-
t,quàinaducrfari).
Sed quia aduerfarij hoftiliter exagitant hand prîuâtæ Mill« itationem, amp; criminantur nos,quód,velüt Antiochus, abolca-iuge facrifici ura, ahquanco plura de hoc loco dicenda (unt.nbsp;ïnNumcris,cap.28.dcfcribituriugefacrificium.Crcmabatufnbsp;S'élis,amp;ofFercbatur fimila confpcrfaolco, Accedebat amp; iibatio,nbsp;^^ffavinimenfura. Hæccercmoniacratperpctua.Quafiquiscon-'^aetfignificariMiflam, nonvaldctepugnabimus, fi tarnen to-f^^^Miflam compledetur, hoc eft, cnam Domini cum prædica-
One verbi, quæ addita eft huic ceremoniæ. Sicut Paulus inquit :
Rories comcdcritis pancm hunc, amp; caliccm hunc bibetis, mor-Domini annunciate, donee vcncrit.
Vc
35« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONF. AVG.
Vtigiturifticcratperpctuaquædatnccremonia,Q^^ ^clk ficabat venturum efle Chriftum, amp; hue populutn duratu^^ ¦ qï'nbsp;donee Chriftus nafecretur: ita nos habcmus Coenam DoA®* jjjjnbsp;rede voeatur æternü teftamcntû, qa teftatur Chriftumnbsp;amp; no reftare nouu aliud verbu, quod mundo Deus miflhr^^.nbsp;ftgnifieat hoe nouum teftamentu in Eeelcfiamfemp
Sed ad eercmoniam addenda eft prçdicatioEuangclhP innotcfeicChriftus,amp; maiftantur hoftiæ,amp;agunt gratiflSVnbsp;laudantDeum.HæefuntfaerifieianouiTeftamenti. jfj*nbsp;Hashoftias fignifieauitilludfpeâraculum, exhibitsnbsp;videliectjpoftquam apparuiftet Chriftus, manfurum in|irnbsp;angeliu, deperpetuo doeendu efle, vt fubindealiqui coucr^^^Jnbsp;amp; fiat hoftiæ Deo, amp; accipiat vitam æternâ, Sn agant gmtias^nbsp;laudent Deum, amp;; teftentux,quôdvera fi tEuangelijdodrio^ynbsp;verè Deus irafeatur peeeatis, quod verè ignofeat credentibü^nbsp;cxaudiat,verc fa]uet: Et hoe teftimonio alios aderedcndu^i Jnbsp;tent. Ita Paulusinterpretaturfaerificium deprïcdieatioDCgt;^ .|inbsp;gratiafurnaólionc: Rom-15. Vtfirn minifter IefuChrifti,ii^^^ pi)nbsp;teSjfaerifieansEuangeliumDei, vtfiatoblatiogentium, Linbsp;fanûificata Spiritu fanZlo., E t Phil. 2. Sed amp; egoimmolornbsp;hoftia amp;faerifieium fidci yçftræ.Nam crematioagnifignifi^^/jjj£inbsp;tificationcmChrifti (Sc omnium membrorumeius: Simil^'*^^^'/nbsp;tioncm,,quæ fit perfidem in pra:dicationçEuangelij,qusnbsp;tureonfeientiaspcrterrefadasprædieationcpnitcntiîE^ ynbsp;gratiarumaâ;ioncm(5cprædicationcm. Hoc SacrifiçiumP^^[j(!'nbsp;tionis fidei.amp; gratiarum aóHonis fempcr in Ecclcfia maticrc wnbsp;Ccremoniaipfa fine doiftrina eft muta.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i-foi
Veteres Coenam DominiEuchariftiam vocaucrunt,vt%£ fiearenc hanc eeremoniaminftitutam efle, vt ibi praedicarcnlt;^'nbsp;neficiaChrifti,amp;erigercnturpauidæconfcientîæ, Sn cónfir*]nbsp;tur fiducia,cognitarcmiflione peccatorum,(Sc aperiaturgra^
.. Nuncigiturconfidcrcmus,vtriabolcant iugc Sacrift^* jjjs Euangcliumapudaduerfariospauciflimislocisdoceturlnii^^nbsp;magnis regionibus fere toto, anno nullæ fiunt concion^^'^jJnbsp;cum fiunt , reeitatur fomnium alicuius Monachi, aut finbsp;eft melius, proponitur aliqua ciuiiis fententia ex Philofopnbsp;DeChrifto, de fide in Chriftum, quod per ilium habeamusnbsp;tumDcum, quod per ilium impctremus à D co omnia
-ocr page 377-¦ TRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;357
Proptcrmcrita noftra, de cxercitio fidci in omnibus afflidioni-^'iSjdcfuacuiufq;vocationc, decaritatc,dchisrcbusibi minim« vcnalium Miflarum. Interim eeremo-*'*3inftituta propter predicationem de Chrifto, confertur ad ali-'^vfunijVtmcreaturalijsgratiam exopereopcrato. Ibivcrcabronbsp;cft iuge Sacrificium, vbi legitimus vfus Sacramenti pcruer-^^cftjamp;conticcfcitpredicatio Euangelij. Sic enim fcriptum cftnbsp;^impiorumfacrificijs, Proucrb.i5«Vidimasimpiorum abominanbsp;Et oratio redorum placet ei. Hïc requirit Spiritus S.fi-^¦namp;orationem,nonrccipitopusopcratum, fine vcrboamp; finenbsp;^qualccftMiflavcnalis.Etapudlercmiam inquitDeus: Nonnbsp;cduxi cos de terra Aegypti, deholocauftis;nbsp;Jonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cis: Audite vocemmcam, cro vobisDeus. Hic
opus opcratum, amp; requirit verbum amp; fi-illo *^*^degratiamappr«hcndamus,amp;crcdamusDco. Nunc in çfj '^'§noPontificum,quidodrinamEuangelij autncgligunt,autnbsp;ccrcmonia,fed VOnbsp;lid f audiunt, non curant doccri Euangelium de dodrinanbsp;^Us^nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opcrati mcritum amp; alios impios cul-
''lt;iarehi proprie iudicandi funt delete iugcfacrificium*
. ^tfiintaliamultafigna, Antiochiregno,iftam Pontificum ^inationcm fignificatam efie. Nonne Pontifices coluntDcumnbsp;ac nobifeum bclligc-impios cultus nöprobcmus? Aceufant nos, quodnbsp;JJ ^nionias ncgligamus,quôdaltaria, quod monafteria propha-JJ '^us. Hortantur clcmentifs.Imperatorcm,vt atrocespnas innbsp;tih^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Antiochi cxempla quæ nihil ad nos per-
Iç ?*]^-Nanaapud nos Deibcncficio manctEcclcfiæmos,amp;manct çêuiomsyfyj Sacramenti,amp;acccditpredicatio Euangelij de vetonbsp;^P^ci,dc fide,dcfpc,dccrucc,nondc humanis traditionibus,nbsp;lonanijs fcholafticis.
îd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Miflam amp; verba Malachiæ, Ab ortu folis vfq;
inter genres, amp; in omni ^oincenfumponetur nominimeo, amp;offercturoblatiomunda,nbsp;Zebaoth.
*^®^o^^æ*^cpcriunturamp; apud alios Prophetas, qui, cum de verbisIcgisvti folcnt, amp; tcdè fignifieant,nbsp;kalium externum cultum, fed fpiritualem. Nam Epiftola adnbsp;Z 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hcbræ.
-ocr page 378-358 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONF. AVG.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Hcbræos docet, nullum facrificium poft Chrifti mortem neccftarium eflc pro pcccato.Ideo Petrus docctnos,Sacerö®nbsp;fanaumefle,adofferendasfpiritualcshoftias. Sicigiiuraccip^^^,nbsp;duseftlocusMalachiæ,vtincenfumamp;oblatiointclIigantu^nbsp;dcfolaceremonia,fcddcprædicationc,fidcamp;:gratiarumnbsp;Sine his ceremonia ipfa non eft facrificium, ex opere opetato,^^,,nbsp;quuntur. Sieur ad Hebræosetiamfcriptum eft:Peripfum,O^j.,nbsp;mus hoftiamlaudisfcmpcrDeo,hoccft,frudumIabiorumC°nbsp;tcntiumnominicius.
Ac verbaipfa Malachiæindicant, nonefîefblam ccrcit'*^^,. amintclligendam ,quiaincenfumnoneftrypuspropriècoe*^^^[i(nbsp;mini fignificans, fedorationem fignificat. lté additur : .Magßnbsp;nomen meü inter gcntes.Idad praedicasioncm pertinettnbsp;men Dei late fpargituramp;innotcfcitpcr prædicationcmEuanênbsp;Et djfcunt homines noflcDeum,timcrèDcum,amp; credere
Adhuncmodumveteres etiamexponunthunc locuDi lachiæ. Sic enim inquit Tertullianus; In omnilocofacrificj'^j,);!nbsp;dum,fcilicctfimplex oratio deconfeientia pura. £t Hieronynbsp;Regula Scrip turarum eft, Vbi manifeftilTima Prophetia denbsp;texitur, per incerta allegoriæ non extenuate quæ Icripta füO^' nbsp;offcrunt cæcum amp; claudum, feiaart, earn airbus viftimisnbsp;fuccefluras^,amp;nequaquam taurorum, hircorumqae fangu^*jji,nbsp;fed thy mi am a; hoc eft^faniftorum orationcs,Dominonbsp;ôcnoninvnaludææprouincia, necin vna ludææ vrbe leruönbsp;fedinomniloco.
Poftrcmoiaftcntaduerfarij, quantum vol ent, ftgnifi^^^(t)'i nem iugis Sacrificij, amp; verba Malachiæ : tarnen non poterun^ (jl'nbsp;cere, quödCcenaexopcreoperato,.fineprædicationc,fincfiSj.nbsp;facrificium, amp; applica tum pro alijs,mcreatur eisgratiam ? *nbsp;ficeteos,
Ad has impias erpintones confirmandas nihilfacicnt^^U' lachia:rvcTba, auf figura iugis facrificij. Et, vt fit, error paritnbsp;vbifemeloccupauic animos perfuaffo dcappIicationc,duP^jj(i)nbsp;coeptum cftjVtrùmmeriturnMtffæfirfinitumaninfinitum)'nbsp;fit diuifibilc, vtrùm tantundem valeat Mifla faéla propfi'*nbsp;qu*antum pro fingulis finguîæ. Hinefuit quæftus vberrimi^'^i,*'nbsp;omnibus periculis tïd hoc opus,tanquam ad idol um crat rcc^P
-ocr page 379-PRIMA DELINEATÎO; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;359
^'ChriSusHdcvultfcinaocati, fidc «pcftari omniabona, non mérita noftra aut opera.
P^'^hrifti, quæconfecrationemcontinent. Namhaxenosrcligio-'lîièretinemus.Rctincrnusamp;orationesamp;gratiarumattioneni. iL^^ndem ipfeCanonoftendit,fubindcquxdaniadiectaacdcnita
Satis cuira apparet,quædam membra non fatis cohærcrctEt J'^ïdam verba ex Scrip turis fumta, intempeftiuè ad facrifîcium denbsp;f^^quentur. Et natura facrificij finiftrè intcllefta, S^riptorcsnbsp;^^fteamagisetiara conraminauerunt Canonetn. Nullius enim exnbsp;, '^^erfarijslcriptaadhucvidimus,(amp;vidimusingcntiavolumina)
qui
i6o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CÓNF. AVG.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
qui potucrit definite facrificiurn; Adeo fuut incpti, vt, crificiolitigentjcùmautoritatcm Canonis defendant, nof P.jj,nbsp;finttaniendefînire,quidfitfacrificium, quidinterfîtintcrÛ^'^[U jnbsp;ciaVcterisamp;NouiTcftamcnti, quid interfit inter Sacranicn^nbsp;amp;Sacrificium»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Hxcnonattinguntaduerfarij,quæ tarnen à prudentibu ris in hac contre uerfia maxime requiruntur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Quidam exagitantinCanoncifta, quod hoftiam faluti^ n lt; pcllatpanemnondumconfecratum,quôdfacerdosinterccditP(.^Jnbsp;Chrifto, amp;orat,vtDeushanchofl:iamacccptamhabeat, . ,1 înbsp;ccrdosfitmediatorintcrChriftumamp;Patrem: Item quôd lt;nbsp;hæchoftia placeatDeo, ficut hoftia Abel, quafi vero aliachonbsp;plurisfucrint, quàmChrifl:us.Hxcctfifintabfurda,tamëalhi^j, jnbsp;quænoftrosmagismouent, videlicet quod ilia pars Canonis^P'./nbsp;catMiflamproviuisamp;mortuiSjVtperidopus l'aluentur.nbsp;plicatiomanifeftcpugnatcumEuangelio amp; iuftitîa fidei.nbsp;eflet obfcurum, dubitaripolfct,vtrùmhæcparticulaCanon^ ji(lnbsp;re reprehenderetur. Nunc ita manifefta res cft,vt non foJùm oC** inbsp;ccrnijfcdmanibusquoquepræhendiqucat, quod noniuftib*nbsp;rurhomincsapplicatoalicnoopere,autmcrito,finefidc.Rc?\j|/ ,nbsp;lâturoboçulos,amp;intermanus. Quarcmanifeftèconfiât,,nbsp;JaparsCanonis,quæMiflashocmodoapplicat, proviuis ¦nbsp;tuis,diflentiat nonabaliqua vna fententiolaEuangclij,nbsp;fitmagnimomentijfedàpræcipuolocoEuangclijjvidclicctà^nbsp;doctrinadeiuftitiafidei.Quodcùmitafit, vcniadandacftno*^^)nbsp;quod autoritatemEuangcIij pluris faciunt,quàmautoritatci^ij,nbsp;nonis, præfertim cùm fatcantur omnesillam partem Canon*^;,nbsp;manaautoritärefaftameffe, amp; femper diflimiles Ganoncs . ;nbsp;clefiacxtitific.Oportetautcmautoritatihumahæpræferrccl^nbsp;amp; certum teftimonium Scripturæ.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^,1-
Quidpoterunt afferre aduerfarij,quanquamfintimp^^i-tes,contratam manifeftamveritatem? Resita plana cft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjji*
dcminfpeciem cauiilariquifquampofllt.Cùm fides iuftifi^-^^^ff pia amp; hæreticafententia cft,quôdMifla applicata altcriexôPnbsp;operato iuftificet eum, Quarccùm defend! applicatienbsp;poflit, magna amp; grauis caufa eft, cur ilia pars Ca-nonis, quæ applicationem con ti
ne t,oinit tat ur»
-ocr page 381-PRIMA DELINEATIO.
36i
DE VOTIS.
Ireâèmeminimus.hæcverba crantin Confutatione, quod vota fint fundatain VcteriacNouoTcftamcnto».nbsp;DeVetcripaulôpôftrefpondcbimus; VbiauteminNonbsp;uo Teftamento probentur, non feimus, nifi fortaflîs innbsp;hisJocis,Frufl:racoluntmcmandatishominum.Et:0-quam non plan tauit pater meus cocleftis, eradica-quadrantadhæcvota. Et huiufmodi præconianbsp;^3: ^^J^^onachis etiam reperiemus, vt Matth. 23. Væ vobis Seri-dcalbatis,quaînbsp;hojj^j^Scinimundicie:Sicut amp; vos foris quidem iufti apparetisnbsp;^Uir^'^üs,intusautcmplcni eftishypocrifi ôc intemperantia. Si
^^Pfofcrantur, nosrefpondcrcnongrauabimur.
opinio-tQç.p^^^^æamp;gratiæpromcrendæ, per talc opus, impiumcultum tftç .^^^cin Veteri, née in Nouo Teftamento approbari : Claranbsp;'^^Pententia Pauli, Euacuati eftis à Chrifto, quilegciuftifica-^Hi' ^Ï'^.^^^^^'^^diftis.Itaqucmultó magis illi gratia exciderunt,nbsp;P^prorfus fiunt fine mandato amp;nbsp;fç ^?fiavixeruntiniUisrcgulis,vtfcntircnt fc non per illas ob-iti hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;naercri gratiam, fed feieban t fe fide i uftificari : I n t eri m
(J ^^o^^crevitæita verfabantur, tanquam in feholis, quiajhæc ^^^^pfi^commoda.Sedpublicus
J 111 nbsp;nbsp;nbsp;/! *nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^XV/X ViXX\^ ** V »Ab WA WMnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A««F Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V« wz w»WA »*v«. U« W*.*
1' i'nbsp;1*nbsp;i
y
o',
-F*'
îf;
''l ,1quot;
' ' il'l
)/'
)F
(lt;
.lt;1
J1 ii,p,*^?^^^iodprofcflio fit alter baptifmus, quôdobfcruationcs onesnoftri docent efleimpias, amp; vota hac opinionefafta, docétnbsp;fanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hancnoftrorumdodrinam nihil afferuntaduer
/i Hiccontrouerfiæ ftatus cft, quem non feimus an attigerint «ittcrfarij.
eu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis, quod vota non mereanturgratia,quod
raonafticusfitirrituscultus, vt Chriftusait :Fruftraco-.tomemandatishominum, facile concèdent, etiam ipfavotafa-*opinioneinipia, irrita efle,
Z 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed
î61 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG.
ScdallegantlocumEuangeIii,Qi£ireliqucritdoniu*^^^i,q tres aut fororcs, aut patrcm aut matrem, aut vxorem,nbsp;mcnmeum,centuplumaccipict.Hocprofeélo eftfucuinf^*'nbsp;peritis,advitammonafticamdetorquercalieniffimamfcn^^*^^nbsp;Duplexed:fuga. Quædamfitfincvocationc,QuædamCUWnbsp;tione.DehacpoftcriorcIoquiturChriftus:Nihilcnimfin^''nbsp;ne contra mandata Dei fufeipi debet. Eft ergo fcntentiajQ^ ûnbsp;perfecutione vitam ic omnia potiùs defercrcdcbcamus,quâ^Jnbsp;3^ngcliumnegarcautdefcrctc.Idcoaddidit,proptcrEuang^)^j;nbsp;Nequecnimdebet accipi fententia itavtpugnetcum alijsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
tisDei. Porrö alia mandata prohibent deferere vxoresamp;l^'j Sedviolcntiaexcufatnos,cùmdefererccogimurvxoresamp;h\^ii:nbsp;cum cxpellimur ex fedibus,cùm trucidamur. De his pcrfcci^^ ïnbsp;bus loquitur Chriftus,vta:quoanimo tolercmusiniuriani* *5;nbsp;aduerfarij interpretantur non de perfecutione, nondevio* pjnbsp;Sed de fuga fine vocatione ftifccpta,etiam contra manda^^p^j;nbsp;Conccdunt enim vtis,quifponfalia contraxit,dimifla fp^^^iinbsp;grediatur in monafterium. Deinde hæc fuga non fit pro^^^^^jinbsp;angelium,propter officium pvædicationis, propternbsp;verbi : Sed fit propterfufeipiendos certos cultus, qui funt »ynbsp;batiinScripturis.Nonigiturdefcruntdomumautpatreniainbsp;trem, propter nomen Çhrifti Sed propter falfam opiiai^*nbsp;quani dcijlo cultu inutili conceperunt,
Etfortafle plurimi, non glorias Euangelij, fed ventri lentes,deferunt cxiguas facultates,vt ccntuplum accipia*^nbsp;cft,vt habcant ocium Scculinamlautiorcm inucniant.
Citatur àmonachisdeperfedionc amp;hçcfcntcntia,Si'^ fc6tuscfre,vadc,vcndc omnia qua: habesôc da paupcribus,amp;^^;nbsp;reme. Hæc fententia continet vocationcm peculiar cm,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
lam perfonam pcvtincb.it,nonadomncs. Iuffitenimvtf^^ i,( tur,amp;vnàcircumircc, ficutalijApoftoli. Etficuthicfcquinbsp;vocationcm,ita amp; nobis expedanda eft vocatio. Nccfincvo^^^ijnbsp;neabijciendæfuntpofleffiones,autdeferendafamilia. TiJ ;nbsp;muspcrfedijchmvocation! obtcmpcrabimus. Idcnimnbsp;nosvcrecrcdcrcDco. Sicaccipiendacftpcrfciftio, nonq^o nbsp;reddat perfedos,Sedquod obedientia oftendit fidemefllt;^P,iinbsp;dam,hoccft,fyncera,nonfimularam. Scdvitamonafticapf'7
-ocr page 383-PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;36}
^««vocationc fufcipitur,dcindc habe t cul tus, qui nö habent man ^aiütnDei.
Idcores propcmoduni tota pugnat cum vocationc. Eftau-Jf'^periculofiffimumvitxgenus, in quo fincvocationcamp;fine ver , °ïgt;eiviuitur. Interim fi qui fünf, qui ibi feruiuntin Euangeho,nbsp;noniniprobamus,modofidclitcr «Scpure doccant,ocinrclh-non proprer monafticos cultus,fcdproptct mmiftcnum
¦111
Vlt;» k* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t Vk IXiWlXitLli VMO V UX U UO 1V*-X yx k VA **gt;******¦*********
^^äbere vitx genus «Sc cultum Deogratum.
*/ n ft' ^^°iveroaducrf3rijncgantvnquamdi«^lumcffc,vitammo V brnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perfclt;^tionis:Gcrfonvidcrit. Ispcculiaremli-
0 ^^^^'¦'Pfitadillamimpiamopinioneinrcfellcndamzamp;affirmat é' 1 ? .^*^31oqui.Sednoneftopusquærerctcftes.Plæriqîoninesnbsp;*/ ti *''*®^staliaconcionantcsmonachosintemplis.Quidamacu-ynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corrigèrent,nequctamenreceptaver-
P ac abijccrcnr jferipferunt vitam monafticam cfle ftatum Ô*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hoc prudcnterdifSlum cft,modövrpo-
ftaQl^5^^^cmftatus,quodvirægenus,noneft ad ^^^^^^h'cndæ pcrfc«^tionis? In coniugio,in omni vocationc,nbsp;dcbcmus,acfcntire,quódvnumqucm-r cer^'^°^^^crit Deus ad certam fundionem, in qua velit eum exer- difcatcrcdcrc.Hxc fides perfeftio eftfingulorum*
hs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prudentiùsdiccretur,vitammonafticam cflcfcho-
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;puerilem,cuiusproximusfiniseft,
eruH* . P^^-hualispcrfe«ftio,ficutaliorumftatuum,feddodrinaamp; ' {(d gt;lt;luainftru«fti iuuenes poftca fiebant idonciad regendasnbsp;c' gn|v'^'^^^^Ecclefias. Taliafuerunt initio Collegia Bafilijamp;Au-ii'! ^Cfi ftudiofi vnà verfabantur, amp; exercebantur in facris li-'V Pojf^^^ucficbant adhoneftaofficia,vt poftea præfici Ecclcfijsnbsp;aI''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;crant votis oneratæconfeientiæ. Taliafinunceflent
y ^cria,nemovituperarct»
'^*1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magna cx parte monafteria alunt tantum ociofos
^is. ^^'lüprxtcxtureligionis helluanturdcelcemofynispubli-
/ I^odhortanfnr nos aduerfarij, vt,fequcntcs maiorum ^11)1!:°^^^ cxcmpla reformemus monafteria , plane agnofcimtnbsp;(i'f dcgcncraflc mores monachorum, Nos haue tutiin.
mam
-ocr page 384-36 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONE AVG. ,
mam Reformationem effeiudicamus,nc quern includainU^ tra confci en tifim. Interim fcholasfacrarum literarum, in*®nbsp;ditionibusjpronoftrisfacultatibus excitabimusamp;cxcitatas®nbsp;bimus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. (:
Poftremoargumentanturaducrfarij perpctuam
non efle impofllbilcm homini:Et cam fit difficilis, precibns*^;, trandam elle. De hoc argumente fupradiximusjtaorandni^^^nbsp;vtinterim nonafpcrnemurrcmcdiaàDco oftcnfa,fi pofcat^j'nbsp;cillitas noftra, Nam qui amatpericulum,peribit in illo. QiÜgt;nbsp;temnefeit, quantum fit periculi inhac imbecillitate hutna** ,nbsp;turæ,in acerrimisinfidijsDiaboli? Aciurefandiviri dixerun*«.nbsp;petuam eflepugnam,victoriamraram.Itaquc nos prohiber®,nbsp;volumus,quö minus hi, quinonpofluntferreonus monan*nbsp;tæ»contrahant matrimoniaiuxta verbum dcordinationcm*^
I
t
J înbsp;tnbsp;tnbsp;t
( t
ïa 11*1:
fiafticis notarenturSc emendarentur,vt ordinationes te*-
cæadædificationem, non ad deftruftionem, proponeren f difciplinaEcclcfiaftica ita redneretur, ne iniuftis oncr**^(i!'nbsp;fcicnciæpiorumgrauarcntur,vtfcholæ bonaru arduin,®!nbsp;vdles Ecclefiæjconferuarentur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Hanc curam iam olim abicceruntEpifeopi, ac fi Q***
DE POTESTATE EC
CLESIASTICAi
Nhoc articule non admodum difputaucrunt^^f farij, quæ propriè fit poteftasEcclefiaftica,nbsp;gelium.Tota fere oratio fuit de immunitate® jinbsp;Ecclefiaftici, quæillis humane iure contigit'nbsp;tcmfæpcdiximus,nos,vt crgaalioS, ita crga**
dinem, libcntcr omnia ciuilia officia præftare. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«jif
Habent£pifcopip»fîeffioncs,habent imperia cone® humane. Nos nihil iftorum cuiquameripimus. Scdæqnn*y^[!nbsp;eos nonfolumdeopibusfuis, fedetiam de officio feu nr*nbsp;follicitos cfle,qualeshaberentEcclefia:Paftores jquales^rnbsp;tes ordinarentur, vt pura doftrinaEuangelij traderctur innbsp;amp; Eeelefijs, quæ fidem amp; caritatem aleret in animisnbsp;Sacramentareligiosè traélarentur, vt vida publica ce
»1 ti
PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;365
^tliorcs,magisafliduifuerunt in cxigendis traditionibus huma-Euangelio.Scdhæc quoq; difciplinaiam Ro
Pontifices bclligcrantur de impcrio cum Regibus.Vt marc ft tranquillum cient venti; i ta Pontifices mouet omnia régna,nbsp;' '* ®fieslibitum eft.
'' *'ibu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliéna font ab Euangelio, fed ctiam à Cano-
] ^ith î^'^^^accrbiftîmècxiguntCanoncsfuosabaliis,cùmnul-N nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quàmipfi Epifeopi. Et dignitatem fu-
Js^i, quod beneficium detur propter officium» babe-/^^HacnosattigifTemuSjUifi prouocaïTentaduerfari;.
tcftati fnmus, nos non folùm potefta--^^^^fticam, quæ in Euangelio inftituta cft fumma pietatc Unquam maximum Dei donum, per quod Deum agno-' 'îtijJ^^Pcccatoamp;poteftatcDiabolilibcramurjamp;vitamæter-gradusinnbsp;confcrua-dctrCdamus autoritärem Epifcoporum, modónbsp;l'^conbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contra mandata Dei. Hæc voluntas liberabit
p^^Deo,amp;iudiciovniucrfæpoftcritatis,neiudicemur rei ^^tin r , quod initio excitatum eft iniufta'damnationenbsp;'iitty,pLuthen,nuncaugctuFpcrtïnaciaillorum, qui non pof-conftitutionem Ec-Ki^^^itiSa^^^itio^^t-In quibus tarnen nosetiam cefl'uri eramus
-porter nos magis obedircDeoquàmhominibus.
i'
Ct'
tt'
nos magis oocairci^cuquifHunommiDUS.
])' yeniamus tandem ad difputationcm de traditionibus Q ^»quamattigerunthtcaduerfarij.
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eflcpotcftatemEcclefiafticam iuxta Euan-
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mandatum de
tj ^°^^^^^gt;^cadminiftratione Sacramentorum» de rc-t''^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;endis peccatis. Ha:c poteftas partim ordinis,par
it h
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beneficia Dei obfeurantur,
^latcmcondendi leges amp;.
cum addunt qui-noiios cultus. Nam vbi induit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;animus
-ocr page 386-366 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAS CONF. AVGs -,
animus opinioncm,quódChriftuscommifcrit Ecclcfîas rc nouos quofdam cultus,amp;cercmoniasprxterEuangcliüi''(inbsp;timobfcuratur doft rina de gratia amp;iuftitiafidci,amp;rcmifli®^ jjlinbsp;catorum: Etiudicanthomincs,(è iuftitia operum, vidclic^^{!nbsp;urn cultuum,iuftificari,non perfidem inChriftum. Etnbsp;traditionesnunquamritcferuantur,grauiter vexantur conlnbsp;tijc. Manet ergo hoc incontroucrfia,vtrura Epifcopihabca^Lnbsp;ftatem condendi nouos cultus amp; leges præter Euangelium- nbsp;farij ncargumentantur,Cum Euangclium concédât Epif^^^E Jnbsp;tcftatcmrurifdiftionis,fcquitucvthabeantpotcftatcOT c^n® fnbsp;leges. Verum hoc fequi non oportet. Nam ScripturacottCC ynbsp;lurifdiftionem cxcrceant,vtfoluant, vtligent »noncxoP'^^iinbsp;bus, fed ex ipfo Euangelio. Non cnim habent poteftatemnbsp;cam fine certa lege, aut regiam fupra legem, quamnbsp;Sic cnim ait Paulus ; Non poflixmusaliquid contra
Nos tarnen inConfeflione non in totum ademimus pis autoritärem faciendi ordinationcs in Ecclcfia: Sednbsp;diucrfaLcgum genera. Opus eft ordinationibus innbsp;feiat populus, quo tempore dcbcatconucnirc vt fit ordo nnbsp;rum, vt Paulus inquit. Omnia fiant ordinc dcdcccntcr.
Aliud genus eft, cum inftituuntur certicultus, cef^^J lt;iia, diferimina ciborum, dicrum, clibatus, amp; fimilcs obfdnbsp;ncs: Item cum iliac ipßc ordinationcs faftx, non vt ca opcf^^/nbsp;rent Dcum, fed nc qua confufio effet in congregatione,nbsp;effe ncccffarij cultus. Ac de vtroqucgcncrcquidfcntianiP^nbsp;dimus in confcfiionc.
dll'.
Poteft aliquis vti cxcrcitio, quod videtur effe conin^,|,(P fi tarnen per id cxercitium non quxrat mcrcri gratiam-tuerc talc opus,amp; obligare confeien tias, amp; cfficcre remnbsp;am ad falutcm, hoc plané eft, ficut Petrus inquit, tentarc P Wnbsp;répugnât Chrifiianæ libertati, quæ docct, quod gratis id nbsp;mur per fidem in Chriftum , amp; non ex vllis noftris opdii^nbsp;vctatinftitucrcaliquos talcs cultus tanquam neceffarios
. fdtl Neque verb negate poffunt aduerfarij, obferuatiof
-ocr page 387-PRIMA DELINEATIO, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;367
^'^^^îracritonjstraditascfTe. Nam amp; Thomas aperte feri-valet ad deletion cmamp;prohibinonemcu]pa!,Hæc fa nulle modo toleranda cft in EccleEa, quod tradi-A fatnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Catho-
gt; remiffionem peccatorura gratuitam efle. Cætcgt; ordinationcs Eccicfîafticac, quxfinepcccato fer-amp;funtvtiles ad ordincm in Ecclcßa, itaferuentor,nbsp;^üditj^'^ffendatur; Neq; tarnen iudicentur rcs effe neceflarix adnbsp;%f?^»3utadfidcm,vtvulgdloquuntur, née p ut en tur polluinbsp;Et quidcmplcræquc
^onîjs (Se ritibus Ecclcfiafticis»
nobis, fed verbo fi putentur talia opera efle nccclTarij cultus adnbsp;tiÿ, Chriftianam, prorfus obfcuratiK iuftitia fidei amp; gta-
Eccicfla cxtarehancdodnnam , quôd ^'»fljuJ°firi3opcribus,autcultibus, fed fide in Ghriftum grafi®nbsp;^Ccnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ncccflc cft ferre, quod ad veram vnitatem fidei^ non
^bjjj^^^^ria fîmilitudo humanarum traditionum. Hxc omnia ^^Ufgt;cùm|dodxina iUa Chiiftianx libertatis amittitur.nbsp;^^æcquantaCarnifîcinafixcrîtoptimarummentium, ilianbsp;adhibi-'*%cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^°^atio amp; tTTrti'x««? ficut amp; Gerfon ai t: Confiât de-
tçiiç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Unta cft huiufmodi inftitutionum multitudo,quèd,
rigorc, maxima pars Ecclcfiæ damnarctur, qux eft finis totrus leg» ctiamdiuina?, lædcretur.
%j ^^PwpctuafiHtintcr fapientes amp; bonos viros de his one-videbant primnm obfcurari doûrinam fidei5c '*^111) cùm populus in hoc vnum cflêt inten-^'îi p^'|^Scrcttraditioncshumanas. fient Gerfoniuquit: Sub-timrdi , quand© tot traditionibus intenderenbsp;PÇfluntnràfupçj^oj^ljijjf^jj^q^iÿd. mituna, fi minus eapaccsnbsp;xeddun-
-ocr page 388-36^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOGIAE CONF. AVG, .
reddantur diuinorum præccptorumî Quanquam hocacc^^fi folùni vulgo, fed etiam doâis.Dcinde videbant confeien^*^nbsp;rios laqucos amp; periculaincidcrc, cum nemo effet, qui totjj,nbsp;nes feruaret. Itaqucncceffc eft in Ecclefijs doceri hanciirii'*®nbsp;ditionum humanarum. Et quamuis ab u tan tu r homincsfct^nbsp;magis eft habepdaratio Ecclcfiæ Sc piorum. Ita iudicauii^j|(nbsp;fon, cumait; Etfi contemtus ex hac laxationc apud quoiû^j^^^jpnbsp;probos oritur,tarnen alij benéinftitutigratias agent. No*^nbsp;magiftratus,quifcros.coêrçercpoffint, vbiopus erit. E?nbsp;Cqncionator nonfolum dclibertate, fedde cauendis fcan^^Lnbsp;iam dieet : Q^emadmodum Paulus hanc caufam moder^*^* /nbsp;Neque noftri primumaut foli de hoe negotio difputaucrnfl^ ,,nbsp;amp; aii j alio modo de hac re (cripferunt. G erfon verb non duf* jnbsp;dicere:NonplushabcntinpoteftatcPrælatiEcclcfiae lig^^^nbsp;tos ad aliqua, qua: non funttradita in régula Euangclica »nbsp;ab omnibus Chriftianis,quàmha.bcnt Abbatcsfuperrelig'^ fnbsp;is, ad obligandum eos pra:ter regulärem profeffionemnbsp;quibus tarnen eft fentcntia.beati Thoma:, amp; aliorumnbsp;concorditcr,quódnon poteft Abbas Monacho prajcipc*^^nbsp;quàminrcgulafuaprofeffusfuerit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Refpondimus pro tempore ad ea qux m eminimuS; famus dchacnoftraCófeflioncrationcmreddereomni P . »nbsp;Quódfi contigiffet nobis videre confutationemnbsp;Cæfarcæ Maieftatis, Domini n.oftrie.lementifliP'*nbsp;præleftam, potuiffemus ad pleraqücnbsp;magis appofi tè refpon-derc.
Finis â.polociak.
-ocr page 389-PRIMA DELINEATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;369
Vm hanc Apologiam confefsionis Pontanus ob-tuliflet, pcrgit dcinceps adcætera decreti Cælàrci capita reipondcre : Ac de fccundo articulo Dccre- tijadpacempublicampcrtincte,indicat j Eledorénbsp;âxoniæ 0: coniundos Principes ac ftatus, articulu illu reue-jiif enteramp; cum gratiarum acrione recipere, libenter ctiam amp;nbsp;J Ponitifsinia voluntatc illi obtempcraturos eflè.
. Qupd vlterius petaturjuc quid noui vlpiaminftitui, ncc Jifl-rahiuepatiantur, eaquoqucnbsp;1)' ^^^Êleélorem Saxonicum cum focijs,in proximisicomitijsnbsp;fè sequißimum præbuiiTe, amp;. etiamnum curaturu^nbsp;jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in hoe negotio defiderari i n ipfis pofsit.
''ï de ^^^æeTjpartes haice nulli lêdæ addidas efle,fèd ea cre-,f' nbsp;nbsp;nbsp;eatque ftatuere, quæ fblidis verbi diuini fundaraentis ita
Î fed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipfifsima Chriftiana amp; Catholica fides, amp; non
* ^J^ici dcbcant. Et quanquam id reuera fic Ic habeat : ta-h . ^^cnus neminem ad fuam Religionein coegifle, nee officij amp; pie-Chriftianæ fit, per Dei gratiam fe non ignorare.
. Quantum verö ad ièâas Anabaptiftarum amp; Sacramen-li nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hadenus in fiiis prouincijs ac di-
z^oushaudquaquamtolerafle, fed fana dodrina publicifi oppugnafTe: ita etiam feueriternbsp;^Uabaptiftas animaduertifle, atque illud etiam efFecifle, vtnbsp;^P^^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;radices agere non potuerint.Id
Vuporrèçfj^fj, ßimmo conatu prouidere atque auertere ^euiflent.
f nbsp;nbsp;Cum autem hæc negotiaardua maximiq; momenti efi
, p animæ vel falutem vel pcrniciem cócernercnt,ac pro-y eadiligcntiaccurataque deliberatione indieerent : Ele-a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dorcm
-ocr page 390-370 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
doremSaxoniæ,cumreliquis PrincipibusacfocijSj^^'jU orare, vt promulgati decreti copiam ipfisnbsp;municaregt;amp; {patium etfetn deliberandi vlque adnbsp;benignèconcedercdignetur. Interea temporis fe neg^^^.nbsp;ponderaturos Si deliberaturos, amp; CxC Maieft. quidnaönbsp;ftatiierintjhumiliterfignificaturoseflè.
öl'*' CI
Hæc cùm CæûnMaieft. Sc extern ordinibus fuiflent,CæfMaieft.cum ordinibus ad iêquentemnbsp;Veneris 23.Septemb.deliberandaiîinaûk
Die Veneris, 23.Septemb.cirea5.maturinam rijEIedorisSaxoniæ, Ducum Luneburgeniîum, amp;nbsp;Liij Haisiæ,vnà cum ciuitatibus, in hoipitium jMarchioJ ,nbsp;orgij accerfiti, ijfqjper D.HclIerum indicatumfuitnbsp;velperiD^Georgium Truchiêfium, vnà cum CanceH^^^ jnbsp;denfi, ad Dominum fiium, aîhta ctiam Decreti copi^nbsp;fifle, eafque rationes ac vias fufeipi orafle, vt ànbsp;Decrctum recipereturrpræfèrtim cùm ita eiTetconditi^^J^i!nbsp;quantum quidéipfi intelligcrent, nihjl prorlùsnbsp;noftris graue futurum videretur.
Sumto igitur in manus decreto, primo graue vifiim fuit, quod CæfMaieft. affirmarct, iénbsp;nem à nobis exhibitam, firmisamp;iuffieientibusnbsp;fundamentis refutafte. Cui quidem Articulo nifinbsp;tradicerent, nihil omninô aliud conlêqui, quàmnbsp;busijs,quæhavtenusdocuimusarq; credidiraus^ball pJnbsp;elfe: tantum abefte, vt, quod gloriati eflèmus, in inbsp;fundata fuerinunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
-ocr page 391-ET STATVVM» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?7t
J nbsp;nbsp;nbsp;Secundo : Ad prela quod attineret, Eledorem vnà eu
X f^'^cipibusamp;lôcijsnoftrarum partium haudquaquam eo a-effe, vtpermiflîiri fint, in luis ditionibus amp; præfeduris * ^^icquam excudi vel diftrahi,quod nouis lêdis, opinionibusnbsp;y^cditionioccafionépræberet, Quodverôgeneratimpro-TOtur,nequideorumetiam ,quæædificationiproximifernbsp;^^ent, ac ijs quæ hadenus apud nos doda fiint ,conlêntaneanbsp;J ^«ent, prelocommitterentj, id fibi non parùm graueviderû
. Tertio: Quantum ad vetera cocnobia ac Monachos at-Jct inprimisciuitatibus intolerabile vifum fuit,Miflas Pon-j: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ConfcTsionem amp;fimiles ahufus iterum inftaurari, vt-
f?J^exquibus maxima incommoda Sc pcricula ïingulis Ma-^^fttatibus metuenda eflènL
!
y
i
C^artó: Religionê noftram eflè ièdam, nullo modo có ^^Pofle,cumnunquamin animum induxerimus vlIifedïEnbsp;. ^nærcfifubfcribere: fed quæ fèntiamus , ita in -Dei verbonbsp;effe, vt omnino ijs contradid nequeat,
. Quinto,: Ad Anabaptiftas amp; Sacramentarios quod atr ^^¦etjnianifeftum amp;nocoriumeflej dufmodidodrinishuc-4 7) uullum apud nos locum relidum fuifle, nec in pofterumnbsp;' ^âWreUâum iri. ludicamus etiam, non neceflTe efle, de auxi-J Jscontï-j Sacramentarios aliquid agi aut deccrnigt;cùmadbucnbsp;; P^siitipfos meliùsinftituiyamp; ad communs Eccleliæconfcn-«»reduci poire.
d P ^æ^®^^^^T).GeorgioTruch{èfioamp; Canceilario Ba-
^Ciper Pontanû copiosè diligenter^; expofitalunt.Nihilo-Cancellarius Badêfis^Decretu itainterprctari conatus *^ytquidëconccderet,nonpoffeànobis rccipi^fi eiufmodinbsp;a anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verbo-
-ocr page 392-?72 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
vcrborum fènfus effet,quem nos intclligeremuszSiinuIt^ i adiecitj Cæ£M.nonfaciIèmutaoonemaIiquam innbsp;to admiffuram,nifi quod ad vocabulumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pertineretjÇ^,^
nonitaßniftro animo vfurpatum eflèt. Illius itaque nem baud difficulter fortaffe obtineri poffe..
Cùm autcm ex vtraq; parte plura dilputata cflent:tandem prædidiilb Dom. Truchlèfius amp; Cancdlnbsp;us receperunt, fe grauamina noftra adCælà.Maieffnbsp;velïerquanquam vererentur earn iam (imminentenbsp;horaoâiaua)poft deliberandi Ipatium pridie ftimtum jnbsp;fo inftrudam eftè, Atqueita paulo antenos Cæfâreani .nbsp;ftatem accefferunti Quid vero obtinucrint, ex lèqucnu^*^nbsp;ue cognoici poteft»
Pofteaquam veröMarcbio Georgius vnà cum dis confiliarijs ex fuo holpitio poft odauam eiuidemnbsp;neris egreffus: amp; Eledor Saxoniæ ac Duces Luneburg^J?nbsp;in palatium Cæiâris, veniffentrCæCMaieftas, quôdtum^%nbsp;fàcris, intereftet, ipfbsper integram horam præftolari^^nbsp;DeindecumEledoribusamp;Principibus, quotquotnbsp;ingreffaeftilludconclauejin quo Eledor Saxonicusnbsp;focijs morabatur. Vbi Marchio loachimus Eledornbsp;fententiam locutus eftnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
CæfarcamMaicftatemfieri Eledorîs Saxôniaîamp; Pr incipuinorationctnac poftulata intcliexifîe, ac mirarinbsp;poflc,quödaffirmarenon dubitarent, doótrinam fuani amp; j[)inbsp;tam confeffioncm facræ ScripturæjEuangclijqj fundaipci^^^tgt;'nbsp;adcoqiiediuinisinftitutisper oniniaconfentancamefle^nbsp;men ilia manifeftis Scripturæ teftimonijsà Cæf. Maiefl:3t^^^^t^'nbsp;fa fit. Prcetercadodrinamillam,0comnia,. quxEledoris^^.-ijö'nbsp;rorumConciouatores docercat,, ante multos, annosyiu^ y*
-ocr page 393-ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jT?
P*js Synodis, hærcfica amp; impia iudicata efle. îdeo dcnuoC.M.aon 'i^meriromirum videri,quôd eanicura rcliquisEleôloribus,Prinnbsp;'¦*pibus,atqucordinibus,erroris,ac fidci minus orthodoxæ infl-^«larcnt. Quod fi ita cfîct,fequi etiam,Ca:f. Maieft. laudatiffimosnbsp;^3iores,lmperatoresac Reges,amp; cæteros laudatiffimos Elcdq-^'sacPrincipes,adcoqueipfius ctiam Eleûoris Saxonici ac reli-9^orum Principum parentes amp;proauos,apud quoshæc fanôta,Ornbsp;^odoxa,vera,inqueDeiverbofundata,nccnontemporisdiutur-^^atcconfirmata Religio plantatafuerit, pro hæreticis habendosnbsp;Eam ob caufam Cæf.Maieft. nullo modo conccderejElcâorisnbsp;îxonici Sc fociorum illius exhibitam confeffionem, tam firmisnbsp;^3ngelicædoôtrinæfundamentisniti,ficutipfi affercrent.
-, Q^iaverdCæfiM.publicætotiusImpcrijtranquilIitatis amp;pa ^,^^Miofa,DecretumhocEJcâ:ori eiufq; focijsfingtilari cicmennbsp;^'^ptopemodum vltraofficium ca rationeproponi curauerit:nbsp;I rfnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Eledorcum reliquisfibiin haccaufaadiunótis,il-
;Decretum,in quo nihil àCæCMaicft. amp; cætcris ordinibus mu« n'^*p°T^^fccipercnt:Sicutreliqui Eledorcs,Principes, acOrdi-^?,^®tMaicftaii humiliter obfequuti, illud rccepiffent, vnani-- confenfu comprobaflent. Quôd fi difficiles fefe præ-animofuo perpenderent, quantumincommodiacnbsp;^otdiaruinindemanaturum effiet: de quibus omnibus Eledtori,nbsp;iq; focijs, coram tribunaliDei foretreddenda ratio.
Adhæc, nullo Scripturæ vcl Euangelij teftimonio probart ^C[uôdalijsfuaviolentcrcripcrcliceat,amp;pofteadicerc,eafal-^^onfeientiareftitui non poffe.
£ QuodporrôRefponfum,adCæf.Mai. confutationem con-filt;'^^?^^e^Eibitumqueconccrnerct:proteftatam effie Cæf. Mai. Iquodid alienum ab officio fuo eflct)in negotijs fidei nihil quicnbsp;^^P^^ilputareveile: Ideoque illuclàfe rccipi nullo pado poffic.nbsp; ieniininDccretumconfcntircnt,neceffiTatcmimponiC. Ma.nbsp;cxofficio illud tueretur.
J , .^^ætereaEledores,Principesatquc ordines mandafle, vt il-^l^5^*æEgnificaret:Nonlatcreipfos, quanto ftudio,cura, diligen 'IbCæteri Principes elaborauerint,vtdiffidium in Religioneexj-îofd^ componcretur ac tolleretur. Denuô igitur ipfosnbsp;ti D P^^inçip es at que ordin es orar c, fee um vt exp endan t, quan-Priuatinifua ôcReip.adcoque totius Imperij interfît, vt Cæf Mt
-ocr page 394-374 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
parcatur,amp;Dccrctiimapprobctur, Sienimcainre fefe fcqucntcs præbucrint, fore, vt rcliqui ordincs commun*nbsp;fcfeCxf.Maieftatiadiungcrent: vtpotequi iampridem^^^j^ci*nbsp;deacfubicftionercccperintjfecorpora, fortunas, ac ((»nbsp;fuum pro Cæf.Maieft.in hac caufa impenfuros, vt tandem jnbsp;ucrfiæhuicfîncmim ponant. ViciflimCæfarcam MaieftâtC^^nj.nbsp;mififle, fc omnem potentiam ac vires fuas hue collaturam, * (nbsp;priùsexlrapcriodifcefluramcfle,quàmillud negotium j/jnbsp;fuerit. Et hæc fereliquorum Principum atc{uc ordinum m^ jnbsp;ipfisfignificarcvoluiflç.
hanc afperam orationcm jEledor Saxonîcus cum breuc deliberandi Ipatium petiuitjquod ipfi conceir*^^ ¦(nbsp;it: cumquefententias eontulilfent, amp; de rciponibnbsp;lent, fimul ad Cælàream Maieftatem reuerft lùnt, vbi ,¦nbsp;dor Pontanus nomine omnium in banc fententiamnbsp;çft:
INuidiflîmeCîEÛrjDomîneCIcmentîffînïc. Efedot Saxnn^^'ji reliquiipfiusCclfttud.addiâiPrincipeSjdominimeiClcrnC
mi,C.V.M. rcfponfum perCIementiirimum dominum me*'j() lcdoremBrandcburgicum,graiïitcrfanè, ac terribiiiterai'Q^|i.nbsp;expofitiuujvtrcpctcteilludipfc non commode poflim, rcü^^nbsp;teratquchumiliteraudiuerunt,
Refpondent autem Clementifflmus Dominus meus, niaeElâoramp; cumipfo inhac caufa coniundi,feconfeiEoiif*j^,|nbsp;am, Cæf. ÏA.y. exhibitam ,adeófirmiter, facrofanétæ Scrip*quot;'(|nbsp;Euangelijquc fundamentis innixam Sc ftabiiem cxiftimarCr''' jnbsp;quidem portae infcrorurn contra earn prieuaiere poflint. Si^L ;nbsp;refutandamaduerfariorumnoftrorum amp;ftatuum cöfutatioi**quot;nbsp;quantum exaudttu iilrus rctincri potuit, fcriptumquoddai**nbsp;lincatum cft,quodvtCîef.M..fufcipciedignctur,ôc recitatie***nbsp;dcnuófubicdiflimcrogann
Quantum verb ad Dccrctum rpcdat,EIcóforamp;reIiqu*eaquot; confortes hodiemanèD.GeorgioTruchfefioamp;CancellarioB^nbsp;fi,rationes explicucröt,quarciliud, vtpotcconfcientiisfuisg*^'''nbsp;app*®
-ocr page 395-ET STATVVM» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37^
®Pptobarcncqueant,nequedubitant,quill illac ad C.M.amp; reliques «tdincsrchtæfint.
£1 1 ^^^§fu^P^®pfcrinasipfascaufas,faftuin Dccrctum, ab /«orcôcfoci/siîlius rccipi probarique bona confeientia nuIJonbsp;j^^dopoflit: Éledor Saxoniæcumfuis fubiediflimè oxant dacCnbsp;totius negotij, amp; inprimis Dccreti cxcmplum ,acdclibcran-ad didum vfque dicm i5.April.clenicnter connbsp;fummoftudiodiligcnnbsp;^Ucpcrpcndent,amp; quidquidfaluo ver bo Dei, confeientiaq; fic-^c^^^^^^di^^pprohaturos ac reccpturo5,acpoftconûitutumnbsp;EJccrcto ctiam iubcntur,fub proprio figillonbsp;^*fuifentcntiam fignificaturos cflcpollicentur*
P^Pd verbad Eledoxes, Principes atqj ordinesattinet^non modo vitam, fortunas ,ac vires fu-tjjjæ^^Paipfos, cum Cæf. M.coniungerent; præfertim cùm, vtipßnbsp;^3nt, nullam illis caufam dedexint,nequc etiam daturi fint.nbsp;Çfj Confcntiuntquoq; Cæf. Maieftatiineo,nefuumcuiquainnbsp;9^0crimincetiam Eledorper Dominigratiamfcim-deCnobijsilludintclligaturjincoquoqinbsp;Cancellarium Baden-hsp*^^^^^^^ctiamnumCxf. Maieû. fîdemdédit, feintratem-rationeaduxam^vtfinguli videant, fe priuatacotn-ihj ^^^fiquam Qjcdarc. Id quodetiamCelfir.ipfius refponfio,nbsp;Hij^^''^cflbribus Sc deledis arbitri«, ac inprimisijs, qui fupplicatio-Abbatumquerelasda-^F'^^^era«dsciarara,teftatur. In qua, Cclfîtudinis ipfius pia
^fionisjfatisfuperqueexpofita amp;intclledacft.
^aî igitur reuerenter ac humiliter rogant, ne Cæfarca Scinhaccaufa coniundos,prccibusnbsp;^^^orûpofthabitis, vllomodofcfeadinclemcn-patiatur. Pro quo beneficie fuam etiam grati-'^ein, fumma reuerentîa polliccntur.
^JsdidiisEIedor vnàcuin focijs nonnihilfecefsitiCæl^verô %nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;collocuta, perEledorem Bran-
^^gicum tandem relpondit;
Cæfa-
-ocr page 396-37^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIÖ IMPERATÔRIS
^AcfarcamMaicftatcm denuó noftram refpönfationcin ^ie, ncque concederc,amp; difficultcr etiam perfuâdcrinbsp;MOftrareligioamp;exhibitaconfeflioadiftummodum innbsp;fundatafit.Namamp;CaEfaresMaicftatiefleconfcientiam, ..jj,nbsp;fände tueretur, vt multó minùs, quàmSaxoniæEIcdor 7nbsp;liusjà fuafententia amp;fide,inEcclefiaCatholicamultis ann*^ quot; lt;nbsp;pagata^difcefTurusfit»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ ijt;!
Qiiod autemad Dccrctumattineret, C. M. in eo nihl jy turam eiTc. SiigiturElcdorSaxoniac cumfuisillud, prontnbsp;ftum,reciperevellet,licerc:fin minùs,C.M,in rcfponfion^P^jinbsp;dataacquiefccre:nifi quódhoc etiam addat, fe comitijspc^nbsp;cum Eledoribus, Principibus, atque ordinibus commu*^Jnbsp;ram,quid vlteriùs agi conucniatjVt tandem negotiumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jp(i
gatur. Adhxc fc Sandi tatem Pontificiam amp; alios Reges ac l^ p pes confulturam, quid fibi, tanquam Chriftiano Imperatott^^j!nbsp;clefiæDefenforijfacicndumfitjVtprifca, vera amp; orthodox^ ,nbsp;gioconfeructur,amp;contraria hæc noua hærefis funditusnbsp;tur,acitaGerraaniaefalutarisconcordiareftituatur. pjf
QuantumveróEledorcm,Principcsacexterosordin^* teftantes concernât : non ita innocentes efle ipfos , ficut^^5nbsp;oftendiflent: Satis enim grauem caufam datam efsc Eledoti^ùnbsp;Principibus, eóquód tolerati eflcntConcionatores huiusP^^nbsp;qui feditionem rufticanamconcitarint, in qua vitra centeflä l-pnbsp;nummillialanienx expofiti fint: amp;plerifque etiam Elcdofil^i'nbsp;que Principibus multa contura eliosè, non fine ignominianbsp;nis ac dignitatis ipforum, acciderint: Ideoquc non efseipf^^nbsp;innocentes, vt nemini caufam offenfionis vllam præbuerin*^* jh
Cæfarcam quoque Maieftatem feriô mandate amp; vcll^»\jgjiil bares amp;Monachi fpoliati atque ciedi,in priftin um locum aCnbsp;tatemreftituantur.namalTiduisfupplicationibusfpoliatot^nbsp;Maieftatcmmultipliciter compellari.
bas Pericleas Marchionis orationes, Pontanum verbis tandem reipondiflè, Philippus alicubi refert*nbsp;quot;^^Oluntas DucisSaxoniæjCrga Clement. lmp. Carolum,i^^Ltgt;'nbsp;one confpcdacft,dcinde omnium horumPrincipurniJ^^p;nbsp;mendisTurcisamp;feditionibusiamp;conftatnullainrcdefuifse^^
-ocr page 397-cj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ET STATVVM.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;377
etianijfcmpcrfcmeinorcsforc diuini inan-Cæfari,quæfunt Cæfaris. Nonpri-
exhibitacft,ampiexifunt. Sedcûm fontibus diligenter confidcratis, amp; collatisnbsp;intellcxiflcnt vcram elle, non vo-^ioh*^^^.^§^i^æ^eritatiâducrfâri,mcmorcsfeueriffimæcommina-Pto?^^^'^i^^æiîi9uadicitur:Blafphcmiamnonremitti, Quarcamp;nbsp;propter propria falutem,amp;propter alios,
profitebun tur ipfi amp; in Ecclcfi/s fuis doccri '''ill Cumqucmanifeftafitinipudentia Pontificiorum,quinbsp;^¦^°J^es,amp; nulla vi tiain fuis opinionibusóc moribus efle vo-otnnespij verisgemitibusin totaEuropa.vtinnbsp;Pcs gt;, *^^^Shima inftituatur emcndatio: Idem petunt amp; hi Princi-(Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Clementiflimurn Imperatorem,qui videt neccira-
en dation cm Ecclcfiæ,finccognitionc noncflccarma ftabi-
Ptïfp / ^ei illuftrat, amp; faluti animarum necclfaria eft, opprimât, ^'Pesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oftcndcrit.ReucrcntcrigiturPrin
öcfcfc ClcmcntilTimo Imperatori fcjiç^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quem orant,vtctiamcogitct, in hac délira mundi
CSq? . 5 Pofluntlenitate fc-OTtixti«, quàm fi mai ores diflipario-ßohemicisaccidit. Neeveritasop-fuerint.
PqJ^get tamen veritas,, necdeleri a
^IS INFERORVM POTERIT.
Hnfj^.verb cùm nec cxemplum Decreti,nec deliberandi ipa-^^PetrariàCæf.M.poITitjUcc fubieôlifllmæ prccesaut pro-^,i{)L^^^^°^^ælocumhabcant:non poteft Elector Saxoniæ,Cæf.-^Us[ ^-^egotioquidquampræfcribere. Ideofincmhisadioni-^%^^^^^*^POi^iifÀDeoomnipotenti,inquoomncmfpem-amp;Cæfar.M.cuiobedicntiamfubieâ;illi. bonis præftare parati funt, fe reucrenter com-
9.uod verb ad ca attinct, quæ rcliquorum Impcrij ordinunsu a 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nomine
-ocr page 398-378 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
injuuucxLictiorDranacnouigicuspcopoiuir, non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ûorSaxoniæ amp;cæteri,fore,vtad iftum moduinapudCaii'Vdi' t
^5
nomincElcdorBrandenburgicusptopofuit, non
dor SaxoniæcorainDcoamp; hominibus horum criminum P nocentemnouit.
QindcnimSaxoniasEledoradfedandamopprimcnlt;l^\j[( feditionemillamRufticanam,propria perfonaac viribuspr^^jl'nbsp;rit,nemini ignotum cft.Pr«tcrea quidcaufamhuic tumult* unbsp;rit,inproximisComitijs SpircnfibusAnnoi526.habiris,oöjjiinbsp;ordinum iudicio ac delibcrationifubieftum eft : quæ cauftsj .nbsp;communi confenfufcriptocompræhcnfxfunt, vt adCxß^Snbsp;Legationemtunedefignatammitterentur» Exqua indicaO^^iFnbsp;confignatainftruftioncjliquidointclligi atquccolligipofo'nbsp;de tragicumillud malum extiterit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Mcrito igitur Eledori Saxonico parci hac in re NamCclfitudoipfius,omnibus amp;fingulisaccufareeaninbsp;alter!us negorij caufavoicntibus,in lurerefpondcreamp;lcgi^! nbsp;tisfaccre parata eft,dummodofibi etiam codemiureaduri^'^nbsp;cufatorcsvtipermittatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jC
Orat igitur Cæf.M, nc fc aduerfus ipfum aut c on i undo® dementer commoueri patiatur. IdElcftorcum fuis, quii^^?nbsp;nùs,quàmcætcri,corpora ae fortunasfuasproC.M.falutc^'^nbsp;re paratifunt, fubieótiflimè fi bi perfuadet.
cö*''
H? peroratisj EIelt;îlorSaxoniæ3venia abeundi pj,| feftim cum toto Rio comitatu, duobus Principi^^nbsp;neburgiciSjamp;Thcologis, Auguftadiicefsitj Legatosnbsp;amp; Confiliarios aliquot rclinqucns, qui finemnbsp;expedarent.
PriuiquamverödiiccßiflentjArchiepiicopus tinus,Treuirenfis, amp;PalatinusadRhenum J Eledori jnbsp;niæamp; Landgrauij confiliarijs indicarunt: qwæ Eîcdofnbsp;dsnburgicus de corporibus, fortunis amp; fanguine .nbsp;foiifionem religionis iinpendendogt; locutus eflèt, iniuii^y
-ocr page 399-ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;379
î dif^ X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maieft. reticuerint3 quin potiùs
J fignificauerint, fibiprofua perfona nullas vllarum fî-ç. ^^tuin cauûs cura ipfis intercedere. Qród fi finiftram ali-jigt; *^3duerfiisipfosfu(picionem concepiflentjamicèlèroga-i pjdcponerent. Hanc exculâtionem Saxoniæ Eledor J 3ccepit, ac firaul, vt vicifsim à fe om nem humanita-beneuolentiam fibi oromitterent.neduit.
11
J oroines a Cæb Maieit, conuocati tuerunt, vtgt;i pri-Jfi 4^J^Plt;^rGeorgium Truchlèfium 3 legatis vrbium indicatum inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Mandatum fuit J nequis iplbrum ante finem Comitio-
^^^cederet.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ofteaCæfiMaieft^referri curauitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quæ cum Eledo-
Içs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fôcijs illius adafiierunt; E^quia Argcntinen-|)
'¦ ^ç,^ ^pôantienlêsjMemmingenlesamp;Lindauienfèspeculia-i i, îô,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exhibuiflènt, Caef. Maieft. cum ipfis ctiam lt;
i ^faiîielfe.
it 5 ac firaul J vt viciftim à iê om nem humanita-'eneuolentiam fibi promitterentjpetiuit.
r ^iduoipoftdiiceftumProteftantium, 25. Sept» omnes { ordines à Cæfi Maieft, conuocati fuerunt, vbi pri-Jfi 4^J^Plt;^rGeorgium Truchièfium 3 legatis vrbium indicatumnbsp;i quot;Mandatum fuit J nequis ipibrum ante finem Comitio-^^^cederet.
curauit ea 5 quæ cum Eledo-
'¦ ^pftantieniêsjMemmingenlesamp;Lindauienfèspeculia-i 1*^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;___________- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__|
faiïieffe.
K .^oftea de alijs ImpenJ ncgotijs, acpræcipuè de bello ^^Ülibcrationes îùlceptæ fiint.
k tandem i3.0dob.CæfiMaieft.omnesImperiJ ordines. Curiam conuocauit, vbi Deere»nbsp;^thpræledum fuit. Petentibus verb exem-pç^/lliusdenegatum fuit,fed rccitatiolêcundo ac tertio re-'l'Çt? verb ordinibus propemodum omnibus De-Içijp ^PPæbantibus, Vlmenfes, Francofurtenics amp;:HaI-Ipaciura cum fuis deliberandi petiuerunt.
Odidüo
}8o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
O(3:iduo pôft,2i.Oâ:ob.confiliarij ab Eleciorc^^^, co amp;cæteris PrincipibusProteftantibus Auguftær^^nbsp;Archiepifcopum Moguntinum, tanquam præcipuu'nbsp;Principes Imperij 5 acccdentes^ nomine Dominoru^ïj.^,nbsp;rum indicarunt, Se quoque vnà cum alijs pecuniasnbsp;aduerlûs Turcam fuppeditaturos eflc,fiinduciænbsp;in cauia Relîgionis ylque ad futurum Conciliumnbsp;turaepromitteretur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j
Quarepoftridie in curiam Auguftanam poft ftP matutinam vocatiftint : vbi EledorBrandenburgicus^nbsp;ne omnium ordinum ipfispropofuit:
QVandoquidcmEIeélor Saxonia: cum alijs vrferic a^i^o' pace amp; auxilijsaducrfus Turcam conferendis :nbsp;liarijsSaxonicisamp;Brandenburgiciseaderefcriptumaliq^^jft'nbsp;bitum Ct t ; confignatum efle ab Eleóloribus, Principibusnbsp;Ordinibus,Articulumq[uendam Pacifica tionis,qniF
cumindicationcfentcntiæatqueconfilij Ordinum præl cgi dc-beret.
ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3S1
^RTICVLVS DE PAGE,
SICVT DE VERBO AD VER-
BVM PRAELECTVS
EST.
Os (Ca:far)amp;Elcä:orcs, Principes, PrælatiatqjOrdi-ncSjàquibusdecretumhocrcccprumamp;approbatum eft,comm«ni confenfu ftatuimus, ne quifqiiam ordi-numtam Ecclefiafticorum quàm Politicorum, alte-
Q ^^g^fttatui, fua vedigalia,rediras ac decimæ abaliencntur Slijj '^'ipcntur,nequealter alteriusfubditos ob religîonem autnbsp;pcculiariter dcfcndcndos fafcipiat: Idquefub pnanbsp;quamhacin re omnibus modistucri amp; ex-''olunius.
fiitn^*^hæc,cumElcâ:oribus,Principibusatqucordînibus paéti '^'^icifllmipfinobifcum conuencrunt, Qupd ad prifcamnbsp;'oQj. P^atholicamfîdcmamp;Religioncm attinet,vclle nos omnianbsp;^§^a,ditiones,fubditos,,amp;corporactiamatquefortunasnbsp;^ùh.^f^P^ndcre. Siquis exordiuibus alterum hoftiliteraggrcdinbsp;turn pars opprefîaillud ad indicium Camc-quod oppreflbri fub pnapublicat proferiptio-^dabitjVtab omni bellico apparat udefiftat»
^andato fi reus fefe minus obfcquentem præbucrit,Fi-dcclarationcm pnæ profcriptionis contraipfum cxecutioncm profcriptionis,viciniEreâ:orcs,Prinnbsp;5eg^^^aiixiliainittant.Idem nos, tanquam caput ImperiJ, cumnbsp;faciemus. Dcbcrqucis, quivimnbsp;^^^^tantiomnesfumtusacdamnacxfoluere. Eritqucipfînbsp;anveroiudiciaCamerærnbsp;. ^dfatisfaâioncm adigere veliu
arPe^^t^ofos fubditos attinct, in fententia J*P^^Pe^^^aaus, videlicet^ Si fubditi MagilVratusnbsp;pofterum feditionis con-gtatiaconcurrant;tumviciniEleôlores,Principes,Comi-tes
-ocr page 402-jSi ACTIO IMPERATORIS
tes amp; teiîqni ordines,abillo Magiftratu, apudquemfeditio^'*' tacftjcotiîpellatij.quàm fieri poteftcitiflimè, equicemamp;pc^^^nbsp;ad fcrehdaauxilia expedient.
Quod fi auxilia reprimendæ feditioni cxcitatx nonfui^, ent; reliqui viciniores Elcdorcs, Principes, atquc Ordincs,vbinbsp;pellati erunt, eodem modo cum copijs, quantas maximas confnbsp;repoterunt,ipfi$fubuenient,vt rebelles ôc contumaces coërcf^nbsp;tür,aciuftapoena aifcfti, ad obfequium Magiftratui debituonbsp;ducantur.
Ethacinrefinguliergaaliosfeitagerent, ac fi ciufinoû*' ditioncsatquctumultus, in fuis ipforum ducatibus, ditiofl', ,nbsp;acpræfeéturis exorti effentrac omnino capræftabunt, quje öl*'nbsp;alijsintalicafupræftarivellcnr.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, /
Ne quid ctiam controuerfîæ vcl ferupuli de ipfis auxili)^' -iuuantcm ôeadiutumçxoriatur,Eleâ:ores, Principes, qucOrdines,auxiIiaàferequifita,adiIlumMagiftratuni,igt;^^'j,nbsp;DucatUjDitionc, præfefturâue feditio mota eft, traducent nbsp;cxcrcitumpermenfemfuisfumtibusaient : Sic tarnen, Vt,nbsp;menfe initiumac finis cxpeditionisdiligenterfupputetur. 4
Ç^odfî veropræfidiuraipfum vitra menfem detincatur^ J is,cuiidcollatamfuit,cumauxiliante de rcliquis fumtibus/^''j;nbsp;menfemfaólis,conucniet;Dabitqucauxiliator opcram, Vtnbsp;tranfaiîlionccrga cum, cui fubuentum eft, non minus bu«*nbsp;numätquebeneuolum fefc exhibeat, quàm iplcnbsp;fibi in caufa fimili ab alijs fierinbsp;optaret.
-ocr page 403-ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jSj
pinita recitation e Elcdor Brandenburgicus viteriùs iniâûc fententiam locutus eft:
QVoniam igitur ftudium Sc occAÜoncs pacis, fubinde à nobisré-^quifitæ per omnia experti efîemus : Sperare ctiam Eleftorcs, *^*ncipcs,atqucadeôOrdincs in vniuerfum, nos porroetiam innbsp;^ontributione Turcica , tanquam opcrc pio amp; toti Impcrio vtilinbsp;^ccc(rarioquetcrgiuerfari,autdiflldereabillis nullaratione pof-enim feamp; conuenifle cum Cæfarea Maieftate illudnbsp;perfequi, amp;idemfibiquoquedeipfis pcrfuaderc»nbsp;hæcinlmperiofemper cum laude obferuatum efle, vr, quod.nbsp;perfequi tc-
C^^autem Lcgati, fuos Principes, Pace illa ad eos folos, ampîederentur, pertinente,nbsp;jiçj ^®®prehendi animaduerterent : poft aliquot dierû adio-ran ^^^^^lupplicibusliterisC.M.exhibitis obfcquenter o-caunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtgenerali pace in toto Imperio fada
pofterum ob Religionem quicquam per-cio veniret. Ad quas, cùm Principum luorum èi. fo ^Oßiine,multipliciter vrfiftènt, vt aliquando relpon-f f^^lt;^emdieVeneris,ii.Nouemb.D.Martino facra,cirnbsp;^cundam pomeridianâ ad aulam accerfitis per Fridericunbsp;^an ^^céPalatinû,prælêntibus Balthalàre Epifeopo Conbsp;Joanne Bohemo 3 Alexandre Schuueis,C.M.
ac Secretarie, indicatum fuit: quofdam pace concernentes,nbsp;exhibuiftennC. M. Dn.noftrum CIcm.re fe-%f Confiliarijsetiam deliberata,refponftim aliquodnbsp;^gnafte, cuius recitationem iam audituri effent.
^riptum illud per Alexandru Schuueis ftatim ipfîs ' cuius hæcçft /cncentia:
Ad
-ocr page 404-384 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO ÏMPERATORISnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
A D primumarticul urn, quod cxiftimarcnt C. quoqucM ^|^(, quot;^blica laiperij pace, olim à D^Maximiliano, amp; nupernbsp;ucntuVuormatienfiàfeipfafancita,vnàcontineriîrcfpo^' jjnbsp;M.publicamillampacemVuormatiæ fadam,omnino ad^u .nbsp;uamacintcgrameffe, amp;fequoquc ipfam fubilla compr^^ jj-Ideoque minime opus elTc, vt de noua aliquapacc inftitucßd^nbsp;ciendaqjcogitetur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
PrætereàC,M»tanquamImpcrij Rom.Monarcham» ® businvniuerfumordinibusmandaflCjVthanc, dcqua dilt;l'^'Jnbsp;pacem tueantur, neque quicquam contra cam admittant. .nbsp;uacancumitaque efTcjVt Caef.Maieftas ipfamctpaccixxnand^ ''nbsp;huncarticulumdccrero inférât»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Ad aiterumarticulum, quod nolint in cauCs religion;. creto immifceri, nec ctiam p er præfedum Fifci puniri, fi *^*1 jfnbsp;fcqucntes fcfc in hifcc rebus præbcant : rcfpondercCs^^r^nbsp;ipfos huic religioni non cfle annumcratos , multo minesnbsp;comprxhcnfos:Idquc hanc ob caufam, quod pec uliari q»®quot; Jnbsp;ticulojconccptis verbis eaderefado, exprcfsèdicatur,nbsp;ptcrRcligioncmdccrctoftarcnoluiire.IdcoqueCicf.Ma^^' Inbsp;exceptis (vt qui immifceri nolint) cum rcliquis Elcdoribu^ Unbsp;Principibus padum ini jfle, qua rationc ijs, qui aliquidnbsp;iusReligionis airertorcshoftilitermoliretur,Icgitimadefc'.nbsp;occurripoflct.Ethoctotumdcfcnfiue, nonautemoffcnü'i^,;nbsp;ipfisintelligi. Adiuftificationcm verb fiucpocnam quodnbsp;ne videlicet præfedus Fifci contra ipfos procedat, cain ref y,nbsp;amMaieftatemabipfisaftringiminimevcllc,vtpotequana^ynbsp;Magiftratusrationeiusdarcamp;cxcqui etiam omnibusniod*^nbsp;dcccret,
poft huiusfcriptirecitationem D.IoannesaPlaunit^J^jji auratus, lùo ftiorumquc in legatione'fociorum i® j[nbsp;exemplum illiusfibi impeiîiri, obicquenter orauit) .nbsp;quid fado opus effet, cum fuis communicate poffet»nbsp;iuffu Fridcrici Ducis Bauariæ Palatini pernbsp;Schuueis ftatim ipfi traditum fuit.
Addidit itaquelohannes aPlaunitz, fcriptin^
-ocr page 405-ET STATVVM» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J85
Dominos fuoseorumq;tranfmifrurum,qui dubio procul officium ipforum exigeret,faduri eflcnt.
Verùm hic Dux Fridcricus intcrlocutusfuit: Se îpfis mandatum, caufefoluramodô promouendæ gratia,nbsp;illudimpertiuifle,nequaquam autem hoc fine, vtnbsp;^oad dominos fiios tranfinitterent, id quod tantum adnbsp;P''otrahendam caufàmfacere viderctur. Nullo igitur modonbsp;jPîccdi à fe pofle, vt Scriptum illud primo ad Superioresnbsp; stranfmittant, præiêrtim cùm Cæf quoqueM.Domino-ipforum relponfum difficulter hoc in loco expedarcnbsp;Si verô ipfi, Legati fcilicet, in hoc ipfo momentopronbsp;r?^?^°^3aliquid Dominorum fuorum nomine relpondcnbsp;'^^'int,liccre,vtScriptiexempIum retineant: Sin minus,nbsp;vt illud fibi quamprimùm reftituatur.
fh Saxonici amp; reliqui Confiliarij, deliberandi ^0 fumto, per Dominum lohannem à Plaunitz, coràmnbsp;P ^Confiliarijs,in hancfermé iententiam reiponderût:nbsp;ab illuftriis.Ducc Friderico propofita elfent(quænbsp;»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à Plaunitz diligenter amp; accurate repetijt) reuerenter
f ^öfeqygjjteraudiuiffe: Atque inuicempari modeftiare-X ^»Clementißimos Dominos fiios toto pedore atque co hj. ^^por eö incubuifle amp; adhuc incumbere, vtpublicænbsp;q J^conftitutionem coniêruationcmquepromouerent,Etnbsp;fadum amp;poena in eonbsp;çj^^^tuta, nec abillis,ncc ab ipforum focijs recipi poiTetnbsp;rationeilliimmifcerentur, neq; etiam Fifcinbsp;( ^fsibusamp;alijs adionibus ludicialibus vllo modo tur-tarnen inalijs cafibus extra Religionem nçunbsp;13m fubterfugerent.
itaque Scriptum ab ipfis rccitatum, Domino-b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum
-ocr page 406-384 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
rum lùorumamp; rcliquorum ipfis adiundoruin grauamiö^^i difficultatesplane non tolleret, adhucfe, uquamLeg^to^nbsp;cum fiimma animi demifsione copiam illius efflagitar^jJnbsp;ad Dominos fùos earn referre poßint. Quod fi ipfis noß qnbsp;integrum, tum le ea tantum, quæ ex Scripti recirationegt;5nbsp;miniflepotucrint,Dominis fuis fignificaturoseflè,quipj inbsp;ca i d quod rationes ipforum exigèrent, dubio proculf^^ jnbsp;ri effen tgt;
Legatis igitur paulülùm ïèmotis, amp; mox reuocÇ Dux Fridericus indicauit: Se, Cæûrcos videlicet ConJ 'nbsp;rios intellcxiffe,quænam ab ipfis,Prineipum fcil.amp;vrK 'nbsp;Legatisac Confiliarijs propofita effent, quorumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
ni, tanquam fuperuacaneæ, fiiperlèderent, ,
lt;^ia vero CæfiM.ipfis eiufinodi relponfiim rit, euiusfimile etiamantealmperijOrdinibus indi^^*^.^nbsp;effetxadhuc C. M. in eadem fententia perfêuerare, ncc1^nbsp;quam iailloïcriptomutarepoflè.
Exemplum vcrôiè,Cæfàreos Confiliarios tis ad manum reliduroseffe: necdubitare,quinnbsp;Superiores ipforu, re intclleâaid quod officij ration^nbsp;deceretjomninôfadurieflènt.
Atqj hie etiam eaufafubftitit,amp;ftatim xoniei cum reliquis fiiis Ibcijs diffefferunt.Cùm diß^^ jijj/nbsp;miniffent, an videlicetipfis abire permiffum eflètnbsp;dericus relpondit: Etiam hac vice.
Poftridiè,i2.Nou.Saxonici Cönfiliarij amp;Leg^^ quefoeij, finalem fiiam deReligione, auxilijs aduerW^nbsp;ëam,'amp; Cameræ iudicio declarationem fcripto conl^^j^jy'nbsp;Eleâ:oribus,Principibus,amp; cæteris Imperij ordinib^^^nbsp;buefunr. Cuius bæc fuit fen tendaw: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
-ocr page 407-R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ET STATVVM.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;387
lt;\ 'letendiflimiamp; Illuftrifl'.Eleólorcs ôcPrincipes ,Rcuerendi, iliç?^^^®fi^otiiIes,doftiflimiamp;prudentiflimiDomîni,clc-V Domini amp; amici. MemineruntCclf. amp;Hnm. veftræ,nbsp;J}f *^05 proximis diebus clcmcntiflimorum Dominorum no^nbsp;in Sac. Rom.nbsp;libcriamp; Chri-tij \æoncilii cclebrationem vfquein caufaReligionis amp; cæte-pcffinentibus,cum fuisquieti amp;tuti eflent: Sicuticonbsp;^eo amp; Cæf.M.rationcm fe reddituros efle confiderent.
tld nbsp;nbsp;nbsp;igitur tandem elapfaDominica poft Simonis amp; ludæ
M audiucrimus:tamen indé non fatis animaduerterc po t ui ratione publica folidaquepax in S.Rom.Imperionbsp;^tßirnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beneficio Domini noftri religionem amp; fi-
lin, ^^utö colereac profiter!poflint. Dcclaratione itaq;iL jjjp^PüdCelf.V.quïcfira nullum ccrtumrefponfum obtinuim,nbsp;Cæf.M.remiferint. Apud quam ciirn idcnbsp;'Qienterpctcrcmus, tandem refponfumobtinuimus.
Dqj Otnninö igitur cxigunt rationes noftræ, vt ea de re Domi-ks ^^pcriores noftros, quoad primùm fieri potcrit, ccrtio-^^lt;ldanms.
l)ç I^einde quia intelligimus etiam Religionismentionem in ^fofieri,amp;Cæf*M.fubintcrminationcpnæineo præfcri-ïl^^^/cruationem illius per totum Imperium Rom. mandatu-^Oiiv^*^'^oniinorum noftrorum deexterorum Protcftantiumnbsp;confcicntia ap-nequeant) Celf, V. inprimisveró Dom. Car-amp; Archiepifcopum Moguntinum, S.Rom.Imperij Ar-:tç^^^^^ll^rium,reucrentcramp; obfequcnter oramus, vt inDe-° Nomina ipfor um omittantur.
^^^Qnaamp; conftans pacificatioin Imperio conftitua-V'^^^^^Domininoftricumreliquisfibi adiundis, fidem amp;rc-^^Ptofi*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adgcncralis Concilij tempus tutó colerc
Qiprorfu5darilocum,proteftamur ctiam nos in auxiliacö-b 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tra
-ocr page 408-388 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTIO IMPERATORIS
traTurcam, Dominer urn noftrorum nomine, non eonfenfifle, fed nec confentire deinceps vlla ratione pofTc:q** ''nbsp;vtpaulóantè diftiim fuit,negotium adDominos amp;Supe^nbsp;noftrosrcferamus,quiidquodofficij fuiefle intellcxcrinr,nbsp;bioproculfadurifunt,
Tertio, (Rantum adadionesludicij Cameræ attinct/^^ ciriinteralia intelligimus, neminem in numcrum AiTcflofnbsp;ludicij cooptari debcrc, nifi qui decretum de Religionc fa»**nbsp;fcobfcruaturumrccipiat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Quiavero Saxoniæ Elcûor, Dominus noftcr clcnic''^ mus, Eledoratus iure aliquem in ludicio Camera: Afleifotc*,nbsp;dinarc potcft:amp;Principes noftri ad cas Imperij Regiones,nbsp;nbsp;nbsp;'
bus pcrfonæiudicijdcliguntur, pertinent: graue futurum eft'v ac foeijs illius, huic articulo adftipularii,præfcrtim cùm in quot;nbsp;gioncàV.Celf.ôcrcliquisordinibusdiiTideat.
Cumque ctiam nobis Legatis illius autcaeterorumPf^^jj, ftantiumnomincconfentire nulla ratione liccat, ebPoqn^** nbsp;atque amice rogamus, vt de illo articulo mutando cogitet«**
Si quis enim vcl per noftrum Dominum Saxoni« £1% rcm,velpcrordincs,in quibuscaetcri Domini noftricomp^pi;nbsp;duntur,Camcræiudicioadiunâ:us, tantum propter ReliÄnbsp;in Decrcto reijciatur,cum alias doâ:rinæ,viræ, acmorumr^^j-)!nbsp;neidoncuseflct,manifeftcacdiferteproteftamur, nos ei*^'nbsp;Cameræ fumtus nullo modo confentire veile.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Quæ omnia, Dominorum ac fociorura noftrorum busitapoftulantibus, ad V. Cclf. referenda fuerunt. Aûni^^nbsp;SaturnipoftMartini,quicfti2.Nouemb. Anno 1530. hot^nbsp;manaatutina.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jj
Hoc fupplicilibello exhibito atq; pcriedo, Landgrauij ad is.Nou.quæ fuit Dominica dié Martininbsp;me lêqucnSjdiïceflcrunt, 8i poftridiè, i4.Nou.etiamnbsp;ris Saxoniæ Confiliarij, Augufta abicrunt,
Die Sabbati proxime infequcntiji5gt;.Nou.Dccrct^4 mitiorujin prælcntiaC.M.acordinuImpcrij publicenbsp;prcmulgatöeft: Qwd in i. To. Recefluum Imp.nbsp;typis expreflb, cognolccrc legendo, qui volent,poter^^^
-ocr page 409-ET STATVVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;389
^AESAREAE MAIESTA^
TIS EDICTVM,
SEV
^Ecretvm COMITIORVM AV-^VSTAE ANNO M» D. XXX. DIE XIX. NO-
VEMBRIS, DE RELIGIONE PRO-
MVICATVM,
OS CA ROL VS V. Dei Gratia Romanorum Imperator femper Auguftus,RcxGermaniæ,amp;c. confi-tcmur amp;notumfacimusvniucrfis.Quanquamin pri I^J misImperijnoftriComitijs VVormatiæ,antedifccfi!nbsp;fum ex S. Romano Impcrio noftrum, cui imminen-
'oft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;belia, ad defenfioncm Regnorum amp; rcgionum
neminem fugir, caufam ncceflaria præbuerunt;
Imperij Principum amp; Statuum, ad Chriftianæ Fidei noftræ,nbsp;ôcluftitiæinSacroImperioconferuationem, adGerma-L *^ationis honorem,vtilitatem,falutcm Sc incolumitatemnbsp;*Ea conftitutiones condidimus: Tarnen non finenbsp;aninai dolore percepimus , contra Cæfarcum noftrumnbsp;®r^atiæpublicatû Edidum, diflenfionemfideinoftræ ebtijd ^æin noftraabfcntia,in multas horribilesfeélasfeexpandiflc,nbsp;^adiccsaltas egifle, vndc commun! Germaniænon paruminnbsp;periculi ortum fit.Cùm autem hadenus his difïiculnbsp;dil'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;celebrata comitia Aaliasgraues amp;
gentes traftationcs noftri in Imperio locum tencntis,Orato-^Qwialflariorum, ncc non Eleâ:orum ,Principnn; Sîà-iHf nbsp;nbsp;nbsp;propria perfona in Germaniam rediremus : Nos confti-
promulgatis legibus, qui bus Hifpaniæ Régna, nobisab-Sh/* ^,^^æ^iorcpacc,tranquillitateaccÖ£ordiaviuc^cnt,fin-lth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sc clemcntia, qua Gcrmanicam natione amp; S.Rom.
hærcditarionoftro Hifpaniæ Regno ccflimus,aciiloreliftoprimiiminltaliamprofcâ:i,iilasquoqînbsp;b 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itali-
-ocr page 410-!
590 DECRETVM IMP. AN. M.D.XXX.
ItaIicasregionesnoftras,Dcofitlaus,ad mediocrcni amamp;paccmredcgimus. EtquomaturivisinGcrmaniamp^^^nbsp;nire,amp; grauibus hifce malis tempeftiue medcri pofl'emi^nbsp;gnum Neapolitanum,etfi hocnottra, Scfubditorumrioftr^^j-conditio ,falus Sc ncccffitas magnoperc poftularet, non i*quot;nbsp;mus,amp; corojaam npftram Cæfaream, quam fine amninbsp;teamp;pcricuIoRomæaccipere,acmaturiusindcinfinïtrinö/',nbsp;poliEanumRegnumprogredi potuiHemuSjBononiæacccp*'.nbsp;Sc ftatim Comitia publica in noftraamp;S. Imperi; vrbe Aug® ,)nbsp;die VIIL Aprilisproximacelebrandajiterispublicisindixi^^fjnbsp;hoc confilio,voluntate amp; animo , vt varia amp; multiplici^ .Jnbsp;Imperij öccommunis Ecclefiæ Chriftianæ ac totius Gerngt;^®nbsp;nation is négocia grauiflima traótaremus, præcipuè vero,lt;l®^jnbsp;tionediflenfioncsineauiàChriftianæ Fidei ficRcligionisnOnbsp;com mode componi,maiores difcordiæcaucri;prætcrit« 0nbsp;fi on es amp; erra ta Chrifto Seruatori commendari; diflidentiuU^,nbsp;tium opinioneyamp;fententiæ benignè Sc amicèaudirbcog^nbsp;amp; expend!,amp;advnam Chriftiananivexitatemrcducinbsp;nijöc omnibus, quæ ab vtraque parte non dextrè eflent exp**. j.nbsp;amp;aôla,abolitis,vnavera Religioabomnibusrceipiamp;retin^'^jji|nbsp;quemadmodum omnes fub vno Chrifto fumus «ScmilitaniU^jj;nbsp;emnes in vna etiam Chriftiana Ecclefia, in veritate Sc conc^ j,nbsp;viucre quean t: ac in fumma quomodo vera concordia,nbsp;lus S.Impcrijjin his amp; alijs Impcrij negocijs iuuari, prouch^^ÿnbsp;tineri poflit : ficut hæc amp; alia ,literæ Indiâiouis noftræ
amp; vbcriùs continent amp; demonftrant.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^j|it
Adquæ Comitia,Nos, Eleéhoresetiam,Principes
Status S.Imperijjin raagno numéro in propria perfona, per Legatos plcnis mandatis inftruélos obedienter apy^ij-omparentcs,accefllraus: Etcommunicato cum noftrisE jjjjiinbsp;ribuSjPrincipibus, Præla tis, Comitibus amp; Statibus amp; abfr^j,)?nbsp;Legatis confilio,articulum diflenfîonis fanftæFidcî noftr* jjO'nbsp;ôianæ in fuprà raemoratis literis Indidionis exprefthm^nbsp;quam præcipuum amp;grauiflimum,p»imO'loGO'tra(ftaBduni^^,jfiinbsp;pimus, amp;iuxta literas Indi(ftionis,Nos vnumquemquenbsp;Éidcidiilidentis, aliquid proponere volentem ,,ci'cmentef ®nbsp;Buroscirepromifimus.
Quate uofter amp;.S, ImpcrijEIcdor, Priacipes,aC|Ciu^^^^'
-ocr page 411-tÖÄ -^VGVSTAE PROMVLGATVM» 39ï
SaxoniîCj Landgrauius Thüringix,MarGhio Imperij Archimarfchalcus amp;Eledor;G E-tiOf. S MarchioBrandeburgenfis,Stctincnfium,Pomcra-gctiP^^sffubiorumamp;HenctoruniDuXjBurggrauius Noribcr-^fa?^^^nccpsRugiæ:ERNESTVS amp;FRANCISCVSnbsp;Brunfuiccnfes amp; Lun eburgenfes : PHILIPP VSnbsp;nH5,JÇauiusHaffiæ,«5cVVOLFGANGVS PrincepsAnhaiti-REVT-GaMPODVNI, HEYLBRVNNAE, WINS.nbsp;teJ^II, Sc VVEISSENBVRGAE in Norico, nobis fen.nbsp;Mç ^ConfelTionemFideifuamfcripto compræhenfam ob.
Quamclcmenterabipfîsaccepinius,ôcinprçfentia o-Eleâ:orum,Principum amp; ordinum Imkerij in hac vrbc ^¦^atorum publice rccitari curauimus.
Vijjj ^ffiautem habito cum multis præftantibus Thcologis amp; nationum confilio grauiflirao , illananbsp;iiiçj ^*Eonem ipforum , Euangelio amp; Scripturis facris funda-nonpotuimus,nbsp;Eledoribus jPrincipibus amp; cætcris Statibus con.
^'^'^^ntjScinomnibus articulis nobifcum conuenirent,
C0(^ ^^are, vtS.Imperij amp; Germanica: nationisfaluti,paci,amp; Cxßrea bonitatc amp;cle-
, fuprà diót is, Elcótori, Principibus amp; fex-ciuitatibus, fe-*^'115 t^^crctumpropofuimus amp; ab cis recipi clement crpctiui-intra hune amp; proximèfecuturumdiem XV. A.
tenapushabcrcnt,an de Articulis non conci-Catholica Ecclefia,Pontificia fanüitate, amp; cæ-^ia^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Eri*acipibusamp;StatibusS.Impcrij amp; alijsChri-
'^capitibus amp;mcmbris orbis Chriftiani,vfqueaddetermi-Jlç?^^^^*^'ProximiConcilij,vnanimitcrfentireamp;profiteri velint
ïL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcdderent. Intcreaamp;nos,quidnobis offi-
aliquot æquifîimis articu-Ç °'^itionibus durante hac delibcrationeferuandis,videli-madarc noSjVt Eledor Saxoniæ amp; in hac religio ^aufaconiuntH,hocintermcdiotempore,nihilnouidcFideinbsp;b 4.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caufa.
-ocr page 412-39^ DECRETVM IMP. AN. M. D. XXX. , caufajnfuis ducatibusamp;ditionibus imprimiautvcndi*^'^ if, 'nbsp;item,vtomncsEleûores,Principes amp; StatusS.lmperijl^^nnbsp;termcdio temporepacem amp;concordiam tucantur:amp;nch*nbsp;Saxoniæ,quinqucilIiPrincipcs,amp;fcxciuitates,nec eorunv^^j;nbsp;ti,noftrosacS. Imperij vclaHofl^n Eleä:orum,Prineipu^nbsp;dinum fubditos,vt haft enus acciaibad fuam amp; feftæ fuse lofnbsp;tem inuitentautcogant.Item,fi quiEleftoris SaxoniaCj^*^' Jnbsp;Principum amp; fex ciuiratum, euiufcunquc dignitatisnbsp;tionis fubditi vetert Gatholicsc Fideiamp;religioni adhucaa^^nbsp;antvcl 3dhærerevclint,vtillis omnibus,in fuis ecclefijsnbsp;pliSjCultus acceremoniasfuasferuare,liberum amp;tutum*fj,(!nbsp;qiiidquamvlteriusinnouarecogantur.Similitcr Monacb jjnbsp;gi nes facracjin Miffis, confeflionibus dicendis amp; audicndj^ jnbsp;cramcntoCnæ Dominiporrigendo amp;fumcndo,noni0^fjfnbsp;antur.Prxtercavtdift us EIcftorSaxoniæ, quinque PrincPJnbsp;fex Ciui tares,contra Sacramentarios amp; AnabaptiftaSjOob^^i^iinbsp;vna cum cæteris Eleftoribus,Principibus amp; flatibusnbsp;fint,nee fe ânobts amp; cæteris Elcftoribus,amp;: PrincipibuS^y;nbsp;gant,fed confilio, opera amp;auxilio fuo,ca,quæ contra inbsp;da erun t,iuuent:ficu t omnes noflri Eleft ores,Principes^-ijinbsp;quantum cuiufque intcreft, in hoe cafufeprxftituroscfl^nbsp;bispromifcrununbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Cumqucin Ecclefia Chriftïana multis iam annis^y generale Concilium fitcelebratumA tarnen in orbenbsp;paflim tam longo tempore varijamp;multiplicesabufusforf^ ^].quot;nbsp;xcpfetint:Qu0dcommuni omnium noftrorum amp; S. Imp^^nbsp;ftorum, Principumamp;ftatuum amp; legatorum confilionbsp;dccreucrimus,apud fanftitatem pontificiam ,amp; omîtesnbsp;nos Reges amp; poteftates efficere.vtChriflianæ Reformationbsp;ft itucndaîergogcnerale,ChrifttanumConciiium,intrai^f^j Hnbsp;fes poft finita hæc comitia,ad locum oportunumnbsp;ad fummum , intra annum poft publicatas litcras io^nbsp;celebretur, per quod communis orbis Chriftiani ncgo^ a/inbsp;ritualia amp; remporalia féliciter tranfigi, amp;falutarcm ac oOnbsp;tem vnitatem ac pacem reftitui pofTefperamus.
Prætcrea cùm Leges diuinæ amp; humanæ amp; ipfum,ncminifuum vi cripi,ncc quenquam ex polfefl^^^^y
-ocr page 413-jf' f^^.^'^^ptæcipiantjficutinipfi
'
t
)(
If
fi
î
r
i
s
k
,)i
.i
1
( fnbsp;r
i
¦1)'
ti»
ir
di
)
If
)gt;'
v
AVGVSTAE PROMVLGATVM.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^fornm ditionibusmultipliciter ac-
^^itjCaquc de caufa ,Nos quotidie ab expulfis Abbatibus amp; Ab-Wisamp;aJijsfupplicitcrócmiferabiliterrogcmurvteosreftitu-?quot;is:idcoàNobis,vtChrjftiaxioImperatorc omnibus exæquo '*^gt;tiamadminiftraredcbcntc,non aliter agi pofîe,quàmvtiux.nbsp;^^îurisdifpofîtioncm,fpoliatosanrcomniarcftituamus. (^uarenbsp;*?osfcueriinmemandare,vtEledorSaxonisamp;ipfiusfocij ,fpo-quot;«osillos Monachos amp; alios Ecclcfiafticos, in ipforum ditioni.nbsp;USjfine Vila longiore tradationcaut mora, in fua monafteria amp;nbsp;exquibus ciefti funt,redirefinant amp; reftituant, ne nos ipfi,nbsp;^^ChriftianumCxfarcmdccet, cxecutionemIcgitimam facerenbsp;'°gamur.
P, Sed æquilïimum hoc noftrum Decrctum amp; Reccflum, I ^,^tSaxoniæamp;ipfi adhacrcntcs recipcrenon voluerunt,fcdnbsp;^'fccufatuntjpartini ctiam hinc difccflcrunt.
P ^oftealegati noftrarumamp;S.Imperijvrbium,Ar^entinar,lt;'v ,?Dftantiæ,Mcmniingæamp;LindauiîE,Cdnfeîrionemfuacfingu-?5Rdei7Tcriptani exhibucrunt, quamnosipfî Sl^ per multos ' nbsp;. ^osjôcpræclaroslacrarum litcrarumDoûorcsexmultis na-?onibus,pcrlegi expendi curauimus, amp; poftquam ex proprianbsp;P^orutnconfefîionenobisoblataperccpimusjamp;cxalijsfidedi-^^'sintellcximusjîcutperfeomnibus publiée notum cft,præ-quatuor ciuitatcsjfc, non modo àcætetis liberis amp;Impc-Ji'^iuitatibus, fed etiam à tota Germanica nationcamp;communinbsp;^J^lefiaChriftiana,inarticulisEideiquibufdamfciunxiffc,amp;gra-'^ffinii crroriscontra vcnerabilcSacramcntumcorporis amp;fan-ginisChrifti,amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliorumqucncgociorumpatrocû
J'utnfufcepiiTe, amp;. hactenus multas impias fedas toleraflc, amp; li-hinc inde fparfis paflîm in vulgo tota Germania diflemi-^^llejquodnccipfis ncc alijs quibufcunqucfacereconucniebatî ^osinhonorcm DElOmnipotcntis,amp;falutcni multarumani-^ârunijôcconferuationem Chriftianæcaritatis, amp;præcipue pa-'53ctranquilliratisGcrmania:,perDoaoresfacrarumIiterarumnbsp;^graui confilio noftrorum amp;S.Imperij Elcftorum^Principumnbsp;pftatiinm hjccongregarorum,RefutationcmConfeffionis il-^ratuiuEuangelio amp;facris literis fundatam (cribi curauimus:nbsp;V'^nin confcfluEicclcxum principamóc ftaturv.; iplîs prale-
gijCof-
-ocr page 414-39 DECRETVM IMP. AN. M.D.XXX. gi.eofque clemcntcrmoncriamp;rogaricurauimus, cumnbsp;lcä:aconfutationenoftra,crrorcmfuuin dare pcrfpicercn-nbsp;àtctroilloerroredefîftcrent,amp;fe nobifcum,amp; cuniElc^nbsp;bus,Principibusamp;StatibusImpcrij, amp; Catholica Ecclefii^nbsp;iungercnt,quodvnicèabcisexpeólaremus.
Ad hanc clcmentilTimana admonitionem amp; noftram, prædiftæ quatuorciuitatcs fubicdiflimè cxemP/u^jnbsp;confiitationisfibi tradipetiuerunf,indicantes,fcàcolU§*^Jnbsp;mandatum habere, vtea,quscipfisproponcrentur,rolumiî'^|4nbsp;auditent,amp;cxcmplumdcfcriptum ad illos tranfmittereiit'nbsp;ipforum petitioni fupplici, grauibus de caufis aflentiri^ .nbsp;mus: fed tarnen fimul obtulimus ,vt mcliùs omnia pcrcip^fÿnbsp;fentjconfutationisilliuspræleftioncmipfis audientibusl*nbsp;terrcpctitümiri.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Dcnuoetiamclcmcntiflîmè ab illis poftulauimus,''^j]/j noftræ petitioni obedientiam fubîcâ:iirimam præftarcnî*ynbsp;fi Chriftianahæc admonitio amp; adhortatio noflra ab ipfi^nbsp;gcrc.tur (quod tarnen futurum non ïperaremus) poffenbsp;illas ciui tares cogitare,caufam nobis neccfîariamprajbcd Jnbsp;ncgotioitanosgcrcndi,ficutRomanum Chriftianunanbsp;torem,fupremum Aduocatumamp; Defenforemnbsp;cæEcdefiæ, officij Scconfcicntiæ ratione decct, ficutnbsp;confutationedidum effet, Sedhisclemcntifîîmisadrnon Jnbsp;bus amp;poftulatis noftris neglcftis Legati prædiftarumnbsp;ciuitatun^^ntentiafuaperftiterunt.
Poftquam autetnNoftrum,tanquam Romani ris amp;fuprcmiChriftianæEcclefi3caduocati officium,nbsp;datum amp;debitum,poftulat,vtfandam ChriftianamFilt;l^^^[i(lgt;'nbsp;perfanólamCathoIicamEcclefiamhucufque fidcliter 1nbsp;biliter ad nos propagata eft, rctincamus, tucamuT amp;nbsp;mus, amp;Ca:fareumEdidumnoftrum, in primis noftrisnbsp;VVormatiæ pubiicatum exequamur: Nos cum cæterisnbsp;faniffi Imperij obedientibus Eledoribus, Principibusnbsp;omninodccreuimus, amp; pro nobis amp; fubditis noftrisnbsp;amp;mutuapromiflione confirmauimus,Nos in antiqo^.^Xnbsp;totfeculorumconfenfupropagaraFidcamp;RcligioneChf^jii'
-ocr page 415-AVGVSTAE PROMVLGATVM. 395 laudabilibus cercmonijs amp;ritibusin Catholiea Ec-Hcpvfurpatis,conftantcrpermanereamp; perfeucrare.
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VMlALKamp;litVX |/VXlAAail\,X V KA. p VI U^l lt;41 V)
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;generalis Concilijvllammu
(J »'madmittere veile.
!i Itix ,5l'i*apoftpromuIgationcmEdiili noftri VVormatien. hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Noribergae amp;Spï-
ttio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;variæ amp; multipliées nouæ opiniones amp; aliæ mu
pfçy contra Chriftianam fidem amp; Religionemnoftramirre-Q^ocie enumerando , Aliqui docucrunt,fcripfe-^æ^icarunt, invencrabili Sacramento altaris corpus amp; Wnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fubvtraquefpcciepanis amp; vini non fubftan-
præfentcm,fedtypicètantùmac fignificati.uèad-
Ipjjj.^J^^cumpluribus alijsappendieibus amp;circumftantiis im-
* Vtta ^^^Chrifti, tencriadvenerabile Sacramentumaltaris fixb porri-faciant: Aliqui fandum Miflæ o£.nbsp;PilotMiffamefle fum-inh ^^^P^cmiam;AliquiMiiramnonprorfusaboleuerunt,fednbsp;défi
pti æ.^^i^oæconfuetudincm,ordinationcmamp;ftatuta,pro-^iir k ^enouoinftituerunt: Similiter vfîtatas cantilenas Ce ^^^¦^^P-^oonicas, amp; alios Hymnos de Maria Dei genitri-cxc'^^^^'^*5qui^S.Patribus,adcelcbrandamDei gloriam, Sc
tiâff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; concorditer ordina
ir iHe ^^^^^*^^ot,tanquamimpiosamp;profanosabicccrunt, amp; tali'
i)l ^î^*^°cuerunt,Baptifmuminfantumnulliusmomentiefle, fed 'l'icmquchomincmadultumrcbaptizarioportcrcpnequcnbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inter Sacramenta numerant : Aliqui laudabilcs
il' 5ij ] ceremonias ac prcces , apud Baptifmum vfitatas, tj(''^^-'^''f'^oonas conftituerunttAliquinullasomnino pre
^l ffj''^'^^5'^^crcmoniasadhibët, amp;infantesfu.osnÔpcr Paftorégt; flnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;idiotam virumaut muliercm, etiam extra ca-
lin 'icc^flitatisjbaptizari finunt,amp;quidem inlimpliciaquafoa ^'Aliquiinfantesfuosnonconfîrmari j^neq^ue morituris ho-
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;minibus
-ocr page 416-396 DECRETVM IMP. AN. M,D.XXN-minibus facramentum extremæ vndionis praebcri j/ Aliqui Imagines Seruatoris noftri Chrifti,amp;matrisnbsp;tiflîmæ Virginis Mariae, ac Sanótor um, quæ longo haólcnbsp;pore,in Chriftiano populo, commoncfaótionis amp; mc*^^ jpli'nbsp;fa, piè retentæ funt: frcgcrunt,combuflcrunt amp; immao^nbsp;petulantiamexercuerunt:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r/
Aliqui ftatuerunt, nullum cfleLibcrum Arbi mnia, quac acciderent, neceflariö ita, amp; non aliter incttnbsp;ceflitatefieri, amp; pcrconfequens,Deum eflccaufamcffi^|^Pnbsp;maii; Aliqui docuerunt,nullum effe Magiftratum internbsp;nos,nequeliccccChriftiano Magiftratumgcrcre, vdnbsp;illiusimplorare:
Aliqui docueruntfolamfidem fine dilcdioncamp; bonis iuftificarc,amp; bona opera prorfus rciccerunt: Aliqui mon^nbsp;template altariaprorfusaboIeucruntamp;vaftaruntzAIiqiri^jif,nbsp;legi js,Par ochijs amp; alijs Sacerdotijs, laudatas ccremonias Jnbsp;Chriftianos, qui haótenus longo tempore in Ecclefia adnbsp;nefaciendos rudiores, amp;accendedam in populo iniiocat* pnbsp;confidcrationem vitægt;paflîonis,mortis amp; opcrum Cbr* junbsp;uatorisnoftri,invfufucre,aboleucrunt,autcxtinguip^^ j 'nbsp;amp; alios impios ritus proprio arbitrio, voluntate amp; potcn^nbsp;ftituerunt:
AliquiConcioncsinMonafterijs quatuorordinun .. dicantium,quasipfisReguIaamp; profclTio ipforum imp* nbsp;antiquo vfitatas, prorfusabrogarunt, qua abrogationc» nbsp;pij Chriftianiciboverbi Dei priuati, amp;contrafuamcon*' Jinbsp;nouos concionatores, fcduótores, audire, vel concionib® nbsp;nè non intercflejcoaéti funt. Item Magiftratus aliqui,nbsp;graui, fubditis fuis prohibuerut,ne in fuis oppidis vel alid jf.nbsp;nesveræ,reôlæ,antiquæ amp;Catholicæfideiaudirct,nec renP.j.innbsp;frequentarent, necantiquaefideiadhxretet.Quodfifeeir^nbsp;depræbenfi fuerunt,finc vlla remilfione multatifunt.Rr®nbsp;qui Miniftrorumfuorumobligationibusinfcrunt,ncco^ j;nbsp;tores prædiftos, fed fuos tantum feduótores audiant,amp;nbsp;rum fuffragentur;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jii(
Aliqui Coenobioru,Collcgiorü Si. relidor û Saccrdot^ bona,in priuatos vins, aut aliâs iniuftè,fuo arbitrio cóuer^.^^jijnbsp;nee alijs ea cötulerüt velcöferripmiferut: Aliqin ccenodP^uji
-ocr page 417-AVGVSTAE PROMVLGATVM. 397 C ^^^^'aiïiCnobiorum,amoucrunt,amp;in illorum locum hosnbsp;^^lores lubflituerunnAliqui Monafteriain vniucrfum vel exnbsp;(jj^^^clauferunt,amp; Cantioncs, Lcüioncs, Miflas amp; Sacramentinbsp;*^*bütioncm jiuxta veterem pium vfum inter Monafteriorumnbsp;prohibucrunt: Aliqui Cocnobia Monachorumamp;vir-« ütn facrarum, Sacerdotiaamp;alia beneficia, amp; alias defundo-. ^fundationes,qua:àmultisantcccflbribusnoftrispiæamp;fan-
Am* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; «nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TX
jj ^'*'Præpofitos,confeirorcs,concionatores,amp; alios piospræfc-ÿ «OStaIinmr«..,«k;________L_________ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____
?
