JMEDICVS VARIORVM ex perimentorum,qiiac nunquam inlucemprodie^

runt.

a' ioanne manmo

Èxplurimis D. Philippi Melanchtho« nis,amp; quorûdain aliorum tiarifsimo» rum uirorutn præleélionibus colle* tlus,ac ah eodem in ordinein diftributusy

inferuimut etiam huic quofdäm fales iu-cundos leiiujcum X. TabuUi^tam l^cdi

cis quim phitnndcopcris uMe utiUbus ßituris.

CumPraefatione lo ANN js iaco-Bi PARSTI, philofopkiæ amp;nbsp;medi-tinaiDoftorisJtem, Rerum Scuerbo-rummemorabilium indick copiofo.

B A 5 I t B AÉ;

IOANNIS M A N L 11 5 teM perantiæ amp;nbsp;fobrietatis fautores

Præfatiuncula*

8RA VE er inßgnedi£lumdiui Pauli eft,Uitbete honoré corpo-ri: quo multiplieem materiam co pkélitur. Pracipuè uerà ho s ________ loco qu^rititr,de dtftrimine inter hominum or reliquorum animalium corpora. Uanc qufftioncnt ut appofttè cxplicemus,print ge neralia quicdam pramittéda uidentur,qu£ ad me-liorem reliquorum inteUeélüfacient. Primùntom ttium confiât,in brutit inultiplices efie untbrat,cr fimulchra plurimkin cum hominibut couenientia, imo in quibufdam longé homini pr^fiantiora. E-xempligratia,equißtum infi-fibrè,ç^ itinera,qult;e femel conficerint,agnofiunt:ceruut auditu,aqui-ldeuifu,canesodore fuperant homines. Eiufmodi qualitatesUeut fuo quodam confilio animantibus mdidit.Veruntainen in ipfis no cA aHut rcflexus, quo honefia i turpibus,utilia ab inutilibus difier-nere ualeant.Adde quod multo minus qua honefia funtjpra turpibus eligant, ciim harum femina non obfcura in hominu mentib.deprehendantur.Qtia ft quit altius introfiiciat, facile habebit quod ad fropofitam quaftionem rejfondeat. Habet au-tem homo maiora cr exceUentiora donatquia ipfe

* Î eâ

P R AE r A T I o

f R domicilium diuinitatis, in quo Dem habitari nult,ߣUt pulcherrimc hoc i. Pefn i. del'cribitur, ubi Apeftclui aif.Vos eftis domuf Ißirituali'S,facer dotium fatidum^ ad c^renddt Ifiritualeshoßiat, ttcceptabiles Dro per 11 s v M Chrrfljitn. Sigui' dem uerô Deuf in hominc habitet'.opertet uttedi-fieihin fatiäißitlite Trinitafis ßt immaculatnm ab omnibui kidUf feeulideßdetijs,z? iniquitattbui:i quibui Ueli r.oßrum cuficdirc in faniiitate tube-tnurà Pau!o,i.Thelf. 4. nbsp;Deinde non omni tem

pore interitui obnoxia erunt tiojlra corpora, fed Dem etiam ea transßrmabit.crquot; ßlij fui corpori conßinüa reddet,ßcut Paulut ad Philippenfef feri bif.ubi tum Deut eritomnia in omnitut.Qu.areß fioßris eorportbut debitum tribuerehonorem ue-tmut,uiamur iHit ad ceicbrationcm nominis diui' tii,cr proximi utilitatem. Doc autem uaüjs modii ßeripotefl, erdtbet. Qiiidatnir.genij fuineruos, omniaq; ßudia eö dirigunt,ut utihbut feriptit no-minii diuini celebratio propagetur, multorunt hominum utilitat quaratur. AJij bberalesmanut porrigunt egenit, er flrenue iuuant honeflos pio' rum inopumq; hominum conatus er laborcsiinui-tali proculdubio inflgnt præconio, quo Chriflui fua in ipßs opera ( ut cum Augufimo Icquamur ) coronabit. id quod Matthäi i e.capite longo cata-logo recenfet. Et Ut uno uerbo dicam^quiuis fuo (orpori

AD LECTOreM.

corpori honeflatem potefl tribucrF,lt;judndo uoctf' tioni,iju4m ftbi Deuf iniunxit et com!nendduit,fe-dulam diligentia fnam äc Ubores tempefliuos cum temperantia mixtos impertitur. Sic eregianè per-dimits eroccidimiK corpora nolira,ßex— eeßum diurnif no^urntsq; comeffationibu^, aut ingurgit4tionibuf,tiel etiam iinmodicif uigUijs fa~ ciamuf.quoduitiiiin,proh dolor^ noftratn Germa niant grauißimo dainno a}jècit,datq; locum ueteri diéio : Plures nimirum gula quim gladio perire. Hac decaufa no fruftra Saluator noßtr nos ad tcin perantiam, propter ingentia mala qua ex intem-perantia[equutur,adhortatur:Attendite,inquiës, negrauentur corda uefira crapula, er ebrietate. Qtiod ß nihil aliud temperantiam nobis inculca-ret,uel inßnitaeius eommoda id obtinere debe-baut. Hac enm cardisaffiäusaptioresadoran-dum er puriores conferuantur, er indußriaani-miad quafais adiones uocationis noßra obeunda« alacrior ßt: ut experientia ipßa teßis eß. nbsp;nbsp;nbsp;uac

pramittereuolui, Leüor^utmecu admaioremfo~ brietatem feu temperanliam multos alios muitemz dei-ndc ut cogitemus,nosnon potui,cibo,alijs'ue corporalibus uoluptatibus deßnatos prorfuseße: fed corporalia bona à Deo in huncßnem eße créa ta,ut nobis inferuirent. Noj uero Creatori tribue remus, quad i nobis poßilat. Ad eiufmodi rei-unt

* 3 eonßdera-

T R AE F A T I o coßderittioneni optima mcthodo te dueet LibeHui ille nofler Medicus. Vidcbis cnitn,(jiudin leuibus dc tenuis momenti medicamentis tudin ualetudinent tueri poßis: guæ ß negligerentur,ßdcile udletudo Idbefadiuretur. Sicut eius rei exèpldßnguUßumi-li{enobispraberepoßunt. Qu^ifquisergocorpo ristui curam conferudtionem hdbere,ittud^ praßerudre 4 udriorum morborum confliHdtioni bus cupis, hunc noßruni Idborcm non poüremo loco coÜocd, inter ed ßudid qu£ hic de re poßunt trddi.Fdciet breuitds compcdiofd, ut longé plures inde percipids utilitdtes,qHdin uno dtq; dltero uer bo tibi pr^dicare queatn. Prius ergo cogno-fce,qu4m indices, dut deßiicids.

Bene uale.

IOAN-

IOANNIS lACOBl PARE Tl, PHJLOSOPHI r T M r-dici,ad Le(fîorcni

P AE F A T I O,

qua, Medicina: laus utilitM bre' ui ter comprehenditur.

V A N T A fit Medicinæ P’'æftanti3jquamq;hono il'iiierèfan-(Si amp;nbsp;fapienres homines, de ca iudicarinr, uelunu9 certè Homerus, uatea fine dubio reram humanarum peritifs. abundc teftatur, qui hancartemlongèpulcherrimo elo-gio nobilitauitjinquiens:

iuTÇûff

Hominem enim Medicfi,multis ali/s hominibus præftare cenfuir; quod Poe-taacerrimi iudicij nunquamdixiflcr, fi no uidifletjtantum oportere tribui,tam eleganti rerum naturç cognitioni.Quid quód Homero non tantum uetuftiores, fçdetiam grauiores uiri, Medicis diui-nos honores habuerur, eosqj beneficen tia amp;nbsp;ftudio in numerum deorum fuftu* leiund Quod grauiter quidé iili amp;nbsp;con

a: 4 ftantes

P R AE F A T I o ftantcr fccerunt,ut eoriim ferebatreli-gio;iudicabant enim illi,hanc fapientiâ non humanam, fedcœleftem elTe, quas tam arcanas rerum uirtutes, in ipfîs natu ræ uenis reconditas Sc abftrufas,euol UerCjSi in lucem proferre poflevnequc hominis, fed Dei eße,tanta hominibus commoda adferre. Quaremeritbapud cos in diuino honore erant,à quibus di uina beneficia percipiebant. Principe deniqj locum ueteres, inter honcftifsi-mas difciplinas Medicinæ dederunt:ut interim taceam Græciam,quæcum om ni genere difciplinarû maxime florerct, Hippocrati eos honores habuit,quos prins Herculi monftra tollenti detule-rat.Ex quo Medicinæ fplendor amp;nbsp;digni tas ættimari debet.xum ea regio, quç fic uiris fapientibus præftabat, uc optima-rum rerum iudicio pollebat, Medicina tam exquifitis honoribus exornarit,ut dignitate eam Herculi minorum gentiu Deo ad^equaret. Quaproptcrillud ftu-dium iamolim fuittantü regum,prin-cipumamp;nobilium:necuulgarishomo, autexplebeio ordine, potuitin illo uer fari, Nobiles certè familiæhancinfigné doArinam

AD LECTOreH. doftrinam apud prifcos excolucrunt. Exemplum eft ipfe Hippocrates, qui è magna gente ad Medicina açcefsit.Fuit enim nationc quidem CouSjHeracIidæ autem amp;nbsp;Phænaretes filius,ab Hercule Ætculapioq;genus ducens.Hic igitur cum genereamp;opibusmagnus cfletjad Medicinam le contulit potius,quàm ad aliud inftitucum ullum: atq; in pulcher-rimo hoc campo ita expaciatus eft^ut ni hil intentarum, nihil inexpertum reli-querit, omnia elaborata amp;nbsp;fummo iure exiftimataliteris confignarir. Eaq;uer-fantur in oculis,tenétur manibus, amp;nbsp;ad ufum omnino à natura exprompta, Sc quid pofsint fapore confignata, atq; in-dicatanotis : 8cà maioribus noftris, ab optimis magiftris,noftra memoria ex-plicatafunt,quçiam defertaacfuppref-iaiaçent,quia neglefta. Hic uno atq; al-tero remedio contentus eft,quæ fcilicet accepit oraculo, nec ulli reuelandapu-tar.Scdego fie arbitror, optima efle remedia quæ plurimis cognita,plunmis probatafunt.Alteri elementa fordent, amp;quicquid eft elementare :hinc noua clementorum foboles;hinc aether 5c cœ

* f lum

PR AE PATIO

Ium ipfum ad remedia expriméda funt. HÎC abdita naturae lacéc, Sc deliciæ difci plin« ; no aliaefuntfalntis opes,amp;pra6-cia Medicinæ,nifi quæ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilia,

magna indignations return à natura eX-torqueat.Parum farta cft uitajamp; ualetu-do corporis,nifi quæ magno conftat.Aç cotrà res habet,quia frugi Medicû opot tet curare quàm minimo.

Officinç componuntur magno.uaria fupellexinftruicur,uitrea labra, catini, pyramides, folles, aliaq; plurima: tépe-rantur ignés,materia quoqj nuncupato uoto, appellate numinc,ex ephemeride Mathematica notato cœlo legitur, atq; comparatunarticulantur uafaXuoqj Into amp;nbsp;argilla compingunturralij aurç adi tus oblinuntur: alij uiæ corniculis patent. Itaq; natura prorogatur,folicita-turflabris,uexaturigne,coflatur, coqui tur, exprimitur, donee refoluatur, fe-cumq; diuortium faciat : ac tam pcrple-xa cura.fua Saturno, fua Mercurio amp;nbsp;lo ui,fuaSoli 8c Lunæ,iLC reliquis Planetis genitura deducitur, atq;hi denubcon-flati inter fe transformantur. Hinc diui-aa Si cœlo duâa remédia, quæ dij ilH

euocau

AD LECTOrem, euocati cœlo, amp;iam fornacib. excoöi, fuis regibus atq j principibus parturiût. Putrida ueró abiedaq; iacent exprom praauxiHa,nobifcü nata, amp;nbsp;fine impen-dio parata domi : uulgaris eft natura, Sc fceculenta Medicina elementorum,qua uulgus amp;nbsp;fæcemhominûuti oporteat. Illiberalis fcilicet,atq;euidens natura, omniafalucis inftrumentaintus abftru-fit:aut efFœta defeótacj; fucco,nihil contra morbos concepinuelnon parit qui-dem,nifi cóflata,cofta,foluta deniq; mi ris artibus exprimatur . Sed hæc uitia funt Sc fabulamenta arcificü : nulla arris culpa efriquæ à præclaris ingenÿs parta excultaq;,magna fupelleâile rerûMedicina auxit.Fruamur potius, more ma-iorunijUatura nobis domeftica atq^ fa-miliari;legatur materia nobifcû édita, quamqi ultronea natura promit. Alijs autem remedijs ueluti externa manu, amp;nbsp;auxiliaribus copijs uti conueniet.

