t Catecliefis '
Davidis
C H Y T R Ã I,
Poftremó nunc ab ipfo Aurore rccognita, amp;nbsp;multisin locis auóla.
PIO ET CANDIDO
lectori.
FIlIVM f) EI doctor EM ET SER' uatorem noftruin I e s v m Ch r i s t v m ardentibus votis quotidie precotjVt omnei in SchoJis docentes, amp;nbsp;difcentes, 8c mein eis,Spi-ritufuo Sanftojipfc doceat amp;nbsp;gubcrnct, vtipli arata, amp;nbsp;teneræ ætati, qusE feminatium eft Eccle* Jjx StReipublica: falutaria.difcam amp;nbsp;doceain.Cuhi â¡utem in hac Bahhici littoris Sarepta ftudijs feriii' rem : tradidi auditoribus, inter cart era, h rc Cate* chefeos Chriftianx elenient2,exlocisTheologiciJ prxcipuè edifcenda. Qux ante viginti annos,me plane infcio'amp;ign3ro,à prxceptoreSc collega tiim mco, D. lohanne Atirifabro, prunum typogia-pho dataamp; exprimi cÅptafunt.Ea cum aliqiiories à me deinceps retexta 8c ault;fta,in multis fcholis v-furp^iintelligerem:dcnuó adhibitiscollegis nieis, hoc menfe relegi. Ac ne prolixitas difcentes remo-raretur : typis grandioribus,patica, qux pueris ad èdifcédû initio vtiliter proponiiudicauimusrcxte-raverô qux ftatim mâdari memorix no eltnecefie, exiliorib. literis, excudi à typographo petiuimus, 8c quanquam tenuem adhuc amp;nbsp;puerilem hunc li-bellum cffe, Scmultiplicilimaindigereipfe agno-fco; tarnen nihil in eo mutare deinceps decreui, D E V M precor , vt ftudijs pix itiuentutis bene-dicat, amp;nbsp;depofitum verx dodrinx purum amp;nbsp;illiba* turn inter nos cuftodiat Sc tueatur, Velpera iam venit, nobifcum Christ»
maneto, Extinguilucem nec patiare tuam.DâicLucx.
Anno I I 7
CLARISSIMI V IRI, NOB ILI TA-Te generis et vir-TVTE PRAF. STANTIÃ, D. ?£â » tri à Menzingen^ cquitis aurati, amp;: Meccenatis, optime de fcme-riti, filio Bernardo à Menzingen
Dauid Chytræus
s. D.
V R I S S I M A amp;nbsp;optima pars generis humani,amp; femii-nariumac flosEccle-IïïDei præcipuus, elt tenera ætas, qux doniiin Spiritus Sandi in Baptifmo accc-lptiimretincns,verain de Deo amp;nbsp;Redcm-tore noRro Ib s v Christo do-drinani fludioTé difcit, amp;nbsp;cafta mente, fimplicitp ac para fide Deum inuocat» Sc alacriac læto corde pro benefieijs ab eo acceptis gratiasagit, amp;nbsp;in ftudijsamp; rcli* quà vitæ partibus mandata officia exe-qiicns, D E o amp;nbsp;parentibus reuerenter obcedit.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pra:«
EPIS tola
Prîecipuè igitur placent Deo prima: atatisftudia : inuocatio, obedientia, amp;nbsp;laudes quantumuis infirma amp;nbsp;balbutien-ti voceDeum célébrantes. Sicut hac in-genti gloria ornatur à Chrifto, quod non modo probetur amp;nbsp;iucunda ac cm« fitDE Ojverùm etiamlaudes De o per-ficiatjamp;Chrifto infcrta,regni cÅleftis ci-uis exiftat. kalium nbsp;nbsp;enim re^
gnumcÅîorum: inguit Chri^ Ãw y Et : iSLon eh volunt^is
atrü ceeleÃis^vt pereat^nu^ deparuulù iflù, ÃiÃeonuer-fifueritù fiatùÃcutpuerh non ingrediemini in regnum ccelorum. Item^Ex ore InÃän'' tium laïientmm perfectÃi laudem,
Hæcamplaamp;gloriofa tencræ ætatis præconiâ gt;nbsp;finguli parentes amp;nbsp;præcepto-tes, in fuis cubiculis amp;nbsp;Mufæis inferi-bant,amp; quantus tliefaurus ipfis com-inendatiis fit in docenda amp;nbsp;regendaiu-g^ uentuteW
DEDICATORI A, uentute confiderent, amp;nbsp;fe præclarc de Eccicfia Deimcrcri, amp;nbsp;cultum Deo gra-tlfsimiimpræftarefciant, cùmin fuis fa-milijs amp;nbsp;fcholis, â araua'ifiçi^ila'Qj.ad'ltTao'ii'S:» o'!, Sc pueritiam de Deo amp;nbsp;Rcdemtore noftro Ie s v Christo fidelitcr c-riidiunt, amp;nbsp;vna cum primis artibus Sc lit-teris, feu potius cum lade nutriçis,fucco verx agnitionisDci, amp;nbsp;pictatis ac cætc-rarum virtutum Deo placentium imbu-unt. Omnino enim teneris puerorum mentibus inftillarineceffecft, quidquid radices agerc amp;nbsp;firmitcr barere in omni reliqua ætate volumus.
Prima autem Sc fumma omnium, qui homines à D e o conditi amp;nbsp;per Filiuin ipfius redemti funt,cura Sc follicitudo hæc efle debet, vt D e v m conditorem Sc Redemtorem noftrum I e s v m C H R I s T V M redè agnofcant, amp;nbsp;veto timoré ac fide, Sc omnibus pietatis offi-eijs ab ipfo mandatis religiofe colant. Etfi enim non omnes, qui in ftudijs ver-famur, ex profeflb Theologi efle poflu-tnus : nam hxchominum vita multiseti-am alijs artibus indiget: tarnen omnes, qui fe homines dici volunt, aliquid temporis difeendæ verx de Deo dodrinx, quam immenfa bonitate certis fcriptis
A 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;com-
E P I s ï o 1. A
comprchenfatn Deus Ecclefiæ tradidit. amp;nbsp;veræ fui agnitioais amp;nbsp;inuocationis 5c confilioruæ aâionuniq? vicæ omnium normam elle voluit, tribucndum elfein-tclligunt. Cumtp agnitio amp;nbsp;inuoeatio D B ij Fili^ip-fius Domini noftri I e s v Ch r I s t I, ad omnes homines amp;nbsp;ad omnes estâtes pertineat.- profeâo non fencs tantùm, amp;nbsp;prudentia ac eruditio-ncpr«üantcs,fedteneram quotp amp;nbsp;puerilem îEtatem imbui vera pictatc amp;nbsp;agni-tione Dei, amp;nbsp;ad librorum factotum amp;nbsp;doftrinæ in eis tradita; Icâioneni Sc ftu-dia, præfertiin in feholis amp;nbsp;familijs Cbri* ftianis» affueficri oportet, fient grauifsi-jna hxc oracula diuina, primes attati, ftu-dia dodrinx à Dco traditx mandant; A puero facras literas noueris, questepof-funt erudite ad falutem per fidem in Ch RIS T oIes V. Item, Erunt verba, quæ ego præcipio tibi hodie, in corde tuo : amp;nbsp;narrabis, feu, vt Ebræi fontes habent, A c v e s ca liberis tuis, hoc cft, diligenter amp;nbsp;accurate limata amp;nbsp;illu-ftrata propones ,amp;afsiduèrépétés amp;in-êulcabis, amp;nbsp;feuere à liberis tuis diligen-tiam difeendiexiges amp;nbsp;diôatarcpofces.
Notum çft amp;nbsp;Pauli præceptuin :
cate
D Ã D I Ã A T P R I A?
Ute liberos in difciplina 0-tëîina T)omini : quod non-tantum mores primx sctatis honeftè. amp;nbsp;diligenter régi ,amp; ingénia litteris ac op-gt; timarum artium cognitionc excoli, ve-tiimctiam doârinani deDeo amp;nbsp;Domû no noftro I e s y C h R i s t o in libris facris traditam, ipfis legendam amp;nbsp;difcendain proponi^ amp;nbsp;afsiduè in-culcari amp;nbsp;infigi iubet. EtPfalmus q g., ^^^andauit patrihus noÃriSy nota facere ea Ãlijs fuis y filijy qui na fcentur, nar rabunt. ta filijs fuis y vt ponant in T^EOffdueiamfuawy amp;non Muijcantur operum 7)eiylt;(sr mandata eitts feruent, Ejalm, 11 9, Qua re mundam facit adolefcens viamjuam l cuÃo^ diendo fermones tuos.
, ' Hæc feuerifsima mandataDei, quse amp;nbsp;A 4 ipfis
EPI S TO LA
ipfis ädolefcentibus , facrarum litcra-riim amp;nbsp;verbi diiiini ftiidiutn amp;nbsp;cuftodi-am diligentem præçipiunt, Sz parentes præcipuè ac præceptofcs, qui in paren-tum locum fuccedunt, liberis fuis ac di-fcipulis femina veræ dc Deo doftrinæ in-ftillare iubent. Me etiani impulerunt, vt in hac Balthici littoris Saret^ta, in quam â j fato. quo dam meo dclatus Ium, pro offi- i cij mei ratione, iuuentuti ftudiofæ fum-mam doélrinæ diuinitus traditæ, diftri-butam in paücos locos, amp;nbsp;additis defi-nitionibus ac partitionibus illuftratam. anrefedccimannosproponerein: amp;ve-lut i-KtTop-lw locorum Thcologicorum Philippi, quos tunc profitebar, tradere çonarer.
Earn veræ de Deo dodrinæ metho-dum, fiiperiori anno à me rccognitam, amp;multis definitionibus, alijstà vtilibiis quæftionibus auftam, Tibi, carifsiÅe
â B e r N H A R D E.dedicojtùmvtcla-rifsimi patris tui, beneficiorum, quæ ab ipfo» fumtus fludiorum mihi in aliquot Academijs Jienigne amp;nbsp;liberaliter fuppedita nte,amplifsima amp;nbsp;plane paterna accepi, memoriam. gratam mecon- ( feruare, qualicunqKeftimonio oftendc-rem.-tum vttibi ftudia doôtmiæ amp;nbsp;vir-
tutis,
DEDICATORI A.
j tutis, inagna cum fpe amp;nbsp;expcdationc ' omnium no ftniiTiingreflb gratularer .⢠amp;nbsp;' 'juaiiquam fcio à vins eruditifsimis Sc I optimis præceptoribus tuis eadem te I ifthic quotidie audire, ramen mco ctiam I loco hortator eflem, vt eximiam generis iiobilitatem, eximisc eruditionis amp;nbsp;vir-
I tutis ornamentis augcres ,amp; cæterarum I artium amp;nbsp;linguarum liudijs, veram de bco amp;nbsp;redcmtorc nqftro Iesv C h r i- ' s T o doftrinam adiungercs.
Cum enim Fines ftudiorum proxi-miamp;immcdiati fint, Sapientia feu cogni-tio rerum. Sc facultas rede Scperfpicuc ' de rebus propofitis dicendi aut fcriben-( di; primus amp;nbsp;fummus fapientiæ èc vir-tutis gradus eft agnitio Dei feu pietas ; vera, vt grauifsime dixit religio fa anti-quitas: h't ivSöcrK; crotpia ts/ly ótjiTK â-j ^K9(ïiî, H ePt ayvoia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KOtufix^a^-
' gt;n'ç. Vt autem alijs animantibus homines rationeSfcorationcexccllunt.'itaho-mo homini prseftat his ipfis dotibus do-ftrinaexcultis Scpolitis.
Maxime igitur natos in familijs no-bilibus amp;nbsp;Hcroicis, quos reliquat homi-num multitudini præefle Sc publica gu-bernationis confilia regere Deus voluit, præ cæteris fe dodrina libcralium arti-
A 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;urn,
âuni amp;nbsp;diuinanini humanarumcp legum noticia, amp;nbsp;inprimisagnitioneDci,mfti-tiaamp; pituite vera inÃruere amp;nbsp;exornare decetjVtquemadmodiimloco amp;nbsp;ordine, feu fplendorc fainiliæ amp;opibus.ita etiain fapientia, pietate amp;nbsp;iuftiriaac doârina cæteris hominibus antecellant. Lunda-mentum enîm vcræ nobilitatis cft, non niaioruin dignitastanrurr:amp; opes poflc-risreliâ«, fed virtus, fapientia, iuftitia, fortitudo, doétrina amp;nbsp;cloquentia exi-inia, quæ Dci gloriar, patriæ, Ecclefiæ 2C Reipublicæ ftriiit, amp;nbsp;de reliquo gencrc humano beuc meretiir. EtbauteiHjCÃm diuinitus ordipiun diftindio fada fit» præftantcs ad virtutcm inelinationes, amp;nbsp;motus aniinoruiTi acriorcs amp;nbsp;ardentio-res , in familijs Hcroicis propagaricon-fcntancum eft .â tarnen bos dcdrina amp;nbsp;Ic-gibns^c difciplina , amp;nbsp;ex emplis boncftis exufcitari, régi amp;cxpoliri oportet.
Ac Leges amp;nbsp;Regulas confiliorum amp;nbsp;adionum vita: bonellarum fere oirni'« um, tùm in multis alijs, præcepta inftitu« tionisvitæÿc moriim laudabilium conti-nentibiis fcriptis, tùm verb etiamin hoe Catechefeos libelle breuiter expofitas babes, virtutum omnium amp;nbsp;officiorum Pco amp;nbsp;alijs hominibus,amp; nobis ipfis de-, bitorum
à à Igt; I C A T O R I A.
Definitiones, in Decalogi præ-. 'â ^pta dirtributas, ad quas tanqnam nor-quot;'âs.non fada folum èc dida, verùm tti-confilia amp;nbsp;cogitationes noftræ o-quot;âics funt dirigendæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
Exemplum auteni pij amp;nbsp;iufti viri, amp;nbsp;I fMcntià politica, omniumtp virtutum P E O placcntiutn complexione ornati Hctois, amp;nbsp;induftrij ac feduli patrisfami-ââs jtibi in clarifsimo patte pro pofitum 'ft' Ad quod fi litterarum ctiam amp;nbsp;la-'â næ eloqucntiæ decus adiunges :ânouæ ^amplioris Nobilitatisinitium, amp;: illu-ftfioris virtutis exemphrm poReris fiitu-â¢^îes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Dodrinam verb altricem fapientiæ, \virtutum cæterarum redrieem, amp;nbsp;Di-ftiplinam , quæ admonitionibus amp;nbsp;exer-ptijs quotidianis, cxéplis.præmijs.pÅ-l'is, amp;nbsp;adimendis delinquendi occafioni-lâus, animos teneros, ad pietatem erga ôcum, amp;nbsp;gubernationem morum hone^ ftam alfuetacit : fcio tibi optimam amp;nbsp;lau-ftatifsimam contigiRe, viuenti iam aliquot annos, in ccleberrima Argentora-fenfi Academia : Quæ, vtolim Athenæ, magiRra dodrinæ amp;nbsp;virtutis toti Græciæ effe dicebantur, amp;nbsp;Romanis temporibus Maffylia, hcneRat feuCâ
If IS T, DEDICAT. » gt;
amp; feueræ difciplinæ cuftos,amp; artium bo-narum officina laudatifsima fuit : ita ho-dic in Germania, Si Maflyliam feuerita-te difciplinæ acmoriim, êi Athenas do-drinarum omnium luce, amp;nbsp;orationis præcipuè fanitate, prudentia, pnritate elegantia repræfentat. Vtranqj vero fu-perat hoc illullri amp;nbsp;fummo dccore,qiiãl ' veri Dei domiciliiim Sc templiim eftgt;2£ veræ ac incorrupt« de F i l i o Dei» Domino amp;nbsp;Rcdcmtorc noftro I e s v C H R I s T. o , dodrinæ cuftos fidclis amp;nbsp;vindcx eft. Bene amp;,féliciter vale.
Ex Academia VIbisRofarum,Poftri-die Vtvïöxlw/j Fi L 11 De I, inchoantium annum i 5 6 8- qui eft ab initio mundi annus s 5 5 o. Quern vt felicem Sc fauftum tibi, amp;nobilifsimæ matri tuæ,amp;toti
Ecclefiæac Reipublicæ tribuat h Fi L I V s DE I nobis da-
tus, toto cum peâo-reprecor.
. / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I CATE-
CATECHE' SIS SBV SVMMA ^OCTRINÃ CHRIS TI
ANA F., CERTA METHO-do comprehenfa.
Quid Theologiafeu doFhma Chrifli^
ana
He o L o G I A eft dodri-na de D E I cftentia ik vo-luntate ac beneficijs ge-neri htimano propter Chriftiim Mediatoieni exhibitis, amp;nbsp;cultibusipfi vicifsim debitis, patefa-
in verbo Dei, per Prophetas amp;nbsp;Apoftolos tradito , amp;nbsp;illuftribus tefti-iionijs iniraculorum confirmata, per qiiam Devs verc efficax eft, amp;verani fui agnitionem, remifsionem peccato-turn Ãi vitam æternam credcntibus inii pertit.
3 CAPITA DOCTRINAB' Quæfunt capita T)QÃrina 'Chrifliana pracipua ?
Duo.
Le X De I, feu.præcepta Decalogââ Si E V AN GF. LION, fcu promîfsio Cjratix D E I amp;nbsp;viræ xteinjc, propteâ^ Chriftutn gratis donandæ.
£x his dnebMS fotiülifu, qui relut mttt nornu funt totiui facr^ firiptura rtâè iuteBistâ' d^, omnes reliqui doclrinx Theologictt loci fiuntur dr émanant :amp;ud duo hac prima puerilû Catechifmi noflri capita videlicet Decalo^uuh Ã* Symbolum fidci, omnesfacrafiripturaconcioties, dogmata amp;nbsp;Hiftorta referri peffunt. Sed tarnen vt fériés cir famma doclrina ampltÃitna, inptura membra diÃributa, iUuÃriorÃt, amp;nbsp;facilius con-fiici er infini animo ab adolefcentibus poÃit :ttU-merabimus fine fuperftitione D E C E lA 10-CO a Do^rina CbriÃiant pracipuos, ad quos emnia qua in verbo Des, patrsbsis amp;nbsp;quibufeun^ alijs fcriptss^coneionibus,leâionibus êrdifiutatio-nibui Theologicü legunt vel audiunt fiudiofi referre, amp;nbsp;velut in ciffes certas^ feu membra vnim corporis apte inter fecoagmentata, digeren, ani-moq^ eomplttls queant.
EQCi
CHRISTIANAS. j loci DO CTRINÃ CHRISTIANÃPRÃ-
CIPVI decem funt,
De De o,/cii vcra Agnitionc amp;: ^nuocationcvnius venDE i Patris, Filij Spiritus Sanfti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
IR D E H o M I N E ad imaginejn öei creato.
Hl. De Le amp;nbsp;B Dei.
H11. De P E c c A T o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
De E V A N G E L J o annunci*-aiiteRemifsioncm peccatorum propter Chriftum, amp;nbsp;de Fide Ivstifi-Cante.
V1. De Noua obedientia feu B o n i s Operibvs.
Vil. De PÅnitentia amp;nbsp;Abfolutione, VlII. DeSacra MENTIS, Ba-pHfmo, Sc CÅna Domini-lx. DeEccLESiA.amp;de Cruce 2c confolationibus Ecclefiæ.
X. De Immortalitate Animæ Re-furrcâionc corporum,extreme loâicio, amp;VlTA Ãterna.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
QmcI
4 DISCRIM. RE LIG, Q^e^'J^ELigiO
Chrifliana ?
R E L I G I o Chriftiana eft in Chri-ftuin credere, amp;nbsp;De v m colere iuxta ipfius verbum. Vel ReligioChri-s T IA N A eft praxis Theologix, videlicet vnum vcrum Deum,Patretn,Filiiim5amp; Spirituni Sandum , iuxta dodrinam ab ipfo patefadamagnofcere, Si veretime-rc iram ipfius aduerfus peccata, amp;nbsp;credere propter C h r i s t v m inediato-reni fibi peccata remitti, amp;Deumpro-piciumefle, amp;hanc fidem facramcntisà Chrifto inftitiitis obfignarc, amp;nbsp;prælu-centc hac fide, eum inuocare 8c colere bonisoperibus, quibus fe in fuo verbo coli præcepit. Ignatius, où /xovop tfiep^5lS((XVûuç, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;où to
TO iivaa,/J-aKa^ioi} iro/®.
Qtwde^difcrimen inter ligionem Chri/lianam amp;-Ethnicamf
JCELIGIO Ethnica elf fine (erto Dei verbe, Oâfine Vera in Chrifium fide vagantem, lect vaius veri Dei varia amp;nbsp;commenritia numina amp;nbsp;idehi
'christ. «T ETHN. J idolit mulripluia (alerteercmenîjs amp;opeTibtisac fterifiti/s hu)ii4no arbitria electû, tjuibiis feecat^ fua etmpenfari amp;nbsp;Deos ftbi placaias amp;nbsp;prepitiot feddi,amp; velut emiab iSis banafin^unt.
ItÃaateni Cicero, Platt, Seneca. amp;nbsp;fimilet Pthniciptniores, ex lege natura , amp;nbsp;opifieio mun^ di, agnofcunt,eje Deum, mentem aternam , ton^ di:riceinmundi,fapientem,iuflam,vinc{icemfcele~ tuniiamp;cle offices virtuttim amp;nbsp;externis nioribus tnutUhoneÃiÃimi pracipiunt ; tarnen hiipÃychn non regantur verbo Dei, centra ipfatn natura iu-duium,iäalatricos monflrofa multitudinis deorum cultuf retinent, amp;nbsp;partter creatoretn muadi, Angelos bonos,damones, diabolos amp;nbsp;Heroes mortuos, PiPOS nominant : amp;nbsp;hac idola, rf /e^e amp;nbsp;more quolibet loco recepta funt, colenda ejje fanciuntt ficttt Pythagoras ,fum»sa religioais Ethnie a com-quot; fleitens pracipit: A.tavó.Tovlt;i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^souç»
'lójj.iü üîç i^iiKilvTaitTi/xa,
Deinde Ethnici Euangelium dc Filio t)E 1 Domino noftro I e s v à h r i-, s T o j amp;nbsp;de grataita remifsione pccca-â torum amp;nbsp;vita «terna credentibus gratis ptopter Filium mediatorem donanda» prorfus ignorant. Niilla eft autem vera religio » amp;nbsp;Ecclefia Deo placcns, vbi non tft vera noticia Chrifti, loh. 14. Nemo ^ciütadPatrcmnifiperme. loh. s-Qui
S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non
/
''g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CïRTlTVhO
hon credit Filio, non videbit vîtam, fed ira Dei manebit fuper ean?.
Præterea et inn Legis Dei amp;nbsp;virtu-tun! dodtrina apud Ethnic os thutila Sc mancaamp; multiplie iter deprauataeft. v( Cicero in offit^t, AriÃoteles in Erhicü, ex^ro-fe/fo vtrturum explieationetti tnÃituentes, nuHam fere tnenüonent facinnt Dei ^priniarumrirtu-tum,Pieu:ts ergj. Deunt Timorü Dei, tauocutio-KU Gratiitrunji aà tonùcre, quuruni tamen notici-amaliquant natura t/i ntfnrtbw bominunt luiere, Tlaronu eciam et Homert fententia oftendunt De-totitts prtma tabula Decalogi fexti etiam fraceptt,notuta,ó' tota doclrina de intertore cor-du imntandicie quant lexargutt,amp; perfeéla cordé vbedienria,quanilexflagitat, apud ethnic os plane ei/curata Cr corrupia,óâferè prorfie deietafuK.
cauÃa certitudint^ in doEirina Chrifli^ ana?
Summa amp;nbsp;prtcipat caujfa certitudinu eli iutoriM ö'P.iTEFACT/O dtutiia jh libré Erophetaruin amp;nbsp;ApoÃolorum comprehenfa ,fetii D / X I T D O Ai l N F S:qiit veritas ipfa efljöquot; inemtri nefeir.
Huie aterna immota veritati, Spirit» Saiecia duce ajfentientes,plurimum etiam fequen-
tta
DOCTR. CHRIST. 7 fü Teffhnsnia infirmant: vt certiiuÃatUdnt guod fjla btec doclrtnj de DEO, in ftrifturii finclii traditaÃit(erta,vera,diaina,amp;fila hon»-nibitsjtrcanam voluntatem Deipatefaciat, t. MI R A CV L A propria natura diuina amp;nbsp;omnipi'tentis, vt refufcitatio hoviinu mortuorum, reprejfu! cur fus falu, amp;nbsp;fimilia, tjutbtu felada-ärina ChriÃtana confirniata eU.
11. Vniuerfalii experieiitia omnium piorum i» quotidian.: tnuocatione amp;nbsp;exercinji panitentia.
III. Aiitiqüitas Deärina MojÃs amp;nbsp;Prlt;^he~ f4ra»j.
Vatu inia iUuÃria amp;perÃitua de rcbtu maxi-nù, de voluntate Dei, de aduemu Chrifli, de fe-Hit amp;nbsp;mutatiottibui unperiorum, lt;]Ua emniaÃe e-Ueneruiit, vf pradiâ^a funt.
Ipfumgenlis duärina, patefaciens arcana amp;nbsp;'^tutabumana ratùm.
Miranda conferuatio EccleÃa.
Odium Diaboli aduerfus banc dtärinam.
Serie sdoihrum amp;nbsp;inÃaurateru detlrina continua jade vÃ^ ab initio EccleÃa.
Series annorum mundi continua,qua nuÃquam alibt conÃeruata eÃ.
Naticia legis Dei integra.
DoärinadeConiugio amp;caÃitate,qua inÃola ttiam ChriÃiana religione illibata permanÃt.
Sanguis omnium Martyrum.
Ixna blajpbemoruiu amp;nbsp;perÃecutorum.
£ a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TeÃi^
8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M o D V s STVDENDI
TeÃimoniaÃriptur^, t. TheÃ. 2. AecepiÃi non verbum baminu/eäÃtut reuera erat ^verbum Dei, quod amp;nbsp;(Ãcax fil in vobû tredcntibnt. 2. T et. i. nonvoluntate homtnutfiallata eii doctrina ProphetieaÃed a SptrituÃan^a impulÃ,locutiÃunt faniti Dei homines amp;c.
Optima ratioÃusf dendiin Theolo^ia?
TriafuntprxeipuainÃrumenta, (qua Luthe* rus in prafationeprinii Tomi Germanici, ex Pfat-nto 11 commémorât ^quibusvera amp;nbsp;Ãalutarit doctrina Chriflianacognitiepararipoteft.
I. F REC AT J O arcUns amp;nbsp;qnetidiana, vt Deus ipfenos dcceat, amp;Ãudia noflra Spiritufuo Sandle gubernet amp;nbsp;adiuuetÃcot Dau rd precatur: Domine, fac cum ferne tue fecundum rntfericor-dtam tuam amp;nbsp;iufliÃcationes tuas dece me. Scruta tuus fum ege,da mihi intellect um, vt dtfcam tefli-monia tua. Tias tuas Domine eÃende tnihi,e(;/ fe* tnit.'U tuas edoce me. Dirige me in veritatetua,Ãâ doce me. tlull.t en m fiudia funtfelicia G'faluta-rta,nià a Deo mentes regantur. Jrenaus, Deunt diÃi ere nemo potel},nià Deo docente.
J I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Studium feu meditatie amp;nbsp;diligentia in
difiende.
JU. E X F E R J E N TIA feu PRAXIS, qua doclrina dif ende pereepta,tn quetidiana iniio* cattont
IN T H B O L O G I A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
tatione amp;nbsp;exercit^'spanitcntiit, tn doloribus ortit tx fenfu irlt;£ Dei amp;nbsp;pcetiarujn, in Ãudijs amp;nbsp;labo-^ ^ibui nofirtt vocationit, in petendo eipeiiand» lgt;ei auxtlio, deni^^ in tolernnda fnnäa crate, amp;nbsp;tentatioHibiu ac arumnis nitiltiphttbus, advjum transfertur : in (jutbiu,fides,inuecatio ,Jpes, pati-tntia, h ami litas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cater a rirtutes in tjuarunt
(ultHrA,reliafo ChripianapotiÃ.fita eft, exercen-tur, trefcunt amp;nbsp;expoliuntur, amp;nbsp;vit AcejficAciA verbidiuini experiundo coanoftituf,
Studium autcm Theologicum , fcn laborcs difcendi, hifce reguHs guber-nentur.
Prima cur a Ãt,vt TPXTVM Bl BLIO-RPM. nebu familiAriftttne notum reddamtu, ex ^Hä folü tanquAm ex AUgufte amp;nbsp;perenni fonte, vult Deui doeltiitAm de vera fui Agnittcne Cr Aterna falute noftra hauriri. Et hoc vno modo amp;nbsp;non aliter, quam per lectionem amp;nbsp;cogitationem Textut Verbt diuini efficaxeSl, amp;nbsp;veram fui cognitionentt iuÃitiam amp;nbsp;vttAmAternam.in cor dibus accendir. Siuotidieigitur tnanepoftquani furrexerunt, amp;nbsp;vefteriiuw cubitum iturt funt, vnuni caput in Bi-blqs ftudmft legant, amp;nbsp;or dine ea euoluAnt,amp;pra-etpUA ditfA, amp;nbsp;hiftorias,in partes Catechefeos, feu in locos, qui fummam doitrina Chriftiana continent , digeftas meminerint.
3,SVîAMA D O C PB 1'bl AE ChriftiAna, tentt^irs pradpaos articulos pie amp;nbsp;erudita nie-
£ g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;thodt
19 MODVS S T V D. IN THEOL. thedo expoÃtos, animo tompleäenda eü : adquos «mnia,qu£ itt Theoloirta, lcgimus, audimus, diCd-riâHs ,dextri reftrantur. liane comniodiÃime ex li~ belli Examinu vel lecotum Theolagiccr^jn afidaèâ if attente leciorelevaÃadioà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t.
LI fi G V AE Eiraa amp;nbsp;Grat a cotrnitio ne-eeÃariaeli^ vtexfontiL us,verafiide bee dell ri-tiant haurire,amp; turn Eilte Dei, Prephetis Ape-ÃalitfÃne interprète alloqui poÃimus.
Dialeclica Methode in diÃeeuda dr docendA (aleÃi deHrina dr refutandit veritatie corrupt elit «pus ell.
S. DiÃnitatienum amp;nbsp;declamationum exercitia fufeipiendaÃunt,qua amp;nbsp;indicium de veris fenten-tys confirmant dr acuunt, amp;nbsp;facultatem propria pftfincua orationis , ad expltcationem do£-niatitm necefiaria,partant.
é. Aliorum eradttorum amp;nbsp;Patrum commentary legendi funt,rt iudicys amp;nbsp;conÃenÃu Ecclefiaca-tbolica nnflram fidem confirmemus.
7. Hiftoria tetbu Ecclefia (^imprimis veterum certtmtnum amp;nbsp;iudicierum primitiua Ecclefia, ^tta Apetlelarum temportbus vicinior fuit, cogno-feendaeit, ex Patribw vetufliÃmis i^feriptori-bus hifioria Ecclefiaftica, à 'aüu cenfilioTum, ex fanoHtbits luritpontificy, Magiftro fententiarum,,
S. Totiut Philefephia , artium dicendi, EthicA at politica, Aritbrnettca, Phjffica, AÃronomia,
Ge«-
SCHQlAt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U
, amp;nbsp;(éteraram artium qua in Sthtlü ^f-iiiuutHr^ Ci;gnKtff,in explitanda deärtna ^U-(ai rii,tna^nj vfui,C!'' altoqui Et (UJîaÃng^Uâ¢â â^â(f'tfidtûamp; ornamento eit.
Qmdjunt SchoUf
S c H o L A E funt coetus docentium amp;nbsp;difcentiinn literas , linguas amp;: artes, Deo graras, amp;nbsp;EcclefiæDeiac Rcipubli-Ci neceflarias.
Tropter qua^s cauffas neceffè çfi coli, tn Scholls fludia lice^i rarum)amp;pTi^cipuè Ca^ tèchefin dilci.^
Homines ideo conditi fiint, vtDcum conditorem Filium ipfius redemto-â¢â «ni noflpim Iesvm Ãhristvm ägnofcantjinuocent 8c colant, iuxta do-ftrinam ab ipfo traditam, amp;nbsp;libris Pro-phctanun 8c Apoftolorum comprehcn-iatn. Q^iare aliguos homines efïè oportet litera rum peritos, qui hunc libruin doétrinæ cÅleftis legere, Sc alijs prjelcgC', explicate po fsint.
frad-
Il CVR COI. ST VP. HT.
Pracipuè iç^irurÃngul't ad difiendum meuean* tur,prinium feueriÃimü Detmandatü, guipra^ (ipit doclnnam à fe tradttam audiri, dif(t,prep4â
Matth. 17. Aeternuspattr dtcalf iubet audiri Filtum, HVNC AVDtT P.îJeffJfe eSl i^itur (ancimes feu dodrtnain ChriÃt, i» EuangelÃh, Praphetû amp;nbsp;ApoÃolü defirtptam Itgi, co^HiiÃiamp; al^s cagnoÃ, tndam perÃicui amp;nbsp;diftrtê prepani.
I, Ttm. 4. Atttnde lediene amp;nbsp;daétrina.
Cal. J, Sermo Chr'tÃi haiitetin vobü opulenter cum einni fapientit.