_________________________________
jÀ j^^cmoria:,Romanis Imperatoribus,Rcgibus,Principibusamp; U ^'Præcipuis Statibuscreda: fuerunt, contra corum vltimamnbsp;amp; teftamenta, in totumaut aliquaexpartcaboleuc-
/
i?
t
i»
J ?
tü '^'^^^^*^^tcftamcnta,intotumautaliquacxpartcaboleuc-L^P®'^^Prof^uslangucfieripcrmiferunt,Monachisamp;Virgini-j^iactis,propria voluntatc, fine venia legitimiMagiftratus, ex , ^afterijsgj coniugiumvclalium ordinem fccularem fecon-t 'gt;':oncçflcrunt:Przlatisctiammonachorum amp;virginum,vtnbsp;ç^^Poftafian prohibèrent,concedercnoluerunt; Monachosnbsp;amp; virgincs facras coêgcrunt,Monaftcrijsamp; corumnbsp;jçperpctuumrcnunciarc,amp;inhuius rci fidemlitcrasda'nbsp;*''quibus hocetiamfatcri coguntur, vitamcorum Monafii-Vif^''?^^^^ifti^namfcdDiabolicamfuiflc:AliquiMonachisamp;nbsp;. ^*bus facris conccflcrunt, veftes ordinis fui dcponcrc, amp; innbsp;vclalio,quod cis Régula amp; vota fuanonpcrmit-^^yh,Scnihilominusinmonaftcrijshabitare:AliquibusMo-cftalios volcntcsin ordinemreciperc,amp;abnbsp;Suiantcain Monaftcrijs degebant, profcflionem aut obedi.nbsp;^aiUaccipere: Aliqui liberos amp;agnatos fuoscontraipforumnbsp;ritatem vicx Monafterijsabftraxerunt: Aliquiadfundio-^JEcclcfiafticasamp;alia Saccrdotia,paftorcs,prolibituinftituc-.f remouerunt ynec ordinarijs illos præfentarunt, vt legiti-, ^^xaininari amp; inueftiri poflent: Adh«c,Ordinarios in cxcrccn-^risdidionefuaergaPaftorcs,amp;vifitationcPaftorumamp;Ec-^^»atum impcdicrunt,Paftoribus Sz Diaconis indulfcrunt, vtnbsp;J^*itra omnes imperij RccelTus verbum Dei ôcSacram feriptu-offi^^^i^^io^ iufiicio proprio intcrprctarcntur,fandum Miflaenbsp;^*uru in vniucrfum, vnà cum orationibus promortuisabro-^®^t,piasccremonias,canrioncs,ledioncs,ieiunia,prcccs,fc-^^gt;contemtimabijccrent,amp;plurimas propria curiofitarc no.nbsp;introdttccrcnt à exercèrent, Quæ non folùm noftronbsp;VVor.
59? DECRETVM IME AN. M. D. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1.
VVormadæ promulgato Ediótoamp;pofteafccutislmp^*^^^ Chriftianis Legibus ac pietati aduerfa fucrunt lt;5c jjonbsp;gnant,nec vlli cuiufcunquc ordinis aut dignitatis taliai^ jnbsp;ficijrationelicuit,neciusaut mandatum vllumhabuet^^^jjnbsp;quibus omnibus nihil boni, fed hoe fecutumeft,vtcxt^^nbsp;Ecclefîæ vfitatiritus contemncrentur,Magiftratui ,,nbsp;Omni in illorumconcionibuscontumcliosèmalediccrc^ 'nbsp;ni «5c fimplices idiotæin amp; aduerfus femutuó concitafconbsp;alix om nis generis leues amp;friuolsea(ftionesindcexifter^*^ Jnbsp;amp; reieda priùs ac damnata do«3;rina latiüs propagata Jnbsp;perniciofi in populo radices egerint; omnis vera pieta5ö7nbsp;. o .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,____ _ \ r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f ¦.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;______-.xn n.---,. rCÜC*
tia,difciplina, leges, virtus, Timor Domini,integritasamp;''*^jj; morum honeftas,nccnon dileâio proxirai veraprorfu^nbsp;gucretur.
CùmautemhæcomnianonfolùmEuangeliot
-fit,lt; E,
________________________................... ht,amp;tandemeö ferères redicrit,vt omnis Chriftiana r^' .
ÓCVIP. J)
»1
f' ____________________________________ ( pturx, verum etiamveterilaudatæconfuetudiniChriib^l; 5«nbsp;clefîæ amp;ceremonijsaducrfentur,amp;illcgitimisratioaibii^nbsp;ptaamp;perpetratafint:
DECKE- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cunuïofhis amp; S.Rom,ImperijEleéloribuSjP^^'^jj.;
TFM. bus«5c$tanbus,achrvlcnïïmnobifcumvnanimiterconi*^*j
exdecreuimus,vtfupràindicatæ,amp;aliæomnes,contra cxEcclefiscChriftianæFidem,ordinationcm,Religionc^L|inbsp;monias,amp; vetcrcslaudabiles traditiones amp; ritus antiqu^^^,;'nbsp;licæEcclefiæ amp;c ConciJiorumantc aliquot fecula cclcbr^^ J tç,nbsp;autoritärem,fufceptæinnouationcs abolcanturamp;calft'nbsp;omm ftudio Sc opera a nobis curetur.ficut mftiflîmumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itij
mutationesiftasfufcepcrunt,Nobifcum5ccum diftis^^f busac Statibus, vfque ad proximum futurum Conciiiin^''p!'nbsp;ReligionisChriftianx cxcrcitiofcconformentde coniuii^^
Seucriflimc igitur nundamus amp; volumus ,vtin mano Imperio firmitex tcneatur, doccatur «5c prxdicct*^*^ gt;1nbsp;fub fpeciebus panis amp;vini,acfub vnaqualibct iiîarum,Vlt;^/'L^'nbsp;pus,«Severus fanguis Chrifti Scruatoris noftri fubftanb^^ÿ iJq
Seucriflimc igïtur nundamus amp; volumus ,vtïn to*^ mano Iraperio firmitex tcneatur, doccatur «5c prædicct'^*^*lcfnbsp;fub fpeciebus panis amp;vini,acfub vnaqualibct illarumjVCjnbsp;pus,«Severus fanguis Chrifti Scruatoris noftri fubftant*^nbsp;vcfèprxfcnsadfit,acvtomn es contrà docentes, fcribcflt^^j nbsp;cionantcsautfcnticntc$,non tolcrcntur,recipiaaturve^yigt;*
AVGVSTAE PROMVLGATVM. 399
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etiam confequiturChriftianam Ecclefiaminftindu
SpiritusSandiinftisdecaufis vtilitcrordinaflc amp;pKe-( Klij ''f vi^icuique homini Chriftiano, præter facerdotemin 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vencrabilc Sacramentum fub fola fpecic pa
porrigatur, cnm fub vna fpecie non plus aut minus, ''^^¦aQiie,accipiatur.atqueho.cita,vt fancimus,fcruari,nbsp;tlctenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut nouitatem hacin realiquam,ante futuri:
^^nationem Concilij, in rroduci feueriflime mandamus, priuatæ MiflæjCum vfitatis cantiogt;nbsp;(vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;minoris jamp;alijs prect-
V k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodemmO
^Ohï* ^ftjadininiftrentur, amp;iuhis omnibus nulla mutatioaut 'i',
I ^gt;tijf^°^adAnabaptiftasattinet,in proximepromulgatacon Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dccreto adquiefeimus, idqj confilio Sc confenfu E-
1 '^^iHtis^'^^F^^^^^p!-iæ^^Statuûhoctemporerenouamus,amp;maa '1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''^?^^^m.res cum chrifmatepijs ac neceflarijs precibus atqr
Eccefiamultd ante inftitutis amp;feruatis, ^î^^f-iinpium cnim amp;abominandum eft miferis paruulis
Ç ^lîinsetiam amp; volumus vtpueris dcalijs Chriftianis,. ^'^^^ationis, fimiliter morituris Extrema vnätio non;
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intermittatur,fed eodem modo,quihaötcnusinEc-
a L^°iicavfitatusfuit,conftantervfurpetuE.
I*! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chrifti amp; matris ipfi us Mariæ virginis, Sc San-
^J^'bih ^ùtn mentes rudiorum exufcitent,fingulos ad pieu-j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Catholicahucufquetolcrataïfinr: óc
Ecclefiain aliquot Concilijs veteribus amp; noftroCarolo Magno damnatifint:maanbsp;''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p^'^^oratæ imagines non aboleantur,fed denote ab o-
h, Us V ----------------------
Nbh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imagines non aboleanttir,fed denote ab o-
iJ h^*îâ((^^'^^*^^isreftaurentnramp;confcruentur:SimilitervtAl-^ Jinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erigatur,amp;adgloriam.
(i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliqui fentiant nulliim cfleLiberumArbitri-
error,amp;quæindedcpendenr,nóhumanus,fcdma-^aduerfus Deum blafphcmusHtmuUarationehoc;
1 ^lerariaut docerivolumus..
Simili-
-ocr page 420-400 DECRETVM IMP. AN. M.D.XXX- J
SîtnilitcrcùtnMagiftratus,ordinatioDcifît:amp;fai pp EuangcIiorum,D.Pauliamp;alijsfacrxScripturæ tcftimoo*) ,nbsp;batusamp;fancitu$:nullarationc priuatim aut publice ;nbsp;prædicari debet, quod contramagiftratum efle, vel ad^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
liam aut diminutioncm cxiftimationis illius quoquo gerevideatur. Infupercùm cxfacrislitcrismanifcftu^® inbsp;SOLA Fides,fine caritatc amp; operibus bonis, non iufti^ff jjijj' lt;nbsp;us bona opera, in multis facræ Scripturalocis, ab hoin*^L(, inbsp;gat:ncquaquamhic Articulus, ( quodSOLAFidcsiuib^^j jnbsp;bona opera reijeienda fint) doccri aut prxdicari debet(nbsp;deratio amp;diftinólio fcructur, quamhadenus Ecclcfi*^nbsp;na amp; fandi Pa tres feruarunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Przeipue verb fanda feptem Sacramenta Sc. ccc^ horum,omninoficutinChriftiana£cclefiaantiquitusnbsp;amp;antcdiffidiuraiftudfcmpcrvfitatumfuit,Conftantcr^ inbsp;amp;omnemnouitatem abrogari volumus. Inprimisnbsp;cathédrales amp; collcgiata: Ecclefix, monafieria, parocbt*^jtnbsp;faccrdotia,fuisftatutis,ordinationibus,regulis,fundat^^i' Jnbsp;canticis,lcdionibus,concionibus,cclcbrationcMifli'îf^0 'nbsp;nibus,fcpulturis,amp;alijsvfitatispi,samp; laudabilibuscct^^j,(f Inbsp;ficutinCatholicaEcclefiahadcnus vfurpatx fucruflt,^ Jnbsp;ctiamvtantur. Vacantia ctiam beneficia »lcgitimon^^ J jnbsp;ncisamp;dignis pcrfonisconferantur,amp;dcfundorumcxt.^/ nbsp;luntatiamp;fundationibusfatisfiat,amp;Epifcopiin vfitatâ'^* inbsp;neamp;pocnispaftorum depresbyterorumnonimpedia^*^
Perfonae Religiofx, Monachi amp; Monachx, Sc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
fecularcs,àconiugioinpofterumomninoabftincant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
tes verb, qui ante prom ulgatum hoc nofirum Decrctu^|^t*j 1 duxcrunt,cucftigiofuisbcncficijsEcclefiafticis, adö**nbsp;nc amp; officio priuati fint, decorum beneficia, per Patro^^^dH 'nbsp;dinariosloci,intratempusiurcconftitutum,proxiii'*yi^( *nbsp;turn comi riorum inchoando curentur, de parochijs dc^. j/nbsp;dotijs, per Magiftratus Ecclefiafticos vel patronos,^' Jnbsp;presbyter! clibcspræficiantur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
QiïbdfialiquiSaccrdotcsconiugati,vxorcsfii*3 zjZ re, dcfcChriftianislegibusdcconfuetudiniEcclefist^Sid^ nbsp;formare, delidi ctiam fui abfolutionë de fatisfadioO^Znbsp;rccipcre volent: Pontificiafanditas,pcrlcgatumfta^^
-ocr page 421-ff
AVGVSTAE PROMVLGATVM. 40X Uç,^^^°fdinarijspotcftatemtribuatSaccrdotesfeculares abfol-Jff k5^^\^ad priftinamadminiftrationcmrchabilitandi, Saccrdonbsp;;{gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦Q^uifeconucrtere Sc noftrohuicEdido morcm gcrcrc
/ nbsp;nbsp;nbsp;^''^^^unquecum fuis exiftimatisconiugibus inucnictur,
0*^^ ^*^^P^a^f3giftratuinfuadiuonetolcrari,fedvel »Miuftaamp;lcgitimapnaafficidebenL
'^31n in nullius ditione, Ecclefiaftico^inhoncftè amp; fca inprimis cum inhoncftis amp;impudicis mulierib*nbsp;decente vcftitunbsp;^Çqnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranfgreflbrcs pro merito puniri, amp;
faûum eft, conniucri debet,vt Omnia auertan tur.
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ecclefiaftici ad iniq ua on era ci uilia, vel defenfionc
, vel alias Tranfaftiones iniuftas, vi aut minis coafti ef-fimpliciter irrita amp; abolira efle volumus,ctiamfi ^¦^'^ovelaliaobligationeconfirmatacflent.Similimodo,nbsp;niç^^^fteriorum vel alia Ecclefiaftica bona, in Imperio Germa-^flintegravel ex parte aliqua illegitime vendira, permuta-*^CsH -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vfura conuerfa eflent : obligatio-
Vç(^5^)^faftæprorfusirritæamp;; ipfoiurenullæ habeantur:Bona priftinû ftatumreftitui amp; rclinqui,amp;vendi-^Qpreciocompenfaridebent.
quoq; parochi amp; prædicatores, flue Monachi fint L feulâtesfjçefjoteSjfequentiCæfareæconftitutioninoftrçnbsp;Pfj'f^.^icandofcconformabunt. Vnanimiter.n.cüEleäoribus,nbsp;(iç^^Pibusac flatibus cÔuenimus,ideoq;flatuimus,ordinamusnbsp;in pofterum nullus prædicator, vllo in loco,ad có-admittatur,vcl in fuggefluni collocetur,nifi per Ar-iit I^^^^°P^*^^vclEpifcopum,fubquodegit,antea examinatusnbsp;fpccimen probatum edide-j/'^adconrinnonrU nffïciiim iHnnpiisfucritinuentus.Hocmo
f.
i'
s*
r.
lt;4 d^'^^dconcionandiofficiumidoncusfueritinucntus.Hocmo F »imj ^^^P^ædicatores, fiueMonachi, fiucalijfacerdotesfint,nbsp;i(,(4 bknbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fine vlliuspriuilcgij refpedu,infuis conçioni-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^oftro Edi£to pareät; præcipuè vt omnia, quæ ad cöcitan
jjl ïq^P^ebëaducrfusMagiflratû,vclfeducêdos falfisdogmatibus f *iêlj*f°'^^''®^f3^ionesin populo cxcitandasfpedat,autoccafio
jf ^*^ttûttant;Inprimisverôabhacorationeabftincant,quam cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;halt;ftc-
Quæ tamcnnoftravoluntaçamp;fententianunquam tômagisftudium amp;curamChriftianjsanimis dignilEmaW^nbsp;jmusamp;adhuc gcrimus, vt verbum Dei fandifllmum, âdioCnbsp;mentum Chriftianicdileftionis ,timoris Dei, pictatisnbsp;operum plantetur Se piopagctax, Se in pio ac Chriftianof'^'.'!nbsp;conferuetur,non,vtiamrecentiumDodorum confuetudo^;nbsp;proprio cuiufuisarbitrio,vtilitate,odio,fupcrbia,veladfelt;^(''^inbsp;damimperitamplebemprædicetur,fednoftra voluntas,nbsp;amp; fentëtia eft, vt concionatorcs Euangelion iuxta inrerpteW'Unbsp;ncm facts Scrip turæ ócfandorurn Patrum à Catholicanbsp;approbatam amp;rcccptamdoccâtamp;prædicent,amp; à materijs^* !,nbsp;tabilibus, ficutetiamab inucóliuis criminationibus amp;nbsp;ûisabftineantjamp;memoratiChriftianiConcilijdetcrrainati®*''nbsp;de controuerfiis illis cxocftent.
-ocr page 423-ÀVGVSTAE PROMVLGATVM. 40Î
^UXÎliofit.QllæOniniaîSîoSjfub
/ !
Cf'.
$
if
f
A
ïi
f1
-tempore vfquc ad futuri generalis Concilij determinatio-^^jOmninoficferuarivolumiis.
jj Cumq; exofficinarumTypographicaram Hcentia hadc-j^*niultaincommodacxtitcrint:Statuimus,ordinamusamp; vo-ci?'^^'^*-q^iii^etEledör, Princeps ócStatusImperij, EccJefiafti tiç* . ^ypogt^^phijs amp; Bibliopolijs diligenter amp; ferio ciirct,nbsp;jjL^4?°^^deinceps, præfertimlibellivelpiduræfaniofæ, velnbsp;tüt *quot;^*^*3» neque p ublicè, neq; priuatim componan tur, excudanbsp;perfonas ab Ec-politico Magiftratu-ordinata, infpeda amp;compro-itiq J^^^^Typographi nomen amp; cognomen additum^ vrbs etiâ,nbsp;abln-biimèprelo fnbijci autpu-ctiam excufi libelli famofinbsp;Poamp;fnbsp;nbsp;nbsp;minime venales haberi concedantur. Et, fi autot, Ty-
aut Bibliopola hanc legem ócmandatum tranfgreflïis lubquodegitautdcpræhenfuseft, pronbsp;incorpore aut bonis muldabkur. Quód ünbsp;^^*qtiis,cuiufcunqucconditionisfuerit,hacinpar-.
Fifcalis nofter, contra PtQc . 'itn ilium procedere amp; agere de pna poteft. Qiiantnbsp;delidiconditionc,nbsp;potefta-
Pifççj etîam à publlcato noftro CæfareoEdido, multi E-Collegiacathedralia,amp;alia,Monafteria quoq; pri--
^tæiatiîPaftores, Monachi amp; Ecclcfiaftici, ex fuis knbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;légitima cognitione pulfi
OHj'*S^ti:ipforumEpifcopatus,Monafteria, Collegia, arecs, fP^ftlni ven-impedita,velalioquin detentà
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;arciro impcairagt;vciaiioqtim acrcnra
Jniilp ''liuino,Canonicoamp;CæfarcoIurcvetitumamp; prohibi-StC.^^nuisaltcrifuQ,priuatoarbnrio,iniuftèamp;illegitiniè, ionbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^Ecclcfix amp;Dco dicata bona eripiat, aliène c, aut fpolicr,
1'
multö
404 nbsp;nbsp;D EC R ET VM IMP. AN. M, D. XXl
multo minus honcftiffimas maiorum fun dationes, fadas, abolcat.
Sratuimus,ordinamusamp;volumus,vtEpifcopat,CO Monafteria,amp;horumbona,quæ illegitime ab EcclcfiaK' .nbsp;politicispriuataautoritäre occupata, vel in feditionc^nbsp;rum cxtorta ijs, ad quos pertinent amp; iure fpedant, refti^^nbsp;aut fi Monafteria vel parochiæ alicubi vaftatæ, dcftruâ:^^ .fnbsp;fæ effent,rcædifîcenturamp; inftaurentur. Similiter innbsp;bus.Monaftcrijs, Collcgijs A ParochijSjCantiones, If^ù'nbsp;Miflxj'Se aliarumpiarum ccremoniarum excrcitiunij P®nbsp;nes ctiam Öcbona, corumqueadminiftratio, vt antiqnit^^ 'nbsp;fueuerunt, quiete amp; pacifiée rclinquantur. Sub poen^ ,nbsp;reænoftræpublicæ pacis amp; proferiptionis feu interdidionbsp;qux amp; ignis : ficur hac de re ßngulare noftrum Mandat^nbsp;nalc publicariamp;promulgaricurabiraus,quodha:cplen*^^nbsp;tinebit.
Cumque non dubitemus, m ultos adhuc paffim eflep*. confiantesChriftianos.vetcriCatholicçFidei noftræ ad» j.nbsp;tes, quifeditiofæ huic,impiæ,amp;iamdudum damnata;nbsp;cx animoaduerfentur:Vtigiturinhoneftiflimo hoc pr®P%nbsp;amp; finccri animi conftantia, ficutiuftum cfijconfirmentur*^;nbsp;aut minisaducrfæpartisindedcpellâtur: Nos, Eledores^ nbsp;Principes amp; Status volumuSjVt talcs in vrbibus,oppidisjp^^;iîinbsp;giftratuum, quiDecretum hoc noftrum non teccpcrôt,d^?|,ênbsp;(modo conftanterin hoc pio propofito pcrfeucrcnt,nbsp;ftro Edido parcant) cum fuis bonis,coniugibus dliberis'^^^;nbsp;ftramamp; S. Imperij fîngularem defenfionem amp; tutelaoir^nbsp;fint;eaque,vtalijnoftriamp; S.Imperij dien tes,vtanturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjjji
ant. Adhæc, ex Cæfarea noftra poteftate, ciuibus amp; nbsp;nbsp;nbsp;Lfi
veteri Catholicæ fîdei adhuc coftanteradhaerentibus cultatena,proutipfiscommodumcrit, cum fuis corplt;^'Pjinbsp;bonis, ad djdasditiones,vrbcs,oppida,amp;Joca acccdcndb^nbsp;difeedendi abfq; vlla acciftonc aut diminutionc bonorû gt;7 Ajiinbsp;lius impedimcnto,cÔccflimus amp; permifimus,idq; his lit^r^^nbsp;tescôccdimusamp;pcrmittimus.Nec vlla ratione hocipb^'^.jjlinbsp;bus amp; priuilegijs, quæ in ciuitatib*aut oppidisillishabÊt»° .rnbsp;volumus. Quod fi aliqui cxMagiftratibus, qui hoc Décréta*^ dnbsp;ftrLininonrccepcrunt,auteorumvrbibus amp; oppidis,
-ocr page 425-, AVGVST?Æ PROMVLGATVM. 405
tb. ^¦®g^tuin,ilIaqueomniainhoccafuäbrogataijamp;nuJliu5xno ^''ficffevolunius.
ilçj. ^^^'^'oniammultisannisinEcclefiaChriftiana nullumgC; Aiï ^^^^ciliumcelcbratumeft, quod tarnen cclcbrari cxtre-errotcs, abufus,amp;gra-noftræjamp;quæintereatemporis irrepfe-ordinem reformari amp; rcftitui pof-P^*-Turcam, multanbsp;Pfof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ditiones occupatæ fint,amp;, nifimature
^Cc, ^^^Poftulat j grauibus amp; falutaribus medijs tanto malo Ifætetea,lt;fH^ vniuerfi amp; finguli fine difcrimine, nonbsp;^^ImperijEleäoreSjPrincipesamp;StatuSjhorumqueLe-Auguftæapudnoscongregatifuere,tam hi,quibusnbsp;%inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum noftra veteri Catholica Fid e, fieu t à fan da Ca-
hucufquc laudabiliter feruata eft , conuenit, teij?'*quot;bquifupràmemoratasamp;aliasmurationes inftituçrunt,nbsp;ter amp; fubieôtiflimè lioc Concili um flagi tarint;
^'311 ^?^^^^uimus,piæ Reformationis ôc conferuationis Chri-^fitt^' . ^i^rgójidquecumnoRrisamp;Sacri ImperijEleâoribus, conclufîmuSjNos, apud fanâitatemnbsp;efficercvellc,vt perfanélitatem fuarn, ge-^^ChriftianumConcilium, intrafexMenfes, poft finemnbsp;opportuno indicatur, amp; primo quo-acad fummum intra anni fpaciumpoft indiâio.
amp; celebrctur: ncc dubitanaus, quin alij quoque Ptoj^^^^^jncipesamp;poteftatesChriftianæ confilium hoc noftrû
^31nf nbsp;nbsp;Ghriftiani Ecclefiaftica Se politica negotia ad veram amp;
concordiam ac pacem redigantur.
^isçj, ^æfereaetfiin multisImperifRcceflibusantepromulga-litiçjP^^Pscdeclarauimus amp;mandauimus,vt Ecclefiafticis amp;po %nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cenfus,reditus ôcDecimæ,finereeufatione amp;mora
^^âc^^^^.^'^^^^æ^clegitimæDecimædarentur, amp;has eloca-liceret;comperimus tarnen ha obtemperàtumefle. Cùm igi-ftrum, vt Romani Impcratoris officium fi t, curare, ne c ui,nbsp;c 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod
-ocr page 426-406 DECRETVM IMP. AN. M.D.XXX. quodfuum cft,vi,contraius,dctineatur: Ordinamusamp;V0IUOquot;nbsp;vtcuilibctfiucEcclcfiafticifiucpolitici ordinis, fuircditus,^^''^nbsp;fus,tributa,decimjc,iuraamp;priuilcgiaillibatarelinquantur)j^nbsp;quifquawialtcrumhisfpolict, vel impediat, vcl moleftiani'nbsp;lum caufa exhibcat, fed vnicuique hrcditarios, perpétues*nbsp;liosrcdirusjccnfus amp;dccimas,amp;aliaiura folui amp; pendicoO*:nbsp;dat. Quain re Magiftratus quilibet altcrum iuuarc debet.Onj^.,nbsp;fubpnis,qux in publica pace noftra conftitut« funt. QH® ,nbsp;Magiftratus aliquis hanc conftitutioncm tranfgreflusnbsp;ïifcalisnoftçr, vigorc promulgaræ publics Pacis noftrs/®nbsp;traMagiftratum iliumprocedendipoteftatem Semandatun* )nbsp;bebit.
Cum ctiam Magiftratus, quibufd'dm in loci*, propria^®', dinationeSjftat Uta amp; leges conftituctint, amp;priuilegia in^P^ j,nbsp;ucrint, veladhucconftituereamp;impcfrarcpofrent,quibusiaf|||nbsp;tas cis darctur, hsreditarios aut perpétues cenfus, ab EccI c»**nbsp;cis vcl Politicis redimendi: de quo Eledorcs,Principes amp; Sta^nbsp;gra uitcr quefti fünf, quod contra ius, squitatcmjantiquas^^^ijnbsp;fuetudines, ad minuendanon folùm magiftratuum, fed ,inbsp;priuatorum iurafpedarcnt: Quarcconftituimus, ordin^^Vnbsp;volumus, amp; fentimus, ex certa feien tia, amp; Cæfareæ poteftatistnbsp;nitudine,vtvniucrfæamp;fingulæ ordinationcs, ftatutaJ^S^^jinbsp;priuilcgia ad hune finem.condita, impetrata amp; publicatajj^,nbsp;quasinpoftcrumconftituiamp; impctraripoflent, ipfonbsp;irrita, nullius momenti amp; abolira fint, ficut hoc ipfo j;nbsp;ca, ex Sacrx Csfarcae poteftatis picnitudine, certa fcicnt*J|,,nbsp;proprio arbitrio, irrita,aboli ta, amp; nullius momenti clTcpt^/nbsp;ciamus,Sc volumus, quod ad perpetuos amp; hxreditarios j,nbsp;çcnfusattinct,vtinproximèfupràpofifoArticuIoplan®nbsp;cfcatur, ifquefirmitcr fcructur,
jüi
Pöftremo ftatuittius,ordihamus amp; volümus, vt hoenoftrumEdidumper omnia viuatur, huic parcatur»nbsp;in omnibus fuis articulis, fententijs, amp;claufulis fcructu^.^^j^nbsp;rationehabitacæterorumEdidorum,inprioribnsconii^lnbsp;ditorum-, quantum huic noftro Edido lt;3c conftitutio*^nbsp;adfideicaufamattinct,aliquain partcaduerfentur,nbsp;que ha bi ta ration ejdli us in t erpclla tj onis, opp ofitionis
-ocr page 427-ÀVCVSTÂÊ PROMVLGATVM. 407 ,^^5gt;contrahocdccrctum,fiucadgcncraIcGonriliuttt, Gucnbsp;h ^°5yclalium interpofitæ, vel interponendæ. Quæ omnia» vtnbsp;yneirrita,amp;nalIiusmomcntifunt,itaNoSi hæcomnia, iuftisnbsp;'cauûj, quï poft promulgatos priores Rcceflus incideriint» exnbsp;*amp;rcæpoteftatisnoftræplenitudine,amp;cumElcaorum,Prin-Pum amp; Statuum Imperij obcdientiiim communi, maturo cónnbsp;**oamp;confenfu)tanlt;iuamirritagt;abolemus, ôtabolitacflcvolu-^fubnoftraócImperijpna, quam Nobis, pro conditioncnbsp;legitime cxeqiicndam refer uam us.
. nbsp;nbsp;Præterca Nos,Elcâ:oîtcs quoque,Princî;pesgt;Prælati,Comi
?*Status,quiDccretumhocrcceperunt, vnanimiter decrc-î'^'is,conucnimu$,amp;fîdelitcr nobismutuöpromifimus. Ne-'^5.'^EcclefiafticivcIPoiiticiftatus,alterum, Rdigioniscau- , ..'''*jnuaderc,premereautoppugnare,necMagiftratui fuo rc-ab-'^^-^'C^^^^decimas amp;aliabonaimpedire, fimilitcr neminem i,nbsp;®*'iu$fubditosaut coniundos, propter religionem, aut alias !*nbsp;intutelamamp;prote^iioncmfingularemrcciperedebcnbsp;^ütvelle, fnb poena pacis publicæ noftræ VVormatiæ confti-
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in omnibus fuis pundis amp; articulis ratammanerc, ôc
^ftanter feruari amp;yccutioni mandari volumus.
. Ac,vtinExccutione amp; propiignationc horum omnium, ^*'Hcfideretur,Nos,noftrisamp;S.ImpcrijEîedoribus, Principi-,*5 SeStatibus, amp; viciflim Elcdores,Principes amp; Status,nobis fî-^^proinifimus,NosincaufaCatholicæFideiamp;antiqua: Rénbsp;Sonisnoftræ,noftraRégna, Prouinciasde populos, corporanbsp;^'i^ueamp;fortunasnoftrasjadcommunem defenfionem fîdeli-^^^ollaturos effe.
Prætercaconfenâmus'amp;conuenimus.fi ftatusaliqui5,con ^'^tohoccdido,altcriim,colledoexercituaut aliâs, vi hoftifinbsp;*'^aderecogitabit, vt CæfarcæCamcrx noftræludicium , adre-^'**fitionémillius velillorum, qui impreflioncm hoÂilem mé-j^^ûtjôcfeadlegitimam caufîè cognitionem offerent, plénumnbsp;^ndatumamp;poreftatem habeat,his, qui militem colligèrent»nbsp;'^Poena profcfiptionisiniungendi,vtà violentohocamp; hoftilinbsp;^^opofito defiftant, amp; content! ordinario iure vtantur.
Quod fî vnus vel plûtes, qui talc mandatum acccpiflcnt, ^^üQiaciter adùeffarcntur, ftatim Cæfareus nofter Eifcalis con.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tra
-ocr page 428-40s DECRETVM IMP., AN. M, D. XXX. s trailiumaufillos contumaces,addcclarationctn, ex qnbsp;dato,finevllamora,procedat:amp;contumaccsilli, ànbsp;merænoftrojinpnam profcriptionis, vel alias innbsp;publicaexpreflaSjficutiuftilïimum eft, condemncntur. Nnbsp;minus verointercaludicium Caraeræ noftræ,omnibusnbsp;lis focijs amp;c auxiliatoribus illius aut illorum arma funic^ynbsp;fubpna profcriptionis, nulla interpofita mora inandaD Jnbsp;abarmis, amp;focietateviolatorumdîfcedant. Similiter aÜ^^ ;nbsp;nos StatusImperij jftatimfub prædiclapnaprofcripti^' jnbsp;defenfionem amp;præfidium,vtpaulôanrèfancituineft,voc^ H;nbsp;hortabitur, vtilliaut illis, qui hoftilcm impreflionem4^P^^nbsp;rent, auxilijs idoncis fubueniant amp;; opitulentur»
SimiliterNos,vtRomaniImpcrijImperatoramp;capuf^(
* -noftris lixrcditarijs ditionibus , violenta impreflione c*1, Decretum noftfum oppugnato, fubuenire amp; auxilia ferre ''
*. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
Sumtus verôbclli,contumaxilleviolator,ijsquihoe^i do adauxiliaferendaeuocati funt, amp; opcm tulerunt,pendenbsp;refunderc tencaturÆtînauxiliatorumpotcftate critjfum^ ,nbsp;* dos, ftatimàviolatorcdefirlt;3:o extorquere, veladludicijC^^nbsp;ræ noftræ moderationem, per pnam profcriptionis, ab ennbsp;gere. Qua in re Cameræ noftræ ludicium ,finerecu-fation e amp; raora, rcq uiren ti auxili-um præftabit.
-ocr page 429-AV G vs T AE PROMVLGATVM. nbsp;nbsp;nbsp;'.^^9
VM autcm hoc Comitiorum Decreto amp;C^iârcæ tota Lutheri caulà amp; Confcfsionbsp;«S AuguftæexhibitajOir.nesqjiniadhærenteSjdani-nati eflentjnifireftituerent in integrum omnianbsp;'EccIefijsgt;colJegijs amp;: monafterijs à iè mutata,amp;damnatânbsp;P'ârinam abijcerentjgrauißima dignitatisjvitæ fortuna-^ij^pericula^fibi velutcontumacibuspropofîtacfleviderentjnbsp;^^ui etiatn Principes, à CælâreconftitutiefleEdiâi execu-^^¦esdicerentur^idcoq^fingulis momentisEIedori Saxoniçnbsp;P cæteris in hacreligioniscaufa coniundisapertu bellum,ànbsp;Imperij nomine,expc.ôUdtim
il
il
, Lutherus, vt perpetuum Pacis conGruandæ ftudium ^braret,amp; à mouendo bello aduerfarios deterrerct,amp; Inonbsp;^^nimos confirmaret.-magnoamp;excel/bipirituamp;imper-n ac inuido Heroici pedoris robore, Germanos îùosnbsp;Comitia,edito libello, cui tituluseftj'^ôrnîtîljtînbsp;nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hebe^ctltff^CU/hortatuseft,vtpacemcolerent,ncc
^^ûhuicEdido,in perlècutioneveræEuangelij dodrinæ, , ^^^ocentumPrincipum acEcclefiarum,annis fuisiuuan-^Mirêg nec proidolis, Jibidinibus amp; alijs abominatio-^^Pontificijspropugnarent.
etiam partis homines, fi àPontificijs bellum ipfis j . ^^^Imperatorisinferatur,nôquidemadarmacapiendanbsp;armis refiftant,amp; vim vi repellantjno velutnbsp;condemnari: fed velut necefl'ariamnbsp;defenfionemiufcipientes-fixcufatdpium etiamnbsp;^ïijaltero libello réfutât.
W tempore,vîdelicetinitio annii53i.PhilippusMe ^a,APOEOGlAM feu Rcfiitatioiiem Pontificij Scriptie
-ocr page 430-it'
410 DECRETVM IMP. AÎST. M. D. XXX' ptij quod Confcfsioni à noftris exhibitæ Auguft«nbsp;rant,rccognouit, amp;tum cæcerisin controueriiamnbsp;tùm verb inprimis duobus præcipuis dodrinænbsp;Articulis,dc 1VSTIF1CATIONE,ET POENlTÉ^^nbsp;pièjeruditèamp;copioscexplîcatisamp;communitiSïpubwnbsp;Cùm autcm Apoîogiamillam vberiorempleriq;Päft^^nbsp;hisEcclefîjs, Corpori Doârinæ infèrtam,iamdudui^^,^nbsp;ant;nonexïftimauïhuiuslibri molemamp;prcciumacAnbsp;illa noTi neceflaria augendum efferpræfèrtimcùmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ç
II
5
Ï
volent,earn (èorfim alioquin cum confeßioneexcul^ lungere cum hifce Adis facile pöfsint»
Breui etiam poft terribile illud Edidum in e j mitiorum Anguftæpromuîgatum, animis Principe »nbsp;rum vtrinq; exaccrbatis amp; fufpenfis:fingulari bénéficia ïnbsp;amp;Illuftrifsimorum Principum Elcdorum, Albertinbsp;pifcopi Moguntini, amp; Ludoici Palatini intercefsionlt;^jiinbsp;Cæfàrcam Maieftatem amp; Elcdorcm Saxoniæ ac cirtet^Ù jnbsp;tus Confefsioni Auguftanæ adhærstes,induciæ,donesnbsp;in Concilio vei Comitijs ïmperij componeretur,nbsp;Cæf.M.Ratisbonf anno i532.die 2.Auguft.confirin3tr^
Ita pacem Deo Ecclefijs noftris tr]buête,Dodrj^,^J j fefsionis latè propagataeft,amp;paulatim pluresPrii^Onbsp;Ciuitates Germaniæ ad cam (ê adiunxerunt.nbsp;logi magno numero poftea in Conuentu Smalcaldenb j |nbsp;i^^y.conuenieteSjCôfcisioniamp;Apologiç vna fublcripUnbsp;Manïèruntq;florentesamp;:tranquillæac concordesnbsp;fîæviq; ad be-llûGermanicum,in quoCarolusImpd^^ji. lt;nbsp;Fridericum Ducem Saxoniæ Eledorem,amp; Philipp^^^^jfnbsp;grauiûHa{siæ,anno i547.captiuos duxit,acomnesipb, J ,nbsp;lundos in poteftatem fuam redegit,Poft quam vidor^.^i'nbsp;bratis Auguftæ anno 1548.Comitijs, tollere ex Irnp^^^
-ocr page 431-AVGVSTAE PROMVLGATVM, 4n ^«liîfeligionis J amp;Ecclefias Confdsioni Auguftanæ adiuQ^nbsp;j(i/ ^Roin.Pontifici denud fabijcere amp; conformes reddere,.nbsp;Idibus MaijDecIarationedeReligione,quanînbsp; ^ERlMnominaruntjamp; flagitataàPontifice,Tridentini'nbsp;î 'Oncilij pauiè antèinterrupti, continuatione, conatus eft.,nbsp;4 P .^?'^4î2nnoi55nrurfiis congregate TridentiConcilio,.nbsp;^nncipesGermanicosLutheri dodrinâ retinentes vrgeret,nbsp;^^Legatos2ç}5yj^Qjmj, mitterentamp;deliberationcs fiias denbsp;jü] ^'^^5^atione dodrinæ amp; cultuum amp;!. alijs rebus ad Ecclcfiænbsp;j/ P3ccvçlprjy2|.gjyjç0n{^jçnfjæ tranquillitatépcrtinentibus^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;compræhenfas Synode exhibèrent : Mauricius Dux
p^?^iæEleâ:or,Chriftophorus Dux VVirtebergêfisamp; aliy TheologismaindaruntyvtfumamDodrin^denbsp;iflnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in templis amp;icholis traderent,amp; de controuerfis.
r æcipu^articulisjGonfcßionepiam amp;pcrlpicua repeterenr., r -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- - -
H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;------7.----r-------r-i---------f----------
,^0ccafione,RepctitioConfe{s.Saxonicarum£ccIefi3 plcniùs {cripta,tametfi inConcilio no cxhibinbsp;¦ ß k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^æ Doârinæ,à loh. Brcntio,nomine Chrp-
r°?^ücis Wirtebergcnfis^an.1552.die 24. lan.in Con
, ^^^^ooWataeft.^æConfe(s.ambæ5çnfentcntiâ. lt;|iii 1 ^onfefsAug.fidclitcr répétant amp;dcclarét,amp; alionbsp;/f J jîP^*ïiores ac ncruofiores fint: vtramq^ huic rccitationi
'' Pie' '?'^^^vtilinbeno5exponentccaufàs,quareamp;am-5 ?f ^ednendâ dncant Dodrina^ quam profitenturgt; J 5fanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïèquuntur,
/ Voç ludidbus colledisin SynodoTridentinajVt ) Al fit afTcntiendum.qui libellus initio anni i546.in-
hl '*r*^^^vtili libelle, exponentccaulas,quareamp;am-îJ Wf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ducant Dodrina, quam profitentur,
5ffi ^','i7*^'-'^nreis.ÂUg.cxnioica impcraton ic^uumi 7nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ludidbus colledisin SynodoTridentina;
^|ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^imùm T ridenti Condliojcdebatur..
^onc J- ^^^'^^^^P^i^Q^'o^^^^^^^3rdcndaEcclefiæ? J; oraia,8e,fecUndis opinionu dilsidijs^confiliu modéra*
-ocr page 432-412 DECRETVM IMP. AN. XXX. PROM tifsimum,paucis ante mortêillius annïs,in Enarrâtio^^nbsp;83.1ulio Pflugio dicatajcditUjVna cum cenfura, de iUo,nbsp;tini Lutheri Antonij Coruini.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. p
Adiunxi amp; alia, pafsim in Eiperiori expofition^^ z notata, quibuscontiniiaferies Deliberationum in Co®nbsp;noninterrumpendalongius videbatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a,
Poftremö,PACEM RELIGIONIS, omnibuslgt; nam Confefsjonis Auguftanx amplcvEvolentibusI^^Pnbsp;flatibus,datara,conclufionis loco annexui.
Etfi cnim potentißimus Imperator CaroluSjpo^^ riam in bello Germanico parfamjOpprefla amp; deleta Co'^nbsp;fionis Auguftançdodrina,SynodiTridentinæ decretsnbsp;amp; cxequi, amp;(. omnes Germaniæ Ecclefias Romanonbsp;rurfum fubijcere inftituerat:tamen Deomirabiliter 2^^,nbsp;nante,hæc cönfilia Caroli,moto à Principibus aliquotnbsp;manicis bello,impeditaiunt, amp; PAX certa,conftans^Ünbsp;petua,interCæ{àrem Carolum omnesqjilliusinlmpo^Jnbsp;cefrorcs,amp;Eledorem Saxoniæ ac cæterosConfeÊioO ÿnbsp;ftanæ adiundos Principes amp; S£atus,in PacificationeP^jitnbsp;enfi,ad Óeni amp; Danubij confluentem anno 1552-»nbsp;conftituta,amp; poftea,in Comitijs Auguftanis,annonbsp;fare amp; toto Imperio confirmata «S^ lancita eft.
Scqiiuntur ordine Rcpetitæ Confeflloncs, amp;alv v i belli,quotum mcntionem paulö an-tèfecinaus.
-ocr page 433-'* Sp^FESSIO PIAE DOCTRF
Qvae nomine illvstris-^RINCIPIS ?xC DOMINI, D. CHRISTOPHO. VVIRTEMBERGENSIS ET TECCENSIS, ACnbsp;'s Mo N TISBEL I e AUDI, PER Lecatos eivs, Dienbsp;Mensis Iânvarii, Anno m. d. hi.
coNCREGATI O NI TrIDENTINI
anno m. d. lxxviii.
PRjXE-
-ocr page 434- -ocr page 435-PRAEFATIO.
VM agno/camus nos diuina dementia ad guber-nacLiIum noftræ regionisacReip. vocatos, nihil prius hadenus duximuSjquàm vt co ram Deo pa-^^3 ft Jnbsp;nbsp;nbsp;Domininoftri IeiûChrifti,amp;vniuerià einsEc-
i^oftrum in excitanda amp;. propaganda verèpia ^uibufcunq- poflêmus officijSjteÄificarcmur.
Polijj enim non ignoramus jfiium efle diicrimcn inter tiösoj, ^^Ecclefiafticam fundioncm,tamencùm Piàlmusnbsp;regeSjinquienSjintelligitCie-^tre,?Sl^iiudicatis terram, lèruite DOMINO in timorénbsp;^ïdQj^^^fc.non debuimus cleftem vocem contemnere,nbsp;conatum j amp; operam noftram, ad iuuandum ve-^^^^amfilij Dei,pro virilinoftra,conferre
sliasquidem rationes inire {ôlcnt, quibus cogi-Deijamp; Ecdefiæ eiusgt;ftuditim ftium probare. iudicauimiïs, ad veram Ecdefiæ falutemnbsp;^^cj^^^^^ßlt;lam,aut confèruandam,nihilefienec vtilius,nbsp;îcceptius, quam vt minifterium cleftis ac verènbsp;^finæ^officijs tum publicis,tum priuatis,iuuetur,
hiuj ^sinlefuChriftofilio fuo teftatißimam, nondubita-vt vera membra fua compledatur: debuimus oblêquiu,vt,quoquo modo poflemus, bene-iponfam cius Ecdefiam ,qua nihil etnbsp;^isterris aut amabilius,autpreGiofius,.dedararemus.nbsp;aliusP/almus, portas nollras apenïe Regtnbsp;gt;portas tantoRcgi verè turnnbsp;^jcö coelefti dodrinæeius in Eedefijs locus coceditur»nbsp;Sed
-ocr page 436-416 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jil-
Sed cum inciderintvariç dedodrina fenfiones,amp; vïfutn fit Inuiä:ißimo domino Imper^Ïnbsp;rolo,eiiis nominisquintojdominonoftroclementu^^ .pinbsp;rcliquïs flatibus S. Romani Imperij, fi quid habeingt;^^^^pKnbsp;vel ad publicam Ecclefiæ pacemjvel ad priuatamnbsp;tiæ tranquillitatem, pertinere videatur,comemorar^ nbsp;musconcionatoresnoftrosjfumam dodrinæipfbr^^|nbsp;fcribere, vt palam teftarentur j in ]nbsp;verèApoftolicæ5Catholicæ,amp; Crthodoxæ doâri^^ |nbsp;datum eflè.
im aocinnæipiv*-- j« a
noftrisEcclcfijsj^^J tj
11 nbsp;nbsp;nbsp;1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
leiie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
VoluimusigiturjVthoclcriptumconcionatof^
ftrorum publice proponeretur,amp; ^eramus futurflU? uerfa EccleGapiorum reîpfà videat^nihil à noftrisE^ pj,nbsp;alienius eflc^quam vt in ijs quicquam, quod cumnbsp;pheticis amp; Apoftolicis,ac confênfu verè Catholicaïnbsp;pugnetjvelin doólrina prædicandum,velinritibi^^nbsp;fàcrorum adminiftrandum,fûfcc-ptumfuerîc.
-ocr page 437-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VVIRTEBERGENSIS.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4ir
DEO ET TRIBVS IN
VNA DIVINITATE PER.
SONIS.
Rcdimus amp; confitcmur, vnum folum, vcrum, «tcr-nuin, immenfum cfleDEVM omnipotentem crea-torem omnium vifibilium amp;inuifibiliü,amp; in hac vna acacterna diuinitatc, tres efle per fe fubfiftcnte^ pro-prictaresfeupcrfonas,Patrem,Filium,amp;Spiritüfan-^^iiS^^^^^^ocetProphericaamp;ApoftolicaScripturajamp;explicantnbsp;3^^bola,Apoftolicum,Nicænum amp; Athanaßj.
DE FILIO DEL
Ok
^Hjj^^Chri(luip,abærcrnoàPatrefuogenitum,verumamp;ætcr-Potjj^'utn,patri liioconfubftantulcm, amp;in plcnitudine tem-expiandapcccata dcprocurandaxter-gen cris;vtIefusChriftus,verus Deus, amp;ve-vna tantumperfona,non duæ.amp;invnaperfonafint tantum:ficut teftimonijs S.Scripturæ expo-Patres, in Concilio Nicæno, Ephefino primo, amp;nbsp;^Onenfi.ltaquedeteftanaur omnem hærefin,cumhacdo-^filiobeipugnantcm.
DÉ SPIRITV SANGTO.
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sceorifitemûr, Spiritum fandum ab aeterno procc-
Patreóc Filio,3c efleeiufdemcumPatrcamp;Filiocf-
^.¦^^Pturac reftc cxplicucruht fanüi Patres in Concilio *'tinopolitano,àducrfus Maccdoriium,
DE PECCATOgt;
^«Q^^®^^triQprxditum,Spiritufandoornatum,acfclicem, cflc;poftcaautcm propter inobcdicntiam,Spi-
-ocr page 438-41» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
ritu fanfto priuatum, faftuni mancipium Satan«, tarn corporali,quam «fern« damnationiildq; malum,nbsp;tantum Adamo cóftitifle,fed propagari in omne poftcriw*nbsp;Quod autem nonnulli affirmant, homini poftnbsp;tarn animiintegritatem relidam, vt poffit fefe naturalib'^^^nbsp;viribus, amp; bonis operibus,ad fidem amp; inuocationem Dci nbsp;tere amp; præparare, baud obfcurè pugnat cum Apoftolicanbsp;lia, amp; cum veto Catholic«Ecclefiæ confcnfmRom. 5*nbsp;deliûum propagatum eft malum in omnes homines, ad^^ Jnbsp;nationem.Eph.a. Cùm efletis mortui deliûisac peccatisP*^j,jiîJnbsp;busaliquandoambulaftis,iuxtafeculum mundihuius,im^^.Jjnbsp;cipem, amp;c. Etmox : Eramus natura filij iræ j quemadmod^'^^j;nbsp;cæteri. Mortui,inquit,pcccatis,amp;filijiræ, hoc eft, alicni a Ijÿinbsp;Dei.Sicut autem homo'corporaliter mortuüs, nonnbsp;fuis viribus præparareautconuertere,adaccipiendam vif2f nbsp;poralcm,ira mortuus fpiritualiter non poteft fefe fuaviitiinbsp;uerterc,adaccipiendamvitamfpiritualem»nbsp;jHigMß.Te.7.cont.i{uasepifi.Pelagi4n.ailBtnifa(iumlib,2.Citlgt;-^ ,nbsp;Dominus, vt refponderet futuro Pclagio,non aitnbsp;difficilepoteftisquicquamfacererfedait, Sincmcnihilnbsp;fâcere. Et vt refponderet futuris etiam iftis, in eadem ip^^nbsp;gelica fcntentia,non ait. Sine me nihil poteftis perfîcerC; .nbsp;cere. Nam fi perficere dixiflet, poften t ifti dicere, non ad ¦/nbsp;dum bonum, quod à nobis eft, fed ad perficiendum, efle v j;)!nbsp;jutoriumncccfTarium. Et mox;Homini$efi: præpararenbsp;Dominorefponfiolinguæ, Nonbcnèintclligcndofallt*^jj^'nbsp;cxiftimentcorpræparare,hôc cft,bonuminchoare,nbsp;riogratiæDci,adhominem pertincre. Abfit,Yt fieintelhSnbsp;lij promiffionis, tanquam cùm audicrint Dominumnbsp;Sine menihil poteftisfacere, quafi conuincanteumdic^*- .ßinbsp;fine te poflumus eorpræparare.Aut cùm audicrint à 1nbsp;poftolo,Non quiaidoneifumuscogitarealiquid,quafinbsp;metipfis,fcdfufficientianoftra cxDeo eft,tanquam Aip^^^^p/nbsp;uincant,dicentcs:Ecceidonei fumuscxnobifmetipfi^^r pjJ'nbsp;recor,acperhoc, amp;bonïaliquidcogitare. Etïter.To.P-^^^jnbsp;traâ'.49.Ncmofcpalpct,dcfuoSatanas eft, de Deonbsp;Quid eft cnim defuo, nifi dôpcccato fuo ? toile peccant*^ j(|inbsp;eft tuä,Iuftitia,in.qt, demeo'çft.Q^id.ndxabe-sq non alt;^t: ï
-ocr page 439-WIRTE BERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^9
Ambrof.deVBCationegentium,hb r.CKp.9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4-
Licctinfitlioniiiïi,malumvtile,tamcnrindonatum nÔha-^tjbonumvellc.Illudconrraxit nat uraper culpam, hoc rccipic per gratiam.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bernh.in htniil.dtattnuHc.leat£ Metrik.
Siftarenon potuit huntana natura adhuc integra, quanto **'gt;nùspotuitper feipfamrcfurgcreiamcorrupta?
DE IVSTIFICATIONB
Ç^edimus (Scconfitemur, quód ad facicndani amp; exercendä iu. ftitiamDeogratam,neccflàriæ fint hx virtutes,Fides,Spes amp;nbsp;îritas,amp;qgt;homo has virtutes nö ex fc cöcipcre pofli tjfed accinbsp;^*fcxfauore(3cgratiaDei,quodq;Fidesopereturp dilcdionc.
Scdfcntimixsjàvcrc Apoftolicaamp; Catholica doürina lon-quot;^ièabhorrerecorumlcntentiam, qui docent, hominë fieri t '^^?^cptuna,amp;reputari coram Deo iuftum,propter has virtu-^ciniudicioDeimeritisharumvirtutumconfidendum eße.nbsp;P ^omo.n.fitDeoacccptus,amp;rcputaturcoräcoiuftus,procinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I. Ch.perfidem,amp;iniudi
eft vllo earn virtutû,quas nos habemus.mcrito,fed fo Domini noftril. Ch.quodfirnoftrûpfidê,côfidendû.nbsp;PI Et quiacoram tnbunali Dci,vbi de vera amp;a:ternaiuftitia acnbsp;.^f^/tghur.nullusplanè locus eftmeritishominum,fcd tâtùinnbsp;^'l^cricordiæ Dci,amp; meririsfolius D.noftri lefuChrifti, qui fidenbsp;jobisaccipitur:idcircofcntimus,veteresac maioresnoftrosrcnbsp;* '^hiflc-.Nos corä Deo fola fide iuftificari. Rom. 5.Om n es pec-^?*terunt,amp; cgentgloria Dei. luftificantur autem gratis per gra-^pipfius,perrcdemtionem,qux cftinChriftolcfu,quem pro-piuitDcuspropiciatoremper fidemin fanguine ipfius. Gal. 3,nbsp;lyfit Scriptura omnia fub peccato, vt promiflio ex fide lefunbsp;fiftidareturcredcntibus.Etcap.5. Nos Spiritu ex fide fpem innbsp;*tia:expcâ:amus.NaminChriftolcfu neque circumcifio quic-i»nîvalet,ncq;præputium,fedfidcspcrdilcâ;ioncmoperans.
MOHctfcribasrcmilTumab hominc peccatum: hominem tttantùnainlefuChrifto contuebantur, amp; rcmiffiimab co,nbsp;» ®dlcxlaxarc non potcrat: Fides cnim fola iuftificat.
Ambr9f'tnepifial,4dtioftt4n,cap.}^
tedrt ^^^^^^^EuntGRATlS.quia nihil opérantes neque vieem
CfttcSjSOLA FIDE iuftificatifunt,donoDei.Etitcrum cap. d 2 4.ad
-ocr page 440-420 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
4.adRom. Manifeftebcatiflint,quibus finelaborcvelop'jfJ'^jf. quoremittunfuriniquicatGS,amp; peccatatcguntur,nullaabnbsp;quifitapnitentiæopcra,nifi tanttim vtcrcdant. .
Polfnnt aiitemniultaloca tàmcfcriptis Prophet^^* a poftolicis,quàmè Tandis Patribus coninicmorari,qiiibusPnbsp;tur,nÔ folùminitiogratuitaDei dementiadonarinobisn^ gt;nbsp;tûtes,Fidem,Spem amp;Charitatê, verùm etiam poftca pornbsp;vitam,adeoqdn extrema ncceifi täte, haudquaquamnosC^j|)nbsp;fcuero tribunali Dci conftare pofle, nifi fiducia foliusnbsp;demcntiæ Dei,in Chrifto filio Dei nobisexhibitæ. Hocnbsp;quod amp; Paulus docct, amp; Ecclefiaftici Scriptorcs cxponiinbnbsp;coram D CO fola fide iuftificari.
DE LEGE.
A Gnofcimus legcmDei t cuius epitome cftDccalogus^Pj^f ¦^pcre,amp; hominem non folùm obligatum eflead obedi^ p!nbsp;moralibus præceptis Decalogi,verùm etiam fi facerctnbsp;calogi,caperfcdioneamp; integritatc,quamlexcxigit,nbsp;Deo operibusfuisiuftumreputandum,(5cmcritisfuisnbsp;falutemconfequuturum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.[j:'
S cd quo d n 0 n n ulii fen t iun f, h 0 mi n em P O fie in hac ', pcrucnire,vtnon tantuminipleatfuisopcribusDccalog^jfänbsp;rùm etiam poifit plura Semaiora cpcrafacerc.qnàmnbsp;præccpta funt,quæ vocarit opera fupererogationis,alicd^*^nbsp;Prophcticaamp;Apoftolicadodrina,amp;pugnâtcumfcntcd*^^[ii'nbsp;CatholicæEcclcfiæ. Decalogus cnim hoeft ad hune vfumnbsp;vt fignificct,hominem pofle'præcepta eius in hacvif^ -implerc:fedvtoftendathominifuamimperfédionemgt;amp;^[j,ii(nbsp;ftimonium deiniuftitiahominis, ac deiraDei, aduerfus j,,nbsp;homines,acexcitereôsad quærendâremiflîonempcccaf ^[1'nbsp;iuftitiamamp;faluteminfolo Filio Dei,DOMlNOnoftro^^nbsp;fto,perfidem.
Rom.s.Perlegcmagnitio peccati. Et cap.ô.RcxSp liseftjCgoautem Carnalis,vcnditusfubpcccatum.Etcap ' j'ijiinbsp;dus Garnis inimicitia eftaduerfusDeum. NamlegiDe*^nbsp;ditur,fiquidc nepoteftquidem. Gai. Scriptum eftj^^^ nbsp;om nis qui non permanferit in omnibus,quç feriptafunt*nbsp;IcgisyVtfaciatea»
-ocr page 441-VVIRTEBERGENSIS.
421
Auguft, üeSpirituilitera.CJip.ió.
præceptûiuftitiæ,quoiubemur diligcrcDO-totaanima,amp; totamentCjCuieftde alterumconfcquenSjinlLLAvitaiinplebi-^^ï(:f^'^^^'^^'^sf^cieadfaci.em.Scdideo nobis hoe etiänuncnbsp;admoncremur,quidfideexpofcere,quofpemnbsp;retro funt,in quæ anteriora nosnbsp;per hoc, quantum mihividetur,incanbsp;^ni ^'^^^^ENDAeftiuftitia,multuminhac vitailleproficit:nbsp;4'ilt;inlongèfitàpcrfcdionciuftitiç,proficiendocognofcit.
Etrurfitm Aagaß'tnus Hierotymo 'Eptfl.zp, yirtus,quaidquod diligendumeft,diligitur,nbsp;H'iïi *^®®^^or,inalijsminor,inalijs nuilaeft.Pleniffima veró,nbsp;quamdiu hic homo viuit, cft in ,NE#nbsp;^^^^iii3utëaugeripoteft,profe£lóilludquod minusnbsp;?^^^bct»cxvitio eft. Ex quo vitionon eftiuftusin terra,nbsp;amp;^onpcccct. Exquovitiononiuftificabiturnbsp;lt;liiianbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;viucns. Propter quodvitiö,fi dixcrimus
bij.^^^^tumnonhabemus,nosipfosfallimus,amp; veritas inno-etiam quantumlibet profecerimus, nc oiïj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis dicerc,Dimitte nobis débita noftra, cùm iam
^inBaptifmo dióta,fafta,cogitata,dimiflafunt.
Efittrumlilgt;,i,Retrait,eap,ip» deputantur,quando, quicquidnbsp;^hignofcitur,
Hierottjmut,
perfedio eft,fî imperfedos fe efle no-
eflefenofle, carne iuftorum imperfecta
de bonis operibvs.
P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dementia,fuaquædam,lîuccor-
^».SucfpititBaiùpræma,
d î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Non
-ocr page 442-422
CONFESSIO
Non eft autem fentiendum , quódijs bonis opcribuSn^_ nosfacinins,iniudicioDei,vbi agiturdc expiationepccc;^ jj.nbsp;amp;placanonediuinçirç,acnientoæternæfalutis,cÔfidendu'i^^,nbsp;Omniaenim bonaopcra,qiiæ nosfacimus,funtimperfe»^^nbsp;pofliint feueritatem diuini iudicij ferre. Sed omnisnbsp;ftra colJocanda eft in SOL A mifericordia Dei,propter nnbsp;eiusDOxMINVM noftrumicfum Chriftum-
Non in tres in iudici urn cum feruo tuo, quia non min bitur in confped u tuo omnis viucns.
Rom.7. Noui,quddnonhabitctinme,hoceft,in'^ 1 meajbonum.
Danielis 9. Non in i uftificationibus noftris proftern' precesantefaciem tuam,fed in miferationibus tuis muln^nbsp;Augfift.CDttfeß. lib.^xcapjj.
Væ hominam vitae, quantumuislaudabili, ft remotai ricordia,difcutias earn.
Etrttr/',inMaitaali,(ap,22. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|ji
Totafpesmeain morteDominimei. Morseiusnirn-^x meumeft,refugiumcum,falus,vita,amp;refurrediomea:Me{ jjlfnbsp;meummiferatio DOMINI. Non fummeritiinops,quaindi^ n,nbsp;miferationumDOMINVSnondcfucrir.Etfimifericordia^^nbsp;MINI multæ,multus ego fum in meritis.
Gregor.lib.t.fuper Ez.e(h,h9m.^,infine. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj,
luftus ergo Aduocatus noft er, iuftos nosdefendetin^L, cio, quia amp; nofmetipfos cognofcimus,amp; accufamusnbsp;Non ergo in fletibus, non in adibus noftris, fed in ADVOC^nbsp;noftriallegationeconfidamus.
Bernhaf.ln sermA. de Annum, beata Marta,
Gloria noftrahæc eftjteftimoniutnconfcientiaenoftf^^jo quidem tale tcftimoniu,qualciJIc fupcrbusPhariftcushab^^nbsp;fedudaamp;fedudricccógïtatione, teftimoniumperhibenSyo;
-ocr page 443-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;42?
'PÏb, amp; tcftinionium eins verum nö eraf: fed cum fpiritus ipfc te-ft'oioniuiïi pcrhibet fpiritui noftro. Porröhocteftimoniumin «busconfiftere credo. Ncceflecnimeft primo omnium credo-f^quodremiflionem peccatorum habercnon poflis,nifiperin-'l'^igcntiam Dei, Deinde,quódnihilprorfus habeiequcasboninbsp;amp; hoe dederit ipfe. Poftremö,qu.ödxternä vitam nulnbsp;^^^poifis operibus promereri,niß GR ATiS detur Scilla.
DE EVANGELIO CHRISTI.
]ßTfiin feriptisEuangeliftarum Ôc Apoftolorum continentur ultapræccptadiuinæJcgis,amp; Chriftusipfe docet, non cflcnbsp;rcddcndum,necHiulicrcmimpudicèafpiciendam,nbsp;.genus alia;tamcn non cft fcntiendû,quôd EuangelionChri-j ^oualcx,qua,ficut olimPatrcsinVctcriTeftamcnto,vcterinbsp;l'Sefaluajjfypjj.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hominesin Nouo Teftamento,noua
^^y'îluentur. Nifi enim nomen legis generaliter prodoftrina Prophetæ aliquotiesnominclcgisvfînbsp;g,J ^'^ertèEuangcIionChriftipropriè non eftlcx,ficutPauluslc-ô(h'^*^ncvtifoIet:Sedcftbonaamp;læta annunciatio dehlioDci,nbsp;tofnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftro Icfu Chrifto, qiiod ipfe folus fi t expiator pccca
noftrorum,placator iræ Dei, amp; redemtor ac feruator no-continentur in feriptis Apoftolicis, egt;ualex:fed funtveterisIcgis.iuxtafententiamSpiritusfan-pfj^'Plicatio,quæ5cipfahaudobfcurçanteainProphcticisfcri.nbsp;Repetunturautemin prædicatione EuangclijChri-P? ^ftcnfadiuinælcgisfcueritare,amp;naturænoftræcorrhptio-»iç] ^^^Çtcndumamp;ampledcndumChriftumjEuangeliofuorc-
Q^^refiproprièdclegc ci'*EuangclioChriftiIoquendumeft:SicutnccexChriftofa-Iqi] ®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f °nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I er i t, n ec
politicum regnû in his terris inftituerit : Ita nec ex Euan-ptj fîcicndaeftnoualex,quxdurioribus5cfcucrioribuspræce ,2t facloribusætcrnamfalutcm:fcd pro certo habend umnbsp;Vç^ftimainus,quôdvnaamp;eademfitlcxNaturalisfcuMoralis,nbsp;ScNoui T eftamcntijôc quod nec V eteris nec Noui T efta-^^§i^ ' ¦^°2inibus contingat æter na falus, jgt;pter mérita operumnbsp;Eedtantum propter meritû Dominilcfu Chrifti perfidem-,nbsp;d 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Luc.
-ocr page 444-¦
42 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj
Luc.4.récitâtChriftus ex Icfaia officiumfuum,adj hanc terram miffiis fit, Spiritus DOMINI,inquiensjfupct* |nbsp;quod vnxitme,adEùangcIizandum paupcribüs mifit»^*' jnbsp;docet Chriftus, proprium fuum officium cfle, non ferrenbsp;legcm,quæ terreat amp; occidat miferos peccatores: Sed ann''nbsp;nbsp;nbsp;,
reEuangclion,quodpcccatorcsconfoleturamp;viuificcr,
Galat.4. Vbivenitplenitudotemporis,mifitDeusP : j luunijfadum ex mulierc,faôtû fub legc,vt eos,qui fub legc^^nbsp;rcdimeret,vtadoptionciusfiliorumaccipercmus. -4
Alt;ftor.is.QuidtentatisDeum,vtimponaturiuguni ceruiccs difcipulorum, quod neque patres noftri, neq;nbsp;tareporuimus?SedperGRATIAM dominilcfuChrift*'^nbsp;mus nos faluos futuros qucmadmodum amp;illi.
Augußimts, coHtraAdimantam JAanichtàdtfi'tpulum, cap.!}» Certis quibufdam vmbris amp;figurisrerum,anteDÔ.^nbsp;aducatum,fecundummirabilemamp; ordinatiflimamdift'^*^nbsp;ncmtemporumpopulus illetenebatur,qui Teftamentu^^tnbsp;tus accepit: Tarnen in co tanta prædicatio amp; prænunci^^,/nbsp;NouiTeftamenti,vtnulIainEuangelicaatqueApoftoli:^jinbsp;plina rcperiantur, quamuis ardua amp; diuina præccptanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
quæillisetiamlibrisvetcribusdefînt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
DE SACRAMENTISgt; nbsp;nbsp;nbsp;|
'^Omen Sacramenti,ficutamp;nomenMyfterij(quodin^^^^P , ^Sacramentumexponunt)latiffimcpatet. Sedquianbsp;quibufdamnumcrumSacramcntorûinfcptem contrahc^ Mnbsp;currcmus fingula, vt oftendamus j quid in doftrinanbsp;fcriptorum defidercmus,amp; quid cumfentcntia vercnbsp;Se Orthodoxæ Ecclefiæpugnare videarur-
DE BAPTISMO.
A GnofeinusBaptifmum tàm infantibus quàm adultt^ptfj fia,vfquc ad nouiftimumhuiusfeculidiem,in notnii^^^,,)?
amp;Filij,amp;Spiritus fanftbcxinftitutioncChriftidifpenfai^^^ ipfovtendumefte.
-ocr page 445-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;425
ill .^¦^^^^^^etiamamp;confitemur, quodBaptifmus fit mare 'id»in cuius profundum,ficut Propheta ait, Deus proijciat o-^'iiapcccatanoftra,amp;condonetea propter Chriftum filiumfu-^'quot;jperfidcm.Sedquödaliquidocentjpcccatumrcmanenspoftnbsp;ptifmum in homine, non efle natura fua verè peccatum, cxiftinbsp;(j?ttiuspernicioforem cflc crrorem, quàm vulgus hominum iu-'¦^t«Etfi enimnon dubitamuspeccatum,quodpoftBaptifmünbsp;*^anet,credcnticondonari propter Chriftum, amp; cx gratuitanbsp;P^tticntiaDei, non amplius coram tribunal! Dei imputari: tamënbsp;eiusexpendas,verè eft in fepeccatum,propter quod,nbsp;i^guftinus fupràdixit,nöiuftificaturin confpeduDeiomnisnbsp;ç^f^^SjScnoneftiuftusin terra, quifaciat bonura, amp; non pcc-tQihinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7» Video aliam legem in membris meis,repugnan
captiuumreddentem me legi peccati, Uç '^ftinmcmbris meis. Hîc loquitur Paulus depeccato rcmanbsp;fu^^^PoftBaptifmum, amp;affirmat,illud repugnare legi mentisnbsp;eft,afFeótuiSpiritus fandi, Quodautem répugnât Spi-çjjnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;certcreipfaverèpeccatumfit,necefle eft. Namhæc
'furapcccati,vtpugnetcumSpiritufanä:o.
jj Galat.j. Caroconcupifcitaducrfusfpiritum,amp;:fpiritusad ^^carnem. Hæc cniminter fe mutuo aduerfantur, vt non,nbsp;^æ^^iquevolucritis, eadcmfaciatis.HîciterumloquiturPau-peccato remanente poft Baptifmum amp; tribuit ei manife-'J^^^ürainpeccati,videlicet, concupifcere aducrfus fpiritum,nbsp;jj^^^^^ftrifpiritui,acimpedire,neperfe(fta iuftïtia in hominenbsp;tè '(^^^epeccatum poft Baptifmumrcmanens, naturafua ve-peccatum, ctficrcdenti non imputatur, fed propter Chri-^^ondonatur.
AugußtH.DeHUpt.amp; cencup.ttd Valer tlib.ucap,2f»
imputetur. Quamuis au-infi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foluto, manet tarnen donee fanetur omnis
¦ßiitas noftra, amp;c,
^ftter,Del/aptißparuulorum,amp;deconf.diß.4.cap.per'Baptifmutn.
PctBaptifmumid agitur, vt caropeccati euacuttur. Non d 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aiitein
-ocr page 446-426 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Pi: Pi
i'
autemficcuacuatur, vt in carne concupifcentia innata non' fedneobfit.
Deinde docemus,eum,quibapti2atur in nominePan*-', Fiîijamp;SpiritusfandijVngifpjrituali Chrifmate,hoceft,fieri®^nbsp;bruni Chrifti perfidem,amp;donariSpiritufanä:o,vtadpercip'nbsp;da cleftia,aures mentis ciusaperiantur ScocuJi cordis illnnbsp;tur. Ac manifeftum quidem cft,quôd vfus cxterni Chrifmari^'^nbsp;ritinPolitiâ Mofaicalegitinius, amp;quôd externumChriûn^nbsp;etiam in Ecelcfîa poft diuulgatum Euangelion,vfî tatuni-nifeftum etiam eft, quod in lege Mofi fuerit tempus vmbratnbsp;nunc autem reuclato Chrifto, fit tempus veritatis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,
)5 fli
ti,
Et vfus cxterniChrifmatispertinctadelementaniuO^x-abrogationcautem horum elenientorum,dicitPaulus,Co Si mortui eftîs cum CHRISTO ab dementis mündignbsp;adhuc, tanquam vîuentes in mundOjhis deerctis tcneniin^
Et Dionyfius, quem Areopagitam vocant, amp; jncaleßi tantdcfcripfifleritus Ecclefiæ ab Apoftolis traditos, 'nnbsp;Hierarch. quiJeni externumChrifmafuiflein Ecclefiavfitatuin:nbsp;nbsp;nbsp;Ji' 11|
deßaptij. ß^at etiam baud obfcure,huncritum partim ab athleticb^^^ nibusEthnicorum, partim ex lege Mofaica fumtumello-^jif/nbsp;roautoritateamp;vtilitatcpetantur exemplacolcndiDci»^u/i Hnbsp;niftrandiSacramenta,ab Ethnicis,teftatur diftum ( '!(nbsp;Deut.i2.Caucneimiterisgenrcs,amp;requiras ceremoniesnbsp;dicens^Sicutcoluerunt genres iftæ Deos fuos, iranbsp;Non facietisfimiliterDominoDeo veftro.
dlLd^dO E» 111111 Ä j LdLulLLlX UlLXcllllt; dt' imiterisgenrcs,amp; requiras ceremoniesc ,
ll n
Pç J»!
Si s,
0(
ItilluddiäumChrifliMatth./f,
Fruftra colunt me, docentes doótrinas præcepn^ num»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,'(i
Et non eft obfcurum,quód ceremoniç Mofaieç,qne^*^j,J^ pars eft externi Chrifmatis vfus, pertineant ad clcnicnt^.^J^nbsp;mundi, quorum decretis Paulus fuprà dixit nos non ten ,jii^nbsp;quibus alias dicit; Pofteaquam cognouiftis Deum,nbsp;cogniti eftis à Dco, quomodo conuertimini denuoadin ,nbsp;egenaelcmenta,quibusiterum abintegroferuirevulti®-Prærerca,quomodo confeftiofeu ritus cxterninbsp;tis, abApÖftolis ipfis tradituselfe, vtFabianusfcribit,''^^
-ocr page 447-VVÎRTEBERGENSIS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;42.7
HpofletjCumadaConciliorum teftentur, huuc rituminfti-cfleàSylueftro?
1 . £tEccleiùftic7hiftoriatradit,non^iirepr^^^^^^^
!)j ^otum,vtconderentlegesdediebusfeftis,fc v
/, Sconuerfationem,amp;vcrampictatcra:quantornm^p op -
4 ?'*gt;Ueorumfuir,cxrcrnasvnftionesinEcc e la nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
t*
^^iacxortum clatilTimi folis fplendorcminduccrt jjjj .'Accefferuntbaprifnioetiamaliæ quædam cereinoniæ fa-
# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hænoniudicanturneceflariæ,etiamab
Him nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt vfi tatæ, amp; funt aliqua cx parte o tiofa co-
^ttSea^'^i^^^^^busChrilh.is aliquoties in edendis miraculis v-^On **^*f^Hio:nlt;»neftcur de ipfis aliquanacuram, in occupa-^^otneceflariaruinreruni, fufcipiaraus.
DE CONFIRMATIONS
d ubiuni,-quin Apoftoli initio rcuelati amp; confir-^^^bidicPcntccoftes Euangelij, contulerint impofitione ^liQinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;donöSpiritusfanfiticredentibus inChri
^fvarijslin^ùSsldqüéfeatur. ' vtibflimum efle, vtpucri amp;;adolefcentcs,à pa-?icanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inCatechifnio examinentur, ôefiquidem
approbentur, fi vexo praue, cmen-
%u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcrfbnali amp; tenaporali fado Apoftolorum, non eft
*^îc î^p'^°^^^datoDci,generale amp; perpetuum facramêtum ^'*ta^^bä^^*^^^*'^üß^«EHhorribiJcauditucft,quödSacramen-Pef^?^firniatioais,qualcEpifcopi fufïraganeifolen pueris imnbsp;Sacramentum Baptifmi. Sic enim.^^nbsp;^CH( bde Sacramento confirmationisferiberenon verentur.nbsp;'gt;n/'''''iw,inquiunt,àraaioribusftt,ideft,àfummis Pontifici- MelcLdif.,nbsp;niinorfbus perfici nonpoteft: ita amp;maiori vzneratio to./.ïnnbsp;^Handiim amp; tenendum cft.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilisco)i~,
enim diuinitus conceftum fuit, vt impofitio- (il-Jîti^'^^^^conferrentcredentibusin Chriftum dona Spiritus
^^^¦^'^^^^^^ftp^opAèintclligendum de priuatisil-^^*^usfan:ai douisp quæ vnicuiuis ad falutem neceifaxia fuut;
-ocr page 448-428 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
lùnf.Hæccnimaccipiuntcrcdcntes, per prsedicatiofl^ jojiJ gelij, amp; per Baptifmum: Sed intclligendum eft de publiénbsp;5piritusfandi,videlicet,loquivarijslinguis,amp;alia,nbsp;publicamconfîrmationemEuangelij deChriftoncccü^ .öl''nbsp;PoftquaniigiturautoritasEuangelij talibusmiraculis^^nbsp;firmataeft.ficutdefijtadmirandumilluddonumling^^nbsp;ÓCritusimponendæmanus,quo donumillud confcreb^ ;t»nbsp;cluseft,quodquidcmadhancrcmattinet, otiofus.nbsp;ciendum eritgenerale facramentum Ecckfiæ ex vnibr^,nbsp;brandi funt ægroti, proptcrca quôd multi confecutinbsp;tem per vmbram Petri.
Similiter faciendum eritgenerale facramentutn fitionefudariorum,proptereaquódaliquiliberatifu^^^j[jii'^nbsp;fuis, cùmipfîsimponcrenturfudaria Pauli. Etincurïibcï.^l'cd^'nbsp;rit fupermortuos, quod Paulus in cubitu fufcitauit2^^g(iJ*,nbsp;tern à morte. Et tarnen non eft paftoribus EcclefiarUi^nbsp;tendum, vt nullam habeant rationcm erudiendxnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6^*
uentutis in vere pia doftrina. Sed cxigendum eft ab ci* gt; chiimum diligentiffime doceant.
DE POENITENTIA.
VMfempernobisagnofeendafintpeccatanoftr^gt; ^dum, quod remittantur nobis peccata propternbsp;timus femper etiam in hac vita nobis agendam eße
1)
Scdpnitentiamalij aliter cxplieant. Vulgo j, turtres partes pnitentiæ: Contritio, ConfclTio^nbsp;Has partes fingulatim aebreuiter percurremus, Vtnbsp;quid nobis in hac do£trina depnitentia vere Cathoß^'nbsp;poftolicum vidcatur»
DE CONTRITIONE- J
unrntioncmvocamusicniumuiuinæ iræ, icu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
pauorem animi, ex agnitione magnitudinis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
^Ontritioncmvocamusfcnfumdiuinæ iræ, feu ' pauorem animi, cx agnitione magnitudinis pv~-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-jp
grauitatisiræDeiortum.Talem contritionemarbi^/ demnecelTariam elTein verapnitentia, quamcótr^*
-ocr page 449-5
fi
r
I
!
fi
1^
/'
tf'
VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;429
^'gt;nhomincexcitarefolet:Seddocere, cam merenremiflionc ^¦':ïtorum,amp;efleexpiationempeccatoramcoramDco,exifti j)g pait.nbsp;f .'usab Apoftolicadodrinaalienum eflc.Deuscnim non de- diß.i,cap.nbsp;j^f'^cdidcirco nondefpicit, quia Fiiius Dei D O MINVSnofter Gtlgt;ri. innbsp;ijf°'^dtioncamp;humiliationcpcccata noftracoramDco expianbsp;fiç; ''^^placatacftiraDci.Huius placarionis nos participesef-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propiciatorcm noftrum apnd patrem cocle-
^Ii^^''°F^^rPceleranoftra. Difciplinapacis noftræ fupercum, propiciatio pro pec-iiiiiç Aftor.io. Huic omnes Prophetæ teftimonium per-
\n. ^rctniflioncm peccatorum accipcre per nomen eins, o-^ï'iicreduntincum.
^ftcftanturexcmplaCain,Efau, Saulis, ludæ Ifchariotis, liiiq'^' tantam habuerunt contritionem, vt tolerabi-Pïtc ^^y^^^^Pi^critjVitam fibi aut laqueis, autgladijs, abrum-
Sifli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dolores pcrfcrrc, tarnen non funt rc-
peccatorum confccuti.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Glojf.depttnittn.dißinli.t»cap.u -
g^itiæl^ei,non cqntntioni,attri.
^^ftpcccatorumrcmiflio.
tçj^^^^tefatemur, Contritionem adagcndamvcrampni-quidem efle, non autem inhunc vfum,vt
quærcndam rcmiflionem peccatorum clemëtia amp; mifericordia Dci, ptoptei
^«VatnChriftumDominum noftrum,perfidem.
V DE CONFESSION!. îlCVefTnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,. .
Ùi ^'°'^®vocant enumerationettt peccatorum coram fa-v I ^^««Talis igitur ConfeftkO quaîis haâ:cnus fuit vfitata,
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie ut
-ocr page 450-4?o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
lient non eft diuinituspræcepta: itamanifeftum eft, Ecclefia non exegerit cam tanta fcucritäte,pcrindeac*'nbsp;fcquendam xtcrnamfalutem nee eflaria efl'et.
Ac dubium quidem non eft, quin debeamus no® j,|(' Deopeccatorcsagnofcere,amp;Deopeccata noftranbsp;ca coram hominc(nifi ft quidin ipfum peccaueriinus» ,nbsp;légitima ac diuina vocatione diceda fueri t) enumerate,»nbsp;cfl'cconccdunt ctiam veterum Ecclefiafticorumfcript^,
I)
li
n
t
lt;1
Non dico tibi, vt teprodas in public urn, nequcvt alios accufes; Sed obcdirc tc volo Prophets dicenti,Roo^nbsp;MINO viamtuam,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
Bf tterum i/t Pfalmt Miferere,
Siconfundarisalicui dicere,quia peçcafti, dicitoeî*!^ tidic in anima tua. Non dico vt confitcaris conferuo tuo»nbsp;probret: dicito Deo, qui ca curat.
Df gt;a»if EtfîautcmhæcChryfoftomi verba folent exponitJ^P^^fl ^^5.f^.'tis,qusantcafaccrdoti confelTa funt, tarnen hæcexpoûf*^nbsp;tjuùali- manifeftadeprauatiofententisChryfoftomi. Et tcftatut\jjnbsp;tjuando f.riafticahiftoria,pcrfpicucmorem confitcndifaccrdotibu®nbsp;auttri. gatum fuiflein Ecclefia Conftantinopolitana.
Augufl.tib.io.C9fifep.caf.j.
Quid mihi eft cum hominibuSjVtaudiantconfclfio^ as,quafi ipfi fanaturifintomneslanguores meos? Cudo»nbsp;nusadcognofcendamalienamvitam, defidiofutnadco^nbsp;danafuam.
Ambrtßutjbper Luc-de punit.diß.t.cMf. Petrutt
Petrus doluit amp; fleuit, q uia errauit vt homo-quid dixerit, fcio qubdfleui t,lacrymas ci us lcgo,fatisftW non lego.
Etfi autem fcntjmus,cnumerationcm pcccat0ri*'.(j,(fi facerdote non efle neeeflariam ad falutcm,nec eflealiÇ^®nbsp;tum remiflionispcccatorum:tamcn damns operamjVt^pjf/«*nbsp;confefliopeccatorum, quantùm fieri poteft dclicerpnl^^^jUif
-ocr page 451-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4îi
Mnsconfcrueturjdq; d uabus de caufis. Vna cft,vt hoc priuato ®^uio rudiorcs de rebus ncccflarijs admoncantur amp; erudiä-j^^ltera,vt hacoccafionepriuatimaudiaturEuangelionChri-^^/rcmiflioncpeccatorum,quodEuangelioneft veraclauis renbsp;p ^lorum,Scabfolutioàpeccatis,amp; vt perauditumEuangc-^'labfolutionis fidcs vcl concipiatur, vel confirmetur.
(jj, Inagenda enimverapnitcntia, nihil certius,nihilfirmi-'*'licamus,quamquöd omnino neceflaria fit EIDES, vidc-tcr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Euangelion Chriftiannunciat, credamus nobis
Ch ^/^^^flamp;condonaripeccatagratis, propter folumlelum 'üniDOMINVMnoftrum.
*'ont o^oramus quidem,quód,fi opera noftra refpicimus, Ipcfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis dubitandum,verùm ctiamdefalutenoftrade
Q^^^^^ïï^nisbona vi-^»non poffint coram feuero tribunali Dei confiftere.
'^Vi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis eft, quod carni noftrx, in hac corpo-
'^^ô«^*^'^'P^^^dhæreatdubitatio dë mifcricordia amp;c clcmen-
cxigit vt Euangclio filij fui ctiam eoipfo, vt dubitationcm carnbsp;mifcricordia fua fi-%fç ¦'^*'cipiamus,ncnospromiflioncmciustanti mcndacij
J*quot;iïgt;quantamdubitationemdccahabeamus. 'thjj^^''tpoffimusccrtamfiduciamconcipcre,collocauitfalu
ï U^^^^n,itaamp;iniudicioDeifirmi{rimaamp; cÖftantilTima. p''^**Poenitcntiamagite,amp;crcditeEuangelio.Iubetnosnbsp;h^^Ptc *®3uodannüciatnobiscertumfauorem Deierganos,
^^ctnusjfedvtccrtamdeeofidueiamconcipiamus.
k. ^^n.6. Hoe eftopusDci, vt credatisineum,quemmifit credamus in filium fuum , certè nonnbsp;fed vt firmam fiduciam in eo collocemus.
^Igt;»nSicuiveftrumdeeft fapientia, poftulet ab eo qur dat.
-ocr page 452-432 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
dat,ncmpeDeo,quidat,inquam,omnibus fimplicifCfgt;^S! h: probrat,aedabitutci,fedpoftulctcumfiducia,NIHlI' Pinbsp;TANS.
HiUrim i» 2A4ttb.{4p.f.
Regnum coclorum, quod Prophetæ nunciaucfUf^'^^d» nes prædicauit. Dominus nofter in fe eflepofitum eftnbsp;vult fine aliquaincertæ voluntatis ambiguitatc fperari-iuftificatio ex fide nulla cfigt; fi ipfa fides fiet ambigua.
AH^ußinm iti MMU/ili C4f. 2^,
«
înl h
Qui de venia pcccatorum fuorum defperat,n^^j05i''' effemifericordem, magnaminiuriamDeofacit, quinbsp;fericordiadiffidit, quantum infccft,ncgatDcumnbsp;tatem,vcritatcmamp;potcftatetti,in quibus TOTA fpe®^nbsp;fiftit.
Afxtut Pontifex, Ttmt i.Cencil. in ». epißoUSixti Pontifié**
J
f,
c
Dubiusinfidc,infideliscft.
Quarc cxiftimamus cos, quiiubcntnosdcfauot^^jjpli' nosdubitare,nonfolùmpugnarc cum vcrafentcntiîi^^^nbsp;Ëcclefiæ, fed ctiam falutiEcclefiæ pefiîmè confulcre.
DE SATISFACTIONE
- -p\Efatisfa£lionccrcdimusamp; confitemur, quôd mors vnigeniti filij Dci DOMINI noftri lefu Chriftj .nbsp;ftiopropcccatis noftris: Et quod hæc fatisfaftio Chriu*nbsp;tur amp;appliccturnobis minifterio Euangclij, cxcipiatiafnbsp;nobis FIDE.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Confitemur ctiam,quod,poftquam fatisfaiftid bisapplicata,amp;pcrfidemacceptafit,neccflariôdcbe^^,p^nbsp;opera,quæàDeopræceptafunr,faccrc,nonvtijscxpi^nbsp;cata coramDeo, fed vt ad declarandam obedientiau» gt;1nbsp;bonosfruûuspocniteuæprofcramus, dcgratitudincU'nbsp;tcftificemur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.p/
Nam de oratione, ieiunio, eleemofyna, amp;. anj^ ; pcribusjfcntimus ea diligcntilfimè feftandacfleifedi^*^^
-ocr page 453-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4ÎÎ
nuàmquod vel mcritis fuis fatisfaciant Deo pro ^^snoftriSjVelapplicent nobis mcritumChrifti.
DE ORATIONE
^j.^^ncDcusînuocatur. Vcra auteminuocatio eftopus fi-applicaueris tibi mcri-fide , orario nullius eft coram Deo momcnti.
ltaq?*^promiftionum, fides in nobis exciteturScinflammctur. dcleri pcccatà,nô
I P'''^pcccatis,corain Deo: fed quod orationc excitetur amp; lit(j^'^3furfidcs, quafide par ticipamus merit um Chrifti ,amp; ha-lt;fi)?*^^^^iflionem peccarorum propter fol um Chriftum. Pri-'lifJ'^'cnimDeumoratione inuocamus, ncccflariumcrit, vtnbsp;f*; Chrifti fit nobis applicatum, amp;. fidvacccprum» Quarcnbsp;jj tüt,J''^npotcft , vt oratio fit talc opus,proptcrcuiuîmcrituninbsp;^^üatnurcoramDcorcmiftioncm peccarorum.
(îçjj ^itios.Orario eiusfiat in peccatura. Non poftet autena fk^ccatum, fi per fe cflet opus tàmdignum,quopeccatum ex
îQ Cùmcxtenderitis manus veftras, aucrtam oculos amp; cùm mulciplicaueritis orationem, non exau-.
oratione, fi 'Snitatc fua fatisfatlio pr o peccatis n oftris.
Au^ußinustn Pfalm^ioS»
fitperChriftum,nonfolùranondclctpcc
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;UVU lit p7Vtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;WVAVt
^»fedctiamfitipfapcccatum.
Bernhard.De Q«ailragtfitnA,firmone f»
%t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliqui forraflisnôinhumilitatcquæ.
fiducia fuorum meritorum. Nec hoc dico, tô([:^^^P^3 gratia fiduciä donet orandi,fed no oportet, vt in eanbsp;^^atquiiquäfiduciä impetrandi. Hoc folùm cöferunt hæc
-ocr page 454-43 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
præmifla dona, vt ab ea mifericordia, qua: tribuit hæc, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
etiam ampliora. Sk ergo oratio, quæ pro temporaiibus J folasneccflitatcsreftrida:fitoratio, quæ pro virtutibuscftj*^nbsp;m«,etiamabomniimpuritatelibera, amp;circa folum ben'^P^nbsp;turn Dei intenta, fit ea, quæ fit pro æterna vita, in omninbsp;täte, præfumcns de SOLA,vt dignum cft,miferatione diuin^|
DE lEIVNIO.
IEiunium fen timus vtile effe,non in hoc, vt vel operisfui'^^^ toexpietpeccatacoram Deo, vel applicet ieiunanti
Chriftijfed vtfobrietateinijeiat carnifrenum ,nehoraocr^P,-. amp;ebii etateimpeditus,vocationiDeiminùs obfequatur,'^ ¦nbsp;officio ofcitanter defungatur, Sed ieiunio funs poftwnbsp;locus,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v/,
DE ELEEMOSYNA.
¦p' Lecmofynam diligcntcreom!§$|tidamus, amp; hortamut^^'i ¦^fiam, vt proximum qui fq uc R^rf^quoquo officionbsp;iuLietjaccharitaremfuamtsfiificctut^edquod alicubinbsp;Elccmofynamdelcrcpeccatum,ficutaquacxtinguirig:''c¦, .jnbsp;fidci analogiam intelligimns.Quid enim opusfuifletadn^'^ ijlnbsp;peccata, palfioncamp; morteChrifti fiiijDei, lipeccatanbsp;mcrito clecrnofyuæï Etquisvfus clfct minifterij EuägeüM jj,;nbsp;mofyna diuinitus fnifletordinata pro organo.quonbsp;nobis mcritum Chrifti? Quarevt mancat Chriflo fansnbsp;ttiolatus, ócminiftcrioEuangelij funs legitimus vfus3°.' .jinbsp;eleemofynamficdelcrepcccatum, non quod per fefifnbsp;opus, quo vel peccatum expietur, vel mcritiun Cbrifti ^PP uOnbsp;tur, fed quod fit opus amp;fru6lus charitatis erga proxiuii*quot;^^j,(.nbsp;opereteftiffcamur fidem Sc obedientram noftram, .«d'nbsp;mus Deo. Vbiautem eft fides, ibifolusChriftusagnoitd^^fijOnbsp;catorum expiator..Itaquccura elccmofynatcftificet^'^^^j tiJ-dain modojChriftumhabitareinpijs,. tcftificatur efiito yjnbsp;here peccatorum remiffioncm. Nifi enim elcemofyr*^nbsp;charitatis,quæ tcftificcturfideminChriftum, tantum a .(fnbsp;fignificethomincm habere peccatorum rcmiffionemgt;
-ocr page 455-t
p
¦f
)5
lt;
VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;435
p ¦'**11J vt plane coram Deo fordeat. Si diftribuero, inquit 'iSjOaines facilitates mcas in cibos pauperum, char it at cmnbsp;non habucro, nihil mihi prodeft.
Docemus igitur bona opera ncceflario facicnda,Deum o-()llt;^'^^einuocandum,pieiciunandum,amp;elcemofynamdandam fidcin Sc charitatem noftram teftificemur Sc vocation!nbsp;IjQj^^oediamus. Scdin agenda verapoenitcntiadocemuSjremif-b( Peccatorum contingcre nobis tantùm propter filiumnbsp;ll}nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftrumlefumChriftum per fidem, iuxta illud,
Huiconanes Prophetæ teftimonium ferunt,
''^^htincum,
DE EVCHARISTIA.
^^^'ilRiusScconfitemur,Eucharifi.iam(fic enimlibuit maio-Q^j^^nsnoftrisCoeaam Dominicain vocare)effcSacramcntuni vfum cius vfqucad nouiffimumhu-diem Ecclefiæ commendatum cfTe»
Dm- nbsp;nbsp;nbsp;4uia aliud eft fubftantia, aliud vfus eius, idcircodehis
^'^^diccmus.
^^^^bftantiaEuchariftiæfentimus amp; docemus, quodve-
,0 nbsp;nbsp;4 -** N.gt;liA.a ) w. * VA U.O lCALi^ VAX O VA U.O AXA X.«AAXbAAUA a«.A4lt;A Vt «a-k x * «./ mU
1 tæç^'^fntamuseos, qui dicunt, panem Sc vinumEuchariûiae ^^üiuabfentiscorporis ScfanguinisChriftifigna.
«Or ^^'¦batiftia fubftantiam panis Sc vini vel annihilarc, Velin î'^^ôefan guinem Chrifti mutare.
^ücK . l'^obDeushanc fuam abfolutam omnipotentiam in ''n!!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;videtur efle certo verbo Dei tradi-
in p^^PparetvetcriEcclcfiæfuiifeignotura. Sicutenim,cùm lcrufâlem , in latere deferipta dicitur,nbsp;'Utnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^'^bilcm : non neceffe fuit, vt fubftantia lateris
li nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infubftantiam vtbislerufalemfita cùm de pane dici-
Ute nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;meum, non eft neceffe, vt fubftantia panis
ÿ i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^î^ubftantiam corporis Chrifti.fedadvciitatem Sacra-
'1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;menti
-ocr page 456-43« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
menti fufficit, qnod corpus Chrifti vcrc fit cum Atqueadeoipfa neceflitas vcritatis Sacramcnti exiger^ v* tjjnbsp;vt cum vera præfentia corporis Chrifti, verus panisnbsp;quemadmodum ad veritatemfacramenti Baptifmi nece,nbsp;eftjvtinvfu eins aqua fit,amp; mancat veraaquaJtanecenar' jifnbsp;inCna Dominica gt;vtpanis in viu cius fit amp; maneat Jnbsp;nis, cum mutata panis fubftantianonconftaret veritas Sa j,.nbsp;ti.VndeÖcPaulusamp;veteres Ecciefiaflici icriptorcs,nbsp;chariftiæctiampoftconfecrationempanemvocant.
i.CoMi. Probet feipfum homo,amp; fiede paneillo jiJ Etquicunquemanducaucritpanemhunc^amp;biberitcalic^nbsp;mini indigne, amp;c..
Auguß,tnfirmoneadinfanteu
Quodvidiftis, panis cfl:amp;calix,quodvobis etiani firj renunciant.. Quod autem Fides veftra poftulatin^^^nbsp;panis eft corpus.Chrifti, calixfanguis.
Quodautem ad Euchariftiæ vfiim attinet
negamus, quintotus Chriftustampane quàmvinoEut*^ difpenfetur, tarnendbcemusvfum vtriufque partis debe^nbsp;uerfæ Ecclefiæ cömunemefle, Manifeftum cnim eft,nbsp;ftusipfc,nihilpericulis,quæ poftcaHumana Cupcrftitioncnbsp;gitatafunt,aut;alijs commentis deterritus,, tradideritE*-vtranq, partemvtcttdam,,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uf
Manifeftumctiameft, quodvetus Ecclefia vfa partemultisannis. Et teftantur aliquot fcriptoresperfpilt;:gjj[i)nbsp;qui folumpanem accipiunt ,non accipere plenum Sacra®^^^,nbsp;facramentaliter, (fic cnimloquuntur) amp; diuifionemvn^^nbsp;q^uemyfterij finegrandifacrilegio ficrinonpoftei.
z- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' rathö''
Quarefentimus vfum vtriufque partis eflêverev cumamp;Apoftolicum:necliccre.vllihominihancChti^J**ypl'iiJnbsp;tionem,amp; tam diuturnumveteris aeveræEcclefiænbsp;libidinemutare,amp;laicis, vt vocant, altéra parte Euchat*nbsp;ferre. Ac mirandumeft, quódhi,qui profitentur fcnbsp;nsEcclefiæ propugnare, tam proculhac in partea vet^rrnbsp;fiaxecedant.
-ocr page 457-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;437
'ttf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^crificij nomenlatifTimcpatcatjacgenerali-
S'tithcul tum, libenter concedimus, verum amp; le-
¦Jiïi vfuni Euchariftiæpofle hoc modo facrificium dici.
*tin ^^^^^^^^riftiaiuxtainftitutionemChriftiitacelcbi-atur, t)içj^'^®DnuncieturmorsChrifti,amp;difpenfetur Ecclcfiæ facra-amp;fanguinisChrifti, reólè vocatur applicationbsp;^paflionis Chrifti, his videlicet, qui Sacramentum fumut.nbsp;damnandæ funt pise iedioncs amp; precationcs quæ cö-frnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vt vocant,amp; difpenfation em Euchariftiae præcedc-
^''^uifolent»
htijj ^^dinterca non licet nobis errores, qui ad hoc facrum, im V^^iagispriuatorum hominum , quàm legitimo confenfunbsp;ytholicae Ecclefiæ, acceflerun t, diflim ularc amp; approbate,nbsp;^nuscrrorcft,quódex cultu qui debetEcclefiæ eflccomnbsp;'i^|Afiatpriuatavniusfacrificuliadio, qui, vt folusfibilegitnbsp;^^næ Dominicæ, i ta etiam fol us panem amp; vinum fumit.
V||j ^^ainChriftusinftituitEuchariftiam,nonvt efîctpriuata redamEu-æ^^'Oncmrcquirunturad minusduo,vidclicct,mini-'lift/'^^^^^^^æ^enedicens, amp; is cuiEuchariftiae Sacramentumnbsp;^^^fctur.Cùmenim Chriftushoc Sacramentum inftitucret,nbsp;PtJP^^^olusvefcebatur, fed difpenfabatEcclefiæ fuae, quâ turnnbsp;'tçnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habebat, Accipite,inquiens,manducate, amp;c. Et bibi-
^ocotnnes,amp;c»
fçij ,HocChriftiinftitutumvetamp;veraCatholica Ecclefia tam ôbferuauit,vt eos,qui in hoc facto præfentcs non corn-''tarent, excommunicauerit.
Anadettts in prima TEpißela,
tj îcradaconfecrationcOMNEScommuniccntjquinoluc Sicenimamp;Apofto-^^üerunt, amp; fanda Romana tenet Ecclcfia,
CenciUumAntiochenumtap.i,
Qm ingrediun tur Ecclefiam Dei,amp; facras feripturas populo in orationc communicant, amp;nbsp;anturfandâafTumtionëDominiciSacrameritii fecuhdûmnbsp;Wanaprepriamdifciplinamjhos ab Ecclefiaabijci oportet,nbsp;c Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Diony-
-ocr page 458-43gt;
CONFESSIO Dioti^fDe Etc left aß ica hier4r chia.nbsp;PontifcXjCÙm diuinamuncralaudeprofccutusnbsp;crofanâia Se auguftiflima myftcria conficit, Si. quæ antèlau .jnbsp;xatjVenerandisopertaatque abdita fignis,in confpcftu®nbsp;di uinaque m unera reuerenter oftendens, ad facram illoru*^.nbsp;xnunioncm amp; ipfe conuertitur, amp; reliquos, vt coæwuui^i^nbsp;hortatur,fumta dcniqj,atq; omnibus tradita communion^nbsp;iia,granasreferens,fincmmyftcrijsimponcns.
ArbitramnrigiturnecefFarium efle, vt ad conferu^ |v incelcbrationeEuchariftiæinftitutionemChrifti, Sc adnbsp;dum exemplum veteris aeverè Catholicæ Eccicfiæ, abrogénbsp;pri uatæ facrifîculor um Miflæ, amp; refti tua t ur Ecclefiæ publi'^nbsp;nx Dominica communio.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yoi
Alius error eft,quôdEuchariftia fît talc facrifîciui®^0( debeat iugiter in Ecclcfîa, ad expianda pcccata viuorumnbsp;tuorum, amp;proimpetrandisalijs bencficijs, tam corpo*^^nbsp;quàmfpiritualibuSjOfFcrri»
Hic error manifcftè pugnat cum Euangelio Chriil* tcftificatur,ChriftumVNAoblationc, femel tantùmfa^l^.^ij!nbsp;fummafleinfcmpircrnûfanâificatos. Et quiaChriftusPnbsp;acmortefuaimpetrauitnobisremiffionempeccatoruni,4 ,nbsp;nobisperEuangclioninnouoTeftamentoannnnciatubU y,nbsp;nonlicetampliùspropeccato facrificare. Vbi enimeftp^*^nbsp;rum remilTiQ, iam non eft oblatio pro pcccato*
Nam quod Chriftus dicit. Hoc facite in raci como®^ tioncm:noniubetcorpus ócfanguinemfuumin CoenaP J'nbsp;Ecelcfi;eofFerre,vtEcclefia, edendo corpus amp; bibendonbsp;nem Chrifti, ac prædicando beneficium mortis eius adnnbsp;tur de ea corporis amp; lànguinis Chrifti oblationc, qualc^nbsp;lùm in cruce,incxpiationem peccatorum noftrorunijl^j-ijiji'nbsp;Sic cnim Paulus hoc diftumChrifti interpréta tur,nbsp;que,inquit,raanducabitis(nonait,obtulcritis) pancnib^nbsp;bibctiscaliccmgt;mortcmDominiprædicarc,donecveniu
Acfatemurquidem-,quod vetercs Eccicfiaftici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if;
rocairerint Euchariftiamyfacrificium amp; oblationcm : cxpQnunt,quôdnominGlaciificijintelligantmcm.orwn^'jjijlt;'
-ocr page 459-VVIATEBERÖÊNSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;43^
^tUcç^^^^5*^Pyædicatîôncnifacrificij, quodChfîftus femeliri amp; memoriamPafehse amp;Pentecoftes,vôcantnbsp;'^^Pcntccoften.
fti V-
'quot;lis aemor ruis.
quôdEucharlftiapropriènoA ificnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;femel
iticcfaftæ. Deinde applicatio meriti Chrifti non fit àlioexter fi^°igano, qnàmj)rædicatione Euangelij Chrifti, amp;i difpenfationbsp;^^^orumSacramentorumjquseChriftusinhuncvfuminftituit.nbsp;recipitur,nffi
^arcivltimo. PrædicateEuangclion omnicreaturæ.Mini.
*Wæis,fiueGcntibus,beneficiaChrifti.Etfequitur.Qmcrc-'quot;tamp;bap.tizatiisfucirit,(aluus erit: quiafumtioncSacramen
il ^«Bap.tizatustucnt,laluus erit: qmalumtrone5a quot;quot;1 amp; fide, accipiuntur oblata amp; applicatabeneficia»nbsp;, Ro- - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I .
Deus eft potçns Sç efficax, ad laluandos omnes eos,qui rj iQ^?^^incgt;rcdunt. ItaqueprædicatipEuangclijofFert,aut,fiitanbsp;1 J^^quot;'fi^et,applicat omnibus falutemiEide^ autcm oblatam amp;
k ®^otn.x.Euangelion eftpotentiaDei,adfalutcmomnilt;5rc*nbsp;e minifterium Euangelij eft organon diuinitus inftiru-
V*******K***' ******A*»** .*¦-?*'**' * '** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Pplicatatnfalutcniaccipiu
r
j*
r
r
; MiMînfL
ii^ülusncqueannunciet publics Euangelion Chrifti, fed fibi-qaiddam, ac præfertim verbaCoc næ feu côfecrationis tacite ^nfeat.ncque difpenfct ali js panem amp; vinum,fed folusipfc eanbsp;quot;^at. Quare nuîla poteft efie applicatio meriti Chrifti in priua-HocfenferuntvcriCatholici,maiorcs noftri, qui tantnbsp;lûû- ftnemadmodum fupràindicauimus, cxcgcrunt,vt,quinbsp;I ^iffaptæfcnsnon-communicauerit, cxcommunicctur,
I 'liC ^^'^*®i^i^ofc^Q^ciamattigimus,quôdexigitur,vtvcr.. M feu confccrationis in Euchariftia tacite recitentur,
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fint pars Euangelij, quodiuxta mandatum Chru
1 oauibus creatucis eft ptxdicandum.Etfi enim maiores vo:, 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caruut
-ocr page 460-440 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
caruntaliquoticsEuchariftiam myftcrium, non tarnen hoc filio fie vocarunt, quod verbaCn«non fin t coram Eccleû^'!nbsp;Euchariftia, publiée,amp; lingua vulgo no ta, reei tanda : Sednbsp;in Euchariftia aliud videatur, aliud in telligatur,Namnbsp;ipfevocaturMyfterium,qui tarnen non cft occultandusnbsp;mnibuscreaturisprædicandus.
1/
Et quiain fumenda Euchariftia cxigiturfidcSjFidcsaot^ eft exauditu, AuditusauremperverbuniDci: MaximeonnU'i.nbsp;ncceflariumeftin Euchariftia, vt verbum Cnæ,quodcftvc'nbsp;Filij Dei,publice recitetur.Hoc enim verbum eftprædicatio'j,nbsp;angelij ôcannunciatio mortis Chrifti. Quare vt Ecclefianbsp;ga t, quid in Euchariftia agaturquid ipfifumendum offcratuf\,nbsp;vtfidemluamconfirmer,necefûria.cft, in Euchariftia,nbsp;recitatioverborumCnæDominicæ.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,
Alius error eft, quod; vna parsEuchariftiaefolcatin rem cultumDeicircumgeftari. amp; reponi. Vetat autemnbsp;fandus, ne cultus Dei fine certo vcrbo DcÏinftituatur.nbsp;Non facietis finguli, quod fibi redum videtur-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Etiterum:,Qiiodprxcipiotibi , hoe tantum facias no,ncaddasquicquam^necminuas. Marth.is.Fruftracolût^nbsp;docentes dodrinas,,mandata.homiinnm, amp;c.
Clemens. Eftßlt;ila.2.adlM:olum,.lt;^de cen/ecr4.dsßt2»cap.tribiit.
Certè. tanrain altario holocaufta ofterantur, quanta lo fufficcre debeant; quodfi remanferintin craftin urn,nonf^^j,nbsp;ucncuri fcdcum timore,amp; tremore,clericorum diligenttacnbsp;fumantur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.¦j(X
Non ignoramus, quomodo hæc Clementis verba ela leant, confidodifcrimincinteropus morientium,amp;op^^^jfi,nbsp;fecrantium. Sedmanifeftumeft,quôdpanis, quicircumgcnbsp;amp;inadörationem reponi folet,non.referueturproinfirni^ nbsp;tandem àconfecrantibus ipfis fumatur..
CjriBiUiVeliVtAl^ßnt'MntfOrigenesinLeuitttap^T-
Nâm amp;Dominus panem, quern difcipulis Accipitc amp;manducatc,amp;c.non diftulit, necfcruari imnbsp;ftinum.Hoeforxafle myfterij continetur etiam innbsp;nemnoniubetportariin via, vt fempcr récentes,, quosnbsp;getis, verbi Dei panes proferas,
-ocr page 461-y )^Qncftobfcurumè
F
a
VVIRTEBERGENSIS,
44i
DE ORDINE.
èfacris literis,quöd omnes verc Chriftiani filium DEIjin fpiri-Qj/^^äcerdotes, amp;debeant femper offerte DEO fpiritualia fa-tiij^j»^^ceftobfcurum»quödChriftusinftitueritinEcclefiafua
^^^cius. *gt;vtf^'^'P^^^^*^®^^^'^^'^^^5,quamiusfpiritualiSaccrdo.nbsp;minifterium innbsp;^«tvoj p ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;decenterfiantjin-
Quarenoninn-vt fides eorura,quiad p'ublicum minifterium ac-p''^^quafigradibus quibufdam probetur. fuum feuareordinem,videtut
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Scriptura nontradir,quöd Chriftusin Ecclefia
1 ^^0tȟ^'^^-':^3^csSacerd.otes,quifmt mediatoresinter Dcum
I ÎPpliç.''^amp;placent ïramDercïga.homrnesSaerifieijsfuis,aut
I ^''îtiamp;ep^.^^^^^annCliriftiviuisacmortuiSjabfqucprædicationc
^difpenfationc Sacramentorum» defummo amp;vero mediatorc dicendumcft,vnusnbsp;^^ediatorintet Dcum ôchomines,lefus Chriftus filius
I ?'^sf^a.^G'icndum eftdc mediatoreprccationiSyVnufquifquc
' I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;incuidnjï,pcritmin Vjiirniuiii,prupitica,
II ''dpf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxigitjVtalter alterius falutem precibusDco com
II nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctiam officium nuncfinguli exercent,cumreci.nbsp;^^^^tionemDominicam..
