Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell

Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:

http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

• • de rug van het boek

• • de kopsnede

• • de frontsnede

• • de staartsnede

• • het achterplat

This book is part of the Van Buchell Collection

Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

• • the spine

• • the head edge

• • the fore edge

• • the bottom edge

• • the back board

Theology

Octavo nquot;. 12 6,

M 0t(Olt;TU‘' Ó'ti‘jX^Vrv

?v-

APOLOGE

TICA IOANN- OECOLAMPADII.

DE DIGNITATE E VCH ARISTIAE Sermonesduo^

AD THEOBALDVM BILLICANVM S«gt;HAw m uerbis C^/tie alienum fcnfumm/irant.

ECCLESIASTAS svevos AntiJyttgrainnM^

M. D. xxvr.

lt;=*-SERMO

APOLOGETICVS DE DÏGNITATE E«cb4ri^i‘e, IO A N. Occo/diKprfdto Authore, i» (/ie S. Tbontie ,Lc{loEticingcliQ lOdflfJ. XI.

APE, ET IN PASCHA i«tcr Difcipulos Domini, in re iieutiqucnn contemttenda, dudi=i tur di/ceptdtio^ Attni^tciM de^ cem refitrrexijje Chriflum è mor tuis, obluélaturThoinas^Attote rabtlis 1^3quot; utilis erdt confentio,

neq; ednt Chriüi^ diuturndm elJe pdßus eSl, quid neep; per ßflum,neq^perlibidinemdgebaturdliquid.Ciid tnifericordidm ddfequuti erdnt,morofutum diniceßre:' rebdnt: contrdiüe nottfùbfcribens,chdritdtisidéiurdm probe eduebdt, dq; difcipulis proptered non diuetkbd^ tur. Quid faceretddb£c CbriRusPrinceps pdcis,^^ Dct« chdritdtis f Dejjiiceret wir««: non pejf mi dnimi, licet pertindciore^negUgeret ouem errdticdmfminime' Sec/ qiM dntect in cruce rede nur dt,refurgcn5 quoq;coUi git:Qj- codomito crrore,conßjfore fuie gloria ßcit.Vti K4gt;n, quonidm e:^ bodie oinnid plenA funt dijf,di}s,ed== dem mdnfuetudine conmuerctur,cßein!isq; minus cdrmt, les,non.dubito, quin amp;nbsp;noürds Utes benignus Chrijftes breui dirimeret. Ncgf^ enbn eß, quod de eo querdinur:

A ij

DE DIGNITrEVCHARTSTIÄE SERMO

Ide cH Chriüus heri er hoäic Itac[; er ws,ß edoäi ße rimm à Deo, ne que deßiciiimue,ß,cefJatfuperciliu,uA leut phildutia, doceantur man/uetei-udfores: ßn minui acres ßerimtis ingeniöser mtenebris adhuc agimus,eti dmß udrient dogmlt;itci,lt;ßicilis tapten, er pacis renitësßt animuSjtantu'mcharitatenepcccemus.Adßtdeßderiü ueritatis noßilu,nec loge aberit ueritas,qu£ chriüus^ Tttrpe efl Herodêer Pihüu conuénire propter Chriflü, çondifcipulQS aut,er eiußem dei Prteconesdißidere:Si mul paßnntur lupus er agnus, er pugnaitt inter ßo~ ^esi Hunqudntsß ajfeëfibus intfylferinttis, uelrixandifi nem, uel ueritatis prtupt uidebiniiis •• A.gc, qudmuis ad~ uerfarij noüri ntodeBiam minusÇeruent, nos tarnen pla cide i Uisßdei ratione reddatnus, maxime fuper bis q^ de Euebari/lia obijeiunt'. Timeo enim neßrtajßis pußüa sûmes quidam i Uudaculis clamoribusuelrctrocedant, pel magis reddantuX.pußHanimes.Prieterea,er dies ßus adpropiat, in quo multos ebaritatem teflaturosße ro facrofanilis fymbolis.tgituraliqMnto apertius agä, nonßlum ut ßiatis alios no bene iudicare de nobis, fed, erutfe, qui haëîenus myßeriorum rationem minus te=‘ nuerinc,nu»c plenius eruditt^uitdm ita inflituant,ne ads uerßrijs detredandi occaßonem prabeant^

Exordiamur autem ab his, qu£ nobK exhoc Euange Iio obijeiunt, ij quibm adgloriam Chrißi nonfujficit, quod in articulis fidei teflumur iuxtaß:ripturas, cors pusfandiß'mum federe ad dextram patris,niß erfubs

Jkntialiter

PRIMVS 10 ANN.OECOLAMPAD.' fîintinliterpiinemefje adferant. Qjiando .n.ßmplicio rcs Milgaribuf arguments eos adgrcdiuntur or oppos nunt, quod opinio eorum abhorrent d cominuni fcnfu, fdr quod dliud pronuncietgtiftiK atq; ipß trddunt, zx gttjiuifubfcribdntoculi,dures,ac alijfenfus.Tumiüico ex hoe Eudngelio, diclum üomini promut,zx inquiimt fcriptum effê : Bedti qui non uiderunt zr crediderunt, dtq^ßc coUigunt: Qudmuiifenßbuialiteruidedtur, zr nihil fentidnt eorü qu£ hic ajßr'mus, fcimus tdmen fen fusßüi,uerbd non ßüere : fides eorttm efl nbsp;nbsp;nbsp;non ui~

den(ur,hlt;ec ilU.A.t nos expcndeinus quid ßbiiüd uelint. CertumeßmhocEudngelio non fieri mèittionem de Sa crd)neiitis,ßdconfirntdri ßdem rcÇurredionîs.Çlùod ß itd drguere liceret,hoc non uidetur,proptered credcn=! dum etl : probabimus zr bouem in pifd, cuUcemq; elc= phdntcm eße : zmuUumtam prodigiofum mendacium futurum eßquodßdem non meredtur,GermdnAdutent fententid inde poteH (ùmi. Chri/lus fubinde Abrahie Cf Patriarch arum ßdem commendare fûebat, zr ßde lesiUiusfiliosaeimitatoresdicebat,ßcut’Zach£um zsquot; eos qui db Oriente zr Océidente ueniunt,zy‘recumbêt cum A-brdham in regno coelorum. B iterum ïudaos tan q udm dduUerinos zr dégénérés,negabat kbraha: ßlios. Ha zr hic ad illos reßicit, quodßdem habuißent refur refont, folo uerbo dei ddmoniti,dbfq; ßgno,zr proin dethomas in hoc indignumfegeßerit fuispareiuibus, qui nec poH ßdum credidit-Dicit ‘giiur Thom£: Hoc

DE DIGNIT, EVCHARISTlAE SERMO figmimtc non bcdtjmo coftdeintM, um fideles uerbtf credunt-Vltraficontendanteffe generale diólum, çr etiam fuo propofito guadrare,inuemeinus noftr£ fen^ tènti£ mdgis adftipulari,^ fuo itlosgladio cadere,os portebat.n. primant,uerbo certo ejfe cbmonjlrdtu,efiè panem corpus Chrifii,^^ deinde non b£fit4re rem ita fe bdbere,cbtrlt;(dicente etiam non folum hominum fed cr angelorum mteüigentia, at hoc cft quod defîderd~ tur.lStam dum clamant.Hoc e/i corpus meu,multafunt, qu£ non perm^ttunt hune inteÜeâtim capi quod pants fubftàtialitcr fit corpus,uel in pane fitcorpus illud,qd’ idem in cœlo.Atq^ adeo ex Papi/iarum feriptis babes tur,ex fola Ecclefi£ determinatione hune fenfum capi, ornonexnttdisEuangelifiarum uerbis,neç[; id euin= ’ cent alij,etiam omnibus artibus nbsp;nbsp;nbsp;ucrfutqs infubfidi

um accerfitis,modo deus non piiniat ob peccata fua,à luce fe auertentes.Porrà,quàmdiu non probabitur dis uino uerbo pr£fentia corporis, nemo adiget, utfidein fenfuum repudiemus-Stultum autem fuerit non addu= élo uerbo quempiam adfidem adigcre,quomodo enim credent, qui non audierintf C£terum fiadminiculatio uifus Cf fenfus beatitudinifidei derogant, etiam pr£* fentia corporis in hoc fiagilitatem humanam offèndet, eoq; magis quo reconditior, dicit enim. liifiegQ abiero paraelêf i^ non ueniet: porrô fides iUa beata, nb cß: carnis uel fangiùnis,fed fpiritusfanili,qui à car ne auehit, ut enim beemur, pr£teruolarc necefie efi, quiequid

PRIMVS IOANN. OECOLAMPAD. quicquidnoneftfummtim'C^iii carne pendent, offert duntur facile, quiautem àuerbo dei,fumma tenent abfq; periculo.Fides quam lt;t nobis dominus exigit,cum alus in nuiltis locis, turn fub jinem huins Euangelic£ leiiionis propofita efl paucis.Ea. n- qu£fcripta funt, ideofcripta. funt,ut credamiis le/um effe Chrijium, ey filium dci, utcredentes uttant habeamus: h£c nobis fis des commendatur,non iüa opinio, quod corpus Chris fii fit panis, multa alia qu£ dominus fecit, nihil ad nos pertinent,ideo com mode pratermiffa f mt: fed qu£ ne cejfariafm hoe fummario recapitulantur.Porró fi hoe loco,uifus cr guflus nos impediumt er decipiumt, per uifumreéie inteüigimus omnem corporalis pr£fenti£ imaginationem. Nam iHa non minus impedit, quint ipfauifio,folet.n. ufuuenire,utuifa,mentem icontent plandifiudio nonauocent: imaginatio autem quando non quietem animi interturbaticinodfi in pane dixcs roeffe corpus ,idq; perfuafitm fit,ita fubito fieri,mo= doq; mirabili, nequit continere fe humana, imbeciÜis tas,quin ad nouitatem rei dimoueatur i refublimiore. Vude cofequens eft eu qui ab oculis carne fuftulit,eans deeyab imaginatione fubmotä uoluiffc,et ut beemur, pr£ter uolandït quicquid no efi Çumniti. Vt rem clarius dperiâ,exemplo indicaturus fumMedia zy dtra node precari djum zy fpeculari fumma queda decreufeue nit,amicucharißimu corporaliter mihi aßidere,quc tarnen neq^ uideo, ne^ audio, neq^palpo,tantum fcio

A. Hij pr£fen

. DE DIGNIT. EVCHARISTIAE SERMO preefentem, quomodo poteß fieri, ut non fubita illius prlt;efentia non interturbet, animum à. fubliinioribui cogiMionibui non auellatf Quomodo illa plena mira^ cull prafentia, in qua fe occupât imdginatio,no magis obflupefaciat mentem quant ut in memoria paßionis re ik exercere f’ queati ProdimiK enim nobis ipßs no{irä hypocrißn, quod dicamus nos credere,id quod non ere dimus. Sane Patriarcb£ uerbo credentes, corporali prafentiaßuinondum poterant, c propterea beatiß cantur. igitur non e^,quod pro fe £tnuli citent : Beati qui non uiderunt nbsp;nbsp;crediderunt,ßabit eni/m pro noh'is,

utßt fenfus:Beati,qui citra corporalem prlt;£fentia cre=gt; diderumt,id quod deus credi unit,

C£teru/m,ßcut leuiculis argumentis,iu calumnijs ßcile reß)ondetur,quibusnos adßgt;ergunt.Primiim enint clamant nos Sacramenta diuina conjfurcarc cr exina nire. Deinde déplorant per nos tolU jfonfum Chrißum, Jfeciofum pr£ ßlijs hominwm ab Eccleßa außrri, jßiri= tualem cibunt, ac pr£cioßßimum thefaurum animarum furripi ipfum corpus Christi er fanguimem, quibus in mundo mihil diuinius. Keq^ hiscontenti, inceffunt er dicunt, in ecclefijs noßris non eße pr£ter panem ac uia num, deßitutos nos Deo ac Chriflo. Seq; er porcos fu= OS domißi£ £q; atq- nos laute pafei, uel ßmultu habea tnus,conferunt panis fanäimoniam pani in honorem Vdalrici uel üuberti uel alterius diui benediäo,dicere debebam incantato. Deniß pcrfidiain ludaorum nobis impingunt^

PRIHVS IOANN. OECOLAMPAD.

wpingtmt,cjui femper Chriflianorum facrctmentä. op^ pugtiditt, adäi^ntq; luiLeos prifcos propter ceremoniM Cr fctcrificia fud,nobis ej]è pr^Jluntiores-Dißimularent itla omniet, fed propter minus exercitatos de conflM^ t« non dußm,ndm detegenda eil uerittix.Vos oro,pdti=‘ enter audite,nihil impium proßram,res nondiem deplo rat£funt.

Principio,ßlßßimum eil,qi(od Sacramentis fuum ho norem negemus, er außrainus:imö flixtuimus, erfaluti effe cupimus : uerits autem honor non eil in ornatu ue* flium,ingannMtis er aureis udßsftn magnifieis ßcibus, er ßmilibus- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.n- deusalii^uid horum uel eupit, uel

laudat,uel anuxt.Qißd autem mlti fidei finceriatem,ue riutem abfj; hypocrifi,innocentiam,charitatem,er id genus,lt;puie plantare cupimus.Priora,ß ChriHus curaße fet,uticj; prior er ipfe obferuaß'et : ipfe eil qui nobifeu dißehfauiterdocuit, ne ab hiselcmcntis mundi pende remus- Coßr hie caufam noHram, er aduerfariorum: infaniunt-ft quis uel crucis ßgnum obnüttat, uenerantwr äutem, er interamicosnumerant,àfcortis ad commit nionemproperantes,ßmoniacos,homicidas,ufurarios, ofores uerbi, blasphtemosmaximos, tätum more papißi co,hoc eil impie,mijfent. Vtri quief ) Sacrantenta con“ taminant f utri intolkrabiles fient i uiri pernitioß Eccle fia; er faeramentisifeitis ipfi er uidetis. Et bifc ad pri^ mum. 'Videbitis etiä et 'm alijs illos magis reos effe quant nosiimà plané imtoxi/fumus,ututilli oblatrêt.Nam qua

A y

DE OIGNIT. EVCHARISTIAE SER.MO nMxime nos muidio^os reddere nüimtur, ujnißimum^ Qui n-nos fumus, ut Ecclefîlt;e ßgt;on/tim auferamus,de quo diélum, quod adbierebit uxori fu£y(y‘ erunt duo in camem unAm ƒ neq^ hoc ex uerbis iwfiris unqucmt colligent. Similiter neq^ /piritualem cibum aufcrimus, imô proferimus. Tempefiiue autcm admonenc nos cons iugij. Similiter eniin Chrißus Iponfuseflecclefite, cr earn carne pafcit, ac fanguine potat,nam fola fide utrumq; confiât,cr neq^ nuptijs,neq; conuiuio,cora porisprefientiam adejje oportet. Si autcm illi ita cars nalcm cenam cogitant, nimirum cr carnales nuptias fomniabunt.Abfint autan taies ab ccclefia dei blafiih£ mite et idgenus:defigofauit nos deus fide,mifericordia, cr miferationibus,ut ofieas dicit,?:^ fide nos iüi adbæs remiis,fiuntq;fide, ea queChrifii, no^a, O‘qu£ no= fira, Chrifii. Ipfe tulit opprobria nofira ut cohonefia= ret, inopsfuit,ut ditaret,mortuus efi ut uiuificaret, nos fira efi eius gloria,iufiicia,h£rcditas çr omnia,ucrum non efi propterea opus corporali pr£fentia.

Sponfiis etiamfi abfens fit,manet cum fuis, or eos ads iuuat.Etiam abfiens corpore,pr£f'entem fe fore,uirtutc, auxilio çy- benediélione promifit çj- pr£fens efi, M nos iWam abfcntem non fiacimus. Ipfie quando uoluit Une ad patrem profeiHus efi,de qua fua abfentia pr£s dixerat Matth. q.tJon pofiuntfilif^Qaßlugcre,quäi: diu cum eisefiJjionfus, uenient dies quwm toUeturab eis figt;onfii{.AberatQrPanlo dicenti,cupio dijjblui

effècum

PRIMVS IOANN. OBCOLAMPAD»

cum Chrifto,nunquidcurrebdt dd Sdcrdmcntariu, ZSquot; repofitoriumt In cœlum migrabat, in cœlunt Cr «OS trdnßrciubebdt. Si confumxiflis, inquit, quic furfum fant qu£rite,ubi eßchriflus in dexterd patrii, ubiz^ mitmcipatui wfter,ubi caput, or thefaurw: 'Beneßiuntfideles,quod Chri/lus eis nequeat aufierrif quant diu fides manet incolumis. At uide, quis ad do^^ cendtmfidein magis fiollicitus, qui docent cum operif bus manuum fiiarumfornicari,uel q qui audire neque~ unt,quod per fidem uiuamus ac faluemurf An non tol=t lunt fidan,quitatn parum ei tribuunt, or proinde ßonfumipfumfEfl O' ctliud connubium fandum, quo Verbum dci caro fa£lum,noftram natur am a/fiimp/it, O'itaafiumpfitutnunquam relinquat.^t quisnegat Chridum itafigt;onfum noflrumilmo neq^ in morte uers bum reliquijje carnem,credo.'Et quia carnem nofir am fert,ita O' nos etiam iüius carnem gedamus,tanta efi^^ ficatia fiue diuinitatis,ut ficut caro eius refi'errexit, itA O' nosrefiurreduri fimus, ficut in carne fui, imo no“ fira afcendit in coelos, ita O' ‘tfcenfiuri fimus, non pctimus nobis comunicari,utimpius quiuis quinq^ tlt;er= bisin panein tranfire adiuret, neque in hoc nobis uel Chrifto timemus. Dicant Mi ubi fcriptura aliter de cos iugio Chrifii loquatur.

Idem nunc refi)ondemus de fi/irituali cibo animaru, quiqualis fit,exconiugioanimarumfati5 coUiquefeitf num ficut perfide fiej^onfamur, ita per fide o «(rne

DE OIGNIT. EVCHARISTIAE SERMO fcifcimurjd quad fatis conflsd excap.loan.6. i^uod non recipit aliam interpretationem. Etitcrum conwncimuf hoc facrilegitim illis imputtindiim,qui in pr^dicandu ß de parciores Çalutem operibus tribuufit. Dicât ^uis ßt cibus animicf Vtiij- cibus animte idem esl,qui izx angelorum- Angeli dutemfapientid dgnitione Dei pdfcuntur,uerboq- Deifubßllimt:^^’ noßriednimteno aliter pdfcëtur, qudm dgnàione domini noilri lefu Chri ßi.llec efl.n- uitd teternd,ut cognofcdnt te folum uerum deum,cgt;' quem tnißjli IEfum.iiec.n.dgnitioßuerdßt, Muißcdt,pafcit, reßciüdt/dtidt, mpingudt dninMm:db angelis 'm hoc dißer 'imas, quid nosfide,quod iUi glorid: CX quod nos obfcure, iüi cidre uident.^iihil aliud eü qd’ animam pdfcdt,prêter fumma illdm fdpiëtiam: uenenü efi quad illi dduerßttur. At nos hanc doilrindm palam docemus,^' dolemus hac fold ob cdufdm,qd'pauci edm recipiunt,cr pleriq; dliuddgdnt,aliudloquantur. C^m non credunt,fe ipfos fiduddnt:dut fi cuipiam culpa ad~ fcribendd,rei erutit ij,qui £gre ßrunt ßdei prtedicatio nemßmentes ne quid operibus decedat.

Fideli nihil toüitur,quid feruat thefaurum fmm: non enim corporalis prlt;efentid thefaurus eß fed uerbu,per quod omnidß{ld,quodq; cor^fidelium inhdbitat: ö* nihilominus etiathefaurus iüe inanimo nollro eß, quitt animus cum iüo 'm coelß.Qt^ diceret agru außrri cui^ pidm,ß proprietitis titulus cum ttfußuiltmmldluttsma tKitt, etiamß agerlongittsabßt^ ipfe domi epuleturf

Qudtn

-p-RIMrS IOANN. OECOLAMPAD.'

Quam iai^iramßcit iUe^Bnor ident hic habestChri'^ ' fttif donumtuum e^, pater illud tibi dedit, tibi tMtw,ti e/ifOmnia eiui tM funt,gloria eues tult;i,bieredi tos eiits quoq- tua, er quicquidfi-utfhtum ad te redire po teß:,nunc jjgt;e poßides. Itaq^ nihil terreatte quad nugait tur,imo calumnientur, redundat enm in ipfos id conui tij: habemus ergo/jiofunt noflrimt, uefeimur J}gt;irituali cibo, locupletesq; lii/nues thefauro-

■ Ab hac ealumma ad fecundam tranpmus, qua con“ temptim, in populunt ßiargtent m Bccleßis iio^ris nihil e/Jè prater uinu er ponem- bMror quare ita loquantur, num idep qd’audiut panem er uinum,eanam er men’» fam,ac conuiuium adpellarifAt haccaufa non e^lido=: ■«ed.No» .n. peccabimus,etiamßSacramenta his uerbis panem er uinum Uoceituis, quandoquidemper Apoflo ium er Buangeliflus Jjiiritusfanâtu ita loqutituf,quo rw lumus eße peritiom.E^i .n.panis,ererit pams, quam» diuuel mica affuerit: atqui propterca non dicimusfim» pliciter panem er communionem. Btenim quantum ad materia adtinet, nihil dijfert ab eo quern domi edimui: fed non idea comunis pants eH ac laictts. Panem effe U» cet Papijiahegant,etiam mures ac uermes tefiantur. A nte ufum, er pofi ufum uere nihil aliud eß quàin pa» ms, er proindenon oportet eit tanta idololatria refers uari in repoßtorijs. Panis.n.eß, er Chriflus in hoc noit inflituit.Caterum ne quis arbitretur iniurios Socramen tif,quani dignitatem apud no s habeat Eucharißio,enav

DE DIGNIT. EVGHARISTIAE SERMO rabimia. Si .n. pänetpropoßtionK in lege non eränt comune! panes,quantum ad materiam à conumiplt;t ■ne no diffèrebant, quanta magishic nihil uulgareeritf etiamßuerucorptts no in pane,modo légitima gratia^ rima^Ko no deßt-Sed ut promißedicam,quo in honore apud nosßnt Sacramenta. Primum igitur, omnia quce nobis Chri^uscoinmendauit,nobismaximecharaßnt, qualiacuntj; ilia.ßnt,etiamßuelßlicultmt nobis comen-da/ßt,gratiorem quduis margarita demerit. An no mire ajficiunturpi/ ßmplicesßuel lapides,uel aquie i terra fanilaaßerantur, qiiantomagisubiaccedit comendatio Chrißi iiam ilia inde atlata,nimirum idco no iußit ads tnirari,ne fuperßitioniferuiant. Grataetiafunt cr iu^ ct{nda,ommaquie Chrißis qualitercunq;gufläuit,etiäß amara alioquin.Pfurijt Chrißis,Gr nobis benediila e^ ßmes:mortiiiis efl Chrifliis,?:y~ nobis mors fluauisefl: op probratus efl ignominia crucis,i{nde or nobisgloriofa erit crux:quanto igitur comtnendatior nobis Cæne itliui fanftißimus rittest vfltsChrifli, eins comendatio res nobis comendauit. Si alioru amicoru munera tanta funt nobis,qu£ nonunq iUis nolentibus poßidemtis ,quomoa do ritum iüum à Chriflo in ultima C£na demandatu,an demus irrideret Expende coinendantis digninitem,quis ßt,crquis tu ßs,lt;^ quale fit quod comendauit, nec uile feet tibi. Tu peccator mult is tartaris dignus,omibus bo füsindignus. Qui autem commendat,filius Qei cfl,pris nwgemtus omniscreatura, perquem GT propter quent condita

PRIMVS rOANN. OECOLAMPAD?

codtïd funt omnia,qui dilcéîus patri er intweens : itAttl iüeer nemo alius commendauit : Cteterum iwnparunt quod nobis commendauit^

Christianis fecundo etiam ea funtfanXora, quibui magis ae diuinius erudiutur ac iüußrantur.Et proptcrea iure in tanto honore Eudngelicas ZJ canomcas fcriptu^ rashabemus, è quibits falubcrrimas doilrinas reeipi^ mus. VndeperiUas iuratur, itheinaurantur, er nemo Chrißianus tequo animo fèrt exuri ercontemni; Sacra‘‘ menta atdem,qua; er ipfa libroru loco funt, quia iuxta ipfbrtvm Etymon (dera fymbola ß{nt,er addiuittasres pertinentta: er ita non dicmiis folum panem,fed erSd cramentwm : er non cuiusuis rei fig num, fed facratißi mum fan^fimi corporis. Admonent aiitem de facratif ßmo corpore,quomodo pro nobis traditu er mortuum, nos uiuificet,atq- ita twbis ft panis ßsiritudHs, reâe per panem materialepgnificatus,nihil in omnibus libris fan fhus doceri poteft,quàm qd’panis docet-Verum ne quis firte rudior fgna, minus capiat, addita funt er uerba^ qu£ dare illud pgnifcant.Alq ridiculam rem agunt,ut teßatur Paulus Corinthi/s, quiloquuntur incognitis lin guis: nos uero uernaculo idiomate, quod er Cerdonunt pueri intelligunt, er quod ad hominu/m atjidus mouen dosplus momenti habet.

Accedit ad hiec,quod in toto inundo nihil fan^us ha bet Chrijliani,memoria mortis Dominica:, qult;e hie add dilucidciuxtamandativm Chrifi dicentis: Hoc pcite

DE OIGNIT. EVCHARI^TIAE- SERMÔ in mei nKmoriam,celebrdtur, ut nihtl ufqudm uiudcim--. El ubi metnorid paßionii ferudtur,dudet dicere quiJjgt;M nihil ddejje prêter pditem. ZT uinunt Sunt qui occidüt fubuerfores flAtudrii/m, qui tdmen zelo fortdßis pio, ad uitanddi idololatridi cm cbmoliti fwît,quantum lis irufci pojfent, qui memoriain mortis no nMgnifrciutï Cicunt reik nos dicere,ße:r corpus ddeffcßteremur^ C^uibus rej}gt;odemus,plus eße memoriam corporis quod pro nobis pdß'um,qudm prlt;efentidm : non dico corpore memoridm,fed memoridm dioniorée/Jè prdfentid. Me morû pdßionis promouet, præfentid pducis proderdt, etidm dum oculisJpeildretur. Qjtäto dinplior fides Cen turionis qudm Reguli,pr^efentent domi mcdicum hdbe^ re cupientisi Dicdnf, quisfiudhis nofler quod Chrifius in pdne,fi non fitm cordei quod detrimentum noSlruß iUum in corde poßidedmus,licet in pdne tton hdbemusf Melius efi: cor memorid pdßiomsfideli ftabilire, qudni cibis cdrnAlib us qudlibufcunqi.Ecce,fi in pdne,ç^ non=‘ dum in corde, quomodo grdtids agemus, quur non po=i tius nos inter fupplices continemus i Hiecnofirdpro=i bdtio efi,qudm Pdulus exigit:hic uidemus qui nam Ec» cleßdrum, imo ßbi ipfis fponfium Chriflum dufirut,f'er mone.n. fuo fe produnt nondum incorpordtos,cr pro^ inde neq; defi)onfdtos,/ed fub bord myfieriorum incortt pordttdosit^obis non poßunt obijcere, q, Chri^us no/t fit nobilcum,qui dd grdtids dgendds conueniinus : cre^ dentes,n- perfidetnediftit cdrnentiCy bibunt fdnguine, prius

IPRIMVS IOANN. OBCOLAHPAD.

prins prob (indo fe ejfe quodfymbolo pojk^ tt'jhntur,fi bi bene con^cij[imt. IpßMtemß nondum ederunt pd^ nein uitic, quo pdâh dudcHtfeuëditdrepro Chrißanis^ qudsuegrdtids dgunt^

Deniq; nbsp;nbsp;aliud in œna nobis eH non nùntts ddinird

bile,fdnäißim£cdrnis prdfentid, neinpe charitatisfoe dius,cuius nos Cbriüus tantam mit rationem habere,ut ßquidem poßilaret neceßitas,denuo, imo millies permit tcrct crucißgi corpus fu'Uin,ne eoß-duderemur.Landet aliusßdem,qudmontes transßratilingtus qult;£ cum dn^ gelis certent: contemptum uel diuitidrum, quo omnia in paupercs diilribusinturiuel cdrnis,qu(e fe incendio ob=: ijctt. t^obis amplius bonum efl, facrof mêla ipfa chari-tds , cuius autoreß Deus .'uiderint quinos conturbant quiddgant, tantum bonum ne pili quideinßciunt, qui propter fiant opinionem in nosmagisfeuiunt, quam in Catulorü rdptores,exaßerat£Tygres.Myflrria noflrd fmt,quod unus panis e^unum corpus fmi usiqd’unum uinum çy unus fanguis fmus, qui unius panis er eiuf=i dem poculi participes fumusiprannonemur,ne quis alte ri irafcatur, ne quis iniuriä in corde feruct,nequis uin diilam meditetitr: optamus fieri proximorum ferA, Oquot; itd cref :ere,ut dd exemplum Chrißi efiam pro proximo mori,nedu in neeeßitatibus de hisqu£ nobis fuperfiint, fubuenirc pdremur. lS!on conueniiTMS ut feditioß, quos pr£ omnibus excommiinicdmus,ß prodantur: non erd^ pulainur ut epulones,qui mane feäantur ebrietatemma

B

DE DIGNIT. EVCHARISTIAE SERMO conciliant nos feculnrialucrti.Sedunanùncs cupimuf ngeregratiäs domino noßro ^uo noßra bond ont niti, cuius eß omnis gloriu, atcj- o utmMi, guicguid eß in cœlis ac terra nobiß:um ad laudem domim noüri [c fu Christ uocemextollat.