In eadem caufa funqquibus nihil pla cerepote,ft,nifi quod îndiam loquatur, amp;nbsp;extremum Oceanum:qui tantum externa proban t,amp; cxoticas merces admi lantur, Hune erroré ignoratio primùm peperiu

P R AE F A T I o pcpcrit: deinde quia rudibus ingenijs bonarum rerum coufuetudo grauis eft. Etbona fideoblaræ tnercesutdgo for-defeunt. Quid quod externa ilia longo quæfitamârijgrauibiis periculis inuen-tajinfanoq; fumptu comporcata,exole-ta ferè,âdulterata,fufpeaa denique ad nos perueniunt? ncc alio fæpè momen-to confiant,quàm impoftura?An non hæcdemécia eft, icafiibfcribere alienis: uieta,ciianida, ac ferè dubia auxilia lie perfequi, utuigentemdomi, extempo-raneam, certamq-, Medicinam déféras? Calcancur muka (quemadnaodumHe rophiliis, clarus in Àledicina,fenfit) 8ç funtin oculis,quæ conflâtis,fufis, reco» dis, quæ ex Indiaamp;rubro mari côpor-tatiSjredèpraeferas.Vernaculæ funt no-bis,atq; domefticç natnræ opes,quibus fanitas conferuari, morbus profligari queat. In fæcc rerum amp;nbsp;excrementis,in carie, in rebus minimis,obfoletis,ac jp-pè nullisjemedia condita funt. Veluti paucis in hoc Opufeulo cernere licet, ubi remedia quædâ uerè lt;dlt;7rtf'ôi7«,exper ta,naturæq; arnica reperiuntur: magnis laboribus, magnisq; uigilijs çx D. Phi-lippi

AÖ LECTOreM.

îippî MelanchthonJsj piæ memoriæjè-ôionibiiSjàDoflifs.uiroD. ioan. mas LIO, lïimmo ftudio atq; diligentia coli« fta, ac c5portata:qui fuas partes efle du xit, eain Libello hoc,de abditisnon-nullis ac tnirendis morborfi fanationi-bus qiiamp;da, tumultuaria quafi (nt uide-bantiir) fcftinationc.ex tempore potius effula.qliàtnàcura diligentius exarata, iteiiim rclegerCjUrcunq; in ordinern re-digei e amp;: in publicum dare ; ne fi qua in liisefiet utiliras,cùm præfentistumfu turi leculi hominibus inuideretur.

Porro,quantum lit illius uiri aduerfus pofteritaicm cmntm officium,uel exhi fee quae noftro feculo laciunthomines, licetintelligereiqiiorum fi qtiisuel exi-guam habet artis portiuncuiamj WiàiU/. Kfiili 11 liji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f/cc^/Até.

quantum gloriatur, quantumq; id celaiefludethitneamicifsimisquidem communicari uelit.Veluti qui experi-hicntum habentaduerfus morbum ali-quem: idenimalij non expediunt,nili magno ^pofito præmioiaut fi promât, minime tamé cæteris idpatefieri uolûr. Az nofter Manlius ille, quae multis uigi^

P R AE F A TIO lijs, longo temporis interuallo didicît, pofteris uniuerfa effundit 8c fide'Iiter depromit;quæ profefto eft animi quæ-dammagnitudoillius hominis.Siquide occultatiorerumnon aliundejquàm eX animi deieâioneproficifcitur. Qtiapro-pter primùm ab omnibus bonis qui ali-quid utilitatis ex labore huius ManliJ, uel ipfi,uel pofteri eoru percipient, me-ritb laudari amp;nbsp;tueri debet:deinde etiam abijs qui hortatores, amp;nbsp;incitatores ipfi extiteruntj ut hæc 8c priora pofteritati committeret, qui à Zoilorû calumnijs huicpoftremo feculo ufitatiseû defen-dere,amp;patron os fe oftendere uelint.Fa cilèenim laboralterius poteft uituperâ ri,præfertim à talibus qui non lubierüt. Quifqjergo gratitudiné fuam ergahunc bonum uirum, qui in honorem Dei, 8C utilitatem pofteritatis laborauit, decla-rareftudeat.Nâtaies certè funtpromo-uendi,fummo4; amore ampleaendi,co lendi, obferuandi, ac omnibus officÿs afficiendi : qui non Iblùm fibi uiuGt, fed etiam alijs quamplurimis prodefle cu-piuntânfuper huius boni uiri diligentia amp;nbsp;fedulitas omnibus prodefle poterie, dextre

AD LECTOREM.

dextrè aliorum labores ludicaotibus^ ^uibu» baud dubiè rem gratifsimam fe cit. Si qui ueró funt fciolijquibus argu mentum calumniandi nunquam dehu turum nouimus, ac ueluti innatum eft optima in peiorem partem interpretari, nulliaqj honeftis amp;nbsp;utilibus laborib. de-leftari.atqj fuam cantiIena(ficHt coccyx confueuit) folum àdmirariûUis diftum efto,quod in inufitato amp;communi Grç co Prouerbio dicitur;A‘amp;gt;i«»lt;’'£’'*‘’''i'

i!i^iy-vaiTM. Habemus etiam aliaj quæ alio tempore his ipfis^Sc auaris feu lucis alioiu laborem ad fe arnpientibus,abun de declarabimuSj ficubi huic bono uiro fua maleuolentiauel auaricia obelfe ßu dcbunt. Haec erant, Ledor, de quibus nunctemporis te commonefaciendum cffe duximus.Valeiac bonorum do-ftorumq, labore, ficut apis fedula,fruere.

I fJ

IN LTBELLVM HVNC Medicum Samuelis Hoitzachij

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad Ledorem,Carmen.

A Ktesadmediciiirefirendafequetttia fcriptd, Summo ridiculis margine pktM iocisi Hon uni uoluit,fedmulti'S,optime Maitli,

Ingenium fludijs inuigildri tUum. Cunélorumq; capdx,qu£ continet igneus £ther, Arâis limitibus fe cohibere negat.

ÀIiud,ad eundem,à quodam doöo uirojdeqjftudijs benemeri-tOjCompofitum.

Qu£rii opem medicam ft quK,curdmc^ leuandi Lethales morbos,h!c medicamen babes.

Repperies lepidos hic,dulciloquosqi lepores, Quostibicolîeéîos m a n l i a cwrrf dedit,

S£pius ingentes morbifermone leuantur, Atq; remittenti flt;epè dolore cadunt. O-ßSTäRV ATIOHES V T I-les pro fiioriim corporum homicidis.

A Hcipitip uis pratceps occurrere morti, ^^S£pè tibi ucnM i»cidito,f£pè lauato. Sit cibits iminodicus,numcrofa^ pharmdca fume’. SoUicitiK uiUiis,grauib!Kq- objlringerecuris. At uacdns ßudqSffcetens^ habitato cubile, inuidid^

ïnuidîaq- im^^freguetts confu,n!ere,m(Uts Viuito cwmfocijs’.uitam ßc perdis^^S' hortK,

IftnttwQlîd) rcgîmmt/fwr btc jb vgt;oz ber jett $nttt tobt cîUn.

lÜcr voî ber $cît wî l fïerben/ sber foU fîcbvlcîft^ bewerben/ •ôjfc bnben vnb nberlrtfjèn/ Stießen ïgt;nb frto|f en one maßen: i^ilrvaä)c/bc^ütrtcvn baa (eben/ ©id? tn fdnvnrc f0:5 begeben: 3n fltncfcnben gemnebê w:^nenf ftd?nid?t verfcboncn:

3,Uc gfd)elfdgt;a|ft vermeiben/ gîlUîlen vnb av^mey offt Utbe: no fetn $cben gutter fhict/

Ïöcgjunbê leben jnvnbcrbrncft;

IN I.IBRI.LO MBDI-eo Errata.

^.iomcalcjcm f.6fgt;lcuritiijf n. itAjjici if.jßiMragdiU 17.11 ttalttudink ^zirrittt-lo ihid.irritatu if.i-) häuflet gj.ifßtjzboßtordt 94, i.era/jd. ihtd.obferuandKm ÿ^infenult-falt inult. flt;i^ijdlt,dsif e iQ-j.iautem.

RERVxM ET VERB O R VH in îibeUo Medico memorubiliuin

1 N D B X..

INDES.

INDEX.

Sjppofiterierum gener» 59.100

Syracidit diäu» i fyrupi (Ruanda exhiben dl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sy

fyruporû commiftioho

diequx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sy

de Syrupis ßraquis cui-

Jibec membro appo-priatii S6. inde.queq; numorenj concoquê tibus 84. inde

T

Tabulx mcdicis quid 103 timirindi vires pi tcmperantia , præcjpua medici uirtus / 41 temporis matutini com mendacio ai.iy téporanegocijs Sc quie-ti tribucnda quæ z6 pcrTemulentiä peccâf, duplici pœna punitus 4° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ,

terra Lemnia y,eius,ufus

Scadmiratio. ib. trinicia animi extinâi

FINIS.

LI B E LLV s me»

D I C V S*

^edit Deus fiten-conglorificetur in

» '-^'^quot; uerbisßgnißcareuult^tjuod. illAfubJla.ntÏJ.iis efßeAcia, infin^ulis rente-dfißt teßimonium deprouidentia, diuindy (juodßngul^ res ad ujws hominum ßnt conditie. DeindeJùnt etiam ijuedam res ad animantium confieruationem deßina-he. idudenim uerifiimum esl^multospe-riculoßßimos morbosleui curaßiinprin-cipio ntediocria, ^ferenu'diui momenti remedia (ipplicataßint,curatos ejje. Qubd uero interdum curationes ßmt infiliciores^ idplerunlt;^\ßt malicia hc minum nolentiu ßdelib- dodîis medicis obedirefifidemq^ temperantiam mediocrem, quam curatio reijuirit^ preßare. Cuiufinodi exempbt fin t h fcfiequen tia »

Contemptus mcdicorum pœnac.

Q^damexcollotittoribus in conuenta

Ratis»

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tIBELLVS

RdtiJioAenß lAborubdtfebri^iubebdt^'^ bi (tafem atjuatn:^ un o impetn tres cnn -tharos AQu^e exhduriebdt. Medicis eu ob-turgdntibtK^reJ^ondit: Koj medici noüit meam ttAturam^ ego fum robufius Sueutts. ^t fdulo Jgt;bß ex lUd intemferdntia mori-tur ,^uia efgt;ardntea ualdè calebdttinfujaqi nimiaacjua^uehementior pugnaper anti-gerißaßn fabla^ debilitatum efiar^et eiuß dem efgt;atis uirttn calorefebrili^ accedente iüa infiifionea^u^, ttincebatur: undeßa-tim epat is putrefa£lto eßßtjuuta.

Bonus honeflus uirBononilt;t incidit infebrimßdemedicorum ualetudini til reßltut us. Cum uerb minus diligenter cußodireturafocijs, uidit in menfapocu» lum uinißare : cuo arrepto exhaußo, rurfum in mor bum incidit, ^febriex^ tinguitur.

Jmp öfteres,qui pi ætcxtu medp cinæ homines fallunr.

Q^dam Princepspulcherrimus , robu* ßo etiam corpore,tantum mortuus eßfee-lere {non dicam infeitia} chirur^i : cum alfdo^imedici eum monerent, neMe.re-

tur

M E D I c V sj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5

'iur illdmedicatione. lUe optirnMprin^ ceps cœperut labordrepleuritide, tjtuc initio ^uidem eil curabilü prlt;eßrtim ante^ ^ua.m ad earnfebrii accedit,fi tantumodo philofiphica ratioadhibeatur.-^uando ui, delicet agrotus^Htpoßea indicabimw') bi~ bitfrccum chanufleontisi bonam dilt;e~ tamadhibet. Medicus uero Principis il, lius^uirexcellenti dofirinaprlt;sditu^y medicinicHon uul^ariter expertus, inillo morbo ritephyßco more procédé bat. Sed Princeps habebatchirur^um, tjuiobttm»gt; perabat eiusaffediui. reprimebatenim cae loremßigida terra.,adplantäpedis applica' ta.fid ita repreßit calorem., utrediret ad cortubi ita au£ltts efl, utßc inflammatus Princeps illemedicationcydeniq-^ morere^ tur. fixeßtnt nobis aßde diÿiù., nbsp;nbsp;qui

huicmedicationiprxßntes interfuere^ui* ris recitata.

Erat hic nbbilü Pom er anus deMafßuu., qui curabatur uino Maluatico in pleuri, tideterateniwab indodlo medicoßc per^ ßtaßK.Tandebonuf illeadoleßensßtc in» fitmmatuseftfUtlßacio tridui moreretur.

'4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L ï B E L L V S

” Quiditm/àcerdos non procul'A TorgL, curabAtlufcos oculos^/cribendo charaéle res, appendendo illù de coUo^Addens videlicet h^ec uerbA Gern-Mnice : ÏÖCV tcttfftl btv bic augc» «iw/ vnb fd?lt;tf6 bir irt bic lucBbcn. ideß, T)iabolu6 tibi ochIos erudî^^^ cAcet in cA' uitAtes. Sic illü fAMAßjs multos hominet decepit.

Pleuriridis cin'atio.

NoneSlmA^ pr^efens fubitAneunt remedium contra fleurifin., quamßiccws ex chAmieleoteuulgAri herba, GermAnici (iOnriCttbiflcUn/ exfre^us.-quïfiini tiomorbifAtiensbibAt, tucJlAtim remif ftone f^leuAmeiUiiismorbi fentit. Hoc remedio multos Adhuc uiuetes curAuimui,

Memini optimum quendam uirum no^ lifcumiter in lt;tßufAcientem,in conuiuiQ in CAlefiereÇerAmusenimApudhomines Io cupletes, laute cibo potu pleniore nos excipientes} nbsp;nbsp;nbsp;labor Are pleuritide:

cui meuifrater dabatpharmAcum, quo e' tiam eü ufa nxorTy.Martini Lutheri. De' fcendebAtfrAter meui in ßabulum equo~

rum,

M E D r C V s. f exprimebftt exßercore equino fuc cum:cui,adfa üedumßtccharum injperßt^ tegrotAnü hduriendumpricbuit^Mbens tumßmulin ledïo dormirs, Hac unicA curAtione iüe poßridiefait cnrattu.

•! E^o fum curAtits in pleutitide tan tufn contnfi. ntAxillApifiù lupi, co^A^potA, I^lunchAncipfAm obcAttfAmtAles mAxil-lAi.)prAßrtimin^rAndioribuilulgt;iißili^' tim reßfuo.