11 .l^^ndumcftdefacrificijs expiantibuspeccatanoftra,
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iramDei,tuncvnumfolum facrificiumcft expia-
V.
H
r
P'ïsf^a^QUcndum eftdc mediatorcprccationiSyVnufquifquc
*1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mediator,per lefum Chriftuni,proptcrea,
11 '''Içt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxigitjVtalter alterius falutem precibusDco com
11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctiam officium nuncfinguli exercent, cumreci-
^^^^tionemDominicam..
1, ï'VJ^^^^cndum cftdefacrificijs expiantibuspeccatanoftra, P^^^ïofffi^^dclicetSacrificiumDomini noftrilcfunbsp;cruce peraöurn effi E t Geut Chriftus nonnbsp;pcrAgerur,fcdeffccif vnica obla-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;am F piftola ad Flebratos fcribit', pçrfeftos ingt;
I ^OicosquiianCtiiicantur»
Silc-
44a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Siloquenduni cftdecomracmoratîonchui^^^ccl^J fiCj),lt;ïcdv applivaLÎûiiv iîîviiti viü3, lüvpiiblivînbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'rilt**'''nï
IMLjUVllUUlU VIL UU WiitlUClilUIctllUIlV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç
ficijjamp;deapplicationemeriti eius, tücpublici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
quiEuangelionpublicèdoccnt, ôc Sacramenta nem Chrifti difpcnfant,non foJùm faciunt vcramnbsp;torijfacrificijcommcmorationem, fed ctiamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
tioncfua,meritumhuiusfâcrificij,omnibusijs, quit amp; Sacramenta fide accipiunt.
Nonpoffumusigiturviderc, quis fit vfusidgcU numinEcclefia,quiinhocinftituuntur, vthabcantp®nbsp;ücrificandi pro viuiSamp;mortuis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Paulus,cùmadCorinthiosamp;Ephcfîosrecêfetoft^^^(]'/ nifteriaadædifîcationcmamp; cöfcruationcmEcclefi«nbsp;rccenfetProphctas,Apoftolos,Euangeliftas,PaftoresJ^nbsp;amp;idgenusalios: fed in hoc catalogo nullam prorfusnbsp;tioné taliumpriuatorumSacerdotü,qualiumnuncpï^^ Ä1'nbsp;bis.Ncc vcrifimilc cft,quód omifilTet hoe genus Sacct^^nbsp;Chriftus inftituiffet, vel Ecclcfiae vtile amp; nccelTariumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'p(/'
EtfcribitPaulus,Epifcop^oportcrcc^^cdidaélilt;^®¦^^/ autem Hieronymus eundem effc,Epifcopum amp;
Quaremanifeftumeft,quód,nifi Presbyter Ecclefia, adminiftcriumdoccndi, nee Presbyter! ncc Wnbsp;nomen rede vfurpare queat,
DE CONIVGIO. rfi; pAtcmurconiugiu çflegenusvitædiuinitusinftitutunbsp;batü,amp;efleMyftcriumihoceft,vtvulgôexponifolc^nbsp;tummagnuminChrifto amp;Eccleßa,ficutPaulusait.
nagnuminChriftoamp;Eccleßa,ficutPaulusait. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii|j
EtquiaChriftus palàm affirmât, coniugiuiTi ræfensfcculum, adminiftratio autem rerumnbsp;atpoliticislegibus, reólaóc probabili ratione
]
hoe præfens feculum çonftatpoliticislegibus, redaôc probabili ratione -idcircodoccmus, quodliceat coniugium inire in his5^ .{lt;gt;'nbsp;confanguiniratis, ôcaffinitatis, quos politicæ leges,qu?nbsp;uinæ ordinationes,pcrmittunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Docemus etiam,quôdiuucnesnondebcSttenicr^^jii^^ rentumfuorumaudoritatcconiugiuminirc, amp;quôlt;I'^jplt;i'.nbsp;t C tïl Cf 3 fi O *^^'*'^**** ***nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IV Z* M Z*â« A Iv * Z* F * JIII.
amp;illcginmoiuuenumconfenfu,abfq5
late funtjaurofitatccorirradumjnonduinhaf^^d^
rumpoteftatc.v.A..,»______-.vvvu.x«viuu.,..vuu«.-
fitradumtfienimnonnulli cafusfunt, inquibuslicit^j^j^i**
-ocr page 463-' ï«ü»
i fiif 1» t* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T ¦^^*^******nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V*«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
jjl *^'iük honorent paren tes fuos
J
i
lt;
t
f
VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;443
M hc^-''f^^^^9Parentum confcnfu contrahere, tamcn novidetur 7 'atitnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quiuisiuuenumconfenfusfaciat
t 5iVi^^^^*^^atrimonijratum,amp;clandcftinarnatrimoniafim-ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folùmcnim diuinumpræccptûcxi-
i 1 ~'*''^**'-rciiiparcnicaiuviS J vctuiTi ctiamnaturalis ra-îüif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confcnfum parcntumrc
vocantur ctiam Jiberi Jegibus politicis : amp; cxtat de-J*tinî*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcribun tur: Ali ter le-
it K5*^pwipûtMflt;»iwinaindominationeni habcrc viden-
^Düsfponfetur.
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dubitamus,quîn,qui fun t vera: honeftatîs amâ
non tantum laiciSjVt vocant,vcruetiâ mini-rabi]ç''^^^^æJiberum cire,Dicit,n. Epiftolaad Hcbræos, Hono-/onnubi um in omnibus, amp; torus immaculatus.
tifiQ .P^?^^5pgt;^obatconiugiuminEpifcopo,amp;aff]rmatprohi Spiritum erroris, amp; doârinam dæmonioru.nbsp;^Oniu ¦ didû exponifolctdcTacianis amp;Encratitis, quinbsp;^^ntiebant: Tamcn cùm
^din ^^'^'^*^^5cöiugiumnoninvno tantum hominu genere, ftiçn'*'*'^^rPumdamnatur. Allcgaturenim îlludLcuiticijSan-cubilibus'nbsp;(;ij^''^*5,ôciterum. Qui in carne funt, Deo placerenÔpofliint.nbsp;adomnespertincant, certc ar-Pæ^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sacerdo
bonos quof ^cconiugiohoncftiusfentire, amp;quodinEcclefiaipfa
itbjb9^ifuit funimusgradtisin Ecclefîa,amp;Epifeopis licu-cxiftimainus,quôd foliim licuerit eoniugio anteordina-inito, vti ; verùm ctiam conîugium poâ ordinatio-f, ' Cuius fententiæ haud obfcura argumenta ex-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ncc
|( gt;lgt;rà Eccicfiæ
4 t
5 nbsp;f*
i*
CONFESSIO-
Necobftaredebetvotum caftitatis, propterc^^
I
444 votunihun3anafuperftitione,fincauûoritateverbiP^^nbsp;trafîdemfufceptum,nonagnofcaturàDeo, amp;innbsp;qiioquefitcaftitaSjVt, qui,cùm antea caftitatcmvouc nbsp;in DOMINO ducit,caftitatis votum verèadimplcat»nbsp;Cùmigiturmanifeftumfit verbum DEI dchoncinbsp;iugij,manifeftafintexempla Apoftolorum amp; Epife^P® nbsp;centisEcclefiæ,manifcftantimbecillitas human»nbsp;nifeftafîntpericulaclibatus, manifeftaünt oftendici*nbsp;præbentîmpuriSacerdotes: omnino futurum fperaDi^/nbsp;quiadgubcrnaculaEcclcfiæ fedent, non pergant han^ ® Jnbsp;iugio Sacerdotum con ftitutionem, feucriter tueri amp;nbsp;re, fed clementerinterprctari. Sic cnimfiet,nbsp;ciora in Ecclcfia fint offcndicula, amp; multorum optii^®nbsp;rumconfcicntijsfuccurratur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.a./i
Speramus etiam futurum, vt optimi quique EP Principespcrmittantiis,quiabadulterisfuisconiugibi^^/nbsp;mo diuortio feparati funt, ca itcrum contrahendinbsp;coniugijlibcrtatcvti,quamconccifitijsfiliusDei,Do^*nbsp;fterIefusChriftus,Matth.5.amp;i9»
P
't
It
DE EXTREMA VNCTIONamp; , leC'nbsp;T^Atemur Apoftolosvnxiflcægrosoleo,quiamp;corpor^nbsp;tatemconfccutifunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jiili
FatemuretiamEpiftolam quae inferibitur lacobO PresbytcrosEcclcfiæadægrotosvocari, vtvngant coslt;nbsp;orcntproipfisadconfequendam fanitatem.
Scdhaec turn vtiliter excrcebantur, cum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-,
adhucornati erant dono ægrotos corporaliter amp; adi* fanandi;Poftquam autem hoc donum, confirmatonbsp;inEcçlefia,defijt,resipfa teftatur, hanc vndionisnbsp;odiose nunc amp;inutiliter vfurpari: Qui cnim nunc vngyf Jrnbsp;folent ex hacvnftionecorporalem fanitatem confequi/jjj'nbsp;vnftio non foletadhibcri,nifi his,dequorum corpor:^* (Znbsp;fpcratum eft. Nec extat vllum verbum Dei, quod proPnbsp;uulgatoEuangcIioChrifti externam vnâionemvalcf^ jtjtÇnbsp;pcccata, óiadcoiifcrendam fpiritualemac clefteoa
-ocr page 465-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;445
Nihilominus tarnen officium exigit, vt nainiftri Ecclefias ^fotosvifitent,acorentvnàcumEcclefiaprofalute eorum, amp;nbsp;ij^ûIenturipfostamprædicationeEuangelij, quàmdifpenfa-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xj^xvö mm piixu-xvauiwiiV x^lxaxx^*-*'/ gt; vjLxuxxx uijpvmu»
LCnæ Dominicæ. Hæc eft verc pia vndio, qua Spiritus '^üsefficaxcftincredentibus.
f
t
i
r
'/ Vhfj^'^^vcritatemEuangelij, fine tranquillomortisgenctc,in piosfaerofanèîa ef-
I
'Hfto
de INVOCATIONE SAN-
CTORVM,
^^^^ftdubium ,quin memoriaeorum fandorum, qui, cùm îtiSj^^'finhaccorporaIivita,Ecclefiam vel doûrina, vel feri.nbsp;^'^^culis, vel cxemplisiuucruntjamp;fiuemartvrio teftifî-Dl ^UtxrÄ..: .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1- -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ 11 ? n ; 11nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Î ? _______ ;
L
V - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' V* LXIA VX ULXkJ W^W^***.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VZXAAkAnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A. gt;_* U XCl VX KZ AM.A A WIrU X» AZ*
\i,, '^'^cndandifintEccIefiæ, vt doftrina amp; exemplis ipfo-''K'^^^^^deconfirmemur, Sc ad feâandam veram pietatem ^etnur.
clis fuo quodam modo '^^otamDeoorentyficutamp;Angclipro nobisfuntfolli-quodam modonbsp;amp;nobifcum,quemadmodum Paulus loquitur,par-j
c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cas ,ita exoratione Sanólorumin eoe-
n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eos: dehis eniminuo
r^Cn' extat in facris literis vel mandatum, velexemplü. ^P^® falutis noftræcollocatafîtnonin Sandis,nbsp;ïhjp o Dn\Ä ixm r^gQ noftro, per filium eius lefum Chriftü:
(ji^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^5^ Qüod non Sandi, fed fol us Deus fi t inuocandus.
ù( i?'çft'^^^^uocabunt, inquit Paulus, inquem;non credunt?
y ^hr, aUtlt;».^:n n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 I_____ nbsp;lt;1.._____I _
k
j'
?
gt; V
Sandos credendum, Quomodo^igitur effent ^'^Cnj^'^ncccffcfit ,vt,quiinuocatur, fit fcrutator cordis,nonbsp;^*^ftiinuocari,quia non funt cordis fcrutatores,
Ij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^iphanius contra Colljridianos,
corpus Mariæ-, non tarnen Deus: rc-'^^tratipfavirgo,(Schonorata, non auteni propoâtaeft
-ocr page 466-44Ö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
ad adorationm,fçd ipfaadorans cumqui carnc ca,
lt;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Atigufl,deveTareÜg,ctp,vltitm»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Non fit nobis religio cultus hominum mortoof^^jillj pic vixcrint,non fichabcntur,vt tales qujEranthonot^oi'nbsp;anobiscoli volunt,quoilluminati laEtantur,nicritilnbsp;confcruos.Honorandiigiturfuntpropterimitatiofl^^'nbsp;randi propter religionem,
tri ter urn ibidtui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
is
Honoramus coscharitäte,nonferuitute» conftruimus,nolunt enim fc fic honorari à nobis,quirlnbsp;eümbonifumus,tempiafummiDeicircnouerunt.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A{rurßu{leCiiiit»Dehlib.S.C4p.2:r,
Nee tarnen nos ijfdem martyribus templa,
f.
In
-eraamp;Sacrificiaconftituimus,cun'i non ipfî, fed Deus nbsp;nbsp;nbsp;[11'
bis eftDeus,amp;c. Martyribus noftris neque Sacerdotc^ mus,neque offerimus Sacrificia,
Ambroßiu ad Rom, cap.t,
Soient miferavti excufationc dicentes,perip adDcum,fîcut per comités peruenitur ad Regem,nbsp;tam demens eftaliquisamp;falutis fuæimmcmor,nbsp;tiäRegis vendicctcomiti?amp;c. Et mox. Iftinonnbsp;honorem nominis Dei defer untcreaturæ,ôcrelià:oD^^ ,nbsp;feruos adorant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jîliJb
At enim non adoramus,inquiunt, fandos,fclt;I timus orationibus eorum apudDeumiuuari. Sicnbsp;quemadmodumcultusLitaniarumoftendit,amp;vulg^nbsp;cft,nihilaliudeft,quaminuocarcamp;adorarefandos.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
petitioexigir,vtis,quirogatur,fitvbiquepræfcns,amp;:cX3 titionem. Hæcautcmmaicftas foliDeocompctit,amp;'^ p'nbsp;creaturæ,crcaturaadoratur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji,
Eingunt quidam fanftosvidere inverbo Dei, mittit,amp;quænobis vtiliavidentur. Quodetfidiuii^^Inbsp;noneftimpofllbilc, tarnenlefaias manifeftèaffirmât;^ I
'I
VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;447
HOS, óclfraël ignorarc nos, vbiglofla ordinaria cifatlAu-J'^ftinumdiccntem, Quód mortui,Gtiam fandi,ncfciuntquid
I) Namquodvetercs fcriptorcs vcrtünt fealiquoticsprcci-pjJfuisadfanélosji (Haut vulgierrorem,fine cxadoiudicio,fini-, |j^^'''^tfccutifunt,autvfi funt tali forma loqucndi, non vtcui tu c4'^^^^^°^^^''^S'^^G^^^'^^^^'3tica,quamProfopopiamvonbsp;Cîtcfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PU difcrti non fignificant fecolcre amp; inuo-
^lof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilium gcmitum fan-
'^^omnium crcaturarumpronoftrafalute;amp;fignificant feculo, è fpiritu fando,coram Dconbsp;î'^ünbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inauribus Dci fonare,ficut amp; fanguis Abel
eius'ad Deumvociferabatur, amp;in Apocalypficla-fanftorum interfcftorum,vtfanguisipforumvin-tcijj^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;more,fcd quodDOMINV S,etiafn poil nior-
fPtû fua amp; totius Ècclefiæ falute cffudcr unt. ôcipfc nonnihil hæret innbsp;Wnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tarnen pcrfpicuc docct, fandorum in Ecclcfîa
quot;f h^'^^'^^fieri,nonvtinuocntur,fédpotiûs vt noninnoccn-¦i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in honore aEquentur.Mcntionem,inquir,faciæus
f ^Un'^^^^^tumæatriarcharum,Prophetarum,Apoftolorum,
Dominum Icfum Chriftum
5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hominuKiagmine,pcrhonorcm,quemipfîexhi^
^''Mn^'^P^æ^^''^5^tcuItum,quo fentirenosfignificcmus non fit æquandusvlli hominum, ctiamfî vnuCnbsp;r ^^corumniillics.autvhràiniufticiaexiûat»
if nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ ,
de memoria DEÎVN-
SCTÜRVM.
pîf
quiefccns, amp;fidelisde-cnim qui in fide Chrifti hac vita dcfungi-Tarnen quiàlibuit nonnullis difcriracn inter ho» ''te nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft Sz. nobis duo diuerfa capita de his adfcri-
-ocr page 468-44« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Acprimûmfentimus, piæ mentisefle, maiorumfno^ infîdeChriftidefunfl:orum,honcftan.iiiientioncmfaccre)^nbsp;titudinemijsbcneficijs, quæ ab ipiis accepimus, dcbitani.nbsp;pofterosamp;amicos corum adhuc fupcrftites, quibus pofiunbsp;officijs.declararc.
Pi
'lt;1
Deindeexigit fides, vt fentiamus, mortuos non fed verc coram Deo viucre, pios quidem in Chriftofelicii^',.nbsp;piosvero inhorribilicxpcftationereuelationisdiuiniiuiii^^
Exigi t etiam charitas, vt optem us defunûis omnê ini' ftotranquillitaremamp;fciicitatem.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Acceditamp;hocjquôddebeamusdcfundosnoftro^^^jjî fepulturæ, quoad eius fieri poteft, amp; tempus ac boniin^ nbsp;dirionesferunt,adtcftificandamfpemxefurrcciionisn®nbsp;darc. Itaqueiudicamusvtileefle,vtinfuneribns ea ènbsp;risrccitcntur,amp; cxplicentur, quæ ad corroborandain (i'nbsp;horrorcmortis, amp;;.dconfirmandamfpemrcfurreûioinbsp;ducuxit.
I
1
I i|nbsp;Cnbsp;tj
Sed quodmortui iuucnturvfitatis illis vigilil's, P*'^S busamp;facrificijs,acmeritishorum, aiit è pnis libcxci**nbsp;maiorem feliciratcmin clisconfcquantur,nbsp;moniumverè Propheticæamp; Apoftolicæ doftrinx*nbsp;tantumcftmeritumæternæ viræ,vnafolacftredcnniynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tio noftra,videlicetpaflîoamp;mors DOMINI noftr»
«l Plnbsp;la
Pl
mündum,fedvtfalucturmundusperipfum.
non condcmnatur; Qui autem non credit, iam cft,quia non credit in nomen vnigcnitifilij Dei.
'll
Qiiare fi quis ex hac vita in fide Chrifti exceficri*^
bctmeritumChrifti,necindigetalieno ; Deus enio/I
filium fuum,donat etiam cum eoomnia, vt Paulus tem hinc emigrauerit fine Chrifto,n ullis poteft hou^*nbsp;tisiuuari, quiafine Chrifto nulla eft falus.
Cjfpruttiuf9ntraDemetr.trail.t»
Qiiando iftinc difcefliim fuerit, nullusiam tiæeft,nullusfatisfaüioniseffcäius; hïc vitaautaui^
-ocr page 469-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;449
'^ur.hicfaluti a:ternc,ciiltuDei,0cfruftufidci prhuidetur,
llitronjfmu(iHEpißolamadGa[.cap.6.
k licet, docemur per hanc fententiolam, nouum ntc, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»pofle nosinuicemcoadiuuare» Cumaurcm
quoquam, fed vnumqucnquc portare onus Qnod ex Machabaeis citatur, facrificia pro pcccatisnbsp;^'^ti/P^^^Camp;precatur veniamficubi erraucrit. Dcmus cr-Vila diuinæfcripturæautoritate affirmer,nbsp;^^oluià pcccaris,facrificijs ôc orationibûs viuorum.
^.r^'Pcttullianus dicit,oblationcs prodcfundisannua die rcccptum fuit fine audoritate verbi Dei, exnbsp;naulta aliaiaut nomine oblationisnbsp;cft pubiiea commemoratio defundorum in fidenbsp;S^atiar um adio pro benefîcijs, qux Deus in ipfos con-
DE PVRGATORIO.
1 tQj^'^^i^3rinon.dcbct,quinfuusfitfandis,inhacvita,purga-
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tcftantur excmplaDauidis,Eze-
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baudimmcrito dubitatur,]SIum
n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^itam tale fit p urgat ori tun ,quale vulgus h om i n um p u-
I animxtantifpcr crudcntur, dum vel fupplicio fatis
4 ^^^5^^ofacianbvelindulgentijsredimantur,
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;purgatorium , valde mirandum vidctur,
n ^Piç^'y^^Prophetica nccApoftDlicafcripta,aliquidccrti5c per-
4 tradideriiit,fcd potiùs diucrfumbaudobfcurc do-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnicrcatur«,qui
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baptizatus fuerit,faluuscrif.qui no crediderit,con.
Pl
'1 ponuntur duo ordmes hominnm, vnus eorùm, qui lnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;credunt
-ocr page 470-450 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
¦ cxedunt Euangclio 5 amp; hi pronunciantur falui :alter ^5 non creduntEuangclioiamp; hi pronuncianturdamnat*nbsp;noneft aliud medium :Autenim cxccdisex hac vitalnbsp;Chrifti 5 tunc habes rcmiflionem omnium peccatotn^nbsp;Chriftum,amp; imputatur tibi iufticia Chrifti;Qüarcnbsp;mitatus in mortem ingreditur, ei nihil deeftad conMnbsp;veram amp; æ ternam vitam. Qui a utcm hinc fine Chrifto Cenbsp;cmigratin perpétuas tcncbras.
Ac fi, praeter hos duos or din es, alius cfîct tcrtîttS ftatus animaruminalterofcculo,ccrtè Paulus, qui adnbsp;amp;intertiumcoelumraptus crat,amp;multa arcana vidc^jfl'nbsp;uidiflct Ecclcfiæ hanc cognitioncm, Ecccautcm,cninnbsp;falonicenfes cxprofeflbdc Chriftianis dormicntibus5j/nbsp;nullam prorfus facit mcntioncm alicuius purgatorij*^Pnbsp;potiùs,nc contriftcmur, fie ut cæ tcri,qui fpcm non habenbsp;que fi talis quifpiam clTct animarum ftatus , in alternbsp;qualem vulgus cogitât, non potuiffet Paulus tcncri,^^pli('nbsp;loco tam oportunojhunc animarum ftatum pcrfpie5nbsp;fet, ScEcclefiaerationem præfcri pfiffet, qua poffet aniif^nbsp;ras^ cruciatu fuoliberarc.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
Sedamp; vetus 3c verc Catholica Ecclcfiaaperte fibidchoc tertiogenerc ftatusanihiarum,inalterof«eu* 'nbsp;conftare.
ChryfàfiÿtHMs m c»nci«»efe(HtuU ie Laxjixs-
Siquidcuirapuiftijreddeamp;dicitoiuxtaZachxuni, / druplumfiquidrapuisficuifaótus csinimicus,recóciliat^wnbsp;quam veneris ad i udici um:omnia hïc diflbluc,vt ci tra t® gt;lt;nbsp;illudvideas tribunal. Doneehîcfuerimus,fpcshabenntsP^p)i^nbsp;ras: fimulatquc verb difeeflerimusillac,non cftpofteanbsp;nobis pnitere neque commifla dilucre. Etiterum* JuJrnbsp;cnim,quiinpræfenri vitapeccata nonablucrit,pofteacnbsp;tionemaliquaminuentuiuseft.
Auguftinus etßponitintcrvaldebonosamp;välde?^piä*?J dios quofdam, quorum alteris videtur locumnbsp;gnarc, tarnen deearc aliâs dubitat,nec quicquamnbsp;Dehac jgiturfententia Âaguftini Ccicndum ctit,qnod P
-ocr page 471-. VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;451
Videlicet vt id rccipiamus, quod vel autoritatc Scripturx» probabili ratione,confirmatum fucrit. Manifeftum autemnbsp;Scrip turæ ad ftabiliendum purgatorium, ci-oient,àgenuinofcnfu,adalicnum torqueantur,amp;abipfisnbsp;viiijnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcntentiæûiæ rationes,hocfundamentoniti
Sevitam 'nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fidem, fed ctiam propter me-
Wi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;operum. Scdquàmconucniathoccum vera Apo
xi^'^^purgatoriofuisauftoribusrelinqucndamcficjamp;hocma '^iccmfermonibus decertafpe rcfurrcä:ionis,amp;falurisno-^(i^j^''^hriftolcfu,propter quem Deus crcdentibusitafauctjVtnbsp;^^'ictipfos in media motte,amp;donct eos vera tranquiilitatc.
de VOTIS MONASTICIS.
» quin votapia ,iufta Sc légitima fint fcruanda '^^olucnda,Scvotaimpiafintrcfcindenda.
difputatur, in quo votorum genere PiH.^^oda,fintvotamonachorum,dcvirginitatcfcucoclibatu,nbsp;^^3tc,Sc obedientia,
''^^^cj.tum clt quod coeiinatus non ut veroo vci piæ-tliç '^^'^^'^ifeftum ctiam eft,quôd,ctfi coclibum ftatus fit in pu-lil nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranquiUior, Scad peragenda publica miniftcria
^1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Don vruntur, aptior Scaccommodatior : tanw n
»1 Mi ^^^^ficndum,qubd hoc genus vit®, per fc fit coram tribu-^ci cxccllcntius amp; fan^ius quàm coniugium.
4 nu ^icateniminChriftononeftludæus,ncqîGr«cus,nonfer. »1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lik«» ...-Tl-. ,___s..r^u»;rt.z» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oAlt;~/v1»Vgt;c «.quot;rMn.î
ir
quod coelibatus non fit vetbo Dei pr«-^iieij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctiam eft,quod,ctfi coclibum ftatus fit in pu-
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranquiUior, Scad peragenda publica miniftcria
*' .quinonvruntur,aptioramp;accommodatior:tarnen
'^ci cxccllcntius amp; fanólius quàm coniugium.
'UJ H , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-- -------- - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
fiber,vtPaulus aitâta inChrifto nee eft coelcbs,ncc mari Püt: ^^cmadmodum in Chtifto lefucitcumcifio nihil eft,prat-_/Înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;._ï*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; o___
obferuatio mandatorunaDci,amp;noua creatu
' ÏU?*^^ccfibatusnihil cft,coniugium nihil cft,fedinChriftole-f 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obcdire.InConcilioGangrcnfi
i 'tii^^*'®^»^^*l^^®3Dquicns,cxhis,quivirginitatë,propter Do-
1 ïiih?'^^J?^^^^^°^^*^'^caductfusconiugatos, anathema fit. Et ' 1 ^^^ûôdiùv.SiquisviiOtû,propter contincntiâ,quç putatur,
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amiûu
452 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
amidu pällij ytitur,quafi per hoc habere fe iufticiaincrcdcn^^^ dcfpiciteos,quicumrcuerentjabirris,amp;alijscommunibusnbsp;litisvtuntur,anathemafit. Auguft.debonoconiug-cap-i^nbsp;audctvirginitatcmBaptifta:,præfcrrccoiiiugioAbraha:gt;nbsp;Quarc qui vouct virginitatem vel coelibatum,aut' ,nbsp;cum,vtfingularemcultum Dei aTuuc, quia ftatusccehbiinnbsp;eftverboDci mandatas, pcrtinct hoc votum ad mandatai ,nbsp;nunijdcquibus Chriftusdicit,Fruftracoluntmc.. docent*^®*nbsp;drinasjpracceptahominum : Autyouet cum,vtmeritiunrf^,nbsp;fionis pcccatorum,amp; vitæ æternejtunc eft manifeftèimpiii*nbsp;tum,cui nullus eft obnoxius.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a
Nihiloredius eft paupertatem votiere. Aut enin^ tione pauper es, amp; nihil terrenarum facultatuni poflid^^nbsp;hæc cruxdiuinitus tibiimpofita,patienter eft ferendaj,nbsp;præterea voues, nihil aliud facis,quàm fi in mor bo voucas^^*^nbsp;petuó xgrotaturunijvelin infimia,tcpcrpcruó forein*^-1nbsp;Quodgenusvoti furor magis cft,quàmpictas. Autnbsp;tatcSjóc voues te,ijs relidis, a durum vitam pauperenb''9'quot;,)inbsp;qua:rasmendicitate,amp;confcquaris,huiusvotinicrito,v*^j|tnbsp;ternam : tune hoe votum primùm quidem pugnat cm« jjunbsp;teproximi,quæexigit,ne cui fis, præternccciritateni,ni^^^j;nbsp;moniomoleftus:deinde pugnat cumfidcin Chriftun^\/nbsp;folusfitmcritumxtcrnævitæ. Manifeftum igitureft,b®^' 1nbsp;votieflcillegitimumamp;impium.
ft
t
Facultatcs autem tuasfic dcfercrc,vt cas in comni*J .feras,ndn eft paupertatem fedari,fcd de certiori dccopi^S/nbsp;dutibiprofpiccrc. Quiqualisfitcorani Deocultus,obinbsp;eflenonpoteft.
Obedientia vcróautrcferturad Dcum; tuncnoU^* trarij voti,feddebitæncceflitatis,de qua obedientianbsp;lior cft obedientia, quàni vidimæ : Aut refertur ad bonbsp;tuncfua funtobcdicntiæofficia:quæfubditusMagiftr3t^^nbsp;parcntibuSjfcrui dominis, difcipulipræceptoribusdebcV,f5nbsp;fiucvQucantur,fiuenonvoucautur,ccrtc diuinitusnbsp;fed hac condi tionc, vt Deo fcniper niagis obcdianiiiSjnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
minibus.
Voucrcautcm honiini obedientiamfine certa'^ Dci,vtopcribustalisobedicntia;,nüfoliinipr.rftcsDcö *
-ocr page 473-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*45?
^'^®gt;cultum,fedetiani expies coram Deo pcccatatua,fuperuaca-coli humanistraditioni-i Qiiia folius Chrifti obedrentia, quä prxftitit Deo ^iHOjCxpiauit peccata noftra,amp;reconciliauit nos Deo.
1 Exhisomnibus manifeftum eft,quódgenusvouendi cli vJP2upertatis amp;obedientiæ,nonconfentiatcum dedrinanbsp;'end' quot; prasfertim ciim quidam non fint veriti hoevo-I §cnus square baptifino.
tl
(
DE HORIS CANONICIS.
AmbroßumEpifcopum Mcdiola-
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctEcclefiæcantarct PfaJmos, quibus
Sç''^'oin expedationemalorüm confolarentur,amp;adferen-^'^^^''t3rcnt,nepopulus,inquit,moeroristçdiocon-Vfet.Hic Cantus quia faduseftlingua vulgo nota,amp;habuit t Sjj.'ifn,coramendationedigniflimuserat.Et exdecretisCa-yt/^PP^rcfgt;Horas,quasvocant,Canonicas,fuifleordinatio#nbsp;l.\ç*^P°^'^''^jQuibuspercurrenda effet publicèjfingulisannis.nbsp;Sacra Scriptura, quemadmoduin infeholis fuæfolentnbsp;^'V^^^^^^æ^^b'asaudorumconftitui. Talishorarumdiftri-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuotemporenoninutilisjamp;perfcnoneftda-
Sacerdotuni,adcantan. ^^^Canoiiicas,amp;canere eas aliéna lingua,quæ vulgoEc-
pt ?^fcrmiflione,fuccedcntibus fubindefibi alijsatq; alijs :ac facerehoc facrum, non vt per patientiam amp; con-inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Scripturarumfpem habeamus,qucmadmodum Pau
C' nbsp;nbsp;nbsp;EedvtmeritohuiusoperismitigesiramDeiamp;éxpies pec-
|f ^tç^'^Q^inum coramDeo: hoc demum pugnat cum fententia ()nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^holicæ Ecclefiæ,
Cùmconucnitis,vnufquifqucveftrumPfal-
Piih dodrinamhabet, Apocalypfinhabet,linguamha-r V'rpretationêhabcuOMNIA ÀD AEDIFICATIO-' fiant.
ltiereny.tn Fpiß.adEph.cai-.r,
^îintantcsamp; pfellentcs in cordibusveftrisDoniino» Au-
f j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diant
-ocr page 474-454 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
diant hæc adeIefcentuli,audianthi,quibuspfallcndiinEtlt;^ .
officium eft: Deo non voce,fedcordc pfallendum,nccin . gdiarummodum,guttur ócfauces duld medicamine co**nbsp;endas.
Qupdautem iana diâum eft,dc vfulinguaevulgonot^'^ telligendum eft, non tantiim decantu Pfalmorunirlcdetia^.nbsp;omnibus partibus EcclefiafticiminiftcripSicutcnimconc^nbsp;amp; precationes lingua Ecclcfîæ notahabcndæfunt:itaamp;nbsp;menta notofermonedifpcnfandafunt. Etfi enimliccbitaM^nbsp;ties pcrcgrina lingua propter ftudiofos vti,ramen confenfus ,nbsp;tholicæEcclefiæhoccxigitjVtneccflariaminifteriaEcclcnsnbsp;fermonevcrnaculo.
i»Corinth. 14.. In Eccicfia volo quinque verba mente Ioqui,vt amp; alios inûituam ,potiùs quàm decern milliavet^®nbsp;lingua.
ItinoceMiwttrtiiudeeff.iud.ord.c.quoniitm*-
Quoniam in plerifquc part ibus infra eandem ciuitate*|)j, que dicefin permixtifunt populi diuerfarum linguafOit';nbsp;bentes fub vna fide,varies ritus amp; mores : diftrideprtecip**nbsp;pontifices huiufmodiciuitatumßticdioecefium,promdeä^jjj.nbsp;rosidoncos,qui fecundum diuerfitatesrituum amp;lingoar nbsp;uinaiIlisofficiacelcbrent,Ecclcfiaftica Sacramentamini* |nbsp;inftruendo eos verbo pariter amp; excmplo.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Qiiarepiedc Catholiccfaccrc dicendi funthi,q*^*^J[i{i fationem Sacrament or urn ,Carmina Pfalmorum, amp;nbsp;nbsp;nbsp;jJ*'
facræ Scripturaefic conftituunt, vtEcclefia intelligatjQ*^ jjji citur , legitur amp; canitur, amp; fruólum Spiritus ad confol^nbsp;mentem confirmandam fidem, ac cxcitandana char*nbsp;capiat»
DE lEIVNIO.
IEiunium habet fiiara laudem amp; vfum. Norn eft ante jjjji' nunefermo vel de ncceflario iciunio ,cùm neccfrcb^l^^j,,!)*'nbsp;opiamdbiieiunare,veldcallegoricoieiunio,quodcftgt;3nbsp;bus vieijs abftinerc : Sed eft fermo de duobusnbsp;libus iciunij,quotumAli,ud.eft,iciunittm pcrpctui
-ocr page 475-Hiç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VVikTEBÊRÖ'ÈNSiS.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^55
^'^^etnpertotoviræ tempore in cibo 6c pótüferuanda licetheliuari amp; crapulamac ebrietatemfc-Sj' *^dcfticiuniumdiarium, cùmaiiquotics totodieabfti-Mn';'quot; ,quale vßtatum fuit in Vetcri Tcftamento, Leuit.16.nbsp;lofaphat, Nini tütarum amp; alia. Hoc gen usnbsp;ctiaminvfum,poft diuulgationem Euan- ^PParetexAâis Apoftoiicis,cap.ij.amp;i4.
poftea magna varictas obferuationis id *P^cckfijs.Sedhæc varieras fient nonattuIitEoclcnbsp;teftificata eft libertatem vfus huiusnbsp;^^evarieta-, inquiunt diferepantia non rumpit fidei confo-
^«^^^^f®nonnuIiifcntiunt,ChriftumdcdicaflecxcmpIo ^i^^*^*Qn^uadragefimaIe,tamcn manifeftum cft,quôdChrinbsp;fflipj^^andanerit hoc ieiunium,nccrcrum natura fcrat,vtex-%I'^*^*^nijChrifti, quitotis 4O,diebus amp;noä:i'busäbomninbsp;^potuabftinuitjimitemur»
non obfcurc fignificat Enfebius, vfum huius quadrage-^*ci^nijf^i(ïejn£{-clcfialibctrimum.
Dicit amp; Chry/ißom,in Geneßc4p.2.btm.ti,
^eiunare non potes, potes tarnen abftinerc à dclidisjhoc eftji^cclicinnio multumdrftans, fed ipfumnbsp;'înediaboli furorem pr ofte mere idonenm.
^^^^^^^inftitutusdeleólusciborum,qucgt;dApoftolüsdi# . ^nndis omnia efle munda,
obferuationcmaxime omnium ^Hsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eftfinis. Vctcrcsiciunaruntaliquotiestotisdic-
ac præferrim iuuentutem de prætctirîs vel de îgç ^nbus,vcl deimnvinentibus periculis, aoexeitarent earn adnbsp;, qua ira Dci mirigarctur. Hic eft plus amp;nbsp;«otumiciuniorum finis»
loquuniur,appîicent fibi iciunio ^witmn Chrifti, Sed hic finis omnino rcfütandus eft:
{ 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pri-
1
-ocr page 476-4$lt;5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Primùm enim fola mors Chrifti,eft cxpiatio peccatoruniflO^'^^ rum,Deindeiciuniumnon cftinhunc vfumordinatuni,vt'nbsp;pus^quo applicetur nobis meritumChrifti.
Aiit enim ieinnium coniundum eft c um vera poenitcnf, tuncmeritum Chrifti âpplicatum eftpnitenti perfidcmi'l'nbsp;cft praecipuapars pnitentiæ, antequam fufcipiat vel pcr^nbsp;ieiunium: Autieiuniumeftfîne pnitentia,tunccftincon;nbsp;âu Dei abominandum,,tan turn abcftjVt applicct iciunantininbsp;tum Chrifti*
Icfai.58.Nunquid taie eft ieiunium quod elegi,pef fligere hominem animamfuam?nunquid conto rqucrcqu^nbsp;cülum caput fuum?
Augtiß.'Epißol.S6,(idL4jiiUnum,
Ego in Euangelicis amp; Apoftolicisliteris jtotoquc^*^,; mcnto,quodappeIlantTeftamentumNouum,animonbsp;ués, videopræceptum cfleieiunium. Quibusautcmnbsp;oporteatieiunare,vel quibusoportcat,præccptO DOM J- ,nbsp;Apoftolorum non video definitum. At per hoçnbsp;dem ad obtincndum,quara FIDES obtinctlVoTlTlA''^nbsp;eftpulchritudo filiæ regis intrinfecus*
C,hrjfoß9mtu,tom,4;deieianioquadrageßtnal'hhoW73 j()-
Si quotidiehucconucnimus,ac totamieiunamus^ gefîmam, 5c non MVTAMVS vitamin melius, maiot'®nbsp;tionisoccafio nobis fieret.
Ex his manifeftum eft, quod fen tire, ieiunium quo vel peccata coram Deo expicntur,vcl meritumCm*nbsp;cctur,nec fit Apoftolicum,nec Catholicum.
DE CONSECRATIONE saVis, vini, herbarvm et a-liarum rerum.
/I Gnofcimus in Vcteri Teftamento diuinitus fui^pilei ^tam aquam afperfionis 3 qua Leuitieæ iramundic^nbsp;bantur,
-ocr page 477-VVIRTEBERGENSIS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;457
, Agnofcimus etiam miraculum,quo ProphetaElizæus fa-quot;'tfterilcsaquasIericho,iniedo fale,
h Et ampleótimur , quod Paulus ad Timotheum fcribens, j^'''is,inquit,creatura Dei bona eft, amp;nihii reijciendum, quodnbsp;jj^gtatiarumaftionepercipitur, (andificatur enimperverbunbsp;''^Precationem.
. Sedvt confecreturinNouoTeftamento Aqua, quamyo-PcHafperfionc dclcantur peccata venialia, óc ^ntur dæmones, amp;confecretur etiam Sal, qui faciat res alio-/alutarcs; non videtur nee Apoftolicum, nee Catho-^eflc.NamimitatioLeuiticaïafperfionis amp;miraeuli Elizæi,nbsp;yerbo Domini mandata,fed humano arbirrio vfitata.Pernbsp;Â ^^gituradhOedidumChrifti;FruftraeoIuntmedoeetesdonbsp;^^'^^^^^tidata hominum.Et manifeftum eft,quód afperfio fan-^?'5Chrifti,quæfitperverbumEuangclij,pcrBaptifmum,pcrnbsp;k''*^^°ætnicam,exc?piturautcm perfidem, emundet nosnbsp;iijj.^^ïtis, Qiiod igitur eft folius fanguinis Chrifti, diuina ordi-^U^Qnepropeccatisnoftris efFufi, hoe non debet tribui aquae,nbsp;ordinatione eonfeeratæ.
QuódautemElizsEUsfanauitaquas ftcriles fale, proponi-Cç,*'°Phetieæeoncioniadhibere, non proponitur nobis, fine fl ^VocationeDeiimitandum:Propterea,quódmiracnlaSan-f^ninon foieant eflegencralia, fed perfonalia.
Quod autem Paulus dieit, ercaturas fanólifieari verbo Dei Qp^^^^ttone,n5fentitereaturas,exempligratia,falem,earnem,nbsp;'lu'anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eorumfuceturSatan: Sed
oinnes creaturæ fint verbo Dei,in fuum quacque externum fidnobis turn in bonum eedunt, cùmipfîs exnbsp;ço^^'''^®^^^æneDeireâ:èvtimur. SiecrcauitDeusfalem, adnbsp; diendum cibum, amp; ad conferuandam carncm à putrefaftio-3quam ad potum,aut lauationem, aut rigationem, non ad fitnbsp;^.JdumDæmonem.Ordinauitquidem in Baptifmo aquam adnbsp;fp '5dapcccata,hxcautem noneftgcncralisereatioDei, fednbsp;jj^^'^hsofdinatiOjCcrtoverboDcidéfinira. Nam quantum at-^^f^^S^^*^a^cmDcicrcationemamp;fandificationem,non ex-VerbumDei^ quod teftificetur creaturas, quasanteeomme-tauimusjcxorcifmisadhocvtilcsficrijvtdcleantpeccata, Sz.
i 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fugent
-ocr page 478-45? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
* ** fngcntDa?moncs.QupdautemfufcipiturfineverboDegt;»'^\nbsp;numàdiuinâordinationcvfum,nÔpotcftfieri exfide,fei^nbsp;utLis,amp;adfcrt magij perniciemlt;juàmfalutcm.
Roni, i4. Onuic quod non eft ex fide, peccatunicft.
C^frian. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lib.2.
Si foins Chriftns audiendus eft, non dcbemus attcn^ quid aliquis ante nos faciendum putaueri t, fed quidpriorCnbsp;ftus,quiaciteomncs cft,fccerit:NequcenimhominisconftiPnbsp;dinemfcqui oportet, fedDciveritatcm.
DE SACRA SCRIPTVRA
ÇAcramScripturamvocamus, cos Canonicos libres, ^amp;NouiTcftamcnti, dequorum audoritate in Ecclcß^*nbsp;quamdubitatumcft»
HancScripturamcrcdimus Sc coHfîtcmur cfle ora^ n Spiritus fandi, cleftibus teftimonijs ita confirmatum, vf) jjj,nbsp;gclusdecloaliudpxædicauerit,anathema fit: Quarenbsp;mur omnem dodrinam, cultum, amp; religionem, pugnao^^nbsp;hacScriptura.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. J
Sed quod nonnulli fentiunt,in hac Scriptura non omnem dodrinam, nobis ad veram Sc perpetuamfalutcin^^-tuneceflariam;: amp;ius inrerpretandæ huiusSeripturx,inP^^}i-tefummorumpontificumitafitumefle,vt,quodhipt®. jfji'nbsp;bitrio pronunciant,ampledcndumfitprofententiaSpgt;r*nbsp;di, videtur faciliùs pofle dici quâm probari.
2. Timot.j.Omnis Scriptura di uinitusinfpirata eft docendum,adarguendum,adcorripiendum,adcrudien^(jjjii'nbsp;iuftitia, vt perfedus fit homo Dei, ad omne opus bonnbsp;ftrudus.
(i
Iohan.15. Vosdixiamicos,quiaomnia,quæcunqn^ 1,1)1 à Pâtre mco, nota vobisfeci. Qux autem Apoftolinbsp;àChrifto,eavulgaueruntprædicationefuaintotoinbsp;amp;tradideruntcapoftcritatifcriptis fuis. Manifeftum^^^jipinbsp;quod omnia,quæ ad falutemcogniru ncccflariafuntinnbsp;Propheticis ôc Apoftolicis contineantur.
i
ITTI
Wirte BERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4j9
Ch)yßfifmMT'itum,hiunil, i.
Wanifeftauit temporibus fuis verbum filum in praedicatio-mihi. Hæc eft prædicatio: omnia enim Euange
'^omniaprædicationisverboconclufit»
HiercnjtniUit{iTitum,e4f.r^
^^neauQoritate Scripturarum garrulitasnon habet fidem-Augufi.fuperii4naaf.ti^r4{t.4ÿ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
^mcùmDominuslefusmultafeciflet, nonomni^fcri-ficut idem ipfe fanft us Euangelifta tefta.tur, multa Doti^ ^^Chriftum amp;fecifleamp;dixiffe, quæ fcripta non funt. Elc-'^i^''^^*^^'^uæfcriberentur, quæfaluticredentiumfuffice-f ^am quod aiunt, ius interpretand« Scripturæ efle penes J Pontifices, non eft obfeurum, quod donum interpre-'1 tijj^Scriptur® non fit humanæ prudentiæ, fed fanûi Spiri-
tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mi L M Uult; IvX 1 MvX L ux KJ ult;v xlt;*x u L A* vX V wamp;i LA Mill «*mn w*
lutcrprciau««: ounpturæ lt;tuc j/viik,o.
Pontifices, non eft obfeurum, quod donum interpre-'1 tijj^Scriptur® non fit humanæ prudentiæ, fed fanûi Spiri-h,l ^icuique, inquit Paulus, daturmanifeftatio Spiritus ad v-Sil ^'AlqquidcmperSpiritum datur fermofapientiæ,amp;c» quot; hftJ^'^sfanftns antem eft liberrimus. nec eft ad certum scnus
hûJî'^sfanâus autem eft liberrimus, nec eft ad certum genus Ii5^*'uinalligatus,feddiftribuit donahominibus,profuoipfi-
Numeral.Quistribuat,vtomnis populus propheter, amp; r^tnnibusSpiritumfuumi
% ®'°5 7-NonfumPropheta,amp;non fumfiliusProphets,fed kç ^'î^^hus ego fum, vcllicans fyeomoros, amp;c. Et tarnen Amosnbsp;Spitituna fanftum, amp; fadus eft Propheta.
^11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnia operatur vnus amp; idem Spiritus,.
ii'
?
1» I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reö:è interpretetur. Sed.vera fcutëtia Seri-
(5 ïit,^^^^®rcndaeftinipfaScriptura,ócapudeos,quidiuinoSpi-- Srvi n t n r'l ncr Qr-virvi-ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i f i-\«-*^«-111«
K
Wnsvnicuiqueproutvult.
Hj, Teftantur etiam exempla, quod fummiPontificesfæpè ac ^'inifdc errauetint.
Qll^tc donum interpretandæScripturæ, non eft in ordinc: ^^P^OrumPontificum ita concludendum, vt ,quifquis Ponti-titjSccipturam redè interpretetur. Sed vera fcutëtia Scri-¦citati,Scripturampcr Scripturaminterpretantur,.
DE.
-ocr page 480-460 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
DE SVMMO PONTIFICamp;
Ç Vntjqui tribuunt Romano Pontifici, qnód fi t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co^
^iis Ecclefîæ, amp; habeat poreftatem non in terris taot** ^[igt; tuendi régna Politica, amp;gubernandi Ecclefiaftica,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjjjô»'
in clis, mandandi angelis, libcrandi animas è purg^ beandiautliberandiquoflibet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.p/
Nos autem agnofcimus, quôd,fiquidcm RotnaD fexfueritvir pius, amp; docuerit Enangelion Chrifti, iuxi^ nbsp;ticaamp; Apoftolica fcripta, habeat minifteriumnbsp;poteftatis, videlicetminifteriumremittendi amp;retinetnbsp;ta,quo minifterio, non eft inhis terris, nec maius,nccnbsp;tius.
1X1 UUV », nm KZXIIKIU UIJ jf J J VJ «A» l VglLllXl* 1 V K. U 1.1 Vgt;1I V B»»** ' nbsp;,
angelionChrifti:miniftenumenimremittendiaut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*'
____ J __________/^i_____ ____: nbsp;nbsp;nbsp;__I_____ .vrtii c' if'i
Habetautemhocminifteriumnon folus, fed. .(î munc cum omnibus ijs, qui légitima vocatione annu^fgjil^nbsp;cata,quodaliâs vocatur Claues regni clorum, non ci ||f|nbsp;poteftati perfonæ hominum traditum: fed eft in ipfuo* *nbsp;lij verbum ita inclufum ,vt, quotquot Euangelionnbsp;dicanturverèpeccatarcmittere,amp;rctinerc,illudqnid^*!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦lt;
Euangelionfidcaccipiunt,hocautemhis,quiEuangci*^ temnunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[m
Marei vltimo:PrædicateEuangelion omnicreati^ d crediderit amp; baptizatusfuerit, faluus crû; qui veto non^^^ «fnbsp;rit, condemnabitur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' i'ïi
HiUriastltTrimt.lilgt;.ôt
PetrorcuelauitPater vt diccrct,Tu esfiliusDci: jgiturconfeftionis petram Ecclefiæ ædificatio cft:hxcnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pt
çlefiæ eftfundamentum, hæc fides regni cleftis habet 't,] hæcfidesquæinterrafolucritveiligaucrit,ea ligatafuntnbsp;lis amp; fol U ta.
Cirj/ßßomui.
Clauicularij funt Saccrdotcs, quibus crcditumc^^^jt)/ doccndi Scinterpretandi Scripturas. Clauis autemnbsp;fcientixScripturarum,pcrquam apcritur hominibus'^nbsp;ritatis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
-ocr page 481-VVIRTEBERGENSIS.
Au^ß,dedo3rina Cl}rifii4na,lib.i.e4f .i/.
k Hasclauesdedi t Ecclefiæ fuæ, vt,quae foluerctin terra, fo-\/æ^ntin coeiis,quaîligaret in terris, ligata effent in coclis:fci-tt,*'t,quifquisinEcc}efia eins dimittifibipeccata non crede-td^n ei dimjttcrcntur:quifquis autem crederet, feque ab lais 'Içjjj'j^usaucrtcret, in eufdcm Ecclefiæ gremio conftitutHS ea-^catquc correftionefanarctur.
àttibrofim,
hc.^fcca ta per verbum dimittunturgt; cuius interpres feu ex-'quot;»Leaita.
Btrnh^fdàn EfiEu^,
qubd domi-^'^civcftracjfedadiutorcs fumus gaudij. Pétri hærcs au-
f'
!
I
y
f
Ïh ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; ''*****' 9 AW4 «IVIAUV/amp;^O XUAAAUOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft A VL4À mvxv«.» ** V*-quot;
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;iicentem, neque vt dominantes in clcrum fed for-
F ^'Sregis.
il*!
J'ç''ll^^jj^^^^^^^ûindaturin fidcamp;in Sacramentis: Idco ad nouosarticulosfideicdere,autcditosrcmo
Ö«-
Ibtm^finfamm4/M4,part,j,in 4dJit.q.6.Art,6,
tlç ''ittQj^~'-vivu«iunaacur jn nacoc in ouLiafiicni». luw ad b/^aiirnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nouos articules fideicdere,autcditosrcmo
P '**** X U A* A vil KlXtlltlkklVX lt;IX«k AX«amp;«.akkft^«tA^alWUVXXr9A«v?
V^^PcnrPapa non po-^''^®^^Qiiisßncbaptifmofaiuctur:itanccquodfal thnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecundum quod obligat vi Sacramçnti.
(inter quos ctiam ' condcrc,nbsp;%' ^*5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Catholica
^'biiftcriuin,quàm quod fuprà, de remittendis ôc h ***:(
^oma-^?*fici tribuitur,hocaut conceditnr ci humanisor-*'5tionibus,autconfidum eft àMonachisôc adulatoribus contra verbi Del
audoritatem..
-ocr page 482-46ä
CONFESSIO
DE ECCLESIA.
. J' ^Redimusamp;confîtemur, quodvnafitfanfta, Catholiö^^nbsp;^poftolica Eeelefîa, iuxta Symbolon Apoftolorum amp; I*nbsp;num.
A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;II.
Quod hæcEcclcfîaà Spiritu fanâo itagubcrnctur»^'J finit earn in his terris cflcibccillcm,confcructtâtncnc^^ Jnbsp;pctub, nevel enoribus velpcccatispcrcat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
' Jî Quod huicEcclefix in haç terra multi mail amp; by?nbsp;admixtifint.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Quod hi mail amp;hypocritac, fi miniftcrium ma vocationc fufccpcrint,veritatijSaçramcntolt;a«»P^Sj|)''nbsp;incommodi afFerant, nifi inftitutioncm Chrifti pcru^*nbsp;impiadoceant.
V.
Quod in hac Eeelefîa fi t vera pceeatorum rcm*^*^*
VL
Quod hæc Eeelefîa habeat ius tcftificandi de * ptura.
C^uod hateEeelefîa habeat ius iudicandi de ûrinis, iuxtailludj Probate Spiritus, num ex Deofî**^'nbsp;riiudicent.
Quod hæc Ecclc/îa habcat ius interpretanda
-ocr page 483-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;463
certis
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fentiunt.
îj( quot;'¦^famurtamenaud®ritatefacr« Scripturæ amp;veterum ^ltli^'^^'^*'^^^^^umeflc,vcrèCatholicam amp; Âpofiolicam Ec-ctt(J'^®uadvnumcertum locum,autgentem, necadvnumnbsp;alligatamcflc: Sedin eo cflelocoautnbsp;tjçL''^EuangclionChriftifincerè prædicatur, amp;Sacramcn-um eft: Ego dixi, Di j eftis. lllos dixit Deosnbsp;'j ^lv^^^^iiseftfcrraoDei,amp;c. Ergo ibi eft populus feu Ecclc-*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'''bi fermo Dei prædicatur.
'''¦itü f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quem
Su nbsp;nbsp;nbsp;vobis: Sermo igitur Chrifti, qui eft Euangclion, dc-
*^vbifitEcclefia,quæ coram Dco fit munda,
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;orani cre-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'giturcftEuangelion,quodagnofeiturfide,ibiDeus
':clcfiam,in qua eft efiicax, ad æ t ernam fal utem,
^^ßMtmaHtntMEu4i»g.Uatth.(4p.24gt;^»m»49gt;
omnesChriflianiconferre fcad Seri-
tempore
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obtinuit hxreßs il-
P% *'''* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftianitatis, ne-
Po^eft cfle Chriftianorum aliud, volcntiûcogno-®Vctitatem,nifi Scripturxdiuinx.
d n . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;If ftfit/i.
cognofcere, qu» fit vera Ecclefia Çhrifti, vn-nifi tantummodo per Scripturas?
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Au^ß.T9m,2,'Efiß,iii,
r'cGj ^^P nbsp;nbsp;nbsp;didici m us Chrift um, i n Scripturis didici m us
quare non in *nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sc Ecclefiam commnniterrciincmus ?
^T9m.7,mEpißaoHtr4iftß»l.Pttilt4niDonatiß^,(^,2.3,amp;4t ^^fjQ'f^osamp;Donatiftasquæftioeft, vbi fît Ecclefia« Quidnbsp;an in verbisnbsp;»Domininoftri lefu CHR.IST11 puto,lt;iuôdinilliusnbsp;potiùs
464- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.{joüi
li!
H
potiùsvcrbisqu«rcrcdebemus,quivcritascft, amp; optin® corpus fuum,
Quodautcmaffirmatur,Ecclcfiam habere ius tei^j défieraScripturajintcrprctandiScripturani) amp;nbsp;mnibusdoftrinis,nonficintclligendum eft, quod
mnious cioötrinis,nonlicintcliigencium cit, quo g amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v
beat libcram poteftatcm quiduis ftatucndi,ac ctiamfil'^.^/ tandiScripturam,amp;fingendinouamdoclrinam,acini' nbsp;nouos cultus Dci; SedquôdEcclçfia,vtfponfaChriftigt;^^nbsp;Voccm-fponfifui,amp;acccpcritàfponfo fuocertamregni^.^jjir
phcdcam videlicet amp; Apoftolicani prædicationcni,c^ / miraculis confirmatam, iuxta quod debeat obfeura, finbsp;tur,IocaScripturæintcrpretari,amp;dedodrinisiudicarCnbsp;Pfal.nS.Lucernapedibusmeisverbum tuum. ,nbsp;llt;om.i2. Habehtes donaiuxtagratiamdatattinobi^nbsp;fiucProphetiam,iuxtaanalogiamfidei. ;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
nbsp;nbsp;nbsp;1,Petr.I. Habemus firmiorem fermonem
cuicùmattenditisjceulucernæ, apparentiin obfeurolo dè facitis, amp;c»
Oritenet,inlerem.Ji6mit,t.
I.
Neccfle eft nobis Scripturas fandas in teftimonm k' rcjfenfus quippc noftri amp; enarrationes, fine his teftibus,nbsp;beat fidcni.
Mattb.23,
t,
Quod fine autoritate Scripturx dicitur, cadeniâuû® tc contemnitur, qua dicitur.
'n
AugMfl.tle»upt,(^(encnjgt;tf.lib.2.C4p.2} nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Itacontrouerfiaiudicemquærit,iudicctcrgO\ cui rei mors ciusprofe£erit,ipfe dicat. Hie eft, inftnl»nbsp;meus.
¦gt;
ludicetcumilloamp;Apoftolus, quiaamp;in Apo* quitur Chriftus, clamat amp; dicit de Deo patre, 9* P
Qiiate Ecclcfiafic habet audoritatem iudicaf« nbsp;nbsp;nbsp;ii
-ocr page 485-VVIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;46$
^^'^^Umcncontineantfcinrra metas facræ Scnptur2c,quæcft ponfifui, àquavoce nulli, neangelo quidë fas cftrcccdcre.
DE CONCILIIS.
dcberc cffc in Ecclefia de dogmatis amp; doûrinis magnam eße Icgitimorum Conciliorum auûori-
'H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnium maxima fit autoritasvcrbiDci,ncceflc
fînH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habet certam promiflioncm pctpetuæ prx
^giibernaturà Spiritu fanfto, tarnen non quiuis maximenbsp;, Sofies in nomine Chrifticôucnirevidctur,tamé paucinbsp;'''L'eftomniûfides.Et quod in Politicis,idë in Ecclenbsp;5coctibfierifolct,vtplerunqjmaiorparsvincat mcliorë.nbsp;ù;^^ucacccdit, quod Spiritus fandus non faciatpopulumfunbsp;'^â(^*î^^®HIioccft,impeccabilê, fed relinquatinipfomul-^fiasimbecillitatcs.
tantum,fedet-^ciliacrrafie.
Apofiolica dodrina diuinit ^^^nllius vel hominis vel hominum ctus fcntëtianbsp;^'*^xio*^^'P^°otaculo Spiritus fandi, fine iudieiorecipiëda cfl:nbsp;adnormâ dodrinæ Prophéties amp; Apoftolicæ,vt,^nbsp;)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;refutetur,
^^^liü^^^^^^°5^^*^^*^S^^^5^^-æ^®P*ædicaueritvobisEu-%præterid,quodprxdicauimusvobis,anathemafit.
î^^®^an.4.NolitecuiuisSpiritui credere, fed probate Spi. ^^«nexDcofint.
^^hcir5. Omnia probate,quod bonum eft,tenete.
Au^ufl,contra MMÎmiut» Aruno. £fifi.lib.3.tapA4-necegoNicxnum,ncctudcbcs Ariminenfc,tan. 'f^tç I^^iudicaturuSjprofcrreConciliumjnecego huiusauro-illius dctincris. Scripturarum autoritatibus, nonnbsp;%(ç'^^ünquc proprijs, fed vtrifque communibus teftibus, resnbsp;^îüfacumcaufa, ratio cum rationcvtrique, amp;c.
g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Panor.
-ocr page 486-CONFESSIO
fam rmitaniu in c.ßgnißeaßi, txt.iie
In concernentibus fidem, etiam diftum vnius pKcferendumPapjEjfiille moucretur mclioribus autoi*nbsp;NQuiÔtYeteris;Tcftamenti,quàmPapa,
Cerfon parte i.de ex ami natiën e doärimtrnnt^
Prima veritas ftarel, quöd aliquis (implex non tttSjClTet tarn cxcellentcr in facris literis cruditiis,quödnbsp;cxedendum in cafu doftrinali, fine affcrtioni, quàm Pap^nbsp;rationi. Conftatenim, plus cfle crcdendum Euangcli^^uj*nbsp;PapÆ:Sidoceatiglt;iturtalis crudirus vcritatemaliquam nbsp;gelio contincri, vbi amp; Papa nefcirer,,vel vitro crrarebp^^^ |nbsp;âtpræferçndumiudicium.
ftnte». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-i
ii^Z Taiis eruditus dcbcretincafu, C amp; dumcefebrar^^^jf/nbsp;tale Concilium, cuiamp;ipfcpræfcns cffctjillifcopponcr^jj^nbsp;tet maiorem partem ad oppoßtum Euangelij » maliti^ '1^nbsp;tantiagt;decliuare.
DE SCRIPTORIBVS ECCtf'
SIASTICIS.
lt;^Oram canocaprtc, inquit Scriptura, aflurgc,amp; ^venerate. Veneramur igitur canitiem maiotumnbsp;qui iamindeab initio rcuclati,amp; propagatiEuangelih*^^.nbsp;rarum, fufeeperunt ftudium îuuandæ Ecclefiæ, non fo r«nbsp;11 prædicatione,fedetiam publicisfcnptis, vtpoftcrK^nbsp;ab Apoftolicistemporibusvfquc ad hxc tempora, ß®*nbsp;ccrtapiaîdoârinætcftimonia.
Horum autem ferip ta fic ampleäimur, quemad^ßj}*' facra Scriptura permittit nobis Humana autoritäre vti, jnbsp;feriptaagnofei volucrunt.
Iob.i2. (Vosamicidicitis)quödinantiquisßrWjjpgt;^^(. inmulfotemporeprudetia(Egoautemdicovobis)'nbsp;(videlicctDOMINVMDeum noftrum)amp;:fapientiaamp;^^ /nbsp;ipfehabet confilium, amp;intclligentiamk.
-ocr page 487-WIRTEBERGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4«7
duoaut ttcs loquantur, cætcri di-
**Thcff.5. Omnia probate,quod bonura cft,tcnetC.
quot;tertuUgt;ifpt^/cript,1lgret'tC9rutl^^
^^d'oeccligcrc S^^^^^e^tbitrio fuoinduxerit.Apoftolos Domini habe-dcfuoarbitrio,quodinduCcnbsp;Pcdaccceptam à Chrifto fidelitcr difciplinam,nbsp;oujaflignatttftt.
Äu^ußin Epifl-itii Portunit.diß,t^
' quanquam Catholi-
J ^Uudatorumhominum, veluTSctipturasCanonicas ha \?^l^enjus, vt nobis no liccat,falua honörificëtia,quxillis denbsp;jttibus, aliquid in fcriptis eorü improbarc,arq;Tcfpucnbsp;fii!ji^'^^tcinucncrimas,quódalitcrfenfcrint, qua veritas habet,nbsp;^®^®^îosfcalijsintellcda,velà nobis. Tabs egolirm innbsp;'^»liorum, quales ego volo efleintclledor es mcoxum.
£r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de Trinit,
liccris quafi Canonicis Scripturis inferuire': fed *cunûanter cre-v^^^cæQ'iodcertumhabebas,niûoertumintcliexcriî,nbsp;^^tenerc.
Acrwfùt advincent
^^?3:rcnön poffum,ncc dcbeo,ficut in ipïîs maioribus,ita mnltis opufculis mcis, qux pofluntiuflo iudi-tcmeritate culpari.
^titeruminEpiß^dHierenj.
'^cih nbsp;nbsp;nbsp;^olisijsfcriptoribus, quiiafnCanonÏci appeÏIantur, di
^^nctimorem.dtc.
Ac moi.
quantalibetïanâitatc,quantâue ^poiicant, non idco verum putem,nuia ipfi ita fenfe-g znbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tunt.
-ocr page 488-46Î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
runt, fed quia mihi per alios autores, vel per Canonicas» ' babilcs rationes, quæàvero non abhorreant,perfuaderc Pnbsp;nbsp;nbsp;1
runt.
dt vnifo Baptifin IpißolM f'iicenf,
Quisnefciatfanaam Scripturam, amp;c.Noli dinina,tammulta,amp;c» Nam hi loei, vel ex ipfis Pontifienbsp;cretisnotifunt»
DE CEREMONIIS ECCLË-
SIASTICIS.
A Gnofeimusà Chrifto filioDeiduasccremoniasinEeclfP^ ^Hitutas cfle, Baptifmum amp; Coenam Dominican!,q®nbsp;inftitutionemChriftinccclTariófuntobferuandx. .
Fatemuretiam, Apoftolosinftitiiiflequafdam nesinEcclcfia, vtomnia decenter amp;fecundum ordinenbnbsp;Paulus loquitur, herent: qualcsfuntquædcfcribuntur,!-^nbsp;i4.amp;i.Timoth.2.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. U
Vfurparunt quoqucApoftoliin defignandis clefis,impofitionem manuum,quæ retenta ex confuctud*®nbsp;tcrislcgis,nonautemmandataEcclefîæ,liberèferuaripo*^^
Inftituerunt etiamin Aélis Apoftolicis,vr gentes eau^ » ab cfufufFocatorum amp;fanguinis: non vt hæc obfcruatio Jjinbsp;tes effet perpétua, fed temporalis, amp; tantifper duratura,duinbsp;efus non effet amplitisoffendiculum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Fatemur amp; hoc, quod Epifeopis liceat cum Ecelel'^^^^ii confenfu, ordinationes dierum feftorum, amp;ledionuin,fe^j^j,nbsp;cionum, ad ædificationcm eruditionem vers fidei mnbsp;ftum,i«ftituere.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
SednonlicetobtrudercEcclcfîæ ritus veterislcg5,p diuino,quoDeusfingularitcrperfecoIatur. Nec licet venbsp;resrituslegisreftaurare,vclnouoscomminifci ad aduinnbsp;veritatem,Euangelioiampatefadam amp;illuftratam.'q^^^nbsp;interdiuaccendere ccreos, ad fîgnificandam lucemnbsp;aut vti vexillisamp;crucib.adfignificandâvieloriâ Chriftipernbsp;Quodgenuseftvniuerfapanoplia veftium Miffaliû,nbsp;adumbraretotampafïïoncmChriflijôcmultaidgenu^^^^^y]!*
-ocr page 489-VVIRTEBEKGENSIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;46$
'ictjjij '^Q^inùsJicctinftituercccrcmoniasautfacra, ^xpicntur peccara, amp; accipiat ur rcgnum coeleftc.
^^tia priori illo genere ccrcmoniarum, óc facrorum, '?^^ïcfaiaconcionatiir:Fruftra,inquit, coluntniCjdocë-Nequisvosiudi-partedieifcfci,aut nouilunii,amp;c. Hisnbsp;amp; aliorum, délibéra taliumce-^^ruin obferuatione.
autem genere ccrcmoniarum manifeftum contdmeliofain mortem amp;refurrc-c^ir^sfoliusmerito habemus expiationem pcc-hxredita tem ætcrnaf yiræ, per fidem.nbsp;k^'^enf nbsp;\rfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vident«r in doftrinaEcclefiaftica,amp; in vni-
^cclcfix-adminiftrationcjtumprobanda, tumrefutan-Sti ^'^^^'^dandaiJYcfiquidbreuius,antobfcurrùs, quàmre» ^W^^^lcr,didnmcft,rceipinntfcconcionatorcsnoftri,co-K ^^*^agisperfpicuècxplicaturos.nbsp;^ci^^Siodreliquumcfl', oramusper lefum Chriftum, filiumnbsp;'Pütjj^'-^tnferuatorcm noftrum,omncspios,vt,quodipfosfuanbsp;i'rroQriifquc officioamp;vocationc,venbsp;^^duminftaurandx Ecclcfiæftudiumfnfcipiat.nbsp;Sarinonpoteft,quinhaftenusraultisannisnonfolùmnbsp;eiusmagnis ac horribl-*'^tii^'^*'^^°^Pp^rcatifint, acàmaiorumnoftrorum honeftatenbsp; verùm etiam docirina Ecclefiæin-corruptelis deprauata fuerit ; Quæfi deincepsaut dif-lt;^ogirarequifque, vel mediocrinbsp;^lt;;cQj^^^prudentia,poteft,qiiantamalafint in Ecclefia Domini
PrintdiræmalcdiiftioHcs, quibusdiuîna Icxviolato-Na^/y^^dcuouet.Etlofias rexIudx,ininftaurandaEccIefia, animoprædituSjCtfiinuentoamp;pcrfpcftolibro le-niitigabat, vtnbsp;^'rta^^^^æ'^rincEcclcûaDci, ncglcaionevcrbicius,amp;im-ca tarnen fuitnbsp;f^^^^^^^^^erfuscontemtorcs verbi fui amp; impnitentcs,nbsp;^Uanttimuispius, nonpotucriteamprotfus è medio tol-g 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lcre
-ocr page 490-470 CONFESSIO VVIRTEBERGENSlS- , iercamp;placare.ExiftimaniLis autcni irani Dei his tempof^nbsp;pter tot horrendasimpietates, propter totinfandafcele'^^jj^.fnbsp;fendicula, quæin populo ipfo, qui Dei nomine glonatuf^^upnbsp;feftiorafunt,quàm vtnegari, amp;il{uftriorafLint,quàinVt'^-^.;;nbsp;ri qucant?,nonminus,imömultógrauius,aduerfuscoet''^jp;nbsp;fiæfuæinflamniatamamp;accenfamene,quàmoiim,cùml'^*][^inbsp;nonduin'eflctpcrEuangelionfuum orbipatefaâ:us:Act^nbsp;ueriuscritiudiciumDei,quantôraaiora funt bcnefici^^p-fupcrioribusamp;hispræfentibus tcmporibus in ingrates c**nbsp;fevidetur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Sed cùm alia mul ta in Ecclefia amp; minifterio cius nbsp;nbsp;
Hcindigent, tum præcipuè dodrina de pnitentia, ne.vfusitem Sacramentorum,amp;coelibatusminiftroriinnbsp;fiæ, ptamexîguntemendationcm. Hæc fi iuxtaProphctJ^^ ¦;nbsp;poftolicafcripta,aciuxtavcrcCatholicum veteris amp;nbsp;clefiæ confenfum, beneficie Dei, amp; diligentia amp; cura opf jnbsp;quorurnquevirorum reftituta fucrit, non folùinnbsp;tus Deo patri Domini noftri lefu Chrifti gra tiflïm,nbsp;vniuerfusCbriftianusorbisexcitabitur,vt, quibuspolßf® u;nbsp;gratitudinemamp;obedientiam fuam fitdcclaraturus.Nos^'^.jj/'nbsp;non fumus de noftris Concionatoribus alicuiuscrtoris» ^nbsp;dodrinavelin reliquaEcckfiæadminiftrationeconlcij,^.),,)nbsp;nondubitamuSjCostantapictateamp;modeftia prxditos,^nbsp;tcfrimonijs cleftisdodrinæ, icveroconfenfuCatholic^nbsp;fia:,admonitifuerint,ædificationi Eccléfiæ haudquaqii^^jj^t;nbsp;defuturi. Quod auteminnobisamp;innoftra eftgubernanbsp;iummamdabimusoperam,vtadiuuantediuinaclenien^*^nbsp;eorumoffieiorumànobisprætermittatur, quibusfp^nbsp;mus veram Eccléfiæ tranquillitateni, ócfaluteO^nbsp;in Icfu Chrifto, filio Dei, confer-uari pofle.
-ocr page 491-Uxîî^ESSIo'iSoCTRINAE s^^ICARVM ECCLE SIARVM,nbsp;anno DOMINI M. D. LL
VT SYNODO TRIDENTINÆ
-ocr page 492-1
rz
.]
F
If
k'
,lt;jjr
i'T'
Ãlt;
D'
\-
V;.
rx/Aur
*â â¢â¢*â i- â
**..**,
\J
â¢C'
ï ; j L dv .1 A
j.xiürzir*'-ff
â ⢠â ? ? â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' O
ïgt; O
DOCXHI?1VE
i
il
I
CONFESSIO SAXO'
NICA.
interrogates rccitarc doârinam,præfer-aceufantur Ecclefiæ,quôdvel errorcfalfa
dogmata fparferint autrcccperintivcl petulâtia mo-uean t fedi tioncs, amp; à cömuni cofenfu temere difee.
dantpropterambitionem, odia,auaritiam,cupidi. âiios prauos afFeftus, Itaq; amp; nos iuflî,vcrè amp;nbsp;a ,j ^^jiterum rccitabimus doûrinamin Eccicfijs noftris fo-dntjjnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etß iilij niagis,alij minus erudite aut pcrfpicuc tra
difeordia in fundamento omnes paftorcs in Ec-^ofttisampleftuntur.
periculofam efle veritatiscon-Pff'pfcrmultashoneftascaufascamnögraua-jçj ^Pctimus:Primùm,quia,cùmmultafalfacriminaapudRe-aoj^^Pudcxteras nationcsinnos confcrantur,amp;odiacontta ijL ^jsGalumnijsacccnfaßnt, hæccoramemoratiomcndacianbsp;Pcte^ aliquorumiracundiamlenictrDeindefæpiusrc-^®'»n^^^'^'^dolt;^rinæ expîicationcm,Dcogratum.eft :amp;aliquinbsp;*f*sfontibusadvcritateminuitantur.
*110 . ^^^cûeeftnosctiainadpoftcrosrelinquerepublicatefti-dc ''dgt;gnafide,oppofitafalfiscriminationibus,nepofteritas iudicet;amp; vt aliqui his noftris teftimonijs commonbsp;*quot;,veritatcm inquirant,amp; in verisfcntenüjsconfirmcntur.
, ^peramus ctiam eosgt;quiconfîderabunthift:oriacferiem, ^jj'quot;dahorumccrtaminu,intelle£lurosefre,nosncccrrore,nccnbsp;^Prauacupidîtatebâncdoétrinamamplcxoseffc,amp;tueri.
. nbsp;nbsp;Nulluni mains fcclus eft,quant agnitæ veritatiaduerfari,fîc
'dptum cft; Blafphcmia fpiritusnou remittetur.
Ij Nosigiturcùmaudiuifîentus pcrfpicuaniveritatemderc-''^neceflarijSjdc pnitenria,deFidc accipienteremîflîonem ^*:catorum,delege,dcgratia,dcvcrainuocatîone,dedücrimi-^''croruntamp;faiforuntcultuuntjdevfu Sacramentorum, ôcalijsnbsp;doiftrinæ partibus;affentiri,amp;Deo gratiasagerepronbsp;..''^iiDntenfo bcncfîciooportuit,quôdreddita Euangelüluce,nbsp;^^csadfeeonuertit»
Cum
-ocr page 494-7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Cùmenimfcriptunjfit, PaterfandificgcosinvcriW^^'j^j Scrmo tuus eft vcrius: Ecclclîa colligitur non faillsnbsp;Sc fuperftitionibuSjfcd incorrupta Euangclij vocejtaqiic^nbsp;ftabit,genus dodrinæ, quod amplexi fumus, verû Scneceflatnbsp;cireEcclefiæjnon fophifticum,non feditiofum:non cxiftJ® f 1nbsp;autcrrorciapfî,autcuriofitate,autodiodifciplina:,aclcu'f^ lt;nbsp;licentiæ dulc edine, aut alijs prauis cupiditatibus impulû»*nbsp;uisopinionibusapplaudcrcmus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, j;
Initiumautem hisdifputationibus præbuit content* , iodulgcntijs,qnascùmmonachusTcccliusinhisrcgioni^ iinbsp;nalcs circumferrct, amp; in carum præconijs multa tetran*®®nbsp;fcurriliimpudëtiafpargcrct, ofïicij ratio piosdodorescog^nbsp;hos furores taxarc amp; rcprimcrc,
EdiditigiturD,Lutheruspropofitioncspièamp;inodctt Otas,ad erudicndasamp;commoncfacicndas Ecclcfiasdc to® y
drina pnitcntiæ,Hîc pugnare Tecelius inccpit, non fo!jj, * mofisconcionibuSjamp;fuorum fatcllitumfcriptiSjfc^lc^^' 1 )nbsp;minibus condcmnationum ÓC cxcommunicationuni.
Ac cito ex Germania Romampcrlata eft famahort taminum,amp;duos ftatim belli focioshabuitTecclius:RoiJ|()nbsp;giftrumPalati^, amp;in GermaniaEcciumjquiLconisbuntt^fuii,nbsp;attulit.Lutherus,quiaveritatisdefenfionemabijcercnop jjçnbsp;Sc tot modisirritabatur, edidit Defcnfioncs copios^ *'nbsp;in quibuSjVt caufarum magnitudoiJc varieras pofccbafjO^nbsp;partibusdodrinæEcclefiafticædicinccefîefuit, , jsiJ
Cùmigitur multi errorcsamp;abufusin Ecclcfia jU fcculis hxrcant, quos multi dodi pij ctiam ante hxcnbsp;dcdcploraruntamp; taxaucrun-t,fieri non potuit,quinhier^^j;Unbsp;abufusreprehcndercntur,cùmdefontibus harum conr^nbsp;rumdiccndum clFcr.
Qjnanquamautcm amp;;fuerunt,amp;funt,amp;erunrclill^jtti;^ minum iudicia:tamen rcs oftendit,Dcum voluiffenbsp;brisapud multosreftitucrc miniftcrium 'nbsp;uocationem, vliidk, ivj^uigdmjnvnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
iVOiuiuvY-r ^tosreftitucrc miniftcrium Euangelij,^nbsp;amp;hac rcpurgatione dodtinæpaflimnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Ecclcfiam colligcrc.Ncc vero dici poteft,nullos fuiflo^^ rorcsindodrinaamp;traditionibusadüerfariorum, rtfjfif* iitnbsp;Maxime nccefiarium eft in Ecclcfia extarcnbsp;PÖENITENTIA, ôcdeFIDEaccipienrcremiftîonc jj!*
-ocr page 495-inçQff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXO NIC A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47 j
^pcrfpicuani.ManifcftiMTieftautcmjdehacpræci-Sri k Eccicfuûicæ jinuitos pemiciofos erroresôc confirmari abaduerfarijs .Extant enim libri,nbsp;^vfqueà ttecentis annisin multorum manibus fnnt.
^Hii contumcliacftaduerfus filium Dei, quod dicunt remiffioncm peccatorumproprijs opcribus, amp;nbsp;(cijj ®æ'^inipletionelcgis?Deindecumulât crrores:Cùmncinonbsp;opcrutn,iubeKt hominesperpetuo dunbsp;înhabeant remiffionem pcccatorum,amp; an placeant Dco.nbsp;^cMcdiatore Filio Dci,amp;: de fide accipicntcgratuitatnnbsp;vincente dubitationem, filentiumnbsp;r^^^wfariorum fcriptis. Hi errores prorfus Ethnica fomnianbsp; p^otnplcduntur aliud magnum chaos errorum.
^epf^uationemin naturahumana,quænomina-\ ^concupilccntia, non elle peccatum : id eft, non eftc ma. l^Snanscum lege Dei. Finguntobedicntiam,quaepræftarinbsp;%l''^l^^^vita,cffciinplctioncmlegis,amp;hominemhacimple-forain Deo iuftum elle. Poftca in dodiina pniten-''^)H'^^^-'tinextricabiliade]iramenta,oportcrccontritioncmnbsp;efte,amp; hanc mereri gratiam.
cft carnificina coafeientiarum, impediens fidem ^^honem.
^'taa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intclle(ftum,falso tranftulc-
1 ^Pc^P^tiones pro peccatis:amp;finxerunt opera non de-^usDeiefle,amp;compenfationes.
°^^3résad quaeftum tranflata cft. Excogitatæfuntindul-^^3bipfisquidcmintellc(ftæ,qui vénalescircumferebât. Dei, de vcracon-p Me fide,de inuocatione,de veris cultibus,
leguntur tantùm Pharifaicæ opiniones, j^^nditur diferimen iufticiæ fidei amp; difeiplinae.
'% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toto
vanitatis. Non enim continent Anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi^h^^^-fcdindoâti recitant fabulofas hi-
cfanâis,autfupcrfticiofas nænias traditionü,dodiores often-
k
-ocr page 496-J J® ï
-gt;..,-0----------
piarum tradition^
*
i
'»(
f
'
Jo
s
Î
Î
'll
A,
476 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.M
oftcntant philofophiamznuncvtrique,dofti amp; inoOt gt; cotiuicianturLuthcranis,amp; damnant incognita.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
Prætcrcaintueantur ocuiicaqnæfiiintin ipfo^^*^ Omnia plena font inuocatione mortuorumhominum* nbsp;tislocisadh'acproftratiadftatuas,inuocantaIijali3î^^Jgj.jiÿ 1nbsp;lijs de caufis : Ab Anna pctuntur diuitiæ, vt àlunoncnbsp;nbsp;nbsp;.lt; Jr
viftonæ,vtàMarte:deniqueabalijsalia.Hifurores? tumeliofifuntcoatraDeum. Quantummanifeft«^^P^nbsp;oritur ex lege de ciibatu?Qtiàm multi homines totnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
qui amantesvirtutem,pollutifunt horrcndispcccatis,P J hoc vinculum,qui tandem defpcrationcamp;xtcrnispof^ , j/
Vita monaftica plena eft falfarum opinionumamp;^^yi^ in, Bura,amp;multxbonæmcntcspereûtibi,ignorantesnbsp;amp;implicitælaqueisftultarumamp;imp-----*..ni
reliquaEcclcfîa,multç falfçopiniones dehumanis.. Monachisamp;fparfxfuntantea,amp;nuncconfirmanturgt;^j^j-(;/| ,nbsp;inuocationcm.amp;veros cultusaliosà DcomandatosO u/.
In templis ctiam palàm cernitur multiplex Cnx Domini, quam fumma reuerentia adminiûra|JJjnbsp;LeguntMiflas,amp;olFcrunt,vtloquuntur,pIuriminbsp;fus ignorantes quid agant, Tantùmconfuctudiniol^^nbsp;aut feruiuntventri.
Alij fuperftitiofi,qui plus cogitant dehoc gunt fc opus facerctotiEccleliæncceflarium, quodnbsp;cientiamp;alijs remiflionem peccatorum.PofteahtauciFjjU^nbsp;xiiwi quæftuSjhunt facrificia pro mortuis.Et templenbsp;pata funt funerum ceremonijs,quàm voccconcionungt;nbsp;citijsviuentium.
Necpopulusrefte doccturapudaducrfariosdc menti ; quia docent monachi, fumentes ex opcrc opcnbsp;quuntur,accipercremiflionempcccarorum.nbsp;menti populo adimitur: altera pars etiam cxtravluiu'.^j^ jnbsp;circumfertur,amp;adoraturcontrarationcmSacrameU^/)ßynbsp;funt falfæ opiniones multæ. Nihil dicunt hie de iuu^ ^;(l*nbsp;devcrovfu Sacramentorum:quæ nonfunt mérita,!^ nbsp;niaconfirmantiafidem,vtfuoloeodicemus.
Hos morbos in Ecclefia fi quis aucdiffimularejai^
-ocr page 497-SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;477
: amp; inter cos eft,quibus dicitur : Væ vobis,qui di ttialumbonum,amp;c. Suntenim publice noti omnibus,nonnbsp;öatis tetra hypocrifi.
b Diximus paucadecrroribus doâ:rinæ,amp;cultuum.Iamamp; afpiciantur, vbi non de communibus aula-iiijfWamp;miferijsquerimur,qualcsfunt in omnibus etiamparnbsp;ncglcâione præcipuorum officiorum,quænbsp;Ecclcfiarum,gubcrnationbsp;ttQ /'rum dodrinae , cura difciplinæ, légitima dijudicatio con-fgt;ftn^'^^^coniugaiium. Hxfummæ rcs initio commendatacnbsp;'îitç^^^Pi^copis, quas fcrè vbiq; ab eis negligi manifeftum eft.
ûiimuneris officia. Nuncmagis negli-tyrannidem aduerfushominesin-Avt idola amp; impias leges ftabiliant,
*'i(isic omnibus dodis nota vani tas conftitutionum amp; opi-etiam autoritärem rc-%'^opinioneinflatiPontifices,fæpemagnabellaaccendc-
^® ® P® nbsp;nbsp;nbsp;® ®5 ^^^5®
''ftisç ^^oationcjamp;fcditiosè aducrfari gubernatoribus,fine fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^®® potiùs fercrc nouas amp; pcrniciofas opinioncs*
errorcs,amp; multi abufus adeo manifefti piti agnofci amp;iudicariab omnibus commun! fenfunbsp;pcojnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;talibus cùm regulæ fer uandæ flnt. Non habc-
rf'i'iis p^®'^®s:Itcm,Blafphcmiafpiritusnonrcmittitur;Item, pHtinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;docct,anathema fît: ncccfle eft nos
j ijs,qui mendacia Sc idola ftabiliunt,amp; fonare no-; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*quainreamp;intraiuftasmetasmanfîmus.Fi-
Ns *?*'^^f^niEcclefîa: dodrinam^inquifî tis fontibus, tradi. rpojj *?oum:Imô feriptis Lutheri magis illûftrata amp; ornatanbsp;J 5. *^apotcftas,quàmvllisfcriptisaliorumpoftApofto-
doftrinamöc ceremonias Ecclefîarumno-
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;candem commemorationcm fîne ambigui-
^'^cotruptelis exhibemus : in qua fatis côfpicicnt omn es verè
-ocr page 498-s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
rc iudîcantcshoc tempore,amp; ad pofteros,
confcnfum EcclefîæCatholicæDomini noftri
uftrare doârinam ncccflariam ad aanitioncm FÜHÎI
47«
vcrc iudîcantcshoc tempore,amp; ad pofteros, nos
X'C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v** vz**nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, lt;^gt;1 J
illuftrarc dodrinam ncccflariam ad agnitioncm lutem hominum': amp;non mouerc curiofasautnbsp;ncs.Et ofFcri mus nos ad piam declaratioucm, in quacünbsp;teflagitabitur.
DE DOCTRINA. ,
cf' /^Vmccrtîfïîmumfit,Dcumfibiingcncrehumano,P^'j(,/nbsp;^Hura, amp; percum, colligere ætcrnam Ecclefianivlt;gt;^/nbsp;næ,qua:fcriptaeftinlibris Prophetarum amp; Apoftolof^,^/nbsp;mamusclarècoram Dcoamp;vniuerfa Ecclefiaincoclonbsp;nbsp;»
nos vera fide amplediomnia feripta Prophetarum rum:amp;quideminhacnatiuafcntcntia,quæ exprcflamp;ci |nbsp;bolis,Apoftolico,Nicenoamp; Athanafiano»
Ethcîpfa Symbola,amp;eorum naduam fentenfian J ruptelis femperconftanteramplexifumus,amp;,Dco.(i,nbsp;petuóampledemur. EtinhacfideverumDenm,qm^'^?j/.nbsp;in Ecclefia fua mifib Filio, amp; addi tis illuftd busteftimo^jj ¦ nbsp;camus,lt;o ni undaprccationenoßracumomni-busfanwnbsp;loamp;in terra.
Et extant noftræ enarrationcs in SymbolajComp* tes totumdodrina: corpus amp; fundamentû,quxofte^^nbsp;noftram afieuerationemveriftimam eflè.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qiit
Damnamus etiam conftantilTimè omnesfurore^ u/ gnantcum Symbolis;vtfuntEthnicoTum,Iudxorum»^nbsp;tiftarum,Marcionis,Manichæorum,Samofatcni,Seri*^(,jrnbsp;Pncumatomachorum portentofæ opiniones,amp;ah®»^nbsp;natæveris Ecclefiæiudicijs.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Cùm autem controuerfiæ,quæexortæ funt,pr®^*^ C' rinçant adduosarticulosSymboJi,videlicetadarricui^l^^^'nbsp;DOrcmilIîonempeccatofunrItem,CREDOEcclcfiaû^^, Çjnbsp;catholicam ,oftendcmusfontes harum controuerfiafi' jji/nbsp;bus confideratis, inrclligi poterit, noftras declaration^nbsp;Euangclijvocem ciïe,amp;ab Aducrfarijscorruptei^
Ecclefiafparfas efie. Ac primùm de . ar tic ulo.
-ocr page 499-SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;479
i' .
îH'
-Vilut vc inagnæ corrupteiæ amnguntur ao Aaucriarijs: S^^^^jimodubitOjinquiunt: Item, Tunccredam,cumfatisnbsp;/ Cl. ^bn tv*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. TiT________1_____i/y: ______
CREDO REMI5SIONEM PECCATOKVM,
amp; magnae corrupteiæ affînguntur ab Aduerfarijs: quot;^JiUiVJUUUi Wgt;111L|U.1ULIL 4LVXagt;« W V i V WrtXl J jV U.1X1 tU t lSnbsp;dari gratis,non propter noftra vlla mérita, au t vlnbsp;reûc cnarrantpcccatum,amp; fin-ftnjj^^^niinemlegi Dei fatisfaccrepofle, Ôclcgis implctioneîu-(ij)ç ^æc corâ Deo in hac vita.ldco primùm de pccGato,amp; de eaunbsp;^^djfidcliterretinemusdoftrinamvcræ EcclefiæDei»
SjSniEflcntiadiuinafîtvnrca,æternusPatcr,coæternusFt-JtQç SoPatris, Si. coxtern us Spiritus Sandus, à Pâtre amp; Filio Sçfi '5gt;immenfæfapientiæ,potcntiæd)onitatis,verax,iufta,nbsp;^^?j3,cafta,liberrima, ficutipfa dcfcribitfefein legcrua:amp;nbsp;^\^7fritangelosamp;homincsideo,vtfuam lueem, fapientiamnbsp;%)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;æternitatccis communicaretjamp;vteflent
*liij,^^^bci,inquibusDcus habitarct,vteffet Deusomnia in o-tlîJ^^jVtPaulusloquiturcondiditinitioeos bonosamp;iuftos,id *?(i,^''§tuentçs cum mente amp; voluntate diuina,amp; placcntesnbsp;''ûl '^onaattribuit, videlicet illuftrem noticiam de Deo, amp; denbsp;» vt inteliigcrentfe conditos effe à Deo, amp; ad obe-attribuit amp; libertatem voluntatis,vtnbsp;^o^?^^t:amp;reucra voluit obcdicntiâm,ficutfcriptumeft,Pfal.5.
Sf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^^^Q^^dientia
,t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'«uuiaiisaouii, acitt cruiit a.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oLtiaviuuocuiciiii^
J.' \'^^^fciiræDei,amp;amifcruntre^litudinçmiinquaconditie-^
(
I '% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rucmicnptum cit:lt;^um mcnaatiuuï A»J4Uiiin
It ^ci(^^*/PPrioIoquitur,amp;patercftmendacij.Et i.Ioan.j.Qui * PCCCaülim _V r1 Îï-vw-k 1/-k. lt;r*/Ï- zu n !gt;»-» P* T M1 t-i z4 iÎ n c Tgt;Pf*r*o t*nbsp;r
Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;voluntasindiabolisamp;hominïbus caufafwit
u^®ï^°^voluntasDei,quinecvultpeccatum,nccappro-gt;ficutfcriptumcft:Cùmmendaciuin loquitur
Pcccatum,exdiaboloeft,quiaabinirio diabolus peccar.
S n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcccatum,quiequid cft contrarium iufticiæDci»
Q^do in Bien te diuina,quem ôepoftea fuavooc in Lege '**'gelio cxprcûit ;fiuefitinobedientia originalis,fiuea-propter quanaamp;reaeft perfona irxDciramp;daninatur æ-fiat/etniflio in. hac vita propt er Filium media-
Damna*
-ocr page 500-480 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Damnamus ctiam furoresMarcionis,Manich$o(( miles,pugnantes cum vcro confcnfu Ecclcfix Dcinbsp;quxftione,
DE PECCATO ORIGINIS-
£tin TAEpcccatooriginispcrfpicue ctiam affirmamus,noSjfinbsp;¦^confcnfum verx Ecclcfix Dei indc vfq; à primisnbsp;phetis,Apoftolis, amp; ab Apoftolorum difcipulis, vfquCjnbsp;ftinumamp;deincepstraditiimîamp;exprcfsèdamnamusnbsp;omnes quifimiliadeliramenta PelagianoruminEcdcn^ iii/nbsp;ferunt. Acdicimus,omncshomincspoftiapfumpri^® pXnbsp;rentum,qui nafcuntur excommiftionc marisnbsp;tesfecum afFcrrcpcccatumoriginis, ficut Paulusnbsp;Pervnumhominempcccatumintrauitinmundum,amp;P ¦nbsp;tum mors: amp; Ephef.z.Eramus natura fili j iræ,ficut amp;.
Nee nobis difplicet dcfinitio vfi tata,dextreintd^^^'^; catumoriginiseftcarcntiaiufticiæoriginalisdcbitxiOlt;^Lliinbsp;iufticia originalis non tantum fuit acceptatio gener*^nbsp;coram Dco,fed ctiam in ipfa natura hominum luxinnbsp;firmitcr affentiri verbo Deipoterat:amp; conuerfionbsp;Deum,amp; obedientia cordis congruens cumiudicio^^^j^^nbsp;quæ mentiinfita erat. Ac fuiflet homo tcmplumDeijVt^ .nbsp;ftunneft.
Hæc omnia complcxam eile iufticiam originis»EX'|| hocdiótointclligi ;Homoconditusefl:ad imaginem^^^^iijjnbsp;dine Dei, Quodinterpretatur Paulus,inquicns : Induit^nbsp;hominem,quifecundumDcumcrcatuseftin iufticia7nbsp;te vera: vbicertèintclligitfanditatcm veram,omnesnbsp;gen tes in natura noftradiuinitus, non arte afcitas,autdgt;^j()lnbsp;comparatas: vtnuncvmbrævirtutum quaîefcunque jXnbsp;minibusafcitæ,quia tuncDeushabitansin hominerexdnbsp;Cum autcmconfideratur,quidfignificet iufticia origi^nbsp;de niiniis obfeura eft oppofita priuatio,
Eftitaquepeccatum originis, amp; propter lapfum Xj parentum. Sc propter hanc deprauationë, qulapfuni (cnbsp;nafeentesreoscffcira:Dci,amp;dignosa:ternadamnation^ fi^,inbsp;remiflioproptermediatorem. Ethxcdeprauaiiocft,^^
-ocr page 501-SAXÓNICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;481
præfcntîa Dei,quæinnobisfulâflet;amp; cftaucrfiovo ,ij ^snoftræàDeo, amp;contumacia cordisrcpugnanslegi mennbsp;^J?fPauIus loquitur; amp;hominem non cfle templum Dei,fednbsp;maflam,finc Deo,amp; fi ne i ufticia.
jij^ ^osdefedus,amp;hanc totamdcprauationcm,dicimuscflc non tantum poenampcccati,amp;remindifFercntem,ficnbsp;dicuntjhæc mala tantum poenam cfle,amp;nbsp;lis ?'^*^crentcm,amp;nonpcccatum;amp;extcnuantmalumorigi-ptipngunt poftea »homines poflc legi Dei fatisfaccrc, amp;pro.nbsp;®8*simpletionciuftoscâe.
Hands font in Ecclefiaambiguitates. Ideo exprefsè no-iinjj.'}üshscmala dcprauationem, qux fæpenominaturab an-^'^iptoribus maiaconc upifcen tia.
autem appetitiones in naturaconditas, àcon ^Y®ordinis,quæpoftlapfumacccirit,fîcutlerem.i7.dicitur:nbsp;fj)(l?^cftcorhominis:amp;Paulusinquit,Scnfuscarnisinimici.nbsp;Ïf. ducrfus Dcum. Hancmalam concupifccntiam dicimusnbsp;ïci,plt;:atunu amp; affirmamus hanc totam doûrinain depcccato,nbsp;dcclaratur,pcrpctuü eflcnbsp;Dei coafenfum*
Remissione peccatorvm,
ET DE iVSTlEICATlONE.
Hlcft fuprà »has cötrouerfias pertinercad cxplicationcni
Nccdercbusnon ^l(Pi bs autlcuibus dicimus. Maximencccflarium cft,in Ec-Pcçç pTOponi do^trinam depcccato,amp; intclligi»quidfitnbsp;difcrimen inter indicia politica amp; iudi-
\ nbsp;nbsp;nbsp;autem non rc9:è oftendantaduerfarij, quid fit pecca.
^^nm eft, confirmant malam fecuritatem inhomi-Pol^^HCtiam quidcft triftius, l'ttjj.^ocfunimum bcneficium,remiflïoncm pcccaiorum, amp; li-
Ecclcfiainamp;alios homines,extinftaluce ^Ritarcmiflioncpeccatorum propter filiuoijamp;defide,qua
-ocr page 502-48ä nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
remilïîonê accîpî oportet,nee confolatioalia fit,rctr2^ exrnorteæterna,nee innocatiovera (inehac confolat*^nbsp;poflït: amp;Deus ipfc rôties præceperitaiidiriFilium,^*'^./nbsp;Euangdium, quod eft mirandiim dccretumprolatuni^^^ ii!-confilio diuinitatis, cùm ignotum eflet omni bus creat^^- nbsp;ximè neceflarium eftjVeram deremiffione doólrinamr^^^^^nbsp;corruptam.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rj
Sedomnibus ætatibus indevfque àprimispatribUv'pt funt prxftigiæàdiabolis, contra veram dodrinam denbsp;præfcrtimin hocarticulo:quas tarnen fubinde refutau't ¦,nbsp;excitatisrurfusbonisdodoribusgt;nefunditus interiretE^* pnbsp;Oftenderun t Adam,Seth,Nohe,Sem, Abraham, Ifaacjaco^^nbsp;feph,amp;alij dcinccps verum diferimenEcclcfiæDei,yfinbsp;hominum,amp; docucrunt Ecelefiæ traditam eflenbsp;deFiiio Mediatorc,amp;deremiflronc peccatorHm;amp;hancnnbsp;cipiendamcircgraris,proprcr Mcdiatorem;amp;alHgauer'ai^inbsp;cationemadhuncDeum,quilepatefeccratéditaproindE^nbsp;Mcdiatorc:amp; habuerunt externosritus diuinitus rraditoS) inbsp;rantfigna promiffionis,amp; ncrui pubJicæ congregationis* .1
Hos ritus,omifia dodrina promifl'ionumamp;fidcb^^j,» parsmulritudinisimitataeft; amp; cum affingcrct hancperl^^^.;.nbsp;nem,homineshisritibusmcreriremiftionem peccaforun^nbsp;nmlaiiirritus, amp;pauIatimprocciritaudacia,vtfit,vtalijaE^nbsp;minafiugcrent.
ItadifcefteruntEthnicia vera Dei EccIcfta,amp;abagnH vcriDei,amp; promilhone Redemtoris, Idem acciditpott^* nbsp;Inftitiitæ crant ceremoniæ hancipfam ob cau^am,vteflcnt:^P^1.nbsp;monefadiones de Mediatore:fed muJtitudooblita [(?nbsp;nis de Mcdiatofc,dcdodrina fidei,degratuita rcmifli^ynbsp;pter Mediatorë,finxitremifti peccaraproptcFracrificW'^,jPnbsp;illos:amp;hac fnperftitione cumulauit facrificiajamp;oblitaf^i^^nbsp;diatoris,amp;fuit fine vera confolatione,amp; line vera innocatJ.j^^j.)nbsp;Idemaccidif poft Apoftolos,amiftaluce£uaugeli) ,nbsp;proponitur gratuica remiftlo propter Mediatorcmnbsp;fide: C^xfitacftremiirioperexcrcitiamonaftica,peretfnbsp;per varias obfer nation es, per oblation cm in Mifla, pcrionbsp;iioncm hominum mortuorum; (Scmulrx monftrofxlup-^^^j()lt;nbsp;nes cxcogitatx fiinr,vt.hiftorix totius EccicftxpoftAf jy)nbsp;oftendunt.
-ocr page 503-saxoïîica: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4M
hos crrorcs immcnfa uiifcricordiaDeus fubindc Sfj/. ^^ngelij rcftituit:acvcin populoJlraclfubindeProphc-dolt;^finam repurgarcntdta in Ecclefia , poft A.-l'û Knbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcripta Origen ica,amp; Pelagiana, amp; populi fuperfti-
Euangclij corrupifient : tarnen vclut in caligine iljj^j^sccenfa cftluxab Aug-uftino, amp;huncfecutifuntProiper,nbsp;'l^s,lt;ScaIij,quifalfasopini©nesin hocarticulotaxaucrununbsp; ^^^' ^¦irfuslatèvagareturopinio,nbsp;homines mcrcri remiûionem opcribus, fucrunt ta-^Cii^^'^^-*^^^hsfcntientes,etiamfifundamentoftipu]asadde-\i''f^^oô,Bernhardus,Gilihertus, Guilhelmus Parifienfis,nbsp;ili^,f.^füs,Drandorfius,VvefleIus,amp;alibialij.EtnuncvoccLu-tij f'^^gispcrfpicuè rcftituta amp; illuftrata eft Euangclij doÂri-iqi- Qnftratusagnus,ficutBaprifta inquit-EcceagnusDci,quinbsp;(j;^^l^ccata mundi.Qui crédit in Filiuin,habet vitam ætcrnam:nbsp;credit,manct ira Deifuper eum.
t/jp Hanc ipfarn voccm Euangelij incorruptam fonant amp; Ec-e;;prcfsè dtfccrnitnus difciplinam, feuiufticiam, vcnatuSjà iufticia fîdci, amp; noui-'^^quùconcionaturEuangciium,
{(j.H^cjmas, omîtes homines difciplina coërcendos eïTe, id ^*^fticia,quam eriam non renatipræftarcdebent,amp;vtcun-P^llunt,quæ eft obedientia in externis a(ftionibus,iuxta om-P^æccprJhominespcrtincntia: QuiaDcusinnbsp;^^!^inepoftlapfumrcliquithanclibertatcm,vtrationiamp;volnnnbsp;poffint vtcunq; obedirc externa rncmbrajnexternis moti-^^'^ciendisvelomittendisî vt Achilles poteftgladiumftringere,nbsp;¦¦ccondcre in vaginara; Scipio poteft coërccrcmcmbra,nenbsp;^j*'î^gant alterius fponfam = xt ha:c fuo locorcdèamp;copiosède-, ^3ncdifcipîinamàDeo præceptam cfle,amp; puniri eins vio-tioncin præfentibus pnisamp; ætcrnisjin hisqui non conucr-.^nniradDeum,certiftimum cftduxta ilia di(fta,Lex eft polira in-j'* hs.Itetn,Qui gladi um acceperi t,gladi o péri bi t : I rem, Scor ra-ænbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt; 'Quia fpo-
/(ti . omnes homineshac difciplinafiiosmoresregc-««Dent,ôcDe^5 feuere imperia hancdifciplinamtueriiubct, h Z amp;pfe
-ocr page 504-4U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
amp; ipfe horrîbilibus pnis déclarât iram fuam aduerfu* terna difciplina,etiam ficubi eft honcftilfima,ncquaqi2'^^,^jj,.nbsp;pletio legis ,ncc mcreturremiflîonem peccatorum,nbsp;nbsp;nbsp;®
cia ilia,quacoram Dcoacccptifumusinecluxilh tara hominum, fîcutfulfîtîufticianobisinditain creatæ 'nbsp;ficutfulgehitnouaiufticiainvitaæterna.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
. Sed tota hæc difciplina eft qualifcunque externa g«P tro, fîmilisfolioficus, quo tegunt nuditatem fuananbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[jj
tes poft lapfum.Necmagis tolli t peccatum,amp; natur« COKquot;! neu» amp; morteni,quàm tollcbant illæ frondes fici.
Ideo Paulus totîes clamat,non tolli peccatum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
Exoperibuslegis non iuftificabitur omniscarocoratn^^ 'ji Rom. 8. Cûmlcgiimpoffibiîeefletîuftifîcarc,amp;c. EtG^nbsp;per legem iufticia eft, fruftraChriftus eft mortuus.nbsp;Non exoperibus îuftici£e,quxfccimusnos,fed,fecundnnnbsp;mifcricordiamfaluauit nos.
EtcontumeîiacftFili|Dei,fîngcre,vira noftraopc^pr ta elfe,feu preci um remifftonis pcccatorû, amp; elTe proP*'*^nbsp;propcccatO'. Ideo Pharifaica ilia amp; Pelagianadeliraincnf^)^,^nbsp;damnamus^quæ fingunt difciplinamillam eflc implet^*^/nbsp;gis Deiûtem mereriremiftionem, feu de congrue, feud*^^.nbsp;gno,vel eflc iufticiam,qua homines coram Dco fint 3CC^P?j/
SedFiliusDei,Dominus nofterIefusChriftus,qgt;^^^j/ go æterni Patris,conftitutus eft Mediator, Propiciatonnbsp;nbsp;nbsp;
tor,Iuftificator amp; Saluator.Huîus vniusobedientia caturiraDei,vtRo-ni.3.dîcitur: Quempofuitpropiciaf^^ .{j'*'nbsp;fideminfanguineeiusi, EtHebr.io,Impoffibileeftfan^*nbsp;xorum tolli peccata^Ipfeautem vnicam pro peccatisnbsp;ftiam,in perpetuum fedet ad dexteram Dci,amp;c.
Etfiautemcaufashuiusmirandiconfilij,curhoc^ j/ dimendum fùeritgenus: humanttm,nonduminhacinfi_^j,jifnbsp;ccrnimus:,fedpoftcadifcendæ cruntinoanniætcrnital*^'nbsp;hæcittttia nunedifeendafunt.
Confpiciuntur in hac vidima, i ufticia Dei, Si. ir^ peccatum,amp;immenfa mifericordia erga nos,amp; amorit^^jfi^nbsp;gagenus humanura. Tanta eft iufticiæ feueritas,vtnbsp;reeoncilîatio,nifi' poena perfolueretur:Tantaeft irxnbsp;VtætcrnusPatcr nöfitplacatus ,nifi d.cprccationeamp;n^®
-ocr page 505-SAXONÎCA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;485
.*Uiîiiferîcordia,vt Filius pro nobis datus fit :Tantusamor in ® wga nos, vt hanc veram amp; ingentcm iram in fc dcriuauerit.nbsp;Harum maximarum amp; arcanarum rcrum confidcrationcmnbsp;^Pcdoribus accendito tu, FILI DEI,Spiritu tuo fanfto, vt vercnbsp;ijPîucfcamus agnitione iræ,amp;rurfus vera confolationeeriga- Âteinomniæternitatecelebremus.
Vtautem beneficia huiusMcdiatorisnota cficntgenerihu-applicarentur, édita eft promifllo ftatim initio Vqnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parcntum,amp;deincepsfæpe repetita,amp;
k^ftophetarum déclara ta:fcd clariflimè recita ta per ipfumFi-cç^A^^^indeper Apoftolos : amp; inftitutum cft minifterium do-djj propagandepromilfioniSjamp;condita Ecclclia,amp;lubin-quot;^urata hacipfa voce dcFilioDeipropiciat ore.
i» ^whocminifterium femperfuit,eft amp;crit cfficaxFiliusDeî ii,^?têomnicrcdcnti. Etinftauratipfehoc minifterium,cùmnbsp;pJ^SicutmifitmePatcr,itaamp;ego mittovosdteprædicantcsnbsp;*^ntiamamp;remiflionempeccatorumin nominemeo.
