Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell

Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:

http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

• • de rug van het boek

• • de kopsnede

• • de frontsnede

• • de staartsnede

• • het achterplat

This book is part of the Van Buchell Collection

Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at:

http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

• • the spine

• • the head edge

• • the fore edge

• • the bottom edge

• • the back board

E. qu.

221

•ƒ

YnEPASniSTHS TON ppoAErOMENXlN IOANNIS BRENTII, IN APOLOGI am Confcfsionis lltDuci's Vuirtenbergenfîs, contra M.endaciao'Çiilttmniiitiatbi^^redenbacb'i

GrammaticiEmbricenpSt Amove

XAQOEQ ANDREAE, PASTORB Ecclepte Gôpp'mgenps.

Ad candidum kâorcm Thoma« Naogeorgus.

Pygnando contra ChrißunfVerbumc^i falutii, Att^; tuendo Papam er dogmata uana lupt, Omnet(ut ccrni5)iam deßcere fophißitt Seciinegantfummi umccrepoßeduces.

Nrfi» juperat Cbrifius totum uolitat^; per orbem, At^ Pap£ regnum ac dogmata jàlfa ruunt.

Ç^itarnen oppugnet Chrißmn,ueri5(j^irepßat, Interitum^ Pap£ ptlciat ufc^ijui^ Prodijt 'm feenam ludo delirui abipfo Hoc nunc poßremo tempore Grammaticui.

Ofeelixnimiumtantoboe tutore Papatm^ Plauditefacrifici,perditaturba,greges.

Nrfm^j impendentis dißrtm'ina niiüa rum£ Hunc reßant,pc iße omnia fklcit A tlof.

Tulm'mat 'mfanam dodr'inam ipfoscii docentes, Atq; Papißarum toUit ad aßra caput.

Sed quam blaj^bemè,quàm prauè,quam^fuperbi Se gerat, quantis nosap fuosep notet, Porrb fuos ueris,at nos mendacibus,iße

Singula monßrabitßeäor amice,Uber.

FRANCOFORTI ANNO • 55 ’•

; lOANNES BRENTIVS PETRO Brubacchio compatn fuo in Chriflo

amicifs* S. D,

GRittum mihi,aef^ero Eccleßd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, oßicium fècit D. IrfcoÉi« Ah» »

■ dreg,qubdfußcperit libelHi^qucm EmbricenßsGrammtttuui aduer^ fits mea Prolegomena fcripßt^refütMdum. Etß enim ego iudicabant fiomittlt ßulticiam ac 'mfaniam EÜeboro potim purgandam,quàin fcnpto exa agitandam eße, tarnen cùm nouas amp;nbsp;prodigiofas blaß^hcmiof or bi obtrude^: ret,uifum e/l amicis,operaprecium eße, ß fcriptum aliquod extaret, 'm quo horribiles iHa blal^hemia refiüercntur CJ- coarguerentur, Atidet ßiriofns homo uocißrari,ßntentidm HannajCaiapha^zs- reliquoruinponttficum ad* uerßtsfilium Dei ßiiße iußam,Z2f iudic'ij ueritatem,iit tueatur etiam ßtorunt pontificum autoritatem,0' doceat eum morte dignKm,qui doitr'mam ponti* ficum,quamuis imp'^ßimam non agnofcat.Pateturquidemludaico^pontiß* tespeccaß'e odio nbsp;nbsp;liuore,et appellat ad iußiciam Dei ac pradeßinationem

eiui.quis autemfceleratißimos quofq; latrones aut parricidas non l;oc modo deßnderepoß'et{Scilicet,niß acceßißet odium,nihil peccaß'ent 'm filium Dei imp'ifpontifices. Et Pilatus 'mnocens eß,qu'od nuüo odio pronunciaucrit ad* uerßu filium Dei mortis fentcntiam.Stephanus autem peccauit,quód ferma* ne fuo reßiteritfententiaSynedrq, er accufauerit Pontifices proditionis ac homicid'ij. Hac, ß 'mfanus homo ante exortam Euangelq lucein,mter fuos fe* ri'ouulgaßet, non uno tantum anathemate fiàffet conculcatus er protritus. nunc quia feribit ad tuendam autoritatem Pontificum aduerfus eos, qui cu* piunt earn ad autoritatem uerbi Dei reuocare,omnia funl bella,lepida,uenu* fta,concinna,cr ambabusulnis ampleiienda.Sed hac Domino curaerunt. He autem nos'mterea officio nofiro defiiß'euideamur,mittoadte Refiita* tionem D. ïaeobi Andrea,ut tu cam typis tuis cum ecclefla communi*

ces,Hon enim dubito,qu'm filio Dei,cuius gloria iüufirandtt hoc fcriptum feruit,tua opera grata fit fiitu* ra, ieitè ac fceliciter y aie.

ILLT^STRISSIMO 'PRINCIPI ac UominOjUomino GuilhehttOyQhtiicey Ittlia ac Jylo tiutn Uuci, Gomiti ïylarchicejacP^duenJ^ur^i^

JJominoin P^auenßein ç^c.T'rincipiJïio clcmcntißimo»

T nomints, tdrtntumgue tuarum ßtlendor, princess Ulufirißimejt^ ueritatis amor fvcerurity ut ad maîedtatm et hlaß^bemum bellum Grammatici cuiußdam Jimbricenßs

reßgt;ondeam:,puem unäcum nbsp;nbsp;pologia ,lub no minis tui

aufpicio non eß ueritus in lucem edere.Càm enimßingu^ lares tu£e nbsp;nbsp;Cbrißiano principe dignce uirtutes omni»

bus notmcßcnt^non mirabar ßlumßed ex animo dolebd quo^ÿ,e6 impudcntia^ potuiße pro^redi hominem, qui ad impietatemßuam aßerendam^^tui nominis authoritate ab uti änderet.

Grammaticus eß proßßioncy quodgcntts hominum iamindeab initio inßliciter resßacras traclauit. Cum ppione lu^atus eß loßephus cii Creßonio nbsp;nbsp;ugu

ßtnus,Nobis curßit negotium cum Pmbricenßi Qramma ticoJlLCelß^dTua intelli^etypoßßs breuem Cataloi^um errorum blaßhemiarum eins recitauero. Nolo enim hiccommemorare:,qudminhumaniter CT crudeliter tra ] élet Id). loannem lirentium de Prepub. Chrißiana non [ nbsp;makfUt e^o quidem exßimoymeritu. Cum enun ip/i Chri

i nbsp;nbsp;ßonott pepercerit,utP,o,.l)ontißci5 authoritateßu poa

tinsTyrdtifiidefn ^JJereref^f^uidmirutft,ß in eins ßdeki tfjinißrosßt iniipwsz^ conttnneliofit^ ctnfor.

Caput bldfpbemiarum eßj g^uod[cribittT^harifa^orü ç:^Çutn}norumpontifcu}n iudicium aduerfus Chrißum, ßujßeiußu/ndegi acuoîuntati diuince conlentaneum^ç:^* quodiiidicauerinttudici^ueritatemyCum dicercnttbJaß'he mauit Deum^^reus eßmortis,Dementiam eße ait-.pu^ tare,Chrißutftitaßttiißcißepro peccatn noßri^jUt nul la prat erea Opusßtfatüßdlione.Eos^ qui ftcßntiunt, Jenßtm communem pariter cum ratione amifiß. Qua cen^ ßira prophetce nbsp;^poßoli und cum Cbrißo tanß

dementes notantur^qui penitus ignorarunt aliam^ aliam inquamßatisß^ionein pro peccatis totius mundi, q? obelt;» dientiam faluatoYis Domini noßri lefu Chrißi. Hane inquam doélrinam,audet impud.ens os impium dogma, abominandum Idolum appellare.

Communione corporis etßanguinis Chrßi [ub utra^ quelßecie,ut loquütur,ab ipfo Chrißo ßtetur et eße iißi tutam,lt;i^inprimitiua Ecclesia ujurpatam ,nihilominteS tarnen eße muh is modis incommodam,

Crederein Deum patre,idemßit,quod credere:De‘‘ umßan^lis earnpoteßatem dediße^utopitulari queant,ofi mnibus fuis cuJtoribus,paßim in orbe dißerßis.

Credere in Chrißü,nihil aliud ftt, qua credere:Chri ßum banc dignitatem fanélis fua obedientia impetraßß.

CredereinjßirifumlanEÜjidemeße, quod credere: 'Papattt CUtn cardinalibus erlacnfcnlis habereßiritum

fanSlumizjquot; habere ^uo^ poteßatem,condendi nouos ar^ ticulos fidei

lt;San^osinuocare,perinde ejjè,acipjum Chrißüin^ uocare,iuxta illud: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tZv (p/xtav köivoJ. hoe eß,

amicorum communiaßint omnia.Et ChrißusiQuic^uid uni ex minimis meorum ßcßis, mihißetftis-^

Qpi ßtnSlorum afßiclionibus adimatmeritii, eunde ^uo(p paßioni er morti Chrißi adimere meritum, (piia, micorum communia ßtnt omrda.

omnibus,^iilt;£ in religionis nbsp;nbsp;ccternie ptlutis negocio cre^

dendag^ ßcienda proponunt,debereßtcrißculis obedien tiam,impudenter aßßrmat.Et Deopraßariinobedien^ ïiam^ab his,(pii diuerßitn aç^ant. l^tcunp enim ueluiuat, • ueldoceaut,DeitamenfieriuoJuntatem.(2dE^ß^^^d^^^^ Grammaticus,Deus uelit noßrd ingratitudinêpunire, CT iußo iudicio immitteret tales Do^ores^pJos audien do, n on hominibus ßed Deo obedimus,quiper illos ingra

titudinem noftratnmagis ahfurdum et contu melioßtm in Deum ipßm dici pojjet M.en s enim Gram matici eß:Si Deus uelitCeIßDuce ßibditos peruerßs.et ut ipße appellat,fceîeratis doéloribus punire,Celß Tuæ ofßcium non eße,huic Dei iudicioßeße pia fulicitudine op ponere, TVoperam dare, ut re^è doceatur populus, in uiam reuocetur. pioc enini eße iußwn Dei tudicium

donee ip[èD omintisfine opera J\jd^ißrdtU'S,Jacrifictta lorum impunßimorii monachorü animos conuertat.

pidbesVrinceps pientßime nbsp;nbsp;nbsp;blaßphemiarumt^

errorum ^ucedam delibafa capitd.ex quibiis etiam dereli^ quisßcile indiciumßcere poteß Cclß Tua.

Et (luoniam.piodpoßremo locopoßii^ßopus eß tos tiws libelliy (lauern de dißidijs com ponen dis edidit Celß dTux diligenter conßiderandumerit.J^de cognofeere lis cebitycuiußnodicuratoresanimdrum Celß.TuXyCj^ Jubditorum tuorumconßituat Grammaticus,quorum iu^ dicio Celß.T ux ç^fubditis ßandum fit^ à quo receu dere ß:elus flt,non nifi mortepiandum.

Ex iuuentuteyinqiutyquißint omnium ignauißimiße^ leratißimiq?:, ut a prasceptoribusßuisneqsßeientia^neque uirtute ad ullum honeßum uitx genus ßrmari peßint, Edis extremum reßgiumeß Sacerdotium uelmonaßeris um.pdos^tdnquam Ghrißos JDomini_,tdngere^neßs edl, huius grammaficiiudicio.

Cum uero minime dubitemdT uam pietatem longé a-a liter de religionis noßrx articulis y^^de pia reforma ticne Ecclefiarumiudicdre: hicautemgrammaticus lU lußre tuum nomen ßuo maledico blaßgt;hemo , qui erros ribus reßrtus eß, conßmrcdrit libro^^ß^eraui me ofßci um dduxCelßtudini non ingratum praßiturum yß ad uindicandum nominis tui honorem,lt;(j’ ad ueritatem aßes TendatUf hatte dus uanitatem redarguam^ij-reßtem,

Sed

Sed ^uoniam GrdMtnaticifs^loriatur.htmcßiumk horem.d ftuntni iudici/ et excellentü doHrime uiris(præ ßrtimin K^^cademi/s Louanienß etQolonicnß//s^ex eorum numero,quorum ofßcium e(l ex ordinatione diui-na ac dißributione donorum,quce eß àßnritu ßan^o,rult;* xta do^rinam poßohde talibus coguoßere dicare)uno oreprobari, quo res 'Papißarü deuenerint, QJelßT ua ßcile iudicare poteß,

fiebiis omnibus dejjieratisßophßis pontißciot^ rumerrorumpropugnatoribus ueritate Euangelicapro flratis,ultimo hortatu euocdtur ad bellum,Grammattci, T ransßgce/pueriji^ quicunq^ armaßrre pojßunt.Quo rum Opera^rata eß,modo iiumerum compleant nbsp;nbsp;nbsp;ad»

uerßus Liitberanos nonßnt prorßis muti,

T ransßigic inßr mitâtes neßcio quas dijjenßones noßras criminantur,ut aJicluid dicant,Grammaticits no ßer exßio ^eßopo pologum proßrt,quoßacrißcua lorum conß^d authoritatem aßerat.Ex ^ß/dagijs pro» uerbium: -K^vTtt. t« tSv (pgt; Aoov Koivsd, ut inuocationem

, ßan^orum probet. Ex Donato tanquavt armario f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßo producit Imperatiuum modum, temporis praßentis,

j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecundte perjönlt;e,pluralis numeri, Bibite,et non bibant,

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod eß terticeperßna:3UtGhrißi inßitutionem in cana

mutilet,!^ altera parteßacramenti laicos priuet.

j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cum igitur hcecßint extrema papißicorum ßacrißcu»

Jorum^ad quÆ conßigiuntpraßidia quam nonproculßit ipforumruinaßliuinarepoJßtmits.Tantumenim abt/l, /

uelahfs pij s Principibns ßtos errores nbsp;nbsp;Idolotnanias

perßiadeant^quin potiusjdiiiinaßic diffioneiitegratia ac prouidentia yUix aliaratione aniinutn (JelßTuce uera pietatii amore iam anteaßagranteyexcitare potuerint, ' tit adpiam reßrmationem E^ccleßarum (juatnprimum a a nimwn adijciantbPoßquam CelJTTua uidetßßeß dßacri ßtulisßuis (td Gram}naticutn;,(l Grammaticc ad Caia^t pham nbsp;t-Jannam^d Caiaphaet Hanna ad Ro.pnnti

ßcemzj-GardinalesH^bis denuoadßacrißculostari^ hircos,et;,ut Grammaticus appellatßceleratosabkgari, Quorum cißodiie aternd tuam tuorum Jalutccom^ mittas. Bt quidem fßem optima mihißcit recordatio eins temporisjcum anno/uperioreinconßeßu III, ac ptjßimc* rum principumßunma attentione animi de Magißratus ofß'cioin Bcclejijs reßrmandiSj pro condone me (pue dampromeatenuitate difprentem Geiß 'Tua audiret, Id ^uod er 111, Geiß T tue et Bccleftce, cui te Teits pa ter Tomini noßri le/uG hrißi praßeit ma^ißratü,ex alt;a nimo precor, ac uerèpij etßdeles ardetibus uotis à JDo ßimeincolumemßeruet,Btuthoc meum ptalecunpßudiü-benignèae dementer interpretetur,qua poßum (ubielîio lîeoro. Göpping(eGalend,^Iitgußi ^h.M.,T),Lyiii^ lllußrißimce GelßTu^e

Qbßeruantißimits

^^cobu^ ^Indrext

ÎN PROLEGO M. IOAN. BRENT. «

DIOIT nuper quidam Embncenfîs Ludiliterarrj moderator iibellûdcdif/ fidqs, quæ noftra hac tempeftace, (Sic cnim libri citulus (onat) tanto cum ter/ rorc ladant Ecclefiæ nauem,àquo,ôC quibus ratio-* nibusjhæc fîntcxcitata,ôd qua ratione uideantur poiTccomponi. Qui (anèlibri titulus magnificam compîcâcbaturpromifsionem,qua ad eius leâi/ onem pius ac fimplex lcdor inuitabatur,ueram fci/ licet controuerfiarum noftri temporis cxplicatio/ ném, nbsp;rationem qua commodifsimè compon»

qucant, modo accédant animi ,â ueritate amp;nbsp;pia pa/. ce non abhorrentes. Poftquàm uerô libellum apc rio,reip(a coperior, titulum operi minime refpon/ dere. Cùm enim nulla in toto Übello fit ucræ do/ drinæ cxplicatio, in qua uera Ecclefiæ pax amp;nbsp;tran/ quillitas confiait Jed undiquaq^ horrende blafphc miæ, à GrammaticoinDeum pariteramp;fyncerant dodrinam Euâgeîfj conge ftæfunt, quàm nihil prg ter titulum uanum habeat,pius amp;nbsp;candidus lcdor iudicabit.

Nam uerascaufas difsidiorum in Ecclefia, pror/ fus non attingit.In ucritatis auremEuangelicæ pro fefiores innocentes eft concumeliofifsimus. Nec ullam rationem oftendit componêdi negocrj, nifi hanc (olam, ut altera pars, quæ fyncerâ religionera a

i HtPERASPISTES n. lAC. AND,' tuctur,u€ntatcabieda , fefe dcnuo in baratbroni Papifticarum tcnebrarura demittat, quibus non ne maximis diffi'cultatibus difcufsis, beneficio Dd cftliberata* Annita nihilin totolibello componelt; re uidetur, nifi quód aftutè cum peftilentifsimo haf retico Arno Brentium Lutherum conferat,qui/ bus feit cum Arriana impietate nihil eiïe commué ne. Id quod hominem nullam aliam ob caufam fc-' ciflearbicror, quam cum feiat Arrianara hærefin côtra Fili) diuinitatem effe blafphemamSC cxecran dam, fî ei hos duos coniunxerit, fuis perfuadeat, fi/ milia horum quoc^ eße fludia,atc^ ita iuorum aai/ mosaduerfuspiamdodrinam,quam profitentuft canquam hæreticam, blalphemam dC execrandam exciter amp;nbsp;inflammer.

Cum autem aliquoties in libello fuo commen/ in Ecclefia, utquifc^ iniuoordine uocatione, inflar membrorum corporis humant permaneatjfatismirari nequeo, quibus rationibus perfuafus, hunc laborem in fe rcceperit.Non enim jgnorarepoceftjdiuerlam eße fundionera eorum» quipueritiam in fludijs humanitatis erudiendam (ulcepcrunt, amp;nbsp;eorum, quos D.PaulusEcclefig doz «ßores amp;nbsp;paßorcs appellat, ut maxime non negem, puerorum animos teneros ab ineunte ætate lyncez rsepietatis dodrina imbuendos efle.

Priuatisüicuius commodi, autemolumenu cauz fafe

IN PROLEGOAL IOAN. »RENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}

fa (e non feciffe, anxiè amp;nbsp;prolixe in proocmfo teftaz tur,ut qui magis feilicet aipiret ad ilia ætcrna,ôd uez ra bona,^ ut le his caducis,amp; mox euanefcentibus, .maxime uerô eeclefi'afticisbonis (quorum maior pars eft mcretrkis merces, ut Micheas appellat,) in uolui ac teneri patiacur.Vc interim taceam, quod additjfibietiam aditum pr^clufum, ad pinguealiz quod facerdotale beneficium,qui matrimonq iugo collumfubdiderit. Quod fanèuitægenus,uelioz lum,uberrimas rationes SCargumenta (uppeditarc potuiffet recuiandi tantam prouinciam: cum iuxta dodrinam fuorum, no queatita efle rebus cœlefti bus intetus,qui fcilicet uxori alligatus,ea, qug m un di {unt,curec.Si uero quandoep: à laboribus fcholaz fticis uacafletjlicuiflet ei ,quæ eft hominis præclaz ra amp;nbsp;cximia cruditiOj^tgixcTrsV-aliquam feripturæ ex plicareutiliter uel pueritiæ fuse , uel dodoribus, quos fua opera,in hoc fandifsimo ftudio pluriz mum profecifte iaditatGrammaticus» Ecfi res ipfa docuerit, in hoc genere interpretationis in/ terdum iapfos , quibus neque ingenium ,ncque ftudium,nequciuftumtempus detantis rebus co/ gitandi defuit.Scd quod Lzudi moderator fiue GrS maticus cricenarius,qui in puluere fcholaftico pro/ pemodum confenuit, uxori alligaius,amp;ea , quæ mundi ,amp; non quæ Domini funt, curat,difsidioru controuerfiarunj. difticilimar urn ,de fide amp;nbsp;religi

’4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERA SPISTBS D. lAC. AND.

one Chnftiana,non folum explicanonem, fed drjit dicationemamp;compofirionem tam confidenterfu/ fcipitjUel ipfo tefte, iure reprehenditur ♦

ReftatigJtur, utculpam in aliquem facrificuïo/ ‘ rumrerjciamus,qui Grammarico hocimpofueric onusamp;officiu,quod fc pulchrèprgftarepoffefpc rauit,arbi'tratus fdlicetidem efleeleganteramp;üerè dicere.Documento aûtefthicipfîuslibellusjaliani efiTe ueram,ah'am ornatam orationem,ac iierè i'n jpfum hoe Eupolidis, fdtè didum quadrate uide/ tur: A(«Awif, Kgis©^ Kic/lvvtüTdCTamp;'ged quid permo uen't cum, quifquis tandem fuen't illi autor amp;nbsp;hor tator,fadlediuinarelicet. Bo progrefTa eft facrifiz etdorum pariterimpietasamp; impuritas.utetiâ fuis cultoribus cceperitefTe exofa.ld quod difsimularc ampliusnequeunr,quiadgubernacula reipublica: Cedent. Quo minus ueró aliquam uel dodrinæ uel cæremoniarum mutationemprj magiftratus fufeiz perentjhaepotifsimum ratione,ipfosin haeferuitu tc continucrunc, ad eos fcilicet non pertinere iudiz cium,aut cognitionem controuerfiarum de uera re îigione.Hæc permittenda efle Bcckfi'g proceribus, quibus utcuncp ceflantibus, ft quid attentarent poz litici magiftratus exemplo Ozfæamp; Ozam falcem in alienam meftem mittere,adeo(^ iram amp;nbsp;indigna tioncm Dei ipfos non effugcre pofte.

Rebus ftc nutantibus, ruinam minantibus,ecz cc

IN PROLEGOAL IOAN. BRENT, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|

ccprodfjtBrenttjUber,cuidculuni fecit in Apologiam Confefsiotiis llluftrdsimi Duds Vuirtenbcrgenfîsiübiôi fcripturæ facræ,8^ fan/ dôrû Patrum teftimonfjsamp;exemplis docet,adpi/ urn magiftratum maxime pertinere hanepiam cu/ ramôdollicitudmem,utabolitaimpietate8lt;idola tria, uerus Dei cultus , in populo Dei inftauretur. Quern librum,cum uidiffent auidè ab omnibus le/ gi, amp;ipforuminftituto maximeaducr{ari,inhoc unicèenitendum fibiputarunt, ut fubornetur all/ quis,quicius argumenta conuellere,autfaltem fo/ philticaaliquaeludere conctur , atc^^ ita fimplici/ bus fucumfaceret. Hoc paffus eft Grammaticus nofter fibi perfuaderi « Si enim iua fponte, neminc . uelhorranteuelextimulante,hunc laborem fufee/ pit,nullarationeexcufabiliseft« CùmenimPrin ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cipesalioscçpiosmagiftratusàiudicio de contro/

uerfqsinreligione exortisrepelUt,qua impuden/ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tia fibihocarrogarcaudetClnucniasnamCßinuera

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;religione, ita inftitutos aliquot numero Principes*

qui multo redius de cotroueriqs, ôidiisidqs exor/ : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis iudicent, quàm hic nofter Embricenfis Gram/

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maiicus*

Reclius igitur in partem aliquam iudicq admi/ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiffetPrincipesôipiosmagiftratus,aut fibi in hoc

{ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;si'gumcntigcnerctempcraftccVtinterimtaccan)»

4^ ipfenon femel in fuo libello repetit: Per inub

hVperaspistês d. iac.. and.' »difsi'mumCafolum V. 8d ferem'fsimum 8^c, » gem fratrem eius,unà cum totius Impenj Principi i bus amp;nbsp;Scanbus nihil intcntatum relidum,ac toties , cum rancisfumptibusaclaboribus inComitfjslm/ ' , perialibusamp; conuentibus publicisc5gregacis,acÏ gt;nbsp;hibicis tor dodifsimorum uirorum colloqurjs ac » difpucationibus hadcnus nihil profedum cflc» Cùm igicur horum conatus irriti fucrint, qua auda cia amp;cemeritace fibi tribuere audetje breui,inepto, £lt; infulfojiie dicam blafphemo amp;nbsp;maledico libcllo cxpedicurum, quod illi toclaboribus cancifc^ fum^ ptibuSjSd cocdodifsimorum uirorum opera adiuci prgftare propemodü defperarunt, Vt tacea, quàm nonfueric necefl'eorammaticumhuiconeri iuften taculu quærere,cùm uel Socus iple, uel quifquis a/ lius fuerit,aduerfus prolegomena prolixe fcriple/ rit» Quæ (i fuæ fadionis homines no continuerinc in errore, quem femel cum Iade materno imbibe/ runt, metuendû eft prorfus defperacum amp;nbsp;concla/ matum effe in Papiftarum caftris, fi ad Grammati' corum præfi'diacurratur. Cum autem aliquot ho'' rasin eius libelli Icdione perdidiffem, difficulter mihi pafliis fum perfuaderi, ut eius confutationem fufciperem.PIerac^ enim quæ palsim adducit argu menta feu potius cauillationes, iam pride à noftris toties eagrauitate funtconfutaca,ut adum aoere,0^ Ut dicitur poft Homerum Uiada (aibcrc uidear ß

IN PROLESOM. IOAN. BRENTl y

«a retexereuelim. Quapropterndendam magisSC contemnendam hominis ftukiciam, feu potius fu/ rorem 8^ infaniam, quàm confutandam duxerim. Hic enimnofter Grammaticus non erracamplius fîmplicitate aliqua,uclcxignorantiafolumfibiipfî acfuisfophifticairaponit: nec cauillacionibus mo dô amp;calumnnspugnat,quæpoftremafuntaducrz fæ partis præfîdiajed prorfus iurere Ôô infanire uiz detur, ut gratiam aliquam rcpendat illis, quorum tauore 8lt;ope, utfamaeft, filijs fuis opima conz tigere facerdotia : ufcp adeô nulla ratione iV lis deuindus eft Grammaticus» Tam tetra enimSC horrenda fcribit pafsim in toto libellö, quemadmodum fuo loco demonftrabimus ♦ Cuz iusfuroremfuperareuidentur , quorumiudicio fuumlibrum probatum adeocp canonifatumgloz riatur. Quorum nomina fi filcntio praeteriiflet, ipforum honori rediusconfuluifiet. Etfi enim ue/ teres fint Euangclicæueritads ÔC. dodrinæ noftrae hoftes, uix tn putoquenquam eôuefaniæamp;impiz etatisprogre{fura,uthuius Grammatici furorem polsit probareunquam.Quàm inique autcm fit la turus,fi admoneatur de his omnibus feueriuSjApo logia fua fatis declarauiL,qua tam acerbe in eum in^^ uehicur cui præceps indicium ipfius ac temerariû deLucherodefundù ftltem improbatur»

Quiauerc totiesobtedatur ledorem, ut btnilt;

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPtRASPISTES a lAC, AND.

gnisanimi’s confîderet,utrum ucrum an falfum Ccri bat,ac ficubi crrauerit,ueniamdeprecctur,ac poV Kceatur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;errorcm illt humaniter demonftra

ueric,tatum à {cabfuturum,utfuccenfcreuclit,hoc humam’tatisamp;pietads officiumexhibcnii,ut ma^ gnamenam gratia fit habiturus, ne fuodcfraudan lur uoto,pauci'srefpondere uifumeft» Sic fcilicet pqs amp;nbsp;eruditis monentibus,fi forte non tantum hic faneturGrâmaticus,fed totusorbisintelligatpon'^ tificiærcligionis fundamentis fupeHoribus annjs totpiorumô^eruditorum fcriptis cuerfis,adcujufi modi præfidia,in fumma defpcratione,confugiant. Vndelucemeridianaclariusapparebitjfuperftiti/ one fuperioris feculi in animis hominum,perEuan geh) uoccm collapfa^pontificiae religionis defenfo/ res fuam fiduciam non in ueritate fuædodring,fed partim in mendacrjs amp;nbsp;cauillationibus ac potentia, partim in qualicuncpnoftforum difcordiacolloca/ re» AdquæDomfnus tantifperconniuct,du fuos elc«£los per ignem examiner, amp;nbsp;Judicium aduerfus ingratos maturet » Non aucem mihi propofitum eft, ad ea omnia refpondere, quæ ex alqs defcripfif fuæ opinionis autoribus,quæ omnia,ficut â pontP fîciæfedis defenforibus multo fpeciofius fuerunt cxornata,fcu potius fucata, ita eoru confutatio muJ IÓ folidior ex noftrorum fcriptis, per hos quadra-* gintaannoseditisjpeti poteft» Sed pr^cipuaiatuni capita

In prolegom. Ioan, brent.

capita attingam,quibus omnium fuorum pcrfpica/ xiam,8dacumen,fibi uifus eft fuperare,amp;cornicum, utdicituVjOculos configere,ad quorum (altem com , memorationem pius animusnon potcft non uehe^* menter pcrhorrefcere,cô (cilicet pofTe progredi im pietatis hominem, cuius exemplum in hoc Embri/ cenß Grammatico uidebit »

Duo potifsimùm propofita habet in fuolibello, alteru, ut Principibus ac ptjs magiftratibus perlua? deat, ne ullam ucl dodrinæ, uel cæremoniarum in Ecclefia,inuitisfacrificulis,fu(cipiantmutationem, 'fed hoctotum permittendum effcPontificijEpifco pis, facrificulis,eorum(Ç ftâdum iudicio,etiamfi conuincantur (ummæ amp;nbsp;execrandg impietatis. Al/ terum, ut omnibus ex æquo perfuadeat fubditis pa riter cum magiftratibus, nealiquam difcefsionem faciant ab imprjsSi impurisfacrificulofum (acris, propter fœtorem horribilium errorum, Si impu./ rifsimæ quam plurimi degunt uitæ * Ad utrurn«^ breuiter refpondebimus ,addita breui confutatio/ ne fuggillationis, qua ferè omnes partes doârinæ Chriftianae allatrat. Ordinis ratio,cum à Gram/ matico fit obleruata nulla, câdidusledor mihi quo que ignofcat, fi propter ipfius confufionem, cui re/ (pondendum tuit,non omnia fuo loco dixero*

Appofiteautem exorditur Papiftarum impieta/ tcm vv'.gasojjsHff Aefopico apologo, de oue,in puer/ ' b

io HYPERA'SPISTES D. lAC, AND.

penoexfftentcSdc,admodum fcftiuo,quo uiuaS^ cxprcflam imaginem BcclefîæPapiftkæ proponicr pro cuius falute fufcepit hoe certamen ♦ Multó au'' tem infcelicius d cedit, quàm Menenio Agrippæ, apudT*Liuium, qui Apologo de confpiraciont membrorum aduerfus uentriculum plebcm in of/ ficioconcinuit.

Hie uero nofter Grammaticus, dum eius ftulta imitationeiterum iubditorum animos iacrificulis Gonciliare conatur,in iummudiferimenouesChri ftiadducic , amp;nbsp;fuos facrificulos ita deform at , utß plebs perpetuô hune eius apologum in auribus fo/ nant€m eireumferat, nun^ fibi perfuaderi patiaz tur, uthunefcctoremamp;grauifsimum odorem am-' pliusferat. In coapologo confert ouem puerpera EccIefîæmatri:Anniculumagnumfili)s eius:lupu diabolo: Epifcopos,amp; facrificulos Hirco hirfuto ôl h ifpido corpore, horrida barba, minacibus corni/ bus,ualdèformidabiIi.Omnia meoiudicioconcin nèamp;i appofîtè.Scdinprimis uenuftaeftEpifeopoRX amp;nbsp;facrifîculorum monachorum defcriptio,peir hircumfcctidum adumbrata,utfuo dicemusioco. Equidem negare non pofTumuSjEcclefîæ Chrifti matrem, omnium fidelium, ut fœcunda eft liberis (ficutferiptum eft:Lauda ftcriIis,qugnQn paris,de cantalaudem ôdhinni, quæ non pariebas, quo/ oiam multi Hlr) defense magis, quàm eius, quæ ha/

IN PKOLEGOM. TOAN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ït

Isct ui'rum: Dilata locum tentorfj tui, amp;-pelles ta/ bernaculorum tuorumextendeî addextramenim amp;nbsp;ad Icuam penetrabis, lemen tuum hgreditable terram),

Ita etiâ pro filqs diligcntcm cura agcrc,utrumlt;^ diuus Auguftinus comprehendit,dum inqult: Ec/ clefia mater amp;nbsp;uirgo eft,corporc cafta,prole fcecun boloai da,(ponfa Chrifti,pie nutrit fiiios, quos Deo patri disnosafsisnarecontendic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Ö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

Defiliorum quocç erga matrem Ecclefiam con/ ftatpietateamp;obferuantia,ficutfcriptumeft: Quod fi Ecclefiam(matrcm)nô audierit,fit tibi uelut Eth/ nicus amp;nbsp;publicanus. Audiunt ergo filrj Ecclefiam matrem cum fumma obfcruantia,quoniam feiunt, cam patrisdoeftrinaadferre,cuius filioeft defpon/ lata,cafta uirgo, amp;nbsp;fœcunda mater multorum filio/ rum Siffiliarum.

De Sathanc uero odio in matrem, amp;nbsp;ftudio,quo filijsciusinfidiaturjUt inftarlupi rapiat amp;nbsp;difeer/ pat, plurimorum triftia exempla docent: ueritas c/ nimipfapronunciatdeillo,q? mendaxfitamp; homiz cida. Et Petrus de cius rabie amp;nbsp;crudelitate teftatur, cum circumireficut leonem rugientem,ac queren/ tem,quoddeuorct. Aptifsimè uero quadrant in Epifeopos, facrificulos amp;nbsp;monachos epitheta,quæ hirco Aefopico tribuit.Eum enim nobis proponit hirlutum amp;nbsp;hifpidum corpore, horrida barba,mi/, b X

ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPÏSTESa d. iac. and.

tiadbus cornibuSjgraLu' odorc. Si em'm ipforum ui tam examines,occurrent fere in pleriflt;^,(i huic Gra matico credimus , horribilia amp;nbsp;immania icelera, quæ grauitatem odoris in hirco longé fuperare uP debuntut'jde quibus etiam fuo loco dicemus copio fius.Quibus uero armis no lupum,fed ftultam ple^ beculam 8^ credulam terrere conentur ifti, uenuftc apologo cxprefsiCjhiriutis fcilicet pilis hirci, amp;nbsp;cof nibus minacibus » Si per cornua in teilt gas mitras Epifeoporum, unde amp;nbsp;cornuti redèappelhntur, meoiudiciononerraueris* Quamprimum enim hæc capiti ipforum imponuntur,arbitrantur fefc Sathaneadeoformidabiles fados,ucad eius folum afpedum fugcrecogatur, nihil obftantegrauifsi/ mo odore 8d foetore hircino. Etfi ueroSachan hæc monftranonauerfatur quorum ipfeeftArchite/ dus, multis tarnen hæc ipfa terroremfæpè incuP ßfle,dum hora tenebrarum duraret,fuperioris tem porisetiamlmperatorurn Regum SdPrincipum e/ xemplaplurima teftantur. Sed næilli uehementef errannquod uicifsim Aefopico alio apologo decla rare uifumfuit,ut imitationc Grammatici noftrh uel hac fola rattone, aliquam gratiam apud fui ordi nis homines ineamus. Erat quondam Afinus indu tuspelleleonina,qui pafsim uagabundus rcliquî bru ta territabat.Cgterùm uifa uulpe tentauitamp; hâc pepterrefacere.Hæc autem(cafu enim ipfius uocem?

audP

IN PROLEGO M. IOAN, BRENT. »J audicrat)ad I'pfum ai't:Scd benefdas,qgt;amp;ego tedz muifrem,nifi rudente audiuiffem.Quàm belle fecu non dilsidet Aefopi alias deformeamp;monftrofurn lt;nbsp;caput,unamrem,facrificulosfcilicetnuncfubfoed quot;nbsp;dihirci, nuncfub Afinilaruadperfonadefcribenz do:utrumcp enim horumjn hoc genere hominum concurrii. Stulds anfmalculis, Afinus pelle leonina fadus eft formidabilis , fed qui uocem eius audiez runt,hanc eius laruam fuperindutam non moranz tur ♦ Sic facrificuli clamitantes multa de Ecclefia caz tholica,quæ àSpiritu (ando regatur, amp;nbsp;quæ errare non pofsit, cuius confilium fitfenacusCardinahü, amp;nbsp;Epifcoporum,horum décréta efleSpiritus fandi reuelationem,amp;:indubitatamDeiuoluntatem.Qui ab horum iudicio 8c (encenda prouocet, amp;nbsp;Ecclefia matrem in eis non audiat, hunc numero fidelium cxclufum,edam ad regnumDei penetrare non pofz fe.Qui horum uocem impiam audiunt, titulos Ecz clefi'g,Excommunicarionis,amp; fimilia iadantcs,quo modo non poftunt non effe formidabilesC'Si uerd inftar uulpis Aefopicæ,iuxta Chrifti dodrinâ(qui non tantum fimplicitatem requirit columbinam afuisjfed etiam ferpentumprudendam)Afinum efleintelligat,quihaclaruaficindutus,non curabit eorum comminadoncs, nec acquiefcetin pelle leoz ‘linajed caputperfcrutatus beftiæ, cum aures Afiz ni dcprchêdet, ad eius uocem ftulta inuitatione efz b 5

»4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER ASPISTES D. lAC. AN»;

fiélam,non ampli'us tcrrebitur.Sed non puro,qüc^l quam effe adcó ignarum Satanse metis, quam pios cognofcerc Paulus teftatur, quicredat, SatanatH , mille ad nocendum artibusinftrudum amp;ucrfuti(si raam uulpem,hos Afinosnonagnofcerc,utcunC^ (efe ueftiant pelle leonina, quin potius ab eo ita ue^ ftitos nondubitemus, ut ftultæ plcbcculæ impo/ nanu Quapropter rede Gram maticus nofter tribu K Epilcopis hifpidos pilos, amp;nbsp;cornua minacia, qui/ bus dctradlis latet nô paftor,fed hircus, n5 leo, fed Afinus,acccrfitalarua fola formidabilis.

Sed nuncexplicâdum uenit,num àChrifto,fiue matreEcclefie eiusfponfa,filfj iînccommendaticU ræac cuftodiæ bird, à cuius latcre,utcuncç fœtidi, nonliceat recedcre,niG inlupirapacifsimi dentcs (anguinarios peruenire uelint.

Principio negarc non po{Tumus,8(f paftorem o^ uibus,amp;ouespaflorideuindas,certistarnen legi/ bus.Sicut enim fcriptura prohibct,paftores ne do/ mincntur in clerum Domini,itaoues cijm pafto/ res fuum officium non feccrint, ad fuû ius redeant* Quodut rudiores intelligant, altius repctcndum crit. In paftoreouium Dominicarum,hoc cft, Ec/ cléfîæ miniftrojduo requiruntur : fana dodrina,8^ innocens ô^inculpata uita,utquod exhortando mo net,exemplo perfuadeat, ut doclrina fît fana amp;nbsp;fyn/ «,Ti»toiamp;^ cera* Ad Timothcum monet Apoflolus: St «juis»

In prolegom. Ioan, brent. jjr quis,inquit,aljter docet,8c non acquicfdtfanis fer/ monibusDni noftri IefuChrifti,8lt; ei,quæ fccundS pictateeftdodnn^,fuperbuseft,nihil feiens Sfc. Et , itcru: Epifcopuseligacur,quipotens fitexhonari per dodrinam fartam,amp; cotradicentes conuinccrc* Et iteR2:Si quis aliud Eua ngeliû annunciat,^ quod annunciatu eft,anathcma fn. Formamhabefanoru uerboR2,qu3eamcaudifti,infide,8ddiledione,in Chriftolcfu.Et Malach^z.Labiafacerdotiscuftodi unt fcientiâ,amp; legem requirent ex ore eius,quiaAn gelusDni exercituu eft.Hac parte fi deftituatur qui officio docedi in Ecclcfia fungitur, non niff noie pa ftor eft,rcipfa uerolupus♦ Alterû, quod in paftorc requiritur,efl:innocens uita,fi'cut Apoftolusdocet ,,Timo.^ ad Timotheu,amp;adTitum.Oportet,inquit,Epifco tù. t. pum effe irreprehcffbilem,unius uxoris maritû,ui/ gilâteni,{obriû,modeftû,hofpitalem, aptû ad doeê dum,non uinolentû,non percufforcm,nô turpiter lucri cupidujfed equum,alienû à pugnis, alienû ab auaritia,qui fu^ domui bn profit,qui liberos habeat in fubiedione,cuomni reuercntia.EtadThefs.Vc nofmetipfos formam exhiberemus uobis, ad imi/ tandûnos.EtPetrusmonetprefbyteroSjUcffncexê plariagrcgis,hoceft,talemuitâagant,adcuiuscxê/ *’ plum reliqui etiâfuôs mores cÔponant. Cùm igiz tur,qui Ecclefrjs præficiunturjanâ adferunt doâri nâjconfentientem dodrinæ Prophetice amp;Apoflo Jicæ,ôlt; eamquocjî honeftaconucrbtioncornant.

