APOLOGIA

MATHIAE flacii illyrici pro fuis Demonftrationibus,anno fu pcriorc cditis,in concrouerfia Sacramentaria , contra Bezas cauillationes.

Anno Domini i ç « Manio.

ƒ V' V i

\.i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 i'

O, 1..'. ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ■

Ogt;i-i

ILLVSTRIS=

SIMO PRINCIPI AC D2 D. Wolfgang©, Palatino Rheni, DuciBa-Uariæ, amp;c. fuo Domino clementifsimo optât ardentcm zclum Euangelij chrïstiamp; perpetuam fœlicitatem, Math. FL Illyr.

LLVSTnfs/mcôd piStifsimc Pn'nceps acDomine loge de mentifs. omm'que obferuâtia colende» optandum profedo omnibüs modis eCt

fètjUtjCÛm contreuerfiæ religtonis ex on'untur, prgfertim uerÔinEcdefiaâi inter eos, qui de plen'sq^ capitibus artîy culisûe inter fe confentiunt,omnia ibi (ütPlatoinqait) -nçi^oTtfcûÇîrûçxsP Aoc-nKM'TÉplt;»ç agerentur,iddl,non lum omnis non neceflâria acerbitas uerborum abeffèt : fed etiam quadam fimpliciori,magisqucrum fermone, A Z tum

{um fentcntqSjic deniquc tota oratio/ ne propria,perfpicua, aptaqueratione tradarentur.

Huius uero fimph'doris ac fynccrio ristradationisparsaliqua eflet, fires ipfæ tum ueræjtumfalfæjdequibusa** gi neccfle eft,utinfeipfisfunt,auditori bus fpeâandæ dtjudicandæ«^ propo/ nercntur,oi-nifsis cauillis fophifmati/ bus ,pcregrinis digrefstonibusjinfidio fis ambagibus , odiofis exagitationiV bus ,amp; rhetoricis ampltficationibus, quibus ifii fuælinguæ praefidentesrbe torculijfi non Temper deteriorem cau/ fam meh'orem facere,SC cotra bonam deprauare conantur,at certeplxrunq; uelex culice elephantum,uelcontra ex elephato minimam mufcam apud imperitum uulgus pufillofip Chrifti, non fincgraui tum rerum ipfarum ob fcurationcjtum iudicq fimplicium cof ruptione,facere conantur*

Hoc ego fane ftudio ac modo bade nus, quantum omnino potui, aliquas controuerfias religionis tra Aaui.Hoc etiam

etiam animo, modoc^ meas demoftss ßrationcsin controuerfia fa era men ta ha anno fupehorc propofui, id omni fiudio agens,quo SC neßra teßimonia probationesiç ex uerbo Deifumptas quam fimpliçifsinic dC pcrfpkuifsimê proponeremÄ etiam adueharqs non taatdm occafionem darem,fcde£iain (quoad eius fieri omnino pofletjuelu-ti nccefsitatem qoandam afferrem, appofiù'fsimèjfimplicifsimecç ad rem ipfam reipondendi, quod eos etiam pfe tituîus(Euidcntifsimæ demonfira? tiones) uthomines cruditos monerc debuit*

Appofitèautem,fimpliciter ac fyn/ cere ad argumentum refpondereid ei/ fe flatuojcùmprimutn dareac peripi/ Cue nodus ipfe aut error contrary argu niêti auditori proponitur:deinde per-fpicua eius folutio adhibetur, ea£ß foliz deconfirmatnr,detedo penitus uitio, fraude,impoflura(p antagonißg ita,ut ledor liquide cernât, quid uel uerum uel falfum fit,0^ turn aduerfarq fraudé,

A 5 turn

töm refpondenn's perfpicuam foluti'o nem agnofcat.T crtio, cum jpfe prima rius fcopus/umma aut caput ratiocina tionisimpetiturjnoüngulæ aliquç uo ces aut minores fententiola:,ael etiam parerga didauut dcni^ uerba exagi/ mrur.Denic^cumomittuntur obfcu .1 refponfa,aafrx cauiliationes, aftuta iephifmata,malitiofæ calumniae, eI(P hones, efFugia, digrefsiones, nihil ad rem facientes,nonneceflariæ exagge/ rationcSjiniquaeinfedationeSjblandæ fauoris gratiæque captationes, Qi. odq inuidiæque aduerfario conciliationes, omnino omnis iniuftæ uidoriç pra ua cupiditas ôC fraudulenta aucupatio»

Qualisuerofit praefentis adueriàrif refponfîo, non libet nunc hîc prolixi/ us aut odiofîus exponere, eumûe accii fare. Apparebit id pofiea in réfutation» bus eiusfolutionum liquidius, ôi. por/ ro etiam longé manifeftius in rebus aut excmplisipiis , propalâ iniuftum artificium exhibentibus.

Qmnino autemjqttantum ego quo rundain

rundam ftoßrorümfnhac controuerJ lîaaduerfariorüfcnpta legere»amp;iudi/ care pro meatenuitate potui, animad uerti cosfarpefummo ftudio fcopum aut caput argumenti nofiri uitare,ö^ tantum ad aliqöas minores partes aut etiam accidentariasfententias refponz d2re,od/ofealiquas uoculas exagitare, aftutè fenfum noftrorum argumentoz ruminuertereautdetorquere, eamaz gnificè nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ac proponcrc, quæ nw

hil çôntra nos factunt, probare quae non oportet , ea autcm tranfilire, quac maxime probanda erant,ut cis Luthez rus fepê obifcitjCa nobis inuidiofctri-« fcuere,qug non dicimus aut fentimusï faepè etiam miristechnis tum noftras argumentationesjtum ÓC fuas refpofio nes obfcurare,fummo ftudio, omnicp arte,nobis quidem inuidiam,fibi ueró gratiam fauoréc^ captare, ÓC deniq? no tam uerum falfumcp manifefté euóluc re,acante auditoris ledorifue oculo* proponerc,g ab eo,miris tecbnis fono taqueftlafaafacundia capto amp;nbsp;ueluci

A4 excan

excantato, apphufum extorquere.

Quid quæfo aliud uoluerunt aut e^ gérant illæ contumelioße, fcurriles,d^ denies atroces refponfiones, duobus optimisé dodiffimis UirisHdifsimis^ quelefaChriftiminiftris Vueftphalo Ö^Heshußo oppoHtæ, quam quódita male tradare ac deformare eos func conatae,utnec ipii, necalq, metu tam inhoneftxtradationis, porro hifeere pro ueritate auderent. Certe ita uehe-mentes,itaacerbae hoftilesc^ ,ac pene dixiffem rabiofac fuerunt, ut neePapi? fias quidem unquam tam immanicer tradare fint foliti. Sed reprim am me, ne,dum iufio dolore cruentas iftas fcri ptiones deploro,capiditate infedandi ifiosferriuidear.

Quod ad prgfentem refponfionem flttinet,ficut antea tum tota rationear/ gumentandijtum di. fermonis fimpliquot; citate ic perfpicuitate omni fiudio co/ natusfumresipfas rationes«^ nofiras quam dilucidifsimeproponere,ita eti aminhifee relponfionibus adfofutb once

Öncs adiierfarij fedulo egi\ut tum prix orum mearum dcmpnftyationum inz tentio repeteretur, tüm eius folutioz num quah'tas,quàm aptæ autineptæ, àdrem fadêtes,autextra modum fcoz pomq^meoturn argumentorum ua-gantes effent,liquide cuiuis etiam imz peritiori auditori appareret,dum uelu tiparellela iuxtafeinuicem propofita eius oculis fubieci,ac quidnain,ôd qua tenus conueniat, autdifçonueniat,uc/ ïuti digito commonftraui,

Ab acerbitme Oerburum fummo ftudio tetnperaui, tantum interdum res ipfas fuis nominibus nominate fum çonatus, uteft fopbifma, cauilla-tio,figmentum,error. Voce calumniç

Sycophantiæ, quas ille mihi crebro obi)eit,rarius fum ufus:Aliquando ioz lum eius acerbas infedlationes aut con clufiones ad uerbû expreflàs in ipfum retorfi,

Editurus etiam fumbreui uoicntc Deo appendicem nouarum demon-ftrationum^quas ipfas quoep fpero ali

A f quid

quid ad cotitrouerfiae huius illuftf atîQ/ nem faduras effe-

Quod ueró ad totam hanccontro-ucrfiam attinct,bona ccrtè confci'entia lt;n ea ucrfor, ac ßatuo noftrâ fenteniiä eflè tum ueram,tum falutarenijcontra riam autemtum fâiram,tum pernido fam.Porto modum rationcmcp das dirtmendæaptifsimom, oro utamp;ïplè Dei filius commonftretjtumexeqaa tur.Orarc certc ac oblecrarc eum de bacrc omnes ptj fummo ftudio arden tifsimifqucuotis afsiduis precibus debercnt.

Forte utile effêt aliquod colloquium aut difputationcm ex uerbo Dei de hac re habertSed id,nifi ÖC in nomi ne Domini crit fufceptum,amp; ccrta ra/ tione ordinatum ac öbfcruatum,profe lt;So non admodum foeh'citer cedet. An teomnianeceflè eflèt preces ardentiP fimas ad Deum in utrifque Ecdefijs publice ac priuatim ad Deum fundee re.Deinde opörteret certas régulas di Iputationls conftitui,0( utrinque com probari

?

probar/,quætotam difputatjoncmad ilium unicum ueritatisfontemàChri/ fto commonftratum:Scrutamint fcrû pturas,adftringerent,amp;ueluti affigc-rent,a gglutinarenttÿ»

Mcam quidem ego fententiam de modo difputâdi Theologico dudum propofuiamplius4ogt;regulis in fup/ plicationc de Synodo comprehenfam, Suntuero alq tum dodiores ac inge/ RiofioreSjtSrerum ufu magis me ua/ lentes,matoribuf«^ Dei donis inftruz di,qui uelillas eniendare,uel etiam,ib lisreiedis, meliores alias common-» ftrare poterunt, Quod ut cito diligen/ tertpac publice faciant,ego quoqj cos cuiustçdemum partis funt oro ac ob/ fecro.Necdubitonoftram partem ta/ lem congreflum,fi modô(utdixi)redc ordinatus fuerit,libenter cupidetp am/ plexurameiïe.

Laudem porro uel eruditionis, uel Ingenqucletiam pratcIarOrum operfi lt;go iftoi^ hoim ncquaq obfcuti^recu cum ill^ de ea aut cû uUis altjç meia

tn eis ad U er fart] s contendo, quin poti/ us omnibus palmam iftarumiaudum largifsimèaclibentifsimè concede,

Optartmuerô toto pedore cum î-pfis alîjscp concotdiam, fed non, nilî fublatis erroribuSjConferu.atoCß tllæfo facrofando teftaméti filqEki diploma te, retêtoep hocNouoTcftamcnto,u/ nà cum fuis neceHàrqs figtllis ac pigrio ribus,qaibus Chriftus hoc fuum foe/ dus cfga nos miferos peccatores ob/ b gnat ac confirmât,non fine caufa fan/ guinem Noui Teftamêti nominans, eume^ fanguinemac corpus fuum co/ ràminfacrahaccoena exhibens QC di/ ftribùens.

Tibi uero lUuftrifsime Prîneeps hocfcnptûmdedico,cum,quia te fyn ceraeuentatis, cuius fummaaliqua in Augadana. confefsione comprehen/ fa eftjfludiobfs, fautorem^ cÂè intel/ ligo,tum quo tanto maiorem occafio nem habeas promouendae piae legiti/ mæquecognitionishuias aliariim prxfentium eontrouerfiarum.

Quarc

Quâre fimul me,m caque fiudia, ac laborcSjtantum ad publicum bonum abolendascp impias corruptelas,ôf re-* tinendam fynceram ueritatemtenden tia, T, C. rcucrenter commendo» t^ominuslefustuam C- aliofquclllu-ftrifsimos Principes ueritati patroeix nantes dementer conferuet,6C fpi ritu fuo Sandô in omnem

ueritatemdeducat. Amen.

AD

D Refutatiönem igîoîf (blutionis Bezï , meaS pfimæ Demonftratio -nifijnibilomninouide-or mihi pofle commo-* dius facere, quàm fi,ad-fcripta hjcutraque ,in-telligenti «Scueritatisa-riianti leftori iudiciunt permittam. Adeoenim nihil , quod alicu-iusmomenti fit,dixit, fed tantum ineptis ac obfcuriscauillia contra earn lufit,ut nihil ma gis earn ipfius folutioncm difibluere pofsit, quàm iplàmet.nihilcjj etiam contrà magis m« am dcmonftrationcm confirmarc. Adijciartt tarnen etiam quandam dcclarationem illius ipfius impofturae,utimpCfitioribus leftori-bus tanto magis occafienem cogitandi przgt; beam. Oroueröacobfecroleftorem, utdiligenter utramqueexpendat , unàcumillis, quxadijeientur.

DEMONSTRATIO ILLYRICI prima ex libello xxx De-monftrat:

Manifeftu eft ac negari no potcft,$uerba là crofanfti teftamétiChrifti,duas inter fe diuef fifsimas partes habeant,duas(p multumàfe inuicem diuerfas res proponant amp;nbsp;traftent. Primum etenim ipfam elTentiam corpusue fa cramenti defcribunt. Poftea eius ufum,fincm ac elfeiftum.Eftentia Sacrament! defcribitur ufij

bfqueaduerba,Prouöbis traditur, A-HocU cite.In altera ueropofteriorelp parte indica-turjn quem finem, ufum aut utilitatem fic boeSacramentutn inftitutum, Res eft mani. fefta diligenteracin timoré Dei ftudioljjue-ritatis,non cauillandi.textum expendentk

Comprobat etiam banc textus diltin-ftionemipfemet Caluinus i. Corinth.IJ hifce Herbis ; Quod pro uobis datur , Cæterùnt (inquit)hoc eft lecundum membrum pro-« mifsionis , quod leuiter prstereunduna non eft. Neque enim Ompliciter amp;nbsp;Hne adie-ftione , Chriftus corpus fiium nobis offert, Sed quatenuspro nobis immolatum cft.Pti-us ego membrum fignificatnobis corpus ex-, biberi. Hoe fecundum exprimit, quis inde frudus ad nos perueniat.Haâenusille.

Fœda ergo peruerfio eft,quódabaduer-farijs, effeâus aut fruftus Sacramenti huius, nempc fpihtualis fruitio Chrifti,in ipfam effentiam Sacramenti,nempe in uerba , Hoe eft corpus meum, uiolenter corruptie ucr-bis intrudatur , atque ita reuera ipfa effen-tia Sacramenti corrumpatur , quin amp;nbsp;in u-niuerfum tollatur. Q^are leparcntur lèn-fus aut fententix resne ipfx , amp;nbsp;unum quodque fuo loco amp;nbsp;in fuis uerbis, ubi iU lud ipfemet DOMIN VS, author buius Sacrofanâi Teftametui, collocauit , qux-ratur ac traâetur , non inloco effentix ef. fcólusuelft:u^u$»i)ut 6ootrà:utfisqui poft

curruQt

tu r rum iuxta prouerbium alligentur.De qut diftinâione textus Teftamenti Chrifti, i® mea fideli admonitione plenius aAum eft* solvtio prima ex li-

bello Bezx.

AD PRIMAM DEMONSTRA-tionem Illyr.cuius fumma ft-quitur.

Prior pars uerborum Chrifti,nempe hoc £ s T corpus meum , ipftm efftntiam facra-menti de(cribit,ipfoetiam Caluino teftealte-rauero.nempc QVOb PRO uobis tradi tur,eiu$ ufum ac efreâ;um.Fœdè igitur aduer farij.fruftuni huius racramchti, hempè fpiri- I tualem fruitiônéni Chrifti, in ipfam eflcnti-am facramehti hempè in uerba, h o c est corpus meh ni, uiolenter corruptis uerbis,in-trudunt.Refçohdco,îllyricum Sn ipfo limine turpîtèr jmpihgere.Primumehim,quum,uel ip(btefte,D.Caluinuscorpusipfum ab eius fruftu ihdc ad nos peruenicntc diftinguat,de prehenditur Illyricus in manifefta calumnia* Deindequis prJetcriftum ighorat, appellatio ne fhiftus, interdum res ipfas quas aliquis fitnaftus.aiiquando uero ütilitàtem,qiiaex ijs rebus percipiat,comuni loquendi ratione declarari ? Poftremo fi IllyrUo credithus,ha-bendus nobis érit Paulus ipft pro Teftamenti Domini corruptore,qui paneih quern frangi mus non corpus bomihi.ftd corporis Domi*-nicommunicadohem uocattVerùm maaeat

potiui

I

potius Paulo fua autoritas, amp;nbsp;Illyriens inßg.^ nis (ÿ’cophantaàpueris etJam ipfis habeatiir.

RESPOKSio Iliyrici,

Dicit meimpingereftatira in ipfolimine, feu in prima demonftratione, amp;nbsp;prasterea efl« manifeftum calumniatorcm autfycophanta.' Bona uerba frater,Parcius ißa uiris exprobra re memenco:ac contra uideex hifee fequenti bus,an non reftius ifta tibi tribui queant.

Phmumitamea argumenta fuis folutioni buspræponit,tanquam meum textüaut fal« rem fententiam adferibat, cu m ab u trotp frau dulentcrdifcedat, Ego enim non dixi,3,CaI-uinusipfttcftetur,uerba;Hoccft corpus me-Um,defcribere ESSENTIAM Sacramen-ti,utillemea uerba uuk uideri rccitare, fed probetillammea DIVlSlONEM VER-B O R V M facræ cœnæ in duo membra amp;nbsp;me brorum metas. Videaturmeademonftratio.

Secundo coneeßi uno tantum in loco , re-ôè diftinguere Caluinum textum faerç cœnç, non mox ubicp,multo minus omnes noftros aduerlarios reétè fempcr diftinguere. Dixi uc ro limpliciter ac in genereaduerfarios,non u-num Caluinum nominandOjintrudereufum aut fruiftura cœnæ in ilia uerba : Hoc eft cor-, pus meum. Cur ergo me in eo calumniæ acculât?

lino ipfe eft calumniator, qui ira mox initio ratiocinatur : Caluinus tefte lllyrico reftè in unico loco corpus Chrifti à fuis fruftibus difeernit. Igitur falfo accufat fuos aduerfari-

B os,

ot.quôd iftâ duo conAindantRarum ne qâa$ fo eft,falfa dicentês fuis fodalibus aut eciam fi bitnet alicubi contradicere?

Tertiô neutrum dixi in prima mea demo ftratione, ut ille falfô mihi imputât, ggt; uel di--ftinguant uel non diftinguant corpus Domini à fuis fruftibus, fed quôd Caluinus in uni-ëoiocoreâè diftinguat uerba Teftamentiin duo membra, amp;nbsp;quod noftri aduerfarij norf reftè intrudant ufum aut fruftum facræ Cœ-öx in ilia uerba. Hoc eft corpus meum:qu» propriè cflentiam Sacrament! defcribant. Qiiod ergo ego dixi de diftinftione textus bona amp;nbsp;praua, id ifte transfert ad diftimftio-nem corporis CHRISTI «Sc eius fiu.* âuum.

Quarto confugit ad plufes fignificatio-fitsudcis frudus, quiafctlicet teâs Ariftot. Sÿnonyraa quidem poetis,homonymaautS Sophiftis amp;nbsp;Impoftoribus utilia funt.Cur au-£em tantum uarietate Ggnificationum tene-bras leftori ofFundit, lt;Sc non certam aliquant fignificationera textui Caluini,dîuerfaift au-fein meæ demonftrationi dilucidè attribuit £c probat, ut fie mea calomnia male eUm ci-tantis liquide deprehenderetur? Hoc certè uolentem foluere aduerfarij demonftra-tiones , omnibus modis facere opoftuilfef, prxfertim eum , qui tam ignominiofi cri-minis S^xophantiæ uellet fuUm aduerfari-* Um coarguere.

Videtur autein uefle mufsitare aut fub** iridi

ihâieâre ( neque enîm dirê audet eîaquî,’ ne redargui pofsit ) aliquaüdo idem efle fruAum ,dc rem, cuius eftfrufttis: quod tarnen non probabit unquàm, amp;, G probarct, fibimet ac fuo Caluino , elarè ifta iti prz-(ènti Uiatefia diftinguenei , contradice-tçt.

Prxterea etiam fi mille exempla aliarum return proferret, ubi idem ufus rei ac re* ipfa cfiet,tarnen nifiprobaret hîc illa duoi« dem efie, nihil plané efficeret: uerum(utdi-xi) tantum in tenebris,amp;obfcuritate Sopht-fticurft maleficium exercer , nihil elarè ex-ponendOjUe deprehendatur, ac uinculis ueri tatis coherceatuF.

Poftremô per me non erit Pàulut(ut Bwa fallb me aceufat ) corrupter Teftamcnti^ qui de eflentia eius dicït, Panis quem frangi-mus eft communicatie corporis Chrifti. Vbi iftorum fraus obferuetur, Sic enim quidam nouus magifter argumentatur : Paulus di-cit, Panis eft communicatro corporisChri-. fti; arqui paniseft in prxdicamentolùbftan tis jCommunicatio in prædicamefito aâto-niSjIgitur uerba feripturæ de facra Cœna, non funt propriè , lèd figuratè accipien-^a.

Refpondeo, Senfus itlins dîâi.Panis.qucnt frangimus ,eft communicatie corporis Chrî fti, uerifsimè illceft , quem Caluinus récitât Inftit. libre qiiarto, cap 17. SeA. décima, quôd fraâ:io aut fumptio panis, fit parti-

B % cipa-

lt;tpatiocorporisChriAi:Subieâumenitn illt^ us fententiæ eft* ( Si quis Hebraifmum atten-dat)non panis ratione fuæ fubftantiæ.fed qua tenus frangituraceditur,feu(utCaiuinus prlt; diâo loco intelligit)fraAio panis aut diftribu tio,quæ uerè eft copiniunicatio aut participa tio corporis ChriAi. Verùm de hoc loco pau-* lo poli prolixius agetur.

, Hafcetotcalumniasaut SophifmataBez«« meutn acerbe Sycophantic aceufantis,expert datxquus ludex,amp;iudicet, quo tandem no-gt; mineipfe dignuslithabendus.

Omnium uero maximum eius Sophifma eft, $cùm lèprofiteatur uelle foluere mca$ demonftrationes amp;nbsp;hanc primam prxcipuè, nullâ tarnen prorfus in ea fententiam réfutai

Reuoco igitur lubricum Sephiftam ad principium,ac peto, utmeam demonftratio' nein redarguat,cuius hxc funt primariaTert' fa. J. Verbum Deireélè fecandum eft,amp; res di-uerfîfsims non funt confundendc. 2. Tefta» mentum Domini habet duas diuerdfsimas partes aut membra.utCaluinus ea uocat.j.In pofterioremembro,quodincipit à uocibus, Quod pro uobis datur aut funditur, docetuf fruflusaut efteüus Sacramenti, ut idem Cal* uinus confiteturin praecedenti autem mem-brouel parte, iplàellèntiahuius Sacramenti depingitur.4.Igitur fœda peruerfio eft, $ ad-uerfahjfruâumhuius Sacramenti,ncmpefpi ritualem fruitioné corporis Chrifti, in iplàm eflentiam eius, feu in uerba, HOC EST

COR-

CORPVS MEVM; intrudant

Quæro ex Beza amp;nbsp;omnibus eius difcipu-lis,quamnamcxhifce4.fententjjs inifta fua demonftrationcrcfutauerit,autßltemrcfu-tarc conatus fit?autquametiam refutarepof-fit?Prima cft uerifsima in tota rçrum natura, amp;nbsp;ex uerbo Dei fumpta .Se'cunda de duabut partibus aut membris fach huius Teftam en-ti,amp; quoufq; illæ fefe extendät,eft manifeftiis.' amp;nbsp;comprobatur ab ipfo Caluino.Quin amp;nbsp;à Bc 2a ipfo folutione jç.infra.Tertia,^ in pofteri-ore parteagatur de fruftu auteffeftu Sacramc itidem man ifcftum,dc cSfirmatur à CaU uinoamp; Beza:Altera porro eiuspars,$inpriö reparte agatur de eflentia huius facrämenti cft itidem manifeftifsima.Poftremam,nempe Qgt; aduerfarij peccent,intrudente$ fruöum aut effeftum huius Sacramenti, inprimum mem hrum autcffentiam.finon negat,confiât mea demonftratio.fîn negat, uicimus : nihil enim mallemus.q eos fateri, fru Aum Sacraméti hu ius.nempè fpirituälem manducationem aut fruitionem corporis Chrifti in pofterioretan tum parte uerborum Sacræ cœnae collocan-dum,amp; non in illis uocibus,Edite,Bibite,hoc eftcorpus,Hic eft fanguis meus.Atnimisno tum eft,eos in illis uerbis elTentiam Sacramê ti defcribentibus collocare fpii;itualeni man ducationem aut fruitionem corporis Chrifti,quç reuera pertinet ad efFeAus aut fru Aus.

Hifce omnibus mex primz demonftra tionis fentétijs neglcAis, profugit ifte ad acer

B } uum

num SopEjfrnatum.qua' ftipra rccenAiF.quse* queprorfusà mco argutnento.fenfu äcinfti-« tuto alienifsinia funt. Artifex nimirum eft, fuomore præclarè Ciceronii$ præceptumob feruans , qui dicit , Rhetoretn debere in-gt; terdum ita reie^o. in tçrgutn fcuto,fugere,ut interim uideaturforùfsimè cum aduerfario pugaue.

At ego ipfutn, omncfque eius erroria patronos pfouoeo , ut meara iftam demon ürationem uerè confutent , amp;nbsp;di«o earn Ïjotentifüméipforum prxcipuam corrupte-r am in anguftiat reda^am fträngulare fufr focare.

Confirmât etiamuehementermeamhane detnonftratiouem.quod concedit difTerre efi-Içntiamïàcramenti nuius amp;frudum,acin i)( iocisfingulaeafeorfimtradari, ubi idipfum .jnea demonftratioadfirmat. Præterea etiant id ponit, quod ego non dixeram, Caluilt;gt; numteftari inuerbisfacrx Cœnæ, Accepitd: «ledit dicens.accipite dccomcdite,Hoc eft cof pus meum,Hic eftfbnguis meus,ipfam ES-SENTIAM Sacramentidefcribi. Quarc hx6 iftius folutio euidens amp;nbsp;prxpotens confirma tio mex primx demonftrationis uerifsimèdi ci poflet.

Accedil uero nuncmeae ifti de mon ft ration! præcJarifsima confirmatio.quöd cùni tantus adueriàhus, tanto ardore cam inua-ferit,nec unicam eius fentcntiam euertere po twcrrtjiWQ «scÄttipgcre^yidsmaut attreda

re.metuensGbî, utàcandente ferro . aufm

Porró(quéadmodü fupra dixj)ipfuin quet^ ^ftanimeam diftinftionem facrofanfti tefta-menti infra fol. j j. comprobare, idfp plurimü ad confirraandani hanc meam demonftratio-nem totatn fententiam facit,eius uerba hïc f rotin us adfcribam.

Frætercâ prioribus ucrbisillis, Accipite, Comedite,amp;c; dicimus,amp;fignumamp; rem (ï-gnincatam,panem uidelicef amp;nbsp;corpus per pa^ nem Sacramentaliterlignificatum, ac praetc-rea etiain quid nobis expartc noftra fit agen-dum,declarari;pofterioribus uerö illis,Quod pro uobis tradïtur, etc. ufum ipfum amp;nbsp;frui-(ftum iftarutn rerum explicari.

CONTRA SECVNDAM

8OL VTIONEM.

In fecunda mea demonftnitione eludcp-da.iterü clamat ac ingcminat, me efle calum-niatorem: Cùm ipfe potius calumiiiatcrem agat,durnftudio maliciofetpàmeo argumen todifcedit, aliacpmihi Sophifmata attribuit, quoeaproarbitrio eluderç dc exagitarepof-fitjCum quidé fummam raex denionftratip-nisutcunquetolJerabilitçrrccitet, nifi quod ambigua quædam uerba, (qt eft Declarat)pro tneis fubftituit.Vtautemdepraehendi pofsir, uter noftrumutaturcalumnijs in hocargu-mento.proponam breuiterfummarnme?; çjs nionftrationis,guat eft hxc.

ß 4 Fidct

Fides Chriftiani hominis cx Polo uerbo Deiucrè intellefto pendere debet,non ex ul lius hominiszlSihil debet ilia ei adijcere,nihil imminuere, non plüs,non minuscredere, g uerbum Dei fonat, uel pilum latum. Porrö Metonymia iftorum nosdocet ac pcrfuade-re conatur.uerbafacrofanéliTeftamenti nlij DeijAccipite amp;nbsp;comedite.hoc eft corpus me um,improprièdiüa efle,ncc ullo modo, fie (ut fonant ) ad uerbum inteiligenda:hunc e-iiim effe proprium ac genuinum fenfum il-lorum uerborum Chriftic^cadicentis, Hoe eftlymbolum corporis mei.

Hunc igitur (utifti contendunt) uerifs. flcgenuinum fenfum uerborumcœnx fides Chriftiani firmiterappræhendit.eicj;tenacif-^ fimèinhseret : Auditamp; confideratfibià filio Dei dici.Accipe amp;nbsp;comede,hoc eft ß mbolü corporis mei , nee audetquicquam ulterius addere,autcredere,uelinde diminuere.Nul-lam prorfus illa uel præfentiam uel mandu-cationem corporis aut fànguinis audet crede re uel fomniare.Nam prædiéla uerba.Hoceft lymbolum corporis amp;nbsp;languinis mei,nullam omnino præfentiam pollicentur.Quare om-nino neceffario turn metonymia omnem ue ram præfentiâ corporis tollit, tum uicifsim præfentia metonymiam iftorum damnat.

At Beza tali fideiamp;Chriftiano occlamat in pratfenti folutione, Audi quid nos ubiep in culcemus.ita panem efle fignum aut fymbo lum,amp;c.Refpondet fides auc Chriftianus tali uerbo

uerboaut fcntentiafut putat)filij Dei capms: QuinS uos homines aut Rabini eftis ? amp;nbsp;quid mihi cum ucftris inculcationibus autSophi fticationibus? Ego non quiduos inculcetis, Sed quid filius Dei.quem folum audire iuffus fum.mihi in fuo facroianfto teftamento cceli tùsdicat,audio.Is uero ( fiucftrametonymia non mentitur)proprièdicitfe mihi dare fym-bolum aut fignum corporis aut fanguinis fui, non dicitfe mihi dare corpus fuumdlli ego nonaudeo uel addere,ueldetrahere unicum apicem aut iota.

Quare Metonymia reuera acneceflarijfsi mè tollitomnem ueramprxientiamamp;man ducationemtum Ipiritualem turn corpora-lem ex hifce uerbis Chrifti,Accipite amp;nbsp;come-' dite:Hoc eftcorpus meura amp;nbsp;fangui$;utqu{, reieftis iftisimproprijs.hæc proprijfsimaau ribus amp;nbsp;cordi Chriftianorum inferat ac im-plantet,Accipite amp;nbsp;comedite, Hoeeft fymbo-lum corporis amp;nbsp;fanguinis mei.

Contra etiam ac uicc ucrfa,fi filius Dei mi hi in uerbo SacrofanftiTeftamenti fui uerè pollicetur,amp; offert corpus amp;ianguinem fuü, fiuefpiritualiter fiue corporaliter comeden-dum,tum neceflc eft Metonymiam iftorum, mutantem corpus ßc fanguinem in figna uel fymbola corporis amp;nbsp;fanguinis Domini fa-ceifere acexplodi,exfacrofanâo filij Dei Te ftamento,ad patres fuos infernales cacodçmo nas,qui earn reperierunt.

Hæc eftmea demonftratto, quæ iâtisquî B S’ dem

dem ckrèetism ahtea expreflafuit, CurigU tur.caomifla, fingit iftecandidus antagoni-fta.me fic argutarifPrgbctur panis,ut corporis fignum:Ergotantum fignum datunRcfpon-deo nihil tak inhac demóftratione dixiimp nee fomniaui quidem.

Si uult hoe ipeum argumentum de atro-ci pugna Metonymia ac proprietatis uerbo-ru fefe inuicem deftruentium,dum uel Metonymia remouet corpus, ac pro eo ß'mbolarp fubftituit,uel cótra proprietas uerborum ue-ram præfentiam ae exhtbitionem corporis ftatuit, confutare, probet uel iiia duo, nem-pe,proprietatemuerborü âc metonymiânen pugnareinter fe, uel fidéChriftiani hominis nó debere loli puro uerbo Dei religiofifsimè adhxrere,non plus non minus uel hilum auc püu credendo aut rentiendo,q quod illud cla rè fonat.affirmat aut negat. Probet etiâ Chri-ftianam fidem audientem à filio Dei(fecundii iftorum Metonymiam} Accipe comedc amp;nbsp;bi-be,hoc eft fymbolü corporis amp;nbsp;lànguinis mei, teneri inde digrcdi,amp; audire quid Beza amp;nbsp;alij Caluiniani ubicpinculcent, amp;nonfolumid exaftifsimèfeoui.quod proprièfilius Dei dixit,fed id quod illi milk glolTematis inculcaf. Hie nodus eft mei argurnenti.hicfolutioneni adhibeant.li polTunt.

At ilk ftrenuus bellator aut difputator.o-milTaprorfusdemonftratione mea.nugas 3-|gic,rophirmatibusludendoac diâitando.No ignorauit lHyricus^quid ubiq; incukare folea mus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quid

Quid en im mihi malum cum ueftrîsifl-culcationibus amp;. milleprçftigijs,quitus Sacr« fanftumTeftamentumfilij Dei mille modis uerticisinuertitis acperuertitis.An Chriftia-« ni Omni uentulo uelirarum glolTarû Si tefta« menti huius falfationum .quasfubinde nouas cofingitis.circuraferri debent? Ego audio quid filius Deiunicus meus magißer mihi dicat, qui aut propriè loquendodc legendo Jnihi dicit, Accipeamp;comede ac bibe.Hoceft corpus amp;nbsp;languis meus, aut per ueftram Me-tonymiam clarius mihi loquendo ait, Accipc dccomede ac bibe, Hoceft Symbolum cop_ porisamp;fanguini$mei,quæ duo fefe inuicem manifeftifsimè euertunt. Quod etiam ipfi-met Zuinglianiclarifsimèteftantur, dumper petuó amp;nbsp;plané hoftiliter propriu m aut gram-maticum fenfum Teftamenti filij Dei oppug-nant,amp; pro eoMctonymicum omnibus,ut i-dolura quoddam fuum adorandum obtrïide reconantur.

Horum alterutrum opertet me ftatuere, efle uerum uerbum Dei,eique diligentifsi-mè ac religiolilsimé inhxrere,nihil addendo, nihil imminuendo, necquicquam aliud in hoc loco credendo.quàm id folum, quod ue^ ïum uerbum filij Dei fonat.

Retorqueo igitur ipfius aduerfarij uen. ba in eum . Hapc fummam mex demon-ftrationis non ignorauit BEZA, ut fe ipfo tefie , qui çam adfcriplit, çaluninia; ar-Çuatur«

Concludo

Conclude igitur denuo cum mea uiftri ee demonftratione,contra iftiusludicramfo lutionem amp;nbsp;impium errorem, iftos homi-nesjdum Metonymiam in hifee ucrbis,Acci pitc, Comedite aebibite, collocant.omneni manducationem corporis Domini due fpiri tualem,iîue corporalem inde tollere,fî modd iftud Theologicumprincipium adhucueru eft.c^ Hdes teneaeur exaâilsimê amp;nbsp;reiigiçfifsi mè uerbo Dei adhærere.non plus,non minus credendo,fentiendo, addendo aut imminU' endo,fed tantum folummodo, quantum iU lud uerè ac clarèfonat. Verum de iftorum metonymia in Appendice demonftrationum plur^ dicentur.