^Di A'^^targui peccatumintoto gcncrehumano,ficutinquit: itR mundum de pcccato, quod non credunt in me.
^î'n.RcuelaturiraDci de clofuper omncmimpictatem pç?quot;'^^rnhominum.Vult Deus agnofei iram fuamaduerfusnbsp;contcmtumFilij, ficut amp; innbsp;irafeatur, amp; pereatis denbsp;fenanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;expauefeercagnitione tenebrarum,amp; hor-
W^P'^^^tatis amp;contumaciæ noftræ. Etquidem ipfeDeusirae . ^*^*^ucordaopprimit,vtinquitEzechias : SicutLeo,contri-'quot;»'niaolamp;mea.
Sdi' nbsp;nbsp;nbsp;^^oc indicium non folum voce minifterij legis amp;Euan
etiam omnes calamitates humane funt quafi vox oosadmonens,amp;omnesad pnitentiaminui-I ((j^'^^3utcnihacvoceargucntcpeccata,mensperterrefaftanbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EuangclijpropriamdeFilioDei,amp;fta-
I ^^^itti peccata gratis propter Filium Dei, Dominum Ptonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftum propiciatorcm,per mifericordiam, no
P^rcontritioncmautdileftionemnoftram.
% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcmiflionempec-
reconciliationem amp; imputation cm iufticiæ, propter
-ocr page 506-486 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
ipfiusChriftimcritum:amp;Chriftum in nobis cfficaccw^ EuangcJijjôc Spirit u fuofancloviuificarc creden tes,nbsp;morte nos liberare,amp; facer e nos fimul hærcdes vi tæ
Ira inquit Paulus Rom.3. Deccrnimus fid ncm,fineoperibus legis : Item,Iuftificaniurgratisip^^?. jvnbsp;per redcmtionem, quæ eft in Chrifto ÎESV, quem propo'^nbsp;uspropiciatoremperfideminfanguinecius. EtAct.io-mnes Prophetæteftimonium pcrhibcntjrernifl'ioncmP*''nbsp;runiaccipereomncs pernomen eins,qui crcduntincuni
Suntautcm nota vocabula;FIDES fignificatnonf^'^l hiftoriænoticiam,qualis amp;in diaboliseft,dequibusdiû^iinbsp;monescreduntamp;contrcmifcuntifedfignificatamplcö:^» (,nbsp;articules fidci,amp;in his hune articulum,Credo rcmifll^^'^^,nbsp;catorum: NcctantùmalijsdarieamcrcdOjfcdmihiquoQ
Hxc fides fimul eft fiducia acquiefeens inMediatof'J.f ta illud;Iuftificatifide,pacemhabemusJta loquiturnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.jt
d c, q uæ a fl en riens om n i b us ar ci c ul i s fid ci, pr om ifsi tur ôc amplcélirur: copulat enim fi,dem amp; pcomürtt^'^^*^'nbsp;man.4.Idco ex fidc,vt fit firma promilTio,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
In dcclaratione vocabuli IVSTIFICARI, vfitatè^*Si lu fti fi ca ri fig n i fica t, ex i n i u fl o i u ft um fie ri :q uo d reft è i nnbsp;hîc quoq quadra t,Ex iniufto, id eft,reo amp; inobedientcAfnbsp;b c n C c C h r i ft U m, fi e r i i U ft U m, i d e ft gt; a b fol U t um à r ca t lb F , j) iinbsp;filiumDei,^eapprchcndentem fide ipfumChriftum.G';''^/nbsp;fticia nofira,vc dicunt leremias amp; Paulus; quia einsnbsp;imputât nr, amp; propter eum iufti reputamur, amp; quia dato ,ynbsp;fuû fanifto nosviuificat,amp; régénérât,ficutamp;i. loanó-^J^pi)''nbsp;Hxc eft vita in fiüo eius. Qui habet filiurn , habet vitain;4nbsp;habet filiumDei,vitam non habet.
Qtianquam autem fimulincoaturnouitas,tarnen cimus perfonam iuftam cITe in hac vita, prop ter nouasfl Jnbsp;tcs,fcd propter ipfum Mediatorem paflrum,refufcitatuntx^jfnbsp;tem,deprccantcm pro nobis,nos obumbrantem amp; vigt;^
Etquanquamfunt incoatxvirfutcs,tamenadhuci^j^rt' pcrfeélae, amp; hærent in nobis reliquiæ pcccati. Jdconbsp;hxc confolatio, placere perfona propter filiû Dei, irapu»^ pc*nbsp;bisipfiusiufticia,ficutRom,4.dicitur;CrediditAhMhaquot;'
»,
SAXONICA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;487
eft ei ad iufticiam:Item,Bcati,quorumrcmifl*« ^*niquitatcs,amp; quorum teóla fuut pcccata.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
^th nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intclligcndaefthæcorariOjFideiuftifi-
^üt:hoceft,fïduciafi]ijDeiiuftificamur,nonpropte!:noftram L ^atem ,fed quia ipfc eft propiciatoT,in quo cor acquiefcit,nbsp;Spj ^Ptomiffæ mifericordiæ prop ter eum,quamüduciam ipfenbsp;exfufcitat, ficut inquit Paulus : Accepiftis Spi-'Moptionis filiorum,quo clamamus,Abba pater,nbsp;l^icamp;de particula exclufiua dicendumeft. Totiesrepetitnbsp;ii^'^vocabulum Gratis,qua vocecertiflimum eftexcludicon-tUf.?®öitneritorum noftrorum. ideoin Ecclefijs noftris-dici-^fg'^?^afidcîuftificamur:quodfîc intcUigimus Sc. dcclaramus:nbsp;^^)h*5^®PtcrfolumMcdiatorem, non pioptcrnoftram coutrinbsp;\j^*^)ftualianoftramerita,donamurremiflionepeccatoTum,nbsp;^^^ciliatione.
^tj Ml enim contritio antecedit co-n-folationem , amp; dilcftio %( ^^ævirtutesmultæcumfide,ièuhacfiduciafimulaccen-^'^anienhæ virtutes non fuut caufa, feumeritumremiflio-/DHjjj^'^atorum, nee propter easperfona placet,!uxtaillud-Nounbsp;omnis viucns: Sed habet remilftonbsp;Pte]j^PMctpcrfonacertdproptcrMediatorcm,quemfideap-*^*iw°P°r^^*VtEphef.5.dicitur:Pcrquemaudemusaccedc-l^^iagt;quæcftpcrfidcmin eum,
Cùmexpauefcimusagnitioneirq
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;firma confolatio, confugerc ad Filium Dei, q ui
* ^ftcadmc omnes, quilaboraris amp; onerati cftis, amp; ego '*^it5('^''°^*^tem; Viuo ego,nolo morte peccatoris, fed vt con-.^ïScviuat,ltem:Gratiaexuberatfuprapeccatum.
fequentur triftiftimi frc-defpcratio, Sc mors æterna, Sedfi do-
^tih ^'''*^ccndamcfledubitationcm,inrelligctiamvocabulo ' rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noticiamhiftoriæ,intelliget fîduci-
ftclliget quid dicatur his verbis, Gratis
J j^^cdiatorc,folafideaccipiturremifîio,amp;placctperfona. omnibus-temporibus aliquoserudïjt, vt has ve-^fiones aliquo molt;Fo intelIigctenuEtficnim Origencs,nbsp;h 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;mul.
-ocr page 508-488 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
amp;mülti fcriptoresamp;fententiarij aliud genus doctrine p rum pepsrcrunt:tamenin Auguftino ,amp;alijsquibufdi^^ljinbsp;tur dióla, qus oftendunt, eos ex his veris fontibus ctiain^^nbsp;confolationes.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Quanquamautemintcrduminiproprièloquuntiu')^ fimiliadicunr, quia in loquendoncgligentioresfuerunt^t'^nbsp;qux fueric eorum perpétua fcnrentia , ii dextrè iudicarc'Qj;nbsp;mus,animaduertipoteft, AiiguftiuusinPfaIiu.3i.iöQ^^'j[,;'nbsp;funtbcati?NonilIi,in quibusnoninuenietpcccatum,nbsp;mnibusinuenit:Omnesenimpcccanerunt,óccarentglor^^ jjiilnbsp;Si ergo in omnibus peccata inueniuntur,remanct vtno® jjinbsp;bcati,nifi quorum remillafuntpeccata. Hoc ergo Apoft®ynbsp;commendauittCredidit Abraham DeOj^amp;imputatumcftnbsp;iufticiam.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
HîccertèAuguftinus fidemintelligitfïduciam,q««^'j(!i remidionem pcccatorLi:,amp;dictum in Gcneßamp; înPaiilop^,.((nbsp;intelligitjfîcutnoscnarramus. Alibi dcSpiriruamp;literainQ'nbsp;lege timemus.Dcum,Fideconfugimusadnvifcricordiaöi' ./
Bernardusin concioncde AnnunciationezNeccüc^ nium omiiî'jmcredcrc, quodrcmjfltonem peccatorai«nbsp;non poßiSjUilrperindalgentiam Dei. Sedaddc,vtcrcdas^ Jnbsp;quodper ipfumpcccata. TIBI donantur. Hoc cdteftin}^, -/nbsp;quodpethibet Spiritus fanftus in corde tuo,diccns:Dio^* .j;i:gt;^nbsp;tibipeccata tua. Sic enimarbitraturApoftolus^^gratisiiJ^^*nbsp;hominemperfidemK
»
Hi
Inhocdicloperfpicucamp; propriè citaturfententi^ Barum noflraruni, amp; extant fimilia teftimonia apud hü*nbsp;ptorcm.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Bafilius etiam proprijiïim vecitarnoftramlcntent|^j)i concione deHumilitate,his verbistQui gloriatur,innbsp;glorietur, dicens^quodChriftusnobisfaftusfitfapicnf^^j nbsp;iufticia amp; fanftificatio, amp; rcdcmtio,deut fcriptum cdnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
riaturJrtDominaglorietur.Hxc cd enim perfcäa riatioin Deo,quandonequepropter iufticiam fuamnbsp;cffertur,fedagnofcitfcfcindjgcrcveraiufticia,fidcautcninbsp;ChriftumiuftifjearL
Cum igitur exhis, quæ didafunr^oxanifeftum gnift'cetvocabuIiimftdci,inbacp«opoßtione,Fidciüdi^'p)lt;'
-ocr page 509-I'
y, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nvuuUlOUCÎIl, tu» .mviJLJi..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;.u... x..w. ,.11.
'iji^^^onreCtèaccommodaturadhanc dubitatîonem fenten-
li'
t
f
1
H
SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;489
perniciosè crrare Monachos, amp; alios, qui ^conuerlosad Deum dubitare,an placeant Deo.
vulgarem errorem de dubirationcmanifcftè réfutât ((j.'**fta:Iuftificatifide, pacem habemus;Item, Ideo ex fide, vtnbsp;Proraiflio. Donce enim excruciamur dubitationc ,cor.nbsp;pj(j'ê*untDcum,nonacquicfcuntinDeo, non inuocant : Etnbsp;^UFio fit eis inanis foni t us, quia non affentiuntur ei-^ofttcmöjDcimandatumeftæternumamp;iminotûjVTcre-
Dei, iuxta hoc did um: Spiritus arguer mundum de (lj(jj^%quódnoncreduntinmc.Itcm,i.lohan.5.Quinoncrc-'çgt;accufat cum mendaeij.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
autem infulfa cauillatio: quod dicunt, dubitandum cf-i^^'P^Wnoftram indignitatem, non propter mifericordiam. promifiàojidco Filius Dei mediator conftitunbsp;'t!n?'luianosindignifumus:amp;vtPaterproptcripfumpaflum,nbsp;Mi'.^fajnamp;dcprecantcm pro nobis, ac veftientem nos fuanbsp;Vj^Cenbfitpropitiushuic mifera: maflac, indîgnæ amp; plena:nbsp;^ûlt;ç'^»''^^^aillUd;Nüllanunccondcmnatioeftlüs,quiinChrinbsp;Y^aibuhnt.
dicunt,noftræindignitatiscan ^r,jp^Muxnefire.Nonenimdubitädumcft,andifpliccatindi-ti^.^fedvcrisgemitibusfateamurnosindignos eûc, amp;oppo-^^Ptotniifioncm, cuiaflentiti mandatum Dei eft.
^^^S^'^^olomonemhoc veile, nee iuftos, nee iniu-anplaceant aut difpliceant Deo; cùm cev-tljr,'lïïifit, perfeuerantes in fccleribus contra confeientiam,, ''-lt;^rcDco.
bçj ^cdabducit nos Solomon à fpeftaculis externis ad verbû ÇI^afi dicat : Ex rebus fecundis non ftatuaste placercDeo,nbsp;tjij;'^'^pterrcsaduerfasdifplicere. Non ideo placer Alexander,nbsp;magno imperio potitur.lobin.calamitatc,Dauidnbsp;ftatuant,fe abieftos cfle à Deo, quia funt æ-i '^'^^^Noncxh.iscucntibuSjfcucxtçrnisfpedaculis iudicët,nbsp;1 V^VctboDci.Etîam in mcdiacalamitatcofferturconfolatio:nbsp;Unbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Deuamp;dUexit naun-
, l *'gt;vt filium vnigenitum. dederit, vt omnis qui crédit in eum, Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non
-ocr page 510-490 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
non pcrcat, See. Dcnîquc error de dubitationc, prorfusB^^^^jij iinaginatjo eft, ac Euangelium abolet, amp; in conuerfioti^ 'nbsp;confolationem ijs,quiiram Deifentiunr,adimit.
Docendi funt potiùs horaines,hanc certo voceinî'^ j iij efîe, vtFilio Dei credamus,acïlatuainusgratianinbsp;prapeccatumjideoqjrepugnemus dubitationi,amp;elu(3:eOi Jnbsp;fidc cam vincanaus,vt acccdercad Deum, inuocare cuntA .'dIinbsp;tiasagerepoftiæus,Hifummi cultus horribiliternbsp;quandocunqucanimiconcutiunturfluótibusdubitatio^'ljjii^nbsp;. cxperientia oftêdit.Hincpcrfpicuûeft, quare décrétanbsp;*Synodi,quod confirmât errorë dcdubitationc,taxarinc^^.^iiigt;
Ex his omnibus etiam intelligi poteft, iuftè fynccdocheneorum,quificintcrpretanturPaulum,nbsp;ficamur,fcilicct,formata dilcftionc, vtipfi loquuntur.nbsp;cabulum fidei intclligunt tantum de notitia,amp; cçgitan^nbsp;fe fententiam, Fidc iuftificamur,ideft, præparamur ad i«*^nbsp;idcft,adcætcrasvirtutes,quæfuntobcdientia amp; implcn^^jnbsp;Ita tantum hoc dicunt: Hominem cfle iuftum propter î^. Ainbsp;virtutes. Deindeiubentdubitare, an fit ornatus illis bapnbsp;dequibusloquuntur.
Oftendimusautemfupràjfidcfignificarifiduciâa^ , tem in Filio Dei propieiatore, propter quem recipin'^nbsp;mus, non prop ter noftras virtutes, aut legis impletioneiti'nbsp;autem inhacipfaconfolatione,fiducia,quaacquiefcir^nbsp;lio Dei, vcrc fi t motus accenfus à Spiritu fando, quonbsp;cor,amp;liberatur cxîcternamorte,diciturha:c conuerfio,nbsp;ratio,loan.j.Nifi quisrenatusfueritexaqua amp;fpiritu-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Et fit homo iam verè domicili um Dei, qui eftlu e^ vtloan.14. dicitur. Si quis diligit mc,fcrmoncmnbsp;amp;Patermeus diligcteum,amp;vcniemusadcum,nbsp;pud eum faciemus. Filius AÓyö'voce Euangclijnbsp;tionemin cordecredcntis,amp;oftendit Patris mifcricornbsp;Pater per Fili um cfFundi t Spiri turn fandum in cor créanbsp;læMtiamamp;inuocationem, ôc alios motus accendit,nbsp;cft.Idcodicitur Galat.j. Vt promiflionem Spiritus accnbsp;perfidem.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-inp^ l?
Non i^îturloquimur de otiofa noticia:amp;crraurt_^jj5,^^ qui exiftimant rcniilfioncm pcccatorum ccmtingcre 0
-ocr page 511-SAXONICA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;491
Hjjj ^^üotnotuanîniî, fincccrtaminc, amp;fincfenfuconfolatio-''crisdo|Qfj5Qs,incâætarc,quæiainintelligcrevocemdo-
Vp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auditu eft, audi tus per verbumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^o*
iij/^^uiaconfcientijs in pnitenria confolationem propo-f|j?5*ionaddimushîcquæftioncsde prædeftinatione, feu de 'One: fed deducimus om nes leûores ad verbum Dei,amp;iubcnbsp;Pjj 'tvoluntatcm Dci ex verbo ipfius difeant, ficut æternusnbsp;voce præcipic. Hune audi te. Non qua:rant alias fpeM^rt/?,»/,nbsp;Ones.
hiijj^^ertiftîmumeftjprædicationcmpnitcntiæadomncsko aceufare omnes homines. Ita amp; promiftio v-
'niucrfalia: Vcnitcadmeomnesquilaboratisamp;oncra- a ^egoreficiamvos. Item loan.3. Vt omnis qui credit innbsp;Roman.io. Omnis qui crédit in eum,non con-^V^t-Item, Dominus omnium, diues in omnes, qui inuo-Conclufic Deus omnes fub inobedientiam,nbsp;j'^imiuifcreatur.
promiflionemfingulifeincludant, amp; j *.ifedluflentur ,vtaflentianturverbo
^uc.ii, QmntomagisdabitSpiritum fanâûpctétibusï
,, BE LIBERO ARBITRIO.
tetiamdodrinade libero arbitrîo. Semper inEc eruditi diftinxerunt difeiplinam amp; no-}?^-iii-pP^^^tus,quæ eftinitiumvitæ æternæ: Sc docucrunt, innbsp;^^^^^iemvoluntatistalcm cfle, adregendos externosnbsp;qua criam non renati vtcunqs difeiplinam,
tamp; conuerfioho-P^ ^ei viuifi-H'*'^Ch°^^P''t^^^^^^nao,vtdiâ:umeftRom.8. Si quis Spi-Bon habet,hic non eftciüs. Et voluntas, accepto
'^ogratiasagimusprohocimmenfobcnefîciOjquod nobis
-ocr page 512-492 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
nobis propter Filium, amp; per cum, dat Spiritum fuo fpiritu regit:amp;damnamus Pelagianos amp;Manicha20 gt;nbsp;fuo loco copiofiùs explicamus,
DE NOVA OBEDIENTIA
'^Otum bcncficiumFilijDeiconfiderandumcft; peccatiimamp;mortcmtollere, amp; noscxregnoDiap^^^j,j^nbsp;rCjVtprorfusabolitopcccato amp; deleta morte, rcftituâtj;nbsp;ætcrnam vitam, in quaDeus nobis communicct
, ftitiamamp;lætitiamfuam, ötinquafitDcusomniainom^./ Hoc fummumbcnefîciü incoat in hac mifcram^H^./nbsp;t..Cor.j. vita, ficut fcriptum eft: Supcrinduemur,fi tarnennbsp;Matth.to. ricmur. Item,lt;^iperfeucraueritvfqucin finem,hici^ Jnbsp;Itaquecumaccipimusremiflioncm peccatorum, amp;r^^nbsp;fumus,amp;obfignatiSpiritufanóto, hæcbona cfFundcrc j(,nbsp;düsfuror eft: ficut defcribuntur effundcntes, innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erf*'
2,Pef,2,
niomundata.Etini.Epiftola Pctri dicjtur:Sihi, i^} contaminationesmundi, per agnitionein Domininbsp;lESVChrifti, hisrurfusimplicitifuccumbunt,fiun^^^^^ inbsp;ma détériora prioribus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
'O
EfFundunturautcm hæcbona,fiquisnonrcrine^j^^^ tft,ideft,articulosfidei,fiuefciens,fiuedeceptus,itnp*^^0tgt;^),^nbsp;ta,fcuidolarccipir; Item, fi quis alioqui contraconi^^^^^nbsp;ruit. Hæregulæfæpcrepetitæfunt, vt Galat.5. Quinbsp;regnumDeinonpoflidebunt.Ncceflaria eft igitur cur^ /nbsp;tales la pfus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dP.
Hæc manifeftaneceffitas, propofîtafumma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lii
iV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. - J
^5
i.Toan.^.
Kom.'',
cctamiftlonevirææternæ, fi quos non mouctad dum,hifuntiam exhis, dequibus dicitur- Qui facitnbsp;ex Diabolo eft. Item, Si quis Spiritum Chrifti non Hatsô*.nbsp;efteius.Etfuntncceflitatiscaufæplures. Debitum,nbsp;immutabilis, vt creaturæ Deo obtempèrent: ideo Paui^^jpfJ^nbsp;Debitores eftis. Item,ne Spiritus fanftus amp; fides excuti^^^,),nbsp;cedat amp;c cura vitandi pnas præfen tes, quianbsp;rimos ctiam eleftorumlapfus, horribiliter puniri m hanbsp;nbsp;nbsp;f
Mich. 7.
inquitEccIefiaapudMicheam; Ira m Domini portabo^ cauiei.
-ocr page 513-î
i'
n
7p'n]( 'Juopiaccancjuco-quæ uaucancprsemia: quouuiuii-
5| nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxcutiant Spiritunifànftum, amp;qux nô
SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;493
\ ^^®*^*'î'i^tcmporumhiftonæhorrendacxcmpla pcena-L'°''dnent;vtDauid, Solomon,ManaffcSjIofias, Nabucho-\^^^or.amp;ali)innumerabiles duriter caftigati funt. Qua in rc ii|J*^ftiflimumcft,quôd in ipfispnis multa noua peccata eu-.^turvtinfeditioncmotacontraDauidem,indilaceratio-pçj^propterdeliftumSolomonis.Etdeneceflitate benè o-abundauerit iuftitia vc-Pharifxorum, non intrabitisin regnum clo-
ftth
opera fînt facienda- quomodo fieri pof-^iin^'^^'^Q^op^^oeaotDeo qux habeantpræmia; quodfitdif-Kht\M__ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. O ¦ ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r\-
i '**».
QVAE OPERA SINT FA-
CIENDA.
5c fidem amp; opera régi fuo verbo. Ideo tenenda cft ''ftis'^^^^^QoisoperibuSjinteïioEtbus amp; exterioribus, quænbsp;^tçljjç?.'®eeptisDeicontinetur,qua:adnospertiHent, ficut E-
Cy£^s hac obedientia celebretur»
7 ^^^^edautemfuprày.cxternamobedïentiamfeudifci-Sâtb^^^^^^^P^^octiamnonrenatossvt^hcwïeftèviuitCice-J Jgt;nij.p*'J*'^etetttrde toto gcncrehumanolaboribus guberna- ?i n ^'^^ensplcnacftdubitationumdeprouidentia,necno-/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verum. DEV M ininuoeationc, nee no-
rt*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; femperdubitat, an exaudiaturi præfertim in
7 ^'ai nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«tuibus etiam.Dco irafeitur, cogitariniuftèfc
,necno-vcrum DEVM in inuocationc, nee no-an exaudiaturi præfertim in
peccataxqua^caûo/fînc luce diuinx i Op^^'^^^^epoteft.
rcnatis ctiatn intcriorcm obcdientianr pni-
^»i^Uîy dilcûüjneni, Èxittiamin D eo,, amp; alias.virt u-tes:
49'4 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
tes; amp; oportet cas refcrread dcbitum finem, fcilicct vt ftctur obedicntia.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jli)
Hi vcri cultus non pofîuntpræftari fine luce nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k
finefide:quosaduerfarij,quividcrivolunt exiinij prs^^ffl,|l(' noruinoperum,necintelligunt,nccflagirant,çùmoniG^nbsp;â:rinamdcfide,quæcftfiduciamifericordiæ,acquielt:^nbsp;Dei, quæ eft præcipuum opus,amp; fummus cultus Dei.nbsp;DcoperibusnonnaandatisàDeoinfrà diccnnt^^^Znbsp;tct^cndaeftzFruftracoluntmemandatishominuin.^ /nbsp;in Ecclefiaaccidir,vtïnaiori curaferucnturhumanity .,11^nbsp;prxccptaDei:imôvtautoritasPharifaicarûmamp;iniûlt »pnbsp;ditionumanteferaturmâdatisdiuiniSjVt rtiultisfecui^jjr 'nbsp;iniuftam Stimpiamlcgcnidcclibatu, prsccptun'^y. j(iiinbsp;caftitate,horribiliterviolatuineft.Confiderand,unicit »nbsp;crimen Icgum,de quo rurfus infrà diccinus.
QVOMODO POSSINT
BONA OPERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
¦VI Agna eft infirmi tas hominuni; amp; Diabol us
'*¦ '*'ftis,quiodioDeigraflaturinhumanum
Eccleiiam Dei conaturdiflipare, quantum poreft, vti^jjiijt /.Petr.^. Petro.Vigilatc,quiaaducrfariusvcfter Diabolus,nbsp;rugicnsjcircumit, quxrensqucmdcuorct.Ideo,nbsp;ternamdifciph'nam homines naturalibus viribusnbsp;re P O ffun t, ta m en fæ P c vi n c U n t ur ha c c omm U ni i n i-ß.nbsp;peetiamDiabolusnon feros hominesimpellitin pnbsp;dcccpitEuam,impulitfratresIofeph,Dauidem,amp;2 -rabiles.Quæigitur poteft cfîe diligentia vel circuJ^ *nbsp;aftutilFimo hofti?
i.laan.^, Hîc teneamus dulciflîmam confoIationcm-Apr
niv rciicauiu^ uuiujuiiiidni vumumiiuuvw ' Dei, vt deftruat opera Diaboli. Guftos eft FiliusDeinbsp;ficuf inquit loan.io. Nemo rapiet cues nicasexÇnbsp;Ipfeprotegit nos,amp;fimulSpiritu fuo ianólonbsp;in vpricnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;lt;7-vt inmatrpfprmm viram. itanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i:
in veris fentëtijs:amp;vtincoatæternamvitam,itaamp;^ fidcm, dileólionemDcijVeram inuocationcnrofpc^nbsp;écaliasvirtutesincordibusacccndit.
Neq^uaquanafumusPvlagiani, fed reucrcnt^^^
-ocr page 515-SAXONICA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;495
f' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leih Chrifti, amp; Filio eius
^j*Chrifto, ÔCSpiritui fanóto,cum pro toto bcneficio rcftitutæ jinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;veto pro hoc ipfo bencficio, quod in Ec-
Dei,amp; cam fuadextra contra furores Diabo-/ ,i,j''^hominumprotegit,amp;dcpeilitanobisDiabolos, amp; in in tiinfirmitatenoftranos fuftcntat, amp;,verbo accendit innbsp;?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;regit corda Spiritu
nobis præftaricertofcimuSjficut dulcilTimè 1/ 'otpjj pud Zach.c. 12. Eftundamfupcr domû Dauid,amp; habitanbsp;'7 ltitj^^UPaleni, fpiritum gratis amp; prccum. Nominat fpiritumnbsp;obfignasnbsp;J %! ^'^^äudo,quöd fimusin gratia,amp; quodliberemur ex donbsp;!'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Deinde nominatfpiritunvprecum, quia, ctmx
\^*'Uusflt;.[^jQ'jQpj.æ pcccatorum,iamnonfugimusDeum, ^^f,f^'quot;^uiiisaduerfus eum, fed accedimusadeumverafideScnbsp;'**iii)/^'^^^^^P^^umusabeoauxiHum,diligimus eum,lt;5cnosnbsp;^Uüus; ita lit incoatio obedientiæ.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^^^gt;'OdoinquitDominusloan.i4.EgorogaboPatrc,
vobis, fpiritum veritatis. Accendit 1' '^rdibnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mentibus,amp; nouosmotus in
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hoc tantum donum agno
^tichi^§'^^^'^ctinercftudeamus, amp; alfidue nos in tantisvitae petamus.Nec eft otiofavoluntas, accepto Spirl-
*'l
'4 Komodo placeat nova ¦ OBEDIENTIA,
,1 hîç'^'^^3pudLuc.J8. admiratur fefe, amp; fibi placet .fafeinatus qualemnbsp;^PhnamDco placeat.Tales funt multi in gencrehuma
^'^osu''îiam fæpe accufat vox diuina, vt iri-poeniientiam egeritis, omnesfimi-\vdixerimus, quod pcccatum non ha-^^^'^dnanis eft imaginatie, fingen-'â ''heutia^nyn DEO placere fua dignitate. Sc efte merituxn Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;condigni.
-ocr page 516-496 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
condigni,vtIöquÜtur,amp;iuftitianicoraniDco,quxn^ vitxæternæ.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JjfJ
Poftcaramenaddunt,femperdubitandunific/^JX obedientiæquiamanifeftumcft,infingulismuItunHo^ ^5/nbsp;fc, multapcccataignorantix Sz. omilHonu, multos n®nbsp;parues.
Hîcncccfle eft reifte erudiri confeientias de Vttalt;!/ infirmitatcnoftrajamp;deconlblatione.Ncccflecft innbsp;iuftitiambonacconfcicntixamp;incoatamobcdicniiain»y^^oP.nbsp;eft. Et tarnen in hac vita, in noftranatura, in anima amp;nbsp;adhuc valde multum eftfordium, quas illi magis cer^7nbsp;pierant, qui plus lucishabent, vt Prophetx amp; Apoftoli^^fffnbsp;eft Pauli querela: Video aliamlegeminmembrismeis,^nbsp;R»m. T» gnat legi mentis mex, amp; me captiuumfacitlegipeccat*^fj)if
Magnaadhucin finguliscaligoeft, multiplex amp; multx triftiflimx dubitation cs, errores in confiHjs»nbsp;fidcntia,cxfalfisopinionibus,amp;inanifpc,multxolt;fi^^j^il?nbsp;mxcupiditatum,multx negleftioncsofficjj,frcmitus^xnbsp;tioncsaducrfusDeum,inpnis. Denique ftuporamp; i .nbsp;nollefatcritimorcmamp;diledioncmDcimultófrigilt;i*^nbsp;quàm cflc debebat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Hx confeflioncsrepetitx funt in Propbetarum ^^,1'^1 lorum coneionibus. Pfal.i4J. Non intres in indicium.nbsp;tuo, quia non iuftificabitur in conlpcdu tuo omnis v**nbsp;i.Ioan. I. Si dicimus quod peccatum n on hab camus,nbsp;ducimus,amp;veritasnoneftinnobis.Hxcconfcflione*^nbsp;dcarrogantiataxanda.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^t)*;
Reprehendenduseftetiam error aducrfariorun gunt, homines in hac vita mor tali, legi Dei fatisfacct^ »jjöi'jnbsp;qui dicunt, Malamconcupifccntix nobilcum nafeen^p^rnbsp;peccatum,ncc malum pugnans cum legcfcuvoluntat^.^^i^'nbsp;errores manifeftèrefutat Paulus, Rom.7. amp; 8.Poftca^*^ jnbsp;folatio addenda eft.
PrimumftatuatrcnatuSjfe reconciliatumcfl^quot; j de,ideft,fiduciaMediaroris, deperfonameertorepn^'^^ri'nbsp;proptcrFilium Dei Mediatorem,gratis,propteripfi®.((?^
Secundo, confiteaturverodolore,adhuciu*^^ ta peccata amp; magnas foidcs eße, dignas ira Dei.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
-ocr page 517-SAXONICA»
497
à per reconciliatis Dco placcre propter Me-P° ûiOmerito tegentem no-ïnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proptereumamp;perfo
hoftias fpiritualcs acceptas Deo per fj |¦*ftuIn.Ha:cconfolatiopropofîtaeftincapitc8.adRo-'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cfthis,quiinChriftoIefuainbu-
llv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lege, fed fub gratia.
hoftias fpiritualcs acceptas Deo per/.p^r./* b ^¦^ftum.Hæc confolatio orooofita eft in canitc 8.adRo-
|i , nbsp;* ^Xl MH CLvlo 1 liLz 1 V xC(X 1UU atl*«
Sf^v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quxritur, an placeat obedientia, cum legt
fi
^c,ij ^iat.RefpondetPauius:PIacere, quia non ftmus fub ^ti/^lamnatiicgc:fcdfubgrati.a,ideft,rcconciliatifcurc-QüiscondemnabitîChriftusprononbsp;refurrexit, qui eft ad dexteram Dei, amp; prono-^fOi!ük-^^ll^t,idcft,Placentfanö;ipropterFilium,quiamp;obtulitnbsp;j's fuam obcdientiani,^amp; pro nobisintcrpclla t.'
'^'cxr
J'guantur. Namdubitatiolangucfacitinuocationeni.
amp; ncceflariam cfic nouani obe-^onari, amp; placere hanc, quan-
P^° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Sefitmaior cu-
obfF'^'^^onuies aftiones, quiafeimus amp;lt;. iuuari nos, amp; Deo hac Etfemperin confpedufitnbsp;htf^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si effunduntur beneficiaDci»iuftificatio amp;rcgc-
æt^^^am,iuxtaillud,Supcrindueniur, 11 ta : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcpcricmur. Et Rom.8. Si quis Spiritum Chrifti
'1 'OrA . ^^hcnonefteius. Acfemper iniuftificationefimulfit quot;«onouio,is.
; ttiQ ^^^f^P^^^lensincrucc.habetbonaopcra intcrioraSc ex-
0 {(j/ . ^^^oncm,amp;concioncm dcvitaaeterna,amp;proniiflionc,
1'
,1
æternam, iuxta illud, Supcrindueniur, fi ta i.cer.;.
in crucc,habetbonaopéra intcriora amp; ex-
^ÏCn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'***^***gt;v^ wll^Ak-fliVlxi lt;*v V4»-alt;vi.wxlt;*ajW2^xwilillilvUVgt;
^'^^^Pplicium,fcdlætaturagnitioneMcffiæ,amp;fpevit«
f..f^^®®Sf3tiasagit: prætcrea, vt extet fignum confeftio* '«uut malcdiccntcm Chrifto.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hsc
-ocr page 518-CONFESSIO
Hæcîn co fîunt, quia hic ipfe Mcffias, focius bo mcntem eius docet,amp; in ea ipfa confolarionenbsp;ücax eft, amp; per eum ætcrnus Pater eftundit Spiritum SInbsp;cor huius auditons, vt accendat lætitiam in eo, dilelt;^^®nbsp;uocationem, fpcm vitææternæ, amp; alias virtutes»
DE PRAEMIIS.
; . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rCh'Î
pAuIusinquitRom.6. DonumDetcft vita ætema P^ jj/ lefum Dominum noftrum:amp; réconciliât! feu iuftifi^^ jj/nbsp;funt cohæredesFilij Dci prop ter ipfum, non propter
Fides accipiens remiffionem pcccaîorum ae Bern, amp;fpcsvitæætcrnæ,nitunturFiliio Dei Mediatoren'nbsp;sèloan.ó.diüum cft:HæceftvoIuntasPatriSjVtomniseJ'' jv'*nbsp;Filium, laabeatvitamæternam. Et Rom.j^ luftificatifi^Slii'nbsp;habemus'apudDeum,per Dominum noftrum Icfuni'^%'nbsp;perquem amp;acceflumhabemusfideingratiam haoc,nbsp;mus,amp;gloriamur fpevitæsctcrnce.
Coniungit fidem amp;fpcm, amp;affirmatvtranq; r e, amp; m a n i fe ft u m e ft, fp cm n o n d c b c re n i ti n o ftri s ope^nbsp;dictum eftPfal.14-2. Non iuftificabitur in confpeftu tuonbsp;liens; fed yt propter folum Filium Dei agentes pnirei'nbsp;putantur iufti fide, amp; prop ter cum amp; per eum viuificao^nbsp;ptereum amp;non proprer noftramerita,donaturvitaxt^ji5(*nbsp;Latro in cruce audit hanc promiflionem,Luc.23.Hodi^nbsp;c urn in Para difo*
Nee fomniandum eft, Filium Dei tatum præparat^ vitam æternam nobis meruilTe, aut dare, amp; nos ponbsp;peribusmereri vitamæternam : fedfit in confpeiftu^fjj)tif-ciflimum,Hof 13. O mors, eromors tua, amp;peftisnbsp;Propter FiliumDci,amp;percum liberamuràmorteærefi'^j^fi^^nbsp;ferï m u r in vi ta m æ ternam, fi c u t i p fc i n qui t, Eg o vi ta^Spnbsp;doeis.Eti.Ioan.5 QuihabetFilium,habetvitam-Acnbsp;ta amp;fiirm.a,-ftcut Petrus in qui ti. Petr. i. Perfeótè fperaten^^nbsp;dubia opinione,fed firma fpe expedate vitam æternao'^^nbsp;proptcrMcdiatorcmtEtredè Auguftinusinquitinl* .j|i, .nbsp;tationuôî:Totiusfiduciæcc.ttitudoçû.inlànguineCn'y;/^
-ocr page 519-SAXONICA; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;499
^'''linin', agentcm pnitentîàm otopter SiÇç -^'^gratis fideaccipercremiflionem peccatorum , amp; iu-ïtionein, 5: hunc cft'c hæredem vitæ ætcrnæ,ficut Paulus in-quot;ternnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q!rtcunlt;iue fpiritu Dei aguntur, hi iunt filij Dei: Si
'filihhærcdcsDei,amp;c.
ta men fimui verum eft,os qui efFundunt Spiritum fan-'*''tnt^^^^^*^^5^firie,autruenteseontra confci entiam,ncc re l^^al*^^^^^P^rpnitentiam,noneflehæredes,ficutdiciturnbsp;poflidebunu Et i»nbsp;f%(.'^'^tlita bonam miiitiam, habens fidem, ôebonam con-'I'^^rnquidcm repcllentes, circa fidem naufragiumnbsp;'EqMatth.x$.Efuriui,amp; non dediftis mihi mäducare. Etnbsp;^'tnfupplicium æternum, iufti autemin vitam xternam.nbsp;^æterùm,etfi vitaxterna datur propter EiliumDci rena-\^^Punuletiam eft merccs bonorum opcrum ,ficutdiciturnbsp;5»Mercesveftracopiofaeft in coclis; Vt patrimonium eftnbsp;; ^^^iborüfilij, ctiamfipropteraliacaufamfilio attribuitur,nbsp;1 M(fi ^rætercaaddiditDeus bonis opcribus fuas quafdam pro-I %(?î^^^'qtareamp; pro bonis opttibus fandorum tribuit Deusnbsp;t((^'tthacvifaniulta fpiritualia amp; corporaiia bona, alias ali-1 ^ttV'^^'ftiainenarrabili fapieutia placct:i.Timoth.4.Pietashanbsp;'1 tijhj'^'riiffionesprxfentisamp;futurævitæ. Marei lo.Recipiêtccnnbsp;!,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vita,fed cum tribulatione, amp; poft banc vitam,vitä
i'j 4t)(??'^'M.atth.io. Quidederitpotumvni ex minimis propter ''Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tron petdet mercedem.Luc. 6.Date,amp; dabiturvobis.
I Wrgt;ttora pattern amp; matrem ,vtfislongæuusfupcrrer-'Dt ^y^t-îî-Panis ci dabitur,aqux eins erunt ceitx-.Regemin de
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poiitiasjboneftam amp; piacidam gubernationem, amp;c.
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ficut hortus irri-
4 ^iti '^orumeft exempluviduçSareptanlt;ç,î.Rcgn7.EtPfal.iii. 4 ^tj^^'®®^^'itixindomoeius. Ç^iaenimin hacmortaliôcnbsp;4 tQ,^'^'rifavitaDcns Ecclefiam colligit,amp;vuit earn efle honeftanbsp;4 ^Qj^^^g^^r^ncm-prxbet eialiquahofpitiamediocria,prxbet ninbsp;A ilt;i(^'!^^^'^^M^Prrerpcris,education!pucrorum,ptopagationi
4 Us amp; politiaS' amp; quidemideo,vt colligiEcclefia poffvt.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qttare
-ocr page 520-500 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Quare prop ter fanâ or um preces,amp;proptercoru'^ tiam, amp; proptercommunem neceffi tatem, tribuitaliq^^nbsp;bernationemminùs turbulcntam,pacem,foecunditatcDquot;jinbsp;rum, amp; alia bona: vtproptcr lofephjNaaman, Danicleß^/p-illa felicioraerant. Et lercraiascap.iç.præcipit, vtexulc änbsp;bylonepetanthofpitiopacera,amp;falutaremgubernatio'^nbsp;ut ctiam fæpcpropter Ecclefiaedelida cumulanturpoe®'^[(|(nbsp;pnatribusBeniamin,Dauidisamp;alijsconfpicitur. , jjilnbsp;Deus intclligihæc beneficia corporineceflaria,amp;fcir*''^.nbsp;uinitus tribui. Vult in eis pctcndis cxerceri fidem, vtfuO nbsp;piofiùsdicimus.Nuncideohæcpaucaaddidimus,nbsp;fefiione etiam extet teftimonium,in noftrisEcclcfijsnbsp;de bonis operibus veram amp; ncccflariam fideliter propoP*'
DE DISCRIMINE PECCA- '
TORYM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
Jquot;' ' /^VM diftumfitjin renatismanercpeccatajnecefleeftf*^^/nbsp;^crimen. NamexdiôloLucæii. Vaditamp; afluniitnbsp;fpiritusnequioresfe, amp;ingreflihabitantibi,amp;c,amp;exJÎ*nbsp;ä;ismanifeftumeft,aliquosrenatosconrriftarc amp;nbsp;ritumfanä:um,amp;rurfusabijciaDeo,acficrireosira:D^nbsp;narum pnarum. Et Ezech.33, fcriptum eft ¦ Cùm recentnbsp;à iuftitia fua, amp; fecerit iniquitatcm*morietur in ea-amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(1
fcjiitimpiusabimpietatcfua,amp;feceritiudiciumamp;iuft*^* uctinca.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jnK
Titmati. .
il
NecelTe eft igitur difeerni peccata, qux in mortal! vitamanent, nec cxcutiunt Spiritum fanduni»nbsp;pcccatis, propter quæ homo rurfus fit reus iræ Dei amp;nbsp;poenaruni»EtPaulusdifcernitpeccatumregnans,amp;noP^'^inbsp;Et alihiinqui V Si fecundum carnem viuetis, morienun^ ¦nbsp;nescarnisfpiritumortificabitisjviuetis,
TradicautemregulaminEpiftoIa ad Timotbeu^J;^ bonammilitiam,retincnsfidem amp; bonam confcicntianbsp;igitur homo non retinctfidem, fed aliquara fundaæctip^.^^^nbsp;ideft,aliquemartîculurafidci,fiuefcicns,fiuccrrorcain^^fnbsp;idola approbar vt multi qui falfis dogmatibusnbsp;nÖfuftcntantfeconfolationcfidei, fed fuperantur du gt;
-ocr page 521-SAXON! CA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;501
j^5'5cfpcra'nonc,anrviolant vJlum præceptumDcitlt;»îtra con-K^tiani, effundttftt Spirit um fandum* amp; rurftis fiunt rei ir« Jamp;pnæ ætcrnac:nbsp;nbsp;nbsp;nifi fiat conuerfîo, taies morientes abij-
*'turinæternaspnas.
lt;ho nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Paulus Rom.8. Si fecundumearnem viuctis,
ores,née adultcri, nee ido jj Yj Pofiidebuntregnü Dei.Etiuraracntû eiatèdicic Ezech»
fio viuat. In iuramento partes duaè côpulatæ funt,cÔuer-^^-PoftulatDeusjamp;quidemiuramcntOjConuerfioncm. placent ci,rctinentespropofitum pcccandi.
quot;'jfF ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem in hoc numero, amp; pcccata omilfio-
bfficio,quæ pugnat
Phàriraica,amp;infinite multitudinis,quæ veramEcclc *]itnnon ftudet inquirere, amp;ignararetinct idola, autnbsp;?yitiam adiuuat in defcnfîonc idolorum.
bonam con-^^^Ot?''''l'^ænonfuntcoriuptelæfundamcnti, nec funtdcli-fnnt reiiquiæ pcceati originis, cali-'^^^ii^''^^*o^^C^^oalisfecuritas, errantes flammæ vitioforu Sc omifûones, vel ignorantiac non afFeôlatx.nbsp;nominant deformitatesnbsp;ÏSonnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reprehendenda cft, amp;
H ^'^'dif'^æ^^co^tratialegiamp;voluntatîDci: amp; rurfus magnitn-/I KSquot;Crirf».j:_ c_ 1.____c-: T?:,: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;____1___ X»
j'^iç^'^'^'^ônfiderandum-Magnitude mail in hactota immun-1? '^tt^if'^æ^ftcontrarialegiamp;voluntatîDci: amp; rurfus magnitn-ilt;^ ^Süf'^^'^^^'^'æ^^eoefici)Fili)Dei,tegcntishxc triftiaamp; ma-Ji, ,^^tainhacmifera natura.
F nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Paulas his mails repugnarefpiritmid eft. At.
I ?'i^'^^^?^*^®^^ntvitiofosafFcftuscatione:fedlofcph,Paulus, n ^PrhujidcftiSpiritusfanairnotibus,verodolore,veranbsp;n ^®®^^ScinuQcationc.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' i- ¦,
n '''''5t5?^^^^^^^'^5,fcnticns dubitationes,aut alios errâtes mo.
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mediatorsamp;timo-
A g^^^*^itgt;ncobtcmpcrctirx, autali)sctrantibus moth nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuocatfDcttm , amp; petit ausilium,Cor mundum
J ^öicDcus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.; .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...... .;..,r ;
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cum
fcuvcnialciamp;non cfFunditur Spiritus fanólus. Hanc dod dc difcrimincpcccatorum vcrain, pcrfpicuam, ótEcclcfiasnbsp;fariam cfie,manifcftumcft.Dcqua tarnen qualcs labyrint*nbsp;putationuinfintinlibrisaduerfariorum,multinorunt.
Poftquam vcró breui ter expofuim us fummam dour**.j(i) iüftificatione,nuncamp; argumenta;, quæ con tra hancnbsp;obiiciuntur,explicandaamp;refutanda erant. Scd quiaaliiai**j}inbsp;ijciunt, confèffioncm noftram reci tauinius, amp; ofFcrimus **nbsp;longiores explicationçs in fingulismembris confcifioinJ-
DE ECGLESIA.
,genus humanum non cafu nafci /t** jilt; conoicuui tut, utconditumnonadæternuinexitium :(
.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ______T - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .
eos tamenfetuari Ecclefiam péi:Adifcérutt£amaca;t' bus,amp;fcitqusKain,quaIis,amp;vbiüt,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
-ocr page 523-saxônîca; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5OJ
\ côntra has dubitation« magîs confîrttiârentur ^lt(i^^^^^^^^*^*^^isinSymbolopropofîtus cft;Credo cffeEcnbsp;ÜjiJ'^'^^n^ïamCatholicam. Hac profcflîonc affirmatïius nonnbsp;gcn*humanum à Deo, fed efle, amp; mâfuramnbsp;EcclcCam: ratas efle Dei promifliones,adhucnbsp;ereftinbsp;cuminuocamus, amp; peti-'^cipimus amp; çxpeôtamusætcrnabona,
Mu ¦ °P^whanccommonefadionem ficconfolationcmarti-tQ 'Symbolo recitatur, cùm quidem hæc ipfa dodrina de concionibusdi-tjjjjj^tlefaiæ59. Hocfdus meumeumei«, dicitDominus:Spinbsp;tçç J^cus,qui eft in te, amp; verba nlca,lt;iux pofuiln orctuo, nonnbsp;tç.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab ore tuo, nee aborefeminis tui,dicit Doininus,dcin-
V'^'^'nfcmpitcrnni'n. EtDominusinquit Matth.28, Ego vo-{j}?^film omnibus diebus, vfquc ad confummationem feculi. confoJatio,qiiôd non alibi fint hærcdcs-viiææ-
^''ocauif.
quiignorantÊaangeli. effefandos amp; domiciliumDei,Fabium,ScipiotrTn,nbsp;fUninbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed hue refer oculos. In hoc ctu vocato-
aliquos eledos cfiTc, amp; ad hune coetum te^xdiuft-dicit Pfa'l, 26- Vîîumpc-domo Domini, omni-^'''p*r'^^^^i^æ*^'cæ*vtvideam voluntatem Domini, amp; vifitem ihii p^®*^igitUT dcEcclefia, tanquam de Idea Platonica loqiii-wdEcclcfîam monftramus,qu3c confpiCi amp; ekaudiri poteft-,nbsp;^^¦¦^®^^**^^®®'^5corum.Vultéx
^ho Hune audite. EtPfal.2. Ego conftiruo regem mcum in dixitad me,Eiliusnbsp;s es tu,ego hodie genui te, Et nune reges intcliigitCjamp;c,nbsp;f^ath igitur,Ecclefiamvifibileminhac vita,cocrumef-*^tn ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chrifti, amp;redc vtcntiumSacra-
in quo Filius Dei per miniftcriumEuangclij eft effieax,
i 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;mul-
-ocr page 524-50 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
amp; multos ad vitamæternam régénérât. In quocoetutam^^'jj; -tinonfuntfanfti, fedde veradodrinaco.nfentientcs: vynbsp;tempore erantEcclcfia: Zacharias, Simeon, Iofcph,Él^^jy/nbsp;Maria,Anna,Paftores,amp; alij multi, qui de pura dodrinaco^'^j^nbsp;tiebant, amp; audiebant non Sadducæos aut Pharifæos, fed Jnbsp;riam, Simeonem, Annam,Mariam, amp; fimiles,amp;c. Namnbsp;valde çxiguusctus eft ,tamen Deus aliquasrcliquiasferi*^nbsp;ruth VOXamp; confeflio exaudiatur, amp;fubinde minifteriumnbsp;rat,iuxtailludIefa.i.Nifi Dominus rcliquiflctnobisfemeinbsp;Sodoma,effcmusamp;c.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.J
Itaquc,quæ fi tEcclefia,amp; qualis fit,amp;vbi fit,hxc del^^, indicatjfumtaexraanifeftisteftimonijsdiuinis. Nihildi^j,,5*nbsp;EccIefiamalligatamefleadEuangelium,vtPaulusinqui£^\iid
quisaliudEuangeliumdocet, anathemafit. Etloann-i° mcæ vocem mcam audiunt. Et Ioan. 17. Si quis diligitnbsp;nem meum fernabir, amp; Pater mens diligct cum, amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
cum,amp;manfioncmapudeumfaciemus.EtIoan.i7. Saélih in fcrmone taojfcrmo tuns eft veritas.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji
NonfuntigiturmembraEcclefiæDei, etiamfi imperia.tenent, Sadducæi,Pharifæi,amp;fimiles, Pontificeî) nbsp;quiaIiamdodrinamproponunt,diflenticntcmabEuaDS^nbsp;ftabiliuntidqlapertinaciter.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; .nbsp;nbsp;nbsp;.
Manifeftum eftautem,aliudgenus dodrinae,diflent Euangelio^aduerfariqs traderç dpropugnarcy qui doçet'Jjji^nbsp;Deiimpl-er^i obedientia noftra in, hac vira, ôc hanc obed^^j^j^Oi''nbsp;mereriremiftioqem peccatorum; Item, Hac obedient^ jCnbsp;nés iuftos cifle coram Deo :ïtem, Prauam concupifccnt^^ ujt)'nbsp;cfle peccatum, nec malum pugnans cum lege Def Item, 0nbsp;dum efieconuerfis, anfint ingratia, amp;hancdubitation^nbsp;cflepeccatum : Jtepi, inuocandos efle homines mort^^j.^jf)'nbsp;Cultus Dei eflediferimina çiborum, votamonaftica?^ .idnbsp;tus finemandatoDei cledos:ltem, Oblationeniinnd^^nbsp;facienti amp;alijsviuisamp;mottuisremifllonempcccatorum»^^j^nbsp;ltcm,aliasprophanationesSacramenti multipliccsnbsp;Item, Epifeopos pofte inftituere cultus Dei, amp;peccatanbsp;_cflrcviolationemcultuum, quiab cisinftituunturiltcmgt;nbsp;gem de cVbata;imponere vlli ordini hominutmltemj^^^jd)^'nbsp;xationemfingulorum dclidorun; nec^aeçiatiï çfis ad i
-ocr page 525-SA XON IC A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^05
Item,Satisfaaiones Canonicas,compcnfa-quot;fcQ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: Item, Synodos,hi quibus foil
^'^ntcntias, non pofle errate : Item, Qui confc-^tb ^^^^^^asres fine mandatelt;iiuino,amp; tribuunteisvim peccata amp; diabolos amp; mor bos: Item, Qui in uo-approbant, quafi ibi plus fit auxilij:nbsp;un t homines ho neftos^tantùm quia hos erro-^ubant,^ veritatem profitentur.
F^ef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;idololatrica,manifeftura
eflemembraEcclefiæ,feddominari, .^amp;^**^æ^^^^^^ucîeidominabantur.Intcrca tamefucrunt,nbsp;t:%finbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rctinentes fundamentum,
?Ht. plus,alij minus lucis habuerunt,habcnt,amp; habebunt. Vfnbsp;nbsp;nbsp;ctiamfandiftipulas extruuntfuprafundamentum,
V5**^ttiminhactemporummiferiamultis,quihabentini-vtcrudiri,amp;cumdodioribuscollo-pi, p ^ Hi flint ramen in eorum numero, quibus iubet Deus 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qüigcuiunt amp; dolent,propterea quod errores
J^*PQ^3^^*Pue igitur ex voce dodrinæ iudicandum eft, amp;iudi-voceveræ doélrinæ, Sacramentorumabalijsgentibusdifcer-P*Ca°^^ænbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doótrinae,oftendunt ipfa feriptaPro-
fu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Symbola.In his non eftambigua doi^rw
intcï^^^'^uto,videlicet deartiGulisfidei,deeflentiaamp;yo-V^cr ^^^il^Q^'^denitore, dclegc,dcpromiirionibus',d« ft ?gt;ii ^^^utorum,dcrhinifterio.Etmanifcftum eft, nulli créanbsp;%j?^^ugclis,non hominibus conceffumcfrc,mutaredo.nbsp;rv^I^eotraditam.
m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£cclefia,oftendit filius Dei,inquicns: Re-
n^noneft de hocmundo.Itcm,SicutPatermeusmi-'^°^«Coiligitur voceminiftrorum Euangclij Deo. HocimmenfumbeneficiumDeiagnofcc-
Ecclefia eft ctus,qui confpici amp; exau-
JJ1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imperijs politicis,fcuge-.
NeciurediuinoEpifcopi habcntpoteftatcm quot;^endi non obediente^ nec im peria mundi occupan-i 5
-ocr page 526-506 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO ,
di,amp; tarnen in ca ordo eft, iuxta illud : Eph. 4. Afeendit, hominibus,Apoüolos,Prophctas,Euangcliftas,Paftor^nbsp;stores*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f/
Filius Dei eft fummus facerdos, vnüus abaitcrfl quijVt non funditus intereat Ecclefia, ininiftrosEuang^ /nbsp;tribuit,partimàfcimmcdiatèvocatoSjVt Prophctasamp;nbsp;los,partim vocationc humana cledos. Nam dcEcclcu^^. p/nbsp;nein approbat, amp; immenfa bonitate effieaxeft» ctiaO»nbsp;Euangclio per cleftosfuffragi|s,aut nomine Ecclefia:.
Retincmusigituramp;innoftrisEcclcfijspüblicui^^ jjC' dinationis, quo commendaturminifteriumEuangcIij''nbsp;dis,quorum mores amp;do(ftrinam prins cxploramus.
Etdcdignitateminifterijfideliter docemusEcclclgt;*jj(f hil dici maius po teft,quàm quod Fili us Dei inquit,nbsp;Patermeusmifitme.fîcamp;egomitto vos-Oftcditamp;qusHi* nbsp;detjPrædicateEuangcliumramp;affirmatjfepervoceniifio^nbsp;cacem forc,fîcut Pater oftendit fe efficacem effe per
Propônimus amp; mandata Dei : Luc. 20, Qui vos au^z audit:quivosfpcrnit,mcfpcrnit.Item,Heb. ij.Obeditcpf^^nbsp;tisvcftris.Ncc tarnenhæcdicta regnum conftituuntcxtr3^.j,tnbsp;gclium,fedobcdientiam præcipiunt,dcbitam vocinbsp;adminifteri um hæc pertinent,doccrcEuangeliumjadroi^.ijcJnbsp;Sacramcntajvoccmabfolutionisimpcrtircpctentifaus»^! Jnbsp;pcrfcucrant inmanifeftis déliais,ordinäreminiftrosE^^^^pi«nbsp;ritèvocatosamp;exploratos,exçrccreiudiciaEccIefîxleg^J%(ii'*nbsp;dojde ijs, qui manifeftorum criminum in moribusautnbsp;rei funt,amp;contra contumaces fententiam excommunié nbsp;fcrrcjamp;conucrfosrurfusabfolucreamp;recipere. Hæcvtrit^®nbsp;ctiamConfiftoriainEcclefijsnoftrisconftitutafunt-
Diximusautem in dcfcriptioncEcclefix,multos^ (f fibili Ecclcfîa cfle non fandos,qui tarnen externa proftfliunbsp;ram doftrinam ampIeûunturquiaDonatiftasimprob^nbsp;finxerunt,minifteriumcorû,qui non funt fand4,non j[Fnbsp;Improbamusamp;colluuiemAnabaptifticam,qua:nbsp;clefiamvifibilem,in quaomnes fintfanfti.Acfatcmur,nbsp;fia vifibili in hac vita fentiendum effe , ficut inquit vnbsp;Mat th.n.Simiic eft regnum clorum fagenæ miiTæ innbsp;boni amp; mali pifees colliguntur.Sed tarnen hi,qui fiuntn®
-ocr page 527-I
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXON! ÇA.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$07
; 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, definunt elTc mcmbrahuius vifibills congtegatio*
d
r/
r
?ïtahocdidum,Gal.l. Si quis aliud Euangelium docct,aoa-
DE SACRAMENTIS.
b^^ccrnunt Ecclefiam à cxteris gentibiis, Sz. ritus quidam diui-K'¦'tusinftituti^quinominanturvfitatcSaçraracnta: vtj^ptiC. fjjp^Cana Domini: quæ tarnen non funttantùmfigna pro-magis( vtvetuftas dixit )fignagratiæ:id eft,nbsp;har *^'^oniæ additæ promiftioni Euangelij degratia, id cft,dcnbsp;tiif . tedemtionis:quæitainftitutafunt,vtfingulicisvtanÿnbsp;^'(I'^^funrpignotaamp;teftimonia,quæoftcndunt, ad fingulosnbsp;beneficia inEuangelio promifla. NamvoxEuangelijnbsp;vfus,pertineread fingulos qui Sa-^fisvtuntur.
DE BAPTISMO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a
mcrfiojamp;vetborum prlt;gt;-tiisfj^^tio Ego baptizo te in nomine Patris, amp; Filij, Sz Spiri-£iijj ^^UnhisverbisfummamdodrinæEuangelijcomprehen-Êgo baptizo te: id eft, ego teftificor hac te ablui à peccatis, amp; rccipi iam à veto Deo, qui eft Pa-1 ûnuj^^°irioftrilESVChrifti »quitepetEiliumlESVMÇhri-ftiçj) ^^detnitjamp;fandificat te Spiritu fanfto.ln huius veri Dei nonbsp;^'s ',^i'^üocationem,te baptizo, qucmagnofccs amp;inuoca-H ^difeernesab omnibus coramenticigt;snuminibus;amp;certônbsp;promifif. teeffenbsp;q^^°rumEcclefisDei ) qux petFibum rcdlimtaWft, amp; fanftifi-Spiritu fanào.
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intelleftum huius fderis teneant kî,quorumtas
' Stf capax eft : amp; hac tcftificatione confirmati, cre-* retnitti peccata, amp; fe verè efle membra Ecclefîæ Dei, 1^ fidçycrum Deum iuuoccntficut Abraham cogi-4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;promilfioricm venturi fe
i'! ^^QteÛigçhat.fe membrum efle, Ecclefiæ Dei,Sctolli ma- -l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lediCtio-
-ocr page 528-50« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFtSSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pi?
ledfâîôttcm à fc quoq: per hoc fernen,de quo diàum milfiôh«,Gdn.i2.1nfcminctuobcncdicenturomncsge',^,ir(
Sic amp; Petrus docet, i.Pet. 3. Baptifmum cfleftipul^^ bons confeieut^æ erga Dcuni,per refurredionemnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
quieftaddexücramDei. Nominatimaitefîcftipulation^^ Dcjustcçunifdusfacitjamp;tefanatisvulncribus tux eon*nbsp;récipifjôc tiiVrciffi-mcumDeo facisfdus, vthune veruinbsp;i ri noces, amp; c redaÿ t c p er fili um Dei r efufei tarum exnbsp;gnantcm,falüari.
Ira eftîcax eft in te hic Filius Dci,fedcns ad d ex ferait PatriSjficutamp;PaulusinquitadGalat.s.Qui baptizatinbsp;ftuminduiftis. Et dari Spiritumfandurain bàptiffflO?nbsp;ad Titum 3. cùm ai t, Per lauacrum regen era tionis amp; rç**nbsp;nis perSpiritumfanâum. Et Ioan,3.dicitur; Nifinbsp;fuerit exaqua amp; Spiritu, non poteft intrarc in regnunac^nbsp;.Docemus igitur,ncccffariumeflc Baptifmum:nbsp;turn baptizanius finguloSjficutcircumcifio femel tantùi^j,(jnbsp;gulisfiebat:feddoftrinam defignificationçamp;fdcreO^^nbsp;lilïimam,fa:pccommémordmus,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Retinemuslt;amp;infantium baptifmum.-quiaccrtiflÏ^^j/ promiffioWem gratiæ ad infantes etiam pertincre,.pnbsp;tùm,quiEcclefîæinferuntur. Quia dehisdiâumcftj^^jjjf/nbsp;Siniteparuulos ad me venire, quia talium eft regn umnbsp;EtOrîgcncsfcribit-in6.Cap.adRom.EcclefiamabAplt;^(j(/nbsp;cepiflejmorèmbâptizandiinfantes. Nec iudicamusl^ nbsp;femtantùm ociôfam ccremoniamcflc,fcd verè tune à Pnbsp;piamp; fan^ftificari infantes,quia tune inferunturEcclefis:^ .p nbsp;ies promiflio pertinet. Extant autemdehacremultal*'nbsp;noftrisEcclefijsedita,quibusrcfutanturAnabaptiftat»
il bnbsp;lt;1,
gt;DE' OENA DOMINI. .
Il»
TpT'BaptifmMfe/^-Cna Domini ,funt pignora amp; gratiæ, vt antea didu m eft, quæ de promiflîonc,amp;nbsp;tione nos commonefaciunt. Si oftcndunt benefic^^ -/-a.nbsp;ad fîngUivia pciiiiicn.,K{U»**.»*.* i/i*Q »luiijiui.vjvvinbsp;crimen eft : PçrBaptifmiim nnguliinfcruntur Eccleli^'Lhl^nbsp;nära^Pomihifimul ctiaoïvdlüit Dómiflus cïïèriehiünv^p^
los commbnefaciunf. Si. oftcndunt bencficiâ^j^^cO., ulos pcfnnerç,qui hisdd bus vtuntur.Scdnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K
R-irgt;f-îGTi iTnn fÎTi-mili nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TîrnîCU^' ;hp
SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;nbsp;nbsp;509
cninïDeusminiftcriuniEuangdijpubli-'''^etn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;larebris tantumâncJufanitcneriEuangclij
t
?
f
f
( f
I
vultfeagnofci amp;inuocariàtotogenc-''v^lt^^^ ^ieovultpublicosamp;honcftoseflecongreflusjamp;in Vhi Euangelij voeem, vult fcibi inuocari amp; cclebra-Mi hosipfoscongreflus, teftesefleconfeffionisamp;fe-^eclcfiæ Dei J ab aliarum gentium feûis ôc opinio-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loannes Ephefî cum fuo coctu,amp; docctEuangc-
Su. '^âcramentitotusctus oftenditfehancdoârinam Deum inuocarc, quiEuangeliumtradidit,amp;nbsp;r Vu^ Dianæ, louis amp; aliorum idolorum cultorî- enitnDeusconfpici amp; audirifuam Ecclcfiam in mun-^hfciundam eflcmultispublicisfignisàreliquisgenti-Xp^hauddubièfuoscoetushabuerunt primiPatreSjAdatn,nbsp;: V^ochjNoë, Sem, Abraham: amp;deincepspolitialfraëlha-! ^itosritusjvtfciundioillaàgentibuscffct confpeftior.nbsp;Dominus peculiarem promîffionem eon-Sl*^*^*Vbicunqueduoauttrescongregaiifuntnbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç^icquid
(. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eis,EtânPfalm.i49-Laus ciusinEccle-
^iprum.
)¦! r
promiflioncs,,în quibus Deus affirmât feEeclefîam dulciorcs,quia intellîgimus cum publicumnbsp;S( iï^eongreffibushoneftis conferuareamp;reftitucrczfîcnbsp;verbis Cnx inclufa eft hæcpromiffio, cùm iubetnbsp;inortem Domini j amp;. hancCnam diftribui, doneenbsp;'quot;»Matth.zft.
r ¦'^'^'^^^^'^^*^XDnaîotfitînhuiusSacramcntîvfü,ve-'*0^ inftitutionis cogitentur, quæ ad publieam congrega-^jamp;ad fingulorum confolationera pertinent*
gt;1 ïïima cïSTcftSmusDei vuïtin
gt; gt;ionefonarevocemKuansebi. Hutuscongrcgau^ vuh effe haue fumûonein,quæ fumma reucrcntufacien.
H^^kfumcntium-.dequareuerenuaPauluslociuitur,uCor »\ ^Venv. Qni fumit indigne , reus ent coruons amp; fan-ui
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f 1,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-- » -WW* »,*lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w
tcftimanimacxbibciturmirandaeforcictattsDo-^ni Ä. r* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
______________ ________-----,----r.ju \nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funiit indigne, reus crit corporis amp; fanguinis
Sccundat
-ocr page 530-510 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Sccunda; Vultamp;concioncm amp;ipfumritumpro conferuationem óc propagationem memoriæ paflion*^»-dionisjamp;beneficiorumfuorum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Tertia: Vultquemlibet fumcntemhocteftitnonio laritcrconfirmarc, vt ftatuatad fc pertinere beneficianbsp;cùmconcio fit communis: amp; hoe tcftimonio,hac funib (f,nbsp;ftenditte ipfius membrumcffejamp;teablutumcircfang*^*nbsp;amp; faccre fe hoe foedus tecumdoan.is.Manetein me,Ócnbsp;bis:Itcm,Egoin eis,amp; tu in me.
Quarta:Vulthancpublicamfumtioncm,confel^^jDi' fe,qua oftendas, quod dodrinæ genus ampletäarisnbsp;adiungas. Vultamp;gratiasagi publiée amp;priuatiminhactpnbsp;monia,DeoætcrnoPatrijFilio,amp;Spiritui fando, cmPp^^^iiiti''nbsp;ris benefieijs,turn nominatim pro immenfo beneficie ,nbsp;nis amp; faluationis. Vuit amp; ipfis Ecclefiæ mem bris intcrlci^nbsp;lumcffemutuæ beneuolentiæ.Ita multi fines concurrun^/^^jt |nbsp;Harum maximarumcaufarum commemoration^ nbsp;mushominesadSacramenti reucrentiara amp; vfunr Er1®^quot;
mushonunesaddacramcnti reucrentiani « viunr pt çj quomodo profitvfus.Aperte dan^nanius portentofun^^-.nbsp;Monachorum,qui fcriplerunt, fiimtioncm mercrirem*^ *,/nbsp;pcccatorum,amp; qnidem exop^teopcrató,finebonoj tnnbsp;?i c î-î Vi* Ph-n Tn îr*! Î ino rri 1'1'^ f-i r» mi (Tn-a r r 11 n** /-I i/Vn Hn i h
tis.HæcPharifaicaimaginatio pugnatcum dicl:o,Hab3C'''jfi fua fide viuct. Sic igitur erudiinus Ecciefiam, accefiiir^^'d/^nbsp;namDominioportere pnitentiam,feu 'clt;gt;nucrfionci^nbsp;amp;accenfa iamfidcin cogitationede morteamp;rcfurrc^^^jji'il^jnbsp;benefieijs Filij Dei, qiia:rcre hie confirmatlonem hu*nbsp;quia in vfu Sacrament) fit tcftificatio,quæ oftendit,adnbsp;pertinere beneficiafilij Dei. Firamp;tcftificatio,quódteH^jp'nbsp;brum adiungat,amp;quod fitintc, ficutdicit loan.iZ*nbsp;bis,amp;c.
h
t ft
»1
It
n
Monemu^etiam.ne exifiiment propterhocopii^^^|,| obedientiam rcmittipcccata, fed vt fiduciaintiieantur pp'nbsp;amp; mcritum filij Dei, amp; rcfurrefl;ionemeius,amp;ftatuan^j;0lt;j,nbsp;ipfum nobis peccatarcmitti,amp; veile cum hanefidenquot;*nbsp;monefaftioneamp;teftificationc confirmari. Cùmhoc^^pcii\|(nbsp;deSjConfolatiojgaudiumconlcicntiæ amp;gratiarûadio^nbsp;prodeft fumtio, Necadmittun tur vlli ad communion*^nbsp;à PaftorcautCollegiseiusauditifint amp;abfoluti.Inha'
-ocr page 531-,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» SAXONICAz .
5}l'^'^.^^^quot;*^o''f^turamp;fæpècrudiunturrudiorcs,dc tötadodrü '^aeindeabfoliitiopromulgatur.
E)ocenturetiam homines: SacramentaGfleaólionesdiui. .^'*5inftitutas,amp; extra vfuminftitutum resipfasnonhabcrera-j^^^oiSacramenti, fed invfuinftituroinhaccommnnioneve-tjj^^bftantialiteradefle Chnftum,amp;vcrè exhiberi fumentibusnbsp;fj P^s^fanguinem Chrifti: Chriftnmteftariquödfitineis,amp;nbsp;y quód abluerit eosfanguine fuo, fientnbsp;Q'^fiüsinquitJ Hæc accepta amp; haufta efïiciunt,vt amp; nosinnbsp;^'Yamp;Chriftus in nobis fi t.
clcfi '^^PfoautemrituferuamusmoremvfitatumvniuerfæEc-t^v'^^^^i^Latinæ amp; Græcar.Non fiuntprinatæ Miflæ, hoc eft, üç. Quibusnon fiat diftributio corporis amp;fanguinis Chrifti,nbsp;poft Apoftolos, taies Mif-
AvtdefcriptioncsvctcresapudDionyfiumjEpiphani-^3ôl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; amp;apud alios oftendunt. Et
iubetji.Cotai,fimnl fieri multorum commu-publica amp; honefta congrcgationc rccitantiiraut fynabolnm,amp; Icdiones diftributæinnbsp;^ofe-E)einde fit concio de bencficijs Filij Deî,nbsp;'^lïi p^^^^O(ftrinæparte,vt fériés temporumprçbetargumen-Ptov °ftcarecitatPaftorgratiaruma(ftionem,amp;pEecationemnbsp;poteftatibuSjamp;depræfcntineceiTita-queni voluit fieri vidimam
récitât verba Chrifti, deCnæinftitutionc, amp; fn-iicjç^^^^'ftribuit fumentibus integrum Saeramentum :quire-
extrcmum,rurfusrecitaturgratia-
'^^w'^^^ritum,amp;hanc communion empîurimum eongrue-/\'P^*®-^poftolorum, Si. cum eonfuetudine veterisEc-^iisin. ^î^^vfqueadGrcgorijætatemjnoruntomncSïnonpror-cùm ita fit,probanda,nonim-noftrarum Eeelefiarum confuetudo ; fed ad-'^probaixtes noûramconfuetudinem, defendant multos
-ocr page 532-5u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
tos crrorcs, ali j magis tctros,alij nouis ïani artificijs
Multi ante hoe tempus fcripferunt, fieri Miffa pro viuisamp;mortuis,amp; mereri earn facientinbsp;ncni pcccator um ex opéré operato. Et hæc plurimorumnbsp;fiofuit,amp;adhuc eft fimilis Pharifaicæ amp;Ethnicx.nbsp;modo Pharifaei amp; Ethnie! fomniabant,fecxopetcopcratO|,^nbsp;reri fibi amp; alijs remiflionem pceeatorum,paeem,amp;nbsp;bona.Autctiamfi qui minus eei vereeundiùs loqucbaflt ¦nbsp;dieebantmereri eanonfinebonomotufaerifieantis,^nbsp;crificia ipfa fingebant efle mérita amp; prceium. Hacopii'*® Jnbsp;mulabanturfaerificia,amp;ercfcebantaueupiaquæftus» /nbsp;Miffarum mereatuSjamp;prophanatio Coenæ Domini,nbsp;orbeterrarum,
quot;V ult autem Deus,vitiofos eultus taxari Sl aboleri-^^^jj]^ ccm diuinam fîmpliciter Sc yctc proponimus,quæcrro^^^nbsp;damnat.Ae toto peftoreaffirmamus coram Deo amp;nbsp;in cio amp; in terra, tantum fuiffe vnicum facrifîciumnbsp;nbsp;W
rium,feu quo ira acterni partis aduerfus genus humantP cft,fcilicet, TotamFilij Del, Domini noftri lefuCbrift^^jj^nbsp;amp;rcfufcitati obedientiamffoanj.Hic vnicus eftagnu^, l nbsp;peccatamundi.Dehocvnicofacrificiodidumeft,Hc^^\(.j,ii'^^nbsp;CO facrificioeöfummauit in perpetuum cos, qui
Ethocfacrificiumfingulisfuafidcapplicatuncyi^^jj/' Euangelium,amp;Sacramentisvtuntur,vtPaulusinquif:^^Iiil'jnbsp;Quempofuitpropiciatoreminfanguincperfidenî-H. 'fjji'nbsp;fidefuaviucü amp; i. Pet. i. San£tificatiSpiritu,adnbsp;confperfîonemfanguinis lESV Chrifti. Caiterafacrinc.^jifii'nbsp;riTeftamentofucrunttypica,dc quibus fuo loconbsp;citur; Etnequaquammcrcbanturrcmiffionempc^^-^^ptJ'^nbsp;omnes iufticiæ fandorum omnibus temporibus,fu®'^jfXnbsp;amp;cruntfacrificialaudis,fcult;wx*f'^*,quçnoi'mer®' lnbsp;tiautalijs remiflionem, fed funt eultus debitiinfin^^.jjijiJiynbsp;cent propter Mcdiatorcmamp;fummum facerdotem^. jjjßUnbsp;vt dicitur ad Hebr.ij.Pcripfumofferimus facrificiu'nbsp;pcrDeo.Hanceflcimmotamamp;aîtcrnamvcritatcinj' jfnbsp;mum eft.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yffy
Quod verb citantur contra tam claram nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
Centones, quos nominant Canones Miffæ,ctw'®'
-ocr page 533-SAXONICA.
'lijjj . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAX ONIC A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SU
iî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Graecosamp; Latinos: Et Graecosipfos
li'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deremaxima.EtinLatinoCanoneapparet
M I y^æutascflclaciniasabignotisautoribus.
Ecclcfîa vtitur nominibus facrificij amp; oblationis, \nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;§11 totam aftioncm, precationcs, fumtionem, rccor-
J I ^10- ^^cm,confcfiionem,amp;gratiarumadioncm. Hæc to-exterior,in quolibet conuerfo ad Deum, amp; in facrificiumlaudis,fcuvx*f****P»^^®y*nbsp;(1 tinquit Dominus,Ioan.4.Veri adoratorcs ado-
externa facrificia,quæ fierincceflcfit, ctiamfi in motus Spiritus fandi,ficutinlegenecefleeratnbsp;. 5^^^Pafchatosfcruari.
V^/'^^^CnaDominidicitur.i.Cor.n.Probcrfevnufquif-P*®elcO: vtenti Coena Domini ,cùniaffertpniten-j 4,\'. ^^nonprodeficialienumopus. Prætcreademor-totum hoc fpeflaculum pugnarecumver-f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qiii^l^®eadmortuos,vel
/ ) l^Oth^-^^^enin magna parte Europa; pIurimumMiflarum Magnamultitudoetiam prorfusignorans,quid
J autcm hæc omnia manifeftefintimpia/acereobla-loquuntur,vt mercatur viiüsamp;mortuis: autfacere
Refendant. Etcùmritusextravfuminftitutumnonha-r Ch. Qfth O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
^'^thi;\^nemSacrarncnti,ûualisibifiatidolorunïcultus,coffi.
{ Seft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;partetnCnDomini cir-
pÇfç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adorare; vbi prorfus transfertur pars ad vfum toto
.\'^^^^^niabinftitutione,cùmtcxtusdicat:Accipire,mâ-i quidem amp;rcccns fit hoc fpeûaculum.
potj ^^^^nao»qnalcs funt mores plurimorum facrificulorum
^^^'^^^^'Cor.ii.^icunq; indigne fumit, reus c-fanguinis Domini.Hæc cuiq; perfenota funt.
quot;aftabilicndajtident has querelas, tarnen certiffimum
-ocr page 534-5Î4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
eft ,Dcum hornbiliècrirafci his fceicribus : ficutinl^ baturfticrificiorumprophanationibus. Etvidcmusir^^^^^jH^jnbsp;jnanifefta, tot regnorum ruinas, vaftationem orbisie^Wnbsp;quam faciunt T urcæ,confufîones opinion uin,amp; multas inbsp;masdifllpationcsEcclcfiarum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Teautem jFili Dei,DomineIcfuChriftc,crucili3^^P^[jj^ bisamp;refufcitatc, fumnicfaccrdosEccIefiæ ruæjVcrisgf'*',/nbsp;otamuSjVt propter tuant amp; aeterni Patris tui gloriam,«!^!^nbsp;la,crroresamp;abominationes:amp;,ficutipfcprecatuses,lagt;^jlt;nbsp;nos in veritatetua, amp; in pedoribus plurimorum acccn^^/nbsp;ccntEuangclijtui, amp; vcraminuocationent: amp; cordant ,nbsp;verant obedientiam fledas, vtgratiteinomnixtcrult^^nbsp;bremus,
Omnium angelorunt amp; hominum eloquentiam magnitudo peccatorunt, quæ prophanatioCnxDoi^'nbsp;iam fcculis parit. Et nos, cùm par oratio tan tæ rei nullanbsp;Et,breuiorcsfuntus.-amp;inhocingcntidolorcFiliumPel^^i^|Znbsp;vtipfe hxcniala emendet; amp;finiuladdcclarationemtP.^nbsp;rent nos apudeosofterimus, qui camaudirevolunt-nbsp;nbsp;nbsp;,f
qiiæftionepræcipuè fiericernimus hoc, quodaitSaloiu^^ J xinde facere canon tem catmina prauo cordi, ac fi acetuiu nbsp;fupranitrura.
Has dcfacrificio perfuafiones, fciunt aduerfarij fcfuæ poten tiæamp;opum.ldeocontra riant orarionemaud,(j/nbsp;lunt.Quidantaftutèiamlenireabfurdadifcunt. Noncu» jj,gt;nbsp;unt,meritunt oblatio,fcd applicatiozftruuntinûdiasv^nbsp;cofdemabufusretinent,
Diximusautemantea, vnumqucnilibct fidefua applicationeni facrifîcij Chrifti, amp; cùm audit EuaDg^^*^,.pigt;^nbsp;cùmvtiturSacramcntis.Etfcriptumeft,!. Cor.ii-quifqucfeipfum. Non igirur fenfit Paulus,ccrcmonia'^^jiS'nbsp;non vtentiprodefle. EtFiliusDciipfefcfeobtulit,ingr^nbsp;fandumfandorunt,ideft,inarcanumconfiliuni diuinita/nbsp;nens voluntatem æterni Patris, amp; ingentent iramfuu'^^j*'nbsp;caulashuiusmirandiconfîlijintclligens. Hæ rcsmagn^^nbsp;cantur,cùmdicit textusadHcbræos9. Sefcobtuliunbsp;quit Icfaias : lefa. 53. Ponctanimani fuani hoftiam ,nbsp;Quid igitux nunc intelligunt facxificulij qui di.cunt,lC^/
t
-ocr page 535-SAX ONTGA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,
V ^inccannquitashocmodolocutacft. Scdatrocîflî/na
^^Antiochus,quitypuseftAnrichrifti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;antca nos rctincrc totumrïtumEc*
'(itjij^Poftolicæ; amp;iugcfacrificiumcft,fonarcdodrinamin-rcâè inuocareDeum : Dcniq; vt Domi.
æ fpiritu amp;veritate.Coi»-
^'^rctiam hîcvcrum vfum Sacramcntorum, omnia cùm fîdcliflîmè retincamus,fummarcucrcn-¦''nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facrificiumzilli aboient,qui vcram inuocatio-
Domini multismodiscorrumpunt,qui
^ii^J*inocarc homines mortuos,qui Mifiasvcnales habent, '\jL^^^^coblationefuaaliJsmercri,quidoûrinacdcpni.nbsp;Xi^j^^^cmiffione peccatorum multos tetros crrorcs mifccnt:nbsp;agentes pnirentiam, an fin t ingratia,quinbsp;?'K°^®'^*io^sEcclcfiam poiiuunt. Hi fun t Antiochifimi-?®,qui obedire Filio Dei ftudemus,diccnti ; Si quis dili- 'ïtnoncm mcum fcruabit.Ioan44.
^^ftrcmo amp; de vfu integriSacrainenti,pauca quædam dicendafiint.
^ophiftica à iudicijsEcclefîæ,Noruntom.
t)'Sa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inftitutam eflc,vtdcturpopulointe-
^cclefiæ, Latina:amp; Græcæ. Ideofa-iniuftam eflc. Légitima violate iniuftum cftxur Filij Dei teûamennbsp;i î)^^''Cpfiusobfignatum,Epifcopi violant?nbsp;^'gt;Vt'^^*^^^^ft3tcm,tantameflcimpudentiamquotun-
^cndam prohibitionena-'quorum rcfutationcminrc ^^omittimus.
k DE POENITENTIA.
doftrinîc inprimis magna perfpi-
® in nofttis Écclefijs illuftrata eft, cùm Scntcntiarij klnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cam
?
-ocr page 536-jt« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.jj)
cam incxtricabilibus labyrinthis inuolucrint.Prioîùm namus Catharösamp;Nouatianos,quifinxcrunt,neclabip%/nbsp;ftos in dclida contra confcientiam ncc lapfos poft cnflC» j,«»nbsp;nem recipicndosefte. Et extant noftræ refutationescon
r Nolumusautem de vocabulo pnitcnnx
XΫS Si quismauultjVtaturnomineconuerfionis, quot* .uiii^ tæfæpe vfi funt. Libcntcr etiamretinemus vfitatumnbsp;contritionis: amp;dicimuspartempnitcntiæ,feünbsp;primam cfle contritionem ,quæcft, verecxpauefccreaS j,/nbsp;iras Dei aduerfus peccata, amp; dolerc, quodDeumnbsp;Et dicimus in bis qui conuertun tur, aliquos talesnbsp;amp; dolores efleoportcremecagcrepoenitcntiamnbsp;fecuri amp;finc dolore,vt a.Corinth.y.Contriftatinbsp;tiam.EtEzech.ao.Etdifpliccbitisvobisinconfpcü**''^nbsp;nofeetis vos dignos cfle pcenaamp;exitio. Ethiveri^i®nbsp;fenfus irx DeijVt fuo loco copiofiùs dici tur»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jM'
Hicautemtaxamusaduerfarios, quifinguntcoP/ mereriremiflioncm pcccatorum,öc oportere contrit^nbsp;ficientem efle.In vtroque errore magna tenebrxnbsp;mifliodaturproptetMediatoremgratis, amp;quxpot^nbsp;tritiofufficiens? Imoquomagiscrefcitdolorftncn^^^jpP^^llnbsp;xicordixjCÖ magis corda fugiunt Deum, lt;Slt; fuftinctc^S/livnbsp;ra hanc magnitudinem dploris poteft,de qua dicitu*^nbsp;leo contriuit omnia ofla mea.Scd illa otiofanbsp;xum,oftendunt in ipfis Sc vit® fccuritatem Sc J
Fiuntautem hi veri dolores,cnmarguiturpcc^-Euangelio oftenditur) con temtus Filij Dei: Spirh^® dumdepcccato,quddnoncreduntinme.loan.i6-moralis arguuntur alia pcccata,vtinquit Paulus,nbsp;gemcognitiopeccati,
De confeflione priuata facienda paftoribus, ritum priuatx abfolutionis in Ecclefiarctinenduonbsp;ftanterrctincmus,proptcrmultäsgrauescaufas.Scd*nbsp;mus, non prxeipiendam neque poftulandamnbsp;nem delidorum in illo priuato coUoquio: quia»^^
-ocr page 537-i, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S A X O NIC A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5Î7
|; ''Piac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;recitatio,necpoflïbiliseft,amp;addu-
_ 11»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;äZ»»nbsp;nbsp;nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/»
î*
, j(?^?^^^^^^*^t)itationem,amp;fidemlanguefacit.
'^ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;taxamus,quödnufquamaducrfarij indo-
dequafupradidumeft: quafolavercaccipiturrc-, Sc cor in fenfuiræ Dei erigitur, amp;libcramur eftRom.s.Iuftificati fidenbsp;%Q^^^Çniius. Sine hac fide,doloresfiuntpnitentiaSaulis,nbsp;L^^ftis.amp;fimiliuminTragoedijs.
amp; humanastraditio-fidem velomittentes,vcl etiam oppugnan-
Nd^a^'^^^i^^^'^iOVf ®quot;Oman.6. amp;fæpèaliàs diciturdocendi ^Hp^buimusconuerfionem velpnitentianijin triamemnbsp;k ^ntritionem, Fidem,amp; nouam Obedicntiam. Nam hasnbsp;VPleftiturvera conucrfio, vtvoxdiuina,amp;vcraEcclefiænbsp;J, Jtiaoftendunt.
de modis loquendi, aut numero partium con. ^tvQi ^^ouemus, fed res neccflariasinconfpeftuomnibusnbsp;?''gt;Ve Et maxime ncceflarium eft Ecclcfiæcxtaredoûri-'**perfpicuam de tota conuerfione,nbsp;amp; in concionibus diuinisfummaperfpicuitate, amp;nbsp;¦Si^^'âbyrinthisfæpiflimèrepetira eft,vtBaptiftaamp; Chriftusnbsp;J. Agite pnitentiam,amp;crédité Euangelio.Ite,nbsp;''Ninbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pnitentiam : Ecce agnusDei,qui tollit peccata
Paulus Rom.3' Omnes caren t gloria Dei. Hie de con-derenaiftione: luftificamurautera t '^^o^3tia,perrcdemtionemin Chrifto per fidem.
eftigitur,indoólrinadeconuerfione,feupniten iNo '^cotionem fidci. Nee fatis eft quod dicuntaducrfarij,nbsp;Loquun-noticia doftrinæ : Credo rcmiflioncm peccato-dari.ficut amp; diaboli norunt fymbolum ; fednbsp;Niÿ poftulat hanc veram fidem,quæeftfiduciamiferi-P\°P^^rFiliumDeipromift'æ,amp;acquicfcensinFilioDei,nbsp;remiffioncm peccatorum mihiquoqueda-' N M] ^tngratis,nonproptermeamcontririoncm ,non pro-ûica mérita, fed propter Filium Dei , qui immenfanbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k 3 bonitatc
-ocr page 538-ji8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
bönitatcamp;fapicntiadiuinitätisconftitutus cîlMcdîàtor5^^^ piciator.
SciomandatumDeieffeimmutabile, vtfinguHinhis^ ribus ftatuant, feccrtó propter cum recipi. Hæc eft proprijs ¦:nbsp;Euangclij, hoc decrctum exfinu ætcrniPatrîsprolatuin^jj*nbsp;Filium, amp;fanguineamp;refurrcdionceiusobfignatumcftnbsp;icvoluntati amp; dccreto nolle aflentiri, eft ccntemncre f*' ÿnbsp;Dei. Etdehocpeccatoinquitloannes: Ioan.3.nbsp;Filio,manebit ira Dei fuper cum. Sed qui credit fibircniit^'ynbsp;catapropter hunc Mediatorem,iamcertórecipitremi^'fjnbsp;peccatorum, propter Chriftum, qui eftîcax eft in co gt; viüynbsp;fandificateumSpiritufuofanfto'amp;rcconciliatus iam/d^nbsp;putaturiuftus,propterM.cdiatorcm,amp; eft hæres vitæ
Hane neceflariam confolationem in docirinade 'fioncvelomittere,vclcorrumperc,velimprobarc,cftin^nbsp;dclercEuangclium.
Dchacfideamp;commonefaccrc nos abfolutio deblt;^^lt; confirmarc.SicutconfirmabaturDauid,auditaabfoliitjo'^(^nbsp;,minusabftulitpcccatumtuum,2.Reg.!2.Ita tufciasvocci^,;nbsp; gclij tibi quoq;annunciate remifiionem, quæ in abfohi^'ïi|/nbsp;bi nominatim proponitur.Non fingas,nihil ad tepcrtiidj^^nbsp;gclium,fcd feiasideo edi turn efte, vt hoc modofalucnta^ jinbsp;* nés fidc ampleftcntcs Euangeliura: amp;mandaciiuiDeif^ v,?
amp; immotum eflCjVteicredas.Qiiinonhacftdeample^^^^ gclium,fcdmanet in dubitatione/ruftra audit abibluti^^
Cùm hacconfolationc corda viuifîcantur,amp;ftinnj|.F miciliumDei.ccrtè amp; nouam obedientiam incoari pcD'nbsp;vt fuprà dictum eft. Ac redire ad icelcra , eft excutcifnbsp;amp;rurfusamittereiufticiani amp;vitam,ßcutloannesin^^^jjjt'nbsp;3. Qui facit iufticiam,mûus eft: Qui facit peccatuo»^nbsp;lo cft.
ReduuimuS antem fiiprà fummant doftrinxde nouaobedientia»
1,
SAXONICÄ,
DE SATISFACTIONE.
chaos fir doâ:rina: de Satisfaûionibus, quas no-indebita , inditia ab Eeelefia, iongum effet dubi'nbsp;Eeelefijs noftrisôc totam hanc partem verè amp;nbsp;Xi(j'effe Fuit mosprimispatribus,eos, qui ho--\o''p^®^*s»2't'ceflislibidinjbuspolJuri fuerunt,arccrcànbsp;.®^^^^cApt«cipuèàfacrificijs.Huncmorein SeSyna-in Afiaôc Græcia aliæ genres nonnbsp;%i^^^'^'æ-inrcrea polluti vagabantur, circundati fignisrea-Hune mor^ninbsp;''dçJ Ecclefiaretinuit Polhltosarcebatàcommunione:De-Xth^'^^^^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inteliigi poffer,ferio cospererc
cxemplum alijs prodeffct,non fubitorecipiebar, diebus abfolutio differebatur,vt publiée petentesnbsp;VCorinthiusinceftusarcetur,amp;pofteanohnbsp;^hcratione reeipitur,i.Cor.5.
*'*'1)0^'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exempli caufa inftitutuscft,amp;politicus eft,
% (J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perrinens ad remiffionem peccatorum. Creuir aa-
vt indiceren tur ieiunia, abftincntia à ^Opj ^^^ultisannis. Hæc onera cùm nimiùm creuiffent, Epi-J calaxarunt. Ha;claxatio talium rituum,nominaba-ÿlgcntia»
Monachi non confiderarenr, 'quot;fl Sr^*^ conipenfationcm pnæætcrnæinpnas purga-'quot;'iki î^^^i^'P^nashuiusvitæ. Ftaddidcrunt,fatisfaaioncsnbsp;f ^^^iefia, vtillæ pnæmitigentur. Etquidcmoporte-®^icgt;ncscffeopera nondebitalcgcDei. Hasfabulasmo-quidem intellexerunt,reiicimus, Scrcti-thiff '¦^gulas firmiffimas; Pnæ æternæ fimul cumculpare-Pfiif P^^pfcr Filium Dci, non propter vllasnoftrascom-mors, ero mors tua; ôinFerne,nbsp;P^ftistua.ltcm,Rom.5.Inftificarifidc,pacemhabemus.
on /^^^^®-I^icinaus operaindcbita,dequibus iftiloquûtur, ^^^*7-Pruftracoluntmemandatishominum. Ercerrènbsp;clauiumnon habet mandatumindicenditalespnas,nbsp;k 4. Dicimus
-ocr page 540-e20 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
Diciiîlusctiâni,hancapplicationenilndalgcntw Papaalijsapplicat mcritafanä;orum,commentitiaiwnbsp;dulgcntiasolimnihilaliudfuiire,nifilaxationes Canonnbsp;nihil pertincbant ad cas compenfationes, de quibusnbsp;loqnumur.
AliudautemeftjloquidefatisfaóHoncdébita tutionc furtijvfurarum,aliens coniiigis,fàmæ.Hæcrcinbsp;opusdcbitum, pcrtinensadnouamobedientiam,'ynbsp;quit,Eph.4 Qui furatusfuerat,iam non furetur.nbsp;terius coniugem,neccontritioncm,necfidem,necno':ï.^pZnbsp;dientiamhabet. Neemifcendafuntillisnænijsfatisf^ nbsp;prçceptaDci dereftitutione debita,qaatn dicinauseflcnbsp;Fatemur óc hoe, plurimas horrendas pnas innbsp;gari per Ecclcfiamper impcria,per familias,propterc^ ^^(0.nbsp;damultorumhominum,ctiam eleftoruntn vtfeditiom^^^/nbsp;tra Dauidem,non leuitcr afflixit totam illam politianbnbsp;fanftasfamilias.
Difcernimusigiturpnama:tern3m,amp;poenani tæ.EtdieimuSjpnamstcrnam, tantum propternbsp;mittijcùm fidciuftificamur amp;viuificamur, Etli autcinnbsp;temporales præeipuèpropterFilium Dei mitigantur,Q^nbsp;bracuIumEccIefiæ,quiamagnitudinem iræDeihæcinn jl ,nbsp;turafuftinere non pofler,ficutamp; Daniel orafDan.9P^®^ÿ^^nbsp;mînuro exaudi nos,«Sc.refpicenoftrura exili uin,amp;c.Tamt nbsp;docemus, propteripfam conuerfîonemquoqjit'hig^'nbsp;quia in fandis promilfiones legales additsGperibus,nO[^jj, fnbsp;ritæ,fedhabcntfuaprsmia:qualiseft, Date,amp;dabiturvo, anbsp;cùm Paulusinquitji.Cor.n.Si iudiearcmus nos ipfi Jnbsp;remur. Loquiturdctotapnitentia,nondcillisvannnnbsp;bris,quas difputantctiamvalere,fîquisrelapfusfitinp^nbsp;mortale.
Excogitanturautemin hac materia noux turlàtisfadionesnon eflecompenfationes,feddieuntanbsp;dasefTclàtisiàôlionescaftigatoriaSjficutPaulusCorintnbsp;nît,KCor.5. Eaeaftigatioeratexcommunicatio,nbsp;manifeftorumfcelerum, legitimo iudicioamp;ordineexnbsp;nicandos efle,nec eftinancfulmen iufta exeommunic^pf^^jnbsp;ScdtamcnpoteftasEcclefiænonpunitvi corporel* ii
-ocr page 541-I
» i\
»Hjj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXONICA»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;521
Hlj^'**^,f^^tùmpronuncjat fententiam. Career amp;fupplicia 3^ politicos gubernatorcs pertinent.
V^'^^acftautemperuerfitasquorundam,vt,quanquameui %?''«^ntatisconuinci leintelligant, ramen quærât fophifmanbsp;Aiÿ®sgt;nc,fi cederen t,prodidiflefociosexiftimentur. Deus,nbsp;SkiU.'*«rpeaoreordium,Ccit noamp;fimplici ftudioveritatem quæ
I
(
i-I
DE CONIVGIO.
Ju^i'^^ifolaEcclcfiaDci manfit ineorrupta veritasdeCon-psfç^^^^'^^Ecclcna,Deumingenerehumano vagas libi-X(i?^f*^^^^prohiberc, amp; vcllcinteUigi Si. ptaeftari caftita-%t,,^^pfeeamordinär, vtipfum quoquefeiamusmentem Caftant elle: amp;à diabolisdifeernamus, qui odioDei de-''k^confufionibuslibidinum, amp; hanc infirmant natutamnbsp;^^impellunf,vthorribilitercontaminetur.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vbiqiieEthnici quædam tetra exerapla admife-
^^pcrhærctieiportentofasopinioncsdeconiugiofpar qClemens Alcxandrinusdc Epiphanius,Erma-» *^o^'^^'^'tatcminhacextremamnndifcneàafeeeruntTur
, çv'^innfpirituum, prohibereconiugîa, funtmacura dodrinam Dei de coniugio incorru*nbsp;f^tn^^.^^ruantus,amp;Dei beneficie magiftratus politici in fuanbsp;indicia coniugiorum inftituerunt amp; tuentur:amp;nbsp;th'^*gt;iiK^^^*^^f*quot;ClerapugnantiacunilegeDci:amp;fciunt mandanbsp;h'P^æcipifibicuram tuenda^caftitarîsamp;coniugij-Tenc-'^'¦clnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßeconfuetudi
t' r^æ^poftolicæcongrucntem»
^lthoc modo confociatum cflc genus humanum, Sc
1 j5*^intelligi,amp;non vagari libidines»
1'
J',^3t^^'icordincm £ànxit Deus initio, in hocdiólo:Erunt duo Gf»,2. videlicet vnicus mas, amp; vnicafmina infeparanbsp;i^cirfus fancita cft hac prima normaà Chrifto,nbsp;^'Vtautentfitlegitimaconîùndio, fcruamusperfona-k 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum
-ocr page 542-522 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, p,
rumdifcriminaimmutabilitertNc conccdatur fonarum,quibusiurediuino non concéda eft coinmin' ')nbsp;uanturamp;regulæIuris Canonici,de alijs propioribusgr^^jj.nbsp;, cxtantordinationesgrauideliberarionetraditxConfil'^^f^nbsp;Seimusautemvoluntatem Dei elfe,ne prohibeatuf^^^fnbsp;gium vilisperfonis, quæfuntidoncæ ad coniugium; amp;nbsp;traconiugium non viucrent fine periculo conl'cicntiï?' nbsp;nefis 2.Matth.i9.i.Corinth.7.fcriptumcft. Ideococcdi^ynbsp;nos coniugi um facerdotibus, amp; perfonis alijs, quæ pièi'nbsp;gio viueremalunt,quàminclibatUhabcrefauciatasco'nbsp;tias, ne Deum inuocare amp; pic viuere poffint,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i,t
Indcfponfationibusctiamiuxtavetcraiura,parci^^/ fcnfumacccderevolumuSjCÙm probabili ration cpar^''j.snbsp;uentur.DcdiuortijsfirmiftimètcneturreguIazPcccarc^,nbsp;veladulterio,veldefcrtione initium faciunt diftraftio^^/nbsp;dul teri amp; adulteræ; amp; defertorcs amp; dcfertrices codemna*nbsp;cedoccntiuminEcclcfijs,amp;iudicuminCpnfiftorijSj^* ,nbsp;ftratibus feuere puniuntur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Sed perfonæ innoccnti,cùm recognîta pronun^^ y libera,non prohibetur coniugium, vtDeuminuocare'^^ynbsp;uerepoITit.Cùm cnim exprefsè Dominus liberctnbsp;nocentem, M atth.19, cùm akera poliuta eftadulterionbsp;nbsp;nbsp;
da eft libera tio, non tanfùm nomine,fed re: amp; Pauluseo^,iigt;! do loquitur in caufa defertionis. Hæc noftra confuetudö^ nbsp;veteri Ecclcfia congruit. Cæteræ leges in Confiftorijs^^ (ßt*'nbsp;gruunt cum iure Canonico, amp; populo rede proponin^nbsp;dodrinamdeconiugioamp;decaftitare.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..$
Affirmamuspeccata elTe damnataàDeo, pellcntiaSpiritumfandum,omnescommiftiones,nbsp;effufioncs extra coniugium:amp;multas trifles poenasinnbsp;garipergenhumanüproptcrlibidines,firutfcriptnm^.jf,lt;nbsp;ij.Scortatoresamp;adultcrosiudicabitDeus.ErdehisP^^nbsp;omminatio,Leuit.i8.
Caflitatem verb nominamus, amp; in vita coelibc amp; feruare iura coni ugij: Et Goniugiuin, vt antca defcrP^jiP^nbsp;firmamus effc focietatem à Deoinflitutam amp; fancitalt;^nbsp;reDeohancipfamfocietatemamp; officiavitæconiuga*'^nbsp;namusfanaticosomncs,Bafjlidcm,Tacianum,Carpo'^
-ocr page 543-r'
,SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.523
dl J JS iuOüiS vci udiuiiaruuL cviuugiuin, vci ic-)' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^pprobauerunt. Damnamus amp; Icgem Pontifî-
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;candemcaufam votac
Scn?^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;modis vcl damnar U n t coni ugî iim, vcl tc-
5jJ4uæ prohiber facerdotibus coniugia, amp; caufam præbetcxi ® candem caufam votacnbsp;^r^nijsimprobamus,quinonfuntidoneiadvitam clibé,nbsp;\nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pugnant cû decreto diuino ; Dixit Dominus Ge-
f
if
I fnbsp;inbsp;¦Înbsp;?nbsp;fnbsp;k
ho-mini cfîefolum, Dixit,id eft, fua inenar ?pjentiadecreuit,gcnushumanumhocmodocondcrc,vtnbsp;duos.condidit, vtnbsp;^^^3:amp;fanxithasmctas,ncvagarcntur libidines. Vultnbsp;'^telleftutn caftitatis eflein genere humano.
dixeri t ac decreueri t Deus, dicunt contrariû Ta-^P^^O'^achi:qui,cùm prohibent coniugium,caufam *'UiuItis hominibus,alioquiadvirtutemidoncis,cumu-amp; horrenda peccata, propter quæ plurimi in æternunbsp;^i^ptuuntjamp;ira Dei aduerfustotumgenushumanummagisnbsp;fttçAcxhumanapugnanscumdecretodiuino, amp; ipfo Dcio-inftitutoamp;co.ndito: deinde Óc cum præceptisnbsp;eft magnorumfcclcrum, propter quæ mul finbsp;^''Ai?'^^^®^eimagisaçccndit.ur, imó quam legem Spiritusnbsp;accidit, vt facerdotes,nbsp;pJ^æeipuè propternbsp;ï'^*is ^*?V^^erfcai fi n t.lta Diabol us fuam 1 cgem e tiam parri-
^^^^yS^^2n,qui cxprcfsè feripfit,minùspeccarefa-naoechus, quam fi ducat vxorem. Talia feribi amp; di ^qui nominariChriftiani volunt,indignum eft.
'^^?^^^P^entes,inhacmundifenc£la amp; naturam homi-'''^^Sr^'^^'^^^°fem efle, amp;paulatim maiores difeiplinæ laxatio-*ätio^°^^^^°^es'fierf amp; Temper ante excidia vrbium amp; ruinas *htQ f^j^ptoximcantcccfihlicentiainhocgencrc.Ideogubernbsp;jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efle vigilan tior cs amp; feueri ores in tuenda difei-
''Svjï^coniugijlegibus,inpuniendis amp; prohiben-'Q^^^^ejnefaólioncs em poftcritatcm,g.xudciuus.
Simul
-ocr page 544-pofteaquafîinipfoyeftigio trucidatus eft excrdiusLa^ amp;ipcrij mutatiofaAa eft. Scd multafunt omniumnbsp;cmpla.Mcmjnimusipfi.Epifcoposaliquospræflantcsfl^ inbsp;tcamp;ingcmjs,jnaduk,crijsinterfe(ftoseffc.
Sedoramus FiliumPci jVtob hancipfam caufamp® jp cuftolt;iîa.t,amp;ad.eaftKatemftedat,vtàpluribusrcdèinuo5nbsp;fit.Quæ verôpro dcfcnfione clibatus ab aduerfarijs (.flnbsp;pcrindcad caufamaccomjmodata funt, vt quod Tacian^^,^nbsp;bat.ex EuangeUofccwndum.Aegyptios diûum Chriftnbsp;men : Vcnifoluere operamulieris. Id interpretabaturTaO^nbsp;Vcni foluerc, id eft,abolcrcconiugium,cùmChrifti vertd j,,nbsp;renrufde Heuæ lapfu-, amp; mifcrijsfecutis eü lapfum,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj,
nés fcribiti. loan.j.Venit Filius Dei,vt deftruat opera Diab
DE CO;NF1RMATIONE ET
VNCTIONE.
tum eft, formas confccrandi oleum, magicas
¦*^cflc:idconecv:Qâ:ionesiîl£Er,inquib.vfuscftciolcbt® fuiit. Et vetuftashos ritus longe aliter exercuir, quàm^i*nbsp;centur.Inritueonfirmatioiiisfiebatexploratiodoftr**^
finguliredtabantfummamdoftrinæ, amp; palàm improbarefurores Ethnicos amp;hæreticos,,ôc vcllefcelf^ ,
te verx Ecclefiæ membra, amp; non dilcefluros à vera fen tune profirebantur.
1. i.ni-v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L ux..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eîîlCl^^
Hiemos cratvtilisaderudicndoshomines, amp; inveraagnitioncDci.AeinEcclcfijs.noftrisfimiliafi^^^ ^li
clijp. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXONIC-A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.5Î5
priuataconfcinone,in qua paftorcs doûri-^licxpIoranL
^deft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Epifeopi rctinent,
'^in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vmbra? Pra£tcrcaVnâ:io,quæ nunc extrema rMÄ/ff.
fuit olim medicatio, vtexiacobi cpiftola peripicu-
Hti'^^cfpcdaculumeftpJenumfuperftitionis. Dicuntre. vndiones: amp;addunt inuocationem mornbsp;^»quam etiam necefle eft improbari.
*''*Po ° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feruantur in noftris Ecclefijs,ncc ante hæc
neceffarios. Cæterùm pro ægrotis fi-
il rnbsp;i'i
''iijU '^^priuatimpiaeprecationçs, ficutpromifitDcus,fc
P?U9. Inuoca me in die tribulationis, amp; ego eripiam te.
'^.f'utamp; fanera honefta congregatione,amp; pijscommonc-^uusjamp;canticis»
traditionibvs, id est,
ß-lTIBYS IN ECCLESIA INSTI-
TVTIS AVTORITATE HV-
màma.