Jûh. 14-. ChriHiu iubet frruari, hoc ell diÃigt; ac cuÃodiriÃerm3iiemÃiiim,amp;ampliÃinam pto-miÃtonem addit,t]:tbdcuÃodes fua dellrina demi-fiUa Cà tenspla tottus diuiniratisfuturiÃnt.
s.Tiniot. 3- ApueroÃtcrac literat nauerû,gnlt;t te poÃuut erudtre adÃaliitetn.Omnü enini fcriptu-r4^îo7rv£usçç vtilii elladdocendu»i,amp;c.
Deinde Emu ad 'ejnem conditi futntu, tn di-fcendo amp;nbsp;dccendo nobû propcÃtus fit,vt Deuni rede (b^nofcamus, ô'^loriani ipÃuiilluÃreiiiifs, i. Corinth, i o. Matth, s. t. Pet, 4.
Tertio ^ vtpteÃmiu EccleÃaDeij adinuantet conferuationem ntiniÃery Euangelid, gabet-uationeni EccltÃa.
Su4rtb,vt Peipublica, quahelpitinincil Pt-tleÃaDei, in cenÃlijs, iudictjs, ltgationibtu, nego-t^'s^omaibuf, ad comwunemtrafiquiliitatem cà Ãahtteui
C A T E C H E 5 I s Q_V ID, IJ MffWpertinenttbus, feruirepoÃirr,us,Tit.3. Di-noÃri , vtpoÃftrt bonis operibus prtteÃe ad '^tceÃarios vfus^nefint infia^iferi.
^intè etiam, vt honeÃum locum in (ornmu-â⢠tita,viblum,,amp;neccfiaria ad ritam henefiè fu^ heiidam,confieguaniur:ilt;p0Ãiop gt;olt;/9 h â arcùé^iîac.
Sedprincipalisfinis fitmper nobis in confiectufit, fiile/icet, Vera Deiagnitio amp;nbsp;celcbratio, inxta deilrinani ab ipÃo Deeper Chrifium patefa-limt. Ideoqj prima cura omnium no. ftrûmcfle debet, vt Catechefin dodrinæ Chriili difeamus. Idatth. d, Printiitti quaritt ^i^uuni Dei.
Quîdvocatur CatecheÃsi amp;nbsp;y ndee^apfellas tio f
Ca T E c H E s 1 s in gcncrc ûgnificat formam inftitutionis, in qua viua voce îiitoribus initia alicuius doftrinj: in certes locos methodicè diftributx tradun-tur: amp;nbsp;auditores, ea , quæ ipfis tradita funt, amp;nbsp;quæ didicerunt, vicifsini redde-teamp;rccitare coguntur-
Averbo KaTHX©/', quodfi^^nificat audire ,f9~ num ab alio accipere docendo diciata repofiert, tejjèrtn.
Propter
^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EXAMINVM
T^ropterquascaulfas CatechC' Jilt;i) hoc eU^^ulùforma in/litu^
lionis^qut^efitper examen^ in Scclefia yjurpa-num in genere i
Fxamin^ jugent in diÃentibu; diîigentiafHgt; intentiuneni aniniijóquot; cuuniredi amp;nbsp;in:ct^rè di* [cendt,qult;t pr^panuntur,, turn fcianr,fij;itj,qHi audiuerunr,in examine reddeiidaejÃe. Dettidetn Eiclefia neeejfe eiffin ^ulos baminei edere confeÃi^ enem fuxfidei. Idee inprimitiua eeclefia inÃitue' i)4)itur Examina, in quibiis Cnrecbumeni, priuà quam in EccleÃam per baptifmum reciperentur, teflari fea conÃteriÃolebant, Ãeveram doärtnAnt de Chrifto antpledli. Inde examen in ceremenÿs ba~ fttÃmi reUquum ell. Pertinet etiam adfidelitaiem PaÃerum amp;nbsp;docentium in Eidefta , fare quid tn te:âigant, qutmodo profil iant dtfc entes.
Puflea totum curpim Ãudiorum examina in-trji cert as metas continent, ne v agent ur Cxaber-lent.Adiguntaddifcenda neceffartdet vtilia omif-Ãsnoa
*(
ijl
A
'9 d fc f!
TTILITATM9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IJ
''^nnrcejfar^'s amp;nbsp;itiiifiltim. Vlcrunjj efÃm^vt 'quot;gt;filt;iaK,neceJ/'aria i?nera»ius,lt;fuia no» netejlk- gt;
errcres priiu animo concept os.
4c urnen inprensvram, amp;nbsp;formant ia-Alant ó'au^eut factluatem loquenclt t amp;nbsp;*â'gt;»dia;n extentporaleni. '
, ^diuaant meniertain,vt ea paaper(epit,prom-leleriter^vbi res pcfdt, reddert pe/Ttt.
Reliant fnperbtjm amp;nbsp;uianem perfuftonem do-ac fapienttit. t ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
^dfuefaciunt ad c'ininiHnicalionem fermonü ^^unianitatem tn omr.t vtra.
formant prcnuiuiaticncni feaablionemdttt *^d(randa voce,vultu,amp; vitandif »eÃtbui -neptà . ^i^^CoUaquia de doéirina falutari.^ duâcsacon-f^^fiofantionaram mcntiam, indolortbtu cjquot; a-,
Vfi« veterivelfu dtcitur 4-â'gt;;rç vpctou- ' ' tirili îaTçc! 7lt;oyoi. (lyfunt inia^e caleÃis â ^â^fihola, n qua corà m audiemus Dodiorem {^diuniDEii 0quot; cuni praceptortbmnoÃrifjPro-l^ù Apoflolü côtlequemùr amp;nbsp;diâata red^ i^ittspluraabeûdifièmus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;*
I Pas vüUtates recitaifi,cum pleriq^ adolefcen-tgnauia,velfuperbia fn^iant examina,vt diijHos bonos mentes ad amorem !lquot;lt; examinum, cuni in coter is artibtis, turn vor» Ãt(iipueiHde^rin4 ChriÃtanaexuÃitem. quot;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N«« '
't o C V s
Nune fingulos Mrin^ ChnÃ'nn* Ixos, ff dine, qu» propiÃnfunt, bttwter à â fxfonemtu.
PRIMVS
L O C V S.
gt;' de'VERA DEI Aö
5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NITIONEETIN-
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocationc.,
V
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^id Tgt;eu3Ã
Slmplîcifsima ic optima dcfinitioDeâ tfl Symbolvm Apostol 0-E, V M, vel Niccnum.- quodtunierej etiiiti^ accurate edifcere, amp;nbsp;nos grandtores tt'tam qitoti-dteamp;^attenterecitare vtiliÃimunieil, vtavsati (ognitionem de De0,ó de trtbus perfinü, decmnh bus Dei ofersbus amp;nbsp;beneficies, de creatione de ft-demtionegeneris humant per tilium, deperfiotitii «fficio, paÃioneymorte,refiurreäione amp;nbsp;regne Chriâ Ãt,de perpétua EccleÃa ceUeilione, de extreme iUf dicte,de remiÃione peccateruw, amp;nbsp;vita £ternsgt; exufcitemus. Ethac cogitât tone in pqs fit appltca-ttebe-
DI DB Oi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;If
^^^fneSdofnm ChriÃi, amp;nbsp;ipfa r/dtatio elf cofk-''fâgt;^eoarT.t dubelos amp;nbsp;itt deloribtu ac trumiti» ! dultft amp;nbsp;effifax.
^ttnde amp;nbsp;rÃlata defcripti» DEI tentât ht,
Ãe V s eftcflentia fpirkualis, vnica# *f'fna,verax, iufta^ mifcricors, omnipo-'î'Sj Pater ætcrnus, amp;nbsp;Filius imago Pa-âââs, Sc Spiritus Sanftus a' Patre amp;nbsp;Filio ffoccdenS; patefada in creatione mun-â/ J'amp;vcrboEcclefiæ tradito, iuxta quod ab hominibus agnofci Ãtcoli vulCj ''itiomnixternitate celcbrari.
' Q^ot(unt Terjona Diuinitatü^ '
âI
'1
^ater, Filius, amp;nbsp;Spiritus Sandus.
à Quïde^ ^erfona?
Pe'rfona eft fubftantia indiuidua,iri-L^Iigensjinconimunscabilis* non fuften-in alioi
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cur
I
DE TftlB V5
Cur tantum trespcrÃn^ uinitatis agn-ojcendi^e amp;nbsp;im
â UGcanda; junty^^non phircs'uelpau^^ ciores^
lt;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
i Quia D E V s fic Cc patcfecitiri bâ* ptifmo Chrifti in inftiturione bapti-rininoftri amp;nbsp;alijs teftiniouijs.Klatili.i8-Baptizatc cos in nomine Pattis amp;nbsp;Fili), amp;nbsp;Spiritus Sanifti. Ffal. 2 D»nitfitis ätxit ai ( tne,Filtus)iitus ei ck,Ãftular)iini Fi!iam Pfaljj- tgt; Verbo dumini ca li firmatt funt, amp;nbsp;Sfiruusris j, titts omnit exerttrw eoruni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{
Fundametttum antem tttius dcélï'tfia Fhet' ( la^icaest hic ffntetà 'ù: Qjacd non aliterftfl : ) Dei elfentu, amp;nbsp;voluntate amp;nbsp;i ahttm ipà fraÃatt-1à diifrnttendttm aut dofChdittn, quà mfieut/e Daos, । iii/uo ferbe, pet Prepherai (2- ApuÃoles tradi[B,pi~
Deuter, ,^.12. Konadd-ttü ad verbum, quod ⢠roèa ItqUor, netaiiferetü ex ea. Fftta g. Stno» J dixerintjuxta vérbmuhve,noneriteii matutittF lux. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ â
PERSONIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tf
7 ^cita T)efcriptiones
i jcrimina triumperfona^^ rum T)iumit:atü,
Pat e à eft prima psrfona diiiini-qnæabïterno genuit Filiuin ecæ-f^rnuni imaginem fuam, amp;vnà cum Fi-Spii'itu Sancto omnes res ex nihilo coudidit amp;conferuat.
F I L I V 5 cft fecunda perfonä di-i, 'â â nitatis -, genita ab ætcrno d Pâtre, ôc i 'ft fubftanrialis amp;nbsp;integra imago ætcrni J- iâstris, qui Filius poüea fuit interceifor i 'Wer De v m amp;nbsp;primos homines lapfos, conilitutus mediator, aifumpfit ex ''irginc ^aria humanam naturam, fa-k ôuseft viftima pro nobis, amp;nbsp;per euni ï' äcpropter eum folum, datur ab æternoi )lt; I'atre rcmifsio peccatorum , iuftitia amp;nbsp;t, 1 ''ita zterna.
Spirjtvs Sanctvs cft tcr-fta Pcrfona diuinitatis, quæ à Pâtre amp;nbsp;ïilio pröcedit: Si mittitur,vt miniftcri-quot;wdoccndi in Ecclefia gubcrnct, amp;nbsp;per ®uangelium corda piorum regencret amp;nbsp;ftïnftificcti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w-
to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ÃRIBV»
T^eflimoniade T)iuinitate | Ã/ÿ T)ei T)omini noftri j leÃi Chrifli.
Rom.p.Chriftuscft fupcr omniaD«' us benedidusin fecula.
ï.Iohaiinit /. Sumw in vero( Deo) infilitei« Itfu ChriÃo, Hif eHâ vtrus Devs.
lerem. 2'^. InuotabunteumIJSHOV^ iuÃitianeÃra.
leban. 20. Dominas meus, amp;nbsp;Deus sneus.
iob.iKVoAôyoç, EtDeuseradlb^^ Verbum.
Q^are Filius Tgt;cinominM A»y^ Ælt;?Æ/ I^erbumf
frimum reÃellu 2terni fdtris, guia elîiffi^â gt Patris,in ijaa intégré lue et fupientu amp;nbsp;bonite ac eÃentia Patris.Ãcut neÃerferme co^itatiotiuW mentis effigies elf.
Deinde reÃelfu noÃri, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primus dixit hu-
tnuno generi protniÃionem' Eudngelÿ, ex arcane ft-nu Patrie prelat am, amp;nbsp;fubinde incoUotjuijs tum patribus earn repetiuit, ( loh^ 1. Vilius, qui eli i» Ãnu Patrie, ipfeenarrauitEt per mtniÃeriutu huiusfai vèiâbi jeu Euangeüj efficax e{f,amp;- diern-doifeu Verbefue,veram aguitiunem tterni Patrie,
Verai»
PERSONIS. nbsp;nbsp;nbsp;2X
'Krum conf(ilatiotte}namp; vitam accendit.
'I. î^emoniiuit Patremnià TUius,^'cttivolue-fit Filius rcuelure. Fbre. 4-. Viuum verbum Dei lt;igt;âefficax. PÃtl. 119. Verbum tuà viuificat me.
Tejlimonia de Tgt;iuimtate Spiritus SancH.
Matth. 2 8- Baptizate eos in nomi-lt;iePatrisamp; Filij, amp;nbsp;Spiritus Sandi. Cum ** tnini Baptifmus fit fccdus cum vero beo: nofip nonfolùmin nomenPatris amp;nbsp;Filij, veiùm etiam Spiritus Sandi ba-Ptizemur : necefie cft Spiritum Sandum ttiam, eadem diuinitate, potentia, ma-ieftate êc gloria cum æterno Pâtre amp;nbsp;Fi-iio, præditum 8c vtriqp i/xoitriop efle. De-multa Ãunt teÃtmotiia^in quibus falam DPI Domini feu lEHOVAE notsien Spiritui ^âtnclotribuitur, i.Corinth. 1 d. 3.2.Cor.3.
Æ. 23.Efaiit.d. PoÃremo,propria foUus diui-dr omnipotentis natura opera amp;nbsp;effeäiones, vt * ^te/itio, re^^eneratio,viilifieatio, Item, esnnifcien-hi, omntprafentia, Spiritui Sanbto tn facrü lite-aÃirtbuntur. Job. 33- Spiritus Dei fee it me. ^igt;h.2 6. Spiritus Dei ornauit eoelos. Pfal. 3 3. Ver-â ^0 Domini ( 'XÃyai t zoar^oç ) cceli Ãrmati funt^ â ^Jpiritu oris eiiu ( non create fed créante omnâ '^xercitus (omnesÃeüa) eorum. Et EccleÃa canit-.
G nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vent
3 î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D « C H R I S T O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b;
Ventcreaw Spâmîtu, impie fuperna tu creafli, pectora. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
/)erfona T)hiimtatù affumÃt hum an am natur am ?
*!r
Secunda perfona, videlicet FilhiS Dei, airumptairl ex fubftantia virginis Maria:, hiimanam naturamperfonali v-* nione fibi eopulauit, ita. vt fitvnaper-fonal esvsChristvs Emanuel, noftermediafor,rcdemptor,iuftifica* tor, amp;faluator. i
'li
Quid incarnatie FilijTgt;ei?
IncarnatioFiliiDei eft vnio petfonalis diiârum naturarum, diiiinx de fubftantia zterniPatris ab a:-
Ci
terno geniræ, amp;nbsp;human« ex fubftantia Maria: Virginis aftumptæ, fafta mirando confilio diuinitatis, in Chrifto mediato-re, vt fit Emanuel, «terno Deo Patri amp;nbsp;nobis hominibus ?uoxlt;r/©-', reconcili-ans nobisDeum, amp;nbsp;fufficienti Avtçcüpla-cata iuftifsima ira Dei aduerfus pccca-tum, «ternam iuftitiam S: vitam hbmi-nibus reftituat.
So
Cur
1 DB CHRISTO.
Filius F)cinominatur
1 Emanuel?
.Emanvel id eft, No B IS c V M â Je V s vocatur propter quatuor cau^
Primum propter aflumptioneni Nó-Æ* naturæ , quia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feu Deus
pino, 8c frater noftcr, caro decarnc no-os ex ofsibusnoftriîjfaôuseft. Æâ i. Verâum caro fAcluni efl, amp;nbsp;hakitauit i» , feu affumpta noÃra natut4, nan tantum f'^iuè amp;nbsp;feparahliter fed câKp.a.TiK.tïi^ ita Vt âââ'W perfona.
Deinde, QuiaPR o n o b i s apu^l 'ftnium Patrcni intcrcedit amp;nbsp;deprccaquot; 'âb Sc prccium redemtionis perfoluit. *â». s.EÃà ad dextram Eatris amp;nbsp;interpellât,pra Si Detupro nobû,quû contra nos. 1. Timtth. f'^nus mediator Dei amp;nbsp;hominum homo iefue â'^tifius.qui deditfeipfum precium redemptienie omnibus.
Tertio , Qinâa In nobis fide cum â¢gnofcentibus habitat Pilius Oei, 8c 'ordanoftra regit amp;nbsp;fanôificat,amp;fibi 'onformia reddit. Ga/, a, Viuitinme Chri~ ^ot.Epbef.3 Habitat Chrifius perfidem incor-^lnuttofiric.
C a Poftre-
â4
DE CHRISTO;
Poftremo,AP v b n o s in oninibuâ *1 pcriculis, doloribus Si. mortcipfaprï' h fens adeft Emanuel nofter, Deus amp;lio- lt;i mo protegens amp;nbsp;faluans nos, vtdixit: Ht' ti â¬e ei^o vtbijcum/uni nbsp;nbsp;nbsp;adfintmfecttU, Pfal.4^- th
Deminus Zebaoth nobifium, pretector ncÃer Dent latob. Pfal. ÿ t. Cum ipfo[am in tribulatione. (|
Q^id Mediator.
M E D I A ï O R eil Perfona.infer Deutn irafeentem Pcccato ,amp;â genus hu-manum réuni peccati amp;iræDei conftitU' ta, vt iuftitiæ Dei fatisfaciat,fuftinea£ irani amp;i pÅnam pro peccato, dcprccetuf pro nobis, applicet fua mérita,amp;iniio-cantiuin gemitus amp;i prcces exaudiat. ibr.p.lob. 17. t. Timoth. 2.
(i
«»
6
»i
â¢d
k
Cur neceljè fuit in ChriÃo Mediatore noÃroduas nat^ tnrasy à iuinam
manam inter fe Anitas effè
Cauj/ie ab AthanaÃo tn libro de incarnatioiH tterbi, amp;nbsp;ab alijs recitantur: Hominem eÃe opot' tuit, quia btmo petcauerat, Ã quo panam perfol^
'1, A fi
w 01 k
I nbsp;nbsp;nbsp;DB CHRISTO. ay
11 iaflitM poÃul/tbat. Deinde vtpatt amp;nbsp;mort '' homitie pojfet, amp;per tnortemaboleretmortu â I Zerium. Ebr. 2. Uem, vt cfOwÃjwTriw Ãtam ' ' homines oftenderet ajfitmptiene hnmana na-horribiliter à Diabolo conuulfam amp;nbsp;* i â^(feÃ'asn, ajfumptione fua amp;nbsp;coUecattone ad dex-DEI Patrü gloriÃearet.
lieinde oportuit ejfe Deum, vt quot;Xvr^op fenpre-pro peccatü aquiualcns, amp;nbsp;nieritutn noua 'â^Ãitia ô'vita fuffieiens ejfet,ac vt mol cm iraDEl pomarum fu/linere, nbsp;nbsp;nbsp;mortem ac diabolum
^»Kere, iuÃitiam ac vitam atcrnam reÃitucre ffct. Item, vt tngredi in Sanbtum fanétorum't ''âffoÃiccrepebtus Patrü, amp;nbsp;corda inuocantinm, f^'biqj EccleÃaadeÃe, inuocà ntcs cxaudire, de-i^icre,feruare Ã- japicntiani Deiac Spiritam ^â»icluinpetentibus donarepoÃct. Cumq^ in prima Ãitionc Filius Dei:Xiby(^, vit am Cr lut cm,qua imago Dei, hominibus tribuiffet : congruebat yientia diiiina, vt per idem verbum, quo condita imago Dei deprauata in nobit reÃauraretur.
Quid ChriÃi^s^
Christ vs eft fiimmus facer-âos amp;nbsp;rex Ecclefiæ: De o æterno Patri nobis honiinibus oixoiffil^: vnólus Pænitudinc Spiritus Sanéli, vt Eiiangeli-ân ex finu Pattis prolatum hominibus Pîtefaciat gt;nbsp;per quod colligit fibi ex gc-
C 3 nere
2 ô
DE CHRISTO.
nerc humano ætci'nam Ecclefi.am.- lui intercefsione,nicritoac effieacia reiraâfsi' nem peccatoruni âc falutem æternam iir-pctrat ac donat Eccleliar, quain in hac vita, vcrbo amp;nbsp;Spiritu Sando regit ,amp;ad* uerfus Diabolos ac tyrannos défenditâ amp;nbsp;tandem ex morte refufeitatamornabit vitaamp;gloria «terna.
Q^oâ nbsp;nbsp;diferimen inter Chd
Jlum nbsp;nbsp;Johannnem ^aptb
Ãam ac c^ieteros fancies
Quatuor funtpræcipua diferimina.
Primùm.Pcrfona difFerunt. Habitât enim diuinitas in Chrifto, non, vt in est-teris fà ndis homîni bus, tantum efFcdiuè feparabiliter : fed ctiam tali ratione,vt Filins Dei, amp;nbsp;natura Humana alTumpta » fint vna indiflblubilis pçrfona» ficut anima Humana amp;nbsp;corpus vnum hominem conftituunr.
Secundo, Différant officio, Soluse-niin CHriftus e(l redemptor amp;faluato»gt; placans fuo merito irain Dei, liberans nos à pcccatis amp;nbsp;morte,amp;reftituensiu-ftitiam amp;nbsp;vitain æternapnSandi non fimi
rcâ
BK DEO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27
fedemptorcs, fed tantum miniftri vcrbïk per quod Chriftiis fua beneficia hoini-nibusannunciatamp; impcrtit.
Tertio Efficacia. Nam Chriftus propria potcntia efficax eft per verbum illu-â ninans mentes vera agnitione Dei, dans Spiritum Sanâum, amp;nbsp;viuificans corda noua amp;nbsp;æterna iüftitia amp;nbsp;vita. Iohannes Baptifia amp;nbsp;cæteri fanóti non Hint efficaces propria potcntia, fed tantum miniftri verbi amp;nbsp;Sacranientorum.
Quarto , Chriftus eft à jclt;/jedçTHT©gt;, expers omnis pcccati amp;nbsp;labis. 2. Cor. j. I. Pet.3. Sanéti omnes funt peccatores. I. iohan. r. Pfal.2.amp; propter Chriftuin à peccatis abfoluuntur.
e^i praxis do-Brtnæde Å)eoy de tribus perÃnis T)iuinitatù ?
Vt Deus rcftè a nobis agnofcatur amp;nbsp;inuocctur, feu, ve vera agnitio D E J, Timer *^fiiÃnn£ ira Dei aduerfus noflrapeeeata. Tides JOU Tiducia mifericordta propter Tiltum rne-diatorem promijft, ardens inuocatio Dei,{}Uape-flt;t»ius nosaTilio Dei dtceri amp;feruari amp;nbsp;à J}ii-fttu D £ J paraclete régi amp;nbsp;fandificari, veM
C 4 gratta-
18
DB INVOCATIONB.
graticudoproÃummù beaeÃc^'s Dei, ac inpriniù proinijÃa Filio redemtorc amp;effitfa in peiitraiio-Ãra jpiritaÃann:ificante, amp;nbsp;totius viia obedientii amp;nbsp;(anfar mitas cum fapientia amp;nbsp;iuÃttia, amp;nbsp;ctte-ris virtutibus Dei,in nabis exciteturyalatuf (Ãcan firmetur : non rt ocioÃsÃecitlatienibus amp;nbsp;argutifS 4C quaÃionibtis prophanis, qua ab hac vera amp;pra-ätca. DÃI uoticia mentes abducunttarnen ar-(anam D El naturain non explicatit, inanem iii-^eniorum curioÃitatem alamta.
Pracipue auiem in quotidiana Dei inuocatiâ one hic dabtrina de Deo, de tribus Perfanis diuini-tatis, de beneÃiijs Tilij Dei mediatarii, deÃiritu Gratia d*precum, depramiÃiontbus, deÃde,prefer enda : érlnuacath noÃra, ab Ethnica, Tur. tea, Eont!:icilt;tamp; omnium alienarum »entiutn batto-logia Ãegreganda tH.
Qidid eîl: vcra Innocar^ tio quot;Dei?
Vera Invocatio Dei eft à vero Deo ,?arre Domini ncftri Ie sv Christi, pralucente vcva agnitionc amp;nbsp;fid'jcâa I-il'j D E I incdiatoris.peterc bena fpiritualia amp;corporalia,præfentia amp;nbsp;æterna, iuxta ipfius promirsioneS)amp;: certoftatucrefe Deo ciiræcfle,amp;à Deo touquam Patrc4gt;iAos'cj7wpreccs noftras.
propter
PE INVOCATIONE.
pfopter Filium Dei intcrccflbrern ex-âüdiri, amp;nbsp;nobis faluraria tribui.- ideocp ââicifsim Dcum omnibus grati animi ôc obedientiæ offîcijs cclebrare.
juntpartes venelnuQça^ tioniSf quasm omnibi^s rioflris ad T)eum prccihiispie at^ tente conÃderare amp;Ãmul â compleet ac coniun^
gereÃnguUde^ b emus ?
I. Compsllatio veri Dei, PatrisDomini noftrilcfu ChriRiiilluftribus tefti-HionijsinEcclefiapatcfaftijVfyij'i/;!«;« eU:-. liotninum Deum tuum ddorabù, amp;nbsp;iÃi fuli ferut-ts. J^an hdbebü Dees altenes coram me.
II. Cogitatio mandatorum Dei, qax'. inuacatianem pracipiunt, ir bona à Deo promiffa peti cr expebtari fetteripmi Meat. Matth.
Luc. tg. â
III. Poenitcntia feu Confefsio propriæ indignitatis St pcccatorum, cuita in preca^ timeDauidis Pftl. ft-Ãquot; Danielis cap. p. exem-plain inÃ^at babcmM.
C 5 ' IllLCon-
JO DE ÃNVOCATIONE.
IIII. Confideratio promiTsionis derc-inifsione peccatorum, amp;nbsp;de exauditionc precum propter Chriftum mcdiatorein. Pfal. 0. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7. 11.1 g.
Fidcs certo ftatucns fibx rcmitti pec(*ata, ic fe Deo placere, amp;nbsp;fuas prcces exaudiri propterChriftum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t. ont
in fl de mbil liifitans. Efhef. g.Eerfidemaudemfii accederc'.
y I. Commemoratio rcrum pctcnda» rum, (}u^ alf iffu ChriÃe 'tn feptetn fetitiones tn-clufefunt. Hù gratiarumaétionem pro benefitijf DelÃiritualibm amp;nbsp;corporalibus anneâamtu.
Qwddtfctimenvera , falja inudca^ tionù ?
Difcrimina ifluÃria fuinipoffunt à aufs effià etttibM, impulfiuü, abteltù, adiacentibuif fed vfitate recenfentur h£C duo ;
Prius fumprum ab Eflentia Dçi.
Poftcrius 4 voluntate Dei.
Ethnici, Turci, ludæi, ctiamû iaâb tant, feinuocareDcum conditorein cÅlt aç terræ, tarnen à vero Deo aberrant, amp;nbsp;ftbi ipfts idolum fculpuntquodcom-pcllant. Vnicusçniineftjamp; folus condN tor
DB CREA T 10 NE. JI tor cÅti ac terræ, qui eft ætcrnus Pater, Filius amp;nbsp;Spiritus Sandus, quem ipfi vcl prorfus ignorant, vel contumclia affici-unt. lohan. 5. Qm non honorât Filium non honorât Patrem. Deinde de volun-tate Dei funt incerti, quia prqmifsioncm Euangelij Sc Filiuni inediatorem afper-nantur.
Vera autem inuocatio ad hunc vnum Deunââ-, Patrem Domini noftrilefu Chri-fti, patefadum mifl'o Filió S: dato Euan»â gclio.direda cd : Deinde certö ftatuit, Ce rccipi Sc exaudiri propter Chriftumme-diatorem.
SECVNDVS
L O C V S.
De cr e a t io n e, MVNDI, ANGELO RVM hominum.
(^tuiden C^ATIO?
CR E A T I o eft adio externa Dei qua Deus volens omnes res alias, , vilibiles amp;nbsp;inui fibilcs, ex nihilo fabrica-uit«
JI DB CREATION E, uit, confilio fuo, vt xtcrnam Ecclcfiam fibi conderet, à qua agnofcatur amp;nbsp;celc-bretur, Ãt in qua in æternuni habitct.
Creatio cuius perfon^e opus
Omnium triuin perfonarum diuini-tatis, æterni Pattis, Filij, amp;nbsp;Spiritus San-äi, quæ fimul oinnés res alias condide-runt amp;nbsp;conferuantjVtdteitur Vfal. Si. Vtrbt Dtmini ccelifirmatifunt, amp;Jpiritu trûeius ettiM fxertitus eorum. DeHliedicitur loh. i.Omntit fer ipfuin fabta faut.
Caiidita funt autemoniitia tfiundi corpora, ' Aon codent temporis Momente, fed ordint dijitiiclis fexdiebtu.Genef. t. 2.
Prima die, Materia cetli amp;nbsp;terra rudis ac indigeÃa, amp;nbsp;LT X.
1 i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Calum feU Orbes calefies.
111 . nbsp;nbsp;nbsp;Terra'0âPlanta.
nil. SOL, Luna amp;nbsp;caterafiella.
V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aues amp;nbsp;Pifees.
V I. nbsp;nbsp;nbsp;Terrefiriaanimantia , amp;nbsp;HOMO.
Cur conditus à 'Deo ;/«⢠mundus ?
Vniuerfum, hoc Theatrum natutse return ideo conditum eft à Deo ,amp; mi-randa
de crmatione, 53 randa arte amp;nbsp;fapientia diftributiim amp;nbsp;ornatum , vt D æ v m opificem nobis nionllrét, amp;nbsp;vrilitatibus nominiim fer-uiat, amp;nbsp;fchola fit fapicntiæ, bonitatis, pr^fentiæamp;omnipotentiæ Dei, qûi ab Angelis amp;nbsp;hominibus à Ce conditis, vult agnolci amp;nbsp;celebrari ; ijfdue vicifsim fe ipfum, amp;nbsp;omnia fiia bona impertirci iam. J. Ephef.
Ornd est l^ïouiden^ tia T)ei ?
EE-OVIDENTIAe^ aüio mentis di-omnia (erniî,amp; (unä:os euenttu futures profpictt ; Demde guèernatio Dei, quanaturam vniuerfam a fe (onditam fuÃentat amp;nbsp;etnferuat, et pracipttè (urat ^enus bumanttm, euÃadit cM-iem focietatem, punit atrocia fcelera atroeibus peinis, amp;nbsp;tandem iuÃos prantqs ornât.
Pars Prouidentia /dDETIRiHN^-T r O diuina, qua Deus omnia cernens , cun^os etia faturos euetusÃae bonosÃue malos,proÃuit: Cr bonosadiuuat, malos à utempermittit, ë'ter-minos ac metas conÃituit, qaouf^fit permiÃurus.
Haltenus de Deoereatore : nunc de Creatu^ ris, ex quibtà aternam EccleÃam Deus tligit, du emus.
3Mf
34
DE CREATION E.
Sunt créature Rationales al'u Incer-pore^ amp;nbsp;fttuiÃbiles, vt AKj'eli amp;nbsp;AnittiA henii-num : 4!i£ Corporales viÃbuâes J vt Heinities.
Angeli Boni funteflcntia: fpirituales, creatæ à Deo adioiagincW ipfius, hoc eft , intelligentes, veraces, iufl:æamp; liberæ, qaænonluntpars alteri-us fpeciei, vt aniinsc hominum : Si fiint immortaics, ordinati à . Deo, vt ipfum ce-Icbrcnt, Si fint miniftri Ecclefiæ, Si cu-ftodes piorum, Ebr. i, Pfal.34.10^.104.
Q^id funt Diaholi f
D1A B O L Ifunt ejfentiitÃiritaAles,initii create ad ima^inem DeiÃec ell, tntelli^entes,ve-races ,iuÃa amp;nbsp;libéra, fed libera voluntate à De» deÃcientes,fabtt funt hoÃes Dei, amp;nbsp;genus htima-num a Deo auulfum inpeccatutn amp;nbsp;mortempra-cipitarunt, amp;nbsp;ad omnis generis peccataóquot; cala~ mitâtes quotidie impeUunt. Quam Tyrannidem mirandoconfiUopermittit Deus, cr reprimit, rf^ ad extremum indicium, in que Diabolos omnes, vna cum hominibus impqs, in aternos cruciatus abijciet, lob. S. i.Pet. t. Pet- a.
DB H O M I N E.
3 5
QuidHOMO ?
Homo eft fubftantia creata à De o, liabens corpus amp;nbsp;animani rationalem, lt;:onditam ad imaginem Dei., vt Dcum îgnofeat Sc cclcbret.
Quid Anima ?
J Anima H o m i n i s 'eft eftentia fpi-ituali' ,creata aDco ad imaginem ipftiis» ioceft,intelligcns,libera,amp;iufta,quæeft pars hominis : nec extinguitur cum à Corpore difeefsit, fed eft immortalis.
Qu(^ junt pracipUi£ vires Anima in homine ?
Qinnc^ .Rationalis, Sentions, Ap-pctens, Locomotiua ,amp; Vegetatiua.
Qua funtpartes anima ^K^tionalis ?
Duse, Mensamp;Vo I. vntas, cum qua in ferijs motibus copuUti funt Ad F E c T V S cordis.
Quid est Mens ?