CONTRA 3. 8OI.VTIONRM.

In tertia; demoftrationis refuutione itidS jsrfus extra feptaferturacgraflatur, nihil mi n usagedo,q ut eâ euidétet refutet. Bgo. n.argu métatus fum ab euidentifsima (ignilicatione potentifsimorûuerborum filij Dei,hoc circi* ter modo:Scriptum eft, Accepit amp;nbsp;dedit,ac di xit,Accipite«S£Comedite:Sicutuerô illud acc» pere 6c dare Domini fuitexternum,itactiam accipere Apoftoloru de manibusdantis Domini fuit opus cxternumtficut ille eos iufsit accipere exterius dando, ita illi paruerunt amp;nbsp;acceperunt externe accipiendo.Sic porro etii uerbis,Comedite,ac bibite prçcipit extemam comcftionem,quod eft manifeftifsimum. De illo autem exterius dato de accepto ac come-fo.dicit clarifsimè Dominus lefus,Hoc eft|cor pus

^us meum,amp;: fanguis meus:Monftrat ibi Do minus przfens corpus ,acfanguinçni come-fumpotumcpabApoftoJis , quofuumfœdus illic fahcit: Sicut olim Mofes Exodi 2.4. Hcbr. $.prxfentemfanguinein,quoeosafperüt,mó Rrauit,ijfdeni uetbis, quibus eft Dominus u-fus.utendOjHic eft fanguis Tcftamenti,amp;c,

Audi irtquamBeza. In hifcc euidentißi-inis.lucülentiisimis amp;nbsp;fignificantifsimisuer bis , perfpicuoi^ fermonc eft fita uis mex de-monftrationisreamfitu uis euerterc , mon-ftra,uerba,accipere aC dare, amp;nbsp;accipitc ac co-tnedite.acbibitc.idcm üalerc, quodcrédité, fpiritualiter fruimini meo corpore, incorporate uos in me.fiatis membra mea, caro de car ne amp;nbsp;os de ofsibus meis.Monftra etiam Domi hüraolimamp;nuncCORAM monftrando amp;nbsp;exhibendo corpus ac fanguinemfuum,dice-fe,corpus meumeftautent incoelo empyreo autcliryftallino.eóconfcendite fpecuiationi» bus ueftris,amp; ibi fruaraini co. Tali aliqua ra-tionenecefle eft cum euertereeuidentifsima filij Dei uerba,quzego urgeo,fi uult meam demonftrationctn refutare.

Atille omifsis iftis ncruis raez dcmon-ftrationis,per totummundum ibphifticando oberrat,iam ad Papam Nicolaum amp;nbsp;fuum pa-tremBerengarium, iam adagros Saxonicos, iam fe Geneuam recipit, iam in ccelum fcan-dit,iam in terram acInferos defcendit. Quid mezdemóftrationi cum iftis circumuolitan-% tibus perorbcratcrrarum lt;Sc peregrinis fimi-litiidinibus?

K tu d î n ibus ? Inter alias inertias dielt, ê qülâ mihi donaret agros in Saxonia,non oporceret uel mein Saxonia proficiici, uel agros hue af^ ferri:itaetiam cum Chriftus mihi donatfu-um corpus in ccelo fedens. At Chriftus.non di cit aceipite et comedite corpus meum, quod eft in cœlo aut in Saxonia : Sed coràm mon^ ftrat fuum corpus,quod edi iubet, clarè dices, HOC EST CO RP VS, noninSaxo^

Dicatdeiplïset]identiTsimis,(impiicifsi^ mis amp;nbsp;efHcacifsimis iilij Dei uerbis,qux ego urgeo, eisip det alium fenfum.fi poteft, quàm quem nos pulilii infantes Chrifti in eis ani^ maduertere percipere poftiimus. ld deneä nonfecerit,fedoberrauerit per orbemterra-rum, alias nugas agendo, mea demonftratio manet amp;nbsp;manebit incolumis, comminifca-» tur ille quot uolet diftantias dcabfurda.At» quehxcdeipfademonftratione,amp; ifto eiutf cauilJo.Dediélo uerö Pauli,Panis quemfran gimus,n5ne participatiocorporis Chrifti eft? jn Appendice dicetun

CONTRA 4. SOLVTtOKEM»

In qnarta mea demonftratione probaue-* ramexdiligenti partium autterminorum c6 ïïderatione,nihilclaritis diciautetiam exco-gitari tantum pofte, quàm quód Chriftus de datoApoft, ciboac potu pronunciauit, HoC eftcorpusmeum.contra iftorum impiasca-jumnias.qui clamant eflTe obfcurum ac impro priumdiil;um,eo^ aliunde illuftrandum aut

expo«

Mponendutn : qua de caufa ctiam milleîn« terpretationibus ab cis torquetur amp;nbsp;corrutn-* pitur.

Fateturid aduerfarius, ac primùm dicit, tùtn fiibieâum tum prxdicatum uerè ac pro pnèaccipi,fcmpcrqueab ipfis acccptumcITe. ^are incani dcmonftrationem non cfle nc-celFariam, utpotc de re minimi controucria pugnantem.

Refpondeo,fal(îfsimum id eflcomnibut peninotum, Quisenim ignorât,quantis cia moribusac uoluminibus contenderit Oeco-Iimpadius idem fignificarc corpus quod figura corporis ? Sic «St Zuinglius licet fuam Batauicam gemmam EST pro fignificat à fpcftro,per fomnium, ut ipfemetteftatur, acceptam,ut diuinamquandam patefaâio-nem adorauerit.tanien in prxfatione qua-dam ad regem Gallorum concludens inquit, Cogimur ergô, uelitnus noiimns, agnofeere hæc ucrba.Hoc eft corpus meum lt;Scc. non na-iuraliter,acprouerborum proprio fenfu eC. fe intelligenda,SedSymbolici Sacramenta-liter,denominatiui,autmctonymicos, hoc modo , Hoc eft corpus meum , ideft, Hoc cft Sachamentum corporis meij fîue hoc eft corpus meum Sacramentale , hue myfti-Cüm, «Sec.

Sic«StViretusde eodem prxdicato imprd-priè accepto in fuo prolixo uoiumincGeneuç ante paucos annos à RobertoStephano impf-fo/cribitjropicèinteliigetidâ eftebifee üer-bis:

bis:Si igitur maluntita est ufurpari,utfub ftantiui ucrbi natura à genuina fua amp;nbsp;propria fignificatione nihil difcedat, Iioc illis li-benter concedemus: Sed ea lege,ut Metony-niiatn,quain eorum aures in uerbo est re-fpuunt.collocemus in nominecorporis;ut is nobis lènfus reddatur,Hoceft corpus meam, id eft, figura corporis mei. Nam hoepafto, EST, relinquitur uerbum ueritatis,amp; ut lo-quuntur exiftentiæ,corpus uero pro corporis figura capitur amp;nbsp;fignificatione.

Habes contra unum Bezam tres célébrés teftes,aui contenduntcorpus impropriè acci pi pro Hgura. Audi amp;. quartum, qui cùm fit pa tereius,neceirariôeieritloco mille teftiumlt; Is igiturinquit, in fiio de concordix ratione, paulo ante mortem fcripto.Nomen ergo corporis figuratè ad panem transfertur. Sic in co fenlione Geneuenfium ôc Tigurinorum.ab eodem fcripta amp;nbsp;defenfa.dicuntefle Metony-miam.quia ulitato fcripturx modo,nome rei figuratèad fignum transferatur.Sic in harmo niadfcit.lam hoc fatis tri turn efiedebet, nomen rei lignatx ad fignum per Metonymiam transferri.Sicidem fuper Corinthios prolixè inculcat,nomen corporis impropriè poni per Metonymiam pro ligno corporis, Verba eius hxcfunt:

Cur ergo appellatio corporis pani tribui-tur? omnes ,puto ,concèdent, eadem ratio-ne,quaSpiritumfanftum Iohannes Colum-bam uocat. Haètenus conuenit-Porro in fpi-ritu

fi tu ifta fuit ratio, quod fubcotumbs fpecie apparueratitransfertur ergo fpiritus nomen ad fignum uifibile.Cur h;c negemus fimilem efleMetonymia, nomenip corporispani tribui,quia eius fignum fit aut lymbolum ? Da-bunt mihiucniamfiqui diflentianrconten-tiofum mihi uidetur, de co pcrtinacius litiga re. Conftituo itacp facramentalem h/c efTe lo-quendi modum:ubi Dominus REI SIGNA TÆ NOMEN SIGNO TRIE VIT.

En audis nomen tantum cofporis , per Metonymiam.non rem.ipfa uera prædicatio-ne propriaue fignificationeponi.

Sic ideminlibro contra Heshufium daté oûendit,nihil referre fiue mctaphoram in ea re colloccs, fiue alijs tropis utare.uerba eius hæcfunt :Etfiautcm nonnullaeftdiuerli-tas in hifce uerbis.panis eft fignum corporis, uel figura, uelfymbolum.uel panis fignificat corpus,uel Metaphorica,uel metonymica,ucl fynecdochica eft appellatiojde fumma tarnen rei optimé conuenit;

Sed quid motor ledorem in recenfendis Caluiniteftimonijs.ipfemetquotpBeza in o-mnibus fuis fcriptis clamat, ucrborum la'cr» cœng earn efle uim.ac fi diceretur:Hoc eft lym bolum corporis mei.â: nomen fignatiproff gnoper Metonymiam poni. Obfecroquisfa-næ mentis dicat efîe propriam fumphonem uocis corporis,cum dicimus nomen rei figna tx pro fuo figno poni ? Quid fibi uult aliud i-ftuduerbum, TR.ANSFER.TVR nomen cor

C poris

pO€is per Metonymiam, quam ^guratè aicipï ót non proprièj

Qnin amp;nbsp;in hoe ipfo libello paulà antè dixit iplemet: Nomen rei ipfiusjdeft,corporis ac fanguinis ad ipfa fignafiguratè TRANS-FERTVR. Quid figniiicat, uoxàfuapropria re amp;nbsp;fignificatione ad aliam TRANSFER T V R? In primo Dialogo tontra HeG-liuGum prolixè ürget, eandem efle uerborum Cœnz uim,ac fi dióïum eflerHoc eftfymbo-lutti corporis niei,amp; pafsim alibi.

Omnesifti fcriptores ac in omnibus fuis libellis urgent,illud male intelleólum Tertul liani,hoc ell corpus meum,id eft, hoe eft figura corporis. Ah hoc eft proprièaccipere corpus, quantumuisintérdumprefsi à nobis il-lis fequentibus uerbis, Quod pro uobis tradt tur,quo fefe plaufibilius tueantur, clamitent, fe corpus proprièaccipere.

Hinc iudicent leftores,qua finceritate at? candore,in hac parte, ifti homines, caufam fd crofaneli Teftamenti filij Dei traftcht.

Similis falfitas eft,quod mox dicit : Quod fi qui ex noftris huius contemtionis initid paulo aliter funt locuti,fcito nunquam id elfe faäum,ut à Cœna ipfum corpus Chrifti exclu deretur. At contra paulo ante ipfemet adeo ex clufit corpus Chrifti à facra cœna,ut facrâ cœ-nam tâtum elfe in terris, Corpus antem Chri fti tantum in cœliseffe affirmauerit. An non hoeeftmanifeftifsimèalterum ab alterotam procul excludi, quàmcoelumàterra fecludi-tur

Vùr âc feparatuf-Verbâ eîus lise fïirttrDeîncïe, ■emnem crafTum amp;nbsp;naturalem coniunftionis rnodum ita EXCLVDIMVS, Sicut enimlci-mus, quod nemo inficiatur, fîgnà eflein terris,amp; non ALIBI: itactiamftatuimüsrent iplam.id eft,Chriftum fecundum carnem, cœ tis,amp;NON ALIO LOCO compræhendi.

En audis alterû ab altero adeo exclufum^ âütfeclufuin diftradturnqjefle. ut alterum fit tantum incœlo,alter um tâtum in terris : fatis ipfe fupta dcclarauit.quomodo corpus Chri-fti fitin facra Cœna.nempeficutagri Saxoni. ci Qeneux.cum ei illic donâtur.Vide impoftit ram amp;uiolentiim fcrmonis.Quis Ianæ mentis diccc agros Saxonicos efle Geneuç.quia ibi cidonantur aütuenduntur.

Quôd fiüolunttropum iftum fuum Cuftl Zuinglio in uerbo EST collocare, ut illi nttC. quam non tropos fomniant,ficut clarè Calui-îtus ait in concordix rationc, In uerbo ijuoqj fubllantiali infiftere.non eft rationi confenta ncum.quando de Sacramentis agitur,quibus peculiarem loquendi formam feriptura afsi-gnat:Hoc^(pfophifma,aut potius nefariâ fal-ûtioné teftaméti Chrifti, î mea fideli admoni tiôe 10 argumétis iugulaui,quç infra fubijciâ.

VerûfioïnouolûtàdgémamBatauicâ c5-fagere.KST.pro fignificat.falté id difertè profi-tcantur.folidisip argumétis eâ probét.neadul terinam effe fufpicemur.ut eos prolixe in fine mcçfidelis admonitiôis obteftatus fum, ut ta dé unanimiterinaliquauoce cenû tropûcol

C i lo-

locen^jfirtnifsimisé^ argumentts probet. Sed furdis cecint fabulam, Geut amp;nbsp;Lut:herus,alij-que ante me plus millies.

Obijcit nobis Papiftarû cófenfum.dicit etii i^osTöƒXTtf(z retincrejn uerbispaniseli cor pus Chrifti Imô non retinent,cùm eis uox pa nis non'panem, fed umbram tantum, aut fpe dem abufiuc aut Metaphoricè lîgnidcer.

Pofles uerö hoc crimen optimo iure in il los reijeere, quia illi,ficut amp;nbsp;Papiftz, utramt^ uocem aut terminum facri tellamenti illæ-fum relinquerenolunt.Nam licutilliexuo-ce panis,tantum fpeciéautfiguram fecerunt, fiede ilti clamant,corpus tantum fpeciem,fi-gutam aut lÿmbolum corporis fignificare:!-ta Papiftæ quidem fubieAum.ifti autem prx-dicatü.in fpeciemaut figuram transformant, quedeis Lutherus in maioricofefsione mul-tum inculcauit : Oftendens utroslp in fimili erroreac euer done teftamenti Chrifti uerfa*' ri. De qua re in appendice clarius agetur.

Dicit pronomen Hoc, tantum panem dc-monfträre,eocp nos ad tropum conftigerc, cu pro Hoc, fubltituimus in Hoc, aut fub Hoc, aut cum hoc pane. Quód uerô pronomé Hoc nonniidumaut folum panem monftret,ofté di abundè in mca fidcliadmonitionc.Dice-turaliquidclariusfubfinem harum refpon-donum folutione uigefima nona.

Oicitfe authoritate Scripturas amp;nbsp;patrum adigi ad Metonymiam in uerbis facræ cœ-n.rllatiiendam , quod période uanum fal-fu tj iÿ

filmt]} eft,tit alia ciu« cflc probauimus.

Mea demonftrario(ut tandem ad earn re-deani)magna ex parte eè fpcft3iiit,ut moftra-ret uerba ftcrofandiTeftamenti in Euangeli. ftis, efle perfpicua, contra quam iftt clamant efleobfeura , cotp ex Paulo illuftrandaamp;ex-plicanda.

Exhifceliquidopatet, amp;mcamdemon-ftrationem effç uerilsimam, ac ab illo nee in minimoquidem taftam, nedum expugnatâ: ÖC iftum falfo gloriari, fe qnoqj turn fubiedn turn predicatura uerborum cœnæ.tantum in propria fignificatione accipcre,amp; quf alia ad-iecic pahs uanitatis.

Debebatautem inhacfolutionein unaa-liqua certauoce, certumtropum firmilsimè demonftrare.ut toties funt grauifsimè prouo cati «Scuelutiadiurati,quo tandem omneslio mines fcirent,ubi iftiid ingés myftehum tro-pi ipforura latitct,amp; quænam fit uera fignifi-catiouerborûfacrolànftiteftamenti filij Dei,

CONTRA Ç. SOLVTIONEM.

Eiufdem generis eft quinta folutio, cu fu-perioribus, ut quæ meam demonftrationem non refta oppugn et,fed tantum extraneis qui bufdam fophifmatibus, ueluti ludicris qui-^ufdamuelitationibusexagitet, quod ex fe-^iientibus patebit.

Argumentatus ego fueram ex ordine rc-rum (St aAionumDciin noftra falute pcra-genda. Primum.g, Deus ad nos mittat legatos,uerbo AC facramétis inftruftos.qui nos ad

C 3 recon

reconcîfîatîoHemcum Deo, autlautißjmam nuptiarurh fill) fui conuiuium inuitent:dcui de,quod per ilia media aütinftrumméta uer bi amp;nbsp;Sacramentorum corda noftra expugner, acin nobis fidem cxcitet;Tcrtiö quod ea fide ad thronum gratia» accedamu$:Qiiartô quod ibi potiamur remifsionepeccatorum, inhabi tatione Dei iii nobis dcrenouacione. Qua; de niqj fequatur uita aeter na, om ni urn benefiet orum colopfaon.Hancferiemrerum aut adi onum debebat ifte euertere., fi uoluit mearn demonfiracionem euertere.

At illetd adeo non facit, ut contra in fu3 fumma de Sacramentis, tefietur amp;■ allêrat,uet bum ólt; Sacramentaefle media autinftrumen taadfidem:fidé ede medm aut inftrumentu ad appreliendendum Chriftum cumfuisme ritis.Quiain confefsione dicitfacramentaef-» fe inftrumenta in euntfinem direda.ut unia-« jnuxcumChrifto.

Q^re turn eius confeßio.tum mea demó llratio.adeo apprebenfionem aut fruitionem Chrifti, feu eius in nobis vihabitationem, ab eflentia facramentGrurafeparat,ut unum in» tegrum tcrminum,népe fidem,aut etiam plu.-res motus in medio interponant : Sic ifte bellus difputator,meam demonftratiooem adeo non foluit,ut earn potius contra potentifsim^ confirmauerit.

Quid igitur dicittandem,euro eaquatfunt primaria omiferit?Primum dicitme nimium parce ac tenuitcr de Sacranientorum ufu ac fi ne

ne Joqui.Refpondeo ; profeflus fum Lîc me t3 tum ordinem aut fericm rerum oftenfurum, non plenècocam earum naturam.expofîturû. Praeterea qui per uerba amp;Sacramenta fidtm gigni iu nobis indicat, is omnia bona uno faicc complcänur.nam ea mcndica manus, omnia bona à Deo impetrat. Secüdo di ci t me prxterire communicationem Chrifti.Falfum eft:An non dixi nos frui Chrifto?

Tertio in haec uerba crumpit,Quis non ui-det iftum(ut uertiginofi folcnt ) feipfum cen-feindere ? Nara fi uera funtqtia: dicit,Sa-cramenta folis Fidelibus erunt Sacramenta, cùmnon pofsit in alijs , quàmimpijsexci-tari fides.

Non fequetur hoc, fed id tantum fequitur, illis tantum erunt efiicacia ac utiiia.qui per ea fient fideles:£x ueftro uerö paradoxo clarè (equitur, quod Sacramenw fint tantum ueré pijs Sacramenta,amp; quod hypocritæ non com raunicét autbaptizentur,utqui incorporatie» nem(utor corûuocabulo) in Chriftü,aut fpi-ritualem fruitionem Chrifti in ipfam efienti am.cuiufuis Sacramenti collocatis.Quarc eu, qui tempore fuxhypocrifeos, autcum canut uera fide.baptizatus eft,cùm uerècredetreba ptizari oportebit.ut ei uerè hoc Sacramétum conti ngat.

Quarto dicit,quôd ,fi fateorfide nos ac-eedere.utibi Chrifto eiusijj beneficijs frua-raur, tollam indignorum cômunicationem. Reipodeo, pequag loquor ca upcc de fruâib.

Ç 4 Sacra*

facramcnti. Aliud en im eft ( ut amp;nbsp;Auguftinus teftatur)Saeramentotenus feu facramentali-ter i n cœna edere corpus Domini, aliud fpiri-tualiter eum cum Patre ac fpiritu fanfto in no ftrum liofpitium recipere, amp;nbsp;per illarum per-fonarum inhabitationem renouari:priusil-lud eft etiam indignis commune,hoc foils ue rè pijs.De omnibus etiam indignifsimis .dato ciijo in facra cœna, dicit Dominus, Hoc eft corpus meum .Seddefpiritualifruitionefui, jnquit: ß quis fermones meos feruauerit, ue-niemus ad eum cum patre, amp;nbsp;manftonem a-pud cum faciemus. Diftingue longifsimê nas duas diucrßfsimas rcstVerùm hoc,ficutamp; præcedentes cauilli, nihil plané facit ad euer-cendam fummara mes demonftrationis.

' Quinto ita fcribit,Deinde,qux hxc fabula efti’Quis.n.noftru unquam dixit, Verbum aut Sacramentaeß*e ipfa (piritualia bona,qu2 à Chrifto hauriamus ? Refpondeo.Egofcriplî in mea demonftrationc,utlequitur. Verbum igiturac Sacramenta, quæ primo locofunt,amp; uelutiinftrumenta quædam in expugnando noftro lapideo corde adhibentur.nô funt pro prié, fi ipfam effentiam corum confideres.i-pfa fpiritualia boni aut meritum Chrifti.feu fpiritualis carnis, autpafsionisChrifti man-ducatio,utifti contendunt,fed excitant in no bis fidé,ci!]; unicum Dei agnum,peccata mun ditollentem,aut tribunal'gratis monftrant, «c nos co deducunt,ut ibi fpiritualem uiftum alinien)unii]}confequ4mur,eoÿperfruamur.

Qua uerö frôtenegat iftc, (efuos^ tafia di cere aut docere,nempe fpiritualé fruitionem amp;mâducationem Chrifti, efle iiel prçcipuam ac primariam fubftantiam facrx cœnæ. Ipfe-nietfupra fol. 94. lt;S:quæftionc f;. hoc modo fcripfit,Internam materiam.fiue REM ipfatn facrarnenti.fæpe iam diximus à nobis dici,no tantum QVICQVID à Chriftoin NOS DE RIVATVR, Sed ipfum inprimis Chriftum. An poteft intima rei materia aliquid aliud ab ipfare efleiSatis ne ergo fanus eft, qubd negat fe docere,quod facraraenta fint Ipiritualia bo na à Chrifto in nos deriuata?Quod quæfo tan dem difcrimcn eft inter ifta duo, Materia feu rtsfeufubftantia Sacramcnti eft Chriftus.cu omnibus fuis bonis in nos deriuatis:Et Sacra menta funt ipfa fpiritualia bona, à Chrifto ae cepta,feu fpiritualiseius manducatio.Egoco tarn Deoteftor me iudicare eum fecum foe-difsimè pugnare.

PoftremoairDeindc cuiufmodi eftillud diftum.Sacramenta rationefui cffedus.non autem elTentiæ fuaefurfum corda abducerc? Vnde cnimhjec efficatiafacramentorum,ni.. fi ex eo ipfo cuius funt lacramcnta i Refpon-deo,Nihil eft dubij, omnem efficaciam ucrbi ac facramentorum cflc à Colo Deo,fedinterim necelTe eft diftingui inter Dcum,cflcntiam là «ramenti,lt;Sc deuotionem aut etiam fidem per ea in corde meo cxcitatam.quod iftifurfum corda uocant.

Meû furftun corda,aut fides fruensChri Cf fto

ftoamp;eiusrpiritualibusbenefîcijs,non eft ef-fentia Sacramenti.fedeffeâusaut ufus eorû, ficut ipfemetinitiohuiusfolutionisaut poti us cauillationisfafliis eft hifce uerbis . Quis unquam ita ieiunèae tenuiter,de Sacrament-toruni V 5 V amp;nbsp;fine L O QJV VT V 3 eft, ut Ulyricus } Præterit certè quod PRi M A R I V M ac prxcipuumeft, ipHusni* mirum Chrifti COMMVNICA-TIONEM.

Enaudiseutn mecum inter ufus, aut fines,feu frudus, uel efFeftusfacramentorutn collocate (pihtualem Chrifti communicatio netn.Non eft igitur ipfa res aut elTentia facra mentorum : Quod tota hxc mea demonftra-tioelFeiftumuolunt lt;nbsp;Concludo igitur eius proprijs uerbis,quibus ille hanc folutionem incepitObfecro uero leAor, quis Bezam exi' ûimec fobrium iftafcripfiftè.

CONTRA SEXTAM so t VTIONEM.

Ecxius infignis Sophifta Antichrifti,cuni aliquod ei argumentum in difputatione Ra-tisbonenfiumcomitiorum anni j ç41. «Scalias obieAum eft', quod foluere non potuit, folitus eft fingere, fe non intelligere,ac dicere cfte quoddam fophifma. Audio intricatum acinuolutum, «Scc.SicBeza hicclamat,fe Bezam efte non Oedipum, non intelligere mea inuoIucra.Atquiratisclaràloquutus futn, lt;Sc

A quicjem muJtàçIariifs quàm et uolupe fue îit;Sumpta enirn eft mea demonftratio, ex or dinererura amp;nbsp;aâionumin facraCœnapofi-tarym: Summa eius fithatc; In facra Cœna neeeffe eft nos fecund um uerba Teftainen-t« Filij Dei de rebus differere 6i credere : At i-bi primum ponitur exbibttio elementorum, amp;nbsp;participatie corporis ac fanguinis Domi-lli, Deinde promittiturpafsio eius , noftri caufaftenda , in qua fimul omnia bonaaut beneficia CH R IS TI comprehenduntur: Tertio ponitur eius memoria,qu« propriè eft iides in lingulorum cordibus.Memoria certènotitia eft.qux autemalianotitia,memoria aut recordatio pafsionis poteft effe in fingulorum pîorumcordibus, quàmipfafides? Sicut amp;Caluinus in fua Harmonia expo nit, ut nobilcum cogitemusàc reputemus, peccata noftra pafsionc CHRISTI cx-piata cfle. Porrô effeâum fidei clamant ifti ïèmper amp;nbsp;Caluinus quoque in Harmonia, efle manducationem CH R IS TI. Quarc neceffario fequitur ex ordine rerum , in Sacrolanâo hoc Teftamento à C H R 1-STO pofitarum.ut fpiritualisilia mandu-çatioaut fruitio Chrifti poft totumbocTe-ftamentum , colloceturin fines aut fruâus: Si eut ipfçmet in prxcedenti folutione,mox poft ipitium dixit, inter ufus aut fines la-cramenti elTe uel prxcipuum.communicatio Oem Chrifti.

Mhil çlane aliud hxc mai Demon-ftratic

ftratîo uulc, g quodipfemet fupratn fum^ ma defacramentis dixit:Sacramenta efle media aut inftrumcnta ad fidctii,fîdemefle me dium aut organon ad fruitionem Chrifti:amp; quod in confefsione habet facramenta efle in ftrumenta in eum flnem ordinata.ut nos per ea fpiritus S.uniat cum ChriAo.Obrerua finis efl: iflaunioaut fpiritualis perccptio . Quid ergo poteft h(C iure in mea demonftratione accufare?

Si uoluit eam rcdarguere, debebatproba re,Chrifl:um non fic nobis fua beneficia, res autaAiones in fuo ultimo inuiolabilicp tefta men to ordinaire, ut ego oftcndi .At ille om if-fa iplà fumma autfententia deraonftrationis, fîngula untum quzdam uerba arrodit cauil-laturlp.

Quoniam uer^ diximu» quàm prorfus nonattingat rei fundamentum, nunc dica-mus,quibusfophifmatibus quafdam uocu-lae uellicet.

Pnmum ludit in ambiguitate uerbi rccor dari,autrecordatio,inquiens. Recordatio amp;nbsp;R dcsillyrico idem declarant:Atqui noua no-bis amp;nbsp;plané paradoxa demonftratione opus eft,ut nobis pçrfuadeat Illyricus, aliquem eins rcirecordari, quam prius non didicit. • nbsp;nbsp;Relpondco,fophifticetur quantum uelit,

non poteft negare facramenta ad gignédam Ac augédam fidem efle data,eam^ eorum efle I efleAum.Hoc enim cura per fe eft uerifsimû ac notifsimum,tumetiamipfein);tfupra fa-

ci;

eie 19. dixit. Non poteû etiam negate il lauçrba,hocin memoriammei /acicus,ide(n ualere, quod hociacramentutn inter uosad-miniftrate, turn ad gignendam , turn ad exgt; citandam quafi ex fomno, ßc augédam fidem ueßrä. Illa uox Memohaibi necellario Chri« ßiänam noticiam (ignificac pafsionis Chrißi, At quid tandem eß aliud Chrißianapialp no titia pafsionis,quam ädes?fgitur uera tides,H-bi(^ beneficia Chrißi applicans ,propriêfilia acalumna uerbiac facramentorumeß,eo^ reftifsimè hîcà Chrißo in fine huius Ihcragt; menti ponitur,ad earn totum hoc argumentum dirigitur,amp; clarèfe , fuamqj paßionem apprendere ac fefruiiubetur.

Av(é/^i't/a‘ts,qu3e uox in textu cfi,à uerfori-bus.aliäs per commemorationcm ,utEras.i; Corui.aliâs per memoriam ucrtitur,quouo cabuloamp; ipfe textumfacrçcœnænonraro ci tat,ac,nc fingore uidear,cxprefsèin confefsi-one eius fol 16z amp;nbsp;alias. Sequentur uero mox plura teßimonia liquide oßendentia,ggt; memoria in uerbis facrae cœnx fidem fignificct.

Porro ambiguitas huius uoci$,qua hiclu dit.hæc eß.aliäs memoria alicuius dicitur no titia ipfius perfonæ, amp;nbsp;return geßarum ad po ßeros 4gt;pagata:aliäs recordatio fignificat afti-onem mémorise, id eß, potentix noßrx,qua recordamureius,quodanteafciuimus. lam I CÛ Dominus inßituit uerbum amp;nbsp;facraraenta 1 fuaad fuimemoriam, nonfignificatrecorda tionem proprièjjd cß,ißam aäionem memo-hx

fix noftrx.qnarecotdartïuf, fed prdpti^ fîgrtî ßcat, ideo ilia elfe in terris reli Aa aut inftitu-ta,«t omnispofteritasueram piamque noti-tiamip(îushabeac:Sicutamp; loannes dicit,a' quam âc (anguinem , id eft, ûcramenta dû Chrifto in terris teftari-. Non hoc uult agitûe Chriftus, utdirtinguat inter primam pcrce-ptionemnocitiæ, cuiufque homuncionis.il' iius notitiæ retentionem, aut poft obliuio-nem,recuperationeni, quo iftius fophiftici Itl fus fpedant. En uides maleHcum fophif-ina, amp;nbsp;à Spiritus fan Ai fuggeftione alienif-(imum.

Quôd fi cum Crctenlè Creti2are omhlgt; no liberet.in ifto ipfo fuo fophifmateeunl capere polTem i fi enim ibi nuit eflc rccor-dationem, idem quod obliuione indu Aæ nO titiæ recuperationëm , fequetur nihilomi' nus inde quod ego uolo , nempè aiitea ue^ luti femifepultam aut femifopitam fuifie fi» dem, aut notitiam de merito C H K1S T h nunc autem earn, per hoc facramentum in» ft au rat am amp;nbsp;excitatam,appræhendifle Chri» ftum cum fuis beneficijs eotp frui. Quare fi-deimanducationem non in præcedentibu^i cum ilia fuit femifopita, peraAam aüt infti-tutam, ftdhjc infine, ubi Dominus eius ue-!uti euigilationem eius per Recordationem inftituit. En tenetur proprio fophifmatc ca-ptusamp;illaqueatus.

Hue potenter facit Pauli explicatie eius jpfius uocis per correlîltiuiini faAa, Mortent iDomint

tiominïdnntinciate,donee uenerît. QaiJamp;J riim aliud facit Doftoris przdicatio mofti* Domini in publico ritu facrx Cœnç, quàm uC fideniin cordibus auditorum gignadltäno^ Cabulum,Memoria,tefte Paulö, per correlatk uum earn explicante omhino hdem ßgniff. cat i QuodenimuUltfingulosin cordefuofs cere, fidem concipiendo amp;nbsp;exufeitando in pafsionem Chrifti.hoc uult doftorem erga omnes facere prsedicando ,nempe fldem in il lis gignere äc fufeitare, efficaciter coopérante fpiritu Domini.

Confirmât iftam nleaiti iententiam.quöd Memoria in uerbis Cœn« fidem fignificet, ipfemetantagoniftain fua recentifsimaediti One NouiTeftamenti inminori forma, ubi eins fcholion Paulinam explicatiónem Me-morias { Mortem Domini ahnünciabitis) |gt;er uoeem fideiexponit : Patiluscnim uo^ cem memoriae exponit per Mortem Domini annunciabitis : Beza uero illud Pauliftum, Mortem Domini annunciate exponit per fidem,hoc modo;

Vera celebratldae Ccenas forma ex ipfi-üs inftitutione petenda eft , Cuius ha: partes funt, quod ad Paftores attinet, Annan ciarc mortem Domini , prxdicando ipfius Verbum , benedicerc Panem ßc Vinum, in-uocato DEl nomine , amp;nbsp;eius inftitutione ciim precibus explicata : ac demum fra-tium panem comedendum.amp;acceptum pocu lumbibcndumtradere.wnà cum gratiarum aäione;

aftionc-Exparteucrogregis, PROBARE SB IPSVM, id eft,explora« tum noticiam,tum fidem.tum refipifcentiam fuam : annunciate mortem Domini,id eft uera FIDE ipfiusuer bo amp;nbsp;inftitutioniairentiri;ac demum acceptü ex miniftrimanu panemedere, amp;uinumbi bere,d: gratias Domino agere.Hxc funt Pauli amp;nbsp;Apoftolorum iiturgia.

En uides primum Paulum Mcmoriam in facra Cœnaexponcre per annüciare mortem Domini, amp;Bezam porro, illud Annunciate, exponereper F ID EM. Cur ergo toties in hac amp;nbsp;lequentibus folutionibus negat,per ib lud,in Mcmoriam mei^ ädern ftgniticari,fecü pugnando?

Quare uoluat fefe tortuofus Sophifta,qui bulcunipgyris uolet, nihilominus proprio dc fodalium fuorum teftimonio conuiäus,con» cedere cogetur.fidem per illam uocem Memo riam.fignificari, dcponi poft elfen tiam Sacra^ menti, colpetiamfideimanducationemaut fruitionem Chriftinoelfe de effentia.fed frU ftum Sacramenti.Sic amp;nbsp;Martyr in fua fecunda fölutionc.uocem Memoria in facraCcena ex piicat,inquiens : Chriftus ne beneficium mot eis fuænobis intercideret,hocSacramento uo luit memoriam noftram refricari.ut per FI-DEM in animo uolueremus,corpus fuum fo ilfe pro nobis traditum in morte,atqj ita cre-den do corpus iJIud manducaremus. En au-dishoc Sacramétumin nobis excitarefidem, ut porro ea Chriftum manducet: eotg de hune

tuum

ttiumlbdalemtiirn FID EM permemóri-amintélligere,tum mandncationem iJli me-moriæ poftponere.