Coll'd doloriscuratio.

CuvAnißpißime noßrosfcoUßicas co bico dolorelAborAntssjhocleuißimo reme dio:ut tArttHmin locumAffe£lum,fAccunt AuénAimpletu CAlefA^luniß imponerent: ^itAfunt cito curAti.

Alexipharmaca, üue Alexiteria*

Edi mirAbilis nAtune terrA LemniA.nAm Dioßoridesfiripfit, hircinumfAnguinem mifieri Lemniee terr£, Cuim remedy mA-gnmufm eü.■ Q^reGalenm ipfieA Ioca udyt^utexplorAret certb, yuomodoAppA-rAretur: comperity^ nAturAm ejje metAlli^^ CAm^fine mixturAfAn^inii hircini. Edi ^temhodieintAnto ufu^tAntAy^:^ AdmtrA -

3 tione

t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LI B E LLV 5

tioneapudThraces nbsp;nbsp;Grecos, »t Tttrci^

eus impemtorperegrinù legcitû terraLem niam interpeculiaria dona darejoleat. EÜ enimterraLemnia optimumpr^eßan^ tysimum remedium in pefleacdyjenteria. Turc ICM Imperator donauit Schoppero te ^sto Imperatorù aliquotmajjùlat^proßtt ^ulari munere.

Contra fcorpfj ilt;flus.

QtMndofcorpius necaturin oleopUudq-, faueiato afeorpio illinitur, tunefauciatws curatur.

Q^dameques apudnos uenitadmedi-r cum Vlmenfem^ Do^lorem Stoc^ Ç qui eratmedicM omniuprincipum in nofira uicinia, habebatq.,ßtam ßingularem for^ tunam curandi morbosßdicens: Domine DoElor^neßio quemmorbumhabeam:ma ne ieiunus uentriculum meum cum ma^o dolore arrodijentio. Tu nebula, inquit DoSior {erat enimmedicofamiliarü^for^ tealiquidmalicomedißt retinuiteum t^uadriduum,acpauit eum ordine ^ßmulq^ a nimio cibo amp;gt;potu abßinereiußit. Poe ßea ueroipoß lon^am deliberationem(erat

M E D 1 C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

tttiw uilds fimiKYintjHit:Tuneq»ttm^uortifH feminA firpentHm.,ex qttibmfirpentes in tuo ueri' triculo procreatiefunt.lnßituit nero cttrn^ tionem hocmodo : coUocanseum in le£Ï»^ itc admouens eittt ori lac uitde calefadlii. Serpentes poßqudm hoc olfecerut^ßrpere cœperuntexuentriculo in collHm.ijitAru)n coUaßAtim chirurp^M^iampridem AdnocA ttts^pArAtu^q-, cumfuis inßrumentii 1 Apr-prehendebAtyAC extrAhebAt Aliquot ferpen tesperinteruAÜA. ExtrA^lisiAin omnibus firpentibus^DoEiorindicAuitunde iüud mAlum ipfi Accidijjèt : Tu uuldeßtiens, in -quit, hAußßißrenue AquAm ex uliquA Ia^-cunAïubifueruntßminAßrpentum. jlle fAfftu edi.) ß bibijß in uere: nbsp;nbsp;nbsp;it A cura-

tus edi.

Dominus StAnißAus a tAß:O) uirtute f^ßApientiAprxßAns uir, CAptus cum re^e OAlliityetiAm mortuus eß ßrpentibustjt eius uentriculo innAtis'.cui nemo opituldri potuit.

Contra ferpentum i(flus.

S cribit ^thenneus nbsp;nbsp;Audiuifß ex qsm.

» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LT B ELLV s

dam ciue^prafeâlo miraiUemhi ßana. CumeJJe/itJj’anisndi (jttida fontes^

ijaddncereturadajpidcs :mulier (jtta-dam dedireii^recreandicaufa.,d:pomo Ci^ trio . Cumaatem obijcerentur aJ^tidibtH^ uenenum nonfuit ejjicax^^ morfiu ajjgt;i-dum non nocuernntcii. Pnefe^ïm index attoniti -, putauerunt r oj infantes ejjè: iterum (jnafiuernnt^num alitjuid eome difpntïillt re/ponderunt^ftbi datumefe pauxillum de porno Citrio. Hoc audieti' tes pqfirid:e rurfiisproduxerut eosadfup^ plicium^ alteri dederunt de Citrio^alteri uero non. Qt^re cum iterttm objcsrenttir aJfidibu^dUefjuicomederat de Citrio^ C' Hafîtincolum^:alternera extin£iits esî. Tanta efl uis kuius pomiadnerfinuenenù.

COLL.

Scribitur de (juadam tyranno Pontif co, rjuiJblitHs edladfe inuitareftos ciuesj atq-^itauacatis prabere itenenum. Hoc pojicjuamfenferunt dues, cjuos inuitabat^ nec tarnen auderent detrsSîare autorita' tetyranni, fumpferuntprins pauxillude Citrio caditoficjj uenenànofuitefficax.

Matigt;

M E D r C V s, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

Matrïcis dol ons ciiratio.

Scio hondhßimammAtronam^adhuz ttiuentcm^nbordre marbopmcaloftßima matricis.-de cuiuffabtteomnes mtdicidc' ßterO'r'Mt. Dodlor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;remotis

omnibm Aiijs r^medlis^nihil Almdparauit^ nißpQtionem ex libanotide : ^UiC herbit corditiuldeprodeß.EßenimmirAbilii uis ill 'iM herbitßuuAndi cerebrum-, matrice et cor. Hac curatione mafrfiam ßbi laudem

autoritatem in msdßinA comparauit.

Kx}(ißxs curatio.

DcElor P ont Amts e^o ueniebamu^ in it in er e ad quendam fenem uirum, (]ui nos hoßitio excipiebat^fjuihabebat initia hydropüßeu (juandam K«)(yßew : ^con' yuerebatur fe laborare infomnio. quot;De iUo accidente^ttierebAmits-itjuod naejjètjÿnt/ ptoma. Confuluerat uerb medicumejuib pß dabat potiones frieidas, adcontilian* dumfomnum. illeautem(juerebatur,lt;jua!t to magis tps uteretur, tantoßpeitn dormir re, CogitauimM igitur., (jute ejßt caußi morbi. ^c ßc tandem ipß dicebam: Domi nehoj^es-^danobii bonumuinum ^^coe^

S nano~

io LIBELLVS

nitnohifcum^ ut ere ill o bonopotu^net /acîm excejjùm.)fèdbibe pro ßti reßingue^ du: confertecitocubitumac crtult;Uc mihi utrum meliM dormiuerii : tuncenim dettiiACtiu/Àcoÿtindum eil. lUe obtepe' rAtmihi^^ilatimpoß coenafeconfert cit bitum. Man e cum interro^arem-, »juomo-do dormiuijjet?rejßonditjßmultü menß' bu^ non ita commode dormiuijße. Inde ratiocinabar -, dicens : Tu habetßi^idum uentriculum: iam uerb medicui ßtpp'undit ßigida^auventia cruditatem. obtempéra i^itur mihi-jbibeßmperbonum uinum,(^ uejßeri mature te confer cubitum. lUe ob-temperauit mihi^ ac reble conualuitleua» tionemq-, morbißnßt : ita ut poßea multos annos uiueret. lußi ueroetiam, illur» interdum uti e^n^bere.

KctpJixKu: quo morbo Marti' nus Luth crus eft ex* tincftus.

Dobior Martinut Lutheruâ^ annum ante mortem fiiam.^uocauitme mane circa, horam ficundam. Cafit tunc furrexeranst uenio ad turtßinterro^ns quid ejfetl Optin'

M E D ï C V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„

, hdbeo mAgnos^pericitlofos cr»ci-atM. Interi'ogaui^nuineJJet calculus ? Rc' ß}ondit:Non : efladhuc alitjuid fra calculum. Confidenbam arteriam^ ^iiieerittbonti.Dicebam: Coredl incolu-mention ediAfiopleclicum. Stipje: Ma ^nam habeo conßri£lionem circa cor, tarnen nonfintio cor conßringi.,^^ nelt;j., ali» ^uid incommodi ex fgt;ulßi animaduerto, £rgo ar^umentabar^ nihilpotedl ejß niß humor y in orificio uentriculi aßcendens: undeedl tanta compreßio. ^illemorbut «ocatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Q^ßui i^itur mor-

bi initium. ^fcenderat (ßcuterat admo-dum uerecundus ') cloacam-, cumejßtmae ^nttmfri^n^ßmultjßnßt fe ßigore ajß» ci^Cst'ßtttimillomorbo corripi. namißud ßigusmouerat humores^ ut aßenderent^ ibi ego iubebam dlatim admoueri pannos calefa£lostcrgi pe£lun dorßum ac moxparari iufculumfeuoffulam. Prphi-buietiarnne biberet mußu:mtßumenim tune biberat. Jnßi etid-y ut minißer de meo uino aßerret:bonum enim tune habebam Rhtnanum. Cumlt;j\ gußafjet iußculum,

mox

« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E L L V î

moxßibfedit hnmor:^ tubebcim ut quie~ fieret calefabiù panniculû utere-tur, Pofleii^ quando mortuus efl -, dicunt eum mortuum ejjè afgt;oj)[e£iicum. ^t non fuitdpoplexia.ßdmortuusefiillo quo dixi morbo : quiapaulo antemortem mihi fcri pfit^fè eo morbo rurfumtentatumeße,

CatarrhorumfadUs curatio.

Uomintti Philippu$ temperater uiuenS't nuUo alio remedio ußs e^l,nifi quod ex pel ^lfinpulü diebus quibuslaborabat catar-rhüßtepenumero ex aqua lauabatman us, Ophthalmiae curatio.

Contra dolores oculorumD. Philippus propria manu cuidamPolona heecfequen tia firipßt,

^quarumEuphragilt;e

Roßrum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;► an. I.

Putte

Miße pro collirio.

Vtilitates tres infignesEledri, quod uulgo uocant

I. Diffîcilis partus curatio.

fjabet miram ejficaciam in mulieribui

partit/

M E D r c V 5. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tj

'pdYtUYientibM-^qH^ftmt infummopericu' lo propterfœtui editionem,quAndo pAuxil lumelediriin uino contitnditur^ idp^ nino imbibunt^Hel quando de decodiopuleg^ dA tur:tnncfidtim ediderunt fectM. In illn rebuâ eftnrcAnA efficAciA^^iiee non con/fti citur: efiq-^resmirAbilis^qtiAndo mAtriX «diHUAtur elediro uelpule^io^

i.. Calculi amp;llrangunxcuratio*

quot;Deinde ele£ir-umdn primii Album^con-ttißim^Ac Hino codltim^ uelcereu'iftd^detur l.AborAntibuâ caIchIo uelflrAnpur 'iA: tune JiAtint meAtHi Aperit^ mAteriAm caIcU' lo/Am difiumpit .^Ac expeÜit.

J. Vtilitas contra apoplexiam.

Dux JoAnnes SAxoni^e tpAter ducis lo-AnnùFriderici^optimtKprinceps-, hAbebAt ficumiterfAciensfemper optimum Jucei^ num-^cciditforte in Arce OlîV^, ^uodtjuidAm fenex conßliArius^ inproxi^ mA men/À Principü UborAret ApoplexiA. idcp AnimAduertensPrinceps, ex lApßtip^ ßu^^mox iußit Adferrißtumßtccinum^^ Accendi ; quo fumo ‘e^rotAns recreatns e/J Adeb-,ut poFthoc tempuf Adhuc multos An^»

nosHilt;t

lt;4 LTBELLVÎ ttoi uixerit :finonfuijjètrecreatttijîatiiti in CO dem momentofuijjèt extinSlui.

Stranguriæ amp;nbsp;calculi alia curarió.

Sentiens urinlt;e dijjiculfates uelftrunf ^riAin^autßomnino nonpotedî red' dére Urinnm û comedtit nlicjuot grunA iùniperi. Sic ilntim dolorum ieuatio' nem fentiet.

Simile.

T)ttx Vuirtenber^enßi in conuentu Schmal^aldenß docuit doSlore Lutheruni pri^fens remediitm contra,calculum'. Hide~ licet^iitfùmeret recentemoUam^ ufq-^ ad dimiditim recentibui iuniperù impletam^ ^uampoilea compleret ttino ^aqua,, in qua iuniperos decoqueret àd tertilt;e partit conßtmptionem: nbsp;nbsp;nbsp;de bac potione ßt •

meret haufium unum atq-,, alterum, Tunt enimßeuturam dolorit mitigationem, calculiproeeßionem certbjenfurum.

Ah'ud.

Cygne^e quidam habens maximos cal' culi cruciatM,nuUo alio remedio utebatur nißla£lecaprino,,inquo poma cynosbati (Germanicèl)ânb9ttn,ud bttttmy coquebatf

M E D r C V 5. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tf

•é^uebdt, in locum lt;^e£ium imf/ont^ bat. Sic^-,{latimprocejjitcalculus. Comitialis morbus an curabv lis, nee ne, quomodo im quirendum.

Vfitatißimumell in morbo comitialiy imffonere maragdumlaborantib. eo mor^’ bo.autenim fran^tuy ßnam^wi in ali-^otfrulia, tuncmorhuienlethaliit *Ht manente inte^a gemma , lt;egrot(^ conualefcit.

Pedoris dolon's euratiCi

Senß ali^ttando dolores PeEioris ma^ ^imoSf^uibus nihil aliudadhibui loco do-lorum nßcorallia. Siebreui teporüJßa^ CIO dolorfgt;e£ioris defß.

Pelt;flus quare tegendum.