Et ^uam nihil habemus^quod retribuainus,calicem ' ßalutaris accipitnus,cr nomen domini muocamus, h£c communis gratiarivm aého, magisdeo quàm homini== bus innotefcenSjCharitatem nobis commendat,Gr ad ui ta hortatur fan(limoniam,ne per nos tanquam indignA membra Chrißi^ nomendei fani!iiimblaßgt;hemetur,te ^amurfraternitatem, parati ad Eccleßamonitionem, cmendari,zx pcenitentiam deo acccptam agere.i^ihili ne bond hac quis dixerit,ubi tanta animorum concorx dia iubi tanta paxi ubi gratiarum aélio ilia coeleflisi quit audeat dicere non cßßc 'm medio noßri deumiÇitiis außret à nobis charitatis datoremi' Proßrancfi Chri^ üianißint, quid inßtis ecciefijs habeaiK aduerfar'ij, quibusad conuiuia delicatiora inuitent, quaapudnos deßderenturSi de annuntiatioe mortis CbriBi glorian turigloriamur or nos,ß'ßdem orcharitatëexerceit6 fuis proteßationtbus:idipfum er nosoperamur, ßsiritu aliter eorum animi reßciumturMiciamur er nosßiiri tualiter.Vnu eü,quo fe diuites putant,nempe,prcefena tia corporis er faiiguinis, at nos iUorumßuiilibus non deRituemur,qult;e mdiori gloria in coelo efße credimus.

Horror eßcogitare,quod ad quorumuis Sacrificivm uerbd

PRIMVS IOANN. OECOLAMPAD.

ucrbd ade/fe incipiant,modo quo iüi dicunt. interim tlt;i menfub Sderumento^modoÇcidtur,quidßt Sdcr4mcn=t tum,habei?ws cr nos Chri/lum,nee dubito,quin multo tierius,qudm hi, qui indigna Chriüoßntiumt, conférât iMtcr noscaroChriüiimmortdleSjCufloditcrnosfan guisChrisii,nepriflinorumpeccatorum pater memor intollerdbilid fupplicia nobis irrogat- Certi or nos [uf mus de h£reditate,de Teßamento Chrißtfanguine con firmato. Et in fumma, nihil eß,quod nobis deeß, qd’uel Chrißo dignunt [entire,uel quod quippiam emolumenti aßirret.itaq; obtredatrices linguae, noßramq; gloriain eleuantes, no audite :fed ea pdtientid,humilitate

charitate cy honeflateuitain inRituite, ut er illorii iu,nitae,er noürapietas co= ra deo hominibusq; elucefcat, per Chri^um dominii no

flrum, Amen.

B

IN VIGILIA NATALIS SERMO fccundui IOAN. Oecolam^. autbore

Tidm in hoc fermone rejpondere dcbeo aducrfarijs, q diccre audct ut odiofos nos reddant,nos ludaifmu fdpere,cr minus eße rcligiois,et diuini cultus in ecclefijs noftris, q apud ludaos ipfos:reßgt;ondebimus autê eis opportun ne, ubi Eudngelicdin leîlionem expofuerimus, fx qua fold iudex tequnscognoßet, qudntum abfuinus 4 uulgo ludaorum, quod uirgimtdtem ^tldri£ negate

Audite itdq; priintm,quid Matthaus doceat, dein^ de non obUuifcdr offici/, ut Ulis rejpondcdin. Difcdinui primo exempla uirginis Maria er bedtilofeph,eos qui uocem domini audiunt,licet periclitentur nonnun^ quam, or angantur, mißricordia tarnen domini nitn» quam derelidum iri.tlt;!am abfq- dubio poUquàm beat a uirgo confentiens ey-credens angelo,fubiecit fe uo= luntati dominicis'zx dicens:Ecce. ancitla domini,ßdt mi hi ßcumdum uerbtim tuunugrauidafada eße Jpiritu^ fandodicet gauderet de dono nbsp;nbsp;mifericordia dei,non

tarnen conflitutafuit extra periculum.tlt;eq;. n. pramoa deftia,myßerium prodcbat, Elizabetha foli 'mdicauit^ ubi ßiritufando inftigante, lam manififlata eßet, neq^ foetus ultra occultari poterat, eràtq; periculum, db 'm^ credulis er immifericordibus htdais, qui or bonis dc“ trahere non uerentur, ubifußitioms nullum indicium, quomodo pepercißent uirginif Gerteßnon attentaß fcnt lapidare, utiq;,uel traduxißcnc [altem,unde Deus 'm tempore

SECVNDVS IOANN. OECOLAMPAD» intempore fubuenit,^ curauit ea,ante^ cociperet cr andiret ab dngelo, per paretues uiro iußo er fanilo iofcph dcßgt;oiffari,^ui haberet illiits curam:non legimtu ^uod uirgo precata ftierit, er concupiueritmaritu/m. Herum hoc officium parentum erat, qui illam coUoca= bantconiugio.'Vtinamer hodieparentes dignamci(= ram gereretit,expediretq;publica lege irritari con^ iugia, quie citra parentum confenfum inchoantur.Ve rum de hoe alias-

lofeph autemeripfc,quumdelegißetßbi piam itx ore)n,ualdeangi coepit,didicit. tt prtegnatttem, er prietcreatant£fanainwni£, ut nihil /ttjpicari mali pof fet,cohabitare no audcbat,quandoquidcm iufitis erat, erfuifßt iUi author mortis,cauet.n.fcriptura, ne quid ßniflrifu/ficeris,nam erdicitdeprehenfum, quod ef= fetgrauida è Jfgt;iritufanólo:quonwdo autem muenta,lt=: benter ignorabimus,quia fcriptura nenreuelauit,ßue igiturpropbetia, uel fanilitate uitceucl nuncio Eliza* beth,uelquodnuperuidiffet nongrauidam, er fubito alia comparuiffet. De lofeph certeteflatur quodfuit iuflus.lniujius autem fuiffet,ßnon reliquiffetß fuißet . fußgt;icio.jgitur quumfecum fluduaret animo,er omni= no condituiffet clam abire, quo eruirghiis honorfal* uus tnaneret, er ipfc propter cotubernium non pericli tarctur.Et quia deêrat humanum conßlium,fubuenit di uinum. Apparet. n. angelus in fomnis, er quod uirgo nonedocebatpr£modeßia,indieabat angelus. Et feré

ß ßngulis

DE DIGNIT. EVCHARISTIÄE SERMO ßn^uliiuerbis cerfumreddebatäc cotißmMbat. Quitt ^K. uocabat filium Dduid,promifsionif ddmonebdt,quie Dduidßdd^flietwin oftendens,dnKtii liberdbdt reucld tione di’cdtii. Quod 4Jpiritu conceptumfætum dicit, conjirmdt fduildm opinionem, ^uodiionßnt deccpti. Oputdutent domim djjerit,quod filium pdriturd fit,er tefum iubetuocdri, quo cognofcdtefie deun. igt;}dmfox Ulli Del e/l fdludre,er liberdred peccdtis. Nemo fdludt nifi Dem ; nemo d pecedtii liberdt nifi Dem. Dernq; er perProphetidm lefiditeconfirmtü,quiuirginem prtedi=i xit pdriturdm deum, hominibm prtefentent futurum^ Ndm licet CbiiRmditümfit lESVS, prtcfens tdmen per eum nobisfiiitDcm,unde ereß nobifeumDem. Quid igitur metucre poterdt dtoto mundo^ qui eim pueri tutor,qui er Dem, unde confirm nwtm, officiumfuumfielt. Prtetercd, ne offenddris in uerbulo,Donee,qudfi po^editon niditfirit uirgo.Pro= prietds .n. Ungute hoc non drguit, quemddnwdu/m ui^ detur ijs qui ex illo Mdtch. Non cxibit donee redddt ul-timii qMfidntein,drgMiiitinPurgdtorio qtudfdntc red di. Similiter edue, neinuerbo primogenitm dberres, Dicitur.fi primogenitm,eö qttod fit non dlim prior ge i!iitm,non quod fub fiquutus dlim- Erdt .n. etidtn tinige iiitoru priuilegium infigne.

Porró, Ui in his Eudiigelij didis nihil comune nobis cu tudcci5,itd neqi in re Euchdriflite.Quid dd nos quod düiSdcrdmentd no/lrd oderimt, qute nos eo loco, quo i Chriflo funt infiitutdeupimm obfirodri, pura^ dc im«

SECVNDVS rOANN. OECOLAMPÄD.

maculata celebrarifPieri poteft ludieus quorimdâ ßmplicitdte ïtelligat,et abominetur idololatriä,exccre iurq; aiuritià fdcerdotü nofiroru,ciuibui nihil (ß uenAe ht hoc nobis fubfcribat, unde igitur ludaizabi=gt; ntt{s,ß et nos quod iliicitu eflexecremurf Scimus repro bos,Ciecos,cr perfidos iudieos,fed immenfa nimiru cri* minAfiint,qu£ ey tudlt;ei ipßdamndre coguntur in no^i firis. Damndni ludæi homicidid,fiirta, adultcria, ac id genus. Nhw igitur ludaizubunt, qui tantas impietates probare nequeunti Et ß in minyflerijs idololutria fubx oriatur,ut no nunqßt,)teq; idololatras excufabit, neq-zelum noftru inßmdbit lud£oru auflerior ccfura,dlio= quifutisdifcrctifumiis, Vtlud£isnon arrident nofler Baptifinus, Cœn£q; ritus,itd nobis tUorucircueißo, Sy M,gog£qinau[ca ßmt : fed uideamus inter nos,utri mo res [ud£ornfapiant,quos ab odio in Chriflu enKtiri o= portet. Hoc.n. ludaos d Chriflianis difcrimindt,et tan^ to quisq^ propior eß Iud£is,quanto magis ab agnitiono Chrißi defcifcit,hoc eß,quanto magis in Chrißo offcn= ditur, tnter eruditos en'm tud£os et noßros,de dogmas tis alijsßcile coueniret-Solus Chrißus qui nobis lapis eß angularis,et ab illis reprobatus,fuis cbßffbribus innos centi£ pr£bebit teßimoniu/m.

Itaq- in tribus oßvnßoHm pof’ßimu. Dißilicebat pri mu ïud£is, qd’patrït traditio nes à Chrißo no magniße bât. GraiMim deinde firebät,quodSabbatoet ceremo nifs minus tribuebaL PoflremÜ, tantu no infaniebant, V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B inj

DE DIGNIT. EVCHARISTIAE SERMO imô rabidiores erant cdnibui,quod fe Chrißumfiltutn dei diccbat:'mhii pcrjpicuum eß uidm^quis hoc ßecu^ /o 4 parte ludteorum zr Pharifoorum ßet-Noftra certe doârinA irif!'longißtme diß:edit,id quod nemo ex uobi^ non tcßabitur,modo audire non dedigne tur. nbsp;nbsp;LcgiinuiM.atth£. i;. offenfos Indios arußicita^

tediÇcipulorum, qui manibuiiüotii, prætertraditioné patTMn panent edebant, cr cxcufabanturäCbrißo,di cente: Hon quodhürat in os inpurathominë,fed quod egrediturex ore:cr obiurgante diilo leßaia;,iiypocri^ te, reéle de uobis prccdixit tefaias dicens. Appropin^^ quat mihi populus hic oreßio, nbsp;nbsp;nbsp;labqs fuis me hono=f

rat,c£tcriimcor eorivm procul abeß à me, fed frußrA me colunt docentes dodrinas pr£ceptd hominum.ïtaq; Chridus ueritatlsdodor, à traditionibuslibcraiiit hu== manis ,ïuddizdnt qui dddidi funt hominum uerbis (nunenon de Reipub. ddttünißratione,feddednimoru loquimur libertate^Chrißianiuero, quife liberos fci=^ unt. Vnde Galatis feribit Paulus. Libertate qud uos Chrißusliberauit,ßate,zy ne iterum iugo feruitutis co^ tincdmini.Pt ad ColojftSi mortui eßis cum Chrido ab elementismundi, quidqudfi uiuentes in mundo decre== tis tencmini,ne tetigeris,ne gudaris,ne contrederisiSa ne in coend dominica, Paulus Corinthi/s nihil adijccre audcbatjfed quod acccperatddomino,hoc O' tradebat quern rede o imitabimur, ut alienißmus d lud£s orum moroßs ceremonijs. Olim grauiter taxabantun mulieres

SECVNDVS IOANN. OECOLAMPAD.' tmilieres mß curioßus elßent peplatte.Viriî frs no erdt (tccMos ejße, lauandi erdnt dentes, iüegitimum red» debat uelguttd aquis mane potd, m aureis tantum ua» fis,uel drgcnteis tantumadminiflrdbdntur myflerid, facerdotem Mui oportebatdlbd,humerait, manipulo, flola,plunetd,non rafus abominAbilisfuißct,qit£ omnid cum multis alijs, ex humants traditionibus profeéht funt,nonàuerbodei, quo folo confcienti^olßiringMt tur. Vide autem qui hodie pro Ceremonijs conten» ddia,tumultuentur,ccxlum terr£ nüfceant.'Nonne lÄo» naehi ey Papiftcefatq; hlt;ec uidetur illisfumina iuflieid qu£ fumma iniquitaseH.Impunedfcortis ueitientcs,ß» tnoniaci cromniinuidiaacmalicia plent, Sacramen» td trddunt,zy pro Chriftoß uenditant.Qui ßmpliei» ter acßnedppaYatUyiuxta uerbum Chrifti, mortem do mini annunciat,Qr ßatribus feruit, iugulatur,fuj}ien-ditur,exuritur, fceleßißimis quibufuisflagicioßor hd» bitus.M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illi charitatem lefam, habendamqf

infirmorum rationem, itd fcilicet oui lupus reßondet^ quod turbdßet ripam, quàinuis (tb mfieriore parte flu minis iüa biberet, f^am ipflrumpunt charitatis m-lum, qui iuxta uerbum dei uiuentes perfequuntur, hi uero poft priedicatum fatis Euangelium, cos non eu» rant, de quibus Chriftus dicit. Omittite eos,quid cieci funtducesctecorum,(y flia libertatelruuntur,obtem» perantq^ ac uerbo fe accommodant. Nf^; enim inftrmi imbelles itd repugnant, Phariflei perpetuo fcan»

B 1 dalold*

DE DIGNIT. EVCHARISTIAE SERMO dato laborabunt, er nMleidonea funt cor um contrtt nos tellimonia-

Selt;juundo,ludiei iußiorcutßbi uidcbaturxaußa ex^ arlerunti/a Cbrißü, eo ejuod legem abolere putabant^ ßcut feriptumeflapud Niarcam, tranfeuntibui difeipu Ui dtebui fabbatorum per fegetes, er büer uiam uel= lentibui ßgt;icam,Pharißei dixenmt-Ecce cur ßciutfab» batis quod non licet^Qiiibui reßgt;odit lefussfabbatu pro pter hominemßdum efl,non homo propter fabbotum, tta^; dominui ejifilim hominis etiam fabbati. Quo di* feimus tudaizure eos, lt;jui in parte dieife^i quempiatn iudicaat, eeßduitm. fabbatum ludaicum, deflruäu eß er templum, ubi igitur facrißda ludæorum ^tranßc*. rimü cerimonice ueteris legis omnes, ßnis cfl circumci=t ßonis,purißcationÜ,unHionum^Z7hil'togt;ntta quiequid imperßiHum lex habet,lud er ueritati umbneac figu* ræ céda nt.ita. n. perßduntur,ßcut Chrißus uenit non 4d fohiendimt legem, f'd ad implendum,igitur qui redtt cumt nobis legales ceremonias, ChriSlum obumbrant,

Ecclypßn ecclefite inuehumt. Quid igitur dolent or «VT/ TraÀo» Ecce aiumt, Aaron olim ’inaie^atem di* tiini nominis mßontege/labat,conßgt;icuusgcmmis, ßl gidus auro,purpuraq; ac bißinis ornatus,fragrans opo balj'amum,er crepitaculorumtinnitu,omnes im fui ad* tniratione rapiens. Nos aiumt,ornlt;iitu, uel Leuitis imß* riores, habcbaiw tud£i quod offerret, nos abfq; facriß eio lugebimusiKeßondco.O tniferos,quàmdiu fub p£9 'quot;■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dagogo

SECVNDVS IOANN. OECOLAHPÄD. d^gogo ntanebitiifquctndo crefcetis 'm tûritm perßäu^ ^cce non permitiiftt Apoüoli, mulicnbusaiirotextas Heftes fed^duerut» ornAiumatùnMmmexhortdntun Et Antimites illd admirabuntur, qu^e dlioqtiin cotent^ nere iubentitrfSi hicc tanti momenti fuiit,pro quibui di glddietur,quurnott Chriftus orndtuseR hochabitu, crexanpium prætulitffed Chriüus ignorMÎtillacr irftgt;uit.t^otuit.n-ex tribu Leui, fèd Ji(dd,nAfci‘Vt cog nofeatur efteuerusille facerdos fecunduordinemMel Kizedec.lmô ipfteefttAelKizedec.ÇiUMto autemprit Jhntior eü tüclKizedec Adroite^ Ndm ei Adrondecix tndtuseüm Abrdhdnt. EtntdioreRquidecinMs recis pit, qudm qui ddt, quomodo igitur fuperbit Adron in orn^üufùo^Etquum ChriRus non ftecundumordinem Adron facerdos fit, quid nos ddordinem tüum ddi^ gumtfPoR Chriilum priedicdtumitafeLdrdrumrex adornet.Pideles miniüri, ueüigidmdgiilriuolent fe* élari,fcientes quds nebulas hominibus ad fuper^iitios ncmpropenfîs,illd aduehant. Belle nbsp;nbsp;nbsp;magnifiée culti

ftmt, qui in luce ambulant, ne contemnas fimplicita^i trm Euangelicdnt, qutim cr fub lege 'Nddmus,fiiftidia ens aquas Iordanis, à ininiftro didicit no deftiicienda j« Pricteredfiilftmteft, quod nobis defit facrificiu/m, nos n.non offeriinusuitulos uel ones- Sed olim ChriRus fui corporis fandißima hoftiampropeccatisnodrisob^i tulit,qudmrepetercnoneft opus.Semel fdtisfecit,cr edfdcrificium illud perpetuum 'm oculis Domini dei

DE OIGNIT. BVCHARISTIÄB SERMO no/lri,offerdnt Chrißum. denuo,pro quibiK non eü p tisßdum/ios redemptigratisagimus. Et comemorâ^^ do babemut,quod olim perailim, fruélut facrificij no^ fier eß’Hcercitiit quibus lux ueritatis contemptibilis eSl, inluto cr mwmbrafcdeantjGr'fetcßvnturPbarißeoru difcipulos- ReiHißime produt feludaizlt;tre,quiinflau= rare ey poRliminio reduccrefacrißcia conantur- Noî epulabimur in azbnisßnceritatis ey ueritatit, boc eil, opera dabimiii,ut absq; bypoerifi,fidem noßram, qu£ inCbriflo, ci^diamm. Prtetereamorbuaduerfario^ rum ncßroru deprebendemutjCr alijs htdicijs. Transe lato ßacerdotio,transßrtur e:^ lex,alia craffonm ïud£ or U,alia noßra Lex efl,Sy nagogam Lextimorit,Ecclex ßam lex fliritus cr amorK,gubernAt. ludieit lex cil tos nitru nbsp;nbsp;flilgure,nMgno tocitis Gentis metu data,Lex ue

ro qua fliritus in cordibus noflris flcrib it, gaudij atq^pa cispareseil. C^iergo,uelj^cpr£mioru,uelmetupoe naru, uirtutiliitdent,uclmcnfl£participes,ij nimirulus daizant. duos ante pater dulcitraiht ducit,quiqi fliri tu Dei a{li,gratias agut Deo,ij flane nobiliflitni filij dei, Cr rudi ïud£orü populo pr£flrendi,Agefllibet,cr hic qu£ docemui,conflr cum iüorü doflrinit,quot inucnies qui uel lucernâ gratis accenduttbona pars fleruit Venes ri,multos hypocrijis inuitat,no paucos mandati necefls fitas. Neq;.n.ignoratis, quanta aufleritateprecipiebax tur, utad Paflcba flnguli comunicarent : fled ztr hoc he ne meminfliis,quàin tenuis fiuHus /ùerit. Certum eil omnes

SECVNDVS IOANN. OECOLAMPAD. omnes indignos,cjuos lex adducit,ßquide absq; lege,uel pr/emijs adduci no pojfent- Non dant tales honoré deo, honor, n. eiusefl,abco, qui opus uolusttariivm ßcit. quot;Vides îudæosfNos uero hortamur,utcontemptis pocnis V prieinijs,dd folü DeuinJpeâvinus,f})onteq; ac mpuÏ=^ fu fßiritus omnia ßceamus.tetiadßnt, qui ßntiunt fui in ue}-bum Chrifli ßdem,extimularefe 'm nouam uitanu Quad ß qui uel deeffe ßbißdem, uel animum proßcien di cognouerint,caueant ne uU^.ßrro, ad tarn tremenda accedere conentur myßtria.NovMm.n. populü,hilaa remq; ac ßgt;irituale requirit Chrißis.Demu çy htec notA coteinnenda non eß,qua, ludaicos mores 'mdagare licet. Qu^id.n. iti difcindit ïud£orüpeéhrd atq;filiudei ßs éhim in cruce malediéîumfüac de caufaßngebant fe tl tum traderein mortem. Diccbat eis Icfus Christus, fe eße panem uite, qui de cœlo dcfcendit,tam neceßariii, ut quisquis iliumnonmanducaret., uitam noneß'et ha~ biturus,ïudiei nihil fublime capiunt de Chriflo^ey fent per 'm carnali manducatione hierent. Petrus autem i patre edoélus,mtelligebat,manducabat,er uitamha=i bebat,dicebatenim: Domine, ad quem ibimusf uerbd uitie ietern£ habes,cr nos credimus, er cognouimus tuesChrißusflius Deiutui- Exhac confeßione fatis numßßum,Petrum came Chri^i faginatü fuiße, unde nimirum non mdigne, er Sacramento poßca ufus, tu-dels autem dtirus fenno erat, erqusm audißent, hoc ef fe Opus dei,ut credant in eu,quem pater fnißt,fubißiut:

DE DÎGNIT. EVCHARISTIAE S ER MO

Qwd ergo tu ßcii ßgntmt:S.rat .n. in opérations plus rimorum prodigiorum udide adhuccontemptibilis, pro filio lofeph habitus-Hic itcrum innotefcit, nos alies nûres à ïudlt;cis,qiiàm omnes aduerfarios.Natn iOi cariu leitt cœnam expeiHaitt, zs“ mâducationem aliam,guànt apud loannem »Mnißße propoßta efl,)ws nero mandus canna, ßcut Petrus lefum eße Cbriitumßlium Dei aße rentes,(^uainßdemfandißimo poRea Symbolo conteß^l mur. ear/te paßuntur alio modo, quàm Chriéus docuit, uerborum dei capaces no funt, çy aÜquid ßcas rioticum habent,cr iudaicum,qui ad dilacerandu prtes parati (abßt uerbis miqua eicpoßtio') in fumma,iüis ca ro non prodeR, atij^ adeo mcarnatus Chriflus inutilis. Qui uerbisdei uegetantur,qu£ tam certapater uoluit, ut incarnatifili/ morte pro mundi uita obßgnajret, ils bsnosmagnißcamus.

Ua uidetis amici,qiùm ßcile ßc guoßiam ßont matis conuicijs inceßere. QM in re flrenuos nadi firnius aduerfarios,^t ueritas immota manet, er dehos »efl^tri nequit,etiamß obfeurari credatur, ß^tim fuum reparut decorem. Audiuiüà quo in honore, etiam hos die habeamia Sacramenta.Verum oro, atq; obfecro, ut uitlt;e innocentia atq^ puritate,magis quam maledicentia, nonßlumßudeamtaaduerfarionvm obturarc or a, fed Cf ipfos lucrari,’fdq^ perpetuis etiam precibus obt'me re 4 Chrido, cui cum patre cf ßiritu fando,eadem efi gloria wteternam, Amen,

iheobalda

THEOBALDO élLLÏCANO NORD ItngiaccnßConciondtori IOAN- Ofco/jw, •• Gratiam pacem i Chriflo.