Secundum fophifma eft quod dicit, Dein de cuiufmodi illud eft,fpintuaJia benencia hos ad recordationem aut memoriam pafsi-onis non du(ftarefRefpondeo,oftendi memoriam ibi proprièfidem fignificare.Dixi igitur, hec tu negare potes,fideni efte medium aut in ftrumentum appræhendcndæ paßionis.non contramon nego interim eos.qui perceperût beneficia Chnfti, pafsiónis eius perpetuö gra tarn memoriam celebrare dcbere.Nego fpiri-tualia beneficia efle proprie inftruraetumad fidem.fed contra fidem appræhenderc ilia.

Obferua autem illam iftius illuftrem coti tradiftionern.cùm inquit, poftremo neminS adhucinuentum cfleopinor,qui Cbrifti frui-tionem ante fidem collocarit.Contra ipfemet fupra facie 94.inquit: Oportet.utcum Cbri-ftounum fiamus(intelligitut membraamp;ca-ro de carne eius fiamusfeu fruamur,ut folet ille exponere)antequam ex ipfoquicquä bau riamus. Vides cum hic uelle incorporatione hoftram in Chriftum,aut eius manduCatione à nobis fieri antequam quicquam ex iplb hau, riamus.Vndeautem hauriturfides.an non ex , Chrifto.Omm'a cettè eius beneficia,quæ ad ia lutem faciunt: Ergo etiamfideiprsponitin-corporationem.

Porró quod dicit.Sacramenta idcirco efte inftituta,nt Chriftum amp;nbsp;eins beneficia in më

D tibus

tibus noŒris obfîgnent,ego id non nego:fecit enim plurimu n pro me, quia indicathûc ef-fcfinemacufum facramcntorûjad quem in-ftitutafunt ,amp;obfignationem Chr)lti,effeétû facramcnti, noneius fubftâtiam eireautr ui aâtcaufam materialem.

Sed uidetur fophifticari in uerbo obPt; sa ri, quia litcras oportet prius ccnfcrib; q . obfignarijamp;Chriftus priuseftin fepuichri a collocatus,quàra figilloàfacerdocibus ibi ■ fignatus.Kefpondeo,obfignantfacrar.-?T-.vi 4 uerbum in nobis res prxteritas, prx? .n’, .Ä futuras de Deo;Pr3eterita, Cliriftum pre 0-bis efie mortuum.prgftntia, condonar; . is pcccata.futura.nos uitaaeternapotituro.?.

En tibibella fbphifmata, quibiis o: fFa fummameae 6. demonftrationi$,aliqi’: culas cauillatus eft:

Eiusporrö uiruîenta fanna nihil mr ,ror, quod disit me etiâ in ijs EccleGjs feeter lua-rum uideriuoIopatronus:Scit enirap i ui-bufdam colluforibus Babylonix nic'^TiciS fœtere,eorumqjporrô raendacijsnfamari, non fim pafluscosper uafia Interim eu ; ilia Thaide Ecclefias Chrifti conformare po tiusPapatum inftaurare, cùm ipfeaclu satis timidè.deferétcspatrociniûueritatis ôi labo râtes Chrifti Ecclefias,tacuere.cû uel maximè debuiflent Adiaphorizâtibus publico fcripto repugnare, amp;nbsp;périclitantes ac répugnâtes il li a nepharijs conciliationibusconfolari, quod-que oppugno errorçs inde jnftauratos, hberä ara

Crbît; amp;nbsp;necefsîtatem operiim ad ïàJutem.aK« «que eiufmedi Papiftica fermenta, quae ipfc-metcüm fuis haftenus Uoluit uideriimpro-bare. Ob quas fanélifsimascaufàs.fiuultmc txagitare.ipfe uiderit,art non contra propri-am confcientiam agat.fequc participem per-fcquutionis amp;illarum fedißimarum collu. fionum ac efrorum faciat.

CONTRA SEPTIMAM sot VTIONEM.

In feptimæ Demonftrationis folutione,quot; dcnuo negat.Memoriam.i’^ uerbis Teftamett ti fignificare fidem. Contrarium fuprà proba tumeft.igituriacethæcquoque folutio, aut ^otiuscauillatio. Sedadijciamüs fanèadhuc aliquot teftimonia,ex ipforutn fcriptis,quorii am hoc tam fæpè audafterêp negat.

Caluinus igiturde bac uoceagens,difer-tèdicit,Cœnamelfe Memoriale,quod talem memoriàm in nobis exciter, quæ confiât turn in fide,turn infidei confefsione, Totum cer-tè confiai fuispartibus, Ergohuius meme-Tiæ præcipuampartemauteffentiam uultef-ièfidem.Verbaeiushæcfunt:lam Paulus ad-ïungitqualis debeat memoria celebrari, nent pc cum gratiarum aélione : Non quod tota memoria in confefsione OTÎsfita fitteft enins •bocpraecipuum, ut mortis Chrifii uirtuscon Feientijs noftris obfignetur.Verùm hæc C O O NI TI O accendérenon debet ad confefsi «né laudiSjUtapud homines prædicemusqd

D i SEN-

5ENTIMVS intus eoram Deo. Eft igituf Cœnaquoddam (utita loquar) memoriale» quod perpecuodurareinEccletiadebet, ulqt ad ultimum Cliriftiaduentumûa hûc finem' inftitutum.ut nosChriftusdebeneficio mot tis fuæ admoneat,amp; nos coram hominibus id recognofcamus:Vndeamp; nomen Euchariftiæ habet.ltacp ut ritè cœnam cekbres,memineris abste REQVIRI FIDEl TVÆ pro-fefsionem.',

Ënuides Càluinum iftam mandatamin Teftamento Chrifti memoriam, collocarc in fide cordis,amp; orisconfefsione.At Lafciisifto rum intimus earn potifsimüdicit efle iplàm fidem, cuius hæc funt uerba fol.60.

luxta banc Pauli doftrinam igitur de cif cumcifione nobis proditam eum efle præci-puum finem dicimus omnium Sacramento* ,rum,utper inftitutam(authore Deoipio)R E CO RDATIONEM, in figrtoaliquo uilibi Ii,noftræcum Chrifto Domino communio-nis,Fl DESilliusanimis piorumineius Ec-délia penitus infigatur.iplalp adeo Ecclefia to ta,in perpétua illius fruitione ad uitam ufquC æternam duratura, autore IpirituS. obligne-■'tur,idquod in fingulorum adhuc Sacramen torum explicatione plenius oftendetur.

Sicamp;Viretus fidem facit, iftam memoriam 3«t commemorationem,quod htec eius uerba teftantur:

Sicutautem habent Chrifti uerba,Hoc fa cite in mei comraemoràtionem. Quem uero ex

ex his fenfum elicerc opoJteat, Paulus iplbrû interpres.his fuis uerbisdedarat;Qiionelcurt quecnimconiederitispanem hunc,amp;dc poi culo hoc biberitis, mortem Domini annunci-atis donee uencrit. Ergo interprété Paulo, qd Chriftus dixit de celebranda fui memoria, idemfonatquod mortem Dominiannuncia re,hoc cft,mortis ipfiiis beneficium A G N O S C E R E ac deprxdicare.Quid tandem aliud eftagnofeere mortem eiustp beneficia quàm ^ïdes?

Arguitur ergo ita potenter,tot fibi coniungt; ftifsimorû feriptorû teftimonio Beza, ut merite pofthac adeoapfx ueritatirefifterenóde beret. Concludo igitur,hoc Sacramcntum,fi-cut amp;nbsp;alia,eire à Chrifto inftitntü, ad memori âm fuæ pafsionis,ideft,adueram piamep ei-us notitiam:porrófidemeflead percipiendu Chriftum ac eiuspâfsioné direftam, non cop tra fpiritualem manducationem ad fidem.Si cutipfemet dicit inconfefsionetfacramenta funtinftrumenta in eum finem inftituta, ut uniamur Chrifto.Ifta uero unitio eft ifti mâ-ducatioilla.

Fingitfe fimul oélauam demóftrationenï foluere,quam tarnen reuera non attigit.

CONTRA 9. SOLVTIONEM.

Innonafolutionciubet meprobare mea demonftrationem,efleenim earn petitionern principij.Rcfpondeo,mea demonftratio eft fa tisconfirmata,cuiushxceftfiimma ; Omnis ratio reâèdocendi in facris amp;prophanis,td-

D j lis

lis eft, ut flos do«at, per quxdam notiora, crafsiora amp;nbsp;quafi magis corporalia.quàm fint illa.de quibus docemurSed per uerbum amp;nbsp;fa cramenta docemur de apprxhcnfione aut fruitione Chrifti amp;eiusbeneficiorum;lgitur illa manducatio,édité,bibite, Hoe eft corpus, ineum,qux Sacrament! huiusefientiam con-gt; ilituit, eft quiddam perceptibilius, quàm ik la fpiritualis fruitio Chrifti, eiuscp fpirituali-umbeneficiorum ;autcertèChriftus non eft optimus docendi magifter . Vide ipftm de-, monftrationem .Videt fceamnon poflefok uere,ideo ad taleprofugium confugit,utdk cat effe petitionem principij,quod inane pro fugium euramanifçftèredarguit.

CONTRA JO. SOLVTIONEM.

Hic dicit mcam demonftrationem efte plç nàm puerilibus paralogifinis , nee tarnen quiequam ad eam reuera refpondet.Sed aliéna à propofito agit. ld à me uerifsimèdici, ut quifque fuis oculis cernât, adferibam me-amiiiam demonftrationem , cuius hxcfunt uerba:

Il!ud,quodnos , ut medium quoddani aut uia,deducit ad perceptionem fpirituali-um beneficiorum Chrifti,uel per fe,uel nobis certèamp;quodam refpeftu,ipfaperceptione »c fruitione uilius effe debet:Finis enim femper eft(fuaquadamratione ) preciofior (uo medio autinftrumento, fed nihil eft preciofiuS aut nobis falutarius fpirituali manducatio-neac fruition«corporis Chrifti,Utpote qu» eft

cftipfifsima uitaac fœlicîtas noftra fumnia. Jgiturfpirituali's manducatio corporis Cliri^ fti^non eft medium aut inftrumentum per-ceptionis beneficiorum Chrifti,epcpineflen paSacramenti coljocarj minimè debet, fed in effèdu.Finis enimfempcrfuo modo pre-ciofiortft fuo medio, ut diftum eft.

Contra banc dcmonftrationem ille non tam pueriliter paralogizat, quàm fraudiiien terincautum leftorem ad aliéna à mca de-monftrationerapit : Primumenim dicit de ambiguitatelocutionis, RES SACRA. -MENTI, cuius ego nec unica quidemfÿlJa-ba mentionem feceram,imo etiam uti non fo leo;ipfi ueroquiaambigua eft, ubitpeam in-cidcant.Quidergo ad meam demonftratio-nçna ilia àmbiguitas eiufùe explicatie?

Secundo diftinguit duplicem fignificatio nem manducationis , nec tarnen applicat ad meam demonftrationem, ut oftendat, quo-modo ego uel reâè uel male ufus fim co uo-cabulo. In qua parte prodigiofis obfcurita-tibusamp; contradiftionibus.feaut leétoremin tricat , quas fubindicabo : Dixerat modo» REM Sacramenti,aliâs Chriftum, aliasetiam eins beneficia fîgnificare;hîc uero bajçucr ba interferit: cùm fitpotius manducatio id, qupd agendo REM Sacramenti pcrcir! tnus.C^ixro quidbîceifit REM Sacral■'^ '.. tiagerefNum Çhriftmnagere aut eius’a ficia agere?

Prxtereadicit pritnam fîginficationcn'

P 4 CW

cis manducatio,notare aAioneni,amp; efle id.qd p'ercipimus agendo.Verba eins hæc funt:No-men Manducation is dupliciter accipitur.in-terdum quidem ut Aftio.quo fenfu non dici-inus manducationem Chrifti cfle REM Sacra menti, cùm fit id potius,quod Agendo REM Sacramenti, percipimus.

Quatro ex omnibus eins difcipulis,amp; ex ip{bmet,an intelligat, quod nam genus pere-: grinas ferae bic defcnbatur,fiuc uelit dicere, Manducationemefieadionem.quæfit id qd percipimus.Siuequod RESSacramenti fit id quod agendo REM Sacramenti percipimus; Sunt plura in hifce paucis prodigiofa inuolu-cra.quae omittam.

Vitimo loco me accufat fophiftices, quod nondifcernam manducationem Chrifti à ui ta xtcrna.Refpondco, LOCVTVS SVM CVM CHRISTO, quidixit, Hæceftuita sterna,uttc Deum uerum agnofant, amp;nbsp;quem mififti lefum.Si non licet fie loqui, arguat Spi ritum fanélum: Agnofcere certè amp;nbsp;apprxben-dere Chriftum fruitio aut manducatio eius eft : at earn Chriftus dicitefle uicam çternam. En futiles eius argutias.Obfecro auté te Chri-ftiane leftor,an non præclarè hifce nugis me-ara demonftrationcra expugnauit?

contra tt. SOLVTIONEM.

Hic iterura adferibam raeam defnonftra tionem, uteiusfolutioquam apta autpraua fitjintelligi pofsit.

Rerura ordo diligenter obferiiandus eft,

Is uerö in hoc negotio talis eft:SacramSta qui dem nos deducuntad recordationem aut ji-dem,Fides porroad mortem,unde habemiiS Ipirituaiem fruitionem Chrißi ciusiiecorpo-risautpafsionis. Igiturperuertunt ordinem acnaturam huiuslongègrauifsimi negotijte ftamenti Chrifti.qui ultimum primo loco coi locant,nempé (piritualé fruitionem aut man ducationem in ipfam eßentiam Sacramenti.

Soiucio porro plané alia agit.Primum di-citmeprxponere corporalem aut externam manducationem fidei.Item me petere princi-pium,debuiire probare corporalem mandii-cationcm,quam ego accipiam.ut quoddam datum autconceflum abaducrfario.ftefpon-deo:Ego nullam hicplanè corporalis mandu cationis mentionem facio. Quid ergo hoe ad meam demonftrationem? Memoriam in la-cra cœna effe fidem fupra probaui.

Deinde urget fidem praecederç' ante Sacra mentum.quia Paulus dicat, Probetfehomo. Atqui fupra ipfemet adfirmauit, fidem efle fi-liam amp;nbsp;alumnam uerbiac Sacramentorum; Præterea illa.fuijpfiuç probatio aut explora-tio ante facranaentum, eft magis propnè ag-nitio fui defuorum peccatorum,quxeftlega-lisqiiædam notitiapotiusndepdicit Paulus: Probet fe homo , non dicit, edat prius fide Chriftum.

Diferimen quoqj eft inter illos primes mo:-tusfidei, ubi eft aliqua omnino pia notitia Chrifti.tSt ijlos ul^mos jam fibi pçr facrameii

D 5

ta =amp; Verbum perceptum Cbriftum cum fuis mentis applicantis, qux eft propriè ilia fides frucnsCnrifto.nosiuftificâs amp;nbsp;feruans.quod etiam in quotidiana inftaurationefidei fit no folum in prima inchoatione.Dequitus moti bus ac natura fidei in libello de fide ante iS an nos Vuitebcrgx imprelTo.prolixè differui,

Vltimo locohæc fcribit:Poftremó iple lî bi monftra fabricat Illyricus;Necp enim ut fg-pifsimciaindixi, FR.VITIONEM Chri-fti.fed ipfum Chriftum, qui fpiritualiter per fidem'fruendus offertur R.EM fiuc ESSEN TIAM Sacramentiuocamus.

Refpondeo.imö Beza fibi ac fuis inferna-lia monftra fabricat, qui Schuencxfeldiano more,dolt;ftrinam ac Sacramentahabentiaini tiumacfinem cumfilio Deiconfundit, dtim hocipfolocodicit.Chriftfi eflcREM autES-S ENTIAM Sacramenti.amp;fupràdixit, efle matcriam.eflc fubftantiam,amp; fimilia.Item in co monftra fingit, quodnegatfe fruitionetn Cbrifti in ellentia Sacramenti collocare,cû in illis ucrbis éditéamp;bibite:Hoc eft corpus me-um,tantum fpihtualem fruitionem autman ducationem Chrifti intelligat, qua: uerba ucl raaxiraècflcntiam Sacramenti côftituuntaut cxprimuntjpfemctfuperiusconcefsit.

contra U. 8OLVTIONEM.

In hactotafolutione nihil prorfus reperio, quod fit contra raeam demonftrationem, prxterquam quod initio dicit, me debuifle probarç anteççdcn$:quod tuinen antecedens, quak

quale fit, non exponit.Verba eius bxc fünf, Egregiè nimirum Illyricus hæcquoqj^mo do probet antecedens.

Quod antecedés putct, non intelligo, n jfi forte intelligat , IJlud Memoriamin uerbis ccenæ fignificare fidem,quod fatis fupra folu, lione 6 amp;7.probaui.Sin intelligit.me debuiC. fe probare corporalem manducationem,nullam plané eius in hoc argumento mentio-nemfeci. Quareamp;hxceiuscauillatio, nihil plané ad rem aut ad meas probationes facit, fed aliud agit,utabducat leétorem à meade-monftratione.

ÇONTRA DECIMAMTERTIAM

SOLVTIOXEM.

Hanctotam demonftrationem , dicit fe mihi Audio gratificandi conccdere.Habendæ fané funt ei gratiïe,quód,qng oppugnarepror fus non poteft.cócedat.Sententia autem meat demonftrationis hxc eft.

Verbum amp;nbsp;Sacramenta funt communia ueré pijs amp;nbsp;hypocritis.fed fruftus aut effedus eorum funtfolis credentibus proprij. Idem fernen eft,quod cadit in malum amp;bonumfo lum:Idé Baptifmus integer contigit ludx,Simoni Mago,(S: SimoniPetro. Sic amp;nbsp;fa era Clt;®-naeadem ,quo ad effentiam autexiftentiam fuam,contingitpijsamp;hypocritis,fed fruftuj aut fpiritualiabona nonité. Eftuero fideico meftio aut fruitio Chrifti,uel maximus fpüa-lis frudus. Igitur ea maducatio non pot intet ligi in uerbis çomedite : Hoc corpus meu, quic

quæ p'ropriè ipCam exiftentiam facramenti de fcribunt.cômunem credétibusamp;hypocritis.

DetiiiotarnenhicnegatperMemoriam in facraméto fidé intelligi, qd fupra clt probatü.

Poftremoquærit ,cur pios amp;nbsp;hypocritas conférant potius,quàm pios amp;nbsp;impios, amp;nbsp;inde nefcio quidlepidus homo diuinat.Refpon deo,Impios intelligo uel plané alienos à Cliri iliano nomine,uel prorfus ac propalàm epicu rcos inter Chrriftianos:qui,cum nec uerbuni necfacramenta curent, quid eosattinetinufu huius facramenti nominare,quod foli ueri amp;nbsp;fîmulati Chnftiani fréquentant,quospios amp;nbsp;hypocritas nominatefolemus? Oiuinet bine quod uolct perocium,àut fomnietetiam.

CONTRA J4. SOLVTIONEM.

Hic primum me calumniatorem proclamât, quod dicam priores Zuinligianos fuftu-lifle exlacra cœna corpus Domini. At cótra ne diutius hzcimmorer,proferam exinnumeris Jócis aut diftis Caluini,illos hoc nomine accu fantis,unum autalterum:

Super 6.Ioan.inquit,Necrefte etiam ILLI fentiunt,Qyi Chrifti carnem prodefle dicut, quatenuscrucidxa eft, COMESAM uero nihil nobis afferre:quin potius COMEDERE EAM necefle eft, ut crucifixa profit. Enaudis CaluinumaccufantemZuinglianos quôd ne gent comeftionem carnis Chrifti.

ItemexInftitutionezNeep ILLI mihi SA-TISFACl VNT, qui nonnullam nobis efle co-munionem agnofeentes, EAM dum oftende^ rc

teuolunt, nos SPlRITVS modo participes fa ciunt, praeteritacarnis amp;nbsp;fanguinis mentio-ne.Quafiuero illa omnia denihilo diéla fo-rent;CARNEM eins VERE effe CiBVM.SAN G VINEM eins VERE efle POTVM. Non habere uitam, nifi qui carnem illam manduca-uerit,amp; (anguinem biberit,amp; quæ eodeni per tinent. Quarefi ultra eorutn defcriptionem (olidam, Chrifti communionem progredi c5 ftat,quousqj pateat amp;fefe proférât,paucis per ftringamus.Hsecan non contraZuinglianos didafunt?

‘ Hoc cum Bezafciat à Caluino uerè fcri-ptum eile contra Zuinglianos,amp; tarnen id au deantnegare, amp;me hoc nomine calumnia-ri,an non eft digniis, quem nemo pofthac, tielloqiientem uel fcribentem audiat.ficuti-pfedemeid adeo fuperbè amp;nbsp;audafter hifcc ipfis uerbis pronunciat?

Secundo proponit hoc Ibphifina, fi fignü dare corporis fui, amp;uerumfuum corpus da-re.itafunt inter fepugnantia.ut 11 truuqjfimul ftarenon poßit.quid obftabit quo minus Illyriens fuo ipfius gladio iuguktur.amp;c.

Refiftat iftis diabolicis fophifmatibus fpi titus Domini,amp; ueritatem fuam clementeril luftretNon dixi unquam darefignum,amp; etia fimul rem fignatam effecontraria.Poflctquis Uel mille fignaaefignata in unumlaccumco gcrere,ac alteri tradere.Sed dixi contradifto-Hum cire,fi unum fimplicemi:^ textum,modo per Metonymiam ita transforraes,ut dicat,do tibi

tibiâlicuius reifîgrtumrmotîocohtfâi'ripFôJ pria fignificatione accipias ,utdicat,do tibi rem ipfàm : Sicut ifte modo damat textum Sa crofanftiTeftamenti, Accipite amp;nbsp;comeditcj hoceftcorpus mcum ,transformandumefle per Metoonymiam.in hune, Accipite amp;nbsp;corné dite,iftud eft ß mbolum corporis mei : Modo uicifsim uocif^eratur,audio ,quid ipftiuerba SQN ENT, ut clarè Caluinus hifee uerbi» fcripfitfuper j.Corint n.de uerbis CœnxDo mini: Preeterea audio quid VERBA fo-nent.Neqjenim mortis tantum tferefurredi-onisfuæ beneficia nobis offert Chriftus, Sed CORPVS IPSVM, inquo PASSVSeft amp;nbsp;refurrexit.hoc eftgt; V E R E nobis in Geena dari corpus Chriftik

Dixi(ut denuo repetam)uni ac fîmplici fen tentiolæ, Accipite (Sccomedite,Hoc eft corpus meum.tam dmerfos ucl potiuspugnâtesfen fus tribuere, efle contradiftoria dicere.nec id ullamiinguamadmitterc. Vnum deunoaf». firmaturuerumq;eft,fidicitur, fignum non eft res fignata.Sin cotra eft res fignata,nf n eft fignum.Quid ergofibi uultiftadiaboiica foe. philticâdi libido,ut cùm ego negem pofls ue-rè uni fîmplici fententiæ tam diuerfos fenfus tribui,ille clamet,Tu dicis iftas res fimulftarc aut fieri non poffe?

Scribit ibidem hoc modo,Eöru(nös intelli gens)fententiâ pugnare contra facramentorû vsvM,qui fpiritualis eft amp;nbsp;ad spiritvalem vitara nos deducit. Refpondço. Imo ueftra fen-

Wntîü

tentia pngnatcoritra facrSmentorum natura, quorum fubftantia aut exiftcntia, aut(utita dicam) corpus cùra fit externuquid, amp;nbsp;ueluti corporale,uos id faciatis uel maxime fpüalc.

Imö hifcc ipfis fuis pauciftimis uerbis femet damnat Scimus enim aliud efleremquamcü que,amp; aliud ufum cius,aliudefleid,qüod de-ducit aliü,amp; aliud terminus aut meta, ad qua illud nos ducit: ( ut quocrallbexemple utar) aliud eft nauis, aliud ufus nauis, aliud ciui-tas aut portus,ad quem nauis aliquem dedu-citiSiigiturSacramentorum ufus cftfpiritua lisjllacpnosadfpiritualem uitam deducuftt, igituripfametSacramenta nonfuntilla fpiri tualismanducatioaut fruitioChriftiaut ui-ta,fed ad Chriftum ducunt, ut eum apprelien damus, eiuscp bonis perfruamur.

Poft recitata aliquot mea uerba fcribit hoc modo, Primü enim,gj eflentiä fine ré, fiue ma teriä facranientorü cum forma cófundit,cer-tû eft læfx mentis amp;. erepti fenfuscômunis ar gumentum.Bona uerba Beza.Qiiid fi ego hoc clarèin teinuertâ.Quis non nouit praster Be-zam formam rei elfe ipfam eius talem eflçntiS autexiftentiamiVnde funt ilia: célébrés len-tentiæ,forma dateffe rei,amp; forma effentialis, Quis dieet aliud elfe elTentiam aut exiftétiam domus,ueftisautollç,quamiplam talem eius formam?Contra,fi quis cum Beza cohfundae niateriâ cura eflentia autexiftentia rei,ac uou lens propriè loqui.dicat lutum çflc oIlam,aUt Kontra,an non defipiet?

Ego

Ego uerô nequaqudm confundo matcriî facramentorum cum forma, fed dico materiâ cfleelementaamp;; corpus ac languincm Domi-ni.formam autcm ipfam feriem rerUm amp;nbsp;afti pnûfîcdiuinitus ordinatâ ac ad certiiufum, Accipite eomedite, bibite,Hoc eft corpus me-um,amp;c.diret‘la, aceamtotâ reru aftionumcp férié uocoefrentiamfacramenti.HinciudiceC ftpr,leuter noftrum.careat communi fenfu.

Porroinfequentibusdicit effc manifefta impietatem, quod dico facramenta pofte efte nuda figna.EtpauIo poft dicit.Et,Quis iftcftu por,poftquam afhrmaris facramenta pofte ef-lenudâjftatim negate fore nuda figna,etiam-* ft tantum panislt;Scuini fumptio efiet inftitu-tuta ? Refpondeo.dixi facramenta in fuo efte, exiftentia,aut(ut ita dicam) corporepolTe efte nuda, modo interim adlit ampJifsimus,diui-/lituscp ordinatus effcffus fruftus aut utiJitas, qui ea abundè ueftiat:funt in effentia nuda ft gna,fed in effeftu afferunt gratiam,cuius funt .ligna ;Sicut dixiin Baptifmo inftitutamefle realem nudamq; lotionem aquæ, at non reale prælentiamautlotionem fangiiinis.fed por-roinelFeftu autfruftu, ex ordinatione Dei, afferre ablutionem aut remifsionem peccato-rum.Cur ergo maleficis fophifmatibus diluci das lententias inuoIuit?Circumcifiö tefte Pau Jo fuit fignum amp;nbsp;figillum iuftificationis,fi igi tur facramenta in fuo fruftuaut elFeftu affe-ruciuftificationem nequaqeruntnuda figna.

Quod eftentiamBaptifmi uuit cfteaquam

amp; nonipfumBaptizân aqua,amp;quod d/citno aliam effe manducationcm corporis Domini ill cœna quàm in Baptiüno.ciim id non probet,mine omittam, poftea in appendice pro-lixius de ea re aâurus.

In inftitutionefacræ Cœnxclarè de dato cibo dicitur, Hoceft cotpus meum, de aqua autem Baptifmi nequaquam jSacrilepa ergo hsc audacia quiduis tcmercaffirmandi dete-ftanda eft, praefertim in Theologo rebus^ diuinis.

Poftremo de eius ultimo cauillo reipon-deo.Accufantcos alijquodin eiTentia hums facramenti feu caufa formali nuda figna col-locentjàquaaccurationc ego cos hon libero; In finali uero caufa hoc eis non perinde obi j-citur. Diftinguat ergo rçftè amp;nbsp;foluctur dubiû, concidetiß eius fophifma.

CONTRA 15^4 8OLVTIONEM.

In hac demoftratione dixeram primum SacramentaeiTefigna fpiritiialis frintionis;!-gitur non eße ipfam fruitionem: Huius argii menti fummam omittit.qüç femper primo Jo coinfolutionecuiufuis argumenti Joluenda eft,monftrato uitiofo nodo.Dixit igitiir ié pu dendosquofdam meos errores ex hac demon ftrationecolligere uelle. Audiamus igitur iftosadeo pudendos errorcs.unà cum co à ue ïofcopoargumcntirccedentes.

Primum dicit me ambiguo uocabulo contra mentem Pauli abuti. Ncc Urnen uel declarat, ueJ probat hoc,uel ad mei £ argumenti

argumentiuitiofîtatem applicat, fugkans riî » mirum lucem:atqui clarè adfcripfî (ignum,ut uocem exponerem.

Deinde diciteHe ridiculum.quôd dicam,fa craméta ratione eflentix fux eue figna, Refpó deo,omRinofunt ratiôc eflèntix fuz fignajd eAt^pfa exilientia illorunr eÛ ßgnum, fed catenas, quatenus ad irgnificandum aliquid elt deftinata. Nam in polleriorc parte cœnx feu in fruflu collocat Dominusipfa beneficia fpi ritualiafeufruitionemfui per fidemtaftam, qux per facramenta fîgnificantur. Num ergo meum fuiflèt expügcre fruftus ex ufu facra-inentoru'm,amp; ibi figna fàcramentorum collo care?Nonncamp;ipfi ufcpad rauimingeminant panem amp;nbsp;uinum cfle figna, amp;nbsp;definiendo di-cunt, facramentum elfe fignum,ponentes id pro ipfo genere : Num efîeftus alicuius rei poteft ei tribui pro generç in eius definition«?

Êgt;icoergodenuo,làcramentorum eflen-tiaautexiftentiaeft fignum quoddam : ufus eutcm di efièâus funt ipla Ipiritualis fruitio Chrilli cum fuis bonis, qux bona per base-ligna fignancur.

Alterum ineum pudendum erroremhif. ce uerbis exponit,Alter error in eo poficus eft,-quod promiflx tantum iuftificationis memi-ncrit.prxterito eo,unde I'pfa iuftificatio hau-ritur.Bone Deus quantus error ? Nempe pro-cul dubio fentio, non iullificari hominem petChriftum. Relpondeo, Volui uti uerbis

Pauli

iPâaii Audio, ne üiderer aliquod meum cowî* tnentum alFerre. At ille inquit, non fubleuat te Pauli autoritas,quia ille ibi nonexprofeß, fo uoluit Sacramentariam caufam tradare. Refpôndco, Nec ego uolui ex profeffo.in ont tiibus lineis omnia, quæ coniungi poirunt,e« Jiumefare . Quo ergo tandem euanefcit ift^ bulla fîgmenti Bezz de meo adeo tetro er«, tore?

Negat etîam elle in fua doûrina perturba tionem, quamegofomnio^quiain pofterio-rc partefacræ Cœnæ ufumamp;fruftiimexpo.. ïiant. At inde eft perturbatio amp;nbsp;confufio, quodlpihtualem fruitionem aut manduca» tionem Ghrifti,qui primariustotius religio» nis fruftus eft.in prima parte lacræ Cœnx col iocent, ubi tantumipfum lacramentumäue fignum, quodadftiam eirentiamattinet,de» fcribitur ; Quare fpiritualis manducatio itt ufus facramenti uel fruftus collocanda eft,fî-'cutamp; ipïè paulo ante dixit làcramenta nos deducere ad fpirituales ufus : De qua re in fi-deli admonitione,in prima demonftratione; amp;nbsp;denique in primae ipfîus folutiohis refuta-cioneplenius dixi.

Hifcefophifmatibus prop’ofîtis,recitatre ïiquum textum meæ demoftrationis, Sc moK næc fubiungit,quæ,nc fticum uidear leâort ïacere.adfcribam.

Obfecro uerô an cuiquam Chriftiano, ne dum in Écclefia Chrittiana magiftro , po-tuerunt ifta cxcidiflê ? Ccnties iara incul-

E Z cauit

cauitlHyricusJmö ab hoc ipfo exor fus eft bei lasiftas demonftrationes ,qgt;his uerbis, Hoc eft corpus, lt;Stc. ufque ad uerba, QV O D pro uobis traditur, eflentia Sacramenti defcriba-turzNunc uero fui ipfius oblitus.pofteriorcni partem, id eft, mcmoriarn pafsionis, uult efle rem fign iricatam Sacramenti.

Audio hie contumeliofe mihi obijci fœ-difsimam contradidionem, at ipfam contra-didionera perfpicere non pofTum.Mihi enim promeiingenij tenuitate.no.n uidenturifta duo inter fc pugnare: Eiientia buius Sacramé-ti defcribitur in hifte uerbis ; Dedit cibum ac potum,dicens,comediteamp; bibite,Hoc eft cor pus meum;amp; ilia eft etiam fignumzfrudus ue ro auteffedus in hifee,quod pro uobis tradi tur ; amp;nbsp;in memoria meat pafsionis, qux funt, auteertè per ca indicantur,lignihcata bona huiiis Sacramenti.Hæc mihi adeo non uiden tur pugnare,ut cenfeam ea potius optimè coil fentire.Iudicentcandidiledores.

Poft hunc terrificum fumu uanitatis fub^ ijcitaliaquædambellafophifmata,quæ per-cenfebo.

Priniuefthoc. Solctperpetuo Illyricus in culcare fe tojuToy retinerezAtqui panis dici-tur corpus non njertioria pafsionis corporis. An aliud eft ESSE alicuius, quàm ipfius met ESSENTIA? Refpondeo.Hæcdirc-dè contra ipfumpugnant.-fidicitur efle corpus,non dicitur fignificare corpus.Si efle alicuius EST ipfiusmet eflentia,non eft fign ih-cantia

eântiaaut umbra aut figura aut fymbolum. Hæc nihil contra meam demonftrationem fed contra ipfum uchementercertant:

Secundum fophifma eft hoc aduerbum,ia cramentum reôè definitur uifibile uerbum. At ifte ipfiirn corporis Chrifti mäducationem non pro re fed pro fignoacfcipit.an uerp aude bitipfedicere notantumhunc panem, fed e~ tiam ipfum corpus uifibiJiteredi f Refpodeo: Etiamfi ab aliquibusdicantur Sacramenta ui fibiliaucrba.non tarnen jtadefiniuntureßen tialiter.quafitota ratio Sacraménti Ht eadefi-nitione expofita.Num çnim negabit ifte, efle ullam particulam huius autalterius SacramS ti,qux non fit uifibilis? Vbi manebit promiC-fio amp;reliquum uerbum uocale,quodeft ele-mentoadiunéium.quod^ eft ueluti cor Sacra menti?Nü amp;nbsp;illud erit uifibile? Deniqj ifta dc-finitiouel maxime cotra ipfum facitmamea manducatioexterna autoris ,quam nos fim-pliciter Chrifto aftentiendo crediraus, eft ma gis quiddam corporalc,amp;(ut ita dicam)in fen fus.fi no plané externes, at laltem internos in currens.quàm illaipforum fidei fruitioaut manducatio,feu incorporatio, quam nulla co gitationealTequi poirunt,quam ipfiexfuaMc tonymia cudunt. Vides pie leftor.quomodo femet ifta bella fophifmata confumant.

Tertium fophifma eft,quod inter figna amp;nbsp;res fignificatasoporteat clTeomninoanalogi am,id eft,fimilitudinemquâdam;Ac inter pa nem amp;nbsp;corpus efle pulchram conuenientiam;

£ 3 Sed

Seâ inter corpus Chrifti amp;nbsp;beneßciorum me moriam nullam effe conucnicntiam.Rcfpon cleo,ex quo tandem oraculo pctijt iftud prin cipium ? Num Apollints Delphici aut De-* bj ? Quae eft fimilitudo inter figna tempe-f^atum aut morborum aliarumqj rerum amp;nbsp;fignificata eorum ? Qnx eft conuenientia nter Iridem dcdiluuium? Circumcifîo fuit i gnumfœderis ôc fauorisdiuini aciuftifica-’'ionis:agnusparcbalis fœderis amp;etiamtrait btusangeli,qux uerô fimilitudo aut analo-^7ia corum eft?