MEN Sfeu JNT ELLECTV S elf fitentM Aninuc r4tio»4li( regntfiem, iïïuflratA imre'
DE HO MINE.
in crejtione Titd^s fapieiitiiC amp;nbsp;lacis diuitt^, cjH4 lieuni amp;nbsp;Levent Deidifcernenîens redt a. amp;nbsp;pra-ua qut vitte rectrix eif,amp; n!i»ieres,erdinet}i, hoi* vixQ tvvciae gt;nbsp;cjua Ãunt principia amp;nbsp;norifiitarti~ um^ amp;nbsp;omnes res cteteras,Ãngttlares amp;nbsp;rniuerfp-les vtcunij^ cegnofiit, meminit^amp;'alia ex alijs rA-
tiocinatur, e^y rellèac fecus cehgt;ere»ti4 ccrnit Ãquot; iudicat. potemia earn ob caitjfaw pncipnè tendita ell in hontine,vt D'eum conditoretn,amp;te-Ãimoniii de Dei fapientia amp;nbsp;bonitate, toti rerum vniuerfitati impre/Ãt, cognofcat, Cr alijstogne-fcendtt demenfiret.
Qtiid est:J^oluntdisÃ
» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VOLVNTASell potentia Atiimti ratte- c
n.ilisniotiua,vtinfcholisl«q!iuntur,feu appetent (] f/sprema, ejua Hotno obiectum ab inteüebtu men- C Ãratiun^velleöâexpetere, velatterfaridr regeert f potelljVelfuÃendere acltonem, amp;nbsp;imperare ex'- ( ternis tnembris, vtaliijnidfaciantautonuttant. Jdeo autem fie eondita e^l voluntas, vt ante omnta Detiin amp;nbsp;virtutem expet at amp;nbsp;afnet,amp;inDee Utetur amp;nbsp;acquiefiat,
Q^id nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
A D f E CTr iS ÆÂ«Â»! varia fiiecies ô'foT-tna aclionuinvoluntatis^lUtnaltquodoloreautla-ticia^oniufilla; fieu A D t ECT V S fiuntmo- à tut
BS IMACINl DEI. 37' 'w valuntatit 4Ut ctrdit fetjuentes co^nitiattem^ luibut ebiectum à tnente vel fenfu ntonfiratum tfofequimur 4Ut fugimui.
Qwde^ A (jO
Imago Df. ad quam homo con* ditus eft, erat fimilitudo amp;c conformitas hominis, cum Archetypo feuipfoDeo, 'videlicet : Mens illuftrata luce ver« no-ticiscDei, amp;fapientia difeernente reôa amp;praua; amp;nbsp;voluntas liberrimoarbitrio expetens amp;nbsp;probans reóta amp;nbsp;iufta , ar-dens diledioncDei, amp;vera obedientia ctga Deum: amp;nbsp;Cor reftum, omnes ad* feäus amp;nbsp;motus Habens conformes Lt* Gl Dei. Gen. i.
Calajf. . Jnduite nouant bcniinem qui rino^ gt;atur in agnitionem Dei, Jecunduni imaginent fins, qui (rfault eum.
Efh.4â Induite nouant hamineni,qui fccundunt I)ium creatus eSl: in iuflitia amp;nbsp;fanäitate rera.
a.Car. S. Nos Vere otiines,rttte!ata fade,g(o-fiam Domini Jpefulantes, in eandem imagtpfm fransformamur, à tlaritaîe mdiiritatetn, tan-iuam 4 Domini Jpiritu.
3S nr LIBERO
Qmd LibèMi
hùrium?
UB EK F?,£ s'RBI TKI Fm
refigiiiÃc^, 6' it(j{ii!itpj.}lenrà äifcernetis èefitt lt;nbsp;ö- }na!a,amp;f4i,iiltatem Voluntitis,qua.Jionteeh' Stt aut facit, Tel aiierfatur 0quot; nc^h^it ea, qu* mens deicrniti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Qmd fuit liberum Arhitri^
um in Homine ante laffumf
rnit facultas mentis amp;nbsp;voluntatis qnapolt-'rant Angelt amp;nbsp;Homines eÃentiam amp;nbsp;volnntatem Dei cenditeris fine vUa ealigine amp;nbsp;ertöte agW-feere,amp; iufiitiam ac fancittatem veram , inqui^ (onditi erant, iuuante Deo, retinere, (}r ffonft acfenö Deo fetfecte oMire,, velab eo deficere feccare,^
Quid liberum Arhitriunt
in Homine po^ lapfm^
JE il facultas, qua mens hominis, bona amp;nbsp;nuis dull ta,feu honefta amp;nbsp;turpia, item artes mecham^ cas liberales, amp;nbsp;alias res humaiia rationis iu-diciofubieclas aliquo modo inteiligere, dificresc iüdi-
ARBITRIO.â
wJjfXSâ# amp;nbsp;vslunult; [ine coaéltone ea^/fem eb^:re *nt expetere,Ye[ aucrfari amp;nbsp;Cugere poteà vel fa f-ftndere eleclionem,C}â iinperare extern^ n:enit/Tu, vt fufcipiant altiones tum iud'nio mem is empruntes vel nenempruentes.
Sesl in rebtts Ãiririialibus, vtin prims mottt inuerfiouis adóquot; e:iin,feis re/âeneratiottüfut ipfia amp;nbsp;prima fcintilla fidei in Chriflum aceendenda, liberum vel pytius S E KV V Mfs- peccato eapti-ttuw amp;nbsp;tnt3rt'u:!m licminis A REI T R!V 31 ell »atatalis impotent!afeudefcHas ó-prauitai nien-tn eif voluntatis feeuta lapfiim Ada, cr nebifcutn nafcens: qua mens caca amp;nbsp;tenebrsspeecati oppref-fa,nec eÃentiam nee voluntatem Dei relie agno-fcere,nee viam aternafalutis fuaacte cernere po-tell: óquot; voluntas ac appetitienes cordis auerfa amp;nbsp;aduerfe Deo,nee feipfas proprüs viribus ad Deunt fonuertere sn ChrtÃumeredere, amp;nbsp;cultus Deo placentespraflare,nec quiequam altud quam pee-care pojfunt, ntfi perpratiam CbriÃi fuerint Ube-rata.
IIBÃRVM. ARBITRIVM inrena-tis ex aqua amp;nbsp;Ãiritu, ellfaiultM , qua mens amp;nbsp;âVoluntasper f Uturn Dei à feruitute peecati libe-rata,(ir adiuta per Spiritum Sanlluni ,fuo etiam conatu amp;nbsp;diligentifHon modo externos mores bo-Hefie repere, amp;nbsp;externa fcelera vitare,veritm eti-am inferiores amp;Ãgt;irirualesanimi motus,veveram apnititnem Dei, inuocationetn, patientianiyamp;e, D j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exufet-
exufcitare,fÿuere amp;nbsp;andere,amp; vitieÃs incHft4t(~ ontbuireÃÃerevelindulgtre, amp;rurfumiiDEO deficere peteÃ.
Cum autem dixerimus Hemidem ad atm Deicreatu eÃe, tjuafuerit cenformitas natura hominü cum LEGE Det: nuncdoélrinade LEGE Dei,adquain congrucre noflras mentes, ^oluntates amp;nbsp;corda oportebatjlatini addenda eïf,
TERTIVS
L o C V S
DE LEGE DEI.
Quid Lex Lei
Le X Dei funt decern praicepta : vel Lex Dei eft dodrina quamDeus in creatione hominibus indidit, poftca in monte Sina amp;nbsp;alibi repetiuit, prarcipicns quales nos efle, quæ facere, quæ omitterc oporteat: Et promittens bona prarftantibus perfedam obedien-tiam,amp; oftendcns ac arguons peccatum in hac corrupta natura, amp;nbsp;denuncians irain Dei amp;nbsp;arternas pcenas omnibus peccatapollutis.
Alia
vilta illiiÃrior Legis Det finùio proximüannis
à Lhilippo tradia ta e^.
Lex Dei eft æterna amp;nbsp;iinmota «pientù ôc régula iuftitiæ in Deo, di-'cernens reda amp;nonrelt;Sa, amp;horribiH-*'rirafcensomni difsimilirudini amp;nbsp;con-îürnacia:, qua:, répugnât huicnormæ in eft patefada hominibus incrca-'ione,amp;poftea fxpc rcpetita eft amp;nbsp;decîa-fîta voce diuina,vr fciamus, quod fit De-'â s, amp;qualis fit, obligans onines creatu-fîsrationales,amp; poftulans, vtomncs fint Conformes ipfi, amp;nbsp;damnans ac deftru-'ns omncs non conformes, nififiatrc-'quot;ifsio reconciliatio propter Filium ââicdiatorcm.
Qu.otÃuntpartes Legis Mojaica? Lres.
b Decalogus feu Lex moralis amp;nbsp;æterna, qua iam definita eff.
Leges Ceremoniales feu Ecclefî-ifticæ.
$⢠Leges Forenfes feu iudiciales.
D 3 Recita
4? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE I, E G B
^K^cita Caufiis Legis moralis.
Caufa efficicns cü immecHatc ipfc D E V s qui hane narniatn fuaf/'pientiità ' iufiitiét omnium hominum mentibtu in prima cre-attoneinfeuit, C^poflea voce fua in monte Simt à quot; altbi iBuÃrauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Materia in qua, eU primùm ipfa Mem Dei, in quaperfeä 'e luccthac fapicntia amp;nbsp;iuÃttia in lege expreÃa ,cufus raäq tn meiiiei humatiM poÃe4 deriuati funt.
Materia circa quam,ellconf0rmitasac eie-dientiatôquot; diÃunUitudoÃeu cgntumacia tetiiu natura rationalis,qu£ cum hac norma mentii diuine, in lege expreÃa, pcrfeltè congruere debebat,
hrnia ell aterna O' immota norma iaflitia in Deo ,0bligaits omnes,vel ad ebedientiam perÃ-^anhvel ad.ateraas poinat.
- Fines funt:
Primus, vtjoccat, quod fit Deus amp;nbsp;qaalis fit.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â¢
Secundus, rt Komioum natura cupi hac norma congruat,
Tcrtius, vt monfiret, accufet, amp;nbsp;æ-ternis pÅnis damnet onine pcccatum, pon congtueus cum hac norma.
Quid
D E I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4J
Qjiid Lex natur
Lex Natvrae proprijfsiniè cfb ftotitia Leiâis diuinæ, infitaaDeo natu-ræ hamanæ. vt Roman, i. dttitur: Opw leoû ^riptamincordièiueerutn. Itfumma Lcgü natura in Decalogo cotnprehenfa elt,^
Q^idc^Lex L^oÃtiuajeu ' humana^ ' * -
Le G E S Po L I T rc A E fcuPosi» T I V A E funt fcntentiæ feu leges proba-biliratione d Magi{iratibiJS latx,vi;rint: adininicula legis natujæ, vidçlicet déterminantes cirenmfrantias aliquas , in executions iuris naturægt;.vel fancientes îliquid de occaÃöiubus feruandi ius naîuræ.ncn puanantes cum iure natura-liaurdinino.
Quod e^diferimen inter
LegemDei^^j-Leges humanas i
iJifcrimina maxime illuftria funthïç lt;]uatuor:
Leges humanæ feu pâoftiuæ Magi^. ftratuumfuntmutabilcsjamp; obligant tan-
D 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tùm
44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D J! LEGI
tantum certos homines, quibus Jara funt ,vcl ad externain obÅdicntiam prx-ftandam, vcl ad poeiias corporales fuüi-nendas.
\ SedLE X De I efl æterna amp;iinmuta-bilis, Sc obligat omnes Angelos amp;nbsp;Ho-, mines, vel ad perfedam obedientiam» veladpÅnasætcrnas fuJlinendas.
Cur Ccremonia^^ Leges Foi renjes Moyfi nunc ahrogati!e Junty cum tarnen Leca^ logusperpetubre^^ , tineatur^
Ttta Palitia Moyà fr!gt;pter hanc c4uf,it»fU-(ipueaDej cenÃituta eïl, vt effet eertafejes £c-tleÃityamp;certus locus, in quo Cbrijius iuxt4 pro^ tniÃiones exbibereturfeu, vt ejjet hvjpitiunj feentUtöquot; Scbola docentü Chrifft. £t Cete.wnia aeforenfes Leges idea late funt, vt contiiserent hanc politiam , amp;nbsp;ü atetisgentibus diÃinguerent, vfy,a!ltempttt exhibiti ChriÃt. Po/lquaniauteni exhibitus eà CbriÃus, tot a poUtia concidit,óâ vn^ (um pointa etiam Cetemontales amp;nbsp;Leges furent fes, qua tantum propter tpfam pilitiam inÃituta fuerunt,extintla funt.
Std
o 55 I- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34
I Sed lex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fea Decalo^tu til tterna 'amp;
'ntnutabilis norntA fapientiA amp;nbsp;iufinut in ipft ^eo obligAns omnes creaturAi rAtiendles velada-iidie;itijm,vel ad panam.Ideo nequaqiiam abolitA (if exhtbito ChriÃo,vt Matth, s. dicitur: He» Vf-it[tluere legem, fed intplert-Impletautem Chrifins Le^ gem quatuor modis.
Primiun, Habendo amp;nbsp;prarftando'per-fföam obedientiam pro fua perfona.
Secundo. Perfoluendo pansm fuffici-entcm , quam nos ncftra inobedicntia Uicriti eramus.
Tcrtio.Doccndo amp;nbsp;illuftrando verum 6c genuinum intellcftum Legis.
Quarto. Efficiendo in credentibus no-Uam obedientiam cum lege congruen-tem per Spiritum Sanftum.
Cum Lex MoralisÃtaterna Cr immutalilis, quomodo intelligenda funt htec ditia. t. T'imoth. t. Juflo tion nbsp;nbsp;nbsp;Lexfofita.T^m.6.'tgt;don
efiii jub Lege sâ
ïuftificati fide in Pilium Dei liberati funtctiamà LegC morali, quo dad ma le-£) 5 didio-
DE LEGE DEI.
4iôionetn feu obîigationem zó xternas pÅuas attinet: fed ramen maner '.rerna amp;nbsp;immoraobügarioad obedier.riam.
Jdeo eniiH ChrtÃvs maledi^ionem Ltgis tn (e det'h U(itii^,vt in natura humana cbediintiam feMi/nr farniitatenj cum Lege Dei inÃauraret.
Hine intelitgi peteli
Quid Ãt LI^BE'^TâS CHTJSTIÃ^ 'MA
Non licentia faciendi quidquid libef, fed liberario à peccaro , abira Dei, a malcdidionc legis, à cercnionijs amp;nbsp;legt bus'forenfibus Mofi, amp;c i ritibus adia, phoris exrra cafum fcandali. ioh.s.Rutn,^ ^^.i.Epbef. J. Gal. ^.4.. s.
Qudsfuntpracipua fententi^ LegU Moralist SeU)Q^oi
Juntprdcapta T)e^ calogif
'Deezra.r , Récita.
rjj-
Ego jurn Å)ominfi5 T)ens tuïis y qui eduxi te de terra dSLoiîhabebis T)eos alienos coram
fimt virilités feu bona f opéra f rimi praicepth iuxtadeclarationem
Buangelij ?
Oftixes viïtutes «riuntur 4 cognUione feu r^»ticM^ubernittri{e,lt;jtit4ign»tinuJla tupido. iea amp;nbsp;prbnTi pmceptum ab agnitioiie P fi -'â fdiiur; î^ofum Danfinus Detu tutu : tUffernir Deunt (erto verbo et teÃimonii'i nûratuierum «« cduâio-neex ^f^^ypto patefabtum, ab emnibuf creaturû amp;cemnientic^i nuniinibut.Eil atitenthactogni^ tio eÃentia dfuina , vet roluniaîû pat^aSt autinlegeamp; temminatienibus, autin proni^io-nibwoquot; Euan^elit. Cum Eegtm Dei équot; comini-nationet
48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P R I M V M
tijtionesrognofiifnus amp;nbsp;ver4 a/in/ione ample cl i-fiictr,oritur Timor Dei.Cum autei» protniÃionetit gratit amorisDei in ChtiÃo aniplcdiniur,oritur Ftdes feu Ãduita aie/uiefcem in Dro^ amp;nbsp;viuifi-(ans corda, amp;nbsp;parteus dileäionem trga Deut» amp;nbsp;er a a proximum. Ex hcc fonte fumpta eà diÃri-bucto Virtutiim priinipriecepti,qu4s hu duobttsvo' eabulis, Tsmoris Dei amp;nbsp;Etdei^ Philippus in lotit (ompleilitur.
PÃtatun eR autem vna voce PietatisfeuEe-ligionù omnes totitu prima tabula virtutes cotn^ prahendi, fedvtillaÃriorfit explicatio,predeà etH euolui,crinplaresÃiecies diÃribui, quarumÃn' gula appellationes ,Ãtpeplures alias perjÿnecdo'' (henincludunt. Recitabinius igitur fine fuperfii-tione olco genera operumprimipracepti, Ac fiudi' , «fis hortor, vtfequentes Tirtutum definitionest' ⢠difi.ant,amp;velutn»rmas(!!r Regulas omnium con-fihorumamp;acHonuminomni vita fibi proponani-
Omnium primée Tabula
tutum cammune
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;s
nuseil
PIET AS ERGA DEVM feu
RELIGIO.
Hums
7 t I fl âI l l t fi !
5 'is gt;tl
V
PRABCEPtyj^^ blutas partes funt^ Virtute s quieadprimam Tgt;ecaloigt;' gi Legem per^-tment: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
J' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vcra noticiaDei, feu Sapientia.
I. Timor Dei, feu Pcenitentia.
H. Fides.
Ul. Dilcâio.
Spesi
'I. Hnmiliras.
II. Patientia.
'III. Pcrfeucrantia.
I^IETAS ErGA D E V M , feu à ï. I G O , cft .verum Deum, pate-[ftumin creatione mundi amp;nbsp;Verbo Ec-j '0« tradito, reâè à gnofeere, amp;: fiducia l'rifti mediatoris inuocare Si colerc, ^ntin verbo fuo præcépit, Sapientia in facris lireris idem J quod Pietas, videlicet, veraagnitio E i amp;nbsp;redemptorisnoflrilefu Ctirifti, 'liunfta cum vero timoré Dei, amp;nbsp;fide Eotius vita:obcdientia,iuxta verbum Einitùstraditum.
V^era No t I c I a De I cil effen-â11amp; voluntatcm Dei in Legeamp; Euan gelio
JO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P R i ï,i V m'
gdio patefaftam, rede agnofcere, ïuxta , verbum per prophctasamp;Apoflclos tra'* i ditun, amp;nbsp;ceiti'sa-c illuftribusteftimenijs ( mir?.CUIcrum,vt educrione populi Ifrael f cx Acgypto , refufeitatione mortuoruin t Si limilibus coafirinatutVj^
Peccata pv^nanriafiint Calico amp;cacit/ts mifi' tü iguerMtts Deam , omnes falÃt epinignts it effensia amp;nbsp;Valiintate Dei, non cen^ruenreictinf verboper prophetai óâ ApoÃolos tradito, videlüd Pthnica, Pbilofopliict, Turcitd, Judaicit, o)Md iarefes, corrupte^ Euangel^, blajphemiit.
»J
Timor de i cftcxpaucfcerccon-' fpeduiræ Deiaduerfus pcccatum,amp;fi^ liali metu irx ac iudicij' diuini vitarede-lida, amp;nbsp;fe reüerénter Deo fubijccre, voliintate ac verbo tgt;ei omnia omnesadiones, in vita fpiritualiamp;c*' wili giibernare.
Pxtreinafiint,Sécurité,feu tjfefne (ara,ûâ ti.moreirlt;t edict] diuini : amp;nbsp;SuperÃitio treff' fr dans timoré, vbi nonefbtimor. Hocautemneliigt; fi pTitdet Dei timor, vt omnes alios timorés (onttW fr namus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1?
Fides efi noticia omniumarticB' lorum dodrinæ Chrirtiahæ, amp;nbsp;aflenfuS t quo amplediinur totam doftrinam ;*fr Dco nobis rraditain, amp;nbsp;in hac Proinift* onem grà tuitæ reconciliationis , doubl'
P K Aï C s P T'V M. y I
dortanfije propter Chriftum iredîato-tein, e.T: ïidncia acqiiiefccns in rr.iferi-eorùia Dci pi opter Fiiiiim mediate rem promifi'a,amp;; certo ilatuens, iîbiipfipcc-1 cara remitti propter Chrifliim.
Pcccata pugnantia cnm fide funt .*
Dubitationes Epicurett amp;nbsp;.^cailemiaei deDeoi ' ie Prouidentia, de certirudine dectrinlt;t per Cbri-Ãum amp;nbsp;ApoÃeles tradita.
Diffidentia erga Deum.
Dabitare de retaiÃiane peccatorum, an
gt;nu^iin Gratta Dei,anDeoplaceanius.
Delpcratia.
Confidentta feu prafumtia. ïiduà a huinajiorum auxilttrnm.
Superflitio. * idagia.
Dilectio d e I c(l ardens in-cendium amoris, quo mens amp;nbsp;voluntas, ^f^ita DÃeâione Dci erga nos, quamx quot;'ifl'o Filio declarauit, vicifsim Deum
â^Ompleôitur,amp; fcfe Deo fubijcit amp;rfer-'â at oinnia mandata Dei cum quadam '^titia acquiefeentein Dco .vel Dilcftio obedientia vniucrfalis iuxta totam
11'' j5:
Legem,vtdicitur,Rom. 13. Diledioeft : 'öipletio legis.
feccata pugnanha funt omnes praua incli-^itioncsjOdtum Dei,Stupor noÃrerum petlotum â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non
5t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P R 1 M V M
Hon fentiens ardentes dileitionit, deuï^ â¢mniumeateraramvirtututii extrema. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
S p E s eft certa expcäatio vitæ xter-næ, iuxta promifsionetn in Euangelio expreflam, amp;eftexpedatiomitigationis calamitatum in hac vita, iuxta confdiiiin
T.xtrema lidei amp;nbsp;Speifant, Dejperatio â Frafumtio, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Hv MILITAS feu T-tTrcJvofjifocruv« eft virtus , qua in timoré Dei agnofcentcs propriaminfirmitatem non fuperbimuS) ⢠led veto corde nos Deo,amp; in officijs no- ] ftræ vocationis jfiduciaauxilij diuinio- I gt;nbsp;beundis,amp; præftanda in pccnis amp;ærum- | nisobcdientia,amp;exhibcndo alijs hono- lt;nbsp;redebito, fubijcimus.
Extrema fant, Eiäa feu Ãmulata huniilit^^t ! érSFPERBlÃ^ qua eâftne timoré Dei, d fine agnitione infirmitatis propriafefe admirafi ' amp;nbsp;ma^nifaeere, propter certat dotes, proprit fapientia aut Vtribus tonfidcre, amp;nbsp;alios de/ptcere, , amp;nbsp;cum acà dunt aduerfa, iraf, t Deo tanquam t^â J punienti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Patient IA cft virtus, quæ i^ ' doloribus amp;nbsp;ærumnis moderate amp;nbsp;pla- ' cidè ferendis rcucrentcr fc voluntati Dei fubijcitjiicc inconcefla auxilia qu«-rit,
PRAECEPTVM. JJ rit, fed fide ftatuitDeum fibi procipium elTe, amp;nbsp;petit Sccxpcdat auxilium Dei, tnitigationem ac libcrationem, amp;hac fide amp;nbsp;fpe dolorem lenit, amp;pacemaclæ-ticiam in corde fentit.
Partes Chriftianse paticntiæ funt Timor Dei amp;nbsp;Fides.
Ixtre}K4 funt Jnipatientiu, amp;nbsp;Ujjnxriûc/t tolerantie truà atuumfiontt acterfitorunij vt ia fiageBiferû, eremitisamp;ftmilibui.
P E R S E V E R A N T I A eft in VCta agnitioneDei, amp;nbsp;fide in Chriftum , con-ftanter amp;nbsp;pcrpetuo vfcp ad extremum vita: fpiritum pcrmanerc.
Extremafunt, Defeltioa Eide amp;nbsp;Fertina^ tia in opinionib. i!np^s,aur fuperflitiofis (ultiLus.
Extrema communia, feu peccata pu-gnantia cum tota prima tabula funt :
Epicureus, ac Cyclopicus contem-tus Dei.
Idolatria eft vel fingere ali-^uideffeDcüm.quod non eft Deus.- vel Honorem Deo proprie dcbitumtribue-cuicunqj rei, qua: non eft Deus : vel alligare Deum ad aliquam rem, ad quam ic ipfe non alligauit fuoverbo;vel eligere ^inftituere cultus fine verbo acmanda-
E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to Dei,
54 PRIMVM PRAECEPTVM.
to Dei ) amp;nbsp;confidere his cultibus, qtiod prof ter cos Dtus nobis propitiusiit Si benefjtiat.
Sunt enim Dij «llicni, non tantum fiel a H jnicorum numina, amp;nbsp;Status at Imagineïqaa i:oâantitr,fiedin ^^cnereomnia tjuapluf aniamui amp;nbsp;timemKsqu im Deumjamp;quiL'Us confidiiuiu ma-git guà m Deo.
Hy p o crisis eft fimulatio pi-ctatisjiuftitiæ amp;nbsp;fanditatis externæ, cum ramen cor fitfine vero Timoré Dei amp;nbsp;fi-nePidc, plenum dubitationibus, prauis inclinationibus amp;nbsp;aftedibus jfuperbia» admiratione fui, amp;c. i
ScA-tiiiALVMcO: autfalfa do-drina, ant malum exemplum» quod glo-riæ Dei amp;nbsp;faluti aliorum hominum nocet, vel quia feducit alios, vel quiade-terret alios ab Euangelio , vel quiaprx-bet occafioliem maledicendi Euangelio amp;nbsp;Ecclcfiae, vel quia alios ad imitationem inuitat,vel quia ferit alia plura pcccata.
SECVN-
SbCVNDVM P R a h C h P. 5J SECVNDVM ' PRÃCEPTVM.
afjùmes nomen Tgt;o^ mini 'Dcitui innanum»
rirtutesjeu bona oi^cr^fecun^ c/i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in quibus confiftic
verus vfus nominis Diuini. '
1, Vèra inuocatio Dci.
ÃI. Gratiarumaâio. ni. Veraprædicatio.
Il IL Conftfsio.
V. lufiiirandum.
Ve R A Invocatio Dst eft vero motu cordis amp;linguæ , à vero Deo patefâfto inpromifsionc Eusngc*. lij amp;niifl'o Filio, petcre amp;nbsp;expeétarc bona æterna amp;nbsp;corporalia, amp;: rcpugnan-tem diibitationi cerso ftatucre, à . Deo rccipi amp;nbsp;exaudiri prcces, iuxta ipfius promifsionesproptcr Christvm tnediatorcin.
ExtTtW^
SECVNDVM
Txtrema funt, OmiÃio inuocanenû,fiigt^i éâ efeitans precati», qualis eH omnium wflrtDm amp;nbsp;omnes falfit inuotationes, EtJnüct, Turcia, PapiÃicx inuocatio hominum mortuorum.
Qk kt: 1 K-ikv 'M. ACTIO cft mente amp;nbsp;voce confiteri, quod bonafpiritualü ie corporalia non cafii oftevantur , nec noftra fapientia amp;nbsp;viribus tantum pa-rentur amp;nbsp;conferuentur, fed quödDeus veré omnium beneficiorum aiitor üt,8c proptcrca vero corde fe ei fubijcere amp;nbsp;o-bedire, vt Deus gloria ornetur, ie plures ad veram agnitionein Si inuocationeffl Dei inuitentur.
t.xtrtm» funt, Tnorjtitudo, amp;nbsp;fmuÃ4ti gratitudo, qualü esl Pharifei, Luf. 18.
Ver A p R A E DI c A T I o eftdo-örinam à Deo traditam,Legcm Se EH' angelionvel in publico minifterio, vel alibi, pro fuo loco amp;nbsp;vocatione,reâè amp;nbsp;pure docerc, Se corruptclas dcxtrè re* futare.
Extremefunt, Corruptellt;e doärinlt;t, Hitre-fes, Neglij^entia in docendo^iCurioÃtof in trapan-dis mxterijs non receffari^.
C o N F E s s i'o cft veram de Deo doélrinam conftantcr profiteri, nec ab-ij'cere earn propter terrores, odia, fnp-plicia»
PRAECEPTVM. 57 plicia, vel gratiam potentum, propter hunc finem, vt Deo obtemperetur, Sc ne VeraDei noticia in terris extinguatur.
Ixtrema fuut, Defellio ab Suangelio, amp;nbsp;^ertinaciatncaufis 'tmpijs.,
V M eftinuocatio veri Dei, qua pctitur, vt fitteftis, nos ve-ta dicere, amp;nbsp;fciierè puniat inentientes. JExtrema fiint y ^triuria, amp;nbsp;fuperÃitiefa ob-feruatio imp'torum iuramenterum.
TERTIVM
PRÃCEPTVM.
Metnento dtem Sab^ i bau SanUifices,.
QwdÃgnificatvox Sabbati ?
! Sabbatvm, Ebræis quictcm,â I feu ftholam amp;nbsp;otium ad Audi a dodrinae j de Deo, fignificat: m fepttma hebdomada ' diej « Dee ipfe in prima (reattone deÃinatafuit.
E 3 CuiL
58 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tertivm
Cur lata cH Lex de Sahbato ?
Septem caufl'r funr.
J. Veluit Deuf diem Sabbatifingulis hebdöm^» dit ejfemanimentum doblrtn^t decreatiune mundi fix dtÃiiidtit diebus ferfiiba, à qua die 7 Deus ri' quieuit(Genef. 1 ajnec foftHeminem firtnatuni, tilios mundos, nee altos nouas animontium fieci/s (ondtdit, v( Hominem ejfi^extremum amp;nbsp;fimmuut opus, in quo SjbbatHgt;nagerelt;^adquiefierere-lit, Deus demonÃraret.
Cum outfmtn Sebolit perpetuum Sabbatum fiu otium Ãitdijs dtllrtna de Deo deÃinatumago-nius : Prostpua etiam noÃra curaÃtiVt Sabbatunt treationis rtte celebremus, óquot; TeÃinionia de Dee (s ttto hoc pule berrtmo natura rerum à Deo cre-ata tbeotro nobisprepafita,attente contemplemur, eirdoclrinam decoilo,Ãellis, elementis ,plantit, o-' etimanttbus, amp;nbsp;humanaantmaér corporis natura,Ãudiofi difiamus.
11. Vt commonefaceret de l^abiato AnimaÃi-rituali, quo d noÃrit operibut amp;nbsp;cupiditatibus rt-(tofis quiefientes, d Deo nos doceri amp;nbsp;agi petamtu amp;nbsp;patiamur: pracipui in Scholafanitacrucis, quietts (Irplacidis animit Deumpre fua veluntate paterna nobiÃcum agereÃnamus.
lll.Vt
PRAECEPTVM. Jp
11Ã. Vtferpetuam amp;nbsp;aternam ijuieteïti, otnni labor e amp;nbsp;dulorevatanrein , amp;nbsp;perpétué celebran-tetn Deunt jfi^nificaret. Ebr. 3.4.. Efa. 6^.
1111. l't nos de Sabbato redetnptionü feu quie-te Eil^ Del tn paÃione amp;nbsp;fepulchre, qua nebis honorem aternt Sabbati in lapfu amijfum reÃituir, admoneret.
F. Oecentmica eÃ,vt hominesc? iamenta pro-teritorum dierum l.iloribus defati^ata amp;nbsp;fcjÃt feptimidiet otie amp;' auïeterecrearentur. Deut.
f î. Ff menimentum eÃet liberattonif exfer-uituîe Ae^^jptiacaiamp;Gratiaram acliortisDeopra-Ãanda pro quieteà laboribus, quos in Aepyptogra-utà acpeneintcferabtlesÃuÃinuerane. Deut. s.
V Et pracipuein tertio pracepto conÃderan-da, vtÃngulis hebdemadii Ãeptima die hommes ad dtÃendani 0quot; propagandatn Legem Dei amp;nbsp;pro-miÃtonesde Chrtflo ,amp; ad communem precatio-Vem amp;nbsp;gratiarum aclionem amp;nbsp;laudes diuinae (onuenircnt. Id ettim eS SabbatumÃanblificare.
Junt igititr bona
operdi^ in tertio quot;^Pracepto mandata f
Sex funt;
Ã. Sanctificatio Sabbati feu conferuatio minilberij,
E 4
T E R T I V M
11. Fidelitasminiftrorumfcudoccn-tium.
11 r. Diligentia aaditorum.
1111. Reucrcntia amp;nbsp;obcdientia erga mini ft ros.
V. Liberalitas bcnignè contribuens adconferiiationcmminiftcrij.
VI. Pia obfcruatio Ccrcmoniarum in Ecclçfia.,
SanctificatioSabba-Ti eft prjeluccnte veto timorc Dei amp;nbsp;fide, diem minifterio docendi amp;nbsp;adminir ftandi ceremonias diuinitiis inftitutas deftinatummon prophanis led fanôis o-pcribus.hoc cft.doccndæ amp;nbsp;difeenda; vc-rx de Deo doftnnæ, pablicæ precationi. gratiarum aótioni, vfui Sacramentorum» amp;c. tribucce: nec in. otium prorfus iners amp;nbsp;ignauum, nccin corporis labores, ali-ofue prophanos vfus aminifterio abdu-centes collocate.
Huiccognata virtuseft Co n s er-vatioMinistrriiEvan-G E LI c I, quod eft officium pradican-di in publico Ecclefisc cÅtu verbum Dei, amp;nbsp;légitimé adminiftrandi Sacran enta, inftitiitum à Deo, vtperillud veramfui agnitioncm, fidem,inuocationepbamp; cx-teras
P R AE C E P T V M. ë I
feras virtutesipfi placentes accendat, Sc ' otnnia beneficia Chrifti ac artcrnani fa-lutcm Euangelio credentibus imper-fiat.