^(5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERA SPISTES D, lAC. AND.

hi funt, de quibus Apoftolu^ ad Hebiæos fcribif) Wet' »3. nbsp;nbsp;Obeditc præpofids ueftris,amp; fubiedi eftoteeis,

quidem illi uigilant pro animabus ueftris, taquarH ranoncm reddituri. Si ueró aliam adferuntdodri'' nam,hos fub pœna anathemaiis fugiendos ad Ga/ latas docet» Si enim anathema eft ,quialia dodri/ nam profer£,eandem poenam (uftinebunt, qui do/ drinam cum Apoftolica pugnantem fequuntur,fi'' . cut dicitur: Si cæcus cæco dux eft, ambo in foueam cadunLSimiliter2lt;deuitaiudicandum eft,fî fueri^ fcelcratajSx^profefsione indigna. Denunciamus(it^ quitPaulus)uobis,in nomine Domini noftri left* ChriftijUt fubtrahatis uos ab omni {ratre,qui inov/ dinatè ambulat. fîà fratre,mult6magisàpaftoro cuius uida,quô magis cofpicua funt, co etiam plus Ecclefiæ Chrifti nocent.Nec id nouum, aut inaudl turn eft,in auribus huius Grammatici,quum ipß pontificij fuis canonibus arceantplebem ab audien dis mifsis,fi à concubinario facerdotccelebrentuf' Hine facile cognofeere licet, quàm uanum fit amp;nbsp;frf uolum, quod Gramaticus noftcr, ex fuo Aefopicö apologo docet,ita prgeepto matrisEcclefiæ nos co^ mendatos hircis,utgrauifsimo odorc, hoc cft,ini' purifsimorumfacrificulorum do(ftrina ac uita of fenfi, nc ad latumunguem ab eorum latere receda'' Tflus.

Eilrj enim matris Ecclefiæ, hoc eft, pfj amp;nbsp;fideles» non

IN PROLEGOM. IOAN. BRENT*^

non ad perfonasjed ad uerbum Domini alligati funt. Si quis diligitmejermonem meum feruabit, inquitChriftus.Ëtiterum ad Apoftolos; docentes

, cos fcruare omnia, quaeprf cepi uobis, Et Pater de filio: Hie eft filius meus diledus, in quo mihi com placitum eft,Huncaudite.Huicuerbo alligatgfunt ouesChriftijficutloan.io» inquit,Oues meæ,uocê

' nbsp;nbsp;meam audient » Ab huius latere non recedunt fidc^

' les,quia{criptumeft: Cuftodite8lt;facite,quæpre/ ' cepitDominusDeus uobismon declinabis necg ad I nbsp;nbsp;dextram necp ad finiftram,fed per uiam,quam præ

I cepitCnôfœtidusbircuSjledfragrâtilsimusDns) Dewf.j.jiJ » nbsp;nbsp;Deus uefter,ambulabitisutuiuatis. Si bene fituo/

' nbsp;nbsp;bis * Et itcrum : Quod præcipio tibi,hoc tantum lalt;

I nbsp;nbsp;cito DominOjiiecaddasquic^ nee detrahas»

» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quia uero Spiritus fandus per homines loqui/

I nbsp;nbsp;tur,2lt; minifterio hominum mundum arguitjiaecef

Î nbsp;nbsp;nbsp;fe eft, ut fua quoCç conftet miniftris autoritas. Sed

t uidendum eft,nemaiorem eis tribuamus , quam gt;nbsp;nbsp;nbsp;ipie Dominus concelsit.Ea eft, ut quam ex Prophe

' nbsp;nbsp;nbsp;ticis,8d Apoftolicis fcriptis aft erunt dodrinam ,am

» nbsp;nbsp;pledamur. lis enim credentes, no Humana fomnia

' nbsp;nbsp;fcquuntur,{edindubitatum Dei uerbum,quod no

' nbsp;nbsp;bisæternamamp;immutabilem Dei uoluntatem ex/

' nbsp;nbsp;nbsp;plicat.Eimitata ergo eft corum autoritastquatcnus

' nbsp;nbsp;nbsp;'ucrbümDeiadferunt,affentiendumeft. Id quod

uidereeft etiam in Apoftolis, de quibns minime . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c

»8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER ASPISTES D. lAC AND.

dubium eft , eorum docfirinam cxfpiritu Chrtfti Î. Mj. profeélam, ficutamp; Diuus Petrus de Prophcns pro nunciat : Non uoluntate Humana allata eft ali^ quandoprophenajed (piritu fandoinfpiran,lo^ cuti funtfandiDei homines* Cum Paulus Ber'' rhce^ annunciaret Euangelium, dignus crat,cui dem haberent, Et quia Apoftolus,amp; quia in terii'' um ccelûraptus. Verumeiuslocihomines,inquO Lucas, qui uerbum Dni cum auiditate fufceperût, quotidiefcrutati funt fcripturaslî bæc ita (e habe/ rent* Quorum diligentia non offendit D. Apo/ ftolum J qui fibi non alia ratione aftentiendum do/ cuit, quàm fî dodrinam fuam ex Prophetaruni feriptis comprobaret* Quantô uero magis opu^ eft hac diligentia in examinanda eorum dodrinSi quorum mores hircinos efte fatetur GrammatP eus nofter , dequibus haud iniuria dubitaueris, numfpiritufandopræditifint,quiin externa coO U erfa tio n e, fi fp eci e (a n di ta ti s eflen t cia ri fsi m i, ta/ 'men dodrina ipforum fugienda eft, fï fuerit impia, amp;cum Propheticaamp; Apoftolica dodrina pugneo De hoc admonuit nos Apoftolus Gai* i* Sed cet nos aut angelus è cœlo euangeliset uobis, prse^ terquàm quod Euangelizauimus uobis , anathe/ ma fit* Vides Chriftianeledor, quomodoEe^ clefiæfilrjalligati fint Euangelio, amp;non hominb €uiusuoluntas,cùm fît inconftans,abeius latere re^

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ceders

IN PkOLEGOM. IOAN. BRENTr cedere licet, cum diuerfam à Chrifto tradit dodri/ nam , cui etiam , non niß dodrinæ rationc,addp éluses* Scddchocinfràcopiofius. NuncdclP ♦baretantumuifumfuit, utuideamusquàm inepte apologum Aefopicum produxeritGrammaticus, in quo (uæ Ecckfîæ paftores tanquam hircos tra/ ducit, amp;nbsp;hoc ipfo ouibus Chrifti pertuadet,ut ab corum latere recedant, Quod uerô arietibus con/ fert pios amp;nbsp;Chriftianos magiftratus, qui inftar a/ ' rietum circumcuntpopulum fibicommiflum, ne lupus in ouile Chrifti graiTetur, reclèmeo iudicio omnia. Quæ enim in hac parte fit ipforum ofluz cfj ratio,paulôpoftdcmonftrabimus. Sed quôd arietes in earn ferukutem aftringat, ut pro paftori/ bus fœdiisimos hircos tolerare cogantur , nec pqspaftoribuscommutare pofsint infra docebk mus quàm fit uanum. Si enim fabulis Aefopi corn/ probareuoluerit,ad authorem reqeiemus fabula/ torem. Nos fabulis Aefopi feripturam opponez muSjCuius exempla monftrabunt,quouf(pofFiciû inEcclefia fîneoffenfiolt;

Similiter,Si quod ex Homero adducit cmble/ ma,quâm nihil ad rem faciat,ad probandum unius hominis inEcclefiaprincipatum,fuo loco uidebiz mus. Meoquidem iudicio redius fecerit, fi ope/

iô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D. lAC AND;

raiTJjquatn infumpfit ad defcribendos Homen fusjcollocaffetin ecclefiafticahiftoriaSocrads co^ gnofcenda* Sic enim minore (uæ exiftimationi^ iacflura non exagtcaflet D» Brentium, uirum Eccleiîa opcimè meritum,aduerfus quem impudci^ tercriminatur,quôd falfoindicioloci ledorem de** cipercuoluerit. Cùm impiusGrammaticus cam hiftoriamSocratisnunquam uiderit, (cd fra'' gmentum tantum eius hiftoriæ tripartitæ infertil» per tranfennam infpexerit, de qua tarnen re pofte? copioftus . QuisuerôTherfitæ perfonam referat in Ecclefia,in quem iure feueriusanimaduertatuf, tum planum fiet,cum cognouerimusqugfueritpo tifsima caufa difsidiorum,quam malignèin nos de riuarcconatus eft»

Sed plüfquàm uerum eft; quod feribit diabo/ îum omnes fuas artes expedirCjUtlmperatoreSjRc'' ges acPrincipes decipiat,hosadfepelle(ftos,unà cum ipfo grege non folum à fuis paftoribus abdu cat, uerum etiam in ipfos paftores, perfuadens eis, hosefleluposjincitatosimmittat. Eius imago eft depida in meretrice Babylonica Apocalypfi 17» Muliercircundata erat purpura amp;coccinoamp;inau/ rata aurolapide preciofo, amp;nbsp;margaritis. (Non agnofcisluxumamp;pompam Romani Pontificis CardinaliûdefcriptamC) babes poculum aureuin tnanufuaplenûabominatione amp;immundicia

nicsi^

In prolegom. Ioan, brent^ « nkationis.Etpaulcpoft: Vidi muliereebriamdc (anguine fandorum ,amp; de fanguincmartyrum, Cupit Grammaticus cognofcere^qu^nam fit ilia • mulierC Etmulier,inquit,quamuidiftieftciuitas magna,quae habet regnû (uper reges terræ. En tibî Româ defcriptâjEn tibi Romanû Pontifîcem depi/ âû»Reip(a experior,quamuislaicus amp;uxoratus fis, tn ^pterhûclaborem aliquidctiâPropheticifpus 8lt;undlionis tibi accefsiffe,ut inftarCaiaphæ uaticP nareris de mails artibus RomanoRi Pontlficû, quP bus non deceperunt modo lmperatores,Reges 8d Principesjfed ita conati funt fubtjcere fuo Imperio, ut ex poculo fornicatlonls inebrls^çfttqr,uerosEccle fiarum paftores tan^ lupos arcerent à gregc amp;nbsp;per fequerentur.Sed quoniamGrammaticus in fuoAe . fopico Apologo perfiftensjhoc potifsimùm agerc contêditin luolibello,ut omnibus regibus ac Prin cipibusperiuadeat, ipfisfugiendaeffe S’ideclinan/' da omnia commercia eorum,quiRomano Pontifi-* ci,Slt; eius impietati contradicunt,amp; permanendum in iis,quæ lacrificuli tradunt nomine Apoftolicg Prophetic^ atq^ auitæ religionis, Nos ea, quæ de Arrio hgretico commémorât in fuum locum rcrjci cmus.Similiter ea quocp,quae de Lutheri uita pari/ ter Sf doôlrina euomujc,tum expendcmus ,cùm de Principum officio in Ecclefia conffitcrit.

Poft^Grammaticus multa de Arrio SiLuthero

n Hyperaspistes d. iaC. anO.'

dixit,qu? ad inftitutum prorfus non pertinent,taiï demeó peruenit,ucremediüoftendat, quod malis Ecclefig mederi queat.Et recflc quidem illc ante om nia ad Deum prccibus properandum iubet,ut ipf^ afflidlifsimæEcclefiefuæfuccurrai* Nifienimipfß Deus ædificauerit domumj'n uanum laborant,qui gdificant eam.NilïDominus cuftodierit ciuitatem» fruftrauigilat,qui cu ftodit eam.Deinde nccefleeft fingulos quoCp facere (uum officium,fed nequis prgterofficium aïiquidinEcclefia temerèfufcipiat, neq? proteruè(umat,alt€rumà fuo locofibiàfum'' molmperatore conftitutodetrudat,ficutrcdèmo/ net, ita in eius limitibus definiendis toto cœlo, uf dicitur,errat.

Principio üt fimplicibus fucum faciat,amp;illorum oculis nebulas efïundat,à cÔdito orbe recenfetquo modo Deus in Ecclefîa fua hos duos ordines con' feruauerit, politicum ecclefîafticum, amp;nbsp;quod fcC lix ßr refpublica in qua finguli fuû faciunt officium* Sicutfacffum eft tempore Abrahe amp;nbsp;Melchifedek» Cum autem extra controuerfiam pofitum fit,pccn? non uacare,qui fît «T^eTgifltTFw-xoïr©-, ßcut D.Petrtis monet, quo confilio hæc prgfatus fit,infrà uidebt^ mus.Vnumfaltemhîcmonendum duxi,admodi^ inepte hue transferiptum incerii autoris didû : fupplex ora, tu protege,tu(j labora.Quod ^quipo^ ierc uideturei,quod Ioannis cap.7*Icripcum eff*

Nun'

IN PROLEGO îî, IOAN. BRENT. 2J Nunquid ex Principibus aliquis credit in eum,aut ex PharifaeisCScd turba h^c, quae non nouitlegera maledidi funt.Nota eft facrificulorum arrogantia, qui fuas preces uenditant,non aliter, quàm fi pror/ (us alienum eftet ab ofticio Principum 8lt; (ubditoRt orare ♦ Vos cum fin's laici,inquiunt,amp;alf)sré/ bps occupât!, non uacarepoteftis orationiiVos Principes gubernate R.empublicam,iudicatc inter caufam amp;caufam 8lt;c. Ruftici inftar iumentorum laborate, Nobis uerô committite cultum Dei, qui noftris precibus amp;nbsp;oblationibus uobis Deum pla/ carepoffumus. Hispraeftigqs hadenus Princi/ pes cum fubditis funtmifere decepti* Sed cum fit politico ordini fuus reftitutus bonos, quem im/ picobicurauitbocociofum genus bominum , ita didiceruntetiamlaborareruftici, ut precibus im/ purifsimorum facrificulorum, non amplius ea fe/ curitate committant animas iuas, qua ftulta credu/ Iitate illis hadenus numerarunt argentum , fed noninpanibus , ut Efaias loquitur : ÔC laborcm bum, fed non in faturitate, Cùmenimomnem (ubftantiam erogarunt mifelli ruftici facrificulis ad pacificandas confcientias,inanes tarnen funtdi ’ mifsi,edodi fcilicet ncfcire boiem an odio uel amo ' reDci dignus:incertiores,utille apud Comicu ait, antea.Quare boc didu feruiens impictati Si ocio 1 nbsp;nbsp;nbsp;facrificulokAt » obfcutäs ordinê politicû explodau

a^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASP IS TES D, lAC. AND.'

Poflea dcfcenditad Rempublica Ifraelis, poft cgreffumcx AegyptoperMoyfenô^ Aaronem ad miniftratam,latis legibus depoIitiaô^Ecclefîa,Ut deuoluntate Dei conttafct in utrocp,8^de autorité te fummifacerdotis,producit locum ex Deut.iT-tibi iîcfcriptû legitur : Si difficile amp;: ambiguu apud te iudiciu perfpexeris,inter fanguinem amp;ianguinc, caufam amp;nbsp;caufamjepram lepram,amp; ludicum era portas tuas uideris uerba uariarijurge Slt;^ afceti/ de ad locum, quern elegerit Dominus Deus tuus» ueniefi^ ad lacerdotes Leuitici generis, ad ludi'' cem,quifueritiiïoTempore,quæreflt;^ab€is,qui dicabunttibiiaâicrj ueritatem, facies quodeuH'^ quedixerint,quÏ prgfuntloco,quem elegeritDom^ nus,8(f docuerint te iuxta legem eius, fequeriscp fed tentiam eorum, nee declinabis ad dextram nec^ a^ finiftram* Quiautemfuperbierit,nolens obedif^ facerdotis imperio,quieo tempore miniftrat Dnd Deo tuOjCx decreto ludicis morietur homo ille auferas malu de Ifrael,cunélufc^ populus audiês tf mebitjUt nullus deinceps intumefcatfuperbia.H^'' denus Mofe. Hanc fententiam fuo inffitu to accod’, modat, calt;^ confi'rmare conatur quiequid Romad^ Pontifices cum fenatu Cardinalium amp;facrificulo^ ftatuerint in religione,id ucrum,iufium,legitimd’ adcoc^ diuinum ÓC ipfius Dei indicium elTe.Et qui'' (efc huic fententiæ latæ opponat,interficic»’^ dud*

In PROLEGOAI. lOAN.'BRENT^ ij; dum, quod non hominis contradicat fenccnticjed Deo mendax S^iniuftum iudidum impingat, adcz o«ç in fpiritum Dei blafphemia fit inexpiabiiis» Id quomodo efRciat operæprecium eft confiderarc. Principio deprauat ipfam (ententiam Moy fi, du m earn tanquam promifsionem,Sinon tanquam man datum Domini uultintelligi, cuius hæc fit (entent tia : fummum iudicem ita gubernari à Dco,ut nihil contra legem aut alienum a lege fit fadurus ,fed iu/ dicaturusfitfemperiuxta legis diuinæpræfcriptû, propterea,q? locum fummi ludicis occupet. Nam uerba, quæ lequ untur, Et docuerint te iuxta legem eiusjdicit hanc habere emphafin,facies quodcunc^ dixerintSi docuerint te,eo q? id faduri luntiuxtà legem eius. Et omniû corn tn fententiam reprobat, qui Ly rani explicationem (equuntur eo in loco, cu ius uerba no pigechue adicribere. Sic enim fcribit Lyra. Nec declinabis ad dextram uel finiftram Sic. Hie dicit glofa hebraica 1 Si dixerit tibi, quod dexz tra fit finiftra,uel finiftra dextra,talis fententia eft tc nenda.Quodpatet(inqu{tLyra)manikftèFalfum, quia fententia nullius hominis cuiufcunc^ fit autoz ritatis efttenenda,fi contineat manifeftè Falfitatcm uel crrorem.Ethoc patet per hoc,quod præmitti/ turin textu, ludicabuntdbi iudieij ueritatem. Poz ftea(ubditur:Sidocueritte,iuxta Icsemcius. Ex •quo patet, quod fi dicant falium, uel declinct à lege

U hypJbraspistes d.‘ iac. and;

Dei manifeftè,non funtaudicndi.

HaélenusLyra.

HancLyræ,amp;omnium eorum , quiLyran^ fequuntur, fententiam, quæ ucra genuina hült; ius loci cxplicatio cft, duabus friuolis rationibus ucnere conaïur* Prima cft : Si hæc Lyræ feo^' eenda conftarec,promifsio fierce incerta,qua Mof^ dixerat: Qui iudicabuntdbiiudicrj ueritacem,Sc3 hoc eft inccrcû per æque incertum probare ♦ Ret^^ quidem ipfcjfîpromifsionisfermoeftetjconigerct» fed de hoc ipio inter me, amp;nbsp;Grammaticum eontro^ |jertitur,amp;poftca exemplis lucemeridiana clad^ us dcmonftrabimus, quôd promifsionisnomin^ non queatuenire»

Altera ratioeft noftri Grammatici:Si non promifsiojed mandatum,fequeretur,inos,qui niuntadIudicem,nÔuenire tan^ hi,quiiudiciun’ petunt, fed tan^ iudices fententiæ ipfius ludicis, quo quid pofsitdici abfurdiusC' Sed quam friuol^ fit confequentiæ ratio, iam pridem in

Brentfj demonftratum eft« Non enimludicis ofï^^ cium tollitur/ed confirmatur,cùm etiam ipfi fu bd* tijinterquoru caufamSCcaufam fiimmusPontif^’^ iudicat, legem adferant ad fuæ caufp bonitate con^^ probandam.Et cum fecundu legem, fiue ex lece iu^ diciumformare cogaturfummuspontilex,legis tem cognitio etiam à populo cxigatur.Deut.ó,

IN PROLEGOM. ÎOÂN. BRENT?

fifub maledidionc effe uelit, quis li’dgantes arceret â iudicio, quod ex lege Domini colligunt, ut etiam deiniquitateludicis cognofcat, fiquideillc uel mu/ , neribus corruptus,uel minusredeinftitutus,aut affeflu aberrans â uera caufæ cognitione iniquam feretlentêttam. Nec propterea per litigantes de fo/ Iio (uodeturbatur Iudex,fimaximeeiusiudicium improbant, quirrparati etiam patienter lubire mor tis pcenam,qui pleno ore iniquam ludicis lententi/ am reprehendunt:malunt cnim capite pledi, nbsp;in/

iuftam lententiam probare,fiquidem peccatum no eft iniuriam patiêter lerre,fed qd iniuftum eft pro/ bare, non caret Dei offenfa. Sed ut locum Mole re/ âè intelligamus, operæprecium eft,quæ iudiciorû forma fuerit in Republica Ifraelis, cognolcere* Principio, quideade rcfcribat lo!ephus,uidea/

* mus*

'WÓZUp WTT« 01 'rnl'

t ’J'HV^f'^TOe/ltKOeiOV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/vo KV(/l^ii IüVlt;4«J«

f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hxyovm 'Tcüs TSoKioriyilJ «TJIKcr« Tlg«, c2f JZ«Tt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcKtil'üöp

ä^xarwicdj 'r’KnfJ'c^'tivKi th; la^os tss

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{J^HKXTCiCp^ti'

. vùij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ciJic/liKXSxi x7relt;pHVxlt;^ kv^isi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T^t/îaJ «yz

TOS x’J7a'i! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(iH7i y^Hi^xTX Kx^ovtxs tIs xvtovs

! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t/liXifdii^xTä c/liKXiz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rivx xnixyTT^acpi^oijKxS'gt;1»

I 'VKa,7lt;5gt;i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a7t3c^gt;jjjv«y.lt;iV35 Qvn yo^Ktgc/l^

Ti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijÄrigoos ’aroiiriramp;ocj rxs k^Ixus , «TAoc

j« KVPERÂSPisTES D. lÀC AND?

•JOe/ltf(Xieigt;t'srâya isKVT(iyTiSiySü^zs.iyt^ 9^i^«tf cuTcaj

Ö «aSiiftürTigi^ iKWUy o'is «vTl^ kxt« ep'oScy ’iffgoTvztiMTlùi ^J'fii^eyKix.gtcâS- ri 34»ÿ 3iV ttrxys! jo Mfuctcy^ ^lt;^lt;x^tl^H«'TlTvy^XVäV(riKXT«yetg^^a(J^^vósT^g^K^^vi•g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

VdTliing^Sg TTCliî.Avi/r'ci c/llKXSXl IJ-H VQt^iTl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tTD-’tfCVTCrr Tö-Äg“^

quot;J^TfiyySb/ioy XTfft^nvxâ}» ervyCxly^ J^iffofAxrcicivrK Tcîg «vâg‘gt;gt; quot;^oig^xiit^xiay ccvKTffiy.TSb'TUtraiJ'rlux/liKHyiig tIuj ligxy TiuoAiy,^ i^^avTig o, ri Kgyiigiva- SJ o'tffgoi^H'THg i yigava-iVy^i^'fi t/liKOvy K’syatpaivio-Scücrxy. Hadlcnus lofcphus, ubi docetad oîs generis côtrouerfias dirimêdas,in fïngulis ciuitati/ busJudiccsô^Leuitas pracfedosutiusdicerent.In caufisaûc difficilioribusamp;obfcurioribus,ubiludi cûamp;?Leuitarumdcfîcicbatcôfiliüm,fummûeratîrf Repub.lfraelisconfticüturniudidum ,quod quak fueritLyradocct» In his cafibus 8^ conßmilibus^ inquitjrecurrenduni eft ad fuperiorcs Indices jfci-* iicec ad fummum facerdotem èi. lüdicem populi IP rael. Etaliquando,inquit,contingebat,qj utrum^ officium in unam concurrebantperfonam,ficuEp^ cet de Hell, qui fuit Iudex fummus facerdospO'' puli.i.Sam.4. Sed uccommuniusdiftindæerunt perfonæ,ficutamp; officia. Poteft ergo intelligi ille rc/ curiusadutrumCpconiundim.EthoccratincaufiJ quæ non poterant terminari ab uno fine alio, utpo te in ædificatione rempli,quæ non poterant fieri,fi-' ne Regia poteftate,nec difponi fine facerdotis ord* natione: uel diuifiin, utin caufis fpiritualibus eflef récurfusadfummumIacerdotemgt;amp;:ill tcmporali'' bus

ÏN PRÓLEGÓM. lOAN, BRENT.

bus adludicem Sic. Ex his confiât, præter ca, quae Moyfes defcribit,quæ fuerit iudiciorum ratio in Repub. Ifraelis. Scd quoniam lofephus defummo wiudiciofcribit. fl,Tt«gx‘'gwflrKs«0'«rglt;Kj)«THf,xs««j-tgova-i«, xs«Tfl«/IflKovv«Ts-()(j«ti/k(rôœ£r«v,ne fortead deliriu (uum detorqucat Grammaticus, Cùtn tioftra cxpU catio iUi fit fufpeda,Glofc ordinariæ uerba affcre^ mus fuper eundem locum, cui detrahere nefas iudi cabitSi difficile) fuperhæc uerbahabet glofa,Sa/ cerdotes Ecclcfiæ Dei inftruit,ut indicia ecclefiaftiz cajecundum poteftatem fibi àDeo datam teueren ter agant,8lt; iuftedifcernant, non ad libitum fuum, fed fecundum legis decretum,ne fufcipiendo pcrfo nam,mutent fcntcntiam. Et paulo poft »fuper hæc Uerba: luxta legem.)Nota non dicitur tibi ,ut obcz diaSjNifi iuxtalegem docuerit. V nde fuper cathcz dram Mofe fadcruntfcribæ SC pharifæi ♦ Hæc loz fephi ,Ly ræ amp;nbsp;Glofæ teftimonia amp;nbsp;uerba,fi confcz ramus »liquido conftabit ucrus amp;nbsp;genuinus huius loci fcnfus,quern Grammaticus cum luo confortio miterc deprauat.Quorum fumma eft: fi per inferio res Indices in fingulisciuitatibus conftitutos cauta definiri ^on queat, referendum eflc ad fupr emum ludicem » in fanda ciuitate conftitutum, ficut lofez phus loquitur. Deinde facerdoti Prophetæ govtrl^ non datam abfolutäpoteftatem,ut quod uez linqiudicent, fed dent operam, ut ipforum iudicia d 3

JO hyperaspistes d, iac, and;

fine diuinæ legi conformia.T ertio lion tenentur 0/ bedire(per approbationeiTijfic enim libet mitigate glofaminenimisdura uideatur Grammatico) lub diti,nifi iuxta legem iudicauerinu De his tribus ca/ pitibusfilibetGrammaticOjContendatcum nomi^ natis autoribuSjfiMofe uerba non funt fads clara perfpicua,qug omnia cum huius Grammatici corn mento ex diametro pugnantgt; Etut rem fimilitudf . ne explicemus rudioribus, perindc fadû eft in Re/ pub. Kraelis, ac fi Princeps fuis fubditis refponde/ ret,qui quotidie fuas querelas ad ipfum referunt* Agite diieefti fubditi,ego fi maxime cupiam,nont5 men pofTum omnium cognofcerecaufas,fed ne ctH fiat iniuria, fingulis oppidulis præfeci / ræfedos.i^ lisfeuerifsimèiniunxijUt ueftris caufis cognitis ue/ ritatem iudicfj fine perfonarum refpedu iudicent* Éciicde ipforum fide dubitarem,eam mihi iurciU/ randoobftrinxerunt. Ad illos ergo referte caufas ueftras. Sin ueró dubitads de eorum iudicio,fupr^ mum in ducatu habeo iudicfum, Sd illi mihi fidern fuam dederunt,ad eos uobis,tanquam ad fupreniö iudicium prouocareiicebit, qui iudicfj ueritaten* uobisiudicabunt* HæcPrincipisuerba,uidentii^ quidem,fiprima fronteinfpicias ,promifsioni fim^ lima,ucrûmquiafefead fidem referunt fuprcmiin' dicis,nihilaliudfuntquàm narratio mädati, quo^ (ummoïudicidediuNec Princeps failit,qui dilig^^

ÏN PROLESOM. Ioan. BRENT. 3lt; ter præccpitiudici ueritatem iudicq: nelt;5^ fi fubdi/ tus hoc grauetur iudicio Principiimpucari potcft» EtfiPrincipi difpliccat fupremiludicisiniquafen *tenria,quam contra datamfidemâôPrincipis uoz luntatem tulit,Nec dubium,Principem compenla turu damnum ,fi fubditoiniuriamfadlamefferefci uerit. Simili rationc fadu eft,per Moyfen principe populi,qui populu in grauifsimis caufis ad fummS facerdotem ablcgauit, Et quod dixit: qui iudicabit . tibi iudictj ueritatcm,rcpetitio eft mädati,quod iu^ dici iniundum eft,ut rede iudicet. Et Indices oblc' cuturos huic mandato, populo fpem facit Moyfes. Quod fi fummus Iudex inique iudicet, ficut multæ extant apud Prophetas querelæ,Mo(e uanitatis ar^ gui no poteft,qui plebem deceperit,cùm ludici oP ' ficiûieucrifsimèiniunxcrit.Necfubditi contra Mo , yfenmurmurentjedcùmab huiusfentêtia prouoz ' care non liceat,iniuriam patienter feruntjSC torn nc gotiu Deo cômittunt,nô lunt inludice contumeli/ ofi JcdDco uindida dant,qui luo têpore rétribuer I Quæ omnia cùmita {efehabeant,utdidumeft, i luce meridiana^larius demonftratu exiftimo ,fenz I tentiâ MoyfiDcu.i7.fiue de politicis fine ecclefiafti : cis intelligsitur caufis cotvouerlqs, abEmbricêfî i nbsp;nbsp;noftvoGramatico effe horvibiliter depr auat^.,cp co

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimplicc promifsionc efle no mâdati repe

I nbsp;nbsp;titionç^ôiq» lummoPôtificiliberâ poicftatc tvibuat

JI HYPER ASPISTES D. lAC. AHÖ.’ iudicandi decontroueifqs fidciSv reiigionis »cxcïi^ (a condi'done, quam Moyfi addic nbsp;nbsp;explication^

Igt;yrgabicda,qiiæeins opi'nioneni réfutât. Scd n^ quis dubitet, hac, quam attulimus» effe gerrnananj huius loci (entcnnam,cum qua Grammatici figrn^ tum confiftere non po(sit,uidcamus exempla, qiiV bus comprobetur,hanc non poiTe referri ad caufa$ fideiamp; cultus Dei,nifî ratione mandati,uidelicetU^ , fecundum legem iudicet,ad cuius fentcntiam, tan^ quam fummum indicium prouocetur. Vriam füll’ mumfacerdoîemfuifTc Hierofolymisnon negaü^ ritGrammaticuSjcius facinus exigamus ad hâc ( n' Grammatico placet) pfomifsioncm yamp;C uideamiis» num uera fit promifsio, An uero, fi promifsio no*’ fitjcontra legem Domini fccerit VriasJmpiusRc^ Achaz,*ficut 4.Reg.cap.i6. lemtur,mittit ad V rial” facerdotem exemplar altaris Darpafceni 8^ fimilit’’ dinem iuxtaomnc opus eius,petcns,ut fimile in t^^ plo Domini cxtruatur. Ex populo dubium no el^’ quin fucrint, in quorum oculis hæc res fuerichod^ oilis abominatio contra legem Dei,fcilicetin teni^ plo Domini cxtruialtare ad imitationemgentiun’’ ’ Cum autem hæc res fitdelata ad fummum pontjß'' cem,quiiuxtaueritatcm promifsionis diuinæ,iu^^ cabitiudicij ueritatem, Expedemus eius fentend*'' Sequitur in codem locozExtruxit^ Vrias facerdo^ :atoc,tuxta omnia yquæ prgceperacRcx Acha2d^

IN ?ROLEGOM. ÏOAN; BRHNT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;31

Damalcoita fccitlaccrdosVrias. Bn (ummiludiz J nbsp;nbsp;cis (enteiitiam.Qygrkur autem dchuius iudictj uc

« nbsp;nbsp;ritatc.Summus facerdosextruxitaltarc, quihuic

« * contradicitjis moriatur fecundum ludicis lenten« am. Impingit enim lecundum Grammatici noftri f fcntentiaminiuftum èC mendax indicium fpiritui I nbsp;nbsp;fandlo: contra nero qui probant hoc fummi facers

i dotis falt;ftnm,quod cum manifefta legeDomini pu t nbsp;nbsp;gnatjhi lecundum legem faciunt,hiL)eo gratiôCac

\l nbsp;nbsp;ccpti (unt.Quis quçlo lane mentis homo non agno

(gt; nbsp;nbsp;fcat,talia affeuerantem furiofum clTejSifenfum coz

i nbsp;nbsp;munemparitercumrationeamifilfe^ Namfiexaz

1* minetuv ladum ipfius » Sc ad legem Dhi exigatur,' It nbsp;nbsp;manifeftum eft indicium hoc facerdotis,quôd iudi

cauitoblequcndum mandato régis, efteiniuftum, falfum,impium,blafphcmum.Non ergo iudicauit ueritatem iudici), quia non lecundum legem, led

V contra legem ,in gratiam régis cenluit faciendum. T empöre ElaiæJeremiæJEscchielis quomodo uc ritatem iudici) iudicauerint(acerdôtes,ip{orûque/ relçteftantur.Efa.cap.56.Icr.5.6. Ezech.ii.amp;iii.Siz '' milia exeplain prolegomenis Brenti) uideatChriz 1' ftianus ledor, ad quæ Grammaticus ne uerbo quiz i' dcmrelpondet. ÂutenimProphetæiniuftèiplos apud populum accuiarunt, autfacerdotes non iudi tarant iudici) ueritatem.Et uicifsim iure perfecutio nem ab hisProphetx palsi lnnt,quod iuperbientes li nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g

.^4, HYPERASPISTES D. lAC. AND. noliicrintobedire facerdodsimperiOiautfumniöS facerdotes non iudicaffe ludict) ucritatem, qui hoC nomine à Prophetis grauiter accufabantur* Ide®^ necpromifsionem fuiîTeconftaCjquod apud Moy^' fenfcribitur,defacerdotis{ummiiudicio,ad quo3 populus ablegatus erat, Sed audiamus eius rei illu-' ftre exemplum in Hieremia Propheta, qui contra^ dixitfummo Iudici,amp;uideamus,fuperbia ncfacfli^ fitanpietate,quódfummi pontificisimperio nolU^ critobedire.Hieremias Propheta ex mandato in oculis fuorum content la2unculam,amp; concioo^ turhocfymboloamp;fermone,de futura calamitai^; fore ut brcui lie quoc^ contcratur populus ifte amp;nbsp;d uitas ifta, lîcut conteritur uas figuli, quod non po-' teft ultra inftaurari.HæcProphetc concio defertü’* adfummuiudicem, qui turn titulotcnus feruieba*’ in domoDni.Eratenim populo ingrata concio,ei^ Propheta quot^fuoshabebatadftipulatores, diamusfummifacerdotis Phaflurfentêtiâ, quini^* iudicrj ueritateiudicauerit,uanitatis argucturprö^ mifsio.Et inquit ProphetaiEt pcrcufsit PhalTur eremiam Prophetam,amp; mißt cum in neruum.Si élèiudicauitlacerdosjdicendum eritpeccaffe Pro' pht’.tam Hieremiara, qui contra uoluntatern facef' dotis,dc captiuitate populi Sgt;^ dcuaftatione regO* cocionabatur, Sed quis Prophetam dieet peccaïÏ^’ qui imperata facit à DominoCSi ueróPropheta officium facit,fibi à Dno cômiffumjfequitur facets

nq PROLEGOM. ÏOAN. BRENT.

âotis Phaflur iniuftûfuiffe mdkiû,q? iudicatPro/

J phetâamp;plagisôôcarceredignû.Sedaudiamusquo

C que (enatû huius fupremi confulis in ciuitateDei,fi J ^tonèineoiuftûiudiciûjfiue^utfcripturaloquitur, . /’ iudicrjucritateminuenirequeamus»Venite(^inquiHifr. »?• I nbsp;nbsp;ant)Si cogitemus contraleremiacogitanoncs.Nö

/ cnimperibitlexàfacerdote,nec^confiliûà (apien^ t te,necfcrmoà Propheta:uenite8lt;pcrcunamus eû ' } nbsp;nbsp;lingaa,amp;nôattendanrius ad uniuerfos (ermonese/

1^ nbsp;nbsp;ius.Habes iudiciû quoep fenatus,quê cÔfulCjrâma

i tici adhibet in conGliûds damnat quoCp lcremiam, » nbsp;nbsp;quôd arguai iacerdotes ignorantiç legis, amp;nbsp;Propke

tas tpforum uanitatis. AutigiturProphetaleremv i as errat,aut confulis cum fenatu,hoc eft,fummifa/ •t nbsp;nbsp;cerdotisScLeuitarum iudkium de dodirina Pro/

lt; nbsp;nbsp;phetæeftfalfum.Sed preftatuidere exemplum Ca

I iaphg amp;totius fynodi,cuiuimodi iudiciu illi contra 5 Chriftu tulerinu Caiaphasiummus fuit facerdos, [ nbsp;nbsp;quapropter in ambiguis defertur illi iudiciû.Eft au

î têcontrouerfiade dodlrinaChrifti,dequanôer.at [ idc oïm iudiciû.Quidâ(inqtloannes)dicût:bonus $ cftjali] aûtdiccbant,non,fedfeducitturbas.Etiteî^ î quidâ dicûtjHic eft uerè Propheta, alq dicebât,hic ' eftChriftus.Q.uidamaûtdicebât:NunquidàGali ' nbsp;nbsp;Iça uenitChriftusC atcp ira diffenfiofada eft intur/

^^pter eû.Cùm igitdubitaturdedodtrinaChri/

’ nbsp;nbsp;ûijamp;populus ambigeretjChriftoiicadhgrere debc

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex

HYPERASPISTES D. lAC. ANUJ

ant,quifefeprofitebaturlucemuitam : afn liero Pharifeis, qui fandicans nomine clàrieraiirin po^ puIo.CuiigicurdefcrcuriudiciurtîftfmmuminhaC diilcnßoneöCcontrouerfiaC’ Prouocat ne ChriftuS ad iudicium fummi Iudicis,uriudicet iudicrj uerit^ temCNihil minus facicChriftus,fîcut paulô poft ai* diemusjfed ab illius iudicio ad fcripturam: Scruta^ quot;inini,inquic,fcripturas quia uos pucan's in ipfîs ui-' iamæcernamhabere,Slt;illæfunt,quæde me te ft*'' ’^^^tnonium perhibent.Sed ne fuoiurepriueturCaia^ phas fummusfacerdoSjipfefîbicumfuofcnacufü^ mit iudicium de Chriftidodrina , fuper quadij-' fenfioorta eratin populô. Hanc,utpaucisomni^ dicam,pronunciac Caiaphas cum iuo concilioikg^, timè fcilicct ex facerdatibus.2lt; fenioribus popol* coIledo,bIafphemam:.ficenimEuâgelifta teftatuf* Cùm fummus. Pontifex Chriftum adiuraiTet p^*^ Deum uiuumutdiceretjNumipfeefletGhriftus^ lius Deiuiuêtis.Etlefus ei refpondiflet:Tiidixift*gt; ueruntamen dico uobis,àmodo uidebitis filiui^ hominis fedentem àdextris uirtutisDei,8C uenicf*^ tem in nubibus cocli.Tumprinceps faccrdotû Uf/ dïtueftimenta fuadicens, bîafphemauit. Quid hucegemus teftibus,Ecce nuncaudiftis blafpheni^ am^qtiid uobis uidecur îquot; Atilli refpondentes dixC'' runt,mortis eft reus;Hadenus Euangelifta. Hab^/ ttsnuncfupremiludicis (entenriam,in qua dijudft catu^

1

!N PROLEGOM. lOAN. BRENlC 39^ catur controuerfia dedodrina Chrifti, uidelicet ’ nbsp;nbsp;blafphemam efle uocem Domini noftrilcfuGhrP

' nbsp;nbsp;fthqua afTeritJe efle Ghriftum fïlia Dei uiuhNunc

' .q^Ffiturde ueritatehuiusiudïcrj.Si enim fummi fa gt;' cerdotis indicium dedodrinaGhriltieft iuftum ac 1 uerum, fequiturdodrinam Ghrifti blafphcmam I nbsp;nbsp;effci qua felepronunciat Ghriftum efle filium Dei

/ uiui.Si uero Chrifti dodrina uera, fequitur (ummi / nbsp;nbsp;(acerdoiis indicium efle iniuftumÔd blafphemum,

f HïcnofterEmbricenfls^ut füumerrorem,quem fez f mellt;oncepitanimo,tueacur,nonuereturpronün/ t nbsp;nbsp;ciareCaiaphamfummum pontificemcontra Chri

't nbsp;nbsp;ftumiudicafleiudicijueritatem^hoc eftjiudicium

t Caiaph^contraChriftidodrinamfuifleiuftum,8d i legi acc^uoluntatidiuin^confentaneum» O extrez i mè blaiphemam blaiphemiam. ♦ Quid hïc dice , mus uiri fratresC Quis mortalium tam blafphema f ' uocemaudiuit un^exorchominis,quifc(eChri/ i ftianumprofiteaturC' Mirumflterra ferattam bla^ f (phemum hominem,quinuiuumdcglutiat^ Eóne I nbsp;nbsp;res ueftræ dcuenerunt,qoi ueritatem Euangelq exz'

' ofam habetiSjUtad tuêdamimpictatêueftrâamp;autogt; ritatê,quâ tyrannicèin Ecclefia Chrifti tot annisu^ gt;nbsp;(urpaftiSjimpiû CaiaphæiudiciûcontraChriftum; i nbsp;nbsp;iuftificeiisC Hæccinefuntueftraprgfidia extrema^,

' nbsp;nbsp;fcliquis armisomnibusamifsis, ad quaeadcxtrcA

nauconfugitis ♦ Non puto quenqnam in uniuerföi.

f - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e j

HYPER ASPISTES D. lAC AND.