Plus fatis ci coneinnißimamanalogiam oftendi in mea dcmonftratione , quomodo mandueatio Sacramentalis corporis Chrifti pofsitelFe fignum Ipihtualis manducationis Jiifcemcis uerbis.

Sicut Baptifmus , ftu ilia lotio externa eftfigniim internas fimul amp;nbsp;imputât« ablu-tionis, qu« etiam efteäus Baptifmi eft, non ipfa eius effentia;Sic ic facramentalis exter-naue mandueatio panis amp;nbsp;uini corporifque KC fanguinis Domini eft fignum , amp;nbsp;etiam medium aut inftrumentum, feu memoriale fpiritualis manducationis aut fruitionis ebrifti, quas fola fide peragitur.ficut ipfemet Cliriftus feopum aut finem aut rem fignifi-catam huius facramenti dicit effe mcmori-am pafsionis , feu illius facramento appras-henli PRO VOBIS DATVR, PRO VOBIS EFFVNDITVR.

ObfgruA etiam contradi^ionem.oicit ■......... nbsp;bic

SiSc effe diuimTsiifläm anàlogiam inter pa-ïiem amp;nbsp;corpus , inter uinum ac ianguinem, inter illos externes ritus amp;ca , quae prjeftat intus fpiritus fanftus. At fupra fojutioneter tia dixit panem quidem effie deftinatum ad fignificandum corpus,fed amp;nbsp;fraflioné eius ad fignifi candam pafsionem.Ita ci ritus fradio-nis amp;nbsp;diftributionis modo pafsionem modo internas operationes Spiritus fanfti in-dicabit.

Cur uero hîc adeo «grè fert dici à me fanguinem ciusiie potionem eflè fignum, ciim Caluinus fupra Exodi uigefimo quarto, clarê affirmet, fanguinem Chrifti in fa-cra Ccena efle figilium eius fœderis. Sic amp;nbsp;fuper Hebraeos ac primse Corinthiorum corpus efle pignus confirmatorium Saerje Çœnae, ficut noftrae Ecclefix in Sacra Ccena récitant admonitioncm inter alia di-centcra , dari nobis corpus amp;nbsp;fanguinem Dominiibi Zum tewren Pfandt, Vt fit prae-ciofum pignus noftrae falutis, Pignus quid aliud tandem quaefbeft , quàm fignum eius reiaut contraâus cuius eft pignus?

Sed adlcribam locum Caluini,ne quid fitgt; gere uidcar.

Somma eft , fanguinem fuifle quafi intermedium,utfeedus firmum elTet ac ftabj-|c:qiiiadimidià parte irrigatum fuit altare, quafi facra Dei fedes ; afperfio deinde rc-nduae partis fafta fuit fuper populum. Vn-de colligimus, foedus gratuits adoptionis ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E 4 per-

percuffiira fuiflecum ueteri populo in falu, tem xternam:quiaChrifti fanguinefub umbra amp;nbsp;typo obfignatum fuit.Quod lî hæc do-ftrina uiguit fub lege, multo magis hodic A-PVD NOS LOCVM OBTINEAT, NE CESSE EST. ItacputDei promißionibus fuaconftetuisaccertitudojfcmper hxc obfi-gnatioinmedium ueniat.ac mcminerimus Chrifti fanguiné ideo femel fu fum.ut fœdus, q uocamurin fpcm regni cœleftis.cordib. no ftris infculperet. Qua ratione Chriftus in fa-craCœnafanguinem fuum TANQVAM SI GILLVM NOVI FOEDERIS commendat^

Item i.Cor.ii.Hiccalix Nouum Teftamé tum eft ) Qiiod de calice prxdicatur.pani etiâ competit,adeo(p hacloquutione exprimitur, quodantebrcuiusdiftum erat, panem fcili-cctefte corpus.Ideo emm nobis eft, iitfitTc-ftamentum in corpore,id eft, FOEDVS.qaod femel imolatione corporis fancitû fuit:amp; nûc fancitur VESCENDO, dum fcilicetamp; facri ficio illoepulantur fideles. Itacpprq eoggt;Pau lus amp;nbsp;Lucas dicunt.Tcftamentum in fangui-ne,Mattbæus amp;nbsp;Marcus habcnt.Sanguinem te ftamenti:quod eodem recidit.Fufus enim fan guis fuit,ut nos reconciliaret Deo ; amp;nbsp;nunc BIBirvR. fpiritualiter à nobis,ut reconcilia tionis fimus participes.Quare in cœna et FOE DVS HABEMVS, ET PIGNVS FOEDERIS CON FIRM ATORIVM.

Item Hebrxorumj.Hiceft fanguis Te-ftatnenti,quod mandauitSi iUe amp;ngui$Tefta menti;

lïientirergo nccTcftamentum (ine (anguine ratum eft,nee fanguis (ine Teftamento ad ex piationera ualet.Ideo necefTeeft utrunqjcon iungi.Et uidemus non nifi expofita lege add i tumfuilTe (ymbolum. Quale enim facramen tum forct,ni(i praeeurite ucrbo?Proinde fym-bolum quædam ad uerbum accefsio eft.

Item Hebræ.io.Sanguincm Teftamçti)c5 paratione beneliciorum ingratitudinem äuget , Valde indignum eft, fanguinem Chrifti, qui fanéiificationis noftræ materia eft, profa-nare.Hoçucrofaciütquidefcifcûtàfidemam fides noftra non in nudäm doftrinan rclpi-cit.fed in fanguinem,quo fancita eft noftra (a lus.Ideo iiocat fanguinem Teftamenti „quia tunedemum ratæ funtpromißiones,QyVM ACCEDIT PIGNVS ILLVD. Sedmodum confirmationis notatcùm dicit nos fanftifica tos,quia nihil prodelfetfufus (anguis,hili nos per fpiritum fanftum coirrigaremur, unde «Sc expiatio «Sc fanftitas,

Enaudisipfum Caluinum confiteri facrü fanguinem ac corpus efleligillum . An ligil-Jum non eft (ignum?Item elTepignus.idqj er ga nosnoui fœderis;Cur ergo ifte hoc nomine adeo importuné rixatur,meqj infeiftatur?

Quxritporrö etiam,cuius tandem rcie-rit panisfignum,finoneritcorporis?Re(pon deo,omnia elementafunt ligna totius fui Sa-cramenti,ut circücifio fui feederis, Pafcha fui, ïrisfui,(iclt;Scpanisacuinumfuntfigna totius faerx Cetnx, Prxterea eft (ign um gratix lt;Sc

E 5 iufti-

îuftificaticmiï lîcutamp; circumcifio. Quid ho-rum negare poteft ? Paulus quoque ». Corint. lo.uocans Ecclefîam panem.oftenditcertè ut ifti uolunteatn ßgniEcari perpanetn.Id elb ut iftemaleurgeteiusfenfum.dicitpanem It gnincarenoftratn coniundionemcum Chrî Ito. Quinpotiusipfefibimethifce fuis uerbis refpddeat, Panis eftefficax telTera noftræ cum Chrifto CONI VNCTIONIS. En audis panem elfe lignum noftrç coniunAionis cutn Chrifto , non igitur corporis ipfîus propriè:

quare Auguftinum pofteaaudiemus.

Dicithumanamnaturam Chriftieftê fub ieâum omnium eius benelîriorum, Igitur non poflc efle facramentum. Relpondco. Non tantum Humana natura.fed amp;totapcr-fona eft fubicébum.aut fons fuorum benelici-orummec ego dixi, humanamnaturamefle ïàcramentumaut lignum fuorum accidenti-um:fed fàcraraentalem corporis Domini mâ-ducationçm efle lignum fpiritualisjaut fruû tionislîdei :pugnatquoque hæc dicendofc_ cum,quia li non poteft elfe lacramcntum,non poteft etiam elftcfl^ntia làçramentï, utipfe contendit.

Regero ergo in ipfum eius uerba, in me im merito contorta.Et quis tandê erit iftius ftul-titix finis?

Poftremum fophifmahoclocoexlreneo texit, dicens,Eucbariftiam conftare duabus rebus, una tcrrena,altera cœlefti, amp;nbsp;quærit ex me,quo loco ego corpus Chrifti colIocem?Re fpon«

^ondco.cumlreneus îpfenon {ans Hgnidca ta duorum iftorum nominum , terrenus ac cœleftis.explicucrit.quo iure ego compellor, ut exponam quid ille uei terrenam uel cœle-ftemrem uocauerit?

Sed quod quærit de corpore Chrifti ex me, dico eireambiguitatem in uocabulis, amp;nbsp;corpus Chrifti alia ratione poffè dici terre-num,alia cœlefte.Tcrrenum eft.quia certè inî tio ex elementis conditum , ôc hic in terris de mortal! mortale natum eft.fîcut «Senoftracor pora.Cœlefte autem,quiaeft famftû, quiaglo riftcatum, amp;nbsp;quia uiuiftcum fidelibus.

Vcrum ego quxroex te Beza, qua confcû entia tu audes externam corporalemûe man-ducationem corporis Domini autoritäre Irene! oppugnare, cum ipfe cam clarè eo ipfo loco afterat.afftrmans non tantum animas no-ftras,ut uos uultis,fed corpora ipfa ali corpore Domini, Adfcribam Ircnei uerba.ut omnes cernant, qua fronte'amp;confcientiaBeza iftam caufam agat.lib,4.

Quomodo autem rurfus dicunt carnem corruptionem deuenirelt;Scnó percipcrc uitâ, quae à corporc Domini amp;nbsp;fanguine alitur?Er-go.autfententiam mutent,aut abftineantof-ferendo qua: pra:diéi;a funt. Noftra autem Contbnans eft fententia Euchariftiz, Sq Eu-chariftia rurfus confirmât fententiam no-ftram , Offêrimus enim quz funt cius con-gruenter, communicationem amp;nbsp;ueritatem wrnij amp;lpiriti»s,Quemadmo-dum

dumenitnqui eftàterrapanis, percîpiens uo cationein Dci.iaranon COiMmunispanis eft fed Eucharirtiaexduabus rebus conftans ter rena amp;nbsp;cœlefti:Sicamp; corpora n oft ra percipien tia Eiichariftiam, latn né funt corruptibilia, fpcm refurreétionis habentia. Idem lib.ç. Et quoniam rncnibraeiusfumus,amp; per creatu-ramnutrimur, creaturam autemipfe nobis prxftat.Iblem fuû oriri faciens amp;nbsp;pluens.qué-admodum uult.eum calicem.qui eft creatura, fuum corpus conftrmauit ,exquo noftra äuget corpora.Quando ergo amp;nbsp;mixtus calix et fa dus panis percipit uerbü Dei, fit Euchariftia (anguinis amp;nbsp;corporis Chrifti,ex quibusauge turdconfiftitcarnisnoftræ fubftantia:Quo-modo carnem negat capacem efle donationis Dei.quæ eft uita æterna.quæ Sanguine amp;■ Cor pore Chrifti nutritur?Halt;ftenus ille.

Sic amp;nbsp;Tertullianus corporalem manduca tionein afleritin libro de Rcfurr.hifce uerbis, Caro corpore amp;nbsp;lànguineucfcitur, ut anima Deo fttginetur.Hanc eandem maducationem etiam aiij Patres aflerunt,de qua rc ultima fo lutione aliquid dicetur:Qua ergo confcientia amp;nbsp;fronte tu bone uirhæc ipfa Ircnciloca co tra corporalem çarnis Domini raanducatio-neni citare audes?

CONTRA l6. SOLVTIONEM.

Decimamfextam demonftrationem to ta conceditjfed conlèquentiam,quam porrô me ex ea fubintclligere uelle fufpicatur,pçrnegat. Demonftrationisuerbahsc (unt;

ChrîftuSuoluit omnia fu.r paßioninecef-fario coniunfta per femetipfum peragere.ipfe met fuit facerdos offerens, ipfemet fuit uiéti-ma oblata,ip(cmet fuit mediator percutiés fos dus inter nos Patrehi de fua paßione ac me rito eiusqj benencijs nobis communicandis. Ipfemetintulitfanguinem fiiæ uiftirtiac infe tiendo hoc fœdere.in fanéla (anétorum ad fu-um Patrem. Ipfemet etiam fanguinem fuum ad nos extulitad eortfifniandû erga nos quo que periode,ut erga Patrem fuum fœdus no-ui Teltamcnti.ut ipfcetiâclàrèuocat fanguinem datum in Coéna fanguinem Noui Tefta-méti aut fœderis.ncmpe.qüo hoc nouumTe-ftamentumaut fœdus inter Deum âc homines,communicato eo utriqj parti fanciebatur. omnia igitur ifta per ipfum «St in ipfoipfiusip prOprio ueroep corpore amp;nbsp;fanguine peragun tur. Quaré uerum natiuumq; fanguinem ac corpus fuiim ttobis in facra cœna diftribuit.

rtiße Beza ficfubfcribit, concedimus om nia htec Illyrice.

Negat uerô id quod porro ex hac demon ftratiorte me inferre uelle fufpicatur hifee uer bis. NON SEQVlTVR, Datur nobis incœ-ha uerum corpus «St natiuus fanguis,Ergo cor porâlis «amp; externa eius eft manducatio. Hoc mea demonftratio non habet:Sed ipfe latenter me inde inferrefufpicatun

Refpondeo.Cùm concédas (quod etiam fi netuaconcefsionemea demfjftratio euincit) dari nobis in facra Cœna ab ipfo Chriilo, fuu uerum

Herum corpus ac nätiuum fanguînem, iltèö confirmetur illud Nouum Teftamentiim, rc-liquum quocp ex uerbis cœnæ clarifsimc ha.* beturnam Dominus dans corpus amp;nbsp;fangui^ nem fuum dicens^.Comedite ôc bibite.mani feâifsimèloquitur, deexternafeucorporali tomcftionc amp;nbsp;hauftióe.Igitur habemus quod uolumus,tum ex tuo ore,tum etia multo ma^ ’ gis ex iplîus filij Dei unici magiftri noftri.

CONTRA «7. SOLVTIONEM.

Initiohuius refponßonis conuiciatur cerbè,ut ubicp.non animaduertens fe lîbimet contradicere,tum ignorantiam tum calumni as mihi in co tribuendo:Qui enim peccat ignorantiam,non peccat certè perftudium ca Iumniandi,dc contra,qui libidine calumhian di peccat,is profefto nouit rei ueritate,fed ma litiofè ei répugnât.

Porto autem prolixe repetit fummam lu{ fententiæ de Veteri amp;nbsp;Nouo Teftaméto, quant Heshufius potentifsimis amp;. euidentifsimis ar« gumentis,imô potius uerbi Dei effîcacifsimi« oraculisacfulminibus, prorfus proftrauit,ut fi cam ulterius Beza tucriuelit, non fumma-ria fuorum fbmniorum recitatione,ied diui* nç autoritatisteftimonijs illi ualde opus fit* Quare ego earn partem non attingam. Remit-to leótorem ad aureum ilium, amp;nbsp;etiam prloré Heshufijlibrum,quibus fatis ualidè ueritat «ft defenfa âc alTerta.

Inter alia illud nô pofium preterite, q* cit^ ioeû Pauli, $ oés Patres eandç (pûalem efeam «derint

I

^derint «Sc eun dé fpSalem potum bîberînt, ad dit de fuo bis Ate^nos.Cü Paulus prima colla liôemanifeftèfoios Ifraelitas inter fe côferat: poftea demû eâ collationé ad nos applicetiPri ntû.n.exetnplû illullrat, cÿ'lïcut ïfraelitf, licet oés eifdem ingencib.myfteri} miracubs acbe-neficijs ornati fuerint, non tarnen oés etiâ fer uati fint,fed perpauci tantûquidâ :Sic ôz nos, ctfi oés cômunicemus de cildem facramentis de uerbo, non tarnen omnes feruabimur, Vt tierotantomagisnosillud exemplum moue at,exæquat «Sc afsimilat, quantum potell, illo*. rum myfticas umbras âut typos noftrje ueri-tati.Verùm de illius quoep loci Paulini corru-ptioneabundê eos Heshufius redarguit.

Illud fané nô pofium no deteftari.g^epjftolâ ad Hebr.ct alias fcripturas.gloriofiàimè noui teftaméti myfteria in facraméta ueteribuspfe rentes.co fuco eïudit,lt;j» ilia dicât ex hypothclî cogitationüaduerlàriorû:quafi tantü jgt;ptcr il los aduerfarios ea difta fint,amp; no potius propter ipfam rci ueritaté. Talib.pftigijs.fi admit tâtur«Scnôpotius(utdignifsimaefunt)anatbc matizentur ,quxuisfcripturæ eludi poflunt. Mox.n.dicencbxretici,ilia nopropter ipfius rei ueritatem, lèd tantum propter prauam ne Icio quorum hominum opinionem ilia dick

Poftremô effufa fuorü fomniorû fumma,c5 dudit hifceuerbis.Exhis quâtafit lllyriciin bis rebus ignorâtia,cuiuis iam conftare puto* Quamprimû quiseornm pcrniçiofo errdri Sc tot adiunitis fophifma«b,nôafl«niitür,mox infinit»

in fin i ti s conuicijs,amp; præfertim.g» fit ignorati tifsimuS amp;nbsp;llupidifsimus afinus,Beftià,brutü acpecus,profcinditur.

Bene habet, malopotius Chrifti pufillus alphabetarius cflc toties per fefuostp affirmâ-tis duo Teftamenta aiit foedera efle, quàm Be-zx eruditifsimus difi:ipulus,qui cótra expref-fiftimum uerbum Dei contendit unicum reuera Teftamentum effe,nifiquód quibufdam fitibus uahent.

Poftremis iineis negat fuos fanguinem amp;nbsp;corpus,quoliocfœdusfanciatur intypicum transformare.Atqui fuprà abundè probatu-mus ex jpforum proprijs fcriptis, illis corpus in facracœna perMetonymiam transfofmari in figuram j fignum amp;. fymbolum corporis: fcd(ut ad ineam dêmonftrationem amp;nbsp;epifloia adHebræos redeam)cùm Paulus dicat. Vêtus illud Teftamentum à Mofe languinc typi-co uiftimarumfancitûefle externa illaafper fione,utfolentfacramentacxternis quibufda notis obfignari.addath; hoc NonumTeftamé tum meliori uiftima fanciri, concédanttanj. dem necefleeft.hoc eflefignum àut figillum cxterius communicatû, amp;nbsp;nouum fœdus cou firmans;ficutamp; illud olim àMoifeexternoogt; pere fuit Ifraelitis communicatum.

CONTRA jS.JtJ.lO: SOLVTION.

Has tres demonftrationes admi ttit. Vtina id ex animo faciat. Ego enim in illis probant euidenter,quôd ea communicatio corporis amp;nbsp;langui nis in facracoena fiat, quæ non tam ra-tionent

tîonébçneficij âutfruftus huius fœderisobtî neat.quàrn extern] figniautfigiJJieam confir mantis, fient turn femper alias tiini Exodi 12-in fanciendo lacraméto pafehatis amp;porroi4 in pangendoilJoSinaico fœderc de l'anguine illins fœderalis'uiftimae populo Dei cômuni catum'eft.non ut fruftus autmeritumoblatt onistfed fignum autfigiUum tantum feu tefti moniumProbaui etiahi qiièd uerba facræ cœ nîB,Hic éft fanguis Noui teftamenti,inde trâ-furnptafînt,amp;quôd ficut ibi proprièdécora externe^ opéré exhibito fanguine dicafttur, ita in nouo quoep fœdere intelligcndaaccipi-endafp fînt,de corpore amp;nbsp;fanguine Cbrifti cô ram externoep opéréekliibito in fanftjonem aut conftabilitionem huius fœderis, ui folent laies notæ aut figna fœderum exhiber!,

Hæc omnia fi ex animo admittit, faciliot erit ratio concordiætSin call idè difsimulat,amp; ueluti filentio fepelireUellct cum oppugnare non pofsit.urgédus eis cft, memoriae];reorura omnium renouâda.Quare adfcribam jÿ Ä. demonftrationem denuo.

19 demonllratio.

Perpetuus hic mos ac ius fœderum fuit, Utdeciufdcmfœderalis uiôlimæ carnibusamp; fuo modo etiam fanguine utraqj pars confœ-derandorum participaretxQuare amp;nbsp;hic Cbri ftus fuum corpus ac fanguinemtnm Patri in fua pafsione obtulit,tum et nobis uefeendum, in communione tradidit: Qua decaula etiatu fwrofimftunihocfcedus cum fuapalsionc c5

F iunxit.

uinxit,utita uno eodemi^tenpore utrïqj par ti per fœdus hoc coniungendx fuæ fœdera-lis uiditnx fanguinem tfadere pofTet.

Quàd fi diuerfis uidimis aut fanguinihus làhxiflèt hoc fœdus erga Patrem, quàm ergâ homines.nonperindeuiracppars ad id tene-returacobligarecur, certaûede ciusuehtate BC ualore effe poflct:Certutn igitur eft eüdem fanguinem teftamentiaut fœderalis uiâimx vtricp parti exhibitum efie.Quibus adijce St il iud, quôd Chriftus fuit mediator nô tantum noibsr erga Deum,fcd St Dci erga nos, ncc tan turn cum Pâtre noftri caufaegit.fedetiam no bifcumPatris gratia,ut nos ipfi uicifiim adiû-gcret.nos^ de patris uolûtate confirmaret.Si-cut ergo patri feie obtulit placando eû, St fer» endo noftro nomine cum eo fœdus, itaetian» ad nos conuerfus nobis femet, dato corpore MC fanguine fu9,in fanciendo hoc nouo fœde-re aut tcftamento communicauit.

iQ. Deraonllratio.

Illud Argumentum eft ctiam in priori fcri pto, (eu in Fideli admonitione expofitutn, quod tarnen hicquoquebreuiterrepetemus, quandoquidcm maximi momçnti eil ad con ftabiliendam uehtatcm.nempequôd in uet« ri Teftamento in feriendo fœdere de eiufdcm fœderalis uiétimae (anguineturn Deooblatû eft,tum amp;nbsp;in populum atcp adeo etiamlibru fœderis (parfum.Quin etiam ijfdcm ucrbis il lud fœdus(àncitûeÜTquibusChriftus indan do nobis fanguine fuo ufus eft, qus habetur.

Hebr.?:

Hebt«. 9.

fanguis Teftamenti, amp;c. Idem ctiamangeluc ac mediatorChriftus tum quoque populum pcrMofen duftauit,amp;illud fœdus inter De« Um amp;nbsp;homines fanxit,Omnia ergOiin haequi dem parte, iftorumduorum federum con-ueniunt,eadem^ ratiofcriédi foederis utrobi que eft. Vel potius hoc nouum ex illo trâfum ptumeft , eoipeius naturam ac proprietates inhacconditione refert.acinfemetcontincu

Quare confenfus aftionis ac uerboru foederis huius cum illo oftendit hoc fcedus ind« fumptum eire,eius'(p natura referre, eodem^ modohicquotjß fœderalis uiftimas languinS utritp parti côfœderandæ exhibitum,ac perin de qcp uerba facrg cœnç propriè accipiéda clT^ amp;nbsp;no figuratè.ficut amp;. ibi propriè accepta fun^ quandoquidé eadé ac in ftmili re ibi ufurpäta funt,nêpè,Hiceft languis Teftamenti amp;Ci£u£ dentifsime igitur ifta duorum fœderum col latio in facra cœna exhi'beri comunicationem corporis Chrifti dcmonftrat. Haèienus récita ui duas meas demonftrationes, quasfe cono» derc affirmauit.Expendatur igitur earum f erj lus ut uerifsimus ficut amp;nbsp;j8. lubet nihilo’.n Il us in fine,ut probe corpusChrifti in ter ris ef re,amp; externo ope fieri. Ego aût dico idÇatis in àftis ipfis demôftrationib.demôftrar'i,qa notç aut teflerç,côfirm3tes fœdus,ut eft fanguis fœderalis uiâim§ coram id'qj extcrtio ope adefle debeat.Tum porrô Chriftus j'i terris dixitte-ftatus^ eft,et qtidiç in f««’« cœna in terris p o« f a mini.

tniniftrifuidicitaffîrmatfu de illo coram ex-hibito cibo ac potu.Hoc eft corpus,hic cft fart guis irteus. Cuius uerbo teftimonioep lî quiS affenriri no uult, is fané in fua pertinatia per-meditetur dies noftesi^} fophifmata, quibusfealiosJp, remoués ex oculis uerbum filij Dei.decipiàt amp;nbsp;excçcecut ifti profeéto ftre nue fedulo!]; faditant.

CONTR-A II. SOLVTIONEM.

Vigefima prima dcmonftrationcprimum oftendiex PâuJf i.Cor.io. amp;nbsp;n.tcxtu diligenter confiderato amp;nbsp;inter fc collatoCorinthios ^omninoSaefamentariumquendam errorem babuifle de rtuditate panis abfentiacp corpo ris Domini , eoep Paulum eos redarguifle, cû quadam acerbitateintèrrogando,an negarét aut ignorarent,poculumbenediftumamp; pa-nemfradum effepartipationem corporisac fanguinis Chrifti, amp;nbsp;quæ aliæ ibi multæ pro-tationesadfcriptæfunt. Quare dum Paulus eorumimpiam opinioné redarguit, noftros quoqj aduerfarios tantum reuera corpusChri lli à facra cœnaleparantes(ut ipfimetconfiten tur)quantum ccelumàterradiftat, redarguit.'

Secundo oftendi Ifraelitis non propriè fu jfle Sacramenta aut religiônis partem efunï Mannae, tranfitum maris rubri, amp;potioiiem aquæ de petra,fed propriè terrena quçdam be neficia , ne ifti illas umbras cum noftro-rumSacramentorum ueritatem commifeen do argutandOjUt folent, ueritatem noftro-rum Sacramétorum, lymbola pro ipfis rebus iaftando.

iaftando,euacuârent.Poftremôoflendi,qnôd dum Paulus dicitomnes IfraeJitaspantereû dem fpiritualem cibum ac potum fumpfiflê, muko magis uelit indicare nos Chriftianos dignosac indignes exxquo eadem Sacramé ta plenè peicipere, tametfî ea alijs fint ratione eiîeôlus falutaria,alijs exitialia. Confçrt enim illos nobifcum.quod ficut illi illos fpirituales cibos omnes ex çquo percepcrintjta nos lt;juo que hofee.

Quid ergo ad hæc tam firma amp;nbsp;ex mani-fefto uerbo Dei fumpta folutiadicid'Initio âc in fine ponit diqinationcs, in medio impro-bam calumn iam.SinguIa inlpiciamus.

Prima diuinatio fie incipit.Rerpondeo(in-quit)PROBABILE non clTeCorinthios,faite plærosqt adeo fuifle imperitos.dcc. Exeafua probabili aut improbabiliconiefturainfert. Non reftè igitur lllyricus agit, qui Corin-thijs iniuriam facit: Vbi uerô meexfola pro-babilitate dânauit:reditamp; concedit, quod an te dixeratnon effeprobabile.inquiens.Sic ta-méita,fi libetjamp;adeo.fuerintilli rudes amp;im periti.etc.Sic ifte rhetor declamitat ex fuo pro babili ac improbabili in rebus Theologicis, tneqjcondemnat:Mox tarnen ueluti oblitus fui,meam fententiam concedit. Hæc eftprima pars ipfius folutionis.

Secundo loco ponit atrocemcalumniam hifee uerbis. Quod autem nugatur lllyricus res illas non tam fuifle religionisergo ,q ter., renx amp;nbsp;corporalis utilitatis caufalfraclitis da

F î tas,

tâî,quîstandem lllyrîco credet potius quln» Pauio Ipirituaks illas uocanti, iplicf adeo po trf nomen gt;p(îiisChriftitnbuenti?lmoquis iftam prophanam Ulyrici audaciam non exo «rctur?

Huic calumniatoppono hiftoriam Exo-«li,qua; elarèdocet ilk Dei beneficia propriè corporalis necefsitatit gratia fuifie diuinitus data.nonutelTcnt rcligionis panes. Eodeni factuntPûlmi cadem ilia beneficia celebran-* tes. Ccrtè fi fuilTent uera Sacramenta, Moifes aliquando tandem, toties eadem populo ilgt; li ftupido inculcando.detexiffet.quippcqui etiam minores ritus adeo illis crebro repe» tat ac declaret.

SedopponitillePaulumeauocantem fpt ritualem efcamlt;

Refpondee. Audiatur hic nonmeum, fed aieterum Patrum tefiimoniû, qui clarè dicût, sdeoeaàPaulo fie uocari, quia crant res auc beneficia non naturaliter, fed miraculofè pras ilita^feu ration® caufe efficientis, non forma lis autfinalis. Adfcribam primum locum Am brofîj, quiibifimul inditataquam amp;nbsp;petram non propter làcramentum dici Chriftum, ut ifte uult.fedipfummet Chriftum fno nomine fignificari amp;nbsp;uocari petram metaphoricâ^ gquam d; omnia alia bonaiili populo fuppe-«litantem.

Petra autem erat Chriftus ) Manna amp;nbsp;a» qua(inquit Ambrofius)quxfluxitde petra« il«c dicit fpirituîüia , quig non Mundi lege

F«-.

parata funt, led Dei Virtute, fine Elemento-rum commixtionead tempus creata, haben-tia in fefiguramfuturimyfterij, quodnune nos fumimus , in commcmoratione Chrifti Dominj,Ideoamp;panis angeloruif»diöuscft, quia Virtute, qua Angeli fubfiflunt, creatus eil ,hocngnifican$ , quia de ccelis uenturus erat.quifpiritualiterpafceret, Vndc amp;nbsp;Manns primum domin’co die uenit de cceload faiuritateni populi. Sequens autcm pctra di-ftaeft. quas intelligitur efle Chriftus. Vbie-nim deficicbat bumanum eis fuiFragium, ade rat Chriftusüdeo fequebatur, ut ub^i defecil-fetille fubuenireqnecenimpetraaquam de-tiit.fcd Chriftus.

Sic amp;nbsp;Theophilus ÄcOecumeniuj expo^ ilunteumloçum. Hieronymus cibum fpiri-tualetn in telligit dici Manna,quatenus fuit ty pus ucnturiChrifti.Sic amp;nbsp;multi alij exponüt.

Obeandem caulam Manna uocatur eti-atn panis Angelorum Pfal.78.non quod reue... ra eum angeb comederint, fed quod cϟnis lit uifus dcfccndcre,perinde ac n angcli ei fu-atn annonamcoraraunicaflent,

Sedquis meliortantarum rerun? cenfor quàm Chriftu s ipfe.qui loan. 6- Manna fecun? confercns negat FVISSE VIVIFICVM PA-biEM,fcd tantum tcrrenum.quôd fi fuiflet ua rum ûcramentum,amp;cius façramenti res ipfc »net Chriftus in Manna, aut cum Manna man ducatus , ut Beza uult, nequaquamprofe-ftö iddicercpotuiiret,Docet igitur clarifsimè

F 4 ibi

îbi Dominus periodeIfraeliticum illud Mai» na fuifle panem pereütem ficut fuos illos mi raculofos panes, quibuseos paulo ante faturauerat,quoscp illi feftabantur amp;nbsp;captabant.

Fuit igiturMannareuera corporale bene ficium.fed fpirituale dici poteft.ratione caufæ efficientis miraculofas, ut modo oftendi Am-brofium amp;nbsp;alios exponerc:Addat fi quis uult quia fuit typus futurorum fpiritualium bene ficiorum : Item quia excitare debebat omnes fanos.illud tarn grade ac miraculofum beneficium ad ftudium uerae pietatis. Cùm igitur Chriftus ipfepronuncietjManna non fuifleui uificumcibum.fedpropriê tantum huicter-rençùitæ deftinatum.quis non «xecrctur ifta iftius profanam audaciam calumniandi ueri taten! cœlefté,nômc miferum homuncioné?

SicdcOecoIampadiusMannam de terre-no tantum cibo in telligi t hifce uerbis loques. Itadiftinguit inter Manna ; quia manna non abs(p diuino dono conceflum Patribus;fed il lud manna nemini concedebat aeternam ui-tam.Qui hodiecomedebätfolum uno die pa lcebantur,amp; fequenti die iterum colligereco gebantur.Id eft,ext'ernus illc cibus non pötuit illisæternamuitam concedere.

Poftrcmö iterum diuinat Paulum longé aliofenfu dixilTe omnes Ifraelitas comediffc eatidem fpiritualem efcam.quàm Illyriens pu tet,fcdnôprobat,utfolet,quia TÔ «i/TÔs fufficittantouiro.Sicinfineitidcm fuaaûtno fitate pronuncUbuon magis incr^ulo^é rei père

pere corpus Domini .quim jlî dixcrîmus ali-quem dentibus,oreqjcareWtem corporali ci-bouefci.Sicillemeas demoftrationes gladio fuæaudaciæ ut Alexander Gordiumnodum refoluit.

CONTRA il. SOLVTIONEM.

ConfunditiqunumcaputfolutionemquS tuor demonftrationum.ii, aj, a4, amp;nbsp;av-ut fic melius in tantOitamqjconfufo cumulo latere pofsint eins fopbifmata, amp;nbsp;fi quid non folu-tumrelinquit, Ego tarnen .quoad potero.di-ftinguam.ut fingulç tradationes feparatæ.tan tofaciliusdijudicentur.rainusfpleftorem aut rudern,aut etiamfeftinantem,perturbent.

In hac igkuraameademotiftrationeofte di Caluinumamp;Ofiandrumeâdçm rationem ac medium iuftificationis facere.nempcinha bitationem Chrifti totiusqjdiuinitatisin nobis.Id uero ut tanto clarius monftrarem, con tuli diligenter eprum teftimonia bona fide ac prolixe recitata.quæ fæpe itaaduerbum con ueniunt.ut pofsispenè fufpicari alterumex altero aliquid defcripfifle.

Ad banc uel dcmonftrationem uel colla tionem utriusqj illorum cómunis erroris, «Sc ad tarn euidentia amp;nbsp;potentia teftimonia nihil aliud Beza refpondet.quàm ut dicat.Caluinü prx omnibus alijs pratclarilsimè Ofiandrum refutafle.mecp eins inftitutiones legere iubeb Ad teftimoniorûuerô exutriustp librispre» latorû explicationê ne gry quidem aut hilû.

Relpondeo-Fierl poteft,ut aliquos cius «ƒ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tores^

fore»,Mut error« partes réfutaucrit, in »liquî bmautera minimum cum eo fentiat-Fieri eti ampoteft.ut pofteareôius cdoâus aliorum fcriptis, fcntentias fuasemendauerit;fatisc« nim feroac poftâlios omnes cum rçfutauit, amp;nbsp;quidem, quantum mihi conftat.poft eius snoTteBi demura.Refponde interim tuadtegt; ftimonia euidentifsima meæ demonflratio-n jj.fiquidé proff/Tus ci, teeas uclle foluereac refutare.Vbi ad hatc teflimonia refponderis, uidebimui ea, qux funt in inflitucionibusi-Aisaureiircerti negari non poceft, utrumque docere nos iuftiflcari ac faluariperillam feu anhabitationem feu incorporationem.qua ca ro de carne, dcoi de ofsibus Chrifti fiamus, aec oppugnat in inftieutionibus Ca'uinus hancOfîandri fcntentiam.quod ad ipfius fub Âantiam,fed tantum quondam eius proprie» Catem taxat.