Peccatumpugnans cutn tertioprecepto, eit ^fophanatio Sabbat'hvelpernegleétionemÃâcon-^tmptionem miniflerij, velfuperftitiofam obferua-tioneni Sabbati ludaicam, aut tramformatiaiietft ^iniÃer^ in régnant munditnum.
Fidel iTAS Docentium eft vir-tus, qua miniftri Ecclefiz, confcijfibi niediocris pcritiædoârinæ Chriftianz, officia fidi difpenfatoris myftcriorum bei omnia,in docendo,arguendo, con-folando, exhortando, amp;nbsp;veræ pietatis ac Omnium virtutum cxemplo auditoribus præluccndo,diligenter amp;nbsp;fedulo obeunt, amp;nbsp;conftanter tuentur.
Extreni4 pint : Jnfidelita(,vel ignara dobbri-^i,vel négligent in officio; Vel nimù anxietate feu ^oiiîatione proprieimbecillitatii deferens miniÃe^ ^iutn.
Diligentia Auditorumin îüdienda amp;nbsp;difeenda dodrina,amp; crebro Vfu Sacramentorum, amp;nbsp;obedientiadebi-fR minifterio przftanda.
Extrema communia pint, UegUgentia amp;nbsp;^»ntemptus debtrina amp;nbsp;Sacramentorum : amp;nbsp;Su~ tâÃitif.
REPE-
(? 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T R R T I V M.
Rev F. RHHTIA amp;nbsp;OlïDIîH* T I A crgaMiniftros, in his quæadmini' fteriumpertinent, videJicer cum propo-nunt præcepta Dci, annunciant confoâ lationein Euangelij .adhortanturad bona opera, excommunicant contumaces-Luc. i y. Qui vssaudit, tficaudit. Ehr. i ^.Obi-diteprapofitu veftrii^amp; obtemperate.lpà fniin vi' gtlancpro animabiu veÃrü, rtcumgaudieamp;nott gementts officium fuum faciaift^
Extrema funt: Contemptus amp;nbsp;centumacia ad' u'erf'su miniflros, amp;Ãmulatio arte premenr mim' Ãerium. Et impia ebodientia in ctrruptelù dcüri' na aUt traditionibiu impijs.
Qo-^it-Bci-Rvtio^ä confcrua* tioncm minifterij Euangelici, aicndos doccntesinTempIis amp;Scholis;Ãcutlfra' elita quorannif viritim didrat hmon,(!!r pnmitiat, decim/u.^ primogentta, partes vicHmarü^ó'c.mi' niÃrü EcclefiafuÃentandü conferebant, in no' U9 teÃamento Dominus ordinauit,rt qui Euangt'^. Hon annunciant, tx Euangtlio viuant,
Extrema funt ; EÃhilconferreffiedpotius tit' fere bona miniÃris EccleÃa ab alqs attributa, vt multi principes, nobiles ó'ruflici Euangelicifaci-unt : aut profundere opes in Epicuraa aut tdola-i trtca collegia Canenicorum vel monachorum.
r lA
y R A E C E P T V M, 63
Pia 0 e s î r V a t I o cere mo lt;-X I A R V M , qiiæ itiftirutæ flint, vtper Ws innotefcat alijs doôrina de Deo, amp;nbsp;fint fignaEccIcfiæ, amp;nbsp;ncrui pubÃcormn Congrefliium ,vt omnia in ijs deccntei ÿz ordinc gcrantur.
Extrema funt, Jifipietai ontenmens omnet (erem:iniaf public as : amp;nbsp;fuperÃitiefa obferuatt« intf lorum rituum.
Quid de Ceremonijs in Ec'^ deÃn jentiendum
C E R E M o N I A E in genere funt ^cftus feu adtiones externæ incurrentes â¢n oculos velalios fenfus cxternos,ordi-Hatæ ad certos fines.
SuntqialixDiuinXs foa à Deo manbarse , vel in veteri Teftamento, vt circam^ facr 'tfic 'ia Mofaica, ejuafueruntÃ^na fra~ ^iÃienü amp;nbsp;Tjipi beneficioruw ChrtÃt nota ve-EccleÃa, nbsp;nbsp;vincula ac ntruipublici miniÃtr^
M in noiio Teftamento, vt BaptiÃnus amp;nbsp;^aiia Domini, quorum fines infra recirabiiftut. , Aliæ ab hominibus in Ecclefia Dei *nfl;itutse,^alt;M P4«/wtraditiones humanas ''lt;'fni»at,qua vel psilim puonant 0â probt bit a pint verb»
g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TERTIVM
â verbo Dei, vt inuocdtionet amp;nbsp;ctiltusflatudrum amp;nbsp;hetninuni moïtutium, bîïijfdpro defnndü, indnl-gentidjamp;c.velfant AD lA P H ORAE,e}aas Dem in ]pecie nec pmcepit necprohibuit, amp;nbsp;fiid ndîuïd libtïum e^ feruare aut nanferudre : DdYumalid funt vtilcsad bonumordincni Se. difciplinam feu pxdagogiam rudîo-rutn, Slt;ad tranquillitatem Se dignitatem publicorum congrcfTuum ornandam : vt crdindtio tetuporam, loeorum, lectionum,precum, Cdntianum in pablicit congreÃibtu, Cdtechefis felt exdmen rudiaru}n,ritmpublicd Ordinatienü euttt impeÃtiane nidtiuitm, rittu copuldtionû]ponà amp;nbsp;Jponfe, deduciiones fttnerum citm p^i (dntùii, i^e. AUttfuntludicrtcvei etidt» pdldm fupcr-ftitiofæ , vt ridicultt geÃieuldtiones facriÃ-culornnt in fdcris, proeeÃiones (nm Ãdtuif^ eir-^ (umduêtio dÃni in diepdlmdrum, DepoÃtio erit-fit in fepulchram amp;excubia, veÃiou 0â rafurA lienAchornm, amp;c.
Des titm,. efÃprepter infirnios amp;nbsp;deciles,dli' gudntiÃer vnd ferudre licet, nefubita dut intent-peÃiud abrogdtione veteram rituum,quibus dÃue-uerant^ db Eudugelie deterredntur : (Rom. 14- ) tdmen nec bis Indicris, nec ritibus reuera adiapho-ris dÃuendd esl opinio, qued Ãnt iuÃitid cordtn Deo , aut cultus Deiperfefe, autneceÃarq adÃt-lutem , aut opera meliora quam ea, qua Dem in. Dtealogo praeipit.
Cum
PRAECEPTVM. tfj
Cûm pracepta T)ecalogifint aterna immota^cur Lex
de objeruatione Sabbatbi Chriflianis abrolt;^ gata eil?
L E X de Sabbato partini moralïs eft, quodad genus, hoe cQ, ad conferua-1 tionem publiciminifterijattinet; partim ceremonialisjfcilicetquatenus rituinfe-ptimi diei præcipit, qui vnâ cum ezteris â ccremonijsMofaicisabrogatus, amp;in lo-; cum eius prima dies hebdomadac fubfti-^ütaeft, qua Chriftus Dominus ex morte ïefurrexit.
QlVARTVM
PRÃCEPTVM.
HonQrnLatrcmamp;Ma^ ^rem.
£ ô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q_V A R T V M
QmcIHonor?
H O N ü R eft cotrprobatio alferîiis» tnbucits ei praâftantizm proprer diui-numaliquodbonuin, amp;proptcrea reue-renter fe ei fubijeiens.
Suntautempartes Honoris^ parentibîis, magiÃratibui ^-praceptoribtis debiti.
t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A^nofeere tetuni ordinem amp;nbsp;offieia p4reHââ
tu»t,gt;H4^tÃr4[Uiim,iiiduurn, amp;pritieptarunt ef( । opera dia'yia , (jua à Deefint tnÃitHta ó'eoitfef' t uetitur ; amp;nbsp;i» hu lucere ac cenÃici fapieittianf ( nei,iuÃi[iam,acbonifatein ergagemu hutnanutif' i
Hmorifiea eomprvbatio Perpnaruntja^nO' feens ipfaeperfuiiof parentum ^fideliumpratepte- i ruw amp;nbsp;falutariuwprineiputn eÃe Dei munera amp;nbsp;4 Deo itluari. Reuerentta amans polttieut» c ordinew cs~ perfinas, ac fe eis fub^cà ens nbsp;nbsp;pradi- jj
eatis dona Dei. Gratiaruma^iopro hisdoitü j] Dp«, j. Precatiovt Detu resamp;per/oHas,piBspa' rentes amp;nbsp;maoiÃratus feraet, re^at, amp;adtuue{gt; d. Obedieniia débita. Candor amp;nbsp;aqast/ts in le^ibui aäionttns nia^iÃratuum Gquot; paren' ti
PRAEGEPTVM. 67 tuin iuditandâ. S. tTrn'm^a aliguas infirniifa-tci amp;nbsp;tKtuos eis condunans. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Qua juut minutes feu bona opera Quartipra-cepti ?
I, Pietas feu PhiloHorgia.
II. luftitia vhiuerfalis, feu O bedien* tia erga leges.
Ill, luftitia diftributiüa.
IIII. Sedulitas,
Gratitudo.
\ ï. Reutrentia*
PlE TAS fcUPHILOSTORi e I A eft virtus, quæ parentibus amp;libc-hs,amp; caetcris fanguine iunâis, tribuit conuenientem honorem , amp;nbsp;débita officia.
; Peccatapu^nantid cumpieta'efunt AÃor-t IJm, IndalgenttA amp;nbsp;Jmpteras,
IvSTITIaVn I V F. RSALIS ftl obedientiaergaomnes Leges amp;nbsp;ma^ iïiftratus, in focietatcpolitica, quxho-quot;eftis legibus regitur.
Qutde^ T^olitia ?
, P o L I t I A eft légitima ordinatio eer-ccetus hominü honeftis legib.cum norma
6 8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A R T V M
ma legis nature congruentibus confo-ciarijin quo per certos magillratus legibus ordinatos, iuxta certas Icgcs , reti-netur difciplina amp;nbsp;pax, propter hune fi-nem,principalem, vt in pace ciues fint quà m beatifsimi amp;quà in maxime inter fe amici, hoc cft, vt doceri homines de Deo, amp;nbsp;educariac inlHtui foboles, ho-neftè régi difciplina, amp;colligiD e o x-terna Ecclefia pofsit.
Quid Magiflmtus
Magistratv seftguberna-tor Dei ordinatione conflitutus, vt fit nutritius Ecclcfiæ Dei amp;nbsp;ScholaruiTi,amp; fit euftos difciplina:ac pacis,iuxtaleges natiiræ amp;nbsp;congruentes leges, amp;nbsp;fit executor Icgum ;,puniens pÅnis corporalibus contumaces, amp;nbsp;defendens contrainiu-llam violcntiam obedientes.
Ixtrem^ iuÃitia funt, Inobedientia feu fon-tumacia,feu centeniftiu fuperioruM tna^iÃratu-um 0â Leguw, Seditia, ôquot; SuperÃitiofa ebferuA-tio quorum Itbet Itgum.
Iv s, T 1 nbsp;1 K Distribvti-
V A cft, quæ proportionc Geometrica difeer-
PRAECï PTV M. 6'9 difccrnit g ra dus perfonarum amp;nbsp;ofïïciof rum in vita, amp;nbsp;fingulis conucriicntem locum amp;nbsp;honorem amp;nbsp;conueniens munus attribuit.
Extrema funtconfuÃograduum, Tyrannie^
St D V 1. n AS cdiuftitia.fuoscuiq^ laborcs attribucns, amp;nbsp;inclinans volun-tatem, vt diligenter, fidcliter amp;nbsp;conllan-ter, propter Deum amp;nbsp;communem falu-tem, faciat labores vocationi conucni-tntes.
Extrema funt, I^/tauia amp;nbsp;trmxfeu cur'tgfitas,
R E V E R E N T IA eft virtus, qua tri-buimus alijs fuiOT locum, amp;nbsp;dona Dei in alijs agnofeimus Sc magnifacimus,amp;a-gnofeentes noftram infirmitatcm,tïos eis fubijeimus, amp;hanc fubicäioncm exter-nis fignificationibus dcclaramus.
Extrema funt '^ Superbia (imtemnetu alief^ amp;nbsp;ajjentatio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-,
GRATiTVDoeft Iuftitia,quat bene meritis debitam gratiam, cumanimi beneuolentia, tùm alijs officijs reddit.
Extrema fuMt,Jngratitudo,amp;Ãmulatiegra~ fitudinit, qua fit rebfu inanibut.
QVIN-
Ctv I N T V M
aVINTVM
PRÃCE P TVM. '
ISLon occides. .X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i 9
Qui!e junt virtutes jeu hona 'operaQuinti ⢠pracepti
Omnium Qmnti præcépti ac totiiis ferè fecundæ tabulæ virtutum commune genus eft :
DILECTIO PROXIMI.
Huius partes funt : ï. luftitiaparticularis.
II.* luftinapiinicnsfcclera.'â'
III. Fortitudo bellica, un. Fortitudotogata. V. Patientia Philofophica* VI. Manfuetudo.
VII. EnI El K E l A.
VIII. Mifericordia* IX. Candor.
X.APUâ
PRAJCEPTVM. 71 X. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Amicitia.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s â â ; .
XI. Fidditas, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.?â
XII. Studiumconcordiac.
X11L Humanitas.
XIIII. Ncmefis.
DlLECTIoPROXIMIcft præluccnte vera agnitionc Chrifti amp;nbsp;fide ftatuente fc à Deo gratuira bonitatc propter Filium diligi, vicifsini fe Deo fubijcere, ac obedire, Si propter Dcum alios homines vera beneuolentia com-plcdi, Sc detrimenta eorum arcere,amp; pro virili cis benefacere,quibufcuntgofficijs poflumus.
Pugnant eum DiltlÃione, Maltuolentin OJium/nuidM^Sitnulatiobentuolentu amp;nbsp;exte-r4 fequeatium virtutum extrtma.
IVSTITIAPARTICytA* R I s eft vTrtus, quse nullius corpori', fain x vel bonis nocet, vi aut fraude,fçd dc-bitum cuiep reddit, Sc fcruat xqualita-^ tem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;I
ftccuta ofpofita fiintj ïdJVRI A,qux té, vel vi vel deferttene, vel fraude, alteriut cerpm, famam, vel bena Iederefrue iuÃa caufit.
P ET y LANTI A,qua fine vBe eaufia ali^ «icontumeliaaffictt; ó'pro deleitaniento habet elijsdamnum dare,vtlquaÃibetemtumtUa affi^ eert.
Ã!lE
Q.V I N T V M
N ï jQy r TI 4 e/7 leuitas, fiae cum4rt«rum iniur^âs,Ãtttcumlitiäimbits(ontun' {la ,Ãuej^ratü ludern.
£xceÃgt;u ell Summumiutfeucalumniofum-IvsTiTiA Diftribctiua in magi-(Iratibus, afficicns fcelcratos pÅnis.
Xxtremafunt, Crudeliras amp;nbsp;indulgentia.
FoRTiTvDoeft virtns, propii-gnatrix luftitiæ.fufcipiens peric ula amp;nbsp;laborcs pro dcfcnfione Ecclcfix, patriar» honcftx difciplinæ, coniugum , liberorum, amp;c. amp;nbsp;non abijeiens animum in re^ bus aducrfis, ncc efterens animum in rebus fecundis. gt;'lt;
Extremafunt, Timiditas deÃrenie0s,ijHil/Uf debetur defenÃo, amp;T emeritas aecerfens pericula turn necejfaria, amp;nbsp;non depellens ea relia ratione.
Fortitvdo Togata, cd con-ftantia animipcrfeuerantisin propofito honcfto refte fufcepto iuxta vocatio-ncm,5f tolerantis imurias propter ho-neftam cauflam, amp;nbsp;éxcelfo animo defpi-cientis voluptates, honores, corrupte-* las, opes,obtredationem, inuidiam vir-tutiscaufla, ita videlicet, vt propter hzc impedimentapropofitum honcftum non abijciat.
Extrema
P R AE C J P T V M. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73gt;
Extrema funt, Molltties animi, iniuÃa per-^ tinacia, amp;nbsp;Stoica morofitae.
Vicina virtus cft P atientia Philofophicajqux obedit rationiin tolc-randis iniurijs ôc oir.nibus rebus aduer-fis,amp; moderatur dolorem, ne opprimât naturam, amp;nbsp;neimpcllar, vtcontra iufti-. tiam,conftantiam, modeftiam, vel alias virtutes faciat.
Extrema funt, Impatientia, amp;nbsp;Stupor.
'Maüsv^tvdo eft virtus, que moderatur iracundîam amp;nbsp;vindiôe cupi-ditatem, rcmittit offenfiones amp;nbsp;condo-nat etiam veras iniurias , publice con^ cordiæ caufla.
Extrema funt, T racundia ,OdiHm, amp;Lentitaf^
Vicina amp;nbsp;fcrc prorfus eadem virtus cft E n I EI K E IA feu à ct-V I T A s , que in perfequendis iniurijs remittit aliquid de fummo iure, amp;nbsp;tolérât in alij's multas infirmitates, vt morofîtatem, iracundi-amgt; fegnitiem, leo'Xu'jt^ayfj.oa-có^ gt;nbsp;auidi-tatem glorie x Sec. publice concordie caufla,amp; anibiguè faftanon calumniofé in deteriorem partem rapit.
Vicinapriori, M ise ri c o r p i a cft virtus,que dolore afficiturin aliéna
F 3 cala-
7 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q-V I N T V M»
catamitate, præfcrtim bonorum vel Ce-duftorum hominum , ÿi probabili ratio-ne lenit pænas, amp;nbsp;opitulatur mifcris : vel propter luftitiam, vt cum fæuitur erga innocentes: vel propter bonitarcm re-laxanten aliquid de fummo iure, vt Deus iniferetur generis humani; vel quianob-is «juocçin communi forte aliorutn niifcri-» cordiaopus cft.
Ixtrtma funtf CrudelitM vtlAsofjia » aliène calamit^tu tTrixot'ftKexi'ôi, Jndul^eKtiA, nonpunire(um eHpunttndum, aut non est i^nofiendum.
Can à O a. cft virtus volens bonis benè cfTe, amp;nbsp;lætans eorum rebus fccun-dis, amp;nbsp;approbans aliénas voluntates probabilirationc,quâcdam ctiamambi-t gua fledens in meliorcm partem.
* Extrema fnnt, Maleuolentia, Sujpicacitof^ Liuor,amp;flulta eredulitas^
A M I Ã 1 T I A cft virtus pro vera beneuolentia reddens veram beneuo-lentiaiii, amp;nbsp;pariens mutuam communi-cationcm ofnciorum amp;nbsp;reruin liberalem virtutiscaulTa.
Extrema pint, Inimidtia, Odtum, Simulatie befuueletttia^ t '
1/:
Fid b-
F R A E C E ? T V M.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7ïâ
Fi D £ L I T A5 cftconrtantiavoluntatis in vera bcneuclentia amp;nbsp;omnibus officijs amicitisE debitis. ,
Ixtrema fuut, Petfidia, amp;nbsp;Ajfenutio.
Stvdivm concordiz feu eft virtus, qux humiliter de fe fcnti-ens,amp; frcnansacmoderans iraçundiam, amp;tolcransaliorum infirmkates, amp;nbsp;con-donans ctiam verasiniurias,tuctur con-cordiam , amp;nbsp;cauct, nc pugnct dcvlla re non valde ncccflaria, ne publica tran-quillitas Ecclcfiz amp;nbsp;Reipub. turbetur.
Ixtrema fant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;Ifntitas.
H V M A^N I T A s eft copulatioiu* ftitiz cum virtutibus mitioribus amp;nbsp;fua-uioribus , cumcomitate, manfuetudine, iTTUMiat afFäbilitatc.
l^xtrema funt, Mirefitat, non oÃettdens tUa fignificAtionem btneuelentitc tr^mlus amp;nbsp;Lettin fM.
N E M E s I s vel Z E r. V s cft in-dignatio aduerfus turpitudinem, feu iu-ftus dolor propter admiffum ab alio fcc-îus, amp;nbsp;cupiditas depcllendi illud ac pu-niendi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
S E X-
4
â¢^6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SEXTVM
S E X T V M
P R Ã C E P T V M.
Non mÅchaherù^ ^irtute^Sextipracepth
I. Caftitas.
II. Vercçundia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
III. Temperantia.
Castïtas feu Pudicitia, cft vir-tus, retinens mundicîem animi corporis cum voluntatc Dei congruentcm, amp;nbsp;vitans omnes libidines à Deo prohi-bitas.
Castïtas vitæcÅlibiscftmun-dicies animi amp;nbsp;corporis fine commixti-one amp;nbsp;contaminatione corporuin, amp;nbsp;fine vllo fcminis abufu.
Castïtas Conivgalis cft corpus fuum vni coniugi caftum amp;nbsp;fanftum feruare, feu leges coniugij diui-nitus inftitutas,. reuercnter tueri.
Eft autem C o n i v g i v m légitima amp;nbsp;indiftblubilis coniunftio vnius maris amp;vnius fÅnünæ, inftituta diuini-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tùs,
PRAECEPTVM.
77
his, vt agnofcamus Dciiin eflctncntcm caftam,amp; ei in caftitate feriiiamus,amp; hoe hiodopropagato genere humano colli-gatur æterna Eccleiia Deo.
Extrenu funt,Vituperati»Hes ó'frobibitio-nes (oniugij óquot; fcxiusnuliebrisjvagtelibidines amp;nbsp;[eertationes,Ailalteria, Diuortia vulgaria,incen^ Hit Ubidinuin, oinnes effuÃones fens'tHü^xtra con-i»aium,Ã/nulata caÃstas.
N E R E c V N ft I A fen Pudoreft virtus, quæ veretur veram infatniam fempcr comitantem delifta, amp;nbsp;metu iu-dieij diuini amp;nbsp;propria: confeientix Iiorujn reftc iudicafttium, coercet om-nes cupiditares, Sc vitat dclifta, amp;nbsp;ge-ftus animoriiinac corporum ita regit, vt conueiijant ordini naturx, perfonarum Sc loconim.
Extremafnnt, IMEyDEHTIA, qua contemners Dei amp;nbsp;omnium hominum iu/licia, ^fine rejpeblu iudici) confeientia propria (yalio-â«w fanorum, otnnibiu cupiditatibuf fienos loutre.
1 . Stupor t^ucruTTia, nimia verecundia. lafciua,feH pronitas ad varias ludos amp;nbsp;va~ voluptates fine, cupiditate nocendi.
Proteruitas eSl pronitao adprauasvolupta-' contumeliasfaciendof.'
r 5 Tern-
7g SEPTIMTM
Temper antia eft virtus, qux l,j inoderatur appetitiones cibi amp;nbsp;potus. 1)| ita vt nee preçationçm nee foninumim- i pediant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L
Extrema funt, Veracitof, Ebrietas, tih mû AbÃinenttx.
SEPTIMVM
PRÃCEPTVMlt; ISLon furtum facies.
Ã.
II.
III.
Wrtutes feu bona ofera SeptimiprieceptL lufta poflefsio amp;nbsp;bonus vfusprO' priarum rcrum. luftitia commutatiua. Bsnefieentia feu libcralitas.
'i'o
lllj
Ji»
IIII. Hofpitalitas.
V. Frugalitas feu Parfimonia.
AUTOfKecU.
IV s T A Pofiefsioamp; bonus vfus pro- itç priaruni faeultatumeft virtus, qux in ti- «1^ more Deiamp; fide ae bona confcientia tc-net proprias faeultatcs, amp;nbsp;agnofeens eas |)o à Deo dari amp;nbsp;cuftodiri,fedulö ftudet cas
honelUs
I nbsp;nbsp;nbsp;PRAECEirVM» 79
lioneftis rationibus augerc, amp;ad vfusà öeo ordinatos confcrre.
Pitgnantia fant omnia iniuÃa aucapia opnm, ^uferÃitiefa coHariofatultatum iniommunf,fur-lt;irc.
IvsTiTiA commutattuacftvjr-, qux in contradibus feu commuta-ne rerum fcruat æqualitatcm Arith-ticam.
Pugnant turn hac virtute omitfifiauJesin traäibus.
Beneficentia feu Libcrali-eft virtus, qua: communicat faculta-amp; operas non débitas obligationcci-i, fed naturali feu diuina, vbi amp;nbsp;quan* decet, amp;nbsp;mediocritatemefficit inter jfufioncm amp;nbsp;fordes.
HospiTALiTASeft virtus vi-Jna Beneficentia:, quaperegrinos Si ho-bites^ac præcipuè propter verz doflri-' ,'ïprofefsionem exulantes , vera benc-Mcntia amp;nbsp;omnibus offieijs hofpitali-IÃS eompletftimur.
1 Pa RS I M o N I A eft virtus,quzrest pprias cuftodit, vtilitcr collocac, vitat ^â nptus non neceflarios.cmacitates, lu-'''â n, zdificationcs, amp;nbsp;tarnen ybi ratio ââ'ftulat, expendit quantum opus eft.
^xtreinafunt, Aaanti^^ Sordth amp;nbsp;PTofuÃ0.
go nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o C T A V V M
ATTAPKKiAcft virtus, vicinî â parfimoni«, qax contenta eft præfenti- ; j bus bonis, amp;nbsp;placide fett paupertatein â amp;. alia incommoda, nec appétit alien« bona,ncc frangitur inopia, vt contra pi' ctatcm Deo debitam, vel alias vittutes faciat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã
OCTAVVMi
PRÃCEPTVM. '
I
' Nlon loquerù falfum Ãbnonium contra proximutt^ tnwn.
Ã
flt;
UirtHtes feu bona opera OEbaui pracepti :
ft
»i
tt
t(
I . Veritas
IL Simplicitas.
III. Conftantia.
Illi. Modeftia amp;nbsp;Grauitas.
quot;V, Appetitio Glori®.
V Ã. Taciturnitas.
VII. Elolt;juentia.
j praeceptvm. 8i J VlII Docilitas.
, lx. Comitas.
j X. Vrbanitas.
Veritas cft virtus, qua? inclinât j ! volnntatcm, vtveras fcntentiasgt;hoc cÃ, I cum rebus quales funr, congruentes, in doftrina de Deo amp;nbsp;aIijs artibus amemus, â amp;nbsp;vcra, reda, cxplicata amp;nbsp;falutaria con-Hanter dicamus amp;nbsp;faciamus, amp;nbsp;in mori-â kus fugiamus infidiofas occultationes Sc fimulationcs.
ObicHa funt :
DoUrina de Deo, njtfura rtrum, moribiu. . ludifia, videlicet Accufà tienei, DefenÃenet, ' TeÃimonia, Sententie. I adle um.
Palle feupromiÃiones ontnes infaderibtu Contract bus, emtiontbut, venditiuntbue.
Confiüa ingubernatsone amp;friuata vita.
I '.â.i Sermones de aliorumvirtutibw (^turpitudi-
I it,feu laudes amp;nbsp;vituperationet.
Signsficatie noÃra voluntatis erga alios, in ftrmonibus,gefltbtts,
Feccatapugnantia cum Feritate ,funt om-gt;iia MENDACJA , omnesopinsones,fermones amp;nbsp;geÃus non congruentes cum rebsuipÃs ,amp; nccen.-: gt;fs, vel spfi mendaci, vel alj's : amp;nbsp;tota SophtÃu a, falÃas opiniones amp;nbsp;malos cauÃas fucofis pra-'^txtibustuelur.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HareÃss
1
8* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o C T A V V M
Utrefes amp;nbsp;fludium difienditdocendit'fid 1 defendendi falfoi epiniones, vel inutiles amp;nbsp;ne» i netejfarias fubtilitates in o»iniigt;us doätinis.
CalumnUftreafesefnnes, innaufatienibtUf lt;nbsp;teÃimtn^'s, fentent^s iudi(um.
Perfidia in nen feruandu prcitmÃü,amp; fadefi- i iw, uc amtc'K^s ; periuna, amp;nbsp;fraudes in conirA- l äiiut.
Perfidia amp;nbsp;lrenia in dandis eonfilijs,
Obtreélatie, ià aledicentia, ranitat^Ia* élantia.
Omnishjfpeerifisfeufimulafio in moribund geÃibus,
S IM p L I c I T A s crt pcrfpicua Sc * apcrta veritas, fine inuolucris amp;amba* â gibus ; feu eft vera, reéta, amp;nbsp;explicata, in â artibus , Se in coinnwni vita.ipropriè SC â pcrfpicuè dicere Se facere. -v
Extrema funt, Duplieitas, fuci, ambages iH i deärina amp;nbsp;mertius : amp;nbsp;fimulatione fitnplilitat^ j lt;nbsp;alters infidsari tiocere^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;| i
Constan t iaamp;GravI''' T A s eft perfeuerantia in Veritatc Se lu* ' ftitia: Se gubernatio omnium aâionuni amp;nbsp;gcftuum, cum norma rcda: rationis i congruens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;â
Extremafittst, Leuttas amp;nbsp;Merofitae. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Modestia eil virtu s, quarfrc- 1 nat nos,ncin opinione de no bis, aiit fcr- .
monc
P R A ï C^'E P 'T V M» 83 fiionc,plus nobîstribuâmiis»lt;inâîn no-ftræ'imbccillitati cofiuettit, ncc adio-nibus fupra noftras vires nos cfferamus aut extra Vocationem aüquid ftifcipia-iniis, ne defpiceaivus alios .-ifedin tin^o-I re Det amp;nbsp;fide diligentgrfocianius officia vocationis , Sc in gefiib«« nôndifccda-mus à natura?, perfonarum ac, locoruni ordiné.
£xfrew4ptnt, A R R O G A Ãlt;[TIA, (jua i» tpinioneplutÃbi triiutt. (luam adefl- lACTAbi-TlA qutt verbis tinnioduè lt;ir falfè de fecréditât. AilBITiO, que tentetis aitienibus neit neteÃer^s eut iftiuÃü extra vetationem, al^s an-tetedere querit amp;nbsp;niniia Mcdefiia feu Ãupor:cre-terea Intüiilitas morunt, Sturritiras in ^efluà quot; VeÃrtu, ObÃcenitas, dr Impudentia,
Appetitio vcræC L' ö r i a e eft virtus, qiix opus fuum probans, fcù I confiliaSt adiones vitæ otrncs ad nor-: niam voluntatis diuinæ gubernans, amp;nbsp;Vocationis officia diuinitusmandatafi-J déliter amp;nbsp;fedulô faciens, ftudet confc» qui approbationcm Deiamp; proprix côn-! fcientixredè iudicantis, amp;nbsp;alionim bolt; riorum aC rtdè iudicantium compro-bationein.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Extrema funt, Leuites ac Jmfudeutia
^mbitia.
Doci-
84 nbsp;nbsp;nbsp;OCTAVVM
Do c IL IT A S eft virtus, qu« flc-ôit animos, ne arroganter de fe fenti-anc, fed vt aliosaudiant, difeant, amp;nbsp;veris fententijs afleptiantur.
Extrema funt, Pertinacia amp;nbsp;Academicit ETTox.« Leuitof femper amp;nbsp;omnia dtfeens, à iiUHquam ad agnitionem veritatis perueniens.
Tacit'vrnita s feu rations taccrc.
Exeremafunt,Garru[itai,Futilitas^amp;diÃi' mulatto eorum, qui tacenttunc quo^ (um maltquot; datum Dei pradpit confeÃionem.
El o Q_,v E N T I A eftvirtus,qux mentem amp;nbsp;linguam regit, vt DeograM it hofninibus falutaria, perfpicuê amp;nbsp;ornate dicat.
Extremafunt, OmnesabuÃus facultatü Uâ quendi.
C o Ã/1 1 T A s feu A F F A H 1 I Ã-T A s eft virtusjinclinansnos, vtinlo-quendojin audiendo,in rcfpondendo,5i officij'sprrftandis, in vultu amp;gcftibus. quadam fuauitate beneuolentiam no-ftram erga alios dcclareinus.
Extrema funt,LeHitat ö'iAeroÃttasfaÃidif' fè audiens alios, durit er rejpondens, amp;nbsp;dtfficultef officio praflans., nec vüam Ãuauitatü amp;nbsp;beneuO' lentiaÃ^niÃcationemer^a alium oÃendens.
Vrba-
PRAECEPTVM. gj
Vrbanitas cfl; ornamentiim Vcritatis,qua iocofè vel figuratè,vel falfê didis tempcftiuè amp;nbsp;honeftè alij admo-n]entur,autleniuntur,aut etiamin loco irritantur.
Extrenu funt, ScurrUitus, qult;t iocos obfianoi ft contumeliofos J]gt;ttrgit,amp;geÃu vel niordaci.d'tbl9 fetuünterreprxhendit: amp;nbsp;ftoliditai ac bifulftrof.
NONVMET
DECIMVM .PRÃ-
C E P T V M.
TSLonconcufifceS)
In IX. amp;nbsp;X. Præccpto præcipitur Reditudo omnium virium hominis con-gruens ad normam legis vel conformitas cum lege Dei, fen congruentia, feu con-Uenientia, feu fimilitudo totius naturar humanæ mentis, voluntatis,cordis,om-nium virium amp;nbsp;membrorum externorû, quæ cum norma mentis diuinæ in Lege exprelfæsperfedè congruere debebant. In fumma,Iuftitiaoriginalis, feu imago Dei, ad quam homo conditus efl-.