PeEiws non tantum fropter honeßa-tem., ßdmultoma^ fropterualetudinù conferuationem tegimu^. Nam ^uan do PeSitK nudum ita afflatur corrupto aere, ^ccidit ut fa:fgt;è magnorum morborum ^ufaßit.

Dentium doloris curatio.

Cornuceruinumußumj^uino calido mixtum^

»* LIB ELL VS

rnixttimy faludt dolorem dentium. Et Do» ^or LanrentitM Lindeman de utilùate huiM cornu ceruini hlt;cc dixit: Cornu cer-itinumforececiuandi unicorni rhino» ceroti. Dubitatur enim^utrum rhinoceros itdhucßt in rerum natura.

Melancholiac curati'o.

l.ifgt;ß:vquidam {(juem credo multis ad^ hucuiuentibiiâ ejjenotum) tanta melon' cholia labQrauit.,ut crederetfe e^e mortU' urn. Is de/cendit in cellam., in qua dies no' (Icsq-^ ambulauitdicens ßibmijja uoce: Sum mortuw.,ftim mortuusieofq-^ uocesßib inde reftetiuit. ^mici uer 'o co^natiq-, eius defcendentesadeum^uolebanteum ex cello educere. ibiille^ QwdÇinquit]petitislaut quiduultù ? egofùm mortuus.nolens cum itftse^redi. Tandem exco^itatum eü 0 medicù eruditis confiliumprudens^ut con' ducereturrobuLtw uorax monachtn.

adduEio, apparataq-^ in cella lautißi' ma cæna.,monachus cellam in^reditur.,af' ßidensq^ menße, ruSlus editpiurimos mulqßlrenue uorare incipit. ibi melon' chohcus prodiens^^acceditmenfam, inter' rofOt

M E D I C V s, 17 rogatmomtchum, cjunfit ? Refjondit lOe /ubmiff, Hocc: E^o frm mortutiâ Ego fum mortutts, Subiun^t melancholicuf^ Audita, hAcrefponfione: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tues î Re^

JfondititerummonAchti^., Ego/ùmmor. tuM .■ ^dheec meldircholictn qu^rit: Come dttnt ne etiammorttii ?E.eJfondit: Ita., tteni aßide menfe^ nbsp;nbsp;mecum come de. Jtit

A/Jeditmelancholicui menße , firenue comedit : eAcj-,facetiA curAtusedlt frfil-uatetudini reElitutm.

QQ Cl..

.yiUu/S quidam eodem morbo melancbo lico laboransfiixitfehabere ranas in uen» triculo. .Ab hac jententia cum nemo e^ urn abducere f)ojjèt,uenit ad etim medi^ cu^fetens ut urina redderet: qua uifa^me-dictié fromittit/è liberaturum eumfi modo ifgt; fi morem ^^rereuellet. lußit itaque medicwfiibiadßerri ranasuiuax, quas ua fculo impoßit^ quodcoUocauitpofleafiib fellam^in qua neceßitatem nature redde-batfimulq-, potionem^aliquo modo uentri culumcurantem^dabat. Quafiimpta^^ nature oferefgt;eraêîo^quicrit Do^or : Vi^ difii'ng

l8 L I B E i, L V S difli neuliquiti muteritis exui/ceribM tttii elapfcis Rejjiondit : Non . ibi medicus in rnedium protulit oUam^ex qud ran^ profi-iierunt. ^d hxc lt;egrotws ddiecit : HdSÏe^ nus non potuiipßs perjùddere , merdnis uexdtumfui^ùdm reip/dexperiutur, rem ßcß hdbuifß.^ itd ee^erßindtus efl.

Hydropis curatio^

^udiui Pirc^eimerum hifloridm td~ lemdicentem. Pdduce esl confuetudo ut ßn^ilis dicbtis P)o6îores medicinlt;e con~ uenidnt in myropolio^ inuicem coUo-qudntur. ibidccedunt homines,^ conßi' lunt medicos. Venit quoddm die rufiictü hydropicus,^ rogduit ut curdrent dcfd-ndrentipfùm. Medici aj^icientcs euni^ re-ßonderunt^non pojjecurdriynec ejjeßem (tliqudmfdnitdtù. ^bit vtißicMplordns: et cum egrcderetur ex myropolio^obuidm ' uenit ei dlius Pioclor medicM., dc interro-gdt eum , cur ploret ? ReJjjondet rußi-cus : SequidemfuißßdpudDoClorss, eosq^ confuluißß ; uerumeos omnemßbi filu-tü recuperdndlt;eßgt;em denegdjße. ^tßd' tim T)o^’or: Sets cur tibidene^duerint?

Illi

M E D r c V s.

/Z^z nouerunt tucim intempevuntitim^ te non obferucire ß (juid mandent. Si mihi certo promittü, te obedientem. fote meù mandatü,ego teßanabo. Rußicwpromit' tit. Medicm reßgt;ondet : ^bfiineoji decent dies Jaltem a potu melitts habebis. Non enimßti morieris. Rnfliciis dißcedit.,

obedit: ^elapßo odlidHO, reuertitur ßtnui in myropolium y indicatß, Medico çjuüßt: ac interrcgat ^itid nlteriw ipßßt faciendum an adhtic diutiit^ apotti abßi' nere debeat : quia iam fe eßße aßuefadlum. Ht facileßtimferre poßit, Mcdictts iiibet.^ Ht non multum bibat-, fed ßnf^ulis diebiM cantharum. Tantum conjuetudoualet.

Simile.

loachimns Kirffr^ medicina: DoSior amp;nbsp;Phyßcit^ principü Erneßi Marchionis Badenßs ,ßmili ratione ignoranter rufli-cum hydropicum curauit. Rußicws con-Heniensmedicum tpetßßbi dari conßliu^ quodin hydropißßejuipoßit. Cui Medicits iocoße hü uerbü reßondit: Siin femeßri fpacio apotu abßineres, facile curarerü, RnflicHiexißinMns h(ec 'a Dodlore ßrib

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ B z di^n

Ä» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I E E L L V î

èflê.)Abflinet per plurimAifeptintAnM Apotti^acindies melioremßinitAtem récupérât. Elapfo quadrAnteannijjsacio, rur-ßis aUoquitur medicum rußicus, ac tottim exponit.MedicwfaSii illitH iterum recordAri incipit:f^ulteriui rufii-co nihil Aliud conßclit., nißut litjuidiorib, cibü.)Ueluti iujculis Alijs eiußnodi utA^ tur.ßc ille ijuofj-, rußicus omnino prißintC fAnitAti reßitutuä efl.

Apoftematis curatto.

Eex GuUite hAbuit ApoilemA in loco e^eßionis(juodfuit curAtu difficile : tun-dem uero curAtM efl chirurgi Adußione. Jn lt;juo morbo tAntumfuitpericuli^ut ReX poil curAtionem mille coronAtos primum chirurgo donAuerit: ^uotAnnis ducen-tos fit lur^tus.

Febris curatio.

Noui ijuendAm CAncellArium epifcopi SAlt:^ur^enfis.)(jui fuit meus coterrAneuS-llleRomie inciditin febrim:lt;!^cum non poßetferrefttim(tithomo GermAnus} dixit AdDoilores: Date mihi Adbibendum, ego mulo mori^^uam itAfitirc. jUi redeli-

berAtth

M E D r C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X»

berata^exprejjerunt/uccumex malü Gra-natii qui eftßibttcidu^ : remedium eft infebri^quicifùiiuiter refi'igercit.Etßc por-'rexerunt illi CAlicem iUo fiicco plenum, iUe flatim (luide exhdußit^dicens: Bene fe~ cijiü^ qubdmeita recveaflii hocpotu. ibi unies ex en exploranspulßim arterilt;e ^ifen-fit puljum meliuifè habere.'Deinde ipje pe^ tfi ddhuç unum calicem, lUiporrexerunt fiimul explorant arteriamfientientes iam mitigari morbum. Porrigunt i^itur tertium calicem dicuntq-, fieJ^erare meliora. Ita in uita hic firuatus, multos (tnnosin poflerumuixit.

Triftitia Sd. mœrorc animi extin^L

quot;Dofior ,gt;4urbacbiui tipfii't quadra^iti ta annospradiicamexercuit, ûfiepe dice-bi^tiEgo quadraÿnta annos (e^rotos uifiita uiireip/d autem comperi plures homines moeßicia dolore animi mori-,quam uio-lenta morte.

./iudiui de quodam ma^ni nominis Principecui mortuo corefl exedlum^ inuentum inmodum tofii pyri^yamp;it lt;îtî

5 îgt;wte

22 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E L L V S.

butte bieten. Jtlt;i emArcuit uii ewfiem cordü-, pne nimia mœflicia^z^mAÿio Ani mi dolore.,lt;]UAlefiuncj-, iUifuerunt,

EO nArrAtio de aIiopneHAtitiprincipe-, quimA^AA res Adhuc noüro tempore ^ef-ijit:illu-m eÜAm in fenectA mortuwm ejjè dicitM-r,prlt;e nimiA triflitiA,p roptereA quod ptttAuerAt, fi'Atrem fm minorem, in quem multiplicia beneßciA contulerAt^ ip/ùmè re^no expitlfùrum ejjè.

Boniunïïnotæ.

Bonum uinum edi, quodprimo bene/À-pit ,/ècundb melius, tertio AdhucmeliM~ bas ctnêlt;ïtttet|lett wol fcbmectt/ xgt;nb jum rtnbeten mail bcflèt/ jum btttten n^tU nolt;b beffet. ÈAtio edi, quiA fttü primum impedit iudi-cium:podïquAm nero deferbuitßtis,lin^uA Acutius iudicAt: quodß quù nimium bibet rit, tun c omn e périt iudicium.

Vina optima unde cogno* feenda.

Vinumquo edi pleniiis, eoedl JjAlituo' ßus, BhenAnA uinu omnium mAxime fisnt tolerAbiliA , mA^ ueriu quam ^ußrMCti^

M E D r C V s.

'^ufirutcd. ideo nosier C^ßtr CArolm 'V» plerunqybiiit JihenAnA uinA : cjuinminM «Jfend,iint cAputiamp;^AliAmembrit.^d Rhe nnmnon funt t‘'^w multi podA^ricihomi^ nes^ßcutin FvAnconiA-, ubi multum bi^ bunt Hint ex quo terreßi-i uino l^ominet flerunq-jpodAgricißunt.

Vartj ûles.

COLL,

Qmm CAÜimAchui prxcejttor Si^^iß mundi Re^ Polonice^^firiptor bißorilt;9 de clade Varnenß.,xgrotaret morbo feriett lofo^ita ut nullaßes uitte ßperejßt-,omnes ßruiedr-anciÜ.cfecumqueecunq-., potue^ runt.clAm aßortarunt. id cum uidifjètß^ miA^puluinar domini ßib capite ßratunt arripuipiUudtpßbpedibMoccultauityt!^ ad domunculaproperarecoepit^ inq\eant introducere uipuluiriAr conata eß.Hocßgt;e ÜACulo ÇallimAchiK ita exhilarattis eil, •ut rurfwi conuAlefcevet,

^nno 15 4 Z.cumImperator CArolus laboraretßo ußtAto morbo Articulari,cre fientibui doloribuSjAcceßit ad eumEle

bl

a4 L I B E L L V S ÜorMarchio lodchimM^ adhortatur vtifgt;/èadhibcAtremed'iA^ ^medicos, lt;jui ßide CefArelt;e MAieHAti ojgt;timè con/ulerent., cum tAles hAberepojjètt 2bi ImperAtor re~ J^ondit: o',pAtient'iA eiïoptimum reme-aiumj inmAgnis doloribu^ AliquAntu-lum uociferAri•• gebult/vnb et» we/

fcbwww»

COLL.

O^dAm beÜAtor fortii Jlrenuui^ tempore duels Friderici^Vuitenber^ie lt;e^ro tAbApc^ mei preeceptoris dobloru Medi~ einte Oper A utebAtur. ^d quern cum uenif femus .ffirrexitinduit thorAcem cum pijjèin ueterem MArchiAm : At reuocAtum ejjèex itinere^eo tjuod Audiuijjèt Turc Ai aduentAre^ quibuifè obuÏAm iturum Ajfir-vnAbAt .fedpAulo poft moriebAtur. Hue A quodam Doclore récit Ari Audiuimm.

COÏ.L»

^^Ante nbsp;nbsp;Annos fiiitVuitenberge ope-

VAfius peiie lAborAns^ quific er At confopi-

tUii

K E D T C V S, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tlt;{

tui^utmortuus ejjèexi/îimaretnr. Vettit uero pollin£lor, offeren s pheretrum. itotji tumidtuoturfficut efliUudgenus homi~ num clomoßtm-) mor£(jÿ eticim impatiens) iacens indeliijuio animie excitatur : ibitj^ ftidet ac audit clamorem eorum f/ui circct pheretrumerant^ac territwsaufugit. Pollinator in/èquensillù^reuocat:fèdquo ma gù clamat^eo celeriuiip/è currit: donee in fuhurbio exceptw, acßragula te£tus-,mul tumßidaret. ffcq-, euaßt.

Defomno dC qmctc.

Noui iuuenem Magijirum pulchvo corpore, Tubings, egr^ßüm ex balneis, ac poft cœnam mecum alqs quibufdam bonis adolefcentibus extra portam expa-ciatum:ii^ haflam alqs duobu^ tenenti-bus tranfilqffèadeb, utuenapulmonù ipft rumperetur. Ex qua ruptura^fluxions fàn^inis intra triduum eftmortuui. idß ideo dico, ut adolefcentes fliù iuuenilibus tenerrimis corporibusparcant, nbsp;nbsp;cor

porumfi'iigilitatemagnojcant,debi-tAmqi quietem eis tri-

buAtlt.