Ma
obf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intcjligit, amp; intcliedus ordinis n6
St,(j
diftinda effe tempora la-bi^^ni ni, amp; op tima quæque natura, i n tota vi-Ac iubet omnia in Ecclcfia fieri de- -'«totdine. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nctr,,4^
Slio ^V^'g'^^^^^^^pcrjindcvfqjabinkiogenerishumani,of-
aî*quorgt;indan,rituunidiftinaio.higt;igt;gt;P'S'Vquot; ? I V'''Sîntiæ,»pudilIa cxccllcntia lumina gcnctis humani,nbsp;4Sgt;n codS hottoaut tugurio conWctuntSam, Abtaha^,nbsp;' ^hoium famili® amp;audita conc.oncSem,dc v«oDco,lt;tenbsp;|/*5'ûci,a5diiaioeEcckfis,amp;dhaiumgcniium,poftcafi.nbsp;4 ^ctuntinuocationem.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;». nbsp;nbsp;nbsp;. r*
^anquamigitur cflcritusaliquoshoncaos ordiiuscauu
-ocr page 546-Si6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONÎESSIO
oportet: tarnen homines proni ad fuperftitionem,
nevel tyrannidccumulantritus: vt fuperftitio in Éccld' ritusfatisfadionura,vtnominanr. Nabuchodonofor,^nbsp;chus.quiaiudicantconfenfuminrcligioncprodeflcad^Ciil 1nbsp;cordiam óctranquillitatcm,cultus inftitüunt,quosparitfLrnbsp;ditisobferuarivolunt. Ibinonfuperftitionc, fed tyrann^ynbsp;ua nomina propofita fuht.Hæcîta fieri in generchumanö» nbsp;ri amp; mutari veras 5c fa I fa s religion cs vid cm us, amp; caufasnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
eut non conftantcrpcrfcucrent homines in veritatc à Df ftrata.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ fS.Î 1
Sedvoxdiuinaaffirmât, à Diabolis impelli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;]
Deodefîciant: 5c natura hominumcoeca,cnriofa,Ic*^ nbsp;nbsp;nbsp;|
dosvariarumopinionum,
Aduerfushæc magna mala,præmunit 5ccôfirmat^ x Deus:5cçcrtamdodrinamtradit,quaîquidcmcompf^^ Jnbsp;inlibristrophctarnm,5c Apoftolorum,5cSypbolis-^f snbsp;cefle cft confiderare,qHalcs fint leges feu f i tus,5c vndcnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j;
Eft igi tur P RIM A Regula : Nulli cr eaturas, non -o nonhominibus,non regibus,nonEpifcopislicetcondc*^^^/nbsp;nutritus pugnantes cum verbo Dci. Vt, horribili^^^/t-Rex Babyloniens, quanqnam exccllcns fapientianbsp;bens adorari ftatuam. Et peccant omnes homines,
Dcnsaaorari itatuara.üt peccant omnes nomiiica,'i--Y(;cfl',(( diftisaut legibus obtemperant:ficùtHeuapeccab3tgt;^jfAnbsp;mandato diuino propterDiaboli mcndacium. Sednbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'gt;t
Regula feruanda cft, Ador.5. Oportet Deo magis ob^o hominibus.
Taliafuntcdiâ:a,quæpraecipiuntinuocari hon jü tuos,autamplc(ftifalfamdo(ftrinam,autobfcruarc^^^öfjnbsp;tus.Dchisomnibus tcncndacftrcgulaprimiprscept* ' j,ipNnbsp;Fugitcidola.Taliscft5clcxdecoelibatufaccrdotuin,5^^pynbsp;mifinc peccato obferuarc non polTunt. Etfi autemnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; i
de legnmmutationibusviripoliticiiudiccnt,tanicn dinauitobedientiam,vtvclit noscumipfocopulatoSnbsp;grucrccnm fua fapientia 5c iuftitia: vndc funt hx regnJ^^f^^nbsp;5cætcrnæ,Exod,2O.NonhabebisDeos aliènes. Iten^
SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;517
obedirc.quàmhominibus.Itcm Galat.l. Sig^s ^ngclium docct,anathema fit,
^tij nbsp;nbsp;.^^Cgt;A Regula : Cùmvfitatum fit, fuperftitiones ad-
Pcnbus,quæaiioquifuogencreerantindifFerentia, vtnö eft fuperftitiones amp;errores,qui adduntur,nbsp;'ijil^^*^'^^J'^^bcrtatismodeftè oftendi pofliint doârinæ cx-j^^^ftautem error non obfcurus, quem ftultitia multorumnbsp;plcrunquc addit,quöd docent amp; exiftimat»nbsp;^^fimilia opera mercri r emiflionem peccatornm t tü cul-vt amp; Thomas fcribit de fatisfadionibus, Sc pluri-?Quuntur.
'tïiij^P^^^rifaica imaginatie facile capit animos, amp; obfcu-Chrifti proprijs, amp; degratuita ^Cjamp;dcfide. Cùmenim putanthomines, mereri ferc-his fuis ritibus, transferunt honorem dcnbsp;, in hos ritus,amp;aliquantifperinanifiduciatumët:nbsp;verisdoloribusruötindubitationem, quæfuntnbsp;beneficia
li Pr
\çj P^crhanccaufamPaulustamacriterdimicatdeabroga legis Mofaicæ,nbsp;cxtingucrctur,fi exiftimarent homi-1% Ipeccatorum,amp;iuftoscflchacobfcr-j|X^jpgsamp;ceremoniarumMofi, ficut Pharifæi contendc-vtcaiicamus, nc nouis ccremonijsnbsp;( Sç^^^Euangelijobfcurctur.
tamcnperniciofus. aliqui,non pofl e defend! hunc Pharifaicum er-huc= Etfijinquiunt,non merentur hae ceremonbsp;V^i 'd pcccatorum,tamë,quia funt bona opera amp;cul-hætraditioncs:vtin lege Mofi Nazaræorûnbsp;mercbatur remiftionempeccatorum, tamcnbsp;cultus Dei gratus.
fiis medijs rebus dimicant, fed alios tetros errorcs ^Qccftaùtë,pioshîccauercdoClrinæinfidias. Magnusnbsp;error
-ocr page 548-528 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESS IO
error in hoc ipfofuco incft.Nonrcde citatur cxcmpl^^ fc.LongcdifFcruntopcraàDcoinftitutaamp;ordinata,aDvr|jJnbsp;nonmandatis amp; non ordinatis à Deo, fed tantum con»nbsp;no cxcogitatis. Erant cultus Dei opera in IcgcDeinbsp;rcmiflionem pcccatorum non merebantur.
gitatæabhominibusfinemandatoDei,nccfucrunt,n^ V tns Dei. Nequaquam probat Deus häcaudacianahoinJJ Znbsp;tarnen femper vfitatafuit, fingendi cultu$,idnbsp;finis immediatus fit, vt Deus per ca honoreafficiatttf-W' nbsp;matvoxdiuina, Matth.i5.Fruftracoluntmc madatisnbsp;EtpafliminProphetis Sc apud Paulum taxatur hçcauaâ
Sed veri cultus funt opera à Deo mandata, agnïtioneócfiduciamcdiatórisjhocfinc,vtDeopi»^^^nbsp;dientia,amp;profiteamurhuncverècflcDcum,nbsp;ItaEzcch.2o.teuocatnosadpræccpfadiuina,inquic^;\ici^^nbsp;ptis patrum veftrorumnolitcinccdere, fed in prxccpt (11*,nbsp;bulate.Etfæpcrcpetitaefunthæconciones.EtinP^^^'*je/ !ili
Sed veri cukii.c funr ooera à Dm mnndätä«
na pedibusmeis verbum tuum.EtinNume.cap.15^^ turcogitationesfuas,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e/ó ¦
ucritgenushumanum,amp;inhislaboribusamp;
fpicifidem,inuocationcm,confefllonem,mutuain
tiam,tolcrantiam,amp; alias virtutes.
Quartus error eft opinio neceffi tatis, vf fcribnn Iciuniumquadragcfimxncceflariumcft-aliaarbitw^*^
Ncc tantum carnificina eft confeientix,
Chriftianum, non efle membrumEcclefix Dei, nes die fexta, aut non feruan tern ieiuni umnbsp;tor eftobfeurans res maximas, dodrinam de iuftit^nbsp;amp; deEccicfia,qualisfit,amp;quomodo difeernenda »*1nbsp;Ecclcfiæ, non cibo amp; potu, fed fide.inuocarionc,nbsp;nbsp;jjjjt
tibus. Ac contra opinionem neceftitatis cxprcfsc z.Nemo vosiudicetin cibo amp;potu. Et GaJar.5- ! jj'nbsp;Chriftusvoslibcrauit,ftatc,nccrurfusiugoferuifUdnbsp;ni. Et opinio neceftitatis magnas difeordias femp^*
-ocr page 549-I
!
f
r
J5h!ç.j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXONICA.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;529
Prierunt de die Pafchatos, de fcrmcnto, amp; nüc n^prentionesmultæcxortæfunt.
Acccditad priores opinioncsôc hic error, inftitucndinouoscult,
¦''10 *®*'P®*cntias,vtGregoriusconftituit,vtmarititrâf-relinqucrcnt confuetudincni côfeflione prçcipit enumerationem,nbsp;lt;k Denbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dcdifcrimincciborum amp; ieiunio,amp;c.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;extant récentesplcni
qoibusferibitur,Peccatamortaliaeffe,viola-extra cafurafcandali.Gcrfon quæfi-*5:fcdvcraconfolatiocftvoxEuangclij, quaivulthüc V'thnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in Ecclefia notum efle amp; conferuarividc-
V0s'^^*^*^^i5^^roribus,dequibusdiö:umcft,ritushumanos P°^® ^® opoionemeri-rieceflitatiSjVt fuprà diétum cft ex CololT.a. Nemonbsp;V'^ù^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poru,amp;c. Et Petrus inquit Aûor. 15. Quid
Pas ^^^*æP°rJcntcsiugumceruicibusdifcipuIorô,quod Lnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pottare potuimus?
V^rOj^^^^^®§ola: Remotiserroribusillis,dcquibusdocc poftearitus aliquos honeftos, boni ordinbsp;%|j|^os,Stferuamus,amp; feruandoselTcdocemus; vtfincnbsp;'\,^[^ncs viuercnonpoflunt. Et Paulus inquiti.Corinth.
mcdiocritatc.Hanc voce apparet oppofi-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î'^®A2«gebatceremonias,amp;ob
V^fti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^rri Domini noftrilc-
P®® ®^ * «ternam Ecclefia col-
ctimnEuangclij, amp;honcftoscongrcfTus, qui ipfe ct-J fc^rçigt;,^t^'^æ^3m tempora: Sc oraraus cum, vt dcinceps fer-} ^^au4^^®®^®fiara.
' p*^Lp^?®®quot;}®5»vtoranesadiuucntconfcruationcm pi)nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ci miniftcrij, Sc virent fcandaia amp; diflipa-
v
I
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mcdiocrita tc.Hanc voce apparet oppofi-
V^fti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Patri Domini noftrilc-
(f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propter Fili um,amp; per eum, ætcrnam Eccicfia col-
^rminÈuangclij, ôchoncftoscongrcfTusqui ipfe ct-
4* fc^rçigt;,^t^'^æ^3m tempora: amp; oraraus cum, vt dcinceps fcr-' p*^Lp^?^®quot;}^5»vtomnesadîuucntconfcruationcm
pi) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ci miniftcrij, Si virentfcandaia Si diffipa-
tioncs, vt fuo loco copiofiùâ dicitut'
îjo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«CONFESSIO
DE VITA MONÄSTICA .
^Mittimus longiorem commemorationem de vetC J '^ftorijs eorû,quivelinfolitudinemfeceflerunt,vtnbsp;vclcollegiafimiiiafcholisinftituerunt, extraciuitatinn.nbsp;tiam, vt Bafîlius. Aliæ enim alijs caufte fuerunt fecedendJ- .ji,;nbsp;fentrbusmonachisiam loquamur, qui minime funtinnbsp;ne. Collegiafunthominumvcldodorum, velindoûof nbsp;medtaluceamp;frequcntia commodiùs viuentium,qu^[if'nbsp;alijhomines.Habentvoluptatcsquasexpetunbalijalw^'nbsp;toplus otij,quàm cçteri homrnesin vita politicaamp;oc^^^y»nbsp;Neipfi quidem iam ilia ridicula encomia de
de vita contemplatiuaadfe transferunt, vt olimaliqui* (gt; Etcùm magna lit diflîmilitudo honiinum in illis fodab.^i'nbsp;volumusconclonarimalis, qui propter culinas Scnbsp;l'atebras amant:fed fanabilcs obteftamur proprcrgl'^^^^. jjl/inbsp;liiam faIutem,vtcogitenthxcdidaFxod.2O.Nonnbsp;alienos. i.Cor.io.Fugiteidola. Qualis nue eft vita .nbsp;rimumhabetimpiorumcurtuumamp;vanitatis.-MilFas (,,nbsp;nales pro viuis amp; mortuis, amp; hic quæftus eft in plcril^nbsp;ftcrijs maxim us, Vfîtata eftibiôe mortuorum iauoc.at*^i[,ipylnbsp;latamultis tetrisfuperftitionibus, ftatuarum adorati^ nbsp;dulgentijs, amp;alijsimpofturis. Studiadoftriaxautnulnbsp;corrupta.
%
S
**1«
»it
I
»4
t. »C,nbsp;ion^7' f«!
J »
Hæfolæ caulæ làtismagnæfunt,euthominesno^ jit'
i exillis fodaîici/s difeedere debeant; Quia vota,
ni VA ill A O XWUdXXVX^.? U.11WU VX V VXVM VrtlA L. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 /lllP*'^ '
tegenerivitXjinquo eft cultus idolor um, funt baud ta,iuxta primummarrdatum, quod eft immotumamp;sf^^^s^nbsp;régula omnium aliorumpræceptorumtNonhabcbisnbsp;nos.Exod.2O»
Citant exPaulo de^dduisj.Tim.5.Primam fidco^ , cerunt.Sedrefponfio'fîrma Sc perfpicua eft. Etiamfi 1^nbsp;nbsp;nbsp;.
Paulus de votis, tarnen taliavota nullo modo probate iundafuntcum cultuidoloriim,amp;multiserroribtis*nbsp;amp;alia muîtamendaciainvotis.Promittuntcaftitatei^^pt/inbsp;tatem:quànamultiverofintidoneiad vitamcçlibeni.r^Pnbsp;Deinde dcpaupertatCjfciuntmultóplüresqnatrereibJnbsp;jftruclaSjquàminopiam ócfaracuï.
-ocr page 551-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXONICA;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjr
'gt;}!)) ^^^ocquoquc confidcrand um eft: Excufent A laudent )'hiQ'*^^*camhominesdilcrti,vt volent, tarnen fcmpcrhæcnbsp;prophanishoc exemplo confirmatur:nbsp;X ^Pcraeleclahumanoconftlio fint cultus Dei, id eft,nbsp;^j^P^quæiudicctDcusfchonoreafiici. Hæcopinio taxan-mentibuseucllendaeft, dcretrahendifuntho-pthnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;didum,Matth.ly.Fruftraco-
\J^andatishommum, Item, Nonin præcepm,patrum ve-Vjî^cdinpræceptis meis ambulate. Hæcrcprehenfio vitæ ), j*'ïveraamp;iliuftriseft.
perfediones, magis obfeuratur debornbsp;\^2ndacium cft,obferuationes monafticas mercri rem i filonbsp;\jj^'^lt;:atoriim,aut tantundem valere, quantum vaietbapdCnbsp;y ^tThomas exprefse dici t.Ncc fui t ig no ta a n tiq ui ta ti hçcnbsp;\ Extat cnim narratio feu vera, feu docendi caufa fcrinbsp;. ^^îaincniudiciapiorumindicat.
Antoniocupicntifcire,quantumapud Dcupro folitudinis, monflraram efte domum fii-\fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;por*^æ- Ingreftiisigituralloquiturpa
^^^^liasjintcrrogatdedodrinaamp;decxercitiis'pietatis. Hie J(h^doarinarefpondit:Poftcaa't, fc manè breui prccatio-S h ^¦^^i^sagere, amp;pro cæteris benefieijs, amp; quod Fili urn rainbsp;^ûj^indcpetcrcferemiflioncm peccatorumpropterFilium,nbsp;?y^^cclefiainferuetamp;fuamfamiliam: orarcamp; Filium, vtnbsp;*''^(li^^*^c^ccdaT,amp;hacfideacquiclccre,amp;Iætumfaccrcdo-Operas,amp; curare, vtfilijredèdoceantur. Non alia ,in-exercitiaduriora? Patiimne fuflinctlabo.nbsp;^''tit'^^*^^^^^oifamilixvidumquærit?amp;nnilra fubindc inci-oxcrucianr,lt;?cacccdunf oneranbsp;^^tQ^^aciuium. Non vides, quantum fitpriuatarunramp;pnbîinbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rede fepre, amp; in his cxcrccrefi-
fanfneduram militiam cfle cxiftimas? Abijt gt; lt;it^®''ius,amp;intcllexitfccommoncfieri, ncanrcferrctfuacxcr-f ^ii^''*î^^*)svitæco'mmunis.Tales narrationes amp; aliæ Jeguntur;nbsp; Si?®quot;'lllt;loccndicaufaitafcriptæfunt, tarnen oftendunte-i ^futn indicia.
^rciam lögiotem difputationc addcrcopus cft,præfertim cum
-ocr page 552-53i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
cùni nemo in illislocisjvbifunt Monachi,ignorât,pluriw; fc prauarum fuperftitionum in monafterijs, amp; ftndu ao .nbsp;velnulla, vel corrupta efle. Deliberationem vero de modonbsp;lt;iationis,relinquimusijsquipræfunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a »düsf
In multis locis défunt paftorcs Ecclcfijs,aut dee» ftoribus. Hisprimùm ópitulanduni erat exreditibus monanbsp;ruinlocupletium. Poftcapauperumquoqueftudiaindcinbsp;dafuntjamp;inaliqüibusfcholæconftituipoflhnt, præferti^jii;^nbsp;neceflefit Ecclefiammultis pauperibuspræbcrefumtusadnbsp;dunijVtexeonumcrolegantutpaftores«Seminiftri,quidnbsp;Éceiefias. Hofpitaliactiamindeiuuandafunt in quibuspnbsp;res,qui diuturnismörbis laborant, ali necefle eft.
Ad talesvfusverc pios, adalédos paftores,pauper lafticosgt;adconftituendasfcholas, ad iu uanda hofpitalia gt;nbsp;parsredituum in monafterijs, in bis rcgionibiis Deinbsp;translatacft.Reliquumin conomiam,in quolibetmo^^jnbsp;impenditan amp; ftultitia eft^cxiftimare oecono.mias non eß'nbsp;tuefas.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Abbatcsvcroditîores hoc tempore,inqualcs nbsp;nbsp;nbsp;,
^antreditus,cxemplamuItorumoftendunt,quosnominJ^^i(i fem us, qui pari ter literas,rcligionem amp; virtuteni oderunbnbsp;luanturdchis eleemofynis,amp; ant nullos paftores EccleWnbsp;præfîciunt,aut,.fi quos habent,,efurirefinunt.
DE INVOCATIONE HOMINVJ^ PIORVM, QVl EX HAG VITAnbsp;ßlSCESSERVNT..
JNcapite lefaiæ42. feriptum eft Ego Dominus, *meum,gloriammcam alteri non dabo. Eft autemglor^ pfnbsp;prijflima,inuocatio-vtMatth.4.inquitDominus:DomJU^fi^yiiinbsp;umtuumadorabis,amp;illifoli feruies. Et immotum acnbsp;decrctumcftprimipra:cepti,Exod.20.NÖhabcbisDcosanbsp;Necefleeft igitur in Ecclcfiadocirinam de inuocatiou^Pnbsp;mam cxtare,adquam corrumpendam inde vfq; ubini^^^^j^t'nbsp;humani Diabolus varijsmodisfeminafparfit ,amp; fernP^*- pii»quot;nbsp;Quare vigilantiorescfledcbemus, amp; maiotccura ^uiJi
-ocr page 553-_ SAXONÎCA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sîî
Deijinxta ''''Ob' QlHcquidpetieritisPatreminnominemeOjdanbsp;Sd ^^^^vcrbisfancituseftmodus, quem conftantiflîmènbsp;Sanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliosniodos, pugnantes cum voce
'-Ht ^^^üinullo exemploprobatoin Scripturis confirmati veraminuocatio-^1*1(111nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;velcorrumpunt-- amp; funt corruptelæ variæ.
St ^bEthnica,acneco-^'*51o'^^*^^^ft^^lt;^â^ioÇjuantur.'Dehis inquit Dominusinca-Scnquot; Vosadoratis quod ncfcitis.Vultq;Ecclefiamco-fcimus. S cogitant,an,amp;qüareexàudiantur. Recirantprecationbsp;^bitanttamen,cùm fcriptum fit lacob.i.Poftuletin fidc,nbsp;æfitans. De his materijs alibi dicimus.
Sd f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ccrruptelam Ethnicam,
j ''*)(li^^^'^^^ürconfuetudoalloquentiumhomin
So nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vel auxiliunij vel in
oberrat à Deo,ôc tribuit vel cfficaciamuivdiuuajv vi ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;locuti funr,
dlxerunt. Sed Humana fuperftitio longius
, If. -^SriS tvgt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«-Z» «-*-* »-V
ies,quiexnaG .amp;petiturabeisvelauxilium,vclintcrceflio.Tanbsp;I^oo,ôc tribuit vel cfficaciam creaturis,vcl
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed Humana fuperftitio longius
yaf^^'^^^ïiatcrgratiæ, T u nosab Hofteprotcge,ln Hora mor-verficulos audiuimus doôloremTheologiæ mo-^ïæporopetere, cùm quidem nullam 'ti, nrentionemfaceret: Etpofluntexemplamuira rcci-exiftiman-fororescùm palàm fimilesfint EtHni-Nifvalde irritent iram Dei, amp; à docentibus ta-^Hamp;àpijsmagiftratibus feuerepuniendi. V-^lt;t''^*^^n^oautemperfpicua argumenta hæc tria conti-
Quæ eltextra hanc vitæ confuetudine, tribuir ci omni-1 Vcç^^^'^^^confeflîo eft, quod intueatur omnium corda, funtnbsp;^Hi, ôcEilio eiui, DominonoftroIefuChrifto, amp; Spiri-1 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tui
t
-ocr page 554-licereunVcten nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«i
Meflîæ,quôdâ^ÿ t
. etudincu*'J L dercntâHï^^jjJ^'j, j,nbsp;rgumentum. Irrita cft inviocatio^^jo* ¦;nbsp;cießamfincniandato diuinointi^ h
------------ ---------«------ Cquot; /K quant dcfendunr, ad hominesfaâ;am,Deoplacct^;gt; ^P^lilt;^ 1^^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igiturirritainuocatio. Qualiscftenimprc^^înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l,)
dercadAnnani,autGeorgium:Inuoco,f-d
SÎ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
tui fan^io, Nequaquam igi t ur in uocati o ad homincs, vitadifceflcruntjfaciendaeft.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.jlj*, t
Dolendumeft,hæc mala nonintelligi. Sedteipi^^^^' J cc,amp;confideraquidagas.Inhacinuocationcdifccdisà^j(,5j Jnbsp;cogitas,quidinuoces:amp;fcisillos opitulatorcs,quosqP^.j/nbsp;nam,autGeorgium,nonvidcremotus tuicordis:quinbsp;fcircntfcinuocari, ctiamcohorrcfccrent, nollenthuu*',)^ Jnbsp;rcmDco debitum tribui vllis crcaturis. Qualisautcm eunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
tioadfurdos? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Etfifeimus quid refpondcant aduerfarij ( finxer'^.^^ fophifmata,adeludcndamvcritatcm) tarnen diuina tenbsp;ipforumrefponfionidéfunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;æ/', ?
Etprecat?oquæeftfinefide,hoccft, vbinonpo^^Liii' ? re,antaleminuocationcmapprobct ac recipiatDE^ ,
-T nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
McminimusLutherumfæpedicereJnVcterite* .,i illuftrereftimonium eflediuinitatisjnbsp;inuocari. Et hac proprietärexVïeflîas ibi à craterisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
cernitur. Idgrauiflimum feftimonium querebatnr Jt amp;:labefaûatunt effe, translata inuccarionc ad aliosnbsp;propterhancfclamcauGuu.dicebatjCûnfaetudincnt^' jnbsp;candi impreb '.ndam cHc, etiamfi non accédèrentnbsp;SccunduOTargumentum. Irrita cft inuocatio'^j^jü® ¦:nbsp;nullus cultus in Eccîefiam fi ne mandato diuinonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V
Nulla 3utemcxtatfentcntia,quæoftcndat inuccatio^l^cî^)]. quant defendunr, ad hominesfaâ;am,Deoplacere; ^.^ [iC^nbsp;circ.Eftigiturirrirainuocatio. Qualis eftenininbsp;doaccedercadAnnant,autGeorgium:Inuoco,fednbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|i(ç
tuaintcrcefliornihiprofit,dubitoan meaudias^un
' feras?
Si homines hçc arcana peccata intelligercn^e^^jjttf',' taies prccationcSjVt reuera funt execrandç amp;fuPtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
ca ex talibusinitijs quanti furoresfequuntur? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4i||
uocationesad ccrtasftatuas, petitio certorunt Cngulis abAnna,vtàlunonc,petunturdiuitia2:ànbsp;Marte, viftoriæ^àSebaftianOjRochOjdcpuIfiop'^^x t(inbsp;tonio,defenfioporcorunt,amp;c.Hæc,ctianifiadoer^^«frij/ *1(1
tonio, aerenno porcorum,ôrc. Jtiæc, emmo aou--flonprobare,tanicnlucncauûretincnt,vranifcn^^
saxonica; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S3J
Ungarn us tertium argumcnturfl* Êxpïcfsè (crîptu eft %(gt; * iHis eft Mediator Dei amp; hominû,homo Chriftus lefuS.nbsp;Sth inuocatione intueri nos oportet, amp; Euangelij do-kSh ¦ ^^noû'ctQupdncnxoacccdercadDeumpoflit,nifi fi-interpella t pro nobis, vt ipfcnbsp;Nemo venir ad Patrem,ni»fiper fill urn. Etiubetnbsp;Ji'il^i^^^^ci^confugcrCjinquiensMatthji, Vcnitcadme ocs,nbsp;ot^crati eftis, amp; ego rcftciam vo«. Et niodiim in-ucornait loan.ió.QuicquidpetieritisPatrênbsp;dabit vobis. Pattem noininat, vt feiungas tuaranbsp;V^onemabEthnica, dc cogitcs quid alloquaris. Cogitesnbsp;fepatefecit mifl'oFilio.Non vagcturnbsp;muller in Tragdia dicit: Inuoco tcDeus,
reias,qui fcpatcfecir miflb Filio, tSsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;raléag-nofcas,ficntfepatefecit. Dein-
. imijcrucifixum pre nobis, ÓcTcfulcitatinn conftigi ^^0nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cumrccipi, exandiri,itfuarigt;amp;faluarü
Uk l)^.^P^®vllushomorecipitut àDcovel exauditur, inuocatio,fed iubetfic inuocantes-fir-^Spinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuItumDeo^laecrcA fic inuocantes ccT-
Ôt^ç ?^idiri.îdcôinqtlôâ.i4. Qaic-quidpcticritisinno-^Sni'^'*'^^^^^2g^oft^cntcs,amp;«ominantcs,fcu inuocantes '*1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;umfaccrdotem, amp; intofceftbrern.
ütmm uslacerdos ingrcditurin fandumfanótorü; æternînbsp;^obis intcrpcilat, amp;noftrosdolorcs,gcmitus,amp;nbsp;Lnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perfert, fcrutans cofda noftra,
o^^rinä de Mediatore ofafcuTatam 'amp;. corruptam effe ^'lUat^^^j CÙm confugerent homincsadMatrem virginc,nbsp;t Ac^^^!5P'°piti3m, Stalij alios mediatores quærercnr,nbsp;L^pQj^^^fcftum eft,nullumexTarc excmplum in Prophetisnbsp;coæpcllatio ad homines: Exaudim c Abranbsp;Abraham.Sed compellatio fi tnbsp;'t(pÇ;ij5?'^^patçfccit.-vidclicetadætcrnum Patrem, Filiumnbsp;amp; Spiritumfandum, vt rccipiat,cxaudiat amp; fal.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fit
-ocr page 556-- S]6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COÎB-BSSIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
Fit lt;Sç exprefsè aU Filtijnbyî ?.Ti,i Jpfe
Icfi-isÔhrjflusjócDoa^.(StPaterjiosf-i'j nbsp;nbsp;nbsp;vUrexitnoV'^'^ t,(ii
Vps,jamp;c.EtGcn.48, nominatlacubDeaniócxMcdiatorc^ jiii ctupair: Deus,eoram quo aoabuhwcruntpatresmcijamp;^^i^fj»nbsp;qui cripuit me de cunûis malis Qd eft, promifliw Saluato*'nbsp;dicat puerisiftis. Vtimurjgiturhis.formis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
.Inuocote, Omnipotens Deus, æternePaterDoi^^^^uilt ftrilcfu Chrifti, conditor eocli amp; tcrræ,amp; omnium creator¦nbsp;vnàcumFiliotuojDomino noftroIefu Chrifto, ócSpii^^^nbsp;élo tuo, fapiens,vcrax,bonc,iuftc,Iibcrrimc,cafteamp;in'llt;-^ jj'ynbsp;mifercre met amp; iuftifica me per amp; proprer Jefum Chrift^^^^j'nbsp;um tuum, crucifîxum pro nobis (5crefufcitatuûi,exaudi^^nbsp;ficameSpirituianfto ruo,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,j{'
Inuoco relcfu Chriftr,FiIi Dei, crucifixe pronobiS « furcitatCjÀÔyexfiù e.ÎKM|ilt;^i(rje(x/Ai»7r«TfÔ5 miferere mci,nbsp;pro mcapudætcrnumPatrem, fandifica me Spiritu
Inhisformisfeimusquidalloquamur. Etcùmextent , monia verbi Dei, quæ.oftcndunt banc, inuocationcraDco P'nbsp;re,5tcxaudiri, talisinuocatiofide fieri potefl.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- j!?
Hæc nonEunnin inuocatione, quæ fit ad homines-1 gunt nonnulli teftirnonia ex A.ugufiino, amp;alijs,vr ofiendan'^.^jnbsp;tis in clo curæ efl'e rcs humanas. Po tcft hoc illufiriùs oftennbsp;coIloquioMofi amp;EIiæcumChrifto.Etnondü.biûefi, bcatn|j'j,nbsp;rareproEcçiçfia:fed tarnen inde non fcquitur,inuocandos U
Etfiautem docefnus,nonmuocandosefîchomincs,t^ hiftorias beatorum populo proponim us: Q_uiaaeceflcnbsp;busaIiquomodonotamefleEcclefiæhiftoriam,quibustcn*^^jnbsp;nijs vocataamp;conditafitEccIefia, (Scquomodofcructur,nbsp;gcnusdoifIrinæpcrPatres, Prophetas, Apoftolos,nbsp;propagatumfit. Inhishiftorijsiubcmus, vtomnes agantgt^^jnbsp;Deo,quódfepatcfecit,quöd colligit Ecclcfiam per Filiunt^^jji,nbsp;do(ürinamnobis tradidit,.amp;quôdmifitdodores, amp;in eisnbsp;moniadefeoftendit.
l'ubcmuSjVtdoiflrinameorumconfiderent, amp;vttenV[^ nijs,quçDcusin cisoftendir, fidem confirment.Confidert^*'^,nbsp;exempIaiudici/(Scpcénarum,vtexcitetur'incis tiniorDei^ jdnbsp;mus imitari fidem, paticutiam, ôc cæteras virtutes. p;,}
-ocr page 557-SAXONICA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^37
fl
quoq;recipi, exaudixi; iuuari;ficut Deus rccipit Dauidem,Manaflem,nbsp;j^^nainjatroncmin cruce.
»Hç. '^nemus etiarn, quomodo cxcmpla cuilibet in fna \oca-fint : Qiiia error in imitatione, ôc K«Kolii7,iei:, fæpè caufa cft.Laudamus ctiam ipforum fando-Snbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.quicurarunt,necftunderentdonaDci.Deniq;
^*3inpliffimam dodrinam ex his hiftorijspromcrepof-proponi populo remota fuperftitionc vtilifli-
De mag I str at V po-
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I T I C O.
çj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in EcclefijS noftris amp; hçc pars doftrinæ de digni.
Au^^giftratus,qui geritgladiumjamp;dcdignitateleguinju-ordinis politici,pieillnftrata eft: amp; inagno la-refutati funt Anabaptiftarunt amp;alioruin ,nbsp;nbsp;nbsp;¦^uihominum multi amp;magni furores.
dodrina Dei, per Prophetas amp; A-Jafiirmari órdinem poli ticum, magiftratus, le-Sclcgitimamfocietatemhominumncquaquam ca-^^S^Dcrcliumano.Etquanquam mult urn efthorribi-{^*^f,?^^^'onuïn,quæàdiabolo 3cabhominumfuroribus ori-
s f.
8c quantum ordinisxcliquummaner, ?^*^^^^^^*pi^opfC^Ecc'efiamconferuari. Sicut Ro-Pfalm.iaó.Nifi Dominus euftodicritciuita-Sunrigiturresfuoge-tjfUt^i,§^^c*^em3giftratus,eirciudiccm,cffcminiftrumiudi-^§ifime vtiiudicijs,gcrcrebellalégitima,amp; eflemili.
rbtç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtihomoChrifrianus,ficutvtiturcibogt;
^^^P^^^^^S^^Dusmagi-exercens indicia, mill tans, legitimo condemnatos amp;c. Etmagiftratui politiconbsp;^'^^^^''¦^^^'^¦'jEcut Paulus inquit, Rom. tj. Nonnbsp;^^ptex iraiBjid cfl:,m£tu pccna: ccxporalis, qua afficiun-i $nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tue
-ocr page 558-I
53« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO
tur contumaccsab ipfis magiftratibus: fed ctiam cn tiam.id cft,contumacia eft pcccatum ofFendens Dcu®,nbsp;lensconfcientiamàDeo.
HancfentcntiamdiuinamEcclcfijsproponini^^^*ÿf nit poteftatetn legitimam,amp; totum ordincm polidlt;^'^'^'^/nbsp;ftendimusdiferimen Euangelijamp;politicægubcrnationis-Deus regi amp; coerccri politica gubernatione omnesnbsp;etiam non rcnatoscac lucent in hac gubernatione quoqgt;Wnbsp;tia amp; iufticia Dei,amp; bonitas erga genus humanum.nbsp;oftendit ordo,qui eft diferimen virtue uni amp; vitioruin nbsp;ciatiohominumpcrlegitimaimpcria,amp;contradusnbsp;pientiaordinatos.
DeindeiufticiaDeiconfpicitur in politica gubern^ J quia vult puniri manifeftafcclera à magiftratibus;amp; cùmPnbsp;pracfunt,non fumuntfuppliciadcfontibus,Deusiple^^j(,^nbsp;ter rapitcosadpcfcnasjamp;regulariteratrociadelidapun**^^ Jnbsp;buspoenis in hac vita, vt dicitur Matth.26. Qui gladiunia^ nbsp;ritjgladio peribit. Item, Heb. 13. Scortatorcs êcadultcros*** ¦«nbsp;Deus amp;c. Vult in his pnis confpici diferimen vif tutum^ynbsp;rum,amp; vult difci,Dcum fapicnrcm,iuftum,veraccm amp; caftj*nbsp;fc. Confpiciturdc bonitasDei ergagenushumanum ,nbsp;modo focietatem hominum conferuar. ideo ante conicsnbsp;indeEcclefia colligi poflit,amp; vult politias efle hofpit^*'
Etajiud eftpoliticagubernatio,quxcoerccto»rin^^^jljiiN non renatos: aliud rcmiifio pcccatorum iamp;iufticiainc^Ljjtiinbsp;quæ eft incoatio vitaîamp;làlutistcrnæ,quævoceEuangc^ 'nbsp;credentibus,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. /
Vtrunq; bonurn tribuit Deus generi humano,amp;^0/ naiuftieix politica: amp;lucisincordibus vultintclligi-gcliumdamnatautdiflîpatpolitias,autcononiias. E^) .jfnbsp;nonpertinet ad doccntesinEccJcfia, leges particulate^nbsp;politicagnbernatiónertameningencredeofficiopot''^^nbsp;tradit voxdiuina.
Primum : V ult Deus, fine vHa dubitationcmagiû^Y^jpli' nare voc cm legis m oralis in genere humanOjquodnbsp;nam artinet,iuxta Decalogum, feu legem ua rural cm :nbsp;vult magiftratuum voccprimùm proponi fummasnbsp;les leg es, prohibentes culrum idolorum, blafphemiasj
-ocr page 559-Ä11,.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SAXO NIC A.
-------------
,
t
f
r
N
5Î9
{I
J J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; y » «^«x»j AXk^iUMiiVe) » iK7i.tk u
*'PJ^is,contradi bus amp; i udicijs. ^^^^'^umofficimnzHarumlegumdiuinarumamp;immura-[(/^n'iæfunttcftimonia deDeo,amp;fummænormæmorum,nbsp;k.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; Qiii cas violant,
Jûxlegis line pna amp; fine executionc, paruin valet, ad frc-ij,^^samp;coërccndoshomines. IdeôdidumcftàPaulo,Rom, Etantiquitasnbsp;hynbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eftcuftoslcgiSjfcilicetprimæamp;fecundae
^*gt;quodaddifciplinainattinct.
magiftratus politici, etiam addere ft^^^utalialiquas leges, quæ funt detcrminationcs circum-Sç(j^^tUQiIcgisnaturæ: fitq; harumlegumcuftosin puniendo.nbsp;k ^naturali,ficutferiptumeft,Iefaiælo.Vaeijs,quiconduntnbsp;V'^Quas-Qiiia imperia funt ordinatio diuin3,in quafapicn-}^^^^-Dci,idcft,legcsiuftædominaridebent,ficutinquitnbsp;(j ^piçnsiScDeumcimensIofaphat,2.Par. 19. Nonhominumnbsp;vobifeum cft iniudicio. Sit ti-^gt;obifcum,amp; cum diligentia omnia agite.
bçj Qjianquam autem multi in imperijs negligunt gloriam hæc præcipua cura elfe debebat,audircamp;ampledinbsp;j j do^trinani deFilio Dei,amp;Ecclcfiasfouere,CcutPfaImusnbsp;Etnunc,rcges,intelJigite, erudiminiquiiudicatis ter-23, Aperiteportas,principes,vcftras.-ideft,A-£^iJ^^'^^pcriaEuangelio,amp;præbctehofpiti^mF^ioDci, Etlc-^lic^p ^^¦^Scseruntnutritorcs tui,amp; reginæcid cft, Refpu-Ecclcfiæ, pratbeant hofpitia Ecclefiæ amp; pijs
M lïiembra Ecclefiæ ipfi quoque reges amp; principes, amp; iii,^fj?*^^reaèintclligant,nonadiauentcos,quifalfamdoôlri-f'sh ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îuiuft^î^^ fæuiciam exercent,fcdfintmemo-
Dan.4.Glorificanfcsmcglorificabo. EtDanicl
Ecclefiam, cùm ait.- Rcdimepecca. ^otunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dementia erga panpcrcs, amp; erit fanatio dcli-
lita ^^orum. Et cùm fint inter præcipua Ecclefia: mem. VC iudicia in Ecclefia rede excrccantur fientnbsp;Conftaa.
-ocr page 560-540 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CONFESSIO.
Conftantinus,Theodofius,Arcadius, Marcianus, Carolus gnus,amp;multipijregescuraucmt reólèexerceriiudiciaEccnbsp;Cætcrùm de difcrimine vtriufq; gradus,minifterij Euangd*nbsp;politicæ poteftatis,extant fcriptainEcclefîjsnoftrismultaiH^^nbsp;oftendunt, nosneq;fanaticasncqjfeditiofasopinioncsdoc , tjj.nbsp;lcd monftrare neceflariam doôtrinam in EuangeliotradiWnbsp;vtroqjgradUjVtilempietati amp;pacicommuni.
DEO GRATIA. gt;
TLJAecefl:fumniadoâ;rinæ,quaminEcclefiisnoftris,Dc* jd-¦*dcio,vnavocefonamus;quam quidem cfleincorrupt^n^ ^.
tentiam dodrinæ diuinitus traditæin feriptisPropheticis^^js poftolicis, amp; Symbolis, nequaquam dubitamus, amp; exnbsp;feriptoribus fincerioribus intelligipoteftjCongruereea*nbsp;vcteriamp;purioreEcclefia.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(jî (
Oftenditautemresipfa,nos non curiofitatenoua^^^ÿ gutasdifputationesquæfîuifle, needepotentiaautopib^^ ,7nbsp;tendere,fcd tantùmneceflariam doârinam adveram'tinbsp;nem Dci, amp; ad falutem animarum, ex magna caliginc uaf fnnbsp;.nuraamp;opinionumeuoluere,amp; fimpliciflimcacplaniflî^.^ji,)' ti,nbsp;Eccicfij.sproponére. Necefleeftenim omnes fanosnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ht
gnas fuiffe dodrinæ tenebras, amp; multos errores in nachorum,amp; laqucos confeientiæ multiplices in Pontin'tinbsp;ditionibus. Et vtradoéirina fitvera, plana,pcrfpicua,vtil^iii lt;1nbsp;feientijsamp;moribusjoftenditcollatio. NonenimdcfugU^^^pd jjiinbsp;diciapiorumamo femperveram DeiEcclefîam , hoccftgt;®^(^'nbsp;pios amp; eruditoSjVbicunq;funt,volumus hæc,quædicirn^®^^ed* gt;3nbsp;nofeere: quos nondubitauimusteftesfore,bancdoélriflnbsp;veræEcclefiæDeicatholicæconfenfum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Offerimus etiamnos,quocunq; tempore, adcop»^ declarationem,infingulispartibus:amp;hancconimeniora*^^^{l'nbsp;doâ;rinænuncfaâ:am,congruefe cumconfcflione Aug^nbsp;hibita,Annois3O. fentimus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;crcK** %
Cùm igiturdod:rina,quam recitamus,vera ncceflaria,oramus nedamnenturEcclefiæ noftræ,quafi^ ^,01'^nbsp;res ampledantur ,aut finegraui caufaftolidè amp; feditio^^nbsp;tuentur. Veritasamp;rerummagnitudo, haciniuftacriu^p^ji)'nbsp;nos libèrent.
-ocr page 561-SAXO NIC A, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;541
Vuj ^^^JideipfamSynodum piemonemus.Vident vctcresab-ti|j^^'Toresmnltos amp;mflgnoshærereinEccIefia: Quiaom-'iiif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;initiogenerishumanijdiabolus erro-
*^^gt;confirmanturautrepulîulant.
L ^ùm autem iam vanitas multarum fuperfiitionum nota kiiiij P°ra flagitant cmendationcm : amp; nifi guberna tores cura-veri tatem, magnæ diftradionos opinio-^3pl^^^æPi^^P^æ^'^^^^'^^^^i^h^cpoftrcmamundifcnc-fiilç^Y^ntatë damnct.Et fi pie delibcratura eft, quomodo con-ligç^^î^nr fit Ecclefijs,amp;à nobis dcclaratio copiofior petetur: c-virieruditi,intelligentesamp;amantcsveritatem,amp;ti-V^^eum,quidchis tantisrebus fimul délibèrent. Nec tan-V^^^'Oiuflrragiorumnobifcumcertetur:cummanifeftum
ientiant, qui tot iamannos non-folûm edida contra ,%çj?'^^^^'ripta edidcrunr,fedctiam multos nobifeumfen-multi dodrinam nec intelligant,nec cu-P'^^i^nis peifuafionibus imbuti,exiftiment hoc præci-itfinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efle politicis viriSjdcfendere præfcntem formam. Sc
ad banc rem quærunt rainiftros Mo-nquot;^®Ph^i^^^f^*^P^æii^Sii5'VCEitatGmcl'udant.^ teftamuvrnos veritatem non abieduros eße,nbsp;3^ hominum iudicijs condemnata fuerittSc palamnbsp;jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fynodijquæanteaediditdécréta par-
P^*^dm ambigua amp;fophiftica,nonaflcntiri:fcd ijfdem rebus Sc a udiara ut, Sc error es ant ca confir-. Êtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tridentinisem,endentur»
oram-us luuidiflïmunT Imp. CarohimAu-pt,iSf^'P^rmittataducrfariis,vt veritatem fuaaudaciaoppru ^'''c^'^*^^lciitatcm,quæ aduerfus innocentes excrcctur ,.con-.nbsp;k Ç ^maioradiflidiainiuftisdccrctis excitent,
Ecclefiam Sc nos ipfos, Filio Euangelijnbsp;æternam Ecclefiam: Sc cum oramus, vt nos regat,nbsp;Euangelij fuigt;ncc delerifinat eoetusip-
DEO GRATIA,
-ocr page 562-5 3
CAVSAE,
vare et amplexae ;'nt, et retinendam dvcantnbsp;QVAM profitentvr eccle.nbsp;jJ 'ÎÏÆ CONFESSIONEM AVGVSTÆ EXHIBITAMnbsp;f'r^torjlèquuntur, amp; quare iniquis iudicibus, colleAis in fyn.nbsp;odo Tridcntina.vt vocant,non fîtaflèn.
tiendum*
exmagnitudinepcriculorumnoftrorum,futn-neccu-tiofitatc,necprauaaliquacupiditatc,neccæcaper-tinacia, genus dodrinæDeibeneficioinftauratum tfj. inEcclcfiJsnoftriSjinquoiamconfenefcimuSjrcti-äjn,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tanien dc confiJio amp; voluntatenoftra hïc rur-
sL . ^iicendafunt: nonmodö vthoneftis hominibushu-^tift'^*^ purgemus, fed ctiamvt vniuerfarapofteritatcin '*^10nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;criminationibusamp;condem-
^'^^^^r^ariorum dc nobis iudicet,fed ôccaufæfontes ^^^voluntatcsvcrcconfideret.
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim Deo omnes homines vbiq; terrarum ratio-
nobis, quia non agimus priuatam aliquana doiSlrinam de vera inuocationc,de veranbsp;noftri lefu Chrifti, amp; de omnibus partibusnbsp;Deus exaudiri vultnbsp;^lUgçg^^^crehumano, vt colligatur ætexna Ecclcfia ex omni-letij^^^^^iterumamp;vcrèaffirmamuSj cxaudicntcvniuerfaEG-terris,amp; teftem voluntatis noftræ facimusnbsp;P*^æcipuèmoucrifcaerilTimisamp;immutabilibusDeinbsp;doftrinam Euangclijpuram, quam Ec-ampledamur,nec abijciendam eifecenfea- '^4 læinuocareDeumiuxtaEuangelium ^Seve-5cqi }^®^amp;religioniChrin:ianæEthnicosfurorcsmifceri.nbsp;'tfççnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primum manda tum= Non habebisDeosahenos,nbsp;nus
-ocr page 564-544 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR KETINENDA .
nus ïnquitdeFiliorHuncauditc.EtPaulusait-SiquïsaH^ gclium docet,anathema fit. Item,Tugiceidola.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Hæc fulmina cicftia amp; coëgerunt nos aflcnt*^* verædoâ:nnæ,amp;adhuccoguntnos,neeamabijciainüS-pcs,nonvoluptates,nonimpcria,dcniq; niillæ reshupnbsp;ucnt animosnoftros,vtcumfummispericulisamp;labor*^^(/nbsp;iam annosabaJijs diflcntiamus,quorum bcneuolentiaiH^^jjiynbsp;iunâioncm omni officio in alijs rebus tueri cupinaus.nbsp;drinam cocleftem anteferrenos necefle eft,vt præcipif'*^'nbsp;tct Deo magis obcdire quàm hominibus.Ncc ignora»» nbsp;minibus prophanis,hancpiamvoluntatemnoftratn,t^^nbsp;ration cvitupcrari.
Primùm,multifuntathei,qui,cùmomncsrclig»OY(jiC^ tcrcommentitiasamp;fabulofascflearbitrentur,infledcn^ /nbsp;Ecclefiæ dodrinam ad tempora, amp; ad potentum fcnfirs^^gjt»'nbsp;niones dicun t,ac frcmun t inanibus verbis, vt ipfi dicun*^,^^nbsp;rumgentiumtranquillitatcmamp;impcriaturbari,volunt4nbsp;busreligionibusconcordiamanteferri.
QiianqUamautem valdcdolemus tantis contum^^' j/ urn amp; Fiiiiim eius Dominum noftrum Chriftumnbsp;Dei afficijVt religio dicatur fabulofa eflc, amp; poftponcnda^nbsp;tranquillitatiimperiorumrtamennunc breuiter rcfpo»»'.nbsp;nosabhorrcreabillisopinionibusEpicureiSjCasqjCxecrar'^'j/nbsp;Icdentur ilia fapicntia oratores aduerfariorum jqui can»^^(,ö^nbsp;cidisEpiçureorum libellis cxccrptam paffimnuncedunt,nbsp;veiutSirenumcanrumultorumauresdeliniunt, amp;. n»cflnbsp;rumàDeoaucrtunt.
Nosaffirmamus^odrinam de DeOjCommendatai»» J fix illuftribus tcfiimonijsjinquibus fe Deuspatefecith»» n£gt;nbsp;generijVcramóc falutarcmeffcEtPaulusinquit, potent»^.nbsp;cflead falutem omnicrcdcnti.Ac Dcogratiasagimus,q^^.j^nbsp;menfa mifericordia ex arcana fede fuaprodiensfcpatef^nbsp;nerihumanOjamp;FiiiummifitjVtpronobis vidimafieret.rt .nbsp;musprxcipuc hoc officium ab omnibus4iominibusfiag»f , 5*nbsp;hæc beneficia DeiagnofcautA célèbrent , vtlob. 14-quisdiligitme,fermoncmmcumferuabit,amp;Patcrnjcus^^j^,ifnbsp;cum t ad cum veniemus, amp; manfionem apudeuin ftc» mi)nbsp;Qui nondiligît me,fermonesmeosnonferu3t .Sitigi^^t^ü/^
-ocr page 565-amp; venerentur imperia,fcdproptcrDeuni, ^P^rjsrcûècoliiuflittnon amena us inapcriaextrufo
nee putemus hanchonainum focietatem tantum vtcollatis operisquxrantvoluprates, deearumin-! ^^/^*'^^9tiale5fueruntciuitatcs,Sodoma,Sybaris,ThebæScnbsp;officium præcipucnbsp;homines agnofcamus,vt Dei noticiain eisluccat,nbsp;\quot;^^^Satos efle diuinitus, amp; focietatem mirandisvinculisnbsp;'önj °nis, educationis, officiorum, contraduum, guberna-^d /^^'^*^fionis,copulatamcfle, vtveramDeinoticiam do-\i ^^onfitendoalijalijstrr damus.Sîtîgiturhocprçcipuumnbsp;longe antcfcrendumocioamp;tranquillitatiim-f'^^jVcrani deDcododrinam difcerc Sc tueri.
'thfr^^^*^ndó,alii nos vitupérant callidîores.qui.cùmdilfimu-ili^?quotfeculis regit Ecclefiam,vociferantur, autfalsoqua:-Hijjj^Paruascxagitari, quascondonari communitranquillitati autem faepe alias refutata fit hæc iadantiaaduerfa-vctercs Ecclefiæ morbos occultant: nuncnbsp;omncs honeftos homines t non fafcinatosnbsp;upctfiitiong^yt c ircumfpiciant toto orbe terrarum coj«. ¦'
-ocr page 566-546 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C.VR RETINENDA
Icgia faccrdotum plena infeitiæ amp; fpurcitiæ amp; videantinte^ plis populum ad diuerfas ftatuas proftratum ,ab alijsnbsp;pererc: amp; non niodö fingulatum gentium, fed pene ünguloj^^nbsp;oppidorumalianumina cflc, quorum inuocaïionc mentesanbsp;xaDeiinuocatione abducitam manifeftum eft, quant nw^nbsp;üumeftjinbtumanobis dierabreuiorem efl'e, quàminnbsp;folftitio. Deinde confiderentamp;prophanationcm Coens ponbsp;ni, qu2c partim in thcatricumfpeólaculumconucrfa eft,nbsp;in quæftum collata,amp;m uitis modis contaminatur.
Hæccùmconfîdcrant prudentes,nihilncmaliputant^ tétras libidinum confufîoncs,ftatuaruminuocationes,amp;''^^jjnbsp;ÇnæDominica: prophanationes? quaecùmantchæctcHL inbsp;pij jCruditione Sc prudentia antecellentes, fcmper dcplo^^^^y/, Jnbsp;nunc homines aftuti defendere præftigijs vcrborumcoi'*nbsp;Ac res loquitur ipfa,hæc cxempla,Ethnicorumfimilia,iß*nbsp;fiam,Diaboli artificijs,inucdaeflc,amp;paulatimconfirinata-|^^
Atnonerrat,inquiunt,Ecclcfia. Qüæcftiftaimpu^,^;! cùmin confpeârufint tam tetra mala,nolle tarnen faterif^ùnbsp;Non dubium eft amp;fuiflc fcmper,amp;efle homines pios innbsp;gis,alij:minùspcrfpicuc. ïtamanetinEcclefia vcrita^ 'nbsp;tarnen, vipiicKuiwiumvii.,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'jj).#*
UUUIUUI VIL VK. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W. Vamp;IV iiVilliUVd
qui plcrofq; erroresôc deplorarunt amp;reprchendcrunt,â'J'^illi rrîc olîî mîn»\c n^rfnîmi, îfïl m*ïn^t înnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v/ritâS*
B a AA MU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ApA^ M*»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ßV
vtpiædidumcft, domina« funtinEcelefiaPoî JJ' H| .nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; O .nbsp;nbsp;________. r. ______
prophani, qui imperia amp; tyrannides pliiiis fcceruntq^^^jptd drinam, Scindodifaççrdotcs amp;auarimonachimultosnbsp;fparferunt:Et cca multitudo facile capiturplaufibili^nbsp;quæftultisaïfedibasblandituc,
Horum iudicia Sc excmpla non tribuantur Nam amp; prædixitvoxdiuina,non folùm multos cxtraEfnbsp;DeiEuangclîumoppugnaturos eflc,qualcsfuntEthnicbnbsp;metiftæ : fed ctiamin hoc ipfoctu,qui titulum habet*nbsp;Dci, magnam foremultitudincm fafeinatamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
bus, amp; à vcrainuocationeaberrantem, Ac Petrus nos» plumlfraëlitarumdcducit: Fucrunt amp; Pfeudoproph^^pit^^ jnbsp;pulo, ftc inter vos erunt. (planta multitudo fet^ jji (J,nbsp;temporibusinlfraelidolacoluir? Etiàcerdotesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
nunc loquuntur homines ) oïdinariam gubernari^.^^fcÄ bant ,veu.öfirificia deprauabanc,;amp; pro.iufticia
-ocr page 567-CONFESSIO AVOVSTANA: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;547
cercmoniarum doccbant, quam cùmProphetætà-W A *^ici^V*^nuncquoquefit,cxarfit» Etpoft Machabços, 'ti; fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;po ten tiam ten erent, Pharifæiamp;Sadu-
H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft, non folùm paucos in vulgo, fed magnam
k ?^faccrdotum, interpxetumlcgisjiudicum ,:tetriserrori-luiaatamfuiflc.
Î^Ust nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acciderint in ilia paruapolitia,qua: nemos difei-
\ habuit, quam Ecclefia difperfa nunc in barbaricis w'^'®g*femus amp;hanc pollrcmam mundi fenedam multisnbsp;li(^jj'^delitijs obnoxiamcflCjamp;Prophette querclamad'haecnbsp;Oominus reiiquiïTet nobisnbsp;Mideflemus. Imo quid tam fimileeft,nbsp;agmini, Epicuræi, Pontifices amp; Cardinales:nbsp;Y^feiSjSacrificuli amp;Monachi, qui fuos ritus in quseftu ha-'laod aliquante, plus pudoris in ilia politia ludaicafuif-eft, quàm nunc eft in Collcgijs Pontifieijs amp;nbsp;'ll),nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Erant cnim mariti,amp; domefticam difciplinamvt-
®tucbantur,amp;minus erant ociofi.
ùn,.^^paruosnæuos,inquiunt nonnulli. Sc aliquas anicula-^?^ptias reprehenditis, quas, nifi eftetis nimis morofi amp; ^'fMiflimularetisproptercommunemconcordiam,nbsp;nocct orbiChriftiano tarn atroxdiflidium,quàmnbsp;NeefiiitvnquamVilaætasjuecnbsp;hominum infixmkate, finc multis morbis, amp; halluci-
''Ha nbsp;nbsp;®^3tlonehomines,qui perhiberi volunt politici, ex-
Qwodcofit, quialcuitercurantgloriamDei,-amp; ^*^a^Q^*^^^^3timaluntconfulere. Quareverbo#nbsp;Wf g^^^'^^^egunt, autexcufant, multahorrcndamala,nbsp;rebus, autpaucisdiftenfioeft,nccnbsp;^nicularum fuperftitionestaxamus.
11^ 'tantfcfiptadoâorumvetcraamp;reccntia^quïedcfendunt ^egant in fcriptura Prophctica amp; Apoftolica hancnbsp;peccatorum, contineri ,cûmnbsp;^Hü' vniuerfæ Ecclefîæ confenfum affirmer,inqui»nbsp;rum accipcrepcr nome eins,omnes quicteduntin cum.nbsp;m inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nec
-ocr page 568-548 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR RETINENDA
hl hl
't
Nccobfcurumeft, quàm tetramfentcntiamprop*s^^j[)' aducrfarij gt; cùmiubcntvniuscuiusq;incntcm in pcipc^*^?nbsp;nbsp;nbsp;I
tationcmanere,anhabeatremiflioncm peccatorum. guntdariremiffioncm propter cuiusqucmerita,inibctia^ji,/inbsp;ptervotamonaftica,propter vénales miflas,quasfcribuDf^j^nbsp;exopere operatomereriremiflïonemfacicntiamp;alijs.nbsp;Cnam Domini amp;admortuospetuersè transferunt.nbsp;de vera pnitentia, caiiginc opinionum de enumeratiojj^ nbsp;fatisfadioneprorfusobfcuratafuit. Qjaalesferètotoo^^^^nbsp;rarum in templis Idolomaniaeconfpiciuntur, vbiadcc^^^nbsp;tuasfiuntcoricurfus, amp;hominibus tribuiturhonospr®F^iii'nbsp;bitus Deo aeterno Patri, amp; Filio eins. Domino noftrol^j!|jFnbsp;ftOjôcSpiritnifanftojfcilicetinuocatio.Quæ eloquentienbsp;minum, feu angelorurn fatis deplorarepoteft animarui /nbsp;quæpereuntpropterlegem,quæconiugiaprohibet?nbsp;concurruntmalainimmundocoelibatu» Primùm,vc^^)fi^nbsp;irafciturvagislibidinibus. DeindementespolIutænopP !nbsp;inuocare Deum:ruuntigiturexalijsfceleribusinaJiajf^nbsp;vafairaïsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Adhæcmala accédant infeitiaamp;negL angélici tanta, vtpaflim aut nullæ condones,aut futile^'nbsp;tur,amp;difciplinæprorfus nulla fit cura.
.r.,.;llt;quot;Sl^
t)'
;
Non igitur pauci tantùmin vulgo peccant, ncd%^'î^' tùmineptiæànoftristaxantuc Magnîerrorescontui^nbsp;uerfusFiliumDeiamp;pcrniciofîmentibus,amp;atrocia.nbsp;fendunturmagnaautoritateabaduerfarijs, quifeia^i;nbsp;nariampoteftateminEcclefia teuere. Et additur fa: uit^ jPu,nbsp;liendos errores amp; confirmanda multa vicia ,nbsp;nunquam cxercuerunt gubernatores, qui non fu^^ ,
1
Cùm igiturîn confpcftu fint tanta mala EccK rcs, idola* libidines, neglciâio minifterij EuangehÇ^nbsp;non folum agnofeenda funr, fed omnes homines nbsp;rum expauefeereeorum confpeótu,amp;cogitationeit!^ «nbsp;bant. Non enim denihilodictum eft,fonanteDei''^^pJ^ii;nbsp;mis teftimonijs, in monte Sinai, in ter fragorcsnbsp;fulmina aeternas pnas denundantia idolorumnbsp;NonhabcbisDjeosalienoscoramme. EgofumDoie (
.
-ocr page 569-CONFESSIO AVGVSTANA. 549 ^Cfçtpafruni in filios amp;c. Hanc voccm cùm
c Pænæ mundi quotidianx oftendunt. Si qui igitur ''hfç ^'^cioncm rident, amp; præfentibus voluptatibusfruendumnbsp;tcuriofitatem ducunt,anxicinquircrc veraranbsp;illisipfisfcopulisôc nbsp;Sinai duriorcs funt.
'°*' dubium cft, triftiffimas pnas contemtat vocis tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnibus temporibus, per totum genus huma-
Sj^^'^cuturas eflepofthancvitam,cumFiiiusDci feiteruna Scoria, amp;ho-^*bili amp; nondcfituroinccndio puniat,
SiJj^^°^*P^oiufticiohitcreacoEnmoncficrinosftatuamiis, N '^^^^*orbistcrrarum,ruinasrcgnorutn,confufionesrc-^^idomefticas calanaitares infinitas, magno cum dolorenbsp;//p'büs.
Sç,j ?^gt;vtipfi molli vocabulonominant,abufus efle: Nobis ttafnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ordinariam poteftatcm,ideft,fummosorbis
principes inquiunt, quia fine ipforum iudicio amp; au-S'Jsftlamopinioncs aliquot fcculorum confènfu con-quofdamritusaboleuerimus. Negantpriuatisamp; pau ^sfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e^c,vtfibi indicium fumant de re communi,
^^clcfiae. Etvidcturfequuturainfinitadiffipatio,ficüi. fententias ôcritusfuo arbitrio mutarc licebir.nbsp;quàm in populo maximam eflemul-''»ti '^^^j^rnicam religioni amp; legibus, cupidam infinitx li-fPïcæ**^^^^enrem alienæ potentiæ, fcditiofam,inconftantcm,nbsp;baç *J?denique audacia amp; furore prxcipitem ? Hanc armarcnbsp;il{lçf ^^^fioncjvtputctfibi liceredogmataamp;lcgesmutareautnbsp;^^*^pcrioriïmiudicio,fumma amentiaamp;atrociffimumnbsp;^^vidctur.
Vetera tantùm cxempla commémorant, fed etiam Acq?^^ Vt cùm Vlyfîisfocij ventos cxvtrc,inqucminclufosnbsp;emiferunt paflim in aduerfas acris re-
* contrarijs flatibus marc agitarunt, vt in-proceilæ nauim vndique quaflarint: Ita nunc, poft-m 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quam
-ocr page 570-550 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR RETINE ND A
quam femel propofitum eft cxcmplum ab ordinaria poteftatf difccdendi,multis locishominesphanaticipalamfuriofitragi'nbsp;cos tumultus in Ecclefijs excitarunn Hos igitur indicant ncruonbsp;atqueartus eflefapientiæinvirispoliticis,acerrimèpropugnafnbsp;ordinariam autoritärem, receptos mores, amp; communem coquot;'nbsp; fenfiim.
Hanc terribilem orationem , tanquam caput Gorgo*^ omnibus ætatibus Ecciefia; obuertunt poten tes,quæadionbsp;mandam regumiracundiamvaldèaccommodata eft. nbsp;Ncc veto nihil mouemur nos hacatrocioratione.nbsp;nospacem,concordiamPrincjpum, Scimpcrioruratran^^^utnbsp;tatem optamus, Necabordinariapoteftate fineperfpicno^^^jnbsp;dato di uino diflentiendum elle cenfemus» Nec laxamn^7^00^nbsp;multitudiniTedhocfentimus amp;probanius,quodApoftolgt; jjjpnbsp;fentientes dicniit: Oportet Deo magisobcdirc,quàmho^jii)nbsp;bus. Semper itaomnesfaniiudicaruntjdiuinamautoritatnbsp;manæ anteferendam cflc^
Scdpræcedat,inquiuntcognitiQ.VtinamquidemC gubernatorumEcclefiæ pictas vt gloriam Dei Afalutem xnbsp;rum anteferrent fuis cupidiçatibus, ôc do^Irinamnbsp;ipfi, amp; difciplinam piè regerent* SedDeusEcelcfiamW^^^Snbsp;gübernatjVttradidcrit nobis Euangcliüm,quodeftacteï*^Ciii{gt;nbsp;immutabil« decretum dîuinæ voluntatis, certó comptcb jjl'c«*nbsp;in fcriptisPropheticis amp; Apoftolicis. Ab hacrégula jnbsp;dcre, ctiamfi ftipcriores aut plurimi earn negligantnbsp;Etquia ipfeimmenfa mifcricordia colligit amp; fubindcnbsp;Ecclcfiam,cxcitat doâorcs,amp;luccmdoârinxrcftituit,lt;I
lliJquot;* I ta neminçm Yidt etpeftare bumanas cognitioncsaut bonbsp;judicia.
ClamatætcrnusPaterdeFiIio=HiccftFiliusmcu5 Hune audite. Si verè ftatuimus efle Deumconditotcni çinbsp;ccm »aepatefadum efle, amp; veto amorenoftri miftH^Pnbsp;aeternam Ecclefiam colligat, huic eiusmandato euati f jjjQ.nbsp;dum efle flat uamusgt;vtFiliamfalutis noftræ caufamift'^^jjjcH'nbsp;ftribus tcftimonijs, refufeitatione mortuorunr Si
, hscommendatum toti genenhumano,audiamus,cifl icucrentiaobediamus.
Hoc æternum amp; immutabile mandatum,
-ocr page 571-Srç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVGVSTANä; 551
folùm vniuerfae humansc autorkati fed omnibus, quas homines fuo ordincredèex-hci Vitac noftraï, facultatibus, impcriorum tranquillitati,nbsp;homines crant Apoftoli fed patriam»nbsp;''''tijnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quo fe Deus toties patcfecerat,totumque ordinem
h^Pm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fciebantin toto gcncrc humano, nullam
ptijq/^otcm politiam, magis quàm vitam fuam diligebant. *^orant vtrumqueà Deo præcipi, vtrcs obfcuræadcol-templumfungebatur,nbsp;vtDcute-r.iz.fcri^tumcft. Hinbsp;idconfilium, nec obtempe-^^hdnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quiaiaman-
Hune audite. Imô (1Prophetarum concionibus præcipi dcau-jSçjp^cIïia,ctiamfiPontificcs,Rcgcs,amp; Principes eiaducifà-dicituxj Ofcularainif ilium. Item ; Tu esnbsp;®injetcfnum-
N
^'¦f^utùmillavoxc'lcftis æterniPatris ,atit ilia diâ:aifl. f'^æcd^ Apoftolos, aut Apoftolorum tcmpora pertinc-es homines omnibus ætatibus pettipent. Aiidi-necefle eft omnesobedire. Et quinbsp;^'^rit^nquit DeuSjCgo vltor ero.
P%{,^^^®clamanT aduerfarij: Multa funt obfcura, quorutn P'^*ùs ab ordinaria poteftate petatur. Scim us hæc plannbsp;aduerfarijs, qui fi hoc ferio dieunt, Euangeliumnbsp;^guam amp;incertam do(ärinam, quid aliud elfe cogiran'tfnbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;æUigmatagt;vt nuper quidam exaduerfariisno-
verbum in fcripris Pro-
^¦^P^flolicis.quod non varieintelligipoffit. Profefto contumclia Deum affi£iunt,quificdeipfiusfcriiioßcnbsp;^nt.
f ï
pfch*^*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parte aliqua non ftaiim fc rVidibu's of-
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: tarnen fumma doûrinæ pcrfpicua eft, Nul-
'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ambiguitas. Vult enim extarc amp; exaudi-
S fuam fententiam ab vniuerfo genere humano, m 4 fiuc
-ocr page 572-55Ä nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR RETINENDA gt;
fincvllaambîguîtàte, aducrfuspcccatum» Deinde tü humano notam vult eflc hancconfolationcm,prohw^jj[cf'nbsp;cano finu: Remitti nobis pcccata, amp; fieri nos haeredesnbsp;næpropterFilium, nonpropternoftrasvirtutes:nbsp;beneficium fide accipiendum efle, ftatuenduinqucli^p^^ff''nbsp;poenitentia jvcrèferccipi propter Filium Dei:nbsp;nobis,poftquam recepti fumus,lucere hanc fidem,nbsp;iufticiam bonæconfçicntiæ. Hæc dodrinæcapitanec^j^jj-ot*'nbsp;neç ambiguë tradita funt, Etfîquideftinvlloarticulo^^.nbsp;tatis,addidit Deus feriptis perpetuam vocem minift^nbsp;gclici,quaimperitierudiunturdeverainterprctationc^jÀnbsp;nifterium docendi Euangelij, amp; fuifleamp; efleinnbsp;negari nonpotefl;. Etfuntamp;fucruntftudiadodrinsF^^jC*^nbsp;apudnos, vtFiliusDcipræcipit: Siquisdiligitmc,ic^nbsp;meumferuabit.
Quarenon temerè fententias incxploratas autfp^^ pf noftri Dodores,aucnQsrecepimuslt;Sed amp;Dodores ßjj,!'nbsp;ptergloriam Dei amp; faluteni noftram * confiderauiö^^ jjtiC,nbsp;doâ;rinæ,contulimus Ecclefiæ teftimoniaiquxfiuii»*^^nbsp;tatisfynccrætcmpora,nenouasautambiguasfcntenti^nbsp;dercraur«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jiiJ
Atque ita feruatDcus femperin Ecclcfia in illo coetu,. quiPtophctica amp;Apoftolicafcriptan^5nbsp;præfentes religiones propter tranquillitatem boninbsp;das efleducit, qualescunque funt,vt dicunt multi pe^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y-
lofophantcsjnecinijsquicuriofitate, aut ambition^^^ppP^ nouas opiniones,aut,Yt poten tum aiFeaibusfcrni^^^^ült;^jjnbsp;dunterroribusjfedin alijs, quilcgunt,difcunt, amp;nbsp;Prophetica amp;Apoftolicafcripta, veritatematnant/^j^pifnbsp;veteris Ecclcfiæ probata inquirunt, amp; humanis opnbsp;Dei voluntatem anteferunt, qualcs non folùmnbsp;amp;; fucruntjfed funt paffim in toto, orbe terrarumnbsp;pij, quorum aliqui profitenturquodfcntiunt,alid?nbsp;pediuntur, quo mintis palam oftendant fuatnnbsp;hi tarnenàfliduogemituEcclcfia; cmcndationeniQP^
Vt igitur ne nos quidcm concedcndumpc^^ßtc*^ genijs iudicamuSjVt reüasamp;vcraautoritatetradit^^
-ocr page 573-Stit CONFESSIO AVGVSTANA. gt;53 vbiperfpicuacftnbsp;^^^pbcdiendumDeoefleaffirmamus, nee expedan-illorum cognitio nonnbsp;, eft,qui palàm font hoftesveritajis.nbsp;obfcuritasjcnrrebus noniudica-^'^^^oftræfententiæ, amp;multihonefti homines pro-doârinæ confeflionem interficiuntur ? Ea innbsp;trucidarcinfontes,necadiuuanbsp;Exarferat iniufto odio Saulnbsp;^^pjj^^uidem. Intercafiliuslonathas,etfi erat in copierasnbsp;^^eucrentia erga regem præcipua: tarnen miniftcrnbsp;^P/u æ*-^^c]itatis noluit.M.ultiveroalijpræfcntcm poten-
niuitis locis facerdotes doâi amp; ïanóti tantùm pro* hint,quödmanifefta errata inuocationis mortifb-Ï'^® ih ipfo iudicum confeflu aliqui in animis fuisnbsp;'i« Ç;{i^^?^5^^^f*vtpoftcacosfateriaudîuîmus.nbsp;Ç*'»ih'^^Shur verifl'imum ht, ad propriumvniufcuiufqueîu-^^*î^^^^-^quot;^Q^^^^^*^h®hiccenfercpoteft,quodfxnbsp;effenoluimuszScdjVtlonathaSjhomincsinno-P'°
cognitîoncm in-^®*^^Pcftam yeritatemdamnarent, amp;magnaafpc-%j ^^Qïaniasftabilircn^aflentirciniuftis iudicijs nonpo-
amp; dcîiberata cum cruditis amp;: pi)Sgt; fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diligenter confîdcratis fonti-
^^*^^rophcticis amp;Apoftolicis, Âcoilataonini an ''hvKonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perpetuumconfcnfumCatholicæEcclc-
'gt;ï'^Pçe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuctunto-
^k^^c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fymbolis, Apo-
comprehenfum cft, amp; fetiptorum poft Apoftolos teftinwnîa habcvnbsp;^lauxDci amp; falfttemnoftram amplcxi fumus«.
m $ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Scîmus
-ocr page 574-JH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CVR RETINEIÎDA
Scîmus non cflegigncndas nouas opinionesdcDeo,ytî^ L dacilTime fecerunt c uitores idolorû, amp;Philofophi,amp;mulÇipnbsp;natici homines. Scdreuctcntcrtuenda efl:vnicadoârina,iDj^nbsp;Dcusipfcilluftribusfeftimonijs fc patefecit. Ideonbsp;uamopipionemproponiin 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;-
monijs 1C parereciE. lucu
i in Ecclcfi/s noftris paffi fumus.Sc nbsp;nbsp;k
- -I -/? T-» J _ n._;____. L
terem, veram amp; vnicam Ecclefiac Dci dodrinamincorrupW fitemur.acvtfciripoffit,quænamillafit, cxtatConfcflioö inbsp;Auguftæexhibita, quæfummam breuiter continet,nbsp;dcmcongrucrcadSynibolaApoftolicum,Niccnuffl,amp;^^ nbsp;fianum, amp;ad perpetuam fententiam probatifllmoruinnbsp;rum, qui in Ecclefia poft Apoftolos fucrunt, non dubiay^^^i,;,nbsp;modo dextre amp; non calumniosè de feriptoribus illis
EtquicunquccruntcucntuSjDcoæternoPattiDo^jjjfli* ftrilcfuChriftigratiasagimusprohacEuangelijIucc,lt;î'nbsp;ftAitvcrarainuocationcmDei,amp;firmamconfoIationc'^^('i^nbsp;rû,amp;normâ vitæ.qux res omnih.interfummabonadtict^
Neq; cnim Epieufeorum iudicijs moijemur,qu^ rû fines, aliasmctasrcrumcxpetendarumproponunt'^Mnbsp;turn effegenus humanû feimus, vt in co notitia Dcinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
dcDcoveratcftimoniadicat,eiufq;confuctudineinyit^,y? jJi fruaturNecmaiuspræfidiumcflTe inhacvitahomioi,i\^^.['/nbsp;ncrcpcriculorum,quàm feire vçraminuocationemknbsp;ptum cft:TurrisfortiflimanomcnDomini. Quarcnbsp;ncDeinihiloptabiliuseft,
.Quarcvciu- .n
j funbvtofl5^^jj;i:p(j ritatem non fine magnisF^iiijnbsp;prorfusdelcrifinit.nbsp;fpcramusDcum huius offîcij memorem fore, quodnbsp;faccrdotespiosamp;innoccntcs noluimus ex créer c,
A
Et quanquam euentusin hac vitavarij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;tj'
porum excmpla oftendun t, veritatem non fine magnis rctincri; tamen Deuß earn non
laccruorcspiosocinnoccntcs noiuxmus excrcerc, cft: Beatus,qui inteJIigit fupcr egcnum amp; paupcrcubnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
liberabiccuniDoiriinus.
Ncc fumusadeoferi,aut rudes vitjc communié) claruorede ordinaria potcftateprorfus nihil moueaî^^jjijs/^nbsp;ciferanturmulti, nonfuiffcmutandam do^rinaju^w^ ¦nbsp;ordinariæpoteftatisiudkioamp;comprobationc,qu*^^
P
- /{^ clcfia:turbetur,amp;cxemplumfirpcriculofum- .
Hxc^ragkc exaggerata,multosaduerfusnosi'^^ ^b^y nihil moucntanimosnoftros.Namamp;nosofdinem {'''
jr
n»
lt;!'
K*
Î'
»
I
;
_._^
r
,i'
l
CONFESSIO AVGVSTANA.
magnifacimus. Scdhuicnoftrodo ;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mul ta pcrfpicua mandata Dei ¦gt; quibusfeueriffi-
inhac vita, An^^^^rcmittiblafphcmiam,quæcontraSpiritum fanftönbsp;nioni ti voce homines vbicunq; fun t, pofteaqua au-\ifnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cognita cas intelligöt, feueriffima Ic
j Q^5gnofcunt,ncveritatidiuinitusmôftratçaducrfcntur, S^^'^'giturfac eremus in articulismultis, quorum perfpi-flentiri conuincit? vt de indulgcntijs, defa-manifefta prophanationc Cnæ Domi-i^i;j5^facrificuliindofti,ignorantcs quid agant,amp; quid fitnbsp;otbcterrarumventriscaufaintheatricumfpc-^^Celn ^^^'^runt. Numaducrfarcmur Spirituifanftomani-
,\?*^^fifitinfchifmate,hoserrores diffimulandos eiïc. I-1 A(|j^*'^^fcraturmandatum diuinu, quod prohibetblafphe-SpiritumfanftumomnibusEpifcopis amp;c Regib. \ ftDeusipfcgencri humano circumde-'fttc ndunt,quæmala diflîniulandaamp; ferenda fint, quae
)\ip'^^^cusfæpccollegitjamp;cmendauit Ecclefîam, con-Prophe-ù'Pîtt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tànbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facerdotibus ac regibus, amp; ma
il ^%V^^^dotumacpopuli. Siepoftea Zacharias, Baptifta, /'ll hif
¦ ^|Sçjr'^^'°*Po^ïcoscôfuluiflentfimiles oratorum, quino-
Sq -vtparentesdelirosferredecet,itatolerâdos eifepo ,, ^'nariæerrores, nec excitandadiflidiainpatria,quiainnbsp;hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nihil mali non infît.
^fiitjj^^fatio,etiamfialicubilocumhabet,tamcninEcclefia itaulii vnua lUWAtiy ôceôfirmandas blafphcmias.Vinbsp;''5h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftum reuocatum ex morte in vitam» Notât
Civ ^Ütll tv» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__aV» _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- . X. :_îquot;rfgt; Ml» X
Tï ¦
Ϋ K^®*fiogt;etiamfi alicubilocumhabet,tamcninEcclefia Wiltnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftabilienda idola^amp;eófirmandas blafphcmias.V i
5%':^f'injcffe,vtE»angelium docsrent,quoquidê amp;iiliu#
'ïP^fijVl V ' ¦¦¦'¦quot;quot;O ------- * - i----------XXBUr-
V^n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vineuh amp; ncrui laxahantur, qua ex rein pa-
^'debât.Hîc fi aflenfilTent oiMinaîisî'botcfta ^'^^IxiffeChriftöjiamp;datnnäti' doâ.rinâ,hôrrëdç blafphc
556 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eVR RETINENDA
ïniæreifuiflent,DcumcontumcliaafFeciflent,amp;fibiamp;^^*)^* numcxitiumacccrfiuiflent.
Vt igiturApoftolos ipfosnecefte fuit doccrc Euan?®^ ctiamfi poteftas ordinaria diflentiebat : itaomnesnbsp;rum doftrinæ,cùm vidèrent cam diuinitus confirmari,^nbsp;ncccfle fuit.quanquam in toto orbe terrarum omnesnbsp;bernatorcs rcfragabanturJtafcmpcr Euangciijvocioiddj^nbsp;dire dcbent,amp; qui,cùm cam audierint, agnofeunt Dd nbsp;tem, amp; tam en obfequi nolunt, imo ctiam delete cam H,nbsp;feuvi,fcufraudc,vtnuncmultipræftigias,adlabcfaâany'nbsp;tatem,comminifcuntur: metuant fententiam, quamd^*^/nbsp;mis Filius Dei pronunctauit,ncc cogitent harum rcrum^^^J^ tj.nbsp;rum, amp;ad gloriam Deipertinentium cxplicationem,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
dose(re,dequjbus,vtin Arccfilæfchola,conccirumfitgt;Q' nbsp;nbsp;nbsp;j
qucvclint,pattemtucri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Hæcpræfati fumus, vt coram vniucrfaEccIefia hd* tisamp;pofteritatis,publicecxponamus,quxnos caufsc n»d
tis(xpoicctiiaiia,puuucccxpunainugt;,tjuscnos taui* - ^jj amp; ad ampledcndum amp; ad retinendum dodrinasgcnus, lt;IVnbsp;Ecclcßjs noftrîsfonat.Noncuriofitatc,non cupiditateVynbsp;crrorcàcætcrisdiflcntimus : fed de Dco teftimoniumnbsp;Scfltimns veram efle de Dco dodrinatn in libris Prophc^ji'^ »
h
O
ôcfltimnsveram eue ac jjco ooctrinam in iibris rrop*quot; Apoftolicistraditam,amp;FiliumDciiudicaturum [nbsp;mines,amp;daturum3£ternamfalutemijs, quiEuangclioô^jj/nbsp;amp;abieâ:urum in æternas pnas illos qui contemnunt, nbsp;runtEuangelium. Scntimuspræcipuè Dco hocnbsp;gencrc humano,amp; à fingulis hominibus dcbcri,vt hâcip*. jiiHnbsp;àrinam, per Prophctas,Chriftum amp; Apoftolos tradita^ nbsp;amp;illuftraricurent,amp;propagationcm adiuucnt, ficuti^nbsp;cft: Qui non colligit mccum,diffipat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjli'
ScntimusviciflimvcrèdiligiàDco,cxaudiri,amp;ft^* Ecclefiam,quæEuangcliumincorruptè fonat. Sen fininbsp;nbsp;
hanc ipfam doftrinam, quæ in Ecclcfijs noftris prcponi^i/ clTc fententiam feriptorum Prophcticorum amp; Apottou*^nbsp;de qua fymbolorum amp; probatorum feriptorum teftin'^
ManetcnimînEcclcna,inaliquibus,vcrafcntcnti voluntatc,aliàsilluftrior,aliàsobfcurior, ctiamfinbsp;teftas fepe prorfus prophana cft,(5c tetros etrorcs defend^ gt;
-ocr page 577-CONFESSIO AVGVSTANA,
Maria,Elizabet,fulfit lumenEuangelij»
1 Annasamp;Caiphascrantathcimccanigafæfuntpromiflîo *veritatemanfurainEcclcfiaadcos,quititulumhabentor '
'ty nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cùm fumfcrint inde fuæ potentiæ
»(jbi^jdeindenouas leges condunt accommodatas ad fuam fliîj^*^^?^*^P'^S^^f^5Cumclcftidoâ:rina,amp;cxcog.itâtftro-^üibuscamadfuas opinionesinfledant.
manct veritas in alijis,qui cùmdifcuntcocleftcm dodri 'it^*®P^'^orefcDeofubijciunt,expaucfcunt agnitione pec-^'iamp;?^rPiseriguntur fiducia mifericordiæ propter Filiünbsp;?Ufrv -L * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;----------'
U ^^Q^empromiflxjamp;ardentibusvotisorant fe guberna I L'. ^%Obtemnlt;*M nt pi_ rpai vr»1 nn t- nnn f-anti'im hu man is ill
¦ U obtempérant ei, amp;regivoluntnon tantùmhumanisiu k quot;^dvoceDciJdeolefaiasvidensfcquuturasin Ecclefiafuinbsp;V^pofteatriftestcnebras,precaturDeumgt;neluGem do-/'^Pforfus extinguifinat.Cumqueait:.Obfignalegéindifci-dodrinam, vclutobfignata
\jjp\^non corrumpunteam, ficut amp; nunc ludæi amp;olim quorum cxempla aduerfarij,
' ''^ultisgrauifTimisxontrouerfijs imitantur-
'^k^?^Paulustotiescramîtet:Fideiuftîfîcamur;Impoflibile i^gt;iih*^^^^^^ï^c.lfticontrariasfententiasproponunt.Imö,nbsp;tStc^^^Q^olegiDeifatisfaecrepoteftjamp;hisadionibusme-pfçp'^^^ocm peccatotum.Scdcùm nunquamïciacquandonbsp;P P^^c ®nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°
Vmordicus tenerc perfuafionem. huma-C'^^Utn^^^^^^'^runt Paulo difertediuerfum docenti. Et cum ^^*^^^o^aunntprorfusdelere,.audaderfinguntcauilnbsp;^®quot;SclUvocem,quam prolatam ex finu
^^f^diditjVtdercniiffionepcccatorumccrtö nobis vo-.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;effet.
plura commemorarc vel-*^\°quot;o®^^turaeffetoratio?NumProphetarumamp;A-*^4ifcipuli funt^qyi facerdotem, honeftuinniaritum.
-ocr page 578-5^« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RECVSATIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jii^
intcrfîd ïubcnt^ Hæc iniufta crudelitas -ex Phalaridis eft, non ex Prophcfica amp; Apoftolica.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.«r
Poftquam autan oftendimus, amp; quid fcntiamus» voluntas noftrain caufa tanta; nunc rcliquutn eft, vtnbsp;omnesRcges,Principes,amp;omnium nationumvirosbo^ Ji*quot;nbsp;mus,vtproptergloriamfilijDei,amp;falutcm Ecclefiae,nbsp;tcmfuain adhoc officium,Dco àtotogenerch.umano^^^p'nbsp;conferant,videlicet,ncadfentiantur ijs,qui deletenbsp;angelij do(ftriaam,fcufynodi praetextu, feu alijs inodJS
tur.
Nobis quidem nulla reshumanagratior contingCJ^^^ji quàin vidcre fynodum dignam Ecclefia Dei, in qua,nbsp;CGllationcfcntcntiarum,dercbusmaximis, explicatavc^l^p''nbsp;ter omnes gentes, conun uniconfenfu prop agar et ur.nbsp;dum, Ecclefiæ neceflariam amp;falutarcm,amp; nosàDcoarti^.^^i)'nbsp;votis petimus, de aliquotiesab Inuiaiß.Imperatorenbsp;gufto, Domino noftroclcmentilE omnes Ordincs in ho*' Jnbsp;rio pctiueruntjin qua fynodo verc, vt Pfalmus dicit,cofl*^jjj)lt;'nbsp;populi amp; Reges, vt feruirentDco, hoc eft, inq^^ua verisnbsp;ftituerentveramDeiinuocationemamp;falutianimaruniC*jjjiinbsp;rent,non ftabilirent idola amp; prauas opinionesjopprelfiivdnbsp;partim vi,partim fophifmatum pratftigijs.
5ed huiys Tridcntin fynodi, quam indixit iudidum fcqttuturos nos eflenequaquam poliicerinbsp;Nofq; pcrfpicuae ôeverae caufæ exculânt. Perfonaiudicis,nbsp;inimiciflimusnoftræcaufæ: deformaiudieij, in quonu^^^nbsp;tas eft diccndæfentcntixramp;infuffragiumibuntpluresii** Jiinbsp;inimici noftræ dodrinæ. Si. fi qui alij mcliores aderunt,nbsp;fæuitiamalorum,nonaudcbunt di»^crcquodf«ntiunt,POnbsp;amp; locus pcriculum noftris mînatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jdi
\ Ac primùmiuftas efle cauïàs, cur Romanurn nonpoflimusfacerciudicemnoftrarumcontrouerfi3run^j](nbsp;feftum cft,Nota eft cnim vox naturæ Sz feriptiiuris,nbsp;indicium permittere, qui reus eft ipfe,amp; inimicus,amp; hoflHnbsp;nimumperpetuispræiudicijsdcclarauit,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Hoctantûdilfidiumorbistcrrarum initib ortftefta^^P henfione erroruin pontificiorum, quos monachi circu^^nbsp;tes vénales indulgentiascùm auxifîent,poftca pontifex
-ocr page 579-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SYNODI TRIDENTINAE. 53gt;
uisçç ^°*^^^*'auit,amp;cumulauiterrores,quorumrcfutatio foie mcridiano clarius eft,dcfcndinbsp;''ftat ^^''^^»crrorespugnantcscum vcraEcclefiædoûrina*nbsp;cffeiudicc.nbsp;nnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;animum perpetuis præiudicijs
hagjj xäotannis repetit condcmnationera noftrx do^rinç, ^xcrcetin omncs,quiampledütur no-inflamniat Reges amp; Principes tota or be terra-nu ncquoqae indicator um efle fpcrcraus, quanbsp;quam necclTariam cflciudicatnbsp;' çMdnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potentiam Saeius neruosc Suntq;potentix ipHui
' V'Pt opiniones,quas taxamus. Seim us hac tarn tri i Khp muIti^ magnisvirispoliticisingEatacflc, amp;nbsp;V*^i ®®5®o dolore hos Ecclcfix morboscömcmoram.nbsp;neceflk- Ï) , ^nos efle de Deo teftes oportet.
ço^?*'^9ualis erit iudiciiforma?Initia iam vidimus,habitç ^***^® AmphiótyoncSjqui funt Tridentijiaftinbsp;addiftos,nullisdoûrlnæ errori-'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;querunturab alijs fparfas efle hxrefcs,
¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cosid crimen in nos conferre. Talcs quid iudica-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Etacceduntalijmulti Epifeopi, quibu?
V^lçf nbsp;nbsp;nbsp;'®^Ciitnr,ignari dodrinç de Deo, amp; opinioncs
I Peregrinas Si Ethnicas circumferentes ,. dediti vo-h *10* Mq^ '^oftris clamoribus arbitrantur. Hi habcnt adium indoftos , partim fafcinatos ftulta fuperftUnbsp;' ^^nnagnitamvcritatemccufuriisagitatidclereconan-
turba iudieum,ctfi per fefeabhorretà vcritatc, ta tptip ***}^cbusmanifcftislucc vcritatisconuiftamutateali
^^nctur. ld non efle iudiçium Ecclefiæ,nccfententia-S ^tQ??*^®®,rcsipfaloquitur-.
'' ^^it^r^P^nGialiquiNieodcmifimHesaderunt,hi tamé ^Qionexcnt*maior pari vinccret»,
îîæc
-ocr page 580-560 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- RECVSÀTIO
Hæccùmfîntmanifefta,iniuftè faceremus,fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßiU
tudinis,quamveritatiinimicamflcfcimus,audacianic?^jClt;i( remus:quod fieret,fiiftamfynoduraiudiccmfaccrcniuS'^^^jfl'nbsp;bium eftnihilonosiuftiorcsaut liberioresîudices habit**nbsp;fe, quàmhabuitTheramcnes Critiam amp;cætcrosconegâS'^j^
Prætcrcaadiudicîj formam pertinct, certo et. » exiurediuino,exfymbolis,amp;certis tcftimonijsdoât^* jirnbsp;ftolorumpronunciandumfit: anvcrôcxrcccnti coniüy^ii' 'nbsp;tafunt, autcôditafunt,vt munirent potcntiâ,amp; ex dil****nbsp;logiaThomæ,Scoti,amp;fimilium.
Imo veto in tertia feffione Synodi Tridentinas eftjnondiflentiendumefleab ijs traditionibusamp;int^tp^jjf^nbsp;nibus,quæfuntîpfisvfitatx.Hæcfieritnormaîudicijitl p[l^nbsp;nunciaturi fint de noftris fententijs,îam liquet.Dàmf®nbsp;propofitionem:Fideiuftificamur,quianonfequîtarTn jf.nbsp;tcrpretationcm,quæeftcorruptcla,pugnanscumipt®\^;^ quot;nbsp;cumvetuûis amp;fanioribus enarrationibus. Damnahuj* 'nbsp;ftû:Vnaoblationcconfummauitomncsquifanâîfit^^^^t'jnbsp;affirmâtvnicum fuifrefacrîfîcîumpropîtiatorium,tnOt*^jj(i*i^ jnbsp;rïei.NnnrCren» Domini admin iftratinnem non cfl'*'nbsp;qualeipfi docent,applicandum pro alijsvtmcrcaturnbsp;nem pcccatorum* Habcnt enim contrariam perfuafi^fnbsp;multisfeculislatèvagâtacft,
Sicxhisrecentibusopinionibus, pugnantibusc ftolicadodrina,pronunciabitur,nihil opus eft fy**^nbsp;enim funt hæcrccentia, amp;obhanc îpfam caufamà önbsp;prchcnfa, quia, cùm ab Apoftolicadoûrina diflentisnbsp;immotumamp;immutabiiedecretumDeijncceflcfutt^nbsp;licamdodrinam mentes hominumrcuocari.
Atdiccnt,cùmpleræquc fint fcriptiamp; qÄ ucrfiæjfuTeôxaùAiavowç,curmagisveftracinterpretatie*nbsp;ftræ,quæconfcnfualiquot fcculorumcomprobataenbsp;mus? Etfihæcobicôtioplaufibiliscft, tarnen omnespv j
K
ftolorumpronunciandumlit: anvcrocxrcccnti fexcentorum annorum, amp; decretis, quxautcxfupetßtt^^
Î
ftü:Vnaoblationcconfummauitomncs affirmâtvnïcum fuiflefacrificiumpropitiatorüim,vnbsp;DcLNuncCnæDominiadminiftrationcmnoncfl^nbsp;oualeiofidocent»aonlicandumnroaliis. vtmcTcatU' ^,lt;1 !
mcdiocriterexculti,videntquidrefpondcndumfit- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
Primum, non fünf ömnia obfcura ïn fermons
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;... »,..... . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.'ll, t
in fymbolis.NullaigirurintcrprctatiocumfontibusP nbsp;nbsp;nbsp;i,(
cipienda eft. Non cnim gigftenda eft noua dcDeo do (((
-ocr page 581-SYNODI TRIDENTÏNAE, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;561
^^'*^*Q^P^cüs,Hcfiódus. Oftcndimus autcm multas. fontibus,amp; gen*nbsp;cftcnim,nbsp;'iOh/*'^'^*'^P^o^cflcfacrificium cxopcrc operato Ene bono
Su nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;hoc,reccntiafccula, quorum cófcnfum
iiijQpf®^®^jonc.Videndumcftigitur,vtra interprctatio,noftra Sïn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;certis teftimonijs Apoftolic»
ik'*'
Uti prauas opinioncs, prxtexc dcApofto-Knnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illuftria
G ^cclcfia teftim-onia. Ac magnum dccusfapiêtiæ multi in putant,artificiosè pin
amp; concinnaintcrpretationc falfas opinioncs lcnire.
Sh]jCÙmmukismodisEcclefiæperniciofifint,^Fcâô ^(j '^cufarelicetcrrorcs, quintmctaxatifunt, aliquantonbsp;'*(! j*^^^^*'*cisrcligionÏbns,A'tDiabolusinftigatlcuiaingc-
, ^|5^^cndumDcum,affingcnturbellaecxcufationcs, f ilii^*onhabentftudiumveritatis;fcdcûmvidcanthocplaunbsp;l\j^^'^ quot;âutumquæruntpTætextus, vt quoquomodopxa:-kSj ^p^^^^3^tur.Oranmsautcmomnesgraucsviros,aman-^''(Jç.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dei,neaudiant tales agyTtas,corrumpentcsdoâri
J çx''^ocatione,quampunflîmameflcoporter.
f(\noftræpreces, necefleeftfeirihune efle verum hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;terræ, amp; conditorcmEcclcfiæ fuæ, qui
certô exaudire h(^^'^liun^,q^en;JyQ]^j{.pyo nobis vidimam fieri,amp;confti-
A^*Q^^ulis obijcitillepræftigiatorGcorgium,Marte,lu-, iamreue-*^orribili contumelia afficitur,
n Artaxerxes
-ocr page 582-5d2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RECVSATIO
Artaxefxeivotumfeccrat,ægrotanteînccfta coning«» lunonemfolam veile colcrc,fi fanaret muller cul.un, amp; veilenbsp;tamviamabarceBabylonicaadtcmplumaucotegerc, quodifnbsp;donaturus eflet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Hæcfi talis aliquis fophifta leget,quærct fpeciofam pretationem.Dicctlunonemfignificarcvnicam ætcriianinnbsp;tcm,feu'2rfôyoMC|»re(3:ricem: EtDeogratam eflenbsp;quaremplaornantur,vtfacerdotcsali,ftudia^iuuari, paup«^nbsp;iBopiafubleuaripoflît.
Tales fuel femper amp;fucruntamp;cruntperniciofxcorrnp^(,) 1 inuocatiónisverXjdequacócionaturEuangcliü, Qnnre^nbsp;ri talibus,quamlibetfpccionsinterpretationibus,ncccflc«''^i
In Hiftoria pafl'ionis filij Dci infignis imago propo^'j^jj, oculi filijDci teg,unturfafcijs,amp; vndiq, facies cæditurnbsp;amp;addunturvirulentifarcafmi: Vaticinarequis teperculKlj^nbsp;rident vclatum', quafiautnonvidcat à quo contumelia jnbsp;tur,cum v^lit perhiberi vatcs,aut etiam fi vidçat, diffinnn^^nbsp;inen,«Scaccipcreiniuriamcogatur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Quid tam fimile eft huic imagini, quam illæ fucof« ruminterpretationes?Veritatemtanquamcaptiuam iftiP**/ ,nbsp;cunt,acprimùm oculoseins velant,hoceft,nudam cern .o-Deindealijaliundccolaphosinfligunt, hoe eft »corrupt«'*J)' ,nbsp;uiscam lacérant. Et fibijpfis plaudunt ,tanquam re bcn«y ;nbsp;triumphosaguntinterfuos^amp;Epicureaaudaciafibipctt^nbsp;non cerni has fraudes àDeo, nee verentur i udicia homitutnbsp;tipotentumfauorc.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Aduerfustalesfophiftasjintantispericulis cxtrcin^jjCgt; ûæ mundi,profe(ftö diligentia amp; circumfpedione opus«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i,
hæc,quæiamreftitutafunt,nouispræftigijsobruantur,amp;*^()t* exemple confirmcnturpetulantiaingcuia,quælibcntcinbsp;rcligiones mifeent.
Omnium virtutumloge maxima eft, maximeq; vcraDciinuocatio,quæeftrcûrixomniumpericulotuu'nbsp;radixcætcrarumvirtutum,amp;præfidiuinhacmiferiahutu^ |nbsp;cipuum.Huiusvirtutis doûrinam vult Deus omnibusnbsp;bus notiftimam efte, amp; feruariincorruptam. Facile aute^ ,nbsp;ranthumanæmentcsàDco, amp;inquàm rétros furoresru^ Jnbsp;quamfcmclimpulfæDiabQlilaqucis tencntur^oftentlt^^^.pt*'
-ocr page 583-. SYNÖDI TRTDEKTIKAE. 5Ó)
( Crrores omnium feculorum atque ætatum.
.'.W^^onconccdendum eft,vt homines Epicurci.autigna-
amp; non amantes veritatem, amp; ftudiofi fophi-
A !^^o^*tiouctfijspronuncient.
Jto3^o^onondubitamus membra verae Ecciefiæ Dei paûùit r Mpnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doâ:rina,amp; multifuamfententiâ declarant,qui
^5,j ''^'irfcprobarchancdoâ:rinamgt; Gönfeflionem eins Vit« i^Pohunt.
\j/'^'^igiturdefuntiudicesamp;teftesnoftræfentcftti3e. Atqï 'îsf-^°Portebat, iniudicioverè Ecclefiaftico, pofFêmusnOrnbsp;\y^lfcntiascumvirisdoä:is, timenribus Deum, amp; amanti^nbsp;conferre. Cut autem cius fynodi cognitioncrtlnbsp;audiemur, fed ctiamnbsp;\^^^'^'^^^^cntibus libertas dicendæ fententiæ nulla concc-
lô'ci peliduioiuttè raöücöiur, vbicö ftöftri tä-Sf,\'præfcttim emiffa aliqua libera voce, non poflcllt gt; fatiS ^l^^nnus quo minus ad eumlocum accedamus.
amp;vetcraamp;probataexemplafanàorumpatrS, qui '''Pic'k qu'Squam âutOrîtatcfumma'indiâ:as,cùmnbsp;quot;iitfy ntutnonhocàgi,VtveritaSpatèlîcretiredVtftabilirctutnbsp;^*^nis autimpium aliquod dogmà.
Conftantinus,ediftoluculentcr amp; feuere fer'i-k** ali^'^P5S^bctnatoribusEcclcfiarö,vt inTyro cÖuenirent, 'amp;Deûreàè colcntcsäcccflcrunt,vt Potà-plurcsEpiftöpi coliudebant cum Ario. Cûnbsp;'^'rçç^thanafiusvideret fehabiturû cifeiniquosiudicesjnoiftanbsp;venilTet,nbsp;J'pperatori,quanquamirato,fécxcufaûlt.
S% ^quot;'^^Conftantiusfynodum Antiochiæ coêgit frcquen-Ad hanc noluit acccdcte Maxlmüs Hierofolymorunl vicinitaS Cüfti i'nuitare pollet. Sednbsp;tSaf^^'^^^^''P^^^Conftantij propcndcbatjVclpotiùsqdmà-'^Pçh^^^^ impoRorcs, qui mirificis tcchnis deprauabantnbsp; ^torisanimura,
h i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toftca
-ocr page 584-04 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. RECVSATIO .
PofteacîimPhotinushorribilcm tumultuni excitafietjicnouans veterem Ebionis blafphemianigt;^5nbsp;in Chriflo duas eflenaturas, Imperator,vt in re magn^nnbsp;conuocatSyrmium. AdhancmagnitudonegotijinuKsnbsp;bat omnes, præfcrtim qui non longe aberant. Veint ^nbsp;magnafrequentia Arianorum, quæ cùm fufpeftanbsp;fcopisinoccidente, plurimi eö acccdercnoluerunt-puis verö venir eô Hifpanusquifpiam Ofi us,Cordubcn*^j;jjj[itnbsp;pus, quemImperator,propternominiscelcbritaté,pelt;^ jpÿnbsp;euocarat.Cumqueibiaftutè deprauatum cITet ISIiccnuOinbsp;bolum,Ofiusambiguitatcmvcrb,quodinfertumcrat»nbsp;pinionetranquillitatiSjapprobauit.
Poftea cum eiusautoritatemhærcticiallcgarenb'^j^dC' in multisrcgionibusperturbatæfunt.Ideo Hilariusnbsp;ritùrdeOfio, eiqucnon folumimprudentiam,fedetiaDnbsp;tera.trib.uit. Quare multofatius fuiflctOftum nô vcnirc^nbsp;odum, .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Cyrillus EpifcopHierofoIymorum, qui défendit amp; cum Çregprio Nazianzeno tandem copfenfit, aliqnotK jj.nbsp;tus à fynpdis non acçeflit adeas,aç primus diciturnbsp;jpcllationc.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. Jt*
Impçratotindixerat,ytMcdiolanîconuenirentEp^*'f^|ii' oriente ôc occidente, Ibi cùm Paulinus. Epifeopus Trcuf'^jijnbsp;amp; pauci quidam ali|,aninîaducrtercntxAuxentiurnnbsp;nis,ftatiminitio.difcefîcrunt,acfiieruntcæterisautoresd^i^nbsp;di.Nonenim volebantprætextu fynodorum dclcri verù^t
Cùmigiturfimilescaufashabeamus, nc.Tridétin^ jiii-odum proberaus , qualesilli habuerunt in fugiendis aU quendisimpijsfynodisjfatis nps.amp;hæcaufæ, amp;hæccxct^rnbsp;eufant*.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ .
Precamurautem Pcumæternu Pattern Domini Chrifti,vt,fîcut fe immcnfàbonitate generi humanop^^^jf^nbsp;ita feruet inter homines lucemEuangclij, nec ftnatnbsp;humanis furoribusquibufeunque. Precaraur ctiam,vtvnbsp;angclij colligatfîbi inmultisgcntibus ætetnam Eccleßaifj^^^inbsp;Ycrèinuocctur Sc celebtetur,, amp; vbique terrarum idolanbsp;Qramus ctiam proptergloriara Dei amp; falutemnbsp;âiflîniüinlmperatorcra CarolumAuguftumD.noftrû^i^
-ocr page 585-SYNODI, TRIDENTIN AE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;56$
Reges St Principes, ne prætcxtu fynodî lînât J^nifcftani veritatem, amp; confirmari idolà, amp; iniuftamnbsp;t fon ^^^gifaflantem: acfibijpfîs comminationcsdîuinasnbsp;Bl^fphcmiafpiritus non rcmitti-j ^'lunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itcni: Venict fuper nos fanguis iuftus, cfFufusin-
Nonaflentiantur hypocritis, qui ?'*^atcmobrucrcconantur, non fint miniftri alicnænbsp;tj ^^iquserantfalurariaconfilia ad fouendam Ecclc-t?''ofi^'^*P-ofcâ;ô in hac mundi fencûa fit anguftior amp; ae-t Ha:creucrçnter,vtinEcclefiaDei, fincvllispriuatisnbsp;Non cnim delcélaniur diflîdio,necigno
'% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dodrinaneceflariaEcclcfiæDei,abo-
^gt;iD^^°^i®t^tccrudclitatispollucrc mentes noftras,amp;vni-jj {^^ûcritatcmnoftramvolumus.
P^a^'âconfilij ratio,quamcùmiuflifllmam effecon exitus DEO commendandinbsp;^^*pc docetvox cleftis, vt in Pfal.36. Subditus cftonbsp;Itcrn» ExpeôlaDenm,Sc euftodi viamcius.Etnbsp;*pfiim xternum Patrem Domini noftrilefuChrifti,nbsp;^^oditorem omnium return amp; Ecclefîæ fuae o-ramus, vt nos gubernet amp; dc-fendat.
-ocr page 586-.566 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCORDIA
DE SARCIENDA ECClÿ
^gt;1
'il
hi
SIAE CONCORDIA, DEQVE SED^
DIS OPINIONVM Dissions: ERAS^
ROTERODAMI CONSILIVM, EX ENAR-
RATIOHï F8ALMI I. XX XIII.
Ignare quæfo, Domine virtutum, aperire mninranoftrum,vtvidcntesquàmfintaina*nbsp;pulcra,quàmtranquilla,quàm tuta, quànirc Jnbsp;bernacula tua: rurfus, quàm his diflîmilia tainbsp;laimpieratis::pofitisopinionu:mamp;afFeûuum diflîdijs,nbsp;fenfu,eademq;feutentiaeoncordesverfemuriniUabcaf^ yJO*nbsp;litate fandorû omnium, vt verè denobis dici pofîît : E^cnbsp;bonum amp; quàm iucunduin habitarefratresin vnum.
Nunquaniautemcoalcfccmusinvnumjnifi paritcf L/ ftramponanius inChriftolefuregeSiongt;acDominonbsp;adillumvnumfpeclemusomncs.
Vbircgnatambitio,vbipeGunia:ftudîum, vbi fbi ccusfauor,aut odium cçcius,vtpertendamus tuet*nbsp;quidfemeldiximus,,autfcripfimus, vbiingratîamnbsp;bamus,.quæ feimus eflcimprobatida,aut odio priuatonbsp;amp;eaquæpièdiâ;a:deniq;vbiquifq;adfcfpcâ:at, amp; vndiO^^ji^'nbsp;turfuniculuscontentionis,no poteftresadconcordiaua
Reputemus, quàm fit ftultum, fie odiffe mores Pontificum,autSacerdotuin,autMonachorum,vtipfi,^^^iXnbsp;lis détériores. Deteriorenim cft, qui recedit ab EcclefiÇnbsp;tio,Si.inh.a:refin, aut in fchifma demigrat, quànjquii®*» jpd*'nbsp;uitfaluisdogmatibus.Cùmhocpcrquara iniquui» nbsp;liorumvitialynceoseflèjadnoftra ipforum talpiscoeciOnbsp;in aliorum oeulis videre feftucam, ipfos trabem in oculo Ç/fj-fcrentes.Hominescûhomrnib.verfamur.Quanquâgiai* jpf'nbsp;tcor) pcceant, qui in poteftate conftituti publica, non If**nbsp;runt officiifui;Tamëpopuli peruicaciafæpenumeroin,nbsp;vr,qüipræfunt,alijfint,quàm cflcconueniret.Sicpopun'^j^jjpj'nbsp;liticuspro mitiflîmoSamucIc,accepitfuperbum Sauletat'nbsp;bilior erit alieniscrratis quipxiùs fua in fpexcrit, PrxcP^^'ppt'
»i
O
î'
il t
I ïnbsp;k
I
{
«
I
(
IVDICiVM ERASMI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5«7
quodfiniftro tantum, oculo proximorfi '¦ttH*'f^*^'^ur,CIaudaturillefinifter,amp;dexter viciflim ad eorûnbsp;virtutü candidifuedmus æftimatores,leui-
^?^e*wurvitiis. Iflterfratremacfratrëjintervxorcac mari-viciflim inter fefe ad quædâ conni-^jQuoniodo igitur cöftabit totius Ecclefiæ côcordia,fi qf-SjC^^'^älterius virtutesJufciofus,ad vida tales habet oculos,qua Specula quædam, quæ ûciemoppofîtam amp;. multo luaio-
^^dunt amp; deformiorem.