Pccca-
86 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D K L E G B
, Peccatum pughans cum IX. amp;nbsp;X-præccpto, ell G o N c V PI s C E N T I A , _quæ eft feu corruptio omnium yirium hominis, videlicet in mente cÅci-tas caligo amp;nbsp;dubitationts de Deo,in vo-luntate amp;nbsp;corde auerfio à Deo» amp;nbsp;vacui-ns Timoris Dei, dileftionis, inuocatio-nis, fidei. Item prauæinclinationcs,iii-ordinatæ appetitiones amp;nbsp;flamhiæ vitio-forum affedmim.
Qui junt fines feuââ fins Legis diuin^e? nbsp;nbsp;cur a fidue
meditandus De-calo^its ?
o
I. Legis notitia eft teftimonimn, iquod vere fit Deus.
I I. Docet qualis fit Deus, videlicet iuftusjverax, beneficus , caftus, qualem Lex defcribit.
III. Docet ad quid condita fitnatiira Humana,videlicet, vtDeumagnofcat, amp;nbsp;ei iuxta legem obediat.
II11. Oftendit peccatum, amp;eft perpetuum indicium Dei, accufans amp;nbsp;dam* nans omnes hqmines, quinonconfugi-untad Chriftummediatorem.
V.Eft
B S I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87
Eft régula bonorum Q,perum, in ftuibus renati fuam obcdicntiani crga Deuni exerceré deberit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Vl. Eft norina.vitæ hominùm, ctiam non renatorum, vtnTores honcfta difci-plina regant.
Homo Legi T)ei fatüfacere^ -
R. Ncino hominum ni bac trifti cor-riiptionenaturæpoteft integram pcr-fcâftam obedientiam Legi Dei dcbitam prîeftare. Rom. 7.3. fed extejni inoreà vtcunq? régi iuxta Legem etiam à non rcnatispoflunt,amp; difciplinahoneftè frs' nari.
T)ifciplina f
â â D 1 s c i P L I N A eft regere ex-temps mores, vt câum lege Dci feu reâa ratione congruant, ôc reprimere impetus afïeftuum vitiofos, amp;nbsp;vitaie externa fcclcra,quæ Lex Dcïprol^ibct.
Tro
88 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DELE GE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Tropter caufÃis exigii !
dijcipîmam T)eHs etiam anonrènatisî
Propter qiiintp cauflas.
J. Mandatum Dei.Rm.
obedire,natt tantum prepter tram y fed ettam propter cenfcientiam. Froinde quod bonum e^ fac-i~ to, amp;nbsp;habebis laudem ab eo.
II, Vt vitentiir pÅnæ. Nam régula iu-dicij Diuim in EecleÃa amp;nbsp;apud Ethnices certa amp;nbsp;immota eli.-Atrbciafcelera puniunturaDeoatro-tibus peenityVel immediate vel per MagiÃratus, Eom, 13. NonfrtiÃragladium gerit, fed tibi ad vindiltam,fi male egeris.
III. Vt focietas ciuilis tranquiJIa amp;nbsp;in-columis confeructur.
II11. Vtnoftrocxempio alios ad ho-nellatem morum amp;nbsp;virtutem inuitenws.
V. Caufla vfitate allcgatur ex Paulo, Galat. 3. LexPædagogus nofterfuit in Chriftum , vt ex fideiuftificaremur. Pt enim boni padagogi officia tria fuut, z. Dacere.
2. Coëreere d':f(iplina,amp; mores regere. 3. CaÃi-gare deliiiquentem : ita Lex primum docet nos de Deo, quod fit, de offiuqs Deo debitis,de ira Dei, peccato , iuÃitia, iftdicio dre, Deindi euÃodit amp;nbsp;(oncludit nos tanquam car cere, non modofienas
(fr vin-
DEI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8p
amp; vincula in^'densviciüÃseupiditatihw amp;nbsp;txter-nifme/nbris^ne fro libidine centra valantatem Dei ruant,fedetiamaccufans,ferterrefactens, (iz* damnant nosfrofterfeccatuni, at^ in hit terrori-but amp;nbsp;anguflijs imfeUens amp;nbsp;cogent notconfugere adfiUum Dei redemtorem amp;nbsp;medicutn,quinot ex care ere legit,peccati Amortis, quo cone lujite-nebamtirdiberauit. Haefrofria ûquot;genuina dibit PauUnifententiaetl, cum quaetiamvfitataac-cemmodationonfugnat congruent cum diblo: 21 ec fcortatoretynec idolâtra,nec adulteri (necvlltin vielatione externa di/iiflina fertinaciterferfeue-rant et) regnum Dei poÃidebunt.
Inrenatüverè dtfciplina, feugubernatiomo-rum iuxt a legem Dei,qua fit pralucente in corde VeraagnitioneChrifii amp;nbsp;fide, ellcultut Dei, amp;nbsp;fart noua obedientia, amp;nbsp;quidem à Sfiritu Sanäo iHuatur érpurior redditur, amp;nbsp;frafentibus ac a-ternis framÿt comfenfatur.
Qudefunt impedimenta Tgt;ifciplinaf
Tria præcipua.
Trimum, TSaturalis infirmitas, feu caligo amp;nbsp;caeitat mentis : procliuitas voluntatis fracipitantis in motm Deo dijplicentes .* amp;nbsp;incendia frauorum affeiluum.
11. Ex-
â DE PROMISSIONISVS.
J T. Extertm inet:el)r£,praua fei^alitM exenipU tnultitudinii vitiofa, varix er niultiplices deltcïo'^ irum occaÃonei.
111. linpHlÃoneiDiaMorntH.
DE P R O M I S SIO N L
BVS ET COMMINA-tionibus additis Dc-calogo.
InÃngults Dicalogi pracepiù prodefl has quinq^ tjiuÃiones erdine (onfiderari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;virtut es flagi-
tentur? Quoinodo fiert poÃint? .Qua peecatapre-lt; kibeantur ? Qua preniiÃiones addita virtutilus ? dfcomwinationespauarumj ejua ccrtiÃtmi peecata comitantur.
Ità aut ein ntn fiunt addita Ãnguüs Praceptù preiKtfiienes ôquot; cotnwinatienes in ipfo Decalego, tarnen futnma co/nprahenfia eli in hac concionead-dita prime pracepto : Pgefiuin Dominus Deus tu-ttsÃortü,Zelotes,vifitans iniquitatem patrum infi lies,in tertiam amp;nbsp;quartans gtnerationem eorum qui oderunt me, amp;faciins mifericordiam in milita his,qui diligunt me amp;nbsp;cuflodiuntpracepta mea. Item, Leuit. t s. Quifecerit hac, viuet imets. iRom, I o.Gal.3.(à Deut. ap. Maledidltu omnis, qui nonpermanferit in. omnibus, quaficripta fiunt in libro legis.
Kis
t t } ] 1 t lt;nbsp;i (
/
J ! t ( 1
(
LEGIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pl
HisaddanturpremiÃiones pramiorum amp;nbsp;cent-Winat'toiies panariint, de virtuül/us amp;nbsp;vitijsfin-gulorumprsiceptbrum traditm, quarusnplerjt/j^ in Prouerbijs Salemonis amp;nbsp;Syracide eolleéla fontamp; paÃim i» Prophetarum concionibut de bonarum operum pramqs amp;peccateru}tt pants repetuntur-,
Vtaatem reblè intelligantur PremiÃtones amp;nbsp;Commi'fUtiones, prodeà b/ts fex cemmonefailtones^. in conjpeblu babere^quas nunc breuiÃinii recitaba.
PRIMO: CttmDeusÃt verax: certiÃimunt eil cemniinutiones ipÃus non inania terriculanien-ta,,nec promiÃiones inanem ftnitum ejÃe,lt;ie ideb prcpoÃtas , vr quoquo modo finîtes demulceant^ PirmiÃutie igitur fiatuamus^ etiamfiÃape eaenius nobis non vidintur reÃpondere, taitien omnes tüui-nos promiÃsenes amp;nbsp;comminationes, in ea forma fenrc!ttia,qua Dem eas tradidit amp;nbsp;interpréta-tos eil, veras, certast,ratas, firmas immotat
S PC P HD O : AccuratiÃimislimitibtis ,did fierneiid t fant genera promiÃtenum. PromiÃio Enangeliipropria, remtfiionem peccatorum,im-p!it,tttoK(;!iiuÃitia,Spiritam Sanittsm amp;nbsp;ritatn aternam omnibus credentibiis G RATI S, propter Clnifînm promittit, non propter vllum nofirum nieritum vel obedientiani.
PromiÃiones vet o legales neqaaquam Gratit «ffernnt remiÃionem peccatorum à quot; vitam ater~
G 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mtn
pl DE PROMISSIONIBVS
Alia.pratniaJpiritualia ac corporalia ,ffi annexanihabent couditionemperfecia obedientia, tantpuam caujfam amp;nbsp;gt;nentutn,propter (juod bantt protnijjaÃnt exhibendaiVt didtur : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecerit
h£c ,v'tuet. Item, Sum miferuors hit, qut dili^unt mctôâ cuflodiuntprttcepta me^.
TERTIO: Cum autem nemo praÃet perfe-llam obeditntiam'.quam Lexfla^itat.-quitrunt xilt;i mentes, quomodo amplifsime promifsiones pra-niorumÃngulu virtutibus additi,nobit ratisfiant: amp;nbsp;quomodo pÅm vitari poÃint ? Ad banc quafito-nemre^ondet Paulus 2. Cor.t. OmnespromiÃio-nesDeiin ChriÃofunt Amen,ideil,rataac firma, boe eil, vcrè amp;nbsp;certb dantur propter Chrtflum, I tem, Rok. j LegemÃabilimwper Ãdem. T^am fide confugientibus ad Chrifium datur Spiritut Sancltu, qui inchoat obedientiam congrucntem cum lege Oei,quapramqs Ãiritualibus öâ corpO' ralibtu tn hac vita cr aterna ornatur ,vt j. Ti-tnoth. 4. dicitur : Pietas habet promiÃiones pra^ Ãentitamp;futura vita. Ite, Idatth.s.lierces veÃra copioÃt eil in ceelit.
Dantur autem pramia, in promiÃionibus O' blata,eo or dine amp;nbsp;modo,que Chriflus in Euange-lioprafcribit. Marei 10.Recipient centaplum in bac vita,fedcumtribulatione, ö'poÃham vit am, vitam aternam, hoc eil,practpua pramia,er pra-(iput posna differuntur in vitam aternam.
SV AP'-
LEGIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;53
A'S. TO: Difcernenda funt promiÃiottes in Euangeliotrad'ita:
Frima , fumnia, amp;nbsp;maxime tteceffaria e^: FRO hl J S SI O GRATIAEdr recencilia-tionis ac vifaaterna^feu bonorumÃiritualium amp;nbsp;aternoram, qua Dew propter Chrifium certo amp;nbsp;nominatim amp;nbsp;fine vlla conditione amp;nbsp;exeeptioiie pro^iiÃtfe daturum effe. Hac pracipua Euangelij promifiafemper rata amp;firma e^ credenü, etiatn omnibus bonis corporalibtts amiÃis. Idecq^firmiÃi-snafiide retinenda eïï,vt lob. ig.dicitur: Etiamfi o(ciderstme,fi)eraboin eum. Ffal.^d- Cumcon-tabefoantcaromea amp;cor meum,tu petracordis mei 0âpars mea Deus in aternum. Rom. 4. Idea ex fide,gratis, vt firma fit promiÃio.
Alia funt protniÃiones Rerum corporalium necefiariarum ad huiw vita mortalù conferuatie-nem,vt vita,bona valetudinis,cib'i, pottu^ defenfio-nis, liberationis ex morbis, ear cere, exilio, belle pofte ,foecunditatfs agrorum amp;nbsp;fimilium, qua panic quotidian's appellatione continenturjHas quoq^ tradidit Deus propter fex caujfas.
1. 'Ft agnofcamus Deutts audlorem amp;nbsp;confer-uatorem ejfe etiam huitu vita corporalis, nec cafu ftiargi bona corporalia, nec noftra tantum dsligen-tia eaacquirifed vere à Dee dari.
Vt Ecclefia in hac vita conferuetur.
3. Vt Fides amp;Inuocatso, in pet it tone, (^expect atione corporalium bonorum exerteatur.
G 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.Vt
DE PROMISSIONIBVS
4- Vt comnmiefaciant noi de Cbr 'tÃo amp;nbsp;pro^.
»jiÃione bonorum ijiiritualiuni.
S- Vtgratitudinent noftram Deoquottdièin
vfu bonorum corporaliutn declaremus.
6. Vt bonacorporaliafint adminicula noÃra
vocafionit amp;nbsp;inÃruinenta beneficent'tit amp;nbsp;aharum virtutum.
IN T O: Ha quoq, pruniÃioties bonorum corporalium ver a amp;nbsp;ratafuntÃcut finan?',lt;yâ eer to exiiibentur bonaÃcutpromiÃa fuut,videlicet additis his quatuor exceptiombus.
I. Ne modus aut tempus exhibendi bona amp;!i-berat'iones corporales Deo à tiobis prafiribatur , fed fnipliiiter ipfius fapientia amp;nbsp;voluntati paterna relinquatur. Ideotfi paratafitad obedientiam voluntas noÃraà diuttiis nos exercere Deus velit, à quot; Itberationem certo cenftlio différât.
J I. ettm promittantur bona bonis à quot; obedien-tibus,non impeditur Deus his promiÃionibus, quo itimus imptos amp;nbsp;fceleratosfeuere puniat.
III. Cum in pij's etiam amp;nbsp;obedientibus feu vera Ecclefni muite fardes peccatorum reliquaÃnt: certo conft Iio Deus eti.tm pios amp;nbsp;fanbios arumnit (de crucevult exerceri: propter duodccint cauffas, qua in loco de Eeelefia recitabuntur.
nil. NonfuntrapiendapromiÃioncs corporales noftris confilÃlt; Ãne vocatione dtutna : vt filq E-phraim( f. Par.p.) inuadentes terram promiffant fine vocatiotie iifterÃciuntur. Abraham verb, etfi
LEGIS.-quot; nbsp;nbsp;nbsp;9/
promiÃa ipà erar terruytà men nunquam eam eccu-f4uit .D4uid,etÃpramijf^m ipà erat re^nunhta-tnen non rapuit regnum donee vixit Saul,fed veea-tioneni expe^autt-
SEXTO, Comminationes amp;nbsp;pana, qaeiim-tnutabili erdinepeccata comitantur ,fancitafunt a Deo propter fex caUjfae, qua funt :
Ijfflitia Dei, cuiuf nornia aterna amp;nbsp;itKK0t4 tH punire amp;nbsp;deflruere ac delete fceleratos.
Vtinpanif cenjpieiamus dif rhnenvirtiitüöâ vitiorfim, amp;nbsp;agnofeamut Deut» bonuni, iuÃunt amp;nbsp;virtutie amantem ejfe.
Vtba hr eues pane corporales fint commone-â facliones de eternis pants.
J
Vtpane nos impellant adpanitenttam,advi-tandapeccata amp;nbsp;eniendationem vita.
Vt tranquiditas puhlica eonferuetur.
V t exemplis hor ribt hum pamirum deterriti al^ Virent deliiia, quihiu pana attrahuntur.
Omnibus autem comminationibus panarum tddit Detu condttionem pecnitentia, qua feinper Vel liheratio vel mitigatio calaniitatum impetraquot; tur,vt leremia i S. dicitur : Si pxnitentiam egerit gens ilia à mahtia fua,contra quam loquor- agam O' ego pamtentiani fuper male quod ccgitaui, vt fecerein ei. Et idea différé Deus panas ^vt homines »dpanitentiamintiitet. Sa, it. DiÃimulaspec,-^ (ata bominum, vtagantpanitentiam.
QVAR-
^6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dl PECCATO.'
aVARTVS
L o c V s.
DE PECCATO, QVOD PER LEGEM DEI CO G*' nofcitur, accufatur amp;nbsp;'â damnatur.
Qmd eïl T^eccatum Ã
PE c c A T V M eftquicquidpugnat ⢠) cum Lege Dei, g'alt;e At erna, amp;nbsp;tmmota , banitatù dereiHtudinii norma eSi. J. ïehan. 3. / H a/xae'ï''« isïp«.tofjJa,j)eccatum e^liniquitat, /êa deflexfo à reoula legis diuina , diÃimilitu- i d'Kiim lege,feu nou tongruere cum lege. Compe^ tit eiiim vccabulum kroida^ propriè peceato per fe confideratg, tn abfira£to,nonioncreto,qüod non aoofJ-iafod cvo^ov elt.
⢠Sit Cf altera defnitio puerü nota, qua in lecü traditur.
Peccatvm cftdefcétus, velin-clinatio , vel aftio, pugnans cum lege j Dei, promerens iramDei, amp;nbsp;æternaspÅ- ' i, nas, nifi fuerit fafta rciniffio propter Fi- / liura mediatorem.
QiL«
à E PEC câa TO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9f
efl cauffa efficiens T^eccati^
Non Deus, fed libenitn arbitrium Diaboli amp;nbsp;hominis. Totoenim peilore plecleitda feHtetitia,Dcutti non effecattÃaK pce-can,nec approbare pecctitum^ncc impeller e ad pec^ candum, fed primi peccafi catifam effe Uberam Voluntatet» Dtabeli cepr'tmorum parenfum ,qui hberi amp;nbsp;fua Ãtonte auerteruntfe à - Deo, Ãfapt-eactam, iaftitiam amp;nbsp;Ubertatem voluntatis,in ire-atione ipÃs inÃtam, fibi amp;nbsp;toti pofleritati amife-runt. Deut 3 2. Deus naÃer abf^ vBa iniquitate reblas driuÃusell. loh. S. Diabolus homicida esl ab ipitio,amp;in veritate nofletit.Cuni mendaciunt l»quitur,ex propres lequitur, quia mendax eil amp;nbsp;pater meudaeq. Rem. s. Pervnuinhominempec^ catumint'rauitin mundum.
Externorum autempecca^i^ torum tres funt ''b caujpe :
I. SrroresÃett cacitas amp;nbsp;caligs mentis humane,qua lapfum primoTum parentum fecuta eil. 11. Praua cupiditates in voluntate amp;nbsp;corde. III. Incitatio Diabolt.
Materia
Sgt;8
DE PECCATO.
ilateria sa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MensiVo[«ntas,Cor amp;nbsp;pfâquot;
tentia obtempérantes, amp;nbsp;omnia membra externa.
Forma, ebt reattis, bec ebt obligatio perfomi adiram 'Dei amp;nbsp;aternam damnationcm.
Fines amp;ejfeeiiis junt:
1 . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ira De'i.^
IL Aeternadamnatio.
JI i. Mers corporis.
' i III. Omnes calamitates generii butnani.
V. Tyrannis Diabolt.
VI. CuHcupifcentia, quaÃmul ebtpeccatuta
amp; pcena peccati.
pribecif)ua f
Dug. PeCcatnm originale amp;aâ-iià lc.
Qmd peccatum vriFnale^
PeccatvmO R 1''gVn I s cft dcfeélus, vcl inclinatio j pugnans cum lege Dcî, nobifcum nafeens amp;nbsp;fecuta lapfutn Adæ J promerens iram Dei amp;nbsp;«-ternas pÅnas, nifi fuerit fafta remiflio propter filinm Dei mediatorem. Pfal. st, Eccein iniquitatibas conceptus fum amp;nbsp;inpeccatb concepit me mater mea.
E.om,Sâ
OE PECCATO, pp
Rö?». 3. Omnes peccatterunt amp;nbsp;prinati funt Gloria Dei,Ãcut loh. t. EÃt. totumgentu hu^ rnanum n'iHii'iatur Tenebr^i, ide^, priuati amp;nbsp;carentes Itice vera agnitionis Det, vera iuflitiA amp;nbsp;Vitti, quam Deus approbat. Rem. 3. SeiiÃa carniiHonobtempérât legi Dei,acnequidempo-teslobtemperare.
1. Cor. a.Animalü homo nonperdpit ea, qua funtSpiritus Det, nee potell intedigere. Jnhü teÃimoniÃ, defect US feu priuatienem iuÃitite: amp;nbsp;ïctf ojuap-îap ebediendi Deo, nobiÃum nafientem, propter quam natura filq ira Ãumus, deÃcribi,ima-tiifeÃum elli
V V. C C K V V SA A- c T V A L E eft aftio interior vel externa pugnans cum lege Dei, vt in mente dubitationes Epteurea vel Academiea^et omnesfatÃe eptniones de Dee, etiam fi lingua vel ealamo nonproferantur: in veluntate admiratioftti, neglebtioamp;eontemttu Dei^fdueia rerum carnaltum , Ãemitus rceufdns placide obe~ dire Deo in arumitis: in dorde iniuÃa edia,ira, (upiditates,amor vita, voluptatum ,opum, gloria maior quam ipÃus Dei. Externa abliones funt bla'phemi fermoHes,mendacia ,periHria, cades,a-ditlteria ifeditiones, farta ,Ãaudes in eontrabtiâ bus^amp;c. ..
Huie actuali peecato propriecongruit vÃtata I definitio,fape ab.AuguÃino repetita .-Pcccitum eft cogitatum, concupitum, dictum vcl facimii
I o o DE PECCATO.
faöum contra legeni Dei. Ideoij^ iaftholif etiam, percatum cordü videlicet prauoi cooitatiO' nes amp;nbsp;adfedtu cordit, diflinguunt à peccato ope-rit, ({Md diélo velfaäo cotnmiteitur.
SPECIES Peccatorunifecundum ordinent prcueptorum Decalogi relliÃ. diflribuuncur,vt fa-pra in loco de lege ea eniimeraai, amp;nbsp;medioera ca-talogus Pont. i .Gal.4â gt;nbsp;⢠Cer. 6. amp;nbsp;alibi recenfe-tur.
Difcerni etiamgenera peccatorum aclualiumi inpeccata commiÃionis, amp;nbsp;omiÃionis ac negligentia adfeblata, pójfant : ficut amp;nbsp;larifcon. difcer-nunt DO LV M ,fea Crimen, feu Elagitium, videlicet fabtum, quo lex Dei contra confitentiam violatur : à rCV LP A M. Lata vel lettem, cum vel errore iudicij. velfubitisflammis affecluu, vel defidia amp;nbsp;negligentia peccatur.
T)tc alteram T^iuijionem
N V. ra \ A t 'i. Pec.catvm eftj defcftuSjvel inclinatio, velafFcâus, pu- ' gnans cum lege Dei, inrenato,cui reti-nentifidem repugnanti prauis a'fFcdi-bus fpiritu reatus remittitur.
Sedes materia de Peccato inrenatis amp;nbsp;fanllit reliquo, eii Rom. 7. S. Non quod volo bonumdioc fado: !
D E
P E C C A T O
101
facit : Videt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/e^fm i» membrlt meit, rtbel-
lantem le^inienttt mtét, amp;faptiuum mefacien-tem ptccAtf amp;c. ï^ulla autem ctndemnatto efi hit tjui in ChriÃo leftt, ntn fecundum carnem ambulant,fed fecundumÃiritum, Ã- deincept vfyj ad claufulam.Si Jpiritu ait tones carnis mortiÃcabttü^ rtuetit.t.Jeh. i. Si dtxertmusquidpeecatam non babemusjuosipfosfeducimusjö'veritas non eil in nobts,
MORTA LI à PECCATA fisnt, non tantitmfeptemilla,quavulg0numerantur, Superbia, Inutdia,Ira,Acedia, Auaritia,Gula,Luxuria Ãue libido, qua tarnen plurtmorum peccatorum ailualiumfontesó'fcaturi^inesfunt.fedin non renatis, on;nia peccata , originalia adualia; at in lapfis, qui an tea fuerunt l enatijfuntdelida contra confeientiam, feu quæ fiuntà feientibus amp;nbsp;volentibiis, propter quæ amittit homo gratiam amp;nbsp;Spiritum Sand uni, amp;nbsp;fit rcus iræ Dei amp;nbsp;æternaruin pænaruin, nifi rurfusadDe* umconuertatur.
Rph. J. Hoc fcitate,qudd omnis feortator aut impudicus, autauarus, non habet hareditatem in régna ChriÃi amp;nbsp;Dei, Ne quis vos decipiat inani-tus fernioniÃHs, Propter hac enirrt venir ira Det in filies inobedtentes. Ez,ech. 3 3. Curn eeÃerit iu-Ãiu à ittÃitia fua clffecerit iniquitatem, morietur.
H
102 nbsp;nbsp;nbsp;DE HCCATO.
Ojutuor pfecata cUmant'u in («lut» tttmi' nant^Homià diumvoluntartam. Gen, Sodomie Gen. t fgt;. OppreÃtonempaupertttii, viduaruni Deut. t y. Exod. 2 Efal.p f.îdertedem eperari» negatam Exod. 2^.
flottem modi, guibus cttnmunicaniw peccatü alienis, ,ht)c triflttho ctnipr^henfifunt.
Inquinat Altertits vitqsfe, qui malefanm Cenfultt, ajfentit, mandat palpatue receptat, Earticipatiie/tlet, nen obÃat,ntn manifeÃat.
Pecgatvm in spiritvm s A N c T V M eft vel veritatem agnitam petulanter oppugnare: velopera, quæ certo apparet fpiritu Del fada cHc, odio Pharifaico tribucrcBeelzebub, amp;nbsp;dicere Diaboli opéra elfe.- vel defpcrare, hoc fcft.adijncre Deo laudcm niifericordix feu gratiæ exuberantis fupra peecatum.
Alq fexÃecies recitant:
Eneumatii hoÃisprafumens,Ãemqj relinquenst tmpuonans verum, dvnifiatrù malus ofir, Obduransq, animum,fimul ac Ãernois ixiravoi-ètv.
Sed nos de peccato irremiÃibili Ãatuamus, paÃeriori iudicandum eÃe, amp;nbsp;Quantacuniÿ fint noftra pcccara fciamus niandatuni Deiefici vtconuerfi credamus, oinnia pcccata nobis reinitti, amp;profnifsioneni
Gratix
DE ! V ANG I IIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I © J
Gratis vniuerfalein ac gratuitam efk» Mtitth.i I, Ventfeadmeownes. Rom. /. Gratia exuberatfuprapmatum.toJj. 3^ Omnu qui credit in Rilium,habet vitam attrnaiu.
CXVINT vs
L O C V S. -
DE E VANGELIO SÃV Promis sioNB remissio* Nis päcCatorvm propter Ghriftumamp;FiDE iu-ftificante.
Q^id Euangelion ?
EVaNGELIVM eftPROMISSIO
DE Christo.-feu,doftrina non natura nota,fed ex arcano confilio Diur-^ nitatis per Filium prolata, in qua Deus immenfamifericordia propter Chriftuin Filium fuum Gratis promittit retnif* fioncm peccatorum iuftiriam, Spiritum Sanétum amp;nbsp;vitam sternam, omnibus a* gentibus pÅnitcntià m. Sc fide hæcpro* mifsa bonaampleâentibus.
H a Sum-
, 104 DISCRIM. legis et
. Summa autem Euangclij eft hoc di' , dilexit mundum^ vt Filium fuum vnigenitum daret, vt o-mnis qui credit in eurn, non pereat fed habeatvitam ætcrnam.
VelV.0tn.3. luflificamurgrath, Det gratis, per redempttonettt in Chrifio Jefu quem propo-futt Detu propidateriam per fidem in fanguine eius, amp;c.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I â
r QMid eît difcrimen Le^ j amp;⢠Euangelij
Tria funt præcipua amp;c illuftria difcri-mina.
Primum, Lex eft natura nota, vtpote ittfita mentibtu humanü inprimn treatione, qutt ; etumpoà lapfunt nonprorfut extinlla ell Roni, t. I amp;nbsp;2.
Euangelion non eft natura notuni, ! fed à Filio Dei reuelatum eft. loban. t. E~_ pheà 1.3. Rem. 16. Gen.3.
Secundum, A promifsionibus. Lex promittit iuftitiam amp;nbsp;vitam, fed cum conditione perfcôæ obedientix, Rom. Ip. QuifcccrithæCjTiuctin eis.
Euangelion veto promittit remifsio-nem'pcccatorum,iuftitiam amp;nbsp;vitam x-ternam. Gratis, propter folum
Chri-
EVANGHLII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOf
Chriftum non propter noftram obedi-entiam crga Legcni Rom. 3.4. 10.
Tertium ab effedibus : Lex neminem iuftificat, neminem libérât à pçcca-to, neminem fallut, fed tantum aceufat, monftrat 8i äuget pcccatum amp;nbsp;damnat omnes homines propter peccatum. Deut, ,27..MalediitH( omnù,amp;c. Sem. 4..^s. g.Galat. I Corinth. I J.
_ Euangelion verb eftpotentia Dei ad^ falutcm omni credenti, amp;nbsp;Gratis,pro-' pter Chriftumdonat credentibus rcroif-fionem peccatorum, iuftitiam ôc vitam æternam. Rom. 1.2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: i. c , -jf}
Q^od e^diferiwenvete^ * ris(^notiiTeÃa^ menti ?
Idem ferê quod Legis amp;nbsp;Euangclij.
Quid e^nouum Tefid^' mentum^
Novvm Testament vm plane idem eft quod Euangelion, fen pro-mifsio r^ifsionis peccatorum , gratia: Dei, Spiritus Sandi amp;nbsp;xternæ falutis,-
H 3 propter
lOÃ DISCRIM. LEGIS ET propter Filium Del Dominum noftrum IcfumCbriftum, gratis credentibiis do-nandx.Matth. i. d.Gabj.Ebrc.p. a.Cor.j.
, mentum
... â
Vetvs Testamentvm proprieeft promulgatio legis Mofaic», amp;prömifsioterr« Canaan ,amp; certæ pö-litiæ ac defenfionis , à Deo fada Ifraëli-tis feruantibus legem : cui ccremonias ic facrificia Deus adiunxit, vt eflent Typi perfonæjfacrificij amp;: bcneficiorum Chri-fti proprer quem foliim credentes omnibus temporibus remifsionem pcccato-rum amp;nbsp;æternam falutcm confecuti funt.
Quodeddiferimen Sph ritu^ amp;nbsp;litera
S p L R I T T s fignificat âChriftum ipfum.feuSpiritum Chrifti feniäutti,qui per minifterium Euangclij'Juccm verz agnitionis Dei , vefà nl confolationem, iuftitiam.amp;vitam incordibus accendit.
-L i X p R-A 'fignificat Legem Mofai-i.' cam-ltceris feriptaro, in tabulisdapideis, fiçotx«iâ¬nc:O!bedicntiâm feu conacum fa-.
T t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciendi
ï V ANCEin, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IO7
ciendi opera Legis ceremonialia vel mo-ralia, finö SpirituSanflo, feu fine vera in Chrifium fide per Spiritum Sanäumac-cenfa 2. Cor. 3. Rom. 2,7,
Mrina tie diferimine legi(amp; ^aangetij\ lumen elf invniiterfa EccleÃa deHrina, neceffa~ riuni ad veram agnitionem Dei, amp;nbsp;beneficiorum ChriÃi :ad veram inuecationeni Dei,ad fidem,ail veroj cultus Deo pr£Ãandüs,ad veram eenfolatio- ' nem antmorum amp;nbsp;aternam (alutem. Et efi velut wrma ac Regula emnes controuerÃas de iuÃiÃ-catipne amp;nbsp;alifsgrauiÃimis articulis pracipue gu-bernansac d^udicans. Idee diligentiÃtine tints peilorum penetraltbm hac deilrina de difirimine Legist Euangel^ inÃgenda eH,cui tantum tribuit lutherus, vt fcrtpÃrit, eum perfeäum Theole-gum eÃe,gut in decendo amp;nbsp;tu dploribus confcientia, legem ab Euangelio accurate dtÃcernere poÃit.
ExtruHafunt autem hac difirtmina ex diilitt Jph.t. Lex per MeÃen data eil, Gratia amp;nbsp;Veritae ferJESVM CH RIST ft Mfaila eil. Deum neme vidit vnguam, Eilius gut eil inÃnu Patrie^ ipÃe etiarrauit nebis.
Rom.S- quot;Hunf Ãne Lege iitÃitia Del manife-Ãata eil ,teÃificataper Legem amp;prBphetas^ luÃi-tia autem Dei perfidem leÃu ChrtÃi, in emnes amp;nbsp;Ãuper emnes,gut credunt ,amp;c. Lege totamillatu partem capitutertÃ.' â¢
Rpm,4.
lOS DISCRIM. LKGIS ET
Rem. 4. Si ex lege ell hareättof , aheletur premiÃio. Lex ettim tram »peratur, Idee ex fide, gratie, vt firma fit premiÃio.
Rom. g. Cam impoÃtbileeÃiet Lege taflificari, t^qtiod non Ãeruabatur ù (arne,mifit Deiu Rilium fiuuminfimilitudine earnie petcati, dr depeccato damnauit peccatum in carne, vt iuflitM Legie im-plereturin nobie.
Roman, to. MofesdeferibitiuÃitiam Legte, qubd,qutfeceriteam homo, viâurusfit per earn. Cat erum qua ex fide efl iuftitia,fic lequitur, amp;c.
Gal. g. Totum caput amp;nbsp;practpui hoc fienten-tia: Si ex lege eft hareditae,non tame fl ex pre-tniÃione : atqui Abraha perpremiÃtenem donauit Deus .^idigitur Lex ?
Epbef. 3. EuatTgelium abfconditum e fl à fe-tulie in Dee, qui omnia condidit per le(um Chri-flum per quern audemue accedere cumfidtuia per fidem tdiue^.
Philip.^, Omnia habeepre damn«, vtChri-flum lucrtfaciam, vt reperiar in illo non habens meam iuftitiamex lege,Ãed eam,quaperfidtm efl Chrijli.