Papatu eó proteruiae amp;nbsp;impietansprogre{TLim,Ut hancGramatici tamcnormiter blaîpheinâ uocen^ fuftinerc queat, qua fibi uidetur pulchrè autoHtat^ amp;nbsp;dignitatem fuccefsionis ordinariæ afferere. Selt;^ uideamiisrationem,quaimpiü,8Ciniuftumiudic^ urn fummoRzpontificum aduerh^Chriftum iufti^ cet.Videtur enim talem coloreinducerc, quo eti'* eircufpedos feie pofTe decipere pcrfuafum habet«

, Quisnon uidet(inquitEmbricenfis)^iniuftü rit indicium,q? falfa fententia,quantüad PontificG ,amp;ihuiusfenatumattinet;quot; Namhiexodio,liuore» , falfi's teftibus, mêdacibus criminibus, proccdebat' » Quantum ueró ad iufticia Dei Patris öd uoluntat^ , unigeniti filq eius,iufl:aeratfencentiaamp;iudicq uett , tas.Cum no qucac perfonas excufare,fententiam tff contra Chriftum latam impudenter amp;nbsp;federate d^ fender« conatur.Hocfolum rcprchenditurin fun^ moPontifice fcnatu eius,q? cx odio,8d liuorc,faV fis teftibus ac mendacibus criminibus procedebai contra Chriftum.Verùm ipfa fententia, qua ilium jan^ blafphcmum declarant,amp; qui reus mortis !!ƒ pronunciant,eflc iuftifsimam fententiam, adeotf iudicrjueritatem. Quisenim ad hanc blafphem^ uocem non perhorrcfcat C Agite ergo, Sé excuft-' mus feu potius abfoluamusip{umPilatum,qiw eoH tra Chriftum non procedebat ex odio,liuoie, falHs teftibusjamp;mcndacibus cnminibus,Sed contra uö/ iuntateo»

IN PROLEGOM. lOAN. BRENT. jy iuncatem fuam,ut fummi pontificis fatisfacerct po/ IT ftuladonijChriftum crucifigendum tradidit. Sic 1; enirn inquiunt : l^egcm habcmuamp;,8lt; iccundum ; •hanc legem debet mori. Quæ eft lex ilia“. Debla-^ V’ lphemis,ucopinor,L/euit.x44 Qui blafphemaucgt; ' nbsp;nbsp;rit nomen Domini, morte moriatuv ♦ Secundum

I hanclegem pronunciatiummus pontifex Chrifto v effcmoriendum , quern antea blafpbemiæ dam/ , nauerit, quddaffirmaretfele efleChriftum filium Deiuiui. Quidquæ(omagisbla{phcmum,quàni , filium Dei afterentem 8C iuam Si Patris gloriam, , blafphcmiarum reum agere C Si enim hæc uox . Chrifti blafpbema eft,blaiphemus eritSiApofto/ -’ nbsp;nbsp;lus Diuus Petrus cum collegis i qui inquit, Tu es

i Chriftus filius Dei uiuiîblafpbpmus eritHieremP as, qui inquit de Chrifto:ôinômen cius 7T\r\'' luz fticia noftra . Et Efaias, qui Chriftum appellat Deum fortcm.Imo Si ipfe Deus Pater, qui de coclo teftatur : Hie eft filius meus dileöus, in quo mihi complacui. Sed quid ego hæc com memorem tot enira blafphemias colligerem quot extant in ferP ptis Propheticis Si Apoftolicis de diuinitateChrP fti teftimonia. Quid extremçimpietatis homo bic nofterGrâmaticus non faciet.Si enim bçc (ententia , fummi pontificis uera eft,Si iuftum iudtcium,Cbrii ftusipfeblaipbemusluitinDcum patvcm.Siucro - ipleblalpbemiamcomifit, quomodotantu fcclus expiave potuit pro alqs , cuius iple reus agitut *

4» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RYPERÄSPIiTES D. IAO. ANT».

Vt i’gitur Chriftus (eelera noftra, fua pafsione aretjfîcutipfuminnocêtem effeamp;iiuftumoporî^î’ ïta mords (entêdam, aduerfus îpfum latâiniuidf®^' mam fuiflencceffeeft’Sed inqunGrammadcus*^^ ftcr,fceleratus,rndi§nus,qui hune intueatur fok^J' Chrifl*um,qui' pro (ua perfona innocendfsimus erat,pro nobis peccatoribus fefe Deo patri adftd'' xilT€,amp; hac radone patrem iuftè lias poenas exig^’'^ abcojhaudfccusjcç fi quisnoftrum proaliopt'^’' mitcat alicui fe penfurum,quod ilie alius debuitj’i’ ftifsimè fadurus fît ille» cui faóla cftobligatioi^^^ pro aliOjfi id,ad quod ille,qui fe obligauit ultrôÆ' fecxpadloexigat* Nee^ eius,qui (e obligauit pr^lcribere illi, cui fada efi obligatio, per quos 3^^ beat hoc debicum exigcre.ln illius,qui obligation^ rccepit,poteftatccftconftitueread hailc exadioU*^ cos,quos ipfe uuluDeus pater pro fua diuina 8^in’ mutabiliiufticia uoluitab unigenitofilio fuo

t 'I nas exigere,quas cùm nosdcberemus,ipfeu,nigcn' tus filius în le rcccperatpendcndas.Has pœnas luitperlegidmam poteftatem a feordinarièinftin* tamexigcrc. Ad hanccxadionemiudicauitmag’* idoneos inclementcs illos, quàm alios ♦ Qtiis enigt;n Clemens, mids ac plus non exhorrefeat ita tradari n lium DeiCPcecatahicerantpunienda non filrj Dd’ qui nullum feceratpeccatû, fednoftrain filioDd’ ‘qui hæc in fe expiantla receperat * Nónne uerè

IN TROLEGOM. lOÀN. ÎRÉNtS

, ptumeftinlib.lob.34‘Qy^ fegnarcfacnhomincm hypocrium propter peccata populi. Et paulô poft:

:*gt; Vidctis(inquit)quânî mîrabilitcr Deus iufticiarn 'li' ueritatem fuam iliibatatn conferuct in iudicqs il i*’ lorum, quos ipie in cathcdrîsadiudicandumcotK 0' ftituit y quantumuis ipfi longe àiufticia recédant; ftl Quod dum faciunt, ipfi quidern iniufticiæ fuæ pœ il' nasdabunt, Dcusautemintereaconferuabit eos, (1 qui fecundum ordincm amp;nbsp;mandatû ipfius ftibmit'' tuntfeillis,nonfolumpropteriram,iedetiampro/ j«. pterconfcicntiamduxtauerbumApoftoliRom.ij.

I» Hadenusuerba Grammatici recenfui,quibusfcn/ tentiamfuorumpontificum,aduerfusChriftumla (i tam,tan^ iuftam amp;legi confentaneam tueri conaz Il tur.Eius argumentû utintclligant rudiores,ad me/ tas artis docendi referamus. fie enim argumêtatur, SentcntiafümmiPontificis contra peccatumlata il iufta cft.Chriftus fulcepitpeccata noftra expianda. ÿ Ergo fententia fummi pontificis, contra Chriftunt il lata eft iufta. In hoc (yllogilmo uident pueri, effe )/ nbsp;quatuor terminos, quarc ad maiorcm refpondeo*

1) Summi pontificis iudicium nÔ luiffe contra pccca/ iî nbsp;nbsp;turn Chriftijhoc cftjSummus pontifexChriftû ad/ •

lt;1 nbsp;nbsp;iudicando morti non refpexit peccata Chrifti, quæ

(i nulla erant,nec peccata noftra, quac Chriftus expia t, nbsp;nbsp;reuoluit. Sed quod inChrifto adorandum erat,id

i) Cummus pontiFex blalphemiam efle pronunciat di ? 1 il

BtPERASPlSTES a lAC AND-gnum morte ♦ Qyarc confequentiâ in argum êto ftateffe nulIa.Etmanecfumini pontificis fentêdaï^ gternuiniufta.Alter fyllogiimus eft nrïGrarnati^*'

Scntentia dining uoluntaii conformiseft iuft^' Summi pontifids fententia eft conform is uolunf^^ ddiuing.Ergoeftiufta.Minorem probacipfe maticus:Sicfcriptûcft,inquit,OportuitChriftüi^ pati.Ec itcrû: Legem habemus, amp;nbsp;iecundû cam bet mori.Cùm ergo bane Dei uoluncacem perfect' rintfummiPontihccsJequituripforûiudiciumi*^^ ftum fiiifle«Ad minorem refpondendum eft,q) iltßmpliciter nera. Ciim enim caufæ uolûtatisdi‘’’ *^?lt;^ogft3ntLir, fîue efficiens fine finalis^procfus c®’’ tra rise fu n t ca u fts fum m OR? pontifie u m ,q ui b as moti Chriftum capitc damnârunt.Dcus Pater eus mifericordia erga genushumanfijuoluitfiliu'’’ pro illo Liidima fieri,ut Deo reconciliati, banc Fatrisinfib'oprgftitam mifericordia celebret-Su*^ mus aûtpontifex nulla bumanigeneris rationeb^ bita,quaprorfus ignorat,exodioamp;liuore,Cbrift'' in manus peccatonz tradit,iitoccidacurôlt;^èmedi^ Éollatur, qui fua do Arina rationes ipforum inuef^^ rat* Cum ergo caufæimpulfiuæamp; finales diuet^^ fint,quis nififuriofus8^mentecapeus,dieet idti^ üoluifle fummum pontificem quod Deumipfuf^' Hgefophifmata in fcholis pueris funt nota,quap^^ pter miror,q^ua infdtia feu potius malicia,in

re PROLEGOM; IOAR BRRNt.

JÎO tam graui audcat 8gt;i Deo amp;nbsp;hoibus illudere Gra maiicuSjdignus in que animaduertatui- exeplo Ca/ milli, qui Ludimagiftruni FalifeoRz.nudatum ÔC ^pueris cgfum in urbem remifit, qgt; iu obfidione op/* pidi,quaß (paciatû egreffus eflct^Falifcot^ filiosCa millo hofti tradiderat. Crime noftri calefadoris 84 proditoris hoc atrocius eft,quô pluris faciêdaeft ç/ tcrnafalusj^hcc uita caduca 84 fragilis.Hic em mû feram pueritiâhacimpietatcà teneris imbuii undc illis aeternu exitiw creatur, Sed ut ad arguments re? 4eamus,cÔmendaîhocfummoRîpoutificû iudiciû

fupramodûGvâmaticus. -Quôd uidclicctpevhoc Deuspsrfeceritfaluiênoftram ,q) ineo fîtlcxcon/ lummata^Sed audiamus ipGus collevtionc. Cû ad-* f •iuratus à ponti fice^ut diccrec ci s, an ipfc effet Chri/ ftusfi.husDei,côfiterctur,fehûcipfumeffe,nonne fatis confirmauitje fecundu lege debere moritV F dequam procurationêlalutis noftrçadicribatlum mo potificijCü in lege adumbrata fit mors Chrifti, introducithk fummum pontifieem tan^ anxiè in/ quirentê,numipfe fit Chriftusille,quifuamorte fil uniuerlum genushumanûredèpturusHuius uoluntati dû refpondct Chriftusje hune effe uirû, • Gaiaphas inlerat,ergo ci moriendû effe. Quid tibi

J, uidetur pie ac Chriftiane lector deGrâmatico, inla ' ''‘henc,an uero cum DcoludeveCDcus procurauit (alutcna noftram pcv iudicium lummi (acerdotis»

^4, iîYpERASPISTES D. lAC. AND.’

Ergo faccrdods l’udiciumiuftum eft,quod omncs hoîcs probare tenentur,non tin ^pteriràm, ne fentennaludicismon'antur, fîcuc Mofi uerba ha/ bent,fed enam propter confciendam.Pucri in fchö iis didicerunt huius falladæ nodutn foluere, qu^ dfcicuracddcnris^Âcci'dîtcnim iniuftifsimoconß Iio iinpiorum faccrdotum,ut Del bonitate iniquif' iîma fentenda fummorum pondficum ,æterna no^ (Ira falus amp;nbsp;rcdempdo procuraretur* Hanc falladæ aliaexornauic, quæeftàpardculari ad unincrfaR' Caiaphas femel prophetauft. Ergo omnia ilh'usdi^ ôa,oracüla diuina fuerunt.Camillus hoc loco deratur, qui aduerfus hune Grammadcurn infcihj rtudatum,pueros uirgis armaret,ut fe quàm prim^ in fcholam ad fabulas fuas Aefopi profitendas rec*^ peref.

Multoabfurdius efi,quodex Matthseo adfcf^ obi Chrifti didumprorfusinalienumamp;impiu^ fenfum detorquctlSuper cathedramMoÿfi feded’^ ScribæôdPharifæi,omniacrgo,qügcun^dixer)^J uobisferüate8lt;fadte, fccundum opera ueró eof*^ nolitefacere» fn haefenteda fîgnum uniuerfalc(of’’ nia)quod ad piycedenria pernner, uidelicct quat^^ nus fedêtin cathedra Moyfi, Qin'cquid ex lege yfî docent. Non quando fedentin cathedra irrif^ rum,in qua deprauadones legis fabricantur,!’*''^ paint reftriifdone explicat,ad probâda omnia

In prolegom. Ioan, brent. 4f niaPhari{æoriim»cùni Chriftus dicat : Omnia quç cuncç dixerint uobis tacite. Sed non fuerithæc Chrifti fcntentia,alias docet,cùm tuns monct,utG/ Jai caueant à fermenta Pharifeorum,quibus huma/ nâstfaditioncs docetitibus, fi obtempèrent, (ciant fe frufira colere Deum hitce traditionibusPharitæ orum 8lt;Scfibarum,hoc efi,legislatorum.Etiterû: Omiitite illos,cçci {unt,8lt; duces c£corû,ubi de Pha ritgorum dodrina fit mentio.Et iterum’.Væ uobis, Scnbg8lt;Phafifeihypocritç,qui clauditis cœlum antchominesjuos enim nonintratis,necintroeun tes fînitis itnrave ÔCc.Si ucro placet fine omni reftriz

I äiönevtcrbaChviftiaccipere, uideamus,quæab/

J nbsp;nbsp;furda (equantur.loan.r- Pharifei prçcipicbantfuis

miniftrisjUtChriftum caperentlt; hem dehortamur

V nbsp;nbsp;eos,neipGus aflentiant’doéirinæ. Num amp;nbsp;üos, in/

quiuntjeduâi cftis Nunquid ex Principibus ali/ (i nbsp;nbsp;quis cr edidi t iil eû,aut ex PnavihîsÇ’Sed turba hæc,

quæ non nouit legem maledidi funt.l-luicincrepa tioni famuli Pharitgorum coaâî funt iuxta huius Grâmatici opinionem obtemperare, propter con/ (ciennam,84 abqcere Chrifti dodrina,de cuius ue/ ritate magna ex parte in cordibus (uis crancconui/ {/ lt;fti,dum apud Pharifgos teftantur : Nunquam fic 0 locntus eft homo, ficut Hie homo,excu(antes hoc ipfofuam inobedientiam non aufi fuiftentinij^

I cere in cum raanusXlyi^rcriptum cftDeut.i?.Q,ui \i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f •

ÏÎYPERASPISTES D. lAC AND.' auiem fuperbien't, nolens obedirc (acerdons rio,exdecrctoiudici’smon'eturhomo ille. Supercathedram MoyfifedentScribg bC Phariff’’ Omnia,quæcunc^djxcrintfacite.Tenenturcrgolt;* ii radone mâdad diin'ni , quod ex ore faccrdods nabat ,doârinâ Chrifti, tan^ blafphemam amp;; he**^ dcâ deteftan’Joan.8. inquiunt Scribg S^Pharifci d^ Chrifto:Nónnc bene dicimus noSjqjSamaritanti^ cs,8^ d^inoni'um habesCHgc eft lencentia fummo?^ pondficü deChrifto,qgt; l'pfîus dodn'na fit demonj^’ rdigioatc^ fidesei'usfitinftarSamaritanori’'

RedèergofadiintoêsIudgi.quiChnflumtant^tJ^ monium habentem perfequuntur,amp;ei-us dodlrin^ tant^ dgmom'acam deteftentur ac lugiant. Quia^^ de eo ïudicâruntfammi pondfices,quibus ration^ mandad diuini obedire tenêntur,aut ex decreto dicis naori, Cfim Chriftus ad tribunal Pilad dud'' tur,fummi pondficesinftituuntpopulumjutclani^ tcnteontra lefum : Crucifigc cum : Crucifige eun^' Redlèergo egeruntillijquia fieiudicabant fumn^* pontifices, amp;nbsp;fandä prgftant obcdiêdam i pfi Chd^ fto,qui prgceperit facere, omnia^quccunq^ illi diï^^ rint,ËtG cÓtraChriftum,qui iam trahebatur ad fnP plicium illoriim uoto.Prgclarum exemplum obl^'' uanriæamp;obedientiæcrga fummorum pontificuf^ mandata eft ludas Ifcharictes, quipoftq;audiu‘‘ dodnnam ChnftiàPharifidsdanuiatam, à pr^^^

IN PROLEGOM. IOAN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4%

ccptorc dgmoniaco Si famaritano deficit, amp;nbsp;cum 11/ { lis ccrto precio paci{citur,utiua opera hie hgrcticus , in ipforum manusperucniat,8i è medio tollatur.

Quibus fi reftiuffetjex (enten tialudicis mors illi iu

I * ftifsinx? metuenda erat,Nunc quia banc fandaobc I diêdamprçftatfummopontifici,etiam(uiprgclari J fadli mevcedem accipit 3 o. argenccos Juxta illud:Si J ambulaueris in mandatis Si pr^ceptisDei,ut(acias J ealt;inter quæ etiam erat illud de fummi pontificis iudicio)benedidlus cris ♦ Quod igitur ex conlcien/

J tia tcncbaiur facerc, iure omni accufatione coram DeoSihoibus eximitur.Sic iuftificabimus pefsimu . proditorem faluatorisludam,fi hgc mens eft uerbo j rumMofiÔiChrifti,quæ àGrâmaticonoftrofcele rate affertur. Sed defino plura cômemorarc exeni/

I pla. Totusemadhorürccitationcmperborrelco^ Ex his enim quæ dida funt,facilè eft uiderc,bûc no y ftrumGrâmaticum furiofum Si mente captü effe» I Nam homo (enlu communi præditusiudicarepoz teft,quôd fîniblafphema Si abfurda.Quôd uerô in i troducit Chriftum, qui in hoc uel præcipuèdecla/ / nbsp;nbsp;raueritfuam obedientiam, quara præftititDco Pa

{ tri ufque ad mortem, quôd (e illis ludidbus quan/ tumuis iniquis Si impies iudicandum tradidit Si j permifit, Quafi ita dodrinam fuam îllis exami/ nandam (ubicceric, quod illorum iudicio ftat e ue/

I lit, quàm maliciotum Si putidum mendaciura fit, '/

41 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER A SP IS TE s P. ÎAC. AKP^

infràuidebimusjubi confuîanda erunt,qucC d« no^ ftro (urnmo ponnfîceaffertfigmenta. bius farin?’ qu otp e ft,quod 2. Pe tri 2. dep ra u a t,u t h ac 1 n par' le Chrifti obedientiamnpitcmur ,ô^ nosnoftra^ omnia fummoPontifîcî iubqciamuSjNec in re mi' nima ülis obloquamur,quod enam de Chrifto pudenter affirmat.Sed inquitjetfîilli pcccent,dufl’ hancdebitamobcdiennam fummopontifici ftentcxmandatodiuinOjDeus tarnen confiliofu*^* hæc omnia conucrtit, in occaßonemglori^amp;iuft*' ciæfuæ, cxitumiudicrj dcducensad lalutem gen^^ \ ris humaniÆt itcRz. Videbitis,inquit,mirabilia pientiæôC iufticiæ Dei,etiam in impietateilIorLiti^’ qui in cathedris fedent,abutentisad dcclaranda’” iufticiam ôé ueritatem, nbsp;nbsp;mifericordiâ erga geni’^

humanum.Btiterum : Hæccùm illianimis pla^ impqsdiccrentjucritasiudici) nihilominus rad^’^ rielegis diuinç,admirandaquadam,adeo^i|up^‘’ da prouidêtia,difpenfationeq^ Deiin his o'mnib^’ -eft conferuata^Hæc ilIegt;Quorum fumma eft,utti’j que mail fint iacerdotcsÔ^iniqui, Dei tarnen efl^^ tam bonitatem, ut malorum confîlijs Si adionibi\ ad declarandam iuâ mifericordiam amp;nbsp;iufticiam queat. Quid quæfo hîc audimus C Num propt^’'^ faQcrdotibus non eftcontradicendum, q? lorum mails confîlrjs bcnè uti pofsitC’ Quæ (ce^^ 4ai mania, quaoflagitiahorrenda,hac rationc \ liceb^

IN PIVOLEGOH. 10 An, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49

UcchatcxcuCareC'Cain intcrficttfuum fratrcrn^id fiz t ne prouidentia âd difpoifiuone Dei non eft fadum, f tn quo Deus occulté (uam Si dcdarauit bonitatctn

Abclem,qucni ad meliorem uitam tranftulit, I' Si fuam iufticiam erga impiumCain, quod uindv I cetfratrisinnoccntemfanguinem.Numproptcvca / iuftificabimus ipfius Cain aduerfus fratrem perpc # nbsp;tratumfcelusC QuodNoenudatusintabcrnaculoGfn.j.

fuo à filio irridetur, non fine diuina prouidentia h nbsp;fadu tn eft,Si in co declarauit Deus Si fuam bonita/

V tê erga Noc,ut hoc fpedaculo admonitus fibi poft / ; hac ab cbrietate caueret,Si iufticiam erga ipfum 1/ Chapn, qui iuftiisimo iudicio Dei eft malcdidus. i) Num propterea iuftificabimus ipium Chami fa/ 0 cinusC nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

i Loth incbriams cum duabus filiabus congredi/Ge».»sù

Ï- tur,Siicarum turpitudinem reuelat.ld quod no eft f adu^iKne diuina prouidentia, Et in utrocp Deus

J decbrauit fuam iufticiam Si bonitatem, ut de cbr ic i täte Si negledu diuinç uoluntatis punieiis com mo I tic(adi,peccatorû caufas praecidant. Quod Sichern' I Dinamfiliamlacob com prefsit, noneftfadumfi/ ne diuina diipenfatione, Si in eo declarauit quocÇ

i Deus iua iufticiam ,qaa huiusocium Sicuriofitas, I illius autem uis Siimpietas puniebatur. Num pro/ 1' ptcrca facinus hoc iuftificabimus C Quod filq 4 iacob fratrem lofeph ucndiderunt in Aegyptum, ♦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S

i

^9 ÄYPERÄSPISTES D, lAC AND.'

non cft fine diuina prouidentia » Sk enî»^ ipfc lofeph fatetur, cum fratres fcclen's fui in confc* cntia conuidi 0^ accufati,quod de ultima patris uo^ luntace confîxerât,fratri propon ut, Verba lofepH* funt:NurnDcipoflumusrefiftcrcuoIuntatiC vo^ cogitaftis de me malum,fed Deus uertitillud in b^’ nüjUtexaltaret me, ficutin pr^fentia ccrnitis, amp;nbsp;fa^^ ucs faceret multos populos. Num propterea dict^ mus cogitationcs fratrum(cùm dicereut : Ecce fön’ niator uenit,uenite occidamuscum, amp;mittamU^ in cifternam uetcrem,diccmuf{j,fera pefsima ocà ditcum) fuifleiuftasC'Quin potiuslofephi iudid^ um fequamur,qui dicit,ipfos cogitafle malum,ho^ cftjipfos fuifle coram Deo parricidas, im pios in p* trcnijamp;qui mêdacio cogitauerintfcclus fuû téger^' Quôd uerchacmala uoluntate ipforum Deusb^^ ne ufus cft,quid hoc ad fratres lofeph, quorum i^^^ dicium eratde fratre parricidiumC Quôd Abfoloj’ patrem regno pcllic,amp; ad concubinas eius ingredf cur coram uniuerfolfrael,quum non fiifaôlum prouidentia Dei,ipfe Deus per Prophetam Naib^ teftatur: Ecceego (ufcitabo (uper te malû ex don^^ tua,amp;collam uxores tuasinoculis tuis,amp;dabo ximotuojamp;dormietcum uxoribustuis in ocü^’^ folis htiius amp;c.Num propterea fœditatem Ionisiuftifîcabimus,q? adulterium patris punieb^^' jur» Chriftus inqt î Ncceffe eft ut ueniant feand?^^'

ÎN prolegom. Ioan. brentJ »0 Et Apoftolus: Oportet efle hære(es,ut qui probarf (untmaaifcfti fiant in uobis. Num propterea amp;nbsp;fcâ gt;nbsp;' dala amp;nbsp;hçrefes culpatis perfonis iuxtaGrâmaticum ^probabimusCQuód ludas Ifcarioth Chriftum pro

*r diditjCertèdiuina fadum cft prouideniia : fie cnim \ fcriptûerat in Pfalmis, quemadmodiimChriftuj

’ teftatur.fed num proptercaiufta fuit proditio,quiati ' nbsp;bac benc u(us eft Deus ad totius generis humani rc

'/ dempn'oncmCSic cnim nofterGrâmaticus argumc i* taturR.S* Numhîcdieetipfamprodiiionêtuifîe iuftâCSedludamqui hocfecitexodio»amp;eorrupt3 î' munercoblatoamp; gratia pôtificum promiflajuiffe iniuftum.Etinhunccatalogum referendicruntno bis hæretiei quos Epiphanius appellat Caianos, qui laudantipfum Cain amp;nbsp;ludam. ludam cùm bo/

gt; nus effet,tradiderit Chriftum.iuxta eocleftem co/

') gnicionem« Noueruntenim inquiuntPrincipes, quod fi Chriftus traditus effet ci uci, debilis ipfo/ rumuirtuseuacuaretur. Ethoc,aiunt,cùmnoffec

'I ludas, feftinauit amp;nbsp;omnia commouit, ut traderet [ ipfum, bonum opus iaciens nobis ad falutem. Et gt;nbsp;oportet nos laudare,amp;laudcrpipfitribuere, quo' J niam per ipfum parata cft nobis crucisfalus.Hadlc J nusEpiphanius* Cum quibus confentire uide/ * tur fere noftri Gramatici opinio, nifi q? illi perfonâ J paritercûfaâocommêdant. Hicuerdnofter fadS 1/ folum, quod adparâdam falutem nobis profuerit.

fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPÏSTES D. lAC. AN0.

Hac rationé iuftifîcabïmus omnia, non hominti*’’ fed ipfiiis quolt;^ Sachant in fandos Dei indicia.^’' lob tcfteturipfum nihil quic^ , nîfi permittef’^* , Deo faccrcpoflc,amp; Pauluspronundct : diligen^ busDeum omnia ex Dei bonitatcoperariin quæSatan illis infligit mala,ficut in impqsDci fü’’' quoC^iufticig confpicua iudicia, quorum execute' inftarcarnificis (ed iniuftifsimieft Sachan ipfc^

Si uero Grâmatieus opponacde r)s,qua2 iam memorata funt exemplisnon extare fîrailem mifsionem, qualem dcfummo pontifice addu5lt;’f fciactamen non iTalereeiuseonicquentiamiqua^ icrit fententiam hominum iuftam clïejquaDeus iufticiam fua bene utatur.Non enim hoc loco qi’^, Deus faciat aut pofsit facere quçritur, fed de h of’’ num iudicrjs fermo cft,quibus obediêtiam noslt;^^ berepropter confcientiam Grammaticus affirm^' Horum uoltmtasciim ijtiniuftifsima,amp;iudicia^^^ gi aduerfa,fequiturabiniufticia nonexcufari, qjjj cunlt;^ eis obedientiam prgftant.Neciudicium P effugerunc,quicurt(^ fuis fufïragqsfententiasS^'j dicia comprobârunt mala, qiiibus Deusetiani^^ ialutem humani generis eft abufus,ßcutinfräd‘’ bimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Nunc fads fit demonftra(re,qnâm horribi^^^^, locfi Mofi DeuM7.deprauaueric GrâmaticuS’^^ omnia furnmorum pontificum iudicia iuftified’^^^

In prglegom. Ioan, brent.

tra manifefta Prophetarum,Chnfti Slt;: Apoftolon^ ij teftimonia.

gt; Nuncadca,quæfequunturaccedamus. Poft^ i* * Grammaticus blafphema deprauayonc fententisc ti' Moyfi de (ummo pontifice fibi prçclarè fuudamen è turn ieGifïeuidemr , defcendicad politiam Ecclefiz pl afticam aChrifto(abrogatis Mofaicis ceremonijs) / inftitutam,utdoceateandcm promifsionem pertix neread fummu pontificem, quem uocantPapam, qui fit in terra lummus ludex,à cuius fententia non 0* licet prouocare, utcuncß de controuerfi] s de religi/ i( one Chriftiana pronunciet.Fafcinatus autem Iplen I dore pontificio fingit D. Petrum àChriftoconfti' ,i! tutum ciuitatis Dei, hoc eft,Ecclefiæ con{ulem,cui claues portarum cceli dederit.Huic reliquos Apo/ li ftolos tanquam fenatorcs adhibuerit. Poftea mul/ t ta comemorat, quibus uerbis D. Petrus fit defigna if tusconful.Matth.i6. Tibidabo4nquit,clauesre/ { gni ccclorum amp;c ♦ Quomodoinauguratuscum

Chriftusillidiccret: Simon Iona diligis me plus his. Dicit ei Icfus’.Pafcc oucs meas.Quomodo ma/ giflratum gefferit habita oratione de cligendo col/ lega in locum Iudæproditoris,Ad a. Quomodo luos ienatores à calumnia malorum uindicaucrii in die Pentecoftcs,qua tanquam ebrfi traduceban/ tur.Cuiuimodi feueritatis fpeciem exhibueritin A ƒ naniaamp;Saphyra, Ado.j. Quomodonouum,fed ■b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3

ƒ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HyperASPISTËS d. iac. and.

inferiorem magiftratum crcaueritDiacoiiacumf^' licecjunde eriam probare nititur Ecclefîam poteft^ lê habere, pro rationc têporum aliquid noui, quoy in primaparte libelli appellat nouosÄrticulosP^ deijCondere. Etimpudenteraflerercaudet ,qUlt;^' quid huiufmodi rerum fiat in Ecdcfia,ipfoChri^^^ autore fieri per Spum fandum^Et ficut uiuentc confule6lt;fenatu, hoc eft, Petroamp;Apoftolis,ita ipfisdefundisperfpöm fandumChriftum in ho^ fucceflbribus,hoc eft,Romano Pontifice amp;nbsp;Car^'^ nalibus gubernare Ecclefiam fuä. Hortatureriaf’’^ ut finguh iuS officium faciant, quod unicuicp Cb'^ ftusdederitjhaudfecus , quam unicuiqj memb»'^ incorpore humano fuu. Rom, iz. Et hanc effe cam rationem retinendæamp;conferuandæ concö’’^ diæ utunufquiflt;^noftrum,cuiu(cunCpconditi^ nisfit,infefcdcfccndat,feipfum nofcat,men{ura'^ fuæ uocationis offici}lt;^expendat. Hoc poftreni^ locopofitum jficxpendiffetGrammaticus, ip^^ (eie intra fines fuæ uocationis continuiffet Sed eaquæprfcedunt,quid opus eft prolixe refpond^^

Hçccnim cftpontificiorum uetuscantilena,ƒ â noftris ôé fcripturæ8d S.Patrum teftimonqs b^ confucata,utfîquid ipfemelius adferrcconer,Sô; lumen mutuare uidear. Quod enim Chriftus quis Apoftolis Petrum non pr^fecerit tan^ con^^^ iem,qu^ apudLucamexcacgrauifsimaadmonit^^ tcftaii’'''

ÎN PROLEGO W. 10 AN. RRRnT.

ttRatur.Nam cùmdifcipulide primatu contender rent, quis illorum eflet habendus maior, Chriftus il ab huiufmodi uanis amp;pontificalibus,boc eft,fupcr

bis cogitadonibus cos auocat,diccns : Reges gen/ dum domtnantur,Sd potentes uocantur benefiet,

(/ Vos autê NonSic,fed qui maior eft inter uos,fiai fî l^C cutminor ÔCc. Si quaeinter diicipulos fuit maioriz ƒ tas,dnorumfuit,nôpotcftatis,quæoîmcratfimi/ , i'} lis, Ôiunaligandif.amp;folucndi.Etfi maxime obtinc (U ant,Petrum principem ApoftoloRt fuifre,quod nû P quam probabût poteftatc icilicet alqs fuperiorcm 1, fuiffe (fîcut uidere eft in Epiftola ad Galatas, çp à (i D. Paulo in facie fucrit rept ebenfus ) quid hoc ad 0 Romanû PondficêCNon .n. folum Rom.Epiicopi, P fi tamê ,fed alq quoep funt D. Petri fucceffores, qs gt;1 paisim Eccleiqs prçfccit. Quod autem de confulis i/ adfert autoritäre, cui nefas fit refiftere, quicquid in (I ciues,etiâiniquimachinetur,prorfusdi(similc eft.

I) Alia enim rationc fumus fubiedi polidco magiz ( ftratui,amp;alia presbytcris,hoc eft, Ecclefiçpaftori/ 1 bus.

/ V tcunlt;îç em iniqua onera (ubdids imponat ma/ i giftratus, populus propter confeientiâ tenctur obe , dire. Rom .ij. Eifî hæc quoep ipforu.n poteftas fit l limitata,fi quid contra manifeftû uerbum Dei prez ! ciperçt^j-nagis obediendum eftDco,quàm hemini / bus, ficutexêpla Apoftoloittamp;i raartyvû teftantuc. )

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. M YPER At« PI S T E ÿ • D. IÄ C ' Ä N O'. :

ßroccrcs au tem' Ecclefîæ^t' .paftor«s:| non àfuisaliquamexigerc obedicniiam m'fi quatc^^^’ indubicacumu erbum Dei ad féru nt. Si uerèdiü^*^^ fum prgdicentjfubpœnaaL'ternicxitrjfunc fugi*;'’^ di)fîcutApoftoiusâd Gai. i. docet,8(: D. Petrus quit: Si iuftum cil in confpeâu Dei uos potius^'’ difc,quàm Dcunr»,iudicatei.Cùmigituriniufta raimpont£.Gonfulciuibùs,£ercndafunt,amp; fînep^^ cato toIeraripolTuntjCtfifubditusprobarcnonC^ gatur,cùm is non faGiatmalum,quifuftinct,fed infligit.Quæ autem fummus pontifex impiapi'^ lt;ipit,utcademquoepfaciant,quibusimperat,bi^'^ obedirceft extrema impietas,ficutConfuliille2gt;^*' mèrefîftere,iniquaoneraimponêcifeditiocll.N^j feditiodiccndaeftpietas,quaimpiorum uolun^^' repugnant fideles utgratiam Dei rctincant. Etfî’^' hil magis ufîtatum fît in mundo,quàm piorum ftantiam peruicatiænominetraducere, amp;nbsp;cultU^ quem Deopræftant, fedicionis nomineinfam^C Hac nomine ipfe Chriftus male audit apud Pil»^*’! cùm principes facerdotum accufarent Chrifti^^. Gommouit populum,doccns per uniuerfam am,incipiens à Galilæa ufc^ hue. Quod igituÇ, ConfuleciuitatisDciadfcrtGrammaticus,proJ'‘^,^ ineptum cft,abfurdum infulfum. luftè tos clTc Chore, Abiron Dathan, cum ducef^l quinquaginta uiris ♦ Non negamusquod Moy^^, Aarö’^

IN PROLEGOM. lOAN^ BRENT. ÇT Äaroni reftiterunt,fuuofficium facientibus* Sed ücrum(^ probandum incumbitGrammaticoi fuos facrificulos conferri ipß Äaroni ÔC Moy G: Et Prin^* ^ipes,qui fandam Euangeli) dodrinam tuentur,Gz fnilcs effe (cditioGs maledicis Chore amp;nbsp;Abiron, amp;nbsp;Dathan.Probent prius fefe Moyfcn,quàm pios Principes impietatis Qc (editionis noie infament per hunckeleratum Gram maticLim.

Cæterùm putida efl: criminatio, Epifcopos à no ftris etjcijutillorum cathedras confccndantPrinciz pes. Non enim illorum exemplum imitancur, qui Principibus aut ui aut dolo pulGs, iplorum autorP tatem prgtcxtu muneris Apoftolici ufurpantjquo-* rum officium erat,docereEuangelion,non munda nam dominationem exercere ♦ Quin potius (uum officium faciuntjCÜm (ciantfui muneris no effe prç dicare,curanc EccleGe idoncos præGci miniftros,egt;' orum quo(^ opera,quibus ipG cum charaderem in delebilemimprefferint, nihil prgter officium face/ re dicentjß conientanea Propheticis amp;nbsp;A poftolicis literisdocuerint» Non ergo alicnam uocationem fedantur Principes, dum cultum Dei per idoncos miniftros promouent.

Quod ucro non tantum magiftratui fuum ius in Ecclefia derogat à Domino conccffum Öd impera/ tum, (ed uniueriam ChriftiEccleßam fuo priuilc-^ ; gio ipoliat,quodiamindeabApoftolorum tempo * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h

ft? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERA SPISTES D. lAC. AND.

ribusobtrnuitjid nullo modo ferendum eft.

Nam qudd Ecckfiæ Kceat remouere ab offîû'’ docendrindignosamp; kcleratos miniftros, fidch^ , rc meam auerfaturfentenriam Gramaticus,aud)’’ ïib.i. D.Cyprianumloquentem:Propterquod,inquif’ plebs obfcquens præcepds dominiris , èi. Deui’’ metuens, àpeccacore præpoficofepararefe deb^' nee fe ad facrilcgi facerdods facrificia mifcere, cü’’’ ip{a maxime habeatpoteftatem ueleligêdi dign^ facerdoteSjUel indignos recidandi. Quod amp;nbsp;uidemus de diuina autoritate dcfcenderc, uc facd dos plebe prgfente,fub oïm oculis del«gatur,amp;^‘ gnus atcp idoneus publico iudicio ac ceftimoH’. comprobetur-Hec illc. Quæ Grâmadeus nofteri* (uo figmento de confule conferens,uidebiï menö^' cium S»!. ueritatem fimulconfifterc non pofTe. ÏmmanèeffetinEcclelïaTyranniSjCamiiccndarn^ crificulis concederCjUtcuiK^ enormiter peecent/ pia doceant, amp;nbsp;flagidofèuiuant, utEccîefiæn^’^ iiceat à latere tam fœddi malèolentis hirci dere*

Redèquidemmonct Dnm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuoc^j,

dum,ut hifcc malis medeatur,nihilominus tn clefiæcius præcipuû membrum Magiftratus non debet negligere officium, quod quale fit priano qftêdimus» Btpauló poft exemple

IM PRÓLEGO H» io an' BRENT.