»tj^j^olendû eft,tam multos cflc monachos, qui prætcr vcftitû ^^*^^riionias minimü haben t religionis; ta multos eflcnbsp;(tj '*ûtcs,qiii ncc cafté viuût,nec fa cri s vacant literis : nônullosnbsp;Epifcopos, quiminiinû différant à prophanisnbsp;y^Pbusautfatrapis.Sed intérim diftàmulamuSjquàm multinbsp;ç^er illos,pij, fobrij, dodi, deq; Rep.bene mcrentes,in diui-'^percs,indignitatemodefti,inpotcntia mites.
^lj, ^ec cogitanaus quanto nos cfl'emus ferociorcs,ft tot rebus ^«ntiam inuuûvemaî.
^^pcditigitur,vt plebs,quædiftimulatis facerdotû virtud-tç tantum videtcxaggcratquc,fuaminfpiciatmanticamà P ed usr e uol U t am. Quo t ufq u i fque cft opifex, vt a b i n fi-præftanda opéra fidelis eft, in mercede exi-Pj '^æquus ? Ncc enim temerè natum cft illud vulgocelcbrcnbsp;'^frbiutnjn fuaquenq; artifieem arte fur cm effe. lam, quodnbsp;[j^j^îogcnas rerum eft, quod illinon corrumpantquæftusgranbsp;./^iotmodisvitiatur triticumacfarina? quot modis vinuninbsp;j'l^^'¦'^^c^ifla?quotmodis pannus rcliquaquetextaîOmittonuncnbsp;Pfoaiiirisperfidiam,incommerciofupercilium ac morofita-vtpropemodum commodius fit cum Rege quopiam autnbsp;^'^nalcagere,quàm cum latomo,qui vixhabct domi vndccnbsp;(jh^Qpitalesfuntinreruilifordidoqueopificio, qualcs pioba-ftfutüroSjfi adeorum dignitatem cuchantur, quorum mo
* ^tenonpoflunt?
gj. yulgus,racrisiniTiatoruincontincntiam,inccfti, facrilc-violati voti dtulisexaggerât, fibi,vt liberis ac folutis, blam /'^iî'Atqui,nc crrêt,ncmoChriftianusad pcccandû liber eft,nbsp;Q j5^^cligiofiflimofacramentofuntaftridi,nififorteludüeflenbsp;^bquod in baptifino profefti fun t.Si infarai cognomine vo^nbsp;n 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cantur
-ocr page 588-568 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE cois CORDT A
canturapoftatae,quiaBenedi(ftiautFrancifciinftitutodoPcj^^^' quanto magis eo nomine digni funt,qui in Baptifmomundi^^nbsp;temtumprofcflî, toto animo feruiuntmundo,amp;à Chriftolnjrnbsp;ratoretranfeuntad Satanam? lam adulterium, crimen quo ænbsp;pudEthnicosgladio^apudludæoslapidationepuniebatupo^ijnbsp;tiquamleueeft, vtcunqucnuncpro ioco ducitur. Qu^dnbsp;propiùsinfpiciatjinuenict,fraudibus,rapinis,periurijs,rynbsp;omnia: Vt ne commemorcm interim, quantammalorum\|^jinbsp;tegatvmbra belli.Nihilattinethîcde magiftratibusinfcriof*^^nbsp;loqui, deque iis, qui ob nobilitatis titulum libi voluntnbsp;nbsp;nbsp;ju,). A
mnia, deque Principibus. Quocunqueverrasoculos, um multaeftquerelarum materia. Sedhæc eft returnnbsp;natura, maris in moremmultafccum déferré, quae mali^.I, ïinbsp;Mutâtfæpevitia, ponit nunquam« Quid igitur fupcrcftr^ufijnbsp;fequifquedifcutiatjamp;omneamp;ad Chrifti mifericordiam t)nbsp;giamus?
QuædamvitiaIcuiorafunt,quàmYtexpediatafpf^^.,/ 1 mouere mcdicinam : Quaedam minore religionis incoi 'nbsp;difllmulantur,quàm exagitantur. Porro quaegrauioranbsp;vtoporteatdiffimulare,manumdoä:amamp; artificemrc4^^/nbsp;ne nobis cucniat,quodfoletimperitis medicis,quii rx flnbsp;dextre admouent remedia pro motbo, extinguuntnbsp;aut ex Icuiorc malo reddunt immedicabilcK Pleraquc Pnbsp;aeper occafionem irrepferunt, eapaulatim ac pernbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
tollendafunt,fi fieriqueatabfquegraui tumultu:fin
fimulanda, donee ipfa dies porrigat occafionem com
Eademdexteritatevtendumeftindogmatibus. Qiiidamdumimpotenter vociferantur, haerefisjnbsp;ad igncm,adignem, in peiorem partem interpretan teslt;\nbsp;funtambigue,percalumn]amdeprauantesamp;quæpmnbsp;plurimuin fauoris conciliarunt ijs, quos cxitio dignes
Kurfus, qui fub Euangclij plaufibili titulo nioH jjjiii v quae ex diametro pugnant cum Euangclio, vehementenbsp;runt partes corum, quos opprcffbsvolebant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rî in-
Iraquc dum illi nihil omninopatîunturinnouan» finuntrclinquijtcmpeftasortaeft peneinfcdabilis:amp;dn (jH
-ocr page 589-IVDICIVM ERA SM I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;569
*? ^cnditur funiculusconteutionis,fif,vt vtraquepars . Vïxo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cadat » Non quod Eccl efia concidat,quæ
^^^obiliChrifto,nullis turbinibusconcutitur. Seddc hominibus loquor, qui caufam Ecclefiae tuentur,nbsp;enimdicammalojfcdnonfccunduni
niorbijVt fitimmcdicabile. Ex-JjSsj, **fthocinccndiuin,fi materiamignifubtrahainus.Præ 0'110nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;impijmoreshominum,
alios culpam reijciamus* Primum hoe hu-^^'sexemplumeftjfedvtperfeprauum itanobisinfe-?*O(;,^^^':ccpitme,ferpensdecepitmc. Omnesiram Domini tJticof'^?e»vtcftcxorabilïs,vïciffimconuerteturadnos,atqjnbsp;\ 'htosrerum motus vertetin tranquillitatem , nobisnbsp;!( Q ^*^®ftraquantulacunq; portioncannitentibus.
if'tçj ^^*gt;tanquamDcoredditurirationemiQuembocmagis V^^ta °'^^*stimcrî,quoliberiores funtàtimore hominum.
V'Sîf^'^natîtulo profîtentur,moribus præftent.Sacerdotes quod dicuntur,non praecant,fed reuc-lSsj ^^^perentSacerdotibus, fideliterparcantPrincipum.
verbo libenter vtimur. Qui bonafidenegocîetur : qui molîtor eft, bona fidenbsp;% f'k piftor eft,bona fide fi t piftor : qui fa ber eft, bonanbsp;V^^innbsp;nbsp;nbsp;^Uïveftiarius eft, bona fide fit veftîarîus, fidueiam
'^Mbl^^qui non dcferitreéloscorde. Atq;idcmdecæteris
boc nomine blandîatut: Ita moseft, fie ne-^®^'^^*^Q^^^^5°bonc, quidalij facîant,fed
3^®îoni.Ibinonvalcbithæctergiueriàtio:Itamoseftgt; ^onfaciunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n j Intérim
-ocr page 590-. DE CONCORDIA. ,
Interim ponatur amhitio, amp; pertinax vinccndi faceflant fauorcs cum priuatis odijs, confilefcat deinfnbsp;furdavociferatiodtademumcluccfcetveritasillapaci^
Accédât illaavyKÂTACatf-iç, vtvtraq; parsaltcrifc^'^^y hil accommodet,finc qua nullaconftat Concordia.nbsp;obfecundetur,vtnemoucantur'r««x»vMT«^amp;hadenus^^nbsp;minuminfîrmitas.vtpaulatiminuitenturadperfeéiio*^®*
Illudautem omnibus penitusinfixum efle oportetAjji«' tumcflc,ncc ad fouendamconcordiam vtilc,tcmer6nbsp;reabijs ,quæ maiorum autoritäre tradita funt,nbsp;feculorum vfu confenfuque confirmata. Nec quic^^?jÿlt;'nbsp;nino nouandum eft, nifi hue aut cogat ncccflitas, aut'nbsp;inuitetvtilitas»
Liberum Mbl triam.
Deliberoarbitrio/pinofaeft venùs,quàmfrugifff^ tatio. Etfîquiddehocquærendumcft,inThcologici^. nbsp;fobrièdifcutiatur.Intcriminter nosilludconucnircfatJ^nbsp;minem ex 1uis viribus nihil pofle amp; ftqhidvlla inrcpo^^'^j),''nbsp;tum eiusdebercgratiæ,cuius munerefum US quicquidftiynbsp;in omnibus agnofeamus imbccillitatcmnoftram»nbsp;mus Domini mifericordiam.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Fides ia~ ßißcans.
Conueniat inter nos Fidei plurimum efic tril*^^ modo fatcamur amp; hoc,eflepcculiarc Spiritus landinbsp;multo latius patere, quam vulgus hominum credit :nbsp;nbsp;nbsp;6 /
busadefle,quidicunt:CredoChiifium promcpafliinir*' cedamus, lide iuftificari, hoceft , purincaricordacred^nbsp;modófateamur,adconfequcndam falutcm neceflariac'^j^j^:*'nbsp;opcra.Nccenim vera fidespoteftefieociofa,quumfit^^nbsp;minarium omnium bonorum operum,
Quin potins diftinguamnsiufticiam repurgantr^^j/ noftrxdomiciliumquamreótèdixerisinnocentiaiuA*^ =nbsp;ornantemaclocupletantem earn bonis operibus.
litrita»
Deus proprie nulli debitor eft,nifi forfitan cxgta^'^jjii'^ mifTo^quanquarn amp;hoc ipfum, vt præftcmus proroifli^^^^^nbsp;nem,illiuscftmunificcntiæ. Non tamchrcijcicndunio^ .fl'llnbsp;dis aut meriti vocabulum, quod Deus, quæ in nobis,au^y
¦I *
-ocr page 591-!k
i
j-i )
' ^Can nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*---- * ---- ------w*-{5--------,
eft,amp;refurre-t' W^^*^i^îintes,moriamurpeccatis,amp;invitænourratërc-
t' Ü
IVDICrVM ERA SM I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;571
%5(j^Pfobonitatcfua, acceptât,acpenfat. De verbis nulla , ^[^o,modödcrcconueniat.
/'f^^.^^terimingcranturauribusimperitæ multi tudinis il-Nere/Rtrff ^^^^*^^lt;^fcrt,qualiafintnoftraopera,tantum babe-
æy*' fenfu vera fint, tarnen ab imperitis alio c^P^^iit^Qiictnadmodum Sc illae voces, Chriftusnbsp;','''^Viu'^P^^catisdépendit. Anillcpronobismortuuseft,vt
- anpotiùs vtfemelilliusfanguineloti, ' IWnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nCl.*.«'.« Z««.*!««* H*« ..«Hnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ ^/X fi-PUAZ«gt;Ua.A.
'*^%rh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pVVVdlia,«. IIA VlLcV IlVUiiaiV 1V-
'tcfh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobiscrucëgeftauit,fedidem clamat:Qiiino tol-
CætcrùmquiDomi-
*5^ '^Jnl profutura cft,vt ccflhra fit in grauem fupplicij ac cuiufdamaffeéluscft,credcre,precesac bona opéra pfgitefim,nbsp;\d*defundis,præfertimfî hæcilli,dumviucrcnt,
caufainftituunt, perdere mcrccdcra fuam: ac
^''bli quibushoc nondum perfuafum eft, ne obfire-^*tn'^^^*^f*nPlicit^ti,fedipfi tantô benignîùjfublcueatpau
^''^scredunt defunôtos viuorumbencfaâisiuuari.
isjafFedus eft,crederefanâosacûnâas, quos corporegrauatostanti fecit, vt ad illorumyâa^g;-«;^nbsp;cxpulerit,mortuos ad vitam rcuocarit,nuncnbsp;pofte. At quibus diuerfafedit opi-Sif^^^^tc,fynceraq;fidcinuoccntPatrem,FiIium,amp;Spi-Slotnbsp;nbsp;nbsp;®:ne obturbent odiosè ijs,qui citra fuperftitioncm
^io^^^diuorumfuftragia. Superftitio,quamfàtcorin inuo-^*norum elle plurimam, coarguenda eft ; Plus at toierandus eft,etiamfi fit cum aliquonbsp;''*'01-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftra vota non fentiant diui, fentit ta-
f .
'''tcKj ^sgt;quiamp;amatfîmpliccsanimos,fiminùspcrfanaos, P^nftisjdabit nobis quæ petimus.
? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inDiuorumimagincs,nÔptorfusabsrccon-
(, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eiuîxzdü, licet immodicum mcaquidéfententia.
1'
Mam
spoiutvu-haberemoo jq ___-cPnëtaSl!-
DE CONCORDIA
Nam horribilecrimen eft,Idololatria,hot cft,fimulacfOf'^( tus,qui tamctfi iam olim fublatuscftcmoribushoming ?nbsp;mcnpcriculumeft,netechnisdæmonum, côdcmrcuo^nbsp;incauti. Scd,cùm ftatuaria amp; pidura,olim internbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
habita,fit tacita poëfis,plus intcrdum repræfcntansan^^jir hominum, quàm homo quamuis facundus poffitvcrbJ^ij/nbsp;mere: amp; Plato agnofcenspoëfinplurimumJ ' nbsp;Rcmpub.bcnefecûsue inftituendam,nonomnesPoëta5^nbsp;ueritcxilla,quamfingit,ciuitatc,fcdHomerumtantùngt;/nbsp;merifimilem,quidijs, aedeorum filijs attribuitaduit^j,iflii(|jnbsp;rorumamores,furta,mendacia,impotcntesiras,diflidiaL[i^nbsp;vitia,quæneraobonusRcipub.gubcrnatorfctrctinfifi^'^j,Wnbsp;aut frugi paterfamilias in vxore,libcris autfamulisicorf^^^^Æli^nbsp;crat,quod perimaginesirrepferat fupcrftitionis,vtilit^^^^ ''nbsp;uanda« y tinam omnes omnium ædium parietes habcrc^ui'nbsp;lefuChriftidecenter expreflam. In templisautem jquc'ynbsp;duminAphricano Conciliodecretum fuit, ne quidnbsp;præter feripturas canonicas: ita conueniret nullamnbsp;ram, nifi cuius argumentumin Canonicis feripturisJnbsp;tur.Inpcrifl:ylijs,porticibus, amp;ambulacrispoficntlt;^^.,/nbsp;cxhumanishiftorijsdefumta, modo facerentad bon^^^jfiîinbsp;Stultas veto aut obfcnas aut feditiofas tabulas
J
ùtultas veto aut oblcnas aut ledinolas tabulas op^quot; ïc/ folùmètemplis, vcrùmctiamexomniciuiratcfublaf^^.i,^ %nbsp;quemadraodum bla fp hem iæ genus cft,facraslitcras,a^^[,n^nbsp;acprophanosdetorquereiocosjitagraui pocnadigii*.nbsp;dumpinguntcanonicarumfcripturarumargumenta,nbsp;pitemifccntridiculaquædamacfanâ:isindigna.Sifibc*^^^i,(^nbsp;àPhiloftrato potiùspetant argumenta. Quanquant^^cwnbsp;Ethnicorumannalibus multa argumenta, quæidiotata^^jiîi^nbsp;vtiliterexponi poflent. Ergôcui pcrfuafum cftnbsp;nibus,quoniam non fcntiunt,nihilhabcndumhono^.jjj)Winbsp;turfuofenfu:netarnen jobftrcpantijs, qui citranbsp;fie venerantur imagines corumamorequosrcprefe*'^.j0f^^nbsp;admodum noua nupta fponfi abfentis amorenbsp;lumautftrophiumabilloreliélumautmiflum.Hicanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ç
non poteft ingratus efîe,lt;iui non ex fuperftitionC;^^ jn 5 dantiaquadamamorisproficifeifur,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
IVDICIVM ERASME nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;573
eft deijs,qui fimiliafreâu exofculantur RtliquU ^,j(^\'^^icliqni£sûnâ:orLim.InhisPauluSjOpinor,concede- f*n^orum
cmiteriumeuntem, (nam eratiterpu-'quot;ifcH- °*^^P^^i'^^PUtadiîgnumcrucifixi,haudquidemftii-JiitQ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fabiiliscomitiun,quibuscum dcambulauerat:
dixit ad fuos confabuioncsgt; aufim îurarc ilium efle llludprofeftô nonreftè; quemadmodum alteranbsp;'jiof ^^^^diosèobftrepensnonfuperftitionijfedfimplicirc-Sthnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;llludcitra
diuas optime coliimir 'familiorum.
L ^*deni,quibusnondumperfuafumeft,horum temporum ( ^taIcmconfeflîoncm,fuifleabipfoChriftoinftitutam,^,^,j,^/^nbsp;1 vtrem falutaremgt;multisqj commcndabilemvtilita- r^.nbsp;^^^j^^ojultorum feculorum vfu comprobatam. Vtautem ilfanbsp;parte in nobis fîrumnbsp;^liip^licctfidcligamusintegrum,cruditum, acfilentijtena-S(ç^^fdo.tcna ,ncceumambiguisacpcrplcxisfermonibusrc-'hpii .^bvt percunûando cogaturvelnt cxpifcaricrimina, fed:nbsp;^tQr^^r,tanquam coram Deo,, apcriamus ca duntaxat, qùænbsp;J(li?^titlcthaliavulncraiQuodgenusfunt,adulterium,homi-iiof^^^rtum,ebrietas,enormis acvoluntaria,obtrcéïàtio ma-SinMüodhomicidijautvcneficijgcnuseft,pctiurium,fraus,nbsp;animinbsp;tH) j ^odeftinata, Quibuscnimnihildefuit,prteroceafio-^*if*^P^*P^trarunt.Abfitautemrepctcndiconfeflioncm füll^^xætascnumerandicommilTa amp;circumftantias,nbsp;ù(j ^^crandi confeftionem apud; alium. facerdotem,. finbsp;Hiç^'ïiacnin priorefugit. Præcipuacurafît,vtquodadnaif-llJud
ll ç. ^apur eft, ficinftitucre vitam,. vtnonincidamus in vl*-\^*'^^*^^cthale. Idquipoteft,libereftabonercconfitendi. quot;Miffi^
l^tQ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'gt;¦ ^uifemçl fit
charitate Dei ac proximi. HocigiturfuncUmentum' , ac ftabiliendum eft in animis noftris.
accidat in crimen ptolibi, non eftncceflc protinusad faccr-^
-ocr page 594-5n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCORDIA
faccrdotem currcre, fed ad Dcum ilicó confugicndütw illo ftatimredeundutniiigratiatn ; Vt faccrdotinbsp;tcariSjCxpcdanda cft temporis oportanitas. Confult^ Joijnbsp;cft,culpas, de quibusdubitas, criminal es fint necnc»*^ Ji*nbsp;cümoportunumfuctit,refcrare. Idcmdicodefaâis,^^nbsp;ambigis,vtrumlegitimafint,aö non.
Complures enim perplexi cafus incidunt in lium,vcluti devfura)dematrimoniö,dcreftituendo,,nbsp;Qui credunt earn, vt nunc eft,àChriftoinftitutam, tant^nbsp;uent religiofiùs, finant^uealios ih fuo fenfuacquieftcf^ j/nbsp;facrofanfta Synodus aliqüid ekpreflîùs de hocnbsp;Hoc paébo fict, vtnecfcindaturomninoChriftianaCOônbsp;nccmorcsinfîrmoruminomnemliccntiam proruant«
In Miflam fi quid fuperftitionis aut fordium quumeftcorrigere. IpfamMifTamcur vfqucadcoexc^^nbsp;non video.
ConftatPfalmodia,qui diciturIntroitus,doxoIoS* ,j|gt; cationc ,facris canticis,rccitationeverborumProphcf^iij('nbsp;autApoftolicorum,quamvocantEpiftolam,recitation^nbsp;gelij, profcifione fideiCatholicæ ,gratiarum adionc,qn^nbsp;pellant Euchariftiam , ac religiofa commémoration^^*? nbsp;Donainicæ,rurfüsprecationibus,interquaseftprccatio*^ fnbsp;nica : dein fequitur pacis Chriftianæ Symbolum, mox conbsp;nio,rurfusfacrumcanticum,amp;precatio. j ,
Poftremo loco facerdos totum popuium velutn' tutelam receptum Deobenediüionetraditatquecoinnitnbsp;vt perfeuerentin affedu pietatis, mutuaque charitatc.nbsp;his non pium ac venerandum ? Quos offendit fordida tutn^ v-duäitiorumfacrificulorum jfubmoucant indignos,dignnbsp;tincant. Quibus non placent profte, præfcrtim indoótnc*nbsp;cas prxtermittere, Neccnim Romana Ecclefia vHasnoU
. flip'*'
Similiter amp; Cantiortem,quäm nunc innonnuIHs canunt, poft confecratum corpus amp; fanguinemnbsp;pro pace,aut contra peftilentiam, autprofcliciptouçnnbsp;gum, fine rcligionis detrimente liceret omittcreJd cflininbsp;nopræter veterem morem indmftum eft*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jDH*
. ' t
-ocr page 595-IVDICIVM ERASMl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w5
^1 odfaecrdosoftêditjfed proftratus humi corporibus^nimis Wum crcftis,gratias agcbat Chrifto Rcdcmtori, quinosnbsp;^pnguinc huit, fua morte redemit. Nihil porrôtalenouitnbsp;»oienbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pontificis non eft niûvnicum al tare,
.Quinamp;hodicinmuItisEcclefijs Romanam imitantibus,M/^;gt;ri-duntaxat id temporis,cùmfum- «4f4.
1111 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Illoruminfolentia eftarguenda,qui,
f^nipore ambularint nugantes de rebus
cultu, quemuis obuiumariipiuntfaccr-'Jhr '^'*^P^sfeparatim dicatvcfpertinaslaudes,etiamfiiam quifirecufet,ficcommoucntur,vtpericulumfît,nbsp;[ V'^gnosin faciemingérant. Adeo, quod publicum eft,nbsp;quifq; priuata quæriu
placet intemplis illudmoduIatæMuficîegcnus,amp; C4«nw«
^ântus,poirunt citra pietatis iaduram omitti ; fi plaçât eft vtiliaquoqueMufîcafitdigna tcmploDci» ^(Inonrcdè fit in quibufdamEcclefijs, vtobmufico-t||%p ö^^orum concentum omittantur aut decurtenturnbsp;Vünbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Horapropcconfumiturinpro{à,acde-
^^ymbolum fidei,amp;omittiturprccatioDominica. Ncc temporis abfumunt iliac vocum caudæ ad fingulosnbsp;produdæ. Atqui ptæftabat cuit um folennemnbsp;L ^Muacaneisverti in tædium.
^^Perftitionem vergunt tot peculiaria miflarum argu-
lefpinea corona, milTa de tribusclauis, miffade Chrifti, miffapro nauigantibus, pedeftri aut equeftrinbsp;pro ftcrilibus,prograuidis,propartu-^'is^^P^ofcbri quartana,aut tertiana laboran tibus Hæc amp;nbsp;l?hç^^tnulrafacile poffentveltolerarijvclcotrigi^ Necnbsp;lîtiffaîÂtot feculisrcceptam,quafîrcmpeftiLea-L I Piatn,exigercmus.
quidam tradiderunt dcqualifîcationc, demerito-C Pccundariojdc opere opérante amp; operato, potcranc Peponi,donee fuper hisquoqj Syno-'^ciaret^aut fuo queraq^arbittio relin querer,
Sicrï-
-ocr page 596-57« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCORDIA
sacrificiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sacrificij atq; immolationis vocabulumv.ctcrcslac
poviuKamp; iftotcsnonhorructunt. Chriftusfcmclmortuus nonmo defuniii!. iterum,fatcor,fcdvnicum illudfacrificium myftici^nbsp;tidie quafi renouatur, dum ex illo fonteinexhauftononbsp;uam fubindc gratiam elicimus. Immolamus hoftiam pmnbsp;acdefundis^dumproillis pattern per Filij mortem oom
, Poftrcmôcùmomnisprecatiojlausamp;gratiarumaftrn^^ -cat ur facrificium, maxime nomen hoc conuenit in mu» nbsp;omniafacratiuscontinentem
omniafacratiuscontinentem.
Suntquirequirantinmiflacommunioncm.SiCia^ ,jÿii Juij àChriftoinftitutum,amp;olimitaconfueuitobfcruariquot; Snbsp;quôminùsfiar,haud ftatpcrfacerdotcs,fcdperlaicos,nbsp;heunitttiumrefrixitcharitas:coelcftisillecibusnoneftoP^j^j,it('nbsp;duSinuitis,autnaufcantibus, auidè petentibus nonnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii
Nunequæ poflit efle communioicùm quibufdaminl^o nbsp;nbsp;nbsp;fl
pla ferè fint vacua communionis tempore ? Quidam ^*P; À I w abeuntdomum,amp;,antcintroitum,faciuntexitum: A^'pZ, 'ijnbsp;ditumamp;nOninteilcdum Eüangeliumabeunt: ¦Aliqi*Jpji'^nbsp;quam faccrdosdixit,furfumcorda,amp;gratiasagamus.nbsp;cipuæpopuli partescrant,quandotaccnrefacerdotcq^^ içi
Cetnmu-nio.
Nunequae poflit efle communioiCÙm
--------- --------------.....- nbsp;nbsp;nbsp;y..,
abeuntdomum,amp;,antcintroitum,faciuntexitum:7'7V,
pu*vp^ipuii p4i. iCd viuiiigt;lt;juaiJuv lavciircIdCCruutv *1 Deo loquitur, Atq; interim ilJifabuJan turinforo,autP^^p^nbsp;popina.Quanquamamp;hiverccundivisfaciuntijs, quit^ .nbsp;nugantur in templis.
Adoratie Satramennbsp;ti»
Deniqjtametfi interfacrifïcanrem gnorum faeramentalium coramunio, quæ nee olimnbsp;ncsfuitceft tamcnfacræ dodrinæ,piç exhortationiSjP^^^jÄnbsp;Jaudis amp; gratiarum aâioniscommunio, Cornnwo^fj^ß piquot;nbsp;quod viuificat : illud commune non eft, quod nbsp;prodeft. ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*!
Sed obijciturfcrupulusdeadorando, in.^ijJ tuscftChriftus,curnon eft adorandus? QiianquamCn^^,^^nbsp;eo Sacram en to cft,fub ra tion e cibiac pot us, x't fum|jpi-Snbsp;mipuritaTefumatur,non vt oftentetur,autinludisp^'nbsp;pompiscircumferatuT, autin cquo circum arua vehatunbsp;quaquam eft veteris exempli, fed in hoc rnultitUdim ^tinbsp;plnsfatisindultumeft.QiridamftbivaldèpijvidentuGnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Sacerdos finit videri corpus Domini, vndiq; accurran^ ximo defixis oculis intucantur, Quanto reJigiofiii^
-ocr page 597-IVDICIVM ERASMI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;577
àcanccliis abftincre, amp; corpore hnmifufo, ftolidus, vt huma- S4crrfWf«-^^^^^^^^^^loretprodiuina, autvtpanem amp;vinum ri.nbsp;iuj^^^PtoChrifto. (^oniam autem ncmocerruseft,anfacer-'''til|f^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipfum vnum : nullus adoratibi
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tacita condirione,amp; tarnen id quod in Chrifto
^*cadoratur,nufquamnon adeft»
¦löti^è^^chuc quod nullum fit Sacramentum tam humile,cui li'ifttj , ^udis capitibuSjCÙm adminiftratur,velutin ba-^o^firgt;^ationepuerorum:quidfentiuntigitur qui punbsp;^hfj^.^^olatriameflcjfihuicfacramento caputaperiant,etiamfînbsp;Corpus amp; fanguis tantùm ibi fint in facro fignor
Sacramentariorum formas?Quoties ibtpuftn^ V'itîiutarunt fcntentiam^ quoties alienam rciecerunt? corpo-ptv exortus eft, qui tam impiàm dehocfacramento
cft, vt totum fuftuleritfacramcntum. *^^^** facramentum dicî merctur, quod nullo externo fi.nbsp;cogitationeperagitur. Hæc quifaciunt,nbsp;J) tih oividenturtalisludere,andegrauiflimisrebusdifputa-f Sil^^^^*^c,quodnobis tradiderat Ecclefia Catholica ? tradi-Hnï'^^bivcrumeirecorpusamp;fanguinemDominijhauddu-
OiiodficredimusinfeDulchrodiuinam natu-
in
Quodficredïmusinfepulchtbdiuinam uatu-fuiflc feparatam ab cxanimi corporeDomini,quantó àviuo corpore non efle feparatam in Sacra#
S nbsp;nbsp;fîin hoc concordes effein us,estera qus difquirum
^(j'''S[Honiodo fi t ibi corpus ôc fanguisDominî fub panis fub-fpcciebus panisanvini, amp; qui-daccidatfumto Scj ^^Qii^f^nthisfimilia, poterantinSynododefiniri.nbsp;tanta, quod libet,commmifcitur, non-Vnicum piarum mentium folatium ac dclicium,quo-^^oinnaufcam vertimus?
Epifcopïmultitudinis '^sinduÏgcntesinduxeruntjVel Romani pontifices eau,nbsp;*iccefi.arijs inftituerunt ,'ipfi facile paticntur abrogari;
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod
DE CONCORDIA
quodgenus funtfeftum conccprionis ócnatiuitatis tris,itemfeftum prxfentationisintcmplo. Ethaudfeio^^^^;),,nbsp;diret nullum omnino feftum folenne indici,nifi cuius^rgui^^nbsp;turn extetinfacrisliteris.Diem Dominicumfcmpcrcxcipæ;nbsp;cilè patien tur elFe fefta pauciora,modô ea quæ fuperfunt,m3nbsp;religione celebrentur. Non cftomnino prophanusdies,«!nbsp;citolaborccitraque fraudem paratur, quod vxoremalatacnbsp;ros,aut proximi fubleuctinopiam,
Fefta quæ fodalitates fibi priuata conftituuntautoT* , rnacum ipHsfodaIitatibus,amagiftratutollendafunt. Nnbsp;nimaïiudfunt quam Comiamp;Bacchiconuenticula,
Itiuma,
Dcleótum ciborum ac iciunianon indixitEcckfi^ö'^^ i fanitatem corporis amp; animi.Itaq;quipifciumcfuperidjf^^ i-aut iciunio amp; valetudrnem corporis Aanimi vigorcnik.,jp( 1nbsp;tiunt, hosncquaquam obligatEcclefixconftitutio. QP.^ Jnbsp;fenti un t,fe ex abftinen tia carnium Sc ieiunioamp; corporenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z
meliushabcre,quærogocontumacia eft, velutinodiunii ' fiæ hoc reijccre, quod tantamadfertvtilitatem?
Hieigitur nullus alium dijudicet. Vefeensnon abftinentibus,abftinentesnon condemnent vcfccntcs[n^nbsp;caufanonfiteuidcns.SuoDominoftantautcadunt. \
Traditio-neshuma-tu.
Idem fentio de carter is Epifeoporum conftitutio^^[,i. i|| qu« fi pix funt fi vtilcs, fi xqux,ob hoc ipfum fer\nbsp;quod talcs funt:amp; fi difplicct legis vocabulum,ampleéla^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;It,
tanquam falubria confilia.^ Siferuus de lapide emtus^*^ jji, V, confiliumvtile,aufcultasAobtemperas,nonquiafcryuSj Jitnbsp;fed quia eft in rem tuam. Et nos corum confilia rciicii»^ ^ 'i;nbsp;publica dignltateprxcminnt,quiq; nobis patrum ac do^^nbsp;locofunt?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;À
Hxceofpcâant, nonvtqux dicimusprocertishv^^fj^ MmusaufprxeamusEcclcfixquidfitftatucndum,fcdvt' nbsp;dum apparatur Synodus,ipfi diffenfionum caufasJijnbsp;turn in nobis eft, amputemus, nihil per vimac tumuh*^nbsp;mus,ncq;cuiquam hocfaciamus,quodfi nobisficrct,c® (tnbsp;tcrramacmariainclamarcmus, neq; qucnquamadnoi^nbsp;gioncm, à qua abhorrer,perpcllamus.AcquilfimumeBi^^^^/nbsp;qui fibi icligionis caufa viai fieri noiunt, a b alijs camaigt;^^^jlt;/'
-ocr page 599-. IVDICÎVM ERASMI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57^
quoqucmcliorfitcaufa, tam lóngi praefcri-admonitio ad vtramqjpar-diffidiorum paroxyf-^'^cn nbsp;nbsp;nbsp;Synodi medicina felicius opcrctiir ad concordiam^
cxcmplum vtinam oranesimitcmur. Atvereornc inopiamindicij, vel vt ipfi fint in ruto »praperentnbsp;hectare omnia,vtfruftracocatSynod-us,nbsp;malnsgenius cflfàfcîna-uît infelices Anabaptî-^^^æ^°5Crrorcfallimagis quamincitarimalitia,vt
Stif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nonfufficitillis
\li mille quadringentis annis fufFecitEcclefiæCa-\ '¦æ- Nam temporibus Auguftini tam vêtus era teonfuctudo îÇ^^JPantcSjVt hui us exempli autorignoraretur,admodum-Q«an. jfatujtknbsp;^^^^^^^^^libris quodApoftoliba-exhis fumiturnonlcuisconieftura.
baptizafle tres familias,Crifpi,Caij,amp; Ste-Nuf f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ph*lPPeï^^cs nó£tu baptizauitcarcerarium cum
%f .f^^^^*^EtPetrUsin AdisbaptizauitCornclij, non fo-li(j^^^^'iiliam,fcdctiamcogiiatosacncccflanos,quosillefubad 'hii'^?P^fri conuocârat. In his familijs probabile cft fuifle nonnbsp;^ïf^V^fantesautpueros. Chriftusait; DateCæfariquæfuntnbsp;. Pt Apoftolorum principes Pctrusac Paulus diligenternbsp;Chriftiani ciues obtemperentregibusac præfedisnbsp;Voluntferuum baptizaium fidelius etiam fer-^'^°l^^^^ntcafecerat,amp;iftigrauantur parère princi.nbsp;^^odemlauacro tintis,candcm profelTisreligionem?
Àt j^^^cuntur exigere àfuis rerumomnium communitatem« aliquamdiu temporibus Apoftolorum innbsp;Ecclefiæ nafccntis,ne turn quidem inter omnes Chrinbsp;propagate Euangelio non potuitferuarinbsp;^^^^.^^^''^^^^^cecinfcditioncm.Hocadconcordiânbsp;*'î5içnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, vt rerum proprietasac difpcnfandi ius fit pe-
Sttittios domnos,charitas verb ùciat vfum commune.
O 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nune
/¦
I
-ocr page 600-580 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- DE CONCORDIA
;; NuncaudimusapudBohcmoscxoririnouumludscr^J' genus,SabbatariosappclIant,quitantafuperftitionefcruantnbsp;bat um,Vf fi quid eo dieinciderit in oeulum,nolint exiniere,Çnbsp;fl non fufîîciat cispro Sabbato dies Dominicus,quinbsp;iam erat facer,autquafî ChriftusnonfatisexprefTerit quantnbsp;tribuendum fi t Sabbato.
Beatus Paulus anathema minatur Angelo, qui vel coe^ aftcrrct aliud Euangelium quàm ipfe tradiderat. Nuncninlt|,j,nbsp;animos adeo confpicimus vacillantes, vt fi vel obfcuriiriB^^.|-^nbsp;muncio proférât nouum dogma,licet abfiirdumjinueniat.,.:.nbsp;pulos. Vndetanta vacillatio inanimis Germanorum,qtt*,^-per cæteris nationibus fortitudinis ôç conftantiaslaudept*nbsp;lucruntînbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
Quid nobis felicius,fi pofi tisdiffidijs concordes vcy , In domo Domini? Agit hoc fumm oft udia Carolusnbsp;idem Romanorum,Hungariæ,BQhcmiæquc rex Fcrdii^^.fnbsp;princepsfingulari pietatcpræditus.NecChriftianilTiinusnbsp;rum rex in hoc ncgocio, fuo cognomini non ell refp^^ nbsp;Nec Anglorum rex obliuifcetur, fe nonita pridcm dcff ' jS'nbsp;fidci Catholicsfpeciofunimeruiire titulum.^i CleinSt ynbsp;tificis ingcnium propius norunt, poliiccnturilluniadinttjj?nbsp;mas conditionesdefceufuru* modo farciatur Ecclefiasnbsp;dcfuturacft cruditorumCatdinaliumsquitas.Rcsaufpt'^^5li'lnbsp;fto féliciter ceflura eft, fi csteri quoq; principes ac ciuitnnbsp;intendant animura,lam nimitimdiurixisindultumcft?^^,;!*,nbsp;fati quxramus concordiam. Si Domini Icnitas nosnbsp;liccntiam,qusadpoenitentiamdebcbat inuitare,vereu^^pigt;nbsp;nc furor fiat Isfa fspius pa ti en tia, amp; quod dcludsis fcbPnbsp;lus,perucniatinnosiraDciin finem.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjdj
Ne rcgiim quidem manfuetudinc abuti confultuoi e jjiz ignorantilli vires fuas,fed pro fua clementiamollioribu^l*nbsp;poffit,remcdijs huicmalo mederi malunt, quàm cauteri)nbsp;dionibus»
FortaffenoscrcdimusdormitareCæfarem,atispln^^),,)i^ lat : inhocnegociolcntior eftjficut oportet principent^jj/nbsp;potentia praditum non efte prscipitemin rebus get^nnbsp;taincniUctandemperficir,q«icquid animo deftinauit^
-ocr page 601-IVDICIVM ERASME nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;58t
^fgisTcrdinandi bonitasamp; animus plane Philofophicus, Principe requitit Plato gt; nonmcretur contcmtum,nbsp;j'^dantiorcmrcucrcntiam^acreligiofiorëobcdicntiam.
VI habucrefeliccmcxitum aufusCyciopici,amp;in-{jj nbsp;nbsp;nbsp;temeritas : Sed vt veriflime dixitillc vatcs acutiffimus,
HJ iij cxpcrs moleruitfua. Vim tempera tarn di jquoq; pro-i''5üb^**^^^i*^^*^rSÔfimodcratisconfilijs',afFcûibusq;fcdatis 3d farciendam Ecclefîæ concordiam, fict quodnbsp;Et fedebit pop ulus meus in p ulchritudine pa-*3tabcrnaculisfiduciæ,amp;inrequicopuicnta: iamqsßmulnbsp;3Qincs vno orenobis inuicem gratulantes dicemus,nbsp;Q^amamabiliatabernaculatua àDo-minevirtutum.
-ocr page 602-582
DE PROPOSSTA AB ERA^
MO SARCIENDAE CONCOR-
DIAE RATiONE,
IVDICIVM ANTONII
CORVINE
PRAEFATIO D. MARTINI
L V T H E R I.
^|Xrorfit mihi Typographus præfationcm n fub nomine meo edendam,vt libellus hiep^^
IL® latis vcndibilis,meo velutteftimonio baretur,quanquam re iplaamp; ftilicleganf^^nbsp;ftia etiam mihi ipfi valdeprobctur ,hauunbsp;im fine meo teitimonio,multô mag'f.ÿnbsp;Et fateor ingenue,non efie meiing^^k
inter Erai*
I
ipfa modeftiaetiam mihi ipft valdeprobctur^haud;^'^ pijsamp;eruditis, etiam fine meoteftimonio,multom^g* k'nbsp;babilis futurus.nbsp;nbsp;Et fateor ingenue,non efie mei ingjj-
inoris,in re tali,quam riofterCoruinus hictrato, cideamp;leniteragerc, prælêrtim poftquaminterErai^^^^nbsp;Theologosamp;metantafit coorta turba, tarnen innbsp;libelli, vincammeipfiim , quantum poterojamp;ponr^^^jjo-
mentia boe dicam: Mihi fane non poifeprobariift^^.\ fi' *iti, nemdocendi, quam hicInlianusproEraïInodefcnj^ Jj.nbsp;cilèamp;ipiècredo, Erafînumfortèamp;iûosdilcipui^^.Y^Uifnbsp;nimo vclle rehus,(cu turbis potiùs,confultLim,pernbsp;nbsp;nbsp;g(ii'
diocritatem amp; mutuam partium condonationcmj^^^jj' entes videlicet, ne res in neruumcat(vtdicitur:)Senbsp;Icientia amp; veritas jpamp; hanc concordiæ rationemnbsp;nonpoteft.
Aliaeft enim concordia fideiyalia charitatis: cundu mehari tatem nihil eft Jex parte noftraynq«^^
-ocr page 603-îiill nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;58^
plenißimavoluntate oblatum ,pro pace feruanda vel reGrcienda.Cmniafacere,pa-I'iPbininbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Icmper fuimus, quæcûq; làîuafidepræ
'liHijj J P'^fruâibus peerpctuo tenore oftendimos, Nun-fanguinem fitiuimusj multôminusfu-léd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nocuimusjaut rapuimus, quin procis con-
phanaticos Ipiritus, ftrenuè femper fteti-
P^ ,poip-maiore amp; acerbioreodio, Voneraiumus. NamBpiritus iftifèditiofi 5lt;:furiofinbsp;V ^ænientius Papiftas oderunt,xjuam Lutheranos :Cünbsp;fanguinem funderenbsp;aqua Sc Omni furoris generenbsp;^''Aqnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obcaufam,nifiquodcoiitraconfcienti-'
''ffj^^VpofTumus-humanas ipforum tradidones , Deo ¦amp; æquarCjV^el potius fuper Deum amp; cultumeiusnbsp;Deus igicurhiciudicabit, an ex parteipforum velnbsp;^^^^^t,quo minus internos fcructurconcordia. Nainnbsp;'!ii,p^/'oftra hax eft, teftimonium lætifeïmum 5c fecurænbsp;»quod concordtam, quantum ad charitatem at-,nbsp; Ruinais ftudqs qu2cftuimus,orauimus,efflagitauimusnbsp;valdemultonoftrorum fanguine,5c tolerarisin-^^^udditaiibusamp;fodqs aduerfariorum*
^f^p^erumconcordiam fideifou dodrinæfruftraquærit eoconfilk), vt mutuum cedamus condonesnbsp;^utum, quod aduerfart) prorfus nihil cedunt, necnbsp;y volunt : quin potius rigidius Si obftinatius nuncnbsp;^defendunc, quam vnquam antca, etiam taliaaufinbsp;o 4 uunc
-ocr page 604-584 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO.
nunc exigerequæ ante Lutherum ipfimetdaninsuc^ lt;iiç probauerunt : Verum etiam, quod amp; nos nonnbsp;probare, quæ manifeftècum lcripturisdiuinispngi^^^,J(j,nbsp;quæprorfiis nullum (vt diçitur) medium admittunt- Çinbsp;dodrina fideinoiiludaturcum carne amp; fanguinCjn^^^nbsp;ritasjquæ cumhominibusamp;eorum vicijs exerceW'^jp, ijlnbsp;Tandis,corrigendisjemendandis, quæ mutari polTuntnbsp;fàipem habet perfêuerantem vfq; ad mortem conue,nbsp;peccatoriszSed lult;^latur cum Spiritibus nçquitia^nbsp;tis,quorum malitia cftobftinata in æternum ?nbsp;conuertendi aut mutandi animi* Ideo interfidcn^ I ?nbsp;drinam Chrifti, amp; Dæmonum voluntatcs, nuÜap^*W [nbsp;coneordia,nullaamicitiatentari debet, lpfeefthonigt;^^lt;nbsp;pater mendacij, amp; tam non poteft non odifl'c fidc* nbsp;nam,quàm mendacem amp;nocendi voluntatemi^^j^^nbsp;re. Quæ enim eft conuentio Chrifti amp; Belial ?
fucisamp;tenebrarum? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^'
At Papiftæ ( înquîes) Chrifti doârînam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
amp; Dæmonum errores noiuntdocerevideri. Sed ex frucftibus arbor cognolcitur. Ac ne hic di4jFnbsp;lixèJd fatis conftat,nihil eos curare, quid certônbsp;ceantprofirmandisconlcicntijs: Vnaeft eorum'^^jj/ i;nbsp;tio, Ecclefia,Ecclefia, Ecclefia, amp; Eccicfiamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
nés, etiam impios, qui fupra contra icripturam ftatuerepoflùntjdqj autoritäre diuina.Hanceori}^^|-^pf jnbsp;amp; Er aim us confirmât, qui vbiq; Ecclefiamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
mitcit,amp; interim omnia dubia amp; incerta docet-^^^^y^jp*; r fiamhocvoçare debemus, quodilli Ecclefiam^nbsp;rantur,deinde credere, quicquidillaEcclefiaeofii^
-ocr page 605-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5SS
Opus eft diuina Scriptura? Cur reprehenduntuf Quando bre-Sç,j ^Qiiipendio amp;c ociosè dormitantes poßimus faluinbsp;^fÇ(l ficdiccndo, Credo Papiftas efle Ecclcfiani, amp;nbsp;ik ^^utate melTe, quicquid Papiftæ ftatuunt, eriamlinbsp;Wknbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcripturas ftatuant. Sed quid facies
Vçfj^ ^ouisanimabusjquas Scripturæ autoritäre captæ, vt credere, quod manife-Scrîpturam docetur? Iftisne dicemus, Audi-vtpaxconftetamp; concordia, autincertænbsp;fuipenß interim fêntentia, donee aliudnbsp;^creuerit cum fuisè At fint alij tam ßcuri Sgt;c fuæ falu-^^§bgentes gt;qui volent. Gerte animus Deum timesnbsp;æternam gt;amp; cupiens æternam vi-poteft incertis ôcdubijs dolt;ftrinis quietari.
Seruo arbitrio in Erafmi Theologia *''^c Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßntentiam.Necefle eft enim
certum dogma, certum verbum Dei haberi, cui !feinbsp;nbsp;nbsp;fleuré poßim us credere, amp; in eademeertitudinefi-
Cinf'^^^reamp;mori: Q^am certitudinem quia amp; Erafînus ^tiinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Papiftæ non docent,(nec enim poflùnt, cùm
^^irç'^'^^^^olligant prorfus) fed oderuntamp; pcrfcquuntur, fi^l^ ^ülla Concordia in fide amp; dodrina poteft, quiaEccIe-^^oianchora carerenonpoteft, amp; extrafèulù-Dei, nulla fides fubfifterepoteft.Ideo quicquidnbsp;docent vel conßlunt, fruftranbsp;)jslï^^^*^^^^°ofulunt.Conicientiæiftis confilijs amp; remc-neque volunt, fed vocemnbsp;^^uicupiuntaudire,,amp; vQcem paftoris amp; Magiftri luinbsp;o 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vniei
-ocr page 606-S?6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO.
vnicï. Ad vocemalienorum dicunt^HocquiadeScriptnf'^ autoritatxm non habet, eadem facilitate contemniturgt;nbsp;probatunNonloquoriam decontrouerfijsin ScnpturisJ^nbsp;gitatis,fed de his,quæ extra Scripturasamp; contra Scriptor^nbsp;ab aduerlàrijs defenduntur exiguntur per vimnbsp;nusfuroris. Talia non funt hæretica (Hærelês enimnbsp;pturis fingunt ^iritüs impij) lèd prorlus profanaA'^^Jnbsp;mè diabolica» Quare tutiùs Erafmus à Theologie sWquot;nbsp;ret, amp; pro liio ingenio in alijs rebus eloiquentiamnbsp;ceret. Theologia requirit animum lêrio amp;c fimplici^^^^uPnbsp;bum Dei quærentem amp; amantem, licutlegitur.nbsp;plicitate cordis quærite ilium, Inuenitur enim ab ijs,nbsp;tentant eum. Et Paulus Rom.iz.præcipit, vtdodrinânbsp;ftianorumfit analoga fidei. Et prima Pctri quarto-loquitur, quafi lèrmonesDei, Item lêcunda Petrinbsp;ProphetiaScripturæ propria interpretatione nonnbsp;enim voluntate Humana allatacft aliquandonbsp;fatis magna miferiacxpertilumuslüb Papatu, qu^^nbsp;ventis dodrinæ agitati fimus, dum ex Scripturisnbsp;Humana voluntate articulos finximus, doneenbsp;los Mo nach o rum adorauerimus : Qua Idolatria o^^nbsp;Gentium portenta plané vicimus. Nam quiclaman^^^^/-tos credi ab Ecclefia articulos, qui in Scripturis non ^Ji'nbsp;tur, fuis aguntur furijs, aliam fingentes fibiEccleü^^.^.^ gt;nbsp;cetSatanæ fynagogam amp; nomen ûndæ Ecclefianbsp;amp; fponlæ Chrifti impudentifsimis mendacijs,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,
nam Diaboli ornantes amp;venditan tes. Sed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;np^^j
minus ocium amp; vires concelferit, cùm de Ecclefia d, latiùs dilputabo. Inrerim durante regno DiaboH )
lil
/
-ocr page 607-PRAEFATIO, ' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;537
tiuj) P^ccmamp;concordiam iperemus indoóirina» Vna tan-çharitateChrifti, vt illos li-^in ^^^^^ ^os^uætolpîritu eornm odiaamp; malitiam . ^^usîNam nos oportet effc verè Chriftophoros amp;nbsp;conuertet eledos fùoS}amp;:nbsp;^fabit tandem nos omnes. Cuius eft vido-da, virtus amp; gloria gt; cum Pâtre amp;
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Spiritulandoinæter-num.
AMEN.
PERSO-
-ocr page 608-5S» nbsp;nbsp;nbsp;DE CONCORDIA ERASMIANA
PERSONAE dialog»-CORVINVS, IVLIA-
is/,
Oruinusjtancais.lulianc, prefcriptaw-^Ls^
i--. T?__I-/' nbsp;nbsp;- idf* r3^ - -
lulianus.Aio,vt quam amp;vidcrimipfe^ .po-t. tanter legerim, Coruinus. Facobfecronbsp;ciuslibellicopiam: Tametficnim '
.ft
^^^^rafmo, farciendse in Ecclefia concordi« tq TiiU-anilC A t Vt miArv» Xrxrirl***îtvgt;
;VXV----
aawvxia vvrpKiXA X cantilenamoccini,tamenmirodcfidcriotcncor,nui^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj
quid adferatjcognofcendi. lulianus. Noui J Quaft vero milis tantus viryfquameflcpoflit. Ab initiohos tarnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
mânarumrcrummoîuscxccrarinondcfijt,ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
diam fpcclan5,quod tu confilium mutafle ipfum baud zedcbes.Coruin. Pacisamantemfemper fuifle
«. *igt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aamp;Aiaamp;A Wamp;amp;A A vaxi|/vx 1 U.111Vnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'O^A
vtinam redigi tandem in concordiam omnium
?
iii
----------- 1 I----------r ---- r n 3Ö (1^ quafaltcmex patte conftctorbistranqiiiIlitas.Senngt;^j^p)3j iij,nbsp;Ediorumtempeftatesvcntumcft.Senfimcrgo P^'nbsp;ra expedanda eft. Remittat vtraque pars de iure fuo
/T*a 1 «¦lt;*! «V« A V X7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« rM A« rL»»«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.f.
Quem cnim har um turbar um non tçdeat ? Sed vcrcof ,)t funttempofa,neirritumamp; nobisamp;ipfi votum hocnbsp;lulianus. At nihilominusquenqueadniti profedeeeb .j,j5,nbsp;1.________ _____ __i* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»»-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ifTlS '-if'
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' f--------------------------1....... Je je**; j
Ediorum tempeftates ventum eft. Senfim ergo amp; nbsp;nbsp;^{41)','^',^
breuifentics,rcmceffuramexErafmimei fententia. Adde, ModoChriftus dexter ac propt ti US adeftedig*^/^.5,nbsp;GurErafmumtuumacnonetiamnoftrumdicis ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
cniminiquiorcsinipfuracftis,quotquotcumLu^^^^g(îÿ'ijfi fiævnitatcrecefliftis. Coruinus. AtnosncqueabE^^^j-iii^^nbsp;fortioalicnifumus,ncqueiniqui in Erafmumnbsp;Quemeriamapudnos,obprofligatamè Germanianbsp;magno hadcnusinprccio fuifTe, adcoq; fern per fotufnbsp;quidemnegare potes. Solum hoc ferre haudpoifumu^jj^^ nbsp;norc,quàmtalcmvirumdeccbat,conftantia,inEuanp^^qib.nbsp;faturncgotioiTacco.quód totmodisiniuriusincosnbsp;quamdeiriomcritifnbsp;bis inconftantise? Aut de vllo vnquam Erafmusmetinbsp;Coruinus. Modeftc tecum agam: Tu mihi facnbsp;relpondcas. lulianus. Age,fict. Quo ergo merito ioc
:o,quôd totmodisiniuriusin -.j ju-j tj, funtmalè.Iulianus. Ergo crimesnbsp;ut de vllo vnquam Erafnius
DIAL. ANT. CORVINI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;589
MasïCoruinus. Dehocpôft vidcro. Dciniuria priùs dicam. j'noninfignisiniuriaeft,quddin eoDialogo,cui nomen fecitnbsp;'¦igeliofcruSjEuangelicosvirosiuxtanuinerumEuangelifta-^!^quatuorpotiffimùmquærercait,vtvidelicetventribenefit,nbsp;.^l^uæfuntfub ventre, vt fit vndeviuamus, vtqucquicquidli-ij^^iliceat?Quidgrauiusin nosdicipoterat?Aut in Verrem quanbsp;. ^iriiJentiùsdcbacchatuscft Cicero?Iulianus. Diólnm hoenbsp;(^®^ftgcneraliterinomncs:Quorundam improbitatem taxarcnbsp;j^j.'ïfjfalsó verbum Dciiadantium,adcoq;fubpIaufibiliEuan-ptætextUjin quiduisvitij corruentium» Neque enim ftatimnbsp;ti°5onineslxfifleiudicabitur,opinor,quiin malos vtcunqucnbsp;jjJ'^ïaufusfit.Cor. Vel vnumiota igiturprofcr, quo fe nihilnbsp;i^j®^islocutumibi,teftificetur,idquoddePapiftisverbafaftunbsp;tam facit follicitè. Julianus. Sufeepta in eo Dialogonbsp;i?''aalitcrtraâarinonpotuit.Defcribendum enim fufeepe-'ctèChrifiianum, fed falsó Euangelicum :TaIis igitur pernbsp;I ft,ç'*^corum obferuandûfuît. Et ea res quid te ofFendi t tanto-
left nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;partem abutiEuangelio? Coiuinus. Etiâmne con-
Si?^^^'^»vidcriidcircomihiEuangclij doftrinamfalfamcfle? litH(j?^oaillicsaddidi, Chriftianæ religionis dogmata,no è vul-Nftnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verbo Dei æftimarioportereïAutvulgimores,
%j^onfuercpatrummemoriainquinatiflimirQuodfinul-^^^æSenusrccipis,nifiadquod amp; mores amp; vitam vul-^'gt;ptç gt; iam ne Chriftus quidem docuiflevera videbitur, Sçjf^^quodilIoquoqjEuâgelium prædicante,multitudinisnbsp;nobis Erafnbsp;.J^quödob quofdam improbos,ctiam bonosè gregc nonbsp;?**'Çsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;huius ætatisho-
pO^^^^^^i^'^^Pudpoftcrosï.Gùmenimid genus Dialog!
^^,^^fatione,odi urn quoquedoârinænoftræ imbibant. |j%?'^^ciufmodi falibusnufquamnoninnosludens,monbsp;icirevehementercupto, quï-i.Ptnn '^^onibushofccorhis tumultusfedatiDoflearbirrernr.
ï V'^PCnr ------------------------
perfna-T. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verboDeinonâbhorrentîa,præfcribat.
V ^^^J^adnianumnoncft; Taincn fi amp; audire libet^amp;
dîTe-
590 DE COKCORDIA ERASMIANA diflcrcrchifccdcrcbusmecum vacat, libenstibinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^Hi
fumraam,vtquasinnîcmoriaadhuchabcam, obocu^ jgjiJ ro. Coruinus. Et libet amp; vacat. Iulianus.nbsp;fcias,prüdentilTimumvirum non fpontcinbancarcn^n^nbsp;difle,vt qui furdishaftcnuseandem narrarit fabulai^nbsp;biflimis amicorum cfflagitationibus hue adaftuinnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pr Ati,
ius tempeftatis fedatorcm,vcl ad futurum ConciJiuiî'' -j/ ret. Coruinus. Non placet omen. Stultum cnimnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'''ij
busvenari,iuxta prouerbium.Iulianus. QuidfacerctJ »* ^ii tibus,fievrgentibusmosgerendusfuit, ctiamfinbsp;fcnfioncminhuiufmodinegotio vixqucnquamnbsp;tclligcbaf.Quam tarnen difficultatcmficvicit,vt innbsp;teminueheretur, fed placidiflimis verbis, quilt;
tibus,lievrgentibusmosgerendustmt,ctiamlicitray fcnfioncminhuiufmodinegotio vixqucnquamvcrfabF^piÇnbsp;tclligcbaf.QuamtarnendifficultatcmficvicitjVtinnCii.jjjiJnbsp;teminueheretur, fed placidiflimis verbis, quid adnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
cordiamfadurumvideretur,oftcndcrct. Quid? ritum, optimum pacis autorcmfore ratus eft, de amaPnbsp;üæconcordia in 83. Pfalmo dilTercntcm, in confinin^®nbsp;Eoque duce talem fc in eiufdem Pfalmi enarrationc
' velcco adpareat, præterpaccm ipfum qusrerc nus. Concordiæ ftudium plané nobis cum illonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J'îi
quatenus inuiolabilis Scripturæ autoritas patitur.
TandeminfincPfaImi, omnes ad mutuam paeem jcfu S rationes,vclutidiximus,quafdam oftendit, qnibusnbsp;nbsp;nbsp;pjÇ
afliiûis rebus poflimus;Q^arum cum prima tumS pariterfpem noftramponamusinChriftoIcfurege^^^fiii?;; \nbsp;minonoftro, amp; ad ilium vnum fpederaus omnes. nbsp;Optima mcherclccomponcndorumdiiridioruinratiO' jiJir. 1(,nbsp;abaducrfarijsnoftriSjVtdidohîcaudientesfint,Erafn^jf knbsp;trarit,apparcbit,per nos non flare,quo minùs paxnbsp;ftumcnimrefpiccre,inq; eofpemomnem poncre,qii unbsp;nusreeufetsiulianus. AtquinecadChriflürcfpicitnrA^jiPi^nbsp;cordiacogitatur,vbircgnatambitio, vbi pccuniænbsp;peruicacia,vbi cæcusamor,odiumcæcius,vtpertcnda^^^^f
)aiiius,quæ iviiiius iiwpi «ju«niu.a, uui vu»w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nS
qu piè difta funt,dcniquc vbi quifque ad
»gt; «aya llt;a â *¦««¦£*. a ** â yw an 1 aa A Z* Z^rgt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M/*ï t*l 1 r«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; 11 1 tl 11 Ç . ünbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 'h
fliF' quicquidfcmçldiximusautfcripfimus, vbi ingratian,,,nbsp;probamus,quæ fcimusiraprobanda,autodiopriuatonbsp;amp;calt;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
quetrahiturfuniculuscontcntionis.Coruinus. Vclpcrambitionemvelauaritiamgeripolfitjnonvi«-^nbsp;«lim dcfpicabiles apud mundum fiunt amp; omn»/
( inbsp;r
1
DIAL. ANT. CO R VINE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$91
jJiramfâciunr, qui ad dodrinæ hoc genus fefe applicant, tan-(pabeft , vt profeflio hæc vel honorem vcl prædam habcaf. ÿfîctiam taies inter nos fint, (neque enim vllus ftatus tamnbsp;n^üscft,vtmalos nonadmixtoshabcat) ij caufæipfi office-
idh * ^^^^^^tjpuödabufusnulliusreitollatfubftatiam.Quod « içj. ^»icaciamattinet,eatenus noftratueri pergimus,quatenusnbsp;5di^^^'^'*,^-°^'^^fancafunt: Si quid veto pcrpcram à nobis extranbsp;inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caufamveldiftum fit vclfcriptum, idrefeindifa-
i 'jdj^^'ctnur,neque commirtemus, vt priuato vcl amore, vcl hoij^^uxpiedidafunt, damnemus, aut contra, damnandanbsp;!f^''^^^cmores,Ethnicoetiamfcriptoretefte, Eosquidcnbsp;Sj confultant,abidgcnusafFcdibus vacuos efle o-
L kl L kVZk T vax *.«. k A W tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L VZ I. AJ LZXa^L A_/ k WA'gt;*
' V?*^^*^3chos,infacerdotes,înEpifcopos, inipfum deniqj Ô?^ÙPnv»4.:r2^s: tt: ni.t-j
caufamveldiftum fit vclfcriptum, idrefeindifa-
|!to^'^^æpièdidafunt, damnemus, aut contra, damnanda
igitur totvclitationcs,totlibri,totfeom
¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confult:
*' I V^Iahaims.Vnde
i A'lhfiD -------------------. '--r----------
ontificem ?Corui. Hi Pharifæorü exemplo, Chrifti do-
/^}^gt;quamvnanobifcum deprædicaredcbcbant,inprimisex
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/*«.___' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T .1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
I
¦
?
f
)*.
b
t
t.
tf'
i|
vl
i»
ReûèigiturLutheranicalami,acaliprnm
Sfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^oc eleftis donatuSjVtmundum
quot;quot;'to! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qpsnquâfircsprobèæftimtur,adeoqjquàm
^°'^^J5adhuiufmodilibellosnofttiirritati fint, ^^caufareosnosaget. Veinunbsp;Mü ß^cophanticus, quàm feditiofus ,quàm fanguinariusnbsp;V^Piodijt à Coclço in Georgij Saxoniæ Ducis defenfîonemnbsp;\ PP^üsîHuiufmodi ardelionibus, rabulis,ac afinis, qui pof-Î'it3k.^^^^nrimponant,amp;fnblatarefpondendineceflâtatc,fa-*^^vclitatio^i5^snoftri quoquc abftincbunt.Iulianus.Atnbsp;%jîSrcgeveftro,qui proprijsvitijsvelnegleûis, vcl diflimu-^dj^\fernacinmonachosamp;Èpifcoposdcbacchantur, vtfolonbsp;'^d^'^'^'^diftudio alteram partem odifle,abaltera ftareapparcnbsp;Sh'^^'^^^oumgcncrcrcdcadhuncmodumErafmuscon
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gcncrcrcctc aö nunc moauna traimus con
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;talpiscæciores,amp;inaliorum oculis vidcre fe-
/ vVc E frabcm in ocuïo circumfcrcntes.Cor.Bifariam hac j ^f^^äoportuitrAliterenimhîcdepublicaçfona,iinqînbsp;1/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i® priuata loquendum eft. Si
oportuitr Aliter enim bîc de publica pfona ,iinqî priuata loquendum eft. Sinbsp;îrpinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fatcor, inepte faccre vulgum,
^^uftci®rum vida fie exaggerat, vt ad propria interim conrxi-
-ocr page 612-592 DE CONCORDIA ERASMIANA conniucat. Scd quisinfrencmillamlinguxpctulantiaH'nbsp;titudinelincondita coerccre queat? Ex cordatioribi^ ijipl'nbsp;apudnoseft, cuinonvehementer ij multitudinis niot pj)^nbsp;ceantjEtiamfiprocIiuiushæc fitincufarequàmcorrige^nbsp;cion Athenienfispalàmclamarcaufuseft, vni fibi nbnbsp;omniumquîEVulgusveldicatvelfaciat, Sc tarnennbsp;faccre non potuit. Si veto de publica perfionainque vC nbsp;ftcrioconftitutaloquitur,quoiurehîc noftrostaxarep^nbsp;video. An non enim contra illos, qui dodrinam i*'*^^*'nbsp;uerfamab Euangelicis Uteris, indefincnterclamandumquot;w7nbsp;crepa illos d urè, inquit Apoftolus, lulianus.Dc vulgonbsp;conqueftuseft, imo dcomnibus omnium hominumV*nbsp;vtpræcipuumhuiustumultusfontem ex impijs hofl»*® !fj^nbsp;ribusnatumcxiftimet.Coru.'Multitudincminnunicbnbsp;noxiamcfle,iamdudumfumconfeflus.Etcurdifliii5^^^()iigt;^nbsp;qucpeccatur,ferequefitquodFlaccusait, lliacosnbsp;peccatur amp; extra. Quodfi doftores quoquehumaniH^^4nbsp;fubindepati dixeris,nömaximopcretccumcontend^f^;^^*nbsp;enim fine vitijs nafeitur, amp;optimusillceft,quiminin^p(l'^^^nbsp;imôtantoconfidentiùspcccatorcs eflcnos,quotqit®^jj/^nbsp;namdodrinamampllt;;xifumus,fatemur,quan£Ócertiönbsp;Chriftumpeccatoribus,hoceft,pcccatumagnofccnf^ .fH',nbsp;miflum efle amp;adparuiffc. Sed heus tu, Meminifle hifnbsp;oportuit,non de vitijs maximopcrc nos,feddcdo£tr**\^jji^j,nbsp;reac follicitos cfle,neq;corruptos hominum mores,nbsp;ramacimpiamPapiftarumdoctrinam, horumnbsp;famamp;caputcfle.Porrofiadimpuramvitam Epilcopi^ I jnbsp;addidiftent impia dogmata, tolcrari vtcunque If*!nbsp;quumvitæturpitudinem, dodrinæ impijffimæfor^*nbsp;vicerint, quopatfto parcerc nominibus eorum, n*nbsp;poflimus,noH video, nifi forte tu,vt bonum malum jnbsp;num dicamuS,nobisautorcris. Julia.Quantumpct^nbsp;na,ni obftcs,noceat,amp;Erafmus probènouit, amp; egonbsp;gam enim reâadoccrcvbique vos) Itaque hoc nonagnbsp;cionatoribus im[ 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--nnteU r:t ;
probandi impia dogmata potefta slt; ragditatispropriæmemorem,
fedvtquemquefragilitatispropriæ memorem, jonirf' dcremoneat,quæad tranquillitatSfaciantamp;concoro.^^pdjj,nbsp;ipfum,vtab omnibus, præfertimEcclcfiæprimoxit»^^*
-ocr page 613-'lUo ^V^^oritateï An non Lcuiticum hoc Sacerdotium, in tenebat Pontifex, Summus ille Sacerdos Chriftusnbsp;Julianus.Huius vocabuji abufum pacis Audio ferrinbsp;Vicarium efl'e yult,Quafi verb isnbsp;k ^ttivfqucadconfummationëfeculi.Scdage, difeeptatio-5S,modódercconueniat,lubcntcsacvolcntes omit
H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«Mtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AM
Sot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecilTent hadenus, vcl nunc tandem facerc
Slop nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^orum effet, amp; nos pacis
\l ^eilèillis parcremus, praefertim aequaiubentibus. lada-ha^^^*^U5,v-^æPe,itaineptc, eft illudChrifti ad Petrum, Suhl,.e Pctfjrji ædificabo Ecclcfiam meam. Perinde ac fi rc.
totam
-ocr page 614-594- DE CONCORDIA ERASMIANA .. totum illudfucatum Saccrdotium cum fuo tcmplonbsp;rit.Siquidemhifunt, perquos etiam hodieChriftuspc^ .[jnbsp;in membris fuis. In eundcm Marcum cap.14. Nullus hoftisÇ Fnbsp;lior Icfu,quàmimpius Pontifcx.Etinfrà, Adperdendumnbsp;fummoPontificeopuscft.Iulia. Quod de Pontifîcibiisnbsp;impijs diólumeft, id in bonos dctorqucri baud patiar. Hanbsp;SynagogaProphetarumacChriftiintcrfedrixjPótificcsho jnbsp;mincindignos, impios videlicet ac ambitione turgidos-DeumErafrausauerfari ait, bonos nimirum femper exeip^^^jjnbsp;Corui.Curigitur hodicquoqjChriftumpcr hosinfnisni^^[l,nbsp;perim.i,addit:Iulian. Idquoquede bonis accipiendunnao*^.i^jijnbsp;feddeimprobis. Coruinus. Da igitur ex omnibus Ponji^^L,nbsp;vnumaliquem,quipoftApoftolorum temporarcâcoffice®nbsp;dusfit, qui Petri exemple Chriftianos pauerit, qui ApO :fnbsp;rum peram amp; baculum (paupertatisSymbola) dignitati,S^^j,nbsp;diui tijs, an tctuleri t ? Iulian. Ego, vt laudarc, fi quid perpeH'^nbsp;deoque præterofficium defignant, baud poflum, ira dero?^nbsp;illorum diguitati nibil debeo, E t, vt candidiùs facereillo^ P':'nbsp;qui animo fimplici multos in boc ordinc fuifle amp;.fanftimo^*^/j,jnbsp;crudirionccoHfpicuoscrcduntjitamequoqucconfultii'^^^.^nbsp;rumarbitrGr,fiPrincipiiuxtaScripturamnon malcdixcro,q'^nbsp;fi conuitia in ilia Ecciefiæ capita congcram,quæ per iugulur^^^^nbsp;umaliquandoreditura fint. Coruinus. Probfententiarüin'^.^nbsp;«qualitatçm. Paulô ante Chriftiani Pontificis caufanr eg*nbsp;qui tibi nunc Metamorpbofi quadam, propbanus Magiß**^nbsp;faduseft. Q2iiderir,fibocnon eftextraoleasferriîNcquf^* ^^,nbsp;nosIegitimoMagiftratui malcdicimus, cùm pfeudoprophe .nbsp;ac peruerfa docentem fuis pingimus coloribus, fednbsp;paftorispotiùsfacimus, quemLuposà caulis grcgumæqu^nbsp;cercdecef,atquedepabulo ouium follicitumeffc, vclunÇnbsp;que PaulusdicitjEpifeopuspotensfit infcrmone,vtpolîir^^ænbsp;tradicentcsconuincerc. An non contradicit,quiChriftian*^/ ,nbsp;drinæloco,fuafomnia,adeoq; Dccrctalium traditnbsp;Clique prophanis Magiftratibus ac Cfari, vtfalutiferæt^^nbsp;fi i d O drin æ vi m ad m olia n t U r,a U to r eft : I ul i an U s. Quan t uninbsp;diOjVixPontificcmpro Ponrificc habiruri cftis Lutheranf,nbsp;futuraSynodus boc diffidium redegefitin eoncoidramnbsp;jius. IntcxmiRoma; rcgaccCanonicæ politireiut*^ ?
-ocr page 615-ßlAt. ANT. COkVÏNt
^QUsnonreprehcndemuSjquatcnus verbi curfum nobis pcr-?. nbsp;liberum. lulianus. Vt a utem ill ud in Erafmo placet,quod
|j**^cipes vult cfle Principes, diuinæ iuftitiæminiüros,tanquani teddituros rationem ? Coruinus. Eellc, Hoc enim vt adnbsp;j^'^otdiammukumfacitjitaà nobis nunquaminiprobabitur:nbsp;C^''*dcredoaiirimunivir um credo, quàm mul ta faciant à foronbsp; ^ienaPrincipes ,dumnegleâ:a externa rerum gubernatio-^xui,aieæ,fcortis, vcnationibusdantoperam,dercb'us be-L^ttiiniftrandis minus laborantcs, quàm de ranis paluftribus,nbsp;tçj.'^prouerbium.Diôtuautem mirum, quàmeriganrcriftasin-,(ç%filt;concioneris, Magiftratum habere Dcum autorem , a-K ^üeDeorum nomine »infcrdum in Scripturis defignari ; Sinnbsp;officijadmoneantur, ctiam fumma cum modeftia, iam a-Ctrc ea in rc concionatorum libertatem non poflunt, vt
U*' animaduertendi in cos ius vfurparc fibi audeant. Noui L^mèGermaniæPrincipibus,ncq;indoaam,neq;ignobilc,nbsp;ç^^apatu, nccorruat, adcofollicitum, vt præ nimio zeio innbsp;^'^libidinum genus prolapfu;S,legitimam ctiam vxorem tho-
Cui tu an non monitore opusefle putas, à quo '''Onefiat, longe aliter politicam iuftitiam ad quam mari-
quot;etam foeda? Et tarnen eundera Principcm magno fupcrci-L ''Chriftianæ religionisdogmatis Auguftæfervtentiam tulif-lij ''^odicrunt : Quafi veto eademfacilitate amp; dcfideiarticu t-horusmaculetur. Difcere pritisde-^^^^^viuendi rationem, quàm dcLutheranis ferret fen-monirioncs tempeftiuas ac fubblâ-oportct,ne,dum vulnufculûcurare ftudemus, grauiorinbsp;Hi,j quot;nsmorbooccafionempræbeamus.Coruin. Reftè, fivul-}'gt;ilQ'^'^'.°'l''^^ouiufculum fit:Sin vetograuior plaga fit, quàm vtnbsp;lu^^^'bus acmitibus mcdicamcntis ^nari pofiit, qualis fuit ilianbsp;t5tj^^°'^fio,qui Antoniæauiæpro fuaautoritate, vt fecus quæ-®oncnti. Memento, refpondit, omniamihi ino-
^ciç^®^^^'cp-lulian.QuicquidhuUsfeccris,tuotibi perieulo ^'^'''illnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^^3mihi potiùsallubefcitratio : Quemadmo-
'idquoqucmagis probate libeî.vquôd monackos vult effe ç. 2nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mona-
-ocr page 616-596 DE CONCORDIA ERASMIANA
mohachos Erafmus,adeoquc facerdotcs dies ac nodes vcdaf
__:-:___J_________i: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__n ^TternUCO* L
lege Domini, quo poflint falcfle populi, quàm fi vtcrque labefadetiir.Coruinus. Quidvocatmonachum efle?nbsp;Morum pcrfedionem,quamtituloprofitentur,præflarenbsp;uinus. Hanc ego Erafmirationem probate non poflum :nbsp;potefteniminhocvitægenereefîeperfcdio ? Iulianus.(c.^ijnbsp;fpontcalterius fe fubijciunt arbitrio, alicna,quoad viuunt»*nbsp;riquadra,quicontemtishuius mundi vel diuitijs velnbsp;voluntariamadfcifcuntpaupertatemjquideuidoafFcduf*^nbsp;riæ coclibes viuunt,an non quandara moribus pcrfedionc^*^[inbsp;ftant?Taceoieiunia,preccs,eleemofynas,acalia huiusnbsp;excrcitiajlongèàvulgimoribusdiflldcntia. Atquehæcqi^j^^ilifnbsp;vtinimprobisparuimomentieflefatcor,itainoptimisq*Lii('nbsp;non polÏLim nonlaudare-Coruinus. Parum hxc ad rem ft ànbsp;Illudcnim,(Alteriusfearbitriofubijccrc) nihilaliudeft^jllfnbsp;rentibus,magiftratui,parochisobedientiamfuflrurariji^^îi 'nbsp;gitimum propofirum transferre: Quæ tes qnbsp;ris teftimoniumJ Et fpontaneailia paupertas,an non onu*'^!!''nbsp;rum fccum trahitcopiam? Quotufquifqj inter monach^ 'nbsp;cfurit.algcr î Annon opulentia fatrapasvincunt inbsp;quôdScripturapafiiranon illam corporis, fed fpirituspSti'nbsp;ta tem commendat ac pra:dicat, Certè vt Chrifti cohaei'^ ijjiJ*nbsp;ciarc,non Cordes, fed fides in gratuitam Domini miferi^^. jj/nbsp;impetratrRurfus,ingehennaninon purpurademittit, ft 'nbsp;délitas. Quiddicamdciftorumclibatu,cùm etiamnbsp;naftcriaclibesvîuere, quibus continendi donum conts^^'nbsp;mittanturi Aut omnes monachi virgin!tatem, quamvoü' lO*nbsp;præftantiNon tamcoccifumus Lutherani, vt, quidhuiu^*nbsp;nafterijsfiat,ignoremus.Cucullus concupifcentiamnih*^^iinbsp;gis tollit, quàm Cexum in Semiramide fuftulit virilis habunbsp;habentîgiturperfedummonachiiAnnonperfcdionisyOjj^^nbsp;lum,adcoque omnia pieratiscxcrcitia, omnibus Chriftft'^iii*nbsp;muniafuntîQuanquamhuiufinodiperfediohîccpta^^^jijl'nbsp;in futurofeculoconfummctur. lulia.NontampIenusrH''^^^nbsp;cft Terentianusille Parmcno,quàm tu vcrborum.Tot iai^'nbsp;liSjtantopatrum confenfucomprobatum vitæ genus, q'^j^iPnbsp;attinet, in vniuerfumdamnareîToIlanturabufus, quinbsp;irrepferunt, ôciuxta Apoftoli côfîJium,qiiod bonü
amfuffurarijiPy « quodhabctinft;^ I
ç DIAL* ANT. CORVINI* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;597
dcabufu folùm, fed derci fubftantia quo-P^f^nius,difquirefitcSjU um hjcctam varia vitæ genera vcl
L?''^rchaftcnuspotucritnemo, libèrepronunciamus, Mo-habere, ferrique non pofle* Qud 4 !}t Çnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Philofophis plerifque dam-
'iic j^^^i^^sin Ethnicis, quod fub hoc nomine maxima vitia 5f^'*'^Rilatcant,nosChriftiani,àfalfisProphctisattcndereiuf-Julianus. Confultius erat hanc fententiam ad futu-^is.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;patribus rcferuarc,adcoq; miferosM onachos in,
Coru.Monafte-¦i*^'nnadmolirinoneftnoftrum:Adeoqucquodadvimat-v gt;*îihilinonachiseritànobispcriculi: Interim tarnen com-..^fcnondcbcmus,vt,quodà Scripturisalienum vel docent (/^'Untjintempcftiuofilentio comprobemus* lulian, Atæ-'ÎI I^^^^i^^rdotibuscritis, quos vultdies noélcfq;mcditariinnbsp;iti^^onnni,quôpoffintfaleflepopuli. Cor.Quidnndent,qui .nbsp;^iq . ^'^P*fîi^âheri völuntjhüiufmodi paftoreserrabüdisChrinbsp;coalcfcct diu ac multorum votis exoptata có-5*Ccrtè enim indoftum illud Sacrificulorü genushifee tu-tilt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dedit;(^ui fi id,quodaudiunt,cfle laboraf-
V ^üis nifi demens iliis reftiflet? quis re^ïa docentibus fefe op-'^aufusfuiflet?Neq;cnim ignoramus,eosqbcHcprxfunt, ^^dhonoredignos efle.MagnuseftvbiqueSaccrdotum nu-ijj^'^s,Mi(fj5j^Qj^,jj^jj^facraproftitucntiura, qui fi à miflando,nbsp;t. ^cnimhocvcrbovti)velnunc tandem ad reftè docendumnbsp;(j.^nercnt animos,nihil effet hoe feculojtoteruditisfcun-Certè enim præcipuum hoc eft Sacerdotis offi-üAtdoccat. Loquorautem de verbi minifterio,quodipfumnbsp;rediùs dicam, Presbyteris detrahatur,nbsp;i^uiscitiùs quàm Sacerdotes erunt. Qua de re fic Malachiasnbsp;^LabiaSacerdotiseuftodiuntfeientiam, amp; Legem ex orenbsp;ftuj'^nüircnt,quia angelus Domini exercituum eft. Et Chri-lUios fuos in vniuerfum orbem, Docete, in-' t(f(j®*icsGcntcs,hocipfoindicans,docere,præcipuum Sa-Spero quenquepro fc daturumnbsp;vt, cùm haftenus ob ncglcâamdoecndiprouinciamjnbsp;^cixndcm Prophetara, defpicabilesfucrint, nunc rurfusin
p 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pretio
-ocr page 618-jçgt;8 DE CONCORDIA ERASMTANA pretîo habcantur. Sed hïc pcni tus, inqui t Erafmusjinfix^^^jf^-omnibus effe opor tct, ncc tutum cflc, nee ad fouendamnbsp;concordiam vtilc, tcmcre dcfcifecreabijs, quæ maioru'Vnbsp;Titatetraditafant,quxquelongofccu]orumvfu,confennbsp;firinata:Necquicquanaomninonouädumeft,nifihuc2Ufnbsp;ncccfliras,autinfignisinuitet vtilitas. Coruinus*Tcin^f^ pol'nbsp;nosnihil nouatum cft: Agam cnim iam nunc nonnbsp;fcditioforunaquorundana,fed eorum,qui ob doârin*nbsp;tem Lu there adhxrcfcun t, caufatn; Qui fi quid nouarun-^^j,!!'nbsp;gnaneceflîratecoaûinouarunt. Quod fi accifisEcclefi^ :('nbsp;afflidifqucadeoconfcientijs in tempore confuluiflcntfW'nbsp;pi,ncceffitatem Lutheranis pleraque nouandi noinapo^*nbsp;lam cum in vtramuisaurem ociofi dormiant ifti, mirußnbsp;videri debet, quodipfi nobis confulimus. Nouatuo^j^ij^nbsp;nos dogma deindulgentijs,dehumanisfatisfaftionibuSnbsp;alijs nugis Romanenfium. Sed hucannon amp; vtilitasnbsp;neceflitas ? Nifi fortaflis inutile, minimetjue ncccflar'*^/nbsp;dicas, nofle, vndcremiffio peccatorum,vndeiuftificatiß nbsp;vitaætcrnapetendafint. Nouatum eft amp; dogma denbsp;tifpccie,nontemere,fedplaneneceflario!. Cimi eninaj^'^i/nbsp;coelcftiSjfiliumfuum nobisaudicndumpropofucrit,nbsp;que fpeciem fumendam inftituerit, an non ingens pia*'.jj,öi'^jnbsp;quodis præccperitjomittere ? Idem nobis permiftB^ß^'^ ^uiJ^nbsp;chorumvotisabrogandis,in deleéluciborum tollcndoi^nbsp;inomnib.dogmatis,qu« vcllaqueosconfcicntijsnoft^®nbsp;bant, vcl palàm cum Scripturapugnabant; Nonnbsp;gentcs,vt cornicum oculos,iuxta parocmiam,configc^,^^nbsp;nbsp;nbsp;j
Ytpiorum confcicntiasemiferandaamp;plus quàm tuteeriperemus,Quæresadeoneceflariafuit, vt,nißinbsp;re verbi fuiimbreChriftus nosperfudiflet »multi de fal^ jjili'nbsp;clitaturifuerint, Julianas, Nec egoinficior, nec Erafo^^p,;!^nbsp;mulat, eftcpermulta in Ecclcfiara inuefta, vel facrific^^^^p nbsp;pcritia, vcl negligentia, quæ corrigi oportcat: Sed fnbsp;hÎG Ecclcfiæ primorum autoritärem, citra quamnbsp;portcat,redeiudicat,Coruin, lam ergo in rnentem nnbsp;eins, quod pauló ante dixi,minoreErafmuna cöftantiaj^nbsp;^tjinÊuangclicoverfarincgocio: AliâsinEcçlcfiaj « ;nbsp;porumautontate,nihil vuküouari, aliäsalitcrloqß^^-
-ocr page 619-t5(jj^^^f,vtvlliushominisâutoritasvosabEuangeIiJfinccrifa;-^catjEtadcoosnoncommoucantPctriaut lacobi lo-quantumuismagnJLvocabuîa, quibus abutuntur qui-vos Lcgis oncribus, vt, ctiamfî quis Angc-vobisEuangclium diuerfum ab co, quod i ctiam cl^c-dij quot;*sôcabominandu«habcaturvobis.Ibidem,Nuiliushoini-tiçj'^oncangcli quidcmautoritalt;ajgt;ndnosvalcrcdcbcr,quô-tü. '^reftitudine fidei affitur.Jbidem, Non^xiftimabam homi-
. ^ihumanaraautori'tatcmremittcrc nosmalit, quàmChri-.^^toritatc con ten tos cfle, præfcrtim cùm cor um, ad quos re-^^*ttiür,tyraanidc, Euangelica veritas non folùm non promo ¦^^ürjvcrùm ctiam pcffundctur,veiipfoErafmotefte,ad hunenbsp;.^auQîdeipfîsconqucrcntCjQiiid fadurus cflctiefus, fi con-°^*îtfuamfponfamEcclcfiam,quamfuofanguinelauir,vt ci-Gbi ouram.exocrtcm omnis maculæ amp; russe,per Epifeo-
-ocr page 620-I
II
600 DE CONCORDIA ERASMIAÎÎA interim tradcturEcclefijs, præferrim fi Articuli ifli,nbsp;controuerntur,incidant?lulia.Miranobisdexteritate^ .jjnbsp;fulitur, Ac primùm quidcm de libero arbitrio fie inquiry nbsp;de hoc quxrendumeftjinThcologicisdiatribis fobricd»^^l,ii)
tur. In terim in ter nos ill ud con uenire fa ris eft. Homingnbsp;viribusnihil pofle, amp;fiquidvlla in re poteft, totum ciu^^i)-gratiæ, cuius m uncrc fumus quicquid fumuSjVt in omnih^-j,ji.nbsp;fcamusimbccillitatemnoftram,amp;glorificemus Dominé ninbsp;cordiam. Coru.Itame DeusametjVthæccordatifliinèdif j.nbsp;Qiiod fi ante fexenniumhifee derebusad eum modaiii If^uinbsp;fet, nunquam inter ipfuraac Lutherum tantum effet coop,jjÿrnbsp;incendium,Certècnimopus cft,adamplifîcandamDon*%i'nbsp;fericordiam,vt vires noftræcxtcnuentur, quatvt maxin]^^^(ji!'nbsp;namamp;politicam iuftitiam per fepraeftentj tarnen in iuftnbsp;nis caufa,ne tan till uni quidem poffunt» Spirîtuhic op^, Jbrnbsp;tum hominem innouante.Neque eft cur timcamus,fipâ»
c fuggeftu docean tur,ne ad nequitias ac male agendumi^^7 vulgo aperiatur 1111a enim imbecillitatis noftræ, ac nat^ nbsp;modisvitiatæ exaggeratio non détériores facit, fednbsp;agnitionem perducit, ira vt non folum de viribus noftri^^pjo-remus,fedvtec)quoq;,vbiparatumacprxfcnsauxiliinaquot;^paii'nbsp;pcrcmus,nimirumadChriftum.Atqueibitumcumnbsp;peribushuiufmodi annunciatur lætumilludEuangelij/%iiinbsp;, inqucChriftumfiduciapcrdifcitur.ScdheustUjOccurrit^ jj.
dercnondiffimilislocus,mihi quoqueapud ErafinuntoD'^^^jjC
tus, quem tanto maiorc fide reddam, quanto ad recitatafl^^jpjnbsp;fententiamacccditpropiùs.HabetautemfictDeusexi^^ pjnbsp;amp;humanis maiora viribus, fed idem addit opem » vt P°* jjjafl'nbsp;iuberis: Ita fi t vt,quod homo non poflit ex fefe, id poffit
te Dco,qui nihil non potcft.Puto hîcallufum ad illitdAug jjj DaquodiubeSjamp;iubcquodvis. lulia.Erafmum crgohic pnbsp;acrecipis?Coru.Imôiampridcmànobisimpctrauit,vtdCnbsp;arbitrionunquamalitcrvelfenfuri vellocuturifinius, At4^|,inbsp;.namtalis confenfusincætcris quoque fitdogmatibus,nbsp;controucrfiacft,præfertimdcfidcac bonis operibus. pytnbsp;Redemones: probe enim hîc rcncoErafmifentcntiain,nbsp;niatj inquit.inter nos, fidei plurimum effe tribuendutn,®®nbsp;teamur, amp; hoc pcculiaredonumeflc Spiritus faniftij
-ocr page 621-M DIAL. ANT. CORVÎNÎ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6oi
.îidi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vulgushominumercdit,ncc omnibusadclfe
î(L^^^^»ÇrcdoChviftum promepaffumefle. Coucedamusfi-'i^, ^onfequendam falutem ncceflaria efle amp;charitatisope-
^ueenim fides poteftefleociofajCÙmfit fonsamp;feminari-S^''^*^^°^orumoperum. Coruinus. Mulrahîcpræclarè ft ^¦ænbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;plurimum tribuendum eft, vel totius
L ^'uutncntiteftïnionio:Atquehancipfamfidempeculiarc iclTeSpiritus fanóti, omninolatius,acvulguscrcdit,pa-'^§Mf^i^^bcftgt;vtnonfateainur,vt ctiamanxicadmodumènbsp;^^ocipfuminculccmus.Imö quidreftius doccripoteft,nbsp;P^^^ficarc Gorda credentium? Tollatur hæc c Scriptutisnbsp;%nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiduciagt;amp; reliqua parui momenti foredacilè
, '°*t.Cuius fidci cademum eftcfïicacia,vt*nifi bonisoperi-s^coq; pietatis excrci ti js foccunda fit, nihil minùs quam fi-quidem rede hadenus de fide didura eft: I çctocxigitjVt viciflimfateammnoSjadconfequcndamfa-d, eceflaria efleamp;, charitatis opera, id quale fit, non video,nbsp;conftat Erafmus. iulianus, Quîfithoc? Cor-Shr finbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;purificari corda confeflus eft: At verb cor-
'^ti . nbsp;nbsp;» eft à peccatislibcrari, iuftum coram Deo pronun-
liioæterna donari : Requirere igitur ad cam rem charitatis Kp^Qpera,quorfumtandemattinet? Iulianus. Charitatisnbsp;'lt;ij ^equiritjVt tarnen primas fidci tribuat: Quodipfumannbsp;Autfideiiufticia fine operibus Vila eflenbsp;s exigunt facrailitcræ amp;operuminfticiamï Cor-^^ntgt; led tarnen operibus neciuftieiamacccptam re-% '^^^^ia^inqu^ini coram Deoiuftireputamur )necnbsp;Snbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quin nosdocendi gratiadifccrnerchîcinter
S^'P^^°*^^*^Iolemus:Nullum opus tam eft infpeciembo-S '^'^°'^P^^^erc,nifiperfonaprius accepta fit,Deopoflit, Vt Ptapronuncietur eoram Deo ».vt placeat, vt ac-
Y*^*^^i^ordia in Chrifto nobis exhibita efficit, quam i p-Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni apprehendat fidcs,. nihil eft ,quod de cha-
vcliademus vel præfumamus : Non quod bonos arboredamnemus, fedquodfideiiufticiaminkttenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Incerta autcmrcddcretur,fi velvllacx
Pe.iderctedignitatcnoftrorumopcrum.Quodcnimopus
P 5
-ocr page 622-6OZ DE CONCORDIA ERASMIANA opponi poterieirxaciudicio Dei?lamvbi perfonap^fjnbsp;diaminChrifto nobis donatam ,diuinx iufticiæ ijnbsp;ccps,adcoq; perfideminfita Chrifto,ibi fierinonpoteft^^^jü^ Jhnbsp;troacfpontc legem i m pleat, bonis o peri bus ft udcat.Pnbsp;adeocxercitijscommcndabilemfcfcfaciat.BrcuitcrjIn^ y^nbsp;tioniscaufa, folamifericordia, quam fidcapprehend\^L^nbsp;regnatzNeq; vllum opus aliud,prxtcrquam Chriftiii^^*^ /nbsp;mi tti debet. Quod verb ad dcclarandam fidem attinct»^ änbsp;iufticiamodisomnibuspræftanda eft.Iulianus. Siopd^/Mnbsp;iuftificationisnegocio,vfq5adeoadmittcndanonftin^»*y Jnbsp;cedis quoq; vocabuluip è fuggeftu profligari oportcbihlt;:'\i/nbsp;men amp; patres Orthodoxi amp;. facræ literæ paflim, imönbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y/
mèmcntioncmfaciunt. VndcapudApoftolumdicit'*fjii/ quisq; propriam mercedem accipiet fcc und um laborsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Et in Euangclio,Gaudcte amp; cxultatc,quoniam mcrccsJ piofa eftin coelo,Coruinus.Mcrccdisvocabulumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j/' t
cftexEcclefijsnoftris,ncccxplodcturvHqua. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l
modumdocemus,inpcrfonagratisperChriftumiuft^^jj/, J tutes amp; opera verècffcmeritoria,mcrcriautcmnont^y[f cnbsp;pcccatorum,noniufticiamfpiritus,nonvitamxtern3^/j/nbsp;fidci debeantur, fed alia præmia, cumcorpotalia,tuJ Vnbsp;Ha. lulianus. Quantumaudio,nonproeulabcftisgt;^^^y/, Pnbsp;quodadfideipræconiumattinct,ab Èrafmi fcntcnti^*nbsp;docetur,fidemiuftifiçarc,fidem efle donum Dei,fi^^ynbsp;quanilatiftime,fidem non ociofam,fedfontemamp;(fnbsp;efle omnium bonorum operum.. Quin dcdcmcrcedis' (Pnbsp;propemodum confenfus eft : Solum de opcribus yat pnbsp;tentix. Coruinus. Variant,fcdnonadco,vtfareirilt;:^^jj,0nbsp;hîcnonpoflit: Vtrinquecnimfatcmur,cxternamop^^j(,f* Lnbsp;ciam præftari oportcrc, adcoq; cam fidem, quæ chariW^^^jk-rnbsp;bus ac pietatis cxercitijs non commendetur, nihilnbsp;efle. Atvero opcribusiocuminiuftificationiscaiifat'^^^ji/nbsp;plane cum Scriptura pugnat,ita àLuthcranoriimnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
;ro opcnbiis locum in luftificationis caiiw n
1 Scriptura pugnat,ita à Luth cran or ilm eft. QuinErafmusquoq*, alicubiidemnbsp;eft opus hominis itabonum,vtnicrcaturp^l^li.n^nbsp;vitæætcrnæ. (^ibus verbisfi fadusftareduxerit,nbsp;diflcntirc,nihil,quodconcordiaminhocarticulorciynbsp;______T.u:^_____K r --r- /^gt;»jA.tnihi
niflim urn eft. QuinErafmus quoq*, alicubiidem bis, Nullum eft opus hominis itabonum,vtmcrcaturp^l^['i:tknbsp;vitæætcrnæ. (^ibus verbisfifadusftareduxerit,nbsp;diflcntirc,nihil,quod concordiam in hocarticuloreiwnbsp;Ht^fictrcliquum.Iulianus.Nonabfcipfo^credcmihV*^
-ocr page 623-BI AL. AKT. CORVINL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;603
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;huiuspopuli auribus ingcrerc conucniat, cÖ
Qaënonfaciantcnimadbcneoperandöfegnë ''fî,rk^°^^f^^^^^dcip*ÇConia,quibuscitraomncranoftrânbsp;J'* *'^^°^^^^^^^w^®fernabeatitudopromittitur?(^uadenbsp;'^' ?*tïj/^^pdumErafmüsloquitur,Nö ingcranturauribusimnbsp;/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illa paradoia,nihilrefertjqualiafintopcra
habcto fidcm amp;fcruabcris. Item,Homo,quicquid \i' *^^^^^mpcccat.Item,Chriftuspropcccatisnoftrisnbsp;prædicari huiufmodi paradoxa Eraf- Sdi Vultjfcdcamoderationc,vtnehincindetriusnbsp;,i'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tanfam populus:Qui quantö cftad pcccandü pro-
f ^^^cntühocrecipiojfideobftinatètnalis,dcq;iufticia 'i Dcinonafficiuntur,loqucris Huiufmodienim ca- Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obijcicndû, ncc huiufmodi porcis margari
J- \j5^'lcndas,amp;fcioamp;mcmini.Quid?Hoehominumgenus, f Svtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pauidasconfeientias,
[»' ^l^f^®^^^paflini,itatamcnrcpcrirccftinmultitudinc,hoc fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;petantreme
vfquam,quiaomniaqu«doccbat,aliorfumac
5/ Quæ dixijinquitjin tcncbris,prædicatefuper teda, amp; ÿ*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcmilTioncm pcccatorum infuo
^^nunciari iubetomnibus gcntibus,Vbi audis,opinor, i'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;curfum, ß frudusfperctur, nullis cancellis
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Etapudloannemlegitur,quof-
ofFenfoSabijlTcretro,neq;póft fecutosipfur* 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab officio doccndlfupcrfcdcrccocpit?Scie.
'; ,'iiisK-^'^P^oshuiufmodi paradoxisnon offcndi,fcd vberem tilitatem capcrc;Q^öd fi impij amp; cxcaecarihuius fc- ^'(iJ^^'^^danturddobftarenon dcbere,quóminusmagnumnbsp;quodtoti populo futurum angeliprædixcrunt,nbsp;poknbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hucpcrtinct,quoddc PharifæisChri-
ii , Ot^^S^^usparadoxaoffenfiSjdixitjSinitcillos, cæci funt vera fint hxc,habcnt tarnen pcricu-(P \i)*'^\ÇP^^ficffiÇgt;^fiilrcferr,qualia fint opera noftra,item,nbsp;Quicquidagit,pcccat,prxfcrtim vulgo inculcatae.Corui.nbsp;At
-ocr page 624-it
?
1
.'n
¦f
5
'ï ft
;»
gt;
,¦lt;5 ?!!
,'S'
'fi: '^t
'»'ï) ¦
604- DE CONCORDIA ERASMIANA At nos in huiufmodi paradoxis tradcndis, caprudcntia''^^^nbsp;vt dc ijs verba ad populum facicntes, nc Erafmum qu*^ jj/ dlinbsp;cemrecufaturifimus.SicenimdoccmuSjbonaoperaiurC^^nbsp;cxigi,rurfus,opcrumconfidentianihilcflepcrniciofius,^,^^ tunbsp;nullum opus tarn efle in fpeGicmbonumjeuiveliuftificätjjjfi- ip,nbsp;vitaæterna poflit refcrr'iaccepta, folam enim fidenih**'¦t.jnbsp;cordiam DciinChriftoapprehcndcntcm, regnarc,adco1^01i!'nbsp;ncreptimas: Docemuspraeterea,hominem,quatenus^^^ (,nbsp;nunquamnonpeccare,iuxtaillud, Quicarnalcsfunt,q'^/nbsp;funt,afFeftant;Cuiuspeccativistantafitactalis,vt*,nbsp;rcnouatismultumfaceflar ncgotij,id quodnihil gfZnbsp;Paulus quoqueindicat Romanis fcribcns, Video aliaiw*^^ nbsp;membris meisrehcllantcm legi mentis mca:, amp;capd^y[,j^nbsp;dctem me legipcccati, quç eft in membris meis. Rurfus»nbsp;per fpintum acignem renouatumfit, ibi,quiaperfon^nbsp;fitjOpcraquoqucplacercDco. Non diflimili moderat*' /nbsp;lud paradoxen (Chriftuspro peccatisnoftrisdépendit, jnbsp;inculcamus, apud iufticiarios amp;impiois,quia vctcribunbsp;Euangclicscgratiæmuftumnonrcâccommittitur,tacC^/nbsp;verö adfit multitudo,qu3c nunquam tameft mala,q*^0i(t^,nbsp;vcl paucos qui Euangelicx gratiæcapacesfint,1amytp^lt;nbsp;tiam, hoc eft mortificationem amp;faftidiumnoftri)li^^ ((!lt;('nbsp;muSjitaChriftum quoquefolumpropeccatisnoftrisdH^f))^,nbsp;reiftetradimus: Hocenimdogma,fiexEuangelicisto*nbsp;ris,perindccrit,acfi mundusfoIepriuetur.ProindCjVtp fijCnbsp;Etafmicaratiofrigct,itaadmitti,nifi cum infigninbsp;borumChrifti,non poteft,vtcunque tandemhacdynbsp;ftatuat. lulianus. ErgohïcErafmusiuxtaprouerbiitt^j^id^nbsp;frigidumfurnumimmittit» Coruinus. Nonomninf *nbsp;Quanquam enim vere magnus,vcrequcadmirabjlisnbsp;nemapudnosfitErafmus,tamcntantusnoncftjVti**?nbsp;fiusmanifcftam veritatem abncgarcvclooflimusvel^^^]]^nbsp;Non fumus Pythagorici, vtiIlud«uToçi(p«,nifilacr^t^ÿ,;fi^nbsp;rum autoritas hue accedar,pro rato habituri fimus.nbsp;turcanobis,quæconfcntaneaCntfacrisliteris,
--j ------------------------------------------ uit dr
tescrimus.Iulianus.Etiamhîccnonfuntfcripturisco ^uyj
Piieuiufdam affcä:ascft,rcdere,precesacbonaop^t3 jt''
____j./r« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;___. rîL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j_____.-^-rcnt?
-------------- -----~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|||-
prodcHcdcfunftis, præfcrtimfihæciliijdumviuci^^
, DIAL. ANT. CORVINI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;605
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.p
f ^^fffunaadmoneantnrjquifunebrespompasacMif-perdercmcrccdemfuam,acccrtius tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcsIcgant, viuiacfaniinpios vfiis c-
f^ohftrcpa.nta-P^ tantobcnigniùs fublcuentpauperu ['iisc ^^'^foqucfcruentiusincumbantbonisoperibus,quónbsp;,ï ^iintdcfundosviuorumbcncfadisiuuari. Coruinus.
quodnoftrumhac dercdogmanonreijcit Sfj °hat:Hinc enim apparet,viderc hominem dodiflimumnbsp;deque
'' yp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clariuscft, quàmvtncgari
[ ^Ip^^^^f^^^iff^cffihuiufmodiparentaliaacpompîemortuis öVpoftmortcmpiosftatimirrumpercinvi-
I
»
P-
f
|lllt; ïi»
r 'i
circjScriptu--* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loannemChriftusinquit:
iudicabitur,qui vcrö non credit, iamiqdi-verbis colligi rede potcft,eos qui hinc dece-'^d' '^^P¦æ^ff°5^^^f^i®l^elffi^^llt)o^antes,deccdcre:Sifi-:\l^'^'^^ animam agit,iamdubium non cft,quinim-'*f^donatusnullipnçobnoxiuscflepoffit,vclutiChri aif^Hodie mee urn cris in Paradifo : Si verb difB-?(bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Çfioque habet iudiciumfuum, non aliter at-
Aik] ^^^Eiiangelicus, qui protinus poftobituniininfcr-Y'^®^'*dit,internos amp;voshiatusingcnsfîtmatuseft,vt ^\ç hinctranfireadvos, nonpoflint,ncqueindchucnbsp;Sic noftra eft ratio: etiamfi non me clam-fit,Eraf-^dj nefcio quod purgatorium de nouo fomniarc, innbsp;'iiïiæ defundorum ob Icuiufcula pcccatapcrpurgandænbsp;^od tarnen commentum tantopcriculofius eft,nbsp;/lltl.JiiccrtiushabetinScripturisteftimonium. Qninamp;illudnbsp;r h^^'^-.Qifodpijaftedusefleputar,crederci prccesacbonanbsp;Scilicet mors Chrifti ad ex-?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fufficcrcr,nifiopcribusnoftris
'lamp;ek '-lt;juckyCU5, nan ij(i ^hus noftris, etiamfi hæc ipfa
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xlivpiamp;uo'i yji.au w*vvz tiuviiUiUUo
^'^Pe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^cqucDcus, natura cïementiffimus,ad cam
flous noftris, etiamfi hæc ipfa cxigaf, pcrinde atquc fr u-6lus
-ocr page 626-606 DE COïTCORDIA ElASMlAîî^ ¦dusboiiæarboris,opus habet- Adhæc,nihil piuinvcl^'^jjin^nbsp;poteft,quod nonè verbi teftiuionio pcndeat. Potcra*^jiilt;^ Jnbsp;dcri pium,quôd diuesillcEuangelicusitadeniumft^^'^j*nbsp;m i nc vî t'a m innbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tntrac _ rlf*Âî ( a 1 nfr* Tral lirifra«
s
Si-
as, nihil hïc Eralmuni pronunciare, led hoc potiù^ concordiæ ftudio yfq; ad futurum Concilium nuh^? Wnbsp;,fenKldf»Z
¦ ¦ ¦'
iuctiiiidilig*quot;^ jitiib)' L quanto plu®
meliusvitammutaturos, deqUalute follicitosputaD^jii,'^ fi quisadillosèmortuorumnumeroablegaretur.Seûquot;nbsp;bent Moyfen amp;Prophetas. Et Scriptura nihil obfcüh^Anbsp;cit,Non facies, quod tibi redumyidetur : ablcganSvinbsp;ad legem amp;teftimonium. Iulianus. Si probe Erafnii*'^j[,lt;^nbsp;affccutus cs,nô hoc agit,vt ad vigilias ac miflàs nosnbsp;ipfc quoq;, fi gloriæ caufa infiituan tur, improbât,nbsp;qui aliter ac vos credunt,obftrcperifitis.Etquideflinbsp;autoriratem,tanto, tamq; diuturnodoftorum)gt;4 nnbsp;matam,argumeHtistuisopponercpoircm,nifcirenij*^ \nbsp;digladiationesconcordiæ,quamquærimus, oLf-.;nbsp;as, nihil hîc Erafmum pronunciare, fed hoc potÜPnbsp;concordiæ ftudio yfqjadfuturum Concilium Jt/nbsp;conquiefcamus. Coruinus. Caufam,quam femel.[Qnbsp;fufcepimus, deferere, nifî cum animarum n oftraruh^nbsp;nbsp;nbsp;i(.
culo,nÔ poflumus.Qiwnquamfi quieucrintaducrfaf^5(^'',jl quenonillibcntcrquiefcemus,tantôintcrimdiligcif.jiiii\nbsp;fijsnoftrisfanamdodrinamtradîturi, quantonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ljó
nosrediturum eft, SednihilneverborumdeSanß^o*' tionc facitHulianus.FacitjRcligiofijinquicnSjaffcifti** ;/))nbsp;rcfanótosac fanfl:as,quosDeusadhucmortalicorpoïnbsp;tanti fecitjVt adiilorum preces Dæmoncs expulcfi*^^^;^'^nbsp;vitamreuocarit,nunc quoq^apud Deum nonnihil-cçi lijjnbsp;busdiuerfafedit opinio,puraraentcfyn ccraq;nbsp;trcm,Filium,amp;Spiritumfanétum ,ncobturbcnto®^^(übnbsp;citra fuperftitionem implorant DiuorumfuftragH*nbsp;Quôdfæpenumero ingcntia per diuos miraculanbsp;fcio,quódpræterca magni illos fccerit, fcio : Sednbsp;fis inuocatio illorumadmittcnda fit,id verb nefcio-*/nbsp;aftcélurn,diuos ob édita miracula inuocantiumnbsp;cem,nullasom.ninocaufasvideO'Neq;enimScript'^^^nbsp;affedus exigenda cft, fed noftri alfeólusadSeripfU^^*nbsp;fcaccommodcnt,oportet: AlioquicScripturisnbsp;lam faciemus, luxta parmiam. luxta Euangclicaunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Vnusmediatorcftpeiamp;hominum,Homo Chriftii^^^
-ocr page 627-dial. ant. CORVI NL 607 ^^caturastransferfgt;nbsp;o minùs dclinquercarbitror,quàm qui præccptanbsp;¦ I cnimhabethæcinuocationbsp;onium gt; Itaquelibct rem ccrtam hîc pro incertanbsp;. -«.vviCjinuocationem diuorum, ab Humana folùm au-1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J A»« é. ît_________j:
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; '***'**Ai*^ XXWXXWX VAXX rtUXVX
^ït minùs dclinquercarl
J ifth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qpo^l
iin P.^*^^entem, rclinquendam illis iudico, qui Humana di-
~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A VIJA 9 X VAX XX V| UVXXUctXXX XXX AO A UVAA V W V|tAA XX AXXXXaXX»A AXA*
At veto Chrifti Mediationemtantôobfti-L^dendamputo,quanto certiorcsfumus,quódglori-^.?*^cnnunquam daturusfit.Iulianus.Nihiligiturhono-*iunc quoqjpro Chri .^J'Publicæfalutcindefincntcrorarecredibilccftï Corui-(isf^. ^^ucadeononiumuSjVthonorcindignosiudicemus:nbsp;fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omneSjinaugcn-
fempcrvfoselïc, inq; fi-I; ^'ClTlnn ^A/-l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; r* /gt; rs /Ta t f)-« »AA À r* r* « t ? « /T'a za 1 egt; tv.