Sic amp;nbsp;Beza fubinde in hoc ipfo libello bene Ofiandricè ineulc«t,oportere nos Cbriftû intra nos recipcre, ut poftea ex eo in nobis IN HABITANTE Omnia HAVRIAMVS.

DicitCaluinumprx cxteris omnibuscla tè ae folidèerrores Oflandri in fuisinflituti enibus refutafle-Grandii profcfto hxc iaAan cia «ft . Vixenimcifcriptioni duas pagellas impendit, quibusxgrè enumerari,ne dum •xpiicari ac infuper redargui omnes eius er-

pofsint.

Etquoniantadeo contumeliofè turn me ntm alios eruditiorcc, ut Vueflphalmn, D,

Hcthuüuni»

HcsHufium,D.Vu!gahdum,amp; alios exagitar, lanquamrudifsimos afinos , quodinipfius ueritatis damnum,amp; inßnitorum hominum làlutis detrimentum cedit, dum ftmpiiciogt; rum mentes in earn opinionem incidunt.tan quàm illi foli fîntlumina mundi, qui errare, ficut ipfemetfanâifsimus.nequeant. Cogor igitur aliquid hie adferibere, quod mihi modo in mentem uenit.

Meminiante complures annos mihi cla-rifsimum uirum.D.D. Hermannum Vechel-dura,nuncfyndicum Lubecenfem, recitare It teras Caluini ad fe coram eximio ac prgftantc Theologe D.D. loachimo Morlino,quib. mean) refutationem OGandri miris laudibus ex tollebat,amp;alijsomnibus prxferebat. Cum ta mê ilia latina çditio,quâ ille legerat,fueritpi8 nèimpolitaamp;imperfeda, ac nunquammeo iuflu aut me feiente édita, nam Germanicam cum non opinor intellexiliëi

Sic amp;nbsp;tempore Interim ac Adiaphororum, miris laudibus ab illis hominibus celebra-f bar: Mox nbiintellexerupt,raeeorum fen-. tentiam improbare, repente me turn peßi, mum tum indoiftifsimum hominem,qui nihil prorfusiftarum rerum intelligam ,proela mare cœperunt t Gcut amp;nbsp;hie Be« in omnibus fermé lineis facit.

Hze non eo recenleo, qnBd cum ipiis sue alijs de laude eruditionis eertem, quam om-nibusaduerfarijsfemperfacilêconccfsi, fed at fHliUi Chriamp;i agnolèan guàm ifti diuin i heroes

heroes hon fincero accadido iudicio,fed tän^ tum prauis afFeftibus interdum ducantur ac impellantur,ut quiduis dequouisaudacifsi-mè pronuncient:eo(]; non illorum thrafonica wftentatiope noftri contemptu, fed euiden ritnis uerbi Dei teftimonijsrerum ueritatem métiantur,nifi ultro feduci ac perirc uolunt.

CONTRA 8OLVTIONEM.

In ijdemonftranoncGonfutoiftum mo-dum apprghendédæ iuftificationis ah'orum^p Chrifti beneficiorum per inhabitationé Chri fti.que crrorem comunem efle Caluino cum Ofiandro in praecedéte prolatis eorü prolixis eonfcntientibus^ teftimonijs demonftraui, quam dcmóftrationem ifte non refutauit ut fuprà admonui:Ad hafce igitur rationes hu-i.us confutationis conaturrefpondere inhac folutione.

Primum uero arguit me contradiftion is* quia et ipfe eandem iententiam profitear,qua in illisoppugnareconer.utqui in facra cœna praeponam illam Sacramentalem aut corpora lern manducationem fpirituali fruitio.ni.Re-Ipqdeq.Violentum fopnifma cft,ne dicäquid grauius.Nam triphciter toto cœlo differt mea fententia ab illorum,nec iam qqicquanj dico de eo.quöd ipfi fpiritualem, ego corporalem manducationem,conftituät.quod iple préoccupât,licet amp;'in co ingens difcrimen cqfiftat. Primum ego loquor illa fubita Sacramentaliën pcrceptione aut mand ucatione,quaB ibi ùelùti adv unum momentum Ht, ut fit

Hcanûfsima

ficantifsimacertifsimaép tcflera,côfirmans it. ludfœdus.cum fit fan guis nouiTeftamenti: illi loquuntur de perpétua quadam inhabita lioneamp;incorporationc. Secundo,ego non fa cio illam maducationcm medium quoddam, neceflario apprehendens iuftifiactionetn, qua doquidem etiam impij (acramentaliter cor. pori Domini communicant, nec tarnen pro-pterea fpualia beneficia àccipiunt. Poftremà ingens difcrimen in eo eft,quod illi uolunt fu am illam incorporationem aut inhabitatio-nem efle unicuni perpetuuni ordinariumlp modiim aiit rationemappfehendendæ iufti-ficationis a liorumlp benefièiorum Chrifti,fi-ne quo nemo unq iuftificatus aut faluatus fit. Ego ueró dico illam Sacfäniehtalem manducation eni,efle qiiiddam tiotium.extraordina rium,non inde à condito miindo exiftés, fed tantum inhocSàcramênto inftitutum,fine5 innumeri feriiati.fint ante höc facramentum, amp;nbsp;adhuc iuftificantur ac feruantur non accipi entes id facramentum,fiue in pueritia.fiue oqui, modo non abftineant data opera.

Hine liquide quifuis candiduslétftöf cer nit,qüàm prorfus de alia re ego loqiiar,quàm illi,rien fölurrialiter:utrion folumin qualita te,fed etiâ in ipfo fubiedo,dc quo agitur,difFe ramus. En uidesquàm peruerfum hoefophi-fma fit

Succedithuic aliud leuius.Cùm ego dixi, eosaffirmareinhabitatione çfle medium aut inftrumentum, accuftt uocem inftruméti.ne gans

gin$ fie Caluînumloquiautcfle inftrumeH« tum inftrumenti.Atuoce medij utitur.Prxt« reapoteft cfTc inftrumentum inftrumenti.ut in ifta ipfa re uerbum eft inftrumentum ad fi dem^amp;Hdes ad percipiendaChrifti beneficia.

Poft hxc récitât meum argumentum ex Eph. quinto amp;nbsp;Ezech. decimofextopetitum, cuius nzefunt uerbann eo ipfoloco Ephef unde aduerlarius uel maximè iftam fuam myfticam manducationem probat, Primutn lauatur mundatur Ecclefia , deinde de-mumfiftiturChrifto , utglohoiadcmunda j|ponfa,ei^|;coniungitur,fttf^ caro de carnc,dc OS de oisibus eius, feu, ipfo in eahabitante in iliumincorporatur. Przeedit ergo remifsio peccatorü amp;nbsp;ablutio per fanguinem Chrifti il lam ipfam incorporationem aut fummam fponfi cum ea cohabitationem, de qua eo loci agitur.Non ergo per illam inhabitationem diuinitatis iuftificamur, fed contrainhabita-tioiuftificationis elFeäuseft:

Verumcadem ifta coaduflatio,amp;quafi quædam finalis connexio Ecclefi« cum Chri fto etiam plenius Ezech.decimolexto, defcrl-bitur, ubiChriftusprimumearn inuenitde-fertam,dereliftara, ac immundam, amp;nbsp;in (ao fanguinc uolutatam. Deinde earn educauit, mundauit,ucftiuiti^amp;fibi tandem adiunxit.

Hxc mea teftimotiia ifte non mox dilToI-uit, déclinant eorum impetum ac lincerum leftoris iudicium,fed colligit aut fingit.nefcio qux abfurda, ut Ic^orema confideratione amp;nbsp;pon«

pöiKÏcreliorum afgnmentorum ab du cat, Ä contra pos ucramtp fcntcntiam irriter : quo poAeaabeo placidé gualcmcunque fblutiun culam aut potius elunoncm pro uera ( ut fieri lbJet)accipiat.AgnofcohocelIe non uulgaris Rhetoris.nc dicam Sophiftaftratagema, fed traftantifinccriter uerbumDci ncquaquam conueniens, nee certè Ipiritui fando pro-batum.

Sed agefequamur eMni,quono»extra ar-Bumcntum.ad fua fophifmata digrediens ab-ripit,ne uideamurmagis non potuiffequànj noluifle ad ea refpoiidere, neue Icdorimperi tior fufpicetur magnum quoddamroburu* titans in eis contineri.

Primùmdicitbinc fequi prius neïiufti-ficariquàm Chriftum pofsideamus, adeout nobis iuftificatio Chriftum,non autem Cbri-Aus iuftificationem tribuat . Refpondeo; Nequaquam id fequeturgt; Confundit res di-Uerlifsimas utimpurusillecoqnusPlautinuR Aliudenim eft,qubd Deus unigenitum no» bistradiditindeab aeterno, ctiam antequam eius carnem comederemus, imö amp;antequam ca conciperetur,quód fe pro nobisinimicit fuis fponforem Patri obtulit,in fcreatumno ftrum fufeipiens jquodipille nobisnatus,amp; pro nobis mortuuseft, cùm adhuc inimici clfemus, quodt:^ fuapafsionercdemptioncni aternam inuenit, eumque thefaurum i» fuum cœleftc tabernaculum , ut id inde diftribuat^ trgnftiUit, quod fani bon urn agno-

agnofcendum eft liera fide' non ut nuneprU mum nobis à Pâtre donetur.aut pro nobis pa tiatur.quz dudiim ætaté perafta funt, fed ut, inuitati per legatos eius ad reconciliationem, ad thronügratiaefeftinemus, ibiepper amp;nbsp;propter ilium mediatorem de ipfiüs thelauro rc-conciliationem cum Patre,reu condonation^ culpæ acpœnxconfequamuf.

Aliud inquam eft hzc uetuftilsima donatio filij,quam per fidem grata mente agnofee redebemus:Aliudautem quodinfuper nos ft bi repurgatin templum fibi ac Patfl amp;nbsp;fpiri-tui Sanäo,quod^ porro nos corruptos homi nes,perfuum fpiritu renouat,ftu hoüum hominem in nobis condit,ut fimus fanfta mem bra fanfti eiuscorpohsmetpenim file non rc natosfeu ueteremAdamumagnofeit proue rismembris corporis fui. Etdenicpalhideft inhabitatiö fpiritus fanfti in cordib. noftriS;

Non ergo nego prius elTe.g, Deus adcö di-lexerit muttdü.üt largitus fit hominibüs film fuum, eumip mediatorem conftituerir.ut por ro homines audientes hoc per Euangeliiim aghölcerentjinuitatüpad reconciliationem fi de accederentthronum gratis,ac per amp;nbsp;propter ilium mediatorem reconciliarentur.

Calumniofe ergo ifta abfurda contra mC congeruntur. Atep tum hsc uanilsima accula tio,tum ilia quöd dcipfedicamnosperincor porationem iuftificari fubinde falfifsimè ite-rantur amp;nbsp;ingeruntur, unde etiam me elfe Oß andriftam proclnmat.

Poftquani

Poftquam me iftis abfurdi« fàtis acerbè ex agitauit, tandemfateturme difeernere man-ducationem facramcntalem aucexternam abgt; interna fpiritualitp inhabitatiôe.Si hoc à prin ci'pio huius Iblutionis feciflèt,nihil opus fuif, fet tottamlpfœdisacculationibus.cum nullü earum fundamentum caufam^ haberet.

Poftrcmô blafphemèquærit,quo perueni at illud corpus à nobis ore fumptum,an excer naturamp;c.Reprimat cum filius Dei potenter. Nos tantum dehacrecredimus ac docemus, quantum filius Dei docuit, nempè eum deil-lo in externam facramentalemljj manducati-onem dato dixifle.Hoc eft corpus,hic eft languis meus.Filius Dei,qui uenit,utdeftruat o. pera Diaboli,iftas eius impias lannas amp;nbsp;farca-îmos fuorura myfteriorum potenter coargu-atamp; retundat,Amen.

Vlterius pergendo.incipitme urgere quî-bufdam quseftionibus, quibus id tandem ef-ficit,nos,antequamad facram cœnamperue-niamus,iamcredereamp; Chrifto incorporatos eire,eiuslp membra exiliere,cotp non præire facramentalemautexternam manducationq Ipirituali.

Relpondeo.Hi tragici clamores nihil pror fus contra præfentem demonftrationem fact Untjin quanondiflero, quomodo res,aâio-Hesaut partes huius facramenti fefeinuicem conlequantur ; fed quod in genereauttota Chriftiana pietate in doélrina iuftificatlonis inhabicatio diuinitatis aut Çhrifti non fit iu-

G ftifi-

Ïiificationiprüpóncnlt;Ïa.Aliu4 eft fimpüatc/ autingenercde motibusuerç pjetatis düFcftf reiAIiuddepartibus amp;nbsp;aélionibus huius Sa-craiTienti. Cur ergo tam Sophifticè ac importune res diuerfifsimas miÏcet ac confun-dit?

Vrgetctiamac clamat, fpirituaJemman-ducationem multoante facrx Cœnj! fumpti-onem peralt;ftam,nempeftatiinin.tioin Bapti fmo , nee fe propter cam perc.'pieiidam la-cram cœnam uHo modoajcedc'c,quod tftdt ligenternotandum.Verbaolus debac rcintef alia hæcquoq; (tint.

Mct^eniniadtccnamacccdim'js ,ut tiirri primuni Cbriitoincorporati ( idem Bez.c eft Chnfto incerporari, quoi! ipiritualiteriidc eum comedcrCjUt ex. innv.mer;« eins locis pro bari potert)percip!ainus ipiius bona.quum amp;nbsp;iam antea in Saptifmo ipfum ÏN D V ERI-M V S,utinipfoablueremiTrab omnibuspeC catorum fordibus,amp; peccato mortui,in noua iiitam rerurgeremus,amp; poftsauerbouitæper fidem apprxhenfo.rurfus propius cum eoco aluerimus.fcd ut Chriftr magis ac magis par ticipesfafti.in ipld adolefcamuszfiueut, quod I A M obtinuimus.in nobis magis ac magip OQ^SIGNETVR.

Quæro ex te Beza.quomndo ifta tua uer-ba conueniantcum illis in Décima folutio-ne pofitis . Quibus exprelfc affirmas, facram Cœnam tantum idco inftitutam efîe,uttalem jnanducation€m,qiit incorporationcna Chri

ài ’pefcSpiamus, qüx ïtâ fônaht i CKrîÂtrm manducaflenihil aliud déclarai, quàm fide Chriftum in Sacramento oblatum appræ-bendiflèrfiueChrifto INCORPORA T V M effè,aduitamæternamexeo haurien xlara , cuius rei gratia tota hxc myftica adio ïft à Chrifto inftituta ; iflam Chrifti M A N-DVCAT ION EM mçritô illiid efîedici-muSjQVO externa ILLA OMNIA RE SPICIVNT.

Enhjcclarèdicit Beza totam facram Cœ~. iiam ad hoc inftitutam eflc,urChriftum ibr âpprçhendamus, mäducemus.eicp incorpore mur. At in priori dido grauiter affirmarat fi» omnino cius rei pctcipiendç gratia ad iacran* cœnam nonaccedere.Sicrolcnc falfa dicenteg fibimctfæpifsimècôtradicere.iuxtaillndjMéw tiacèm oportetefle meniórenï.

Verum ilia prior Bez§ fententia totum iflit facramentariorum errorem redarguit amp;nbsp;euer tit.Si enim iamantea Cbriftum fpiritualitee fide comederunt,feu omninoilli incorpcr?/-ti funt, necuoluntad facram Cœnam huins ^ei gratiaaccedere.fed tantum, ütift«. lam fa-^a mandncatio in eis obfigneturt qua ergo fronteac confcientia adeo importuné d^la-tnitantamp;uocifet'antur in illis huicfacramen to aut facrofando Teftamçnto proprijs uer-îais -, Accipite amp;: Comedite ac Bibitc , Hoc '«■R corpus meum.fpiritualem illam mandu-cationem inftitutam mandatamlp efte, eoqiis illam facraraentaletn , feu externam , quat

Q 3. huic

huic facramento foil propria eft, cuertunt.

Qu is quzfounquam audiuic clarius re-gt; dargui facramentariutn erroreni,quiintru^ dit ipiritualetn incorporationé in uerba.Hoc eft corpus mcuni,quàni hic ipfeeiuspacro-nus modofacit-lile iam ancea habet (utaugt; dis)illâ manducationem,nec plané eins caugt; fa facram cœnam accedit.Quç igitur tandem manducatio Domini ibi remaneti’noftram il lam facramentalem non fertis,ueftram iftam Ipiritualem iam antea habetis,nec omnino eiuscaufa iliucacceditisiftcliquum ergo eft, ut nullam plané manducationem corporis Domini ibi relinquatis,fcd tantum lymbolo-* rum perceptioncm.

Hifce fophifmatibus amp;nbsp;abfurditatibus at tificiofè.fed præter omne ius,non tam contra me,quàm contra ipfamueramChrifti fente-tiam,quam profiteer,amp; illuftria oracula Dei, qua:propofueram,congeftis,cum fe iam fatis animumauditoris abalienalTe à me amp;nbsp;hifce uerbi Dei oraculis putauit, tandem redit ad ea, ac ilia uteunep eludit.

Primum locum ad Ephe.y. ex quo ipfo uf gentifti cumOfiandro fuam illam incorpo-rationem,eludit,tanquam fiper illas plenas Chrifti cum Ecclefia nuptias, uefibi camfi-ftat mundam,amp;c.nonintelligat iftam coniun ftionem autincorporationem, fed inconftan ter,modohoc,modoillud diuinarlam intel ligitdenouaobedientia, affirmans eundeni elTe difti huius fenfum, qui cantici Zacharias,

ut

utambulemusin fanélitate amp;nbsp;’ufticiacoram ipfo:Iam contra de æternaglorificationecon ferendo cum illo Pauli uoto,dupio diflblui Sc efle cum Chrifto.îtem.Aduenæ fumus amp;pç» regn nam ur à Domino.

In quibus non confiderat,quod non tantum diuerfiftimas res, fed etiam plané contra rias uult per idem diftum intelligitdiucrfifti-mxenim resfunthuius uitænouaobedien-tia,amp;futurægloria:contraria: autéfunt quia praefentem uitam piorum modo facit efleprj fentiara coram Domino,modo abfentiam ab iilo,quo nihil magis contrariura eflè poteft, amp;nbsp;tarnen ptruntp horum contrariorum per il lud unumdiélum uultintelligi.utiftudeius commentum aut elufio euidentifsimi oracu-li Dei feipfam palpabiliter redarguat ac e-uertat.

Confideremusigitur contra iftaseius nebulas fbphifmatum, ipfam lucem uerborum fpiritus lanfti, pulcherrimo ordine depingé-iistotam rationem noftræinhac uita recon-ciliationis ac coniunftionis cum Dco,quæ, di fcufsis iftius fophifmatum ncbulis,optirpè fc ipfam defender. Primo loco ponifurpafsio Chrifti pro nobis fuis inimicis faftauerfu iç. in uerbis,Tradiditfemetipfum pro Ecclefîa. Secundo locoponit uerfu z6. luftificationem dependentem aut profluentem ex pafsione i« quiés.Vt earn fanftiticaret.njûdans câ lauacro ûquç per uerbum.In Baptifmo cnim lauamur fanguinc Chrifti ab oîbus peccatis.ut loÀnnea

G 3 tefta«

teftatur.Porrô ulcerius progreditur ad inhaM tationé.qugexprimitpercôiugalis côiunftio-nis uerba.uteam SIBI SlSTErct,uerfu zj-.

Quid fit fponfam iain ornatam ôc paratâ fponfo fiftere ad nuptias notum eft. Ad easi-gitnr tçrrenas nuptias alludit Paulus hifcc uerbis,autea potins à terrenisnuptijs fumit, amp;nbsp;hue per J.letaphoram transfert : fimulau-temrenouationéinteUigitpçrilla.Gloriofanx non habentçnimaculani autruganr Non dick,ut eai» Patri fiîlçret.qd de uita xterna intel ?ig; poflçt.quo ipfeifta uçrba uiolenter rapit: Sed fibi Iponfo aut marito ad coniunftioné,

Poftremô pollquam ex hoc cxemplo Chri fti intulit uerfu iS amp;nbsp;quomodo etiam uiri luas uxores fouere dcbeant,redit mox uerfu ■ 9 ad ilJuftranda.m illam poftremamconiun-a'ionem.feu illud SIS T E R E T SIB l,feu il-lasnupfi is incorporationemcp Chrifti amp;nbsp;Ec-ciçfiy, qsdicitadeo arftèinter fecopuJari,ut Ecciefia fiat aut fit caro de carne amp;nbsp;os de ofsi-bus Iponfi aurmaritifui Chrifti. Atque hæc ultirna etiam Caluinus de Incorporatione aut Ipirituaü manducatione feu inhabitationc Chrifti,quæ omniqipfi pro eodem habent.ex ponit;quam tarnen iftç uult primo loco ante oninem inundationem poni, inuerfo njmi-ïtim toto textuPaulino amp;nbsp;ipfarumrerum ne-ceflario ordinc.

Huuc luculentifsimum textum manife-ftjfsimamlj} feriem rerum, ac motuû in horai conuçffionçà« f^ute^quac hîc à Paulo per-fpicuè

fpîcuè pingîtur,oppono omnibus iftiusarfi-ficiofis fophifinat' bus amp;nbsp;tragici? clamoribus. Hic enim palpabihter uera fériés fpirituùli-um motuum,rcrum Ôcbeneficiorum Chrifti proponitur: UC qui modo fponte cjcuure amp;nbsp;er rare non uuk.tam j^norare non poîsit,

Poftquam iüüinconltantiamp; hbnnet contrat »ccntegloiTa iruoJuit teltimonium Pauli,prouocat tandem ad Ezekielem, ciimci; fa-citiftiuscontrouc»fiælt;amp; ueri fènfus fcriptu-ræ liidiçcm. Sit fané iudcx,amp; Paulo afside-at, quoniam amp;nbsp;ego cum prius citaueram. Audiainus igiturattentisauribus âc animi;?, quid bic Dci Prop he ta de ifta controucriïa pronuncict.

Prim a crco pars eiu s fen tentias ita ibna t:Ec TRANfiui 1VXTA TE,amp; uidi te fœdatâ in fait guinibus tuiï’Etdixi ribi in (anguinibus tuis VIVÊAd'xi in iànguinibustuis VIVE.

Conlîderemus harc primam partem fen tentiæ de ifta côtrouerfia Eitç.Hic prim:;:n de fcribitur omnium horninum extrema iniu.rti tia.tum originalis turn adualistlecûdo in bac ipfainiuftitiaautpeccatispromittitur sis ui-ta,ubifimul norabilc eft,lt;}’dicit'ï RANS'VSiu Jeta te,nôdicit intraui in te.Quid aût cft ifta ui ta in medio fanguinû acimmundiciarû aliud, quant rcmifsio peccatoriimfBis uerô id repeti tur,quia mirabilc eft.qudd in medio pecvato-runt,quibii6 reueraimmerfiiacemus, nibilo minus per Dei imputationéacuerbum ièu ab £igt;lutionetuiufti| amp;nbsp;Ocum propitiû babci tes

G 4 pvo»

pronüciamur,feu uita falusfp nobis donatur, Poftquam uero dixit dc hac prima mun-datione aut iuftificatióe, pergit dicere de quo tidiana conteâione.id cft,reniifsione peccato rumzSecunda pars fententiæ illius iudiciarix à Propheta Jatç eft, quod poftquàra quædatn deincremento ration« po;«uli amp;. fîmilitudi-nis dixit,fubiungichçcuerba;Et tranfiui iu-Xta te amp;nbsp;uidi te.amp; ecce tempus tuum, tempus amorum, amp;nbsp;extendi oran^ueftis mea: fuper te,amp;operuiturpitudinem tuam;d: iurauiti« bi,amp; ueni in fœdus tecum, dicit Dominus De us, amp;nbsp;fafta es mea.

Hîc iterum audimus duo quædana di-uerra:primum Deumuidiffcnos nudos,amp;ue fte fua texifle turpitudinem noftram.Vbi ob-feruanda funt duo malitiofa fophifmata ifti-us:alterum quodperilludtegere uult intelli gi coniugalemcopulam.cùm pater eiusCal-uinusilli in fuo commcntario fuper Ezech. contradicatduabus uocibus.dicens, Eft DI-VINATIO INFIRMA, cumcp uideatmoxfe qucntia ifti interpretationi repugnare:amp; de-nicpcumetiamiplbrum Gallica Biblia iftâm conteftionem de mundatione à pcccato expo nant.Alterum fophifma(alii falfationemdi-cerent)eft quôd citans textum hune, diftrahie dc ftudio excluditillud.Et texi turpitudinem eius, quat Caluinus ita paulô clarius extulic hilce uerbis : Dicit Deus fe expandifte alam ueftis,VT tegeretprobrüdc fœditatécius,amp;c.

£naudis Ezekielemperos tuipræc^pto-ris

rîsloquentem.quifnam fit ufus aut fenfus i-Jflius expanfionis ueftis fuper nos nudos.non uidelicet nuptiale coniunflionem,ut tua INFIRMA DIVINATIO uultjfçd côtcôiopro bri ac turpitudinis noftrx.

Quid fît tegi uefteChriftiQ»onfî turpem nuditatem n oft ram , fatis deçlarat Dauidâc Paulus, qui docent efle conteftionem ac non imputationcm peccatorum.autiniufticiæ no ftrçobimputatam iufticiamfilijDei.fîcutini lio excoriatæ ouis ucllerc tefta eftturpis nu diras primorum parentum,

Secundum eft.quod hic Ezechiel pronun ciat,coniugium fadum inter iftamiuuencu-lam, cuius fœditatera fua uefte texerat.Quod coniugium fît fanèiftafpiritualis mâducatio, i nhabitatio ac i n corporatio. Illi uerô mox loti onem renouationis amp;ornamenta uariorutn donorum fpiritus lànfti adiungit. Itauide-mus amp;nbsp;audimus.expenfb diligenter textu fen tentiæabiftis duobus iudicibusde noftracô trouerfîa latæ.non tantum Paulum,fed Eze kielem fecundum me, côntra Bezam difcrtiC. fimè amp;nbsp;grauifsimè pronunciare,

Recipiatergo in Icillud tetrum malediï ûum.quo ifta fua fophifmata concludit,cuius hæcfunt ucrba.Quæ cùm itafchabeant,amp; tarnen tcnonpudeatordinem mutare.quafi De’ us earn primura mundauerit, uefticrit,amp;po-4tea tandem fibi adiûxerit,deprehenderis fai— farius Illyhce , amp;manetinuiâaDeiucricaamp;/ Vtcr tandem noftrum ex præcedentibus falfà^

G 5 rius

rnre cffc conuincitur Illyricus ne an Beza fotius?

Poftquam aduerfarius adco finccrè ( ut au diuimusjrefutauit duo prædidaScripturæ te ïtimonia,pergit ad tertium ex 14 Ioannis lu in ptum.Vbi tarnen manifeftifsimè primo loco ponitur Ades.poftea diledio aut fauor Dei er ganos,Poftremo habitatio diuinitatis nobi-fcum,Hocteftimoniura uarièconatur inuer-tere,amp; à uerofenfu natiuoc2;abducere.

Prinium uero cauilJàtur, quod effcftum accipiam pro eo.qd eft confequens.Nó elt mei propolici fingula prorfus mea uerba tueri.aut ncgareraeulquamquicquam impropriè Jo-cutumefleiScdtarnen hic affirmoredè poffc diciluftificationem efle caulam omnium fe-quentium bencficiorum. Nam i'uftiGcatio eft plena recoflciliatio cum Deo,quæ nos facit es holiibus filios Dei^Ob hoc autem ipfum,quia Deus iara nos pro filijs habet, largitur nobis omnialequentia beneficia . An non eft ado-ptio cauJia omnium fequétium beneficio^^^^^î dchsreditatis?

Sedquid longo certamineopuseft?annö fpiritus lândi donatio amp;nbsp;inhabitatio, leu po-tius ipfc fpiritus donatus à inhabitans in nobis nocatur à Panlo fpiritus adoptionis aiitfi-liationis.quia tantum datur filijs Dei faftis, de ideo etiam datur homimbus , quia filij Dei funt fadt?An non eft ergo donatio amp;nbsp;inhabi-taho fpiritus landi effedus adoptionis, amp;rc-cpnciUationis?

Hi«

Hic uero fimul etiam Iiabetur totios h»-ins nodi folutio: Si cnini fpiritus inhabitatio donaturiam faftisfilijs ac cum Deoreconci, liatis : ôc porro inhabitatio fpiritus fanéii ea, dem eft,quç Paths ac hly.fequitnr neceflàrijC fimè inhâbitationem fequi poftiuftificationi fçu reconciliationem.

Sed iam uideamus cauillationes.quibus iftudChrifti oraculum,à me citatum,à uero fenfu abftrahere conatur. Primum uerô igt; pfum diétum adfcribam.ut omnia mclius in*-telligi qucant.Si quis diligit me, fermonem meumcuftodiet, «SePater meus diliget eum, «Sc ad eum ueniemus, «ScManfioneniapud e-um faciemus.

De prima uoce, fi quis diligit me, poftre-mo locoobijcit.quôd fi ordoexaâè hic ob^ feruaretur, fcqueretur aliquem priusdilige-reDeum quàm.diligatur abeo. Refpondeo, Loquutio, fi quis me diligit,fignificatomni-no uerum cultum ôc ponitur in gencre ac fine tempore,utfæpe folent uerba Hebrat, quod amp;nbsp;ipfeannotat ; Senfus ergo eft, fi quis uolee cflemeus ueruslt;Sc finceruscultor.Quod ap.. paret etiam exillononita longé præcedent« ucrficulo,fiquis habetprxceptamea,«Se fer» uat ea , ille eft diligens me , id cft , ille efti iierus £c germanus meus çultor, Senfus ergo, fi quis me diligit, id eft , quicunquc uult effc uerèftudiofus mei, meuscp fcâator,aut di-fcipulus, $ed inox plura teftimonia ad-iiçiann

Seçun«^

Secundo reprchendit,quod percuftodi-refermonesintelligam ucram fidem : ille c-nim uultpotius obferuationem mandatorü, id eft.realem præftationem aut obedientiam intclligere.Verba eius hæc funt. Sed prxterca quis eum bic feratfobferuationem mandato-rum interpretatur ueram fidemrat cur nó po-tiu$fanAamamp; honeftam uita?Certumcnim eft,Dominum ibi agere de âdei amp;nbsp;ueri in Dc-ura amoris fruAibus.

Reïpondeo.quis te ferat Beza tam auda-óer inuertétem ucrba Chriftiflllc dicit: fcrua bit fermones,tu ueró obferuatio mandatorü. Vide audaciamfubitzfaifationisac corrupt! onis uerborumChrifti.Nequaquam autem eft certum.quódibiagatur de fruftibus charita-tis.'fed manifeftumefl:,qudd przfcribat uera uiamautrationem agnofcendi Deum óc ap-prxbendendi eius fauorisomniumîç bonorum. Ideoetiam iîcintelligohancloquutio-nem, quiapafsim in fcriptura cuftodire fer~ mones Dei ueram doftrinam ac notftiam.id eft.ndé in corde retinere fignificat.SicutChri ftus dicitloâ. 17. Apoftolos feruaffe fermones fuos.qui tarnen malè præcepta Dei obfèruaue rant-Sicctiam Bucerus piæ memoriz utram-que haru ra locution urn expofuit.utcgo.

Si quis diligit me(inquit) fermonem meû feruabitjHuc intcndcre, bdifcipulimei^ani-tnos debueratis.in bis falus ueftra fita eft. Vul tis liquidem VIDËRI MEI dircipub'(en ba bes illa:(i quis me diligit ) mei^ longé aman-i ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciTsimi,

tîfsitni.uçftrum ergo er it, omnibus omißis, hoc dare operam,ut ferm on es mei à uobis fee ucntur.id eft, FIDE SYNCER.A PERCIPI-ANTVR. En babes quid fit h/c feruareferrao nes,amp; diligeré Deum.

Memento aUtemfimul leftor,q^ Bezaper feruare fermones intelHgit obedientiam prxgt; ceptorum.

Porro uero non admiwit, utloquutio, Et Pater diligeteum,fignificet gratuitum fauo-tem Dei autiiiftificationetn,nec tarnen expo-nit,quidipfeuelit cam fignificare. Verba eius hacefunt.

Poft^a per dileftionem Patris iuftificatro-ncni intelligit,nec uidet homoineptiftimus, û hoc uerum eflet.fore, ut prius aliquis feruet Dei mandata,quàm fuerit à Deo dileäus ac iu ftificatus.En quó nosabducant Illyricanxde monftrationes:

Vternoftrum fit uerè ineptus aut etiatn maiitiofus.hinc iudicetleâor. Ego eJarè often di per cuftodircfermones,non fignificariob feruationem aut præftationetn mandatorû, utipfcuult,fedfidem:credere autem nospri-ufquam iuftificemur,feu fidem anteire iuftifi cationem,eft etiamipfiusdoârina. Nihil ergo prorfus eft in mea hac fententia noui,inegt; pti,peregriniùe.

At iplein medio huius ipfius abfurdita* tis,qua mihi obijcit,ucluti in profundo quo-dam cœnohxrct. Nam ipfemet,non ego, uult percuftodiâfçrmonis Dei, feruationem man datorum

dâtonim întelligcre : nuit prsterea dileftiô* nem Dcierganos.nondçgratuita iuftificatiô ne,fed (utopinor )deipfad)Ielt;Sîiôneacciperei Ergoclarè facit hominem peius feruàre man data.quàm diîigaturà Deo:Nàm,Chriftus hî6 tlarè ex ifta cuftôdia fermonis, deducit dile-öionem Dei erga nos,feudicitfore, ut Deus nos proptereadiligat.En quo ipfum fuæ Be-zianae cauillationesabducant, utquæ abfur-daalijsfalfo imputât,in eorum medio iaceré ipfe depræhen datur.

Pottremôreprxhendit,quôdperilJa uer-* ba : Etad eum ueniemus,amp; manliorem apud cum faciemus,intelligam inhabitàtionem Pa tris, Filijamp;Spiritus fancti in nabis. Quid er-* go aliud polTuntilla uerba hgnificarefnum il-le uult Patrem Fili um ac Spintum fanéluni ucnire quidem ad nos, fed nonin nos äut iri nobis habitare? Quid quæfo potett oiinirto excogitari abfurdius,quatn negate dlantdul cifsimam prqmifsionem Chrilii.Ad eum ue-niemus,amp;apudeum manfionem faciemus, fi • gnificare inhabitationem Dei in nobis? Art fortèifte iiult,quôd Deus alicubi in angulô noftrarum ædium habitabit. At uerô ego ue* bementer miror.qua fronte ipfe mihi abfurdi tâtes aufît obijcere.cùm ipfe in fuis abfurdita tibushæreat,non ego,qui per euftodire fer-monem,intelligo fidem.Num enim ncgabit,fi dem elfe ante iuftificanonem?Numiuftifica-tionem ante renouationem elfe negabit?At-* qui turn demum uerè bona arbor fimus,

cum

eùm ad bona opéra coodimur, aut reno-üamur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Hifcefuis abfurditatibu« mihi falfô ob» ieéiis.confugitad fequétem concionem Chri* fti,ut tanto melius diuerfas niaterias amp;nbsp;fctrtei» tias conftinderc qiieat.

Poftremo, illo profugio unh gertuînum fenfnm huius pukherrimi difti Cbrifti c-uertere.quôd loquatur deptogrelTu gratiæ, non de initio. Quod tarnen non probat.nec probabit unquam. Contratinm uerô ex eo elucet, quôd limplieiterac in genere loqui-tur Dominus de quibufcunquc mortalibua, non de folis fuis Apoftolis.diccns,Si QVfS^ ' dcc. Quafi dicefet,quicunque uult eflcnribi con iunftus, hune ordinem fequatur, ôc fie ad meaccedat.