Magiftvatuum comprobabimus.

Quod de iudicio in alienum feruum exPaulo ad ^0 fcrc,prorfus infullum eft, ubi Apoftolus de temera rr)s iudicqs loquitur, fed quid hoc ad officium ma/ j( *giftratus,quo tenentur impios facvificulos ablega/ (i teTSed quôfpelt;ftet,paulô poft indicat: OmniaÇin/ {I quit)tolcrandafuntpotius,quàniturbandus ordo ilk politicus ciuitatisDei,quem DeUS ipfe cum tan la poteftate in ea inftituit.Gramaticus cum Gt,non j pigeat noti autoris de Grammatica admonere prgz cepti : fundamenta G quis non ftdeliter iecerit, corz

J ruere,quæcun(5^ luperftruxeris.Quod utinamGra matico non excidiffet.Perluafus eft, ordincm Epk fcoporû infulatorum, facrificulorum èc monacho rum,diuinitus conftitutumgt;quod cum conuuffum fueric,quid hike iuis Maioribus dialedicis prae/ j ftabit'TÄgnokimusordinem diuinitùs inftitutum {} non ePfe turbandum. Verùm in hoc ordine mitra/ tos ueftros SC impuros facriftculos contincri pcrz negamus, apud quos neque doélrina eft fana, nec ÿ uitaprofefsioneEuangelqdigna. Vult ergo im/ punèlicerelacriGculisquodlibet,fuo reteruanz dos ludici, cui poenas dabunt. Et quidem G hæc de uita intelligat utcunque turpi flagitiofa, alk ex parte quibufdam tokranda uiderentur. Vcz rum quod addit Reges 2lt; Principes,inbis, qux ad

’I veligionê pertinent no de here reGftere lacrificulis*

I

C« HYPERASPISTES D. lAC. AND. utcunlt;$ 1111 fuum magiftratum gerant,hoc mo^'! omnem excedic» AdexcmplaOzæamp;Oziæni*’* prorkisnûcrefpôdebojcùm tanta aiidaciaS^imp dêtia pr^tereat filentio,queBrcntiLis ad Sotü d^ fcripfit,quafinonlegifret,quäm difsimile ßtillö'^^ facinus,quod i'pfe in pios principes rctorquet,^^ quodad religioncm attinctjfuum officium facin’’^ honquod Epifcoporum eftfibi fumunt* Hoc iicetinillum rétorquerez Cum Grammatico ingens amp;nbsp;inexpiabile fcelus fit, quando pij PHnfi pes, de inftitutioneEcclefiarum luntfoliciti,amp;^^T in ipfis eftlalutem ipfarum procurant, Quædc^ zia amp;nbsp;Oza adduxit, uideat nein (uos Epifcopos (ffius torqueri qucant,,qui prætextu Äpoftolici ncris uerè funt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si enim,uel IR,

Grammatico reffe, diuerlæ Fundiones funt Ep'■ porum amp;nbsp;Principum,quoiurelicet Epifcopis lia excrcere indicia,regerefubditos,amp;iusdicf'^, quibus minffterium Euangelq commendauit minus7' NummetuuntdefuturosPrincipes,^, hancadminiftrationem fufcipiunt, SicutOza» corrueret arcaC’ Aut quæiojquæ ratio,nifi ad hunc dignitatis gradum eos euexit* Si dixef^^’^ pifcopos per fuos miniffros hgc politica efficef^’■ in hocnon peccarc,quis non nifi cæcus uidcrei'^^j. «codem iure Principes pios abioluere polTej^^J^j : Mion ipfi prœdicant^ed per idoncos Ecckfi» !^’*^

IN PROLEG ÓM. IOAN. BRENT.

ftros plebem fibi commiflam pièinftitui curant.Et fi multô fît melior in hac comparatione Principutn quàm Epifcoporum conditio. Ncc tarnen principi bus Epifcopis quid^ ademptum uolumus, modo omncsintelligant rationc muncris Apoftolici niz hil minus eflcquàm Principes. Saiiusigitur fucrit bæc exempla reticere,quæ parumucftrorum domi nium ornant,etPrincipibus noftris animû addunt, qui fîbi nihil borumconfci] {unt,quæOziasamp;Oza commiferunt.

QuôdrclertnoftrosdeteciiTe àpaftoribus hoc cft, tacrificulis pontificrjs, propter manifefta quo/ rundam peccata,nonnullorum potentia nimiajopi bus ac diuitqs offenios, uanum eft.Etfî enirn mcrv tóomnes pq hagida facrificuloru mói feeler a, qU2P r nbsp;nbsp;palsim in colleges impune defîgnata funt,amp; adhuc

proh dolor dcîîgnantur, meritó deteftentur : Nec probarc polsintpotentiâillam,quam nominefuc/' ‘ nbsp;nbsp;cefsionis cotra Chriftum amp;nbsp;cius membra exercent.

3 bîon tarnen hæc præcipuaeftcauia, cur ab illis fc^* cefsionem iecerintnoftræ Ecclefîg. Cogimur enim ipG quoque plurima oftcndicula tolerare, quæ mal lent fidelesèmedioiublata. Potifsima,princeps

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;unica caufa eft, falfa doélrina amp;L idolatria, plus

ethnica,quâ ex mandato Dei lugere tenemur. Con ï nbsp;nbsp;ftat enim dodrinam de peccato, de Gratia Dei,de

luftificatione,dcpcenitcntia,de bonis operibus,dc h a

li HYPEÉ.ASPÏSTES D, ÏAC ANfiC

Sacramcnt{sjdeFïde,dematrimonio,deordi'nc{^‘' liEico horribilicer corruptum cfTe^ficLU alias dcifllt;’^, ftratumeft,amp; adeorümexplicationem fcfe fempcr obculeru nt, quas corruptelas nee probaf^’ nee fuo uel exemplo eonfirmare, uel filentio pofTunt. Hæe,inquam,eorruptaamp; deprauatad^’'' lt;ïlrina eau fa eft defedionis noftræ, fi ita uobis Ïib^^ cam appellarefidem »qtia Deo faluatori noflro bemus.Fueus igitur eft,quód,qu3cin faerifïeulï 2 prehendi queant,rerjeitin in'tam fccleratam, qua*^ exeufare ncquitntcunque eonctur enormibus gitqs mitigare, quæ aduerfus noftros confi$^ xit»

Etfienim fua funt nolÏrorum qUölt;^ paßorii*^ uidaamp;errata, Hoe camenuerèpronuneiarcpoi^^ inus,munus docendi, quantum fieri potcfl; non ïereeómjcti,nifiidoneisamp; qui fana dodrinaamp;P^^ ceflarqs donis inftrudi funt, utpopulum docc^^ qucanCjS^qui finthoneftg ufif.Si qui minus reip'’ dent noftræ expedationi Si. (pei^ hoe imputandu*^ eft ueftræ difeiplinæ,in qua adeó impunè iliis lic*^^ eritoninia, uciuxta Comieifententiam,non flagitium facrifieulum feortari jhelluari, fores d fringere. Hifcemoribuseorrupti ,mirum nond” ft qui ad uomicum redeunt,amp;!: hos uobis mitiimf^’

PROLEGOM. ÏOAN. BRENT.

oneindignos* Cæterùm fcekrumcoùuiâisfcias apud nos nullos propofîtos honores, (ed infamiâ, ,qua minifterio docendi priuati, interdutn etiam capitis pœnam, pro atrocitatedelidifubeunt.Pro conceffo autcm accipimus , quôd Grammaticus non negat,querelam Bernardi de uitaamp;moribus Pontificum Epilcoporum amp;{acrificulorum,etiam in eos quadrare , qui noftro tempore in Ecclefîa Dei dominantur: Etfi hoc nomine nulla illi haben/ dacftgratia^quodfiinficiasiret, res ipla réclama/ ret. Nonenim ufque adeoignotaillorumicelc-* ra amp;nbsp;flagitia,quos propter doârinam Euangelij d.c

Qnodaute inferc,Haccuidct Chriftus (inquit Bernardu8)Slt; filet,hæc faluator patitur difsimu/ lat. Proptereadilsimulemusnos quoque neceffe eft, filcamus interim, maximecg de prsclatis no' ftris magiftris Ecclefiarum,Sic nimirum,Gcplacet 5lt;ipfis, ut euadant nunc humana indicia, ucniattj iudicium graue his,qui prælunt, potentes pati/ untur tormenta potenter , quæ fit confequentiæ ratio uideamus. Diuus Bernardus tulit 8lt; tole/ rauit errata flagitia Epilcoporum , Mona/ chorum amp;nbsp;facrificulorum tui temporis . Er/ ■ go, eius exemplo , etiam Principes tolerent*

^4' hYPERASPISTES D, lAC. AND?

Quis non uidet diuerficacis radonem C Si dus hæc uida potuifTet corrigere correxiiïet Vtcunep autem uita fuerit deformis, corrupta^^^. men dodrinæ eos non accufauin Cuius deprau^*^ f*/ oniscum fuiflentconuidi^quid cxiftimamusP^z nardum fuifle didurum^Ducem cæcum fequeo® cffcjUtambo in foueam cadantC Vdc^ non. Efp/ quod Bernardus monachus deplorat,ciim no p^/ fee emendarcjhacfua querela hoc magis excitât p’^ rum Principum animos ad tollenda hæc offendi^:^ la, quo magis periculi magnitudinem animadud tunc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

idemdicendum eft quoC]^, quod dezizanijs^^ fertargumentum.Zizania nonfunteuellenda.^ gofacrißculorum erroresnon funtabrogandi.» j cepeum enim de zizanijs prj Magiftratus officii’ hiladimit, alias non licereteiin manifeftefceld tosanimaduertere.

Cijm Adrian! (cxd Confelsionem,amp; Pontifiai’ PauliTerti) Cardinalium deledoru confilium mittat feimus in quo numero facrificulos hab^ debeamus.

Sed nunc ad indicium accedamus. Poft^ qualcs fint fuæ eeelefiæ hirci oftêdic,fic enim dum huncGrammatitum loquendum eft, cui*^ co bibliorum facrorum funt Aelopi fabulæ,Q^’^ ric quibus iudicium de dodrina fit committent ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Solis ”

IN PKOLEGOM? lOÄK TBîÎÈÎÎTquot;

Solis ne Epikopis in ordinaria fuc«fs}onc confti-^ f' xutis,an uero iolis Principibus politics,aut utrifcç f fimuLHaccnimpartitioneuntur.

' Quod ad Epifcoposactinet, uidcturipfos non promifcuè ad iudicium admittercomnes^qm uide^ licet ita degcneraruntjGcutqucrela D * Bernardi 8lt; i** confilium delegatorum CardinaliumRomani Pont ’ƒ tificis habet.Etin hoc eins accedo fententiæ» Quis H eniin Andchriftis (ut Bernardus eos uocat) crede** rec iudicium dc ucritatedodrinæChrifti 2’ Qua? propter in eorum locum {ubornat pontificesiudP

’ƒ CCS,qui talibus querelis declarant (e non degeneraf, fe: fint herum, inquitjegati,Ec difcantjnquitjcrez dere,Chriftum muito tenerius amare fponfam fua Ecclefiam,quäm utpatiatur-cam peruenircin potc ftacem hoftis.

11’ nbsp;nbsp;nbsp;Sed quam etiam hi non refpondcant noftri Gra

matici{peiamp;éxpeéî:ationi,resipfaloquitur* Pauli Tertq Pontificis Max. legatus fuit in ConcilioTri

c'* dentinoloannes Maria Montanus. Is amp;nbsp;Pontificis Siluorumcollegarum nominedeploratftatum Ec ƒ clefîæ,2lt; poft horrenda kelcra amp;nbsp;ftagida, quibus fa

teiur feie obnoxios efte, in ädmontdonc ad Patres il*’ confilq loquitur« Si Deus pro meritis nos cafti? 01* Saretjiam pridem ficut Sodom a S^Gomorrha fuik p femus.Hikilicetfuntlegatiamp; Pontifices,qui quere

lis fuis teftaniur,quàm grauet fyncerum habeanc

J'*' iudicium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

HYPERASPISTES D. lAC AND.’

Ac ne quis putcctam enormi'um fcelerum fefsi'onem effeßdam,amp; Pontifici's amp;nbsp;kgad clarant.Quid enim de fcclcribus Sii turpitudme*^!' , tæPauli III. Pontifîcis commemoretur ucl ip'J Embncenfisignorarenonpoteft, fi quis hiftprt; noftrorum temporum fidem adhtbere uelic, qult;; uidclicet matrem Si nepotem ueneno fuftulcf*“' quod forórcm proftituerit, utin numerum dinalium pcruenirec, fororem useneno interen’^ rit« Quod cum nepte deprehenfus fit congre^ Quod cum fîlia Conftantia rem habuerit. turn cius Bofium Sfortiam ueneno fuflulerit,8^^^ liqua,quædeipfocommemoranturfacinora. .

Sedneuideantur legati de fandilsimi Doifl*^ Papas tantum loquifceleribus, quam infignisif quoquefuerit,nehocquidem dilt;fta noftri temp^ ris hiftoria filentio præterit. Is enim poftqU'*'’* in defundi locum poftea Pontifex creatus ÏIL appellatus y quo tempore Bononiæ legati’^ indelitqshabuerat adolefcentem qucndam centium ♦ Hunc tametfi reliqui Cardinales probarent,imó rcclamarent,in Cardinalium a^^ ptauit collegium. Si in domefticam cofuetudin^’’^ rurfusadmifitjcitß cognomen ftium Si infi'gnia^^, tribuit.Sed neciple Pontifex hoc ad rcliquos di^^*. mulabat Cardinales de quo per iocû fcrtur doc5meraora_re,q) fitlalciuus adolekens tunus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

'ÎN PROLEGOM. lOAK BRENT^

Hi duces amp;nbsp;antcfîgnani fuerunt Condlq Trilt; dentini, cui totus orbis Chriftianus parère cogeba tur.Et quidemopinionehuiusGrammatici redè* .utpote qui fuis querelis amp;nbsp;mandatis teftad fint, graue fîtamp;fyncerumipforum indicium , nccineo numéro habendi, de quibus Bernardus loquitur. O cæcitatem Sciuftifsimum Dei indicium in illosgt;

quiueritatemininiufticia detinent»

Cùm Chrifturh rcfpuatludicem,uideamns ciuk * busargumentis iudiciumfolisPontificibusSi^cpi f fcopisadfcribat. Omnia autem hoc fundamento 5 innituntur.Epifcopi SC Pontifices facrificuli funt , Apoftolorum fucceffores ♦ Ergo quicquidiudP cant, huic fine contradiélione , nulla difputationc habita, cft obtemperandum* Poftea promifsioniz bus Chrifti Apoftolorum amplificat poteftatem f Confulis Petri, ôi reliquorum tanquam (enatus, quibus etiam Pharifæos adiungit, ut magis conz * firmata fit authoritas . Qôi nos audit, me audit:

Quorumpeccataremi(eritis,remiffaerun£* Tibi daboclauesregniccclorum ÔCc« Nos, quo ad eins J* fieri potcritjbreuitati ftudebimus,ôô ad fingula ca/ pita paucis refpondebimus, Principiô demon/ ftrantes , Petrum non habuiffe primatum (u/ per rcliquos Apoftolos, Ecclefîam G H R llt; » «iwalern illi affingit nofter Grammaticus «

ftYPTRASPÏ5TES D.' IÄC. ANIX' Deinde fî maxime calempoteftatem adeptus elÏ^* Pctrus,nihil ad R.om.Ponnficem pertinere. mo quoniam Chriftus nuUi Apoftolorum priiïgt;^^ lum coceflcritjiion expedire, ut in Ecclsfîa Chriï^’ ïummapoceftasunideferatur.

Parem fuiiTe D. Petro Apoftolum Paulum «tiam properaodum fuperiorem , quaeadGalai^ extant fcripta, docêt. Verba Apoftolifunt : Cog’’'’ fcentes quód mihi eoncreditum iit Euagelium pucij, ficutPetrocircuncifîonis. NamquiinPe^^*’ cfficax fuit ad Apoftolatum circuncifionis , fuitin me erga Gentes.Et paulo poft : lacobu^,^^ phasamp;Ioannes,quiuidebanturcfte columngd^Jquot; tras dederunt mihi ac Barnabæ focietatis, ut nos'J gentesjipß ucrô in circunciftonem Apoftolatu gerentur. Hic locus apertè demonftrat D . Paulö'-aurhoritateSgt;i. poteftate parem fuiffe D. Petro t paflum jUtaîiquam fuperipfum iurisdidioncni'’^ (urpaflètjUttaceamD. Petrum ab Apoffoîis repx henfum,quód non reifte am bularet ad ueritaten’^ uangelq:quæquomodocum Pétri confnlatuô^Plt; matu coniïeniantjGrammaticus uiderit. fupen^|-cnim reprehendi amp;cocrcenab inferiore ctiam’F KTovci/ uidebitur* Adde ScChrifti præceptum C£C22. Ciim deprimatuamp;confulatu contendef^^^ difcipuIi,Chriftus prorfus etim repudiauit. £entium dominantur Slt;c. Vos autem non fie : .

ÏS PROLEGOM. ÏOAN. BRENT;

niftevium eft, non magifterium Apoftoloru m mu nus,no dominium,quóefFicaxeftChriflus perfpi

i ritum {uum,pro donorum diuerficate, quibus diC' I Jïmilcs iuiffe Apoftolos, extra controuerfiam pofi/ if tum eftjUtcuncp fucrint eadcm poteftate, Si. eodem fpiritu prgditi. Petrum à reîiquisÂpoftolis,cû tc^'

i fteturLucas miffum efle in Samariam, quàm nihil fibiarrogaueritfupcrreliquos Apoftolos, quibus ü (e(e {ubiccit,manifeftè apparetzfiquidcm inferioris (i noneftmicterefuperiorem,nififortèproteftationc lt;nbsp;prius fafla de fuo primatu. Petrus collegarum fiue (enatus fui precibus obtcmperauit»

i Ac nifi proEccleßaChrifti biceps monftrum no { bis obtrudatjChrifto, qui Ecclcfîæ caput eft, nullû ÿ conftituercpoteftfummumuicarium,cùmipfefue lt;nbsp;Ecclefîæadât, utcp ad confummationem feculi : ui/ cariaautem opera omnium Ecclefig miniftrorum

i utitur, qui pafsim in toto orbe difperfi, per fpiritu f Chrifti coniundi idem fentiunt 8lt; docent.

lt; Quàm uerô D. Petrum Apoftolus eciam in or/

} dincm rcdigat,amp; omnibus ex cquo omne dominP um in Ecclefîa adimat, minifterium attribuens illis crga domina Eccleßami. Cor.^.docet. Omnia, iiv

I quitjueftrafunt,fiuePaulus,fine Apollo, fiueCe^^ t phas,fiue mundus,fiue uita,fiue mors, fiue præfeiv i tia,fine futura,omnia.n.ucftra finit,uosaûtChri/ ftigt;Chriftus autem Dei.Et Petrus i. cap. 5. Non do

i 3

ÿo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPÊRASPISTÉS D,quot; ÎAC. AND,’

minantes,fed forma fadi gregis.

Ex his, ut opinor,liquidéconftareu/3cfj' necàChrifto Diuo Peiroaliquod attributum^ minium aucconfulatum,nec D. Petrum ufurp^; nee reliquos Apoftolos fefe iili tan^ confuli fub* cifle ,fed parem poteftatem datam omnibus, prodiucrfïtatedonorumfuntcxecuti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quse adfertduo tritaamp; uulgaria löca ad cndum Petri primatum, exMatthæo,cap.iô.ô^| arme zo, iam pridcmànoftrisdcmonftraturn quàm nihil probent, Vtenim côfequentig rati’ö ieatjprobentprius neccflc eft,OuesChrifti idem efle, quod poteftatêinomnes Ecclefias re,néb aliud cfleligareamp;föluerc,quam tori mui’ præfi'derc. Aut enim reliqui Apoftolinon p^^*^ run t ones Chrifti, aut Petro hifce ucrbis nulla 3^ eG: fupcrcolîegaspoteftas,quorum idcmofßd‘’J erar,Chrifto fciliçctoues adduccre,qui aliment’^'^ Sbpafcua monftratamp;J exhibet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

Sicut igitur una cft fponla Chrifti, Ecclefia fri’, eet fanlt;Ga,ita 8gt;i fponfus unus eft,cui debétur nbsp;nbsp;nbsp;j

fia, Reliquosomnesjfî fponfus Chriftus admi^^j^ amicos, utcumfponfogaudeant, noneftquóUi' bonitate Dei conquerantur,modóChrifto fuus^ nos maneat inuioiams,

Sed ut demus, D, Pecro aliquam iicl poteftafJ ütlautoritatcm confularem tribmam fuper

IR PKOLÊGOM^ ÏOANâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7»

gas fuos Apoftoîos, Quid hæc ad Romani Pon^ tificis facietcomprobandam tyrannidem C

ÿ nbsp;nbsp;nbsp;Si nobis (uccefsionê proférant» fciant non imnac

dubiû uocari,an un^ Petrus Româ uencrit»

ttfî nulla conlequentiæ ratio eft : Petrus Rom« eft it martyrio coronatus poft profefsione Euâgelt) ♦ Er/* .(i goRom.Podtices poteftatê habentluper oes totius

Chriftianiorbis Ecclcfias.Quod fi ueróhoïm auto

I ri täte opponatjpar ta nobis eft inhac parte uicloria* jt nbsp;nbsp;nbsp;Etut principio pauca ex concilioR* dccretis com

meraoremus, ^prortus nullam in alias Ecdefias Rom. PontifexfiucEpifeopus habucrit potefta/ f tem,planum faciemus.

ƒ nbsp;nbsp;nbsp;In Conftantinopolitano concilio cap ,x. ftclegi^

10 tur. Epifeopi, quibus fua dicccefis attributa eft, nc (* in ccclefias,quae extra fines fuos funt,fc inferant,nc' {) ue ecclefias confiindant,fed fecundum canones. A/ j lexandriç quidê Epifcopus,ca tin, qu« in Aegypto

(unt,gubernct.Oricntis uero Epifeopi, (olu Orien tem adminiftrent,côferueturcç fua AntiochengEc-*

i' clefiedignitas,amplitudo,autoritas,quginNicgna t! fynodo declarata eft.EtEpifeopiAfiang diœcefis,fi )1 ueprgfelt;fturg,ea tm,qugin Afia funtjgubcrnet.Qui It inPonto funt,qug inPonto tm.Thracrj uerô,ea tin,, lt;î ^ugluntinThracia. Epifeopiautem,nifiaduocati, tic in aliéna praefeélurâ fe inférant, fiue ad fuftragia,, H fîuç ad alias ullas adminiftrationes ecclçfiafticasK

,5

HYPERÄSPISTES D. lAC. AND.'

Huîus Concilt] canon docet »qucmliber pohtin fummumfuinefuæprouinciæEpikop^'’ in cuius fines nullus extraneus,nifiaduocatus,gt;’‘‘. . Jo prorîusiurcinferrcaudebat.

Gonflât autem ex Chalcedonen fis Concilrj^;^' i z.Metropoles, quas ficappellabantGræci,Pf’''' pum arbitrio,ac uoluntate in fingulis prouincij^^ ftitutaseffc.

Potifsima adulaiorum Rom» Pontificum cfl,ad ftabiliendam eorum poteftatem amp;nbsp;autof*^ tcm y quam fibi falfô arrogant,nullum forecon^'' uerfîarum difceptationum in Ecclefia finem / unus aliquis ad eas dirimendas in Ecclefiapracf^’ cuius (cntentianon liceatprouocarecuiquam. ,

Scd eiusuanicatemredarguit Concilium chenum,cap.iô» Si pares funt,inquit,Epikopoi'‘’ fententiæ,ut alf) damnent ali) abfoluant, metrOK; litanus Bpilcopus ex propinqua prouincia quo* Epifcoposdeeoiudicaturosaduocet,quiambiamp;i itaremtollenies cum prouinciæEpifcopis,quo^ tcri parti uifumfuerit,confirment^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i.

Vbi quæfo relidus eflRom.Epifcopus, ad 4^^ extua fentêtiafummumindicium referendu

Poft transîatam federn Imperq Conftantinop Jim, ambitioncincenfus eius loci Epifcopus )nes,quibus potuit rationibus, conatus eft fibi multis af’’,

Tyrani^

IN PROLEGOH. IOAN. BRENT. 7^ 'TyvannusRomanusexerçait. Sed quibus titulis turn excepcrit Romanus Epifcopus Gregorius ƒ ius epiftolæ teftantur , inquibusacerrimècontra i)' Jiunctitulum pugnat,ncquis fefe uniucrfalem Epi** fcopum nominet.Dicit cnim efle nouum, ftultum, fuperbum,peruer{um,(celcftum,propbanum, in quern confendreidem fit,quod fidem abnegate»

SynodusNicenauocat fumofum typhum fecugt;quot; li. Nolite,inquit,concedere,ut fumofum typhum leculiinEcclefiamChrifti, quælucem fimplicita^ ,() ds8lt;humilitat{sdiem,Deum uiderccupientibus, (J prxfert,uideamur inducerc. Neceius opinioni ,{ fuffragatur S.Cyprianus,excuius fenientia non in^ 6' tellccia,conatur probare inde natas hgrefes,çp uni, unijinquiûtfin Ecclefia no obtcmperetur Epilcopo (ummo tan^ ludici.Cum eo in loco magis illi pro/ i(i pofîtum fuerat pctulantiam quorundamreprimc'' f re,quifinecau{a metropolitanis contradicentes, ni hilnÔ'fibiinEcclefialieere arbitrarêtur.Sed utuni i in Ecclefia tonus orbis Chriftiani primatum tribu i» crit unquam,huius uanitas ex eodem autore doce/ ripoteft,cuius hæcfuntuerbainconeilio Cartha/ ginenfi:Supereft,inquit,utdehacipfare,quidfin/ -\i‘ gulifennremus proteramus.NcCp cnim quifep no/ 4 ftvumEpilcopum fe elle Epifeoporum conftiiuit, suttyrannicoterrore ad obfequcndi necefsitatem

i collegas fuosadegit.Quandohabeat OranisEpi/ k

^4 .HŸPERASPISTES D. lAC. and, fcopüs pro licentialibertati's amp;potcftads fuæ ' trium proprium,tan^ iudicari ab alio non po‘^’ quum nccipfepofsitakcrum iudicare. Scd unii’^^, , il expedem us i u dici u m Diî i n o ftri lefuC h rifti»^*'' unus amp;nbsp;(olus habet poteftatêamp;^præponendi no^J Bcclefîg fuçgubernadonê,amp;de adu nrô iudican^'

Ex hoc loco Cypriani fi liber poteft etiam maticus fümere refponfum ad ea, quibus D. Bd? tium irridet,qui iiidiciumChrifti expcdanduffl^^ cet, cùm neutra pars litigantium defua opinio?' qiddquam uultconcedere. Sanâum martyren’*? meat prins, ^inBrentio hacin parte qiiid^d pet. Teftantur amp;nbsp;Prophetarum amp;nbsp;Apoftoloiv p^-ter Chriftum exempla,quàm non fit, nifî uana h? minum cogitatio, qui hominum iudicio de relig* necontrouerfiascommittendas putant. ,

Cnm âc-OTVi/^oç •srÔÂifteç efiTetSd Apoftol^ Prophctiscum fummisfacerdotibus, deueroP cultu,quis præter Deum ipium definiuitcontcO'’

C ad quem ueri Dei miniftri prouocabs'’* cnm uiderent, quôd fummus pontifex noniudi^^ ret iudicrj ueritatem , fed ueritatem Dei pcru^*^^‘ bat,ad (num fuorumc^quæftum arbitrium.

Valeatergo Embricenfis Grammaticus, ciif^j fs peruerfis rationibus,quibus nos à ludicioD^’ j hoîm comcntadeducereconatur,queueritau poflimtpræfcribere, àquaocs fideles pendent?^, cuncj hoiin iudicia uarient, quibus nonnifij'P^*'

prolëgöm; ïoan^ erent*;

, Uerbum Dni creditur j cui oïm hoim iudicia fubiez b* üa cffedebentSi funt ,prætev Antichrifti Romani (i' qui fe (uprakripturam Sóoêm Dei cultum extulit,

Jïcut Apoftolus prazdixiu

ƒ Sed non expédiât habere aniuerfalcm Epifco

1 pum, nolo meis ,fed Nicenæ fynodi demonftrarc uerbis, cuius autoritati fcio uelipfcGramatictis uv

i(lt; cunc^ alias impudens nihilderogaucrit.PrudentiC

;(» fîimè,inquiunt,iuftiisime(çNiccni Patres prouidc runt,quccuncp negotia,in fuis locisjubiorta effent

,(i' finienda.Nec unicuiep prouincic gratiam Spüs lan jf éli defuturâ, qua æquiias â Chrifti lacerdotibus ÔC

prudenter uidcatur amp;nbsp;conftantifsimc teneatur.Ma

(( ximè quia unicuicp conceflum cft, fi iudicio offen/x ,0 fusfueritcognitorum, ad concilia fuæprouinciæ, iilt; uel etiâ uniuerfale pvouocare, Nifi forte quif^ cft, ’ nbsp;nbsp;qui credat unicuilibet poffe Deû cognitionis 8lt; exa

j minis infpirareiufticiâ.lnnumerabilibusaùt in fy' y' nodo côgregatis lacerdotibus denegare,aut quÔ ip il fum transmarinû iudicium ratu erit,adquod teftiû jii neceffariæ perlônæ uel ,pptcr lexus, uel ^pter lene 4 élutis infirmitatcm,uel multis alqs interueniêtibus

impedimentis adduci nonpoteruntC Hadenus fynodus. Ad bas rationes fi libet refpondeai,non (11 mihi fed concilio Grammaticus» Viinterim nihil

dicaha deFauftino,quicriminis{alfi eftconuidus, cum ûbi ex decreto Concilq primatum fuper

il' ■c'

HYPERASPISTES D, lAC. AND.

omnesEcclefias confirmatum impudenter ret. St quæcxGranaoo atculertt commentajt}^!' bus in locis grauifsimum crimen falfi commif^'1 dcmonftrabimus,utomnes uideantPapatumi, inprimis, que Romanus Pontifex fibi affingitp^'^ matum fuper reliquaseccïefias,nonnifî mendalt;fl^ amp;nbsp;tyrânide niti, quorum utrunq? huic fedi celet^'’ ruinam minatur»

Sed utomnibus huiusGrammatici non dico^ ïcitiajcd execranda impietas innotefcat,libet hî^ iusannotarerationem,quam ad ftabiliendam**' pietatem amp;tyrannidem pontificiorum facrififi’*^ rumaffert* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Quid fi ini(Dco)inquif, pfaccat per horum fticiam atcp^ tyrannidem punirein nobifmetip jj eaquæipfîadmittimus,quifumus membracoi’^j tuêtes corpus illud, cuius ille cft caput. GonietJ'^^ ti£ ratio ut fit plana,in forma redigamus

Deo punienti peccata noftra non eft refîftcf,

Deus per facrificuIoRi impiet3temamp; inipuf’^i tem punitpeccata noftra. ErgoDeo in illis no*’ refiftendum,fed permittcndumfacrificulis,fij'. fufcipiuntamp;conantur,donecipfeDeusdeeis‘^^ plicium fumât.

Ita me Deus amct,fie argumentatur furiofü®'^(,; maticus. Certumefteontemptusuerbi Deip^^ cfleerroresôdcorruptam doârinam de Dco,

In prolegom. Ioan, erent. 7/ quod charicatcm uentatis non rcceperint,utfalui fi event. IdcomitCctiiltsDeusoperationemerroris, )i' ut credant mendacioamp;c. Pulchrafautem eft ratio, 0' ^Deus tc punit per impietatem facrificuli tui,ut (cdu caris Si. credas mendacio ♦ Ergo non licet tibi affurz (i gere ad agnitionem ueritatis, aliâsipfî Deo reluûa f- beris.

i nbsp;nbsp;nbsp;HîcdefideranturpueriFali(corü,quiuirgîsGrâ

tnaticum huncin colledliontbus melius erudiant.

ÿ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lufta eft poena, q? cæcitate percutiuntur,qui ue-*

■t ritatem odcruntSi execrantur.Eius poengrecordaz tione,utfe(cerigantlapß,8lt;Prophetae8i Apoftoli ID monent.

MinaturEfaiasKraelitis exitium,cuius caufa erat impietaamp;facerdotum,qui fua dodrina amp;nbsp;exemplis, populu adimpietatem pertrahebant.Sedq) popu I lusnonfitreuerfusadpercutientemle, hocàDoz i mino illis exprobratur.Tunc aut fuiffent reuerfi, fiimpium cukum abieciffent,quo Deumadiram \i prouocârunt: Pereunt ergo non punientis ,fed fua Ä culpa.

t' nbsp;nbsp;nbsp;3.Rc2. 22.1cgimus:CumDominus federetfupcr

folium luUjamp;Ofnnisexcrcituscccli afsiftereteiàdc xtris 5^à finiftris,dixit:Quis dedpiet Achab r^em Ifi'ael,ut afeendat Si. cadat in Ramath GileadCEgrcf Els eft autem fpus,8lt; ftetit corâ Domino,amp; air.cgo I’' nbsp;decipiam ilium. Cui locutus eft Dominusdnquoî'

HYPER ASPISTES D, lAC ANÖ.'

Et nie ait : Egrediar,amp; ero fpûs mendax in ore oî*’’ Prophet arum eius«Et dixit DnslDedpies amp;nbsp;pt^^^ lebis ♦ Certum eft q? Deus uoluerit punire impi^^\ tem Achabperpfeudoprophetas. Num ^pid^z pfeudoprophetisnowerit refiftendumC'NamJ^^*' dum Grâmaticum Deo refiftunt, qui lefe p(eu3^ prophetis opponunt,cùm haecDei iintperillori^'^ minifterium fada iudicia.

Quorfum quæfo euadet furor iftc,fi hæcGrâf^’j tici confequentia uaîeret,quam in pauca capita gamus. Certum eft fine Dcouolenteaut perd’*' tente nihil fieri in Ecclefîa.

Si fideles amp;nbsp;pij fuerint miniftri in Ecclefîa, bonitati Dei eft tribuendum.

Si uerô fuerint indodi impuri infidèles imp’’' boc iufto Dei iudicio eft adfcribehdum,qui petlt;^’^ tisnoftrisirafeitur.

Vtrife^ obeemperandum eft, nifî uelis Deo darfiSi.n. bonitateDei non faluaberis,tn iuftoP/ iudicio dânaberis,qui fî melior effes, etiâ miniH*^*^ habiturus fuiffes magis piû ÔCin facris crudituni'.

An nÔ hpc eft furiofî amp;nbsp;infani hoïs colledio*^ de ôdexemplû Chrifti, quo idem oibus perfuafi^'^*^ conatur ex2» Pet, 2.Chriftus,inquit,paftuseftp/*’ nobis,nobis rehnques exêplum, ut fequamurd^ «eftigia. Vult nos efle fubditos facerdotibus,qd dentin CathedraChrifti, Qÿ’Icfcunt^ etiâhi

In pkoLEGOM. Ioan, brent. 79 dum tnodo tolerat eos Chriftus.Et ite rum, inquit: Quid, qj ipfe filius Dei Dns nofter Icfus Chriftus, in hoc uel prgcipuè declarauit obediètiam fuâ, qua , «p'-Deo Patri uft^ ad mortcm,qgt; fe illis iudici [ bus, quantumuis iniquis amp;impqs iudicandum tra ) dideritó^permifit',

• 1 Maior eft hæc blafphemia, quam ut uerbis refill tetur. Obedientiam fcilicet filq Dei eo-detorque/ re, utferuiatcorum uoluntati, quireâè fentientes

• 11 uolunt impiorum (acrificulorum fentcntqs iubqcc re, uthorumditftatan^diuinaoraculaicquantur*

ijl nbsp;nbsp;nbsp;Itane Chriftus feie iuamtç dodrinam iubiecitia

cerdotu iudicio, paratus candem quoqj abrjeere, ft

/ ipfi eâ tanq h^yetka Sd blafphcmS condènaucrincC

Hocicilicétquæritur Iccleratifsime calefador. iji Nulla enimeft controuerfia inter nos de eaobediz y cntia,quam pfj Deo præftant, dum extrema malût fubire pericula,^ impiam dolt;ftrinâiequiamp; ample

1) fti.Eam ein filioDei debent oîaeius membra.Mau thei 10. Lucg 10. Sed hoc quxritur, Cum facrificu/ lorum Papifticorum dodrina ex diametro pugnet lt;udo(ftrina Chrifti,hiicetemporibus extenebris Traditionum humanarum eruta 2lt; refufeitata , ' num mandato amp;nbsp;cxemplo Chrifti tcncâmur nos 0 illorum iudicio fubijeere , ut quod ipfis liz

fequamur . Etidco colercnturinEccleiia, D.us toleratHie Categorice refpondemus:

(» (gt;

îô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER A SPISTES D, lAC. AND,

facrifîculisnullomodo cflc obtemperao^''' ^^rißculk 'amp;^obcdientiam,quæiilisfit,nonDeopræflad,i^ ipfiïsîmodiabolo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

Subdi’corum aucem munus cft^quodillis tur mali, propterdefedionemâ facrifîculorum pietate, patienter ferre. Magiftratus uerô eftytales nebulones ex ouili Chrifti pcllere,illor*^ impurumxultum abrogarCjS^ operam dare, rus Dei cultus apud (ubditosinftituatur. ExemP*' funtIofaphat,Iofias, Afa,amp; reliqui,qui ex lege mini edodi,idolatriam paritercum idolis lufti’,, runt.Quod cùm non pofsit, necdebeat fieri fîn^î' dicio,pauca quædam etiâhocloco,deiudiciory cipum in religionisnegotiodicemus» Ad naeti^ cia non refpondebimus quibus referais eft cius.Qtiôd fcribit Brentium airerere,non ad fa^^^ dotes, fed ad Principes pertincrc indicium de^quot;^ 2ione,manifeftum eft mendacium» Hoc enim BrentiuSjUtaliquam partcrh iudicij uendicetP^’J cipibus,quo illi per facrificulos cxcluduntur, üï bi foils uêdicent.Eiufdem generis quod fingit» ipfoquoPrincipibus tribuitur iudicium,ctiaifl’!4 nus docendiin Ecclcfia committb Non fumus f‘J ' adeo ftupidi utnon intellfgamus diucrfas uoc^^^j nés elfe magiftratum gerere, amp;nbsp;in Ecclefîa docendi fungi» Btfi fccundum dialedicam aam ignoranuam hanc excufare poffemus^Si j praft^^

Tn prolegom. toan. brent. 'ïi

ptçtcxiuEpifcopams,quoâEcdcriafticum munus

eft,{acriamp;cuUadPrincipatus8drc§naafpirant,for/

(J laffeeiiamlnucrfiófuuminuenimreccptaculumi'

^Sedualcanthaeineptiæ^Nosficutconftantcr affe/

rimus,ApoftoUca funéiione Scuocatione,non nifi doccndi rnvniftcrium,8ó adminiftrandi (acramêta.

j(( deledis committi nullomodo aut ciuilcmMagi/ i(( ftratum,c|ucm nccç Chriftus neep Apoftoli adtni/ ,{ niftrarunt : ha uicifsimMagiftratüm.fuvofficr) aâ/ ÿ moncmus,quod à docendi munerc eftdiuerfum»^ 10 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dum pia (olicitudine curat Bcclcfias inftaurari^

non fibidoccndimimftcriumarrogatjfcdAil mini i« ftri fuum officiü faciantdua authoricate promouct.

Salie irridetargumentü Bvcntrj.Sicut Apoftoli à Caiapha non funt mifsiffic non opus else pi os mi . niftros ab Epifeopis mitti,modo id fiat per Magi/ 41 »ftratusSepopuliconienfum»

Sedeontrà Jciat nos eodê loco babcre Caiapba amp;RomanumPontificcm* Nec tamenbumanam, # fcdDiuinam^adeocpCbriftiuocatioem ex lenten/ I tia Cyptiani agnoicimus,qua Ecclefiæ cÔicnfu Mi y niftcrium docendi idoneiscommittitur perfonis.