VdtM obfcruatis tui wminis haélenitsfue njn/rrfffriii/cÄejptfJ ItionfifjOpnizjr, te^ ües flint, fiimihares ilUnonpaucie, lt;^UM jlim ad te dedi,EpiiioLefNtinc Kf ro poft^i qiMm in lucem prodijt iün tua, inijudme quidcm noit inciuiUter excipi'S,fentcntiain dutem Catholicdm, quiß de Euchdriüia,tdnquam parum piam,refiitM,ßrtaf fisalienior ab ojficio, moribusq; meii, uidebor, nifi 3=i tum amferit ida, indicaro.Contents autem ejfem,/i=i cut olm,inter nosßmliaribiK nbsp;nbsp;priudtis literis, men

tem meam aperire, uerum exemplo tuo publice, çy nuncupatim, ut tecum again, res poflulat. Equidem no tnindtim in harendtn liber mens euocauit nullum, fed nuncàtecumTertuliano blandepertrahor,imo cau’^ fe non dijfidens ( ut ueritatis negocium ferium efl çy nullis uel Konchis fubfanna,ntium,ueldehortatione ad bumands laudes Ijieäanfium, impcditur ) cumpriua=: tm,tum publicefiquidem opportumtas permittat,fldei mce rationem, pro’fertim expofcentihus, haudgraud^ tim reddo. Elon, quod fllcntium non magis iuuet, uel quod contentionis extimulet libido,quam mihi exofant efl'e,teRis eR men cor'am Chriflo confcientia, fed quod eredamueritati pneiudicareflnimctacuero- Interim tarnen tud indicendo Authority, neminuatur, fedut crefcat,Chriflum precortquod fl fccus contingereta

IOANN. OECOLAMPAD.

plané mihi audita durißimumßret,nihil, n.talium lior,quod fciam proculà charitate, Inomnibui alijs: qiiMtum mihi tua doélrÎM innotuit: Laudatißima or incalpatißima eß,in caufa autein raichariftiie(niß aliud calamo aliud orc ^pfiteri Chriflianüßr')fubfcribe re tibi nequeo,neq- taccre debeo,qiundoquidem ßcri=‘ pturarum cßgt;irittisadmomtione, indubitatiem mi^^ hiß parte iwRraßare ueritatein. Siue quodnuper Ute ristuiSieditumeß, 'Merpretor ab tmmodico indagan-di ueri ßidio, proßäum, er quidiiis aliud quam malig nitaté ineuß)-Vt enim nondu prorßtibi fordere uidc~ orßta nee te adco dcploraui,qumß certiorem twßraitt cognofeae tiiam, in noßra cafirapropere coticejfuru, confidam,

t^on igitur hoc agitur,ut candidte tu£ ßm£ ßruan tur inßdi£, imö in uotis eß, ut aliquid accedat glori£, quad certo accidetßclarim hoc agone elucefcat ueri taSjtametß pridem hos ftmot à te contempto s, non diß fidam.Equidemgloriofim arbiträrer ,ßqimdo ine ui ilo,triumpharet ueritas. A.bßt ut extmiatalenta, er multiphari£ dotesß domino tibi concredit£, meautbo re defoedentur.Abßt,ut ß aliquandiußn re unaßorninu tnore,ßeris hallucinatus,propterca omnis ttu,,uel in di cendo ßcundiaflaccefcat, uelin feripturii exercitatio eleuetur, uel in aßerendaUude tepeßatßruor, uel in oppugnandiißdei hoßibut,conßaittia languefcat, mia »taue eelebretur.Saluumte cupio. Salua omnia tua cua

AD THEOBALD. BILLIG

pio,imo c4 quæChriJli oinniain tefalud precor.Veru tarnen quod tc ad [cribendum cxcitduit ( mctui'S. n. ne Euaiigelq nwnus ßlendo Pradas') reß)ondere cogit. Alias qui noürd, qu£ nuperde uerbiscæna: fcripßmus,dut nen 'intelligumt,dut nan legunt,^ ddin iiAiu, uel apinionis nintirwm i'nueterdt£cdptiui, ßnteit tidm pnccipitdnt, patientid, manfuetudine dc ßlentio quanda nullus dacettdifrudus ) uincendas,uel faltein taUerdndos cenfea. Hoî uera, qui libellos tedufit, or certiores de fide neftraM fid/tt,urgent,fiue id ejfufios re ztlofide urbdniore mode did, ut tu cz dlij illi Ecele fiafle fueui,hdud fcio quo pdilo filens contemnere pofi fem-

ingrdtum tibi fcio, qu£ tud ed pietds ,/i uerîtdtem, qudlitercunqi dgmtdm, fubticuero.Grdtwm igitur, fi=gt; quidem db officio hoc,ctidm nullis periculis deterredr, terrctfdnè,licetiton perterrebit,quod naper 'mfœlicius cejjèrit:etemm quum nuperiorem librum,inqueittdit tiquorum fententias congefierdm,mitius figt;crdbdin fieri ftu,qudm ut dmici cdlumniaretiitir, imo, quod dmplius fiterit,pollicebdr etidin iratis dduerfiarifs, fiuccenficndi priereptdin occdponem,modo bili imperdre uelint, tdn U chdritdtis hdbitd rdtio,tdntd conuitionmfiiit pdrp monid,cuius ofifiic'q neq; nunc pigebit,etidntfidenuo no impetrdro db dmicis,ut h£c,quo ficripta fiunt, dmmo fiu fcipiantur. QuuJ}gt;erdrem,mqudin,modelli£ me fihidua ifièjnon dejùerunt qui ex pdcifieo,turbatorem rcrum.

IOANN. OECOLAMPAD.

f X dnMtorc ueri, bla/}gt;htenMm,ex interpreti fideli,per^ uerforcß,cere non ßintueriti, his nuc, utreßiondeam, occaßotwm er tu fuppeditnis. Rejpondcbo autößtn pliciter,abfq; ßco er conteiüione,re ipß dtiimu fynce rum declarans. Auertat deus ne trnqudm nobis obijeia tur,quod alijs aduerfarijs obieóiu,totdmßrmecaufdnt illoru peßtindedit,Anicu[£ couicijspugneiUjßlij huitts feculi techndsineditenturjirridednt ebri/,Tyrdnnoru ßrore implorent Pdpi^lt;e,dures continedntludte^gcur ruUtdte SophißiC cxercednt,drgutids ßbi hdbednt Phi^ loß)phi,oculos uidentiü circuldtores praflringdnt.f^os bis curdßt, ut Cbrifliunos er Chrifli diß:ipulos nos de^ cldremus, id quod ipße Niagifler noßer ignoßens pecca tis noßris,ereffundesfupcr nos mifericordiæ Çutc uifee rd,in fui notninis gloridin, optime fortunet precor.Te dutêßdter,eandem qudm lt;1 tuis exigis duditoribus be= neuolentidm,ntihi quoej; oro,nedeneges.

Argumentu igitur nobis texit, fußteto illd,qudgrdti uiter ldbords,d qud Epijioldfirè exorfus es,in qudm er d(ßnis,nempe, quod inßripturdm,fenfum,nonquent Hid requirit,fed qui nobisdrrißt,inßrdmus.Quodcria men equidem non minus qudm ßicrilegi'dm dbominor, quid.n. hoc aliud fùerit, qudm cumcauponibus apud lefdidm,uinum dqud mifccre^uel abominAtiones dc ido Id in domo domim fldtuerc, ut leremids inquit, er in fimmd,quid foret dhud qudtn adulter dr i uerbumiAt me nonreum, non damndt confcientid,fed abfoluit-

EXlt;lt;3

AD THEOBALD. BILLIG.

Exätninemm autcm cau/ùin aliquMto diligentiut^ ut coUiquefcat, uter alicnu fcripturiefenfum,feâctur, {ßtcj^; hoc epifloliC argumentum. )

Fieri poteft,occaßonem fuß^icandi prlt;ebucrim, rem iuxta prifcoiMthores expeitdendo, nAm h’mc ßiium, ut Tertuliuni nonpeßimiauthoris fuffragatorentdixe rii,fed quur non magis Auguflini, qui er apertiiK me cum fentitf cuius nomen minusßußgt;eilum,quur non ec= cleßtepotius,qudm nobifcum freere declaramus, decld raturiq^fumusf Annonpridemfeéiarünotninibus re nunciauim usi Tam non agnoßam ipf : Tertulianif qu.im inLutheri uel Carlßudij nomen, qudntumuis inte nmßquid ßani dixerint, non refütamus,id quod er te ßcere uideo, nondum eniin in uniuerßem patres cons temnis, at nihil oportebat ojfendi operofamagisquMt glorioßt, in congerendis lüorum fententijs diligentia, neque enim in Ulis fiducia; noßra; pneßdium eoüoeaui-mus:fedquoniam er tum apudnon paucos aniniad» uertebam,illorum authoritateminfumma ueneratios ne,er quiequid dicant, pro oraculo haberi, uel quod in tradandis feripturis hodie minus ßnt fußiedi, uet quod uulgifententia,F^ëotericis ßdeliores putentur, operepracium fiierit non dißimulare, er patres er Fcclcßam , nobis ßuere. t^eque omnino in^atam tibi lußoperam, opinor,quamuis non quantum uoles bamgratificatus ßm.Vtar igitur eorum te/limonijs par tius. bramer tu ad coenie Dominicte uerba adpellas, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C i/

IOANN. OECOLAMPAD.

interim obturaturui aura,ad dcmonjlraiioncs,ad con^ leiluras,ad argumenta. Ratio nes tibi nibili font, per^ fuaßones pri£tinis.A.b/urda,qute alibiprobe uitas, non euros, t^ihil ad te ociofa cr incrcdibilis mraculortvm congeries,atij; alia, Equidem propterea te non auerfa’i bor :fed eris tn hoc mibi no i’ngratus,quod def V E Ra B V M DOMINI pro»ocds,e/fdumtaxat arinisß)iritt{S,dimicandumcenfes, Quid ,n. h£c moue rentflomachum!' quando ida ipfa me tutantur,et ti=^ bi oneroßora erut, Vidcbis,ut ß)es eß j« D O M IN O etiam bac parte caufam noßram flabiliorein, tuam uero ualde tcnuein,mó plane nullam, Quamuis anteaflt tisfcripturarum prompßramus, quibus nondum:ut oportet: obuiain itumefl,Quin ctr iucundius Ulisutar Quern en'm nonmagis èflgt;ntibus,quàm èßubturbidis amnibns bibere imiarec^ Ntmc ßinpliciter enitamur, tttfuflicio ha:c, ètuo aliorumq; animo exmatur^

Et ego antequàm refliceretme Dominus,fupra modumreligiofliseram, ac plané fuperüicioßus, adeô, ut or ßiritui in me loquenti contradicerem,modo ab ho minibus non dißentirem- Quyties enim fericm uerbo=! rum (de quibus nunc agiturquot;) apud Euangeliflas lege^ bam, aliam in cortice medullam fubeffe, 'm animuin in-cidebat, Quod tarnenleuicertaminereflitans, cogita^^ bam,ut pleriq; hodic, tium tu pne alijs fapics eris^ Cre dendum eß, quod cieteri, iiagnum itaq^ expertus ßtnt eße ntdlum, inteinpcéiiudin pußüanimitatem. Qualem

tu/m

AD THEOBALD- BILLIC.

t« nK fenfumin tcplu DOMINI rfrfcifrrfrw obtuïilfei Ah me miferum, Mcittn oßvrebinn, amp;nbsp;twn meu, Ke^ ii‘'m quidem, quiaparum pium, amp;nbsp;non meum, quid ab homtnibui mutiutum, er propterea mendacem, uere (tutem er hoc nomine ineum, quiaerego homo fum, er in eadem qua reliqui peccädi con(ùetudine,nifîqua^ tenus àDomim gratia enflodior. Slt;epenumcro me aceufabam, quum quid in aliorum peéloribus lateret, non cogitans. Solus ne tu tamobicâus à fiicie Domini, ut illic répugnés, ubißre nemof Ahquottes antiqtios rum Doâorum leôHone,infirmitatem meam uincere co nabarf fedßcutapud Euangeli^as,itacr apud Patres principio minus occurrebat,quo itmaretur,crebro er at obuium,Corpus Dotnini, er fanguis Domini, fed quali ter corpus, qualitcr fanguis, rarius explicabatur, er fupr a tnodiim enigmatic cas. infirebamitaq; mfcriptu= ras fenfiim,non außm dicere proprium,fed no mentior, fiduplici nominedixero alienum, utpote ab aliorum penßijs iudicio, er jfiritufandlo indigna fentiens. At itanonfuum affèrre, ejl uere adulierinum quippiam exhibere.Ejh, innumerce lAiryades angelorum adßipu lentur er fubfcribant. eyjùd.n. aliud hic non meusfen fuserai quàm humana interpreetaciofAt eam,tefle Pc= tro,nonrecipiunt cS.bio’^pîvsaiygxcpcûQuid age^^ bamaliudquimquodfuper harenam ledtßcabam^ Si fidem aliam apud homines inuenifèm,aliter pronuciaf fernerego.Tandemutautboritas hominum,quos in

C lij

IOANN. OECOLAMPAD.

pluribui mendices,ct impoßirii expoßtos,copeïi,fudnt coMtnww larMm exuit,ßcile ueritasfulgidior ajful* ßt,nec ultra opus erat inferre papiflicä illam fententiâ, fed obuidbat ferenior lux,quam,ßdd tenebras redeun^^ dumcenfuijßin,cotemnere potutjßm, ey poßem. Atq; me terret quod ad ttebneoS'S.UTTiyq^'iKra^ occlama-tur^ Proinde, exoticwm nihil, qiucßo/dusKii ui inßrdm, fed alijs liber aliter communico, quo ega adiutusfum. Et funtadhucqui probaturos fe fcriptis poüicentur, mala'mhacreconfcientia me ad fcriben=i du/m proßlui[fe,quod tunc pr£flabunt,ubi mendacium argimétiseuincent ejfe ueritatem, Verum,quia hiec ar canA funt cordiü, nunc paru acconwda, fed m die riig. âcTfKaÀU'f-îQÇ ad perfuadeiidu ejßcacißima, esquot; eà oh rem,euidentioribus nwtc indicijs oßendä,qui nam alies nos or incircucif )s itiDominicu templü, hoc eâ ht htec fcripturlt;e uerba,introducdnt.Chriftusutiqi infcripturis traâandis fcopumonßrauit non conteinnendum,qui{in (y ipfe legis filfà argueretur effe de^ruilor (quas iüi gratiax habebimus,quod cr hoc opprobrio mdneratis duribusfuis, noflras corroborauit) Et quein monflras uit fcopui^Joti qu£ro,inquit,uolmtatc meam,fed uolu^ tatem eins,qui tnifit nu; Patris. si ego te/limoniu perhi berem de me ipfo, teslimoniu ineum non eßet uerû. Et iterumdicebat; ç^uomodo uos potcflis credere, quiglo ridm,quce «i folo Deo profciÇcitur,non quaritiss Et ite» ru/m ; Mca doürina, non ejî mea, fed eins qui mißt me, Silt;^uolueriteiusDoiîrin£ obtemperdre,cognofcet de

ad teobald. billic.

tioäTrndfUtruex Dcof!t,cmegoà.mcipfoloi^M.f. Qttt i femetipf■gt; loquitur,propria gloria queric. Qui autcnt ^uieritglora eiits qui miß ipp.tm,hic uerax efl, ct iniu=: ßcia no csi in illo. Hine probabimus quii infcripturis expendendii, dexterior- Ha ft duo contendant,çr Mtm Deo pbes, alter uero minits tribuat, Hie nimiru fcriptur^ fenfumgermaniorem tribuit,hie ante Kangonem agit, Quippe quit facrarum literaru authorßoeui /piritus fanilits,no peter it iUe inßirädo fua; glorhe de eße, quä ubiq^ faluitm,prie om nib. uult, atq^ is erit fenfus nati= uus,et no nothus,hoc e^l humanus. ExëpU gratia,Legi= mut dominu nonpotuiße ßcere uirtutein ullä,niß quod paucosinßinos,impofitismanibus fanAuit, in patria fua.lbicuipialitera or caro impotentem Chriflumdc pingunt,cuius uirtute adeo uincat alioru ma,licia,ut ne» queat,repugnantibus illis,ubi,uel quantu uult, operari, Igitur hac argumentatione, ij qui tMtura increduli nM= nebunt increduli. Spiritus autc qui Dei gloria interire no ßnit,jlatim fubreptioné impiamemendat,ç^ deo ad feribit quod reäius ef, docens fummä eße potentiä,ni^ hilindecenterpofeagere.Deus.n.ßquippiä agere fe indtgnu poßet, utiq- et peccare poßet,id qd’foret pec= care,et no poße.lnterpreatur itaq^ßiritus etitto potuif feßcereßgnA.,ppter id quod fequitur,nëpe,ppter incre dulitate,quä admirabatur.Quia.n.iüi cotenebant dona maiora, qUiC eis data, cofuetudie ac doilina Chriß, me rito denegätur eis et miora,addo ex Euäge Mgni erät

C iiij

IOANN. OECOLAMPAD.

(/uißiper nuiorä conBituerentur,mitu)rd. ttMle dißicn fantes:dicit igitur/ldritui:Tantum tMlum effè mcredu lorum impiet(itcm,ut mdignißant,quibui ultra bencß, ciat DeiM,nec deccre Cbriflum,ut 'm tarn 'mgratos/uam bcnignitdtcm excrceat,(:!rquum eum twit dcceat,certïi eßjdmm non (gt;oßc,id quod fiierit maxitnepotentem cf« ße,etidmß litera potentiäßmpliciter neget. t^eq; hoc re pugndt ßgt;iritui, ut 'mtelligamus bis ucrbts,nwroßtatts 'mcreduli Chrijlu teduiße, ut id non poßit,quod no ob iecletß'ciit apudlefdidm-Nonpotcro 'miquitatë coe= tum.EtMlt;itth.i7.O natio 'mcredula, quamdiucrouobif cum f quaindiu putiar uost Sicut er uulgo nos dicimuSy nos non pojße ßcerc,qd’noniuuct, uel no decent, id qd.’ (y lurijperiti in ore hitbent,id no poßumus,qd’iure ho poßuinus,unde ßcut 'm exemplo dnto,cü uerbu contens tiofo ethnico,cotemnëdi Chrißu anfamporrigat.Spiri tiis,gloriie dei ßidiofum,m uinm reëia dirigit,ßc zjr in noflra cdußi,Uterd fonAns,lioc eß corpus meü, pucrili ter fdpienti,impdndtu corpus Chrifli dicit,ßiritus uero aurem uellicdt, CT' dd ßublinüord ducit,ddmonensne quid^pnunciemttsucl ßntidmus Chrißo minus decoru.

chrifligloridm teflutur, qd’beato corpore cóflcende ritmccclu or fededtdd dexteram pdtris,'m eleëliflimis bonis,unde or uenturiisßt.Optdndu mdgis,ut prlt;efens uirtute, q corpore, fuppetids firdt:glorioßus flierit,ut uirtute fud, opituletur dbflens,q citrd, utüitdté noud,prie flens.CiuidjOro,gloria; accedit Chrijb,ßcdrnem,nwdo quo

AD THEOBALD. BILLIG.

^«0 tu UK,habeamus in rnenÇafuel^quà utilitdtë inde cd piinusfauodfubdo, quid undecuq^ pij comodu fentiut, udglorid dei rcdimddt. Spiritus duté mamßjk cldmat, cdrudléKMnducdtionë inutilem. Igiturnofiierithumd^ nus,dittproprius ßnfus,iddjßrere, qd’nuüus drticulm fidei prohibet, zy qd’ mdgis glorid Chrifli uindicat, qs ucterü pro drticulo fidei hunc ftutuit unqfquis epifco:* porum dum ordinAretur fic doëlurufi iurauit Dontc uenit pontifix,qui fe pulpificë uocdri lt;egretulit.Qjÿs il lu docendti (ufi:epit,dnteq Pdpißied illd EccÏefid mferi ^turis pro libidine fuddomitMri,Zirqdfiomniabdt, uifi onein domini dffirmdre cepit fVdt nobisfifecus egeri^ mus.Dicit.n.MLdldchids. Et nuncdd uos mditddtu hoe o fdcerdoteS' Si nolueritts dudire, cr fi nolueritis ponere fupercor,ut DETIS GLORIAM. NOMINI MEO, ditDontinuf exercituu,mittdm muos mdlediëlionem.

At dices, hoc ouillo dmiculo zr lupife uefliut, comd niter, n. glorid domt pratexiinus omnes,quin Notrf hj etid inprophdnis fiipuldtionibus, À nomine domini exordinntur.Prlt;etexuit ztr Cdyphds nomendomini, quid nunc eduf un difcernet^ Tdntu udlebit meum fia! qudntu tM« OU, Scio mifi-dter quod uix quifigt;idm fit,cui fderd curlt;e,qM no idem pientifiitnus,dc fidelijfi diuinlt;e gloria,prceco hdberi uelit.Omnes Chriflu i« ore hdbe-nius,fed no pdrifide,fides atd qua fi'nccrior,ex coUdti one deprehendetur, coïldtionefimqudfiuecu dlijsdilu cidis fcripturauerbis cofirdtur,fiue oppondturfuo co

rOANN. OECOLAMPAÖ.

trdrio,r)M^ dutem expcdit utramq; ad canonicie fcria fturielucernä proßrre.Etquia falebrofac^obfcura multdfunt'mlitem,procopetidiohabët,^doccri cupi tmt,utßmp exmdniftßioribiis ad abftrußora penitrét.

Gratidf hicßntenti£ me£ agere poj]'c!, rAoxq; opinio nem tuam ad uerba domini.Hoc eji corpm meum: con= ßrre,zr uelut ui{lor(M multi folcnt ) exclamare, quid adhuc opui tejbmonijsi Cluid obfcuruntur qu£ indniß^ fiafSiihil hoe diélo dilucidim, PlaufibiUor autem ßi turu^ erit tryumpbtii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod ego fentio, dd eorun^

dem uerboru reguUm perpenderit. itui quantu difeeß: ßße uidebor,quandoquidem ego pctnemßcramentü memoridle uoco corporis domindi Donùiius uero dicut, hoc eß corpus )neu: (^uomodo h£c qiuidrdntfa£c tuL Patienter dutem o-medudies,fcio.

Stmt qu£ddm 'm]}gt;eciemj ut primu duditmtur muni fifliord,mtnustdme notd, qudm dd ueritdtem uenirc cm= pienti, opusßt. Idmquiueri 'mddgdndi ßidioßus ße~ rit,nonmoxßipefcet, cx dddiëluserit inicio femwnu fedcogitdbit quid fdpiens Solomon monuerit, dicens: lHelior eü finis ordtionis, qudm principium,idquum incottidianis negoeijs prudenti confiuUumfit, quanto tnagis in diuinis rebus necefidriumf Verum eft, ß quis imprudentior, rigeficentid uerbd hie iuxtd Grämaticen rdpidt,negotium omne idtn confèâu iurabit.Atfit dper tis oculis: utdiusjt: pugnatites injpeciem ficripturds.^r circumftüntids expemderit, pronuncidbit obficuriord

Ad THEOBALD. BILLIG

anted cldra dixilfet. Ad/rram autem aU-^ undc exemi)limt. Absq; controuer/id,perjj^icud uerbd Chrißi fu^t dicentis in cruce: Mulier ecce filius tum, lamßquii ignordret^Äaridm Jcö7rajgt;8ivo/J, esquot; toan^i nem ZebediCiex alid ßlium, nonne paucii idis uerbis duditK,qutcfole meridiano clariora uidentur, maxini« fi non pojje mentiri fciat Chrifkim: contendendi anfant caperet, loannem è Ntariic utero prognatum ƒ Nonwe, ^uod quidam tuorum ßcere folent,ecce dieet, manifê* flifpuerba-^t^uttishie opm SybiHis, uel Oedipodibuf, nónne er adiumHio uerborwm, quod CbriHm mulie=: rem dicitiEt iterum lodnni:Ecce tnaier tua, fententiant eim confirmaret^ At ubi compererit,Mariam uirgh nentjCr aliam lodnnis matrem,abfq; commentario,J}gt;i^ ritum fanilum non drguet candoris, er Tropumfub ejfefermoniteflabitur.ldemcr ipuÄNrH v7P«elt;ttw« eueniet.M.anifijh uerba funt,non attendenti articulas fidei,prietereunti circumft3,ntim,non curanti quid àlî^ bidicantfcripturlt;e,atß totarei feries coniungantur, ßali£fcriptur£coponantur ,ßgloria Chriflitrutinea tur; Liquidum erit, indignum e^ßeßgt;iritu, mordicus tes nere uerbum, ç^dbfque interpretatione pro litera cer tare.

obßcuritas itaque illuflrandaerit, non ex uerbis tantum propoßtis,fedßmilibm feripturis adhibitis, er circumßantijs non nogleilim pr£teritis •

iiieutiquani oblu^aberis opinor, er huio Canonic

IOANN. OECOLAMPAD. cr noniamumm locum,quMcoilationefcriptur^ru, lubens umplcxaberis. Ndin licet qudtuor in locii: Hoc cÆ corpus meum,re()eriM:lta tarnen uerba hac relins quncur, qiufî in uno dutaxat loco reperta elfent, ut ni hilmde adlucempar(Uiddm,e}nolumenticidcedat. Er= gone ad unum locumfcripturam tort^ueremusf No» itaedoäil'umus.

Smiliter autem ridiculi erimus,ß probaturi,no eßehicfiguratüfernu)nem,fed Toisi fubftantiue ac-cipi,ztr corpus in nAtiuo relinqui fermone, probanda pr inci pili petainus,diceittes : Panis accipit uerbum. An non ißue petebatur principio coßrmandum, pani hunc honorem datu,ut incipiat efje corpus Domiitii Satis ne fiicrit dicere, pane hoc tnodo accipere uerbu,utßtfub^^ flantialiter corpus,Gf no utfiguret corpus? Ciupd ßbel lumfuerit ac hone^u ita argumentari,ßmili contciitio-ne certabimus,calicem eßefanguine, gt neq; p-'ioiv adtnitteinus,fed dicemus calicem recepiße uerbu. Etquidlucrihabebimusex dißutatione? Contentioné GT cetera que carnisfunt : Qjiid ad me, ß fexcenties clament: Templü Domim,Templu Dom{ni,Templu Do mini? ueletià quod ide: Verbudomini,'Vcrbudomini, Verbii domini?Siquide non queratur ilia,qua requirit ^iritus in uerbis ßnceritas. Sicut et nihil gratius,ß can dide trailetur,id quod contemnitur ubi ubi. Veru hec alijsdiélaßnt obiter,nos ad ea pergamus,que promiß= ^mui, ut ex 'E.uAngeliüis enitefcat, num proprio fenfu feripturas

AD THEOBALD. BILLIG.

fcriptuw dikicerenm: Veniemuitiutcm (ut diéiu eßquot;) ddumtatcm ipjani,ß d tndtnßflioribui, adabßrußora ingrcditimur. su^it autem in ßripturiißrc mdgis abdi~ td, (fu£ prins traditd. Eadem tradimt Prophet£, cjii£

of ’S : f :d non tarn reconditd inuolucris er £nigmdtis. Ei; lt;/e/n Cudngclißd docent,^u£ iUi,itdut uerbo Do= minegieqi adcrefcdt,neq; decrefedt dliquid, atq; idetn ßt in perpetuum, fed lucis fumt pleniord, ex perßjtcud tndgis. ^t in bis quoq; obferudtum e^, poReriores di=t lucidiustrddidiffe, erfuppleßt’,quod prieteritusn dbds lijs, um quid Paulo abf Mus, qui omnium moribus fe adcomodare poterat, omnibus omnia ßiluslt;:( c^ui Chri^li organum, qui Gentium Dodor, Sapientiunqi exmßpl^i^tumdebitors' C^uid eo eruditiusquiincœla tercio ßit wfuixTHçi An non er ipfum fpiritudlem ac fandam quandam incuriam poßerioribus Epidolis, refarßjfe adparet^ tJonneparumaberatin priore ad Theßalo-tardiufculisoffufastenebras, ererroris ad= mimdratüfomitem,qudß dies Domini uicinus eßet, id quod ex ex dlijs Epidolis potcrat coniedari, dum unit uiuentes,cum timoré aduentiim Dotnini expedare^ ex poUicetur ipfos, qui reliqui in aduentuDomini,domino occurfuros. t^onmultum, inquam, aberat error, mfi poderiore Epißold,eius diei indicia pr£uia,pr£mon{'.= ißet, Ampla itaq; pr£fcriptionum nMiedäs,fed tana noneßqu£ poßeritatis, eundemljgt;iritufortit£, interprctamentumreJ^iMt, lainEiuirf^eiiflarum prüni

ÏÖANN. OECOLAMPAD.'

fcripfi/jc omniu confenfucenfen(ur,Matt:h^ui cusfolide pro/iiHo/indubittitoq; dei J}gt;iritu : fed clario-ra ftmt pûrdq^,àpoJienoribiif,Luca, loanne G“ Paula tradita. ld fane cü ïn alq!,tu inijs qult;e ad cœnà Domini adtmeut,perßgt;ict{umfi{erit,qMinre fideliter /firîtuf fanâm mflrlt;e tarditati confuluit.Gaudeamui, Sat P.efi n£ eji in Galaad (ut dicunt') Sat thefaurorum ab Apa^ fiolii,patribuf repoßtum efl, modo nos, ut borne frugis filij,poßto contentionis fludio,quid doceaiU:,uideamus^ çfuàmuis autem plus luàs in ijs,qui fcrihendo pofleri=! ores,attamcnquMdo g- hocmdifceptatîone, ab aduer farqsiion flatim extorquetur, exordiamur uel dtco, qui prius fcripßjfe traditur,Mattheo tnquam, zy uide=^ amus num noflra,hoc efl,Catholicafententid,fatis intel ligi or deprehendi ualeat.Me fané Gquot; mediocriterim= ciatum,nequdquamoflindit,uel folaiUius leélio, imà inultu conflrmat,etiamßuerbis illis : Hoc efl Corpus me um,nihil dddatur ultra ea, qute habet contextus, po fterioru Eult;ingeliftarum,pofl habeatur enarratio.tstam CZ fcic plus fenfus fe ojfert, nec flnit ut interim aliénas temere,mß udlde fnnniculofls, uel errore pr£ocupatis, obrepat. Mq^ mirum efl, quo pado inualuerit impies tas, fed quid mirori Hypocrißs zr impietas noftrce Ion gegrauiora mcruerunt, utinam illarum tandem finis nuncietur^ Neq; ea, qult;e ante cœnam, negligenda-Nrf ex circuflatia über ins ueritas colliquefcet, quam qui non curant, ninürumßfubinde labantur^Dicit igitur»

Ex

Ab THEÔBALD. BILLIG.