Hue facit etiam quxftjo ludx, cüï hîc Do-minus haefententia refpondet.Is enim errans in fententia Cbrifti,quærit curfe tantum i-pfîs Apoftolis.non etiarïi mundo patefaecre uelitî’Refpondetigitiir Dominns, imo omnibus fum paratus me patefacere.omncsip féru a re:Ca:terum fiquisuult uerè per me feruari, mei:puerèfequiautcolere, isferüet hune or-dinem, utprimumaudiat meam doftrinart, eamip euftodiat acCREDAT: unde fequeturj, utreconcilietur cum pâtre, ac ab co diligawr amp;nbsp;foueatur.nosip in co habitemus.

Verùm ut maximè probet agi hic de mentis non initijs gratia:,nihil tarnen efß ciet Góftst naniç oibus pÿs,sofdé effe ropt’as fpk rituales^

rituales, eodemlp fe ordine fuWequi in quo-tidianis exercitijs aut inftauratione £dei, qut fucrunt initio in prima conuerßone. Bodem çnim modo fubindè nos oportet per legem conteri amp;nbsp;pcrterrcficri ex agnitione nollrx immüdiciei.eodem modo mox Adem per Eu angeliü fufciare: eodem modo adthronum gratiçaccedere,amp; per ac propter ilium noftrû lacerdoté Chriftû,gratuitâ iuftiAcationê, feu quotidianam remilsionem peccatorum,recô ciliationem amp;nbsp;adoptionem flagitare,Gcut ini-tiozBadem quo^ ratione nobis fpiritus filia-tionîs,feuadoptionis , feueiusPatrisc^amp;Alij inhabitatio augetur ôcconfirmatur. Quare i-ftudfophifticumCrefphygeton de difchmi-jie primas gratise amp;nbsp;eius progreffu, ipfum con tra ueritatis lucem protegere non poteft.

Pergit oppugnare aliud teftimonium ex Paulo citatum,cuius partem Apoftolusex E-zekielis ca.37.utipfemetBeza teftatur, defum pAt.Hicprimum hxc funt uerba aduerfarij. Hjc quoqj rairor lilyrice, qua fronte base fcri-bere audeas.Infpice locos obfecro.Ero(inquit Dominus)illorum Deus.amp;ipfi erunt mihi po pulus.Quomodouero illorum Deus?Habi-tabo,inquit,in eis amp;ambulabo. Audis lilyrice,nos turn fieri populum Dei,cum ille in nobis habitare cœpit?

Beza hic in iniuftilsima accufatione,iuAif* ünlamrempetit,uult enimnos infpicerelocos i.Adfcribam igitur integrum locum Ezeki diss, unde hæc Paulum dcfumplilTe, ipfemet confitetur*

tonfitetur. Verba eius bæc funt:

Dauid feruus meus ent PRINCFPS eo-rum in aeternum.Etego percutiâcum eis fœ-dus PACIS, lœdus perpetuum erit cum eis:amp; ponam eog, amp;nbsp;muitiplicahoeos-Att^ ponam fanAuarium mcumin medio eorum in «tec num,amp;cric HABITATIO meaineis.

Hîc audimu» Prophctam primum indica re,perqucm ucht feruarc popuiii, nempeper Mefchum tilium Dauidis . Sccundó dicitle uellecumcispercutcrefœduspacis. Vbi nc-ceflario includitur iuftiHcatio aut remifsio peccatorum:nam pax primum poftiuftifica-tione'm fequitur.fecundum illud Pauli, lufti-ficati fide pacem habemus.

Póftremolocopromictit Deus inhabitati önem in populo pofito ih fiiötabernaculö,

Hinc iudicent orhties candidi leftores, an Ezekiel meàm aut Bczxfententiam probet. Hune uerô locum breuifsinjè Paulus attin-gitcitans,tefte Beza ipfo.

idoc eodem modo.fenfu ac rerumfcric, etiaiti Paulus prædiftum Prophet« locum ad fuum inftitutumapplicat hifceuerbis. Quarc e.xJte de medio eotum , amp;nbsp;feparemini, dicit Dominus,amp; impurum ne attigcritis:Tume-. gocxcipiam uos. Etero uobisin Pattern, uos encis mihiin filiósót filias: dicit Dominus omnipotens.HïcaudimUs primum uel-Ic Deum,utpopulus feu homines fcruandi,fc feparent abimpijsamp;omni impiiritate:quod fitper uocationsm uerbi ,c0tr)tioncrolt;p, qua

’ H aliqu»

aliquoirrododefinuntfurari , latrocinarî, fua fcelera aliquo modo deteftancury amp;deni^ que per fidem diuinitus in cordibus eorungt; excita tam ac donatam,adDeum feu thronuni gratise confugiunt,ut pcrditi fiJ^

Secundo audimus Oeum pFomtttcre,quod uelit eos excipcre.id eft.in gratiam reconcilia tioncm'qj admittere,feu iuftificare.ficutbcni-gnus iiic Pater fuum perditum nebulonem.

Poftremo promittit, qubd uelit ita cuqi eis uerfari aut habi'tare, ut pater cum ü-beris in uno domiciito,eos(p,ut liberos curaré ac fo uere , eoslp fpiritu adopïionis donare, qui in-cotuiU corde clamet Abba Pater,eislp teftimo nium prxbeat,quôdfiligt;Deifint.

Ita clarilsimè uidemus tum Paulum tum Ezekielem , quorum loca nos ille infpice-reiufsit, fecundumnos contra eumpronun^ ciare.

Hicpoffemoptimoiurceum afperius $lagt;i gellare.ut ipfc me infontem,ac dicere.Ht« quó que miror Beza , qua fronte amp;nbsp;confcientia haiclcribereaudeas, idquc infuper graaifsi^ mi criminis locoalteriobijcere.quoduerif. fimà tibi conucrtirfSednolo infeâatiônibu» ullis uti.

Attigeram etiam locum i.Timot.î.Si qui» igiturexpurgarit lèipfum ab his, crit uas ad decus fanftificatum, dc accommodum ufibu» Domini.

f^uxrit ille unde fit illa expurgatioawtfan-ftificatio?R.cfpondetei Ioannes,'Sanguis Icfi»

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ChrilU

Chrifti niundat nos ab omnibus peceati«. CS fl U tem Paulus illiciftis mundatis ua(îs,poni-. ceaturufus Domini honorâtes,quæro ego ui cifsim,quis priorachonoratior ufuseftno« ftrorum uaforum aut corporü Domino,au» quod maius hoftrum decus, quàm fpiritunt Domini habitare in cordibus noftris? Vnde porrôfequunturalij minoresufus.

Hinc traniit ulterius ad alia uerba mex de monftrationis exagitanda. Primumautemre citât integtam meamratioci'nationcm malê confarcrnatam,exclufis nempè de medioqui-bufdam. Moxuerö arguit me fœdè infeiti« amp;nbsp;contradiftionis,ut qii i dixerim,conditio aa creatio ad bona opera fit PER inhabitati^ onem Chrifti,eiusip Patris,amp; fpiritus fanéli in nobis:ac moxfubiecerim inhabitationeChrt fti in nobisamp;renouatione noftri rem unam amp;nbsp;eandem fignificari, Non fcripfi autem rent eandem fignificari : Hoe uerbum tuum,nott meumBeza eft.

Cur ipfe fingulas uoces famelica Sophi-fttea arroditjót non ad iplam fummam argu-mentitefpond'etf luftius uerô iple uel infei-t tixueletiam malitix argui pollet , qui non confideratiftasres motufüe, nempe inhabit tationem Ipirirus, amp;nbsp;regenerationem , turn prorfus myftieas ac nobis obfeuras efle,tü etia lihi inuicem coniunftifsimas amp;nbsp;uiciniàimas.

Non uult ctiarn confiderare,uoculam PER, non omnino fempercaufam efficientem indicate : Sed non iraró eau Tam formalem,

H quot;4 qu2Ê

tümcire rei dat,tuin îpfàrcacft.uteùW Paulus dicit. Ad oftetiiionetn iuftitix, PER. re xnifsionem pcccatörum,non id uult, Remifsi onem peccatorüm eße caufätncflicientem iil ftificahonis, ut putauitOfîandetamp; Papiftz, fed elfe ipiàtn ré aut forma exhibédz iuiiitiç.

Tuniporrôconfiderct, eondiad bona ope ra,poflc quiddam pofterius EgniAcari, quim illud primum renöuari,fiibinde enim ad alia at(p alia Opera,officia,aut conatus condimur autidonei fimus : ut ApoAolifuntaliquategt; nusàfpüfandoinhabitatidc renouati moxà principio fuæ conucrfionis:Atillacreatioaut conditio ad tantam fundionem ,contigitegt; is poAea demum, cùm funtinduti uirtute ex alto.Sic uidemus iftum, dum aliuminfcitis arguit.in fœda infcitiæ crimina incidere.

Quanta fophiftica eilet,fi cùm dixiflem,!! luminatio mundi fit PER. (blis pratfentiam:iSe aliquanto poft fubieciHem, Iblispratfentia in hoc mundo eft terrarum illuminatio,me co-tradidion is ac Infcicia: arguere uellet ? Et tarnen ilia prxlentia Ipiritualis folis intra nos, mul to eft noftro intelleftui difficilior lt;amp;nbsp;reno uationi noftri uicinior.

Secundum amp;nbsp;multo etiam crafsiusfophi-fma.ne dicam impudens calumnia autquid-piamgrauius, eft, quod fcribithifceuerbis: Deinde,an non faltem in fcholisdilcerede-buifti.nec quicquid antecedit,eirc caufam effi cientem.necquicquid aliudfequitur.clTe an-tecedentis eftedum.

No.

Norunt fané hoc uelrußici, qui fcholai aunquam frcquentarût, ut ncc dicm cflè eau fam nodis , nec noâcm eße caufatn (]iei,nec hyemem ueris,aut uer xftatiSjautæftatcmau tumni.etiamfife inuieem lèquantur,4SS:prjece dât.Sedego ex tequxro.annôtuhocipfblo CO hase mea uerbamodo adfcripfifti, Renoua tio feu inftauratio hominis per inhabitations eft reuera effeftus.AVT certè confequens iufti ficationis, non antecedens Curigiturtu ift (cholis autetianitnuijs,non didicifticoniü-ftionem AVT.non fimilia copulare,(èddifsi-inilia dilîungere? An is qui dicit quod cer-no autbos eftautequus, habetequum amp;bo-uem pro cadem re,ut quicquid fît bos, fit etiâ equus,amp; côtra?Obfccro,ut fit poft hac modus in cauillando amp;nbsp;calumniando.

Quod ibi mox adijcit.quo tandem iure re generationem habebis pro iuftificationis effe Au.paulô ante folidè refutatum eft,quibus il. lud adiûgo.Prophets de tota feripturateftan tur,peccatà aut iniuft;iciam nos difiungerc à Deo: Ergo contra iuftifiçatio nosconiungit cum Deo,ut iplè in nobis habitet amp;nbsp;nos in eo: obferua ic^or hoc argumentum, quod uel (b lum iftum iplbrum modum apprehendends iuftificationis redarguere, amp;nbsp;inhabitationem iuftificationi poftponendam eftc.demonftra-repoflet.

Tertiô,negat contendenduin eficregene rationcmfequiaut antecedere iuftificationé. Cur igiturtuusCaluinut contendit in réfuta

H J tioQlt;

rîone conciliabuH, regenerationem feqçi, amp;nbsp;çontra fuper Ioan.j.afTçrit, cam antecedere efle primam lanuam Cbçifti^ifmi. Veçba e-îus nxcfunt:

Nequetamçn intereanegandumeû.quin perpetuôconiunûxfintac cohxreantdux i-gt; ilx res:iândificatio iuftificatio :Sed perpe^ ram indeinlertur,unam aceanderaeße. Exempli gratia,folislumen, etGnunquam fepa-ratur à calorc , non tarnen calot exiftiman-dus eft.blemoq; tam rudis inuenitur, qui non. Vnum ab altero diftinguat. FATEMVR. ERGO-, SIMVLATQVE IVSTIFICA-TVR ÔyiSPIAM, NECESS ARIO IN NOVATION EM quoq; S E Q^V I. Neque. uerp dç çoambigitur ,an fanâificet Chriftus necnc.quofcunqjiuftificat. Hoc enimelTet la-cerareEuangclium,adeoq;Chtiftû ipfum di-Tcerpcre.Idem fuper Euangelium loan.j.çon-trariumhifceuçrbisaffirmât. HIC ENIM lîRIMVS IN REG NVM DEI ingrefliu lt;ift,utfis nouus homo.Quoniâautem infignis eft hxc lententia,lingulas partes propius ex ci; tere çonuenit-Videre rcgnum Dçi.iacra ualct qcingredi in cegnum Dei:Sicuti Qriox patebit ex contextu.Sed fallûtur qui regnunp Ôei.pro cççlaaçcipiuntcùm potius fpiritualé uitam ü £nificet,qux lîde in hoc noûdo inchpatur,ma-giscjt indies adolefcic,fecundum afsiduos fidei progrelTus.Ita fenfuseû,neminem uerè aggre gari in Eccieliam polTe, ut cenfeatur inter Dei Iilios,qn priutjenouatUS fit. Ita,qi brcui^er hjq ©ftenditur,

«Rcndîlur, quale fit hic Chriftianifmi Initiû: iAtep hac locutionc fimul docemur.exules nos ac prorfus aliénés à regno Dei nafei, aç perpe-tuum nobis cum ipfo difsidium elTe.doneca-lios fecunda genitura nos faciat.amp;c.

Poftremó dicit me ualdc imperitê diâunt AuguftinidetorfilTe, Bona opera fequuntur iuihficatum.non præcedunt iuftificandum. At ego non citaui aut etiam fakem nominaui hic Auguftinum uel unica iitera, fèd citaui e~ «infententiam, utin uero fenfu nuncin no-ilris Ecclefijs contra Pa|gt;iftas ufurpatur, non tjuatenusfophifta: çaabnfifunt,uttu hjc feri-bis, tametfi iHi non hac fcntçntia abufi fint, quam femperodcrunt.fcd ipfam rem iuftifi-çationis male ex. Auguûino 4,efiniuerunt de jnfufioneiufticix.

Récitât iteruna aUud meum argumentum,çuiut hase uis eft.TOta feriptura clamat fi deme^i|i'ftrumentum aut medium appræ-hendcndxTOfttficationis,nôinhabitationem. nusquam enira legirrtus iuftificari hominem perinhabitationem, ficutOlîander amp;nbsp;Caiui-husçümfuoBezauolunt, Igiturfic fentien-dum eft,ut feriptura loquitur, Et porro quo-niamSeriptura excludit inhabitationem, ex modo autmedio iuftificationis , Igitur eani Tequi iuftificationero : nemo enim certc dieet earn antepederefidçm, amp;. aliquo camen lo co eflè cogitur in hominis conuerfione aut pictatciPraetcrca Deus non habitat inimpijs, icd in ijs , quor fibi in templa fanéù hhj

H 4 fui

fui faftguine mundauit ac confecrauit.

Hoe argumentum ifte bonus mr prorTuf non Ibluit, fed ad peregrinas materias digre-ditur.dicens. Nos nee per fidem quidem lulli fieari.fi qualitatemconfideres. Quidhocad remfitem jnhabitationem eum fuis elïeôi-bus non eflc confnndendam,amp; alia,qux pror fusnibiJadfolutioneni huius argumenti fa-ciunt,

Poftrçmo dicit.Quxro,in qua tadcin febo la Dialeftjces fic argumentari didieerisfnee ta men indieat uinum argumenti. Quatro igitur ego uieifsim ab co.in qua fchola ipfe fie folue reargumentadidieerit, nihilnçmpe adrem dicendo.amp;pofircmopod multas peregrinas nugasadfirmando nonualere argumentum, nee tarnen uitium indieando.multo minus re darguendo?

In qua etiam fehola Diaicftices ita didici fti foluerc argumentum,per fophiftieam Apo fiopefin autpraeteritioncm.ut tacendo omit-tas meum ualidifsimum teftimonium cx Er ph.i citatum: ubi difernfsimèPaulus primi^ ponit feruationem autiuftificationé pergraü am , pofteademum eondi ad bona opera in Chriftolefu , id eft.perinhabitationem ipfi«, us.Itcm illudeuidentifsimum PauJià mç ci-tatum.quod in Epiftola ad Roma. ubi ftudio acordnief uttuctiam fateris)restraftat,pri» mumdefcribendo iuftifieationé de medium tius apprçhendendx fidem cap-j-dc 4. poftca demum cap. y.donatione Ipiritus fanâi ciufip diffu-

diffufioncm în corda noftrajtem quod citau'i Caluinum regenerauontiu iuftificationi poft ponentem.

Hifcç omnibus ifte Rbeçor altoGlentio prxtcrnauigatis,demuni cauiftaturprxpofiti onem PER,de quapauloantedixi.

Hæcnimium prolixe coaâusfum agere, contra eius aj folutionem, ob. innuniera fo-phifmata,qux hie in eaadmifeuit. Hincuero nihilominus apparet falfum el^e iftorum ôi Oliandri dogma,qubd per inhabitationera Chriftiiuftificcmur , ficutiftefubinde bené Ofiandheè repetit,ut intra nos Chriftum re-cipiamu$,amp; poftea omnia ex eo in nobis IN HABITANTE HAVRIAMVS, oblitu$,g»fi. de^d thronum gratis accedere debeamus, Si ibi PER df PROPTER ilium Pontificem,in fuo cœlefti tabernaculo, iuxta thronum gra-tix,remifsionem pcccatorum,amp; omnia borta cmendicare. Credo fané eû reftius fentire,fed certè inco n modifsiraè amp;nbsp;contra morem (cri-ptursde^anto articuloloquitur. Vcrùm de liacre etiam poftea aliquid dicecur.

ÇONTRA 34. SOLVTIONEM.

Hane eius folutionem.quàm fophiftica ac falfaftt,non bené poteritlcftoranimaduerte re,fi non habcatadiuniftam meam demoftra-cionem,namipleeani prorfus frauduleter re citauit:Quare ipfam primum adferibemus.

Zuinglianipriores, in PRAEDlCTlS VERBIS COËNÆ.tantum illihn manduca-tionem corporis Chrifti eollocauerant, qux

H $ eftei

effet perceptie frqftuum beneficiorum, feu efficaeix aut meriti corporis , fanguinisaut pafsionis Chriftijid cft, remifsionis peccato-rum.aut iuftifîcationis per fidem. Eam uerô Kiandueationem prxfens eius erroris inftau-rator, EX PRÆDlCTIS COENÆ VERBIS explofit , amp;nbsp;aliam nempèman-ducationem inhabitationis aut incorporatio nis, pro ea fubftituit, quz efîet medium aut adituS ad illam.quodin mea fideli admoniti' one,citati« eius proprijs diftis.oftcndi. Nunc porro liquide ex przdißis apparet, etiami-nam ipnus manducaciouem inde exploden-dam effe. Ergoreieâisalijs manducationi-bus corporis Chrifti.necefîâriofequitur, no-ftramhanc Sacramentalem aut corporalem, qux folafupereftibi àÇlirifto inftitutam fan» citam^effe.

Siiam folutionem ipfe fie incipit. Re-fpondeo Illyrice, Hîc fi ufquam alibi, quo fpi ritu (Tucaris, etiam ipfospucroscognituros: primum enimfatfumeftquod dicis, priorcm illammanducationem à D. Caluino cxplo-fam elfe,Nam fi ita eflèt, ubi tandem laïus no-(Ira confifieret?

Refpondeo ego tibi uicifsîm.omnes bine cognituros, quibus ueritas curx erjt.te in hoc certamine prorfus fophiftico ( ne quid grauius dicam ) fpiritu duci ; nam ego non di xi in genere Caiuinum fimpliciter.illam man ducationem Chrifii.quzeR rcmifsio pecca-torum cxpIofilTe/ed tanuim ex illis uerbis la-

erz

tes Ccen«, Accipîte amp;nbsp;comeditc.Hoc eß corpus meum^lèu negaflc Zuinglianorum inter-pretationem , ibi tantum fpiritualem illam fruéiuum aut beneficiorum CHRISTI perceptionem intdligentium eße ueram, amp;nbsp;îuam de cflenti'ae corporis ipfius manducati-onc pro eafubßituiße : cuius rei probatio-nem mea demonßratio tcßatur eße in ßdeli admonitionc : C^æ teßimonia ex Caluini fcriptis citata, ißum à mea probationeauer-tiße oportuit, ß uerê earn foluere uoluit. Quod cùm non fecerit, uerè me iliis meant feotentiam probaße iàtisclarèeHconfeÛus.

Ex illis uerô tcßimonijs, ego tantum duo hjc adfchbam.

Super locum i. ad Corinth, undecimo; deuerbis Cœnac Domini, poß Zuinglianorum reprxhenßonem itaßribittPrxterea aü dio quid VERBA fonent. Neque enirti mortis tantum amp;nbsp;refurreâionis fus benefit cia nabis offert Chrißus, Sed CO RP VS IPSVM, inquo PASSV3 ES T amp;nbsp;refur rexit,hoc eß, VERE, nobis in Cœna dari corpus Chrißi.

Ibidem fuper j. Corinth.n. Videamus, Q^yOMODO nobis detur corpus Chrifii, QVIDAM nobis DARI exponunt, dum panictpcsefficimuromnium bonorum, qu* nobis Chrißus in corpore fuo acquifiuit^ dum fide inquam ampleólimur G H R I-S T V M pro nobis crucifixum , amp;nbsp;i mortals cxeitatum ,eoque modo cfiîcaciter omnibus

omnibus eins bonis communicamus .Qu« fentiunt/ruancur fané illo fcnficEGO autem tune nos demum participare Chrifti bonis agt; gnofco,poftqqamebriftü ipfumobtinemus* Obtinen|autem dico no tantum, cuni pro no bis fadam uiAimam eße credimus:fed dum in nobis habitat, dumeß unutn nobifeum, dum eius fumus mébra ex carne ipßus, dum inunam denilt;ç amp;uitam amp;nbsp;fubßantiam (ut ita ioquar )cum ipfocoalefeimus.

£n uides ipfum clarè illorum interpréta-» lioneni,quomododetur nobis corpus Chri-fti,tantum de fruébbus intelligentium explo ßße ex uerbis,Hoc eft corpus meum, amp;nbsp;in fegt; eundam partem uerborum facrz cœnz reie-ciflê,nempà. q uod pro uobis datur,quia in pri orc tantum ipfius corporis exhibitiodeferiba tur,in pofteriore auté.propriè fruftus aut be-neficiatfed in fideli admonitione plura eius teria di^a contra Zuinglianot adferipß.

Hinc igitur iudicent etiam puçri,quo fpi-ritu in bac parte uel ego uel Beza ducatur.

Fofthanc fallaciam.penèdixiffem tetrtm ealumniam.fubijcitaliam plané ßmilem hiC ce uerbistDeinde manducationem.quam uo cas inhabitationis ßue incorporationis, G tU explofiflêSjquid quæfo effecifles?

Non dixi me cam fimpliciter expioGße, fedprzcedentibus argumentis liquidomon ftraße,eamncquaquam inuerbis facritefta-menti, Hoceft corpus,proponi aut inßitui. Quare faîfo mihi hoc trifte feelus aut pern icio fum

fum errorem tribuit,cui infuperfiiperßruic horrêdam criminationum amplificationem. Deuscohibeat iftas diabolicas criminatiön.

Quæobfecro teChriftiane frater, impu_ détior calumnia excogitari poteft,quàni fi tic gantiinaliqüo fcripturs loco agi demcrito Chrifti, aut alioquopiamfidei articuloquis obijciat.cum-omnino meritum Chrifti aiita-lium aniculum exploders, ficuthieme ca-lumniatur.

Ex hifce tragicis accufationibus aut crimi. nationib.digreftus.quærit ubi ego didicerim ifta ciuo epitheta,Sacramentalis amp;nbsp;corporalia lynonyma efleiRefporideo non utor cis,ut pla ne ß’nönyniis.fed ut diuerfas quidem,fed tarnen cóniuniftasproprietate6 èiuscommuni-cationis.q^uam Chriftüs in facra Cœna infti-tuit,fignihcantes. SedideOconiungo ifta duo epitheta,quoniam omnia Sacramenta funt ex tertia quxdam ftgna.quibus promifsioes Dei Confirmantur.utipfemctconfitetur. Mandu-caiiohem uero illam corporis Domini eftc fî-gnüni,ftgillum,aut pignus eius facramenti amp;nbsp;prorrtifstonum,ipfimetconfitenturn5femel; tüiîl porro ibi corporalê manducationë iiifti-tuijdarèipfe Dominus tcftatur,quide externa manducationë loquens,dicit,Accipite amp;nbsp;co medite,Hoc eft corpus meum.

Locutio Sacramentalis manducatio, tantum ifti noftræ,quam ex uerbo Dei credimus externo ri tu fieri,conuenit, non ifti ipforum, quam illi dicunt «tiara extra hoc Sacramentû haberij

l?ab«ri,atcpadeoantcquam üîlhocuel aliud ullùtn facramentuminftitutum eft, quætpefl: propriè fpiricualis. Qua re illi reuera facramë taiem manducationem tollunt.

Quare apagefîs tu potiuscum iftistuisfî« gmentis, ex diametro cum uerbis facrofandi teftamenti Chrifti pugnaiitibuSi

CONTRA SOLVTIQNEM.

Hanc quoque (blutionem connexuit cunt præcedentibus tribus , licet plurimum inter fe uarient.uttanto minus inillocumulo auc coùfulïone diftingui,amp; fophiftiex ipfius frau des animaduerti pofsint.

Hîcuero diligenterobferuetür tilalitioû fophifticaliominis : Ego enim initio raeæ de-monftrationis,diligenter diftinxi facrumtei xtum huius làcramenti,idqueetiam compro-* bante Caluino, fimulljjoftendi.quid fit eilen tia huius (acramenti, nempetota illaexiften^ cia aut eflentia, Accepit amp;nbsp;dédit panera ac ui-num dicens.accipi te amp;nbsp;comedite.Hoc eft corpus meü,Hiceftlanguis meùs.ufcçad, (^od pro uobis traditur,amp;c.In fequétibus uero fru ftû ac finem efFcéturaûe huius lacraraenti de-fcribi.oftendi.

Hanc turn diftinftionem textus, tüm etU ara appellationein huius facramentinon im-probat.ficut etiara in folutione primç demon ftrationis ab co comprobatam eiTe fupra o-ftendirSed infuperetiamin recitationefum-* mi noftrx demonftrationis eam maliciofà præteriqcum non ignorée in ca diftinftione

A âppelbtionc ElïentixacFru^lus Fundamt mm aut bafin totius huiusmeæprobationià confiftere,amp; lucem omnibus fequentibus af, ferre.Omifla igitur maxima parte dçmonftra tiotjis récitât fequentia.

Recitatis uerö aliquotlineis.inquibus oagt; ftendo Caluinum fibimet cotradicere, Incipie me arguere mendaci j, utendo aliter præcipu-is uocabulis.quàm uel res poftulat^uel meadt ftinftio euincit.

Sed prxftitcrit totam meam dcmönftrati onemad(cribere,uttanto raagisfraus çjusamp; fophifmata, raeaeip demonftrationis foliditas patefcant.Ea uerö ita habetj

Porröobferuetur illa palpabilis buius erroris contradidio,qua femetipfum redargu itaceuertit. Dixiin mea Fidcli admooitio-ne,amp;etiamfupra, duas elTe partes facPoian-üi huius Teftamenti,altera in quS eflcnna hu iuS lacramenti defcribatur , uidelicet ufque ad uerba,Quod pro üobistradituraut eflFun-ditur;Alteram, in quaefiFedus/ruftus aut u-fus eius indicetur, Quae diftindio eft fum-ma diligentia obferiiandaac retinenda.Eain diftindionem iftc cothprobat.hifce fupra quo que recitatis uerbis , Quod pro uobis da-tur, amp;c. Casterumhoc fecundum eftmcm-bruni promißionis,quod kuiter prætereun-dum non eft, neque enim fimpliciter amp;nbsp;fine adiediohe Chriftus corpus fuum nobis offert, fed quarenus pro nobis immolatum eft. Frius ergo membrwra fignificat nobis cor-?us

pusexîliberi.hocfccundum exprimit,qui$ ih defruftus ad nos perueniat ( Hxc omnia ilté in fuarecitationeominit.)

Idem quocpautor ucrifsimê dicit Epbe.r. Sacramenta tiosducere ad Chhftum.eireceu organa, per qux Chri(lus nos mundet. Ver» ba eius inter alia lixc fiint.Hicdemum uerus ac reâus Sacraniéti ufus eft reâà nos ad Chri ftum manuducere.Nota adChriftumaddu» cere,e(re cHeAum aut fru ftum Sacramenti, amp;nbsp;nonipfam eius dlTentiam aut fubftahtiam. I» tem in Harmonia docet,potione fanguinis Chrifti, fanciri hoc fœdus,ut(îtcf(icax,quod idem eft,ac (i diceret, potionë iânguinis prx» Cedereomninoefticaciam huius Sacramenti. At contra negari non pote(l,amp;ipfemet arti-fex iftiusdogmatis pafsim docet, inhabitatio nem Chrifti in nohis.qua renouamur,amp;ita in eumtran(mütamur,utßamu$ caro de carne, de os de Ofsibuseius, efle ünum ex præcipuii iplius beneficijs.quxpôftquam ad Chriftum addufti fimus.abeoaccipiamus.

Quarepalpabiliterfecummet pugnat, du iftam manducationcm Chrifti iam fatit efTen tiam Sacramenti,iam efFeftum ex ciuSeffica-ciaproueniëtemttam facit cam nos deduccrc primum ad Chriftum,iam beneficium ac donum Chrifti,quod poftquam ad Chriftum ad d U Ai furaus,amp; per cum ad thronum gratiç ac cefsimus, ipfîusintercefsioneà l'atre confe-quamur,càmhæclongifsimè inter fefe dirent. Longé enim aliud eft digitus amp;fern-io

Baptiftas

Baptiftae^agnô Dei mpßrans, g eft ipfun, bùacfacramenta nos ad Chriftû ducentia aii-udmea accefsioaut fides ad agnum,amp; pe’reû adPatremuclthronum gratiæ : Aliud denitp beneficia,qug poftquani hunçagnumauc me diatorem acçefsi, per«Sc proptereum impetro à DeoPâtre , guxfuntiuftificatio,fil;j eiusac fpiritus (anâi inhabitatio lèu renouatio, aut noftri in eum(ut ita dicam)incorpQratio,amp; de niq; uita«t;erna;Hzceft totamea demonftra-tioJpfe uero circiter in medio,facit principjû recitandz eius,exclufo(ut diftû eft) prxcipuQ eius fundamento.Recitatisigituraliquot ucr bis.quzhjc omniarepetere non attinet, tandem hæsmca fuaijjproponit. Itaqjpalpabili-ter fecum pugnatCaluinu^.dumiftamman-ducationemChrifti.iam facit eflentiam Sacr^ inenti,iam efFeftum exipfiiis cffiçaciap.rouç-t nientem.

Refpondet iHe,Hoc falftim eft Illyrice,aliud cnim eft D. Çaluino manducatio, quae eft ftftio,quàmillud ipfum quod mâducatur fpi ritualiter.nimirum perfidem, nempcChri-ftus,qui reseftamp;effentia l'açrampntorpm.ego dico fencentias Caluini pugnare in hacre, ille mih j uocabula quçdam exponit.Hjc igitur fci end um çftiftum ludere uocabulis. Ego no dico ipfum Caluinum fie male utiiftis uocibus, fed poftquam ottendi mea difti n(ftione(qu^m ipfe hicillæfâm przterit,amp; fupra eum luoCal Uinocomprobauit)priorem partem teftamen îidçfchberç efientiam, poftçriorem fru.(ftus:

I TuEg

Tum dertium oftendi ,eum fuis diftîâ.qù« és Uhr JS ôiiis fccitaui.eandcm rem, modo incaà f3m,modoine(rentiam,modoin fraâus auc eflfeôus ponere.

Idem nuncdenuo brèuifêtmê oftendarn; G forcé quxftionem iftam reâius intùeri ucl-kt.AliâsigtturdicitCa]uinus,(âcramenca tïo$ priitufm diicere ad Chriftû : Hoc fané efFeftu» Sacramfenti éft, qiii iam «ft extra ipfum facra-mencitm . Pofiquam uerô fumusaddudi ad Chrillum,tum demum fide comedendus ell. Itacphac rattortefècutMium ftntentiatri Catuî fii.niariducatîd fideieffet prOcul extra ipfarrf exiftentïam,aut(ut itadicam)extra corpus fa-cramenti inter retnotiores eius effeftas coHo-cartda.Sic amp;Bfezadicit faera'metita effcinftrd jriéta iri eum fineni inftifbta.utuniamur Chrî fto, Iccrum alibi Caluinus diciljpotionefarr-guinis (àncirihocfœduSjtJt fit ËFFÏÔA X. Hoc fanèeft fpiricualenT iltanfi irrindôcatio-ncm afité omneni efficatiam poricre.Idem do cctmâdücatiünem fidei cffeunum ex prascî-puis Chrifti beneficijs, quod poftquâ ad eûnà adduâi furnus.pçrcipimus.Palpâsneiam quâ illî contradiélionem obifciam?

Ego urgéo diftorum jpfius deûcramen-tis ac Ch'rilti mâducatione pugnantiâ.Quac dî fta ille non concordat, ut foluentenr oponu-iffet : fed exponitmîhi uocahula Caluini ,gi manducaxio ei nô fignificetipfum Chrîllum, quod cgoei nunquam obieceram.

Noli mibi exponerc uocabula^de quibut b*«

tóe lis non eft,fed d!ââ pugoantia Caluîn; com lt;tordatô,guis »era folutiopoftulat facetv.

Sequitur porró in eiut textu,ubipriman« funt mea ucrbaab ipfo recitata, pofteaeius.IS facit Caluinus fpiritualem manducationê nos ’deducerc ad Chriftuni.Iterum(ittquit illc)hoe faifum eft.

Obfccfo afiftoft clarè fcribit Epbc.Ç. offici Um facramentoruiu efte.uos ad Chriftum ad. ducerefan nonautem in medio ^corporeauc «xiftcntia huius facramenti collocat (piritua. lem mauducationem in uerbis, Accipite amp;. co. médite,Hoceftcorpus meû:Quç tandem an. daciauel etiam infonia eft,hoc n égaré, ac die« Te,Galurnumfolum patiem acuinum.uelfoli «quam uocare facram.enta?Si itla Tola elcmen-M per fefe uocatlacramenta.graaiter peccat.

Itcrum mea netba récitât, lamfacit benefi lt;damac donum Chrifti,quodpoftqnam ad e-um addu'Äi famus,à Pâtre confèquamurHoc «erijm falfttatis arguit. At qua tadem fronte? «n negatnosprius opwtere ad Chriftum ue. «irefeaaddnci.priaftjuameum corned amus? An potius oportetnos prius comedereeum, ^uàm ad ipfnm neniamus?

En uides ChrilManeleftor quo candorcdc parrheft« ea omnia qu« fefatate non poteft, j Ueipræterit, ut initio hums folutionis fecit, «el falGtaris audafter accufat.

CONTRA i6. SOI, V TïO'NEM.

In hacfolutione,qua tandem apertèi prio-Tib.ieparai,partimreÿcit fflèam explication«

1 a loei

Jopi loan.tf.panîm ctia muera ra cfTc agnofce-re cogitur.