Aitcnim,EccleGam ipiam maxinaebabere potefta/ n. Cypn'^ 4 tem ueleli2endidignosiacerdotes,uelindignosre ÿ cuiandi. Qnapropter plebs obiequenspracceptis^' ‘ Dotninicis,amp;CDeum metuens,apeccatorcprçpofî to feparave h debet, nee Ie ad tactileei Sacrificuli

'■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,l

la HYPERASPîSTES D. IAC. ANE), PapifticiintcUigas : Nam hi ex fentenria Gelafil mnes funtfacrilcgi. cap. Comperimus) facerdoti’ faenfîcia mifccreamp;c.

GurOrdi'nem profaefamento no agnofeam'^ alias ex plica tum eft. Non reeufant noilri Epiflt;^y pos,qui modo uerèfuntepifcopi,nonfaltem fed edam reipfa. Quia uero maior pars fànam «î*’' élrinâ pcrfequitur,Ecclefîa ad fuû ius redit,de Cyprianus loquitur,Nec fibi accerfit dodlores^'’ pruricû auriûjfed qui plebem rctftèdocere pofsi’’’ Quôd ß nô eft oîm par iudiciûjunt tn aliqiia eip^' cipua mêbra, q de dotftrina redè iudicare poiß^^

Quôd ueroblateratnoftros nulfo mÔ facrarn^^ adminiftrarc, q? non fine ab epifeopts rafi ôif uo*-^' mirorquomodo fui hûcfycophanta ferre pofsi*’' Nô .n. ignorant hune efle Cypriani errorê, qi’^*’' grauiterconfutauitAuguftinuSjSacramêtafcili^^ nô pêdere ex perfona adminiftrâtis, fed uerbo mini,qd fi rite obferuetur,etiam ab hæt'eticis bap/ fmumeonferri. Qiia^ptcr fi rebus fuis conu*^ ' noient Papiftæ, definant taies gram ihaticos in emittere. Nammetuscft,netotûipfoRiædific^*^'\ cuertant, qd cû ex mendaefjs amp;nbsp;impofturis côfly ûû fit,admodu circSfpedè eis agendû cenfeo,fi^^/ os in officio côdnere uelint,qhacratiôeclabef^'^

Sedaccedamusad eaquæfequuntur.Brent*^-^ ‘ quid in ludicijs de religiôe negocio fidei

Îîis PROLEGOM. îoan brent. ti pibustribuendum fitexemplo Thcodofij docuic, quot;nbsp;5 qui adkuocauit Epilcopos,8lt; controuerfiarum, i* quæ inter ipfoserantjudexextint.

Hîc arbiiratus eft calefaélor fcfe occafîonem na/ ƒ dum,ut€xagitaretBrentium î AceufatenimBren*' } tium crirninis falfi » Quæ eftdnquit,Ülahiftoria cc/ * * t defîaftica,quæ hoc habet amp;libroamp;C CO capite“» (ÿ iterum: Atep hæc dum agitlupus,leóorem deci pii ** jt falfo inditio loci.in quo hæc habcathiftoria, ne ui/ ‘ * (J delicetkctor adhiftoriam poîsit recurrerc,utdolû

amp; mendacia deprehendat^fed lupo credat,hiftoriâ ita habere ut ipie récitât. Et iterum: Siille,inquam, ‘ lupus non effetprincepstcnebrarüm,fcd reucraan

{! gelus lucis, in quem (e dolofis Si mendacibus adu/ j), lationibus transfornaat, non uteretur talibus exem (, plis , quale ipfe per mendacium fuum finxitThe/ ‘ ' odoGum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘e

(1 Etiterum:Viden'’lupe exemplum uerilsimum,*« it tuo ifti per mendacium conGdo ex diametro repu/ ‘ * (j gnansC Nondum fatis deteguntur mendacia tua amp;nbsp;‘ • J impofturç’;'Nôdum latis apparetquo ordinc(um/ ‘ ,i mus ille ac laudatilsimusadeotj diuinus Impera/*' tor habueritepilcoposSófacerdotesC Vtrumfer/*«

V uorum(uorum,qualetuncfariètuisiftisleditioGE**

() Gmis mendacijs conaris perfuaderc Principibus,** v anpotius ludicûSi^pcmodûdhonzfuorûîQuôd “ 5, fiquis Gt non angelus mendatiorum ôcimpofturg««

5

1 HYPERASPISTES D. lAC. AND.' »» peradulanonisfocdus,abi'llo tenebrarum » » pc,ad ingfcandum illaqucandumt^ miffus,Sed 3 9»geluslucisacueritatisàPatreluminum,ad -3, ab infi'dqsS^ laquei's libérant indicandum»uolti^'gt; o» regesS^ Principes eorum,quibus tum ipforuHi’ ogt; popuK faillscontineturjiberequidem, fed faln^ 3, ter admonere, q amplam is haberct materiam ’ '3’, nbsp;nbsp;Et paulo poft:Übetenim hocquoqjadfcribc'^^

3, utexdefcriptionegrammatici notæeffentui '3, Brentfj»Iam ne,inquit,ferêdumeft,utunusali4^* jhomoignotus hadenus,ntillare bona comif^ 3,datus,ftd multisctiam,ôdenormibus flagitfjs ,, cens innotefcensjfua audacia,conuiciandi(^,^^ 13, mnesinfamandilibidinepercitus ea conuclli^’“^

3, fefecenforem codas orbisconftituatC’

Agnofcis tua üerbagrammaticcÆgo prindP tibi hiftoriam Bcclefîafticam demonftrabo, qi’f tanquàm fîgmentum obijcis. Deinde familial' de tua in Brentium iniuria coflferam, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

InSocratishiftoria lib*5.capiteio. fie legii^‘'j wg*sûTt«;4tglt;«,lt;c5fli wag’ Ixclsiii i'2ffto-KeTs-ei iTsri t«

^irtis lt;TVVH^T(6rrt.tax^Hlt;rciv o^v

tvtriiü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’arisiàsg. A^txvüiv t/lKiiéc^iÂes-

tevvg ivvatii©'^ 7^lt;/i'’'rx iJt.xx.i^ivi0v lt;^§ûf0vvTUi/,EÂivffi((,i^ KÛV. O (ftbJiairth'iVi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rpvs a-VVihHAV^ÓTXgf^^Ti'tet^^,,

sov Jlcrynxhx€wigt;,KX’î'ïxvTlt;iv rt

»’«S’fffVJ'tçySffflfi «v’i^ Tèvêicv'^^cg'rlj^THsxÂHêiMgùBiÂiyxi''^!^ txx^0i' Tûv yiyçxi^,uivu^lt;/l0y/ji«7ii!i' «i'ÄJ'i'öVf i rx iiSd/

W PROLEGOM' 10AK. BREKTi tjSgt;‘3g«3Vlt;r»3V i-BTflCl/witf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HoC CÄ.

Conftitüta die »cuiuiqüe rcligionis Epifcopi ad aulam uocati,conueniunt. Adcräntigitur Neäa ^tius,8i Ageliushomoufîanaeîfidei Antiftitcs: Ar/ rianç uero DemopbilusÆunortiiançipfeEunorai us: Macedonianæ Eleufius Cysiccnus » Vbi con/ ' nbsp;nbsp;ueniffent, cxcipit cos Imperator,8^ acceptocuiufcp

dogmatis fcripto,fcorfim Deum impenfè orat, ut S E ad deligendam ucritate adiuuct. Deinde leólo cuiufq^ dogmatis (cripto,reliqua omnia,tanquam feparationem (anélæT riadis inducentia,rcprchen ditacrumpit,Solumuero quodhomouGanamfi/ dem continebat, laudat5Campleä;itur»

® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HæcfuntSocratis ucrba,quæhuc adlcribereli/

* buit, ut uideai Candidus leélor,quàm nihil conGn/^ xeritBrentius, quemadmodumtuiplumlalföjBC

* impudenter traducis»-

Bonus Grammaticus nihilhiftorixEccleGafti/

' nbsp;nbsp;cæ uidit, praeter Eulebium,84 hiftoriam,quam uo'

cantTripartitam, ex tribus authoribus,Thcodori to,Sozomeno,84Socrate congeftam.Cum ergo fc ƒ orGm Socratis hiftoriam nunquam itifpexerit, in/ ii nbsp;nbsp;audita temcritate 84 audacia rcqcit,84 tanquam per •

jf mendacium conGdum exagitat, quod ex ea pie ac: uercdefcriptumeft.

Supra ex Homero ad oftentandam luam crudi/' cione,quoldam delcripGt Grçcos uerfus. Sed qua/-

tS prefti’tinec grcca cognofcerc hïfl:ona,nc ta tuf^ ten'mpingeret, ficuthocJoco faóiüiudecpi'usle*^ or. Age ergo adhuc legat,amp; fi palinodiâ canere f pudeat, faite difcat Hbi in (uis mêdacqs 115 blâdîff* Sed ut donemus tibi ignorantia,qua aböde t^*P fum hoclibello comendas,q caufa tibi fuitdeb^^, chadi adueffus innocente Brentiö, de repub. Cb'^ ftiana optime merituCAudit abs tejupus,mends’^* impoftor,qui falfo inditiolociledoremdecipi^'' princepstenebraRîlupus(uanû.n.efteffugiuni4 lupi appellationenullu hoïem intelligas. Durn eius organS Brentiuinfacisjquid aliud agis,q lo diabolo nobis duplo détérioréqiponas,qui^’^ ma humanaindutuSjCtquafi incarnatus ad circU^^ niendos holes circueatC Et ficut ignis in ferro u^b^ mcntius uric:ica per hoîes,quoRgt;minifterio ud*:^^ Sathan, plus inc-omodat Ecclefig Chrifti ) igno^^,’ hadlenuSjiiulla re bona comedatusjed multis 8lt;^enormibusflagiti)sreccns innotefcens. His^^ Ollis décoras Brentium,qui q recens innotucrit’^ qua fi'thoneftateacpietate,non Enibricenfis2t3'’J ipacicus,fcd ueraecclciiafih)Dei,cui hacîîenus tiusiuaoperaimpendit,audicndaeft. Sed ad in cofufo tuo libello fequunt,pcr^â, poftq fatis cnonftratu eft cxeploTheodofij,qdiit oificiu pi^** IPrincipûi in cotrouerffjs religioiiis dijudicandiS’^

Quam inftituitcollationèflagîtiorit inPapatiJ’^ ■diftblut^ uit^inter nros,ferre poflemus rn'odo , dicer^t fyçophâta ♦ Ad ea uero refpodenius pauc^

DifïolutauitânoftroRipvgftarcîummgilloRz îaiÆ i nbsp;nbsp;moniç^quçin ocuUsDeihorribilis eft abominatio.

ï De ccckfiaï^miniftriSj^â dicatipfe uiderit* Apud ) nrôs nônifîhoneftifouentmarid.Apudiptos quô ; uiuâcinfuoimpuroSiplulqSodomittco cœlibaiu orbi notû eft.Dc fimonica auavitn,turpitudinc / nbsp;nbsp;nbsp;ruditatc(acrificulom qddicâ»Mivû fihçc môftra

i Uoîm terra no uiuos deglutiat. nec opus ê hoc loco teftimôia medicare aut aliùde petere.Quales fint ex ipfîus cômendatione audiamus,De emptioe Si ueii 5 ditione facer dotioî^,V endi ea puerisduQtjSiindv , gnilsimis,nulla r atiôe babitaEcclefiç : unde ficri,us ) Bcclefîç aut nullos habeât miniftroSiaut tales,qfint ( loti mûdo offendiculo.Quis credathûcGram.fanç € mentis elfe'^'cû hgc de luis fateri cogattcelera,nihilo ( minus taies nobis in rebus çternç falutis iudices ob ( trudereaudeatC quibus,utcûCÇftâtuât,obediendû } effe doceat Si iubcat,utcûlt;^ «TfCTir«diuinatnoracula ') clTe credamusneceffefit,nifidiuinç^uidêtigaliqd I detrahere,SiexêplumChriftin5imitariuelimus.

l In finchuius materiç,Lyrçinterptationê carpit,qua ) fenfû uerboRxChrifti redditîTu esPetrus Sic.utPrî ) cipes (unio.tR.o.Pot.tubiiciat,ne qd in rcligiÔe fine cius cÔfcnlu ftatuant.Dc q in plentia nibil dicemus,

/ qj nihil ^rfus adterat noui, qd nÔ pridê fit graultet cÔ{utatîi,ficutfuprademôfi;ratüeft. Hocfaltêobfer uâdü cêleOjCU S.patî^ inter ptationê tanqindubitatâ i ucritatis régula ^pponat, qin oîbus lequêdafit,qfibi Ç nÔ côftetqj aitiISiô code mô IcripturâàS.Patrib^ex i» plicari,,q ’icûIcpcno tmabinuicc,ledfecuipfîpu-*

M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D. lAC. AND.’

gnent,undcqug(o certitudododlringpcrêda Siquidem iudido Embncenfis Grammarici ficercpoiucrintctiamfanxfli patres» Quinpotii*^ multorcdius fu^faluti cofulant fideles,fi (eripti’^j . facram (eqiiantur, De qua Apoftolus ^nunciat^^

TimQt.Q.ugtefacrçliterp,inquit, pofluncinfttt’^' re ad falutê,per fidêqugeft in Chrifto lefu» Ech^^ quidcm Apoftolus deProphetaRïlibris ueftro^'J dicio obfcurisjcu nondum noui teftamenti cxia’'^ fcriptura,qugueteriseftcÔmentarius.HoRîcon^' no. fi nullam luccm faciecad cruendâueritatê,nô''' deo quid ex hoïm cômentis plus doceri qucat* ' bûc ordinê etiam Cocilia redè redigunt, qRz fi ex feriptura doceri no pQreft,pro uanis boïm^? i m en ti s oîaipfoK décréta merito habetur» Et erunt ex eoR2 numero eruditi ac pii,nunq de ho^‘ perciliofomniarût,qd fibi falfôfpurq uendica^’j ,tanq}'‘'''^0MpfoR2filijglQriâturiurehereditariô\ ludæ Ifcarioth fuccedût Apoftolo, ne ipfofuS^^ Apoftolicaappellationcfraudetur« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.y

Eft præterea qdodiofèfæpeacpafsim inlib^l^ (uo inculcat argumen tû ut autoritatê facrificti^‘’^j maxîè uerô Rom. Pontifîcc tueatur.Efto,inquiry ra fint,qagdcfaGrifieulis cômemorâtur flagiti^^jp nû xppter hec fefe feparare debet auditores, ndL r: ftarc debêtiuditioC’Abfit,inquit,modo ecrhL •Dei amp;fandtoR2(epulchra ornent,presbytergt;os,^ lt;conosôlt;Epifcoposordinetiu

P ROI E-GO a. IOAN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I)

Quam ftulca eft noftvi grammatici ratio,qua tan turn onus fuftentare (e pofte confidit, q» iufta que/ relaEcclefîæ de (acrificulis ei oftenditur.Num hoc

JueftriiummiEpifcopi munus eft:,Próphetarum fc pulchra dealbare, mitratos epifcopos EccleCqs obz trudere,quibus pompa luxus, nullo modo aute oues Chrifti curg (unt^ Ordinäre indodos Diaco/ nos,2lt; impurifsimos facrificulos, quales ex tua dc/ fcriptionehabemusC QuinpotiusfinuUafubfic, ö hæcfolafufficiat ratio, ut Principes (ui muneris co )' monefadi ,ho(ce tan^ furesamp;Llatrones ex domo Dcieqciant.

tis officia,quibus fi quis non uidetPharifeos nota^ rijCæcus eft,à quorum impietate fi quis fefe non (e/ paraueritjfciatfele partem (uam cum Pharifacis ha-* biturum.

,4 nbsp;nbsp;Si ueró dicat : Propter impuram uitam (acrificuz

3 lorum nos non habere iuftam caufam feparationis ab illorum officio,quod ritèobeunt. Supra refpon dimus,impuram uitam non effe potilsimam huius Icparationis cau(am. Qui cm poiluti (unt, fibi ipGs polluti (unt,etG ne tales quidemCyprianus ex Apo ƒgt; ftoli fententia tolerandos cenfeat,cùm plus deftru/ ant cxemplo,quàm do.drina xdiGcent : (ed hoc poz tifsiraùm in eis rcprehenditur quod Gntfacrilegi, dcprauaiorcs (acrarum liter arum,duces caccorum, • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-m-

.ĥ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D. lAC. AND.'

fures amp;nbsp;latroncsjCj nulla ferè parte dodrine ChiJ; ang incorrupta reliquerint.Hos errores nolund’ dçmôftrarïjhos mordicus reunê£,gladio,ignej^^ . genere tormentoru perfequunt, g contra mufsi^^

Hïc nobis bonus ille Gramaticus perfuader^^^ natur fubiedionêamp;obedientiâjô^nô uereturcijlp liberate qtquot fefe illorû decretis fubiecerini, plo Chrifti,de quo ait impudcs os, q? Pharif^b^^ lo uerbofueritobftreperus, quorum mores prehenderitamp;increparit propter enormita tern pP catorum,cùm totics eos appellaueritduces q? ex Patre diabolo fint, quorum dodrina fit fermenti Quid non audcat, quern tanti icd^^ non pudetjUtpronuncietChriftumfefePhariP^' (ubiecifTe tan^ redèiudicantibusamp;moncntib^'’

Ex omnibus quotquot Babylonicum fcortu^“’ tra noseduxithoftibus,meoquideiudicio, adedencyrmiter blafphemusfuitconuiciator,^^ hie eft Gräm a tiens, quod ego magna ex parte rantig eiu s trib uo. Na in quid m i rÛ fi d e rebus fus incognitis minus reuerenteramp;circumfpe(^‘ quiturC Cuius furorem fi' probauerintPapift^*^, ipfa demonftrabunt nobis q? illudantDeo èi. nibus.Nec opus pu to aliqua confu tatfone, fed to ftatuafî.toêsChrifti fideles,iam iam immin^‘'^*j præ foribus ciTfi^ntichrifti ôi. Papatus etiä ruina,de qua Apoftoii funtcocionati. Hcecnif^’,^^ irema uQxAntichvifti eft,que Is pcs blafphefl’*

in PROLEGOM. IOAN. BRENT? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0

CÓpleö;itur,antea quidê etiâ catitatasjed tata impu V dentiauixunqeßutitasüviftificare.f.iniuftum Scim ()l piûPhavifgoi^iuditiû,uttyv3nisPapatusftabiliat,

Principes è ftatione fua pellant Quoniäuero piiPrincipes femel manus admouerutaratro,ólt; eer tó fciuntjhoc genus hoïm ad oês admonitioes 8lt;ob 1( fecrationes obturaffe aurcs, ftrenuè in purgadisec defies SiregnoChrifti ^pagando pergat. Nee fibi jit ludiciü Dni metucdum fciant,cùm fuûofficiù inEc (( clefia fecerintjillorùminas fpernant,defenfionêà Deo expedêt,de cuius honore Siinoftra lalute agit, (i Qui baud dubièfuccettum dabit fper atû, modo in^ tegro corde coram illoambulemus. Necprgtextu ƒ uerbi autlicentiâ carnis,aut opes Sifacultates que va mus, quorum alterum infauftum eft, pofterius aut ji ipfe Dns cumulate regnû iuû querentibus adijcieu

Quàm Iriuolas aût, imo blaîphemas rationes adferat,quihanc cura cû ueftra uocatione ôi officio pugnareclamitât,hicbla{phcmusGrâmaticus do/ cet.Quinpoiiuspiâlibertatêarripite,quâuobisfi/ liusDeioffert,iolutistenebrarum uinculis,quibus Antichriftus iua tyrannide, fuis im pqs fuper fti/ (lt; tioGs legibus ferè totum orbem fibi fubiecit ♦

Exêplo uobisfuntpq reges uctcristeftamêti,q pi (( Prophetas moniti,impiû cultûDei à maiorib. infti P tutumabrogàrunt.ExemploeftpiusTheodofius, (i’ no P mêdaciû côfidusÇficut mêdax osGrâmaticicS

fiYPERAÿPIStES D. ÎAC. ANK . fui nominis fümma turpitudineclamitat) fed fiademonftratus,qui fibiiudiGi'iim fumpficde^ trouerffjSjquæ tùm Ecclefîam exercebantjamp;fn*^;-cato noie De],ekgit ac défendit fidc, quâ fcn'pt^'J (acris cÔprobatam ui'debat« Necpatiebaturfq'^ cam redi'gi feruitutê,qua Embricenfîs GrâmaH^iJj pios Principes ex iudicio facrificulorum peno^, fruftra ex fuis fabulis Aefopi fuadec. Si quos^, dent periclitanteSjde bonitate caufp^pterea dubitauerunt. Qua ratione edam nun^ Chriftianàm fîbi perfuaderi pafsi fuiffent, nofter Chriftus nonnifi per criicetn grefliis fit in fua gloriam Ex cin'us ore Apoft^I'^ pronunciat. Per multas tribuladones penetraoi* cfTe ad gternum piorum gaudium.Confidcrent’j fegrauifsimam Deo redditurosradonem,fifui^ , zorum æternam falutem nonprocurauerint,4^’^^ fciunt gementes impijs legibus teneri. Terrof^ l'ncudant exempla regum,quosynàcum tedeleuitDominus,quôd auitam impietatern dicus rerinerent, fuoç exemplo amp;nbsp;auto rira te lum(utScripturîe uerbo utar)peccare fecerint*^ \ nimcfefepcccarefciant,eijciendoturpes facrîp'' los. Eos tanquam paftores ecclefqs præfici uilt;^^ tolerare,tueri,quid aliud eft,quàm fe Deo opp^*^-(j reî’Nec eft q? de ui conquerantur, quibus doâring amp;:cgremoniarurnnon alisi ntione

IN prolegoh. Ioan, brrnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

nkuv,quàm fi (ua mevi neC[ueant, Ad quam collati/ onempafstmfefeobtulerût,qui mifsificatoresfuo f pviuarunt munere,honcftè tn, utcuncç male meriz t ^tis profpicienteSjCum ipfi no nifi crudeliter gladio, t nbsp;nbsp;nbsp;igne in noftros feuiant 84 argumenta (oluantjqui

if bus uerbi diuini autoritäre nullo modo fete oppoz Î nerepoffunt. Sicut baud ita pride magni nominis ji Epilcopusin comitijslmperialibus, pro concione ( dixiffe fertur:SinosÇPapift3e)paticmur nos eo adz I dueijUt ex (criptura noftra cofir memus, multis mo discaufacecidimus»

( Crim igitur pt) Principes ea folum amqùerint,

I quæcümîacrisliterispugnant, (ciantfe omnibus ratione fui fadi reddere poffe,præterquàm i)s,quo ÿ rum dodrinam nifi damnentjfalutis ætcrnæ ratioz t nem nondum probe perfpedam Sdcognitâbabent* il HadenusdepiorumPrincipumôCmagiftratuû ]1 officio,quantum illis tribuai uerbumDomini,coa I- tra blafphemas criminationes Grammatici huius» I curinfuoofiicioccflantibusautreclamatibusEpiz i( fcopis 84 facrificulis 84 monacbis,ipfi minime ceffaz

re tencatur:ubi rationes 84 argumeta

i Brentrj repetere nolui, fed folum propofitû babui» I impietatem buius calefadoris demonftrare quàm (gt; infceliciter labafcenti cauig Papiftarum fuccurrere, i 84 manus auxiliares præberc fit conatus,Cuius uoz ifl catio erai, fabulam Aefopi de birco explicate, nee

, m 3

^4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPÏSTES D. lAC. AND.

cû tâta nota turpitudinis luos Epifcopos infaniat'^' à gbusjnj,fî defipiâtjUt opinor,maiâ gratiâ repof^^ Poft^ ftatumlibriconfutauerimuSiOperg prccium foerit, etiâ ad rciiqua breuifsimis rcfpo’’' dere, quibusferèoês partes dodrinçnoftræinft’. rabiofi cam's allatratGrâmaticus^Vbi fimul amp;nbsp;apoîogïam examinabimus,quâaduerfus bonU^' rum,qui{quisis fuerk,emifit,cuiindicium hui*’^' de(anlt;Sifsimo uiro Lutheroimprobatur,cui pter fua eximiaSC fingularia in ipfos mérita fex Rom. cum toto (enatu Cardinalium ftatuaifl®/ bebatjUt fanßifsimi ui ri Lutheri, ôd eins merû^* nunquam iniercideret memoria.

Inlibellodedifsidfjs componendis Duo pi'^; puè in Luch^roiandiæ memorise Dei uiro repi'^^^ ditjVitam fcilicetamp;dodrinam,^pter qtiæin logia fuû temerarium excufat iudiciü,qui fcripi^ jj cum iam apud inferos ardere. Id quàm iuftè breuiterdemonftrabimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Quod uitam monafticam deferuerit,8«5 uxoï'L duxeric , Embricenß GrämaticoIceluseftnofl^J* morte expiandû, fiquidêuota reddcnda fintD*\ )Vcrûm bonus uir,dum uerârationem uotorü'^ intellisiLnemini mir5 uideri debet, fi minusaPi colli^at.Scriptum tatemur:Voucte reddite.j’ , uicilsim non ignorât,tin ea uouenda effe, quas*^, in nrâ potcftate,quæ piè ÔC honeftè leruari pofl*^

Is PROLESOM. ÎOAS. BRENT. gt;5 nôligcntftulta uota,apud eos perquirat,aqui t' nbsp;nbsp;bus hos canones accepit.Non aut effe in noftva po

i teftate uirginitatê cuftodtre caftam, Chriftusipfc ii' nbsp;nbsp;docct.Non O€s,inquit,capïunt uerbnra hoe. Ctim

) nbsp;nbsp;ergo fingulaveacparticulave donum Dei ßt, quod

Deus nunc concedit nunc denegat,quæ tyranis eft* p nbsp;nbsp;ordinatione diuina reclamante, conlcientias ligare

i ftulta promifla,qua fine pollutione anim ç Si corpo ÿ tis feruarenequeunt. Stulteergoegerunthoibus } obtempérantes,c^ uouerint,quæ nonfintiniploRt i' nbsp;nbsp;poteftate.lmpietas aut eft, reclamante Si urentc na/

|i nbsp;nbsp;tura,ordinem diuinitus traditum non tequi. Adde

• 1 ) etiam hoc fi libct,caftitatem uouiffe,quotquotin z/ iufmodi fpeluncas hint detrufi.Eamaut impie nega f nbsp;bis in matrimonio quoCp efte,adcoep ocs coniuga/

• 11 tos turpitudinis nota infamabisgt;aut fateberis nccet i icjft, qui, ut Paulino uerbo utar, TO Tîrvçcvô^«* in ÿ ie experiuntur,cui nullis excrciths iete refiftere po£ Ü (c uident, dum ordinationi diuinæ fete (ubqciunt, nihil p rorfus in Deum peccare.

• # Hie enim nulla ratiohabenda eft uel traditionu i humanarûuelpromifsionûftuitarum, cum homo gt;nbsp;uidet fefe ad ordinationem diuina trahi, cui obtem perandumeft,netenelanda libidine polhtas. Cuz ius exempla tarn horrenda paCsim extant in omniz i bus ferè collcgijSjUt ad eorum cogitationcm cts pij toto corde perhorre[cät.Quc,nirrtener£ Si bnficio P

' KYPTRASPISTES D. ÏAZ. AND.’ Dei'horum plufquàm Zodomiticorüm ignaræiuuentuti parccretur,iam pridem tod fuiflentdemonftrata. Intelligi's fcilicet GrarnaJ quid uelim,fî ramen non etiam cum inteUedi’*^ fumcommunemami'fiftiC

Quæ ergo de uon's affert, alias refiitata nbsp;nbsp;nbsp;»

mirer quaaudaciaGrammaticus hæcdenuó re in medium audeac» Ad locum Ambrofq dum ineptum hoe iam refponfum Grammatit^’^ mus. Si probaucrit nobis,idem effe ad altarc ri,tonderi,in monafterium detrudi, quod Chtgt;' defponderi,parad fumus (andifsimi uiri lapfum unà cum ipfo etiam anathematizarefQi^^/ cum nunc^præftarepofsitjruftrà Luthcro,iaW erimen obrjcere poterit:5lt;nosipfüm tantifpefd’ tra criminadonem Grammaticiabfoluemus , ' nee diuerfum edodifuerimusperhocTheolog^ rum Louanienfium monftrum ex Embricenfif^^,^ Jacuocatum »Brarmiinconftans de Lu th er o iu^' cium hacin parte non moramur.Cui quomodo*'^. ligioueraamp;fynceracordifueritdpfein quadatfl^“ 1 VLiilhelmum Montioium Baronem Epiftola p’'^/ ditjubi fcribitjSe malle in nonnullis falli, quàm ,, tanto tumultu Orbis pro Veritatedigladiari. fcilicet cft Apoftolicum/auorem hominum ued’’ «Euangelicæ præferreC Si liominibus placertgt;^’ inquit Apoftolus Jeruus lefu Chriftinon cire^'

ÎS PROLEGOM. lOAN. BREKT. ^7

Quàm uanû etiatp fit,qâ potificius adulator fcri bit de omnibus ijs, qui doélrinamrcuelatiEuanga li) tequuntur,res ipla dcmonftrat,uidcUcct,Quot'' ^quot fete nobis adiungant, exuant prortus bomi/ nem.Nolumusbîc odiofara inftituere collationcm bumanitatis noftrorum Si crudelitatis ueftrorum, quâ multifanéb martyres (unt expcrtiî Modo omz nibus bçc uanitas innotc{cat,qua ueritatc deftituti, ad criminationes confugitis tanquam extrema prg fidia. Sed quç(o te,ne poftbac ex Eralmo aduerlus nos adferas teftimonium , ne cogas ctiam inuitos I deipfopronunciare, quibusmallemusdefunélo, f 8i de literis bumanitatis benèmeritoparcerCjCuius teftimonio,fi quid aduerlus nos probate uolueris, prius bærefi abfoluas necefle eft^qua nuper in Con cilioTridentino per tuos notatusefttanquam bæ/ reQarcba,qui bærefîn introduxetit, quäUuiberus y perfeceriu Dodrinæ capita,quginùutbero Sidi 0 nbsp;fcipulis eius reprebenditjunt multa, qug etiam in

Apologia repetit nugator, ad ea etiam breuiter relt;

ï fpondebo»

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Primum eft ,q) autoritate lacrificuloRiita apud

V imperitam multitudinem traduxerit,ut illos ab of/ I fieio luo arceret.Et qgt; fuftulcritOmnia,Omnis dP t Icipline prgfertim Ecclefîafticæ repagula.

j Selquipedalcboceftmendacium,^ comentum h Gramaiid, Lutberus, ut au tor itatcmEpifcopoRt

n

0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D.’ lAC, AND,' ,

tuerctu^mom'torfuïtfeduluSjUteacauerentjS^”! admîtterent,quæcum officio ipforum pugnai'^'“' dcantur.Eius generis erat im modieus lüxus, dæ libidines,pr^textucaftitatisjMcrcatusindul» tiarum,nundinationesMffrarum,Tradidonesl’'' nianaÉ*,quæ diuinis prgeeptis prgferebantur, feræ erant confeientiarum carnificinæ,amp; quod ximu eft, utidoneos præfîcianc ccdefrjs minift*'J quas magna ex parte no niff indodifsimi ö^tufp*' fni de Epicuri grege porei occupauerâi. Sublat^*’' pocrifijUera difciplina 8gt;i. Euangelio digna inft^n'^ tur^HgCjinquamjmoncre, eft tibi autoritateni^i’’ fcoporumeleuaregt; Inter perfonasamp;officiurnp*^) bè diftinguas Grämmatice, quæ ff male cofend^” iniuria fuccefes in perfonas peccanti qui ordin^ cupit reftitutum* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a

Autor certe fuit amp;horta tor prjs Principibus/^ non tantum ceflarcnt,fed recalcitrarentEpifcop*^ (acrificüli,u t m ifeva ti falu terri fu b d i torff, ipff dc formartdiscccleffjscogitent. Quod eum pergt^’’^ Deiperfeceric,höcmagisDeumlaudamus,prof^,( tö riobis oblato beneffeio , quo magis tibi ac

Pie amp;nbsp;rede negamt utrunc^ Lu th crus. Non in manu Ecclcffæ, rtcq^ artieulos fîdci,nee leges’’ norum operum Gondere»

Nara quod de lege matris ex Salomonc ad^^

ÏN PROLEGOM. ÎOÂR

manîFefta eft eius loci deprauatio, ubiSalomon liz f' beros inftiiuit, utcolant parentes, non patrem foz 11' lum iedetiam matrem,5ódocet ,quod illi præcepclt; (}' ^int y non fint hominumpræceptijed diuina iufsa fi amp;nbsp;mandata»Hoc ineptusGrammaticus per allego/

riam ad Ecclefiam refcrt,quod luis Scholafticis to/ phiftis non inufitatu eft,Quibus fcriptum eft quid uis, cuiustententijs inftar cerei nafi ad omnia deli/ via ÔC figmenta accomodarefeu poiius trahcr e po^

jji funt. NeCp pater nec^ mater conduntlegem,fed di/

|i' uinam legem fibi traditam explicant cuoluunt libcris.

ÿ Multomaior deprauatio eft^quamfubiungit de Lucerna.Quorfum autem,inquit,attinebatadfjee/ pl reillud de lege matris,fi mater nullu habet ius con/ dendilegem“* Quinimd mandatum patrislucerna dicit,legem autem matris, eiufdem lucernælucem. Quid prodcfthaberelucernam,fin51uceat’:’Quid

jf prodefthabereprçceptaDei,fcripturamdiuinam, fi non accedat à lege matris Ecclcfiæ lux ucri intel/ pi leiftus*» Vide quo hominem adigatinfania. Scilicet iudiciohuius Grammatici in familia prçftabit ma/ pli terfamiliaspatri,fidodrinamfpelt;ftes,fiquidem pa/ ter eft tantum lucerna, uxor au tern cftluxlucernæ, fine qua patris do(ftrina nonluccre poteft ♦

|,J SicutautemhæcâGrammatico confióia occono mica lex intolerabihs eft, itaallegoria , qua mind«

lt;•0 iîYPERASPiSTES D. lAC AN0.' cxtruxit y eft extreme blafphema, ui’delicec, (cum finoefTelucernam,legem ucro matris efle luccm*Quid hoc ah'ud eft, quâm dicere Patrcm, cum fuo uerbo,hoc eft, filio, qui ætern'’, Patris uerbum eft,amp;^ fcn'pturam facram, cuius one per fpi'ritum Chrifti illuminantem corda ftrain utriufc^ cognicionem perucnimus,teneb^’ dicere,Tradinôes uerôhumanas lucenTr Pote^^,’’, maior blafphemi'aàquo^inDcum ôd uerbu^*'^ cxcogitariÇ'

Si de fua Ecclefta loquicur Grammaticus, colluuieimpurifsimorum facrifîculorum chorum definit,dicimus earn lucem eflc, ficui eus uaccinum aut equinum in lucerna.

Quid enim aliud iunt traditiones ueftrg ,qiH^^ mundum rcpleuiftis,quàm obfcuratio manda^^^ promifsionum uerbi Dei C

Siuero de Ecclefia Chriftiamp; fponfaeiuslo^lz tur,fcimus hanc in fcipfa confîderatâ tenebras d ftcut dicitur: Vos quondam eratis tenebrsCjUef^ ; tem lux eft Chriftus.Erat ille lux uera, quæ illi^^ natomnem hominem uenientem in hune EtiterumîEgo fum lux mundi,qui (equitur ambulatintenebris» Hominesueroin Chru^,|, credentes,amp; quorum corda Chriftus perfiden’j^, habitat,funtinftarlucernæ , in quibushæcli”^ j ceLBthoceft quod D. Paulus addit; Nunc

ï« PROLBGOM'. 10AN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to«

lux in Dominoîhoc eft,Dominus ip(e cftlux,cuius participatione uos inftar lucernae Çquæ (ua natuz

{fr nbsp;nbsp;ra,utficloquar, caeca eft,nihil neque uidcns,nequc

illuminans)illuminatieftis.Sicamp;Bafilius.

TijcèvtJfipffctVTLw

(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ngu gfci(^gtS tv voices ActÇtîiz es Óc/!h^ov pÂ*quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«yccamp;ovTsjv^v»

(XCCT©' J(^çticcy t^4î*V« KltTtvôVvÔh US 0^0^/ KÄH^ tWS X.0CT« T% A nbsp;nbsp;nbsp;»ovvÖAoyopxsuTCgäJiVjTu^iÄosc/^HSWtv axoTijlt;/l»ccylt;i«vtv ttP h«

' ^ioVT«S^»K«lOaVVNS KV'ïlSlTTpKUglOVHJxœt' l«o-flvXglsJv TnP ^tÖTl' / ÇûVT©' œoytgKKTÏlt;ri râi: utvTev tVToÂceîs. htvyJÂw ttvglcv tf» ïi’ (riTKÄavyHS$«Ti{ovlt;r«o^äceA.^xovs.

Vtilur autem utroq^ uocabulo promifeuè feri/ ptura Pfal.u?. Lucerna pedibus meis uerbum tuu, ôi lumenfemitismeis. Ordincm autem verum in/ uerteveturoreftôcinfania.

MatercnimEcclefia,fi quid prçcipevet,àpatre non mandatû,eolocohabendû eflet,quo Chriftus pronûciat ex Efaia : Eruftra me coluntdocentes do lâtinas amp;nbsp;mandata hominum. Si uerô eadem (unt matvis,quç Si patris mandata, ubitualuxeonfiftet» quam lucernæ patris addere uoluifti fabulator*; Non eratiUelux,dicitur non deBaptifta {olum,led omnibushominibus.Ex quorum numero, qui illu minati funtluce uera, quæ eft Chriftus, ctiam lux appellantur,ca uidelicct ratione, qua ueram lucem participant,illuminatifcilicet non illuminantes.

Nulla igitur (unt matris Ecclcfiæ praecepta, nifi quæ Pater prior mandauerat, quæ fi mater exipîî

n 3

4»» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERA SPISTES D, lAC. AND.'

patn’s fuis filijs tradat,propria m legcm non dicit^ tradere. Si quid enim patrismandato répugnât? (ôEcdeHænomeneiprætexitur.. Acuercin tf Ecckfiam dicitur: Si lux quæ in te efttenebræû*'^.^ Tenebræquantæeru ntCSi non habetis aliam If quâm deliria commenta fophiftarupijinquan^ qugfo inextricabilibus cenebris degitis^

Detonfuetudine quod adfertGrammaticus*^’ Paulo,quàm infulfum.Si quis autem uidetiii'^'^ tentiofusefïe,nostalem confuetudinemnonha^’^ mus,nec^Ecclefia Dei. Numtibi folaconfuetu*^ eftEccleiiæ,8Cnonexprefîum mandatum Deip^^ hibenscontentiortes^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

Quôd uerc fubiungit^ideoEccIefîæ matris odifïe Lutherum, quia fuerit leno turpifsimacU’A retricis (uxoris fuæ) à qua ipfum cuftodire poif j fct«Hocnemo nifi fcurradeLutherodicerepot^^ quâm fàndèenimamp; honcftè uixerit cum coni*’^ teftes idonei ipforum côuitîlores effepoflunt. ficxaminarenelimus huius Grammatici matris^ clefîæ,hoccft,turpifsimifcorti babylonici leg^ decoelibatu,totusmundusloquctur,quomoduy/ (os facrificulos 8^ monachos à mulierc mala Si àu* da lingua cxtraneæ euftodierint-Quin^potius ma turpidO iftorum hominum docet,legem d libatu nihil aliud fuilîe, quâm quod Apoftolus ^^ âCic,dolt;firinamdsemonioriim,quamfecutefunt'’..