EX AîATTHAEO*

Râno dMtë azinorUjacccjJèrtintdifcipuli lefuW, IJ dicentcf ei.Vbi uis paremm tibi, ad edcndu Pus •A fcha^ Atilledixit: Ifcîtjciuitatem ad qucndant Zr dicite ci: Nagifler dicit. TempM me« prope f/î,A= pMd tefàcio Pafcba cii difcipulis TmK.Etfècerunt difci^ puli,ßcut coiiàituit eis [eftiSjCr parauerim t Pafcha.

Attende hic ^nid nomine PaÇchie difeipuli inteUi gant,»itnirivmdgnüiüum, quilblcmni ritu edebatur^ Atcj; adeà jiatim ipfo nomitK admonebantur, ^uid mygt;: fieri) habeat nomen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,ZfMîde originem fùmpfes

rit- Nf^,-comune agnorum nomen erat^nndeßmul ti agni, tune uni patri ßmilias obucnifßnt,no fùijfent omnes dim,pafcha, fedfolus ille nome erat habifurut, ^ui ad prifei agni memoriâ celebrandà affumebatur. Erat ergo reprefentator agni eius, qui olim m Egypto maélatusfrit- Quâuis autem amp;nbsp;diesfefluspafchadi^ cebatur, cognominatus tarnen dies magis ab agno quant agnus ù die. Proinde o' feripturaßequenter di em,ucl ßflum adpeüat pafcha,ut Exod.;4..cap, tgeq^ re fideatinmane, deuimmo folennitatispafcha: Certum autem o'agnumfape'pafchadici,Vtquum dicitur:Et immolaruntPafcha, Exod. u. Paralip, ja. quod non licet exponcre diemßßum co loco. Quis.n. maiiat diem uelfiflunit Similiter hoc loco: Vt edamus Pafcha, non poterit quit tnterpretari, utedamus diemfi^um. Autß ita placet, ßcfitniiaetiani ex o' IdÜn»

IOANN. OECOLAMPAD.

«5 itgreßib.diem ßftum, co quod rfv’woriMM diem k'giinui. Vt.n.bufch^fiflum,uocespafch4:c^ ob dga num ob eandem memoriain lranfitui,reiie dixeriSj fed contra,no itent.Etßiritui fanilus expotvtpafe: Ex odüiz.'ViilinMtranßtui domini:non expomt, dies uiili ntic domini-C^uomodo uiólimd tranßtus,?:^ cuim^ Ex^ ponit orhoc, eitisqtueimmoletta,qiidndotranßuitdo^ minus domos fliorumïfraël, percutiens Aegipticts, çr domus nojîruslibcrans.t^eq;rogdntfilii, qussdiesiUel Sed qult;eCeremoniie,Qr qu£ religio,ac quis cultus iüe, quo dies tam Celebris fit, Accepit ergo Jkttim ah initio trop urn, nomen pafch£,utfequuturi agni diäi pafcha, Aegyptium reprefcntaren{,unde aßuefieri ad nomen pafchieceperimt'

Porro, Apoflolifufcepto ma^andiagniimnere,no paruam recogitandi beneficifi patribus exbibiti:occas ßonö naélifunt ,adiuuariquoq;eofidei cxercitamn toßcile poterant, ut amplioraßbi, de Det miferi^i cordia poUicerentur, qiulis firme patru fides ilia, qua deo in rebus corporalibus placuerunt.^imiriim,ut fie^^ ri filet : religiofi agnwm falutabant. Tw innocens qui^^ dem poecus ac ßnplex,fanguiiK tuo paternorum taber naculorum tuorum, minime fiinniculofus fitifti cuflos: tu pro liminibus,mermis armiger, extermindtorem il’‘ lumterribilem auertifli. Tu primogenitis noftris,mor=‘ tis expofitispericulo,tuocruore falutifirfiiiflimedi“ cii5,Tii retributionemfcptuplam, mßnu Aegyptioru,

no$

ad THEOBALD. BILLIG.

■nos in îuto de latere ßtigcintiÜ de/ideratm nobis uifia dexfitißiJii hoc nitniru,cr dlia ßrtaßls, qu£ recott ditiora myßerid,(]Hie nobis nondum innotucriint,à dca deleitiu,s,)ifhm diem prtcßnbis. Veriß'mile proßäo id genus fermones trailatos. M tarnßupidi)icii erant di fcipuli,nectdin iniquitropis,ut fennonem adagnum prlt;efeiitcin conuertentes,ilium itmginArenturPythdgo ried. palingeneßyd redbibitum,uel 'm ed. binos maddri CrnMnducari,i(num quiuidebdtur^or altcruin c^Hi (yolim cenKfuserdt,

çyudndodutemmomores fitereuerborum domini, ^ui dixerdt : Tempus meum prope eß; Çdut quomodo minus recorddrentur,id quod iufsi annuttciare patrifit milids.fßtüelligebdnt: certe,Chridum oceidendum,pofi tdm crebram ddmonitioitem,tdmetfiuerbumtderefiir redione,uocdtioneqigentium nondumcdperent. Ve rifimile igiturfiiit,ey hiccfecum cogitd/fe.Ecce,ßprlt;e ceptor nolkroccidendus,ucre non minore innocentid, quMHdgnus nie prieditusefi, uere non minus ttidnfue ti« efl.Tdlid dutem fi Pbilofophdti fiierunt dtfeipuli in dgni mdddtione, non proptercd indgndtum, uel pr£s fentem dixijfientßongius ddhuc 'm itinere abfentem, td metfidgnus interim ,faniiliusquodddm fieret Sderamè tum,quod certe lodnnes cogmuerdt,diccns:Pcce dgnus • nbsp;nbsp;nbsp;Dei,qui toUitpeccdtd mundi. Opinor dutem,quod lere

tnidm quoq- ac lefididm er Dauidem non latuerit.

Certe Paulustantumnonluxuridnsintropis, decenter

D

roANN. OECOLAHPAb.

inquit: pafchd aoflrum immolatui efi ChrißiK-tJorunt i er lüi quidictmt:Dignuscs4ccipere libru cr ßgtiA^ culd eitfi,quonidm occifus es, qt redemifli nos per fan* nbsp;nbsp;' [

guinem tuum-Tenuia quidein futtt h£c iTrixi^/d.aTOi fed d propoßto no abludentia,nam f’rmonum Tropss, Sdcrarum literarum fludiofos, affuefieri oportet.

iinnc ultra uideamus,quid EtungeliflA dicat,omnilt;t eninnosmdnuducunt.

Veßere autë ßdo difcubebat cum duodecim zir c* dentibus iUis,Dixit: Amen dico uobis,quod unus ueflru me proditums e^l* Et trifles redditiuebementer, cepe runt ßnguli dicere ci.t^um ego fum Dominei At ipfe re ßondens,dixit: Qui intmxitmecü manu in Catinu,hic me proditurus efl,filius quide hominis uadit flcut fcrip turn e^-Vte autem homini iUi, perquem flius hominis i proditur.Bonu erat ei, ß ndtus non fuißet homo iBe. Re nbsp;nbsp;I

ßondens autem iudas : Qui tradidit eum, dixit : N«flt fgo fum Rabbit Ait iUi : Tu dixifti.

Quid hlt;ec,dixerit quis,ad fequentiu uerborum ex* planationcm.^ Nozjne TrifiMTru ifti folius ludte im* pietatem detegdf t/\ultum proflih. Sed ante* quam indicem, quomodo, Conßderemus, qua; Pafchd ritum feruantibus, flerit confuetudo. Comedebanf flRinAnter,ftabant calceati, Baculos in manibus flre* bant, azimis cr lailucis utebantur, Quarum obfer* । udtionum religione, ßgam zr exitum ex Aegypto re* memorabant. üequc enim fluflra cr dbs^ intelleâti I

AD THEOBALD. BILLIG.

Symbola celebra/fe, et ca,propter ^Uic mßituta negtcx i/fe, exi^limare dcbemus, co quod EuangeliftA dicat, Difcumbebat cum difcipulii, Mtn eo uerbo fcriptura oflcndit, quodfe coene perficiend£ aptarint, fortaßis t quidamjiando.'Vtiq;fub hanchoram,luda proditore obferuAnte, aliquid expracipuisin lege praceptii o^ tmtti, ChriRut nonprobajfet, Qui igitur omnia alia légitima curabant, id quod pne alijs mandatum.Gra» tiarM» aäionem, tnemoriam rei commendatie, non intermittebant. Inhortati fimtitaq^mutuum, uel etiam ipfe ChriRta in hortattM eft, uerbi^ qu^e M.o= fedixerat:Edite,eftenim PafthaDoinini {non iubet i^em cotnedere,fedPafcha,hoceft, Agnum) aut cer^ te apertioribut uerbii, Viólma e^l tranfitiu Domia ni, quando tranftuit domos ftliorum ift-ail, percua tiens Acgyptios cr domos no^lras liberans. In quibui uerbis Tropicus fermo nihil tnorabatur, quin cognoa feerent Agnum efte uiâimam,id e{i,inmolaticiam pea cude tranfttui,hoc eft, monumentu cr memoriale eins, qu£ olim nMélata,et conftgt;eilus eis fanguis,tranftre do mosfUiorumlfraëlitarum ftcitAngelum. Et quid oba ietlant,nomenPafch£in hoc contextu Moft, ad Rea ligionem damtAxat pertinere, if qui nos ex Hebr^o docere conanturf Annonftc legimus apud iUos,

îû’'^ïi£a '?yxWgt; ’'J3 *rö 7y

D ÿ

IOANN. OECOLAMPAD.

CT erit,ßdixcr'mtadiKSßlij ueßri. Qu£ KcUgio ifb, ucßra Ct diceti's: Vidiima Pafchic illc domino, gui tran=gt; fi/tergd domosßlioriimtßael- Diçantguomodo apud Hebraos conueniat dici

adiumgi poflea maßulinum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non rcdlius rctule

fis dd ,hoc e^,Agnu,qui dotnino efiuiâima trän« ßtusi Oquot; interim attcndito admyHcrium, ^uis agitiis iUe immdculdtus,nMfcuhiS,Mnicultts,elelt;ilui. Nozi uidea ut reßram nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dd religionis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z!O(Ke«,qHO(/ c/i

flt;einininum,neq; couenit,utdiein uiéiimdm dicof. Qjilt;e igituraliduidimaquàmAgiuisi Agnus ita^; nomine fropico Pdfchd dicitur. Ab hoc ueteri ritu conßßunt eß in coenam, qua; pane or uino con^labat, ut quod re liquum ßmis expledtur.Plic turn lefus proditorem fuum monere,paßionemq; pateßcere, quam anted tct modis inculcardt.Vdlde .n. nobis Dominica PASSIONEM comendari expediebat, unde toties à prophetis pr£di=! âd. loannes uocarat AgnumDei,tAycodemits audierat cxaltdndüßcutßrpentem£neumindcßrto, Petrus ut ßlium Dei dixit, or myßerium paßionis audijt.Contule runt (« moiUe de exceßu Chrifli,!!Aofes de Elias. Ei dutem ut Chriüus obfirmduit ßciem,uerfus Iherufalem iudens,non ßmel pr£dixit, nempe quum Pharißei ßegf gererent H.erodisinßdias:quum iÜumindret cæcum, quumq; reßgt;onderct Zebedai ßlijs,numpoß'ettt calice bibere, quemipfc bibiturus erat. Ciuumdeploraret ci uit4tc.Ciuumungercturài!aarid,quum antediem ß‘

AD THEOBALD. BILLIG.

pumlherofolymis doccns exaltandum fe diceret,etgr4 numnißetno'rtuim,no!ifriiäißcaturu, quumi^ para=* boli-i indicaretfoluendu in triduo templum, er filiu ui= net£ berede occidendu.Et quanto propius erat temput, täto minus occultabatur: repetit ergo er in ccenA,qM,ß diceret : Agnum edimus, ecce alter agnm immolandus multo manfuetior, multoq; innocentior. Horretis utiq; 4ßcinore, utpote crudelißimo, nam ter maximum e/l, patratoriq; inmalum fummum cedet. At mhilominus res tarn certa f 3, ut etiam unus c uobis,er i« catinum intmgentibus,me agnum immolandum tradet. Cateru, feriptura; ittö tendunt, utßiturain dicant proditionem, er mortem, quia àpatreita pr£uifum, eo quod uohis profutura plurimum, er longe amplius quàm agni no rationalis oceißo.

D um igitur adhue uefxrentur, et i« ue teris rix tus memoria fub/jßerent,ut adhue multo ampliuspaßio inentibus comendaretur. Accepit (inquit Matthteus) pa nem,erquumgratias egiß'et,ßegit, deditq; difeipulis, er ait : Accipite,comedite, Hoc eß corpus meum.

Quod uerboflt;£pedocuerat, nuncuerbo er Sacra nwnto magis inßillat- Solent .n. qua uidemus, magis mo uereijs qua audimus.Accipitigitur, pai!em,cibum pa=‘ rabilorem quàmagnus, magisq; ßmiliarem,quö alteri=! US,hoc e^,fuam er innocentißtmi agni mortem,comeit det. Gratias egit,er ßegit,ut oücndatfc cugratiarum ailione ßailionem, hoc e^,mortem corporis fui fufci^

D tij

IOANN- OECOLAMPAD.

pf re. Et ne ItUeret eos /igni interpretdtio, uerbo quo(j^ docet.Accipite,comedite,Hoce/lcorpUfnieum. E btauerb^,quern aliumfenfum dijcipuli primum capelt;‘ rent,quMt quod dicatur eis. Ecee,in hunctnodum age^ tur cum corpore meo,trddetur,/rai!gctur,hoc e/i,occia detur:zr quod uidebant in paneßeri,hoc dpud fe dißcc bant accedentibus u er bis chrifli,m corpore ChriRi ad impleri debere, Euidens profiólo paßionis prtediéüo, et qua uixaliaeuidêtior. Quàmfaluaris fùturaejjèteiut mon, docebantur, cum pergratiaru d(lionem,tü quod iubeittur cf accipere, zy comedere. nbsp;nbsp;Abhorreretur

utiq; zr à, pane, ßquidem mors Chrißi, qu£ ß-adione pdni5commenddbatur,infiu£lißra effet,Chrißumqi bis poenitus aufirret. Atquumuitain Hlapeperit,pd* ms,qui beneficij tefiis ed, magna gratulatione, animiîp defyderio fufcipitur. Et ficut defyderabilc erat agnit manducare, ita iucundum credentibtis ed, ey de pane Dominico edere. Vides,utdpcrtus,finfuiuerboru fiat, fi fériés coharcns cum iudicio ßirituf, confiratur^ des ut nuüus alienus irruperit fenf es, fed fimpliciter qui ofivrtur, non refpuiturf Quodfi alius fubefi, is nobis nondum reueldtus,Qr propterea illu docerenon aude mus,fed ut «.'^ô(poAo/j reijcimus.Qj^lis iüe fenfus efi. Hoc ed corpusmewm,id ed : In hoc pane edcorpus do mini, uel hic panis fubfiantialiter efi Corpus Domini. Quomodo.n. talem,uelimdginaripoffuinusi I^unquid Apofioli etiani taie quiddam de Pafehd funt imaginatil çj- dixerunt,

AD TEOBALD. BILLIG

er dixtrunt,m Pafcha^id e^l, tn dgno Pafchali ejjè uit äimain Pafch^ Domini, agnum lüu tcgyptiacu, olim ce fum, id quod no minus domino poßibile,qudm quod cor pui Chrifli in pane. Cerium ab illorum fenfu ablùi/f : Apo/hlos,irre/ragabile indicium fùerit,in re tanta, eos quouis pifce,fùijfe magis mutos- Aut ß cognouerunt,tn cttltu er gratiarum aâione parum reuerentes. At pio acßmplicianimo ßcile imoteßit, quid per panem di* dicermt Apoüoli. Aperiam autem rem ßmilitudine, opinior non inepta.

Accepit Philippin Rex inßgnum amoris, er ßßit piendi regni, annulii imagine patrii Caroli inßgnitu, quem omnibus amicis inter conuiuia osientat,dicens: Ecce Carolus, qui me regno donauit, uitieq; mihi Au^ thor. sic autëaniiulituocat,eô qd’ imagine tanti bene» ßäoris gerat.Ide morti uicinuf,iteru oüentet eum num mumfilijSfCf dicat : Ecce,Carolus qui uos regno dona» uit,e!^it£ uobisauthor.i^emo tune ilioru :qui Annu» lii uiderit,è mortuis reuocatu Caroliim in annulu dieet, fed oinnescognofcent, idqd’efl,montimeittu er pignus amoris,ac memoriale beneßeioru. Porrö,ßillo fubmo» to,nottuanteaq; no uifum dt'promat,fiui cjßgie inßgni» t«, porrigrft^; ac dicat; Ecce, Ego Philippus, uel, Hifc wrfjbKcfodbftote in met memoriä.lSlonne iw« fanus ßret,qui cotenderct ac clamaret : uerax eß Prfter meus(ut detur ei interim in hac re oipotentia) dixit an» ttuli ejßgiem Philippu,ergo eß ipßfs. Philippiisfllt;lonne

D iiij

ÏOANN. OECOLAMPAQ.

w plané alienum fenfum inueheretf Contra,qui nwnum riam commendatam cognofcnnt tu /JotH/j.oa'óuamp;t quo tnodo taxabuntur ut rudest Similiter fc habentqult;e t« Ccezzd, contigerimt. Prolatum eA primo memoriale redemptionisexAegypto,agnur qui dicitur pafcha, Cr non ignorabatur no ejjè agnus Aegyptius, fed fym boliimacSacramenttnn,jicutannulus Carolus. PoßeO' fie initiatis, datur cy panis, qui nomen accepit corporis Chrißi,in memoriamrecentii cr maiorisbeneficif Qjtid opus efi noua intelligeiuiafetorquere, çy aliter de pane qui cfi corpus,quàm de agno qui ejl pafcha,lo quie Age fi non piget çr aliud exemplum accipito. Gftendo primumin/^cculopomum, quodilU oppofi^ tum iacet,^^ dico:Ecce,pomu quod in bac uel iüa arbo renodum. tSiemo elltamincogitans,nifi fupramodunt puer,tale pomum fguratum, in arbore natum ejfe : fic cr nemo agnum ilhim,qiiamuis fit pafcha, dieet maAas turn alterum in Aegypto, tametfi agnus prtefenf^abfen tis cr eius qui olim oecifus,effigicm gerat. Deinde fi in alio Jpeculo olkndatur botrus cuuerbo.Eccc,Botrus qui datuinum, quod inebriat homines. Quistam moti cerebri effet, ut antea etiam in figt;eculo eruditus de po=gt; tnO,nunc de Botro nolit crudirif Atdicetquis: No/» efleo modo in pane effigiatio,ut in annulo uel Jfeculo: imo,inqua]n,non minor,panis enim fua natura quia pa fcit,e:y ut pafcat,datur cr frangitur, quia corpus panis dicitur, credulus ftatim difcet,quid de corpore doceat, nempe,

AD THEOBALD. BILLIC.

neinpe ^d’fMfrailione pdfcat,cr in uita coferuet. P9 tui/Jct fiine Chrißiis dgn« dcnuojoco panis ßbflituijjc, Cr jùijjet no tdinti opinor difficultatis. Si dixijjct, alio dcmon/irato rfgfw.’Hoc efl corpus Tneu,id eflßcut prior dgnus,q!té edißis,efl ïn memoriÄ dgni i» Aegypto occi ß GT pafchd!,itd hic dgnus que tutnc comedendo propo no,eft in memoridm mei corporis,qd’pro uobis occidea tur.Verü no debcbat tndior dijficultds occurrerc,quoii punë rccepit i» mArMs,Gr bis uerbii comendauit. Dece bat.n.pdne eligi,uti nMgis parabile nM(criä,etad pgni ficdndït no minus idotwü. Etetiim ut agnus occiditur^ quo poßitcomcdi,itaet punis frangitur, utfitmanduca biiis, vide aut gt hoc,qd’dgnus primus,qui in Aegyp to nMëldtus,fud ndturd no fitißet nec eft tdijtus, ut exa termndtorëduerteret, fed per benignüdciuoluntdtë, qui promiferdt,lfrdëlitiis protexit,figurdnseu qui pro tegebdtnmô dgnus Ole no deßndebdt,fed noßer dgnus pcccdtd mundi tollit,in quo bene pldcitü pdtri: tdmetjt crdßiorcs ittu ignorurint, Efus erdt dgnus, gt fdnguis inßcerdt poftes,fi,éldq; eß liber dtio,ß{id femel libertt tioc,ritus iüe perpetutis ßdus eß : Sed no erut populus iterum ex Aegypto liberdndus,neq; Aegyptorum pri» mogenitd perdendd.

Ciuid frciebdt igitur dgnusimemorid reßrebdtgeßo rü,Gr ßdeles mifericordiie diuintc admonebdt ulterius expeëlddie.Etcorpusutpotecdro,pfe noßiß^t tantu. Ut bberdret etid occifiim,niß Chrißißiffetcorpus, er

D J

IOANN. OECOLAMPAD,

KoJuntitrio oblatu in Jpiritu fanilo,?^ fanel (^uide ob^ latum, perpétua nos libertate rcdemit, noc opus eü ut angelus domini iterum percutiat primogenita,ideft,ut Chn^ustriumphettnundum.cr principes tenebraru. Itdj; jgfiJM iüe,quantum ad liberationem adtinet,ßgu~ ra erat corporis Chrifli,qd‘ fldelißime deliniabat. Sect quantum adreligioaem adtinebat,no^rie came prlt;elu debat,uiamq; praparabat. Vbi igitur de redemption ne fit mentio,non dicimus corpus Chrifli figuram altcn rius noftrie redemptionis,uel alteriua Chrifti,quern exn pe{lemus.PLbpt,fcd ueritas efl, nam in coena de corpo re fito teflabatur, qd’ tradendum, zr occidendum. At libi J}gt;eâatur ritus Ceremoiuariim,ficut agnus memori am alterius refricabat,no pr£fientis,z;r eius qui omnino non erat ultra,it a zr panis myllerium eft corporis, qd^ in coelo fiedet: ficut.n.poftquam exAegypto exitum,no erat ultra percutietfs,zy necinipfiacœna aderatappa rendoangelus,quamuis fistura liberationis,eximia eß fet fides,ita CT hie etià in coena no erat in pane corpus, neq; panis corpus: adfidebat autem corpus iüud in quo apparebat angcUis magni cbßij,uerus homo fii{lus,zr ea node pereußit cr uicit mundum. Plana hiec fiunt,et morari nullum deberent. Et nos credimus deuidos Ac« gyptiosflgt;irituales,(^ proinde in memoria rei,ediinus.

E/lautem zr aliud exemplum, quod zr ipfum ad reimanififlationem conducit. Serpens exaltatus in deferto,perfe neminem curaßet, curauit autem ßda promißione

AD THEOBALD. BILLIG frontißione. lion accepittuncinternAm uim ulhm^ neq- DEVS VERBVM coadunAUitfeferpenti, Kt quii ßrpentcm fubflAntialiteruerbumdicat. Deut ftutem opM fuunt operabatur, remanßt ferpens iUe in multaftecula.. Sedquidß,ciebatfmemoriain beaeficif conßeruabat: plebs ßulta er idolollt;ttri£dedita,fußgt;ic4 tu efl ferpentem ilium plus ejjèquùmieream firpentis figuram,er cotinere latentem quondam uim diuinam. Proinde Ezechiäf iuflißimus Rex, ^eio deidüum con» triuit, ut idololatriam aboleret. Subrepßt er hie in pane,pro eo quod erat in memoriam corporis, utpro ipfo corpore habetur. nbsp;nbsp;Nimirumfi Chrißus imagi»

nem crucis probaßet, idolorum nuUus ejßet finis, quutn etiam abfq^ uerbo dei inuenies multosßmplices, qui ar bitrentetiamlignum er figuram crucismultapoße^ ita ludißcanteeos Diabolo, utuerum crucis honorent extingMt.