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcrftitifle^quisjob-
^'^sChriftumnÓvenercrur'Quamtamenlaudcmitade-
1'
¦i('
^iVh* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rx^p V.XZ.AXV«**UX.X*1*ÂV p V A AL AU A AX V VJ , vzw-
ilXllLVlllUX' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U.V1 V ILct X auiuo
Chrifti. lulianns. Et Erafmus,lJlud
\«isChriftumnÔvenerctur:Quamtamenlaudcmitade-futuram feimus fi amp; fidem amp; cæteras corum gt;t). \ligcntcrimitemur Qua dere ita Paulusinquit,Imita-y ^iiit ?^ftotfjficutamp;cgo Chrifti. Iulianus. Et Erafmus,lllud,nbsp;¦)¦*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potcftjdiuosacdiuasop-
t'
I*
*^t Li ' quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r * va*j.* Axr V*Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* OVW JilLVXllXi va» XXAICI^AAA l VA
^'9Pacisftudio. Corainus. Fcrimus,præfcrtifnfiabfit
AtquiErafmusafFcdum rcUgio-tribuentem,fcrcnduin ¦ ergo fuo fcnfurNoSjVt viad fidera cogi-
(ji ^^J^phccm.imaginibus nonnihil tribuentem ,fcrcnduin 'inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦3tur ergofuo fcnfu:Nos,vt viad fidem cogi-
afreûum nifi è verboDei pendentem ¦i ^^^ianus. Ergôamp; confcflio-ncm,quam pleriquedi-'/ ^CQ*^^®^-°*''^ci'idunr,fortaffc nonrecipis: Quam Erafmusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;falutarisfit, amp; multis vti-
^^^mcndabilis, ôi. tanto fceulorum vfu comproba-enumerationcm pcccatorum,eamq5anxL 'f Xrtinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liber um iftud vnicuique relinquat ur,iam'
1; ,
, -J---------- ---------» ,
'Cq nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; tanto fceulorum vfu comproba-
SV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^Efolutioneranullo padorcijciendam
Qua in re tarnen dandacft opera,vtciuj Deo nos accufamus, ante omnia eu-fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acccdat,plané Hypocri-
'^lian IS.Iflud retdè.Sed quiddeMiffa fiet?Eanx i ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidlordiumincamirrepfit, id corri-
i' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sendnna
w
-ocr page 628-6osgt; DE CONCORDIA ERASMIANA gcnduniiudicatjCercmoniasacpreccsfcrcomncspr^^qj)nbsp;fas omitti poflcait: Qiiin fupcrftitionem priuatarum^^ jrinbsp;farumvel rolerandam,velcorrigcndam putat. Coruiß .jjnbsp;tæMiffæ qua rationc vel tolerari, vclcorrigi poflintd^® jj^nbsp;Ncquc cnim vel à Chrifto,vel ab Apoftolis inftitut«nbsp;quæftuin,id quod res ipfapalàmarguit, fufccptæ-rófacrum, quodChriftiamp;præccptumamp;cxcmpluni^^nbsp;quçforeijciatHmohocipfumapudnosfuminarcucre^'nbsp;tur,ceremoniæacpreccs,quæ cumverboDel nonpuSnbsp;giosèineo fcruantur,fed tarnenfemper, quimcnfaep® jnHi'nbsp;ticipcnt,requiruntur.lulianus. SicfuifleolimàChriftnbsp;tuin,amp; diufcruatum ipfc quoquc Erafmus fatetur, *nbsp;minus id fiat,non per Sacerdotes, fedpcr Laicosnbsp;nitniumcharitasrefrixcrit,cxiftimat. Coruinus.Mil^^[i\nbsp;hoc per Laicos ftatjfcdper Sacerdotes,quiafîiduisnbsp;busadfacram hanc communionem prouocare pop^nbsp;bant: Quod cùm fdè haélenus omifcrint,folumnbsp;pus ei reideftinantes,fa£tum cft,vt vfumCnæ oroo**®^,nbsp;naucrint, qui apudnos diligenter docetur,quamqii^^j0^nbsp;fithocChrifti præccptumfubindcexequi,oftcnditurlt;jj/,,nbsp;nunquam,quicommuniccnt,dcfint. Julianus. AN*nbsp;vocabulum è Miflls vcftris cxplofum elfe fcio, quodnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
rari poterat.Coruinus.Eft facrificium propi tia toriun'*'^^^q'*^ disfacrificium acgratiarüadionis,PhilipponofttoNnbsp;vbiquclibentcrfequimur.Sacrificiumpropiciatori'{^iifjÿnbsp;culpa noftra fatisfit acpna, Chriftuseft,quigt;vfnbsp;pro nobis in ara crucis obt ulit, idq; Dco Patti, ita ° |nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
nonpotcft,iuxtaiIIud,ScnieI oblatuseft,quiaipfcvol lud, Vnicaoblationeconfummauirinxtcrnumcle^.^jpf',nbsp;nosfacrificijquoticsrccordatiôncm peragimus,nbsp;incfFabilibencficio,gratiasDco per ChriftumagNi*^j,iiVnbsp;ac glorificantes Deum,quôd à peccato, morte,nbsp;liberatos,inrcgnumFilijfui tranftulcrit. Atquchocnbsp;ficium non illibcnterin Cnam admittimus,illam u-^p.nbsp;ficijitcrationem impijsfacrificulisrclinqucntcs. Nnbsp;pcrfuntdiesfcfti;dcquibusadhiinc moduminquit'nbsp;feopifefta parienturefle pauciora,modôc3,quæNP^^j/nbsp;iorijeJigionccelebrcntur. Supcrcftamp;ciborunidcR^
-ocr page 629-p,lt;hrcç dial. ant. cor vine 609 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vultinfultareabftinenti, amp; contra. Coruinus.
tJlwÇlX ^OC l*AtnIV. lt;1 rt rk/-1-n
iiniufti-
1*^ \x' totumadfacrasliteras, perindeatque Lydium lapi-^W*^^^^*'^®qqui^qu^^^^abijsdiuerfumadmittarur.Atquc
Ecclefiæ pacelaborabitur: Jcçfj^^Scripturæautoritäre diuelli non poiTumus, quàm
^P*^*°P^°P*^°^S^*''fgt;vtvosàScripturaabducant,
F fVUf ^Pcopi,opinor,agunr,vtvosaöcripturaaDaucanr, :^faScripturæinterpretationeabftineatis.Neq; enimre-/ 'tni ,P^*iramintelligereiudicanduseft,qnilocumvnumatq;nbsp;Alioquiamp;Zuinglianorumamp;nbsp;i 'll, Pdftarumcrrorcs,pro fanisdogmatisrecipcrenoscoge-ScripturamfalsónufquamiHterpretatifumus,nbsp;' \fnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftum ac proximi dilcdionem nufquam
^P^ftauerimus, Qucm fcopum quifquis tandempræfixum habet, cum ego erratepoflevixperfuaderipoflum.nbsp;lîtçj^^dfeaariosattinctjiampridemZuinglianosinCnæne-^ïcutirc,aq;Scripturæ analogiaabcrrare,probatum eft,amp;nbsp;^tojî^^ftæQui potiffimùm è Zuinglianafeda,perindeatque è
^dç flnosquoq; conuiftifuerimus,vitro aduerfarijs L j^us.Sed hoc ipfum quando fiet^Nimirum ad Kalendas grx-''^lianus.Si--- -nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;------- - ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
p'
¦ !gt; ü*
!d'**®^^®-SicoieritSynodus,eruntindubiè,quidcdogmâtis
Égo interim Eraf-'/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnibus abftincbo,amp;Eccle
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ego veró,vtmeCatholicæEc-
''l^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agnofco, ita folùm vnicum ilium
:r t.^æfponfum Chriftum auditurus fum,iuxtaillud, Hic eft
t'i. ********** VyliX **-*-***** «* v*.*^*gt; uu X14.XXA j X tiALU iXiVlVI^ XXX\ ^liüs meus dile£lus,in quo mihi complacitum eft,Huncnbsp;audite,ProindevaleJulianus,Et tu vale,pacisnbsp;vbiq; memor. Coruinus,
Fiet.
CATA-
-ocr page 630-610 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;......AB VS VS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;l/l
CATALOG VS ERRORL^ ET ABVSVVM PRAECIPVO^
IN ECCLESIIS PONTIFI-Cuiusfuprafol.T. in margine,amp;poftea Confiliolt;I^^^ fibus Ecclcfiarum emendandis,men-tio fit.
nE INVOCATIONE SaNCTORVM.
Anifcftiabnfusfuntjmaginarijûnûos clftop ¦
? cucorg'v,- f iiC jcra,Parris,nbsp;udircjdarcvitafli^ /
- --'I', eftvïtràPf^P Inbsp;;,cönucrtnLiC J
J P tores,qui ipfi tollant morbos, aut depeH^^^f (iii'!
«kW« nbsp;nbsp;nbsp;V**nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;) uutnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ijp-
hya u t præl i cn t ur,fîc Q t fi ng un t d c G corgf piif'
libuSjCtrm folius fint Det opera tusfandi,ybiq,'adeireamp;exauJ...,-----
tcm,vtChriftusinquit,Patervfqîmodô operatur,amp;ego°'^/ £tIcfa.4S.Nunquid non ego Dorninus,amp; non c^vPquot;^^5ynbsp;ter me, Dcusiuftus amp; faluans non eft præter mc,cönucrtmi jnbsp;mcamp;c. Etfiquidag.iturminifterioangclorutn,Deoinip^*nbsp;agitur.
Ethnicainlànfaeft, /inguris làndls rnbucrcccrta Anna fingitur dare opes, vel ut lunoï Antoniumfaciiiflt^nbsp;dem porcorum amp;e,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a'
Eftamp;ethnicafnfanra fingere, quodad vnam giscxault;îtatfanélus,quàmadaliam. Ideoaliæ ftafuxni^»nbsp;lunrur,qiiàm aîiæ,vtftatuajMariæLaureranæautHelueti^*^],iinbsp;finguli memrneruntjfc ad taies ftatuasinuocaflcMarian (iJijnbsp;præcipuam propiciarricem,amp; placabiliorem Chrifto.nbsp;ad paft ores pertinct, docendo reprehenderc hos vitio*nbsp;eulfus,fic ad officiumMagiftratuspertinet,talcs,nbsp;tollere. Deuter.12.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, jf'
Creuerunt amp;peregrinationcs exhoc crro.re,quo(121* _ri fuæmagisquàmaliæ colendæ putantur : Ctim Deusnbsp;gandusad vllam rem,ad quant feipfefuo verbo nonnbsp;faiæ óó.fed velit vbiqjinuoeari, infpirituamp;vcritatCjinn^nbsp;Chrifti.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pS
! Déclarât ctiam Diabolus manifeftisfignisfcaufor^\.* peregriiixitionum muItaruin::\T multi norunt,adfacclla
-ocr page 631-PöïïTIFICII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6«
alioqui, corripi furore Diabolic©, Scfaltareper tri-tCto^^^^'^^^'^^^^^^^onftatamp;inhacvrbeRatisbona,multos ftatuam fubito furore pcrci tos, amp; iacuifle aliquan-W-^^*^ulacrum ftup entes ,atq-, itavelut votoperfoluto ,adnbsp;Men ¦ fiæüiafuntmultorûcthnicorum excmplorum,nbsp;Yo^iMcCorybantibus legitur.
^citnus alicubi perfuafum fuiiTc mulicribus, prodefle ad ^Ut,^^cello aram, amp; ofterrentnbsp;'^^Muha,qu« vcrecundc reci tari non poflunt,omittimus.nbsp;Vidi-Iht?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mariæ,quæ itafabrcfaä;x crant,vt vul tum auertere à
^fCjautannucre'poflent.
t ^J^ïcnonpoffuntfingulacommemorari, fedpaftorumSc
, Jt /^«cnonpouuntnnguiacommcmorari/icd'paitorum« j ^S'^ratuutn diligentia tales abufustollioportuit, qui tarnen
. ¦ 'P^^fquæftumrctincntur.
k AbufuseftiniureiuTando,adderefanéios,îtamcDeusad-jYf^omncsfanótijveljficuticgiturinDecretis : Ita me Deus ^ct,5chæ feiiq niæ fanZlorum.
U ^ollrcmo, fi officium Mediatoris Chrifti illuftrarctur in '''do jfaciiiùs abufus illi caueri poflent.
Hüt' dandorum moderandæ funt, amp; corrigendi abufus Y'^srumferiarum: populus pie conueniredebebat adau-çdamveramhiftoriam,quæ hortaretur pios,vtagcrentgra-içç '®»qui Ecclcfiameonfirmat excmplis fandorum item, vtnbsp;iJj'derenturad-imitarioncm^NunCjautnullasaudithiftorias,nbsp;in ?Dulasaudit,putat fanélum placandura efle his opcribus, ie-d cercmonijs fefti dici. Non igitur conuenit ad difccn-^gt;æpiusverôconucnitadconuiuia,adludos.
^Onfi ^'Q^'bendefunt ctiam difeurfationes ftationarioTum,qui ^¦^oiant errorcSjamp;expilantplebcm.
jjnj Pfohibendæ etiamconfecrationesfimilesmagicis,vther-^^l,cultJQJ.^J;^2cfînlilcs,quibus vanafiducia alitur,amp;mensà
.J DE POENITENTIA.
^^^^^^^^J^Sevfitatiffimus eft,quod propter confuctu-^Ctit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pctunt,amp;impetrantabfolutionem,qui nonha-
P^opofitum emendandovum movumgt; fed perfeucrant in mani-
-ocr page 632-A^VSVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
manifeftisdcliftis,vtfcortatorcs,adultcrï,vfuradj,fi®°j-^i,i alij. Tales no funt abfoluêdi,donee manifeftèalijsfcanda^^.^nbsp;Abufus manifeftus eft,quód in dodrina depoen*^^nbsp;ftenus fuit omilfa dodrina de fide in Chriftum,nbsp;remiffionem peccatorum,Sed multi docuerun t propt^*^nbsp;tionemremittipeccata.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r.^iiî
Abufus manifeftus eft,quód non docentur Ec^ fcrupulofa enumeratione excrucientur mentes,nbsp;modefti homines totos quatuor dies aut pluresconfu^ .)nbsp;rccitationedelidorum,quorum tarne pleraq; erantviol^^,nbsp;fuperftitiofarum traditionum humanarum ,nec nora^*^nbsp;men inter diuina præcepta,lt;5c fuperftitiofas traditiooc»*nbsp;Abufus manifeftus eft,contcntio de proprionbsp;flores ipfi debebant fuam plebem audire,aur, fiqniÄ'nbsp;alios lua arcana dcponere,iubere,vtteftimonia adfe^^^nbsp;honeftisviris,quiconfeflionesaudiuiflent.
Miiltifunt abufusmanifeftiinreferuationecafu»** earesambition! Sc auaritiæ pontificiæ,amp;pleræq;rcft^rjjif^j,nbsp;pertinent ad cafus,quibus humanæ traditiones violatenbsp;uiora delidafaciliùsremittunturjrcm,fî quiignorao^j Wnbsp;leathæcreferuatio, grauitercruciantur,cùmputantf^:^],r(nbsp;regno Dei. Sunt amp; in fatisfadionibusvarij amp;manifti J Xnbsp;Imponuntur opera inutilia,peregrinationcs,precesnbsp;compofitæjin quibus multa abfurde dicuntur,vt,M3^^, .nbsp;gratiæjtu nosabhofteprotegejn hora mortis fufeip^^fd^nbsp;xanturetiamconfeientiae omiftione fatisfadionum, jnbsp;ciim indodi purent cas mereri remiffionem culpæ*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j:
Abufusmanifeflus eft,dareindulgentias. indulgentiæ fuerint relaxationes pnarum canoo^gC^*nbsp;tempora ipfa mutaucrint pnas canonicas, ianaindnbsp;funtinanenomen.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
Commentitium eft,quod docentinindulgcntijs^ï^^aC méritafandorum, cùmtamenhæcapplicationonpc^^.^jt'^nbsp;claues. Item cum dicatur, luftus fuafideviuit,ftuaapp^^jp(^nbsp;Chrifti mérita, non eft perfuafio offuridenda populogt;Q^nbsp;pter mérita fandorum faluentur. Blafphema voxeftgt; lt;3^nbsp;folutioncadduntmentis Chriftimérita fandorunhcu^flnbsp;meritaChriftiamp;Mariæ amp; omnium fandorum fintnbsp;fionem pcccatorum.
-ocr page 633-DE MIS SA.
61 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ABVSVS
Hæret fiducîa opens facrificuli. In terim,quo modopro^ confcicntijs,quo modo fit exercendafides ôtinuocatioinn^'nbsp;fil en ti um eft. .
Tcmpla funt occupata Midis, cùm intérim ncgligun^ miniftcriumdocendiEuangelij,amp;Catcchefis,amp; examen iuuc'nbsp;tutisacrudium» Imomagis occupatafunt templainferijsß®^nbsp;tuorum »quàmminifterio, quodviuorum caufainftitutaW/ 'nbsp;Et in illis ledionibus nullaeft animorumintentio,fcdferii^^nbsp;pompje,morc ethnico,vt olim celebrabantur ludi funèbres.
Vt Perficos reges præccdcbat equusgeftansnumenP*f cum,facrumignem,itaPapamfoletantecederecquusgerens^'nbsp;cramentum, cum Chriftus noninftitueritfuummunusadl^*nbsp;vtferuiatarabitioniPontificum.
Infefto corporis ChrifticircumfcrunturfimulcumSâ'-^^ mentOjftatuæ ethnico more, amp; prædicatur hic cultus tanq^nbsp;fingulare meritû,amp; confîrmatur hæc pcrfuafio per indulgent*^^'
ABVSVS POTESTATIS PONTIfl' CIAE. CONVERSAS IN REGIAMnbsp;DOMINATIONEM.
L
P Apa transformat gubernationem Eccîefîafticam in impff*' um mundanum, affirmât fc habere dominium fuper rcgninbsp;mundi, amp;vtipfî Ioquuntur,vtrunq;gladium,ltem,ficiitCanoj^nbsp;citatur,quôdhabcat poteftatemcceleftis amp; terreniimperij-CÓ eft indignius, quôd affirmât à Chrifto hanc mundanam pot®*nbsp;ftatem Petrotraditamede,amp; falsôdetorqnetur ad ponrifichi^nbsp;poteftatem hocdiélum. Data eftmihi omnispotcftasincoclonbsp;terra.
Ex hoc errore eonftitutio Eonifacij oftaui nata cftgt;lt;l* cum fit falfa,prorfus abolcnda edet.
Adeoabfurdafcribuntur de hac mundanapoteftatepoO tifîcis, vt gloda in Decretis dicat Chriftum vfum efic hacreg'^nbsp;pOteftütCjCÙmfuitcoronatusfpinis.
niL
Pap*
-ocr page 635-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FONTITÎCItnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;W5
1 affirmât fc habcrepoteftatem transfercndæ Monar-EtquidemajffixniatPa-^^cpotcftatem habere mandatoChrifti.
Î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V.
^^.^^ß^adonatio Conftantini,in quadicitur, Imperium donatum efle Sylueftro.
h^H(l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peperunt bella,vt tcmporerriderici fecundi
(tju ^8'tiniperiamundi,ncgIigitEcclcüas,amp; mnlta conftituic ^jlj^^ndanimundanampotentiam, contrafaiutem Ecclefiæ,nbsp;^^pcrat religioncmadfuasvtilitatcs.
ïr
^|f Reges amp; Rcfpublieæ debent honefta ftipendia dare rede fnngnntur officio Ecclcfiaftico, ramen fitnbsp;Epifeopi con t enti fti pendijs fuis, amp; facian t fun offinbsp;L'^3paauteninócontentus eft vetcribusreditibusEccIcfiænbsp;\j(j,*^Çjncc oppidis donatis à Carolo,autLudouico primo:Sednbsp;'^llij^^^cioEpifcopi dominatur regio more,angetditionenanbsp;Jii5|j^^üiuftis,feuiniuftis,viamp; fraude,occupât alienasvrbes,nbsp;'V^?*^IP^æt^xtu. SicRomäipfam amp; multas Italiævrbesinuanbsp;^naniprætcxtu dominium fibiarrogatregniNcapoIitani.
^^P^ magnos motus in Italia peperunt, dum ferc Pontifices vel augere ditionë conantur,vt Papa Iulius,vclnbsp;''iiitf^^*^P*^^P*riquoseuehere,cxpulfisprioribusdominis,vtac-L. ^^Àlexandro 6. amp;Clemente. Longumell'et vetereshifto-''ótate.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IX.
ifiç ''cni,quotiesad hanc regiam dominations tuendam pon ^Q^^':°^''^ft'erat inter fe reges EuropæïPoft mortem Fridericinbsp;L^i.vocati funtin regnüNeapolitanumGalli. Cunradinusnbsp;Ht(;ç^'fgnicaptus,amp;dccollatuscftàpontificc. Quantumbellunbsp;' luÜQs Papa,vt Bononiam rcciperet?
th nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dominatio pontificum pugnatcunidido
û, pQüiait,Rcgesgentiumdominantur eorum, vos autem quot;=nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q 4.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XI. Ha-
-ocr page 636-616
ABVSVS' XL
Habcntomncsaulæfuavitia: Sedvbi ria,vbipræfunt hi,qui liberis nonfolùmrégnaautpatrifli^*^^}nbsp;fedctiarabcneuolentiam ciuiumrclinquerecupiuntjinai^^fj,nbsp;iufticiæcura,maiormodeftia. Sed cùmRomæ hominesnbsp;ni,clibes omnia gubernent,amp; propofîrafitfpcsquibu^^jjtnbsp;maximarum opum, ampliffimorumhonorumimultôm^'^y,nbsp;ambitio,quàminalijsaulis. Etcum pecuniæ,præfertiin^%-omtiia obediant : quantum in tanta licentia amp; ambitionc'^'nbsp;ritiaflagitiorum oritur, vt in verfudicitur, Rcgnandi nbsp;landumcftius, in alijs rebus pictatem colas- D ein de openbsp;Juxum -, amp; clibatus incendit cupiditates, amp; confînnatl^'nbsp;am.Hinc oritur fumma turpitudo morum.
XIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
lion'*
Interim dumpontificesamp;CardinaIcs»qaîâBtccci*^j^f)' picntia,funt occupât! curisregiædominationis,amp;alii if*nbsp;uunt,quæfacîuntofficiaEcclefîaftica? Sinonpoftulanoj* jjcO*nbsp;fummisgubernatoribus, vt per fe doccant, tamen ccr^ènbsp;portuit efleprimam curam pontificis,Cardinalium amp;£Pnbsp;rum, vt Eccîefiæ baberent paftorcs idoneos, amp; vt extare^ jojnbsp;naEcclcfiaftica para, amp; confenfus effet docentium,vtei^^^j^j'nbsp;drinæ, amp;falfasacfuperftitiofasopinioncsvndccunq5e^^^tlt;^^nbsp;abipiïspontificibus^,autmonachisjautabalijs,veteresnbsp;tes corrigerent,abolercntvitîofos cultus, coêrcercntpJp(Synbsp;Eeclefiaftica difciplina,amp;ad hæc tanta négocia conuoca ^gpPnbsp;odos,concédèrent pijs amp;doólislibertatem diccndxR^j^jV^nbsp;cmendarent iuftas Icgcs, exigèrent dogmata amp; Icg^^nbsp;bum Dei, iuxta mandatum clefte. Hune audite.
Hæccnm non faciant, imo ncdominatiolabcft^'^^ili^j, nenturopprimerepiamamp;falutaremdoarinam.EuâgcHpô'^nbsp;m um effet Ecclefîa: Chrifti, regiam illam dominatioO^^jj^J^^jnbsp;ficibusadimere, amp;opesredigcreadmcdiocritatcni-tenent regiam dominationem,amp;tantas opes,impofi**^^^nbsp;plus curareEcclcfiafticaofficia,quàmprophanane5egt;enbsp;nbsp;nbsp;pl
-ocr page 637-PONTIFÎCII.
. DE BAPTISMO,
te nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confuetudo eft Ecclefiæ, antcBaptifmtfßi
fare locum Euägclijjn quo feribitur, Talium eftregnum
1% ^^^^^Qf^cslingua populo intclleólafieri. Item cum fuf-i^li/^^^^^Pf^ï^dcantpropucrOjConucnireteos fernaonem in-
, ^^^furamp;ritus baptizandi campanas, qui eft quædam ^Pdfmi contumelia.
DE CONFIRMATIONE.
^^^^^inEcclefiafuit confuetudocatcchizandiiuniorcs amp; rn V^poftea in confirmatione flagitabatur profeflio fidei*nbsp;'jli ^^^^clcfijsconfuetudocatechizandi prorfus defijt. Hancnbsp;corrigi, Sc mandandum eft paftoribus,nbsp;*cti]'^^^P°^*^f^5conuoccnt iuuentutem, Sc proponant cisnbsp;S'enbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inChriftum,dcSa-
^i.ç^fiSjdc veris Dei cultibus: Et cxplorctur acaudiatur iuucn \?«^^^'^^^P^ff^csfamilias mittcre ad talc examen liberos,nbsp;lî^ancillas.
P^scrit paftoribus amp;miniftris eruditis.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ORDINE.
TCîk
tj oufus funt multipliées. Ordinanturindoûi, male mora ad officia certa. Hæc mutandacrunt.
^tij^f^ruiæetiamvideantur,in quibus mandata dantur ordi-. 2^^gatiodcccelibatutollenda.
^(jQ^^fcruditi examinatorcs, amp;audiantordinandosdcfum-Chriftianæ, non tantum de puerilibus elcmentis ÿfices.
^oprodeffctextarcfcriptum aliquod publica autoritate
-ocr page 638- ¦ ABVSVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
dcfummadodriijicChriftiànæ commcndatuni fingulis F i
......- ¦
pis. Idadpuntatemdoûrinæamp;adconcordiamrctiiicB^^^^^ 'dèflet. \
NecputentEpifcopi,feperfunfl:oseflcfuoofficiO)^fjjlt;. dinatosadmittuntzScdpoftea fint criam infpeftorcs lt;1nbsp;amp;moram,vtdcvifitationeamp;fynodisinfràdicemus. jjiH*nbsp;Abufus cft,quód ordinatio retinetur in minoribünbsp;buSjinfubdiaconatUjfolisnominibus, fineofficio.
Olim leü:orinEccIefiaeratDoftoriuucntutis.i^''lj(j(li' ' ftica perfóna,qualis fuit Origcncs. Nunc manct ti rulusnbsp;tu ordinationis, fine rc.
DE CONIVGIO. pxVMimraodicis laudibus ornantur vota Monachot*'^'nbsp;¦^repfit opinio,quafi coniugium fit genus vitæ vix
Negiiguntconcionatorcs hortari adukos ad cumneglelt;aioconiugijraultisfit exitio,quipolluuntknbsp;bidinibus.
Cùmingradibuscertis Deus prohibeat cognates nes iungereconnubia, amp; honcftè quidam gradusnbsp;mæfinedifcriniincdifpenfaturdevtrifquediiunisamp;hn'^jjÇnbsp;hibitionibus:vtconftatconceflum efTefratri,ducercfr^^ lii^nbsp;tui coniugem, item,conceffum efle,vt frater duceretnbsp;am.contra prohibitionem in Leuitico. Talcs difpcni^^*nbsp;mæ venal es funt, vt tcftan tur m ul ta cxempla.
Prohibitionc5humanæmodcrandæeflcnt,vtdccoamp; nefpirituali.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_.
Abufus pcricu-lofus efl.,quódpcrfonzinnoccnti, tioiufto,nonconcediturconiugium,cumChriftusclaf jjijö*nbsp;atcafumadultcrij, amp; diuortium intclligi debcatdenbsp;tio,vbi perfona innocens vcrèlibcratur.
Vtilius cflct etiam feruari veteraiura, de confeiy turn, qua fine difcriminc approbate clandeftinasdcip^*nbsp;Iniuftum eftfolui defponfationesingrcfliimonaftct gt;nbsp;DE VNCTIONE INFIRMORVF^nbsp;^i^Bufus eft,quód vncfio fine feria amp; vcra precationeadb^[,^D^nbsp;'*'amp;adhibcturfupcrftitiosè, non vtfaneturægrorus,aü^^fjoi
-ocr page 639-PONTIFICII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6i{gt;,
faj,^^^**luacxEuangeljca concioncadïuuetur, fed tantum ^làhnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;retinetur, amp; confirmatur ibi fiducia inuoca
Cgt;E PERSONIS ECCLE-
SIASTICIS.
X^^æi^^Ufiidebebat,vtEcclefiæ haberent idoncos Pafto--vtrumqsopuscft '?'gt;if(i°'^'^uEpifcopis,feualijs,amp;mediocribusfl:ipcndijsgt;Nucnbsp;?\'!lî''^^^^^U5:pauci funtidoneipaftorcs,amp;EpifcopinegILnbsp;Scholænegliguntur, quia;
Sjj P'^'^orcs prudentes,ócreditus. Quarc opus crit cxMo-ijs ruf fus transferee aJiquä parte adparochias olim tantosreditusdonatos cffeEc-
V ^inifterium Ecclefiæ ôclitcræ conferuarcntnr,amp; pafto ^li^^P^rcsfch.oIaft'icialerentur.Hæcduopræeipuainprimis ..
'^^csamp;.prudcntcs,acvtfit,vndealâtur paftores amp;fcho-
3 Ecclefiaftica; fed hi,occupât! dominatiouemunda X ^^agunt.
Ecclesiastica gvber*
, ISATlONE PAPAE ET EPISCQ.
JVqp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P o R V m.
propria rnuneraEcclcfiaûicorumgubernatoru,vifî ''Hl ^''^'^^*^®^^yr*®d®5conuocare. Vifiratio explorât do-rniniftrorumyftudia Scholarum,amp;ea, quæ àd*nbsp;^^QacnaEcclcfiæncccffariafunt.In Synodisdeliberatio.nbsp;^iad'''^æ^^aideabufibus,quifubind£exoriuntur : Sunt amp;nbsp;ijæ^^rinx cxcrcenda.
Wco^°^^^aegKgunturà RomanoPontifice, Cardinalib*. Ecclefîarum,ficutgrex linepa-'ejç ^Qiaa-Pontifexfibi cauit, fumitfibi autoritäremfuprxnbsp;'^^abd^'^^^®^^^^gt;^vetatrecorrigiabalijs,etiamfiianbsp;^''tQrr^n^^^^5P^^^at^vtapertèdicitcap, Si Papa.4.0. dift-'^oUeuduseaexEccieûa,.
Deinde
620 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ABVSVS
Deindequalesfint morcsincollcgîjs, Scaliorum^^^ j turn,non eftobfcurum. Qu^^^fi^tcolIatioSaccrdotioruH»nbsp;lesRomælitesfîntdcpræbendis,notumeft»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jjiji
TransfertadfcRom.PontifexcolIationcs, penfiones fine modo. Hiabnfuscorrigcndifunt;filygt;'°^\js-ralesconuocarinonpofîunt,lt;ongregeturnationalis»3y[^^j5i'nbsp;tuTvitioficultus,amp;iniufta:tradiriones,confülaturmoï*^i^-^-gt;inbsp;cerdotum,dclibcretur.de.collationibusSacerdotioruO j(()/nbsp;tur,vt,quifuntinCollcgijs,nô fint ociofi,fed feruiantt^nbsp;Interim quilibet patron us vidcat, vt paftores habcat id^nnbsp;Scholis profpiciatur,vt redè doccatur iuuentus,
'ïl
DE OFFICIALIBVS ET ABV^* L
EXCOMMVNICATIONIS. If
CI officiales effent dodi amp; boni viri, non tantum re deberen t,fed c tiam in fpicere EccIcfias amp; Scholas« I*nbsp;tùmcxercent indicia,amp;quidempleraqueprophana.nbsp;Ecclefiafticus iudex cognofei t de dodrina, Scnbsp;felia crimina. Ncc fi t yn us tan tùm i udex, fed debet effe *nbsp;liquiSjficut Paulus plurcsadhiberiiubet,amp;Chriftusin^, 'nbsp;Ecclcfiæ. Nuncautemvnusaliquis officialisexcrcctiu^nbsp;transfert ad forum fuum caufas prophanas: Sicut amp;nbsp;excommunicarunt Imperatorcs fine légitima cognitiof^.^j,!'nbsp;ptcrImpcrijcontroucrfîas.Etnuncmagnusquæftusdinbsp;bus excontroucrfijs,quæfuntalienæàforoEcclefiaftJ:^'^[j,fi'nbsp;litatiEçclefiæ.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
r
't,'
controucrlijs,quæluntalienæâforoEccle»aiu^''^[j,f| |j^ Iteminpunicndoferuiuntmagisauaricixfiia^ '
Deniq; hoc gen us hominum, quod rcipfa fuftm^ pi munus, minimum habetgrauitatis.
DE MONASTERIIS.
TÇI OnaftcrialocuplctianecfcruiuntEcclcfijs,ncccoi lt; '*'Etcùmmultafint,prodefletindcfumerereditusanbsp;as amp; Scholas conftituendas. Iniuftum eft cnim ali jjj.'jnbsp;turbamdeEIccmofynisdatisad conferuationemmiß*nbsp;iuftum amp; hoc eft, quod deuorâtur à Cardinalibus,Ep'^^^nbsp;Priucipibus, amp;dcfraudatur Ecclcfia.
-ocr page 641-PONTIFICII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;621
t}i^j^®^aftcriavirginum,propterfexusimbecillitateni,maxi-% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ænbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nobilitas cô pueJlas includif, vt
poflct confuli hoc modo, fi talîa Monafte eflcnt, vbi puellæ fine votis docerentur, ôi. finbsp;deinde nubere, clocarentur, etiam adiutæ mcdio-implicitæ votis, cùm multæ non fintnbsp;\fifrnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imbecil
^j^^'^eramEuangelijdodrinam^Habentauditores confef-'%^^°^os,autetiammalos:legunt,canuntlatina,quænô '^to '*^^oiorumgubernatorum,afficihuiusfcxusmifcncornbsp;'^^ulatuj-pQ(.i]jj-un^£^lm-j^qij2j.unianimæamp; corpora pc-'tio^'^^^bcrentur votis, amp;præficiantur eis pij amp; prudentesnbsp;j^^torcs, emendentur fuperfti tiones.
L nbsp;nbsp;ôc Collegia militaria, quibus opus eft côiugiOiamp; qua-
pationefuarum ordinationum»
vt Dominicanorum,Fran-^^ccTr^^Auguftinianorumfuntaliquiftudiofi amp;feruien-%ii k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipfosfæpcaudimusdeplorarefuperftitio-
Jp^snaultiapud cos fafcinati tcnentur,
oportet, per vifitatîoncm,qusB °cbatabEpifcopis,autprudcntibusvirisci reipræfedis.nbsp;'lt;»3 ¦erunt in Monaftcrijsabufus Miflarû,qHçnbsp;r^^^°nducuntur,quàm apudaliosfacrificulos.Etfuntalianbsp;*'^tai^^*^^b°ficultusfan6lorûgt;indulgentiæ,amp;feruitusPha-Q cr em O nijs c erti s.
lESV CHRI- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtEcclefîamfuamlibcrctabomni errorc,
^ûct,augeat,amp;fcruet propter FiliumfuunijDomi. numnoftrumicfum Chriftum, qui pronbsp;nobis viftimafadijs
cft»
DE
-ocr page 642-622 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PIA REFORMATIOnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
DE ABVSIBVS ECCLESIA
RVM EMENDANDIS, AVTO-
RE PHILIPPO MELAN-
THONE.
VM prima amp; præcipua cura efle dcbcat in Ç CHRISTI, vt Euangelium rede,pure Sc pcrlp'*' jj,nbsp;ceatur:prodcfletaliquant fummam dodrin^nbsp;gclijjtanquamCatcchifmujn edi de Deo,nbsp;perfonisdiuinitatis, decrcatione, depcccat®..
nis, de CHRIS TO, denique de cætcris artieulis hac fumma prodeflet compledi articulos conciliates.nbsp;tipièerudirentur,amp;paulatimEcclefiæçoirentinconCoP
Prohibendum eft, ne omittantur concioncs pi* feftis diebus, amp; curandum per cos quiprzfunt, vtnbsp;Vtiliaadædificationçm,amp;aptatemporibusdicant:l,|icgt;nbsp;cionuinaddant adhortationem ad pnitentiam,nbsp;abfolutione. Sc precationem pro prsfentibus ncceifit^^*nbsp;libet tempore*
III
amp; Etquia vctus confuctudo tradendi Catcchifmb çWnbsp;tise pcciiliariter crudicndæ amp; explorandæ, fcrè vbiq^c n 5nbsp;tur,interpræcipuasreformationis partes ducimusefl^y 5nbsp;tionemeius moris. C^arc efficiendumeft, vt pernbsp;diaconos fingulis feptimanisduæ horæ aut tres, pro coi^nbsp;loci, tribuantur Catechifmo, fie vt ctu pucroruna fnbsp;ruin conuocato tradatur ordine,amp;fimpliciffimefumi^^nbsp;næChriftianæ, amp; audiantur ordinc pueri Slt;. pucllx;nbsp;Symbolum,DecaIoguin,Precationem Dominicanij® Jsfnbsp;dcFidciuftificantc,dcSacramentis, dePoenirentia, de kinbsp;peribus,dcCruce. Cogitcmuspurifilmani Ecclcfiæ
-ocr page 643-ECCLESIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;623
^'fKiamrcclèinftitutam.IdcohæcætasHcquaquam négligea hicfrudusacccdat, quod, cùm tcncranbsp;t?piaôc falutari doftrina imbuitur, fîmul concipit amoremnbsp;yS^onisChriftianæ, qui poftea, cùm acccdunt anni, prodcftnbsp;P^us.EtmcJiùsiudjcant homines de ijs doârinis omnibus,nbsp;I^^J^/ttelementareftcimbibit primaætas. Dcnique notum cftnbsp;, »iqueadeoàtenerisconfucfccremukumcft.Et tories cla-præcipitDeus, infacrislitcris, vtdoûrina cocleftis tra-) fpucris.
lt; ' gt;
ÏIIL
quia ccremoniæ inuitarc homines, Sc afluefaccre de-veto etiam figna funtadadmonendos amp; docendos ru ','*'a,curandumeft pcrcosqui præfunt, vt ceremoniævti-'V^uæaliquid graui taris habent,retincantur,amp;abfurdæ, acnbsp;y''ægrauiratcEccJcfiæabolcantur,vtfuntmaltæ ftatuarunxnbsp;jr^eftatioDCSjVtalicubi magno pondéré crux circumfer-pf,^'^?^'^^xq«îtuorgcftarcqueunt, amp;c.Ifem ftatuæ acpiftu-{; ^tioL^^æïamp;quæfuperrtitiosèeoluntur. Harumrerumemen-P'^^^^*'^*^^5gubcrnatoribusin qualibet diccânbsp;(» ' ^«ndetur.
V,
^¦^^'^¦fn^âlcsfintPaftores amp;ca:tcridofl:o-idonci pracfîciantur, potiflî-patrohi amp; collatores Xknbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;indodos amp;ignauos,autpropterpriuatâ bencuo-
pecunia^aut propter alias caufas non pro-quia Epifcopi finedeledu, fine exploratione, admit-afficiantutcurafalutis Ecclefiarum, mores paftofum inquirunt, nec præficiuntnbsp;, qui indodos erudiaat.
kV,..
*®^^^5^*^C3ufisoccurrant,primùm dccollatione delî-cric, ill coilegijs prodeft rcftituieanonicam clcdio-nem.
-ocr page 644-62 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PIA REFORMATIO
nem,nccconccdi,vtmcnfe Papaliaut per alias occafiones inti'' danturindodiaut malèmoratû
VIL
Caetcrùm incligendis paftoribus, ctfi ius patronis e® gt; mus adimi: tarnen nec patroni præficiantpaftoreSjnonpni^jj^^nbsp;mendatos aliquoteftimonioEcclefisE, hoceft, honeftotu®nbsp;minûineococtu,cuidaturpaftor. EtliceatEcclefijsreijccr^ jnbsp;piosautnonidoncos,autrefcrreremad Epifcopos,autco^nbsp;locoEpifcoporumfufl:inentgubernationcmEccIefiaftilt;:^*j'^j;j
Epifcopi,authi,qui Ecclcfiafiicam gubernation^ j(-eorum fuftinent, nullos ordinent, nifiadcertaminiftcd^^jjbi fiae: Nec fint ociofîfacrificuli, tantum eo ordinati,vt vi^^^nbsp;quærantlcâ:ioneMiflarum,vtvuIgôfit.
Nec ordinentur inexplorati,fed fint viri doéli quot,quibus fit in qualibct dicefî mandata cura exa^/ J-iierninemadmittantad ordinationem, nifi adferatnbsp;umdevoçationeadçertumminifl-crium,$c demoribu^'^j^ni^^nbsp;doflrinam inquirant de dogmatibus Ecclefiæ n eccfrarijj-^.0jnbsp;inuenient prorfus indoélos, prohibeant, ne ordinenti^^^nbsp;diendi indoftiores, eofq; fæpius audiant. Et Epifeopj®^nbsp;natoribuscuræfitjVtpaupcres ordinandi interimnbsp;ant, amp; aliquot libellis ncceflarijsinftruantur.Hæcomlt;^nbsp;tuofa çfîearbitrantur,cogitent nullum eflefandiusel^ ^jjfuK^nbsp;genus, quàm pauperum facerdotum ftudiaiuuare,nbsp;Ecclcfijs,acreputent,fibi propter tales eleemofynas^^nbsp;datas efle» Curabunt igitur, vt pauperes ordinandinbsp;tiaamp;præccptores.
ücent patronisaut Ecclefijs, vt aliosquærantidoncos-erit aliquis medioeri doftrina inftruófcus, amp; videatur P® cere,detineatur,amp;abaliquocxaminatorepermenfeiw\jj51ilt;nbsp;quealterumerudiatur. Nam examinatorcs illi nonnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
otiofiauditoresordinandorumjfedfufcipiantlaborçi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
VUL
Vtautem paftores amp;cæteriminiftri Ecclcfiaruif»^.^^' tes amp;diaconi, poffintDeum inuocare bona confeiewnbsp;fide, aboleaturlcxamp;obligatio, quæ prohiber coni US
-ocr page 645-ECCLESIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ezs
acliccat eligcrcadfaccrdotium,videlicet ad docendinn ^^igelium,amp;ad facramentaadminifl:randa,honeftosmaritos:nbsp;,quot;'^ätetiähis,quifuntordinaticoeiibcs,pofteahoneftmncon:u-^i^tncontrahcre.Si cnim hoc nö conceditis,ni ultislocis décrûtnbsp;(?îorcs,amp;Ecclcfiarumfo]itudo amp;vaftitasmetucdacft. Sicutiânbsp;'^'PfisEpifcoporû ditionibusin Germania fcimus niultis locisnbsp;^^æepaftorcsEcclefijs. Cedatigitur huniana traditio,óciniuftanbsp;*cceffitati publicæ, cédât dignitati miniftcri j, quod vt confernbsp;J'htollanturiniuftavincula, amp;obligationcs, quæ deterrentnbsp;''^amp;tnoderatos ab ca funâ:ionc.
. Hauddubic omnes modefti toto corpore amp; animo cohor-/ntjcùm cogitant, quan ta agminaanimarumhæclcxdcc-^*gt;1 tot iam feculis traxerit in a: ter num exici um,
,. Quanquam igitur clibatusfortaflisadopcsEcclefielUcr.s j^nendas cftaccômodatior, tarnen maior habende eft ratio vc-j'^^ltusDeijfalutis animarû, amp; publici exempli. Sacerdorcs pol.nbsp;(jî*tialaconfcientia,nonpofluntDcuni inuocarc,riiunt in in-
I IHj ^^ts tantiscaufisgubcrnatoresnonmoucntur,fi impedi. Pf ^framDciinuocationcm,finonafficiuntur exitio ahorum,nbsp;( i^^^ftoduracftEcclefiæ feruitus.QuarcoramuSjVthocvincu-^libatus miniftri Euangelij liberentur.
IX.
I Abufuseftfrequentiftîmusvbiq;,quigrauitcroftcnditDe-I JHüodhominesobnoxij publicæ turpitudini petütAbfolutio L ^Cnâ Domini,fincverapoenitcntia,tamctfipropterfo.nbsp;tôfifcrüt. Hccnbsp;(IjbquiaEpifcopi multisfeculis neglexerunt iudicia Ecclcfia-(i?^''fpoftea die emus. Sed tarnen mandetur paftcribus,vtpru-U^j'f^tSacranientaadininiftrent, necabfoluanteos,qui nôpro-hL^/tt etnendationê vitæ,amp;fl poflïintjobnoxios manifeftæ turnbsp;''^niiudicent iudicibusEcclefîafticisautalijsMagiftratibus.
X.
Hd' ^^^OfcsinfingulisEccIefijsaudiant femel in anno ordinc P^æP'^rtimrudiorcs,ac fidêcorö cxplorcr;idq; in tcplo
prcfitcrigt;præfertimapudpaftoresp îos '^^Scùmhoccxofficiopoftulant. Ibipaftorfingulc-sctiamnbsp;rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ca.
-ocr page 646-626 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PIA REFORMATIO
CÆ,quç cuiufq; ætas aut mores poftulät,prudetcramp; grauitermf^ ueat, amp; crudiat indoftioresjdefidcjdcmorib. devfuSacram^*nbsp;torum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XL
Et vt pop ulus tranquil! a amp; pi a confcicn tiaad Coenani v ininiaccederepoflit,confcientijsillorumc0fulatur,quici®nbsp;rint veteremEeclcfiæmorcm, integro Sacramento vtinbsp;Nemo circumfcrensmalam confcicntiam poteftDeû inuoc^nbsp;y t igitur Deus colatur, amp; vt cófulatur hominu faluti,gubetnânbsp;tesmaximècaucre debent, ne lædanturpiæ confcientiæ»nbsp;nbsp;nbsp;.
Conftathanccercmoniâinftitutameffe,vtfidc conntt^; inpauidismcntibus,fcuconfolationemadferat, amp;vt hîcgf^nbsp;agantur Dco.Qmmnodo aüt confolationë capiet,autaget?f^^j^nbsp;as exulcerata côicicntiaîHæc arcana vulneragubernatores^^nbsp;fiæ intelligerc amp;. fanare debebant. Ideo tollaturabufus, vid*:*'nbsp;prohibitie calicis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XII.
Maximus amp; vniuerfalisabufus efî, quod non exercentquot;^ diciaEGcle(iaftica,neGdcdoôlrina, nccdcmoribusfacerdof^nbsp;autpopuli.Primü,Pontifices quandoconuoGaruntSynodo^^nbsp;verâ amp;æquamcognitionc de doôlrinar fed iam departictih^^,nbsp;Ecclefijsaginms. Epifcopiliabent Officiales,vtvocantjqi'*^?^nbsp;troucrfiædccontraûibusfponi31ium,amp;aliæquædaminq^*^.nbsp;ncscommiflæ funt.Hi ncc intelliguntofficiumfuum,nccfi^*nbsp;fed habent quædam aucupia pecunice, quæ Jongü eflettcc^'^^^^'nbsp;XI IL.
Non poflumusfine magnodolorecommcmorarcEcf^^^j^ calamitatcs.Nos inGcrmania titulos habemus Epifcoporuönbsp;pifeopoSiqui officiumfuumfaciunt,non habemus.Cùm-n-^ .nbsp;t uor fint Epifeopi officia præcipua, docere amp; gubernare do^nbsp;nam,ordinareamp;explorareordinandos, præeffeiudicijsEccle ,nbsp;fticis, amp; vifitarcEcclcfiaslt;noflri Epifeopi in Germaniavixvmnbsp;amp;ceremoniam vniusmuneris retinent, videlicet ordinatio^^^nbsp;finccxplqrationc;InterimtenentamplasditiGnes,quascùminbsp;miniftrant, duGum officijs funguntur, non Epifeoporum. QHnbsp;fi volantretinGre,(non cnim im[nbsp;qui verè regantEcclcfiaSjamp;vtfupràdift um eft, oportercnbsp;libetdiecfi efle Gettos deleftosviros,nbsp;amp; explorationiordinandorum, ita fint, feu ijdem,feu alij,quifnbsp;fintiudfifijsEcclefiafticis,amp;.vjfitcnt,Ecclcfias,.
wA.v., ,..vz*jEpifcoporunKQ3: ll pedimus)deljbcretur dccert'^' knbsp;Dràdidum cftj oporterc in fi),nbsp;qui præfin f ordinatio^ tjnbsp;J r-----1;: nnipt* »
ECCLESIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2?
Iqi ^üogaturigitur vero munereEpifcopi,feuvnusalïquis ccr ç^^cojfeuhæcdecuriaiudicum. Neccffe cft enim in Eccclcfianbsp;(^^liquosidoncosgubcrnatoresdodrinæ ôcordinationis.Ne-^cftiuciiciacxerceridedoârina, amp;dc controucrfijs fponfa-j^f'^ïdediuortijs. Neceflceftreftitui cxcommunicationcrnniä-^'^dnEuangelio.HLincEpifcopi vicariumjeuliancdecuriananbsp;''^ütii,tLieaturille,qui titulum tenet Epifcopi.
hm fi collegia habet ent virosdodos,pios dc exercitatos. elle t, Icgerehosindices cxcolIegijs.Scdadden-ui h on efti, g ra n CS amp; d ofti vi ri 1 a i ci. E t h n.g uli s di c c-V ^pro magnitndine plnres tales decüriæ iudicuni conftitnan-¦'^dfitvnafuprenîa,quæ,vtdiôlü eft,firvelut vicaria Epifcopi.nbsp;Vtautem habeant hx deenriæ honefta ftipendia,ccrtæ,præ-feucerta collegia, feu reditusmonafterioruæad hosvfnsnbsp;^hrantur.Quanta ed enini turba ociofornm 5: ignauiflimo-^ûoniinû nnne in collegijs amp; monafterijs opulcn tis ?
dep .'.J ''Pdamp;adnlrerij.Hæclçnitasauget liccntiani. Ideo fcucri-jj^'^dicioiuuî amp;pnarnnarettitucndacfl'. Acprimùmdeomninbsp;ij ^*itiinibushocfcru:etur: Habcat fnum ins magiftratus ciui-jç^'^^xofficioJaicornindcliclainquiritamp;punit, ita facerdotesnbsp;criminum, ftupri,adulterij, furti, cædis, ôcnbsp;jj '.'¦^nipuniatfuarnmlegumpnis. Etquidemdoccnduseftnbsp;I ^^Sdlratus, ne n egligenter officium fuurn adminiftret. Nam di-iij^'^^huicgj-aduicommendataell; difeiplinæ externæ confer-'cnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtPaulusdocet,inquiens,Magiftratun'ihono
bona opéra, ccontrà vero formidandura eflemalis. iîjl^.^^guainorum corruptioindeortaeft, quod forum Eccle-^;^''-^^tuii-npc£|iv;itmagiftratum cinilcm,ncinqnireretautpa-i(ip .^^dulteria. Sit igitur vigilans amp; acer magiftratus , feiat fcnbsp;j^jNinæcuftodcm eflc,diuinitus in hac ftationc collocatum.nbsp;lui ^^nien Ecclefiaftici indices fuum faciant officium. Etnbsp;.11,nbsp;nbsp;nbsp;niulrislocisciuilismagiftratus,exquadam veteri amp; pra-
fegnior eft in puniendis adulterijs: Ideo pa-do nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ecclefiaftici fint diligentiores in fuo offi-
«0 sdmoneat obnoxios criminibiis,adulterijs,Epicu-Chriftianæ, blafphcmis fermonibus, ^'^jsautalijscriminibus. Siadmonitusnopollicetur cmen-r 2nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;datio.
-ocr page 648-618 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PIA REFORMATIO
dationem morum,deforat eum deeuriae iudicum:In re fentcntianicxcommunicationisferant aducrfus reum,acnbsp;ßratuiciuilifuamfentcntiamindicent.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j(iS
Et itafintconftituta iudicia, dcledis ccrto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jiö
grauib,doftisamp;iuftis,ncPaftor,autquifpiäalius,videatu^^0t potivis reum in pcriculum adduccre,g moueri ad accufanû^^^^jjiinbsp;ficij rationc. Necliceat foIiPaftori ferre fentcntiain excon^^^pcnbsp;cationiSjfine vllaiudicumdecuria,autnemineadhibitoe^.^ j(Jnbsp;ftioribviris fuæ Eeelefiæ.Vr.n. vocantur haec iudicianbsp;funtpl arcs adhibSdijVt Paulus voluit.Tyranniseftininiic^.^j;(ï'nbsp;fîæ.ldco fpecics omnis tyrannidisinEcclefiæ i udteijs
His dccurijsludicum commendanda eft vifitatioE'^Si/' rum,vbidedodrina Paftorunafiatinquifitio,cocrceantuOnbsp;Ian tia Ingenia, quæferuntfalfa dogmata, tollätuinbsp;amp;. ftatuac,adquasfiuntconcurfus, Sc infpiciantur ctiamnbsp;öegubernentur ftudia»
Ncc officinxTypographicænegligcndæ funt.PIuf*^ nimrcfcrt,qualcslibri vcniantinrnanushominum,cau^^,|l(jinbsp;nefparganturimpiadogmaraautfamofilibelli. Ideönbsp;infingulislocisprxficiantcertosinfpeftorcsjfeuccnfor^j,?','nbsp;nis, nec liceat ederc libros non approbates ab his cenfo^^nbsp;atetiaminquifitiodemoribuspaftorum amp; populi: finbsp;fuerit,paftorem admififlealiquod flagitiuni,puniaturfcJnbsp;gnm pnis. Sc co mînùs conniuendum eft adftupragt;^^^,ji)^'nbsp;aut fcortationcsfacerdotum,quiapetimusconcedi.nbsp;um. Qu^arefeueriflimis pnis corporis illadcliflapuo^^jS).
Infpiciantetiamvifitatoresrationesærarij in curent fidcliterpendi ftipendiapaftoribus, diaconis?^nbsp;prxfuntfcholis,
xniL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
* *
In fcholis non folùm Ecclefiæ feminaria funr, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
praeparanturingcniaadomncnireliquamvitæ gubcrn^^ .^^i-Imó fcholxfunt fontes human! tatis in tota vita, quib^fff^jiJ^ nccelfecftfequi magnas tenebras,CQnfufionesrcligio^^-y.nbsp;ftitioncs,legumamp;literarum,atq5artiuminteritum,otgt;'^.^ti(''nbsp;anriquitatisamp; hiftoriarum, raorum fcritatcm,deniQ'^'^nbsp;tarn barbariem naorum, amp; omnium vitæ partium.
-ocr page 649-ECCLESIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;629
f. QparconmesLpicnrcsgubcrnatores maxime iudicarunt, ^'OnriinicöflirutionemadRcmp.pcrtincrc, (ScbcnccÖftitutasnbsp;.^j^'puunidccusamp;ornamcntum cfleciuitatü.Quanto magisinnbsp;5. dia tucndx fun t fcholæ, in quib.cöfcruatur Sc^pagatur do-ÇîEuangclij,amp;tradûturaliæbonæartes,vtilcs,tumadcxpli-
tlf'
r
¦ ^jnremoucamurcôfuethdineEcclefiç omniûtemporum. . Ina fine (cholisfloruitEcclefia. Voluit Deus certos eflec-^titabernaculû,quod Aloyfcscôdiditjamp;pofteaad templum,nbsp;''diâobcaufam,nifivtibiftudialcgisdiuinæ,amp;aliarûartiuninbsp;. ^^uminqnadamfrequcntiavigerentjamp;iuucntus excolere-Samuel adolefcensmifluseftadtabernaculüjtanquara adnbsp;^^^einiam,amp; poftea Elias ac Eli fæ us, lohanncs Baptifta, ChriRnbsp;*^2runtagminaauditorum.Huncmorcm amp; Apoftoli fcrua-^^vtcxlrcnæoapparct.qui tcftaturlohannenmonfolùm vninbsp;,'/^'nimiltitudin5illitcratamdocuiflc,fcdetiähabuiflcquof-;^'''3fliduosauditorc5,quifetotosftudijsaddixcrant,quosfoli-¦'ïnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;extra cöuentus vniucrfæEccle-
funtvctcraCollcgia,amp;proderat eflc talesfcholas, f{?danttcftcs, quaidoólrinaab Apoftolisacccpta cflet, connbsp;..^bantfententiam Apoftolorum.ldcofæpcallcganturillævenbsp;/^ichülæ, ôepropter haslaudatur ordinaria fuccclTio, quod cfnbsp;.^^certi teftes doÂrinæ xA poftolicæ. Nunc hæ laudes ad poten-,'äniplificanciamrransfcruntur.Poftea,cumopes,Rcgiado-,\^do,lnxus,extinxeruntftudiacollcgiorum,caligoingcnsinnbsp;^defiafecutaeft,amp;nataeftillaTheologiamonachorum,dilu-.^damineruditaPhilofophia^amp;fupcrftitionibus.Et ha:c ipfanbsp;,5^confenuit.Qiiarefapientesgubcrnatofcsprouidercdebër,nbsp;i^^^icholisrurfuspiaamp;finccradoftrinaChrifti tradatur,amp;mu-Poï^æ^^^^tfcholæjVtadpoâeros pcopagari incorrupta veritas
^cinde,quiain fingulisregionibusmagno numero pafto-cft,aiêdifuntpaupercs fcholaftici dc publico,qui ciim jpedidicerintdoftrinamChriftianam,poftca præficiantur Ec-''(»Hæc eft vêtus amp;vcraEcclcfiæconfuctudo.
' l'oticsvocifcranturaducrfariinoflrijCÔfuctudincsEcclc-L?^81i§i, cîim ipfi hæc vtilifllma inftituta Prophetarum amp; Apo Ofum penitus dcleuerint, quæ quidem vt reftituantur, ôccô-r 3nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fernen-
-ocr page 650-6jo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PIA REFORMATIO
fcrncntur,omnicontentionc gubernatoiesperficercdetfuf)'^ ) delicctit3,vtlcholæflorcant,amp; propageturfalutaris doärina,^nbsp;præparcrur,excolantur,accrudianturftudiofipoftcapræfi'^'^*'nbsp;diEcclefijs. _nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
Porrö in Academijsopus cft duplici emendationc, vidci . cctdodrinarum amp;difciplinæ.Deartibus tradcndisvcrècruHin Pnbsp;prüden tes ordincmpræfcribantTtavt iuucn tus non folùni^nbsp;rurinartibprophaniSjfedctiamdifeatChriftianan.inbsp;Deinde vt ad veramPhilofophiam rcuocetur,amp; exploitsnbsp;phifticiSjtradaturDialeélica finccrcamp; prudcnter, adiung^^nbsp;Phyfica amp; Mathematica, forrn.cturftylus. Sedharcparsdedo^jj.^nbsp;nalongiorcft,quàmvttotahîccomprehendi poflitjamp;fiisnbsp;locis rndiclo eruditorum Si. prudentum eonftituenda cih jjjÿ
Difciplinæreftitutio rcquiritautoritatem, amp; dilig^^'^jp, Principum amp; Magiftratuum,neccfleeft moresfeucritatc^ jnbsp;rc régi, Sc continere innen tutem intra fepta, amp; ad pianbsp;uocare,licentiamadftringere,prohiberecôninia intentp*^ pb Lnbsp;indecorum,fcenicum amp;militaremveftitum.Hæc cnieiHi^^ .nbsp;tinerinonpoteft, nifiMagiftratus veris pnis contuin^^
. ablt;^ J'
Sed vtDemofthenesncruos belli vocatpccuniâ^^^^LfcSf grad us omn es opus cft reditibns, videlicet, ad al endosnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p-
indices,fcholafticos;amp;fnntin promtu,fî rcftè collocçn*^^ ,[{ eilèeniminiriratiopoteft,vtnobilitas incollegijsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ll
rcditnum Ecclefiafticorum fruatur, amp; tarnen aliquacoH^j.^H- i monafteriatransferanturadhostresgradus: ad augnbsp;dia paftorum amp;diaconorum, deindcad conftituendasanbsp;iudicum,acfcholas,inquibiîsnon folùm merccdcs crib^-'nbsp;docenribus,fedctiammediocris vidns præbcnduspadp Mi-fcholafticis. Hæcvrfaciliùsfiant,opulentamonafteriatnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
turad hosvfns, in quibnsnunc tantum ociofi ôtignanih^^^jiii) aliintur. Etfariuscft hocrotu vittegcnnsabolcri, quàm jii'nbsp;cfurirepios paftorcs,cumhoneftisvxoribus, amp; pijs lib^;nbsp;lcholaftieos,anrEccIefiasftareorbataspaftoribus, autdel^^j.(lÇnbsp;rarumftudia. CùmaitGhriftus, Dîgnns cft Oj3erarinsu'^^^^;inbsp;Iu.1 PanlusinquitjNemomihtatl'uisftipcndijs-:nbsp;præcipir,vradhanc miliriamEccJcfiæ,doccntiumnbsp;îtipendia conferantur. Et propter hanc eanlam àpus-
-ocr page 651-ECCLESIAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6iî
'^pibushx opesEcclcfijs,qnasnüctcncnt,don atæfunt.In-(''aieftautem prænpiftipcndiaabociofis,amp; fuc is,6tintcrim Ç'^'^Pcrirc cos, qui duriflîmain militiam in docendo amp; gubernanbsp;Hæc funt mutanda, bonorum amp; fapientum Rc-pgt;ScPrincipumconfil!jsamp; autoritäre.
SeddcMonaftcrijs virginum omnino prodeft,fexumillu. -.^'^illcmliberarivotis. Semper in confpcZiufit fapicntibusôcnbsp;j^^'^bernatoribushæcrégula : Non efle impediendamveramnbsp;¦^^uocationem,quicummala confcicntiainuocari nonpo-animas abftrahcndas efle à Deo in ætern um exitium. Cônbsp;^fjp'^ruciari.Idcóaboleantur hæcvota. Et tarnen pauperibusnbsp;'^præfertim nobilibus, confulatur ex his reditibus, quipernbsp;t ^^üæftoresadhosvfus quotanniscolligantur, amp;quodamnbsp;'iiftribuantur.Naminpagis,autlocis defertis, virginumnbsp;æ^^on videturvtilcjfedfi placetaliquaMonafteriavir-PHnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'ob)ilium, aliarum, id
( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vbiefthonefta difciplina:Et præfint honeftæ,piæ
finevl-7»li^''^^votorum,optandum eflet : in quibus nobilium filiæ doûrinam Euangelij, ôtaffucficnbsp;cxercitia,amp; bonos mores.nupturæcùmvcllent.
X(j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;matronarum amp; puclla-
oli m q uada m a flî d ui tat e fer ui eba ttemplo/inquoc-magiftra fuit reliquarum. Deus '^Pomini noftri Icfu Chrifti, q ui elcgit fi bi Ecclefiam,nbsp;'*^quainvitaxterna celcbretur, emendet, re-gat, defendat amp; augeat earn,
AMEN.
acta
-ocr page 652- -ocr page 653-rs
T A C V M GING
EN I s, ANNO MD. XXIX.
M A R P V R G AE, E T
M. D. XXX. A V G V-
k T Aamp;,
M. D. LXXVIU
ÂCTIO.
-ocr page 654- -ocr page 655-ACTIONES
I
CONCORDIA C VM
CINGLIANIS,
»
jtVTHERO DE COENA
DISSENTIEN TIBVS CON-
IN COMITIIS AVGVSTANIS,
I D. XXX.. ET PAVLO ANTE, MARPVRGÆ, ^*^noM. D. X XI X..fufccp tæ : quanun fupra in ferienbsp;Aûoruni mcntioûâa.
cIE
^LluftnfsimusPnnccps PhifippLis, Landgrauius Hafsiæ,vt paucismenfibus ante Comitiajpio Audio Sgt;c zelo veritatis amp; pacis in Ecclefia reftitn-endæinter D. Martinum Lutherum, Philippum,nbsp;vna,amp;loanncm Occolampadium^Cinglium,nbsp;kjjijnbsp;nbsp;nbsp;gt;ab altera parte, qui de Coena Domini proximis
V ^^ua cum piorum offènfione, publicis Icriptis Marpurgæ Colloquium inlbtuir : ita turn quo-i^j^'^Coïïiitijs AuguftainSj.apud noftros vrgere non de-^tCinglioconiunób Dodoresj Buccrus, Capito,nbsp;. Auguftæ- præfentesy pofthabita difsimili-^pinionum de Cna Domini, nihilominus vclutnbsp;lt;jf^^'^fideiamp; confefsionis fooj, aduerfus pontificios, à.nbsp;Iratribus recipe-
Cùm
-ocr page 656-acta cvm
Cum autem Epiftolæ Philippi amp;Brentij Jnqui^JJ pie his poftulatis fe alTentiri non pofle, relpondent jnbsp;antèeditæ fint:Ego etiam, à bonis amp; pi js quibuldamnbsp;nitus,non vtdifeidiaßfodia,quorum acerbitatem^nbsp;mitigari iamdudumomnespijoptant, renouemnbsp;fed vt inftituta feries aâarum de Religione inCotniO) Jnbsp;ni M. D. XXX. intégré amp; incorrupta contexta extet :nbsp;inferendas effe hoc in loco duxi.
T)rîtvgt;i'îm 'liif-Am Xyf'lffMit-rri«»-!
650
I ft
I,
Ul. «W*«*- J breuem, ficut aPhilippoMelanthonccompofita^^,nbsp;mis Lutheri exprelTa cft: vnà cum literis Luth^*^nbsp;adLandgrauium de eodem Collo-quio agentibus reci-
Prim LIm autem Marpurgcnfis Colloquij j ex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
fens difputatio de Fraternitate originem traxit? , ïo' i
I_________r_ _.______n.-, amp;! I
«I
lt;t
i''V
'¦Jj
i t-'^nbsp;'il?
'ft 'è
¦'ï
Jtv'
-ocr page 657-!| . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CINGLIANIS«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ós;
:^LVsTR1SSIMO PRINCI/ DOMINO, D. PHILIPPO,nbsp; ^i^gravio hassiae, comiti innbsp;^stzenelnbogen, Dietz, Ziegenhein amp;. Nidda,nbsp;Domino clementifsimo.
Martinvs lvthervs.
« LIuftriirimePrincepSjDomineclcmentifllmc. CcJ-fitudinisVeftræliterasamp;poftulataclcmentiffîma,vt Marpurgum adColloquiumcumOeeolampadio amp;nbsp;ipCus focijs, decontroucrlïa Cnæ Domini haben-i(( . ' dum vcniam , fi forte pacem ac concordiam Deusnbsp;^nelargiri vellet, Teueren ter accepi.Etfiautcmcxiguamnbsp;Àijj^P^cisfut-yj-æ fouco, tarnen Celf, Veft. diligentia amp; follici-fiit ^'^^ufa,fummoperclaudanda eft.Ego etiammcoloconbsp;volet amp;petcr,mcnonnbsp;'ii()/^''®^feram. Deo cnimiuuantcnolim aduerfæpartihancnbsp;Verè concedere, quôdpacis amp;concordiæfl:udi©fiores,nbsp;I ^SOjCflent.
ifj ^^cas vero cogitationes de hoc ncgocio Cclf. Veil, ftatim ^exprefsè exponere volo:ac orOjVt Cclf. Veft. clementernbsp;explorer, an aducrlà pars ctiamde fua fententiaali-cedere parata fit» ne mali huiusexitusdeteriorfiat, Scnbsp;iî^çj^^ntrariumillius cueniat, quod Cclf. Veftr. tanto ftudionbsp;Quid enim iuuarctconuenire amp;collQinbsp;propofito venit, qoôd nihil omninô cede-'iiQ^'^i^^^c^S^^eaduerfatij videntur, vt pofteagIorialicon-^tgt;^?P'^ælnt,perfenonfteti^^e,quó minùs concordia fieret,nbsp;X Principem ad hanc caufam traâandampermoue-noniinenos traducerc amp;accufare,tan-pacis amp; veritatis,fe vero eximic ornarc,cupiununbsp;^sDiabolitechnasi atq; vtinamhîc nonfimPropheta»
-ocr page 658-638 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Sienim non fimulatèamp;infidiosè, fedfctiôpaccrnJj^^jjH' tent: nihil hac magnifîcaamp;adoftcntationemcompo/Jnbsp;ne,per magnos amp; potentes Principes hanc rem agcndijii^nbsp;NoseninijDei benefîcio, nonadeoferi amp;inhumanifnin jijfinbsp;fuis literis modeftiam amp; ftudium pacis fuum, de quo gl^^nbsp;iamdudum nobis fignifîcarepotuetint.
Egoverbhoc benefcio,meillis prorfus nonce» fe,ncc polfumccderejciiminconfcientiamcacercusnbsp;rarCjamp;infuperipfosdefuafententiainccrrosefîc.nbsp;illorum fundamenta inhaccaufafatis cognoui: acip»nbsp;mcafundamcntùviderunt.
Quare reuerenter C.V.orOjVtC.V. propter tcrconfîdcretjmagîsneprofuturabçcaûiovelobfut^fSii/.nbsp;tumenim cft, fi nihil cedent, nos fruftraconuenturos.^^jd'nbsp;ûa difcefliiros, amp; C.V. oleum amp; opcram perituramnbsp;gloriaiiones fuas haófenus illis vfiratas intermittcrc Pnbsp;amp;nosimmcritóaccufabunt, vtdcnouoipfis cogam^^ tq''-dcre.lta détériora omnia fient,quàm nunc funt.Hoc v**nbsp;ritSathan.
QuodautemC.V. foliicita eft,ncexhacdiffc^^ jdt^ r^m KpI 1 n in Xr Ti non in icnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fpnii t-n r t-nr»-» r»n n .cP .
dem bellum amp; fanguinis efFufio fequatur: tarnenq rum fequetur,quod Deus aucrrat,feit C. V. nosinnO'^^.gpifi^nbsp;Deus etiaminnocenriam noftraminlucem profcrct-^^.^qiii'^jnbsp;ille faétiofus bellum acccndit,naturæ fuæ|inftinlt;3^^*^^ /a j,nbsp;fient in FrancifcoSiccingenfc, Caroîoftadipnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5(
tarnen Dei beneficio^p^,Hu, fanguinc,aduerlarijautemnoftrirei amp; nocentesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|j..
Hæc fcripfijVt C. V. mca patata amp; gratifîcandi
declataciir. Qiio tcmporc nos
Hæc fcripfijVt C. V. mca patata amp; gratifîcandi ! 'ü cia/tametfî cumexiguafpealicuiusprofeftusconinn^nbsp;rarem.Nam C.V.omniafubicôtianimi ftudiaamp;offi^^^. [jlii**nbsp;reptofîteor. ChriftusDominusconteratSathanamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î|j
omnium noftrum pedibus, Amen, Amen.
Vuittebergæ, 2 3,Iulij,Anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.H
1529, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JS
5^
S
-ocr page 659-. COENA D O M L
MARPVRGAE HABI-
TI, SCRIPTA A
^HILIPPO MELAN-
T H O N E,
adfcripta funt nomina, vocauit, vt Marpurgæ ad ' ^^-hatIis» Annorsap,comparèrent,amp;deSa-cramento corporis ôc fanguinis Domini noftri lefunbsp;y Chrifti vnàcolloquercntur.
I jgitur Marpurgam primiOccolampadius,Cin-I 0cHedio:Deinde D, Martinus Lu therus.Iuftus Io.
'tif vtplurcs indcamp;maiotcserrorcsfecuturoseffcme-'^^älibQs articulis Philippas etiam cum Cinglîo egit, hif-Cinglium nonréftèfcripfifledemorbooriginis, ntn'^^^P'^ccatum , amp;quödbaptifmusnonadidproht, vtnbsp;ItcmdeCnaDomi-¦iri^^Ornns «Sr fano-nic Chrifti non verefint in Sacramento;;
Adhxc
-ocr page 660-640 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Ad hæc Cingliusrefpondit, primùmde diuînitatcu^j, fti, fc femper fenfiflc, amp;adh ne fentire, Chrift uni verum ^5nbsp;hominemefle: amp;alioqnin detotoarticuloTrinitatisfci^'?j^j-j,nbsp;lientSynodusNicenadocucrit: Neeadfepcrtinerc,fiQ'''^^,, 1,^nbsp;periori Germaniaineommodèlocutifint.Indicabatetiâ^^^u^nbsp;rum Anabaptiftam, qui Conftantiæ fupplicio affeâ:useu'j.^j)nbsp;tra diuinitatem Ch ri fti librumfcripfifle,qucmipfc (CnSnbsp;oppreflerit,neinluccmprodirct*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(j
Deeæterisarticulis,videlicet de peccato quôdSpiritusfanôlusnondcturperverbumamp;SacramÇf^^jj,iilt;nbsp;turn difputatum eft, fient res magni momcntifunt,j^^|jj|tii'nbsp;Cingliuslibentcràfuisfcriptisdifccfiit. Deindenbsp;de articulo Sacrament! Cnæ Domini, de quo CingH)*^ JJnbsp;iampadij argumenta in publica collocutione auditanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
cnimdchocarticulopriuatimnonconuenifict: voluit' fimusPrincepsHaifiæ,vtinfuæ Cclfitudinisamp; aliquo^quot;nbsp;riorum prarfentia de eoageretur.
Inchoato igitur publico colloquio,indicabaf^^
necefiitatem flagitare , vt de tota fumma Chriftian^: cnm illisagerctur: NaminCinglijfcriptismultoscrrO'^nbsp;niri: Prætereaparùmeosdeiuftificationcdocuiflegt; * Hnbsp;propriamEuangelij dodrinam ipfisparumnotaineflC' ' j,nbsp;proteftabaturLuthcruSjfefcire,quöddeSacramen^^^Ïjfii'nbsp;pferir,ac veile fein co, quodfcripfiflcr,perniancrc. jnbsp;colampadiusamp;Cingliusaliquid contra veritatenifeP^^'^nbsp;poflccxiftimarentjidfeaudircvellcamp;refutare.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t,
Adearcfpondit Cinglius, conuen turn hune ftitutumcfle,vtdc cæteris articnlis conferretur,fe^f^j5t/nbsp;Sacramento, de quo ficonueniret,veile fecriaindca** nbsp;colloqni. Itaarticulus de Sacramento foluspropO* fnbsp;triapræcipuèargumcntatradatafunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Prinium,Ioan.6.Chriftumdixiflc,Carononprlt;^,j,f' quam.Idconon exiftimandum eflc,inSacramentocarn^* . çnbsp;fti præfcntcm cflc,quia carnalis manducatio mhil pro*'*^'
HocargumcntuniLurhcrusifarcfutauif,quôd''^^jjl,. ^'lî rononprodcftquidquam,nondcChrifticarncinteW» )
-ocr page 661-1-
)/
|(
r
Chrifti fcntentia cft,carncm fine Spiritu nihil prodeflc.
J, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Spiritus eft qui viuificat.
i. nbsp;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CINGLIANIS.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;64t
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dixitcarnemfuamviuificare:feddecarnefineSpiritu.
(1 j^QsddereChriftum, Spirituseftquiviuificat,vtoftendat,no-
j. I^îni carnemnihil prodefle, non intelligere ea quæfuntSpiri-^Dei. Alioquinhorrcndumauditufore,Chrifticarnemnihil
^odefle.
Deinde,etiamficonccdcretur, Chriftum defuacarnedi-j ^Caronon prodeftquidquam; tarnen Cinglianos non pofte (^''nrrnationem fuæ opinionis de Sacramento indeextorque-ij ^onenimaflerunthæc verba, Chrifti corpus non efle in Sa-k ^ento. Sed etiamfi concedatur,ca deChrifti came accipi de-tarnen itaintelligi pofle,Chrifti carnem nonprodefle ijs,nbsp;Iffnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Auguftinus criam hæc verba interpreta-
!j '^am Chri/Ti rlt;*nrlt;»ntii frt-_rarnrm fine Snirifii nihil nrndeffe. 1^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A A. W * A.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O «. A «Anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AA Anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A A A A A» A A A A A*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A A* A A AT *
'^^ddit, Spiritus eft qui viuificat,
AltcrumargumcntutnPhiIofophicum,exrationcdu(ftum Pu num corpus non poftefimul in diuerfis locis elle: Sed cor-^^hrifti efte in clo amp;c,
i^'^'hocargumentolongarixa fuit. Lutherusaicbatratio-C;if nnianam non dcbcrc necpofteomnipotentiam Dei iudi-i I3n '**§1'us dicebat,Deumnon proponerenobistaliacreden-
. ^alcs ineptæ voces ci excidebant, cùm tarnen dcârina L?^*ana multos incompræhenfibiliorf*s amp; fublimiores arti-------------------------------------------------------- , : gt;Chriftus,qui verus Deus eft,mortuus fit.
L Dicebatetiam Cinglius, qnomodo res tantæ per malos
(S'
1( jh
2 i N A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AZ J.Z AZ.-ATA AZ AATaZAZAAZ A A A AA A, A A. AA A. -A
* prorfus comprehendinon poftînr.
. ^alcs ineptæ voces ci excidebant, cùm tamen dcârina multos incompræhenfibiliorf*s amp; fublimiores arti-] fûu^^'^^ùeat,vidclicet,quôd Deus homo faâ:usfir,quôd hæc pernbsp;K ^gt;C:hriftus,qui verus Deus eft,mortuus fit.
r
Dicebatetiam Cinglius, qnomodo res tantæ per malos ^notes confie! polTentjVt Chrifti corpus eo perucnirct.
I fi ordinationcillud fieri Ç^iaChriftus mandauerit, ^tnetiam deeftîcacia verbiamp;facramentielfefcnticn-( J *îic .^^Donatiftarum errorcm elfe, quodSacramentanon fintnbsp;K iiihpî^^uæàmalisfacerdotibusadminiftrentur, Adhæcnihilnbsp;'-ingliusreplicauit.
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tertium
64i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA' CVM'
Tertium Argumentum vrgebat OccoIampaJius. Sacrï-^ menta funt figna, ideó intelligendum eft,.caaliquidfignificarfnbsp;Ideo hïc etiam fentiendum eft corpus Chrifti tantumniodo'nbsp;gnificarigt;non præfensadcfle.
Ad hoc argumentum rcfpondebatur,vcrè dicijSacranicO' ta efle figna; Sed nos cis non alias fignifieationcs præter eas,qu^®nbsp;Chriftus ipfc tradidit,affingerc,necalitereainterpretaride^^'nbsp;mus.Itcm,quGd Sacramenta funt figna,idpræcipüèitaintd 'nbsp;gendum eft,quod annexas promiflîoncs fignificcnt.Vt;Cirlt;^jnbsp;cifio præcipiic verbum fignificat àDeonturilliannexuin,î^nbsp;Deuspropitiuseife velit. Acfi quisaliamfignificationcni^^y^nbsp;rere vellet, videlicet quodcircumcifio mortificationcmnbsp;dcnotet,inutilis hæc fignificatio futura eft,fialteraprin^^L.nbsp;fignificatio promiflionisnegligatur. Ideo non temere fig .j-j,nbsp;tioncsfingendæfuntjfedvidendum, q^uomodoverbuto*^^nbsp;jpfum interpretetur^
Poftremo multa dilt;fta Patrum le£ta fun t, per qua: amp; Oecolampadius fe vióloriam in fua caufa obtenturosnbsp;rabant. Erantautem generalia difta,quorum pleraque*^*nbsp;Sacramento loquebantur-vt,corpus neceftario innbsp;fpacium certumoccupare? item,quodChriftus verui«^nbsp;habeat.Aduerfusifta,llluftriflimo Principi Haffiæ multa'dnbsp;dida exPatribus exhibita funt,quædocent,.verumcorpi^nbsp;guinemChriûiinCnaDominiad.efte,.
Hæcfummaeftcolloquij breuiffimècomprehcnf^.^^jjilt ruîin fua fententiaperftitit, verum corpus ôtfanguinen^ jel^nbsp;in CoenaadefTc. Aduerfaautcraparsifuaopinionedi*nbsp;noluit.
Petebant autem vt Luthcrus eos pro fratribus Huie poft Illa to D.Martinusnuilo modo confentire volü.nbsp;uit er c i i am eos allocutus eft,dicens-, vch em cn t cr fenbsp;rnodo ipfum fratris loco habere poffint, fi modonbsp;fuam veram clTe ferio fen tian t: Scdhocindicionbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C,\i'
-ocr page 663-Scd tamen,vt maiora dtflîdia amp; turbæàuer teren tur, vifuiK ^rticulos aliquot confignandosefle, qui typis editifunt.nbsp;. ^narticulisilIisCingliusScOecolampadiuslibcnterincæ-^omnibusLutherifcnténtiamfecutifunt; DcSacramentonbsp;^ümfcqui noluerunu
Ni mi c /»n Î m 1 rr^ m-rtrt-rr»ïTi T*n n ï n nbsp;nbsp;nbsp;r* nCt /-Ïï r ni
nomina fiia fubfcripferunt. Die 3. Odobris, Anno I j 2 9.
(^jp. Secundo. Credinius,nonPatrem,nccSpiritumfandum, Q Dei Partis, verum Deum, hominem fadum eiTcjpernbsp;bnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Spiritusfamäi,finevirili fcmine,natumxpuravir-
ijjjj ^aria fecundumcarnem, perfedum corpore amp; aHima,fi-'^alijshominibuSjfinc omnipeccato.
L '-hriftus,pro nobiscrucifixus,mortuusamp;fepultusfit,rc-dexteram
;---------------------------------------
Ij ^onunus omniumcreaturarum,venturusadiudicandura ®^lt;Scmoj.fQO5
'^tti ,9^^^*^° Crcdimuspcccaluin onginisabÀdamoinnos lt;(5? S^ncrationepropagatum,talcpeccatumefle,quodom-®ßiines condémnet,nbsp;nbsp;nifî C H RIS T V S nobis opem fua
morte
644 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
morte amp; vita tuliflet, xterna morte nobis in eo moricndutniu fct,nequcvnquaminregnumDeiamp;beatitudinemxternanip^f'nbsp;ucnire potuiflemus»
Quinto. Credimus nos à peccato originis amp; alijspeccatis amp;abæternamorteredimi amp;libcrari,cùminF'l^nbsp;Dei lESVM CHRISTVM pro nobis mortuum crediniii'nbsp;necfinehac fide, pervllum opusvcl ordinem amp;c. abvlHsP^^^nbsp;tis libcrari pofle^
Sexto. Quod hæc fides fit donum Dei, quod ccdentibus operibusaut meritisimpetremus,necproprü^nbsp;bus confequi nunc pofllmus. Sed Spiritus fanólus,Ybivu)f^nbsp;amp; cfficit fidem in noftris cordibus, cùm Euangclion feunbsp;Cliriftiaudimus,
Septimo. QuodhæcFidesfitnoftraiuftitia coratu^^^j propter quam nosDeusiuftos, probos amp; fandos rcputcfi^nbsp;vllis opcribus amp;mcritis,amp; per hanc fidem nos à pcccafo,ß°nbsp;inferno liberet ,in gratiam rccipiat, amp; faluet propter Fili'?(jj.nbsp;um,in quem credimus, amp;hac fide omnium bcncficiorLin-»'^nbsp;tiæ amp; vitæ CHRISTI participes reddamur» Quaretoti^'nbsp;nachatus amp; vota,cum prodefle ad falutem exiftimantub^^nbsp;natafunt.
Odauo. Quod Spiritus fandus, de via ordinarialo^^^p, do,nemini banc fidem amp; donum fuumlargiatur, nifi pt^^^nbsp;teconcionefeu verbo vocalt, feuEuangelioChriftinbsp;curnverbovocalioperaturamp;efficitfidem, vbi amp;inquibii^^nbsp;vifumeft. Rom. 10»
Nono. QuodbaptifmusfitSacramentumadhanÇn (cfficiendamamp;obfignandam)à Deo inftitutum . Etquiâ^^^^^,nbsp;datum Dei, Ite, baptizate, amp; promiflio Dei, Qui credidet**:^^nbsp;ptifmoincluditur--non nudum fignum autnota amp;tclTerapnbsp;fefsionisÇhriftianæ, fedfignum A opusDei eft,inq^uonbsp;firarequiritur, perquamregeneramur.
Dccimo.. Q^od hæc fides,per cfiicaciamSpiritus^^^^^ij
-ocr page 665-CINGLIANIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«4j
gt;
in pcccataaut errorera lapfisconfcicntijs, præ-'L ^^pter abfolutioHcm feu confolationem Euangelij, quac '^folutio cft.
^.^Uodccimó. Quód Magiftratus,kgesciuiles,indicia t/'^atione« nrJirira». vbicunquc funt, bonusamp; lcgitimus
Papiftac amp; Anabaptiftæ
'¦'¦I't amp; docent: SedquèdChriftünns.quiadMagiftratu^m vVnarckatibcnlpér fidem CHRl ST 1 falnat. ponl.:
^rdo coniugalis, pattis amp; matris , domini amp; matrisfa-i bScc.
^rx^ccimoquarto» Crcdimusamp; fentimusomncsdeCna
Hifr^traqucfpccie, iuxta inftitutionem »vtendum fit: Quód ^?onfitopus, quoalteraiteri, defunótoaurviuend, gra-Ai/'^^P^trct: Quód Sacramcntum altaris fitSacramentumnbsp;Ç^^ïporisamp;fanguinis lESV CHRIST I,amp;quódnbsp;manducatio huius corporisâcfanguiuis , vnicuiquenbsp;^noptatcipuc ncccflariafit.
^ioùlitcrdcvfuSacramcnti confcntimus,quódficor,Tcf-
-ocr page 666-ACTA CVM
bum jàDco traditum amp; ordinatumfit, vt in firma sconfcicntt* ad fidem amp; dil edioncm exci tctper Spiritum fand urn*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
ad fidem amp; dil eólioncm exci tctper Spiritum fand um*
Etfiautem,an vcrumcorpus3c fanguisChrifticorpo^^J tcrin pancôc vino Cnæ Domini prafcns fit, hoc templenbsp;nbsp;nbsp;to,
concordauimiiSjtamcnvnaparsalteriChriftianamdilcdiof^^jj k quantum cuiusque confeientia fcret,declarabif,AvtraquCp ||j^nbsp;Deum omnipotentem diligenter orabit,vt nos Spiritufuoi®nbsp;rafententia confirnact. Amen.
Martinus Lutlierns.
Philippus Mclanthon.
luftus lonas.
Andreas Oßander«
Joannes Brentiui.
Stephanus Agricola* Joannes Oecolampadiu*«
VJricus Cingliiis.
Martinus Bucerus»
Ca/parus Hedio«
-ocr page 667-CîKGLIA^ÎIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;64?
VQftquam igîtur in Colloquio Marpurgenïî D.LutheJ-us , ^ingliumjÖecolampadiumjBucerum , amp; eorum {bc!osgt;nbsp;^'^ôpterea, quôd in articulo de vera amp; eHèntiali præientia quot;nbsp;^poris amp; fanguinis Chritti in Coena Domini, dîuerfum ànbsp;iùaâocerentjpro fratribus agnofcere amp; reciperenbsp;jj'uit: Landgrauius tamen,amp;alij boni amp; pacis acconcor-J'^cupidi
non deftitemnt in eo elaborare gt; vt diflenfio ilia Âna Domini piè componiamp;lenirijamp;Chriftianâpax:nbsp;^^^'quot;ernitas inter vtramque partem conftituipoffeunbsp;ç QuarcinComitijs AuguftanisjCtiam ante exhibitaranbsp;-/'æfsionem, Landgrauius Hafsiæfcriptumquoddamdenbsp;'^5'^nitate cumCinglianisineunda, Theologis Lutheronbsp;' .''¦^nâis, Philippe Melanthoniamp; loanni Brentio exhibe-(J'^^sittytad communemconfelsionis fidei fùbfcriptionemnbsp;('^faiadmitterentur.
K De feripto illo, Philippus amp; Brentius Landgrauio le-Wbus literis refponderunt, quas, vt à Brentio ipfo iam-dudum editæ amp; pubhcatæ fîmt, ad-iungo^
ILLV-
-ocr page 668-Ä4« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
ILLVSTRISSIMO PRINC^ PI ET DOMINO, Dgt; PHILIP?^'nbsp;LANDGRAVIO HASSIAE See. PHILIPPVS
]4£LANTHON, et ioannes
BREMTIVS.
Script»'^.'** [j'
Mquot;tcrq,Jcgimas:amp;CV.h«müimèoramus,vtfloifr»*
i'
ït ft
'o
f{
?
tefponfumclcmenteraccipiar.
Poflumus cnimDeum vocarc tcftcm, nos nuIHu* nisamoreautodioinhocnegocioduci.Nanidiflcnfioncö^^^jinbsp;incidifle ex animo dolemusinec quidquam nobis in hac** unbsp;acerbifsimi doloris fenfum grauius potcftacccdere,quàniHnbsp;in hac caufavidemus multos incerris amp;falßs opinionibus^pFnbsp;dere, cxquibus maiorcsEcelefiarumdiftraüioncSjamp;^^^j^jj.nbsp;tiarum perturbationes fequuntur : per quas ctiam,nbsp;lioserrorcsjinaioricumpericuloconiundoshomincsdcw^nbsp;tur.Cuins rei iammultaexcmpla extant,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,
'«rip
Quidam enim, qui initio dun taxat de Coenaallcg^^^jj, medium attulcrantjiam eafdem,in alijsarticulis quæruflfpj^,nbsp;peCampanus,MartinusCclIarius,Caroloftadius,Felines*nbsp;tcrea quiefcere non poflun t, fed aflßduis praûicis in eola^^^^jj,nbsp;vtpcrfadioncs,amp;vim, fialitcrnon pofrint,errorcslüosr^nbsp;tur amp; propagent:Vndenon folùm cruenta Sc horribilia bdnbsp;rùm etiammaioresdiftraûionesin Ecclcfia,amp;diflipatiofl^ j,nbsp;periorum,aliquotfeculis, imoad finem vfq; mundi vixffnbsp;endæjConfequipoÜent. Deumimmortalem,quàmtrift^*P.[jyinbsp;culum eft, horrenda ifta , vel tacitis duntaxat cogitatiot*
Perfuadcat ergo C, V, fibi de nobis, nos îta non ngt; lt;
rertuadcat ergoc, vuioidcnoDis^nosiranoui»--,^ ,i s dclcdari.vtferio ctiampcrturbemur,nec(dcquofortaflcß*!f^ lAnbsp;fti quibufdam effepoflumus ) captandæ laudisgloriæqjc^é^ 'ftnbsp;tescontcntionesqjmoucre. Atqjidco ctiamhumilitcrC«.',jnbsp;oramus, vt refponfum noftrum dementer audiat, ftnbsp;cP'^
C ING LI ANIS* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d49
ftuduim«s,neC.V.detin eremus îongiùi: Deinde,quod nó
/^lCari«n-.________n* _____J/?_____»-______l:______
( 53temusncccfl'ariumadfingula capita fcripti nobis propo-'''«fpondere.
jj ^fitiôautem,quodadFratcrnipatcmattinetjfortalTisChri (j^*gt;(luia]iquocrrorc impliciti funt, nec tarnen pcrtinacitcrnbsp;i^^emdefcnduntjVtFratrestoIcrariponiinr, vt amp; ipfeSerua-VS difçipulosfuos rolerabat. At qui dodrinam fal-modo introducunt in Ectlcfiam ,fed etiam defendunt,nbsp;, fätribus agnofeendi non fun tmullo enim modo falfædodrinbsp;I len tiend um eft. Quare q uæ in co fcripto,quod nobis reddi-ijipft,detolcrandisinfirmisprolixeagitantur,de ijs demumnbsp;; ^isintelligendafunt, qui incerta dogmatafua nondefen-Ift^ficut Paulus Galarasfufccpit: Sc tarnen de ijs,qui falfamdo-¦ ®îQidefendebant,dixit:Vtinamabfcindantur, qui voslabc-f ^tquot;HæcnoftraeftdehacrefimpIcxfententia,quamctiâ fpe-l?'^snosDcoapprobaturos. Quomodo enimpolTumuscumnbsp;^farijs fraterni tatem inirc, atque ita confentire, vt dodrinSnbsp;j^certam propugncnt,cvim tarnen confeien-' |.^raaliterfcntiatamp;ftatuat, necper difputationes illorumnbsp;' **^eddiqucat?
jjC Bono fortalfis animo candidoque, author huius fcripti ijuP'fâtioncmiftaminftituit:fcd de Fide nimis frigide loquitur,nbsp;k^0 inagni referre putat, etiamfiin articulis aliqbus in Scri-Î? ^raditis erretur : nec necefle effc, vt certi fimus de co,quodnbsp;((Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp; docemus.xAt quando conicientiæ inter certum amp; in
iin^^''^fluduanr,iniudicio Dei feuerioriilloconfiftcrc neque-Ij^ficutPaulusdicit: Quidquid non fit exfide, pcccatum effe. cura, diligentique return facrarum experientia o-tQhP gt;vtfidcsinfi:ueriifimoilloiudicio firma immotaq; poflltnbsp;'^nhïi
I
/
!
!
r
i k ^^ccArticuIide SaeramcntiSjVelutexiguiraomcnti, parui t^endi funt. Cum enim tota Ecclcfia quotidicin Sacramentonbsp;( t ®dtniniftrationcoccupatafit:magnæamp;triftcsofFenfionesamp;nbsp;lt;,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxiftunt, cum in illis erratur. Sed facile conieéiuram fa-
! ^((^[^Poffumus, vndenouahæcTheologiaproficifeatur,quaepa-i)j^ferrcexiftimat,quicquid tandem in Ecclcfia doccatur: ac ) (^y^^sfaaumciTeiudicaGfiprimömquidem otio paciqî ftu-I ^^Meindevitamvirtutibuspoliticisvtcunqueexornemus.nbsp;f 5nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed
-ocr page 670-«50 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
fcrcndi. Ncc de doârina ex fpeexe vitæ ciuilis, fed ex verbo P^** p( dicandiuneft.
Quantum ad fecundam partem attinet, dcConcilio''f^j p do;SiearationeCxfareaMaieftas in hoc conuentu proccdi^f^ pnbsp;ficut literæ Indidionis præ feferunt, poflet fane pro Pnbsp;agnofei. At, fine in Concilio,fiuc extra Concilium limus,ot^^nbsp;noftri ratioflagitat,vtfidemnoftramingenueprofiteainuf»^^ pnbsp;alios impediamus, quominùsdodrinamfalfamprohibeaof'^^ Hnbsp;terea diligentercauendum eft,ncnimia fubtilitate,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|?!
nihil habctcerrijcurfusdodrinxveræ amp; certiffimæimpc^^^j quod fanèiam ctiam aliqua ex parte fieri experimur. Vi^f' i Ünbsp;ctiam Zuinglianos,nonexpedatodecretoConcilij, Paf* j,j(, 7nbsp;Anabaptiftaspcrfequi.Curigituralijiniuftefacereiudicaf^jj. Fnbsp;quifallainipforum dodrinam, extra Concilium prohiben^^^jjt, Inbsp;fertimeumea prohibitione,veraamp;ccrtad.odrinapromoi*^nbsp;amp; p a X c o nfer u etur ?
PoftremoC.V.propter Dcum obfccramus, ne jp-gno Scarduo negotio de Cna Dominica paciaturfcàvct'*^^(,, ititutionis.ad nefcioquasallegoriasabduci. Nam inord' (i anbsp;nibusdiuinis.proprierasvcrborum retinendaeft Et Inbsp;rationes, quibus Zuinglius mouctnr,confcienrijs ita 'nbsp;rent.vtin iudicioDeiijsnitipoflent, facile nos quoqüc»* Jjj gt;nbsp;rias ipfiusapprobaremus = fed feimus non poffeconfeiect'*^ -oSnbsp;argumentis acquiefeere. Manifeftum autem eft, horribil'^Vfa' vnbsp;peccarc,quiinccrtamdodrinamprocertatueri volant,5 çnbsp;tionctetris diftradionibusSc bellis caufam præbent. i?nbsp;enimC.V.cclarc,Zuinglianos,quihîcfunt,magnificèR'^^[^jiônbsp;quodpCcuniaSc virisinftrudifint, amp;quæ pcregrinarunig'^|i;nbsp;auxiliahabeant,Itcm,quarationcEpifcopatusdiftribucrOnbsp;inlibertatemvindicate velint, Valde autem miramurcoS .nbsp;tantoperealioquin dcChriftianacaritare gloriantur, talJdnbsp;dicisfefedcdere,in quibusparumChriftianæcaritatis,obC ;nbsp;tiæamp;patientiæanimaducrtitur:ac etiamfi veram dodrifi^'nbsp;rentur,taliatamenconfilia,dcquibusipfi fefeiadirant, ynbsp;quàmChriftianafunt,cxquibushorribilis Ecclefiarum
-ocr page 671-CINGLIANIS* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;651
confufi O fccutura eflet. Profedo in rc tanta, pofterorum ilçjj^^tatiohabcnda eflet, qui talifcditioneexcitata,nuIiamEc-\{(^?^^utPolitiamtranquillam habituri funt. Ad hæc omnianbsp;k^''^usctiam hoc ipforum propofitunijinfcliccmcxitum ta-^abiturum cfle.Oramus autemC.V.vt (împliccmhancno-ijj^^'întcntiam dementer accipiat, Näm Deus nobis teftis eft,nbsp;;ili*^hm;rccommodumnoftrumnequaquamfpeftare,fedDe-iii^VPt'Max.ardentibus votisorarc, vtCel.V. ab crroribus5co-i«j ^Snialiscuftodiat. VidemusDiabolumhorribilemTragoenbsp;iijjj ^aehinari. Quare cauendum eft nobis, nc quid tcmcre aganbsp;x'^æcC.V. breuib-usrefponderevoluimus. Qjiod fiharumnbsp;explicationem copiofiorem C.V. à nobis requirit, omninbsp;5c fide, vt nosdebere fatemur, prolixiùsdere tota fen-. htn noftram exponemus. Deus Opt. Max. Cclf. V.demcnternbsp;Amen.
RESPONSIO LAND/
GRAVn HAS-
SIAE.
HefteBrcntî5cPhilippe.Literas vcfîras Icgî, 5c cîc-mentcraccepi.QuodautcminitiofcribitiSjCamp»-/I num, Marrinnm Ccllaritim ,amp; altos, fuis opinioni. bus,pcrniciofasfcâasinuchexe: valdèdoîeo. Credonbsp;ctiani ZuingHum 5c Occolampadium non minùs,nbsp;î\ '^^^dolerc. Sed propter illorum opinfoncs non funt ali|nbsp;damnandi: Alioquin dici poflet Lutherum etianinbsp;* liî ca ufa m pr æ b uiffe, fi c u t Pa pi ftæ pal àm die unt.
veto ad Scriptum, de Fraternitatc cum Zuinglra*. quàm bonóanimo æ me vobis mif- Noneffepro'fratrîbu-snbsp;'4ctnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confirmari poflit,quod vosin
errorê ilium de Circumcifîonc, rem iô ^-ani effe à c afu pteïen i i. I udçi. n.fc ati e b ât Cire a m cifi o h Snbsp;neceflTa-
-ocr page 672-ens, vclim vt abfcindantur; Non dicit, vos Diaboli cftis, amp; nfî* ampliùstolcrandi.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..jj
Præterca hæc de Sacramento diflcnfio, illi longediflißquot; eft.Siquidem nos vnanimiter vnum Chriftum credimusnbsp;teinur,amp;perhuncfolumfaluariintendiraus. Illi etiarnqu^snbsp;raredicitis »verbumDeiin omnibus verum eflecredunt. Ti
Neque opus eft cos in
di,fcd tantum toi crariamp;erudiri, amp; lempeftiueac intemp^^^ju nionerijVt Paulus inquit. Hoc autem officium cisdebetut'j^^jjnbsp;cadodrina,quam vosjpfiK^anicflrciudic.''ris, eos tuea^'nbsp;P*^®pugnetis,nongladio,quod ad veftrasperfenas attine^
verbojôcvocisacfcriptorumtçftimonijsâduipulantibus
CINGLIANIS» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;65?
S *
lt; ^/*CctiamveIim,anLutherusVValdcnfes,quieiufdcfno-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cinglianis cfledicuntur,fîcutautor Scripti vobis
Fratres nominauerit.
M'^odautem autorem Scripti infimulatis,quafi defideiar-. '.[qj ^^guidiùs fentiat; cxiftimo for tafle vos ita fentire quia tt dogma odiftis. Ego verb plane ftatuo,aurorcm non fennbsp;dubia credenda amp; docenda cfle, aut operibus amp;nbsp;externa in clum pcrueniri,vtPhilofophiccnfent;fednbsp;elTc, vbi vera fides fit, ibi bona opera amp;mo-)l)?*^^^oscertô fequi.Cùmigituraliqui veram fidem amp; operanbsp;X ^^^gt;quafdam Scripturæ partes non plané eodem modo in-i)i]j^*^t:hostolcrandosamp;nonabijcicndoscire. Nam qui nonnbsp;efl, pro nobis eft ; inquit Chriftus, Luc.9.
Concilium attinet: cxiftimo omnibus no-tip ^æ'^*'^einauditicondemnemur. QuodfihæcComitia iHjcfledebsnt,nullumfimilcvnquamfuilTearbitror. Acnbsp;'¦VtK ftniCHRISTVM confitemur,decretum præfentisinnbsp;itiijj comientus expeStare debemus, amp; tum aliter credere velnbsp;'to j'^Sofane nihil me vnquamin Scripturalcgiflemalim.Egonbsp;'''l)?'^'^^'c^co,idnequaquamfaciam. Certo etiam confido,nbsp;Joftosviros,quosramprocolumnisnoftrishabeo,nbsp;confilia amp; aótioncs veftras, non accö-'liijnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clTc. Quod vero fidem veftram confitemini, id n emo
Vcrtet,amp; pia,ingenua amp; vera confeflio omni laudc di-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;armis prohibcri dodrinam, quæ nec articulum a-
iuftum cfle: Et çnpjo. Mcæfentcntiæratîones tresfunt.
.''fc nbsp;nbsp;nbsp;QuodChriftus inquit, Sinitc zizania cum tritieo
®dô Chriftus prædicetur,
LutheruSjCÙmconcîonari amp; fcriberc c-5offi quot;.^^¦^^^'^^tii^cftamp;docuitMagiftratum Politicum, non
corporum folummodo amp;faculratum, non confeie-¦^Qiarumgubcrnatiocommendatafit,.
crtia.QubdCingliani,vtnominantur,nondumconuidi funt.
-ocr page 674-ÖH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
funti vt crrorem fuum fateatitur, aut i trafublimem Maieftatem Dei pugnet.
Quod veto Zuingliani Papiftas pcrfequi dicuntur : Jd primùniaudio:Tamctfi abufus Pontificiosab eisabrogatbnbsp;iniquum eft,cum operibus fuis clum promercri velint?nbsp;ita Filium Dei blafphement.
Quod Anabaptiftasperfequuntur,nÔiniuftèfaciddt j docirinamfeditiofamaliquiprofiteantur.lntclligo tanicdnbsp;non funt feditiofi, àcæteris difeerni amp; tradari mitiùs.
Poftrcmo.Quod de faiftionibus amp; pradicis Cingfi^î meminiftis: fpero rem non ita fc habere. Peto autem, vtnbsp;tis horumrumorum aurores, vt veritaspatefiat.nbsp;ftimoCingliumamp;Oecolampadium eo animo efle,quèdtf [o,nbsp;parus diuiderc vel fcdirioncs exci tare cupiät. Quod autt'* J jsnbsp;¦'rumMagiftratus, multorum amicitiam amp; coniunftio^nbsp;ncccflitatcipfis opem ferentium, expetunt, id reprehend I),nbsp;ciim N.ipfe fdera cum Principib. amp; ciuitatibus feccrit;nbsp;tidicplurium focietatemambiat,
Quareconcludcns,proptcrgloriamDci,amp;pfopf^f^vti' fiam amp;RempubIicam,vosobteftor,fiomnino fierinbsp;micam amp; fraternam paeem, cum ijs, qui Zuinglianinbsp;ciaris. Cogitate, quanta humanitate amp; Icnitatcnbsp;mulriPatresinterfcmutuoamp;erga alicnos vfifint.nbsp;neminem cogi ad fidem pofte, amp; corda primùm perfuadtt*nbsp;tere. Nam externa mandata amp; coadio nihil hac in rcprO^ gjtnbsp;^nftitutione opus eft, vt intelligatur cupere vosnbsp;Zuinglianos rede erudite amp; non perdere.
Prorfusetiam nonfpero VOS exiftimare, Zuinglidî^ plö' , véftram fidem cogendos,vel bellumipfis, dodrina;, Q .nbsp;fitentur,caufa, infcrcndumclfc. Quod cum omni fcrip^ jjl'nbsp;ipfius Lutheri libris pugnaret, qui multa huiusnbsp;Turcis, quorum fides prorfusimpia eft, fcripfit. Sed i;) inbsp;lia non fpero, ctiamfi varia ad me perferantur. Vos vtrdp® 'j'jjnbsp;¦tis, peto.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^,
Qixodmeobfccratis, neàvcrointellcduvcrborun^.piji menti mcabduci patiar; non eftquod dubitetis; Deo enio lt;nbsp;tepromiirionibusdiuiuisconfidam, amp;vcrbo eius credai^
quod tails error fit;
idn'
¦li
^'1
t
*1
f t
CINGLIANIS* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;65gt;
veflram fententiam vcrani cfFe t cxprcflb textu, Scdlibcntcjcvo.s omnesamp;nbsp;rationem mcam, verx fententiæ captiuâ du-^ycrbo Dei præbcbo.
;ji^*^ifliniaLitcm voSj vckitfratres inChrifto,inonercvolo, ¦ij'5'pfis dilig cntcrattendatiSjamp;jquorum oculiinvos con-i5iç'^'Confiderctis,amp; ea,quæ pacis fuut, confulatis amp; agatis,nbsp;.;i?*onempræbeatis, vtCxfar amp; Principes bello Zuinglia-atqueitamulti innocentes, ctiam non adhæren-,nbsp;Q^funîopînioni,vnàcum noccntibusinterfîciantur: Cu-vSocdixpcriculum ad omncs piosin totaEcclefia pettincrnbsp;((jX'ftcainnosredundarct. Eucnireetiam poflet, vt ab vnanbsp;'{J^^3r5cPrincipes,ab alteraHeluetij, ciuitates amp; Ruftici,nbsp;'^kiûa.ttcrcrcnt amp;perdcrcnt,vt Magiftratus ctiam, Deonbsp;kp^'ite,inpcriculumvenirepofîcnt,amp; viduæacpupilli vi-^^ultatesamittcrent.
^tj^^æcvcftrimonendicaufafcribo, amp;à vobis hacîn re, non ¦^jj^^*^l'onam,fedDei gloriam ipedari volo* Oro etiam, vtnbsp;amp;pacis cupido profeótas,.nbsp;'oaccipiatis.Libenter etiâcoràmvobifcum de haecau-^'^àscolloquar.