ÏN PRÖLEGOM. IG AN. BRENT.' ÏöJ / nbsp;nbsp;fendæ Sgt;^ nefandæ liBidines ♦

Ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De altera parte, quod Bcclefia non habeat pote/

ftatem condendi articulos fidei^ihi nihil prof fus (!' diccdum putabam,quôd non cxiftimem poft con/ futata Sophiftarum deliria, quenc^adeoinfanum :li elle, qui diuerlutnlentiat. Quiaueroetîamhacin parte miferê cxagitatDutherum Grammaticus, ru/ ditas (uà ci demonftranda eft*

Excmplis docetjEcclefîam habere poteftatem co dendi nouosarticulos fidei » Die mihi ergo,inquit, i qüis ftatuit illos duodecim articulos, quos adhuc babemusregulamfideinoftræC Âpoftoli,inqui/ i cs.Nam indedicitur fymbolum Apoftolorum«Rc dèrefpondifth

Sed cùm hoc facerent Äpoftoli,in ipfis Äpofto/ lis fuitBcclefia» IgiturEcclefiaconftituitillosarti/ (/ culos » Cùm i mpius ille Arrius turbaret Ecclefiam, Il blafphemo illo fuo dogmate de filio Dci, quis con/ i didithuncarticulum,ut eredam us Dominum k/ 3 fum Chriftum effenon faâum,fed genitüm,defub ( ftantia Patris,Deum ex DeojLümen ex lumine,«f*-« ) Patri,hoceft,ciü(demcüm Pâtre fubftantiæï f Quis inquam condidit,qüis coilftituit (ucDutheri 3 öerboutar)huncartieulumfidetC’NónrtcEcclefiaÏ

Hæc énim efattuhc in illis trecentis ododecimEpi lt;nbsp;fcôpis , quemadmodum in Apoftolis , quando

Condiderunt ÔC conftitüerünt prius QludSymbo/ {

bolum* Hadenus Grammaticus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quid ad hæc dicemusC' Nondum agno fcis

ditaccm Grammatici, ut qui nihil prorfus in literis intelligatC Sed paucis fic accipe, etfi indig'' cft ad hafce tam craffas nugas feipondere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Si Apoftoli primijmhosfidei articulos coP'^ derunt,fequitur,priusignotos fuiiïe Ecckfisc^l^. Apoftolorum tempora præccdebat, Adjioc deat fi poteft,acutus dialedicus. Quid qugfo di{ïentfandiPatriarchæ,fi ignoraflent Deuin^“’ ditorem amp;confeiuatorem omnium jChriftun’^ demptorem, Spiritum uiuificantem , Vnde monia mortis amp;nbsp;refurredionis fuæ dcproo^Pj Chriftusjdum ruditatem fuorum difcipulorü^^ prehendit. Nolo enim hïc Prophetarum tcfti^• nia omnibus nota commemorare.Siueródep^* one Chriftijde morte, dekenfu ininfernum,i'^^| redione,afcenfu in cœlum, aduentu eius ad eium,de fpiritu eius,de remifsione pcccatortini’^ carnis refurredione amp;nbsp;uita œterna certi fucrutÆ, in{ania,autquisfuror eftdicere,ApoftolosS^j, cleiïam in Apoftolis nunc primijm hos artki^' condidifleC nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj

Sic ctiam refpondendum eft ad articulum uinitatefili). Si Niccnafynodus primùm cun’S diditarticulum , utChriftum uerum Denm^^f ternum filium Deiagnofcamus amp;nbsp;credamus,

In PKOLEGOM. lO.AH 'BK’ENT^ ÎPÎ qùitur non tantuni (anûos Patriàrchas SC Prophet . tasked ctiamipfosApoftolosignoràflc. Sedquis !gt; (anæmentisaufîthoccogitareC Dauidait: Dixit Dominus Domino meo* Abraham defiderauit ui? dercdiemChriftuMicheas dicitegreffum eius effç à diebus æternitatis »lercmias ait ,ÔC nomen eius,^ / uocabûtcumlehouaiufticianoftra»Efaias appellat )*, cûEmanueh8ica.9«Dcum fortem .Petrus aiiîT u es Chriftus fiUus Dei uiui. Thomas ait: Deus meus» ÿ loannesEuanocUftaxEt Deuscratuerbum,ôipeï 0* ipfum omnia iaélafuni,Slt;uidimus gloria ciusqus h unigenitià patre.Scd quid ego hæc commemoro omnibus nota,quibus blafphemus error Gramm» ticirefutatur,qui nobis huneartkulum à ^iS.Epi/ f fcopisNiceæprimùmconditum obtrudat. lü nbsp;nbsp;nbsp;Deinde etiam hoc prçpofterumeft,quôdaitEc^

çlefiaminipfîs ApoftolisôcEpiCcopis luiffejUtfuü t Bgmentum de ftercore uaccino ftabiliat, Cùm dice ÿ redebuiffet,tpiritumChriftiinipfisfui(le,qui per Âpoftolos tan^ membra 8i miniftros hæcEcclcfîç fuætradideritueritatisdoÂor.

gt; nbsp;nbsp;nbsp;Nam prorfus abfurda eft locutio,qua affcritEc/

clefiam fuiffe in Apoftolis.Sic enim dicemus Sime , onê, Mariam, PaftoreSjZiachariam,tria millia cre/ dentiumôic.inipfîs Apoftolisfuifle.

£gt;^ Quàm talCè irridet Lutherum , qui nobis Chri? ƒ ftum tan^ articulum fidei obtrudat ♦ Quid quæîo

O

HYPËRASPISTES Ö. lAC. AND,'

etedat is, qui hoc non credideritT'Gùfn D» ad Corinthios (cfiberet: Non cnim iudicaui realiquidintcruosjhifî IcfumGhriftum,amp; hi*-crucifixum, quid putas hune Grâmaticum dilt;î^^ ! fuiffeCNum Paule articülosfideii^^joras, an Chriftû pro articulo fidei obtrudis ccclefiæCÛ^, procinus te in (cola recipias Grâmatice, ad nbsp;nbsp;nbsp;j)

tuasjCuftos uirgâjcalefador ad fcolâ reuocâdüS^ - Anuideturtibialiquem articulorumfidei tare,quiChriftum perfidem eft amplexus, in pater eft cum fando fpiritu, in quo uniuerfa noftræ ratio confiftit C Hie articulus fidei fundâmêturnoim articulorum,qui in fcriptut'^“'; prefsi funt:Alios autcïjndcrejCft priores negaf^j Ecclefiam Ghriftiighorantiæarguere, ficutp^^’-antèdidûeft.Plenum tyrânidepontificiaeft,4^^ s, fcribit.Porrô quicquid hic Gónful(Papa)un⃑'j, , -, uniuerfo Epiieopofum fenatu deccrnit,conft‘^ Nota.,, mandat,fiuccrcdendum,fiuefaciêdüm,hoc:r^^*[^ ,, endumcftjtanœoraculadiuina^Addemusctis^ libec,quod Dift,4o.cap. Si Papa,fcriptum in toQratiani«Si Papa fuæ amp;nbsp;fràternæ ialutis deprehêditurjinutilisamp;remiftus in fuis oped^j Scinfuperaborto taciturrtus,qd magis officit^* oîbus. Nihilominus innumerabiles populos5’.f uatimfecG ducitprimo mâcipiogehêngcûip^^’.J gis multisingternü uapulaturus.Huius çulp^^^ji

ÎN proleg OM. 10 AN. BRENT. U?, r cdavguere præfumit mortalium nullus, quia cun/ dos ipfe iudicaturus, à neminc eft iudicandus, niß depvehêdatur à fide deuius, pto cuius perpcmo fta luuniucrfitas fideliu tantoinftantius orat,quanto fuamfalutem poftDeum ex illius incolumitate ant maduertitimpenfius pendere» Si quis Antichriftt ucftigia Siuocem non agnofcu,non uideo quid prç terca oftendi queatC Chriftiani uero edodi (piritu tando,nemini eamautoritatem tribuunt ,(ed fi an/ gelus ctiam c coelo diuerfam dodrinam adfevret* effet ipfis anathema*Et hue quadrat, quod fupra ex f Bafilio pofuimus ♦ T(s«v uj tpo-ccvtIm lictvixiJ, «st

tauTfii T0Ä{4«lt;r«(71 J(s« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Va*«? XaCtiv

Refponde

RelinquamusergoPapiftisluaconciliabula,dc )!■ quibus noluntex fcripturaiudiciutn admitiere ,uc quicaufæfuædiffidunt.

Quod fcribit,nullum certius Ggnu, quo citius 8C expcditius,ac euidentius cognotci queaihçrcucus, ƒ Slt;adodoreueritatisdifcerni,cp fiprouocetabEc/ clefia ad iudicem fcripturam: falfifsimum eft: Sic e/ nim Chriftu ipfum SiApoftolos hgrefeos accufabi # musgt;qab autoritäre lummiPontificis,amp;oimScriba ,1)^ VÛ ac PharifçoT^ ad dodrina Mofi,8C r elicpioiti Pro iV phetaRi prouocabât,ÔC hon» deprôptis teftimonqs aduerfarqsoraobturabâuSciohoccffeTcrtuliani didû,{ed logé alio ienfu ab iplopofitû aducrlus eos Oî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O Z

lt;oS hypëraspistes d. iac. And.' qin'adfcnptüram partim niuti'latam,partim fupP? iitîtiam prouocabantjficutin Prolegomenis tï] uiderepocuinesjad quecùm fis mutus,€nanif’’J hi non putaui plura diccnda eflc» Quin redi'us didum inucrtere poflemus : Qpiâfcn'ptut'S^ Ecclefi'am, quakm tu fingisjprouocarir, ecrtifsf^' hærefeos nota defignari.Si eniha redè fennunt/'j' Scripturam ita formidantC à qüa fifua dodrin^’ traditionibusdiflentiunt, redècrrorum hærcf^“’ amp;nbsp;uanitatis arguuntur*

Sit crgo hæc nota certifsima hærcfeosjqui fcHf furam recufatadmittere iudîcem huncnondiquot;'' probèinfuafidcinftitutumamp;uadllare, autpföi^ fus hæreticuin efie»

Cùm Bcclefiafitfundata,utfccundum D. Pal'* ïoquar,fuperfundamentum Prophetarumamp; Ap** ftolorum de Chrifto,fîuefuperChriftum per dodn’nam illorunT,ncfycophanta hocnob'; calumnietur,omnes uident non nifi fumma eumeliafîbiarrogarePapiftas , ut etiam fcripti''^' dominentur.

Non fuit fîtum in arbitrio Ecclefiæ,quæ ùelùi^ ligcre aut refpuere Euangclia.Sed cùm ueritau Equot;’ gelij iam fubieda efletamp; addida,non poteraf lomnia probare,qug(ciebatcüm ueritate pugn^*^^' quam ab Apoftolis amp;nbsp;corum difcipuJis cdocftP^ ranuNccproptcreaEccleùgfüumiudicium adi’’’

In prolegoh. ïoan’ brent. îof mus,quoddicimus,camàefacra ktiptura (olum 3# nbsp;nbsp;modo teftari «Eius cnim uctitate munita amp;C confirm

mata,ömiies oîm hominum dodrinas iudicat,amp;ut

lt;i' Apoftolus loquitur, omnes fpiritus probatnuut é ex Deo fint. Quod autem ex uerbo Domini ucr c ac redciudicat,non hominum eft,{edDeiiudicium.

De Conciltjs quod adfert,butherum corum au o' toritatem ita conusllere,utetiam (andis Apoftolis ÿ non parcat.quantahæc quaefo impudentia eft» Sen o' fus uerborum butheri eftxNullius hominis quan/ tumuis fandi autoritärem debere effe tantam, ut fi/ ƒ ne fcripturac teftimonio, quæ ad æternam falutem o' fpedant,quicquam fit credendum. Fidcs enim no )( eft Opi rti o,fed certa fiducia,qu3E non humana auto ritatenititur,(ed(oloDeiuerbo,quoftcum deeft, opinio dicitur,non fides,hominis afienfus.

Hociycophantaincalumniamrapit,quafi84 A/ poftolosinordinemredigat. Chanta hæc Gt imz o' probitas omnes uident.Sed quàm fibi non plus arz rogauerint Apoftoh,ip(orum fcripta declarant (i conciones, quas ex Prophetarum libris comproba bant* Sed ne quide ipfe Chriftus grauatus eft fubi/ I' te hanc rationem, V erbum,quod ego loquor,non cftmeüm,{édciüs,quimifitme. Digna fané erat (i »tcrna ueritas, cui fides haberetur, quse ad confir/ Uiationem fuæ dodrinc non grauatur ProphetatU I' ^roducerc teftimonia.Chvifto autem longé fandP 1’^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o ?

51’

nb HYPER ASPISTES D. lAC. ANa orcs,amp; magis fide di'gni Pontifex Romanus Cardinalibus , qui hac lege non tcnentur decretorum rationem redderc ex uerbo DoU’’’’' (cd iuxtaGrammaticum noftrum,quicquid nant,conftituant,mandent,fiuccredendumfii*^^ ciendum, recipiendum elTc tan^ D1VIN A R AC VLA, ficenimloqüitur.

Quos tan^ errores ex libris Lutheri dcfcHpï^ cnumcrac,apudChrifl:i fideles plerac^ funtin^*’ ; tataaxtomata: Reatum peccatifciiicetinbapt‘^‘’'| remiffum , fed ipfum morbu adhuc in natura P/ baptifmüherere,aducrfusquêhomini pugnaP’ quandiu uixerithancmortalem uitS. ContriP^. item paâ non deleri, fed pet earn hoïem in agP*^, nem magnicudinis ÓCmultitudinis peccatoRZ P/, duci,quodLuthero eft peccata augcri,quæ folP^ guineChriftideleta funtdtem enumerationeiPPj catorum, præter^ q? fit horribilis carnificina fcientiarü,etiam impofsibilem c£Te,iuxta illu«3*^|ji lida quisintelligitCltem ad hocutfciamus nos^|( abfolutos à peccatis, non nifi fidem in ChriftPj’’ |, quiriindubitata eftrégula Apoftolica. Item (olutioàpeccatis fitannunciatiogratuitg mifc*'*^^^ dig Dei remitteritis peccatum ^?ptermcdiatoj,|j Chriftum, quod in cafu neceisitatis quilibetC ftianus prseftare poteft,non minus ualebit ha£'^^( (olutioquam Rom» Pont» dc quo num credatjjlt;i

IN PROLOG DM. IOAN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m

um 5ó çtcrnam uitam,adbuc dubiû eft. Intetim or/ dinationidiuinçnihildetraôûuolumus,quginmi

ƒ niftcriocftuencranda.QuoniamR.om,Pont.Anii

(i' chriftumagnotcuntrcftèdocêturdiligcrcexcômu

é nicationcm.UoquimuraûtdecaexcÔmunicatiôc, j’ quam ^pter dodrinam noftrâ quamfcimus effc û piâm,aduer(us uerèpios tan^ fulgur ex pelui emit tit luas excômunicatioties,quæ publicu tcftimonv umfunt,q)cumeiusimpietateSlt;idolomaniaôCbla

V ïpbemtjsnihilhabcant commune»

Opèrabonafidelium,cùmnÔ(intmîcperfc(fta, imperfeâio aùt péccati nota fit, reftc dicitur in ope ÿ rcbonoiuftumpeccarc,quodidêeft,acfidicatur, / ca opera non perfeôè prgftari, ficut à nobis exigun y tur. Hancimperfelt;ftionemaûteffeuenialcm,quia

opera fiunt in fideCbrifti,propter quem nunc cum perfona etiara opera placent.

ƒ Hæc dura neep intelligat nclt;^ credai Grâmati/ / cusjuce mcridiana clarius eft, eu nihil prorlus ere/ 1 dere,8i qua fibi falfoperluafit fidem,nihil prater o/ 7 nbsp;nbsp;pinionera eflc.De ceena dnica uidetur fibi cornievi

i'' configerc oculos,ac iuperare acuraen oim coR2,qui

hadenus ^Papatus honore ueritati côtradixerût.

Cômunionêfubutracpipecicideo fufpedâeftc

è. 'debere autumat,quia àLuthero ptinaciter urgeat qfithcreticus: cur nó eadè ratione diuinitas fiiqgt; quia àbuthero urget eontra ludaeos ptinaciisiraegt;

»rti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER ASPISTES D. lAC. AND.'

Quæde con{ecranoiic adfertdubia,duiTi^P' ftolicis fcriptis ignorata inculcat,(eipfum uan*^’ arguit.Et hoe nomine pefsimede fcholafticis tur, dequoneedum ccrtialiquid ftatuerunu j;

Nam quod ad i 11a extenia attinet,eonftat clefîælibertas, dequibusin ücrislitcrisnihil^ cftdefinitum aut prgferiptum,

Deconfecrationefcimus, creaturam non p^' facere facramentum.Chriftus autem fuo uerbo^^ fecrauitpanem6Cuinum,utdifpenfationecorp^ amp;fanguini$fuiferüiant« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Dicuntur autem amp;miniftriconfecrarep3^;i uinum,quandoannunciationemortis Dofl’*jj quæ inuerbis ccenæ breuifsimè comprehenf^j| panem amp;:uinum,in ufum deftinant,ut myftcH^^, (penfationis corporis èi. fanguinis Chrifti ' lentur»

Confecratio autem Papiftica, merè eft qua opinâtur create res illi,fe{e mufsitatione ca uerborum Chrîâi,quæ prophanant,ex(ub‘^ji th panis amp;nbsp;uini corpus amp;nbsp;fanguinemChrifti cö’’ ccre,dequo aliâscopiofèdilt;5lum eft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quod Chriftus uinum aqua mifcucrit in praeter myfterium, quod Grammaticusadfert»^^ perinconciïioTridentino,aliquiscx fandisP^j busprobabilcmattuIitrationem.Virum enii^’j hydriâportaritj^quam ad cœnam aitulifîè,q^^ j|

IN PKùLEGOM. ÎOAN. BREfTX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;WJ

tifimile fitChnftum mifcuiffeuinû ♦ Vinum cnim in ijs locis forte eft, amp;nbsp;cum Chrifto reftaret prolixa concio,ne inebriatus fuum officium non poffet fa/ cere,aquaindubitatôuinum mifeuerit» Hiftoriara fadû narro pie acChriftianelelt;ffor,nihilfingo» Vide caletaélor, tantum abeft, ut tuæ (ententiaî ƒ contradicam ,ut etiam probaiionemfundamenta/ lem par atu s fim tibi fubijeere.

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vtâne defecerc uos probationes,ut ad uarias aile

jî gorias,8iblafpbcmasconicdurasconfugcrecoga‘*' ' rainiC Vanifsimumetiam commentumeft,quod blatcras,Chriftumincoenafuicorporis2lt;langui/ nis oblationem iriftituiffe,Sicut enim in cruce lacri

( fieij nomen obtinuere corpus {anguisGbrifti,ita I in cœna nonnifi cibus 8lt; potus ad manducandum I Bebibendum nobis propofîta funt,ut fidem nofti a .alamus»

'Sacrifier) nomine,quômodoufifintuetercs ,fæ/ a pèdidum eftjSd nonnifi ad munera,quæ pi) öftere i bant,8lt; preces Ecclefiæ refertur ♦Quapropter,qux ( exPatribus adfertteftimonia,millies ab ali)s addu/ i da,nihilfaciunt ad probandum,quod Ecclefie ob/ qciuntcommentude Miffæidolo,quo horribilius Éic mundus non uidit. Et quidc banc ipfam obxau fam,cç cum articulo iuftificationis pugnet,ficutEu

I tberus loquitur,de qpaulè poft uidebimus,ne ora nia,excmplohuiusfuriofi hominis,cômikeamus, 1

tt4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HtPERA SPISTÉS D, lAC. ANS.

Audîamusquæfo contra communionem xraq^jUt uocant, fpecie bellam radonem, â ncJP* ut opi'nor,hadenus addudam. Si ad alios, dixiiïetChriftus,autaliospræterduodecim AP. ftolosuoluiirctindicare,nondixiiret Bibite, bant. Hæc nobis ex Grammatica fuaeruithicc^^ faâ:or,quia profefsione Grammaticus, quod , nus (cholaftici Theolo^i exercitati Sophiftæ rarun£.AcnifieadcmGrammatica radonem W ditaret,adeo argutum argumentum difficile confutare.Ex contextu uerborum certum eft ftum quo(Ç non nifi' ad Apoftolos dixiffejCof’ijj dite.Si igitur hæc Grammatica ratio ualet, ned’’ rió fequitur, edam priorem partem Sacrament’^ hil ad laicosperdnerc. Si enim alios quàm Ap^, los uoluiffet indicare,dixiffe£,Commedanc,^^ dixiffetCommeditc» Hac radone Gramma'^*? und cum füo Prifeiano laicos, non una tantum,* duabus partibus Sacramenti priuabit honioP,,, quàm facrilegus,fi Gelafio Papæcredimus. M* ergo eftlaicorum conditio , fiGrammadco muSjCp nullo iure, neC^ lub una ne(^ (ub utra^^, cie,eis debeaturSacramentum cœnæ, iedep^’^f nam partem Sacramenti communicant facri^Ï^ Hoefummi benefiet) locoducant,cùmiured^ hilprorfusdebeant»

Reliquas rationes ß’cndo prætereo,indigP’^^j

IN PROLEGOH? IOAN. BRENT? «5 quas poft tot confutationcsrefpondeatur» Vnutn '' plaufibile ad{erunt,fcd quod ex diametro cum ma/ dato Chrifti pugnat* Corpus Chrifti non effe ßnc fanguine,Ecclefiam igkur fub uiia fpccic no defrattgt; I dariautpriuari (anguine Chrifti* Äd hoc rcfponz. demuSjChriftum non prgcepiffe fanguinem (uum I ederc,(cdbiberc,bibcrc,inquam ,Grâmatice,non ? ederc* Quominus autem te perSophiftam de/, f ceptura autcircumuetum conqueraris ,(^uidco cm if tein præcepuonibus dialedicis male exercitatum) Ï placet in gratiam tuam ucrumcp uerbumiuxta for/ mulam ex Donato tuo petitam coniugare. Ambo # (unttcriiæ declinationis,Si coniugantur (icutlego* r Itnperatiuo modo tempore prælenti,ad fecundam tertiam perfonam,bibe bibat,80 pluraliter, biba/

I mus,bibite,bibant.Sic 2lt;edo* Imperatiuo modo t tempore preCenti,ad(ecundam amp;nbsp;tertiam perfona, f ede, edatjSi pluraliter, cdamus,edite,edant. V ides f Grammaticc,efteduouerba,quorum alterumre/ I* fertur ad corpus Chrifti,alterum ad eiusfanguine. ( Sicutenim corpus Chrifti non bibitur ,itaranguis I cius non editur. Aliunde ergo petas neceffe eft,^ I ex Donato,(Î probare uelis, edere tantundem cfle '' quod bibere.Fortaffe hie Aefopi fabulç tibi fuccur ’ rerepoftent. Cum enimin Aeiopo hircus (oetidus fignificetidem quodEpifeopus uel(acrificulus,for tafle ibidem quocç edere,idem eft quod biberc*

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P

iff HYPER.ASPISTES D. ÏAC ANp^

Sed quid tecum conferimus, tancp cum fobrio,cùm ebn'usamp;furiofus Chriftolefu ri amp;'primùiuæBcckfîænon parcas,dum fcribi^'. élè bcere Bcclefiïam fponfam Chriftijquód coiH’J cacaconfuetudine illa multis modis incomm^’; pro ratione temporum confuetudine common re, Sacramcntum hocfilqs fuis fub fpecie pani^* tufn miniftratamp;c,

Quid uobis uidetur de noftroGrammatico»^ inftitutionem amp;nbsp;mandatum Chrifti appellat fuetudincm multis modis incommodam, nbsp;nbsp;nbsp;.

ftoprudentioresfuifle homines, qui banccius^. dinationem commodiorecommutarunt. Seo\ eö minus ei uitio uertidebet,quóderrorisS*!^/ fphemiæ focium habeat Bartholomgum Lato^^ qui contra Epiftolam Buceri de dimidiation^ cramenci Buchariftiæfic fcribere aufus eft: rudis adhucprima Bcclefiaeffet, ritum àCh^' acceptum religiolètenuit, doneedotfïaaPait^^ intenexitjUtrame^fpeciemcouenirefacerdoti^^ laicos folo pane concentos effe poffe« Quis jj Cönrinerepoteft, quin enormem hanc blafph^,u cfetefteturC’ Alter profefsioneGrammaticus ftiirtftitutionem dicitincommodam.Akerpi'^YJ fione lureconfultüs, BccleiÏam, qüæ ritu à accepit rudern appellat, quafiChriftuscbrii^^^f, ïpfe ac rudis incommoda ignorauerit, qutckr.

ftitioi^’

ÎN PROLEG O H. 10 AN. RRENT

ftitioîum hoc genus hominum caucre uoluit.

Sed hoc loco mihi paviter duo genera hoim com j(( pellanda erunt,luriscon(ulti uidelicet ScEudilite/ ÿ(i rarij moderatores,utcum utvocçhorum agant,nc cum ordinisfuiignominiaperganitaminfceUcitet vcs (acras traólare. Non enim ignorant lureconz |C (uhi, quàm apud omnes uetus didum obtinUerit, j}! lureconfuhos plerunq^ effc male Chriftianos, nuncpiam aftirmauero, fortaffe unius J uel alterius iniquicas,quæ legis lententiam peruer/ ƒ tit,utc(uæftûfaceret,huicdiâ:ooccafionem dédit, quod in uniuerfum ordinem nuilo modo torqueri jji debet, Quoniamuerôadhanc uulgi opinionem, huius lureconfulti accedit impietas, quàm parum J) hgc ad ordinis commendationem taciant,ipfi facile pvo (ua pruderttia iudicare poffunt. Et quæ eft no' ftrorum lureconlultorum pictas opinor non rc^ gt;jj( pertum quenquam ,qui banc uoeem probaturus fit,quærtobisChriftum cumApoftolis,2lt; primnigt; ÿ ua'Eccîefia tan^ rudes 8: imperitos proponat, qui fiefcierint, quomodo finepericülolaicis commu/ y nio corporis SifanguinisChrifti exhibenda fit,dogt; ttec à lanélis Patribus melius edosfii, 8C ruditatemt fuam agnofcantjamp;fanélorûPatrum Cfi tarnen unq^ i^ealentcntia füerunt, quorum autoritäre illi abult; luntur)decreca,ipfius Chrifti inftituto præferunCj ^uapropter fi totius ordinis honori conlultuni 'f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P 3^ '

tl? HYPERÄSPISTES D. lAC. AND. uolucnntjoperam dabunt,quod in I'pfis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

fefe intra fines uocationis fuæ contineat, in liushonori nihil deirahimus,ubi,quæ eft honi’ . eruditio pariter amp;nbsp;prudentia, cum laude amp;nbsp;apP batione difceptationes forenfes, quæ legibus muntur,definire poteft, cui dum fatisfacereft*’, bitfecundum præfcriptum legum,pietas cius4^ que probata erit Dco,fine hoe, quem fruftra w’* pit ad defendendos pontificios erroreSjlabot^’,, dóinuocationê nominisDei,cüafsidualegfs^*^ méditationeadiungat nbsp;nbsp;ad iufticiæ regulam

nia expediat,que meditatione uerbi Dei in iuû*^ iuuatur.

Similiter amp;:Ludiliterari) magiftri qui pued^* ■, piëtatis docftrina amp;nbsp;bonis literis imbuunt, intelligerepolTunt,quàmdehoneftaueritfanlt;î^*', mumipforumordinem hicGrammaticus.M^ƒ(^ cnim 11 illi non fuccenfeant,liquidem antea fatlt;^ feri, qui dum herculeos fuperâruntlaboresjf’,'’^ uas moleftias per hune Grammaticum coniilt;lt;. tur, propter qucm imperitictiam uniuerfoot^ detraherc non uerentur ♦ Haud dubiè igitur buntjUt in pofterum, ab hoc fcriptionis temperet, quo uident fefeinhocdifcriminea^l^^, éfos ♦ Quód fi nominis celebritati ftudeat,^’'’'^ Grammaticos cminere ambiat,autores óé hort^ tes illi cruntjUt in fabulas Äefopi,uelOuidi]D’/, quot;nbsp;morpbö‘^

IN PROLEGOM'. 10 ar brent. n8 morpholes commentetur,ut commentaria Grâma tici cômentis fabularum refpondeantjubi error ni/ bil habet periculi, quineo plusluauitatisleftori exhibeat,quó plus à uero aberratu fuerit. Horum monitisnifiobtemperetGramaticusEmbricenfis, iam iam décréta iunt quorundam piorum Si erudi/ torum pçdagogoî^iudicia,utcatalogo ipforum ex cludatur,Si inter calefadores reqciat. Sed hos fuo ludici comittamus, qui declarabitluo tempore ad^ uerfus ueritatis corruptores , Siinftitutionis (ux peruerfores, quàm non rudis fuerit Ecclefia, qux j Chrifti fandifsimo mandato obtemperaucrit» j Locus quem ex Luca 14. adtert,ut aliquid pon/ ’ deris habeat,adprobadam unam parte Sacramen/ / ti,prius probet neceffe eft,ubicp Chriftu corpus Si Enguinem luum diftribuiffe, fi formula conlecrati 'f, onis eft apertiisima, accipere panem, benedicere, (1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si porrigere alrjs. Sic nobis Sç pikes duos

\ conlecrabiiGramaticus, fine in corpus fiuein fan/ J guinè Chrifti. loan,6. Sed fcio,ne fui quidem un^ admittenthanc eius de côlecratione rationem, qui magia excxcati hxc quinc^ ucrba canonis pro tub ftantialibus cofecrationis fuçhabcnt.HOC eft ein

I Corpus meus, hxc fi facrificulus omittat,nullo mo do confecrarc dicitur. Cura ergo in didtoloco hxc uerbanoncomemorentur ,quxpotuitkcunduta/ \ crificuloRi ueftrorû featêtiam côkcratio fada efte'^

4J9 tîyperaspistes d, ïac. and.'

Hunclocûquia ui'dçtaliter enam à ûsis inK'^Pj tatum,hac ratione eludit: Quod fi qui forte, •ctiam ex receptis dodoribus ecclefiæ hæc non^ acutè perfpexerint, ideoc^ locum Ülum apud aliter funt interpretati (neq^ cnim omnium omniauidètjpræfertim in myfterio feriptturar”’, an horum error plus apud nos ualcre debebgt;^’,( illorum tantorum uirorum intelleélus uerusc^'j terpretatio ueraî’ lt;^inetiamlæpèfit,utunüS quis egregius doélor unum eundemcp ferip'^'î locum aliâs aliter mterpretetur:cùmnemo fit,cui non foleat accidere, utrem aliquam nun^ fcuriusuideai,imôneuideat quidem ,nuncaU^^ perfpiciat clarius ♦, Operæprccium cft hæc Grammatici obferuare ad diluenda ea, quæc’^^^x. trum fententijs male intelledis contra ucrit^fj profert tcftimonia*Quibus etiam baud obreü^quot;^ cet, qualisfi'tluxquamlucernæfuprâpræfei'^'L quæ fi in omnibus nobis fequenda effet, fepet^^ ro ambularemus in tenebris.

Sed qua impudentia afferereaudet,propi^^jj, tores utriufcß partis Sacramenti uicinos eflcN^ rq errorL Cùm enim figmentum de tranfubft^^^ ationefymbolorû refutemus,quod côftetChi'* non fruftulatum manducari,necguttatim eins L guinem bibi,qug(untccElefte pabulum acref^ , .adeonferuandam ^ternam uitam,qu£in nobi^

IN PRotEGOM. Ioan, rrent^ »lt; fide inchoata eft, prætcr extremam malitiam hois. ƒ hoc loco non poftum in eo accufarc quicquam. 0' lnconfid€ratè,tcmerèacfcurrilitercliüa,nemofa , nus probaucrit,quæ fi regercre ucllemus, loco uni us nobis (uppeditarent mille ueftrovum facrificulo ÿ rum de (uo rccens fabricato Deo iocularia di^a, l' quorum catalogum audio nuper per quendam de / facrificulo quodam celebri congeftum* i( Sed quèd {ubiungit,Nosdolt;ftrina de cômunv one (ub utraep Ipecie fubtrahere Ecclcfiæ\totumSa cramentum ,2lt;loco eius apponerc noftrum idolû, b qualis fitcolleéhouideamus.Quia4nquit,Euchari 0 ftia non pofsit à quouis homine confici, 8lt; non nifi per fâcrificium.Lutherusluftulitlacrificium,Ergo amp;Sacramentum.V nde etiam canone non utuntur. Ex bis infert: Ergo quod ipfi porrigüt,nihil minüs eft,quàm Euchariftia, nihil minus quàm corpus

J (an guis Dominic

I» nbsp;nbsp;nbsp;Bonus nofterGrâmaticusdgnotû per çque igno

tû,8ô falfum per gquefalfum pgt;bat:Non nifi uncfos 8lt;ralos facrificulos fiuefacrificarc fiue facramenta i adminiftrare pofte, primitiuæacpurioriEcclefiæ prorfus ignotum fuit. Non nifi per tacrificiû confi

I ciamp;acramentù corporis 8ófanguinisChrifti,Gram Ç maticiefteommentum. ScholafticosSophiftas,fi )f aduerfus nos produxerit, feiat nobis cum illis beV lum efte ♦ Ex tandis Patribus non nifi male detorta 5^

lt;1

til nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D. lAC. AND-

deprauata potcftdepromcre ccfti'moni'a, iiascopiolèdemonftracum eft.

Vana igitur eft hominis colledliOifiquidey^^. ftuSjde corporel fanguinefiioloquens,non/^ ficiumjed Sacramentum inftitiiit,ad diftribii^ jj, corporis fanguinis fui,in cibum Sgt;i potunij’^^, modo uerô ad obladonem,quam myrterfj ig*^*’* tiapeperit»

Quibus de caufis Canonem Miffæ abieccdj theruSjtibi non ignotum eiïe cxiftimo, quctïgt; I*'; ÔUS quidam aßnus ex omnibus prccationibf^. pilauit,quas primitiua Ecckfia ufurpauic, in one fuorummunerum,quæ ad menfam 00*^^ afferebant, anferes ,cafeosamp;c.cacpprccibn^^ élificabantamp;Deo cómcndabant.Haspreces^'^i,j dus icholafticusjfîuefcholaris, autrerum tia,aut malitia ad corpusamp;^ fanguinem, non impiè^ ineptètranftulit. Vndc fadum eft»^ • hon, ficutnunc ufarpaturàfacrificulis,reffi‘^^i^, horrendis erroribus blafphemijs ,quas ficus fi libet exLutheri li bello petere potcfl:,q^^j abroganda Miffa priuaca amp;nbsp;Canone Mi ffg

Quod ad confecrationem ipfam attinet,fd^ coCanonisLutherum nihil fubiecilïe nothb

jp uerborum Chrifti lingua populo non ignota ‘ tationem retinuifïe,qua nequa^ ueftrorum culorû magiam confirmare uoluic,fed bac

Tn prolegom. Ioan, brent. *»5 iuxtaSaluatoris inftitutioncm amp;nbsp;mandatum popu ium cômonefaccre, à Chrifto inftitutu, quod iam (unt celebraturi amp;nbsp;accepturi finguli, 8c hac ipta uetlt; I' nbsp;nbsp;boru Ghrifti recitatione panem ôôuioû confccrare,

( hoc eft,in cum ufum transferrc,nôutipforumfub f ftantia amp;nbsp;natura mutetur, quæ Slt; fuftt £lt; manent pa ÿ -nis amp;nbsp;uinum,tcd utfcruiant difpenfationi ueri cor/ iS ports Si ueriianguinis Ghrifti, quæ Chriftus ex uz tcro D.uirginisMariæ affumpfit,Si alinieticum UK ; tgæternefuntfidelibus.

Hæc ad rciutationem huius calumniçfufticiant. Nam error, quo ait,nosEcclcbæ non poffc corpus \} Sifanguincm Ghrifti difpenlarc quia non (umus jl Iccundû ipfius opinionem qualificati,talis eft, que jl nuUusPapiftarumdefendat,fi modo Patrum ten/ ÿ tentiçacccdat,qui contra GYprianiopinionem puz (} ^narunt.Si inftitutioniGhrifti fatisfiat,etiam ab hg

' reticisSacramenta adminiftrari, quæ non funthæz ) reticorum,{edEcclcfiæ.Prius igitur hoc luis pcrlua ji dcat, quàm in nobis reprehendat. Quod fi dicat fc hgrcticorum numero nos habere,id ei per nos lice-' re dicimus eo fenfu ,quo etiam iuxta ipforum opP nioncmcatholicicflenolumus*

•ï Mitior fortaffc luiffct Alexander Epilcopus de It quo Rufinus libro 10, ccclefiafticæ hiftoriæ ca-* (i pite decimoquarto fcribit,cùm apud Alexandriam ƒ Petri tpartyris diem Alexander Epifcopus agebat.

''Hir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPÎSTEÎ D, lAC. AnD.' ,

poft Expleta (olennia cÔuenturos ad iuum clericos expetftaret în loco mari uicino,^*“ ^cminuspuerorumfupraoram marisiudutnjj; tium(utficrifolet)Epifcopum,atc^ca,quæ !ƒ J clefqs geri mos eft ♦Sed cùm intendus diudn^P^^ ros inlpedaret, uidetab hisgeri quædam fccr^,^ ra amp;my ftica.Perturbatus ilico,uocari ad fe ckgt;^\ iubet, at(^ eis quid eminu^ipfe uiderit, Tüm abire eos cÓprehenlos ad fe perducef^ nespuerosimpcrat: cumc^ adeftent, quis d^^, dus, amp;nbsp;quid egiflent, uelquomodo, percorit^^n llIijUt talis habet ætas,pauidi, negate primó»’^^ derem geftam perordinem pandunt, bapd^st^’ fe quofdam cathecumenos confitentur per nbsp;nbsp;nbsp;.

fÏum,quiludiilIiuspuerilisBpifcopus fueran'^^j latus. Tiimille diligenter inquircns ab ijs q^’L pdzaddicebâtur, quid interrogari fuerint,qi’* refponderint,(îmulamp;ab eo,quiinterrogaueraf’ij bi uidet (ecundum religionis noftræ ri tu in conftare,collocutus cumconcilioclericortii^ , tuiftc traditur illis,quibus integris interrogativ j, bus ac rcfponlionibus aquainfufa fuerar, itera*^’ pdfmumnondebere. Hadenus Ruffnus.

Hoc concilium fifatisfacitCTrammadcOjipi^'! derit.fed quæ eft hominis fapienda, ne quid fiatampliusjcauerepotuifletdecreto,nflinguaP , pulari pofthac bapdzètur catechumeni, fedƒ vj

In prolegom. Ioan, brent. tiy gnota, quam pucri aut laiciimitari non poffent, if Scut pafsim fit in Papatu. V evum Apoftolus tale |i inftitutum infanum effe didt, quod cum ingenio ÿ GrâmaticijUtqui mente captuseft,probècôuenit» 'ƒ Merum conuidum cft,quod kribit,per banc do drinamitadifsidiis,perfidia,proditionibusgt;Scfuz il ncftilsimis bellis impleta èC perturbata omnia. Do lt;nbsp;. drinam Propbetarum ,Cbrifti,Si Apoftolorum fi 1 milia confecuta funt mala,quorum caufam in i pfoz rum dodrinam,8lt; non potiusbominum malitiam y transferre, quid nonobtemperant,extremaimpi/ ÿ etaseft, if Diabolus qui cum Lutbcro de canonis Mifiæ I erroribus dilputabatjingreffus eftin cor buius gra « matici,fine quo fuggerente tantas blafpbcmias euo mere non potuiffet,

y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Articulum iuftificationis ex tenebris fopbiftids

y reftitutum,ita implicatGrammaticus, ut quid di/ i cat,prorfu8nonintelligat. Nos credimus SC cou/ 5 fitemur,boïem corâDeo iuftificari,id eft^Dep gra lum amp;nbsp;acceptum fieri,8lt; conlequi remilsionem pec y catorum per (olam fidem,propter mcritum obedi/ entiæGbrifti,8é non propter opera,quæbomo prç ftarepoteft,

f HuicconiradidtGrammaticus,deprauansfcri/^ jî pturæ dida^quaebreuiter reftituemus.