ß f \etetca

iS L r b'e L L V s

Veteres uerfîculi, indicantes quac teiH' pora négocias,amp; guæ quieti tribuen-di ïîof;

SexhoM tanturebustribncintur a^endù: ViuerepQÜ illm Utero, Zito monet.

Motutinum temfius eH uolde idoneunt od res ogendos illü,,(jui ordine uiuunt.Quo~ do inpriore uerßculo dicitur^Sex horj^. to' tum rebus tribuontur a^endù: lotjuitur de horü in^cjualibus,) quee in lt;edlotefunt lon-gioresquomin hyeme. Primom uero ho-romob ouroro feu oriente foie inchooue' runt. Q^mlibet enim diew,,fiue itfïiuum fiuehyemolem^in duodecim horos dißri-buerunt.inde euenit,quodeedliuo tempore^ ßiue circo horom fecundom out tertiom, comederint. Sumpto cibo^ reliquum tem' pus^quodfaperfueroty tribuerunt deombu' lationibus,,ocoUjs iucundis colloquqs.Po' ßeo cubitumfe contulerunt. Literlt;eo' pudGnecos denotont numéros,^Zfe'. ptenoriumdeßgnot. Q^re ueteres hü uer ßculüßignificarunt^perodlis uocotionis lo boribusjiberius uiuendumeffè,^oUquid temporis corpori uoletudinireßdend^ tribuendwn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' sPl

Aï E D r C v s

EH res omnium pernicioßßimay omnii lucubrAtio^etiamfobrin-.eoq-, mavis inaur^ gitantium fefe.i^potiones infundenüum^ {ßMrefugite omnes lucubrationes ue/pey. tinäf^etiam iiudiorum .funt enim {utfkpe dixiy dico} lucubraüones corporibus pernicioßßimie. NÀtura eü compoßittt principio no£iis cid (juietem-,€dmq-, appétit, (jUieipß edl concedenda.Non concedens na tura debitam ^uietemßt homicidaßti cor, ports. Mane autemßole oriente,cum reli^ guis diurnisßtderibusnoflra corpora rar' ßssconcipiuntßirituf^ calorem uiuiße cum: guoetiamtempore omnia membra ßsntmaßs idonea ad omnes labores ßudli' nendos. Ego muttospericuloßos morbos mißerias huius corpußculi mei uitoßac unica ratione,guodßemper utor illa dili^.» tia cito eundi ciibitum. Experiemini hanc rationem, ^fatebimini-, uobisejßßalu' berrimam,

Qt^ando mundus clauditßtum oculum (guodßt Joie occidente} tune etiam nos debemusnoßros oculos claudere^ßeu dor^ tnire',rurßss aperienteßmundi oculo, no'

tt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIBELLVS

flros etiam oculos a.fgt;erilt;imM:iden., ntiHne

lUttduero eiltiAtur« coMK' aient ißimttnh

D V A E Q_y AESTIONES de fomnijs D Martini Lutheri,lt;id quat ad-iefleefuntre/ponflones D. Philippi Mclanthonit.

Prima quæftio.

Euitici IJ caf^ite^DcM prohi^ bet obfernArefomnia^^in-r betfomniornm interpretet oc cidL Qi^modo i^itur fomniit obfirnAYi pofjunt ?

Refponfio D. Philippi.

DVplicÏA ßtnt/omniA. Primum eü naturale j tjuodnon tantum homi^ nibuii/èd etiam pleri/lt;j-, animantibus con-gt; uenit. Somniant relitjua animantia, ut bos y equue : hoe ßomniumeftimperfe-Eium^nechabet uUam certam demonilra-tionem^fedfunt confußßimie apparitio-aes : quAs etßi con^cere pojßtmui, tarnen pro

M E D I C V s. pro ueritAtr ajjèuerare non debemwi :ntc iaIiafomn'tA curAndA/ùnt.Q^niAm ß qui ßomnqs decipiAntur credAnt uerA ejjè qult;e Jomni Ant-, id eis plerunq^ permittente i)eo propter incredulitAtem euenit, quod timuerunt. SomniA i^itur UAturAliA poß ßint Aliquo modo obßruArißnon AddA~ tur opinio Aut euentus neceßitAtis, uelßs~ perßitionis. Secundum ^enM efi diui~ num-, in quo nuÜA eficonßißo :imo in taU fomnio efl certißimA demonßrAtio Ac re~ uelntio Dei.) conßentiens cum ipßtuä uerbo-, ex quA reuelAtione homo dicerepoteß quid futurumßt. Sed quiA diAbolws AliquAndo ße trAnsformAt in ^ngelum lucis , ideo probAndißntßiiritus, iAngelu^ enim bonus ex iuJßt'Pei reuelAt bonA^ quiC citrA controuerfiAmfünt uerA^ ut de ys dubitAri nonpoßit: SAthAn uerbßbpreetextu boni pArAt mAlum.lgitur reuetAtionesfAdiecper ^n^elosmAlosßuntßdiee., diuAgAntesßne certis demonßrAtionibus: quee cbri~ ßiAno refutAndeeßnt-, tAntum

Abßt ut eis credAt.

SECVN*

}o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L r B E L L V s

SECVNDA QJ/'AESTIO.

Qiiarelofeph amp;nbsp;Daniel luxta man* datum D ei propter fomnia nonfuntoccifi?

Responsio d. PHILIPP r.

Scmniorum interprétés fcioli ex^ guißtores ßmniorwn y occidebeintur ex MMndato Dei : ^uia, contempto Deo ^fom-niA t.tntum curAl)Ant^i(^ illkpltisßdei attrib neb Ant quam ipßi Deo : ad qnos/dolos in omni an^ußia popnltis confngiebAt. Propter illam impietatem maximam inßit Deli'S eos emedio toUi. Cceterd lo/epho Daniell non per incantationes fomnia ap-parneriint : fed eerta demonßrationey^ diuina ordinatione. HAbuemnt enimJßi-ritum-, reuelantem ipßs fomnia.

Somnia qn^e ßnnt circa anroram., ücrA efe credtmtnr. Cuiiis reifane Philofophicte CAufe reddipoj/iint. .Alia in^eniaßnt mà fis praifaga alqsiitem quidam homines pu-blicA-^quidampriuAtafadia pruefifunt.

Nouimus quendam minißrum Ecclc' ft'e^Paulum Knopquiforte in leclione Do diorüMArtini Lwheri obdormiuitfibiq-, fomniAuit

JM E D I C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ji

fomniauit bellnm inter duos principes ejji ortum , ac in ipfo aggrejjù, unum ex iUis duobus de ecjuo tractum interfedlum ejjè. ^ccidit uerb^ ut poil biennium duo pvdeßctntes principes bellum fibi inuicem indicerent, ubi alter in ipfo belli apparatu moriebatur, Etfi uerb ille^cum eafmnia-ret quidq-^ fecuturum ejft ignoraret : ta, men euentuâpoßea fomno iuiui rej^ondit.

,Anno 1542, pridie eitss diei lt;juo filia quot;DodlorisMartini Magdalena moreretur^ uiditmaterßo£loris Martini coniunx^ in fomnis duos adolef entespulcherrime or-natos, dudiurosßliamßam ad conuiuium nuptiale. Mane cumaccederem matrem, interrogaturus deßlixßsee ualetudi}ie,nar rauit mihifomnium quodhabuerat prcece-denteno£ie. Ego expauejcens, nihil dice-bam :fèd hoc ipßm fùj^ica bar, ejuo d'^.ydn-geli coelcßes dudluri effntfiliam ip fus ad caeleße conuiuium,feut eo die accidit.

Interrogauihonefium uirum, Capita-neumin ualle loachimica, cuius duo flip e-rant abduSiiaTurcis in bello,an etiam in-fomnis tos uideret? Rejfonditß minorem, rlt;epe

3» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L ï B E L L V S

/ipeuidi^y maioremnttnquam. Dixi ei: Videbii ilium (tdhttc uiuere, nbsp;nbsp;paulofgt;oß

iUeeßreuerßti.

Coniunxualde boni uiri^ Domini mtigi ßri ^ndrciC paßoris ihenenßisßnbuitfo~ mniu eo tempore, (juo Imperator CarolrH VAnßiam poteßatem Vuitenbergam re-di^ebat. Vidit enim iridemßipra hoc oppidum Vuitenberpam, et Chrißum aßante manu iridem tenentem. Hocßgnifica-uit procul dubio,qubdDeusuolueritnos caßipare, qui tarnenßa manu earn caßipa tionemrexit. Quàa mapnum miraculum (^Dei beneßciumfuit, Imperatoreußque adeo iritato,^iritatußorUm animis, i-pßm,cum iam ejjetui£ior,ita ex hü repio' nibu^ dißedere. Ita Deus in medßpericu lüproßua dementia adeli,ac euentus no-bü tolerabiles larpitur.

Cummortuuiejjet CancellaiiM ducü Saxoni'XEleElorü, pater Chrißiani Beirs, delatum eil illudmunu^ Cancellarq adui-rumclarißimumDodlorem Pleicard. Js, ut eratprudens, cum diu fecum delibera-ret, recipere'ne an recußre tantum onus uellet,

Ai E D I C V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ

UeUetytandemfomniamt -j/efideye in (Um (IhU concUui, plurimos fèrpentcs dextrumßinmpedtin- in uadere. Exciratus igiturafomno-idenegAtàtaulicüßium ope^ ram^in ißo munere obeùndo.

LnbornHi Ante Annos Aliquotfluxufeitii pericnlofo in dextro octilo -, Ac ùfuâ/um multiplicib^s medicAmentü:^ tAinen nU hilmeproficerefinß. SomniAbAuerb, me con/ùlere Dodtorem philonem Medtcum, qui iubebAtme uti euphrAßtA:quA ußts^ßA' tim intrA biduuni fum curAtus.

Cttmefßmus in conuentu quodam-) CÎT* nobißum unA reuerendus uir dodlor Io~ nitsßi Äccepi literM^ quibw mihi ßigni-ficAbAtur., Dodloris lonteßliAm grAndio-remnAtuejß mortuAmßmulq^ uetAbAtur ne citbiUi hoc indicArem^ ne territui in morbum Aliquem incideret.Eß) itAq-, ,cum podlprAndium AdmenfAmfederemui htti^ interrogAui:DomineDodtorquAlehodie hAbuiJtifomniKm ? lüe reßonditiDicAm tibi libéré. Vißt'^ßm mihidomum redire nd meos liberos ibiq-, Ab omnibus por^ i'tdÎA mAnu fAlutAri prlt;eterqHAmA ßlU

C htÀXiini

! gt;1. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!■ I B E L L V S

mAximA KAtUy quAm deinde ci rcumjj^îcies nufijtMm comperi. ^dhtc ego re^ondk Verum eiî^D^Dodior^Jomnium tuiim:mA-iorßlia tuA non nifi infutur a uitA te exci' piet^quÎA mortUA efî. Q^o Audito.,intrAtiit cubiciilum,^fÀtù lAchrimArum ejfunde^ but. PoflcArediens dixit: Domine Phi~ lippe ^hubeo tibigratiAS pro confolutiorkei AC dein cep s Animo h dur ion er At pr^edituâ,

Dormienti cuidum duo nobiles infom' noAppAruerunt^ quos uiuos A^nouit^ cum iAmpridem ejjènt mortui. lUi cum exci-tAbAnt.)AcpromittebAntnullupericulu ipßt forefl/ùrgeret.Qp^fA^lofijjue eflfcribe* re liter AS exeorum ore diélutAs.Deinde mAndAueruntutpotenti cuidAm offerret^ ^itA euAnuerunt : quAS po^leA potenti iUi obtulit.

NArrAturhißoriAde ^J^AftA^quodlAr-borAueritfcubie infAcie.,cumtAmenfuerit eo tempore omniumuir^inumpulcherri-mA'.quAmfcAbieminfAcie nullus medico* rïi curArepotuit.Tundë ipfufomniAt^ de-berefumererofAS ex Veneris CApitej CAsf AquA conlferfAsfiiA, niAculie imponerc. ld

cum

Ai É rgt; i C V s* jy cUm fècifjèt^ rnrfiK connctluit, ^lexadro inßmnis appcirtiitßeciespo tificü Itidciiciyhortdtü eu^dißßiperet expe ditione contra, ^ifiam. Fuit Angehvs (inif, piam, cj ui fuit ei excitator ut idfaceret^ Cum uenit Hierofolymam, def If de etjuo,, Cp'prtejîitit reuerentiamfumrno Jacerdoti euntifbiobuiam. Omnes duces miraban-tur,,quare hoc faceret / iflaßteciesfiquit, quam nue uideo,,apparuitmihi in fomnis^ tne adhtic inpatria morantem ad has eXp edition es uo cauit di cens ,^fe mihifo re uidiorem.

Commémorât loanesKefdrsber^prheo lo^is quondam ^rgentineiifsfe quadam uenefcAy qua: concionatorem taies ludos 'Diabolireprehendere,,Z^fomnia dicere fo litumfomumfiarn duxerat,, probatttra et non ejféfomnia. Earn iaitur,, cum lintre pifioriofe col!ocafet,,obdormiuiffè; ac dc' inceps ^efiiculatam manibits^ capite to to'corpore, tanquam uolaret Csr^fltaret: quoad tandem Imtre euerfo, caderetin pa^ uimentum. ac non fine uulnere excitatam, ^arraff mirabilia qu^ Hidijft,^- ?fgt;jfet

■ nbsp;nbsp;nbsp;. C* 5 latsren:

3« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L r B E L L V S

interen :Jèi conuiêvam cjje tandem uul~ nere^tjuod/èmperftiijjetprtejèns.