HisLandgrauÿ. Halsiæ lîteris Philippus amp;
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
, ^¦entius fèquenti Epiftola rcïponderunt,
LluftriiTimePrinccpSjDominG ClementilTime. Re^ ucrenter Cclf.V.gratiasagimus,quodliterasnoftrasnbsp;I clemcnteracccpit:NecdubiramusCelf.V.fidelianknbsp;^oJnhaccaufa, communcm Sc publicam falnteninbsp;populorumfpcdare. Denuoigîturlub-niiper in-nihiliios petulâterin bac eaunbsp;confiiia ôcactioncsnoftras ita ihftituerc,ficut corainnbsp; ^^ationemdeijsrcddituroscfleconfidimus.-
%i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nos duos, hadenus neeferiptis, nec
'^fiCjquidquaminhumaniùsaduerfusCinglanosedidiflc.i Multos
-ocr page 676-6gt;6 . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Multos etianiin eorum numero bonos amicos habeß*^. iorem nobis dolorem hæc diftradio quàm mulris i^1 '
Q^iantumvcróadFratcrnitatemattinct, Celf-^-fententiam noftramlegit, quodin earn confcntircnoß proprerca,quód talisFraternitasfincfcandaloinirinÓP .-{jrnbsp;ccflarió enim fcqucrctur, vtalij fentirent.nosin eoruwnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,jj
confentirc,camq;confirraare,amp;ftabilire,quamtameo^ , defendercamp;tuerincquimus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, lt;it
Deinde Cclf.V.facile cogitate poteft, multó à Cæfarepericula,quàmCinglianisimminere,multis .((' jnbsp;quasrecenfere nihil opus eft. Itaquc nihiladhucconft^^pi^nbsp;tipofliimus,quomodoferesdaturæ fint, in petendo^'Inbsp;non quod fidem noftram à Cocilio primùm difcerc vd*nbsp;nbsp;nbsp;IJ
vtaduerfusiniuftasperfcquutionesamp;iniurias aduerfâf' k appellationem ad Concilium nos tueamur.
SiautcniDeusgratiamfuamlargirctur,vtdo(ftfj*^.ji:'' ||| quam certam amp; ncccflariam effe feimus,à Cæf. M. dcii*'^J,ornbsp;ficuthadcnuSjtolcrareturxxiftimamusidnonimpcdJ^'ll/nbsp;bcrcdcfenfioneCinglianædodrinæ, fi camtolcrard*^
Nosctiam,profimplicitatcnoftra, viderc nofiP^^6'^ Jli Fraternitatemiftam publicæpaci profuturamefie-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^1
perfcqui Cinglianam doftrinam vellet, ncquaqnam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'fij
fuum propterea mutatura effet, quod nosFraternitafC lis inijlfcmus.Iraómaior óchorribiliorTragirdiain^^^ Jtinbsp;quodfæpeinhaccaufametuimus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jj/\
Prætereafinoftri mala con feien tia ôcfinefideÛ^O dodrinamdefenderent, non valdegratumhac rcolS^* t|)nbsp;præftituri effent.
Quod verb allegatur, populo parcendum gmatiftæoppugnentur,refpondemus,ncquehîc,'.'tjnbsp;cilio,depcrfonisagi,fed tantumdedodrina,anveravi^^^jj/nbsp;HÎC vnufquifqueadedendum fidei fuæ confeflionei» ®,5nbsp;eft. Executioautem contra do drin am damnatam, no*nbsp;ftra poteftatc. Et Chriftianæ pietati conuenirefgt;in^'.|^^;nbsp;diferimen fcruariinter dogmatiftas amp;populum, fiou^^ptnbsp;Ecclefia fer ua t urn eft. Speram us tarnen, fi ci ui tat es ; 9*
-ocr page 677-( K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt; o'b edi en t
' ^cbellocomponi.
armi5nos,præierrjui euiirra niterentur: ficutDuxFridcricusJaudatiflimæ
(j lori* r.___...1________J_________-.r.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____....
( ¦¦
»s,'ueu
t(lt; J'æent,
CINGLIANIS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;057
tiam debi tam præftabunt, pofîe banc eau
Reftè ctiam amp;piènoftroiudicio Principes amp; ciuifatcs,Lu (^^^iamp;Zuinglianifacerent,fi nos, qui docemus, doârinainnbsp;^/îindefendcrefinerentznccarmisnos,præfcrtimcontra C.
J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*. *il b V« Jt. * v-* V* Jk « b# U J Jl k» b«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*.«Z
contra t^.'^aieft.tuGrieumvoluit.SicodemmodonuncPrincipesaf-\ nos miferiminiftri, leuiorcs curas fuftincrenms,amp;a-?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cæteri Wagi-
, ^^agisquietiamp;tranquilliviucrcpofienu
'Oj{^^°'^Cel.V.indicat,auditosefleexn©bisfermones,qucd 'â f^P^^^'^cutione Zuinglianorum dcleâ;emur,iniuftè finenbsp;rnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onçramur» Cupidiflimi enim pacis fumus, ficut
óctumultus diffuafifle, 'ibç^^nosdodrinamnoftramipfidefenderefincremurific-''iijp *^^3ntc,inhocetiam conuentuteftabimur. Gloriariau-deZuinglianisad bellum inftrudis amp; paratis, vciènbsp;V.affirmarc poflumus,in bac vrbe Augufta,in Rotvvi-
, bj^^ultusnarrationcamp;abâsjauditum efle.
,*3h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V.nouitbanccaufamDei caufam cfîc,in qua
Üpliutnexpedandumfit:qui bauddubienoftri ctiam non nimiumfeftinabimusillcgitimispræ-'fiiQ'^onGlijsnosipfostueri. Expeâarcnos oportet, quid Denbsp;prçuenireillegitimispraâicisjficnbsp;^*r^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;expedarunt Slt;. auxilium oportunum confe-
exercere fidem oportet, alioquin nj^gt;quidfitfidcs,difccmus.
oramus C.V.vt patienter Dei auxilium cxpedet,nec 'îttij properer quærendisbumanisauxilijs, quæ tarnen fæpenbsp;? . ^^^^r:aufisfruftrantur.
rie quorum veri-ith»: yeigratiam certi fumus, amp; quorum caufapatibonacon
*
V
)¦
h gratiam certifumus,ôcquorum cauiapati nona con înbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confolatio
d Sd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;certief-
\.r P'Pumus.cùm dp pa clariim Srexoreflum vprhiim Dpi nul
Lt^^4n.ius,cùni de ca darum ôtcxprcflum verbum Deinul Çatïius.
*^Cel,V,refpondcrebreujtervoluiraus, amp;:fubicdiffimè tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oramus.
-ocr page 678-65t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVMnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
oramuSjVtCeIfV.litcras nof!ras cJcmcnteraccipiat ampliorcmdeclantioncm rcquiret,reucrcntcrCelf.Vlt;t°nbsp;geremuSjücutC. V. nos debcrcagnofcimus. Deumerai^^'nbsp;Celf» V.incolnmemamp;florcnteni perpctuofcruet.
Cum aufem hac Landgrauij interceßioncobtigt;]^f'^^ potuiflet, vt Zuingliani in fratrum numerum à SaxonJ^^^nbsp;cepti, ad communem fùbïcriptioncm admitterentur-poft exhibitam quoq; anoftris Confeßioncm,nbsp;deftitir, ineundæconciliationis amp;côcordiæranon^5^^^;nbsp;cura amp; ftudio vrgere. Cumque apud Gregoriumnbsp;ElcdorisSaxcniæCanccllariû, aliquotiesdixiflet,û^^ y,nbsp;inter Cc amp; Eledoris Saxoniæ Theologos conlènfutnnbsp;tùm loquendi formas dißimilcshadenus vfürpataSj^*nbsp;quàm autorum fententia fuerit, ab altera parte accep^^xnbsp;cafioncm tanto certamini præbuiftê, amp;: totam cont^^^nbsp;am placido colloquio dirimi amp;componi pofte:nbsp;fcripto Buccrum Icntcntiæ fiiæ, viua voce apuHnbsp;pofitæ gt; fummam compledi iubet. Id fc-quenti Epiftola Bucerusnbsp;præftiüt.
-ocr page 679-Ku nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CINGLiANISinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6^î»
yiSTOLA MARTINÏ BVgt; AD Di GREGORIVM PON-i
TANVM, ELECTORIS SAXO.
NIÆ CANCELL A-
S.1VM,
VodhcftcrnadicM.V.pollicitus fum, me fermônet illos, ncmpcquödjDco tefteinosincaufaCnæDonbsp;rainiex) verbis tantum àD.Luthero diflentirc dixi,nbsp;brcuibusarticuliscomprehenfurumefle,irtudßuncnbsp;animo fimplici,candidoq; piæftiti, ea complex,quænbsp;'¦^nfeientia mea amp; coram Dco vera eflciudico,
^ubieftosigiturarticulos ad vos mittens, reucrcnteroro, ttjj^'^ttifincmijs vtamini.inqucm àmefuntcôfcripti,nempc,nbsp;k.'^^cooperante amp; faciente, diffcnfioncs tam pcriculofæ veinbsp;tollantur, vclad minimum Icniantur,
L ,Qüàm infeiiciconatuhadcnuscompofîtioillatentatafit, k ^*iiültægrauefqi fatis mihiin m£tem venirepotuiflent,menbsp;iH(j.quot;'^ïitcs,vtrem totamintadamrelinquerem. Scdcùm aliternbsp;Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non poflîm, quàm D.Lutherum, ôc aiios ei coniundos,
l;jj*^®sfratrumalboexpunxerunt,gloriam Domini noftri lefu cxanimo amp; fumma fidc quærereac promotam vellc,faccnbsp;tollen-d. '^^flènfioncsamp;recuperandamconcordiam aliquid faccrc vi-jijnbsp;nbsp;nbsp;Crueem hac rationeme non cfFugiturum, fed iîla me ma
^^eraturumefîcccrtô feio. Nam Princepsmundi tantô fæui-(jj^^*'ocius,quantô nos diligcntiorcsin cÔfequendo regno Chri ! çipConaponcndisdiflidijsfuerimus. Deinde hoc quoq; verumnbsp;' ç/?^ccdccrit,cleâ:orumparuum efle numerum. Hi igitur li-omnibus vnumidemq;fentirent: tarnen à rcliquis errori-(j^^'^n.æuis, quos Satan nonnunquam adfpcrgit, aliter liberarinbsp;(l^*^poirent, quàm per vulneraChrifti,FIocdignitatem veflramnbsp;J, ¦^cliberatam,iampridcm in Chriftiana fuavita per expericn-*^lt;hdiciüc 5ccognouifle, non dubito.
Omnia
I
t 1
^7
-ocr page 680-660 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Omnia vcro, quæ fum fubieâurus,ca meer èdere Deoacconfcientiamcatcftc,profiteor, perhxcnulliusfidcifi''nbsp;trabens aut addens quicquam.Sed tarnen pro vero affiriratci^'nbsp;dubitOjControuerfiam interLuthcrum,amp;Zuingliumamp;Oct'nbsp;lampadium, quantum ego intclligo, in tribus confider^P^quot;nbsp;üis:
Qiiomodofcilicctverbailla: Hoc eft corpus meum, intclligcnda?
Quomodo homines corpus Chtifti comedant J
Qui iJIud accipiant ?
Verba ilia: Hoc eft corpus meum, fccundum minus,quàmLutherus,veracflcdicimus, licct aliquinbsp;ea i ta fin t in terpretati, vt vocabulum Eft, pro verbo figniW^',j.nbsp;corpus, pro figura corporis acceperint, quæduæ loqucnd'' gt;nbsp;mulæ,vt Lutherusipfeinfuaconfcflionefatetur, vnoninbsp;fignificanr,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jj
Caufas veró, ob quasilla verba noftri ita fintintcrprc^^^j[,5, ob quasLutherus intcrprctationemillamrcieccrit, .j,nbsp;nullam prorfusdiflbnantiamrepcrio.Noftrienimhiscau^ }lt;nbsp;tihocfcccrunt,quöd multorum hominum ea cfletnbsp;nem eflcccrpus Chrifii,lt;5cpancmcomcdcntem,Chriftün^°nbsp;derc,nulla prorfus habita rationegratix diuinx 5c fidei.QH^ %nbsp;pinionemnontantùnihadenusdodrinafua Lutherusnbsp;uit, vertim ctiamnum oppugnat.
ll
li
Ht î'ï
Al!jdcindcfunt,quiloeutioncmhanc,HoccftcofP^£C^ urn (depanefcilicctdidam)cumilla conferrevolucrin^'^L^onbsp;Filius meus: Id quodpræcipuè fcribendioccafionctMdc£iif^j.(l,nbsp;larapadio, vt in Dialogo fuo teftaturipfe. Ac indcnbsp;qiiod noftripancmcorpusChriftifubftantialiter ÔteorpO^^ jf)nbsp;elle negarunr. Hoc autem amp; Lutherus in Confcfiîonc lusnbsp;perfpicuis verbis panera amp; corpus CHRISTI, duasdiuco^^ oj,nbsp;ftantias amp; natun s elfe, amp; facramcntaliter vniri deiBO® ;nbsp;Quod verb Lutherus noftrorum interpretationemnbsp;eo(quantumegoquidemexfcriptoeiusiudicarepofi'uiB) J/nbsp;cfi, quôdpræfcntiamChrifti,pcr eaminCna tolliamp;ret^^nbsp;fuit arbitra tus.
'i
lt;5
NüfirivciôpancmciufmodifignûcorporisChrifii
-ocr page 681-c 1 JS G LI A NIS* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;66l
nonfuniidenotc-
^Sür nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;manifeftumcft, cxhaclocutione,quaPanis
'IKq ^^ê'iuni corporisChriftiefledicitur, nequaquainfcqui, ju(|. ^orpusCHRISTlproptercànonadfit: Aliâsenim de Au-tttip'^F^uoque dicipoflct, quèd nudumpancin in C oena cfTenbsp;^^¦'t.cùm tarnen contraria fentcntia in librisipfius vbiquere-'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contra Adimantum fcribens his verbis vûis eft:
Us non dubitaui t dicere, Hoc eft corpus meura, cùm daret ^U1corpQJ.j5p^j,
L Ciitn igiturnoftræ partis Doftorcs per interprctationeni præfentiam tollercautnegarenequaquâvolucrint,
'^9uàm hoc planum faccrc amp; obtinere interprctationc fua gt;ç'*^dnt,quôdpanisnonfitfubftantialiter corpus CHRISTI}nbsp;;ii^®donc vulgumàpancvifibili, adChriftum inuifibilem ad-sJi^cvolentcs: equidem non dere,fcdtantùmdeverbiscôtcnnbsp;^^cpTsreperio.
Ecclelîæ Dodoribus, cxplicentur,nec tarnen ob hocnbsp;%^^^^uincondernnet, dumin fententia amp; fenfu verborumnbsp;^ullus committitur, ccrtè aliter iudicare non poflum, quânbsp;StjÇCexChriftianoamorcidcni fieri pofte, cùm ccrtè ncccfTcnbsp;1Ç ^Muando fateamur, hanc locutionem , Hoc eft corpusnbsp;fïpi%nonfimpliccm,fedtropicani elle. Non cnim verba ilianbsp;ilij5j^^ùoncindigere,vIJusfapiens ncgat,necà Scholafticisdcnbsp;%^^'^oribuscodem mododeclarantur. Adha:c Auguftinusnbsp;Hieronymus co fenfu, quo noftri, verba ilia intcllexc-cniqucnoftricaufamfuam ncquaquam interprctationunbsp;Icdillud tantùm oppugnarunt,nbsp;cfle.velcorpusChrifticor-modoamp;intclledu,quo vulgusillud adnbsp;! PUatur.NamLuthcrusopinionemillamipfcrcijcit.nbsp;iSj CQ^fcoucrfia in hoc verfatur, quod quæritur ; Quo-'!t(.(^®corpusamp; fanguis Chrifti adfint. Noftri ea præfcntia cITc,nbsp;i^iJ'^'Wplationc fidei pcrcipi.dicunt: Id quod à nonnullis nonbsp;abfentis rccor-^ûuci. Sed noftripræfcntiæ illimulto plus rribuunr,vtnbsp;t Jnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quae
-ocr page 682-ACTA CVM
quæ per ccrtiflimum Dei verbum,amp;potcntê Spiritus fan(Sîco^ jgt;crationcmconßftar»
Quôdverôàverbis:illis,fubftantialiter,amp;corporâlitf*'^ horrent,tantû ex eo eft,vulgus per ilia ciufmodi præfçnf^^®nbsp;xnaginatur amp; intclligit, quæ per motum fiat amp;localiter-In(]nbsp;fenlunec Lutherusipfchæc verba accipit. EquidemLuthetu^nbsp;tetur,noftros,Dominumccelosafccndifle, amp; mundum^^^^^^nbsp;quifledocêtes, cocluderc ipfumproptcrea in paneeflenóp^'nbsp;ac noftros de cotantum præfenria: modoloqui,quirequir3t'^,j
Si igitur alias loquendiformulas,quibus Lutherus in benda hac præfentia vtitur.inter fe confero, nempe, quodnbsp;amp;localitatem(vt fchoLaftici) tollit:ltc,quöddc locution^nbsp;in.pane eft corpus CHRlSTI,nölit contendere, fed quodnbsp;Chrifti adefle, nec nudum panem amp; vinum exhibcri feiat,nbsp;tus eflevelit:Item,quôdfatetur,Chriftumnihilominuspcnbsp;bum in Sacramento præfentem eflc,licetirvaliquoee£toclt;^nbsp;co fit, vtflammula incerto CryftalUloco eft. Sc ramennbsp;bus tanquam præfens apparet: Item, quod ipfe omnefq;nbsp;res ipfius dicunt, præfcntiam illam per verbum fieri : IteiU gt;nbsp;BrentiuSjOS corporis panem, os verb fidei corpus Chriftinbsp;derefcripfit: Item, quod Philippns,concprdiæ eaufa,nbsp;deliberandum propofuir,de verboad veebum verumnbsp;fentiunt. Paulus non reformidat has figurasChriftus bah*^^[janbsp;nobis;Quarenecnobis,vtcredo,rcformidada: effentnbsp;nes,Çhriftü.verèadeflccfiSacramêto,quandoquidcagatift^',g}nbsp;Chriftusquidë dubitatdicere,Venicmus, Scmäfioneinapnbsp;faciemus. Item Auguftinus dixit,Fjli urn hominis in vnit^^^nbsp;fonæincôelofuiffe,cùmin terraloqueretur.
Cùmigiturhasiocutionespcnitusintrofpicioamp;coli alîtcriiidicarenon poflum,quàm Luthcrumipfum amp;nbsp;ciusomncsfateri,aemincmaliarationeChrifti corpusnbsp;v.elcomcderc poflc,quàmin Sc per verbum,atq; itacóteiup*,,j,iJnbsp;ncfidci,.quæ deinde verbum accipit Sc ampleftitur, dep'^-corporis Sc fanguinisÇhriftifiÆ particeps..
Licetenim D.Martinusfcribat,fatcndumeffe,corp fticxr.epcrcipi,.dcntibusconteri, Sc aliaplura , quibus loq nbsp;formulis ctiamChryfoftomus vtitur-tarnen Sciioc iateturr ^-^,nbsp;pus Chrifti pcrlc non manducari, nee dentibuSiCont.cri ea^
-ocr page 683-CINGHANiK .
Muâ'vifibiljteraîiâcaro manducaturamp;COrite'Mtur:fcdqua;(fö pf in pane fiunt, ea propter Sacramentalcni vnioncm decorpônbsp;pChrifti quoq5 dici dcinrclligi pofle.
, Adhÿcfanôlorum Partum diéla, de Sacramento agcnrîagt; ^'genriùsconfidcTansreipfa experitur,cosncquaquamdiffité-^ntinfJcjasite,quôdcorpusChriftiverèfitinCna præfens amp;nbsp;jMuccrurjtâ vtfempcr corpus amp;fanguincmChrifti animo amp;nbsp;;i^^^præfcntia ftaruant ôc exhibcant, pancm amp;vinum, corpus amp;nbsp;iiji^^ëninemChrifti nominaiïdo. Id quod Chryfoftomus admo-libro de dignitate Sacerdoiali fignificat, hisnbsp;V^'Q^^nndoenim vides Dominumimmolatum,amp;Saccrdo-cäcrificioadftantcm örpropirianrcmjomncrqucilloprctio-j^j.^^guinerubefierbnunquidadhuc eumpræfcntcm cHcpufas,nbsp;terj-ani(tare? an non poriùsmoxincJum tranfis,amp;ab-onanem carnaicm animæ cogitation em,nuda anima Sc punbsp;^lifnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coelisfunt, cîTCumfpicis? O miraculum, ô Dei
'^cordiam,quicumpatrefurfumfcdet, horaillaomniûte-'^^nianibus,amp;datfe voientibusaccipere Scamplexari.,
jiitçf Exhisomnibusplurateftimonia, hæcvocabula, corpora^ 'cx,^'^^^^titinliter,amp;fimilesJocutionesconfirmantia,adduce-¦ho!*'^^^^i^^ntproferrenonpoflum-Qjuamfententiam amp;noftrinbsp;non fccundumeommunem amp; craffum -vuJgi intcl- vt verum Chriftinbsp;iiiç ?nobis crucifîxum amp; paflum, verè præfens efle amp; man.nbsp;Pjjj. '^^doccat.Cuiopinioniamp;noftriadftipulantur,vtOecoIam-Dialogofuoteftatur. Accertè de Deo locuturi fatea-^^^o^'PiismcummonplusCgnifi-^'icilt;?^^^^q^odagitur,amp;quod à credenribus contcmpJarionenbsp;ïç ' ^dquodcumîlloconuenit,quodM.Philippus,concor-iha^P^Pajtumferioillic ptopofuittChriftus habitat in nobis, amp;nbsp;I '^f^einapud eu'm faciemus.
I ï * '
^'Pcr ^¦V^deilloetiamcontroucrtîtur,animpii corpus Ghri-/'lis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quonoftri cörefpexerunt, quod CHRIST VS
'^^^^'^^^^^^/P''°^^^^P*^^^^^^'^5alijscfFunditur,hoc difcipulos tune orationemconuertit. Cùm enimnbsp;ÖC non pro omnibus fanguinem fuum effufum irinbsp;t 4nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dixerir.
-ocr page 684-lt;56 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
dixerir,ipfumde ijstantùmlocutumcflcconftat, quî mort* paflionisciusverèparticipesfaâi Hint. Omnesitem Patres,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jii]
S,Iohannesdemanducationefcriptarcliquit,adCocnainrf f Fli runt(vtamp;Chriftushæcverba teæporeCnæprotulit)qa®jj,nbsp;te Patres iunncrevolueruntjChriftum in Cna non tant** 'lt;tjjnbsp;cramentalem, vcrùm etiam corporis amp; fangninis fui mannbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in
tionemamp;vfumadfalutcminftituifle.Igitnr Auguftinus K*' nbsp;nbsp;nbsp;,
Difcipulosmanducafle. AclicetPatresfæpèdicant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
lios impies corporis Chrifti fieri participes: tarnen eiufmo i* iJ? trumlocutionesdeSacramentali vnionediûævidentiir,t:**^jj(jnbsp;pijpanemamp;caliceniDomininonpercipiant.Hæctamcn^ ^0,nbsp;uerfia facile componipoflet, fi, quemadmodumBcrnhar^l^ *linbsp;queremur, qui triplicemponit manducationem, primant|nbsp;mentalem,quæ parùmprodeft:alteram,qua Chrifti corp**^nbsp;fruftupercipitur-.tertiammanducationcmdicit eflccrcdnbsp;qui hancCoenamàChriftoinftituramcfle, ipfumquc cOtPnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
fanguincmfuumdiftribuereftatuunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. à '
Quôd vetoDodorcmLutherum Sifcéiatores eins,*
bis, quoad fundamcnrum,nondiflcntiredico, ci us reinbsp;beocaufam,quódaffirmantcorpusamp;fanguinemGHR^^*^vi-amp;per fidem percipi. Nos autem, præter nudum panctr*nbsp;num, incnaDominica nihil relinqucrc Dod.Luther**^ tu
bit, licet verba CHRISTI non fecusacipfe,feaatorefqnc^t, A
cenfeamus.VerbavcrôChrifti contemnentibus,vt imp*)j*! amp;quibusomnia,quæChriftifunt,fordcnt, quomodoin^ Anbsp;ducatioprodeffepofllt?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^jj,i
Igiturdilîgcnteromniaperpendens (cuius rei tcftîscftjreperirenonpoffumjinquibusrcipfadiflcntian*nbsp;doverbisconuenirepoffimus. D.Luthcrus, nepanista**L .((t'nbsp;vinuminCeenarelinquercntur,eiufmodilocutionibusVnbsp;quæ crafToPapiftarumcrroripatrocinari multis vifæ ')t(jnbsp;homines à fide, ad externa facrificulorum opéra, Sc jiiH|nbsp;vcnerandiSacramcnti,adimpiasMiflarumpompasdeduxlt;*^,jç)inbsp;Huic veroerrori noftri occurrcrc volcntcs, ciufmodivetn ,j.nbsp;funt,quibus verba CHRISTI reprehendi, acnihilprattC^i-dumpanemamp;vinum inCoena relinqui,Dod.Lutherusnbsp;niauit, cuius tam en rei noftri nullam feccrun t men tioncni-.^^;
-ocr page 685-CINGLIANIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;66$
îlhl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad Chfifti judicium prouocahs dico ,me nihiJ dif-
Uj fed ea dicere,qua:fcntio,amp;quæab initiodiflidiorum LCüiusrei mihifcriptameatéftimoniumpcrhibcbunt,om-Anbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cumquibus hisdc rebus commentatus fui,licet mc
,.^caintelligcrc aut cJarioribus verbis explicarepoflenequa i^?^niperctiam ex animo optaui ,vt cum M. Philippe amp; alijsnbsp;:J^''his,omnibus dcpofi tis aïFeftibuSjin vcrafimpJicitate (vtnbsp;A ^uinis fieri æquum eft ) de his rebus conferre poffem:nbsp;en US id im petrare no potui.Dcus^quæ ad nominis fui gionbsp;'!ijjP'ofuturacflenouit,faciat.Nobiscertèpericulofafcandalanbsp;illis prouenienria cÓfiderantibus,nihilopratius coni* poftet, quàm fi.diflenfiones tollerentur. Hocimpetrarinbsp; ' Qcs efte t,n ulli's molefti js aut laboribus parceremus»nbsp;îinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnia vtin bonam partem accipiatiSi,amp; ad paeem amp;
ijs vtamini, rogo, amp;, fi fieri poteft, efficiatis, vt cum
^**otnmcndo,nobisfuagtatiaadfît,22.Iulij.
Poft Scripta.
k ^xcidit,cuiuscumprimismeminifleoportebat,nosdein-Domini,de vnitatepcrfonali duarumnaturarumin ®jdeAfcenfioncDomini,amp;addeitrampatrisfeftione,itanbsp;it/f*^9doccre,vrpraefcnpfcrunt Patres in Synode Nicena,nbsp;i((j^3ttinusinPoftillafuadocuit» Namfinguntfibi quidamnbsp;ob quædam aliis,quàmipfivti folent,verbîs ànoftris ex-dchifcemyfterijsperperam fentirc,hancqucpræci-^*anfamfaciunt,curnosfratrumalbocxpunxcrinr»
^toindè quantum ad hæcattinetjfecura fit D. T* nihil in Utcftæ üdei defiderabitur* SiquidcmredèpoftScripturasnbsp;^doxiilli Patres, acD, Lutherus ipfehifee de rebus feripfe-^^^orum admoncrc D.T. volui,vt,fi quid dominosôcamicosnbsp;¦^SjCruditosveftroSj. denoftra circa hæclentcntia caufatinbsp;k ^êîtgt;ipfifubeat,quodverètcfpôdeat. QuamDominus in-felicemreddat. IndiucrforioLegatorumnbsp;^tgentoratenfis.io.Cal.Augufti.
t c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;His
-ocr page 686-X566 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.-ACTAî-CVM
His Bttccri Uteris kdis' gt; ne nóftri défuîfTe i'-iö coffcardire/vidèrèntüF, ï^nni Brehtró n-iandatiiinnbsp;cum jlTïs colloqueretur,,,peG tarnen cæterorumnbsp;quicquam promitteret jièd aiidita adfuos fideliternbsp;Ciim autem Bucerus amp; focij? Eledoris etiain Saxoni^nbsp;?5^dsâç! ]^iiip|gt;ahi]n{)riinis, adcoîîo^uïiininbsp;.çedêr^^optâVêi\t,yr't.collatis lêntentijs concludi^nbsp;faciÙùs poflet : Philippus fêquenti çpiftolaipHs fentcnnbsp;fuam fignificauit.
¦ i ¦gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' î i, -
P HjX IP P VS M E L A^'
t n O N BVCERO CVA
S V I s s. D.
Rendus expofüit minf fummamColH^^h^j, ftri *nbsp;nbsp;Neque ego recufarem vobifc^*^
colloquijfi nuncper certa negotia i^a velirn 'petfuädeatis A^'obis, me ?nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;odi^
tioàvçjftris dogmatibuSjjiineyllaaccrbitatcanin^bb^ dilTentire. Mihi non vidctur vtile Reipub.nbsp;confcientiæ, noftros Principes onerare inuidiavd jnbsp;matisjqupd neque mihi, neque alijs perluaderenbsp;tra Ecclefiæautoritatem. Si tarnen mecum perh^^'^g|fe,('^nbsp;qui volueritis, promitto me illas ita afleruaturui^nbsp;quid inde pericuU vobis poßit oriri. Cingliu's ? Jnbsp;IVfj-oÀÔrMs-jp. in qua certc non vult videri verbis dÜ^nbsp;noftralènrehtia : Etpræterrcmtumultuaturinaly^^nbsp;dam articulis.
Vid^'
^^riiam irtfï /etTTvoy kUfiaxau fedirt, dc qüä fi Quid ad me fcriplèntis, libenrer rcfpon-debo»
CINOLIA'MIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;667
j . Vidçtqrin hómineïnHdueticus qrjdjmi., quam efle Spinlos,qyi impuleriteum'ad tgpiierdcitW;nbsp;wrn corifefsioncrb'. Magnopérêvênem^bflecontro-
?
r.
fl
Vâfeté, 25. luL-lij*
'' ¦' i:;pau
DOCTIS;^
-ocr page 688-Éds
ACTA
CVM
DOCTISSIMO et HVXM'b
NISSIMO VIRO, DOMINO
¦ ¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flfl'
Vod colloqui tccürti optamus,vir doâiHi*f0|)-indccftjDeum tcftamur,vtin vos,quaapu dum flagramus , inuidiae partem dcriucni^* ijnbsp;namq; nouimus,mundum nihiJprorfusCb^'Lofl Vnbsp;re,quacunq;illiidrationcadminiftrcs:idlt;l^/- i,
tu folum, fed etiamErafmus, quo nemo veritatem uilius,abundcexperitur.StatdidumChtifti,animatnnbsp;damefle,quiapudipfuminuenireillamcupit,vnumpr^y ànbsp;nimæferuatorem. Et nosalioqui à publica rerum pcP^^jjiiii' ?gt;nbsp;ne, vt quiquam alij,abhorremus: Scd cùm Dei amor J*nbsp;omnibus rebus antcferridcbeatjfi ctiam extrema rebusnbsp;immincant,nonliccbittarnen prodercveritatemEuai^ê^^jynbsp;tacere quæ loqui iubet Deus,relinqucrc lupis, pro quog^^® pii» h:nbsp;guincm Chriftusfudit. Videsmodóid, quod,qua csû*^Sii''nbsp;amp;bonitate,haudquaquamfufpicabaris,nempeverita^^^ /nbsp;hilvfpiamioci eifcreliquum. Haud enim multi fünf gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
turn cftjfefepcnitusabnegateamp;deuoucrecruci, Hæc dem nobisperfuaferimus,non poflumusàmundoaliu^. Jl' .nbsp;exitiumexpedarCjCtiamfi ilium per Euchariftiamnihil® .oNXnbsp;femus.amp;ardiffimc quoqueinternosconiunaieflcniu/^J ynbsp;quot Chrifti efle volumus.Quantula cnim noftrumnbsp;cos,quiRom.Pont. agnofcunt,portio? AbvnoChrill®.^^,(il \nbsp;omncmpetendâiuft:itiamamp;falutem,ca2terafucumcflC^^ ,nbsp;eft,quodinnos,vtmundiPrincipcm, itaamp;munduinc®*^|^tnbsp;uet, Qiiidcnimillosconturber,quadamrationenegat^nbsp;ftuminpane,quinein coeloquidem eflcipfumcreduu^'^jp^i)nbsp;igiturnobis cauiàeftjcurquenquam,nedumvcftrosPr*^ ^iâ-tampios, tamfandos,noftridogmatisinuidia oncrarc^^jjynbsp;mus.Adhæctamabcft,vtpetamusaliqucmprofitcri,dcq'7 ij,nbsp;fl r per verbum Dci certo perfuafus ,vt vehementer ctianir'^jl
-ocr page 689-- CIN G.Ll ANIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÓÓ9
iitcftcmut. Nufquameniïïi magis abcfle temeritatcm »^uàminnegoüoDei,
to quantum adCinglij apologiam vel confefTionem putamus te pofle fecurumeffe: prætcr cnim id, quodnbsp;t'otatjquàm nihil nobis cum illo commune fit, vides ip-t^uhoc cfie, quodCælarem nobis omnibus irritât, quodnbsp;^pofthaberepontificincquimus.
^terum quohiciuffufcripfcritjiudicabitSpirituumpon-^^osneminijautcerte pcrpaucis datum arbitramur,du tue grauantur,aliquid ita pro Dei Spiritu gcrerc, vt ei caronbsp;¦ç'^\^dijciat,N.on défunt ciiam, optime Philippe, (quod tuanbsp;qui patent ÓcLuthcrum aliter fuifleadmo:nbsp;i^'^î-cclefiafticosnuperiîlolibcllo, fi fcribenticaronihilnbsp;r *nbsp;nbsp;nbsp;multa alia taceamus, quæ in co amp; alijs fuis feriptis
nomine fanaticorum amp; hærcticorum prætcr veruni 'i^^^^'videtur.Atqui de quibus alijs articulis prætcr remCin-.'^hio feripio tumultuetur,non videmus: Nam nihil at-À, non antca editislibris orbisiudicio obtulerit. Etnbsp;A ^^?^5anto M.onarchæ,in præfenti thcatro,fidei reddendanbsp;, quid quæfoaliud,quàm malæipfumconi'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, amp;hoftes ad perfequendum vitro fugicn-
Nobis profêftó videtur, fi vnqùam forti ter amp; in-
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a(fcruimus,hocinprzfcntiarnm,GÙm iudicarc
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inftituitjpræcipucfaciendumcfîc.Itafanefolcbat
coepimus meditari W^^dnitîo amp;. progreffa huius negorij præftitiffemus,nbsp;^^'^ffuari paradoxis, fi non contra, cçrtè prætcrnbsp;libuiffet.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
c^^quodfctibiSjCingUumnolleviderijvcrbistantum R^^d cum i js,qui crafliùs, quàm tu faccrc nobisnbsp;pani vniunt, vcl in pane collocant. Ip-noftrum teftamur, nos inter eins in C- quana ille conftare feribit GÔntemplationc fidei,nbsp;tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidcm,fcd non localem ftQtuitis,aut nullum ,aut
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diferimen
abcQc à nobis de vetitate llumanitatis in Chri ft O
-ocr page 690-$70 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
fto videri poflitiSjCum proximo illo Brentij colloquia bufdam eiufdemamp;aliorum fcriptis '.
Verum fi quis amp; hick _nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
.on iru '¦*¦
»1«.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jbus hoe
proponendum fif.Quï namque fieret vt tantis in rebus no**
tisafFeâ:ibus,veroqucpacisftudio,vtrorumq;fentcntian'^^i,j tiat,difpereamusfialiamdeprchcnfurusfitcontrouerfia^ji,,)inbsp;quç conueniri nondum potuitjdc verbis,qui
fcntirent,quosidcmdocctagitqueSpiritus?
De te nullum nobis dubiumeftjCÙmtantiPatruni* täte, amp; quidem meritó, facias,adhorumloqucndi'inbsp;dciftotibimyfteriodiflcrcndumfitjpropiusacccdcrc. ijnbsp;therus fanèMarpurgiitainconfidcratè,Ytquidam,loqu*''j^nbsp;tur. Hæc omniavidct tua prudcntia,vir dodiflimc,quàiD^nbsp;teant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uil*
............................-it concordiamprofccerimus/'^ J; ónbsp;-.i^nsenJpnbsp;'tio, breuion,anqiudrum'lnbsp;vtnoftrafertfententia, )
'q
Ad hoc abundè expertus cs,quàm parum fcriptis adreftituendara internos (nbsp;loquioilloMarpurgico,quamlibettumuItuario,aclonOijnbsp;oportebat in tanto negotio,breuiori,aliquidrumdiü^.,Z'nbsp;po fit um fit, amp; rcliquumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pwgt;'-
bio fuiflet, filicuiflet akcros alterisfuam fcntentian\' dilucidiùs exponcrc.Perturbatis fie animis, raro id j/nbsp;fcribitur,amp;filegicontingat,fere alio quam fcriptuiu'-^^J^nbsp;pretationeincommodarapitur. Dcfidcalioqui tuain/ 'nbsp;dis literisnihil dubitamus, quanquam eô quoque1,nbsp;nosipfois pridemobChrifti nomen,vtnos quidem f'tnbsp;fumus,adduximus,vtbaudvideamus,quidillisqucata*'
Nc dubites autem amp; tu,nos præftituros, vt collo^ nbsp;nbsp;nbsp;'
minusabfqucfraude'tuahabeas, quàm queat abfqu^ji(ii'ri literis. StuItorumfiquidemhominumrumufculoscof^A'nbsp;decet, cum cffugcrenon liceat,quacunquedcmumt^^nbsp;inftit uatur. Vixn uper ad alteram horameuniBrentiod^^jAj?nbsp;diacolIoGutifumus, amp;eo ftatimdie, magnusquidaiugnbsp;cft,nos hucveniirc,vtrccantcmus.Chrifto viuimus,cu*^^iil.^nbsp;ba dabir,turn bonis duntaxatprobaricupimusriamnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
iftat nihil moucntjVelfipræftringi illis oculosad gat,vcritas brcuiiftiufmodifumosdifpellcns,rurfuma Acnbsp;cat.InfolcntcmeffcChriftianumoportet,quemiftaaPnbsp;dapaccfaluteqjfruircmorcntur.
(
-ocr page 691-1'
1
CINGLTANIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67^
^oïndc tc perChriftum oramus, nifi omnerti denobis ,^5*pondcris, tuum ad colloquium copiam nobis facerc
'i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad colloquium copiam noDis tacerc
'^b ?,^^^ildubitaturusfis,Chrifti gloriam ex animo quære-Oijij 74uamlibct veri efleftudeamus,id nobisvfuuenit,quod pij; ^*^Usfolcr,vtctiamnosipfosfæpèfallamus.
i
ii)l^^5^cüftinTnsîVtdèierarcliceat,nihilaliudnos,quàm Chii- ^^ta,quærere.
«* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acerbitate aiümi diircntirc;Crcdc,bîc
t, ft[^.^cdiinüs.Addis,tenihîlhîccohtranosegiflc:Nosamp;hîc Vosamp;vcftra ctiam defendimus, quæquedcfenderenon
iJ' Sd nbsp;nbsp;feribunr, procul vero,zclo tarnen Dei,fed in tempe-
S \p tibimus,ncc vllinoftram fie caufam commendamus, . .. - Inbsp;*H1q'^nguineredimere optamus,fedquæfoilidafit,quamquenbsp;^l^^dcritnifiChriftuijCui Pater dédit omnem poteftatemnbsp;1(5 j'^in terra, quiquevero tumcandidîsôtminimorum cti-habentibus dcledatun
L^^deveroin quàm]ongoslogos,rcfponfîoadvnîcum epî-
negotio doclrinæ Chriftianae
''¦^ajquærcrc.
.(gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MVVdUiaill VUlllIUVnU4iIlU3,
'Iiq f^^guinercdimcreoptamusjfedquæfoilidafit^quamque
I'b t(^pdcritnifiChriftui,cui Pater dedit omnem poteftatem k ?^interra,quiquevero tumcandidisamp;minimorum cti-^^ncmhabentibusdcledatunnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
L^^deveroin quàm]ongoslogos,rcfponfîoadvnîcum epî-0 ^cd uxcri r. Quid fut ur um p u tas,fi res tan tas, p er cpifto-twJ vclimusifunt enim amp; alia, vt aiunt, de quibus tibi cr-il* i^jjj^^hodicnarrauit quidam, dixiflctcprimariGCuidampar-|l l(^)^^^ïfæTheologo,Cingliumamp;mc BucerumrccantalTcjin; Î'^ S(}?^P^^ê^confenfimus,omniaddquodabfquecaufadixifti,
L^bifti, Nam omnibusillisadhucadhærco,amp;quidcmad 'Hd ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cisCinglius: quodtibi,amp;ômni.,
l' ^nj^^ioaliquo.præditusfucrit,facilècpmprobabo ,liadccl- ^^osad.mittcrevidebitur» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ;jn-'
I 0- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦quot; ¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ' ¦-
'i 'l!oq . paucis arbitris Axlis efle coaten tus, quia familiare ' '^Pfï ambimus. Brentium amp; fimilcs adelTc optamus*nbsp;*1*1;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S t U r m i n m n cm i n c m a dbib c b im u s, amp; i (i 1 i b e r, c t i a in
¦^caïus.Diicûionamq; vetat,aliudà vobisgt; quàmquoct caudi-
-ocr page 692-672 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Bcncvalc, amp;quod tcdignum hacin rearbi
g^Tfi autem tantopere Colloquium Bucerusamp;MJ^^ rent,tarnen Saxonici,re cleliberata,ftatucrunr^è' änbsp;tiùs,quàm viuavóce,agendum ëflè.Et quia CancelI^^Jjj^iDnbsp;tano,Brentio,amp; alijs,Bucerus oftenderat, de verbisnbsp;inter Luthcranosamp; Cinglianos Iitigari,de reipi*^^^^(rnbsp;Ihm efledudicarunt, Bucero ftatum cöntrouerfi3ïr^j^j.f[ilt; |nbsp;mérita caufe, in qui bus totum certamcn confifter^'nbsp;Icripto notata, mitti oportere: De quibus fi apert^*^ Ji ji,nbsp;nue lèillejdeçlararet, vlteriùsin tradationecaufeP^ nbsp;amp; fynccra ac durabilis concordia conftitui poflet.nbsp;tesigitur
articvli,
Statum controuerfiæ inter Luthcrum amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
cætcros Cinglianos principalem,perlpicue indiean*^^^ àPbilippo, ex cuius autographe iplêieosnbsp;parte translcripfi, notati, amp;per CancelIariumP^^nbsp;Bucero mißi funt,adiund-is ctiam literis Pontani, y iî'nbsp;de to ta caufa, fuam amp; Theologorum fèntentiam c^rnbsp;expoJuic.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ' ¦
-ocr page 693-À R T I C V L I
674 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acta eVM
Et tarnen d^cuat corpus Chrifti vere adcfle/cdcôntcmf^ tîonefideijhocèftjinlaginatione. Hæcfimplicitercftfcnten:!*nbsp;iftorum. Fuçum fa,çiunt hominibus per hoc,quod dicunt '«^®nbsp;adencjamp;tanicnpoftea addunt,contemplationefidet,idcftp®^'nbsp;giuationc.Sicitermnncgantpræfentianircalem»
Nos d'occmus, quod corpus Chrifti vete amp; realiterad^^' cum pane vcl in paac.
Videturautem mihi^ucerushîncinfidrasftrucrreùn^^ cit,nos vnà conuenirc,f.quia negamus transfubftaatiati®*nbsp;fed dicimus man ere pancm»
II. (^anquam dicimus,quôdcorpusChriftirealiteradiî^^ü-nódieltLurhGrus^adeffelocalitcPjfcilicetinaliquamole» ^4$ fcriptluèjfedillo modo,quoChrifti perfona, feu totusCnbsp;prüfens eft,.toti EccleCæ fuæ amp; omnibus èteaturis»
HL Hinc argumentatur Bucerus. Si Chrifti corpus modo,quo totusChriftuspræfens cft omnibus rebus,. ft
quôdaliæ res,quia habentloca diflita, tarnen præfentes pori non realiter ,fcdobieôliuè. Itadifputattantùiui^nbsp;xiam eflepræfcntiam»
. nbsp;gt; I
SedBuccrusdecipiturhacimaginationc; Quia^^ conccditrealem amp; veram prsefentiam.,
Ifcm^ Nobis cft dicendum, 1cm praefentiaraefle^ amp;nondifputandum,,vtrumfitl^^'nbsp;qualisfit.
Ad hos Artjlt;-uîos Bteras adiunôFas j Cancellano rjs Saxoniæ D.Pontano, Buecrus lêquentibi^nbsp;lîterisrelpondit»
Habeo gratiam tuât D. quod refponfioncm à ti mihifiapetraulc» Verrtmûhicvirmc^voluiflerprobe^^ ¦ .
i,
51 tt
I
51 i
,i '5
jmjuvj , vjuw uju u uio vui.nni.ua j^r«ci.ciio tw viuijiuiiS rcu^- . nbsp;nbsp;l'quot;
quod corpus Chrifti fi t in aJiquo vno loco pofitum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^of' J
'f
, quöd dicamus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|j^l
7 ?nbsp;'!|
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CÎNGIÎANIS,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67i
adicciïTet, medeindiiïlfiàdiïïîmtihrCjîpfuni rcquircrepræicntiàfïicorpori^. N'orii hocpridcmgt;'amp;(î
*\0ouiß'eßT ant«a,Marpurgiitaiîicflabipi'o i« CMbiculo D. Lu-j ^^'*cuiffctdifcere,cum eadem ,qu hîcfcripfit, coram mihi autcm inpræfentiarura difputo,quamipfi corpo-f cquira n t,nimirum,quæ nihilnxgt;tus,nihil loci renbsp;(j^^hconftafe^; polfi t, vt Lntherus in fizaçonfeflion ecoUigit,nbsp;(jij?*^fiChriftus vnuniin ccelo-locum.oejcupet ,- «on cflcaliam,nbsp;babçtur cötempl^tipnefidei^Verbocnimaffei^iChrinbsp;k ^fpus,amp; fidepcrcipi aflcrunt. Ecquis alius præfcntiæ modus,nbsp;k^netfalocapérfóhacChrifti fimuljtlquam.vnutnpunftum,nbsp;{f^^tttiafunr^Id quod farentur in articulis,quós D.T.modo minbsp;t opus verbisïM. Philippusfatétur,fic clTe corpusChrinbsp;Sacramctp,fient adeft nobisin^ta;hçcfua prom!fia,man-L^^3pudeumfaci,emus,,ero.'in in,mcàioillorum, crovobif-i cofummationem fecuiijtem iuxtaiUud jPauH/Chri-tjj ^l^itatinvobis.Iamidem^nosagnofeimus,amp;addudalo-K ^/;^bgimtisira,vt fanéti Patres. Horum itaq; autoritatc cùnxnbsp;'ot, tänti Faciat,quidmirum,fi videaturmihirenobisnbsp;''c*jj^'^^ire?Iterumnarhqacdico»hecobidoiFundo nebulas,hæcnbsp;titj^^ontemplatTohêfid^ijnobis plus/quàm äbfentisrccorda*nbsp;gnifîcare. IdquoqjirilMaldgófuoOecolam.padiusab-
entern cut ofFendaf,qu0d/cripfi: -ÖlC
vH wdtefr/a(5 Ote fiihnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;öfwaidge
foiç S^C'é'^Ct^It^etî ^d/îe^/6c|le^ef.Cùm ipfi quoqjita loqui 'itth^^Per verbum Chriiti corpus aiFqrri, amp; Patres paffim pernbsp;** Spiritus fanóH bîc Chriftumpræfentem fieri teften rur»nbsp;Cij^^^dem hîc,fignifico prsçfentiani tantum int.elligidcçffica-jcùm ijfdcm verbis,^nbsp;Jntjj '^'^Sèdquid?amp;Ôecolampâdiùs?atiXftîpXr^5 teftatus eft,ip-corpus nobis în^efenà præfcns exhiberi,nbsp;¦'ini ^'^^''^Ghrÿfoftômusi,vt Patfèsréiiquï Cfedideruntj-nudxnbsp;puræ menti,ciq; in coéleftiA fubleuat'âe.
beopoffibilcöilineverbum» Verum ^*^^Plt;iw:æChtifti cptpus tarn poftrefiirrediohem,quamnbsp;u 2nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ante
-ocr page 696-676 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
antcinvnofemperlocojcorporisinodo ,nunquarainplti*^' oAendant) ego non aufim affinnare di uerfum«
Corpus Chrifti non efrealicubi,nifilocalitcr,noncft^,°' ftra fcntenria,nifi cffealicLibi,modo corporis, veliuxtaproP^*^nbsp;diinenflones intclligas» Verum cnimamp; totumChriftuff^*nbsp;mUr eflcjvbicunqj Chriftianifunt habitat enim in Ulis. Corp®nbsp;naturærcpugnarcdieimus, alicubi efle corporis naodo,n^nbsp;inenlocaliter,fcd'nonmodoquouis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rcpugnàrc naturae corpotisjfiraul in diuerfisîocisc(î®^^j
firmamus,fediravt Auguftinus,vt Thomas, vtBonauentur'^[jj multi alij,quos nemo vnquam non inter Orthodoxos,nbsp;ad hanc quidem fcntentiamattinet,habuir. Hæc verbanbsp;ni, Chriftum efTeîrt aliquolococli jproptervcricorpor'^ jjünbsp;dum,veracredinius,amp;co modo,quoincoelisagit ,finiula'*quot;[^y5nbsp;efle,in pane, vel curn pane,fecundum Scrip tLiras, cum oio®*nbsp;amp;Patribusamp;Scholafticisnegamus.
Porro citm hxcfitD. Auguftinifentcntia,aquan^P .jo latumdifcedimuSjScagnofcathuncM.Phihppusfibiinrr®^ j[jnbsp;Euchariftiæ confentientem,proptcrea quodpaflimfateaf®^^.nbsp;Cna Domini.Ciorpus verc prçfens,quîfir,vtnonôcnosrr^^nbsp;fcntircagnolcantjcadcm Patentes?
DeproprictatecorporisChrifti,fatcor,nobisnoO®® nircumquibufâàm.quiD.Lutheri fententiam dcfenrl®'^j(icnbsp;hand feimus an ÔçM.Philippus turn illis faciatiSedit)nbsp;eaduntaxat con tro,ucrfiadifputaui,qua: circa Cnaip ®^\jiiirnbsp;verba veraaghofeinius amp;fantam Chrifti præfentiamf^^^jptclnbsp;quantani verba exprimunt,amp;quantam cxcisomnes Patr^.^^jjOtnbsp;lexcrut,ncinpeveramamp;rcalem. Quid ergo cft,curnosabr)nbsp;veftri?
De prop tietateautem naturae humanæinChrifto,^^^ pb fio!)ceusiiicoe!os,eaeredimus,quæS. Patres, quotquoto\jjij»nbsp;tradi det U atïSt fcholaftici fccuti funt. Cum hispugnantq®* jj/nbsp;vcftrum.DumautemillosChriftianorumalboobidnón^^rnbsp;gunt,cur nonamp;nosinilloferunt?
De hocautem nondubitet D.T.ScnrentiamhïcqU®^j,l' dam partis veftrx, S. patresnequaquam tuliflenr.Idteft*^f^^ii#
.1
CIKGLIANIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ö77
Needubito,fihæcdcEuchanftiacontentionoil ¦i),^^^niflet,amp;ilias nunquamineamfuifîedifcciruros. Ccrtènbsp;^^rtinus diacrfa in Poftilla docuit,libro fuo optimo.
ïo[ QuodautcinD.T.fcribit,remmoleftanifibivideri, fiob tHç^''^tbafitdiflcnfio,piumidaiiimumtcflâtur.Verùmiftuc ta-fanftifllmisvins. Noftrosautemhifccnbsp;gt;/üsnonloqui,vtantcafuitrolitum,miraiiD.T. non debet,nbsp;(^^crcdidifrcplcraq;abfurda,amp;panitribiiiflc,quefuntChrinbsp;'^ftri certcinitio tantum contra vulgi crrorcm fcripfcr un t»nbsp;'5tA^^^''^dcbantur Carolftadio accederc, amp; à D. Luthcro dcfi-¦Pta in eosàLuthero, amp;alijs funt : Qijæ iure debuifi'cno-co praefcrtim fcnfu, quo vulgus ilia accipit,nbsp;Ijj '^ctolimD.T.cum omnibusDcum timentibus.Poftcrioranbsp;'jj^i-utheriamp;Brcntij fcripta puriusdc hocmyfterio, quàmnbsp;3(jj.^^oquuntur.Vndenihilinfolens,expoftcrioribusplusconnbsp;'1(5^cognofci.Scdvifum Domino eft,nosnuncficconfl;ä:ari:nbsp;puriusChriftigloiiemaficrueriiit,amp;nbsp;^dftumreéliusfuerintimitati.
cquidcmgratiasago,quód dcdit tcntare,quecunquc p^Oadconcordiam faci.urafperaui;Reliquum itcm,fpcronbsp;vi ta jiiuc morte tcftari,mchïcChriftifcnfumfynceri-'(Cç^j^^tum cfle. Vidcrintilli,qucm fpiritumfequantur,dumnbsp;(5tf^.H°Quiodignantur,ócmultaimpingunt, quænemoveranbsp;D.Chriftus,cumllluftrifs.Principibus,feruetamp;pronbsp;gloriamnominis fui,amp;donct, id olim in nobis, ac rota
I Qi^^^iperpet3mhîccredidinc,autdocuifle. interea vclim candoris haberent, vtnonaliorumdogma-nosinfimularent, quàmfcirentfcqui.D.T.nbsp;^^^onfulat,NouitcnimChriftus,mcilla,nuIlaaliacaufa,nbsp;félicitervale-Mi 5^'bi in Domino habeat commendatum. Auguftæ 4. Au.
D, T.
deditifs.
.1
Martinas Buecrus.
-ocr page 698-67« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Acta cvm
In Confeßionc ctiam duitatum, Ar^ntinægt; mingæjÇonftantiæ amp;Lindaniæ, Cinglij^ogma eoteöJP^nbsp;re fequentiumjimperatori Carolo paulo pollinnbsp;lis exhibita, Articuium de Cna Domini ita compo«^. rnbsp;cerus,vtcum Lutheri fententiaprorfus congruereqi^^nbsp;dam videretur.
TAEhocarticuIoeaapudnostradunturamp;docentufjiîUÇ^^^^jj, angcliftis, D.Pauloamp;fanâisPatribus tradita funtatqu^^j^^nbsp;fta, quæq; EceleftæDciacerudiendæmiiltitudiniinpri*^*^^|,j.;nbsp;briaamp;vtiliavidcnrnr,nempè,Dominum noftrumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
i ftum,vtin vItimaCoenadifcipuHsfuis,ita etiamnumfingu^ delibusAcredcntibuSjiuxtaverbainftitutionisipfius:nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^3.
tejComedite,hoc eftcorpusmeum : bibitc cxhocomnes» lix nouum teftamentum eftin meo fanguine) facramnbsp;accedetibuSjin hoc Sacramento verum corpus,nbsp;fanguinem, vere comedendum acbibendumtradcrcjj^^-*nbsp;animæ amp; vifææternæjVtilliinChrifto^amp;ChriftusinilJisni^^^nbsp;atqUtafiatjVtincxtrcmo-dicad immoitalitatcmnbsp;namrefufeitenturatqirefurgant.
Summo ctram ftudio atqjdiIigcnna,vuJgusàSopJ amp;non nceeffarijs difputationibus in hoc articuloabdii^'^nbsp;ad diligentem carumrerum confiderationcmadmonctu^^fj,nbsp;in hoc negorio præcipuè profunt amp;abipfoChrifto füntnbsp;ptæ,quôd fcilicet eodem modo, quo à Chrifto faturamut»^,nbsp;cum CO in fancla, Deo placcnre amp; æterna vita viuamus^jVnnbsp;panis amp; vnum corpusfimus ,fiquidcm omnesdevnopan^nbsp;craCccnaparticipamus. Quam ctiam obcaufamSacrantnbsp;Cnæ Dominicæ fumma deuotionc Óc reuetentiainnbsp;plisadminiftraturatqspcrcipitur,
Haeccumitafint,ClcmcntiftrmeCæfar, facilecontK întelîigcrcCæf.M.V.poteftjOmniailla fi£ta efle Aementit^^^^C,nbsp;aduerfàrij malcuolo animo Ôcnocendi ftudio aduerfunt^nbsp;futiun r,ncmpè,nos verba ChriftiperpcramintcrpretandOjf^q;nbsp;ter nudum pancm amp; vinum,in facraCna nihil rclinquct^.^i^^nbsp;ita vcnçtandum Saeram.cntumcontcmncre amp;c adminiftpn ,nbsp;ci us abiogars. Nos ediuerfo pro vero affirmare non. dubi-^^^,-;
-ocr page 699-j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CINGLIANIS.
I coticïonatorcs populum diligenter erndircAnicncre, 'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcpofitis omnibus humanis commentis ôc gîoflis,
I P^iciterôcindubitatoverbis Chrifti credatamp;fiJemadhibcar, (. 5^crando Sacramento,iuxtaChrifti i nftitutionem, ad nutri-iji'^®Rianimam,gratiariimaÖ;ionem amp; Redemtoris noftrimc-^^f^amrccolëdanifummadcuotioncfæpiÛimcvtatur.-.idquodnbsp;animi dcuotione fit,nbsp;antchacfiericonfireuit. Prætcrcaconcionatores amp;apudnbsp;K ^**'Vei:bôMiniftri,ncq;halt;^enusfubtcrfugcrunt,ncq;in po-J^pîfubterfLigicnt,vthuiusdeSacramentoCnç,iraaliorumnbsp;j?^*ôChriftianæfidei articulorum rationem,nonfolùniCæf.nbsp;(t^'^ruinctiam omnibusalijs,invcrafimplicitatcfufiùsamp;vbe-^^plicare atq; rcddere.
Cura autcib nihil co tempore concludi dcFratcrnitatecû amp; ipfius foeijs incundapotaidcr,amp;Buccrusconftanter
I (^^.Perfeusraret,fuara amp;D.Luthcri fententiara in fundamcino ' nJ'P(aconncnire,cfiamfi in phrafibus amp;formisloquendi dhTi-qua apparerct:tandem vifum cö:rcä:iirimum,fi Buccnbsp;2d Luth cru m fcriberct,amp;fcn ten tiam iph fuam perfpi c ucnbsp;tii^ hibisfci ip'J raeminit Philippus in cpiftolaadLuchc-^Uiusinitiura ePuPerCyriacnm plura his verbis.
til, ^iicerKsfcribittibi irefl ir6iTrv»)fVfiaK«i/,amp;vult accedcreadnoftram (u ^dam. Sentit adeiie corp ns Chrifticum pane. Hxc fumma eft.Scripfinbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feJcertoroniîliomiiîtfuaspropofitioncs,xv. Angufti.
ill Aclponditautcm Luthcrus inliterisadPhilippum , qua-^litiura cil : Vtinara vos breui amp;c. his verbis.
nihil refpondeo, Nofti on iyu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nv^iiaq mJ Tr«va!fyi«ç
(jf P®'^K«jgt;tffjc»e»/xciôÜTo(. Sicnon dociierunthaftenus.nec tarnen agnof foi,^^^^P®niterc vo!unt,quin pergunt aflerere, non fuifle inter nos diflennbsp;li,, 'Scilicet vt nos confiteamur,cos reâè docuifle, nos verö falsàpugnaf-îii,'^l'^'ûsinfanijfle.Sic Diabolus vndiquenoftrasConfefsioniinfidiatuenbsp;^0 Vi nihil poteftjVcritate fupcratus.
^ihilominnsBucerus,pautópófl:,antcComitiorumexïtum,prxrciefl tjj '^orcSaxonixamp;fuomagiftratu, adLu-therum Cohergam profeftusnbsp;r^tionibus amp;niedijScompoHendæ huius confrouerfiæcumnbsp;tin f^'*gerct.Eadem de caufa aliqnanto pöftad Oecolampadiura iamp;Cing-li^^ 'contuIit.Sedvarijsfubindeinteruenientibusrcmoris,aftionisilli-(L dufio in fcxtuni vfque annum dilata, amp; Vvittebergx tandem concornbsp;'^^Ûitutaeû.
Earn
-ocr page 700-680 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
Êamfotmulam concordiæ,ctfi ad h ui us Auguftani tus Aâ:a propriè non pcrtinct,taincncùinpcrbreuisCtgt;nbsp;ftris ctiam temporibus»rcnouata priorceontroucrfîa,pijs*^|-^nbsp;datis,ventatcm amp;paccmamantibus,viamconcordiaep^? jjjnbsp;lutarem monftrare poflit, cætcris Auguftæ inhac caufafu*^ rnbsp;aâionibusadiungendamefîeputaui.
FORMVLA CONCORDM^
DE COENA DOMINI, ANNO
M, D. XXXVL VVITTEBER-
GÆ INITÆ.
2k VdiuimusMartinumBuccrum fuamamp;cætcrorumjlt;l^j, CO cxciuitatibus vcnerunt, fententiam de Sacranien*^®nbsp;poris ÓcfanguinisChrifti hoc modo declarare.
Fatcn tur,iuxta Ircnæi verba, in hoc Sacramento, effe,clcftemamp;terrcnam. Sentiuntigituramp;docenbC^^.^pnbsp;amp;vino verèamp;eflcntialiter præfcnsadcflcjcxhibcri amp; fui»*nbsp;pusamp;fanguincmChrifti.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;
Etqiiamuîstransfubftantiationemimprobant, unt corpus Chriftilocaliter in pane includijVcIalioquic^y^.nbsp;liter cum panevniri extra fumtion cm Sacramenti: tarnennbsp;turamp;fentiunt,Sacramentali vnione panemenecorpusC»**^nbsp;hoceftjfentiunt amp;crcduntporreâ:o paneverefimul prsi^***nbsp;fc, amp; verè porrigi corpus Chrifti.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- j
Nam extra vfum amp; fumtionem, cum panis feponit»*^ uaturinmonftrantijs,autinproceflionibus circumgeftatur^nbsp;ftenditur, fîcut in Papatu,ibi non fentiunt Chrifti corpusaflC
Secundo, fentiunt inftitutioncm huius Sacrament*?, Chriftum fa(ftam,efficacem eflein Ecclcfia Chriftiana,necpO.nbsp;eflein dignitatevclindignitateminiftri,quiSacramëtumpo**'nbsp;gît, vclillius qui accipit.QiiarCjficut Paulus dicit ctiam ind*gn°nbsp;Saciamentum manducare,itafentiunt etiamindignisnbsp;bericorpusamp;fanguinem Chrifti,amp;indignosvercacciperc,c**nbsp;inftitutio gt;5c mandatum Chrifti Dominiferuantur. Sedtalcs*nbsp;cipiuntadiudicium, ficutPaulus inquit,quiaabutunturSaClnbsp;mcnto,cumßncverapceaitcntiaamp;.fincfidcaccipiant.
-ocr page 701-GINGLIANIS.
68r
^1 , Idco enim inftitutum tcftcturgratiam ^beneficia y viftifumetitibus appIicâri,Sfeverè cOrpdriChriftiint'eri-jôcfani-'¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eins abl ui eos i qui potfnitentiarnVerè aguût,amp; fîdciii Chri
I* ^ttifeconfolantur,
J
^^ifeconfolantur,
,, Cumautemhoctemporepauci noftrum conucncrint, amp; ¦J'^ætcrosetiamconcionatorçs amp;magi^tus vtrinque referrinbsp;AcaufamnccclTefitinondumconcluderehanc concordiamnbsp;iH®niu$,priufquamad c:vteros etiamrctulerîmus.Cùmautcin .nbsp;i^nesfatcantur,feidcmfentireamp;dQCcrcinomnibusarticu-t^^^ie,quodinConfcflioncamp;ApologiaPrincipuni Euangeli-L'JJ^expontumeftrfummoperecupinausamp;optamus, vtcon-
K^fibi placere oftendenf: plane confidimus, firmam amp; du-J ^^concordiamintcrnosconftitutumiri.
Subfcripferunt
Wolflÿangus Capit«. Martinus Suceras.nbsp;Martinas Frechtus.nbsp;lacobus Otthcnis.nbsp;Geruaßus Scholafticus.nbsp;Joannes Bernardi.nbsp;Bonifacius Lycofthenes.nbsp;VVolfigangus MufcuJus.nbsp;Martinus Germani,nbsp;Matthæus Aulberus«nbsp;Joannes Schradinus.
Martinus Lutherus«
* CalparCruciger. Joannes Bugenbagius,nbsp;Philipp u s Melanthon.nbsp;JuftusMenius.nbsp;FridericusMyconius,
u 5 EPISTÓ-
-ocr page 702-lt;s8i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
EPISTOL A IOAN N I S OE' COLAMPADII AD PHILIP-
PVM MELANTHO*
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NEM.
D? Gratia amp; pas à Chrifto,
Agisa.bfentçmlitéris interpellate tua hutnan*^^ '
* Mclanthonornatinimcjhadcnus non funiver^ !) fedprîftidæ familiaritatis ncceflitudincm qual*»nbsp; çunquctande^Epiftolarumamicarum,nbsp;. ditarum oflïcijs conferuare ftudui. Quantonbsp;mihi tcmpcrarcnoripóflum,quinpropioreniinfalutatun^fnbsp;quanr.'ôc profeftoid corànj facercm,fiquidcni vel pcriculaß^?^nbsp;hiberentjVel abEcclefiameacömodèabeflcpoffcm.nbsp;tuocolloquio in terrisgratius optatiufque euenire poE^f?\,nbsp;tiscertenominibus, fed hoc potilfimum,vt de rebus Ecd*;*nbsp;delitcrtecuniagçrcm,fipôfîentèmedio tolli fchifmatanbsp;nuper,nondicoàquibusinuelt;âa. Tumfanèiucundiimnbsp;ret, ex hac vita migrate, id, quod opinor, ex varijs nieisnbsp;te,acccpifti, nififorte malo infortunio,nullaead tenbsp;quod fufpicari licet ex perpetuofilcntio tuo: nondumeß'\,jnbsp;fiminfimulard te, querncunótimanfuctoChrifti fpiritnP[^°'jinbsp;teftantur, ita furtexifle fupercilium, vt A«t«ç familiariuo' ,pnbsp;tasjfincrefponfó-dimittas.ltaqucfatismirari nonnbsp;maquæq; detc;niibi pojlliceor, at neverbo quidem j,onbsp;Vereor tandem futurunijVtfciam tcamicitixrcnüciafle.A^^jnbsp;paólo id facies, nifi amp;Chriftoyaledicas, qui amp; ipfe niihi^^ ^^^nbsp;Pcrfuafumenimmjhi, nullum exmcmbrisillius, quinbsp;tSc Deum ic hominem fatentur ac credunt, beneq; crgaoinß^.^^nbsp;fideconfpicuo.saffe,élilii,ntjabalijsmembris,quæideniSp^nbsp;vegetat,abijcipoirç. Neejjin hocfalli potero, vtcunqjfr^^*-^*nbsp;becillitasjofficijfutinter'dumparùmmemoreft.
Non igffötathus hîc, quæ ô TïKTöpjToüavTiji^istuóuinifT^ *;^«nT«fôv7-oç)ôfjigt;Ç iftiefabticctphilippica (de Macedone ißlt;5 .jnbsp;non de te, noltro verè cftndida)ifraude,vt nobis primùni nfînbsp;umfaciat,quodeinde:amp;:vos:qu;oqueinuadat. ScdanteoCnbsp;pennatoruin frultra proijcitrctia. Equidem non mediocre
-ocr page 703-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CiNGLîAKîS*
;i^Patnsbencuolcntiæiudiciuniccnfeo,qaôdamp;tninhocprç . Pf in c i P U m G er m a ni æ cö u cn t u, ara i c i s amp; pi js fn^gcrcre va-pacis,amp;que in glorianiChrifti.Profciibicùpitncfciônbsp;f}ft^^^^^2mcntârios. Scilicet illi fideifinccritascordiell.amp;hocnbsp;fentirc trj« -rpnbsp;tjjj'Np, qu5 par eft^inculcarit. Intérim crépit multas Sycophâ-.nobis fit figura ac phantafma,nÔ vörftas Chriftus,quafinbsp;!i, 5^111 is, non omnipotcns Chriftus,quafi vnicumangulum ocnbsp;ii(^*gt;amp;nÔvbiq; fit ac porter omnia vçrbovirtutisfuæ.Belle fci-tt(. fi diftindiùs de naturis vnius perfonæ loquimur, idcirco al-gt;Ht 'Î^S^rc videamur:amp;fi diuinitatem negemuspaflamin faa nanbsp;Ç'dcocogamurncgarccriâChriftumDeumpalTum, amp;fi affenbsp;C^^jCorporcâChrifti dimenfioné amp; qnantitatem non efle v-^corum,idco inficiemur Chrifl:um,quibumana,qu£E femelnbsp;j Hçj^fit.nunquâ dcrcliquit,non eflevbiq; locorû, non efle internbsp;(¦/^tresin fuo nominccongrcgatos,nô eflein fidcliû cordib.
^^^dioifticnoftrç fideiinterprètes ac caluniatores haberi» per Chriftum, vt maledicorum hominum eflrcnS
fermones: imo adderc hoc tuto poteris, 'ot), 'î^ànosbonicofulcrcjfi qsdicat,veluti luda,amp;pecus,nosnbsp;ë panem vel foin Sacramentn cdcre,x«f'py«f rijznbsp;OUp.ÇÔ«»^ ûfXTUp (TlAÔ/J-iV-riifSÙnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ua'TSiÇ TO«vîeÇ ci
«lô-eKT-KfiaixôVTeç, Et plane contumelia Apo\ ^lio!^*^^ifempcrdiximus,fiqsfupercosfolam igneam linguanbsp;hda 'î'^^piri tus côfcdifle dicat,ncgans interim verè participesnbsp;i Su ''^^PPanâi;quâuis ncquaquam fentirc potuerim,igncaninbsp;''^iji'^j'^^cfinbftantiuèSpi.fandûjficutncq-jflatumcqjdubito,nbsp;Sç'dèôc vos eatholicèaffirmctis.Quidigitur hic tanta côtro.nbsp;?'(|j''p^^^^ehæc^^cæ'oltiitibiindieata,vtoftëdercpoflîs quinbsp;ItSc 1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conten tiones,nô deefle viam, qua cÔcordia pare-
^'^^^3fqiflisanathematifmis,exibilationib, acfulmina-t. ^^^ihil proficitur.Interea tamcDeus fuos non relinquen ^^^^tu Eccicfiæ Bafiliëfis,rumor cuéla nuciat, tamer finbsp;^C^^üs-Vna re gloriamur,ablaram difeordem Chriftipraînbsp;pdftinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Magiftratustotusinhoccfl, vt iuxta verbïi
^tçjj?^'''P«nfiimcfua plebs viuat, quicquid alij nugentur-integrum expeûaregeneralcilludCQncilifbVtinte-
-ocr page 704-684 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACTA CVM
*gt;5
c
rinicon.niueantadplurimorumimpietatem.Laborant ifem, vt gymnafium inftaurent, literçqiicbonxcunipictateplante^f*''nbsp;Valc, Bafileæ prid.Cal. Aprilis, Anno 1529.
RESPONSIO PHILIPPI
MELANTHONIS.
cïtî**' Lîquotacccpi tuasEpiftolas, quæ, quotuafflnbsp;incisniultænonobfcuræfîgnificationcsvctcr'^^j,,nbsp;I erga me beneuolen tiæ Sc voluntatis in amicin^ 'j,nbsp;i ftantiflimæ,valdegratæmihifucrunt; NantO'^^,nbsp;nimusidcm cft erga te, qui fuit fcmpet,nbsp;admirationedoârinæamp;virtutumtuaruminccnfuSjfcinp^^nbsp;mauiteplurimùm,amp;fingulari quadam pictatecoluigt; AtQ** jcinbsp;nam ea elfen t tempora, vt fr ui hac noftra amici tia p o fl'emnbsp;incidit horribilis dilfenfio deCna Domini, quæ veteren * jjj)nbsp;fuetudinem officiorum, quibus inter nos ccrtarc foleban 'nbsp;pediuit,bencuoleritiamverô erga temeam nonlabcfecifl*^jjj(«nbsp;fl quid in me defidcrasoffici), tempora magis, quàinfià^nbsp;am,accufaretevclim.
Quodad caufam, quam agis, attinet, valdc doleoc^l dilfenfionem exortam elfe,quæà Ciirifloadglutinandain^ jinbsp;tateminftitutaeft. Scisautemmehaôtenusmagiscxtitifl'^f^ti'nbsp;toremhuiusfabulæ, quàm aftorcm.Ermultasgraueshabn^^^j,nbsp;fas,curnonadmifeuerimme tamodioibecrtamini.Intcre^nbsp;nbsp;nbsp;M
Cùm omnia,quæinvtraqucpartcfirmilfimavidentnfü, .A pendi,dicampacetua,nontameneoinfententiamtuain
laro enimfirmamrationcminueniQjquæconfcientiædifc^j^ijt * tiàproprietateverborumfatisfaciat.Nihil autemad hiiuc^.^xnbsp;dchocncgotiofcripfi,quiavidebamfuturum,quicquidîJ*nbsp;rcm,vtmeaIIegariàLuthcro tanquarndomcfticumteftcU^ Anbsp;quiiudiccsdiccrent. Nihilautoritatisinnoftra fcntcnriafnL,
-ocr page 705-¦ lo V^tiftiapudnosloquuntur: nam illaeftindignaChriftia-j '('*^*^Quod Chriftns i ta quandam cli partem occ uparit,vt ( 'îi^quaminclufuscarcerijfcdeat.
/iillj ^^':Qnigisabfurdamulta,quasfequanturhäcfentenriam* fententias, quæ pro te viden-minus offendent eum, qui memincrit denbsp;'iiij' ^icftibus. ex verboDeimon exGeometriafaciendumef-
86 ÄCTA 'CVM CîKÔLîAI^ÎS, quam nos fcquimufjVetètisÊcclefiæ, quatenus nobis nofâcÆnbsp;communcmfuiflcfententiam : tametfî ruquidem, homonbsp;tus,quofdam locosnimiscallidè interpretaris, amp;ad tüanieau.nbsp;(am detorques.
Veteres, cùm dercfurreâ:ionc difpqtantjàllcgàntCtftiaP» lîcc inepte,mco quidemiudicio: iignificauit'efiim ChriftusAp'nbsp;ftolis, ferefurreôturum efle, quia fui corporis Koivtoviaj»nbsp;Necefleenjmerar,vtviucretcorpus,quod nobisimparriei^nbsp;cràt. Quôd fi vctcrcs fenfiffen tabfens corpus rcpræfèntafi»^nbsp;modoindeprobarcntrefurteäionemtquia, ctiàmfi non*quot;^*nbsp;rexiffetChriftus, tarnen abfcns corpus, amp;confumturarcpi'®*^j^nbsp;tari potuit, ficutin fabulisHcétor rcpræfcntatur, Sed nonnbsp;tui ilunc difputationcm; tantùmhæc fcripfi, vt raeamnbsp;neuolentiani perpctuamcognofceres,ncque tarnen volni^^^jj,^nbsp;fentiam,diffimularc: Tcquerogo,vtconfidcres,quantan'f j,nbsp;quamquepericulofam fufeeperis. Vcrumillud eft,nbsp;tcrcandoamittivcritatcm: atquchaîcmultô magisnbsp;inhistamvioicntisconccrtationibus. Quare fatiuS f:-rcaliquotbonosviros in colloquium vnà venire. Videoil'^^iitnbsp;mina harumdifputationûfparfafintin vctcrumlibris,nbsp;quibufdamnupern^tisantchunc tumultum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjii
Video caufam veftram præfidijsingeniorum niti,^' berc ftudia theatri, non tantum manifefta,fed occultanbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'5J-
haud fcio,an cfficaciùs vobisfuffragentur, quàmmanifc nsnotacftmihîtuamodcftia: quarenon arbitrabarnbsp;admonerem,vtcogitates, hominesingeniofos amp;prudcn^^io-tcrdumlabipo(rc.EtinncgotijsSpiritualibusinprimisp^'pfiii''nbsp;fa cftingenij fiducia. Scis feriptum eiferAbominatio ap^n ^uài^nbsp;eft,quicquideftfublimein mundo. Etmultoplurcsnbsp;putentur,qui tantùmeaamplcftùturinreligionc,nbsp;erucrcaccomprchcndercpotuerunt.Poftrcmô terogO ¦nbsp;mcamEpiftolam,optimoatq;amiciirimofcriptainânbsp;mo, boni confulas. Valc.Spiræ, Anno
M. D. XXIX.
-ocr page 707-inita, amp; poftea in Coiïiki|s Auguftanis,Anno n M. D. L Y. fcquenti Dccreto
. ' ûncitaamp;promul-gata»
OS DEI GRATIA FERDINAND VS,Roma V norü Rex, fcmpcr Anguftus, Archidux Auftriæ, amp;c^nbsp;profitemurnotumquefaeimus vniucrGs. Quan do«nbsp;^1^51 quidcm inomnibus Imperii Comitijs, nec non pl«-K . rifq:uealiisconuentibus,abanmstrigintaamp;fupraecnbsp;Çf'Mecommuniyfîrmaamp;durabiliPace,inter S» Imperij ornbsp;caitû Rcligionis controuerfæ, erigcnda, varie tradia tkgt;nbsp;'itfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deliberationesfufceptaeyaliquotics etiam Indu-
pu
,'^D
S
lus , 11 UC lllClllUIUlll J. I11J^C1J/,(UICI1, IjUl cuilipctcillil^^^^^jj, y?
riofFerr,liberamimporrationemcommcatus,vidunii*^S W
_________i:-.,- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__________;______ gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5til
63? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PAX RELIGÎONÎS.
Statuumdcpiitatis,amp;abfcht!um Icgatis amp;nuncijs, nobifcuml vnanimitcrconfenfimusamp;concordauiin«s.
«
Statuimus, ordinamus, volumus amp;mandamus, nepo^^^ quifquam,cuiufcunquedignitatis,ftatusautconditionisiuff 'nbsp;vlla omnino de caufa, quocunq; ilia nomine appclletur, vcnbsp;cunque tandemprætcxtu,altcrumbclloiuuadcre,fpob3'''nbsp;perc,infeftarc, obfidere, n cque ad hoc vcl per feipfumjV^^^P^^^unbsp;lium fuo nomine,auxilium ferre,ncc vllam areem, oppid^*?l\j^nbsp;nitionem,pagos aut villas, clandcftinointroitu vcl vi nian»nbsp;altcroinuitopctulantcroccupare,autincendio,velâliol*°^jnbsp;modo deuaftare, neque talia conanribus confilium,nbsp;vllarationeauxiliumamp; opem ferre, ncc cos fcicntcracdo^nbsp;hofpitio velinfuamdomumrccipcre, vidum ac potuntnbsp;rc,firftentareautretincrcaufît: Sed vnufquifqucnbsp;bcncuolcntiaamp;Chriftianacharitatccomplcdatur,nccvll.^jnbsp;tus, fiucmcmbrum S. Imperij, alteri, qui competentinbsp;tioncm,rcdirus,ccnfusamp;aliosprouentusintcrcipiatautP^^^j
J,, loi* t 'isi'* '(((nbsp;'iinbsp;'ti
.S
beat: VcrùmCæf Maicftasamp;NoSjOmnesStatus.amp;'**-tus, Cæfarcam Maieft. amp; Nos, nee non quilibet Statusa^^^î'^ inhacfequcnti,ramRcligionisquàmpcr commune^ '¦ .nbsp;nem conftitutionem eredapublica PACE, omnibusnbsp;uiolatumrclinquat.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Vtautemhæc PAX.ctiamincontroucrfærcligio'^*^ -(ij fient ex pauloanrc recitatis ration! b us, (uni ma totiusSJ'^^jj^;nbsp;Germanicsnationisneccirnascfiiagitat, co firmiùsnbsp;in ter Cæfarcam Maieftatem,Nos, amp;Elcdores, PrincP^^^*' (lit:nbsp;tusS.Romani Imperij conftitui,confirmari «Se confet^^*^' jpinbsp;Cæfarea Maieftas, Nos, Elcdores criam,Principes amp; Statutnbsp;pcrijRom.nullumStatum Imperij, propter Auguft^n^m^^jj,,nbsp;fcftioncm,lt;iufdcmqucdodrinam,Rcligioncm,acfilt;lf^ 1nbsp;doviolcntamanuinuaderc,oppugnare,Jæderc, (;5'' Lnbsp;aliarationccontraipfiusconfcientiamamp;voluntatem.abnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(jp
guftanæConfcflîonisreligionc,Eide, ritibusEccIcfiaftic^^jiS, narionibusamp;cercmonijsiaminftitutis,autpoftcanbsp;inipforumDucatibus,tcrritorijsamp;dominijsauocareamp;u^Pfj),i^nbsp;tcdebemus,ncc mandatis vcl vlla alia rationc molcfti^quot;i »i
PAX RELIGIONIS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6i9
Rcligione,fidc, ritibus, ordina ; æus 0ciinmobiIibus,prouinciis, fubdiris, dominijs ,iurif-dignirate ac iure, quietè amp; tranquille relinquere debe-^ni ^ontrouerfareligioaliterquàm pijs, amicis amp; pacifist a-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;Chriftianam concordi
h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qüæ Nos, Cæfarea amp; Regia fide, amp; Prin-
iL^^Statuscaeteriveraciteramp; fubpnapacis public®, reli-^^'îtuabimus.
(jj ^contràStatus ConfeflîoniAuguftanæaddidi,Cæfarcani i)j 3tcm,NosatqueEledores,Principes,aliofqi Imperij Sta-t»^^^fiquæ Religioni adhærentes, Ecclefiafticos £lt;. politicos.nbsp;Capitula, amp;cæterosEcclefiafticos quocunque loconbsp;^tesautdegentes (dummodoin conftituendisminifterijsnbsp;r^^rgt;quodinfrapeculiariarticulocautum eft) parirationc,nbsp; iitj ^ljgione,Fidc, ritibus Ecclefiafticis, ordinationibusacnbsp;, k*^®nijs, necnonpofleflionibus, bonismobilibusamp; inamo-, 'lt(jj^'^jprouincijs,fubditis,Dominijs, fuperioritatibus, digni-, viribus,pcrccptioncredituum,ceiifuutn,decimarum,nbsp;it,..........................................
iQk nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V XIJ U Uj) |^VlKirlt;.p*LlWXlvIV\4ILUIXXiX^VVXllLlUIIl^ vX WXIIXdl LX IX J
itP^ürbatosrclinquentJjfquctranquillè amp;pacificc vti, frui, ^fecufationefoluifincntjfideliterquceainreeosiuuabüt;nbsp;it,(.^^'cquam de fado aut alioquininiuftè contra eos fufcipiët,nbsp;vtraque parte, in ordinaria Iuris cogui-
(' k?Miccnda^ amp;pnainconftitutionedcpaccpublicacom-
decretorum S. Impc-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;public®, ab vrraque parte, in ordinaria Iuris cogni-
i (jj Sedecifione, acquiefccnt:fubfidcac dignitate Principal!,
: Xfa.
, nbsp;nbsp;.Omnes verb alij,non altcrutri ex duabus memoratis RelL
: ii ^us adhærentes, in hac pace non conapraehenfi, fed prorfus ^^^clufieflc debent,
, V CuttiqucinconftituendahacpaceReligionisinteraliamo
, /itn'- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de Archiepifcopatibu5iEpifcopatibus,Prç
^I^æ coufq; poflediflent, feruari,debeat : De 'l)^j^5^^üfqucReligionis Status inter fc conuenire non potuc-, ) ^dcoNos,vigoremandati Cafare«Maieftatis,ac potefta-!nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis
-ocr page 710-690 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PAX RELIGIONIS»
trsnobisfaâaî, declarauimusacconftituiinus, idqj
Si Archtcpifcopus aliqais, EpifcopuSjPrælatus
quifpiamordinisEcclcfiafticijànoftraantiquaretigione furuseft, vtillcfuumArchicpifcopatum,Epifcopaturn,Pr^^^jnbsp;raiM ócaliabeneficia,cumomnibusfrudibus iScprouetibuSj^^^jnbsp;indcperccpit,ftatimfincvUarccufationeamp;mora CÇnbsp;ipfiushonoreScexiftimatione) rcfignctôcrelinquat,nbsp;lis, aut ijs, quibusidlurc communi,aut de confuetu^l^jnbsp;clefiarum amp; Collcgiorum debetur, alium , antiquaî .j,nbsp;adhærentem eligerc amp; ordinäre liberum fit. Qui vnà^i,V *(111nbsp;pitulis Ecclefiafticis , alijfquc Ecclefijs, iuxta CoJIegioi^jj^r-Eeelefiarum fundationcs,. elcftiones, præfentationcs,nbsp;mationes, vetcresconfùetudineSjiuraamp;bonamobiliai^^^jii» (nbsp;biliajfincvlloimpedimcnto, quietèretinere permittatu^.'^pOrnbsp;tarnen præiudicium piæ amp;amic« coucordix de Religion^*nbsp;nbsp;nbsp;h
ft er um fac i en d æ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ip
Quia verb nonnulliStatus,corumq;prx8leceflôrf^^ ColJcgia,Monafteriaamp;aliaEccIcfiafticabonaoccupar^*^]jcdnbsp;inEcclefias,Scholas,amp; pias,ôcaliascaufasconuertcrunt'P-^bi«'nbsp;vtbonaillaEcclefiaftica,adcos,qui immediateImpf^*®nbsp;äi,eiufdcmqucImperij-Statusfunt,nonpcrtincntia,^^%^* ijnbsp;poircfl'ionem Ecclefiaftici,.tempoxc tranfaftionisnbsp;velpoftea,nonhabuerunt, fubhacpacificatione,finiul^^nbsp;hendanturatqucincludantur,vteodc locoócordinc,nbsp;betStatusdeijsdifpofuit, maneant:ncc\'\.. 2nbsp;norum nominc,in iudicio vel extraiudici aliter,coflÖ-»nf^^nbsp;petux pacis confcruandx caufa, con u cniri poflic.
Mandamus ergo ac iubcriius, vigorc huius dccrcU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;| j(n
rcxMaieftatisCamctxIudiciamp;aflciroribus,nchorum ® torumalicnatorumq;bonoiumcaufa,vnascitationes,oiänbsp;liueproceflusdécernant.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l'oeil' 3
Ac vt vtriu'fqi rcligionis confortes firmiorc pace^^^ litäte,vnàhabirareamp;manere, inuiccmq;conuerfaripo]^jpiilt;*nbsp;clcfiafticaiurifdidiofElcdorum tamëSpiritualium,Pri^*'Jjfl^''nbsp;Statuum^Collcgiorum amp; Monaftcriorum reditibus,nbsp;bus, dccimis,.feudis cxterifqj iutibus,vt fuprscdiélü i
ut Uiuiin.} nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'n»,
vll US Status,
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zr..,rtS^
: C«'! »
PAX RELIGIOHIS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C91
if ,§ôftanæ ConfcflÏöni'S Rdigi-o-ncmjfidcmjConftitutioiicni tni ritusEcclcnafticos,ordinationcs,cciemonias, tainnbsp;j ^itutas qiiàm conRi-tuen-das,pri ufq-uam plena amp; integra Kc-Concordia redituta fit, cxerccricxtcndiquen-ondebet;
,§ôftanæ ConfcflÏöni'S Rdigi-o-ncmjfid-emjConftitutioiicni int
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jniuà ELuvici'diiiuua, uiuiiiuituijca, v'vtvnujiuas, laut
J Mitutas qiiàm confi;i-tuen-das,pri ufqnain plena amp; integra Rc-
potius iJ lor Ilin rcligioni,fidci,ritibiis, ordinationibus, ce-amp; ininiftcrijs (vtdeinceps peculiari capirc agetur )li-
¦ ^fua,finc vllo impediinen-t-o rdinquetur,quiefeente intc-i^afpenfa lurisdidinne EccJefiaftica,tantifper,donee,vt
' '^mneft,plena amp; integra Rdigionis concordiafuerit refti. cætcris vero cafi-bus, A uguftanc confcfllonis religio nem,nbsp;J^^jtitus, ordinarioncs,ccremonias,minifteria nonconcer-jj^ous,potcritamp; dcbcbitiurisdiÜio Ecdefiaftica.pcr Aechic-j^Pos,Epi-fcopos,amp;reliquosPrælatos, prout quifq; eamianbsp;One vfuq; habet,li here cxcrccri,
Ecfi autem flatibus an tiquæ rcligionis, omnes ipforu-m re-j'^gt;^enfus,decima:,vt fuprà conflitutura cfl,rc]inquunrur : ta-V-'-^Hibet flatui,fub quo rediras ilJi,cenfus, dccitnæ, vd bona ijfdem Isonis, fua politica fupcrioritas, ius amp; iurisdi-tiP'l^ani ab initio harumdiflcnfionumdcreligioncinillis ha-exercuit,relinqui,necpxætextuhuius conftitutionisnbsp;diminui dcbe£.Intcrimverô,-qutE dciftisbonisnbsp;^^inifteria Ecclefiarum neceflaria, parochias amp;fcholas,nbsp;it Elecmofy nas amp; hofpitalia/juæ curare ab an tiquo tenen-dcificcps quoq;, nulla habita difiidentis rcli-^53tionc,confcrcntur.
''if nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diflenfione, quælibet pars v-
pcrfonam,ainicè dirimendælitiscaufa ^fiillæit^tcr fenon confentiant,adiungcntarbitrun*nbsp;* ! ^taf^^^^^^c^*^dpartiaddidum ,quifummariccognira caufa,nbsp; Si dijudicabunt,quid,quantiimucprofuftcntatio-' iS xi^\°^^gt;Ecclcfix,fcholæ,amp;paiiperum,confcrfiopor-^rùnr qui hoc nomincconucnitur ,antc dijudieati-oncm.nbsp;' '')lii{j^°do pra:fcripto,poircffioncfuanlt;gt;n fpoliari:,nccareftonbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;debet. Nihilominùsverôij^quorumfuntre-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dccimæ,amp;bona,dequibusoiimminiftefiaEccle-
onus impofitutnfuit, St ^^liftcria ilia, vfque adcaufædccifîoncm con-, QU« olimconfcrrefolitifucrunr.
Porro
«sa
PAX RELIGIONIS* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Porrb nulli Status, alios, corumq;fubditos, ad fuxr^ nis profefllonem cogent,velà priori domino abducent ,venbsp;nbsp;nbsp;nbsp;()(
fubditos, ad
tra fuum magiftratumin tutelam dcfcnßoncmqjvlla cipienu Quibus verb olim proteftione amp; tutela aliorumnbsp;norum vti ius fuirillisnihil præiudica turn hac fanâionc vonbsp;nccadeoshæcConftitutiopertincbit.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JUi
SiautemNoftri,velEledorum,.PrincipumacStatui'jjjjj, ditijtamantiquæreligioni, quàm Auguftanæ eonfeflîon^^ jC jtjnbsp;rentes,Rcligioniscaufa,exNoftra,vclEleftorum,Princip.[^j)S,nbsp;StatuumS.RomaniImperijprouincijs,ditionibus,ciuit^^j^6 Snbsp;oppidiSjVnàcumfuisvxoribus amp; liberis in alia locanbsp;ibiquchabitarevelint:Illishoc,qucmadmodum etianilt;i^^fj(ii- !gt;nbsp;fuorum bonorum,dummodoprocuiufqïloci vfitatacon*'*^5nbsp;dine, quodrationefubieftionis amp; difcefrusdcbetur,fol^^ .Ïnbsp;nevlliusimpedimento,amp;abfq;vllahanorisfuidiminutilt;^ji)rf ünbsp;ccfTum-jliberumq;erit.NihiltamenvlHMagiftratui, denbsp;proprietario, quod habet, amp; vt dé co cedat vel non cedat,nbsp;ftumcflevolumus.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jtf'
Etquoniamconcordia amp;coftfenfusRcligionisScJ ftis amp;legirimismedijSquæri debet,amp;fincfirma amp; cooft^JInbsp;cead piamamp;amicamcompoßtionem RcligioniscomOj^cO'nbsp;uenirinequit r Nosamp; Eleftoru*m.Confiliarij, EleftorUßj(li' r'nbsp;præfentesPrincipes,Status,amp;abfcntrumlcgati tamjj'nbsp;ciquàmpolitici,publicætranquillitatis Sc falütis catt6gt;V(ö^' Pnbsp;niciofasanimorumdiftraftioncsScdiffidentiamcx Imp^nbsp;lamus, Sc laudatiïfimæhuius natiönis imminentem lt;3nbsp;arceamus, ac vt eb maturiùs controuerfiæ Rcligionis ao Jji|nbsp;ftianamconeordiamrcducipoffint:hanc PACEM, innbsp;fupràfcriptisarticulis,vfqucadpiam,amicamScintegr3n.^ijj(gt;' pnbsp;Mcrfiarum rcligionis compofitionem,perpctub,firmitcfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.'t
latcqjferuareScfcqüïvnanimiterdccrcuimus». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjjÿÇ
Qubd fitalis compofitio Scconcordia,pccviasgcnc*^^ (Hi* L; nationaUsConcilïjjCoUoiquiorum, vel traftationesconnnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f o
imperialiüiobtinerinonpotcrit: nihilominus tarnen i Pàx,in:omnibicnumeratispunftisScarticulîs,vigoreminn f.lcnbsp;nee tandem.dercligionecohucniat,retincbit.Atq5nbsp;omnibufq; alijs modis,confta ns,durabilis, immota, pctp^nbsp;amp;a:ternapax,conftitutaÓcratamaneredebet,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
-ocr page 713-PAX RELIGIONIS» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«sgt;i
iiberam Nobilitatcmquoq;,CæfarcæMaic-L ^^obisimmediatèfubieâam,comprehendiamp;includivo-» ita vt fupradidæ altcrutrius religionis cau(à,àncrainc '^'*önari,molcftari velgrauari debcar.
ijj ^oftquana veto in multis libcris Sc Impcrïalibus ciuitad-^''traq; rcligio,noftranimirumantiqua,amp;AuguftanæCon-annis vfitata fuit^dcinceps quoqs reti-^tl r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciuitatibus, quarum eines atqjincolæ, tam
Ç^fiaftici quàm Politici, pacificè amp; tranquillecohabitabunt, ;i,[*'aparsaltcriusrcligionem, ritusôcccrcmoniasabrogate,nbsp;cogendoindcabduccrctcntabit:fcdquilibetal-tjjj^^jiuxta tenorem huius Pacificationis,in fua religionc ,fidc,nbsp;* '*^»ordinationibus Sc ccrcmonijs, non minus, quàm in pof«nbsp;(¦ ''efuarum facultatum,ac inexteris rebus ficutfuperius denbsp;A) teligionis ftatibus ordinatum conftitutumq; cft, imper-j '^f'ißitelinquct.
'L Oinnia veto, in prioribusimperij dccretis amp; ordinationi-Sc ftatuta,qux huic Paci ,in omnibus fuispun-t iiiçfticulisaduerfari,vclcontracamdctorqucripoflcnt,ni-huicPaciderogabuntautdetrahent,ncc vlla decla-ali ud,q uo d cam impedirc vcl mutarepoflet, dari vcl ad-'Jfjjj c etiamfi darctur,impctrarctur vcl rcciperetur,tamcn in-V^nulliusmomcnti effc,neq;iniudiciofiucextraiudiciuni
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illam quicquam moucri vel pronunciari debet,
' ^Cÿp^*^æ^ilt;^avniuerfaamp;fingula, in quolibet articuloexprefla, S fSsp ^^3ieftatcmamp;Nosconccrncntia,debcmusamp;volu-) Sfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maieftas Sc Nos,Cæfarea amp; Rcgia fide, pro nobis amp;
gt; *11)1 j P Paccciroribus,pcrpetuó inuiolatè amp; fände feruare amp; cxc-hf^'^cmfirmircrabfq;vllarecufationeinfifterc,nec*vllotcm-I vclin futurum, fîue ex plenitudine poteftatis, fine i ^tk'^^^îalioprætextUjin contrarium quicquam faccre,agcrc,nbsp;) IVf'^*iare,ncqgt; cuiquam alii CxfarcæMaieftatis vel Noflro nonbsp;I . '^ciendumpermitterc.
, fiL nosEleàorumConfiliariJ,Elcdorumnomine,amp;pro
* %nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;præfcntcs Principes,
Baronum, atquc S. Impcrij liberarum amp; Im ^am ciuitatumic^ati ôcmâdatarij, loco amp; nomine noftro-
X J cum
-ocr page 714-694 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PAX lELlGIONIS»
rum dominorum amp; fupcriorum,amp; pro ipforum fucccffbribo^ hæredibus,confenrimusamp;promiftimus,fubPfincipalidig^nbsp;téjbona amp;fyncera fide,amp;pcrverbum vcritatis, fincdoloamp;^^^^nbsp;de, quantum vnumqucmquc concernit vel concerncrenbsp;omnia prædida perpetuo,firmiter,fanâè amp; inuioiatènbsp;eademq; fideiiteróc. finevlJarccufationccxcquivclIc.
Præterea obiigamus Sc deuincimus nos ab otnnip^^jj quddCæfarcàMaicftas,Nos,nullusqj.ftatuum,aJterum,'lt;l^°ljjinbsp;q,ue præ textUjidfieri^poifi t,dcfaólo aut vlJo.alio modo,nbsp;fiucpalàm,pcr nos vél per alios noftro pontine, inuaderÄA Jnbsp;xc, opprimcrCjdebcJlare,cogère,lædcrcjinquictaredeb^^nbsp;neqj velimus,
Etfi alterutrapars vel fiatus,alteri(quodtamenfici*;[ij. mèdebçt)nunc-vclinfuturum,5icfaâ;oclÀm vcIpalanivii^LcSnbsp;JeriuCæfiirc^ Maieflas,Njqs,amp; illi,noftf iq; ac iliorumnbsp;amp;h^rcdcs, talicafu, non modo autori iniuftæ yiokßt*^nbsp;confilio, opevel auxiJio adcfle,vcrùm altcri parti,qu3î^ (J,nbsp;hancPacificationcmviolaturamp;oppugnatur,aduerfusviOY jjjiiinbsp;autde faélo aliquidconantem., opcmSc auxiliumferrcv'*?^nbsp;amp;debcmas.Omniafidciiteramp;rinecalumni3.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjli^
Mandamus etiamacpræcipimus, vigor e huiusIn^P^.^câ' Dccrei,CæfarcæCamçræ ludici lt;StAflefibribus,vt huicnbsp;tioni conformes fe in lure dicendo getan t,amp;petcntibii^Pj,fjlnbsp;bus,frncrefpcdupcrfonarum,vtramvisdepra;didisrcli^nbsp;partes fequanturjucceflarium ac debitum auxiliuut ferafl^j^l^nbsp;ciamqj adminiftrent,nccaduerfus hæcyniuerfaamp;fiOo^^nbsp;Pacificationis articulis exprefla, vllos proceflusa»^nbsp;mandata décernant, nee alio quouisnbsp;modo agant aut mo-liantur.
-ocr page 715-INDEX AEtH ABE;, tI C V s,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ;
M M A CtVAE Q.V E
A P I T A IN H- O C VOLV-
M. I N E C O N T ,E NT A RE
PETE N S.
A.
3ufi!)us Eccicfix emendandis PkH.MclanxEonisconfiliunu ' 1'mCinglianis. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦'''
^traftati o inter Partes.
139 ^97nbsp;3'»nbsp;ySinbsp;atum controuerfix inter Luthcruniamp; Cinglianospîr^icuèin-tgt;7i
¦ .......38^
'^î'phac.CenfuraNoriberg, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' )
no
'(^^utheri.
1. jCoruini de Concordia Erafmianaiudicinm.
...... - ¦ ' ¦ ¦ -^*^4ntcj.,
U^^Aßuccriadeas refponftim.
''hude Pace Auguftx à Proteftantib us impetrlt;tu«.
B,
V-
Philippi ad LandgrauiumHaflbrum liter«,
1 »$4? «$î
«54
i6S
Greg.Pontanum.Eleift.Saxoniç CaitceilariumEpiftoIa, Capitonis ad Philippum communis Epiftola.
tribus putatconfifterc controucrfiain inter Lutherum amp; Cin, (
lt;(60
C, Vnu.... 'V^guftamvenit.
44
it»
18»
principurn interceiTorum polhüaKtadProteftantc«, /fponfioProteftaiïtium.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l ji:lt;.
i H^«ritexPriHcipibus,vtrumacquierc«rcConfefsioniob!atai,anad.i. } '¦«aliquid velint.
Ohi^'*P®ndent Principes.
,'tii|'*®*^BuceriadPhilippunxcommunjsÈpîftôIâ,
^i,j'^8'serrorum Pontificiorum.
ampJexx fin t EccJefix.quam profitentur, doftfinaitn Euöngc'ij,
-ocr page 716-INDEX.
amp;eurîudicibus in SynodoTridentina collcftisnoafîtartêntîw^'^'^
. . ..
ChriftophoriDucisVuirtebcrgici Confcfsio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ßj. Ui
ClementisVII.Pontificis,amp;Caroliv.lmperatorisorationesBonom* I
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp; îffl-
dcCnaDominiArticulusin ConfcfsioncArgcntincnfium.MemniiiP j ¦ , fîum.Conftantienfiumamp;LindauicnfiumàBuccroconfcriptH** }
« _____
ComitiaMonedularum.
Concordiæ media à Philippe amp; exteris Theologis propofîta» aliaàPapiftis.
adea,relponfioProtcftantium, deijsiudiciumLutheri.
Concordiæ Vuitebergx inter Lutherum amp;. Buccrnmconfirinâtâf*® de Concordia,EpiftoIæLutheri.
Confcfsio doftrinæ Chriftianæxvii.articulis À Luthero cooiprcJ* Confcfsio Anguftana.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjs
de Confcfsione Anguftana iudiciumEccij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjî
ConfefsionisAuguftanæprima Apologia,oblata,fcdnonreceptâ» ^;l Confcfsio Saxonica.
Confutatîo Articulorum Confefsioni$Auguft.Pontificia.
D.
Dcdaratîo articulorum Confefsionis,dlt; quîBus confcntiantp#^®^ ii1 bus non.
Decretum Impcratoris.EIcftori amp;coniunôis datum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)gt;*
Eleéloris refponfura.
F î»
Decretum Impcr.deReligioneAuguftx,Anno içjo.promulgatn''. Deliberationes dcReligione,inComitijs Auguftanis Anniiîî®-^nbsp;DeliberatioD.Georgij fruehfcs àVualburg,amp;Vehi^decondi^*®**^nbsp;cis.
Theologorumad cantrefp onfum^ pacis conditioncs mitigatx.nbsp;articulidifcordes notati.
Dao miracaia Lutherus vidiûê Ce ad Pontanum fcrlbit. .
\.v
E.
Ecclj de Confefsionc Anguftana îudicium.
Elecloris Saxonix Confcfsio conftantifsimt.
Elcftorisôc coniunftorum ad poftulata Cxfaris reiponfuia»
-ocr page 717-INDE X.
nijDeiîtjgpgtiQjjgpjjçgjj Cardin. Camp«giunx idefarciendaEcclcfiæconcordiaïudicium.
*^®lt;'iiniPontificiorum Catalogus.
ïo
»5:7.amp;|ÇÂ
lt;10
'^'ulaConcordix VVitebcrgx inter Luthcrum ABucefum confirma-
'quot;'S'jMarchionisBrandcburg.vcrbumlieroicum.
I
Eleétoris pro Comitibus à Nafiâvv amp; Nevvenar ad Caef.Maiefta-
lt; Eleétoris Bràndcburg.adEleftorem Saxon.amp; focio* orationes* ib «orumrefiionfîoncs.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;374«amp;:37lt;
I ^nes Eleétor Saxo.confuIit.Lutlierum, Situe parcndnm Impcratori '^onciones'prohibcnti. ...
Juîj Hafsix reiponfio ad literas Philippi amp; Brentij.
l,j?^orumdcllt;eligione,amp; fubßdijscontraTurcani.amp;c.fcntcntiÄ. 387 kf'^ontra Lutherum Cxfari à Pontificijs oblati.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj»
ad Albertum CardinalcmMogunt.Epiftola. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lya
(r^^nadlohannemEledoremEpiftoIaConfoIatoria, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34
'^^tiad lohannem Elect,Saxo.EpiftoIa, qua bellumreligionis practextu
' ^^ri ad Philippum Landgrauium Hafsiae Epiftola de CoUoquio cum
^'figt;de Concordia, Epiftola»,
tu^udicium eiufdem, quid concedipo.fsit,quid non,
'itk interdifto Cxfaris, adIslcbîum Epiftola*
'¦¦itk nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;miracula à ü vilà Pontano refert.
j L3®^uspacemfuadct. .-j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
confolatur.
i «riis quatenu s Zuinglij dogmati fubfcripftrit,
V
f^*§etifîs CoUoquijfumma,
lt;537 «70.amp;C.
.»73 yonbsp;»35
409
lt;J45
lt;Î4Î
639 gt;15 r fini
INDEX.
Martini Buceri ad GregotiumPontanitm Elecloris Sax.CanceUarîüni Epi« ftola de Concordia cum Lutheroineiinda.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6)?
i}i
ftola de Concordia cum Luthero ineiinda.
Miracula duo fe vidifle Lutherus ad Pontanum fcribit. de Mifla priuata, cur non pofsitEnchariftix etiam caufa reftitui,nbsp;Protcftantiiim rationes,nbsp;Lutheri.dehacdilputationc.fententiai
O,
OecoIampadijadPhîîippum.EpiftoIa,.
V p/ ¦
Pax AiiguftanaProteftantiumL.egatisfurpcfta.
PaxReligionisprimîim inTranfaftione PalTauienfianno in Comitijs Auguftanis, anno gt;î$î. fancita amp;promuJgata,nbsp;Philippi ad Bucerum amp; collegaseiusEpiftoIa,nbsp;Philippiad Epiftblänr Occófampadij réfponfio,nbsp;Philippi lt;amp; Brentij ad Landgrauium HalTorumlitera:,nbsp;Philippus Làndgraüi'us concordix ftudioFus.
155 .iniU,poß'nbsp;ainbsp;iiinbsp;éS4nbsp;adPhiîippum Landgrauium Hafsix, de colloquio cum Zuinglianisinl^*''*'nbsp;cndo.ÊpiftolaLutheri.
Phil.WeJanth.confiliumde abtifîbuS Eccrcfixcmendandis.
Poftulata Cxfaris amp; Principu m Intcrccflbrum ad ProtcftanteS, Refponfio Proteftantium.
denuoalia Anguftioris DeleclusJ
Prima ConfelTAuguftanx Apologia,oblata,fednon reccpta. Propofitio Comiiiorum.
nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦ S. .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Scntentiç.quibus fcjprum Lutherus,in maximis tentationibusçonfol*'*
ZUinglijaflèrtionibus^uibusLutherusfuUfcripfçrit»
-ocr page 719-franco.
^tiad moenvm, apvd
¦^VLVM REFFELER, IMPENSIS
SIGISMVNDI FEIR/L-k,
« K X D.
M. D.
LXXVIII,
r vx IT. 7' î