Primum autem obferuetur eius hyperbole,quód dicic, meiliatntraâationcmauc de-inonftrationetn uix quatuordecim paginis abfoluifTe.cùm tantum fexpagcUx lïnt.Quod quidem mendaciolum.perfc fanèleue üt.fed ramen indicium ell eius importuns amp;nbsp;im-pis rhetorices,quam (ut paftim fuprà ollendi inus)non pudet ex mufca ekphancum.ócuv cifsim ex elephanto culicem,facerc,pro uteius .alTe£lusferuent,qusimpgt;aimpullura in fa-cris rebus tra Aandis pernicioltsima eft, amp;nbsp;pu liilos Chrilli,etiam cum res ipfs bons uerxc^ funt, magis dementat, qdocct.Meritopro-feélotaiesfophiftsunicum fuisfcriptisomnibus pulillis Cbrilli amp;nbsp;ueritatisamatohbus fufpedi amp;nbsp;exofi efle deberent.

SecundOjCum foleamus eis refpondere,ifl cap.Ioan.â.non agi de facra cœna.eoqj non ef-Je confundêdos textus,dediuerlïfsimisrebus agentes:rerpondet,nonagiturquidem iHicdc lacra cœna;atcertèagiturde eadem manduca tionecorpons Dominijquod tarnen non pro bat nec probabit ung Sed làtis forteell, quod ipfe id dixit. At ego hoc breui fyllogifmo, non adhibitis 14 paginis, contrarium liquide pro-, babo.

Vbicuncpagiturdealicuiusfacramenti fî-gillo.pignore, amp;nbsp;eo, quo aliquod facramentû .conlîrmatur, ibi etiam de illo ipfo facraméto agitur, Vniuscuiusq^enimfigillocum generi ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proprium

proprium eft, nt fint fuo diplomat! coniun^ dirsima.illatpproprjeobfignent. At iftiteftit turfpiritualem mâducationem eße figilkim «Îtpigniisfacraîcœnæ,colt;p illam confirmari, CaluinusfupraExod. i4jHcbr.9.io.i. Cor.n/ BezaMatth.iö.Teftantutijdem etiam de ilia ipfa manducationeagi.loan.tf.Igiturillic agi tiir de facra cœna.fed hoc eft falfifsimum, di negatur etiam ab iftis.Igitur amp;nbsp;illorum antecedens eft falfum,quóddeèadem fidei man-ducatione agatnrin uerbis.accipite amp;come-dite;Hoccft corpus amp;(angui8 meus.Accipe i-dem argumentum aliter,Vbi non agitur de lacra ccena, non agitur etiam de eius proprio pignore, figillo aut re,qua ea fancitur.uel con nrmaturillud fœdus. Sedloan.6. non agitur de facra cœna.lgituretiânondecius proprio pignore.Vel deniq; hoc modoJoa.tf.non agf-turdepignore,figillo amp;confirmationc faersf cœnæ.lgituretiam non deeadem manducati one corporis Dni, de qua in facra ccena,quam eße figilium,pignus,confirmationé,amp; id,quo illud fœdus fanciatur,clarè Caluinus amp;nbsp;Beza leftitur. Refpóde Rhetor per tuas 14 paginas.

■ Sequitur igiturhinc hoc idem, quod lern per urfimus.non agi hîc de facra cœna.non a-j gi de eadem manducatione,dc qua in uerbis, I Hoceftcorpus meum.ac deniqjnon redêac piêhincfàcræcœnæ Sacramentale externâfie ttianducationem oppugnari.

Reprxhendit Beza hic cos,qui doeët, quôd^ çaro Chrifti catenusnotalat, fitlppanit no-i.

I 3 ftet,

fi«r,qvatenvs pre nobis psflaeft.amp;ànobisîd licrificium fide apprxhcnditur.lfti enim UO' luntprorfus.Oliandri more,hoc diâumdoce re, quod i pfamet efTentia aut fubftâtia Chrifti pafcamur ad lalutem.

At Chriftus ipfe nobis fuam fententiam Jiquidó exponit,Primum enim dixit,fe effe pa nemcœlcftemamp;uiuificum.ld cùm fepiusia cu lcafret,adiecit etiam, oportere homines illu panem edere,Madem addit explicationem hi» fee uerbis uerfu ^i,Panis autem, quern ego da» bo,caro mea eftxcce facit grad um i fua perfo» naad carnem,amp; addit porrb luculentifsimant cxpo(itionem,quomodo ipfe aut caroeius fit panis.caromeaquamegodabo PRQ Mun» 41 VITA,

Qpo membro non id agit, ut diftinguat hanc fuam carnem abaiijs carnibus,quafi pin res habeat fuas uetas cames,aut hanc fit datu» rus nóaliastSed illuc rerpicit,ut declarer, quo tnodo dicat uel fe,ucl fuam carnem elTepa» ncm luuificum, nempe quia hxc caro aut cor pus chrifti patietur pro uita hominum,id paticndo redimet homines ex morte, dcac», quiret lufticiam imputatiuani, qus uita: çau» fa eft.

£cceaudis uerifsimammaximeipautenti cam glofiàm,quomodo, ât qua rationc Chri-ÛUS ibi dicat, fe, fuum corpus ac carnem efle uerum panem, non quia ille ipfa eflentia fuse perfona; nos pafcat, ut Ofiander cum i» ftis f«rmàamp;if6rD9itt««mpr«lucutu$eft,$e4

«a tenus

««tenus eft pani«, quatenu! pfo munJi autho «linü uita datur.nempè ut ipfè moriendo nos À morte liberet. utipfeprxftandoillam fum-mam obedientiâ extrem« exinanitionis iu-Aidam nobis acquirat, quæ libérât à morte,«Sc fseciuna uitx coram Doo eft, utSalomon fçpe pronunciat,amp; Caluinor fuperbunc ipfiimlo cum cómodèdiiTcritjiufticia eftecaiifamuit;.

Confîderet Chriftianu» kftor, an non ba c Chrifti^loHâ aut expofitio potétifsimè rc-da. -guat irtorum fîgmenu,qoèd caro CbriÂi e ire nusnobis uitam dct,quatenu«iplafua tia no$pafcat,amp; non quatenus pro mundi ui-tadetur,quatenuslùa morte nobismcrruis in inferno,uitam emit,amp; quatenu« pro nobis ju ftidam legi,ir«,ac feuer« Dei luiticigpraeitat, qux unica uit« hominum caufa eA-

Atc^adhuncintelieAum feu gloïTanJiquo modo Chriftus in nobis falutaris.tota nos iert ptura deduoù,‘ubicp damans,nos morte Cbri-fti liberari à morte,amp; redimi ad uitâ, nos fan-guine Chrifti lauari, amp;nbsp;denit^ obed létia ac paf fioneChrifti eamlegisimpletioné amp;plenifsi mamperfedifsimami]?uel etiâ fuperabundan tem iufticiâ nobis parari,ob quam lex amp;nbsp;feue-ra Oei iufticia,quantûuis antea irata nobis (ut jtadicam)uolens nolens uitam dar« cogttur.

Càm igitur tota feriptura bane gloffam comprobet,amp;urgeat,quôdpafsio Cbrifti aut ifànguis fint nollra iufticia.redemptio à morte 4cacquifitipuit« , «ScChriftusipfe earn nobis alibi môftret,docés,fc iSc panSuiteautfii

îùtiferùm efle.qöia detur p ro munîJi uïta.nfc» ceßanohunc fenfuni horum uerborum hîcô£ alibiin totafcriptura monftratum fequicogi .mur,rciefto iftoOlîandhco.qiiem Bezxuer-baiatpifsiraèexprimunt, ut Chriftum intra nosrecipicntes,omnia INDE HAVRIA M V S.quod ifte farpifsimè inculcat:Non eninl jpfàmet Chrjftifubûantia aut cius inbubita-tione.fedciusuulncreaiït mertio.utproximâ caufa Feu medicina,telle Elàia, Fanamur amp;nbsp;fàluamur.Hucmodo huncloannis locum «iti am ipfe Caluinusin Fuis inftitutiontbus expo fmt.cuius diâum pollea adFcribemus.

Quarc cùm in hoc textu reuera non pro» prié ipliusmec FubAantiæ comellio,(ut ifti uo iunt)urgeatur: led fruitio pafsionis ac menti Chrilli.eolpnec Fpiritiialis ifta inhabitatio aut incorporatio h/c tradatur,pcrperam omnmo ac impie hoc capuc, cum ilia îàcramentataria comeltione Domini in Facra cœna commiFee tur.aut potins illa perhanctollitur.

Scribit ucrô ipFe contra hune ueriFsimura FenFum in hune modû.’led hoc commentü de Iblaeflîcacix abFcp Fubicfto participatione qd attinei pluribus refutgre ? IpFc Chriftus opti-nius Fux mentis interpres.antequam hæc di» eeret.qux ifti ad Folam efhcaciam detorquét, nempequieditcarnemmeam,amp;c. Caromea efteibus, amp;c. dixerat,Panis , quemegoda-bojcaromea eft, quara ego dabo promundt uita.

Bella uero ratiocinaüo,poftca dixit fîcdgu tut

turJlîe uerfîculus non mônftrat rerum fcrti fum. Qüidfietiamaliquid fimilaantccefsit? At contra hatic ratiocinationentjiobferua.g» an te uerba explicantia habeatur illudobfcuri-usdidû.Sicetenimuerba Domini récitât loâ nes.Ëgo fum panis uitæ,qui de cœlo defcéditt Si quis ederit ex hoc pane, uiuet in seternum, panis autem, quem ego dabo,caro mea eft, quamegodabo PRO mundiuita.

Hinc igitur clarè uides, uerba Chrifti,quai quafi textum continent, præcedereante ilia, quæ ueliiti glofTx uim obtinent. Nam in prsi. cedentibus (atis manifeftè dicit Dominu s(^d üeluti textum nomino) fe eflc ucrum pancm; «fle comedédum, amp;nbsp;panem qucm fit daturus, efle ipfam camera fuam. Sequiturpoirô mox illa(quara fie uoco)giofia,quomodo ipfe fit pâ nis uitalisac coraedendus.amp;quèdillefitca-b rofua,cü protinus fubijcit, Quara ego dabo proraundi VlTA, quodidemcft.acMorieil do iufticiam ac uitam mundo acquiram.

Hancuerôgloflamaut expofitionem DO mini,quiairapij non intelligunt, hærentin h lis praecedentibus feu obfcuhore textu, quôd fit panis,quôd fit coraedendus, amp;nbsp;ille panis fi tcarofua« Quarc inde abfurdum colliguhf, «oi]t Dominidodhnam, utpropalara faliàm ac abfurdam,redarguere conantur, dicentes: Quomodohic poteft nobit dare carné fuant ad manducandumiQuare Chriftus porrb irtl pijs hoîbus no dignaturdenuo explicareqttàt Icmel explicuit : lcd tantum ui^et id omni no ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I S fiflê

«ffcacfoKuerntn.fïueillicredant fine non.

Fairumetiameft amp;nbsp;calumniofum , quod ifteobijcit,n»s ftacuereefHcaciam fine rubie-i-Ao. Quomodo enim poteft uidima in mor-tempro nobit Dari,fi nullusagnus Dei ibi efi-feftatuator? autnon nobisdatusnobisc^ina-r tuS'Cfirecredatur^Credenduni enim omnino cft.fi ftruariuolumus.Patremadeomundum dilexiire,ut nobisabztcrnoFilium fuum lar gitusfit, eumlp totius mundipeccataacpœ» nas in feferecepilTe^dcplanâabftulilIè lt;nbsp;Qua» re abeantinmalamrem iftxcalumniz.Non enim eft fcriptum, Subftancia eius fanadauc 'Uiuificati fiinius,led liuore aut plaga.

Concidunt igitur cauillationes Bezianat prorfus^, liquidoque apparet, interprétante ft ipfomet Domino , quid fit Cbriftum efie panem/uamfie camem dare nobis comeden oam;nempi idem, quod dare fefuamùe car» nem pro raundiuita:quod dare , pafsio aut ftcrificium fide eft apprachendendum amp;nbsp;co» medendum.quodque ipfeideode eatenusfit panis uiuificus,quatenus fc pro nobis in mor tem dando,uitam nobis emit.

Quod ad Patres attinet,quorum hîcfa» eit mentionem.hoceertum eft, quofdam hîc «deo importuné ipfam doArinamde Eucha» riftiaurulTe, utnonnullihinc etiaminfanti«

ftîana.capîte decîmofexto daré ita de hifce dî-gt; âisfcribit: Nid manducaueritis carnem dli) Hominis,amp; fanguincin eius biberitis.non ha-r Hebitis uitam in uobis. Facin us uel Dagitium uidetur iubere.Figura eft ergo,prçcipiens pa£. fioni Domini eflc communicandum, ôcüi»^ uiter ac utiliterrecondêdum in memoria,^ pro nobis caro eius crucidxadt amp;uulnerata. £n uides Auguftinum noftram lententiain contra UIos comprobareac intelligere de paf-gt; fionis comeftioneautapprzhenfîone.

Quin etiam Caluinusin jnftitutionibusea de pcrceptione pafsionisexponitunquit enini Dum in memoriam reuocac Chri ßu m panetn uitat efle faâum,quo afsiduê uefcamur, eiusip panisguftû dtfaporénobis prxbet.utuimpa pisillius fentiamus facit Pollicetiir enim no-bii.quicquidfôcitautpafliis eft Cbriftus,idad nos VIVIFICANDOS faâum ciïe. Deindehâc uiuidcacionem zternam efTa.qija dnc line ala» myr.fuftineamur Acoferucmur in uita.Siqui dem ut panis uit$ nobis nó fuilTet Chriftus,ni fi nobis natusamp;mortuus fuiffct.nid nobis r« furrexidètita nûc minimé effet, nid eius nafi uitatis,mortis,refurreâi6is,efdcacia,amp;fruâus res xterna foret ac immortalis. Quod totû ele~ gantçr hi$ ucrbis exprcfsit Çhdftus,Panis quS ego dabo, cuq mea eft, quam ego dabo pro mundi uita.Quibus baud dubiè innuit,fuunl nobis corpias ideo pro pane futurum ad fpiri-(tualem anitnx uitam, quia in cnertcm pro fa«-latf fiuftraofOBcadutncrat.

Atqthsc ab eo nobis oppofita,amp; nunc à mé dilucidè refutata fermé prorfus extra mcam priorem demonftrationem agitata font.

Progreditur igitur tandem ad meam de-monftrationem ,qu® in eo confiftjt, idipeui-* denter demonftrat,nec Capemaitas ibi quæ* rere.quomodocaroCbrifti fit comed$da,nec Chriftum etiamcismodumedendiibi decla-raee Horum quod priuseft concedit Beza.^d quidem eftfundamêtum eius dcmonftratio-TUS. Verba Bezian» coneeftionis funt bæc:

Hxc lllyr.ineoquidéredéfen tiens, qt Ca pernaicas arbitrator,non quo fenfu uct modo intelligendôe(ret,quodChriftu5dicebat,qiiç-gt; fiuifie.ut ij folent.qui.quod fibi dicitur,appro bantes, tarnen deipfius modo amp;nbsp;ratione per-; contantur:(ed potiusChrifti (ermones ,uc pe nitus abfurdos reiecifie.Sed ineoplanéabert: tatà uero, quod non confideret hac particula QVO MODO, quas eftadmirantis.aut po-tius AVERSANTIS, fignificari etiam eau--fam quç Capemaitas impulerit.ut Chrifti uer bis non aflentirentur.

En audis.non proponere hfcquxftioné Dd mino Capemaitas de modo manducandi, fed tantum arguere eius doArinam faliitatis hoc abfiirdo amp;impofsibili,quôddixeratfcdatu-« ram fe fuasue cames comedédas. Quaré cura non proponatur quaeftio de modo manducan dr.nec iblutioquotpeius hic à Domino propo nitur,quomodocorpus eius fit ftde fpualiter, DonorepercipiendumÿUtbaâcQBS iftiingen

tî audacia amp;nbsp;importunîtatécontra nos conten dcTunt. Sed Dominus hocipfumabfurd.um contra illos obftinatos urgcre,eosip incredu^ li tatis amp;nbsp;incarnalitatis accufare de redarguere pergit.

Quod uerô ad pofteriorcm partem prjedi Aorum Bezç uerborum attinet.in quibus d j. citmenonconfîderaflein uocula QVOMO« DO, ctiam caufam con tineri, cur Capernaitz Chrifto non a(rcntirentur,acutè fané cogitatû Tophifma eft:ac fateorquoq; me id(utipfca-it)non côfiderafle,quia nihil plané taie ibi cô-tinetur,imà liquide contrarium probarur ex prxcedentibus.

Quàd aucem ifta Chrifti locutio de fui fua-rumuecarnium comeftionenon fit CAVSA, •qux(utifte uult)illos IMPVLEK.IT, utuer-bis Chrifti non affentirentur,inde manifeftif. iîmumeft, quia iam longéantea.quàm audi-uilfentde manducationecarnis Domini,fafis contumaciterdoArinam eiusrciecerant,nem pe uerfu,3o.amp; ji dii.entes.Quod tu fignumfa cis.utcredamus tibi?Patres noftri comederût Manna,amp;c.ltem 4i.amp;4i. Murmurabantergo ludæi. Quare etiam Chriftus ïam aliquotieS acerbèargueratilJorumincreduIitaté ac car-nalitatcm.dixcratljjfoliusPatrisopus elfe,at-trahere homines ad fe filium eius,uc ucrfu ja. 36.43.44, de 45'.habetur.

Quare iftud QyOMODO pofîtumuer-fu.çZî nequaquamindicatcaufam eorumin-crcdulitatis.Domitius iplèeâfatisfupra ape-ruerat

raerat ucrfu 44 cùmJixerat nenîînent ^öfa feadipfum ucnire,feuineum credcre.fcd o*’ portere,ut Patereos ad filium potenterattra^ nat,omncsfp (int theodidaâi.

Non igitur caufa eorum incredulitati*, in doârinaChriftiullatenus perillud QVOMO DO praecedens ChriAi^carnem meant man ducare, indicatur.Increduiitas enim eorû,n5 tantû praeceircrat,fed etiam turn ipforum.tum Domini uerbis patefafta fuerat longé ante au^* ditum hoc paradoxon,ut eis apparebat,fed ot catio qualifcuncp Calumniandi fanam Domini doârinam ibi ab illis perditifsimis homini* bus captatur.

Hoc modo etiam Biicetus iftud QVÔ-MODO intelligitexponitcp.necnon lt;St Theo phyxuius hxcfuntuerba, ludasi cùm audiamp; ièntde ESV GARNIS illius , difcedunt» Ideo de uerbum increduiitatis dicunt, QV O* MODO? Nam quandocogitatiôes incredu» litatis ingrediuntiir in animam, ingrediturfi mul oyOMODO.

Hinc ergo palpabilîter animadnertitur, u ftud lophifticum effugium Bez« clTe merunl ipfius capitis commentum.óc non in textu rei ueritatem habere, eolp merito (Uyricum.pro fua extrema ftupiditate, id animaduertere ae confide rare non quiuilTe.

Quare id tantum agit porfô Dominas, nt proteftetur contra ipfos.fuam doftrinam ont nino uerifsimâ efle,cosip arguât amp;nbsp;redarguat, tum inculcando eadem^tumetiamargumen

tandOt

ta h Jó,uel etiént nïiffandó éigt;, per fiMfirftit**' ram gloriofam potehtiam.-ficut amp;nbsp;aliâs tali a/ ßumcnto conuincii fîmirl dk minacarpertlriW cibu$ ludxis.htihmcaDemonftrationeKqui do oftendi : Turn denique corïfùndn ebs ent» ptoBrâdoeisprolixê incredulitatem A perdi tarn duriciem cordis, ncmpê. 63.^4. A 6^. Non igitur id agit, ut margafifa» porcis proijciae, porródiligentiusadhucfexpoiMndo.quoino» douelitayt nolit darefuum corpus mandu-candum,ied tadtUm füx doâa'inac ucritatem eonftanter ineulcat.

Adhxc Ucrba Chrifti.Sptriniseftqui itiui ficat.CARO nóprodeft quicqUam.qtfibusipfi uel przcipuècontranosabututftur(tarïqfiibi Chriftüsad quçftioneinCaperttaiurûrelpon dent,amp; iicutOleuiaiïusdieitnoftram manda cationé cartiisChrifti reiecerit) ptorfusnihil demodoédehdxcarnis fonant. Quin potiul uidéturprörfusabijccrecariien},utinutil§, ut fi deeodcm fuo corpore bic üocem camisin» telligeret.omninofecumiplèpugn'are uidere tur.ütqüicarné fuam, quam pauló ante ultra modum prxdicautrat.utfalutiferScxtremelji neceirariam,r)unccótra,utplanèinutilem,ab-ijciat.Quare ca uox non deChrifti, fedde no» fira carrieaccipiendaeft.

Sic hancuocem denoftra caftte Chryfo-ftomus quoque A BuMrui explicit: Quin eti» am CalüinusinCoiAnetitaryshon démode» comeftionishöcintelligit, led folam carAtün fine diuinitate nonprodefiîh

Aiy'

, - Alij dumboc de carne Chrifti int eiligere ac exponere uolunt, necelTe habent, fc ac textual huncmiris^cdiris modis torquere , ac, penêdixi(retn,crucifigere. Sicutquidam nimt um audaAer uiolentam gloITam adijcit, Caro iron prodeftquicquam.fcilicet carnaliter co-inefa uel hapfta.

Q^iare uerilwnium oft, hoe loco,Caro non prodeft,Dominum loqui de carnali noftra na tura,cui fpiritualemautrenatam amp;nbsp;fpiritum fiinétum opppni(.Ëft etiam obferuâda memo rabilis il Ja régula, quod quoties caro fpiritui ppponitur/^ ^lterum laudatur, alterum uitu peratur.propriè noftra carnalicas natiuacp ma iitia delignetur.

Conferâtur quatfo ifti cóiunfti tres uerficu iihuiusloci.^épe 6^.óc 64.0t öf.mox liquido patebit ibi proprièobiurgari amp;nbsp;conuinci illos peruicaceslud^os extremç incredulicatis, camp;t palitatis,acimpietatis,ficut ipfemec Domin us ferefertadfuperiorem repraehenlionem eo~ rum.quaseft uerfu 43.44.0t 45, Refer: auteni Jè eó hifce uerbistpropterea dixi uobis, quöd nemo POTEST uemread me,amp;c.

Hicigitur liquidopatet,nee Capernaitas quasfiuilleex Domino modum comedenda: carnis Chrifti,neeChriftumiJIis earn expofu ifle.attpadeoeûprorfusnihilhjç de iftaZuin glianorum,quam illiitwcrbis, Hoc eft corpus meum,£ngunt,maflüucatione cgifte.

Concludoergo iplîus proprijs uerbis.Hæc ego tibi adiftas tuasarguciQlasrefpödsq, nec rgcufo.

reçufo, quo minus fît penes omnes,aliq in /cri pturis iudicio prçditos homines,iudicium de utriufep explicatione.

contra Î7. SOLVTIONEM.

In 27. demonftratione urfi articuli prædi-catoadiundi uim tc «rwgoe-ro «//z« ILLVD corpus ILLE fanguis meus, qui omnino in uerfîonibus exprimendus fuiffet.ut ante non fit expreflus , habere tarnen magnamuimad afierendam noAram fententiam.

Hicmihi obijeitBeza infcitiam.qui fcili— cetkgerim alicubiarticulorum magna uim eflCjCocp hîc quoqj fine omni iudicio exprimé dumfuifleputauerim.Scioaurem fané amp;ego imperitorum efTe uniuerfales régulas, ubilt;^ urgereac ineptèapplicaré.utquiignorenttü cas habere fuas exceptiones.tum etiara pro di uerfitate rerum ac circumftantiarum diuer-fosufus.

Confeius jpfe eft fuat ambition isjfcit nullum fibi tarn acerbum conuicium obijci po{-fe.quàm fi 1 ndodus uocaretur,€otp tarn cupi-dè fuos aduerfarios indodos, ftupidos,ac ru-des.imo amp;nbsp;afinos beftiasf]? proclamât. Nouit præterea illud ftratagema diaboli, quo etiatn Paulus ab aduerfarijs impetitus eft,ut,quam-primumaliquis ualdèeruditusefîe uulgocx iftimatur.moxamp;ipfecolatur utfemideus,amp; talem Rabbi autpræceptorénecpoflènec uel-le errare uulgus opinetur:Contra, fi quis pure tur rudior,mox non tantum ipfecontemna-lutjfed etiam omnes «us fententiæ, quaturn-

K uis

oîîuerx.ac quan»umuilt; uerbo Del criic^ei^^ tifsimo conbrmatx fincNotum eft iilud uul-gare diâeriü.Plus ille uidet dortniendo.quàm tu uigilando.

Quare ob hoc prxiudictum, quoipfa eti» BRI uericas przgrauatur amp;nbsp;damnhtur, ucl negt; gligitur.coaâus e(t PattItM homo fanétifsl^ musamp;thodeftifsimus fuàm ueram fpirinia-lem^ eruditioncm àcalumnijs Pfeudcapollo lorutn £c. contemptuauditorunipeué ufc^ad ipecieni turpis iaâantisalTerere.

An ueràinfcitia in hoc peccaucrim, uel eurem firmas rationes mex kntentiæ habue-fim.Fdcüèexmea demonftratione apearct, n-biplures grauesfcpcaufo adfcripfî , quas gt;pfc non refutauit, kiens facilius eflc eonuicijs, quàmueris rationibus certart.

PrimumcuÉcin hicquxro,an Viretus non fit uirfolidèeruditus,amp;aniili Gcneuæ,prx-fertimin oßtcina Stephaniana, cuitrs domi-nia nihil detraâum cupk» , indo£taamp; inepte fcripta imprimere foleant’ ? Refpondebit procul dubio mox, fi non ore.at faltem animo, nihil eflè dubij.quin omnes cum ilHs fentien-tes ede doâifsimot, omnes ntrè difiênti entes eflerudifsimosafinos.utcft perliberalis ipft cum fuo Caluinoin ornandis noftrarunn Èo. clefiarum doAoribus tam elegantibus titulis.

Dieetetiam,qux ineorum officinis im. primantur, non nifi grauicenfura doâifsia Biofum uirorum examinata euulgari.

lam igitur légat,quse Viretus de hoc ipfo foce

tMoamp;attkulo in îlîofuOprohxo tioîuntiit» de Sacramentis Geneuse à Roberto Stephane» imprefla annotauit,t]use quidem ego , cùnt meas demonftration« fcriberem nondum la geram, alioqui certè maiorisfîdei gratia ad. fcripfiflctn.

Verba dus h«c fil nt: Verùm enimuero, quôclarilis omnia liqueicant, ad ipiâ Chri. Ri uerbaredeamus,eorumipuini Ac pondu« paulôdiligentius excutiamus. Clarê enun. ciatGhriftus ,non folumhoceft corpus me-um : fedarticulo addito rà lt;râ/xc;/xev,quod perinde ualet ac fi dicat IL L V D IP SV M corpus meum , Quod nam uero? 70 v'sr'tf Va ftStit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quodprouobisdatur.TÔ iza

wi(gt;v/x«p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod pro uobis frangi-

tunHanc enim uim bftbent Grseci articuli.CS fequi'tur igitur.aut uerum Chrifti corpus pro nobis traditum.ac eâdem ui côfecutionis fan. guin€,qui effiiiaseft.ueré in cttnaadefiè,auc panem quem Chriftus demóftrabattraditunt pro nobis fuifie,amp; uinum effufum in remifsi. onempeccatorum:Hoc pofterius qiiàm fit ab furdum uel cogitare,nemo non nouit.Hxc Vi retuSv An non «Stipfe grauifsimèurget empba finaniculif

Porrô uerô itetû,amp; quidem acerbèobÿcît hon effe eertamen.aH in iactà cœna uerum cor pus exbibeatur, fedtantû de modo comeden-di illud. Dequa teàliâs.fperojn nouis de. tnôût^âonibus autiippcndice harû refutatio.

K a num

tjum agetur:Quare htc earn præteribo.præfcf tim cùm ctiam fupcrids hzc materia iam ali-quotiesfit nonnihiltradata.

, Hifceitaexpeditispróponit quzdamfo-phifmata.quibus tum meas rationes eu er tere, turn caufas exponere conatur.cur articulum cum non expreflerit : Quarum prima eft.quia fcquanturdeterminationcs illorum przdica ^orum, corporis ac fanguinis Chrifti.ncmpe 3uod pro uobis traditur,q ui, pro uobis effun-itur,eo(p non f'uifTe ncccde exprimere articu Ium difcriminis caufa.

A quouerötandemgrammätico mutuagt; tus eft ille iftam rcgulara, quod fequcntecir-cüfcriptióenölic néccffe articulû exprimere.

Rcfpondco.Non eft hoc rarum, ut quo u-naaliqua eximia res magis magiscp illuftre' ,turacà cæterisdiliinguatur.plunbuseam ra .tionibusdiftingucre aut determinate.

Ac ne quid h/c Engere uidear^ autprocul probationes quzrere,ipEus exempiis eum co futabo.Cnm Ioannis ».uertit,Ecceagnus ILLE Dei,quitoli»tpeccaramundi.Hicadeftcir cumfcriptio illuftns iftiusagni.qiiôd uiddi-■cct lit is propriè agnus Dei, qui iblus debuit iuxtaprophetias, opera diaboli dcftruere , amp;nbsp;peccatum feu iniulhciam maledidionemtp mundi toileremihilominus Beza non tantum exprelsi'tarticulum per pronomen ILLEtSed etiani annotauit.articulumdifcernere hunc àtypicis ac cerembnialibus uidimisj id^ ut cônrmet,amp; fu; in co ueriionisratioue rcddat.

citat

citât infuperilluftres teftcs,Erafmum,Chryfo ftomû amp;nbsp;Theophylaftum, qui idé de hoc Joco monuerint.Quid ais boncuir.quomodo eua nefcit tua fophiftica régula? Nonne in hoc cx-emplo à te ipfo tuisip tribus teftibus uanitatis condemnatur?

Sic lt;amp;nbsp;inilIodifto:Hic eft ILLEfilius meus dileftu$Matth.3.amp; 17 non tantum articulû exprefsitjfed etiam adiccitannotationem.mo nêtem,nçceire fuiïTeibi ejcprimi articulum, ut difcerneretur illc filius naturalis ab alijs ad-optiuis:Atqui etiam iJIic non minus fcquitur circumfcriptio pra:dicati,quàm in uerbiscœ-næ, Hic ellILLEfilius meus dikdus, in quo mihi benecomplacuit.En audisBezamipfum fuafophiimatadamnantem : uel potius maU fide in opprefsioneueritatis régulas cudenté.

Sic etiam in Latino fermpne additur non rarô praedicatotum pronomen ILLE, turn amp;nbsp;circumfcriptio,ut fi dicimus,lulius Cæfar eft IJ.LE feelix bcllator,qui primus Romanû Ipi-penum conftituit. Taleeft etiam illud iplum exemplum,quod ipiè citauit;Tune esilleÆ-neas,quçm aima Venus genuit.Vbi turn pronomen ille eft , turn fequens circumfcriptio pratdicati.

Denicpipfemetfubindicatjfignificandædi gnitatiscauia ,interdum foiere addi pronomen ILLEprjcdicato,cui adiunda eftcircum fcriptiozCur ergo non uel dign itatis caufa cx-prefsiteum?

At ego imperitus proprictatia articulorû, K J prorfus

prorfus côtrarh-im fentîo.coHtririamÿ regttgt; lam fèquoramp;aflero, nempèiliam fcquentent circumfcriptionemadeonon excludere anU culum, ut ex co tota fermé dependeat, eumc^ requirat. Quod in Latino quoque fermoaei ualdeperfpicuumcft, ut fi dicerem. tu ne es. Æ.neas,qucm Venus genuit, muito minus fi. gnificanter dçpene manci diccretur, quàmfi AdderemlLLEÆneas, QV EM.Quiuetiant pronomen relatiuum Qui, non obfcurê flagi tat illud auteçedens ILLE: lile .Æneas, quem Æneam?ine ego qui quondam,ILLE QVI rcfeinuicem prorfus neceflario refpiciunt lt;St requirunt,adeopofteriu8 illud QVl.prouoca-bulura çum fua circumfçriptionc non exclu, dit prascedétem articulum. Sic in Gcrmanico, B;lt;lu der man.tvelcher das oder jenw hat ge-? thanfSic ItalicumrQuello.elquale amp;c.Confe-, ratcandidus.leâortuameruditam cum mea. indofta régula.

Addit etiam Ibphifma ineptum.quàd fi uet* lerflus urgerc articuli uim,fequuturum,ut no dedcrit Dominus fanguinem uel REM ANEN TEM in corpore, uel POSTEA GLORIFI-C AT VM, fcdeum.qui in terram fit effu-fus:Hxcaucem tantum fuo more fophiftic^. tur, fed non probat. Aliud, enim eft articu. lus,aliud fequés nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sanguis qui ef.

funlt;litur,quac uôxquàm latè pateat.an fit to. tus fanguis efrufus,autnon ,anrecolleâusal» ftngelis,amp; in corpus reportatus.accumeoglq rificatusiuel à Nicodemo, uttanugari»gt;colle.

Äus, amp;nbsp;Pipißlt datue, Jtate tibi ierutanda,^! exarticulo, ä:iAietuisdo^HsrcguIis,ß modp iierê dicis, cam uim in eo cßi, deSniendare^ linquo.

Hine igiturclariapparet, artictilum nequa quam in uerbis eprns negligendumcße , umqiie plurimüm facercadexcludcndasiAo rum typos, umbras,fymboJa.ueri^forpori« cxtcrnam manducadontm sßerenuam.quam cxfi-rnammanducationem cxprimercillr act* b4,Acf'?;te amp;nbsp;Comcdifc uoIcnttsnoJçnicswfî uer^. .. conccderc coguntyr.

t^îodporrc de triplicicorpore ebrifii phifticatur,partim concedens meam feilten-tiam,partim nonnihilarrodensc£ m,amp; dcnj-qiie etiam quarrum quoddam corpus Cbri-fti fonfingens,fijbquofuummetonytnicum autfymbolicum corpus occultât, extra caput fummamuehuius mex demonftrationisiell, te dicetur aiiquid de ea rcpollca.

COKTamp;A 18. SOtmOKSM.

In hat lblunone,li ulquam alibi,niraia darè oftendit aduerfariuslênimium præci-pitem eile in damnandis noftris fcriptis amp;nbsp;fett tenti)S,tuendoque (Mordicus fuo errcrc,quic-quid nos tandem contra ex uerbo Dei afFera-snus. Legit enim darè in mcaiS Demonftra tione , me obiter tantum unicóque uerbo falt; cere mentionem identicx demonftrationi$,dc ffitrè indiare, darè expofuerim in Fideli

K 4 adm«

ai3monitionc,quam nam aut qualem IdcntU cam przdicationem probem.Hocinquatn no tantum legit,fed etiam in fqa hac cauillatione adfcribit,amp; tarnen moxab initio uociferatur me impuram amp;nbsp;imgiamScoti idcnticam prç-dicationem EccleJizDci obtrudere canari.

Quis hic tandem feruoraut potius furor eft,damnare ea qug tion legifti.quæfj; ignoras? Cur non diftulifti iftam tragicam accufacioné, donep przdiétum libeirum iam fecundo im-preflum mcamqj fentendara cognouifles? Si fie übetcæco impetu ruere,obfcurabis potius quàm illuftrabis ueritatem. Memento quvfo illudtriuiale,Impedit iraanimum, ne pofsit cernereuerum.