EiufdemfarinéeJunt qui in lociißptc' trionAlibwiJuntfreqiientes^qHi uiditnrfi' bi in Inposmutari^ac dilaniarepcßimpe-cora^ duci aßio quodam prineipeadtjor* rea,ab[atum indeßumentum:/ed illufi^nigt;^ hilreportant. nbsp;nbsp;Confejßa cuidamfide di~

gno uiro Riffitin Liuonia^ lycanthroptu eiiife clanjo earcere^ in quo coereebatur-, ipjo diePa/chatti ejjè profeólum ad Juosÿ uxoremç^ liberos uij'endi taufa.per mul^ tamilliaria, Q^renti^ Q^modo ettaß-ßi è carcere reßondebati tadle. Sedma gnafluminaeranttibitratfdenda. ^t il-le:Tranfuolauiflumina. Quid dicebof tu^

Qtßddicerem i circüinibam protento roßro,ut lupttsolfa£iu ùifuq^-^ explorant quid rerumgererent. QMre reuerpitâ es in carceremdemelelapftis i Tùm'iUe : Be* dire necejje erat. Qiiiinon intelligitheec ejjeludibria ]omnia diabolicaquibus Jatan lUumuirum excAtauit

.ytlexdder objeditTyrum Jexmenfibtu., ^magnüadhibitü m.îchinù-) tan dem ex •.

puÿtauit

M E D r C V s.

e^m. Semdfopitw in ter diu, hit-buit l'omnium, in (/uo uidit Sutyrum un te feludentem : (jUem cum ueUst pr.-ebendsre diu non^otuit:fidtandem tarnen pr^hen -dit, ,Ariß.ander uero eiuâuatcs,abipfo in~ terro^attts ejuid efjet dixit rident. Sa Ty^ rus:iàej%tua eflTyrits.

DE S O H R r R T A T E.

,y4i^uflintMin libro Confeßion im fcri bit de/ua matre^banc in prima aitate mira dd.iventia ad ßobrietatem à nutrice ajfùefa £lamefje, Nepenim licuit ei uinum aut aejuam,nifi in iufla cxnaautprandio, bi-bere. jNutrix interro^ata, quo conßlio e~ tiamptiellii aqu^epotu interdiceret ? rej^o dit:Niß. ea a^tateßttimperferre difiant, po flea matronat/aciai^cum copia uinißt,fl~ tndi intemperantia uino fe in^ur^itare, qua nunc aquambtbunt. TxiJtstao y ts* èg'irûs lt;ra)p3(ilt;rvy^Ji^3Tai'!: idefl, Virtu^ Tisenimefl humanicßtbrietat penus,

Xenophonß:ribit, Socratemintempe~ rantesin cibo potumonuißße, utcaue-rent ne ueßcerenturijs dapibas, ne'uepotu. M utereiitur, unde lenocinijs dulcedinü

C 3 prouQcatii,

J« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E L L V s

prouocAtù^ appetent'iA edendi bibendi(j\ crefcere pojjèt. ai^ nd^ù ’vsxy ro }!lt;/^bWigJix(,yay: id edl, QMm fuAue eil omne moderAttim ^^non Juperfluumfeit /ùperAbundAns.

KAttetiditepiKjuitCbrifii/^, ne^rAUetar cordA ueJlrA crApalA ebrietAte-, et curii httiHS itit^e.SignificAtfocpoflrcmo tcpore fAturAbArbAricm multo mAiorem^ (juAin AnteA fuityeÜAm noslrA memoriA. Steps CogitOtquomodo tiixerit illAfAmiliA Hey-delbergf^ubietiAm comités nobilesu-nA cibum CApiebAnt^ptitAbAtur tune ejje lAutfimAmen/À-, in (fUAego etiAmerAm: fid tAmen erAtmAiorfugAfitAS^ quAm nuc edl^ Memini CApnionem.,diiiitem uirum^ non pluribiis (juAm duobiti ferculü in pi’Andio uti:ue/peri uero.,unico erAtçonten tus. SolebAm illi Adducene fcholAflicos, meos commilitones : tjuiA deledÎAbAturiu--uenum con/uetudiiie. UoEtiores mecum ibAnt propter bibliothecAmihAbebAmus e-nimpulcherrimAm bibliothecAm, ubi tii-t dcbAmits ucterum monument a, Vi/À nd libitum bibliothecA poßeA hortum Acce-denteSf

M E D I C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^9

denteSylu/uAliquo nos recreabamM, Sic '^itur/êmj^eripfè erat conttntm dttobn^ ferculis^ciut cidjummtimtribtis in firandio: uej^eri unico. Jpfè bibebdtlorum :no-bü nonpermittebat bibere earn Jed dabdi nobisuinum.

Nos (tdolc/centidi omnes eramus con-teti totafeptimana duobus cantharii HÎnif ira ut quifq-^ inprandio haberet odlauam partemmenßtne^tantundem in cœna. Sic ego uixi^ multi alij nbsp;nbsp;nbsp;tarnenforta/sù

non miniispulchri/ùmuô, quam illi qui to tum cantharum tmo haflu ingurgitant. Siejjèm in idû locis^adhuc ita uiuerem.

Pofipugnam Tjucù Saxonias Ele^oris JoannùFrid.ericijabîamadMulberg-, in-qua multi nobiles funt capti-, dixit mihi qitiaam, qui tres dies ieiunauerat quibui nihilcomederat neq-^ biberat ife tunctam bene dijjofitumfiiijjè.,quam nunquam an-teafueratin totajuauita: quia nunquam fuerat/obriusper multos annos. Corpus uerbalioqui non eegrotum-, multo me-lius/acit omnia officia multo r edlius etiam dormit, quando non adedl cruditac

Ç 4 Ht na-

L I B E L L V S

utnobii omnibwifAîii beneconßAt^

SpArtie fuit confùetudo ■, ut fungentes oJfciomA^ßrAtus, per id tempus a uino Abßinerent. Exßimo eÜAm inde uenire iUud-, qubdTurcici Imper At ores non bibunt uinum.

INTEMPERA N-tia 0lt;f ebiietate.

PIa to in epißolA quAdum Ad Dionii propinlt;jUoSydefuA in SiciliAmpere^ritiAti-oneficfiribit i Vit a illA beAtA^ lt;juceferebu' turpi en A ItulicArum SyrAcuftnArumfic menf Arum^nuUo modo mihiplAcuitfis in die /Aturumferi^neq-^ unquAmperno£lAr.e folumxteteTAcp, qu^e comitAntur hAnc ui-tAm^ in quA fÀpiens nemo efficiturunquA, moderAtw uero multo minus.

PittAcus Mitylemeus tulit legem .,ut ß quispertemulentiAm uliquid fceLeriscomlt;gt;’ mififjet y duplogrAuiorepœnA pleSieretur: quodcAußipß^quxeumAdpeccAtum im^ pulifßt-grAuius etiumpeccAtum ejfèt.

In conuentuRAtisbonenficumuinum uaUs bonum creferet.^!^ multi Germuni tx longioribwi compotAtionibus eoAnno

moree^

M E D r C V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4»

moreventw^ ueniebAnt lt;juidei m tid Impcrit toremCAyolam V.fgt;etentes ut le^em fAn-ciret contYA comfgt;otAtores. Rejpondit ijs Clt;efAr;QMdfAciAm ÏTAntum effidAsn ApudGermAnos ^brohibendo ebrietAtctny ^UAntumß HiJpAtiù prohiberemfurtA.

VenerAnt hue ex Tor^A duo principes lAudAtißimi.,Dux ErnedïtiS Luneburgenßsj ^Henricus MegAlopolenßs. Erneélui dicebAtz DomineDodî'or, uolumusomnes ejjè ChrißiAni ßednon pojjtimiis deponere iUuduitium helluAtionù. Dodîor MArti-nusrebonditfolccrtbtc Ven Cpâtf. Voluit dicere, Principes de' berent curAre, ut tolleretur idîud uitium. ^ßidens ei dux fpenricuSiin^uit: PIoc fA' cimiAsDomineDodlor^ bctttt WCÛ WiV bcrrcntcbtbar^îïtbcttctî/fa wev C6 UrtCfcfl rtb^rtn^ciT»

Gregorij Nazianzeni contr? ebrietatem uerfusj quem omnes luucnes fei’ re debent.

Civos tsA^è'^iKZviS^i ßiAv tssÄieiJ ovd' dlos, non redic exponiturßc : EbrietAS e/ï mA^ dedectti quAmirA. non enime{lcoui

C pArAtio

42 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIB'ELLVS

parut io ebrietatü^ iree.Sed dicitur de irA ^lteriui. nt/èntctia ßt:Mtiiti6 dedccM cfl-, ^tiam ciii (ilij/Atii irafcipoßint.IuuenAlii iti(juir:QMdenim Venw ebria. cur/tt?

COLL,

Species ebrietatis.

fex,credatK,fun( fpecies ebrietatû: tn multis pritnui fapiem eâ, alter opimws. Teriin! grande uorat,^uartus faa crimina plarat. Qjiintus Itixuriat, fextus per nutnina iurat, Sep timiM contendifjoólatiui fingula uendit. Nomit nil celat^quod habet fttb corde reuelat. ' Sommim deiiut amjt,uomitivm^; facit duodenm,

Jn Salinü DoSlor cjuidam medicime mi nimt cur abat temperatiam, eju^e pr^ecipua efi}nedicaHirtult;:ipfi(^ im^uam') çp;i^aliM ejuidam IurisprudenM Dodior^un 'aforte ad compotandum fedebant. Cum autem diu potajjentficiit 'Do£ior Iurisprudetilt;eplu' rimumpotare afßueuerat ( bona laus fcili-cet Dodiorü') medicutprodditin rnefam. Cum dutsm luriscon/ùltils putaret eum dormireddeoep excitare uellettibiprimum animaduertit ip/um efß extin^lum. Ha:c finee?red!tß*nt lt;tt doSloraliacertamina:

Jî E D r c V s, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?

Jfï fd?lt;ïïgt; /ba^rtït ‘cTbcobcft fein «tCWefcn . Fuit nero units lurifcon-ßiltiis^ctlter medicus.

Conceßi funt hïhentibus tres bciußus: cjuorum primus eil refiin^endlt;eßtü cau' fi:ßcundusßomni fi,luf-ritAtis:tertitns^ hilaritutis cmißt ( hic per hiUritatem nou inteUi^o eb'rietatem.,(juia non d.ebes bibere utßas ebriusßoßeA (juarttfS eilßiroris ebrietAtisy Ab hoepLtne Abßinendumeii. Ue hac enimre multA ueterum didÎAex tAnt ,ßcut (i^hoc eil:

Sint tanpefttuA coenæ, lictAqßreuesq;. Vos aut econtrÀ hAncßn ten tiam inner ten tes^to tos noFlespotatis.Infuper etidnihil boni bibi-tis^beditiiueßrA corporA.potus debet ui-t'X.,fomnoetfAlubritAttprodejß.Debet cti AmexhilarAre.,pra;ßrtimnos feniores: O'^ portet fomni CAuß, etiam cum nonß-timus^AUcKAndö pitiJ^Are^utfAcilius obre^ pAtfomnus, Aut retineri Jomnitspoßit. Hocuero eilbibereßAlubritAtü CAufA.Pof dleA additur haußus hilaritaiü cauß ßi quis bono adßtamico: tune demumenim CQnçeditur. Sicutnuptr dicebam ad Sti^e-

44 f LIBELLVS

lium Lipßie : Poeticum haußum ejje^de ba no cordebonum uinttm mediacriter biber re, In loco igitttr pMlo hilicrim biberCy dnmmodo mediocritatem non excedAt-, non eilt nrpe.,Atit illicitum. Qma Deni uulthAberi honorem corpori.Sic omniA procédant ex hoe pr'mcipio^H A B E T £ honorem corpori : id eil non perdite cor~ porAuelnimium Abjlinendo y uel ingurgi~ tAndo immodico cibo Aat potu. Vtrump^ membrnm curAndum efl :honos ell haben d'M corpori atßit organum Dei^ aitando titramp^ extremam,neuelßtperflaitAte »el immani AbßinentiA llt;edAt»r, Exhoeprin-cipioprocédant h^euirtates: temperAntiAf fobrietAß^^ id^emti reliejuf.

Bibitar aliijaAdo plaß cereaiß^ qaAm ai» n^cjuiA elî tenais. QMntjuA credo noßros Germanos ueteres faijjè robaßißimos hominesy^ habaiß »Alde bonam cereai-ßiAm,lt;ja!efaitßtlaberrimA, Auxitfanpai • nem-ycampy optimam ^eneraait. Bonas /Àlabrispotas eil cereaißa reclecodlA.,ß~ cat olim hAbaimtiß Ante Annos. lam corpora corrumpantar, quiApotas eil de^

teriort

M E D r C V s. 4$ terior , res firofeóÏo deploratione digna, M.a,ÿ^rAtwiexuÿtntnon tAntum mAvßt-fiA -yJedetÏAm robur fAnÿànimJubdi-torum. tiAm Jubditorum exAÓlioKes tf~ ficiunt, utnonJgt;oßitAmfliii4 bonActrem^ fiA cofjui. Non dico màledicendi oAujAßed deploro tAntum ill Ai communes pub li' ctos CAlAmitAtes. Mihi non minus ^UAm aIIjs Atjuo Animoferendum eft.) public a cu fit cAlAmittu. Ruuntenim re^iminA in de» terius:lt;juod deplofemuS.

l-Ant^Auiws in conuentu quodum mAne ùenitAoDodiorem PontAnum, dixit: RiomineDodiorPontAne^prxbe mih mA» num tuAm. PontAmu rejj/ondit : Qtiid ? Vis'nemecApere i lAnt^rAuius: Nonuo-lo^inijuitßeduolo tibi Aliciuidpromittere. ibi cumporrexijßeteimAnum, dixit : Pro-mitto tibi,^ubdnonuelimitApoßhucpo» tAreueßeri, Num interpotAndum multA liberiiM dicimui c^uorum nos poßeA poe» nitet^

PArif ijs, (jUAndo purpurApvApArAtur^ tune Artifices inuitAnt GermAnicosmili» tes ^ßudiofos, epui libenter bibunt :

ek

4 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J- I B E L L V S

eiipr^i'bent Idrgiter- optimum uinum., conditiont; 1 utpoßsa urinctmreddunt in illam Idndm^ Sieenim dudiui aßudiofo Parißenfu

C OL1-.