Gen, 12. In fiemine tuo benedicentur emnes gentes.Kon dicit in fi(mMtu,tanquam in multis, fied tanquam in vno,amp;in fiemine tuo, qui efl Chri-fius. At malediflue omnis, qui non permanet in 0-mnibus,quaficriptafiunt in libre legie.Galat. 3-lere-
EVANGELII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOp
leremiit 31. Ecce dies venienr, dicit Hom'tnsut amp;nbsp;feriam lum domo Ifraèlfadus nouuniyamp;t. Ceti^ fer Ef iftolA ad Eóraos,caput ectauutn amp;nbsp;nonum.
Hac teftmonia qua recitaui, fundamentum continent doctrina de difcrimine Legis amp;nbsp;Euan-gelij. Ides ab auditor'tbus dtligentiÃiftie conÃderan-da amp;nbsp;euoluenda funt.
Quoddijcrimcn inter JuÃitiam Legù (sf'
Buangelij^
Lex promittit remifsionem pecca-to rum , iuftitiam amp;nbsp;vitam xtcrnam, fed limul flagitat pcrfeftam obedieiiriam tanquamcauflam. Ideo luftitiaLcgiseft velpcrfcda omnium,virium obcdicntia erga to tarn legem Dei, expcrs omnis peccati, qualisin nullo bominum , folo Chrillo excepfo, extitit; veleft qualis-cunq} obedientia e.xternorum membrorum , pracllans externa opera, quat lex Dei flagitat, amp;nbsp;nunquajn fatisfacir legi Dei.
Euangelium verb Gratis promittit remifsionem peccatorum , iuftitiam amp;nbsp;vitam æternam, non propter no-ftram .obedientiam erga Legem; fed
H 5 propter
IIP. DE I V S T I F IC A I ION ï.' propter, folum Filium Dei Dominum noftruin IesvmChristvm, quern fola fideaniplcâimur.
Quidigdur nbsp;nbsp;luflitU Eu-
angelij.jeu iuÃ^ifaatio hogt; minis coram T)eo ?
IvSTiTiA Christiana eft remifsio peccatorum Sc imputatio iuftitiz Cjirifti, Sc acceptatio ad vitam a-ternam gratuits^ , non propter vllas virtutes aut opera noftra, fed propter folum Chriftum mediatorem donat^, amp;nbsp;fideapprehenfa.
Quad(gratia Eei?
t I A,eft mifericordia Dei gra-r tuita, propter Filium mediatorem pro-iniffa,/#« gratuita remtÃto peccaterum proptef Chriflam mediAtorem.
Qtwmodo iuÃijicatur Ho^ mo coram T)eo?
Ãà R A T I s, non propter vlla propria ppera aut mérita,, fed tantum propter vniçum mediatorem lefum Chriftum,qui pro pobis vidima amp;nbsp;propicia-tof
D F I V S T I F I C A T I O N E. Ill torfaâuseft, confequitur Homo inve-.-ra conuerfione remifsionem peccato--, rum,amp;fitiuftus, hoc eft, Dco placens.amp; acceptus, propter Chrilîumiuftitia im^ puçata,$c fit hæres vitæ xternsr, çum cer-tô credit, hæc bonafibi à Deo pxopter Filium donari,
Qjdide^Fides iuflF fie am? nbsp;quot;
, F I D E s eftnotitiapcrfonæ ac bc-neficiornm Clirifti, actotiusdoârinzà Deo traditæ; amp;nbsp;aflenfus, quo ampleöi-r murtotam doéirinam, amp;nbsp;in hac promif-fionem gratuitsc rcconciliationis, feu im-ptiUt/onis iuftitiæ propter Chriftum cionandx:amp; fiducia in Chrifto incdiato-re iuxta promifsioncm acquiefeens , amp;c certo ftatuens fibi peccata remitti, fe I Deoplacere, ferecipi amp;nbsp;exaudiri, propter folum ChrilhjnijÃR a t i s, non propter propriam dignitatem-Quomodo intclligenda e?thi:ec â i iPropofitiOj Sola Fide
I 1. .m .'n ( â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â il' 7
-Corrclatinè intelligenda eft, videlicet,quôd propter folum Filium Dci Do^ minuni.
lia DE I V s T I F I CAT I O N E.
minumnoftruinlcfum Chriftum accipi-amus remifsionem pcccatorum, iuftiti-am,amp; vitam æternam Gr a Tis,nen propter noftra mérita.
Ideoautcm hac forma verborum (Fide iuftificamur) vtitùr fcriptura, vt v-trunq? doceat: Quæ fit caufla feu mcri-tumiuftificationisjfeu quæ fint beneficia Chrilli, videlicet,quod per amp;nbsp;propter folum ebriftum donetur nobis remifsio peccatorum, iuftitia amp;nbsp;vita æterna. Deinde quomodo nobis applicari amp;nbsp;ad nos transferri debeant, videlicet Sola Fide ampledente promifsior.em amp;nbsp;in Christo acquiefcentc.
Quid excludunt ha particu-^ la y (^ratù yÃne Lege yfine pertbus LegüÃola
Non excludunt meritutn Chrifti, ncc nofiram pÅnitentiam, nec reliqua opera aut virtu tes,ne adfint fidei aut fequan-tur: fed adimunt cæteris virtutibus feu operibus, meritum feu cauflam remif-fionis peccatorum, amp;transferunt cauf-famin folum Chriftum mediatorem fide apprxhenfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; . -
â Propter
DB I V S T I F I C A T I O N E . IIJ T^ropter quas causas neceffè retineriparüculas 8xclu^ Ãuasy (gratisjSola Fide^ , fine operibus
Propter quinqj caiiflas,
I. Quianon eftaliudmedium, quo promifsioneni Gratiæ amp;nbsp;Christvm agnofcere appræhendere pofliimus nifi fola fidcs,
II. Vt Chrifto dcbitus amp;nbsp;propriiis honostribuatur,videlicet/Quôd ipfius pbcdientia fola fit mcrituin rcmifsionis peccatorum J iuftitiar Sgt;c yitx æterna: no-bis donandæ, amp;nbsp;quôdnoftra opera non fint meritum, propter quod rccipiainur. III. Vtconfcientiæhabeantcertamamp; firmam confolationcm, nititur premif-Ão gratiæ folo Filio Dei amp;nbsp;non noftris mcritis, ideo dicitur; Sola Fide, vtcor certo fiatuat, Deum nobis propitium efl'e propter Chriftum. Hane cauflam Paulus Roma. 4. récitât: Ideo ex Fide G R A T I s ,vt fit firma promifsio.
IIII. Vt illuftrius fit diferimen Legis Sc Euangelii.
V. Vc
114 DE I V S T I F I C A T 1 O N E.
V Vt vera Inuocatio præftarî pofsifj quatnnccefls cft niti folo mcdiatore ti-lio Dei,non noRris virtutibus»
lufliÃcätne Sola Fides tantum ratioHe frinci-fij,vt loqiiuntur,deinde vet» p»si primam cenuer-fionem feu iuÃificatitnemjlatuendum ell nos partim fide, partim propter n»ftra opera , feu propter Fidem, Spent 0â Caritatem ctniunclim iufios ejfe amp;nbsp;Deo placer» l
Jn principio, medio amp;fine femper fiatuendum tH , ilos propter folum Chriflum mediatoremfidt iufios effe, amp;nbsp;tgt;eo placer» amp;nbsp;har»dts ejfe vita terne, non propter vlla nofira opéra aut vtrtutes,vt prolixe difiutat Paulus Gal. 3. N»n infeminibut tanqitaminmultù ^fedtanquam in vtto,amp; infe-mine tuo,qiti ell Chrifius.
Foman.f. lufiijhati fidepacem haietnus apud Deam per Dominum nofirtim Jefum Chrifium per quem üquot; accejfum habemus,fidein ^ratiam hanc^ in quafiamus,id ell,deinceps quo^ cert^plaeemus Deo ilia ipfa acceptation» feu imputation», qua propter Ftliumacceptifumus, etiamfi uondumto-tant majfam peccati perfeéiè depofuimus.
Ãbacuc 2. lufiusfide jua viuet,
ISlec potefi filles mti duabus rébus Cbrifioamp; noÃris operibus. Alioqui prorfus incertafieret^nec vllam firmant confolationem adferret. Rom. 4. fiîuia femper manent etiam tn fanbtis peccata in bac vita pro qutbus erant. Remittt nobis débita ne-fira.
b s 1 VS IIgt;IC ATI O N ï'. nbsp;nbsp;11 j
Ãr^.IdeoChriÃtis facerdasin sternum pro ne-igt;ii intmedens,amp; fuam iuÃiriatn ttobü appUcatis, tiec in alicjue aliofalus.'
^om. s. Qjianti) magts iùflificà iî'ftïuabiniur per eam: gloriantes in Deo'per Dominum nofirum lefuni ChriÃum.id e^, confidentes propter media-torenijôâ ipfi bancgloriam tribaentct, quodpropter eum,amp;pereunhdonemar vita «terna.
Rom 6. t^oH efiisÃttblege, fedfubgratta, id efi,quanquam manent reliquiapeccati,tamenLex iam non con 'demnat vos ,fed recepti efiü in grati-am, à quot; placetis Deo propter mediatorem.
lohan. 11. Ego vitam aternam do eis.
Rom. S. t^uHa nunc condemnatio e^ bis,qui in Chrtflo iefii ambulant.
Rom. 4. Credent! imputaîUr fidtsfine operi'^ bus. Col. a.ln ipfoconfumniati efiü. .^afidicat, tioninve/lramundicie. Rom.Ã. Donum Dei efl vita aterna.
Quod dijcrimen inter dot^ ^irinam Euangelijin nrticulo Itifiificationii, amp;faljam fPafiiJîarum dotlri-
nam fi
Tria fiintprxcipua tüfcrinûna.
J. Papifta docent, hominem mereri rernifiienem ftccatorum t amp;nbsp;tjfe iufium, non propter fiolum
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cbrifium *
IIÃ DE IVSTIFICATIONE^
Chriftum,felafde,fetletiam bonü operibiu,feu prof rif s virtut tbtu eengruentibus cum Lege Dei, Item of eribus M.onajiicis, M.iÃis, leiunif's.
II. Cunt nemo fiat., an fAtü habeat bonorum Of erum,docent femper dubitandum elfe,an habea-mus remiÃionem peccatoru, amp;nbsp;anfimus tn gratia. III. Decent hominem in bac vtta foffe Legt Dei fatüfacere,amp;hac legü imfletiene tufium ejfe, amp;nbsp;vitam aternam mereri.
Econtrà Euangelion docet:
I. RemiÃionem peccatorum donari G R A.. TIS J propter folum Chriflum mediatorem , non propter noflra opera aut mérita.
II. Non effe tiianendum in dubitattone, fed omnes, ^ui in delicts contra confcientiam ,feufine fide in Chriflum viuunt, deberecertoflatuere ,fe Deo difllicere, amp;nbsp;reos effe ira Dei c? aternaruni paenarum, ntfi ad Deum conuertantur. Econtra omnes,qui fentiunt pauores ira Dei, amp;nbsp;cuptunt cottiterti ad Deum, amp;nbsp;fe emendate, debere certb flatuere,fibiremitti feccata,fe in gratia ejfe,amp; Deoplacerepropter Chriflum mediatorem, vt ex-preÃe dieitur tn Symboto : Credo remiÃionem pec-catorum.
111. Hominem nonpojfe in hac vita Legi Dei
fata facere.vt Rom. 7- amp;nbsp;t. dare dtcttur: fed mfli-
BE I V S T I F I C A T I O N E. II7 ittfiitiam amp;nbsp;vitam étern^m denari (redentiitu gratis, pref ter ChriÃum.
Quoded dijcrimen inter lu^ Jitficationem-, T^^enerai^ tionem^
tionem
luftificatio eft remifsio pcccatorijm, feu abfolutio à peccato amp;nbsp;«terna morte, amp;nbsp;rcconciliatio cum Deo, qua perfo-na coram Deo iufta feu Dcoplacensamp; accepta amp;nbsp;vitæ ætema: hærcs eft,propter Chriftum Jmediatorem.
Regene RATIO eft aÃio Spiritus Sanéti, qua per verbum Dei viuen-tis amp;baptifmum,ex filio iræ amp;nbsp;mortis , generat Filium Dei amp;nbsp;hæredem vitæ z-ternz.
Rcnouatio eft adio Spiritus Sandj, qua in iuftificato habitans, veterem hominem fcupeccatum, in mente caltginem, amp;nbsp;dubitationes de Dee, in veluntate vacuitatem tintorâ amp;nbsp;amorif Dei amp;nbsp;omnes frauat inebnatie-nes : in eerde incendia feufunae affeäuum vitie~ ferum expurgate Sc abolcre incipit, amp;nbsp;nouum hominem feu Dei imaginem, per peccatum amiifam, rcftituit amp;nbsp;renouât, J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aecen-
118 de IvSTIPICATIONE.
Mcendens in tuent e lucent ver a neticix Dei, in vo-lunt4teamp;corde nouutn iu/litiam ,viratn Ittatn «Mientiani ergo. omniA mandata Dei, relatant efdhuncfinem, vt Deut celehretur.
Ex his tlefinitiónibus apparet, Rege-nerationem, ctà natura peccato mertaa viuifi-' cationem amp;nbsp;rentuationem preprie ftgntficat : tarnen reiniÃionem peccatorum fape fimul lt;nbsp;ompleiti, te velut totum èfle , compledens Huas partes , iuftificationem amp;nbsp;Renouatio-ncm haturæ per Spiritnm Sanétum, qu« fons eft Nouæ obedientiæ amp;nbsp;opcrum bonorum.
Qjwmodo fit ^^generatio
homing Æ
Omnet homines carnali generatione nafcuiitttT folluti peccato amp;fil^'ira ac at erna damnationis. Vt igitur Filif Dei, hoc ell, Deo placentes amp;nbsp;ba-redes vita aternafiant,ncceffe ell eos ex Deo rena-fei, Celt per verbum óquot; Spirituftt Sanlltim regene-rari. Regenerantur autem cum invera conuerfio^ tie propter Vilium Dei remifiiottent peccatorum in , I.uangelio promijfamfide accipiunt, à quot; Deo re-cenciliati in locum filtorum amp;nbsp;haredum regni cot- | lefiis adoptantur, amp;nbsp;donantur Spiritu Santto, qui Veliquias peccati nobificitm ttati paulattm expur-gat,amp; noua lucem amp;nbsp;tufiitiam, ac vit am in cor-dtiut credenttutti accendtt.
SEXTVS
OE BONIS OPERIBVS.
SEXTVS
L o C V s.
o E
NOVA OBEDÃENTIA feu, *
BONIS OPER I. bus renatorum.
Quide^ obe~ dientiaf
prælucS
te vera agnitione Chrifti amp;nbsp;fide vita» rc omnia dclidaDeo difplicentia.amp;non folfl externis aótionibus, fed ctiam volfi-tatisamp; cordis affedibus obedirepræce-ptis Dei, hoc fine, vt Deus honore affi-ciatur, hoc eft, vt teftemur hunc vere effc DeuiOjCui obedientiam praftainus.
Sunt autem fere Synonyma vocabu-b .⢠Noua obedientia, Cultus Dei, Bona opera, Virtus, Bonum propofitum, Bona confcientia,Sacrificium Laudis, lufti» tia inhærens, Inchoata obedientia. Mor» tificatio adionum carnis amp;c.
I a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quid
⢠X 20 t) E BONIS
Qwdfuntbona opera ?
Bona opera, feu CvLTVS D F. I, funt à Deo niandatæ adiones mentis, voluntatis, cordis amp;nbsp;externo-rum nicinbroruni, excitatx per Spiritum Sanétura, 5c faâæ in fide, hoc fine, vt Deo obedientia amp;nbsp;honos prsellctur.
Vi R T V s eftobedientia ergaDeum iuxta ipfius verbum.
B o N V M P R o P o S I T V M ftâU eit firmuni decretum feu con-flans Sc perpétua voluntas nonampfius confultö amp;nbsp;ipontepeccandi, fed Ãben-ter amp;nbsp;promte Deo obediendi.
BonaCo nscien tiAcft noticia Legis Dei, Sc indicium in menti-bus noilris, quo reélè faâa, hoc eil, cum lege Dei congruentia, approbamus, amp;nbsp;nos refle feciife, Scpropofitumnon dc-linqucndi confultö Sc fponte aduerfus Legem Dei, habere feimus. Quam feien-tiam ordine diuinitùs fancito fcquirur tranquillitas cordis, amp;nbsp;fpes auxilij amp;nbsp;protedionis diuin«. i.Timoth. i. Milita bonam militiam rctinens fidem Sc bonara Confeientiam.
SACRIâ
o P ! R I B V s. I Ã I
SJCRIFICIVM LJVDISfeuEu-chariÃicum, estopm à Deo mandatum, quodfitin nobiipralucente fide in Chrifium, amp;nbsp;refertur ad huncfinem, vt Deue honore afikiatur,ho( e^f^ vt teflentur hunc vere ejfe Deuni, quern fic colitnutf nec efl precium pro peccato,nec meretar facienti velalqt retnifiionempeccatorum ,fied efl refitfica-tio^ qubdfit Ãeuf, teÃimonium ebedientta ,fett gratiarum ablionit. Talia facrifitia funt omnia bona operaamp;afflictienespiorum. i. Pet. 2. PfaL .a?. Pfial. TO. Pfial. 106. Pfal, 11 t. Rom. 12. Pom. IT.
Efl né JSLoua ohedientia in renatis necefldria^
Idco gratuita Dei mifcricordia nobis remittitur pcccatum , amp;nbsp;per Bapti-fmum in nobis fubmcrgi Sc mortihcari cÅpit,amp; donati fumus Spiritu Sando, vt dcinccps non amplius peccemus , fed in nouitatc vitx, hoc eft, noua luce amp;nbsp;iufti-tia Sc obedicntia erga omnia mandata Dei viuamus. Rom. 6.7. 3.
Deinde ordo fapientix amp;nbsp;iuftitia: diuinx xtcrnus Si immutabilis eft, vt Homines à Deo creati, amp;nbsp;per Filium Dei redempti, Deo obediant, amp;nbsp;peccata cum voluntatc Dei pugnantia virent,
I 3 Rom.
12i DE BONIS
Rom. g.Debitores fumus. Eph. 2. IpfiuS opus fumus, conditi ad bona opera.
Tertio,Mandata Dei feuçrifsima v-bitp repctuntur.Ww».ÿ, Noli amflius pecca-re.Ioh. I .Hoc eil mandatum meam, vt diligatit voi inuicem. Roman, 6. Non regnet feecatum in tnortali corpore veÃro, vt obedtatü illiin eoncu-pifcent^'i eiui ,fedprabete membra veflra organa JuÃitia Deo. Item, Liberati efiii apeccato,amp; ferttifaäi iuÃitia. ColoÃ. s. Ephef. a- E.à .i .Ti--moth, t. Milita bonam militiam, retinens fidem amp;bonam confiientiam. 1, TbeÃ.^. Ilac eliro-luntof Dei, amp;c,
tluretcauÃai poÃe^ittlocofiniu recitabimtit.
QuæJuntÃiecies honorutrk oferum Jeu fartes no^s^ UdC obedien-
tiiS
Species bonorum opcrum, fcu GuU tuum Dei, iuxta feriem præccptorum Decalogi, commodifsime diftribui pof-funt,
Vera agnitio Dei iuxta Euangclion, verus Timor Dei,vera fiducia nufcricor-4i« promifla:. propt.er Chriftuin mcdia-torem.
o P Ã R 1 B V s.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;12J
torem. Dileétio Dei,Spes vitæ ætcrnæ, Paticntia, Huinilitas, Iniiocatio Deifa-ôa in fpiritu amp;c ventatc.
luftitia vniuerfalis, Obcdientia erga I leges amp;nbsp;magiftratuSjPietas erga paren-! tes, luftitia particularis, Beneficentia, Mifericordia, Ãaftitas »Veritas, Sedulir 'Us diligenter amp;nbsp;fi deliter facicns fuæ vo-; cationis officia,amp;c. vt ftiprainloco de , Lege catalogum virtutum adiundis dc-finitionibus recçnfuimus.
Quoddtfcrimen inter . virtutes feu hona opera
Ethnicorült;^Chri^ -flianfirutn , .a
Quatuor fuilt difcrùnina.*
frimùnt ,mulu ftint ptepru Chrifliaturum virtutes Ethnicü ignattt^vt EideiCbnÃijina,fidu~ cia mifer'uordutfta grattât Dft prepttr Chriflum promijfa,vera Jnuocatto Dit, Spes vita ateïtta,óâ çatera ia prima Decalogi tabula expoftta : quorum ne quidem mentionemfaciunt Cicero in Offi~ cijs 0â ArÃlfteles in Ethicû ex prefeffo virtutum ^pitrtnam explùantes.
J 4 Deindtt
12 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE BONIS
Deinde eauÃä efficientibus différant.'ïJam vir~ tûtes renatorufn,nanfilis humanis feu Itberi arbi-trij vtribm effeiHntur,vtEthnica:fed 4 JpirituDei fanilo per verbum accendanturamp; ttnfumnmntur.
' Terti^ eeiuffa formub.Bona opera. Chrifliano-rum fant veri amp;nbsp;fer^ mottu cordis per Spintum SanitumaccenÃ, quibus vera a^nitio ChriÃiamp; Fides^fineeiua impoÃibileeü Deoplacere, prelu^ tet. Bona opera feu virtutes Ethnicaffunt tantum ext ernt geÃusfeugubernatie locomotiua ,ÃMe ffi^ rituals metu tordu amp;nbsp;finefide.
Ã^arti cauÃisfina/ibus. Nam ChriÃiani bo~ »a Opera faciunt amp;nbsp;Deo obediunt, vt Deigloriam illuÃrent. Ethniti amp;nbsp;borumÃmiles Pharifai amp;nbsp;Hj/pocrita, oflentatione velautupio glorsapopu-larüautpetentiat amp;nbsp;metu infamie amp;nbsp;panarum virtutii effieia tolunt.
Quifuntgraduà bonorum operum jeu cultuum l)et?
gt; Tres fünf graduspræcipui.,
Primus amp;nbsp;fummus gradüs, amp;nbsp;vclut Anima amp;nbsp;vita reliquorum bonorum o-perum, eft vcrus Timor Dei, amp;nbsp;Fides in Chriftum,ac obedicntiacordis interior.
quam
o î s R IB V s. ia$
^Uitm Dem in primo prueeptoflagitat gunm vni-(0 vert pietatù nomine vulgè appeUare jilerntu.
Secundus, funt externa honefta ope-tamoralià , gut in fecunda Decalogi Tabula pracipiuntar,feuefficia iuÃitia amp;nbsp;dileiïionü erga proxinium.
Tertius gradus funt Ceremonia; amp;nbsp;fa-crificia, qu^ non placent Deo, nec funt cultus Dei per fefe, nsfpraluceat verus Timor Deiamp; Tides ac »bedientta moralu-
funt cauffa efficientes^ jeuj Quomodo fieri fojfunt bona
opérai
Tres funt cauHäe.
Ã. Verbum Dei docens quæ opera Deo placcant, amp;nbsp;fides in Chriftum.
11. Spiritus Sandus accedens in mente lucem veræ agnitionis Dei amp;nbsp;ver« fidei, 8c cogitationem præccptorum diuinorum, deinde impcllens 8c adiu-uans voluntatem, vt obtemperet præ-ceptis diuinis, amp;nbsp;iuxta ea regat adioncs externornm membrorum. Gal. 5. Fru-
S
12(5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE BONIS
ôus fpiritus funt Fidcs, dileftio, amp;c. Rom. 8- qui fpiricu Dei aguntur hi funt Filij Dei.
III. Mensamp; voluntas humana rcnata per Spiritual Sandum , non repugnans Spiritui Sanfto, amp;agnitafuainibccillita-^ te petcns à Deo auxiliuin amp;nbsp;gubernatio-nem ; amp;nbsp;cordis ac cxtcrnorum nienibro-rum adiones regens, vt congruant cum voluntatc Dei.
e^lcaujja Formalù^ jeU:, Qjtpmodo placent
T)eo hona opera?
Opera fiunt bona amp;nbsp;Deo placcntia per fidem in Chriftum Id bis quatuor articulis declarandum eft.
I, Perfona qux facit bona opcra,fta-tuatfciuftameflCjamp;Dco placereGRA-T I s , propter C h r i s t v m fide.
II. Agnofcat Sc dcplorct multiplicia peccata adhuc in nobis hxrentia, vtcalt-ginem de Deo, dubitatioHes,praaM itulinatienes, ffcuriutem, fitperifam, admiratianemfui, amp;c.
inipediunt, que miÃfu Cl G J D £1 poÃi-wiuÃitüfatere.
III. Et
OPERIBVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;127
III. Et tarnen ftatuat Dei voluntatem aternam amp;nbsp;innnotamefle, vtei in bonis operibus feriiiamus gt;nbsp;amp;nbsp;muam obediential eutnipÃus lege congrucntem inehoenim, nil. Sciât banc inchoatam obcdienti-am placere Deo.non propter propriam dignitatem, fed propter Chriftummedi-atorein, vt. 1. Pet. 2. dicitur : Offerte ho-fiias fpiritnales, acceptas Deo per Chri-ftum.
Quæjuntcauffæ finales? fiu)
Cur fiaçienda junt na opera ?
Ncquaquam eO fine facienda funtbo-. na opera , vt mereamur remifsionem pcccatorum, iuftitiam amp;nbsp;falutem æter-t nam. Nam hase bona propter folius Filij Dei meritum, credentibus Gratis donantur.
Sedalij funtverifines :
I. .GloriaDei. t.Cor. 10. Omnia ad gto-riam Dei facite, M.atth. Luceat lax veÃra coram hominibus, vt videaiit veÃra bona opera, amp;nbsp;ghrifiiitur Sater reÃer cxlefi.
II, Vt
123 de bonis OPERIEVS.'
11. Vt debitam obcdientiam amp;nbsp;honorem Deo præftemus. Nam erJaiaflitit diuina immatabilu eSi, vt creatura ratianalit Jieoobtempertt. Rom. 8. Debitçres fumuf, amp;c. III. Vt bona opera fintfruôus iufti-tiie amp;nbsp;teftjmonia nofiræ fidei amp;nbsp;conuer.* fionisad Dçuin. 2. Pet.x.
1111. â^Vt proximo, offieijs inftitiæ, di-ledioiîisjbençficentiæ.mifericordiæ, amp;:c. feriiiamus amp;profimus. Tit. 3. Difcant amp;nbsp;neflri bonis optribuspraeffe adnetejjarios vfiu, n« fint infiugiferi.
V, Vt bonis noftris o peribus impios ad veram poEnitentiam,ttmorcm Dei, fidem, amp;c.inuitemus. z. Pet. 3. Vt qui non obtempérant ver bo, per eorum (onuerfationem fine verbo lucrifiant.
V I. Vt retipeamus gratiam Dei, Spiri-tum Sanftum amp;nbsp;hæreditatem regni cce-loriim. Nam hæc bona per mala opera feu peccata contra confeientiam per^ duntur. z. Corinth. 6. Netfcortatores nec adul.. tert, amp;c. regnum Dei pofiidebunt. Rom. 8. Sife-fundum carnem vixerita, moriemini.
VII. Vt pcenæ præfcntes amp;nbsp;æternæ vi-tentur. Nam mala opera Deus regulariter etiain in hM vita punit, lob. 9. Verebar omnia opera mea, feiens Domine ^uod non pareu delinquenti.
yuï.vt
de SaCRAMENTIS. 12p
VIII. Vt confequamur prxmia fpiri-tualiaamp;corporalia.prxfentia amp;nbsp;æ ter na I, Timoth. 4. Pictas promifsiones habet præfentis amp;nbsp;xternæ vitx.
SEPTIMVS
L O C V S.
DE SACRAMEN-- T I 5.
QuidSacramentum
S Ac R A M B N T V M cft adîo facta Ã
Dcoinflituta, coiiftans verboamp;ad-miniftratione eJementiintegri, amp;addita proniifsioni, qux eft Euangclijpropria, vt promifsioneni gratix fingulis appli-cet, amp;nbsp;Fidem in viuentibus obfignet amp;nbsp;confirmer.
Quotfunt Sacramenta gt;nbsp;'JS[oui Teflamentil
T)uo,
Baptifmus Sc Ccçna Domini.
IJO tgt; i BAPTISM b.
Quid ^aptifmus?
B A P T I s M V s ell a ét) o feu cere-monia à Deo in ftituta, continens merû~ onem hominis in aquam , 8c integram prcnunciationcm verborumi Ego ba^-ptizo tein nomine Parris amp;nbsp;FiliJ amp;nbsp;Spirin tus Sanéli , quæ tellatur baprizatum à Deo recipi, amp;nbsp;donari Spiritu Sanéto, Sc aceeptari ad hserediratem vitx «ternse.
Quæjententia verhorum: Ego.bapti^ tein nomine
^Patrts, (ÿ' Filij y
Spirititf Santit f
Ãgo ( inquit miniftcr ) metgo fiuc abluo tc aqua, Sc inuoco fuper tc verum Deum qui eil æternus Pater Domini no-ftrilcfu Chrifti, amp;nbsp;Filius ipfi coætcrnus, amp;nbsp;Spiritus Sanétus, Et teftificor,tc ab hoevero Deo recipi, amp;nbsp;tibi peccatarc-mitti, propter Chrillum , qui abluittc hoc baptifmö , vt teftetur tua peccata ipfius fanguine abluta efle, amp;nbsp;fanétificac te fpiritu fuo ad iullitiam amp;nbsp;vitam æter-nam. Quare tu vicifsim hunc vnum verum Deum agnofccs, inuocabis amp;nbsp;célébra bis.
Sunt
;
DB COENA DOMINI. iJJ
Sunt né Infantes hafti^ ^ndi^
Sunt baptizandi. Qiiiaadipfos per-tinet promifiio falutis, TaliumJ eft reg-num ccelorum. Non eft autein falus extra Ecclcfiam, loh. 3. Nifi quisrenatus fueritex aquaamp;fpiritu , hôn poteftin-troireinregnum D f. J. Ergonecefleeft infantes per baptifmum regcncrari amp;nbsp;inferi Ecclcfæ. Eft autem Chriftus effï~ cax in infantibus per brptifmum,amp; ope-ratur in cis hdem amp;nbsp;alios motus pro ip«? forummOdo.
' D E C OE N A
DOMINI.
'Quidell CÅna ^Domini?
SAcramentum altaris eft vetum corpus amp;nbsp;vetus fanguis Domini noftri lefu Chrifti, nobis Chriftianis ad come-I dendum amp;nbsp;bibendum d Chrifto ipfoin-ftitutum.Vel:
CoenaDomini eft aftio fa-cra, dFilio Dei inftituta, in qua fum-. pto pane amp;nbsp;vino, fumitur verum corpu amp;nbsp;verus fanguis Domini noftri I e s v
H RI s T I, vt hoc pignore accipienter com-
Ijî. DE COENA DOMINI. I
tommoncfadi de Promifsione Euange-lij propria fidcm confirment amp;nbsp;obfi- i gncnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
/ quid inflituta CÅna, T)ominû
Primus amp;nbsp;principalis finis cft, Con-firmxtio fidci in conuerfis. Nam Sacra- j mcnta feu figna vifîbilia ,'ideo addita i J funt proinifsioni remïfsionis peccaro- * rum, iiiftitiæ,amp;vitæ «teriix, vt nos com-monefaciant depromifsione, amp;nbsp;fint te- ! * ftimonia feu figillapromifsionis,vtfin- ' gu!i promifsionem fîbi applicent per fi- J dem in vero vfuSacramenti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
II. Koivuv/t«-, amp;nbsp;vnio cum Chriftoar-difsima.
III. Gratiarum adio pro omnibus bcneficijs Clirifti.
111 1. Eft Symbolum feu nota confefsi-onis amp;nbsp;doârinz.
gt;1
quot;V. Eftneruus publiciminifterij.
VI. Commonefacit de mutua dileftio-ne. Puertveteres verÃculoi mejuinerint.
f II
Inflaminat, meminit, fuÃent^t, roberat, äuget \ Cana ,Ãgt;empurgat, refià t, vitatti dat, amp;nbsp;vntt., CenÃrntat^Ãdem, minuit foniitetn^ remittit. I
BB COENA DOMINI. IJJ
Qui funtpr^ecipui abujui
CÅnx Tgt;omini apud Tapiflas^
\ Primiim PapiÃit muttlant SMcraintnrum tilteram fPeciem bùû adtmunt cenrrA exfreJ/4 verba inÃitutionii Cbrifti.
Sefundè : Fin^uncfg ipfo epere confeijui remif-fionem peccatorutn, feu S^crumenta noua legü ionferre grattant non ponentibut tbicem.
Ternot Mutant Sacrament a in alios vfusdt-nrfit ab inftttettioutt vtad circutngeflatioHem cir adurationeni : turn tarnen nuBa res extra vfuitul . Deoordinatam ,fit Sacramentuin, I ^arti ; ^Transformant Canani Domini in fa(rificiunt,^uofittguttt/emfrert remiÃionempec-(atorunifibt amp;nbsp;alijsex opert operate. Contrafr-mtffttit fiatuendum ell.,Chrtflum vm facrtficie in ara crutit fallo,nterutjfetott Tcilefta remipenene peccatornm , ijua (bla fide aaipiatur.
I idÿitttt : Transférant Cotttam Domini ad I ntertuotexpurgaterioliberandos.
I , Sexto g A liijui nune dt joutant, Miffam effe ap-^ plscationfmftcrifii^CbrtÃi: quamtamen,feien-dum ell, fieripropriaÃde, non propter opus alie-gt;ium.fxhu erroribtu difcrimen inter inijfampa-' I fiflicam amp;nbsp;noflrarum Eeeleftarnmfacheintelligi fotell. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
154 nbsp;nbsp;® ® SACRIFICIIS.