Olim certum eH rudes Catechumenos,nonßiße eo ntodoeruditos,in remyfleriorum, quemadmodumho dic:utcfluidere apud Augu^inum,(liceatnobis ut uiri ßanili, deque re Chrifliana bene meriti,ßcere mentionem )quod neutiquam debuerant,ßquidemig’t norare corpus Cbrißim pane,tantum er incondonabi le peccatu, propter qd’ Chri/Üanis ufq; adßmguinis ef fußone, et ciuitatu deBru{lione,tumiiltuari liceat:Et ui de quo inßituat,er quousq; «erb«« eius,Sdcrameta,ßg nacula rerudiuiMruuißbilia ejße,er per eaillas ho»

IOANN. OECOLAMPAD.

wordri,necßc habctidam effè iliain ßgt;eciem, benediâio neßandißciitctm, quanudmedum habetur in quolibet ufu: Oiee/idum etiagt;n,quidßgnißcetferma,quent au^ ditmt, zx quid in eo condiat, cuiU'S iüa res ßmilitudi* nem gerit. Sic inflituebat Auguftitius. Haud dubiunt quin non aliter militutusabAmbroßo. Per ßgnctdi-cit res^honorari qiurum funt ßgnd ,non dicit res contineri in ßgnis, fed eagerereßmilitudinem rerum, quas ßgnAnt. Aut igitur panem non dicetis effe Sacranwntun er ßgnum,contra omnem ChriHi ecclelt;= fiam,aut panemßtebimini eße Sacramentum corporis. Ciu^odßeuiilumfiierit,iamfenfusnoRcrminime alie^ nus ent ab eo, quopij ßerunt uß. Nunqua probabüur idemßinulßreßgnum amp;ßgnatum- Ç^uid eß autem aliudSacramentu/m,quamfacrumßgnumi At uidemur dum hcec dtcimus, nuper najtiTheologt. Oro aute,quor: modo in his qu£Sacramenta funt, erudiuit ditms Augu Augu^, ßinuf lib .f. de Doiirina CbrißiatM,ubifatis aperte in-dicat,ubindmßguratam,uel propriam loquutionetn fumeredeceat. Cauendum,inquit,neßguratamloqim^ tioneadhterä accipiamits, adquod citâtilludPauli. Li tera.n. occidit,ffiritus autem uiuificat : fed neuidcatur intempegt;liue mutudßeteßimonium illud Apoüoli (feio enimquofdamtam impatientes, ut patent inexpiabile peccatum, extra co;ttcntiofam etia dißiutationem,ßma pliciter qu.edam,inoßenfa fide er charitate, citari) auum,n.figuratediilumßtaccipitur, tanquam pro-prie

AD THEOBALD. BILUC.

prie diilum jit,carnaliterfapitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ullanwn dnia

tme congruentiiii lt;(ppellatur, quàm qttm id etiam, quoi in ed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dtitecellitjhoc efl,intelltgentid cdmi jubijcis

tur,fequendo litcrunt- Qui enim fequitur liter dm,trüfi» Idtd uerbd ficut proprid tenet, neq; iüud quod proprio uerbofignificdtur,rcfrrtdd dlidin ßgnijicdtionc. Sei ß Sdbbdtum dudierit (uerbigrdtid) wn intcUigit, niß unu/m diem,dc feptetn,qui continuo uolumine repetun tur. Et quum dudieritfacrißcium,tton excedit cogitn^ tione iüud quod fieri de uiäimis pecorum, terrenis^; ßudibuifolet. Ed demum efl miferdbilis dnimte [eruis 'tuijßgnA pro rebiK dccipere,çr fuprd credturdm corlt;ï porcdtn,oculum nwntM dd hduriendum leternum lumen leiurcnonpoße.

Audis tni Thcobdlde,qudntüper{culum,ßfiguratu fermonein,in proprium mutduerof AnnonputM nobis opiM circHjj!eäione,ne ex libérés jeruosßcidmus,ne dni tndsgloridpriueinus, qia be^ids dnteceüunt,deniq^ ne animds occiddinusi Adiwigdin i!3-dlid,qu£ de ßgnis trddit. Excufdtur plebs luddorum, qu£ fub lege P£^ ddgogoßgndrerum jfiiritudliü, pro rebus obfieruduit, ^Ugufi* nefcientes quo rejèrentur, eô quodtdli feruitutc, uni omnium quem non uidebdnt,pldccre Deo. Vbi dutent Chri/lus uenit,et ceffituit Lex,lduddntur iüi,qui proxa imi jfiiritudlibus,qudmuis in ipßs tempordlibus,ey' edr^^ ndlibus uocibusdtq;ßgnis:qudmuisquonu)do ßiritudli ter ejßnt inteüigendd fie[ciretft,cdpdces turnen extite^

rOANM. ÔECOLAMPAD.

runt/piritus fancH^ut omnia fua uenderét,eoru^i prt^ ciivm 'mdigentibm diflribuendu,antc Apo^lolorum pe da ponerent,feqi totosdeo dedicarent, tanquam tem=i plum nouu,cuiuiterrenteimAgigt;ti,hoceâ,templo uetea ri,ferutebant. Non enim hoe uUas Eccle/ïas gentium ji» cijfe fcriptum.

Damnaittur Gentiles,etià ßßgna fua, hoc eR, idotet interpretarentur eße ßgnißcationes iüaru reru: Ufide dicit,ßßgnumutiliter inßitutum, pro reipfa fequi, cui ßgnificand£ inßitutum eß, carnAlis eß feruituf: ^UMto magis inutilium rerum ßgna mßtuta,pro rebui dccipere. Vitra. Chrifliana kberfof eos ^uos fub ßgnif utilibus inuenit, ludteosfcilicet, interpretatis ßga nis,lt;iuibutfubditi erant, eleudtosad eas ra,lt;juarum il taßguAfilmt,liberauit. B hinc funt Eceleß^ ifraelitait rum. Ciuosauteminuenitfubßgnii im(tilibus,nonfo tum feruilem operationemfub talibus ßgnii,fed etiant ipßßgnAßußauit,remouit(ii oihnia,ut 4 corruptions nudtitudinisßinulatorum deorum aduniui deicultu, genta conuertcrentur: nec fub ipßs iam ßgnls utilibut feruiturte, fed exercitaturie animum potiui ineorum inteUigentia Jßirituali.

Porro ,fubßgno feruit,gui oper.ttur aut ueneratur aliq remßgnißcante, nefeiensqdßgnißcet. Qui tiero aut operatur, aut ueneratur utile ßgnü diuinitut inßttt twm,cuiuiuimßgnificationeq; intelligit,no hoc uenera turqd’uideturettranßtjfed illd’potius,quö talia cudit

AD THEOBALD. BILLfC.

Referendafunt.Talisautemhomo /j)iritiMlK,çr Uber efi etià tempore [eruitutK, quo carru,libui animii no* dum oportet ßgnA iUa reuelari, quoru iugo edonutndi funt,omnesq; i« populo lfraël,p quos nobis j^iritus fatt iiusipfu fcripturaru cr auxilia, çr folatid,minifîra* uit-At quorfum hlt;£c omnidftiuc.Vt quid de noflris Sd= crament is fcntiendu ßt,no ignoremus. tJam cade ratio ne de noflris loquenduSacramentis:ed propter^neputé tur hiecfrußra adduila,fubdit. Hocucro tepore,po}lelt;i refurreàione domine noflri, manißflißimu Mcium ■ libertatis noilrie,illuxit, ne coru quidë ßgnoru,quie M intelligimus, fed quada pauca pro multis, eademq;ß* äußciüima,ct' mteüeäuanguflißinM, eyobferuatio ne eo-flißimaipfe dominus crApoflolica difciplind,trtt didit.Sicuti eflBaptifmi Sacramentum, er celebratio corporis er fanguinis dominé,qua unufquisque quvm percipit quo reftraturmbutus, agnofcit,ut ea non car nah feruitute ,fed j^irituali potius libertate ueneretur

Hif c utinamfecum expenderent diligcntiHS,qui adeo Innere nos infeélantur^

Inter ea quaßgurate accipiendafunt, ponit celebra« tionë Corporis Cbrifti,quæ uoxprobe intellelt;ila,ratio nëmyflerq aliqud ex parte explanaret.-celebre.n.pra* dicamus corpus dni.Qui célébrât amicu,laudibus uirtis të er beneflcëtià eins extollit,nec/ptered corporaliter ßcit.Bt addit (ignantcr, ut autem liter am fequi^ er pro reb us qua bis ßgnificantur accipere, carnalit

ÎOANN. OECOLAMPAD.

[cruitutisejl, ita inutiliter interpretari tnAletH» giUitK error is eft:qui autemnonmteîligit, quid ßgmß cctfîÿium, zy nihilominus ßgnum eße inteUigit, ncc feruitute. iüeUtts eft dutë ucl premi inco gnitis ,ledutilibiis ßgms,qudm inutiÜl:er eu interpre^ tando à iugo ßruitutis cduîldm ccriticem,ldqueis erro» ris inferere.lîtec Auguftinus deßguratis loquutioibtis.

Vos tiultis pnefctitë pcricopen totain Grammatica, hoc cfl:literalcm expoßtionem, id autë tnortan anim£ aßert,ßcuti etr Origenes ante eum dixitmos noßru feu fum dicitis feripturarum difccrptionem, at niß iüu des deriinuSjcarnaliferuitute, eaq^miferabili, onerabimus audit ores. ïte nunc qui talcs cflis cr nos exibilate,quii olimteßimoniojfiritus, ab cxercitatißimusßtis tanquâ pucri,cr doëiores eorum,qui nefciu^it quid loquantur, deriß, cr mereininiproß{lo,nißreßpifcatis.

t^osßnihilulterius fciremus,quàm quodßgna effent nuUa feruitute premeretnur, At inutiliter interpréta bi mur, (i uos fcqueinur,imà interpretationem nuÜam fu fcipimus, uerbo addiëli. Itae^ bis feruitutëexpeëlamus, ßue interpretemir,ßue noninterpretemur uobifcu.

Autproßrte uos utilitatein prlt;efentite corporis:dici=i tis confolationem confcientitci At fi qua efl,ex memo ria mortis, ztreeterorum beneficioru Chrifti efi:alios quilt eo ufufiaudarentur if qui ccen£ nunquain adef s fepojßitt, quos tarnen non raro pater confolationum, longe opulentius confolatur.^^ain ex ijs donis erit, qu£ non in

AD THEOBALD. BILLIC.

iwn in icdificatio nem Ecclc/gt;£, fed mentium noßrärunt in occultoreßciüationem ßciunt^quibits mfenßbüe er non intiiginnbile corpm nihilo pluf confirt prtefen^t qu4m abfens: An non ut difeipuli confolntionis cœle flis capacesfierenf,tid patrem ire Chriflii oportebat ? Et ^itó; iU4 confolatio,dqMmox animuadmemoriant nliorum beneficiorumreuocatisÇ'lta.n. Rcßiondendunt cenfuerunt Sueuifratres. Si confolatio in pr^fentU ■corporis eaq; nulla e^l nißcogitantib.cr memorantib. fe anitnis o/ferat,quid adeo fubito illos ablaâatis

Similiter Chriflusindiciiim amoris, abitionem oßen^ dit,dicens:Si diligeretis me, gatideretis utiq- quia uado ad patrem. Cbrißum ne cœlo deuocabimus f il la immodica philautiai non poße hiße confolationibus aliquandiu ßaudari^ i^unquid autein : ut quidam dis ■cunt: confolatur nos etiam ß ignoremus, quid commos di inde ad nos redeat,adeo promißionibtis eiiM obleóla muri At qui hoc ßerit petere principium,non mediocre adinueniendamueritatem impedimentum,fycontens tionis utile fimentunt. Qu^eritur, n. hoc, num in Ulis uerbis ea promißio fiat. Verum,cuius unquam animu erexit promißio,etiäß qua eßet,à cuites conßderatio ne tnox auocatur,qu!e nuüam utilitatem in fe habere cogs noßiturf Liberius dicam. Somniß nos çonfolamur, idola noßra:uanitatisfedamur. Queedu/m mecimt recogito,noaußm TUfotvviKoTifa^deßripturis pro nuntiare.

ÏOANN. OËCÓLAMPAÖÏ

Pcrgamiis nunc ad reliqua, ciu£,ß priediéla faiU teneantur : non multu obfcura crunt, quin fua claritute fuperiorem mterprctationem, ntagii liquidam reddent ac confirmabunt. Patebitcj; iterum exoticu fenfum à no bis non admtti. riicit autcmßc ; Et accepta poculo: gratijsailK, dcdttilli^,dicens: 'Bibite ex hoe omncsßic eHenimfanguUmem, nouitefl^menti, ^ui pro mul* tii effintditur 'm remißionem peccatornm.

Sanguinem non f ylum hominit, fed animantis bruti,ab ipßs ï^oahtemporibuf, ufq}adApoüolos,edi ucl bibi nonßs crat. Et Apofloli ipfi, ita diólante cha* ritate 4 fanguine abßmetidum fanxertmt, ut ludieorum inßrtnitati aliquidtribucretur, doneem und Ecibßant hi qui ex circumcißone,cum his qui incircumcift coale* fccrent’ Proptereanecagni fanguis inpotum ludieii patribus commendatus. Nihilominus autcm fanguis in ßgnum dabatiir, or in Pafcha fumebatur inter immo^ landum de fanguine, quo po^es cr fuperliniinariii Domuum, in qitibus edendus agnus, cruentabaiuur. Prit,inquit, autem fanguis uobis in ßgnum, in adibus in quibus eritis, uidebo fanguinem, O' prlt;etereant uos,nec erit in uobis plaga dißgt;erdens,qudndo pereuße ro terram Aegypti. lußitq; hoc legitimum cuflodiri ufqî infempiternum. ïgitur o in cocna Dominica, maéiato agno,o'polles aßgt;erß: nondubito autem quin Apo* Jtcli cognoucrunt, aneminc tunc ignoratum, ßgnum hoCfpÿium O' memoriale fanguinis,qui olim ex Agno

Aegypti9

AD TEOBALD. BILLIC.

f-fSyptiofumptut,crproincleueteris benefici/ ntdgfS ädmoiuti jùerMit,uncle dppoßte ad camfigurain rca ß’iciens Chrlflits, fui ^uoque fanguinis pandit myfkri^ imi,üicens : Hic ell fanguii meuf^ciudß dicat : Vidi-ßisßgnum in poüibm er f 'aperliminaribut,nempe ag^ ninwm cruorem, qui cruorii olimejfuß, indicium. At nunc ad poculum iflud conuertite oculos. Hoc enim non eHfanguinis agniprifei,fed ntei memoriale. lUc 'mAegyptoeffufus,meui i«cruceeffundetur. Quia enim fanguis non eß potabilis, er pro Agtio panent fubieci, inuini jfecie quodbiberepoteritis,anxiäfang* uinismeimemoriam confecro. Hicigiturpotus, meut fanguis- c^uid oro, moueret lUos, qui res ita ge ri, ey uetera nouis coinponi cernebant, ut aliam, eamq; abfurdam mentent, ex uerbis Chrißi collige^ rent, etiamß contentus fiiißet ChriHut uerbis iHis. Hie eß fanguis meusi Anologia proß^la, qua uti^ tur bonut Paterßmilias, de Thefauro fuo proférons noud er uetera, Commetßarij neutiquim contem=gt; nendi loco ßerit. Si quemadmodum defanguineagni, ita er defanguine ChriHi, fermo inteVigatur. Es »•«(iitwhilf£c, qudles Eleazarus er Phinees, fpiri’* tu ßcillimum ßiißet cognofeere per Agnum et'fangs uinem, quod nos per panis er uini facramentum. Nos nunedeApoßolis adhuccraßioribis fentimut, quod ab agno pafchali,er fanguine ciut cognouerunt, quec ßgurafermenis CbriHi, Verum ut iHa adhuc parum

IOANN. OECOLAMPAD.

notdfimtjizr nihileficiant^cogit tame quod adiecit do mituiSytie crußum quiddam fu/picarentur. Adijeitur e= nim,quicßiioui Tcüamenti: quouerbo, feientibus qd fit ^ouwn Teftamentumfiatim quomodo fit fanguU te flamenti in poculo, iwiotefiit, ueritate lucem[uam renteobuiam. Quippehietefittmentum, fadutacpa= Hum eß, inter deum ey homiitein, in hoc conditum, ut certi eßemits remitti nobis peccata noflra : ut apud lea ron/rfmquoq^legitur. Quareconfeientijs,uelgratius, uel optabilius cotingere poteft nihil,qudrum infirmitas ut corroboraretur, /ygillo mortis ac fanguinis ßHj fui u nigeniti,mifericordißimus pater,illud obfignAre digna tusefi,utab leterno prtedeflinArat.Et uere ratu ne dubi taremus,Te{l:atoris confirmatu eH morte, üme Eccles fia natA eH.iJam utè latere dormientis Adie,prodiit He ud, iti è latere Chrifli fanguine fluentc,iedißcata efl Ec= clefia. E latere,inquam, non è calice, à cruce, no à men fa: tametficoram bominibus fymbolis tefletur, id quod coram E)co pridem perfidem fceliciter ceptum. Qdiod etiam ipfum quoddam adificari fortaffe quis no inepte dixerit- Atpropric,morienttsfanguis purificat, refis ciüat ac uiuificat. infanguine.n.teflamentiefl cedes fia,ut Zacharias çy fuccinde, çy iucunde inquit, dis cens:Et tu infanguineteflamentituics. Legit enim He braicaueritdsinfocmininogenere,ut ad ecclefiam res firatur,in hunc fenfum, Q^od tu populus incus es, uel fubfiflis,addo quod tails, tarn pacificus, tain liber, tant

AD THEOBALD. BILLIG gloriofiii^tam^f populofits es, debesfanguinitelhmen^ titui. Ecce iUe uocatfanguincm teflainemi noftri,ßcut Etungeliilaßtngumem tejlamenii, iwn dicit teftamentu in fanguine tuo,fed fangutncm tejiamenti tuit i^oßrunt enimhocte/htmenttim, quid ittudnobißum Dci« er per fanguiuemßlij confirmduit. C^dmuis enim zy fdnguis nofler efi perßdem, quid pro nobts effufus; dt ideo fanguis tefldmenti, quid teftdmenttvm confirmdt: tmdc Dominus,ubi nos legmtis,dimiß!li, infecuda perx ß)M,fubijcitdicens: Dimiß um{lostuosdeldcu,inquo non eß dqud. Çiuid,mquit, tdm grdtum mihi fdcrificiu, crtddcceptusfdnguisßlij.Iuxtdhocfiedus omnes ecx cleߣßlios,qui mifera pecedtorum feruitute cdptiui erdnt, dimittdm erlibertdtedondbo, c^id igitur hic unU dum dicit, Sdnguis teßdmenti;' num fdnguis tefld^ mentum conßrmdbitt peccdtd remittett conjcieiitidf ßo Idbitur^ uteß in cdlice crorepotdbilisf Nonproßäto, ndmßiritus ßdttilus, ut hoc cdueret, addidit ; qui effun ditur in P^emißionem pecedtorum : non ejfunditurßdnx guis de poculo in poculum, ut remittantur peccdtd, fed incruce, Edteiius igitur eßconßgndtio teßdtnenti, er certos nos de propitid uoliitdte pdtris reddit, qudtenus eßiinditur. Sdnguis igitur ille in cdliee quem dicitis,ß ad perficiendum teßamentum pertiitet,ut obßgnet, con feientidmq; noflrdin obßrmet.Idmnon eßßtturd ßtfß= eiens mors Cbrißi incruce,erquottidic ßcpplendum mt,quod im cruce non eß perß^amtnec dimißi uin^li

E ([ƒ

IOANN. OECOLAMPAD.’ c lieu, 'm quo non efl dqiu,

Et quid hoc aliud elfet,quint fcntel omne nteri» turn Chrifli aboleref ^^ullum enim efl, fl non e/ifu/fl^i dens,quod Chrifliana: menti auditu intoUerabile. Qt^o paólo igitur hti Sphragidasconfirmare confeientias pu tantf Experiufiturenimfe /àüi cr fru{lrdri,flfe rede cognoflcant,nifl anted à certißimo/fliritusflanfli Arra^ bone,conflolationem mtns acceperint. Neq^ enim Sacra mentaperfle,flcdquiaflgna,z^uerborumloco Chri» flum predicant, canflolationem minifleriofluo, tanquä organa adportant. nbsp;nbsp;Cderum, occlamare quis pofla

fet, Annon çr flanguis etiam Chrifli pueUi adhuc, erat fanguis teflamenti, neq^ enim alùts poüea, quant tunc qwum puelluf eflètf crquum idem qui in calice, et qui pojka eflflunditur, nonne tanquam flanguis quo confir-matur Tefllamtntum, erit in calicef Verum efl, erat idem flangtûs Chrifli pueri, nbsp;nbsp;nbsp;ejfuflus : fled quum e/flet

pueri flanguis,teflamenti flanguis non potuithabcri,flcd \ tune primu, ubi effundi cepitiflocdera enim ejfuflo flan^ ' guinefirmantur. Non poted itaq; flanguis teflamenti di ci. nbsp;nbsp;Proinde fatis pcrjflicue Lucas cr Paulus uocant

ttouiim teflamentum in flanguine, quod hic dicitur efi^ fiindi. Quod fl prêter hanc commemorationem alia te fiamenti, ejflundendiq; ratio efl, reparabimiis Papi» piflis fluds immolationes, Sacriflicia. At chirogra^ phumpeccatorumnoflrorum aflfloamiincruce efl,er exaltatus Chriflus ad fetraxit omnia.

Vide

AD THEOBALD. BILLIG.

Vtdetgitur,nü Theobalde,Sondum Teflamett fu»M cowp/c5dtor, nec]; fanguii effundebatur, zy- quetn fenfum ahum iauenimus de [anguine M adßt, quant modo commemoratiuo, qui gratianim adioni maxix mt [eruit fimo ip[a memoria ßdelis, uera gratiarum adio efl, tnaximequum pracedat ueteris ritm célébra* tio, qute tanquam Ptedagogiti admoneat, ac manudu* cat,

Porrô, nondum [atisßdum ed Argumenta tuo, quod Susq} deq; uer[M, ex Oratorietn regulis aßiimptu. Hoc autempotißimum conßdis teeffèdurum,nepo[* fit [ibfiflere id glol[cm4tis,uel loqitutionem figuratam. t^am quia[ubditur : qui ejfunditur, colligif con[eda* neum, fi meaßet[ententiafiguratum[anguinem ejßu* fum : er figuratum [anguinem, e/[e noui Teßamenti [anguinem, quo fiet ut Kartionianlt;e hlt;ere[eos argui mereamur. Öuidbicnodutinfiirpoquaritttri Clua* fe ßmphcitatem relinquimttst ç^ua: neceßitas ur* get,utcoUigam. Hoc eßßgura uel memoriale [an* guinii, qui ejfußtt efl,ergo memoriale [anguinis ejfu* [um ed: Cur non utoportcbat: ergo memo* ria [anguinii, quatenui eßußtt eß, uino fignißca* turt uel, non[olum memoriale ed [angumis, [ed etiant memoriale quod [aiiguii cffußts edt

Age,fiuno uerbo coinplexm eßet, ac dixißet: Hoc cft cu/Xtt.TÓ'.ya‘ilt;= numquid memoria utriufis ^ue comtnondata ßretf Et quod im complexio*

E iiij

IOANN. OECOLAMPAD.

ne no ojfendit,uti^ inclariore dißimilioe minui offvtf^ derc oportebat. Imo pha energise inhac oratione, cr autorit a grauior, folofcnfu^qtMmßdixilfet: Hocc^i figura ueL memoriale fanguinis,amp;memoriale effitfio^ nii, Addo hoc, nec ornatunt deeffe: qualescMtq^ no bis ojfundamurargutiammnebulte.Idquodin Poetas rum,cr U'Ulgatis loqut(tionibui,c^ecclc/iarum confiie^ tudinibus audimus, non dixit inornate Poeta.

Lanigerosq; apices,et lapfa ancilia ccelo-Bxtrudcrat.

Dices ne pióla ancilia carlo de lapfaf Ei tïcr«»»; Parte aliafugiens, amißis Troibus armis-Infixlix puer atq- imparcongreffus Achilli.

Fert«r cqitis, ciirruq; haret refiipinus mani. Dices ne infaeiicempiiluram AchiUicongredientë^ Et fides monilrata Pauli imagine dixero. H/c efiPaulus qui gla dio tierbi totu lllirici,cr Grætix traélum expugnauit, Cr Eudngelio impleuit,uel,uifa Petri imagine dixero. Hie eil Petrus qui cœli cloues accepit. Nuquidexpones, li£c e fl imago Pauli, qua uerbum domini annunciauit in Groeciat ilia effigies qu£ ffiritu fanélo plena, prtcdicando cælos aperuitf me ineptum pronuncia bisqui 'mGrammlt;siicos peccarimf EtfideAgno quein edebant[ Apofloli dixiffent. Hie efl Agnus,cuius fitngui nis poflibus adfferfus, Aegyptios pefiundedit,et nos li bcrauitintellexiffet ne quiffiam figuram fanguinis ad fferfam poflib. çy ab Angelo conffeilami In re tanta

AD THEOBALD. BILLIG.

^uid corradtmtur tam imbelles ratiuncultef (Cîuod (tute imbellesßntypoJfetteadmoncreDialeiiice. Ciuid iuris in prtegnAtttibus propoßtionibus) esquot; rejpuuiuur grauijjtma, qute obijcilt;1 nobis f jlent. Plané argunnt blt;ec' immodicumcontcndcndifludium. Quadßnos feéîaremur,nonne dicere poßemus. Ecce eßnndi in prlt;efetMdixitfproinde neceße erit fub ipß myßicaa rum operationum hora, fanguinem eßundi, corpus^; ßangi. Verum metuimus tooq Â'yuTrrosrAH’yaç Soc Ty® tempeßiua libenter ignoramus. Nihil itaq^obflatquo minus hoct^Hfia^ admittatur, quoi nuüus puer non agnoßeret,ßcoente inter ßißct,quem* admoduin Apo^oli, Et quod bicde fanguine reßon'^ dimus,reßonfumßt nbsp;nbsp;de pane,apud Lucam er Pau*

lum,etenim dicetes,Hoc eü corpus meum, quod pro uo bisdatur uel ßangitur:non uoluntßguram corporis dari ttelßangi, ßd id quod corpus figurât, iüud etiam traditionem uel ßaäionem deliniat,hoc eft, in memoK riam reducit; täq; adeofatis proculfumus 4 Martionis in'ania,cut tarnen craßus 'mtelleélus, quod corpus Chri fii phantafticum in pane lateret, 4 uefira opinione non paruamdedißet anfam. Dehisnunefatis. Suntenim er alia,qu£ non impium,fedgernMnum inteUeiHuo/ien dunt ercouincunt.Namfequitur. Dico autem uobis, quodnon bibamamodo de hocgenimine uitis,usqßin diem ilium,qum iUud bibam uobifeum nouum 'm regno Patris mei, Simpliciter ergttnerali fenientia his ucra

E F

IOANN. OECOLAMPAD, tis dicit, ultra je mn ajfuturum nobifcum corporaliter (hoc enim ßgnificat non bibiturum uel efurum,utlM~ coi addit quot;) fed ex hoc imtndo abituru ad patrem, id qd! Cr ïoannes in coena commémorât: undeJpirittts fandut probe cauet,ne cra/fum quiddam in his qute dida funt, inteHigamui.Quienim max fubiungitfe abfuturu, ZT habendam fui memoriä anxic comendat: fatis indicatf quid pants uel uinu ßnt. Etcnim uinum quod comodimt dixerat fanguinem,adhuc uocat uinum,imo uerbis ma giseuidentibitsper Periphraßn,uocansfrudum uel

uitis. Quernigitur ahum fenfumreliquit quàm uinii quidemeßeuinum,cr nonefefubflantiue proprie fanguinem,qui iam auferendus eratfigno» turn autem fenfum rejpuit, quod hocquo ßrunt modo, puni corpus çr uino fanguis inßt. Quid uellet hac 2.issTûÂûyi(x Non bibam deßudu uitis f Nunquid Philoxeniucl Epicuri Scholle Magißernojkrprteß=gt; debat, ut corporales neeeßitates, qult;e in edendo ac bi^ bendo intermittendas, tanquam res arduas narretfquu fciamus regnum dei non eße in Efu ac potu, neq^ maga nam m eis uimßtam. Sed hoefermone oRenditfe mor ti proximum, cr poUhaccorporalempr^efentiamfu* (tm,in hoefeculo non qitarendam. Quamuisßngu-lari dijpcnfatione,ad comprobandam refurreéiionis fu£ cr noUne ueritatem,poHquam refurrexit,comedit atq; bibit cu difcipulis:neq- enisn tiie ßme pellebat,neq^ in iUis delieias querebat, ipfefumma bcatitudine faturt

tune

AD THEOBALD. BILLIG

bwJc täme tun bibit,fcä tdle, ^mU er nos uetegdmur^ alioqui non comprobata ßi/Jet corporis ueritäs. Pro^ indo,per iÜum dieni mtelhgit priCclariim er' ex peiüatu ißim diein, quo omnibus eleélis congregatis, iucustdii fe exhibebit conuiuä. Dtem lUu/m intclligit quo tene“ brurü detegentur (trcdnA:qudndo refurgentes pq,obM f(m ei progrejjùrûquüdo regnü tradet deo patri, uido hojk nouißimo: Nam tue corpora quoq; [iiisgaudijs aß ficict,pro udrijs er mnumeris,quee nunc patiuntur affli üionibus: er peut nunc ipfegaudet immortalitate, ita tune er nos quoq; immortales coßgurati corpore^ da ritatis fu£,cogaudebimus,er eouiudbimur, nouo bea» tißimoq; modottüc certe nouu erit uinu,quAndo er no-uum cxlu,er noM terra,imo noua, omnia:tuc inenar“ rabili noflra leticia,iteru corporaliter nobifeu couerpt bitur,dcßderiuq; noflrpprtefcntitefua; bonis explebit^

Nonne h^c ßententia ßgt;onte prodit,dar aq; efl ac ma iußßii,cr ebrißiano jßiritu digna ƒ Vercor aute,ßuo bifeum corporale priefentiam,qudlemcuq;, modo pros priecorporabilë, hic 'mexilioante diemrequiranttme pofltam perßiicuam uerboru dei 'mterpretationècogs tütam olim in regno patrtSjdeßderatijßconuiuij noßs re participetmaxime quu er nuncexperiar,inconßde rantem iüam,ne dicam puerilem imagindtionem,folis da contemplationi no paru praiudicare,cuius mihi tes fieserunt hi,qui dijußcandorii jßirituu dono pr^diti^ ^uiq; 'mterni hominisßudiafaecuratiusanitMducrtut»

IOANN. OECOLAMPAD.