Poftquam igitur Beza ifta temcraria przci pitantia cœpit dicere demea fententia,quam nonledopriorelibeJIo Fidelis adinonitionis non intelligit.aftertcontra cam quzdam fo-phifmata,acprimum quidem quod licet Paulus dicat quot;tbvts to TrituftoiJ h KXivn Hocpoculuraeft illud nouum TeftamScum, non tarnen uelitomnino eandemrem elTepo culum acTeftamentum.

Refpondeo primiim, quoddicitpoculum, notißimum eft, quod nequaquam noftrz mé ti aut intelleftui uclitindicate ipfumuas,led ipiam potionem.bft enim ifte modus loquen di in omnibus linguis ufitatifsimus, ipfa ne-cefsitate nos ficloqui cogente,ut,cùm prophè liquorem nominareuelimus, przferdm mó ftraqtes in aliquo lufe exilUntem, ipfum ua-fculum

fculum nominemus.cùttJ proprijftimà'uelî-musintelligere cótcntumliquorem :Siccùngt; petimus potum,plerunqjdiçinius,dahucpo-culum aut Cantharum.

Cùm deuarijs uinis coràm in uafis conté tis loquimur.pleruntp dicimus:Hoc uas eft ui nunitaleauttale,uel liocuas cftacetum,oJeû, cereuifia autaqua,cum PROPRllSSIME con tentû ipfum refpiciamus,amp; ab auditore intel-ligi uelimus,nuna prorfus habita ratiôe uafis. Ratio huius locutioniseft, quiailludcon tentum nec monftrari prpprièpoteft.neceti-am exifterCjdari aut feruari per fe.

SicPharmacopola monRransdiucrfasre-rum fpecies.môftrat extcrno afpeftu tantum pixides,dicens,hæcpjxis cftpiper, hsc eft zin ziber.eft crocus, uel fimpliçiter.hoe eft zinzi-ber hoc crocus.Vtrocunt^autera demum mo do iQquatur.ihdicatrçucra auditori ipfum c5 tentum.nulla prôrfus habita ration« continé tis. Quare taies locutiones propter perpetw am cenfuetudinem,fummamip fie loquendi necefsitatem amp;nbsp;denieppropterfummam per-fpicuitatem,plané potius pro proprijs haberi deberent.quàm pro figuratis.

Sed enim proprium eflein fermoneputa mus, quod ufitatifsimû Irmul amp;nbsp;perfpicuilsi-mum cftzfenfu certè ac uoiuntate dicentis âc audientis proprijfsimæ funt,qui omnino non continens.fedcôtentum animo refpiciunt ac confiderant-Non enim magisperfpicuèacin. ' Mlligibilicer dici poftet. etiamfi diceretut;

K. 5 Quod

Quod eofttiKetuf in hoc uafe eft hoe,amp;elt;

Sic igitur lt;Se in uerbit cœnx, cû legitur hoc poculumGnipliciterdebetintelligiipfapocio, nempi uinum ac fanguis,nulla penitus habita rationeautrerpeâupoculiac fanguinis.llla eieropotia cumadiun^s reuera ipfum illud nouunifcedus,Sacratnentutn aut padio eft: Elcmcnta enim eortimûefumptiocum adiun âis reuera funtSacramentum.Gcut etiatn ipft declamitant tacramenta efte Ggna. Duplex e-Mim demonftratioeft.utpoftea ex Buceroin-telligemucaltera ad (enfum, altera ad intelle-Aum.IlJa ad intelleôum propria acproprijfsi maeft.monftratenimnonpoculum fedpoti-onem ipfam. Reftifsioiiergo ac propriifsi-mi dicitur illam potionem eiementa aut ngna cum adiunâit cûê illud aouum Fœdus aut ts ftamontum.

Quare(G non libetfophiftici arrodere Gn gulas ilt;terula$)otnnino prçdiâa regulafquod cùm pronomen demonftratiuum fubie^o additur amp;articulus przdicato ,omnino ean-dem rem GgniGcent ) etiara ifti ipG Paulino exeraplo conu)cnit.Caufa etiara huius regu Iz in promptu eft,quia utrunq; fpeciGcat,neni pè tum demonftratio tumarticulus.feu id,de quoagitur,ab alijs diftinguic. Conuenitamp; altera régula, quôd uidelicet poftquara fubie-4um pronomine dcmonftratiuo indicatûeft, ferê Temper fequaturartieulua ante przdica-* tü rei,G no Iblû uerbû uim prçdicati obtineat. Swnplutnilluftreeftinillo ipfolàcrzceena

textu, ego etiâ antes in met hac demSftnu tione citaui.-szifiTfe àvnv TrieifTis: •rat?-»

-TO aif^XfiOV V» KtUVHS T«i!n^iTtro^»(f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K^iruf ««

fi«ir^Tiw(z ideft,B‘I^KC exeoomnes.Hiç cnim eft ÏLLE languis meus,ILLE noui Teftemen. ti,ILLE,qui pro multis eftundicur in reniifsi onem peccatorum.

Hicuidemua toties repetitumarticuluean dem rem indicate,quam pronomen, népe (an guinem. Ad (ingula enim ilia tria przdicata re petenda eft intelleâuuoxfanguinis.i'llefanT Îuit noui Teftamenti, lUe fanguis pro uom. isfufus.

Dicit uerô ille,(liosgrâmaticos uelle,ut cu ea régula feruandalic, dicatur TttzTs và cciy-K tri a{jia/xov,hiç(ànguiseft (ànguis meu$, id eft,uç nomen rei turn in fubieâo tû in prxdi-çatorcpetatur. Contrarium teftaturepift. ad Hebr.in hocipfoexempio autoratione, habet enim t« ‘Av'n ( tr»^ ra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^t«6xK«St Hie

fanguis eftTeftamentimon dicit quot;nvre ri «ch t^a isi Elites e^êiiKVS.i^ic fanguiseft fanguis Te^menti t Cur uerô ilia epiftola tarn ineptà locuta eftfratio in promptu eft,quia non ha^ it gramipaticam Bczx ad manum, « qua Jo» qui didiciften

Quod autem ad identieam prxdicatieu, nem atnnet, Lutherus earn in maiorc confeß done eruditifsimÿ (imul contra fophiftarum irjinfublbatiationiia iâoxiua ügurarô cor pt»

pus traAauit,quam egoualde probo. Etfi au-tetnmeam fententiam in tenia parte Fidelis admonitionisexpofui,tarnen hicfimul Buce^ ri fententiani,cuni mea congruentem,ad(cri-bam.

In bis itatp locutioqibus.Accipite «Sc man ducateamp;bibite lioceft corpus nieutn,hic eft languis meus noui Trftamenti uel nouum Te ftamentumin fanguine meo, trppus lynec-docbeeft.Cùm enimaitDominus.accipitenia ducatc.Btbite.duas res offert, «Sc fumere iubet fîmul comprçhenlas.terrenam amp;nbsp;cœleftem,uc Ireneus , perceptibilé fcnfibus «Sc perceptibilé mente,tcrrenam amp;nbsp;patçntem fenlibus, panena uinum,cœle{iem,oblatûfidei corpus dc fan guinem Domini, atq; conftans bis nouum te-ftamétum,illa 15'mbola,bacc res fymbolorum, dcuera dona funtita habet pronomen Tïv-rt id eft,hoc,id enim non modo panem «Scpocu-lumifêd finiul acP^RÆCIPVE demonftrat «Sc exhibetcorpus «Scfanguinem Domini acte ftamentum nouum,Duplex enim demonftra tio eftad fenfum «Sc a'd intelleftum,ita,ut in o-tnnibus locutionbus fit, quibus figno aliquo uifibiii oftend.tur dcexbibetur res inuifibilis. Ita epifcopi tradentes facultatem facrt ordi-nis,«Sc in Academijs facultatem profitendi bo nas arte8,præbcndo librura,uel calicem uel pc dum,pileuni Sc huiufmodi alijs fignis uifibili busoculis , aliuduerbisinteiie«5iui demon-firantde exhibent.Itaeratlt;Scillud Domini ad difcipuloscAccipite (piritumfanâum,càm in • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fufflarct

fufflareteos, daäs enimresfimul exhib«bat, amp;nbsp;tradebat,fenfibusafdatum,mente fpiritum fandum ,hasc Bucerus. Vbi diligenter obferua eflcduplicem demonftrationem in uerbiscoe nx,alteram ad fenlum,alteram ad inteJleAi\ec illam demonftrationem ad fenfum monftra-re panem,alteram tierô illud adiûftiim clcmë tOjCorpiis ac lariguincni.

Verifsimè autcmiftide Scoticaimpietate identicx prxdicatiönis argui pölTent, Sicut amp;nbsp;Lutherus eos accufat.Nam cùm dux res trada tiir in ilia fen ten na làcrx cœnx, nempê panis ôz corpus facramentali prxdicationeconiun-gendx.ütricpfubprçtextuidenticçprçdicatio nis alteram luftuleruiit,relifta altera folaïut ß cut Papiftç mutauerunt fubieftüm eius fenten tix,hempè panem in umbram,lpecjem autfi-gu ram panis,Ita uicifsim facramentarij prxdt catum,nempe corpus,mutarunt in figuram.ty pum aut(uc n une Beza urget)in fymbolum pa nis.Conueniuntergo prorfus in genereerro-, f is.éportere uidelicet in facra cœna.idem de fc ipfo identicè prxdicare,amp; non rcs diuerlàs cramentaliter coniungi.quia fit identica prx-dicatio.Quare ficutPapiftx dicût, hxcfigura autfpecies panis,eft corpusChrifti,uel hoc cor pus, panislpecie aut figura teftum,eft corpus ebrifti. Sic ifti dicût,panis eft figura corpari»; Ita Papiftx quidem euertuntper figuram fub. ieftum,ifti ucro prxdicatum, dum non uolût fimpliciter proprièaccipiendoilla defeinui-cem uerèprxdicari feu facramçntalitcr conne fti.

ÀiiDicetur dchàc re etiam poftea aliqUidi contra îÿ. SOtVTIONEM.

In hac demonftratione probaui eadeni efTe uerba facrx cœnz,qux ettâ ueteris fede-^ ris finit, caèp inde hue translata cire:Hic eft lait gin» Teftamenti j cumep ibi propriè aecipi-antur,etiam hic proprièaccipiendaeflê.cùnt denique ibi ilia non figuras interpretentur* fèd fanguinem , quo fanciebatur illud fœ^ dus monftrët de proximo,oftendi etiâ in pro-^ nomine 78vrs Hoc per Hebraifmû omnino contineriuiraconiunâionis hineecce, que rem datam coram monftrent:Ita etiâ Do minum in facra coîna môftralTc l'pfum corpus de fanguinê corâ exhibita, illudip teftamentû obfignantia,amp; nôuelexpofuifle.qualc ß’mbo lû aut figura fit panis,autnôsin cœlum empy reum, uel fupra oés cœlos ablegalTe, ad que» rendum ibi corpus fuum.

Ad hanc manifeftifsimâ at potente dehiort ftrationé nihil folidi rcfpondet, fed tantum ca Jünijsacfophifmatibusludit, Primûdicit me uelleSOLVM corpus amp;nbsp;fanguinem demôftrâ riper illudpronoméHoc,non etiam pané ad uinû,ÿ SOLVM nufquaminhacmeademô-ftratiôclegitur de in tettia parte Fidelis Admo nitionis prolixè quid móftretur eXpofui, indi eâs dirigiquidê digicüadpanem ,fed fimul cipuè ad intelleétû môllrari ipfum corpus. De ^refu|»rl^Iixiusdixi,dclocûBuceriadfcripfi.

Secudo loco hocfophifma ponitj Mofen tâ» tumuoluifièprjfcntemfan^uiein môftrare,

QOM

fiófi ètiS quid ille ftngu« fignjdc« dàefarâfMi ideo ufum cfle illis uocibus , Hic eß/äiigiigt;i^ teftamenti.PlacerHoc cótra te cft. Sic fgitur de Chriftus uolens prsrfentS fanguihS mSftrare, q illud fœdus noui tcftamrnti fanciebac,amp; a6 eius tigniiîcatiôes exporiere, îjfdë uerbts ufua eft.Quöd lt;i uoluiflct ulterius aliqs typos mon ftrare, aiijs profeäo ufäs fuiflct uerbis,ät ipi« met Beza fcribit de Moife,fîcde nos de Chrifti fertnóeaut móftrationeeólitetnur. lifdë ergo ufus uerbis Chriftus quibus Mofes in faricien do ueteri fœdàre, eodem ^qtplanê modo rem prçfcnté fîgnitic3uit.En quâta eft uisueritati«, UC etiâ aducrûrium ftium pro ft teftari cogac

Tertiàdicit,ftmonuiftéin fuis annotatio-nibu8,nóreAiinMatthxOdtMarco uerti,Hic eft fanguis teftamêti: Monuitquidem,ftd oës uerfores contrario modo ucrcuntacftntiunr, non tantum ueteres amp;nbsp;receritiore8,ftd etiâ ilH quialioquiin hocipfoerrorecûipfo fentiûfê Inter quos eftcius proprius pater Caluinus.

Quod uerô fît uertendum, Hic languie pratter omnium communem fenfum, probat tum horum eorundem uerborumftnfusjn quo ufus efteisMofes.àqut* ea(ut folënia uer ba facroßndorum fœderû Dei) Chriftus mu» tuatus eft,quod nec iftenegataut Caluinut, 2uin potius inde eftè accepta aflentiûtur.Con rmatetiam hoc ilia ipfa uariansLucx recita tio(qcur aliter eftèrat illana Domini fententi-am, poftea dicetur)nam ibi dicitur. Hoc pocu lum cft çouuqçi Teftatncncnm in mco fan^ guinc

guine.qd pro tl obis eff unditur, coguniu r oS* græcæ lingux pcriti fateri, illud

quod pro uobis funditor ad uocem pocuium ibi referenduefle. Nemo etiahinec inter ipfos quidemnoftros in hac parte aducrfarios ne-gat,iilud pocuium potioném aüthauftumfi-gniHcare. Siigiturpotio pro nobis funditur, neceflcomnino eft , earn uocem non tantum uinum.led etiamipfumfanguinem fignifica-re,nam uinum pró nobis noh effühditur.

Atcp bic ualet illa régula,talia funt fubieâa qualiarelinquuntur autdefchbuntur à fuo prxdicato.utcüillapotio fitid,quod prono-pis effunditur.neceflarió fit fanguis Chrifti.

Obferua igitur Lucam non tatum hon pa trocinari ifti peruerfioni Bezæ,Hoc eft fan-guis.fed eum oppugnare. Summa argumenti nxceft. Pronomen demonfiratiuüm apud Lucam monllrat intcUcftui id , quod pro nobis efïuhditurtfedpropriè imotantu fanguis hobisefFundimrJgitur ipfum Domini (an guinè môftfat.eotprcéiè in Matthasö amp;Màrco uertitur,Hicefifanguis, ut omnesuertefunt, non, HOC EST fanguis.utBezaperuértlt.

Quàm importunura quxfo id fopbifma eft,oportcrc proprium ac perfpicuum facere. Atimpropriumamp;obfcurius infleótere acin-uertere.

Porrö ulterius ratiocinando progredi-turamp;hzc fcribit,Dicquzfo, quam remuo-cauit Chriftus corpusfuum amp;nbsp;(anguinem fu. um?Annon earn ipfam,quamaccepit,frcgit.

dcdit

dédit diïcipulis fuis .-Quid autem iubeteo» accipere.comedere , bibere? An non quod accepcum amp;nbsp;fraâutn eis in manus porrige-bat Quodß cxcipias, eum non dedifîê/b. Ium pançm, nee folum uinum , concedi-musamp;nos , dabatenim Sacramentum, cut eratfacramentalitcr coniunda ueritas , Sed li duo dedit,Sacramentum uidelicetamp;rem Sacramenti, (REM Sacramenti ilJc uo-cat Corpus amp;. Sanguinem CHRISTI) quod hegare non aufis , cur iUud quod in fenfus externos incurrebat, amp;nbsp;dequoprx-eipuè admonitos di/cipulos oportuit,utSa-cramenta à rebuscommunibus diftingue-rent, prorfus in demonftratidne prxtermit-teret?

keipondeo. Abfït à me gt;nbsp;utdicâm,Dominum in demonftrando eo quod dedit in lacra Cœna,ipfa elementa panis ac uini prx-termiüße. Perplacet nero, quod dicis, Do minum pronomine Hoe monftraiïs id, quod dedit comedendum acbibendum;de-dißeuerononfolum panem amp;nbsp;uinum, fèd etiamcorpus amp;nbsp;fanguinem ; quarenonef. fcfentiendum.quod tantum corpus aefan-guinem, fed etiam ip fa elementa demonßra liuo pronomine monftraueriti

Hemiftucferió retine,amp; defines accufii re facrolânâum hoc Teftamentum impro prietatis , aut uerba.Hocelicorpus meum, impiè per mctonyniiam peruertere in ilia,

L hoc

hoc eft fymbolum corporis met

Porro ukerius urget, me tarnen concédé re in uerbis facrx Cœnx metonymiatn.quia concédant pet uocempoculi S 1 G N 1 F K C A RI IPSVM contentum.

Refpondeo ,ego in hifce uerbis: Accipite amp;comedite, Hec eft corpus meum ,Hic efb fanguis meus,non concede ullum tropuni: Cur porro Lucas uolueritmutata oratione, quafdam res illuftrare , poftea plenius dicam. Verùmnihilominus tarn eft ufttatum, poculum pro potione acciperc in facris amp;nbsp;profanis,adeo etiamgrauescaufæ fuitt cut ea locutione qtamur.adeo denique omnium mentes, qui talem locutionetti uel di-cuntuel audiunt,funt (blummodo intenta: in rem compræhenfam.nempè in potionem autcontentum liquorem,nulla prorfushabita ratione poculiaut uafts continentis, nt optimo jure,pro propria locutione accipi ha berique deberet, de qua re fuperius prolixins diflerui.

Dicit ft probafle in omnibus SacrameA talibus locutionibus per metonymiam nomen rei fignificatx figno tribui. Nego id uerum efleA turn ab alijs noftris,tum etiarO à me refutatum eft.

CONTRA TRIOESIMAM

SOI.VTIONEM.

Contra hanc ulnmatn demonftrationent omnium

quot;eihfiiliTiinalidißimatn amp;nbsp;exîplb fcbpo atrt intentioneChrifti facram ccenaminftituen-tis amp;nbsp;fœdusillud fancientis, ac ex natura ue teris ftedcris fumptä, nihil planèaffertadré facîenstoro acobfccroueritdtis cupidum le Äorem.ut eam drligéterlegat amp;nbsp;relegatzcon tinet enim grauifsimam plané materiam, lt;fc «X qua uel prxcipué de facrolànôo Chrifti Teltamentoftatuendum eiret;finiul ueröfa né «amp; eius folutioncm inlpiciat,ut uideat quàm præclarè ac ccu Delphico quodam gla dio nodum fecuerk.

Affcrt igitur duo tantum quatdani fbi* phifmata aut cauillos ; Primum dicit me, Quoniam conferam uetus fcedus cum nouo, debereita totam fimilitudinemillorum cort ferrc:ficut ille fcederalis ueteris Teftamenti languis fignificauit hon folum abfèntem, fed etiam tantummodo futurum amp;nbsp;non-dumreipla exiftentem fanguinemritapanis «S:uiniim in lïtcracœnapræfentiafigniècant fanguinem Domini abfentem amp;nbsp;incœloex iftentem. Relpondeo.fimilitudinibus(hac iplaifteuoceutitur) uarièluderclicet, qux incertæamp; nuHo oracuIofubnixxfunt.Ego «cro ea applicationc amp;nbsp;fimilitudine utcn-dämeffecenfeo.quam nobisipfemet fpiri-tus fanftus in £pift.adHebrgos commonftra uit, nempèquôd.licut illud legale amp;nbsp;perinde non adeo eximiiim fcedus typico, hircorum

La amp;

ók uitulorum fanguinc fancitum fuit, it* hoc multo falutarius fœdus ht longé pre« ciolîoreuiAitna ac fanguine fancitum,nem pe ipfiusmet Filij Dei : Hæc hmilitudo e. iufqûe applicatio non eft ex meo cevebro fomniata .ficutilla Beziana,(ed exipfotnec uiuentis Dei uerbo clarè defumpta.

Alterum.quod ueluti concluhonis loco afFert,eft didurh Auguftihi malè citatum, cuius hxc funt ucrba;

Spiritualiter,inquit, intelligite.quod fum locutus . Non hoc corpus,quod uide-tis, manducaîüri eftis,amp; bibituh ilium fan guinem,qucmfufuri funt,qui me crucifix gent, amp;c.

Hoc diftum fcito Chhftiane frater,hicpó ' ftremo loco ideoabaduerfariocitatumefle, uttoti huiceius relponfionilucemalFcrret, ueramqueipforum mentis fententiam de-clararet. Quandoquidcm enim toties haftc-nus meis argumentis prefius , amp;nbsp;inangu-ftias concliifus, coaftus eft conriteri, uerè nobisexhiberi ipfum uerum corpus Chri-fti, ac declamitauit non de prxfentia corporis Domini : led de modo ccrtameo inter nos elfe , ideo nunc omnia ilia corrigit, autpotiustollit: amp;quod fuo orc uerbifqûe dicerc aufus non eft, hoc per Auguftinum di cit.

çit.înquîens.Non illud corpus,quod jApoRo li uiderunt, manducamus in facra Cœnagt; nec ilium fanguinem, quem ludxi fuderût, bibimus.

Hæciftorum profcéto perpetuS ratio eft.utprimum multum dcclamitent illud ipfum uerum corpus Cbrifti coràm in fa-craCœna exhiberi,nofque contrarium de eis teftantes , mendacij arguant, fœdéquc déforment. Deinde ubihocartificioLeäo-rem ceperunt feçurumque effccerunt, ac à nobis abalienarunt,tandem aliquaartifici-ofacorrediuncu]aomnia,quæ antea de ue-ra prxfentia ueri corporis Cbrifti ampliß. ftmis uerbis dederant,aftntè ex corde au-ditorisincauti.eifquc iam a^difti fuftureQ tur : De qua re poftea in appendice noua-rum demonftrationum agetur.

Interca hoc tu retine,tanquam ultimam Icntentiam amp;nbsp;mentem Bezx.Non illud corpus Cbrifti, quod in terris Apoftoli uidcrût, in lacra Cœna fumitur, nec ille languis, quem ludxi fuderunt, bibitur,quod ad Au-guftinum attinet, innumcra eins teftiipo-nia EXTANT, amp;nbsp;ab alijs, prxfcrtim Vueftphalo indicata funt, ubi ueram ueri corporis Cbrifti communioncm,cam^ e-tiam externam,atque adeo hypocritis com-munem teftatur. Ego aliqua pauca Pa-

L J trum

trum diûa hîc adfcribam.

Auguftinus contra Legis aduerC Sicue raediatorem Dei amp;nbsp;hominum , hominem Chr;ftum lefum carnern fuam nobis man^ ducandam bibendum^; fanguinem dan. tem,fidelicorde, atqueore fufcipimus : Ne fuffugia patcant Caluiniftis.utranquc cor. ponsChrifti manducationcm ,amp; earn quæ fit corde Hdeli fpiritualiter,amp; alteram de qua difceptatio eft, amp;nbsp;fit ore corporis, coniun. E’t-

Auguftinus Epiftola iiS. Placuit Spiri. tui (anéto, utin honorem tanti Sacramen. ti in os Chriftiani prius Oominicum cor-, pus intraret, qulm caeteri cibi. Idem in fer-mon:de temp.aiy. Videte Fratres charifsimi,. fiiuftumeft , ut ex oreChriftianorum,ubt corpus ingreditur, luxuriofum canticuni quafiuenenum DiaboJi proferatur.

Cyprianus de lapfis r iacens ftantibusdc integris uulneratus minatur , de quod non ûatim Domini corpus inquinatis manibus açcipiat,aut ore polluto Domini lànguincnj bibatSacerdotibus facrilegus irafeitur. IbU dem , Saodfificata ora cœleftibus cibis poft corpus amp;nbsp;fanguinem Domini,prophana cô. tagia,d: Idolorum reliquias refpuerunt.

Theodoretus in explicationc Epiftol« ai

Bd CorintWos. Ita eumîgnominîad: dede-core adficiunt, qui /andißimum eius cor-pusimmundis manibusaccipiunt,amp;in pol iutum, amp;. incœftum os immittunt

Ambrofius ad Theodofium, referente Theodorcto libro quinto.Quomodo manus extendes.de quibusianguis adhucfiiJlatin-iußus?quomodo huiuftnodi manibus fufci pies fanftuna Domini corpus ? qua temen-tate ore tuo poculum fanguinis precioii percipies,quum furore uerborum tuorum tantum iniuAi /anguinis fit efFufum?

Tertullianus in libro de Refurrediono carnis i'nquit.Caro noftra corpore amp;nbsp;fangui-ne Chriftiuefcitur, ut anima de Deo lägi-netur. Duoprolixa diftaircnci, quod eti— am corpus nolirum de corpore Domini mä ducet.fupra adfcripfi.porrö etiam Augufti-nus ore fumicorpus Domini cum alijs affirmât.

In finefut (bient Rhetorcs)pathctica quæ-dam adijcit, ut nobis odium,fibi uero fuiscp fauorem ac gratiam auditorum concilier, Ea uerofunt,quodeis obijciamus.quodiu bcant uerbaSacrofandi Teftamenti exocu-lis amouere, öc quod alicubi uerbaläcrx Coe najinuerterint.

Refpondeo de amotione ucrhorum

L 4 ex

ex oculis Schuenckfeldius priricéps Sacra« mentariorum ciarè fcribit, quem ego etiatn nominaui in mcis demonftrationibus. Ca-lumnia ergo fœdaeft,quodfingit,mei(lipfi tribuere.

Verborum facr« Cœnz in récitation« in templis inuerßonem nemo Geneuenfi, busautH^lueticis obiecit, fed alibi faftum efle conftat . Cur ergo id fibi obijei fingit? Oportet fçiliccî eum conHogere aliquid de nobis , ut patheticè queri pofsic, nobisi^ ingt; uidiam, amp;. fibi mifcricordiam conciliare.

Interim tarnen amp;nbsp;boeexpendatpius le-ftor. An non is uerba faerz Cœnæ inuer-ticamp;exoculisamouet,qui fublato proprio fenfu prorfus peregrinum cis dat, nempe dum Chriftus bic clamat, audi quid dicam, Accipe amp;nbsp;comede, Hoceft corpus raeum:Re clamatinde Beza, Audi (St me. Chriftus tc-cum impropriè loquitur , Sic intelligeeius uerba, accipe lt;Sccomede, hoc eft lymbolum corporis men

Quid quxib mihi uerba Chrifti mutata fignificatione uerborum.ut ifti nufquam no damant,impropria cife,lt;amp; mille modis ea in terpretantur,ueJ potius peruertunt.

Videantur quæfo otnnesrorum feriptio-nes,

lies,an non negleftis, acquafi plané remotis uerbis Teftamenti.tantum uel umbras cere, moniarum Mofaicarum.uel alia nihil hue fa cientia fcripturçloca traâent?ueldenique in unum amplifsimum campum ratiocinatio. num,amp;fophifticationum,ubi inprimis regnant,excurrunt amp;nbsp;euagantur? Verba uerà facrofanfti Tcftamenti uix extremis labri« ÓC tantum quatenus uolentes nolentes co-guntur.actingunt.Mcntiarfi non ita lefe res habet:lnfpice omnia corum fcripta:An quz-fo hoc non cft.uerba facrofanfti Tcftamenti exoculisd^animofuo ac Chriftianoruma-mouere.dc interim inalijs uanifsimisratio-cinationibus uagarl amp;nbsp;immorari ? Quàm multa quxfo maliciofifsima fophifmata in hoc libello Beza: liquido often di ac refutaui, amp;nbsp;tarnen querulatur libi ea obij-ci ac triftem iniuriam fieri.

FINIS.

t I

SVMMAE BREVES XXX.

DEMONSTRATIONVM ILLYR.I= citdeprafeiitia dijlributioncq- corporis et fangui nis Chrifii m facra Ceenlt;t: qiftss ideo uifum eü typo gritpbo ddijcere, quo leüorem defcopo earum admonerent.

PR.ima demôftrâtio prçfèntiçcorporisamp; fanguinisChrifti fumpca eftex definitio ne textus, cótinétis duo difuerfa mébra feu partes,amp;res à fe inuicé diuerfasjjponétis, e/Tentianimirum et fine feu ufum facraraétk Secunda demóftratio oftendit Metonymia facramentariorü non habere locum in uer-bis Chrifti : Hoe eft corpus amp;c. eamfp tollere £c corporalem dt fpiritualem prgfentiam cor poris Óc fangutnis CErifti,

Tertia probat uerba ilia: Accipite,comedi te,bibite,de externa acceptione, efu, ac potagt; tionc datt aut porredi intelligenda elTe;

Quarta,uerbaInftitutionis cœnas Dnicae perfpicua ac in fuonatiuo fcnfu,utfbnat,reti iXendaelTe demonftrat, ex ratione fubiefti amp;nbsp;^dicatf, amp;exexplicationeprxdicato addita.

Quintaexordinereru amp;a£bonuconten-dit,uerbû amp;nbsp;facramenta no efle propriè, fi ef-fèntiâ corum có(ideres,ipla fpûalia bona,aut meritû CErifti ,fed excita re fidé in nobis, ôcc.

Sexcadocet(exuocc Memoriz feu recorda tionis,ubi Chriftus iubet nos edere fuü corpus,amp; bibere fuü fanguinêad fui recordati-onem)

©ftê}fpûale tn maàucatïonem âHtfruitîonS corporis Chrifti, nôante.fed poll memoria, tangukimü efFeftû facraméti.elTe coJIocâdâ.

Septima idé colligit ex uocula IN,ueI AD.

Oftaua ex ratione inftrumentorû aut me-diorum ad fuum finem feu ufum argumen-tatur,3»in uerbis.Accipite, Comedite.bibite, non præcipiatur aut detur (piritualis feu ui Uifica corporis Chrifti manducatio.

Nona ex methododocendi.qua per notio ra accrafsiora adignotiora éc obfcuriora i (piritu fanftodeducimur.concludit inilli» uerbis,Edite, bibite, Hoc cft corpus meum, amp;hic eft languis meus, proponi externain quandam ac crafsiorcm manducationem,lt;Sc, hauftionem corporis ac languinis Dominû

Décima excollatiôe finis ad fuum mediû probat fpiritualem manducatinné corporis, Chrifti non debere coUocari in eftêntia fa era menti, fed in efteiftu.

Vndecima idem ex.ordine rerum noper-, uertendo colligit.

Dnodecjma oftédit locutioe aducrfâriorü. Fide fpûaliter comederc corpus Chrifti, amp;c, «fle çrafsâ âc ineptâ tautologiâ amp;. battologiâ.

Décimatertiadocetaôlionemillâm, qua:, fitad memoriam, amp;nbsp;memoriam antecedit, pijs amp;nbsp;hypocritis communem efle.

Décima quarta oftédit Zuingliani erroris inftauratoré, qué Caluinû elfe confiât,duos diuerfos amp;. côtrarios len fus uerbis Chrifti af fingere,cumq; non folû çum texiu aç eiq? aij, »916 ,f|d ÿi fçcum P ugnarc.

Décima quinta lt;Jocet,cû non fint idem,fi» gnu amp;nbsp;fignacû.ac facraméta fint «riiÂiS promiflæ iufl:ificationis,fpiritûâ)em mandu cationem non polTe habere locum in uerbis, Accipite.comedite,bibite,Hoc eft corpus me urn lt;^c.qu2 uerba defcriptio funt eftentix là craraentiaut figni.Docetitem façramétalem feuexternammanducationem panisamp; uini corporis'qj ac fanguin.i$.Domini eflè amp;nbsp;fignû amp;nbsp;medium,aut inftrumétum,lcu memoriale fpiritualis manducationis, quxfola fidlt; peragitur.

Décima {èxtaratiocinatur ex neceflario c5 iunftis PafsioniChrifti:Cû Chriftus ilia ont nia per fe, infe , amp;per fuum proprium ue-rumtp corpus peregerit,eundé quotp uerum natiuumtpfanguinem ac corpus fuum no-bis in facra Cœna impendere.

Décima feptima ex collatione fanSio-nis amp;nbsp;confirmation is utriufcp teftamenti col ligit uerum non typicûfanguinem in Cœna Domini diftribui.

Décima oftaiia idem colligit excollatio-Mc agni Palchalis ueteris amp;nbsp;noui.

Décima nona idem probat ex more ac iure perpetuo fœderum.

Vigefimactiamex duorum fœderum col latione in facra Cœna communicationé corporis Chriftiexhiberi dcmonftrat.

Vigefima prima probat multis ratiôibus Corinthios olim habuiiïefomnium quoddâ denuditate panis acuini,de^abf$ntiaChri

fti

ftî A facra cœna in cœlo,amp; oftendit uerê în «» nafumi ucrum corpus amp;nbsp;fanguiné Chriftî.

Vigefinna fecunda récitât O fiandri opinio nem de iuftificatione, amp;nbsp;oftendit Caluinura cum Ofîatidro confèntire de modo ac medio apprxhendendæ iuftificationis.

Vigefima tenia réfutât Oliandricam iufti ficationis ratiortetti,amp; oftendit incorporatio ncm autmâdücàtiOnem myfticam cfteâum eße iuftificatiôtiis, non medium apprçhengt; dendieàrft.

Vigefima quarta oftendit mâducationem inhabitationisautincorporationis.ut medi umamp;aditum ad perceptionem bcncficiorû Chfifti/ex uerbis cœnæ,Accipite,édité, bibi-te,Hoc eft corpus meum ôcc. explodcndam, amp;. facramentalem aut corporalem, utpote à Chrifto inftitütam.retinendameflc.

Vigefimaquintâ repetit diftitiAionem in prima demonftratione traditam, amp;nbsp;Caluinû fècummet pugnare, ex ipfius Caîuini uerbis conuincih

Vigefima fexta facrattientariofüm præcL püüm ârguinerituitiexcap.6. lohan. contra extetriam aut corporalem manducationem corporis Ch ri ft i extruâû refutatur diligenti totiusilliuscociotiisàut difputationis Chri fti loan.é.confiderationeïèupotius explana tione.

Vigefima fcptimâuerû corpus amp;fangui-nem Chrifti in facra Cœna efle intelligédain ex natura amp;nbsp;ui articulire, amp;cxcommuni

Ûrammaticoruin

tSrafnmâticorum amp;nbsp;grçcam linguam cafiert tium fentétia erudite probat ac flatuit amp;nbsp;trii-plicem fignihcationem corporis Chrifti fcri-pturam ufurpare docet.

Vigefima oftaua ex proprietatc GrÇci idî-omatis,ubi uidelicetarâifsima cft connexio ptxdicatiamp;fnbiedi per articulum qui prae-dicatoadditaseft,amp; przdicatûquafi infub-iefturn retrahit.ucrumcorpus amp;nbsp;fanguinem Chrifti eu pane amp;nbsp;uino in cibumac potunx dari demonftrat.

Vigefima non idem ex Hebræx linguae ra tione aftruit,ita ut pronomen demonftratix uum HocuelHicnaturam aduerbij demon firatiui repraeientet.

Trigefimaex fcopojntëtione, aut propofi loChrifti dicentis, «ScTeftamétum fuum no uum inter Deum «Sc homines fanciétis euin*

«itjChriftum his uerbis.Hoceft corpus meum.fanguis meus.afierere ue-ram prxfentiam ac diftri-butionem corporis ac ianguinis fui in fua Cœna fa-

cra.

Finis.