⢠Quid â¬sl Sacrificiumï â
Sacrificiv Min gençre eft ccremoniavcl opusnoftru?â¢, quo Deo tribuimus honorem pro'prtum diuinita-ti, feu quo teftamur,hunc verccfleDe-«m quem fic colimus.
funt /^ecies Sacfi^ fiaorum ?
Alia funt Typica feu imagines; Alia funt nori vmbræ fed res, amp;nbsp;b«c funt du-plicia. Vnum Propiciatorium; Alia funt Er X A PIST IK A« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
Q^ideFl Tropici^torium^^ jacrificium f
Ell opus quod placat iram Dcfaducr-ÃIS'pcccatum,amp; rcddit Dcum propicr-uni, amp;nictetur alijs remifsioncm pccca-eoruiniiuftitiaoi,amp; vitain«rernam. Talc eft vnicum facrifieiuin Chrifti, vtdeltcetv^ niuerfa ahadttntta CbriÃt,tti teta vtt4, in »miita 4äioaiigt;nf,tlolorHnu,^invrte. u ..â¢gt;gt;quot;*: nbsp;nbsp;-,
Quid eft Sacerdos ,
S AC E K t) o s'* ingeneçétftPetfo-' na ä Deo ordinata, do't'éit'^uangdi-on, amp;nbsp;oret pro alijs, Habens promifsi-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;onem
OB POENITENTIA.
â¢nem,qu0lt;l exaudiarur, amp;nbsp;off erat facri-ficia, qusE Deus inlfituit.
Qjud esi Summuf Sa^ cetdos^
â SvMMvs Sage ROOS fcuGHRi. s T V s eft perfona immediate à Deo vo-caca,amp; vnda plcnitudine Spiritus fanäi, vtEuangelion proférât ex arcano finu æterniPatris, amp;nbsp;dcprccetur pro nobis, habens promifsionem » quöd certoex-audiatur, amp;nbsp;offeraFiSacri/icium, videlicet feipfum, quo facrificio mcrctur toti Ecelcfix renufsionem pcccatoruin, iu-ftitiamamp;vitam xtenum.
Quid cif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sacri- ' â â
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ficium ? . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Definitie fupra in loco de BöniJr'öpc-ribu» recitafa eft. -y r-''- . OCTAVVS
L O C V S.
'DE P OE N 1 t E N TI A,, vielt refetitie,amp;afgt;pli(4tie,feufraxK
V 2_doäriatt äe Petcat« , Lege, (y irtt Dei ^iÃe^ fe((4tuat .⢠de RennÃtoru feccMerum '' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K â ? freptttr
1^6 DE P O E N I T E N T I A.
frtpter ChriÃumgratù in Euan^elio tredentilmt frtmijfa : amp;nbsp;de Fruétiiuf fidet,/en éonü eperibut.
QuidTaenitentia
PoENITENÃIA feuCoN-â¢vERSio ad DEVM , eft Contrino, Fidcs amp;nbsp;noua obcdientia,feu eft fcrio cx-pauefcere agnitione iræ Dei aduerfus fuapeccata,amp; doJereob adiriflapecca-ta,amp;fidc confugcread iDifericordiam Dei propter C h r i s t v m promiftam, amp;ccrto ftatucre fibi propter Chriftum peccata verè remiüfi; amp;nbsp;prælucente hac fide, deinceps non amplius contra con-fcientiam peccarc,fcd omnia vitæ con-filia ôi acftiones.ita regere, vt cum voluft-tateamp; verbo Deicongruant.
Q^i^funt partes TÅniteniiet
Jeu ConuerÃonis ad T)èum^' Æ
Tresftint: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v
I. Co N T R 1 T I O , quæ eft ferio ex-pauefcere coafpeétu iræ Dei aduerfus peccata per legem agrika amp;nbsp;dolere (jdod, DeumôftenderimiîS.
II, F 1 D B s agiiofcens placatamcft« iraniDei aduerfus nottra peccata, pro
pter
DE POfNITBNTIA. I37 ptcr C hr i ft uni pro nobis paflum, mor-tuuin Si refufçitarnni, amp;certo ilatuens fibi reinitti peçcata. Si fe placcre Dco propter Chriftuir- -îI) ;
III. Nova obepieNtia, qiix eft prarlucente fide in Chrifium obedir« Dco iugt;ta omnia ipfius mandata, hoc fine , vt Deu5 honore afficiatur amp;nbsp;ccle^ b retu r.
jQwô? catijpe Ãint, quibus ad TÅnitentiam ferio agendam /în^^uli exufeitari im^ peüi debentf
I. Mandatum Dci fcucrifsimum, M.attb.3.4 Agite Panitentiam.Joel.2. Cvnuerti^ Wmime.Ei.etb.2o.s6 Dijplicebititvobit. II? Aeterna falus agentibus pceni-lt; tentiam amp;nbsp;Euangelio çrcdentibns pro« mi fia.
HJ. luratnentumDci : Viuocgo, dî-cit Dominus,nolo mortem pcccatofis, fed vt conuertatur Si viuat.
1111. Peccata multiplicia, in m.entc, voluntate,amp; corde etiam renatorum Sc fanâorum hxrcntia, quibus afsidua poc-
K I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nitentia
,J38 DB PK» E H 1 I £ N T I A.
nitentia amp;nbsp;mortificationc opus cft,vt otnnes fandi quotidic orant .-Remittc nobispeccatanoftra.Pfal. j.
V. Calamitates pnuatæ Sc publicæ. Mors horrtbilis,lt;ju«totum genus ho-«nanum deuorat, amp;nbsp;omnibus momenris impendct, Morbi, bella,incendia,fames, cxcidiavrbiumêc gentium,amp;c.Quar funt afsiduaeconciones deingenti ira Dei ad-uerfus peccatum, amp;nbsp;panitentia depec-catis fcriö agenda.
VI. Mors filij Dei, quxomnium maxime illuftrc teftimonium eft horrenda: ira: Deiaduerfus peccatum, qua: nulla rations aha placari potuit.
VII. Aduerttus Filij Dei ad indicium fingulis horis expedandum.
VIII. Ãterna damnatio omnibus, non inhac vita adDeiim conucrfis,propo-fita. Luc. f Nifi panitentiaru e^^tritü,9ninesÃ^ mtliterperibitit. Rom..2. Jmpaniteticordecuma-Itii ribt ipà tram i» dit ira ûquot; manifeÃatiiitii iuÃi iudicy Dti,
funt caufTa: efficientes Contritio-ncm, feu Ptmitentiamde feccat0,qua tort tempore vita Fidelium, quttidie exereenda eft ?
Quatuor funtprzcipuzr
I.Lcx
DK '^OENITÃSTIA.
I. Lex 'd F. I doccnSi quid amp;nbsp;quantum malum fit peccatum in nobis hörens , amp;nbsp;denuncians horrendam iram Dei, amp;nbsp;jctemas pÅnas omnibus peccato pollutis. Rein.^.Pe(carumttonfo^noui,nill f^r le^emGal.j. Malediiius omnü^qutnon permanet in tmnibfu, qut feriptafunt in [ep^e.
II. Spiritus Sanôus per prædicatio-nem Legis accendensin mente agnitio-ncmpeccati amp;nbsp;irsf Dei, amp;nbsp;incutiensvo-luntatiamp;cordi ferios dolores, propter admifla pcccata. lehan. J 6. Spirittu Santiu» nrgtiet mundnm depecc^tt.Jerem. 13, PoÃquant conuertiÃi ine Domine, egi pecnitrntiam, (tnfuÃu Ãum amp;nbsp;erubui.
Thien. s. Conuerte me Demine amp;nbsp;conuertar.
III. Omnes hominum calairitates » niors,morbi,bella, amp;c.qua: funtin mundo perpctuæconciones pÅnitentiar.
Ofe d. Intribulationefuamane confur^entad nte,amp;dicent : Venite,reuertafnur ad Dominum^ tpfe inflixii nobü vnlnta ,amp;Ãnabtt nos.
Thren. 3. Uumiliaatt tios Dominus amp;nbsp;absedt ties^ VC reuertamur ad Dominum.
vosÃerilitate amp;^rand'tnamp;, Ã non fuit in vobis qui reuerteretur ad me.
IIII. Mens amp;nbsp;voluntas hominis con-^ üerfa per Spirituui Sanäum, confiderans
K 4 legem
i;4O UB CONFESSIONS, legem Dei amp;nbsp;propriam immunditiem» amp;nbsp;fentiens veros dolores de admifsis peccatis, nccç ea repetens.
Qjiod difcrimcn inter nitentiamfeu contritio-nem luda
Tetri l
Coiitritio Tudæ, Cain,amp; fimilium, cftTimor feruilis , videlicetpauoramp; fuga amp;nbsp;fremitus aduerfus Deum, fine fide ad Chrifium mediatorcm coiifugiente.
Contritio Pétri, Dauidis, Pfal,51 jg. i$o. amp;nbsp;omnium piorum toto vitx tempore, eft Timar filialis, coniumftus cum fide petente à Deo, amp;nbsp;firma fiducia am-pleftente rcinifsionem pccçatoruni * propter Chriftum promiflam.
Qwde^ Confe f^io^
Confessio P e c c a t i ,ct pars Contritionis, qua coram Deo pec-cata noftra agnofcimus amp;cxanimo de-ploramus, amp;nbsp;nos reos efle iræ Dei amp;nbsp;se-terna: damnationis propter peccatum çonfitemunac verè dolemus,nos Deum offen-
DE CONFESSIONS. I4I öfEcndifTcj amp;nbsp;pctîmus venian^sc remifsi-onempeccatorum propter Chriflum.
Hæc confefsio in omni conuerfionc adDeumamp; quotidiana Inuocationè ne-celfaria eft, PÃil. 32. Dixi (onfitebor aduerfut meiniuÃitiam meant Dom'tno. Dan. ÿ. Peeea/ti-tnns^imfieegmw^amp;f. y 1 Qaia ini^uitate meam e^o a^nvjco.
Q^otu^loc ConfeÃia feccati?
Aï'ia in' publiftf, qua fit, velatcta Piclefi.t in publicacdlamitatibtu amp;periculü, velinpubltia Costa Ecclefia,afingulis^ qui tei enorniiuni lielitbe-rutn qust-aliji nota funt,ceragt;npresbj/fere, amp;nbsp;toïa £c(lefia ,fateneur deltct^, amp;nbsp;refiiat» a Deo óquot; IccUfia petant. HioUmcertü panii, vtpudati^ Hudis pedibus, ante fores letnpli vel alibicertü die-hu coufijlercnt ére. anti abfolationem caÃi^art fi)lebant,quaspanos Groei tTriTi/xia. Lattni, Sa-tüfailienei nonùnarunt,non quad pro peecatisfa-^ tisfacerent,a.ut Tegt;»iÃionem eulpoérpano atctiio Mertretftur, fieat poÃea finxerunt, fed explora,, bantur lapfi, an ferib reÃpifeerent, amp;nbsp;exfetiâplunt pana deliäortt alÿsproponebatur, quo à Ãtnilibu^ lapfibas deterrerentar.
Ab hoc vetert ritu, qui Abfulutionem procc-iebottttemen fatttfaclionis, ér enumeratio delicto-
runi
I^î WE CONFFSttOKE.
tum inesnfeÃione.trta tiï. Et h anc public am per Ult enttarn nomtnabanti de qua plernjue Canane^ Veteres l9lt;juuntur,ijH9sad priuatamionfiÃianent amp;fatitfailianes pall Abfaluttanem, Monachtamp; inepti iurü Canonüt interprètes poÃea deterfe-rant.
Alia elf cenfeÃio priuata feu arcana,vel ce-vam fol» Deo quampaulo ante definiuinnu crûf quapeccatmnnenremittiturvelcoram mintÃrt .EccleÃa aut ^acerdote li^ua eil autÃecialü etiu-tueratie Ãngulorum peccatorum,nufquam à Chri-fiomandata: aut generalisconfefsio , qua coraniDeo amp;n.iniftro Ecclefiæexprcfla voce profitemur, nos efle peccatores« rcos iraf Dei æternæ damnationis, amp;nbsp;dolcrc vero corde, quod Deuni offen-derimus , amp;petere voceni abfolutionis nobis à ininiftro Chriftiannunciari.
Q^id eît: Ãhfolutio f
Aesolvtio eft annunciatio rc-mifsionis peccatomm, qua minifter Eu-angelij in nomine Chrifti, peccatorem »gentem pÅnitentiam , amp;pctentcm ve-niam, i peccato, iraDei amp;nbsp;acterna con-demnationc inccelo folutumamp; liberum elTe teftatur.
DE CLAVIBVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã45
Q^idest Excommunia catio
Excommvnicatio eft deniinciatio ir« Dei amp;nbsp;ïtcrnæ damnatio-R'iSjOua miniftcr Euangelij in nomine Chrilli pcccatorcs notorios feruata Ic-
I gitimo procefTu pronunciat reos eflei-
1 r« Dci ac aeternæ damnationis,eofq} no-minatim exfocietate Ecclcfiæ cxcludit, Satan« tradit ad interitum carnis, vt fpiritusfaluus fiat. Matth, ts. t.Cor. r. 6, KStm. S.
Quidjunt Claues?^
j ClavesRegniCoelo-R V M funt poteftas feu minifterium fol-iicndi amp;nbsp;ligandi, feu remittcndi amp;nbsp;reti-nendi pcccata,inftitutum à Chrifto traditum Ecclefi«,quo miniftcr Ecclcfi« pervocem Euangelij ,rcmifsionein pcc-catorum,donationem Spiritus Sanfti, Sc vit« «ternæ, multis amp;nbsp;fingulis agenti-â bus pÅnitentiam, it petentibus venià m,' I in nomine Ghrifti annunciat,amp; fecuros* ac contumaciter in pcccatisperfcueran.-tes ligat amp;nbsp;excomtnunicat.
Ã44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AESOLVTIONE*
Propter quds caujjas priualt;^ â tam ^bfolutionem in Ec^ cleÃjs retineri prode^f
Proptermultas grauifs, cauflas.'
1, Vtfîl teÃinionium articuli degratuita regt;^ miÃioHe feccaterum propter Chriflum donandJf quem Ethftui amp;nbsp;PapiÃ^e, docentes pro petcatisÃi-tû faciendum ejfe noÃris operibus, amp;nbsp;NeuatiaHh negantfs reniani lapfspoïl baptifinuni, corrunt' funt.
11. Vt rudiores pttentes abfolutionem, inet foSotjuio cutn facerdete, de multù maxtmis rebus, quarum conÃdsratio in vera conuerfieneneceÃaria ell, défait peccatis, de Le^e Dei, de promiÃtont gratia, de fide, de noua obedientia, amp;c. commone-fiantaut erudiantur^efiâ paenitentiam veram exuf citent Jaugeant.
IJI. ^ia femper in Ecclefia vfitatumfuit,etft recitatiofinguloruomitteretur, tarnen in généré^ etiam orefateri fua peccata,^ fe reum effe, et de-lere,qu»d Deumamp; Ec(lefiamoffendertnt,vtdl auditoribuf Iohannis ô'Nehemia amp;nbsp;Dan. g.firi-ftum ell.
JIII, Ueignatiautimpqderiforet, autperfeutâ tantes,inntanifeÃis deliäis atl eommuntenem ad-ttnt--
BH ABSOIVTIONE. I4J mittjutur, tantra praceftum^ i^alitefangum da^-re canibus.
V. Propter diftifltnam, ne poButi tnanifeÃü triminibfu, finepraeedente eonfeÃione amp;nbsp;rcttntt* l'iJtionecuni EccleÃa offenfa^ recipiantur. Ff. Vt teflimoniü fua contritionieetfideifex piruiterttia vertt,caram tniniftro EtileÃa, tanquam Vttts Chrifligerente ,Ãngtili cum Vera humilitate edaut: vt Dauid tor am propheta Nathan inquit: Pectaui Ãemino. Contra, Saul nen Vultfateripec-catuithfedhonorari corampopulo., i ju,, VII. Vt refutentur fanatici negantet Hominem paffe remittiere peccata,curn Deus per minifle-rium hominum efficaxfit, amp;nbsp;RemiJ^ionempeccati, qu£ fit per minlÃros Vetbi ', rà tamamp;diuinam haben veïitficut dicit Matth.Ã. Filius Dei dediifo-tefiattm hominibus fuper tirrani'^einiitendipecca-ta. Matth- id. li. Tibi dabo claues regni colo-runt ) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peccata foluerüÃiper terrarn^e-
runt folutain caelo.Iph. Jl^erum remiféritit feccata, remittunturiif. ' â
VIII. Etprincipalv^ia inpriuata abfolutto-tiefit applicatio vniuerfi^ promiÃionis Gratia ad Vnumquemltbet feorfim, ita, vtqutlibet- abfolutue ter to fiatutre poÃit amp;nbsp;debeat, cartoiam fibifpfi f eu ata remijfa e ffeaChriflo, quiaperminiÃruttt tpfiiionfittts ac paralptico illi, abfotiuionem fua Voceproounciauerit,Matth. (gt;.Cotfidefili,Remit-â tuntur ttbi poccata tua,
i
DB AESOIVTIONï;
exaltera pars Con^ uerfionisadÅ)eumî
Fi D K s ccitô amp;nbsp;indubitatè crc-dcns Abfolutioni,feuvociEuangeliJ,re-mifsioncm pcccatoruni propter Chri-ftiim omnibus amp;nbsp;fingulis credcntibiis promittcnti,fiue in leâione aut concio-ne.Euangclij omnibus fimul, fiuc per mi-niltrumEuangelij feorfimannuncietur. . -XimvA Q^idFides i ' Æ DeÃnitiones l^ou^t eiedieatu ,fufgt;rà ta l»(ù de, rendÃie^ieytceatoruHi amp;nbsp;Bonù »feuhui recitat£^ht(f9(«re(etantur.
quot;^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fracipui, Err ores
quot;quot; ^WrupteU^do^rin^
de FÅnitentia \
Prifuùia i^ pfdupui taxanda eft horrend^ ' âfeeurtrof ^^ ittipamtentu maxima partis henii- ' nà m ; tjaa fine ^lle dalare depetcatù, amp;fine âmerit ira (ie iiidtej diuini emnibas peceatif fieiioi laxat ,autf»afnHitirate ^operibusficurafonÃ' I , die.
DE POENITENTIA. I
Nouafitini ne^^ant lapfos poil baptifuitim per fanitenttam ad Deum cenuerti,^ vetitani eonfe^ gui paffe, centra exprejfa teÃtmania. Luc. i y, Matth. 1 g. lAeh. ïAaeL a. Apoc. j. amp;nbsp;exemplti prmioriim parentum, Gen.3. Aaronü Exad. iyauidù,2.Re^. 11.12. Petri, Luc. 22. amp;nbsp;Galat. 2. laeefli, i ⢠Cor. y. 2. Car. a.-j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igt;' ,,
Papifla docent, contritionem mereri reimÃie.. ntm peccatarum .⢠Quod toti doctrinade Cbriflo, gui felui eit Agnuc Dei, tollens peccata inundi.
répugnât.
Docent contritionem oporterefufiicienteru eÃe P cum certum fit , nullas dolores vUias creature, guantumuis magnos, pares eÃe sr a Dei ^.nec paÃe
compenfarepeccata.
/.V
Docent enumeratiinetn omnium delillontno itiam afcanorunt, amp;fimulcircuniflantiaiiiiH o-tuttium neteÃtritm effe,necreniHti.peccata.ne» indicata in confeÃtotiecum tarnen nufguam tee Euan^elio preceptaÃt onuiiu enumeratio amp;prer-fus iniprÃsbilüfit ,Ã(Ut ilieitur: Delika quü tn^ teilten l Abocculfit mets miinda me,
ProgÃfs nibil du unt de fide (guaeil fiducia mifirii or^ilià prapier Chrtflum pronnjfa ) tn de-Ãrina paiiitciitia: amp;nbsp;perÃnai tÃtnsi neganreput eÃebacfide^guatibiipficertèiredas remiittpeccata prapter'ChrtfluiH. Et guta nemo feit,an coa-truiefaeritjufiii iegs, docentfemper dubitanduttt ( effe, an remtÃa fint nebit peccatat^à anfimus i» if AM
14? ÃB POENITENTIA.
quot;rat'ht Dei. dubitafiv cum tot4 diäriM Bitâ angelt) pugnac, ü'lieumMcnda' ij argHtt.
Dicent, fatüfacietidum elfeprt} peccatis ept^tquot; itu indebttù,ffu non mandatis lege Dei vnde e^-titufs hotnines proprifseperibut prapeccatü faté' fijcert, (^ptffe i?:iplefe legem Dei, ime plura 0quot; mehara peffefac^re, quini Lex Deiprxeipn. At tüfa Eujngel^ doctrina confirmât, vnttam efiefii' tùfatïionem propeccatü, PaÃionem amp;nbsp;mortefii f ily Dei pro nubü crucifixi : amp;nbsp;de oferibus tion mandatif h.inc vniucrfaleni Pegulam tradit. Tfii' 'Ãra colufit nte mandatit bominum.
'i Dtnent ,poteftate Clauium peenam peccatid-' ternamemuerti intemptralempurgator^,velatfâ as huttts vtta^ejuas noÃrieoperibtu redimi oporteat' iCHnoiiulpafn'XÃ 'mortem aternam propter folutn ^bft/lnin nobie remitti ehquot; punae teinptrales pH' teliateelat^ium nec impuni tiectollt sfiednoflraputquot; tot ttntia mittga ri feiamus,
tlommiUtum de pUfgatorie igne, in {juoaiti' titie poH mortefn crueientur, velperpurgentur, vel Tiierttii alioram iedtriiantur,partim ex à orgit Pfat..HüÃartim ex apparitione Ãtelirorum extrU) ctum amp;fnperfiittone ai quaftu confirmattinhplaiii StbnicH») eil,óâ bla/phemum (ontra Filium Deigt; pugnafu'tnm tf'ta dotlrina caleÃi : iduanufijuatit bums ignisparg.cor^ menttonem facit ^fedcentri
omnes in verafieleChrtfli exbai vitadifit~ dent es,reel am ia.tunimigrare, ft ad la'trcntmdt'
citur:
DE ECCLESIA. 1^9 citur : Uediemeiutn eritin Paradifi. Item, Beat* tiiirtui^qaiin Damino meriuntur,
PoÃrem», Ntinditna indul^entiarum, qua iniâ tit fatiifaäicnum Canoniearuni relaxationesfue-rHne,poÃeaadpttnar!ttiipurj^atorq óquot; tulpa remifi fitnem eriam tranÃata fu^t : tetrtu amp;nbsp;intfias im-foliitrat amp;nbsp;nilnlatiud, quam auarttia Roman* aucupiaejfi,iamottines norunt.
N O N V S
L O C V S.
DE ECCLESIA.
Credo Eccicfiam fandam Ca-tholicam fandorum communione.
QMd eïl: Ecclefia 1
EC C L E S I A feu PoPVLVS DEI funt homines in Chtiftum credentes feurefte Deuagnofeentes amp;nbsp;colentes, amp;nbsp;hæredcs vitat «ternæ proptet Chriftum.
Ecclesia sancta catholi-c A cll communie fandorum.feu vniucr-falis multitude omnium piorum homi-num.omnibus temporibus amp;nbsp;locis viuen-tium.qui Euangelion Chrifti amplcdun-tiir, amp;nbsp;in Chtiftum credunt, ac propter
L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum
150 DE ecclesia.
cum Deo placent,ie per Spirituin San-dum reguntur,amp;fanÃ:ificantur ad vitam æternam,
JJuiiis vera EccleÃa membra funt tantum,p'j amp;nbsp;fanbli,nogt;) Hjpser'ttaautperfecutorcs, qui M-tiien EccleÃa pra feferunt. '
Cùin ante in hac vita, femper admixtiÃnt refit EcdeÃa aliquinon fanbli, tradttur yÃtat'ehitc definitio viÃbUit EnleÃa in hac vita.
ECCLESIA E I S 1 E I L I S ^elï catUS hominu ampleblentinm Euangelium Ch'rifli,amp; reHe vtentiüÃtcramentü, in qua catufemper a!i-quijunt,qui vere credant, cr à Spirit a Satibi» re-guntur, amp;nbsp;haredesfunt vitaatcrna. Simultame in externa cenfuetudine admixti funt multi Hjpo-crita,qui tarnen ver.ttn Euangelij deärinam ns» oppugnant, nec defendant idala,vc Idattb..;a.Beni amp;nbsp;ntaliad conuiuiam nuptiale tntroducuntur, amp;nbsp;Matth. 13. Boni amp;nbsp;malt pifes infigetia Ectleft a comladuntur.
Huiusviftbilis Fcclefta VIVA M E M Er A funt,in qutbtts Spiritus Sancdusper Euangelian ve-ramagnttionem Dei,ver am fidem,vitam,dileciio-nem amp;nbsp;cateras vtrtutesaccendit, qua in alijs ma-giijin alqt minus excitatati'' ardentes funt.
MO RTV A MEMBRA feu Hypocrita duplic es fuut. Alq de dobl rina t um pqs in externa profeÃieneconfentiunt,nec defendant externa ido-mores boneÃe regunt ; Sed tarnen non renati
funt
DE ECCLESIA. IJl Ãtfttper S^ritunt Sannum, fantfiae vero timoré Dei, amp;Ãne fide. Bi proprtè dicuntur mortUa membra.
Ãl^fantpaià m imp^, defenJentes manifeÃoi trrores amp;nbsp;Ma, eir perfecuttres verx Ec défia amp;nbsp;piorum. Hi etiamfi titnlo Eedefia dominatur:ta~ mennanfitnt membra ver a Ecdefia,vt tempore i natiChrifli viua membra Ecdefiaerant, Maria virgo, Zacharias^ Eltfabeth, lofeph,,Plt;^ores, Si~ mean,Hanita.Sed Primipes facerdotum amp;nbsp;Phari.^ fiei nomen Ecdefiafibi arrogantes,amp; tarnen Chrd ftam perfequentes, non membra E(defia,fcd fjf pâtre Diabolo erant, leh. f.
Quid 'pTdcdeÃinatio ?
PR AED EST IN ATI O ell aternu de-tretum mentis diià na quo gratuita bonitate amp;nbsp;mifericordia, propter Eiliu elegit Etdefiam ate7.â nam,feu hommesipfi placenteSfamp;haredesvita aterna ; euius Eedefia membra funtfinguli, qui Euangelium Chrifiifide ampleliuntur, amp;nbsp;in hoc fidevfiçijadfinem vita perfeueraHt,tuxta di£lum : Eeati mortui,qHiin Domino moriuntur. Efiofidt-^ i nd mortem, amp;nbsp;dabo tibi eoronamvita.
Qu« funt not« monftrantes ve-rain Ecclefiamin terris ?
Tres funt not«.
L 2 I.Pu
ÃJa DE EC LE s IA.
ï, Pura Euangelij doélrinadc Chnfto 2»h. j o. Ones ntem votem meamaudâmtit.Vb'tcun^ mint Htn elï neticsa ChrtÃi amp;nbsp;Etiangelÿ, Ui fleUorui» EccleÃaÃeu nullt homines Deo pla-i ent es cr falutis tetcrn^ hxredes ejfe iudicentur, 2ohan.3. nan credit Filio nonvidebtt vitam, fed ira Dei matiet fuper eum.
11. Legitimus vfus Sacratrcntorutn , 2darc. t ^.j^ti crediderit (squot; baptizatusfucritfal-titis ent, t.Cor. 11, IJeefacitein met memotinm. III. Obedientia débita miniderio in his, quæadminifteriunt propriè pertinent.
Q^omodo coUigitur amp;
terrüi
Per minifterium Euangelij ,(iu verbum Dei auditum t ledum cogitatumjamp;c-per quod CltriÃus ipfe effieax ed, amp;nbsp;Jpiritu fuo mentes forda audiewiumad Deum conuertit,^!â vera ag-nitione Dei aefide illaÃrat, eonfolatur rtgU,amp; fanctiÃeat ad vitam aternam.
Rom. lo.Omnis quicreditin ChriÃum,Ã,l-MUserit: ^omodoautem eredent, de quo non audiuerunt? ^pmodo audientfine pradicante? Jtrotnde fides ex auditu verbt Dei exifitt. Pfal. 11 p Verbum tuumviuificatme ,Pfal. Inverbo tue ^eraui.
Ãd.
»E ECCLESIA.
AU. t s. Loijuetur tibi vtrbA,ftr qui.Ãtluait-fiituamp; deiKUitua,
miniflerium Euangelij?
MiNISTERIvm EvANCEIIIcfi; officium à Deo inftitutum,prædicandi in publico Ecclcfiæ cætu verbum Dei, Legem amp;nbsp;Euangelion dcChrifto, amp;nbsp;legiti-tnè adminiftrandi facramcnta.annunci-andi remifsionem pcccatorum, feu ab-foluendi agentes poenitentiam , amp;nbsp;e\-communicandi contumaces, 8c ordinandi Ecclefiæminillros, per quod rrdniftc-rium Deus vcrècfficaxeft,ad falutcmo-mni credenti. Luc.J4.Matth, to. tf. si. ^om. t o,Ephe.4. t ⢠Tim. i.s. Tim. s
Qjüd Ordinatâîo ?
ORDIà ATI Q MiniÃrorum in genere ell Tittu,lt;juo ceram tota etcleÃa publicum teÃimeni~ um daturcertaperfona, quad légitimé vocata amp;nbsp;idonea fit ad decendum Euangelion t Ãfadmini^ Ãranda Sacramenta.
Quod eft diferimen inter Miniftc-rium EuangcliJ,amp; potefta-tem politicam ?
Quatuor funtpræcipua diferimina.
L 3 Primum
DE ECCLESIA.
Priiniimobiedis différant. MagiHra« tns politicus eft cuftos externæ difcipli-næ, amp;nbsp;corpora ac fortuna défendit, amp;nbsp;punit externa fcelcraiMinifterium Euan-gelij verfatur circa Animas, nec tantum régit externos mores, fed arguitamp; fanat corda.
Deinde effedibus feu bcnefîcijs. Per minifterium Euangelij datDeus jeterna bona, remifsionem peccatorum gt;nbsp;libera-tionem à mortc, amp;nbsp;iuftitiamac vitama:-ternam. Politica poteftas externa tanrùm Sc corporalia bona, pacem, defenfionem corporum, impertit.
Tertio, pÅnis. Magiftratus coërcet3c punitinobedientes vi corporali feu gla-dio. Minifterium Euangelij folo verbo feu voce Legis, amp;nbsp;légitima exconimuni-catione arguit.
Quarto. Magiftratus politicus habet poteîTatem condendi nouas leges non pugnantes çum naturalibus, quas petu-lanter violate eftpeccatum. Minifter Euangelij non habet poteftatem condendi noua dogmata, aut nouos articules fidei, amp;nbsp;nouos Dei cultus : nec eft pecca-tum violate traditiohes Epifeoporum extra cafijm fcandali.
Quid
DE ECCLESIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IjJ
Qmde^ Chri/îi
in hü terrü f
Regnvm CHRISTI cftguberna-tio Chrifti, fedentisad dcxterain Patris, ijLia perminifierium Euangclij oirnibus, teinporib. mundi, colligit fibi in genere huniano Si feruar Ecclefiam , feu ccctum hotninuni, qui ipfum DciHiniini agno, fcunt, amp;nbsp;ineufn credunt, tutccetui rc-mifsionem peccatorum,amp;xterna bona inipenit , cuircp folo verbo amp;nbsp;Spirira Sanäo fuo, non armiscorporalibus gu-bcrnat, opprefTum cruce mirabiliter défendit,amp; tandem ex morte, ad vitara amp;gloriam atternam refufeitabir.
Ex h4C deÃnitione apparet , appellatimcm-EEGhl ebrifli cvpularc effi'mm Sacerdetüae Ee^is ChriÃi amp;nbsp;EcdeÃam. fSignificat en im Regnum Chrifti i» Ãteris hterù plerun^ clefiam, feu cretuin hominum in Chri-ftum credentium, Chrifto Regi fubdi-tum obedientem, vteum dicimin, Ke^^num ChriÃi inhaevita oppreÃum eÃe cruce er itrum-nii ; aliasofficia ChriftiRegis,amp; beneficia omnia , quæ Ecclefiæ impertit , rt (um diiimus, Eei^num ChriÃi eÃcÃtrituale, hcc efl, Ben(fici4,quctChriÃusper EuangcHon Eccle^ Ã^Ãuec iinperüi, neu eÃe pecuniain, opes, pote^
Jh 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiam.
15^ nbsp;nbsp;nbsp;DE ECCLESIA.
tiam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corperalem.feiillâ'mtaaHa amp;itern*
0ona,remiÃi6nem pecfitiorum, lilgt;eratione»t4pe(-, cdto 0âmurte,amp;li(cemifiipitnüaai,iuÃitiämjVi-t4m,amp;glariAmiternam-. alias irodum col-leftionis Sc gubcrnationis Ecclefiæ per y er bum amp;nbsp;Jftiruum fanäum non arma eorpora-/«â 'aliâsRegcm ipfuni C hri ft um amp;nbsp;Deunt-. alias hsce omnia coniundim complcdi-. tur.
Q^ode^ di(crbncn inter gnum ChriÃiamp;régna h ui HS mundi?
quot;R'S G'S V M. munSanutn feu politieum, eà guter natif, in e/ua vnfu homo feu R ex fupremum imperium tenens, certislegibus, iudicijs, amp;nbsp;ar mit corporalibus, multitudinem bamtnum ipfi fubie~ clam, regit, amp;nbsp;honeÃam ciuium difiipltnam, amp;nbsp;Ãnguloram corpora ac fortunas amp;nbsp;pacem publi-(am défendit.