Obfcrudßi mi Theobalde ^uàm leut opera ueritos a^ud eum Euattgelijïam elucefcit, qui contranos pug nare uifia eft: neq; opm ßret aliorum Eult;lnge[ißa,runt tejlimonio’ Clt;£tervm,uideamus GZ apud alios,nun^ quid dicant,quod nobis iUum fenfum, minus effi piunt declaret,GZ ab eo reuocantes,difcederc iubeant : agi’^ tur enim hoc unum,ut ne à ueritate aberremus.

EX MARCO.

PRoxiwiw igitur TAatthieo fiarcus introj^iciatur^ fi quid ultra ilium dicat, tametß ijfdem firme uer bis utaturitantum inapparenda coena amplior, hofiitem Chrißi miraculo nonparuo pr£diil(vm,inue)t turn indicat.^empc,dum difiipuli in domum gefiantis lagenam aqu£, ireiubentur, cr audadicr petcre, ut inonftretur eis, Scvaytop magnum ftratum, quo fublis mitate ac maiefiate loci,ad eximia gz non humilia ada mittendos,difiipulifiinhaccœnA cognofierent, hoc eSl:ut difierent coeleflia gz non terrena, figt;iritualia GT non carnalia fiqui fi debere. Camales autem plané funt,ut diximus, Gzhumi repunt, adeo ut in coenAcu=‘ him confiendere nequeant, qui fignis pro rebus utuns tur: GZ fic carnem in coena,pani inditum ajfirumt-

Verum ne allegorijs tenuioribus ludere potius quant natiuum finfim firipture,indagare uideamur, his mif fumfi(if,obfiruetnus E.uangeliült;ediligentiam ineutix quam odofr toties pafihe nome priemittit, dicit eiiim: frimo die azimorum,quum pifiha iminolarent: dein= de qua*

AD THEOBALD. BILLIÇ.

Âc^neruntdifcipuli,ubi pareitt,utedantpafcb4: or pojlremum dicit: parduerunt pdfchd. Tropicum nos ine/(Hebrlt;£ispdfchd, q/-prêter idguodoculis fubijcit ( utSdcramentis peculidre eft ')dliud 'm mentent uenire frcit, Eiufdemdi[igenti£ell,quodmemorid paßionis in eulcdtur,dimi inteßinn^ boflis minis tant grduibus di monetur. üon.n.ntininM doloris dominici portioerdt dome/licam habere proditorein: iinô tdnta fuit, ut çy ffiiritus fanéliis ilium per Pfàltcm non obticuerit. Dicit enim: Etenim uir pacis mexin quofj^erdui, comédons panem meum,magnificduitfuperm fuppldntdtionenie

Depoculo ßc enArratut\ Et dccepto calicegrdtiäs egit,dédit eis,z^ biberunt ex eo omnes, çy dixit eis. Hoceß Sanguis meus, quießnouiteflamenti, qui pro multis effimditur. Hic qui nullant alicnam imbibes runt opinionem,leguntq; difcipulos prius bibiffè,lt;ptàtn Chriflusßnijfßet uerbd,/lAtim dgnofcut, utno pr£ter fa cram paßionismemoriam, nihilextranemn acceßifße, nihilq; abfurdum fuffiicantur. At if qui fcolaflica tueri uolunt,opus habetßgura,quani dicunt rrftaSus-jyo//, aliorum Euangelifhrum inuocant fuppetias,qu!int tamennullofudorefiteritopits: Spiritus enim quo ads ßati Etidngelifi£ ßcripßerunt ,pr£uidens multam nos flrani ignauiam, er fuperftitionem, qudfupramoduni religiofe, prolaticijs uerbis addiili fumus: Vt eo ntalo nos liberaret, çir ßuperfluam cogitationem adimeret, tantum non clamat. Ecce quufli Euangeliflits in hac re

IOANN. OËCOLAMPAO.

uidcM citrx dnxictm IbUicitudinem, tempii-s (3quot; ordinem,çr uerba ablq- rdigione fcripßlfe, tu nefu^ pra modum fapueris,cr dum in his,in quibut no opor teblt;(t,pietdtis pondue conflituis, Charitatem rem ip fam amittM- Mentoria enim crgratiarum adio paßio nis dontinicie,quibut pants cr uinum faa feruiunt mate ria^totiiis huius rei prora funt cr puppis: Hic nuViti fcrupulus, miUtM nod^, nulladifficultas. Ciuid igitur Ledori ßinpHci t^ßrtc morofo ponunturtricteß qui* bus extricarefe nequitf C^uid abfq^ cdufa obfcuratur fcripturaf Cijtare in ßiritumfandum culpa reqds tur,quaß minus candide docuerit Qz/wr non accomo damus nos fcripturi£fnunquid iUa noflræferuiet tardif tatif Quurintenebrisquimluceambularemaluminl Si tantos in fcripturis quccrimus ornatus, quur fcnten^ tiarum inueßgamus falebros f

EX LVCA.

S^nti^alia hic,priusdida,queeincœttA apudLa cam poßerius dicunntur. Eten'm quod hie de ui no tantum dicitur,^ poßfumptum potum,èquo fenonamplius bibiturum,dicit Dominus,donec bibat in regno patris. Lucas dicit ante gratiarum adioncm panisßepaßha (y potu, ubi non folum ßnis imponi^ tur prifeo ritui, fed( ut commemoraui ) abitio domini manißße oßenditur^ C^uodß,?y alij Euangelidæ tant eopiofe tradidißent, poßemus abolendum legis onui dutntaxatfuf^icari ,per hiec uerbn uoluiße docere: fed ddparct

AO THEOBALD. BILLIC.

adp^e t ex aliorum breuitate, iwn minus qtMm lUius cd fid,quid uelit. Contra^quie alij de traditione Iudlt;e prlt;c fniferut,apud Lucctm fubi/ciuntur: qudbr^epoßeritate, iuiniru ßmplicitcr,e^ pulcherrime docetur mortis do» minicte memoria, obitusq; domini, cr interim ornAtui ne tantillum quidem decedit. Porro ea qu£ pracedtint uel fequuntur facram operatione: nucmijjaßciamus : mum ex alijs fatis cognofcitur,quid hue feruiat,tantum uerba qui£ fuper pane cr uinu didta expendam us.Ad* dit enim, qd’ pro uobis datur. Hoc freite in mei memori am,adhoc qd’ ^üatthaus nbsp;nbsp;tüarcus fuecMe tradide^

runt.Hoce^icorpiismeu. HicdoóloreJ^tritufan^cr, faeliciter qd fentiendußt de uerbis coenne ßfcitur:m ex nA mhilpriitereti agendu q quod dontiuus iußit. duid igitur dominus iubettacciperc et comedere pane Met, ut eft apud alios PuangeliftAs, apud quos nihil praterett Jicere iubemur;no lego qd’accipere cr comedere cor» pus Meant : No lego qd’ promittant in pane corpus fu turum:Non lego qd’poteftate dederit facerdotibusmua tandi pané in corpus,ut fu^ntialiter incipiat eftè cor pus. Hie uero ultra lego,ut memoria corporis eins habe amus,nà iüud nue comentarij uice fubiedu efl,utmanifè ftjtm ft't,qd’apud alios obfturu,cr hoc éft tertiu qd’ iuf» fit, ut ftciamusxotnedere igitur et accipere, ad panent referuntur: habere autem memoriam,ad corpus. '

Neq; enim fteere ftacrifteare efl,ut quidam Paricn» fisASltays iwptit ex Vergilio .Citm fikciam uituU

IOANN. OECOLAMPAD.

projrugibus ipfc uenito. Herum ergo ut fuprd exponi wui,ut hoc, id efl, pants ßt corpus, id efl : memoriale uel figura corporis: Sed quomodo i In hoc fit memoria le, quid corpus pro nobis traditum. lam fupramonui. Schema orationis non urgere nos,ut propterea figura-tum corpus dicamus traditum: Ht fatis nos mo net quod adpertifiimeadijcitur, FACITE IN MEI MEa M O R ( A M. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itt Chrifti memoriamf quia

corpus eins pro nobis traditutntProinde iuxta Hebraifi^ mum. C^yOD, Non inepte pro quatenusrcddideris, idem erit dicere quod traditur,qult;itenus traditur : Ve^^ r« de hoc fitpra diiiu e,nec opusut toties inculceUir-

Satismaniftflum Ivaf'yïsîyœç did corpus troph cc,quam figuram corporis fine tropo nbsp;nbsp;cum Schema=

te corpus quod pro uobisdatur, quàm abfiq; Schemate Syntaxis fiat,ut dicas, figura corporis quie figurât cor pus tradendum uel traditum. Pr£terea,quum audio quod corpus pro nob is detur uel frangatur,ut eft apud Paulu,nónne genuina fentëtia obuiat,quod hoc qd’ tra ditur uelfrangitur pro nobis non eft panis neq; in pane pro nobis fi-angitur uel tradituri (yuod autein quibuf dam uifum efl, dationein cy fradioiiem magis reftrri, debere ad panem quàm ad corpus ,fidrépugnât prÆ^^ poficio umfu/aiaV} prouobis.Si.n.addiflributionem refticias qualiter pants diflribuitur,no didmtis.Do pro uobis.Sed do uobis,'Verum quod pro alio datur, often= dit quod aliud datidum fi(crat,quod non datur : Nos dari

AD THEOBALD. BILLIG dttri in tnortem debueramui, fed ut liberi no^ ßeremttt, acuiueremui,Chrifliis pro nobis datas cß àluda îadceis U d îudttis Prlt;eßdi, ztripraßde crucifigentibus : htec omnia pro nobis,er propter nos ßda font. Si autem de pane qui mihi datur,dixeris quod pro}nedatur,fi nd Grammaticen attenderis,non quadrabit^

Porràß ita exponereuoluero:qult;emihi confoîatio reliquat qutepromißiomenteinreßcillabit^ Qaeilla cominutatio, pro eo quod Chrißt corpus in mortem pro me er mihi datum,audiarn m pane delitefcerei vi uificauitincruce, id protnißionisin pane minime ha-bet,dlioquin quid opus erat lUum morif Apparet igi= tur qui incognita fcriptoribus facris,infcripturis doce ant: Arridct quidem quod er dandi erfiangendi uox paniconuenidt,fedcogit TOuwtj» v/iS/j utcorpori tribudinus, qudtenus pro nobis datur ad tnortem : quod autem er Symbolo er facramento conucniat, hoc fe=i quunddrium fùerit,utfacrdmentu manißßius ßdt,er euidentiusdoceat:utßcutndturd panispafeit, erex grants coadunata eß, er in operatione ßailio erdi=: fiributio occurrunt,ita eredam er difcamfidein in cor pus quod pro me traditum me pdfcere,chdritatem autë in Chrißo eidem cdpiti er corpori coadunare. Et ite=i rum,ßcut fide didici Chrifium mihifi'ailum er pafs fum, itd difiributum, ut totus ßt omnium noßri, qui illi eredimus: Ecce mortis,agni ufus commoneßeiebat, 5««r nonetiampanif.^

IOANN. OECOLAMPAD.

Neceß quod tarn abhorreaturd uoce fiängendi, nonenitn propteredconfrailitoßti Cbrißi nojiri ag)û dicemm, fed quum effufum ßeut (tqudm druijfe fîcut te fkm,ltquejà{lwm ßcut clt;erdm,effe uermemzynoit I' homwff» legdmtts: quid deterret ßßdttgi Cf ddri di:» cdtuy,tdm dpto propoßto Symbolef Sedillud mima mouere debet,quod petutit, ut oßenddmuf ubi ndm los corum,corput pro memoridli corpora ßt poßtum, Atts no fdtis quod hie pomitur!' Ducentd enim ftrèß non plurd uerbd,diligenter 'mquiretts inueniet, quie non in pluribia, fed in u no tdntum loco fcripturie oceurmnt: quomodo iUd interpretdremur, nufqudm fcriptura interpréta officioßngente f Itdq; gt EudngelifktLu^ cia,feduldmoperdmnduduit,necrdffe inteüigeretur^ iddutem multo dpertiia inuerbispoculitradit:

Hoc poculumnouum teftdmentum m meo fdnguinSf quod prouobiseffunditur.

Qui non amdt contentiones ; nifi uelit hyrundine ef fe indocilior: dieetßcile, quid ßt finguâ tefiamenti dpud lAatth£um,imà rem totdm. Quia enim hie non poßumtaaliter interpretariqu'iincommemorationein tefiamenti, zy alibi fanguit erit eommemoratio fangs uinit, per quern teßamentum conßrmdtum,Gr corpus eommemoratio corpor is, quod pro nobis traditum- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Ex uno enimßßet interpretdtio, cr quid aliud uelit, per Analogiam colltgunt,if quißgt;iritHdlia ffiritualibus j coßrs

AD THEOBALD. BILLIG.

cofem KoruMt,hctud ignorantes,^uie ßbi à Chriflo Jo »Ataßnt. i^emo ignorât,poculum non eße teüamentu: ScJ in confeßo e R eßeßgnum teßamenti. Et cjua: nos anxia cogit religio,ut 'meodem contextu nonßramiis, er panent ita uocarißgnum corporis, ubi corpus api peüatur f Teflamentum enim paólißgt;ecies efl tJMxü mefandi, qM,mGrlt;ecicßia.6nKän generali nomine uo~ cant,ßrme autemubique. LXX. (/'/aflunitu Kerfplt;J runt, ubi Hebrtei dicumt Eton abfurdam aus të deßecie per rationes generis dißerere.Foedus igitur dei cu hominibus ed hoc,ut deus ipfe,ßt deuseorü,ipß «cro uieißim populus eins. No« ed enim padum niß inter duos ,pacifcentem uidelicet,er eum cuifitpadu. Vtautc deus ßt deus aliquorum peculiariter,boc cd,ut pro mifericorde conferuatore er protedorehabea-tur,opuserit,utcondonetacremittat peccata, er fui nominis noticiam iUam multö fuauißimam pr^edet.

Noj Kfro ut iüius ßmus populus, uocem eius audi re ermifericordiam credere oportet.

Ciuod ad deum ßgt;cdat, nuUa obßgnatione opus fiierit,ut ipfc certus ßat de nodra erga fe fide, uel beneuolentia, quandoquidem nihil ed ab oeuHs eius reconditum, er proinde neque operibusnodris indii get. Atnobisquosfupramodumterrentpeccata,ut'de beneuolentia er gratia eius confidamus,propter incre dulitatem non fußieiunt ßmplices promißiones, fed, ttiam iurante deo trepidamus adhue, parumque ij

IOANN. OECOLAMPAD.

fecuri fumm: proinde etiam externoßgno conßriMn* (laeratiwß:raimbccillitii{,Qr ut id fieret perfiâifiitni fignum incomparabile, dejjxratißimi morbi reguirest bat malicia. Itacj^; qttum nihilfuouerbo,quodejl unige nitta eim fiUus, uel cbdriiis,uelpr£ciofius,iUudcdr^ nem moriturä,ctr fanguinempro nobis incruce effiin=’ dendum,ajjuinere uoluit. Cuifigno quifyuis Crederc no luerit,intclhinKntoDei nequaquam eritmunquädeuni patrein,boce/l, mifiericordemcognoficetmtinqudm con ' feientiam fiuam reäe confolabitur, nunquam remilfii fibi peccatd fiiet, eo quod filium ignorât,per quern ui^t ad patrem, qui o' uia efl ac ueritas O' uita. Roc igitur tefiumentum confimiatu o confirmatum in morte Chri fii,ut nunc fidamus Deo, o uere fiteamur patrem,qui unigenito filio fi(o,propter nos no pepercit,fed pro no’* bis tradidit iUum, o per fiiritum eius non iam in tabu lis fixeis,fi’d carneis,hoc efl, in uifeeribus o corde,le= gem charitatisfltiritualesjàéli inferibi patiamur. Vere ter beatus qui intclUgit. Tanta autem huius foederis eSl obfignatio, ul nec maior efle poßit : o' non efl maior charitM quàm ut quis animatn fuam ponat pro amicis ijsqs qust’UU'm inipfis eratflminùcis ac peccatoribus: nec repeti debeat, nam id argucret foedus non fat is obfig=‘ natum- Multo certißima (?lt;jyay/ç foederis ac teflamen ti erat, incarnariuerbum: fedinfanguine morientis fujficientißima nobis obuenit. Sanguinem igitur pro^ prie ea rations teflAmentumj id efl^ Sygidum foederis j

appeUamus

ad THEOBALD. BILLIG.

appcUtmtus^g’Mfædiii dbfoîuit ac perßcit. A.t i» calice nonpotuiffètcofumaJJètejîunKntum, nißcrab impijs ibi ßijßt effiifut. Qupmodoigiturpoculuibite/bgt;meit turn, id efl,Sphragis teßumenti proprie, fi er- ipfefang uisiwtt fit proprie tejiimentu in calicef quia non eA ibi ejfufii(,ea,quantrequirit teftAmentiobfi'gndtio,per=t fidione^ Quomodo afigt;erfum cor hoc facrofando cruo re talentfenfumagiofierett Annon prophanaret et co culcarct præciofifiimum ilium languinem tejhmenti,fi à gloria fult;i,qult;e incruce alienarctf Fateberisfortaßis, imô necejfe efi ut fitearii,tefitunentu in cruce confunta^i tum : fed interim fanguinent efie in poculo dice!,quo tea fliunentumpoßea obfigndtum.Verum tunc aliud obftua bit,quod fanguii ille non erit inebrians corda bibentiu, neefatii morbo incredulitatis medebitur.

Sed contendet quis, quod memoria pafionis er effu fionis fequiitiC inebriet,fangui! autem Hleadfit.Gratias habcat iUe, quod nunc nouuin tefiamentu,dum fuo fera uit ttfui, hic comemorationëtefitmenti agnofeit. Quur non eadem libertute cf fanguinem fitetur hoc loco fig» nißcare memoriale fanguiniti VBI LIBET SER Via VNT TROPI, VBI NON LIBET MINIME AV« DIVNTVR. Ctuinhocnominepotißimum animainria gat er reßcillatfanguts,quod comemoratur, non quod bibitur. Decebat autem Chrifiu/m fanguinem mihi da= re,no ad bibendum è poculo, unde minus, fed illinc tun* fleplurimutniuuari poteram-Fideli commemoratione

IOANN- OECOLAMPÄD.

fanguin^mcruce lctdtur,ctfccura fitntenifiiti, at non item quad uintim eâ fanguis ßilum. Quid eu’^ chariftiai no eß mihi Sphragist Dico fanguinem Chri ßi m cruce, proprie fygillmt,Qr corpus fdcrißcium.Vi numautem amp;nbsp;panem, neq; ß/gilktm, neq; facrificiuni proprie, Çedfiguratum fermonemß adnüferis ,doeen! comemorationé eße fygilli,negotM omne traßadü erit,

Difcamiü h^eueraeßeorexueteri tejhmento, Carndle iliud erat or propterea uetut,ßcut nouü quia ßiritudle,Taleeiiimfoedns,qtialiipopuliis. Et eratiUe magna ex parte carnalis, zy numerabatur interim in populo dei, qtwm leges zyceremonias datai fcruaret» Erat deits illoru dem ac proteäor, crantq^ ipß pcculia ris populm,conßabatfoedmß ßertiaßent fidé zyfeno conuerterent ad idola, quie Gentes dettm uertvm igno^ rantes, colebant.Caufaenim omniiiexilioru,feruitutu, ZS- tranßnigrationüerat ID O L O L A T RI A. Afilt;lt; enim peccata in terra lfrael,faluo quodamodo fodere pmtiebätur. Quäuisantezy lexuetusßiritualiserat, eo quod liberürequirebatßiritu, fed quia non prafla-bat quod pra:cipiebat,fed ßb iugïi fuum renitentes trit trahebat,nomereturnouadici:fcduetus rede dicitur carnAüs. Porro, carnalcfoedus, zy quod temporariu erat, etiam ipfim fanguine fanitu ßit, nempe fanguine uituLc,ut eß Exod'za.Aßerfo enim populo et libro dix it: Hic eß fanguis teßamenti,quod Dominus pepigit uo« bifciifuper cuäis fermonibusfuis: unde certiores red^ diti

AD TEOBALD. BILLIC.

ditifunt tu/nc iß-aclitte, fe eße ex populo Dei- HaMdt auté cr craßior popului aliafaaißcia, nbsp;nbsp;quäuii non

perjjiicue cognofceret uenturu lÜud perßäu facrtficiü, tarne memores ßebat per illa,quomoclo in Syna- lege da tainpopulumdeiconfcriptU'Sßerit.Eiußnodi memo=‘ riieÇeruiebant cineres Vaccte Kufie,quee poft adoratum uitulumfacrificat^i, dequaExod-ip-ln aquamluftralent rejeruati. At Chriftusmyfticofanguine,nMioriinobis beneftcif etfaederA memoriä inftillat,quo non externd, fedinterndpurificentur.'imö crexternd, nam totum hominem utfaluum ficeret,inhunc mumdttm uenit. Si cut igitur olim non redintegrabaturfoedm, quod femel cum populo ftrmdtum, Abrdhteq; fiterat promift'um, fed erat idem fæduf,femperenim fe pro Deo cites po= puli, Cf populum pro populofuobabuit Dcw-s, donee noud lege ueterem aboleret, çy- carndli Teftumento, fpiritudle fucccderet. Interim carndlibui uiélimis, er externo cultu beneftcium te/hntibus. Ita hoc nouutn fœdus incomparabiliter exceUentiut, nuüa eget répara tione, tantum nos iugibus ac ftgt;iritudlibus hoftijs, hoc eft, Gratiarum aélione, ftue laudando deum er eins be neßeia pnedicando, ftue feruiendo proximo percha= ritatis.opera, Tnemoriam eins fidelem ne amittamus ternum eft, er hisqui ab initio usq; ad finem mundi, fiat erfuturumeü utile Quiigiturftceruditi,quos modo adulterari feripturam uobisuidebunturf

F iiij

IOANN. OECOLAMPAD.

Argutabuntur ßrtajjeplcri^ pluribus, JicenC [Jouitm ^uidë teflimeiitu tu in cruce confummatu e^, at in cœnA noflrum ejje incepit, fide uerbvm etr fignut quodalterumuerbumefi,nobis accipientibus.Quibus ego, fiuel tunc innouentur, zx melius habere incipia ant, non inuideo. At nofter eü Sanguis, noftrum'qi tunc tejh,mentum fieri incipit, ut primu credidcrimus Chri» fiunt iufliciam nofträ,Qrfianguinem pro nobis effitfiim, etiamnu extra CcetM,ut liquidó difcimus ex capite lo.s Videsfanecr AVDITVS VERBI INTER« N VS lipdtre,o6y?gB4»tc peâora nofirajjgt;iritu fanélo ßcit nos populum Dei,figt;ontaneum er obediendi auia dum. Ejhauteintunctejhmentiperfiiiritum certiores reddainur,feruientein hoc Sacramcntarioorgano,nu proptereafacratncKtumproprie dixerim teftamentu, er uinum illud fanguinem^

Jtaq; nihil ufigt;iam occurrit,quodfinat iUic props riam,uel quod prohibentfiguratam loquuticnem: atc^ adeo plane htimdnain,hoceft,mendacemallaturus fium expofitionem, fi aliain protulero.

li£c apud Lucamfiufficerentjnißficiolus quidd nus per er drticulum to ubi legimus,quipro uobis ejfuna ditur, exponendum dixijj'et,per quod pro uobis effuns ditur, utrefiraturadpoculunijerpoculu nugis quant fanguis ejfimdi dicatur, quA rationepulchcrrimu pr£a teriturmyfierium. Exiüimabat Ule, cundë cafivm fer= udndum,utad [anguine refirri pofiit,diccndumqifiijje

AD THEOBALD. BILLIG

TW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TO tßi(ß0fjiivopffedno attendit life

^uid prapoßio uss-tÿ v/x»/’ ^gt;quot;0 uobis, exigat: nec ßeiüat, hoc locofoluttc orationi plus emphafeui i-n effè c/uaßdicat fignanter. Tune in fanguine meo confccra hitur noutm teßamentum, quumpro uobis effundttur, A^t iUe bonus uir,etiam in tAatth£o a’ vq acpscip rSp é/tafTiu/inon pertinere adcontextu,ajfer£bat. QMid igitwrß ZJquot; hictergiuerfetur^

EX PAVLO»

Vcas ut Paulo comesßit, ita zr i Pauli diiiione I ne« multumdißidet. Primumautemßdem fiunt comendat,quod ea tradiderit,cju£ 4 domino acce perit,ritum fcilicet, qualiter ab Apoßolis zx Chriflo ha bitus fuit. Hoc primum moneo, contra ineptientes alios quosdam gloriantes,qudß his uerbis oßtuiat datam ßi cerdotibus poteßUem, wi panem corpus Chrißi, uerbis sertis incantandi (uerbo ßt uenia) quum Paulus h^ßo» riam cceme dutaxat,fuo argumenta feruicntein, accoa modare ßideat, neq;.n.cæna: Paulus inter frit,fed ßäa us difcipulus,à domino doilrinam frain accepit,ut coga nofeeret Chriflum memoriâ mortis fuce, ƒub hifee Syma bolis,ad alendam inter fros ueram charitatemreliquifa fe. ziupd myfrrium zrfrperiore capite declararat di cens : Quaniam unuspanis zy unumcorpus multißta mus, nam omnes ex eodem pane participamus- Et quoa modot ißue etiâ ipfum dixit,Panis,dicens : Ciuemfrana gimuSjUonecoinunicatio corporis Chriflii ^uaß dicat:

F s

IOANN. OECOLAMPAD.