ƒ - QuodCbriftusMattbgi7.damnateos,quiba/ lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a i

û’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

ÏiYPERASPÏStES D. lÄÜ. ÄND.' ,

■bent fidê miraculorû,noftrg (entcnnç nihil pî'^-^dimit. Alia cm eft fides miraculor^, alia iuft^^ j Locus cx Canonica Ioannis, Qui facn iuft*^‘, iuftus eft, fallacia in fcholis nota ,uidelicet,3''^ caufa ut caufa, per Grammaticum eft depraua^^

Non enim ideo iuftumcftedicitloannes,^ iuftitiamfaciat,fed ideoiuftitiam facit, quiai^^ cftjfiquidem opera ex iuftitia promanant, lofophi de politica iuftitiatradiderunt,iuftidr; ra,fiue iufta opera ex habitu iuftitia- proma^j^. SicSlt;coram Deo,utiuftum fit, quodagimusf eft,Deo grat Lim 8^ acceptutn, neceftc eft hoßi^ prius efle iuftum,uidelicet propter meritum fti.Palpabilisigitureft hoclocoGrammaticii^' ftica,quam fortaffe nonintelligic

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

ExD*Pauli loco i^Cor.xj.Si omnem fidem ero nbsp;nbsp;nbsp;penitus nihil aliud probarc potcrit, ß

patur,quàm quod Paulus propofitum habetX licet,fruftra de fide gloriari hominem, qui te deftituatur.Scd quis hoc negatCfidem non P effe fîneoperibusjimd ut D«Iacobus inquit»*’’. tuam dicimus, Siquidem fpiritus fandi dof eft, quam non folum operatur,fed cum cha^’g, ùa copulat, ut abinuicem diuelli nequeant* a propter hanc coniunâionem charitatis cunJ^

In TROLtsoH. Ioan, brent.

ipUm charitatem (eu operacharitatisin numcrum

( caufarum redigcre,quôd propter iîlam homo cora ƒ Deo iuftificetur,hoc dcmùm à mente fenfu Apo || ftoli alienifsimum,qui pafsim docet,non nifi in to/ lomcritoChrifticonfidere. Abfitàme,inquitad

) Galatas,21oriari,niG in cruce Domini noftri lein Chrifti. rhil. 3. ExiftimoomniadetrtmentaeCTe, ÿ propter eminentem cognitionem Icfu Chrifti Do** H mini mei, propter quem omnia detrimentum feci, I Sc arbitrer ut ftercora, ut Chriftum lucrifaciam, ui ScinueniarlN lDDO,nonhabensmcamiufticP am,quæ ex lege eft, fed iUam ,qu3e eft ex fide ChrP ÿ ftiSCc, Etloannes: Sanguislefu Chrifti filqeius, (I emundatnosabomnipeccato. Etiterum: Eadus propiciatio pro peccatis noftris , non tantum noz

I ftris , fed pro peccatis totius mundi. Et Baptiftaî Ecce agnus Dei,qui tollit peccata mundi »

J Quod autem (uperbèinterrogatîNulîæ ne aîiæ I funicaufæ efficientes (ut more dialedicoloquargt; I ad hoc ncceffariæ ut efficiamur iufti propter (o/ lam fidem C Suis uerbis docet îeie adhuc ignora/

I re,quo caufarum nomine tides in iuftiheatione ho/ j minis ponatur.

Nos in gratiam fimplicium caufas iuftificado/ nisexplicammusbreuiter, utrudiias Grammatik ci conipici queau

) , ■ * '

«2t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER ASPISTES D. lAC. AND.

Nonenim una caufa iuRicia noflra coram definitur,fedconcurruntmultæ tanquam liferieconncxæ* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

Effkiens eft Deus ip(e,Rom. S. Deus cft 4^’' ftificat.lerc.ij.amp;^^. amp;nbsp;nomen cius quo uoca^*^ cumDeusIufticianoftra.

Inftrumentalis eft,ip(aChriftiobedictia, 5. Sicu t per inobediennam unius hominis res conftituti funt muln,ita5C per unius obe^J^^, am iufticonftituentur multi. Item luftificatif^’’/^ neeius falui erimus ab ira per ipfum. Matc*''^, caufarefpeduDei extra nos,eftipfius Chri^’j,, manitas. NaobedietiaChrifti cuius meritu^’^^j in remiisionem peccatorum applicaturjfacfla j-) Chrifti humanitate.Sed refpecftu noftri, nosip musmateria circa quam Deus in Chrifto pterChriftum perfidem iuftificans occupatU^jjj

Inftrumentaliscaufæ refpedu Dei funt 3uibus meritum Chrifti applicatur,uidelic^^’f(f icacio uerbi Dei,amp; facramêtorum adminift*^^!!' in quibus Chriftus nobis offerturamp; donaiU^^ omnibus bénéfices»

Formalis,quæin nobis eftjdiciturfidcsA^ J (olum notifia eft hiftoriæ, fedfirmus aflèoU^^ prehcndens inftrumcnto uerbi amp;nbsp;facrame^^^^j* Chriftum ip(um,cuius obedientiæ meritun’ ” adiufticiam impuiatur coram Deo. Hane e’ gt;nbsp;prop‘ L

IN PROLEGOM. IOAN. BRENT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tij

pvopterea formalem appellamus,quôd obcdientig rf Ghvifti meritum nihil profit nobis, nifi per fidem applicetur. Qui ucro non credidcrit,condemnabP tur. Et iterum: Ei autem qui non opcratur,credit Ji autem in eum,quiiuftificatimpium ,huic fides (ua imputatur ad iufiiciam. Crcdidit Abraham Deo ÔCimputatum eft illiad iufticiam.

Cùm crgo(ut fecundum dialedlicos loquamur) ,i fides det efferei, hoc eft, tùmiuftifimus, quando credimus ,hoc caularum nomine mihi uidetur uc/ ÿ nirecommodifsimè.Etfinolimcumquoquamliti'* y gare ,quihilcclimitibusiufticiâhominisdefiniai, ÿ quæ coram Dco ualet,uidelicet fidein*Chriftum, K fiue,Chrifti’per fidem,penes ledoremfitjuel fidê, uelobedientiamChrifti ratione formalis càulæ ex/

-, primere.

finales caulæ funt multæ, prgeipuà autem con/ fcientigtranquillitas,quahomo certus eft,lelcDeo

J eratum ôd acceptum effe propter mediatorem ,ha/ bere rcmilsionem omnium pcccatorum,2lt;hçredë effe æternçuitæ Si omnium cceleftiûbonorum ♦

Hanc caularum rationem dum ignorât Grâma/ ticus,ita leiplum ôi alios inuoluit, ut le non explica re queat.Exhacintelligi poteft,quo fenlu accipien/ dum fit,cùm dicitur:Sola fideiuftificari hominem. Nee citeras excludi caufas,luo ordine ôiloco pofi/ tasôicnumeratas.

yo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERÄ SPISTBS D, lAC AND.

. Duplex igitur error ex cauiïs demonftr^t'^Pj ted. PrioP,quando homines doeentur, q) ribus pofsinc expiarc aliqua partem peecatop^,^ hoc debetur foli obedientie Chrifti,nifi dicas v*' ftum dimidiatum redemptorem SCexpiatoren^P, eati,adeo(^,ut Paulus uocar,peccatiminiftrüfl’'|) fterior:Cumclarifsimisfcripturætcftimonr)slt;^^, uidi, fï^teri cogantur Papiftæ huncfuum prioi^ ^rrorem de meritobonorum operum, alium 2^ runc,adtegendamamp;palliâdam fuam impietat^'’ Bonisoperibus nobis etiam applicari,Slt; prehendiobedienn£Chrifti meritum. Contra^-cet Paulus: Arbitramur hominem iuftißcari dem,abfq^ operibus legis.Fides enim unica eft,qua meritumChrifti apprchendimus,quoö‘ fummaamp;abfoluta perfecdio,quam per fuam entiam acquifiuic,quærigorem diuiniiudicijP^' poteft,

Quöd additjDeum quidem requircre fiden’’^, his,quosiuftificat,(ed no hanc folum, fed prcei^' fpem chart catem,opera charitatis, pcenitent*\

Sacramentorumufum,manifefta eft caltiinp'' quanosiniuftègrauatjfîcutex his,quæ iam musjuce meridiana clarius apparet, quo fcnfult; fideiiuftificationem tribuamus,Non utabhisP^f|. remus caufis,quibusneceflarioiundaeft, nclt;f? cffcdibus, quieamfequunturpfçd ut errorenv, ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;monftre*’^'

lis PROLLGOM. lOAN, BRESTS

monftvemvis5lt;confutcmLisPapiftarum,quihaâe uusplcbem (eduxerunt falfa doétrina , haminem

ƒ pofle pro peccatis (uis quoC^ operibus (atisfaccre,

• / qui merito 8c gloriæ Chrifti detrahit.

• V nbsp;nbsp;nbsp;Hinc patet, quo loco habendum Gt impium Sé

/ blafphemumos , qui doclrinam de iuftîGcationc r hominis per iolamfidem propter obedientiâ Chri fti ,gvatuita Dei miiericordia faélam, nonucrctùr i ahorainâdum idolum appellate. Etiterum inquit: I Quæ,i-nalûm,Dementiacft,putarcChrifturaitala lt;nbsp;tisfeciffepro his peccatis,quae ipGpatramus quo-* iJ lidic^ut nulla preterea nobis pro his opus Gt latisfa y, lt;^ioneCSiccine patimur nobis ab hoilc noftro capi tali lupo excantarimo folum iudiciu animi reélsccç / rationis,ueruiTi etiam fenfus communis'. Haôe/ nus Grammaticus.

Abominandam igituv idolatriam traditloanes Euangelifta, qui docetChriftum propiciationem efle faclam pro totius mundi peccatis. Dementes Slt;inlanifuntProphetç,Apoftoli,adcocçChriftus iple, à quibushanedoftrinam accepimus, quos / tiitraducis ,utqui (enlum communem etiam ami/ Ccrint.Hilccneblafphcraqs uindidlâ Si ultionem di ÿ, uinam teeGugcrepoffecrediSjG maximehoim ma ÿ nus euadas,ÔihuiustuscimpietatispatronosSiad ftipulatoresinuenias'I’Noli errate,Deus non itri/ detut,quihaud dubièhottêdum de te fupplicm fü/ met homo leeletatifsime. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v z

iji hyperaspistes d. iac. and.

DeEcclefiaquomodo uifibili's fit quidatnncthîcmultadicercscùmconftetea ne uifîbilcm did qua coccus cófpkicur, qui Dei uerbum audit, amp;Sacrarn en cis iuxca inftituc^ Chrifti ucitur.Huncccctum folemusappellac^^ clefi'am,quem uidemus.

Quia u ero pleruncp huic coccui admixta eft gnacolluuieshypocritarum,ficucparabolacu^'’'' licardefeminancedocet, dequibus non nifi ipfe femper pronunciare poceft uerè, hominü*^' tem iudicia fepenumero falluncur,fedèdiciiïi^^. ua membra Ecclefi^ Deo notaelïc, ciïm de bus Ecclefia non nifi fecundum charitacem pi'^’’ decDeusauccm nouic,quifi'ncfuL -

Sed quód hïcGrammacicus nobis mitrato^, fcöpöS^monachos accp prglatos pro uiuis membrisBcdefîæpropinac, hocpriusprobat, necefie cft,quâm credamus,quorum erroresS^* latriamdemonftrarepofîumus.

Neq^ enim peda paftoralia,mitrg epifeopo’'^^ Concordia Sgt;i. confenfus ia qaamlibet opinio’^, quam nominefidei nobisobtruditGramma^,^^ ficut nec detritum pallium auc fordidus Bcclefiam conftituunt,fed fynecra doefirina tus tradita,amp; uerus ufus Sacramentorum ea figna Ecclefiæ cxifteiliis in ijs parcibus, f conipiciuntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p

IN PROLEGOM, IOAN. BKENT. 155

De Conciliorum autoritäre ualdc dokthomini, ^od Brentius in tuis Prokgomenis pro huius Grammatici palato non fcriplerit,eacç pukhrcHbi conuclkre uidetur, cùna magis fit mutus quam piz ÿ feis ad precipua eius argumenta. Nam quod afferi ex tuo Roftenkjde caufis cur interdum Concilia er rauerint,uanum eft. Ncmpe,q) non (uerintillaiuz i ftèkgiùmccç conuocata Si habita Concilia.Bi c^ux tua opinione fit iufta Concili] ratio,cuius autoritär ti nemo contradicerc audeat,oftendit,uidelicet ^qd jj àfummoPontifice ita conuOcatum fuerit, ut nemo illorum de induftria fit prateritus, quorum officiu eft Concilijs intereffe. Si in quo per caritatem unaz nimi conlentu inter fummum Poniificem Si conz uocatos Patres conuenerit. Hx rationes fi uaknt, quomodo tuo conftabit autoritas Concilio Nice/ no,non per Romanum Pontificem,kd Conftantiz

,( num conuocatoî

I nbsp;nbsp;nbsp;Nullo autem modo Concilqs tua derogatur auz

toritas,quando cis non maior tribuitur,quàm Seri ptura permittit,ScripturÇ fcilicct tubieda efle oim

I hominum decreta,nec quicquam ftatuendum, cu/ J ius non polsit exScriptura euidens ratio reddi.Ma iorem fibiautoritatcmS.Patres prius non uendica ({ runt, quamtyrannidemin Bcckfiaaffedauiicum j tuis conciliabulisRomanusPontifex,

Perfpicuè ergo docemus, née unius nee pluriu.

5îi RYPERASPISTES D. I AC. and. . , , ■ titcuncp conuocatorum, autontaccm tantanv ut quicquam flacuere poffe crcdamus^quod pturafacradeinonftrarinonqueat. Piurafi^x*? Grammaticus,Ancichrifti (edem uidetur cuius régula eft : Sc non teneri cum fenatu quam morcalium fadorum Slt;f decretorum (oo’j mtionem reddere.Sin ueio (cripturæ facræ coö tança decernantur, non propter Concilia bum Domini, fides habetur ipfórum (ent^*^ j, quæ ipforum uotis præfidet, atcp ita nullum cum illo certamen eft»

Nullum autem finemfore controucrfiarüj’’( cuilibetliberumfit de Conciliorum decretis’^i-^ care,nimis friuolum eft,VtcunCp enim uari^’’’|j, lentiæuulgideConciliorum piisdecretis,cO'’^ bittnfibi uericas,amp; cauillationesimprobori’^^ üincet.Quód fi durauerint côtrouerfiæ, nihi^^,) eftamp; inauditiinEcclefia.Prophetarum enin’^; poftolorum cum fummis facerdotibus cotit^*’^ hes cùm diu duralTent, Domini indicium dit’^îj quod etiam uobis expedlandum, nos musfuftinercjfiquide nullis æquis ratiobüS^S ad reddendâ rationê (uæ dodring adduci p^’ j

Deimaginibusjdum horribilem idolatH^’^ in omnibus partibus Chriftianifmi cxercett”'’|^^ nuat,admodu argutède earum ufu fibi uidci^’ j lofophari Grâmaticus, dum ex fententia

In prolegom. Ioan. brent. Gy aicorulibros efTejfairó perfuadere conatur. Neep enim mutis ftatuis,2lt; quænon nifiad idolatriam proftât, minifteriumdocendicommifitDns.Qug fi ^pter hunc ulum retinendæ effent, plus ueftigio rum diuinitatis in tota mundi machina amp;nbsp;creaturis ccclo fubieólis contpicies, quæ debonitate,Vapien*' tia Si potentia Dei nos cômonelaciunt,quàm ftultç i illæimagunculæjquasEfaiasridetSiPfalmifta. i( nbsp;nbsp;nbsp;V erùm inPapatu neceffariusfuitimaginu ufus,

quærudiores docerent, cùm pafsim lacrificuli nv ÿ bil minus prçftarepoffent,cp munus docendi (ubi re. Vnde fadumeftjUtlococoncionisdepalsionc DhijSi annunciatione mortis eius,lacrificuli tan^ mortuaeftatuæSi imagines Iele populo fifterent, quæ certis quibufdam lodicibus Ipeélatoribusde j captiuitatc,cruce Si morte Chrifti concionarentur.

Oconcionatoresuerèlodiceos,nonlodicibus,lcd^

cohabitum miflalcm^uobis commendauitDns,ut

de morte fili) uobisindoâis,2lt;docere nefdêtibus

jj concionarenturpopuloC

Pudet hue adferibere ineptam cxplicaüonetn præcepti primi de imaginibus, ubi Deus firnpli/ citer imagines prohibuit , quae cukui diuino A (eruirent , nihil obftante mandato de Cheru'' bim. Sicenimamp;iquintipræceptipr3cuaricationciïv_ iuftificare poffemus gt;nbsp;cùm Deus Aegyptps aurum.

HYPER A SPISTES D. lAC. AND, amp;nbsp;argentum ritulo mutuiauferri prgciperet, furti rationem habebic,nifi peculiar! mandatoj; niteretur,Eius tarnen exemplo neminem dare licet.

Valdèimpudenternegat, quod in imagif*^^ nemo fpem falutis collocarit unquam . ut nihil dicamus de multiplici idolatria rumannorum ad imagines (andorumjquaefi^f ri non poteft , nuper nobis ex celebrifchob^^j dam publicèaiTerercnonuerituseftjpropilc^^f dorali impetrando. Verba eius hgcfuntin dice^.Nec negamus facris imaginibus c benignitate uirtutem pfjs adiutricem efle po^^ù OS au reu m dicat: Ego ex cera fufilem pióluranir^ tateplenam amaui. V idi enim angelum in barbarorum nubes propulfantcm amp;c. (o aliud docent tot peregrinationes adpecuy,jj ftatuas y fi nulla uirtus eis tribuiturC Define tarn crafiam idolatriam uel excufare uel extc^^^i fed potius confidera pietatem 8^zelu Ezechi^’p ferpentiæneomandatodiuinofabrefado,nlt;’ percit. lehu templu Baalim deftruxit, amp;nbsp;in l^v jf conuertit. Ne quæfo arbitreris tarn ftupidos » ; lfraelitas,quin cognouerint lapides, ligna la effcjqug proftabantidola,cü nihilominüS pj; bilem idolatriam exerceret, qui nihil minus phetis audirc fuftinerent adeo ut Prophètes

ÏN PROLEGOH. 10AM. -BREMT'.

inïün:osreprehenföresoccidcrêt,ficuc pafsim ctia inPapatu faéium eft, amp;in hodicrnum dicm hæc cvudelitas cxcrcetur»

j Sed quoniam Grammaticus adorationctn fiuc inuocationem fandorum irapudenter affirmât ab ipfis Apoftolis dC primitiua Ecclcfia acceptam,non

V’ pigcbithuc ad(cribere,quod Epiphanius contra j» Collyridianos fcripfitjunde manifcftufiet,quant ,j uana fit hominis perfuafio: Reuera,inquit,fan^fiu trat corpus Marie,non tarnen Deus,Rcuera uirgo ÿ erat ipia uirgo äC honorata, (ed non ad adorationc nobis data,Ud ipfaadoranseum,qui cxipfa,carne genitus eft,De ccclis uero ex linibus paternis accef C fit.Etproptcrea Euangelium munit nos, dicens, f quodipfe Dominus dixerit: QuidmihiSCtibicu/ ræeftmuher'* nondumuenit hora mea. Quo non putarent aliqui magis eximiam effe (antfiam uirgiz nem ,muherem appellauiteam ,uclutprophetans quæ futura effent in terra,Seélarum amp;nbsp;hgrefcon / gratia, utne aliqui nimium admirati tanöam, in hanc hærefin eiusc^ deliramenta delabantur. Eft enim ludibrium tota res Si anicularum fabula, ut

( ita dicamtotahacrcfis traöatio. Quæ uero fcrip/, $ turahoc narrauit^Qpis prophetarum precepitho minem adofari , Nedum muliererh'^ Eximium_ / equidcna eft uas,fed mulicr,Si nihil à natura immu ma , uerum Si intelleélu Si fejifu in honore ho/

,^8 hysberaspistes d. iac and/ norata, nelut corpora fan(îlorû, amp;nbsp;fi quid amp^^’ ad glorificationem dixerim, amp;g. Sed neque lias, inquit, adorandus cft, etiamfi in uiui^^ Ncque loannes adorandus , quanquam per P' ces fuas proprias dorminonem fuam admiranlt;ï^ cfFecerit , Imo potiiis ex Deo gratiam accept Sedncc^ Thecla, neep quisquafanéiusador^ Noncnimdoniinabitur nj^bis antiquuserrof' relinquainus uiuentem y adoremusea,q^^ ipfo fada funt» Goluerunt enim amp;nbsp;adorauc^'' creaturam ,præt€r creatorem , èi. fluid fadi Si enim Angelos adorari non uult, quanto ^ gis earn, quæ genita eft ab Anna, quæ ex loai^ ■ donataeft Annæ, qu^ per preces amp;nbsp;omneiH * ligentiam, fecundum promifsionem patri tri data eft,Non tarnen aliter genita eft, hominum naturam, Sed ficut omnes ex K'’’ uiri, utero mulicris.

Etpauló poft: Vnde igitur rurfus noH^, tundus, amp;in orbem fegyrans dracoC noLiantur obliqua ilia confiliaCSit in honorlt;^ ria, Pater amp;nbsp;filius 8d Spiritusfandus ado»'^j^ Mariam nemo adoret, Non dico mulierenj’ neqpuirum, Deo debetur hocmyfterium:*^ j Angeli capiunc calcm glorificanoncm. tur quse male fcripta funt in corde decep»:®'

m TRamp;llSOH. lOAR nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;5$

TObbATVR EX OGVblS CVPb J^DITAS LIGNL CONVERTA/ tut vur(usfigmcnium ad Dominum* Reuereatuï j Eua cum Adam, ut Deum colat iolum nc du-* / catur fcrpentis uoce, (ed pcvmaneatin Deiprç/ ccpto: Ne comcdas de ligno* Et erat lignum non error , Sed pet iplum lignum faéla cft in^ obedientia Erroris * iS^ E Comedat quis de er/ rore, qui eft propter fandam DAariam* Nam

I eifi pulchrum eft lignum , Sed tarnen non add/ bum. Et fipulGberrima eft Mariafanda ôihono/ rata ,at non ad adorationem.

il Idem contra Antidicomarianitas*lmpletur,.n:

,ij Si in his hoc:Deficient quidam à fana dodrina, ’ i attendentes fabulis Si dodrinis dæmoniornm. d Erunt enim,inquit, mortuis cultum diuinuprac/ ftantes , quemadmodum etiam in llrael cotue/ runt*

Hadenus Epiphanius * Et hæc quidem funt Elogia, quibus inuocationem fandorum uel ui/ J uentium,uel mortuorum, ut ipfe diftinguit ,uel

Angelorumornat. Appellat enim mulierum in laniam * Et qui fixe doceant, nihil elle prxter y mulicres * Diabolicum conatum ,hacreGn, Si deli/ ramenta,ludibrium Si anicularum fabulam ,An tiquum errorcm, ftultitiam ,draconis obliquum id xouGlium„ errorem, dodrinam dxmoniorura* 1» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s x

hyperaspi^tes d. Iac. and.' Hæc cm’m Epiphanq fünt, nonmeauerbaGf’? maticc,nequid erres, Quódfi cludere con^ uulgata Sophiftarum diftindione Latrigamp;du^ quàm uanum fie efFugium,uerba Chrifti doc^ Ov nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:(£)« Si igltur Chej^^.

credimusjtam Deo quam hominibus tribui^. ißovÄux. Siue ïgitur ad duliam fiueGuliam pcrguliam confugias(uideris enim mihimag’’* Gulf ) Idolatriam nön exercebis, quæ ininuö^ Clone fandorum exercetury Eas nunc Granii^ tice, ôiîfandorum inuocationem tanquani ftolicam obtrudas Ecclefîæ amplius,

Multorum annorum confuetudinem nepgt;'‘’J ras. Audis enim exEpiphanio,quód fic antilt;l'*j error. Et quàm inualida confuetudinis rafiO’ cuiti ueritate propheticæamp;Apoftolicæ doeft’''’’, pugneCjBafiliusdocetad Euftatbium. ovvtif^(‘‘lt; lt;ruv»êilxv,vé(itv

F« ttP nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Acy ev.Vi ^-oÿisi ïn

H O-VVtlä,^X,ißiSl!(^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEXVTl»! XKOKeV^t^'y'iK.'ÛniQ. ÜVJl.

•aj’l'tvs©' üiu If c/llXtTUXXTU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ky tvg'cö« Tixd^^',

'TXa'VViilc/lX'TOlgSiUtsAliyeiSjiTffl’TOVTOlJ nbsp;nbsp;nbsp;TB^edt/TUg “Z

EtGratianus Dift.S. cap. Mala : Mala cottfuetudonon minus quàm perniciofa coi’® tela uitanda eft :'quæ nifi citius radicims 1'opriuilegiorum i^s ab impijs afllimituv,

IN PROLEGOM. 10ÄN. BRENTé 14.» ÇSiunt pvæuaricationes , ôiuariæ pracfumptiones ceUrrimè non compreffæ, pro legibus uencrari» Et Âuguftinus’.V eritate manifeftata, cédât conlue ÿ tudo ueritati» Item: Nemo conluetudincrationi ,ƒ 8d ueritati prcponat ,c|uia confuetudinem ratio ôi ÿ ueritas temper exdudit, EtGregoriusxSiconfue/ (i ludinem opponas,aduertendum eft,c|uodDomi nusdicit:Egofurn,uia, ueritasSôuita, Nondixii, ^1, ego turn confuetùdo, fed ueritas, Etcerte utbea/ ; ti Cypriani utamur (ententia: Quadibet confue/ tudo, c|uantumuis uulgata, ueritati omnino eft j poftponenda amp;nbsp;ufus qui ueritati eft contrarius, eft abolendus. Et Cyprianus, Si folus CbriftuS' audiendus eft,Nondebcmus attcndere,quid aliz * quis ante nos faciendum putauerit, Sedquidprv I us, qui ante oranes eft Chriftus , prior fecerit. ' Neque cnim hominis confuetudinemfequiopot tet,(edDciucritatem. Cum per Efaiamloquatur ;■ Deus, amp;nbsp;dicav.Sine caufacolunt me,mandata Si dodrinas hominum docentes,

Hxc fi tibi non fatisfaciunt Grammatice, fine J frudu etiam plura afferemus teftimonia, In ftne libelli déplorât ftatum EccleGæ noftri temporis, bCquidem iure, nifiprotfus cæcus effe uelit,cuni { bæc omnia , quibus enorraiter peccatur ex Vc/ f deûa effent tcllenda. quid htS^ Ex iuuentüte, iu-* lt;■ quit, qui hint omnium ignauiisimi fceleratifsV s 3

1-4.1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERÄSFÎSTE'S D, ÎAC. AIS©,

mi,Ut à præceptoribus fuis nelt;^ fcicnda , uirtute, ad ulîum honeRutn ustæ genus fot'i’’ pofsintjhis extremum refugium effSacerdoi* aut Monafterium.Hadenus file. His poftea^^,^ mittituriudidum de controuerffjs.Ex horutfl^ dicio pendeat Magiftratus, in quorum fent^quot; as inquircre, eft ipfi Deo refifterc.

Si lerio Principes fui officij commonefac^ iniurius eft in noftros, qui curant maxima / nis conferri beneficia Ecclefiaftica.Non uH*^, patu fieri confueuit:Sibene legat,bene bene canat, hoc eft,boet, dignum bénéficié,/ clefiaftico iudicarunt Afinum. Etfi noftras rates non ceiamus,tameecclefrjs non pr^ficiü'1 quantum humana diligentia -, ftudio amp;nbsp;fieri poteft,nifiqui docerc poftunt,amp;hone‘'^’ disnè Euangelio ambulant. Si fecus fiat, non^.^,, âb officio fufpendutur,fed pro meritis etiam rifsima pcena in eos animaduertitur. Sed abeft, utapud uos idem fiat, ut uideatur fibidinibus præclara præmia pofita.

Dum defchoïarû defedibus conquerituv^ j, maticus,fuis loquatur. Nam beneficio Dci gt;nbsp;partibus,fcholænoftræbenè conftitutæ næc tempora fcrunt, quam laudem nun^ eripere poflunt. Id quod fucceifus déclarât, .fijbinde ex fcholis noftris prodeunc, qui

IN PR OLEG OM. IOAN. BRENT' 143

(tvam,ad profcrcndos regni Chrtfti tevminos confe ‘ ji ïunt.Nosuicifsimbuic Gramraatico (uos beanos ,)! comittimus,qui cum dodiisimi eualerintmibd di/ (jli diceruntampliusquâimpiumCaiapbçiudiciu ad/ ,(t ucrfus Chriftum iuftificave. Quod fi difcipuli lupe rauerunt Magiftrum ,quidquæto furoris ÔC inia/ niæ nobis ab illisexpedandû evil»

Sed uidcamuslibelli fine, que difiûdiua feci tad

(i modûiocofa. AutegoÇinquit)omninofallov,uivi aclratrescharifsimi,autbeceftvedifsima,certifsi/

f ma,€acilima(Ç ratio vecuperandi pace .Haccille. In difiunCtiua lufficit alteram cffe ucram.Et^^Ea Gt prior pars,exbis qug nûc dida iunt c0ftat,T oto (ct licet ccelo à uera uia aberrarebuncGrammaticu

I èi. falli 2lt; fallere, du arbitratur banc redifsima uia r ecuperandi paccm Ecclefiæ, quam ipfe pr çfcripfit* y No ignoramus expeditäbancPapiftisuiâ,ad tuen dum ocium fuunv, quod illi pacem Ecclefiæ appel/ lant, multû dolore pcriurbatamquietem,qua in Ecclefia pro libidine in clerum Domini funi domi/ nati.SitamêTyrannisipforû,quam muliis annis exercuerunt inueraCbriftimembra,Dominium

(1 eftappellandum. Quis ignorât nobis benignum foreRomanumPonofice, fibuiustamhorrendi

' Idoli pcdcs ofcularemur^TQuid non i perâdû gratiç à Cardinallbus , fi ablcda Euâgclfi dodrina,ipfo ru nugas ampledercmur,Siiploru malcdidioni -, (.abfolutioni dicer e u olui )(upplices fadi fuerimusS.

»4.2C lîYPERA'SPISTES D. TAC. AND, Quapropcer tibi confulufsimum fuént,ilt te primum in fcholam rccipi'as,amp;pofthac nunqigt;^ periuaderi patiaris, uc earum rerum uel cxplK^^ nem uel compofidonemfufpicias, in quibusfl^ lolumignorantiatua fufnma , fed horribilisP* phemia eftdemonftrata.Quin potiusHometi*^^ Aefopi fabulas conféras, in quibus fiquidein tum fuçrit,minore tuo periculo iuuentut*^, corn modo fiet. Quod nififeceris, aliud de tfPj nunciarc non poffumus, quàm quod in no^, Viyfsisfocqsmaledetorques fîgmentum.Rlt;^®^ demonftrat ce quoq? bibifle ex poculo cxe^* -dæ illius Circes, hoceft, fcorti babylonici.B^ j mulier, quam Joannes in Apocalypfî dcfc''’P]j circundata purpura, amp;nbsp;coccino, inaurata St lapide preciofoSf margaritis, Habens aureum in manufua,plenum abomination^^^ munditiafornicadonis eius. Et in fronteeii’^,^ ptum myfterium,Babylon magrta mater forj^ on U m amp;nbsp;abom i nacio n u m terræ, Et u id i m uf * Ebriana de fanguine fandorum, de Martyrum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Agnofcis mundum RomanæcuriæC’ luxumCardinalium , quos nobis tanquai’^ '^^,^ tum EeclefiæobtrudisC Agnofcis horrib’^jii .abominandam idolatrian , libidines (guasimpurifsimum hoc fcortum muleis

TN PROLEGOH. ÎOAN. DONT. t4.j

Ecdefia Chrifti 80 in terris excrcuit*: Agnokis criv dditatêjCuius ipk fortaffc non kmd fpediator fui/ fti^Hæc in nos rciorquercno potes fcio,G rüparis^ Nam Meretricium htinc ornatum templis 'eieéfS effcjipie déploras , dum noftri a pud uos non nifi ÿ Ecclefiç fpoliatorcs audiunt. Purpuram,coccinutn inaurata 8lt; gemmis contcxta apud tuos recuiras neceffe eft,fi hunc Apocalypfeoslocuntintelligerc

I uelis.Nobis cum illisnihil eft hâcin parte comma rïe,præter tunicam lineam, qua noftras laceras uc/ ; ftcstegimus.

Proptcrldolatriamuos non accuîauimustolû, (cducrboDominiiam pridemconuiélicftis,acnv ficæcitas mentis ueftræ obftaretjobtempcrarctis

I uticÇjSiagnito errore reßpikeretis. Crudclitasin Ucftros apud nos exercetur nulla,quos utcunlt;$ inlt; ÿ dignos, quo minus de noftrorum hominum be/ 9 nignitatc conqueranturjanquam porcos fagina/ (( mus.Sunt enim inutilia terræ pondera,partim Mo j nachi,partim Sacrificuli,quiin uerbo Domini la/ { borarenequcunt ,nati kilicet,2gt;i perlaruatosEpi/ ÿ copos crcatiadtria miffa.Nik ergo patiaristcauel liabhoc prauo confortio ^Gryllum refers qfdem uirtutibus,quasfalfo noftris affingis. Quod fi ex/ emplo illius refponlarc coneris, porei grunnitus

V lt;rit,indignus ad quern homo refpondeat.

Ethaecquidem de egr egio tuo de difsidqs.com/

14^ HYPERASPISTES D, lAC. AND. ponendis librQjin quo non pauca in fchola*^y relegarc uolui,ubi tibi magnum negotium fabulis,quibusufque adeotuum ingeniumdjjj, fuetum,ut contra uoluntatem, cofuetudineJ naturauida,infacris amp;nbsp;diuinisferipturis fabulari uidearis,Hifce fabulis te denuo doo^;

in pofterum ut definas cum fabulis prodi publicum rQgamus,quibus nihil præter Si furorem déclaras , quo Domino permit^^ dum ueritati reludaris, per patrem mendaci) ; tuis adplauforibus agitaris* Si tarnen in । quifquam reperitur adeo malus Si contumd* in Dcum,qui tuas blafphcmias probarc pofsi^* ;

Nifi moleftum cHccpioledori,ad Apolo^. tuam quoque breuiter refponderem ,etfi q^^? occurrunt, quae filentio prætereunda Hæc minore içdioledor leget,cum ferènihib* iîntquâm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corum, quaeûi'*

maticusin fuo uano libello attigit«

Summa Apologiac eft, Lutherum iure ab Grammatico damnatum h^refeos Si iudicatuf’’, dcreapud infcros.Quam temeritatem aliquis^*^ micorum cius numero reprehendit. Nos’ll^, Dialedicorum in formam redigamus eiusa*^?, mcnta.Siçenim tædium ledori leuabitur,amp;i^’‘ tas Grammatici facilius deprehendetur.SuPt’

(equuntureius Argumenta^

IS PROLEG OM. lOÂNl B RE N Y*.

Primum Argumentum.

Vutherum fummus pontifex Leo x. damnauît bærcfeos.Ergohæreticus cft ôidamnatus.

Retponfîo.

Mirum cuiquâ uideri debet,rcu ne gare crirnina; propter quæ in ius trahiturÇ' Leone x. ^ptet indul gentiarû mercatû reprchêdit Luiherus,quê ponti/ tcx fulmine Anathematis conatus cft repellere. An tichriftircfpôfanô funt nobis ,ficuthuic Grâmad cOjOraculadiuinaJnfulfus et ineptus grâmaticus infceliciter in preceptionib. dialeAicorû ac Rheto/ rû exercitatus affumit ,qd probâdû erat,et

' de quo uno prçcipuè litigatur,hoc Qbi côceffum ar bitratur. IL Argumentum.

Goncilium-Tridentinûtanquâbæreticû damna

1? uitLutberum.ErgoLutberusardetapud inferos. Refponßo.

ÿ SupràdocuimusteftimoniolegatorûRo.Sedis, Sodomitarû côfeffum fuific conciliabulûT ridenti num,quorûomniû impietatê cumLutberusipGs inuitisinlucêproduxcritjamp;fcripturæ teftimonrjs ) perfptcuis confutauerit,mirum ne bonis omnibus ? uideri debet redèmonentê à mitratis ôC laruatisE/ i pifcopisLutberû hçrcfeos damnatûCSed quid ego bgc pluribüs ago,cû fupràiudiciû Gaipbç SC Anng iaftificaucris aduerfus Cbriftum, qui Cbriftû tan/

ƒ ç|uam baetcücù Ô4 blatpbemû cr uci affixerût.Si bic

«4.« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPER ASPISTES D. ÏAC. AND.

ti’bi hæreticuseftjUtauthoritatem fummi'P^'’^ cis afleras ,quidLuthcroparceres fimo famuloC

IIL Argumentum, p

Toca Ecdefia damnauit Lutherum ♦ Erg^ therusapudInferos arden

Refponfio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj

Ad antecedens refpondco. Si perEccIeß^^j teUigitEcclefiam malignantium Pontificernb|^. num annchriftum, cum luis complicibusjil’,j,i fatemurLutherum ab histanquam fuisamp;'C^M ftibusdamnacum,ßcutChriftus ab Ecclcß^*^ (|i rum,hoccft,Synagog3damnatus eft,quæ batperfonis ÿquæin ordinaria fuccefsion« quorum caputfuit, amp;C. nunc quocp eft tenebf^ pr/nceps, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pi

Si uero intelligar ucram Chrifti EccIeH^f^jjj), fpiritu fandum in uniuerfo orbe colledam anitatê,quæ Euangelio credit, amp;nbsp;Euângelio p ambulat, cuius membra pafsim difperfa mï Gcrmania,Anglia,Gallia,Italia,Græcia mnibusfcrèpartibusmundi,inquasfoliofti^7 dios repurgatæ dodrinæ emifir, fälßfsimij'^^f quod Grammaticus feribinLutherf cnim namampleduntur,non tanquam homini® j; mentum',qualia funt Pontificüm Romanoi'‘^‘^j,(f

€x {aitiio pedoris prolata fed tanqti^*^J

IN PROLEGÖM. lOÂR brent'. 145» bum Domini, illius minifterio, fingulavi clem en/ tiaamp;CbonitatcDci inhac mundi feneda allatum.

Abcat ergo Grammaticus cum fua Ecckfia ,cu qua, eiufque iudicqsjfciati nobis nihil prortus effc commune*

I; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lllL Argumentum*

QuipacemEcclcfi3Eturbat,apud inferos ardet, Lutberus pacem Eccleßx turbauit: Ergo Luthez ) rusapud inferos ardet* / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Refponfio.

Admaiorem reipondeo, Pax,quæinimpictaz ÿ tem confenfit ,non eft paxuera, fed qucais bcllo tiocentior. huius turbatorcs usrc 84 rede wg«»owowi dicuntur.Cum enîm impqs non fit pax ,impietate demonftrata,uerapaxinftauraridicenda eft,quod ÿ amatovibus impictads cft turbare pacem. Exemz pla fidæ illius pacis 54 Apoftolorum Ô4 Prophetaz j rum tempora fuppeditant.

Prophetarum temporibus fummus Sacerdos cum Leuitis 84 lacrificulis confentiebant in fummä ’{ Idolatriam, quæ authoritate regum 84 principum exercebaiur.Hatic dum acculant Prophetæ, audiz ji unt,turbatorcs pacis amp;4 tranquillitatis public3c,84 I hoc nomine trucidantur,ficutuiderceft apudlerez j miam,Efaiam84reliquos.

(j, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Similiter 84 Äpoftoli propter eandem caufam,

I confidam aludads partim trucidabantur partim

■

RYPERASPîSTES D. lÀC. AND.

in exth’umeiicicbantur.Scdnum tibi propter banc caufamh^rcfeos damnadi Cum iUiaquibus talia padebantur uernatcni'’, fûfti'ncntcs Ecclefîg ueredtulum fibi uendica^’,

Idem prorfus deLuchero noftro dicamuSj^}’^^^ ingradam tuorurri Apoftolum noftrumdicif’’-Confpirati'oncm ueftram turbaui’t,paccm Bccç non folm'tminculum pads demonRrauit,quo“ ftn' cane peius langue odcrunt. Nulla pax^»^ raamp;folidajnifiquain ueram fynceram doâr'*\ côfendantfideles.Quæ dum corrupta efijfici’*' , de omnibus pardbus dodrinæ Papifticæ ftratumeft:falfo de pacepræ(umitur:ubiduii’ nonrefpondetjCdam uocabulüm prophanaii’*^'

Sciât ergo GrammaticuSjtam non foreulb'^ cem impietad Papifticæ, fuperftite dodrina^ theri,qüàm nulla eratludæorum Synagoge, ' diu Apoftoii Euangclium Chrifti proficeba^jj

amp; docebant. Nulla enim eft conuendo cum Beiial,auccommunioLucicum tenebris*

V. Argumentum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

Sédidofiin Republica non funt tolerandi,'’’^ to minus in Ecclefia. Tab's eu fueritLutheruSj'^ folum ipfcapud inferos ardecjcd Sc eius dodf’ amp;nbsp;unâ cum aflertoribus eius eradicanda Ecclefiæluam paeem Ôt cranquillitatem reftii^’’^ uelimus.

IN PROLEGOH. lOAîî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ift

Refponfio.