Etft autem diffe^entias qaatuer inter mimÃe-riiim Euangelq, per quod Regnum CbriÃi in hit terris adminiÃraturtamp;poteÃatem ptliticamfeu Regiapaulo ante recitauinius : tarnen p!uresad~ tungi pojfunt. Prtmum eniminter perfonas regum fumma dtÃimilitudo eil.Sam Rex Chriflus eil verödâ natura Deus. Reges mundani tanticm funt mortales dâ imbecilli htmtnes, 11, Differunt modo guber-
DE E CC t E S I A, 157
IKberttationù, Re^num ChriÃi nbsp;nbsp;ifiritUMte, hoe
elt,nonpraÃt!iis amp;nbsp;ariiiù corporaUbiu, non gladijs amp;nbsp;haflis,fedfolo verbo Dei conftituaur amp;gti 'ber-natur. Reges politici legibus humants amp;nbsp;aritiit ac exercitibus fubditos regunt lt;jr dcfendunt. III. Modoobedientia. Reges politici externarum tnem~ bror.umobedientiamfolunnnodo flagitant, amp;nbsp;ex~ ternaÃelera tantum puniunt, Rex ChriÃus inte-rioretn tordis laÃitiam reqaint,.! l IT Modopee-narum. Reges mundanigladtOi hitniÃri ChriÃi folo verbo deliltapuniunt. V. Renefitta regni.ChriÃi funtÃiritualta amp;nbsp;aterna, videlicet remiÃiopecca-torum, liberatio à tnofte, iuÃttia vita aterna. Reges politict non hat aterna, fed corporalia amp;nbsp;niomentanea bona,pacein poltticam tdefenÃonentj opes amp;nbsp;Ãmilia fuis fubditis amp;nbsp;amh is impertiunt. y I, Stabtlitate. Omnia mundi Régna quatumuis potentia amp;nbsp;ampladntereunt amp;nbsp;extinguuntur, amp;nbsp;redit in nihilu, quedfuit ante nihtl. ChriÃtüvero Dominus regnat in monte Zion, ex bec nunc amp;nbsp;vfq^ in aternunt. C«^ Kcx eterntuÃt, EtcleÃant quoqj ipà fubdttam,Hon interire, fed in omni lt;ster-nitate cum ipfa viuere neceffe eil,
Trof ter qtiat causas Ecclefta Chrtjli, in hit terns Cruet fuhie-hla Æ
Omnium calamitatuin totius generis humanijEcclefiæ amp;nbsp;imperiorum, L 5 .caufli
T 58 de CA V sis cauiïæ efficientes amp;nbsp;impnlfiux communes
Quatuor funt;
I. Peccatiim commune totius generis humani , quod vult Deus aboleri.
Ideo dcftruit naturam pcccatricem morte amp;nbsp;alijs calaæitatibus.
11. Errores mentis humanæ.
III. Prauz cupiditatcs.
1111. Tyrannis Diaboliimpcâlentis homines ad fcelera, vt cumulet calamita-tesamp; pÅnas.
Finesautcm præcipui duo funt T. Vt agnofcant homines Deumefle fapientem amp;nbsp;iuftum, amp;c veram ac horren-dam cffe iram Dei aduerfus peccatumamp; iniuftitiam.
II. Vt calamitatibus fleftantur homines ad Timorem Dei, Modeftiam amp;fre-nandas cupiditatcs, quibus ærumna; ac-cerfuntur.
Scd eau fix calamitatum Ecclefiæ pecu-liares Quatuordecim rccenfenturgt; quitrum quatuorfunt
tinpuljiua :
I. Lapfus prîmorum parentum amp;nbsp;Pcçcatuuiindein oirmcs deriuatum.
S.omgt;
CAIAMITATVM. Içp
Per vnum hoiuinem peceatatft intrauit itt ntundum, perpeccatiim wars. Pfal. t a 6. Ãott-fumpti[u»t prapter iniiiuitates fuM. Pfal. i 07. Prepcer viaw flagilioruw fuerum unquitates fuM adfitanntur.
11. Immundicics naturx interior, w'.. delieet dubitatiunes de Deo,fe(uritascarnalis,ad-wtratio ftti , arot^ia emniuw affectuum amp;c. quammyndus negligit, hancvult Deus ab Ecclefia agnofci Sc emendari. lere-tma4.6. Cafligabo te in indicia , netibi innacens Videaru.
III. Odium Diaboli rabiofius inÃdiantü Pcclefia, quà w ceteris hominibtu, Genef. 3. I. Pet.s. Aduerfariw veÃer Diabolus, tanquam Leo rugienscircuwit. Job. i.
Illi. Ccrta delida fandorutn in Eccle-Iia,qux certis pÅnispuniuntur. Mich. 2^. Jraw Domini portabo, quia peccant ei. Pfal. S 9. PiÃtabo in virga iniquilates eorum.
Caujjde Finales decern :
Calamitatcs, non ideo nobis impo-nit Deus, vt perdatnos, fed vt nobis be-nefaciat, amp;nbsp;vtilitates ac bona amplifs. conférât. Pp/. i iS. Bonum ell mihi Domine, quodafflixiÃi me. I- Co^- gt;nbsp;Domino corrip'tr mur, ne cum hot mundo damnemur. «ttuT^Ã/xs®« icp f iî /J.H «TrwT'ó/xiG«.
I.Vt
J go DE CAVSIS
I. Vc calamitatibus amp;nbsp;ærumnis îm-pij ad pÅnitcntiam vocentur,amp;in pijs Pacnitcntia crcfcit Pfal.^g. Jmpfe facies rum i^namiuiu ,amp;qifxrent nemen tuum Demine. Ofe. t^.T'br.s, lerem, 31-Cafiteaftcnie Demine amp;nbsp;eruditusfum quaà iuuenculus tndemitus, Cen-uerce me amp;nbsp;cenuerrar,
II. Vt cxplorentur, excrceantnr, amp;nbsp;confirmentur virtutes fanftorunî, Timor Dei, Fidcs, Inuocatio , Patientia, Con-fefsio, amp;c. quæ in rebus feciindis fiunt languidiores amp;nbsp;paulatim prorfus extin-guuntur,contraautc!n crefeunt, cumsc-rumnisexercentur fandi.^. Plt;ir. jo. Cum i^iitramut quid agendum fit, cculi nefiri ad te De-tic toHuntar^Efiiia 26.Deminejnanguflia lt;]uari-tnu! te,£um noscorripii,c[am4musanxie. i.Pet. t. Paubfier contrifiati var^stentatietibus. vtprobata Pidesvefira preciofior aurepcr ignem probate t!jitemarur,in laudetn amp;nbsp;gloriainDei. Efa. 2g. Vexatie dit intellectum.Rom. S. Tribulatio pati~ entiam parit,patientia prebationem.
III. Vt Ecclefia agnofcatirain Dei ad-uerfus pcccatu commune totius generis humani, amp;nbsp;aduerfiisinteriorcmimmun-diciem,quam mundus negligit. 1er. 13. ^afiigabo te in iudicio,ne tibi innecens videarü.
1111. Vr afflidioncs fint teftimonia im-mortalitatis piorum. îiorma enim iufiitU
Dei
CALAMITATVM. nbsp;nbsp;nbsp;16 I
De( certa amp;nbsp;imniota ell, vtfijs tandem heneÃat, »lalü ttulè.
y. Vt fint teftitnonîa certitudinis do-ftrinæ j amp;fintoccafiones diligentius di-fcendæ doÃrinx, PyiZ. 11 fgt;. Bonumeil nnhi Deniiiie,tiuod hunà liafii me, vt dilcerem iuÃifiea-tienestUM.
Vr. Vt pij cfficiantur fimiles imaginis £lij Dsi Rfiman. S. t. Pet. 4. Cetnmunicanfet p-tÃtembus Chrifti^audete,vt etiam tn releuatione giaria eiw gaudeanivs exultantes.
Vu. Vt cmendent peccata intcriora, dubirationcs, fuperbiam, fccuiitateni, amp;C'S-vtcaueant fntiiros lapfus. BÃaiaiy. Hic eUfructus aÃliiHenis eiuf,Yt auferatur pecca-tum eius. t. Cor. 4.. Etfi exterior nofier homo cor-rumpitur,tarnen interior renouatur quotidte.
VIIL Vt appareat Ecclefiam obedire, non propter aligna corporum commo-da fed propter folam gloriam Dei^
IX. Vt præfentia Scauxilium Chrilli inmirandisliberationibusilkiflrius con-fpiciatur, ac vt nos irnmediatè à folo Deo adiutos amp;nbsp;liberatosefle appareat. vt Daniel inter Leones inquit; tAecum ell Dominus , qui non dereliiiquit diligentes fe Pfal, toç, .Adiuua me amp;nbsp;faluum mefac,vtfiiant quia manne tua bac: quod T V DominefectÃs illud.Deut g.
â ^dÃh
1Ã3 PE CONSOLATIONS,
Adflixitte, nediceres tortitudi amp;rBÃgt;urm4»ut nte£ hic onminpraÃant.
X. Vtamplifsima præmia calamito-lis proriiifTa confequamur. M.attb. sâ Talt-umeSl regnum celorum- 2. Corinth. Momen-tnnea leuitiH uffifäionif, nternum penduf glorii» arit.
Quafunt pracipua amp;nbsp;effica^ CCS Conjolationss opponent da cruci amp;nbsp;calami^-tatibus ?
Ethnicæ feu Philofophicæ confolatio-ncs funt feptem ;
1. Necefsitas fcrentii mala, quæ do-Icndotolli non poH'unt. Feras non cul-pes quod mutare non potes-
II. Virtusanteferenda dolorf.
III. Bonaconfcientia.Eftaliquidma- , gnis crimen abelTemalis.
11I I. Exempla.
V. Collado euentunm.
V I. CaufTx finales feu vdlitatcs.
VII. Spes liberadonis. S^int^ t nmium rerum vieiÃitudo eH.
Jseefera temfefiits toto tarnen harret in anno, j
tibi, (rede mihi, tentfora ferii erunt. â
Chrifti-
D t CONSOIATIONI. 1^5 Chriftianæautcfn confolationis duode-cim fontes funr, ex quihus fexpriores, età titulo cmti Philofophitit congruunt, taniett res inatores cotitinfnt, amp;nbsp;addunrurfix aliæ verè eÃcaces , amp;nbsp;PIjilefiphis ignotA , fid in filt £u.tngeliopatefail^ amp;nbsp;Ecclefite propria.
I. NecefsitasobedïédiDco,y«^f«/« manu petenri nos humiliari oportet, (sâ nequa-quaeiusfitpientta cfiuÃttia repugnare. i.Pet.f. Io!gt;.t.Dominus dédit,Dominus abJiulit.Pfal. i li. CaÃigascaÃigauit me Dominus, Ppal,3ç.Obmu-tui amp;nbsp;non aperinin os meum, gloriam tufittÃi. II. Dignitas Virtntis » cr p/er^tw er^x Deu ae confiÃionis anteferenda omnibus rebus fe^ (undis autaduerÃs.Matth. I a. Qtsidiligitpâtre aut matrem,plus quam me, twn ebt me dtgnus.
III. Bona confcicntia, amp;nbsp;vnîneratæ confcientiæ fanatio per fidemin FiÃuin I)ei. t. Pet.4.. tslemo veÃrüm patiaturvt htrni-sida,fur,autfacinort,fus.i, loh. 2. Siquüpecealt;-' Uerit, aduöialti babemus apud Deum ,IESVM.
C H KI S T r M. Ita lapÃs agentibus panitenti-amDeus eommutat panas in falutaria exercitia Pidei, patientia, lituocationis, dfc, qua non Ãgna tra,vtin ^aule.fidpaterna (aÃigatienis ,Ãtiit in , Pgt;auide,Ãunt.
IIII.
1^4 î C o N s o L A T I o N I B.
Illi. Exempla. Filij Dei ^Ãbelû, AfoÃola^-rum,martjiiutn amp;nbsp;totitu Ecclefu,quam oportetfiâ ntilem fieri imaginif lily Dei.
V. Collatio euentuum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in rehtisfe-
enndii omneifiuntfieeariores amp;nbsp;infiulentioret.
VI. Caiiflæ finalssfca Vtilitates decern priui reeitdU fiunt, quibtu tejlimonia adiun^an-tHr.
VII. Agnitio bonæ voluntatis Dei rwi promijfie propter Chrifium, feu tencuolentM Dei er^anas . Ebraos 12. Prouerb. Ãuemdili^it Doâni/tuCfCafiigatj amp;⢠flagellât emnem filium quem reeipit,
Vill. Præfcntia Deiin aernmnis, Tâfal. çi, Ciim tpfo fuD! ift tribulatione. Pfa. S7. Uabitabh (umcontritoamp;h'Hmtlijjtirita. Efa.^3. Meusei tu,cumtranfi(ritptr aquae,tecum ero,dr flumina non eperientte, eum tranfieris per tgnem^ non (onfumerit.
IX. Promifsio auxilij diuini eorroboran-tis corda in arumnis, vtperferre onus poflint.Naâ hum. t. Bonat Dominus, dr confortant in trtbula' tione.i. Corinth. 10. lidelttDew, qui non finit J nostentarifupra vires. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
X. Promifsio mitigatîonis calamita-tum in hac vita ,amp; certæ libcrationis, vel in hac vita,vel in xtcrna..Pfal. S4^. Mitigafli o/nnemiraintuam.Pfal. 10 j.Sicut Pater mifirt'^ turfilioruWjamp;c.Pfal.So. Inuoeane^ dquot; ego eri'! piain !
DE C O N S O I A T 1 O N E, I
elt;i(gt; eripi/tmte. FfaLs^- Muha tribulationes Ãigt;rum,amp;ex omnibus liberabit eos Deus.
XI. Ad has promiÃiones (um atccdit fides fia-tuens Deum nobis adejjie amp;nbsp;mitigare calamitates: inuocatio fetens in aruinnis auxilissm à â Itberatio-nem,obedientiaÃ^es auxilij amp;nbsp;Isberationis^patiets-tia, amp;e. hac omnia coniuncta, fiant fiacrsficium Deogratifiimum. Pfial. s i.Sacrifiâtim DtoJ^iri-tus contrîbuldttu.
X II. Poftremus St prxcipuus confola-tionis locus eft imniortalius Ecclefiæ, Refurreyftio corporum , Sc portus vitæ æternarjn quo Ecclefia liberata ex omnibus mifcrijsfuauifsimè acquiefcet,amp; lt;ii-uina luce, là pientia, iuftitia, gloria amp;nbsp;læ-ticia à Deo complebitur. a. Cor.4.xiomen-tanea leuitas afflibtionis ateruum podus gleriit pa-^ rit .Kom.S .Congloïificabimur,fi tamtn vnà pati-emuf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
D E CIM V S L O c V s.
DE IMMORTALITA-
TE ECCLESIAE, RE-furreôione corporum, â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;vita artcrna.
M Quid
i66
Mors cerpris dijfalutio Animé amp;cerp9-rit fest amiÃio vitéiôquot; iiiteritHs éc dîfipatta torporis, qua propter pacatum redit tnmhilum, quad fuit ante Hthil.
HORS anima SRlRlTVALtSeü impie tas (eu peccatum non remijfum, propter quod homo obnoxitu eit ira Dei dr aternispanit. lob. y. Hertuiaudientvoeem Tiltj DEi, (s'audientee viuent, hie est, Impif ad Deum eonuertentur, amp;nbsp;noua iuftitia ac vita donabuntiir. Hane primant ad Drum conuerÃonem, Jeu Hdem,quaeredensin \ Chrijium à peecato amp;nbsp;ira Dei liber at ur, nomtnat Johannes,Refurreüionèmprimant.Stcut à è hdort prima tpfi eit difeejfus animai eorporeMors fe-ruudayaternadamnatio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠'* â¢'
â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ â â¢' Vi.jiy . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.wgt;.
Qîud eït Mors ptorum ?
-tb.'
Efttranfitus Ãnitræî ab omni pifcca« to amp;nbsp;n^ferijs huius vir« liberate, in #-tcrnam vitam feu beatam confuetudi-ncmDciamp; Eccîelîr'cccicftis.
Jlati^s Ãnimarutn
' po^ banc vitam?
P I O R V M ex bac vita dif-cedentiütn, non intereunt.nec fon:no op-puinunmr fcæpitcrno, fed fuperftites,
Dci
D ï MORTE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lèf
Dei conpcöii amp;nbsp;confuetudine, in tran-quilla pace amp;nbsp;gaudio fruuntiir y doneC compïcto numero faluandorutn, redc-ant in domicilia corporum fuorum, amp;c. perfefta beatitudine amp;nbsp;gloria vnà cum corporibus ornentar. .luÃorunmni-tme in manit Dei fanr, amp;nbsp;nen ranket iOaf tormen^ turn mtrtis : vififantotulû inf^sentium mon, e(t nil fant in pace.
Recita teftimonia de immorta-litatc Aiiimæ.
Matth, 19, Ãnimam non peÃant ocà dert. Luc. 23. Hadie mecum erûinparadifo. Mattk 2 Z. Sgofutn Deut Abraham, amp;nbsp;Deiu IfaaCyôquot; Deut lacob.Nan ell Deus Deusmartuor.um,fedviy uentium. Matth, t ChriÃtu coBoguitur cum Migt;fe,quiaiiais / j o o. ante,ex hac vita diÃ-cefferat,
Luc. / 6. Lazjtrns amp;nbsp;Diues mortui viuunt.
Apecal. 6. 7. Vtdi animas intcrfeblerum propter verbum Dei, óquot; funt caram tbreno Dei, feruiunt ei die amp;nbsp;noïle.
DE R E $ V S C IT A T I ONE
MORTVORVM,
Qua Deus extrema mundi die, verbo fuo omnipotenti , omnium hominum mortuorum corpora in vitam reuoca-bit,amp; rurfum animabus fuis coniunger, Ma vt Ycl
168
ö E MORTE.
vt vel pænas fcelcrutn æternas cum Dia-bolis furtineâtjvelpictatis amp;nbsp;redè faôto-rum præmia in cÅlis æterna pcrcipiaiit.
Teflimonia:
Sedes materia feu pracipuum teÃimonium eU Decinimnqutntum eaput priorà ipifiolaadCo-viinhios. t. Thfjf 4. Ezetb.
Job. tp. Scioqubd V.edemtor meus viuit,amp; guod in neuiÃtnio die, de terra refurreäurusfum, amp;nbsp;Turfitm arcumdabor peile mea, amp;nbsp;in eartie mea rtidebo Deuân,quein vtfurue fum Egaipfe, dfnott alius. R epoÃta ell bacÃes infinu meo.
I fai. ^d.Viuent mortui tui^interfelli mei re-furgent. Dan. 1 a. I^i dormlunt in puluere terra, euigilabunt, al^ in vitam aternam, alij in opprobrium fempiternum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem doâifuerinhful-
gebuntficutÃlederfirmameuti, amp;nbsp;qui ad iuÃiti-ametudierunt multos, qudfi Ãella in perpétuas a-Ternitates. lohan. 11. refufdtatur Lazarus. Igo fum refurreilio amp;-vita. lob. s. Veniet hora,cum emnes qui funr in fepuhbris, audient vocein filÿ hontinis amp;nbsp;prodibiait, ali) in refurreilionem vita, alij tn refurreâionem iudicij.
Tgt; E -E X T R E M O ï V D I C I O.
â¢gt; Certo fecuturum eft Ex t r e m v m ïvuicivMjîn quo Filius Dei Dominus noftcrlcfus Chriftus,iii forma natu-
XX
'de morte aeterna. x69 ræ humanæà fe aÃiuntx^ omnes homines pios amp;nbsp;impios , ex morte refiifcita-tos ante tribunal fuum adducet, impios ac damnatos , vnà cum Diabolis,iii æternum igncm abijcict , pios vcro amp;nbsp;eleétosin rcgnum cÅlorum antemundi conditionemipfis paratum transférer.
Mtnh.a/.CÃm venertt Filiia hotmnuinglt-ria fua,^ «Mines nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;an^tU cum eo^tunt fedebit
fuper thronum gleritt fu£,amp; tudtcabit,ô'c. Nant eo in loco,nonfolunt aduennu Chrifli ad tuc'icium, fed etiam Proceffus amp;nbsp;forma Ittduÿ coptofe à efcri-bitur. Act. 17. Deuscen/lituitdiem,iMt]Ho iudKa-titmundum in iuÃitia. F.ccle. t s.Cunâaquafi-unt,adducet Deus in luduium, etiam occulta\ fiue honaftue mala. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
DE M O R T E- Ã T E R JM A.
Morsimpiorvm aeterna feu MORS fccunda,erithorribilispauor anxietasamp;fuga, feuacerbifsimi irorfus Si cruciatus cordis fentientis iram Dei, amp;nbsp;fupplicia corporum in ignibus viuen-tium, in vftione fine combuftione, dolore fine extraftionc.
lohan. 1. ilÿi non credit Filio, non babebit vï~ tam , fed ira Dei manet fuper eum.
Horn. 2. In reuelatione tuÃi iudicii Dei imp^s ventura eà indignâtio amp;nbsp;ira amp;nbsp;aÃtllio amp;nbsp;angu~
M. 3 fia â
1^0 DK VITA AKTKRNA.
/ix fuper omnem 4nii}i4gt;ft heminii facientüm^^ tum.
Marty.Abifdentur in Gehtnn4m, vii vennit terum n»n miritur, amp;nbsp;ignü ncn extinguitur.
M4tth..2/,Jttmale(licliinignetn^ternu, amp;e, DE VITA Ã T E R N A.
Jehan Sic Deut dilexit muntium,v[ Tilium fuum vitigenitum dartt, vt omnit, qui credit in eum,non f treat,fed habeat Ttttum aternam.
Jeh 6. Hac eil veluntat Tgt;ei,vt »mnü qui videt I ilium amp;nbsp;credttmeum,nen f er eut fed hubetct n-l4m atetnum-
lehun., 17. Hxf eil vit4 4tern4iVt agnefcunt te Ãlum verum Deum, ó'quem miÃ/li lefune ChriÃum.
Quid e^vita dcterna ?
Vita aetkrna crit confpcdus Dci, quo Ecclcfia rcfufcitata cx morte, amp;nbsp;prorfus ab omni pcccato libcrata, co-rà m intucbituc efTcntiam amp;nbsp;rolunta-tcin totius diuinitatis , «terni Patris, Filij, amp;nbsp;Spiritus Sandi» amp;nbsp;nona ac perpex ti-ti luce, fapientia,iuftitia, vita amp;nbsp;læticia
«terna d Deo , qui crit omnia in ónibus, complebitiir, amp;nbsp;vicif-sim Dcum cclc'
brabir.
D£ o
6 t 0 RIA«
Ã7I
BREVIS EXP LIC A TIO
P R E C A T 1=
ONIS DOM INI-
CÃ PATER.
N OSTER.
T^Rxcipuus QC futnmus DEI J. cultus,amp; optimum ac pracftantifsimu hominis opus, cuius caufa amp;nbsp;condirià Deo, amp;nbsp;per Filin rcJcmpti fumus, Sc Spi-ritu diuino fanftificamur:attp adeo foli-us Ecclefiæ Dei propriu decus,amp; firmifs. totius vitz piorum prxfidiumeft, vera agnitioamp; In V o CAT to Dei,Quam vult Deus à nobis afsidue amp;nbsp;rcligiofc exerccrj, amp;nbsp;bona ac liberationes in pcri-culis à fe pcti amp;nbsp;expeftari, vt D s o honorem proprium diuinitatis tribua-mus,cumcp non inane nomen cflc,ncc ncgligcre homines,fed verè adefle nobis przfentem amp;nbsp;opitulatorcm, amp;in tantis miferijs opcm ferre inuocantibusagno-fcamusStprofitcamur, Itacj) hunc Inuo-cationis cultuin prxeipue a nobis Deus flagirat, amp;nbsp;optimam. ac perfeftifsimam Formam pRicANDi ipfe nobis
M 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, per
172 EXMICATIO
per Filium fiium Dominum noftrumle-ïuni Chriftum. Luc, ; i .óquot; Matth, ó.frafiri-ffit. in cuius recitatione,hi fex loei afsi-duc confiderandi funt.
1. Qy IS .SIT VERVS DE V S lt;]ucm compcllamus gt;nbsp;videlicet ærernus Pater Domihi noltri lefu Chi'ifti,vnà CiimFilio fuo 8c Spiritu Sando » patefa-dus in Ecclcfia.miflb hoc ipfo Filio me-diatore,propter quem nos quoŠconfu» gientes adipfum Hde, paterna beneuo-lentia complcditur amp;nbsp;noftras precesre-cipit,amp; exaudit» Hanc dodrinam continet compellatio Dei; Pater norter-II. Man D A T V M Chrifti,quodprar-cipit inuocationcm, amp;nbsp;quidemnomina-tim recitationcm huius form« verbo-rum à Chrifto traditæ,Luc. 11.
III. PoENiTENiiA feuconucrfio adDeum veragt; agnofeens amp;c deplorans fuam indignitatem amp;nbsp;peccata, vt Daniel orans primum peccata fua confitetur. IIIT.Pr O MI s s I O N E s D E I amplif. simæ,quôdvelitDeus amp;nbsp;peccataagenti-bus pÅnitentiam reniittere, amp;noil:ram inuocationcm rcciperc amp;cxaudirc,amp; bonaoptata, eo ordine amp;nbsp;modo exhibe-rc.quem in promifsione exprefsit, Idco dicimus,Pater nofter, Pater cft.Ergo paterne
FRECAT. DOMINICAE. 17J fcrna beneuolcntia amp;nbsp;s-oçvS nos côra-pleftitur,vt Luc.i i.tnultis verbis dicitur: Si vos, cum fitis mali, noftis bona dona dare blijs veitris : quantó magis Pater veftcr cÅlcllis , dabit Spiritum Sanftura petentibus. Pfal. 103. Sicut pater inifere-tur filiorutn amp;cc. Et eft Nofter pater, non folutn diligens fuum vnigenitum Filium, de quoinquit : Hic eft Filius mcusdile-ôusjfcd etiam propter eum Nos ado-ptiuos filios amans, refpiciens, curans, dcfendcns, cxaudiens »faluans.
V. Fides addcns Amen diuinis pro-inifsionibus,amp; certo ftatuens.fibi d Deo Patrc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peccata remitti, amp;nbsp;fuas
preccs exaudiri,propter Filium media-totem.
VI. Res PETE ND A E fpiritualcs amp;nbsp;corporales, æternæ amp;nbsp;præfentes, quæ fa-pientifsimo ordine, Si ià mirabili brcui-tate, in feptem pctitiones dChrifto di-ftributæ funt.
PRIMA P E T I T I O.
Sattélificetur nomen rnmu.
Nomen fignificat noticiam feu agniti-onem, inuocationem amp;nbsp;celebrationem.
Sanftificarc fignificat fandum, id eft purum, mundum, Deo placena faccrc, dicarc vâbus dtuinis.
M 5 Pcti-
174 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EX, P I I C A T I o
Petimusigitur hac orationc, SanSi-ficctur nomen tu urn :
Ã. Vt notifia feu agnitio Dei vera amp;nbsp;pura ingenere humane confeructur, amp;r omnes talfa: opinioncs de Deo, amp;nbsp;dubi-tationes exnoftrismentibus tollantur.
II. VtveradeDeodöÃrinaamp;voxEu-angelij late fpargatur, amp;nbsp;deleantur onia imputa dogmata amp;nbsp;hærefes, quibus nomen Dei cohtumclia afficitur.
III. Vt vera amp;nbsp;munda inuocationc amp;nbsp;obedientia , fine maculis peccatorum, Deus colatur amp;nbsp;eclebretur,amp; Dei gloria , noilro nomini amp;nbsp;fam« amp;nbsp;omnibus rebus humanis à nobis anteferatur.
SEC V ND A PET ITIO. , jiducHut Rf^num ttiunt.
R E G N V M DEI in bac vita ett gu-bcrnatioDci, qua non folum naturam vniuerfam à fe conditam, à c genus hu-manuminprimis cuflodit Si conferuat,amp; fceleratos punit, fedetiamper miniOeri-iim Euangelij proptçr Chriftum colligit fibi Ecclcfiam omnibus (ernporib. mun-di,amp; rcmittit ei peccata, libérât cam ab æternamorte, fanöificat earn datoSpi-ritu Sanâo , mirabilitcr défendit Si régit earn oppreffam cruccinhac vita, rc-primit diabolos amp;nbsp;tyrannos amp;nbsp;prauos natur«
PRECAT» DOMINICAE. I7J naturar impetus , amp;nbsp;refufeitat cam ex morte ad vitam amp;nbsp;gio riam ætemam.
H«c bona omnia, videlicet ;
Colleâio Ecclefiæ per vocem Eiian-gclij, dcftruâio regni diaboli, gubeina-tio Spiritus Sandi, dtfcnlio in hac vita, amp;. regnum ac gloria cÅleftis ; pctuntur hac oratione, Adueniat regnum tumn.
T.ERTIA PETITIO.
Tittt vtlantM tua fuut in cixla amp;nbsp;'m terrât.
Pctimus , vC noftræ voluntates, no-fira confilia amp;nbsp;adiones cum voluntate amp;nbsp;verbo tuo congruant. Fledc noftras voluntates, vttibiin tolerandis rebus ad-uerfis.facicndis offieijs vocationis,dcni-que in omni vita obediamus ,.vt Angeli in coelo tib obcdiunt'dafelices fucccfliis in vocationc Ecctcfiaftica, politica amp;nbsp;â¬gt;cconomica,vttibi grata fiant.
Qjy ARTA PETITIO.
Fettem neflrum quiti/{i4»uiH da nobu itdie.
Significat aufem panis quotidianus tipfam vitam corporis, bonam valctudi« nem, vidum, veftitum, pacem, honeftam diXciplinam ^fertiliwtem terr«, hofpitia, â â domos,
17^ EXFLIC, PRICA, DOMIN.
tuum eil 'Regnum,
In fine adduntur caufl« impulfiu« Sc finales, propter qiias expeftainus boni petita in fcptctn pctitionibus prioribus.
Tuum eil regnum ) Ta cs Rex amp;nbsp;Pater nofter,idco vis bona proniiflâa dare.
£tpetenth) potes nobis dare bona prb-mifla. quiacs omnipotens.
Et gloria) Caufla finalis,propter quam petuntur bona, fit Gloria Dti, videlicet, vt.cum Deus exaudit, teftetuf fibi curse efle Eeclefiam.- vt blafphemi refutentur quidifputant, nonefieDeo cur« res hu- . manas » non exiudiri Ecclcfia: preces : vC Fides piorum confirmetur, vtcum hæc beneficia rccitantur , multi agnofeanc Deum, amp;inuitcntur adTirnoremDei Ã: Fidcm : vt gratiarum aftione Deus.ee- J Icbrctur.
Amen ) Certum fit amp;nbsp;eueniat, quod pc-timus. Hæc noftra prccatio non eft ina* ne murmur , fed certo ftatuimus exau-diri noftras preces,amp; certo impetra-ri optata bonaiuxtaproniifsi-
ones, Amen.
RE-
â hy
Philip. Mb-anch,
NrHius eUfelix ctnatus^ vtili vt^uatn, Conftliutafi nert eft^ iuuetj. Deus'.
Tunciuuat iBe 4urein, cumnensfib 's eenfeia reäi Mantlatiofiieftnuner 'sufl^faeiti
Etfinsul auxslsutnpr^finritsumsne Chrifii Ptfiit, expeitat fin Bubitant'efide.
Sic precedit Opta f^ufiumpopulis^ ttbilt;fi, Nauis êfattra tU4gt;e!stfiecunda rebett Inu'stlam^j Des dextro vis nuBa repellet. Omasa cogentur cdereprena De»,,^ Jpfa etians tjuamuisaeimants sneifa'feruiirur. Cum pet'smta, ce/untfatafeuera Dre.
2^ee Deus ell numen 'arcarum lareere claufiut», ^taleputabatir Stoicsu efie Deus, potvHfiolif^t^trss Mi'sbere valantes, Jpfie velutfieapilesflumsnafiare iubet.
PV.E,C\T\(:) ' EX
2. P A K A L. iO.
t-
IN tenebrse nafita amp;nbsp;den fa califsae mentit
Cuns nihsleli totepeblorecenfiltj, Eurbatâs erie'ismu Desu ad te lumsaa cordit, Nofira tuati^j fides ful'tus erat opem. Eu rege eonfilsjsattus, pater optirsse nofi.res, Hofirutn opus rt lauds fier usât ensnttsisa.
T s maneâtjinpelf feraanteT.cckfiii ChriÃtt Infertesjipfi nas tua dextra tegat.
Ires valut tnflamta teÃes Babj/lonide[eruof, R ex vbi prafentm te videt ejje Deum.
PRE C AT VJ SVMTA EX ^. DICTO G meSIS I. SPl- , ritus Dei âouebat aquas.
PHILIP. M E L A H C H. «)
SPiritusrt Domini nfcentta corpora fouit, â Cui» mantss à riijcis conderet ipfa Dei : Sfcfdueat (ætus,qui Chrflioracula diftunt, I jlcceftdat^ i^nipeéton noÃrafito.
J I H 1 S. ..
'«lA jt ,. â' gt;â ' gt;. ' V. ~ ' â .1'. -aiE-'V . - â.V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_«
;;LfI P S l Ã.
. r I
Imprimebat Georcivs De FNE R VS.
--A N N O.
M. D. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X X I I.