Qtturfraiigmui f^edimutpanem, nonne ut conte/k^ mur comtmionem charitatë, quumnobis mors cor’^ paris Chrißijpeäoribus nojkis comuniter mßdens cott ciliatf qute tanta,utomnes nos qudßeiusdem corporis memfcrrf coadunet. Hoc utiq^ cœnx my/krium 4 domi^ W) edo{lus,quia antea Corinthijs trddideratjterum w» culcdt,utefficdx feëlisquibus labordbant, Antidoton ((dhiberet:Et in huemodü eiiArrat : Domtfu« îES VS ednodequatradituseßfdccepitpdnem, es“ poflquant grdtids egißet,fregit ac dixtt: Accipite, édite,Hoc meu efl corpus, quod pro uobisfrdngitur. Hoeßeite in tnei comenwrdtionem.Ad eusidem modu poculu peradti coend dicens:lloc poculum notai tejhmentu in meo Çdng uine,hoc ßcite quotiescunq; biberitis, i« mej memotid^

Cimd ad aodem,cuius fubmeminit, pertmet,Pd‘‘ [chæ ritus Çuggeritur,^^ ßrmo qui de proditione prxa mijßus.vbi Lucas ponit,ddtur,bicdixitfrdngitur: uterq; iiutëddditpro uobis: e^y'non,ßmpliciter uobis, idquod fieri deccbat,ß folddiflributio, or nonmdgis mortis memorid oßenderetur,Efl. n.amp;ßddio ipfd mortis Synt bolum in.pdne, ßcut mdddtio in dgno, quomodo enitn ederemus nißßddui tyifeimus tarnen quum fiangitur, erfiangedo didribuituredenduspanis, uiuificari nos, Panis quidem nobis fiangitur, Chridi dute corpus pro ■nobis ey nobis fiangitur, tamß Corpus Chrifli 'm pa ne, non pro nobis,fid tantum nobis fiadusfiiijfit. Sed ■ne ofivndaris in uerbo fiangi, eo quod »on fit os fids âum

AD THEOBALD. BILLIG

Àam ex ofsibm agni, nam et multlt;e fi-iiâionis J}gt;ecie{: fiaâio efiß Mima à corpore feparctur,et ut fupra dix it de marte fua Chriflias, ez alia dixit, utpote granum nonßudißcare ni/îemortuumjidquodputredmis ßquot;: rrt. Diligentißimeautë Paulusexponit per hoc quod ait.Faciendum hoc in memoriam ChriRi, Hoc enim eR quod Chrißis iußit. Etßmiliter de poculo enarrat-Hoc ßcite quotiefcunq; biberitisßn meintcmoria.Et ne quis ineptuquidcoUigatinucrbo.Hoc ßcite,iterum expos nit, fubdens- Quotiescunq; comederitis panem hue, 0-de poculo hoc biberitis, morte Domini annunciate dos nee ueniat.Satis comentarioruin his uerbis haberemuf. Quid iubet nosßcere Dominuss' Comedere corpus fuii in panei Hoc no dicit : Biberefanguinemfuum in uino^ Hoc non dicit : iußit ederemus panem er biberemus de poculo, er quid prtetereaf habendam memoria mortis, tieq; tantam articuli r^w/j er um habent, ut proptereafub^antialitcr Corpus in pane er uino intel ligamus : fed uoluit hunc panem er hoc uinu,non inter comunes cibos,qui Domino non usq^ adeo comendati^ haberi ; Eftßteor, aliquid emphaf :o)S in artieuHs, fed non ca ut fupra omnem creaturam,rem dignitate extol laut. t^onne,dignißime articulos recipiunt,qua;facra=‘ tißimo ufuifuntadpropriatai Quid autem inefu ißo ßciendum! Habenda memoria Domini :fed id non oportet ßerimlgariter er ß'igide, nam hoc ßc ex* ponit,Enunciate, bocefl,ciimcelcbritate magnA re*

IOANN. OECOLAMPAD.

cogitate cr predicate, qd’corpus domm frudlumfît pro uobis zy- \nortHu.m.^nnmci(ite,non in obfenro an gulo,ut excludanturfiatres optigt;ni,(tdßitt diuites^obße daitt pauperes:Dominica cocna. non feparat pauperent d diuite.Sacerdotein d 'Ldico,do£lum db indoóio,uirum rf mullere. A.nnuncietturmorsomnibui,Grpdrticipes ßunt omnes ßdeles inflicts cr meriti Chrifii pdßi-Nes ^ue pducoram dierum hie mos erit, fed durabit ufque adfinem mundi, nam zr mundtu durabit ufq; fub dd=‘ uentum ChriflL- dicit enim,donee uenidtiQua breuitd* teetiamindieat, quodEudngeliflæpluribiu propofue-^ runt,dlijs^; uerbii,quod ChriRue non fît efurits ex rfga no, uel non bibiturus exfruHu uitis, donee bibat lUui nouum,uel edat in regno patris-

Eudngelifîæ fud narratione,prlt;efentis adhue in eoe= nA Chrifii byfioriamtante oeulo^ proponunt, Paulus ue ro in ufivm refigt;icif,qui tune in Ecelefîa eelebrari ineipi ebat. Omnes tarnen uel abfentem futurum,uel abefî feeonwttcunt.

Htc »onpoffum fatisdemirarialios,qui 1^0 VO quodam lAODO adeffie dieant corpus, quod ddue= niffe negant, effet fané in angelis incorporcis mirabile ZS“ ineredibile, utaliquo fie recipiant, zs loco definian tur,negenturqi adeffè,fîcut de corpore differunt,quod adeffie incipiat,zs non dduenerit,adfiit autem neq; glo= riofioneq; humihmodo. t^ieficioan hoc fîtficire quid dicatur.

Vrget

( AD THEOBALD. BILLIG

Vrgf t ultra Paultit, Z3- adhuc pdnem relintiuit pane äicenr. Ualt;j; quif^; ederit ponem hu/ttc, er biberitcali xem dontini tndigne,reuf erit corporii fait^inis do intni.

Debebat iuxtd uos mm tarn faiK^oÄeiyoQ e)Je, fed dicere. Quifquit ederit corpuf dotnini nojiri lef w Chri fit, rciis erit mortis dominé- At di'cit pané hunc.i.p(Ment (tomini, ficut uocat poculum donüni: Quare dominé po eulumdicit f quid ad dominiete mortis memorialecon= ceffitm ab ipfo met dominotEt quare tarn grauem poem }Mm interminatur,fi non ade ft corpus, ut reus quis fiat corporisitn promptu eft,quod refiondere conuenit.

Poegt;Mpleéliturpcrduellionis,qut regis imagine deho neftauit,qudfi ipfum regë iniuria affecerit: ficut tenure nomen dei iti os aftumens,prodit fe non magnopereglo rificare deum: Et qui locum famfium uiolat, in dominii loci peccat,itd e:s‘ quem nihil mouet memoria mortis do mini, adeo utSymbolumeius deftgt;iciat, nimirum crin corpusdbfens iniurius e/fe dicitur,proprie enim hie ac cipio corpus. Vere corporis reus cR qui tarn ingratus, «t oblata memoriteac gratitudinis opportunitate, ada hucinhypocrifi, malicia cringratitudine perfiftit: Quem nihil mouet memoria mortis Chrifti, nónne iUi fiuftraoccifus ChriftuseftiQuiàpcccatis non refilit recogitans quodtamineftitnabili XuTfu redemptui, quid ilium emendabit i Habuit nc deusqtiippiam fiHo fito prMofius ƒ zy potuit ik rem maiorem ficere filiits

tOANN. ÖECOLAMPAD.

5M4W Ut peccatriciscärnii fimilitudiiië,ipfe dbf^^pec^ cato,ajfumeret,prcq; peccatofe habitus innocenter ,p nobis trucidaretur^ c^ur non ergo corporis er fan^ uinis reus,qui tdnt£ rei mcmoriam nihili ficitf

Porró, unde reus n«in quod non credit 'm pane cor puSfZr inuino fanguinemftloc nondicit:fubiungitue ro, fed probet homo femetipfum, çr ßc de paneeda ac depoculo bibat : Qua in re fe exaniinabit ne reus fiat corporis cr fanguinis dominé ne Chriftus fintfira ,peomortuus fit.Prohtsautë Chrifiusßufira mortuus ea,quinocreduntfe iufiicia Chrifli iußißcatos,etmor temeius nofiramuitam, abluiffeq; fanguinem eiuspec cata noßra.In hoc ut expendat fecum, num Chriflus fe pafcat,nAmßnonpafcit ipfum Chriüus, mendacitcr fe pdfci panis Symbolo tefkttur:unde aliud argmnentum, noneffccorpits Chrißipané,quia indignemanducâtpd nem Symbolicu,qui non coclefii pane prius uegetantur, Crfide carnem Chrifli manducant: quid igitur addat Sd cramentarid nMnducdtio,quod no dnted prefiitit fides f Sed de hoc pofiea.'Ita dutëfe probet, num fides per chd ritdté Oper dri incipidts^Jam ßte tanti beneficij magnia tudo,honüne induit nouo, itaut propter Chriflu tres,cy omnid qu£ ChrijÜ funt diligas : qu£cunq; aute Chrifio dißlicent odio hdbedsMpote immudicid,iratn fuperbidin,rapina,m,zy' quicquid idgenus:t^dm in hoc tdxanturCorinthij, quod Chrifli morte quidem diinu» tiducriut,fed itd,ut hodie pl£riqs,nihil depriflino ßflu emendant

AD THEOBALD. BILLIG* flt;tneniiättt,guicj;ddnouitdtemuitie,fratrum^idikilio* ’ nem non extiiTUilantur' C^ute cß illa fiâd ntortii medi-Mio çyu£ iüa'mßorte Eccleßlt;e ttypocrißsi Nibil ne lt;tmplini uïdetur iüis corpMdonüni, guod pro ipßs mor iuum,qudm cadaucr cnrnisßim non mouet Idchrimds^ du ad pietatcnt non incitat ƒ Nam hoc eß non dijudicare oorpiu donüni. Qjiamuii zS“ hoc loco nonnuüi corpus pro Symbolo corporis interpretentur, eo qd‘ no dijudi cantcs, inter facrii çr prophanii pane mhil difcriminis ponant.ßed minus quadrat,ßcut er hocqd’ de corpore tnyßco refirut,eos no dijußcare corpus dni,q EccleßS dei no rcuerentur:at prior noflrd expoßtio planior efi, B iterwm attende quod toties interßerit,edere pané et bibere de poculo,ut nihil aliud in mentemßcile occurs rat niß errore miferabiliter prlt;eoccupatis. Alioqn fer monem angußorem m maieflas poßilaßetsDeniq; px ttainoßndit indigne Symbolis utentium,graue iudicis um,id quod er i'tt bac uita per corporales quafdam ins firinitates incipereuidctur.Ita enim inteüigut: propter hoc inter uosmulti imbecilles er inualidi,erdornùs unt multi. Etenim ßnos ipfos diiudica^emus,baud quàquamiudicatißi/femus. At cumiudicamur, 4dos mino corripimur, ne cum mundo condemnemur.

Non z-wprobdriw quofdä punitos ob conteinptuinSa cramentorii ufu:qui in eo potißimu atteditur,qd' na di iudicatur corpus domini.Hmc.n.morbi animos primum corripiüt, utuere imbecilles ßnttinajßerendu ueritate

rOANN. OECOLAMPAD.

minui prompti,ad uincendus Mimi cupiditates ignauit in iuuandii fratribin ßftidioß, puerifenfu,fœmince rlt;f iorcjßbijpßs placente^, alioru contemptorcs cr men^^ daces.Vbi enim dominic£ mortK memoria cordibus ue re infedcrit,nihil intermütit quod ad emendundos tno^ r« attinet.Uaq^ unimis nule aßcdiii,haud mirtimß iu^ dido domini corpußula qiioq; dinexentur,id quod cT Pardlyticoacddiße, exuerbo domini habemus, dicen* tii:u4d£ ne pecces ultra. At ego fidci uirtutumq; iadu^* ramlongenMgiihorreo,quie ntmquam non comita^ tur, Proinde baud mirumfacrificorum ej inonachos rumgente^non eße aliam peioremßtuidioßorem, ima puriorem, fupcrbiorcm,e^ indementiorem, eo quod facriirebui tarn temere fefeingerat: iudicemia igitur nos ipfos nu uere pane cœleftipaßamur. Namßabfip byipocriß uitam ageremui, minus erraremui in tenea brii, minus in pronuncianda ueritate meticuloß eßea mus,at^ adeo non folum m tribulatione, fed (yr in ada uentu domini, libero Plilari animo, letuturi eßmuf capita, fcientes qu£ hic patimur in bonwn noflrum cef fura omnia.

EX lOANNE.

SAtis diuinuerbiscoen£uerfatifumt{S,ndm Ita uo luißi,nunc non inuitus concedes nobis, ut adfexa tum caput Ioannis tranfeamus,^’ ilium Numifmi» tisKoftri probatorein conflituamus, Paulus quident per occaßonem,ut de S^ymboUs loquereturjcn dudus c.

At

I

ad THEOBALD' BILLIG.

At lorfn« de illis in uniuerf « tacet,et ne adtingit ijuidé. Qnpdßtantuconßliiim DEI mpanehonejiattdo,iMl ßemirum, quodtantnsuir ,quifublimoribusgaudet,ré tam proßido preterit ßlentio:imo fatis tws fidelißimm prieinonu’t Euangcliha,dc omnibus ad Saliitem noflrà /peélaiitibus. Sunt qui obfurdefeunt prorfus,audien^ tes citari qtt^dan è ïoanne,eà quod de Sacrament is no nunatim nihtl prodidcrit: ueru quàm iuße hoc freiant, uiderintipß. Qwsautem Tbeoricosmedicoscontem nit,eô quod Generales ,bon£ ualetudinis ueltenend^^ uel reparandte,cr quterendorum pharmacorum,Regu laspneferibant,^ non magis amat ac diligenter audit, ut quum incertum cui morbo ßt ßturus aliquädo obnox ius ne peculiari, qudpiam medicina, abutatur, uteum ggrotare contigeriti Auerfetur loattnem qui doceri non uult,mibi coüiria,quee ab itlo parantur,haüucina,n tibus ma,xime neceßaria,zx proxime ad rem ßcere ui demur,modo reéle accommodentur. Vix aliunde ma,-nißßius cognoßemus quisde cœna dominé reilius fen^» tiat:quum hic doceaturquis panis anim£,àquo detur^ quomodo obtineatur cy“ mandueetur.'aliena, ne à noftro argumento erunttßuftra ne docebitur qitomo caro uel edi uel non edi queasf Nihil ne reßrt fcire,qua,tcnus ca ro proßt,uel non proßtf Mihi uero non parua, diffieul tatis pars hinc enodari poße uidetur. Si enim feiero carnemnihil proßre,carnempro ß nonma,nducabi^ lem,folum Patrem dare panem,conjequçntcr,quid ab^

G

IOANN. OECOLAMPAD»

ho mi ne, lt;juid in cœnA expeiidndum fiicile conieif^ bo.Vnde expendemm cjux in. s .capite,et qua in coo n^lt;igit,ßl^tenoftro in^ituto ßruiant,inutroqipate loco occumt, quo nos probctmics, an ad cocnam digno uel in digne accejjèrimus: ïn fexto cdpite inßruimur quaßde pTieditos eße deceat, utßne periculo cœme d(i fß'^poßimus. In cœna, uero er alia no intermittuntur, tantu deßgnis nihil agitur,eo quod de iUis non erat con tendendum,neqs enim ilia tanta funt,quanta prtedican» tur. Docemur autem hie primum,quisfit animarum panic,neutiquam enim uulgaris inexplebili efurie labo rantibus, peccatorum confeientia adfliilis fußieei ret.Etquicergoi' ipfe Cbriflusfiliutdeiuiui,per quem condita fnnt gt fubfi^lunc omnia, nimirum ide cr paf feere cruiuificareualet. Dicitenim. Egofumpanii uit£,qui uenit ad me non efuriet.Et iterum.Egoßtm pa» «is uiuus qui de cœlo defeendi, fi quic ederit ex hoc pa neuiuetinteternum.

SECVNDVM. VndehabetChriHutquodfitpa nie uitteftJum quiafiliuc hominisf t^on: Sed quia pater eumconfignauit.tHu/m quia carnem habet ut nostNont Sed quia de cœlo defeendit. Num caro è Maria aß fumpta proßißeti Non: Sed quia mifit eum uiuens pa^ ter,cr uiuit propter patrem ,ßiritui enim efi qui uiui ficat,caro non prodeü quicquam.

T E R TIV M. (^4 rationefit nobis manducabi» lisi Q«w 5«««M fjjêt infirma dci,non rapinam arbi^^

tratui

ad THEOBALD. BILLIC.

fratiii efi eßeßc iequ4,lem deo, fed femelipfivtn ituniuit, foriMferuifumpt^, in ßmilitudinem homimm con^itU' tiK,cr figura rcpertus ut homo, humilia uit fcmetip’» fum, fi,(iu^ obediens ufi^ue ad mortem, mortem auteiit cruets, propter tjuod exaltauit deui ilium, or dedit illi nomen quod e/l fuper omne nomen- Apoftoli Uerba,Chriftuf illis indicat. C^uia def :endi de coelo ub fiiciam non quod ego uolo,fed quod is qui mißt me pa^ ter, Hi£c e^ autem uoluntas eins qui mißt me patris, ne perdam quippiam ex omnibus qult;e dedit ,fed reeufeitë IB nouißimo die. nbsp;nbsp;Vides quod quum infortna del ,fe

inaniuit,hoc efi defeendere de coelo,quod non fielt uo^ tuntatem fuam fed patris,quod erat obedientem eße uf» que ad mortem,inquanobisminifirauit uitam-Bt quoi morte fua nos ßt uiuificaturus, ita docet. Et omnis qui uidet filium, ( hoe efi,cogttofcit filium dei itafe hu:* miliaße ufque ad mortem : diuinasq; uirtutes in terris operatu)?^ credit in eum,habeat cr uitam leternam.

Et poftea clariiis, Panis quern dabo earo mea efl, quamEGO DABO promundi VIT A, boceH.

caro erit uobis panis,eo quod propter magnant charitatent flgt;onte,ut uos uiuifieem, dabo cam in i«or-tern-

Atienum feripturæ finfum ingerunt, qui hoc de Saa eramentario panediélum allegant,ßcutTheophyla=i âus meus, quem citare dignatus efi Vrbanus Khegius uir exceUens mim ekgt;quentia or eruditione, fed int

IOANN. OECOLAMPAD.

hdc re minor is quam par ßt(pace eius dixerim) iudicij-Ndm, licet T heophilaólus Chryfoflomiim in plccrisq; fee liciter imitatus fit, hoc tarnen loco mfxlicißime.Verhd enim Chryfofkini fn-nt etiam htec. Pancm uitlt;e feipfum adpellat, quoniam uitam noftram eyy hatic, cr fùtiirai» corroborât, Et fàtetur quidemmyfleriorum fermonent effe, fed nonfîinpliciter, nam fèqueitti Homelia. 47.

tis oßendit,quomodo fiM, dcSacramentis uerboram lux uricscapi debeat, dicens. Quideß carnaliter inteUi^ gerei Simpliciter ut res dicu^tur, neq; aliud quidpiant excogitare- Noneniinita iudicanda fumt qult;e uiden» tur,fedmyßeria omnia interioribus oculisfunt contés planda, hoc efl,ßgt;iritualiter. Hlt;ec ChryfoflDmus,ld qi^ Cr clarius alibi monet,interiores ocuU autem,ut panent uiderint, creaturas tranfuolant, cr non de illo pane à Pißore coilo cogitant,fed^ de eo qui dixit fe panem ui^^ tie,qui per myßicum panemßgnißcatur. Doleo autent ciusdem Vrbani nomine,quod minus animaduerterit na eße Athanaßum, quem illius nomine citât,fed eundent T:beophilaàum, quietßnon contemnendus uir ßterit, in hoc tarnen négocia nequaquam circumffeilusiquant uis necuerba ilia conuincantifumt.n. exphrafe Chryfo flomianA,quilibenterde Symbolis, tanquam de rebus qUiC pcrSymbolaßgnantur,loquitur. ïta çy apud oms nes Veteres inuenies corpus ey fanguinem dici, pro fa^ cramento corporis cy fanguiniside qua refatis diélunt in Libella meo, neq; opus ut nun^ repetatur.

Similiter

ad THEOBALD, billig.

Similiter impofuit multis Uber Cypriani nomine, de cce^ tiA Domini, quemfuppopticiiim eyr adulteriniim librti teftintur omnes, quibios Cypriantos aliquamo notior. bidtn iffiobilis autor pr^fiitiir fe fupreffiirnm nomen fu um,id quod neutiqu^m ßcijjet Cyprianies.Apparet fiis iffe moneLchiim quondam. Sane nos hoc qult;£ tUe obijcit, (y alia quoque hinc inde coUcdla teftimonia pridem ex pendimus,^^ olim quibufdam obiecimus. Nunc certio^ res fumus redditi, qult;e prifcorum fententia:fed hoc obi ter diluta ßnt. R.edeamui ad ea quo Euangeliftn. inquit. Panis quern dabo Caro mea eß.Hic uidetur quo utilitas carnis Cbrijii,cr quo non, cr quatenui proßt uel non proßt,quia. n. Caro ChriUi efl,cr pro mundi uita da^ tur, crédita uere paßit,Atßin os ingeratur uel jtotncL^ chum, minime proßtura erat anim£’ Petri uel Moßs Caro,ßuc gt;nanducata,ßue oblata nihil proßißet. Caro nero Christi tutredleCyriüus dicit, uiuificare potc^, quia caro uerbo dei unita eß,at tarnen carnis profentia nihil ad remfacit.No poterant dißipuli quidifeebant taiitte carnis dignitatë adprehcdere,et propterea offen debantur. Qjeomodo ,n Carnales incruce gloriam,in fiulticia sapientiä,in morte Vitä cognofeerenti Ceßatn f« autë eratfcandalii, fublataèterriscarne,quuin pro inßgni humilitate nomen accepit,fupcromne noinen.

Qteod Euangcliffaßcdicit;hocuosoffcndit. Qmd igitur^ si uiderttis jiiium hominis aßendentem co ubi prinserat,s PlB.lTVSefiqui uiuißcat, caro nO

G iij

tOAN«. OÈCOLAMPAO^

prodefl qnicijudm : dicerc uult. Tunc apud ueros difci pulos offèndiculomm finis crit,quwm uidcrint diuinam potcntiam,gud, chriüus refurrexit, m cœlos dÇcett dit, zr quum euro abcjjè ceperit: quid cdrms prüfend tidetidm ljgt;iritui, ne mittercturdifiipulis,oberdt: çyquot; ueritdsnihilominus in toto mundo fùeritconjpicud, tue indubitdtum erit Chriftum ejje filium DE.1, er qui uerbis qu£ loquorin coruMt cordd fidem hdbuermt,üs lis erunt/piritus er uitd, hoc efi, uirtutem confireitc, utfifiritudliteruiudnt, er idJn noniuxtd cdrnem fapi^^ ant. Et fîc Cdromed um iUis edjus ejl, erfdiiguispo» tus, non dlid numdiicatione qudmfidci, qult;e non fidd, ucl ßTUildtd er it, fed qud cor renAfcitur,deumqs pie ti^ mere ac dmdre incipit, crfdgindtum memorid tdmfi^ dcli,inoperdproriimpitO'^dtidrum ddionem. H«ec enim unica manducatio Carnis Chrifliefl- Ndm hj cx^ itApanein porrexit edendum. Qu^od ß diedt quis edena ditm corpus, neceffè efi ut er tropicam îoquutionem in uerbo comedite collocet:erproptercd quia no ed alia manducatio, nondecebat dißnirepanemeße fubßanf tiale corpus. Aninuduerte etiam hic. Sicutnoneflui» lentus Tropus, quum dicis: Caro mea uere ed cibus.ta neq^dum diciturtttocefi corpus meum. Vtrinq; enim diferte uerbo, EST, utiturfaluator. Qui enim fide tnanducant, ijf non tantum indicatur res ipfa fi'gno, fed per fidem obuenit, er obuenit quidem corpus,non utprafens ßt,fed ut noflrum : quatnuis er anted noa firum

AD TEOBALD. BILLIG

firum.'Etlibenterfii.tebor adcjjecorpus, dum eins ufus confrrtur et adefl,nempe cognitio mifericordiie patrif, qui uems confcientite cibus.

QVARTVM. Q«lt;cutilitiiscibiifliusJjiiritudlisf Cibus lUe pernMnct ac peruMttere jicit in uitam leter^ ntim.Dicit enim: Qui uenit adine nonefuriet : qui credit in me nonßcietunquä.Et ultra,Eum qui uenit ad me,non eijciamßroA. item : Qui ederitexhoc pane, ui uetmieternum. Et: Qui edit meamcarnem, GT bibit meum fanguinem habet uitam aternain, zir egoßfci» tabocumnottißimodie. Qui edcritme, uiuet propter me. Et: Qui nuinducaueruntMann4,mortui funt.Qui ederit hunc pane uiuet in sternum. Eaciunt gt hiec te-flimonia ne in pane corpus eße, fernere admittainus Ete nimuerbamaniftjh. uideiuur,ç^ ßmpliciter promittut uitam efuris O' bibituris, etßfemel quis comuiiicarit, habebit intra fe ßntem uitte, crnon ulti-a eritopusiUi ut comunicct. Pr^terea due f dutis uiæ erunt.Vna, ere dere quod m pane ßt corpus ad nos muifc.indu.Altera, quod ßdes in lefum Cbriflucrucifixunosfaluosßciat, Exhaccœna igitur tantum reportare oportebat, quait turn àcruce. 'Verüquomodo fe probabithemo, ßquide iüincremißionc peccatoruexpedat, quam non antea per fide in mortem Chriüi aßequutus efi:f Pnetereaß corpus ebriflieo modo manducabile er fanguis pombi lis, utdicitis, neredundetin abflemios er infirmos malediélio,o‘ confcicntiien€pcriclitentur,timettdum,

G Hi]

ÏOANN. OECOLAMPAD.

dum fubilUi Symbolic nonedunt. i^ißederitÜ carneinßlij hominis fanguinem dus biberitis non hdbebitis uitam in uobis. Si bic contendendo quis uelit cert(ire,noii dcejjcnt plunA ucrbuiproindc gaudcndunt ej1,uerba hioc non pertinere ud cockmi: quamuis ß opi nio conßßat de impunAto corpore,non uideo quomodo non totum hoe cuput fextUM ad Sacramentum pertine^ at : non eniin absq^ maximis caußs, tantum operabituf miraculum.

IN T V M. QKW dat hunc panein à quo pe-tendusf A. patrequiincoelis^dicitenimt'Dixiuobis^ui^ diflis !ne et non credijlis: Omne quod dat nühi pater mo us,ad me uenit. Item. Non Moßs dédit uobis hunc pané de codoifed pater meus dat uobis panetn de coelo ,uer'ïi Et.Ncmo poteftuenireadme,niß patermeustraxeriteu Esl f:riptum m Prophetisiomnes erunt dodi à deo,Ont nis ergo qui audiuit à patre ctr didicit cr uenit. Etcon éludés fermonemßicit: Nemo poteft uenire ad me, niß datum ßeritei àpatre. tiabebunt neomneshtimcpa, nemf lAinimeßed foli pr£deftinAti,qm à patre trahun“ tur.Nemo igitur fuis taribus,uel agnitione feripturaru, uel fuorum operum iuflitia,ilium fibi parabit.

SE'X.T VIA- ciuomodo çyquot; quando accipimus panent hunef Dum non operamur cibum qui périt: nee inundu Cz ea qu£ in mundo, uentre, honores,diuitias,addo es“ ceremonias, qx quiequidfub Chriftofedai7U(r,fed mag nis defyderijs qult;£rimus filium dei, uirtutes diuinas ofi£ dentem.

AD THEOBALD. BILLIG.

dentcm,et dum omnitt pro flcrcoribui cum Paulo habe muf, utCbriflumlucri/àciamiif.

Porró dum qult;eritur quidjiciendum^ Hoc, inquit, opu4 dei ut credatis 'm cum quem tnifit ille. Et^ Ameit dico uobls, qui credit 'm me habet uitam lt;etcrnä.