Idem prorfus arguments eft,quod prius,plaufi/ bill falte induda forma.Exofa eft merito feditio, in quam leges diuinçSihumançuindicat.Seditionis , autemfumcouincentlgt;utheru8lt;eius dodrinaead ’

I hærcntes,cumludæi candem querela apud Ponti urn Pila turn, aduertus Chriftu produdana demon

i ftr auerint.Non difficile eft crimina aduerfus inno centes confingere, fed eorû pr obatio no caret turn

j mo periculo, li Moifi credimus, qui durifsimè in fàliosteftes animaduertendum præcepii.

VL Argumentum»

Qui funt extra Ecclefiä, no faluantur»lgt;atbcrus

(( fuit extra Ecclefiam.ErgoLutberus eft damnatus. Reiponßo»

\ Ad maiorem refpodemus, qs nulla fperandam j falutê,qui iunt extra uerä Ecclefiä, quae eft Cbrifti \ corpuSjUtPaulus appellat côplementû» HuiusEo i cclefiæ membrûfuitbutbcrus.Nam propter banc ÿ caufam fefe ab ilia Ecclefiä malignâtiü teparauit,q^

Kl'TmJJXtVKeffet Cbrifto,Quapropter quod abEcde fiæ dignitate amp;nbsp;prærogatiua adfert argumentum», 1 fomniùeftGrâmatici.Eruftraenim adhuefomniz i at Romanû Pontificê cum galeritis Cardinalibus, . 2lt;Epi(copis mitratiSjÔC Monaebis cucullatis,cum.

fuis fine pedis fiuepedibusefieueramEcclefiam» Nolumus autem retorquere argumentum,fed

,fî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D, lAC AND?

humanitei* monere, nifi definant perfcqui nos profitemur dodrinam, uel huius Grann^^'' fententia iudicium Dei noneuafuros.

VIII. Argumentum. ,, Lutberus nullum artkulum iidei crcdidit-^'^ Luthcrus ardet apud inferos.

Refponfio.

Cum antecedens negatur, confequentia^ Grammatico eft nulla. Sed ne putetnosho^ dum,fcilicet, eius argumentu eludere magisT i foluerc , uideamus quàm portentolc articidlt;’* deiinterprctetur.

Credere,inqui£,in ipfum ChriftUjNlHI^ ÿ VD £ft,q[uam credere qpChriftushanc illis(fanâis)atcp omnibus,qui illorum exeiUp. cipere uoluerintjâ patre comparauerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A

eft credere in Deum patrem, quàm credere, unigenitumfiliufuum rcdemptum genus hujJ ad tantam maieftatemextulerlt,uidclicetqii%f fint Ecclefiælaboranti amp;nbsp;periclitanti patrod^ opem amp;æternorumbonorum partem aliq^j? pcrtiri,fiinuoccntur. Credere in fpirituni^;J idem cfTe» quod^rederc, Papam cum bus amp;nbsp;laerificulis habere fpiritum fandu ÿ rcetiam poteftatem condendi nouos arti^y .dei,amp; omnia illorum décréta cflc Spiriu*^ »oracula.Hæcille.

IN PR OLEG OM. fÖ A N.

- SihæcEcclefîg cathoUcc fides eft^fatcor ifierum necp ditcipulos eiuSyudinDeum Patrem, udinGhriftum,uelinfpiritumlandÛ£redere.Sed quisöugfo audiukuni^ crcdcreinDeum^nihilali/ ud efle,^ credcre in (andos»uidelicct,cp Deus €an.lt; •(i ôos hac poteftate donauerit,ut fubuenh'e 8ó opcm ferre queât oîbus qui ipfos inuocauerinr'^Et credc-* re inChriftum idem fît quod eredere,^ banc pote .jf ftatetn illis {uapafsioncimpctrauctit^^^uæ porten jp xa pro articulis fidelEcclefîae ^pinatGrâmaticusC

Vt uideas ita bominis excçcatam mcntem,ut fide prorfusexciderit» Penitusenim ignorât ueræfidei articùlos,quos non deprauat modo, lcd quibuspo left profcinditconuict}sScbla(pbemtis.Nosbadc ÿ nus eum Ecclefia catholica credidimus Si confelst fumuSjCredere in Cbriftum,idem effe^ej) firmiter affentiri,pcr fpûs fandi uirtutè, Cbriûum non tin uerumDeumeffcabætcrno ex Deo Pâtre ineffabi limodogenitum,8iuerumboîemexMaria uirgi/

I nenatumded (uapafsione Si morte omnia pélâ no^ ftraexpiaffe.Hoccredere in fuo de difsidqslibello Grâmaticus appellauit dementiam extremam.Effe enim Sioperibusnoftris expianda pcccata ♦ Huius docofupponit notbam fidem,qua in Cbiriftum ere-*

J, dercidem Gt,qgt; credere per Cbriftum fanais tribu jjï xam poteftatê opitulâdi, à quibus inuocati fuerint, Spivitum uertiginis qui in bocGvâmatico non

U

HYP^RÄSPrSTES D. lAC. AVD‘

Bgnofdtjpfe, metuedum eft, ne uerdginelat’*’^ Quod adfert funile ex au Ika confuetuHifl^^ fumptumjtritum eft,amp; prorfusdifsimi'le. uota noftra nota funt, priufquàm ei expona’^f’^ multopromptior eftad fubueniendum ulla creatura efle queauNeutrum in rege dpcjcuifupplicandum eft,per interceflores*^^, (gpenumero fubdkorum fortunam /gnoran^’quot; nus pro falutc eorum excubant,amp;ip(oruoi non afficiuntunMonftrat nobi's kri'ptura röm,8. forem amp;aduocatum unum Chriftum,qubi’^’'f; l,ie((n,2i ccderet pro nobis,ad dexteram Dci coUocai^ji^ per quem unicö Deo fupplicare poiTum us, ftra inuocatione uel adiungerc,ucl (urroga«*^’ opinionem huius Grammatici in ccclisadud’jji quid aliud eft, quam noftram in ipfumdiffi^. proderc,cum Deus Pater ipßnihil denega^^^j fit, quod pro falutc noftra petitf Qua fidud^ nos eftc in Deum Paircm Ioan, t6. docet.Et*^ ï,Ti,i. fine mediatorc,quieft unicusChriftusnec P^|,( mus nec audemus accedcre Patrem, tarns’’ ftus inquit : Non dico uobis, quia ego rog^^^t trem pro uobis,ipfc enim Pater am at uos,4’^^'' mcamafl:is,ödcredidiftis,q) à Deo cxlueritA'/ip de fandis diccretfilius Dei, cum hæcfint3s‘^j|f uerba« Qui Patremamat,8lt;credit à Patr^ ftum egreffum noftræ falutis caufa, is de

IN PROLEGOM. ÎOAR BRENT,

rc nori fit (ollickusapud Patrcm , quod Chriftus ' cius erga nos charitateni prgdicct, utde (uaapud ! iplum intercefsionc SC apud difcipulos fuos non multauoluerituerbafaecre.

( Quod adfcvt in iuum (enCum uevba Chriftit

V Quod uni ex minimis mcorum fcciftis »mibifeev Ï ftis. Ergo fandi iunt inuocandi, tam ineptum eft» ’ll ut rciponto non fit dignum^ Vc interim de blafpbc mia nihil dicam, qua fandis tribuendo honorem, 'f qui foil Deo debetur , Dcum honorare fibi uide/ tur homo phreneticus,ficut fcriptum eft: Gloriara ÿ rneam non dabo alteri»

/ Impudcntcr mentitur ab Apoftolis acceptam \

( fandoruminuocationcm,quam primitiuaEcclefia

f ignorauit. In qua, cum fanctorum fieret pia com/ memoratio,poftevitas in ethnicumcultum conucr

ÿ tit, cuiusutcunqueuetus confuetudo , nihil aliud ƒ eft, quàm inueteratus error, ut Tertuliani uerbis i utar»

* Miracula, quse prædicat ad fandorum reliquv

I aslada,tantumabcft,utuelL-utheriuclnoftrono' mine negemus, quin parati fimus, eadem illuftri (cripturæloco, 8cquidem ipfius Chrifti compro/

t nbsp;bare teftimonio, cui detrahere nefas eft* Surgcni

plcudochrifti, Slt; pfeudoprophctac , dabunt figna magna prodigia , ita ut in errorem

i inducaniut Çfi fieri poftci^ edam cledi ♦ Mira/

MYPERASPISTES D. lAC A,KD, culorum tothabes exempla, quoi.fiint fanóó’’’*' tiiorum cxtruóia phana amp;nbsp;excclfa y .quorum menrap^fsim vridercJicettan^ trophga erecta**’ cnim qugdam poflunteffe'uera ,tnquo loco n’’. mam eÓrum partem habeamus,uerbis Chriftj*’' dimü's. VidesGramadce parum abefle,quin nlt;’‘’ exiam.fn reliquat perfuaferia, dum tibi miracul^’ (ariâofdm relitqaias y quæ uel permifsionedii”’’ iuftoDei iudicio fiebant,uel à tuis impöftoH'’, cotifîlt;Haïunt,deffimus negare,ßcutiam didu’’’^, gt;nbsp;Qyod ad condcmnationem Luthertadfed’ fum etiam fandorum operibus dcrogarc,eo^^f^ docuerit iuftum in omni bonoopere peccare,*quot;' dem iiifaniæargumentum eft, cuius Grâmad^^’^, iamdudum conuicimusJmperfedionem nbsp;nbsp;J

rum numero cenferi tyrones Theologipnoniê'’, rant, in qua propter carnis infirmitarem cùni^^, fandorumopera,ftcutipforum querclæteftai^'J redè dicitur fandosinomnibono opere pcd^., pff(h3. (^odautemplaceinDeOyRcyquiahçcimpcrR^^ inquafiunt,propterChriftum nonimputatuf»^ Row 7-pro nobis Deo Patri femper^gt?« fecif .

Non minus falfum eftamp;illud, quod fcribii*^, urn fandificaffe noftra bona opera, utper h3?dP' refurredionis amp;nbsp;æternæ uitæ participes fiann’^'

Certum eftDeum fandificafte piorum op^ i|uæ uerè fpiritus fandi operaAdicunttir, cui

IN PROLEGOM. IOAN. BRENT. tf?

brafua^tan^ armaiufticiacfubminiftrant: Si qui* dem ea ratione, qua fiunt à fpiritu fandlo omni ma* cula carent : fed qua fiunt a nobis imperfeda func, quia caro, qua hominis etiam uoluntas cenfetur, non perfedè obedit Deo.

Sed quod hoc modo Si in eum finem fan^iificct, utmeritoria fint Si refurredionis Si uitæ œternæ, quidhocaliud eft, quàm uelnegare,ueldimidiarc relurredionis Si obedientiæ Chrifti meritum*;

i- nbsp;nbsp;Fatemur Si nos,quôd exercitio bonorum operù

i paulatimcxhocmunda,ad iUamæternamuitam tvansferamuvjfiquidem in nobis inchoata eft, Si olt;

ƒ pcraiftainbcatauita inchoatafiunt,fed meritiraz tiotota,in(olamediatorisobedicntiaconfiftit,qui faduscftuidimapronobis, Si perfedè omnia, fua

j({ obedicntiameruit,cuius nosefficimurparticipes. J Amicorum , inquit hie Grammaticus , com/ J munia funt omnia , Afflidionesfandorum funr ipfius Chrifti, Ergo qui afflidionibus fandorurn

(i adimit nomen merit», ctiam ipfi Chrifto adimir, ÿ Hadenus ex fabulis Aefopi Si Homeri commenz J lis nob»(cum cgit Gramtnaticus.Nunc ex armario ’ fuo etiam adagia producit, Si ad fuum inftituium accommodacMçc enim (untTheofogig (uu: prin*

j cipia. •Er«)yT« 7«TKi'lt;jitA«i/ KoivK. Ergo landt funt in* ' uocandi. Quanta quxlo eft uel malitia uel ignoz gt;nbsp;nnda huius Grammatici, quod interlandorutn

« 5

IÇ« HYPERASPISTES D. IAC/AKD?

Chrifti afflidiones nefci't difcernere» Chol^ pro nobis crucifixus eft. Dclancftis autem quid*‘ ’’ nbsp;nbsp;’* quitur PaulusC Nunquid Paulus crucifixus eft

uobis i autin nomine Pauli baptizati cftis men omnia amicorum communia.

Quantum cœlum à terrajantum diftantCh^, affiilt;ftiones ab affliélionibus fandorum, nibus Chrifti tribuiturpcrfelt;fta expiatio omPb peccacorum\ i.Ioan. z. Ipfe fadus eft propic’^ propeccadstotiusmundi. Hancgloriam tdbi* fanóds autcommunicare, eft meritum lefuCHf negare , amp;:pedibusconculcare, ficut alias den’ ftratum eft.

Aliud Arffumentum.

Qui in Spiritum fantftum non credit, poteftjLutherus in Spiritum fandum nonc’^ Ergo non eft faluatus.

Probado minoris*

Pol. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quia cred ere in Spum,eft cred ere Spiritii(J|^

dum efte in Romano Pontifice, Epifcopis, nalibus, quod habeant poteftatem codendi ; articules fidci. Hoc nec^ Lutherus nec^ di^^P cius credunt,Ergo damnatus eft.

Refponfio.

Ecce amp;nbsp;huius ardculi fidci de Spiritu uam , nbsp;nbsp;ante inauditam , adfert explicatif J

Earn fcio, utcunt^ in alijs errent, nc ipfi

IN PROLEGOM. IOAN. BRKNT.

piftæ admittent, ut fibi (oli hunc furovem rcfcruec Gramaticus * Quid enim ad hunc articulu (quo pie

rede creditur Spûâ (andi cum Patre amp;nbsp;filio çqua lis diuinitas,omnia fandificantis) articulus de tyra nidc PontificisRomanijfeic fupcr omnia extollen/ tis,quod Deus amp;nbsp;cultus Dei appellaiur C Num fpi/ ritum fdm negate dicitur,qui eiufdem fpiritus ora culis,hoccft,Scriptura(acta dcmonftrat, âpatre mcndaciorum prodire pleracç Rom ♦ Pontificum décréta, quæ tsfn^ nouos articulos fidet nobis ob/ trudit Grâmaticus'* Sed quoniam de hac parte (uz pràdiximus ,fatis eft hoc loco inlaniam hominis (altem notaffe,quæ ex prioribus fatis comprobata eft.hoc (olum adijcientcs. G, quam ille iadiat, catho licaEccleGa,nullo alio fpiritu fando guber natur, q hunc Grammaticus de(cribit,qui fcilicet nouos arz d nbsp;nbsp;ticulos fidci condat,hic fciat,alium non cfl.e niG pa/

trem mendaci), Si oîm impofturarum architcdû, quibushadcnustotû mudum fafcinauitRom.An i tichriftus,à dgmone,cui legio nomen cft,obfe(îus* I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quod non omnia’difcipulcrs fuos docueritChri

. nbsp;ftus ,nÔ uideo quomodo conueniatcum eo ,quod

I nbsp;ait : Vos autem dixi amicos, quia omnia quçcunCÇ

audiui àPatrc meo nota (eciuobis.Vhc tuû Aelopi eu Mcnippû,autG qs alios in (chola tua habes fabu

. latorcs,inuoca,autG placet oêstandos,uihocloco te expUcêqaut côiradidio crit inuerbis Chrifti,qà

ÎÎYPERASPISTES D, lAC ATîT).' j iinpiuin eft^autaflerasnecefTe eft,Apoftolo^ xelaffeChriftumearum reriim,quæ ad xcirarigfunr^Quod^nim-ait: Multaadhiic iUobi's dÎGcnda ,nonita accipiendû eft,qua ß aW; inouï fit CKtraditurusjde quo non l'am pn'SeJ^ nuerit eosjamp;concionatus fit: fed difdpuïorü^,. jum faltem ruditatem accufat-, quos frufiî'’ *’^^ idoceat,priuf^ fpiritus uïrtute ex altoindu3’’'j Seddemus , quodanteaflumpdonernf^^L cœluin, non omnia docuerit Apoûolos Chf'*, tarnen certum eft,quôd ipfos in fua ignorant*^, jj pafîusfitpermanere,fedperfpiritusfanêtii’’* nem ea omnia fint edodi. Qui fiquid EccIefi^^, lârunteorum,quæad falutemæternam netd funt, à grandi facrilegioApoftolos excufa’'^. poterimus. Qiiominus autem hancnotamiîJ'l rat Grammaticus docet Apofiolus ad Ep^ ƒ loquens: Non cnim,inquit,fubterfugi, quo*^ ƒ jkfto. 20, annunciaremomneconfilium Del uobis» inquit,confilium Del. Fruftra nobis Apoftolicos tanquam mancos obrjcit, ut hu*’’. jj rum traditicnum autoritatem adferat.

lit cenfuram Luthcri, de quibufdam libris .phis* Quid nos faciamusad tam manifefta^ fphemiamC Permittamus hominem fuo iudK*’^,, ius iudicium refipifcens ut euaderet optarioi * Miîctuendum eft,nefitin reprobam

IN PROLEGOHMOAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t8i

Præurea ^iuLuiherum non rede feniire in Arz

,1 ticulo de Ecclefia jquod de Papifticis facrificulis mi nushonorifidfentiatÔiloquatur* Sed nunc aliud j( non re(pondcmus,quam (i probaueritgrammati/ ÿ eus colluuitmfacrifiçulorum et fAonachorum ede ucram Ecclefîam, paratos nosforc ctiam Luthero

(C hac in parte minus patrocinart

ÿ Similiter amp;nbsp;de Articulo ,-qui cft de remifsionc pcccatorumiudicandûcft jquôd reprehenditLu/ therum,hanc ob caulam non rede tentirc,quôd a(/ fcratpeccatum inbaptifmo remiffum,rcmanere in tenatis. Nifi proriusienfu communi deftituaiur, j(i idemfateatur neceffe eft. Remittitur enimnon,ut ,c non Gtjcd ut non imputctur,Gcut adRo.S. diciturî j) Nihildamnationisinbis,qui funxin Chriftolefu.

Etfi peccatum remanens in le confideratum dignu filæternadânationcamp;mortCjfîcut alias didûeft.

Ex bis quæ diximus patct,iniuftè Lutherum à grammaticodamnatum,utquidepræcipuis Artiz culis fidei minus redè fentiat.ôéquàm portentolos

(0 fidei articulos nobis propoluerit nouus hic gram/ matotheologusjbreuiter oftendimus.Nunc ad re/ liquapropevemus argumenta diluenda*

Vllll. Argumentum^

Qui negat Sacramenta Ecclefiæ contemnit, (aluari nequit:Lutherus Ecclefiæ Sacramenta ne/

(f gauit,Ergo laluari non potuit.

HYPBRASPISTES D. lAC. AND.

Refponfîo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

RevlcD. Auguftinus contemjptores torum etiam facramencorum gratia priuari^, controuerfiâ uenit,quæamp; quot fint numerob^p menta à Chrifto inftituta.Baptifmû Sgt;^ miniagnofcitLutherusàChrifto inflituta. qua ucftris committicTheologis,quibus G cft fcxcenta aÜa addere poflunu Etfi dilige«^^^], .aminauerimus,nullam Sacramenti rationei]^ô(( lient, ficutin Apologia fua tibi demonftrabU^ 4ius,quem tu tanquam lupum traducis. j

Luthcri uerba nihil abfurditatis habent,i^L ta, Ct tantum tna pro temporc ponêda,Bapt‘* j pœniicntta amp;nbsp;panistquanquam G ufu fcripi^/ qui uclim, non nifi unum Sacramentum èc tria fignaSacramentalia.Nam Eucharifti’^,), folutio funt rememoratiua promifsionis^jf optionis Chrifti. hæcille^Sacramentû rium unum eft,noftri fcilicetcum Chrifto^'’^ ^io,qug fit in Bapti{mo,in annunciations li),indifpenfationeccGnedominicg.Vnusd j' ftus,qui non uariat, etfi organa uariant,amp;0f ƒ ticipatio in nobis augctun Fruftra ergo bo que obgannit grammaticus, Lutherumdy ƒ mentis aliéna à fentêtiaCatholicg Ecclefia^^pp

3ed obiter hîc falfarium notçmus, quod )ƒ

ÎS PROLESOH. IOAN.-BKEXT’ lusdcChrifto Slt;Ecclefia loquitur, id grammatiz eus contra mentem Pauli ad matrimonium rckrtî j -w gvsigup 7WT0 jxty« fcsîp,Vylt;ù Àt}« ttf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcJS tHu

J, wotÄgTwj/. Grammaticus à regulis (yntaxeos aber? ranSihocloco conftruébonem male obferuauit,dt gnus Camilli Centura» My fterium cft excedens om ,j nem rationcm 8lt; tenfum, quod Bius Dei fibi ge? nus bumanura defponfatum copulauerit ut effet unumcumiptojcuiusiptccaputcft,hoc uerocor? pus per nexus 8lt; coniundiones tubminiffratuna et conftruélum creteitin augmentum DeL

Horrenda eft tcurrebla(pbemia,qua{ubiungit. Qucmadmodü,inqt,ciu{dcmperfidiç2lt;mcredu? liiatis impietatis eft credere nuUû Deum, cre? dereeffe quidêDeurnded talem qualem Horatius detcribitPriapû»lta ciufdem incredulitatis 8lt; per fi ,)i dix eft,nullam crederepeccatorum rcmifsionera,

Sicrederetalem,qualem fingitLgt;utberus.

t Lutherusremifsionem peccatorum docuitinfo lo fanguiheCbrifti per fidem.Hæc doûrina fi per?

ƒ fidacft2lt;wnpia,perfidiæ8lt;impietatis arguerCbri ftum,8lt;Apoftolos,ex quorum ore hoc haufitl^u? theruSjGcutfupràoftcnfumeff»

J QuotenfudixeritUutheruSjEuaugeliünonrcz

J quircr e opcra,aliàs diÄum eft: Hoc in calumniam ',1' rapngrammaticus. Euangelium enim proprièdi/ / iäum^quatenusEuangeliu jficutoffert Chriftult;n,*

’ X X

HYPERASPISTES D. lAC. AND.’ . itafidem cxi'gi't’,uti’nipfum (aluatorcm Sgt;i. fîduciaïllius remifsionem peccatorum noi^^ habeamus.

Deinde craditcnam præcepta ui'cæ.Sedhf^^ func propria Euangelqjed legis diuine, parsdodrinæcceleftis cft, non minus necc*“^ quam ilia prior,ad oftendenda peccata,amp; uitæ,in qua fideles ambulare débenn

Sed uidcamus,quàm pulchrè probet nbsp;nbsp;t

jnfpiritum fandum fuiffe blafphemum, nbsp;nbsp;nbsp;,

l'nquitjfuas fentcntias bis uerbis pronund^^^, iVifiï’Ti eft fpiritui fando ÔC nobis»Érgo qui dccretis derogat,qui bac formula præfati fu^^’ fphemus eft in fpiritu m fandum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j

\/ixtifüm cOncinerepoflum, Protinus tus fandi decretum cft, fi bæc uerba'præte?^^'^ Quid fîbiftrioaliquisfuisludicris adionib*J prscftïgiator fuis præftigqs addac, propterc^P raéulis diuinis babenda effentC^

Vficata loquendi formula crac, qua Pr^P sicdidtDo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fic dicitDominus.Num propterc^r|il

wwMJczc. dopropbctarum fermonesprooraculisdiul^

^r.xS. bendi eruntjfîbis uerbis præfati fuerintf jjoi' Aliam rationcm ad feras neceffe eft,qua3*’^ [,|,( tatemfaciascorumdecretis,quænon nifi Domini reprehêfa funt. Et ex fpiritu Del pia^s Luthcrm f dohcc blafpbemiam

In ’prolegom. Ioan, srent. -ipfum demonftraucris,quam tibi fdo hg Aefopicg fabellæ non (ubminiftrauevint.

ÿ nbsp;nbsp;nbsp;Quod in Paulum Tcrtium pontificem 8lt; Anti/

chriftum Romanum Sê Cardinales fcr ipfit, utinam tam prompii fuiffentad emendandum, quàm bic ad retradandum:Gc cnim Si lui nominis bonori St Pcclefiæconluluiffentredius. Sed tantum aberat j nbsp;utea corriger ent, quin inbodiernum dieminboc

uniceincumbantjfua conGlia,8i conatus omnes eo dirigant, quibus polsint modis opprimendi eos,

I qui iplorum nefandælibidini refiftunu

Nulla ergo fuitcoiumelia affedus PauluslU. irt libellojcui litulum fecitLutherus Gotra pontifica turn Romanum aSatbana fundatnm* Oblequium cnim fuit pium ,quod miror quomodo Vandifsi/-mo patri potueritcffc ingratum ♦ Fateor Vutbcrû, non femel tantû admonitû, led magnificis Si fplen didifsimis muneribus Si dignitatibus inuitarâ, ut J à ^poGtocclTaretiSi Rom. Pontifici fefclubqccretî ucî^zindubitata ueritas, quam Dns per ipfum tan/ quara feleétû organô propagate decreucrat, eiuf/ modi uanas perfuafiones non adraittebat ,Potiot illi æternæ lux Si aliorum lalutis rario erat,quàm gt;nbsp;bonorumamp;Ldignitatû buius mundi,quibusDco

I pcrmittente SiSatbana gubcrnantcRoraanusPon tiÇex præfedus eft. Elus admonitiones nobis lunt } ad dcfèdionem Si abnegationem Cbrifti impto/

?

•,« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPÎSTES D. lÄC. AND.

hæfonicitatîoncs, quibus cedcndum nonc^*

Reftancduoficulnca argumenta, quibus^*, wadcus nonfolum probare conatur, apud inferos ardere, fed doârinâei'us paritd . perfonaomnibus cxofam reddere,inprimis Principibusperfuadere,utdeea opprimeno^ filiacapianCjfifuis regnis amp;nbsp;Ecelefijs tranqi” • tern $gt;C piam pace uelint reftituta. Nos ea cis expediemusjUtuel tandem finem facianHi^A^

Qiiicunq^pacemEcclefig rumpit, digniis cernoigne.Lutherus Ecciefiæ pacem rupit* Lutherus dianus eftætcrno ione.

Aliud Argumentum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj

Quicaufa elf omnium calamitaturn amp;nbsp;qughisquadraginta an'nis Germania affliJ^^*^ p dignus eftigneinfernali, Lutherus horum *^1’ rum unacaufacft. Ergoiure dicitur apudi*’* ^^^^**^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. . f/

Certum.eft mcdiocrem tranquillitateni j|i iuxtaexternam faciemin republican EccleH^’f terefufcitatam Euangelij dodrinam. Sed n motuum caufam in dodrinam à Lutherop*^,^; gatam retjcere,id demum craffa eft ignora,’’ deteftanda malida. Fallacia nota eft in Ichol*^ caufautcaufa,itcm fallacia accidentis,idqi’^^ emplis demonftrabimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

priufquamlercmiasPropheta apudluda’^y

IN PK OLE G OM. 10 A R BKEKT. '»^7 pùlumfuascociones exmandato Dei inftautaret, contentus cratinter Sacerdotes ÔC beuitas nbsp;nbsp;me/

diocris etiam in regno tranquillitas.Poftquam ue/ roipfe populum ab auitaIdolatria rcuocabat, dit* tenfio exoriebatur in populo nbsp;nbsp;uavr)s modis affli/

gcbantur,bellojarae,pefte.

De caula difsidij malorum quxftio eft.Hanc lummus Sacerdos cunt luo lenatu redcit inPro^

I pbetam,quem etiam appreben.dunt,lentcntia mot tis aduerfus ipfumlata.Huius ueftigia (cquitur po pulus,quihanc noftrilBmbricenfis grammatici len tentiam exprimant, dicentes: Sermonem , quern ad nos locutus es in nomine Domini, non audie/ mus ex tejedfacientes faciemus omne uerbum, quod egreditur de ore noftro , ut facrificemus Re/

* ginæ ccciijSilibemus eiUbamina,ficutfecimus nos patres noftri,Reges noftri ScPrincipes noftri in urbibusludaSCin plateis 1erulalem. Ètfaturati (u/ muspanibuSjSibenc nobiserat,Slt;malunon uidiz

j mus.Ex co au tern tempore, quo ceffauimuslacrifi/ carereginæcœliamp;Clibare eilibamina,indiguimus ƒ omnibus ,gladio fame confumpti lumus.

. nbsp;nbsp;nbsp;Hicnon opus eft Gramm aticiexquirere lenten/

\ tiamîcum enim fupra fummi pontiftcis iuftiftcaue/ ritiudicium:qui,inquit,iudicabittibi iudicqueriz i ta tern,ab co nunc recederc fibinetas ducet. ludi/ cio ergo Grammatici,leremias omnium malorum

hyperäspistes d. îac. and. , cauFa eftiPcrturbator amp;Ecdefîæamp; publkæjCum utdufq^ caufa effet amp;nbsp;facerdoti’, pi'etas,amp; populi erga uerbum Doniinireb^' ingradtudo«

T empöre Achab Elias concionahatur: £e,famesin terra Ifrael exoriturgrauifsiraa. in Prophecam refjeit culpam» Sed audit rex*T u eSjinquit Propheta,qui coturbas dem amp;nbsp;Chriftoamp; Apoftolis obfjciebantur/^|^, fent innocentifsimi ,amp;(ummorum facerdofi“ populi impietas iram Dei prouocaret.

Qy 6d fi Grammadcusdoceri uclletjUel lis fuis æfopicis fefe exph'care poffet: Solent’^ ■ cet effe lupo accufare ouefn,quf in infima rends fibi aquamturber. Agnofeimus nosf^j magnum confenfumfuiffein impietatem cäm,priufquam Lutherus exoriretur. Expd mus autem eo docentefads duras afflidion^^A Deus in primis Germaniæimmifit:horum^ caufam,dum in nos rerjeiunt Papiftæ,nihil fcuntautfaciuntjficut iamde Propheds,CbdL Apoftolisdemonftrauimus.Sed qui fuerifl*' lt;nbsp;omnium malorum Architedi non ignorât^L ïtme» Siquid in noftris culpandnm ^ip erunt,quæ tot cruciadbus kiperads iam dra^nta annos fuftinucrunt.

Malorum autem caufa eft Papiftarum

In prolegoh. Ioan, brent^

maliciaamp;Cimpietas, quod Euangelio hadenusrcz cufarunt crederejed igne,aqua,ferro,8lt; omnis gc/ ncris tor mentis perfecuti (unt: Et noftrorum ingra titudo,qua euangclicalibertate ad licentiam carnis

i abufi funtAc metus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de (ua crudelitatc Pa/

I piftæ remittant, bCnoftri maiorem gratitudincm I pro oblata gratia dcdarent,fub(ecuturam panok/ I thrian,Gcut Daniel inquit:finis eius uaftitasdmpro I bè ergo facit, quod noftris intentât crimen , cuius I fcitiuoseffcreos. Magis uero improbe, quod Prin I cipumamp;d regum animos aduerfus uerac doélrinæ I affertores excitare Si ftimularc ac exacerbare cona/ I tur.Sed quae eftbuiusbominis impietas,2lt;Princv I pum uirorum integritas, confiliorum ipforum I r ectnudo, non puto fore quencç, qui buius bomb 1 nis furores fequatur, Sed potius cius blafpbcmias I ex animo deteftetur, quo minus nobis ab illo me/ I tuendum eft periculi »

( nbsp;nbsp;nbsp;Cûmigiturinbacfua Apologianibil prêter ma

I lores adierat, etfi eafde fua impietate ita deprauet, I nbsp;ut eas nemo bonus probar e qu cat, in minore au te

I pro concefsis affumat, quæ aduerfus Lutberum i Scfanam doétrinam conbnxitmendacia,nec quic/ I quam probet,fafcinatus fcilicet fuse fcbolæ Tbea/ I iro,ubi difcipulorum nemo ipfi prçceptori reluda I ri audet, idem Gbi ctiam in EcclcGaliccr e falfo pcïgt;'

fuaGt, fore ut nemo Cefc illius crroribus opponav

HYPERASPI5TES D. lAC AND»

Exi'ftiino facts hominis panter amp;nbsp;rudicateni pietatemdeinonftratam efle, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(■,

Sed præftatpriufquâfinem faciamns,cog^ j re uiam amp;nbsp;rationê recupcrandæ pacis,nuaro g maticus ordim'bus Impcrt] præfcribic.

Earn tribus partibuscomplexus eft, Priti^^ lerenturmali.’hancenim improbèait mocauiamfuiiïe cxcidi) populilfraelitici,c}^‘’)^( cufauerint malos tolérarc. Altera ut exurâtut.^’j^ um Lucheranorum libri,tanquâ uenenata jf. loâetis.Poftrema, ut ucl in cxiliû eijciantur j cidentur,qui Romani pontificis imperio fck'^ fubrjcerc.Hocfciliccccompendiû eft ad rccop^i^j; dumociûfacrificulorum,inquo cum detrinj'S toc milium animarû belle ac fuauitcr deh’ciat*'

Quæ eft quæfo hæc improbifars, Cum pop'’|j^ Dci ideo 3ffligcretur,quia obtemperabant Sacerdoti Baalim facrificanti, hanc Dei fent^’^fy inueriere,amp; impudêti ore aflerereideo iratû, qjcum malisnonferuentunitatêamp;p^t^j

Quid opus eft prophetarum hîc repeterelt;^‘’ j ones,qugpopuli confenfum cum fummis J tibus inIdolairiam prædicantomnium calati^' J fuiftecaufam.Quo magis ftupenda eftgram'Ï' impudcntia,qutad exiciü noftru macurandi^J’^f uerecurfi'milia nobisperiuadere,utcuncp 0^^j fcndamusynodqfuis dciicatis facrificulis

Is PROLEGOM. Ioan, irent; »y« ftet odum.Conftat pvopheias, qui regû,principû, (ummorû pontificû ÔC populi Idolatriâ grauiter rc/ prcbcndcbanqâfummisSacerdoqbus ÔC regibus çonfenciente populo truncates efle ÔC occilos. Hgc contra prophetas rebellio interitus ipforû caufa fu itjGcut uiderc eft in libris vegù Si.Paralipomenon. Sed tantû abeft ut illis iralceretur Dominus,quan? do ptj reges pro ratione iui offici) excella abûule/ runt,quæ côfentientibus etiubentibus lummisSa cerdotibus ereda erant, ut omni benedidione Do minus eos cumularet.De reliquis ut taccâ, qui pic/ no corde coram Domino ambularunt* Ipfi lebu in i quart! generations confirmatum eftregnû,cp tem , nbsp;nbsp;plûBaalin cloacas conuerterit, Eius cxemplû fi pq

reges in propbanandis lacrificulorû laccllisimiten tur ,de bcnignaDei erga fe uoluntate minime du/ bitar e debcnt.T olerarunt prophete Idolatr as ^imi * liter Si Apoftoli,quos fi potuiflentcmêdareSi corz ftudio nihil remififfent.Sed quid hoc adPrincipû officiu, qui tenentur fui officq ratione ( non tolerarejed abolereldolatriâ,pr3ecidere offen dicula,quod dum faciunt,in prophetarû et Apefto lorum exempla nihildelinquunt.Subditi nolint ne lintcoguntur tolerare»quæ raagiffratus authorita/ b tcnoncorriguntur.Requiritautem Grammaticus J non folum tolerantiam ,fed etiam conlenlum -, quo \ ‘Öu4ctc debcamus cuPapifficis,impqs etimpuris

17* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HYPERASPISTES D. lAC. AND.' .

facrificLilisferuare unica têfpin’tusJd ut prjlt;\ bus oculos mentis illuftrationc fpiritus ü’i ruit Dominus præftent, ne Äuguftini thoritateperfuadebitunquâ.Nâ fcriptu eft‘ , teiugûducerecû infidelibus,^pter quodcJ^’ medio eorum,amp; ieparamini dicit DominiisA.; mundum ne tedgeritisyöiego recipiam tios uobis in patrem,amp; uos critis mihi in filiosS^ । dicit Dns omnipotens.Et loannes: Fugite io^.j;

Prgftac faluberrimæ Prophetæôd Apoft'’ monitioni obtemperare, quam tua fomnia*^ quiimprobè nobis confenfum cum impijs ü’’ !

Quàm nihil ad uanitatem tuam probanaa'’|i ciat Äuguftini locus,manifeftum eft.Äduci'‘^'^ natiftaspugnatille, qui peromniapuramt^i’ i' debant habere Ecclefiam,in qua nihil offena*^(v rum effet,cum quibus nobis nihil eft cômu»^’quot;: mus tolerandos etiam malos in Ecclefia lî refîpifccntes liberentur ex laqueis Diaboli.^^^^i; pietatem facrificulorum fequi, hoc à mente guftini eftalienifsimum, iîcutipfius Epiftoî^ amp;nbsp;textus docec.Deindehacipfadodrina D.Aia^ a nus nemini de fuo offîcio derogat. Magiftra^^^^' ficium eftabrogareidolacriâjPatrumfamina® care liberos amp;nbsp;Smiliam, Paftorum EcclciîatiJ ,; pulum ab idolatria dehorcari,amp; fîmilia.Cotii’F^ de çxureiidis iioftrorum libris uanum

py

IN PROLEGOM. IOAN. BRENT. i7î hominum fedudorum conKrmavuv ftudium perte uerandi in errore,8lt; quæ eft mala bonitas ly pogra/ pbiarumfemper crunt ,quihorum defiderio faüs/ faciant»

Deinde non eft tan ta uisevrorum, ut contra uc' i ritatem aliquid ab bis fit metuendum detrimenti» U Qui uolent ieduti, libris exuftis errorc non libe^ rabuntur. Ea autem eft euangelicæ ueritatis firmv , tudo, ut facile omnium religionum libres iuxta fe pofitos krat, quos inftar Ar cæ feederis tan^ dago nem precipitate potcft.Quotprofert terra peftite/ . nbsp;nbsp;ras herbas,quæîalutaribus nihilincômodant,fed.

l earum bonitatem tancç faluberrimorum medica/ ) mentorum commendant ♦ Non minus abfurdum». Ç exilio Si omnis generis tormentis doclrinamEuan gelfi delete. Cum enfin fanguis lan(£lorum irriga-*

I tio fitEcclefiç,omnes pcrfecutionesdoélrinâChri - fti plantârunt magis quàm extinxcre,id quod Si A poftolorum tempora Si primitiuæEcclefix exem^ pla docent.

J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Reliquum igiiur eft, ut tuis confultor ibus facrifv

I nbsp;nbsp;culis malam gratiam habeas, qui te miferè decepe^

runt,imponendoonus,cui fercndotucum omnû

J bustuis Grammaticis par elfe non potueris. Hoc iôtur infcclici tyrocinq tui fuccelfu edoilus in po/

J (terum tibi temperes, nec falcem tuam in alienam i tnelfem mittete pergas. Reûè aliquoties monuifti» ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y .3

»^4- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RYPERASPISTES D. lAC AND.'

per Spiritum fandumjinErckiïa Chrifti ß*’». perfonis{ua diG.ributa muniaamp;offida,quolt;^ reprehendcndaefttua peruerfa follicitudoj^l^i pinatuses uniuerfum poncificïum regnum'., rum,m‘fi Gramraancoru opera muniatur,»^ picis ac Homericis fabeliis fulciatur^ lt;

Arbitrabcris Forte tc rideri ab i'gnoto, nifïcdebucrisproucrbii, Nefutor ultra crcp^ Inprimis autemtuorumipfius uerborûzAH^., fund« aratcSjiräDei in fej^uocare. Dû Tnoiicmus, de te utic^nÔ male mcremur. las fcias te natû eHe bis moribus,amp; hoc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

ad res facras iradandas.Quod fi minus patif^ rasnuoarû tuarû confutationê,amp;offîciû co’’'’, compenfes,fcias tuû blafphemû os nullum P' rea accepturum refponfum.Pium autem , rogatum uolo, ut in meliorem partem a A quid acerbiusin Grammadcum didumeft* enim enormisipfîus effet blafphemia,refpo‘’. manfuctius extorquerc non potuit, nifi quiomnis generis probris, conuicijs amp;nbsp;mrjsinChriftum coniedis inftar lapidisno*^ tieatur*

Deus Pater Domini noffri lefu ChriftbPj tientum fili) fui ad iudicium,u€l tandem hon’, |,. oîinûludibrqsfinemfaciat, S' Ecrlefiâfuam^j^ ttnonftris nberet,quae in fumniis anguftijs

rS PRÓLEGOM. ÏOAR BRRNT^ »75 inboc mundo (ubieft* eft, non nifi ad iudicium tiusprouQcare poteft,quod futurum cft* ut Prophet« loquuntur,in ueritatclt; . Amen.

Francoforti excudebat Petrus Brubacbius an=

no Domini

mo quing^entebmo c^uinquag^ebmo ociauo.