Comss de Shuuar^^^nbur^ propinai aU cui Domino bonum hduritim^ dixit : gdt cîît Xl«£bchfd?cn bruitc^b* ills non fdta didium ajjetjusns fju^rit de illohduflo.ibi Comes dixit : tbcvifdxnfcben auf ben grunbt. ßc e^o totum poculum cxhAuridm bi^ id) bcn^rnnbî: Icbr feben bblt;itt.

^nte annos aliquot crefeebat ualde ba num uinum^anno aidelicet^Q. quia erant maonieeüws. Computabantureo anno in ducatu Vuirteber^erifi a cotißtliarß Ducii 4.00 homines^Cstquot; amplius qui erant in-terfedli in conuiußab autumn 0 ufiq-^ ad primam Dominicam quadrageßma;.

Plißanus quidam-,cum Imperator Carolus V. bcUum r^'erret Germanite^ dixitt Nibila^et uobifeum de reli^ione^ quiaßit ttOs eßeebrios. Vultiß.turpriusuosfi-briosfacereddedîjCadïi^are:^ podlea aget dertliç^ione. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pardi

AÎEUICVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47

PArdi^pArhles non cap'mntw niÇi quoi cifAcientcs ueniunt {iniUù enimlocù ponantur cymbce plc^ mtuino} nbsp;nbsp;auidchaitriunt.prßeAq-^

cnmbunt:^itaJopitiuino nbsp;nbsp;Ver.ete, ca-

piuntar. Sobrij nerbnon CApianttir: quia, tantafunt celeritate^ ut om/iia telapcßint ; excutere. In ptophetia Danielü^Mace-doiticire^es comparanturpardali. Tain enimfuit Alexander ,, épater eiin Pbi[ipptK,^fl^ alijacerrimi uiri, qnife tandem uoluptatibtis dediderunt,

TORVAI O2INIVAI, QJ^AE «oflro tempore ad publica munia, er in commii-ni pfaâicantiu funttifit,at^ in officinis extant,Ta buts breuißima: ex antiquorum Hedicmu prie~ lcripto,cùm ijs qui ÎAeduum opus ßdli-

()int,tu}n Pharmacopxis uel maxime utiles dcneceßari a.

ç Yrupoi hoäie praâici aquis diftiîlitii cSmifcçre fpi lent er itd f!otimdospra.be'nr, ob(cru'ant^ ut fit du-pld aquuru:n inenfurd adunetm fyruporum . Sjfrupo-rî«« duteni er aquetrunt tiuxtionii quantité non trun-feendere debet unc.ùij. Exhibentur uerô omnes Syrupi magnd ex parte fummo mdnet interdum etiain uef^eri, circd ingreffum leôli,illi pocißimiim,quifomiti conciliandi gratia fdmuntur.

D nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SYRV

R^-DICVS^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7«

ÇSy.de duabui radie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' f Aj^ärdgi

Reni- Oxymel.coinpo[. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Saxifragia^

biM, LOxgt;gt;ne/S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LFœ(«'c«/û

, f Sy.de arthemilid f Arthemifîa (_V^cro,^ Sy.de rubeatinäorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j Matricarias

[_Oxymel S.ç^copof. AquteJ Meliffe

I Nepette l^Fæniculr.'

M P- D T Ç V s; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«5

DE ME D I lt;nbsp;A Al E N t'I S P V R-i l!(]u:d:(,un-M}queinlibet h uni or on. Tuamp;. ni. «.

f Hier ipicrti Gai. f CffWfH- ! Agarici« i nord, j TurBttb i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^Diaphœnicon.

f pMgt;a.ariKm ckfcoph j Ek’iidd.l/iiilZZK

Diacytpiiiten

I riiacarchami

r Caßiaßßnlarii

j Manna

i^c ßueco roßtrunt

Diarhabarbd.tyt.

j Diaprunis foluti.

t Stomachiiin laxati.

De pfyllio

_ Cathartien imperiale.

i Mram

n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LI B E LL V s

Ç Caßittßßiiliiris

quot;Clemen-J Diaeaßia tiordj quot;j Diaßeneleni.

\_Catholicon.

f Confiâio hdinech

Vdleit- Ele£lult;trium de epithym» jiora, \^DiicUoniten.

a' mttioribm'femper inchoandum erit,ciu£ dluum îe-vitermouent^atq-ßnetii/multu exonérant: quorum doßs erit ad unc.i.Si depaulô autë uaUdioribiu, drachmM fex bodie-, aut paulà pim minus'ue, pro £tatis,fexm, annié^ temporum ratione, cr pro ßiinentis uiribm praätci ex-htbere folent, Sumuntur autem omnia medicamenta pur-gantia fummo mane,cùm uentriculm cibo-rum copia non grauatur.

Educenüd

M E D I cS.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

DE W SDI CA MENTIS PVR-^incibuifolidii,ßueir,ßr!ndpüuliin, TdJ». 4

~AZdircth 7 ;

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ ? ‘^c^ipite.

Dihtera S. S

f Elephangitiiejdficimacha.

j Deagdrico,i‘pcélore.

I Stoinachicie.iliomdcho.

; rDekerdcamdgdrico J • Cochia: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

* Ind«

Vd - J Art better, d iunamp;uris lêtioy Laetid^ tdcdpite.

Lucis,ab oculis.

Dehermod.iiuniïurK.

De euphorbio.

QIc

f De rhabdrbetro ,ab hepdfe. .

siiiequib.àedpiteetiâ pituitS educut rd nbsp;nbsp;nbsp;L Coinm«n«,)i«e peflilentiales.,

r Aggregd(iuie,iMa, len- j Aure£,àcapitf,uteti((mArabicteamp;'~ tio - I AZdircth.

jit, LDfdbe.

D 4.

^ï, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rr B E ILV s

f Clemê- ( \nd£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“J

I fiorlt;t £ D^fumo terr^. |

Uepalf

I Valen - Delapide lazuli | c^rfplcne, |_tior(( ( De lapide arineno.J

Pilnllt;e gu£ ad caput e^purgandum hodie cxbibentur^ ca;teriimaioresejjedebent: quo diuitiùs uencriculo im-l}wrat£,potentuis ad je noxios bumores trahant ; er h je ue/peri duabus aut tribus horis à cccna fumuntur. dam minort forma parantur,ut funt elcphangiiia; zx com ntuncs diä£, utftatim m uentriculo diffoluantur.Parum puf gant,fed uentriculum magis confortant: er iÜ£ folent exhiberi duabus horii ante cœnam. Q^£ uèrô ad aluunt deijcicndam,mediocri forma debciit efle,er diluculo funt mo exhibëtur.Gofs autpilularÜ,rarc) drachma unà ex-federe debet, niß in corporibuf cxpertis. Volutantur in puluere uel dnnamomi, nel liquiriciæ :nonnun-

. quam etiam auro obducuntur,utminori

' inoleßiaaccipipoßint.

DE BOLQ

M E D r c V 5.

DE BOLÓ PVR-gatorio.

3olui. purgatorium id cü^^bucceUa, guantu/nt bucca una uice capsre pateel, diuerßs ßrmatur wodis. Ahijuandoexßinplicibummedicanientis^ interdum ex antidotis purgantibui iicjuidim, que exripiunturfaciharo. tionnunquaetiamexfo-ltdi:ttntidotK,adicéli'5 pulueribiaqt J^eciebum, ad ui'hementiam quorundam corrigetidam, atqj fy'upo^ucl alioltquore excipiuntur, erin ßr~ raambolireducuniur. Quantitasautë bolinuru-quam tran/ire debei uaciof duai.nam una uice de^ uoi-Jiida cr:t.

DE INFVSIONIBVS, decoili!,clyjïcribum ,er fuppfitorijs.

Tabula V.

Anßißo hodie dieitur liquor, in quo médicamenta P arum trita, uel puluerifata, uel folida, etiammtcg-'amacerantur,abfque uÜa decoéîio-ne, perhorMplures,npéiem totam, biduum, uel triduum, pro natura medicamenti, utuirtum eiut tota in liquorem trahatur er tranfeat.Diuitibut er delicatis exhibentur, eo quod gratiores funt huiufmodi potiones purgatriees, quàm ipfa foU. darum fubflantia.eitius ciiam diflribuunturliqt/i-

D 5 ci Z

94 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1.1 B E L L V S

da,qud.)nerajr4t. OfemSiti quoq; iili^èter,ut fcmj^erKeâica mentis purgintibits adijciintur, qua uehementiam ecrum corrigere poßint: itsquot; aumto tent pore macerandd ßnt. Ho Jie duaJecint ftorlt;«, notinunqult;im inteff-am noólem er die;n tnitcerantttr,quie miccntii udentius colando ex-primt{nt!(y,aut per colum rdrius,nt p manieent Hippoc. trdnfmittttntur.nonnnquani d nonnul-lis medicamentd'pnrgdmia liduidd (yrupi ,ut quot;nbsp;gratior fiat potio, i/s comtnijceiitur : ahj alterant faccharo,dut emnamomo, ut paticns fe medied-mentu/m fumpfijfe nefeiat. Aliqaando nice infù-ßonis,in[culo aliquo ßtpradi^ld medicamentd no duhUgdtdmcoquiniin. Ç^uidamhodieiuxtdhu iKorttw redunddntidm,decoilum pro medieamen tis purgantibus parant : utß pituita redundat, è feminibiis atq^ radicibus,qu£ lentos cr craßos kit mores incidunt,cr obflruiliones libérant : ß bilis fiaua,è uiolis, laäuca, cichorio,eyeiußnodi qu£ (jUiC bilis dcrimoniam refrénant, decoßafaciunt. 'Primus modus hodie ntdgis 'm UjU.

itiedicamentaquitinfunduntur feu mdcerdn-gt; turliquoredUquo,funti

Agaricunt;,

M E D I C V S.

Agdricum,T)oßs eßad.q.v, Senna,Doßidd.'^.vi.

Khabarbarit, Doßsad.^iiij. v.autfex.

Turbith ad.q.i. .

Scammoniurn 3. s,uelgrana iii-iiermo daily Ins.

f^’iyrobalani ad 3 iij.

Tamarindiad

'Pfyllium adunc.t.ßcutfumus terrre.

Aloe,dd^.ij.

Agaricum eslfamiliarismedicina, ubi cor-reitj f:ierit.corrigiiurautein cum oxymclite fcyl liUco,dutfiilegemm£,uclzi'ngibere,femp£rad~ inifcendo ter'idin-pirtcm’.zy guia uentriculo ad-uerfatur fud Icuitate, debet ddmilceri aliqud me-dicindfiomdchica :ficut C'ntndmomum fby. lAdflix,dut cdldmui dromdti.Ddntur b'mie drdchm£ cumoxymelite,uelmeüerof. mdeerd-ti.doßs dd.^.‘j.?oteß ddri in forma liquida, aut filiildri, uel pulueris.

Senna forrigitur cu zmgibere,uel datur cu itt regallin£, puUi,uel carnium, abfq^ trituratione.

Rhabarbarii corrigitur cu tertia partefficic nardi,aut ctnnainomi,uel ittnei odordti,aut mafti chii.Tiatur cü fero ldilii,a'it fucco cichorij^ucl cu decoäione purgäre bile flaiià.IÆdceratur in ijfdè decoâis,aut in aquis dißillatisßdq; in £ftdte:hyc meueroinuinoalbooptimo, liifubfiätia datur ad.yiiif.itfque, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Turbilb

L T R E L L V s

T:irbi/h corrtgttKr cwn jubdupit^ dUttefiitt parte z:gt;t^iberis. Da ur cant £v\cUc rof. aut Conf^ wol. uel fj.'^pilarum decoélo, pondéré drafkjn£ wma,aut paulo plus,pro l'umciitis uiribui. Pitui-tamglutinofain purgat^longis morbis inedetur.

Scaminoniü, idefidiagry dium, corrigiturde-coquendo m citonio. Admifcenturexijs qu£iu-cund'.m foirant odorem,zyfiogt;nachumconßr-’ tant : ut Anidrni, maßix, thymus aut pulegiuntt eyye. D tturperfe cum melle,aut pti'/Jànlt;e crema-rc, uel cu acjua myrobal. citrinorit,ctim faccharo Uiol.uel ro-'.lyrupo.Alij macérant in oleo uiolato: tune abßue noxi deor^um uergit. Dofis e^ ad fcrup.t.^.

Myrobalani, quorum genera funt quatuortci-trina, cepula, inda pue nigra, eyr emblica. Citri-^ na,bilém flauammigra, atram : cepula, pituitant detrahunt: uenrrtculum eS“ intefüna jita adftri~ iiione roborant.trita,ufta,aut elota, corriguntur ( cum faccharo,atnÿgdaUs dulcibiis, pgt;ctfjlclis,(ctni-ne ànip.inßrmapotabiU danturcum decoäione comuni, uel fero caprino. Citrini dantur cum de^ cociione piirgante bilem flauamtni^i, cum ijs qu£ atram bilem: alij,cum ijs qu£ pituitam. quor rum dops ad drach.iij.aut tiij.trita.

Tamarindiis, noxas omîtes4 cabre natasmi-tigat. Datif r ad fibres ardenies cum ihabarba. ey cdßia.

M E D I C V Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^7

ft/ßid. Doßs efl unc.i. C5tunditur,contul'ui tn aligna liquoie mifletur, ut in hepatii pafflaqua eti-diuiie- uentricuU,inen;h£. deinde cobndo expri-nittehiit Illiquid jubflantt£ eiiK extrahatur.

Aloë datur qs qui capitis dolortbus à uen^ triculo dfliciuntur : nccnon laboranubus oculo~ rum fltffuflatiib. Cofls cflad. 3. ij exactua mulfa, Polypodium.eius raaicis pu!gatte,d.‘ utur }.q. cxaquamulj'a. Alijciwn odorat is cori iguiit eiui uim, ut cum zmgibere, fein. atufi, gariopbiUiSy cmiiamonto, eyr jmiltbus. Aluum ddjcitcontrct molefliam in gaUinaceo lurc, tum in ptij/atio; cre^ more radix coiHa.

Epitbyinu datur adultis tufuntjCr cribro ex-cufflim, 3. v.aut.i. ij.cum paflb,uelaceto mulfot adieéio pauxiUo piperis, ucl lalis^anmie. paruin decoquitur.

Elleboriis niger corrigitur cum feminibitsodo'’ ratis'.datur ex pafjb,aut aceto mulfo,ad 3.iij.

Hiera picra, multknidefe debilis ; perfeetiifit data no operatur,nifl in deb.ihb.Potefl dart in po tione ; fed propter cuelt;-amaritudinê praflabit po tins dare tn forma pilulari,quauis in potione potë tius opereturidatur inpotiolie fecurè ad unc.f.

A\ezereoii^Efula, ©quot; buiufmodi-, maccrantur i]i aceto^ut deponantacrinioniain.

Armcnius lapis, quo piitores utiititur,dcttur Ad 3 itij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E

L r B Ë L L V

, DE DECOCT! S.

Decoâapiirantur exfemMui,radici^i bitf,e^ pldnttfrumflonbuf toliac!' flores mani-pulis:fl-uHus,n!({nero:rcidices çj- [emina,pondéré eefbmentur. P^ndicum quantité unc.iéj.ad fummtt quinq^: flliorum,fafcieuloru ntanualium quinq^: femmmn.'^.mj.Mt fex:floru!n, mitnipulorum qua tuor non excedat.tiqu£inenfurit,in quu decoquun tur fuprddidlu, libres tres non debet trunflirc. C£~ ^erùm cuilibet Itbra aqua, Itbru femis fucchm zj“ meüis ndmifceutur. Siueri decodlioncm odoru^ mentis,utiucundiorfldt, pdrari opus fluerit, cui' libetlibrce deco{li \^ ij. odorMtentorum commi'-fcendte crunt.

D £ CLYSTERIBVS.

Clyflerium udrid funtgenerd : dd^quorum coin pofltionein,quatuor rebus opus eft. Primùm d-liquo liquore,utpiflorum,cicerum, putli, gdÜbiiej cdpbcdftrdtoruin, uel dlidrum cdrnium dut déco-ili, iuxtd morbinaturdm udridri folet.dliquando enim dbflergendunt,ddftringendum, glutindduni, crc. 'Secundo,medicdméntd purgdnttd requirun-tur,quie duplo pondéré ddntur ddcdqua deuo-rdntur. Tertio,funt oled cr pmgucdmes,qu£ e-ttdmpro morbidiuerptdteuaridntur. Qjedrtô, fdlisgenerd,utfdcultdtem excretoridtn excitent pratered dliqudndo tnel,dut fdcchdrum, dut buty rutn, dut uiteüi ouorum, prout morbus poftuldt^ ddijciun^

M E D r c V S.’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9^

a'iijciuntur. 'Eftq- communis regutd, i^noduti iuris âeco£îi,ud altmut,libram undin okorwn unc.iiij.ucl iif-pinguelt;iinum,meil!S, butyri,fi^ cijAri une .i, aut s. uiieUi ouorum duo ÿ aut tresi falls uerô.-^. i. plus minus'ue. Cly/krium (iuidti»i funt dcbilcs,quibus utimur in fibribus, cr i» i/s ^ui longq morbo debditâti, fenibus ZSquot; inteflino-rû tcrminibusiuehcmcntiorib.zsrucrib.in morbis frigid. longis,amp; lt;iui exitialeuenenufumpferunt. f f^lalua nbsp;nbsp;nbsp;1 Smgulorucjuâtitiis poteQ: effr

Hcrbie | A!thlt;ca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j M.i.decoquâturadtertids,etco

yiaieruiol, ^lo diffHndàtur,accipiatur^iiu-comu~ I Atriplex j risdccpdiltb.t.}neduîllt;ecaßite nes, nbsp;nbsp;labile;curialisJ unc.uadijcitur interduUicrie

picm unc.s.cu meîHs rofa.yiij, okiunc.itj.crfalis 3 j.

Clyßeres imjei po/funt omni tempi^re, modo duabus aut tribus horis, uel longius 4 cibo adhi-beantitr.

DE SVPPOSITORIIS.'

Suppo/itoriorum triafunt genera. (^aidant teuia ; zsquot; ifta nobis funtfamiliaria. ßunt enim ex radicebetic, caulis, uel mercurialis, lardo, cafeo, fkreore humano exiccato, melleperundis^ fuiïïo adipefal confierfo,ßcu inuerfa^cr butyro,adie-frk .fCltta:dam uerô mediocria, crßunt è ni-teHa

»oo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E LL V S

teSo ôui,croro,(tdd;tK mcHc zs- fjle, uct nbsp;nbsp;nbsp;è fu

ie crineSc componuntur. Quudam funt ucke-tnentiora, ut guts recipiunt fccimmoniuin , eu' phorbium ,elleborum, huiufmodi pulueres, iquibuf magnu neceßitate utimur in m -gt;rbis ma-gnis.'DMda eß operjjiitdrach. uniffecierutn cT falls, une. 1. tncüis addatur. Pulueres trttiZT cri-brati, cunt me lie coiîo Mt cera 13- oleo, donee in Uituin eoeuiitjtnifcentur. üum fubifiuntur, priai oleo, butyro, auealia pmguedine lUtta elfe opor^ tet.Siuoluerit medicus ßrttfieare utrunein expul fiuam,fubijciat (uppoftorium Luna in fgnis exi-fltntejrigidis-.ficutin Cancro,fcorpto,

Cjpifcibm.

DE SPE-

M E D r c V S.

DE SPECiEBVSAROMATlCIS

fiuc coofeâionibuSjUnam quamiibcc partem toborantibus. Tab. 5;.

ÇDidrhoion abbatis “J Alt;j cerftri Tri DidcoraOi : ^paßionefca J lidof.

*J Apoplexi^g gt;.epilepßlt;t,

LW.S Diiimdrg.calidum , gt;etaffedibui [_Elcdu.plirisarcoticoJ melahcholi. ciimcdètuf^

( Tragdcantbum frigi. 7 liifttUdtio— quot;Frt I Didpapaucr $ inbUs ad pe gi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doralia ca-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç Diapenidioii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;”) Udis exhi-

I I Tragacanthumcalid. bentur. I Ca Diacalamentum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ad thoracis

Lhl I Diapraßyum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( et pulmonü

l_Diairis Salomonis J (titia^ut/ßu talêta,crap fa,in pedo-

ralibus con-

tetitdi

É Rejfiji

MEDIC v'lt; nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*05

5 Dwrfcoliondttrflw 1 Aiueyfusiaci

J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i Triitfantali nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;| noris cälores.

*1 Ad iocinoris

I Cdlidd 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I amp;nbsp;licnis ob-

Qiacurcuma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^liruiliones,

I ac acjuam in-J tercutem.

(^omponuntur magnet ex parte conf^ioncs c Jjiedebus tnultorum antidotorum,adicdis quibufdam nouis çr recê-tibus.Vocanturhodieà noßrts pradicis rotuhe ßu tabula: guoniamßrmamorbicularem accipiunt. Quaiterößrma funt longa, morßliier lozengia dicuntur. lAodus exhibi-tioniss.aut yij.pro[»mentis habit» or affedu.Dantur diluculo at uej[ert,tribus out quatuor horis à cana elapßs.

DE CONSERVIS S IVE HODfE eonditis uocatis,nec non amp;■ trochifeis atq^ edegmatis. Tab. 7.

'Anthos Rofmarini^ J Acori l^uandula E betbonica Epoeonia.

T De nenuphare

Rofaru E prunella ^rebrumirrepetes Violarum. J reprintendos.

VluUut »î ijs[umendis præfcripttu efl modus : ufus hodic ferudt, ut munee^ uejjgt;eri nucis lugtdudis quantitate exhi^ heantur.nonnunquâhis admifcètur pitlueres dromatici,amp; • fwn faccharo uel jÿrupo appropriatOgmix^ turaquam uocdnt,con-

ficitur,

an TRO-

^uig intra corj^n^

Çaifendum fumuntur,^

M E D I C V S» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»»7

Cdumdum äu,tne unqità mèbris prmdpcltîbia, Ut cere^ brOiCordi,iccori adhibei’ittur-.iieq; puerii/enioiriblti, uidtSfdc dlijs imbecilioribui appltc entur.

tAitiora f Aqua calida

pmpli- I Hordei decoüunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I S«w//nZttr «i»»

Ficuureeeutiülogd cemeflio ^uniluo/is^iisl ntitüeli I o/fKmcrK(iMlt;J(gi«ïlt;lt;«f pert- j fine.

»0? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIB ELL VS

Aàurtenium,potiones qu£ uomitut cienii gratia tur,t£pidM,affatmci^fumendtis effe.

de ERRHINIS, MASTICATO--rijs, odo^mentis, amp;nbsp;fufFumigatio-pibuï.Tab.ÿ.

r Miti AnagaÜidisutriufi^fuccus

1 ora, J Succus c^parum

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J Succus eyfiaminis

j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j Succus braßiclt;e

rhi'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[^SuccusfilioruenuhecâpanaJ /ßeciebus a-i len- I SuccusradnigcUa Qttaficcqfunt,cdlanto I ho- J Succusmarrubq ! tnduntKr naribus: uel

1 Callorium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{

^Tc-ileborum j lo naribus mduntur.

l.iquor :'.m une .s. unauice mfudificfuff'icit.'Vnicè tamè ebferuand «», ut qui fumunt, priùs os aqua impleant, ne è naribuf^e ' uictsfiue meatus defluât fucci.ac caput in pofie^ rio ra rcçlinand ummeq^ his utendum,nifi corpus prius uacu atumfuerit medieamento deiedîorio,autphlebotomia. Ho-rÿinjtfus efi m longis capitis morbis, prafertim morbo co^, nùiqli, narium obfiruilionibus, odoratus diffi' cultate, ztr oculortvmaffèdi-

busantiquis.

Demaßi-

’Vtendammafticatorijs maxime matutino tèpore, (füwm corpus expurgatum eft ireliquis excrementis: atq- poji il~ loru u[inn,os abluendic efi aqua,uel melier ato,aut ptißana. nbsp;nbsp;.

Deodoramentis.

Vfas horum ejl ad iucundum odorem faciendum,ad pc^ ftilctiti^ contagia arcenda, ad diüiüationcs 4 capite ad pe--dtoraliaitune^i naribus adinouentur.

Dc fufFumigationibus.

Maiorana nbsp;nbsp;f TriU ifld exct-

Rafilieon nbsp;nbsp;nbsp;| piietur liquore,

Garyophyl. incendutur,aut ! Lignit aloes | ignifw carboni

I Maßix. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l_fgt;Kï utijciUtur,

yffis eü ad odorem gratu comparandu,ad diftiSatione^ 4 capite ad pe^oralia,ad peflilêtiie contagia arcenda : tun^ naribui admouëcur.conueniunt Aâhmaticis^ubi uapor pc’’' ^rcctpiendus.

DE O L E I S, VNGVENTIS, LI-nimenfiSjErtJpZdSrw.cr Cataplafmis. Tabaoi f Oleit rofa. ompbdc.quot;}

fiz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E L L V s

Vnguentit componuntur ex ^eciebui,iuxtf morbi naturam-, oleii zr cera : interdum adhibeit tur adipes,medullie,butyrum,cr fiinilid, aliquati do gummi commifcentur,nonnunquam fucci. gredientiaquiedam feorfum debent puluerifari. De cer4 non datur prlt;efcriptus modus, niß ad co ßflentiamunguenti adifcitur, Uodiein compo^ rendis unguentis praâid obferuant,ut unciee uni oleorumuel altcrius liquoris,dracbmam unant pulueris çy une. x. cerx adhibeamuf.Sed pr^flat arbitrio medici ccr£ quantitatem relinquere.

De Lini mentis.

l,inimetttaexeifdem ferè rtbusßunt,quibus wtguenta,dempta fola cera : conßßentiam paulà moÜiorem zy liquidiorem accipere debent.Hora applicandi unguenta cy linimenta laudabiliora, eüpofiuniuerfaseuacuationes.

DeEmplaftris.

^mplaiira ex herbisßoribus,rddicibut,lßeci ebus groffet arte cotußs cum oleis, uel alijs liquo ribiisßmul mixtis,uel buUitis. Herba er flores per M. numerantur : radices per une. aut drach, ßmiliter pulueres er farina. Obßruant hodie in componendis emplaflris, ut cuilibet manipula oleorum aut alterius liquoris unc.t. aut une. i.s. commifeeatur. Praterea, Emplaflram ex herbis ttiridibuscrradicibuf,ßqHando Mediciu com^ ponere

E ASITEAEj EX OFFICE* naloanniiOporinit^nnoSalutii humAn^e Al.D.L XIII, Men ft ÎAnttarioi