Atß carnem Chrißi in pane qu^erimM. t^ónneab ho=* tninis )nanu recipimus, quod ut donum àfolo pâtre cxb pcélandum cratt Infuperß in pane triticeo fuerit^etiB amalio modo qudinßde m crucifixum, nofier eße qj-mattducabilii fieri 'mcipit.

S E P TIM V M. Exemplis docemur, qui manductt rintGT qui non. Petruimanducarat carnem gt bibe^ rat fanguinem,Gr proptercadicebat: Dominead quem ibimusiVerba uit£ æternie habes, gtquot; ftos credit mut ac cognouimiu,quod tu es Chriftusfiliui dei uiui: quemgufiumcaro lUi pra^buerit, quam profi{erit,quä tum obleélarit, nemo nifi quÎGfipfeà pâtre fùerit il* ludlratut, norit. ïudas uero iïijpocritarum typus 'm* terdifiipulos non nitinducarat, fed diabolus ernt, cj-manens, nünirum ofiêndebatur, utpote organu ira: er proditurus Magi^lrum, quem po^ tanta miracula ad» hue pro puro habebat homine. Et hodie 'm pofieritate ludte uidemiis, quantum à Chriflo defeifeant, in quibus ne mica quidetn fidei e^i. Tantum ex capite fexto,qu9 doccmur,quimanducent carnem Chrifii.cr qudlitcr manducari poßit,unde non pauca fi{nt,quce conuincunt figuratofermone dominum incocM ufum.

IOANN. OECOLÄMPÄD»

Anneilerein er que Chrifhis dpud lodnnent tn cœ» KAdc dbitionefult;(ddp((trem,deproditioneludlt;e, çjr ^udm obßfldt corporalK pnefentiddduentui ßgt;iritus fardcleti. De unico prtecepto Chriflidnoru charitdte, cr de humilitate cr pdtientid 'm dduerßtdtibiti cxem^ plo mdgiflri :fed minus freitmt dd exdmiMndu, qui it germanufenfum 'mfcripturis'muexennt,ultrd edqult;e diildfunt.lgituredrelinquo' Vnü hoctdntum reßott derim quibufddin. Si ßde fold beati fmt,epuldi{tur efus nunt nunqud, uiusint 'm leternü, ijqid uerefideles,etidlt;i ß coenlt;e nunqudm mterfuerint. Quid opus iflo Ritu^ Qjàbusdixcr'mi, Qÿod hoc nomine potißimu ddornd^ ridecebdt. Amant .n, ijqui bedti funt,fudm fcelicitd-tem cieteris dnnuncidre, ztr beneßdorigrdtids dgere, et quantum fe omnempopuluddgloridm dei dttrdhea re, id quod dlioqui fieri foletuerbi prlt;edicdtione et exa hcrtdtionibus.Infirmitdti tarnen hwrnanaindultumeß aliquid 'm SymboUs mflituendis,quibus maiori quadant celebritdte, id quodfcripturis cr «ertiî alias ebuccina. rcturmumßneiüis'miinä eandernq^ religionem paru fxliciter côitur.Pro'mdefanéîiftmeobferuandd, 'm ont nißneeritate, ueritateßdeq^ac charitate.Si.n.diligi^ mus lefum, qui pro nobis mortuus efl,ßatres noßros et eiußde corporis rnebrd, modis olbus iituare er amare debemus, cui rei non pdrum feruit cceniC ufus. Et longe folicius hdbitdbit 'm nobis quàm in pane Chrißuf le^ fus,qui eß benediâus 'mfecula, Amen.

IM

AD THEOBALD. BILLIC.

Itd nti Billicdiie,ineo cordi uerba canieo^untt(r,Ut Ϋ domino confido,Gr pie,Gr inculpate,ubißzr tu b*’* cein admiferis, uidebis omnià quàm fperaras planio:* frf. Cuetertim nbsp;nbsp;Tertulidnia meui excufationes ttus no

ogiwfcit, .n. ia abliuiofum fuifje apparet, ut fo^ lemniumißorum uerborummemoriämamifcrit. Ne^j wzM4rno»w perfonaloquitur,nä totui contexttu re~ cltondt; cr dpparet quod occupdtior fuerü, quùm ut omnidexpendcres.Velimautem, ne putes contempti^^ hile argumeittü, quad dicit hifce Symboïü ueritaté cor paris DominicißgnificatÜ aduerf u MarcionitdS. Nunt Crdptid Chryfofl. qt Hieronymtim identmuenies :con ueniebat dutem bic ferma illorum temporibtu, quibus fidnichici non pauci mudluerdnt^ Idm quid tnordtur id quod dd uxorem librofecundofcribit, dicens: No« feiet mdritus quid fecreto dnte omnem cibum gufles, cy ßfciuerit,pdnem illum non credit ejße qui dicitur, Qiùdurget hici Poffet ne poreus ethniciu inter fis criim 03quot; prophdnum difcerneref Quid lUepronuncid ret de mdrgdritis!' Qjtomodo fdniïum pdnem corpus ChriHi diceret,qui ChriflH refurrexiße conftdnter nes gdti Putds, quod cr ljudcrumregenerdtionis eßecres diderit quod diciturfQnoties doâores de Sdcrdmentis loquentes ddmonent, initidtosfcire,quid diedturi Pros inde, non tdnt ßcile tnoueri oportebdt. Neque ßgurdm canic ia putdt, ut inde ueriatem tollat: nes queenimid figure nomen cogit, dlioquinoy Chriftu

ro ANN. OECOL A MP AD.

dices,dc quo legiims quodßguru repertiit ut homo.Ftguiam enim dicimusquodßmilitudinem re prtefentat, quod zr ßgnum uel ßcrumentum dicere poterut.Cceterußuprddiluinms: quarectidmß 'm fente cidfudperfeuerarit Tertuüidnus^ddhucfrdter nofler eritCHKlST VS,uerdmcdrnem noßrdm mdutui, utcrnosuiuißcet.

Por rö,quod tibeUiM Sueuorum meorum tibi drridet, Kcßio dn dpertis er uigildntibus oculii illivm legeris-P. quidem ut nonßm Udlde mportunm cenfor,medfenten tid 'mßeliciter dißimuldrunt fe inodefli^e er ebdritatis oblitos:ndM qui concordite grdtidßribimt,dlitcrSti’a lum 'mflituunt. Condonetoro, er beneßcidtitlisDomi nui,dtq; ut'mdin fold med edufd dgeretur, qudm uellent peius audire er tdcere:fed ucritatis negotium cfl,quod ttegligere non licet, Reßtondi igitur illis,qudncum de dit Dominus. Ciai conßrent quid utriq^ fcripfe.rmt,for taßis inuenturi funt, vtri mugis cundide.

Poüremo quod er dmicorum prccibus ine comendus, grdtißimum mihi efl,neqi mihi remßcere poteris grd=i tiorem. Ab hoc officio ne deßjhsprecor, num er ego tui non obliuifcdr. Fdxit Chriflusut er prccibus, er exhortdtionibus in utilitdtem eccleßu; er gloridm no» minis fui,diu mutuum iuuemus. Vdlc,

Kdlcnd. Feebruurq.

A.NTISYNGRAMMA AD SVEVOS

SrrrPAMMA.

lohttn. LttcbiuMUi Heylpronnenßs,ErhdrdtiS Sehne I p/îtw ■ VVimpinc«. BernhardiM Grieblerw Gcmmin^ ^en. Iohannes GcylmgiusVbßldenßs, Martinus Gcr= nianusEirucldenfis, lohan. Gallus Sulceßldenßs, vlri^ cuiVuißaccnßsSuigerus. tohan.Valtenßs, Volfgan-gus Taurus Oretidclßlinus, lohan. Heroldius. lohan.. Rudolphi Orengiacenßs, lohan. ßenmannui, Michael Cretterus. lohan. Brentzius^ey alij HaLe Sueuorum ca grcgatiEccleßajhe, lohan. Oecolampadio apud Baßs lienfes Chrißum priedica nti.

R.ATIA, MISERICOR DIA, pax a Deo domino noflro lefu Chrißo A^mcn. Cogit nos. Oecolampadi in Chri^ [ ßo amicißiine, charitas(p quä nos qui no paucis S ueui^ partibus Cbriflit adnutiainus,ne cotentio ni pernicioßßiniie in eccleßa peßi ßuderemp, fanéle ad, iurafli)ut libello tuo, quem in uulgus, de expoßtione uerborß Uoeeß Corpus meum,aididi^i,literisrcßgt;ott deamus. Cogit cyFlDES,utqua;credimusßoquamur. Ndin CM iüe tuns libellus dc Ccend Domini eßet Iciltis, quid nobis ßciendil ejßctf ßlendum ne^ At fides in Chri flum erumpere ac fieß orbi dcclarare etiamnivm in mca dijs tentationibusgeßit,tantum abeßut ueleloqueutia^ ttel humano, authoritaie,à conftßionc deterreatur-Ba=‘ ilus eü nbsp;nbsp;nobis, utpropheta ait, ferma Domiiùignis

cxa;fiiMis,ç^ claufusin ofiibus noflris, deficimus,firrc

roANNIS OECOLAMPAD*

non f /flinentcs. An potius ledito in orbem UbeUo, no* fimm fidem tult;e opinioni è rationibns,audin proculdu bio,lt;lutiUbiiscolleéiie,diuerfamte}h.remur^ Sed pro-* bibcbni: charitiu,ut te non ante admonitum per oraho*^ tninum traduceremus.

ANTISYNGRAMMA.

lOANNES OECOLAMPADIVS.

Eccleßajiii,qui nuper HAL AB Sneue* rum congregati,pacein Z}quot; uerita’* tem à Chrißo-

I Chrißianis omnibui, ßatres dileÜ[,par effet in cognofcenda ueritate, mentit acrimonia, uel in ea quam cognouerunt ßrudndaßdelis conflAntia,uel fide folii nominis meißniuria liber ueßer ageret, ßitius ac conßd

tiusexiflimarem,profundo filentio expeäare, donee intumefeens iUe ueßri fyngrammatis £ßns,ffgt;onte deßr ucfcensßtn feipfo fubfiderct,^ antifyngrämate pericli* tari,ne ultra uobis humani quippiam accidat: id quod er multo gratius-t^eq^ enim tarn male fidatum mihi in ßrendisfiatnimmoroptatibiKingeniiim. At quumui* de am bonamhominum partem propenfiorem, utßca ta pro ueris reeipiat credulitate temeraria,quàm ut ait ditafinceroiudtcio expendatfiaud aufim committeren tó liieapatietitia negleäos fe uUi querantur ,fiueritalt;* tentf

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS. trtn,guam femel bene nübi confcius profitericepi, pri mo uejlro occurftt lrailies,ipfe wgt;n agnofcere uidedr. igitur nemo trnhi fuccenfuerit,denuo 'm lucem prode» unti. Uerum enim me neceßitäx euoeat, 0quot; non minu!, ^uiin pridem. Qn,m potim confer atur^ quid utrinq; fcri ptu,cr ueritati frueatur.Apparebit^'Vtrifdeni uel opi nionem fvueant,utri firmioribui utJiiturrationibuf^ id quod fùduros uos confiJo. Admonuerim igitur prmcipio prout mihi conieélare dation efl, calorem il» lum,qui offa ueflra coquit,haud mediocriter fuffeélti, Vcrfor en(m,quod neq; à uerbo Domini,neq^ à fide uel charitate, fomenta qu^ prietexit, fumpferit ,fed tnagis prohibeat,ne'mßgnia iÙaue^ira dona,fuis,utanteafo litafunt, fùngantur officijsifidei fiamma pridem reluce bat purius, Charitatis ardor pridem oblambebatblan^ dius. î^unc 'mcircumffcóliuf taxantur quæq;, me tnoleftiut exaggerantur fufficiones.Vt alia taceam,m» dubitation eft,noneffe uefirionignemde quofcribitii, eundemeton eo quofanäißimum prophets peéîus ex« arfit.Ne^; enim Phafuris cotubernio funifllabuit enim^ habebitq; fcmper,utfigt;ero in deo falute mea, fuâ apud me dignitatem uerbunt domini,uelfaltem earn,ne con^ tradicerem. Pro'inderemittere licebat leiîumiftum in’* modicum,fulita tranquiüitate caùfam pcnficulare, If^ihilenimadi:erfiilt; fidemuelcharitatem attentatlon, nihil iuffum quod impium,nihil commiffiim quod cuiuf pidtndniinte damnofunt'^ glorid Chriili,

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS quteßta religionis noür^fynccritiix, (lU£ßtafiatrü uti unde ignis ille ƒ nbsp;nbsp;ÜMd inirum ß tantum cha^*

ritatisJ^ecimeii protulerit, ut prius admoncrç me dig=‘ na.reinini, quàm orbi innotefcerctis. Eam charitatcnt feruantcr duces beUi^ qui ^populatioetn boneßatant arbitrantur ^ß minas prlt;emiferint, çy ijs, quod bcüo nequeunt, cxtorßrmt.M.inAt£ enim funt, zy ueßrorS ( non enim omnes arguo } litc^ fie,^nodis omnibus icdendum libellum : cr alia que non dico, niß Palinodiam canerem: noq^ mgratum ßiffct id beneßcij^quantulumcumqi erat,ß locum babuißct merf brcuis,eyuniusdicireßgt;oniio.

Qualitcr autem excepta ßerit ea,ß non alitistde,cev tum eil ex pr^cipitata illa ueilri libcUi editions,cogno ßipotuiße.Ciue meo nomine, me non tarn male habet: namßrem poenitiiKintroß}exero,non tarn me traducit, quàm adueritatem cognofcendam promouct, apud eos qui iudicio ualent, uoßpfos, qaali tune animo ßeritis, delinians^ Qjiamuis mterim ßmplicioribus quiddatn oßindiculi inde fuboriri uerear,propter quos,ut res po ßulat,ne er ilios eyuos contempßße uidear, quantum ad mnocentiam meam, er doélrine uc'ùtatem attinet, rationem nunc reddam. Animos preparet D O M10 N V S, ut ueritatisfiant quàm capaeißimi.

SYNGRAMMA. Prftre j« in Cbrifio uenerandum hailenus, quotquot nop:rum finnt,te agnouimus, quid nos nonut filios tuos tr4ilaßif vide enim quàm beUe fonueniat.

IOANN. OECOLAM. AVTHORE eonueniat, «t tit priinum non admonitis nobis in Ecdeß fs noftris,quibus non noftris meritis/ed dei tmnere pr£ fumtiSjde CœnAdominicddißidiivm excites. Deni wero utchdritdtemfernemusmuitis argumentis fuddes-

Quodß tantopere ah alijs charitatem expcdas, cur diffcnßonis ßminA prior ieci/iii Pater aleamponis cy filios ludere prohibes.

AlSlTISYEtGRAMMA. Vtnulladucorpteni-tudin€,ßquid beneficiorummcoru fodiciter apuduos collocatuni promeruit,quod me pro patre agnoueritis: itd nullum ingratitudini locum relinquam, fi immerittî, tdtóo profequutißdjHs honore. Vtroq^fanc nomine li cere mihi arbitrate ÇuM ,ß non patris, certe amici et ßatrisofficiofiingi, communicando quicquid nunc ali quotannis inEccleßaflicis dodoribns uerfantioccur^^ rißet,quod tardioribus : ßqui e/ßnt: ad ueri indagandi ßugem conducere uideretur. Neq; hoc alienum à cha ritatisßiidio habitum efl nnquam. Proindenon uideo, quamobrem primus charitatis fædusruperimuelquâ aleam ludendamfilijs propofuerim. Adeo autem irnte grum e[l pedus rneum priftini amoris tenAx,ut cum non deßnt ex amicis,qui uobis tanquam feueriori bus fuccenfeant,ego bene precer^ç^ ueftramdeplorent inhac caufa prtecipitantiam,licet interimaduerfarios communes,tacito( ut aiunt)ßnu,gaudere fciam. Vos amicitiie renumciare uidemini,ad quam feruandant hortatus[(mt,fed mihi perpétua erit, quantU in me efl.

H

ANTIS YNGRAMMA AD S VE VOS

Nc^; Ube r meiK dißdij ßmindriu uocdri potefl,dpui utros pacis orcontemptores gloriee,quant ueßram laU dem haflenm libenterpr£dicaui.Siueritatis prtedica^a tioßediciofa,quid Chriüo Apoßolis, quorum ueßi“ gqs nimirum ingredi uulti^, feditioß'u^f Et ß ßeditioßa, uobii fane feditiofa minime eße debebat. Imo nee eccle=gt; fiß ueßris,quorum pkrteq^ non fwtt tantlt;e, et 'm ijsads modum paucos opinor, qui librum uel leger'mt,uel lege re potuerint, utpote latine ceditum, quod er ipßim pa=‘ cisßudio ferait, r'mgam autem ueru quod contenditiff male me docuiße:mgt;n pertinet tarne ad eccleßarum tu^ multus excitandos, quod ita traditur, ut ad folas feditio nes GT dißenßones tollendae natum uideatur, maxime in eeetefß, qute Euangelium agnouerunt. Qmm chart totem me feruaturumßmprießtus etillö libenter am^^ plexer,meliora docentes non muittts audidm,neminent in uerbo mea iurare cogam, neminem Satante trodam^ quum dißenßo mea contra charitatem non pungnet,ey‘ fimplicitas ßbi optima quoq; poüiceatur:quid tontu uos torquetfquur utroscy ßcitis ßbulam plebU uereor ou^^ tem ne er Angelis naufeam.

Sed dicite,qua in re uos oßendifcotrißat ne hoc,quod uobisNON ADMONITIS lucubrationemnunett pout^ Audite ut res adeiderit. Scriptum à me librum de Euchdrillid,cuiddm exfratribus,in ue^lro fyngrammo te non recenßto,ßgnifcaui, indicans per epißolom omi ce,ßdtribusSueuis me nuncupaturueum, niß id officif ingratiifireexißimet.Refpondit outetn is,nihil iUis di^

IOANN. OECOLAMP. AVTHORE.

Jpbcituru, quicquid^me ^dicontingat fubiUorum tto^ tnine.ltaq^fußiicione carebiit quenquä ojjvnfimiiri,priie ffrtim nullius nomine prodito, N^m clt;tHi diligenter ne quitineacaufa periclitaretur. Mepro/èâo neqiiaqui tnale babuißet,etiamß noniinimeo i(bufießctis,modo id aduerititis munißftatione aliquo pado füißet coducibi le-Neq; uos tota sueuineflis.Btia eos,qui adhuc fub p^ tyrunnide ugunt, ueritatis etpucisßudiofbsuelitn. Sutit etalij qui genuaßuanofleilüt Baat QuidßChri fiianis om'ibus (quibus et fcriptç) eß) obtulißcm,ut ani= mus erat niß,ppenßori i« uosßißem fludiofOes ne ho fliatim ditcea monèdi erätf Vnanimiter ne no adtnoniti mihißiccenferentfQuis lege illä flatuerit, ignoro : ncc tarne ignoro charitatê, no tâ moroja,quin ad tätillu pcc catÜ coniueret, et uos’codonare aliqiM ex parte uidcini

S Y N .Vixti« perniciofam Carlfladij hypocrißneffu gerdmus,eteccetueandemCamerinä Çquâquam longe eruditius) moues.

ANT IS Y. Amici,quirenouerüt,neceßitdtenon lice tiäfidße tefldbuntur. Seitis httegro nunc anno fermone de coena Dominica per omniu ora uolaße,nec déclina^ re poterä, qum (idei rationë dare, prefcrtm hincinde fcripturlt;e locis mter cocionandu urgentibus,et plebe mi ru in modu periclitate- Quid ad hiec fubfecutuS Veria të,mox de docereturycomitabatur odiu.Odiu uero crupe bdt in quotidianu couilioru iliade,qb9 me ufq^ in hue dié abliwnt, non wtius generis aduerfari/. Expeëîabatur

H gt;j

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS dijf}gt;utatio,qute d fenatu Bdßknß Décréta, qua Utes ßc^ rabantur diremptumiri. Veru pttblici tuntultus, utmul tis alijs, ia cr bono obflitere. interim nunciatur^ quomodo quidam per Sueuiam, çyquot; Bauariain profug^^ geßi m nos debachentur. in Carljladiumfribebantur libri, qui caufam eins non folum, non fubuertebant,fetl coiifirmabant.Cteteru,tametßnihil nobis confuetu^ dinis cum illo eßet, mox tarnen Carlfladianos quidant nos appellarefunt auß. îHuüa ne tum occaßo eratßa= tribus nos conmendare, nbsp;nbsp;innocentiam ac fidem pate^^

ßceref t^ionne crudelitatisßecies eflßmd cum dißen^ dio ueritatis negligerct Silentio utiq- peccaßem in an^ Psturbelis.Camerina (ßßc licet ueritatis indagationè appellare) moueri,Qr nondum fopiri ceperat, cogitna re mterim de falubritttisratione, (^dißerere indecens ßeritf

SY^^GRAM. At Deo gratia,qui per mifericor diamfult;im,quamm Chriflo lefufiliofuo O'domino no fir o adcepimus, nos erudiuit, ut alienA à uerbo Chrifli, non ideo meliora, o uerioraexifiimemus. quod melin us, ac eruditius dicantur.i^eq- enim ideo cibus mfulßts, nobis fapidus efl, quod argenteo ad nos uaßulo adßra tur. Saporis nobis cura efl, non udfculi.Et iubet lohann. utßiritus probenturß ex Deo (rnt^ Irionne hoc ipß) prohibemur,ne ad diâionis laruâ,fed ad uerbi ueritatc reßiciamiui^roinde optime Oecolampadiplane nobis pfluaßm efl, teßcile pro agnAta tibi modeflia, imo pro

Chrifliano

tOANN. OECOLAMPAD. AVTHORE

Chriüiatw candore, pitffuru,ut tantijj^er de pane et ui no Caeiia Dominiere 4 tud opiniorw dijJèntianuHjdu dos ntituKet tibi,etnobK7=i(.uTV lt;Jgt;yovamp;/j dederit.Optda nuts aut ut b)’euifiat,Näßdiutiia dijjcntianiui,quidno nialorü 'm Eccleßjs, uix dum ab antichriüißuäbtK cre ptis,expe{landum criti tAinori periculo errat priuatiK, tninori dijjiendio contcndit uicinui cum uic'mo.At ßer^ ret prophetaß Epifcopus cu Epifcopo contendat,qudn t£ Satan£ delici£,quantum tripudiumf Nos Kt fanäe iu remus,m hac noflra caufa nihil aliud quterimus (quànt-uis'tnhoc non ßmusiuftificati) quàmuerbigloriam,cr' Eccleßarumproßäum. Eat nuc Satan er giorieturuel maxime m Eccleßa contentiones cße,f to enim malo glo riabitur. Namaudemus exhac amicadißentione diui= no munerefruélum longe maximu nobis 'poüiceri. Diß fenßt Paulus de legis onere cum Petro :fed ita, ut ea ßf fenßoßäaßtnoßerconfenfus. Cur'm hac caufa, non ufqi adeo dißimilis argumenti,non eadem ßeraremusf ' !Sed nunc ad rem ipfam accedamus.

ANTISYNGRAMMA .Nf^;c/o^Kfntiie,»e^-prophan£ eruditionis titulos agnofeo-Pro mea ßmpli^ citate, qd’fentio citraßcu eloquor er feribo, er prop terea non efl quod 'mponißbi quis àdiilionislarua tia meat. Aperte feripß, quamuis aliquanto durius. Gerte quiueßra cummeis confirent, mihi ßmpiicitatis,uoa bis eloquentüe fludium tribuent, niß difeernere ne» feiant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

H »ƒ

ANTISYNGRAMHA. AD SVEVOS.'

Deinde nullis opM precibu^,ut à me diffentire licedt^ id quod omnibui femper liberiim fret. Oro tarnen ut ne indigna Chrifto fapiatis. tiabemu^ lucernam, habea tnits canonem,habemuignoinonemfidei cr frriptura^ rum. iUte fredentur. Ego longe infrrior,quàm ut quifr quam a me petat, ne mihi addidit^frt. Neminem adigo^ neminemurgeo : urgent autemuerbum domini. Qmd fiomnino dijfrnciendi animus, uidete ne id cum iaduro, charitatis fiat. Cieterum quod optât is, et ego ualde prlt;e ‘ cor, ut breui untvmac idemfentiamus. Et adfis w frus charitof, e::riplapax, utuotorum fiamus compotes, ne glorictur aduerfus populum Dei fandum,incircuci= pac aUophylùCi^rofranc çr ego PA.TKÏS gloria de ccclefie utilitatem : atq^ iüa ipfrafrunt, propter quee periclitar,fiiduspcripfreind, nimirum cateris mortiili* bo tnifrerdbilior,fi me latete quapiä palpauero bypocri p. Res aut ipfra docebit, utri magis uerbi gloria qult;erät. S Y N. Principio caufram ueflräde Sderameto coenx ual de frufredam reddit friritui, initiopbidißidens. Ndi» Caroloftadius huiuspugnte MyuqsaÏamp;' proiwme Hoc, inhdclocutione,H.OC EST CORP VS MEVM dJ corpus non adpanem refrrt,frdtistefldntur libri d^di^ ti, Sedceßit iUe harena, amp;nbsp;alteriuseftpila. ZuingUui uerorefrrens HO C rfd panem,inuerbo,EST,mirii modisfretorquet donee ju-iToiiUiofqgt;ióa‘et,dut fi mauuli quadam, exEST,SlGNlFlC AT fiiciat.Tu tertius adeedens in tertia etiam didione uiriu tuarwni

ïoann. -^ecolam. avthore tuü'um/j’ccmetnexhiber, cr ex corpore figurdm cor^i ports jicis, quid hoc^ Tria fufit uerba, ipfißma fez He lend, propter quam pugnamus, HOC EST COR» PVS MEVM.ertresidmnobispeperernntfeiliis^ No« mirum eß quod Efaias mquit : Dominum ejjè lapia demofjenßonis er petram fcandali, quando hocuerbu, liter a quidem puft dum, fed re maximu tot ac tant os o fa findatfSi ex prole, koee^, feélis teßimandus effet paa rens, deformem certe parent em iudicaremtts, fed didici miisuerbu Domini fumma uenerationetraélaee, etiant ß multis ruina; oceffione prxbeat, non quidem fud cul= pa,fed legentiü uel audientiu imbecUlitatr.Et conuenitis quidétuetZumglius,fedulgt;im4net Carolofladij Hor? Aut enim iüe male doeet,rcfèrcndo HOC ad corpus,no ad pane. Aut uos à nero fcopo aberratis, refrrëdo. Hoe «0« ad corpus, fed ad paneim Vide Oecolampadi, ó no fier,ne quis nafutulus uobis hoe apopbthegma occinat, MENDACIA SIBINON COHAERENT, ÏWKcro, AoyofactXÎxabfft7s^a.yfa.x!otUi.a.xlap uolu nus,utcunqi inuerbis di/fentiamus, re tamëipfa coue nimuSjfez pane noeffè corpa Chrijii, et uinu no effe fan gu'mem. Uancexiüimabitiscaufamueffram iuffificaa tamß 'mfummaconueniatisf Ciu,aßuero non erauda ri m corradendis opibus conuenirent, fed diuerfa uia, hicenim fiirto,illefycophantijs, hic parcitate fordida, iüe turpib. obfeqtiijsrem ßm 'iliarem äuget. Nonne ut opes corradant, cotweniuntifed diuerßs uijs c^modis

a Uij

ÄNTISYNGRAMMA AD SVEVOS

conAntur. Veritiif twn ex difjintietriibui, fedßbi con~ fentieittibm arguments conftat, Sed hlt;ec quanquant m4gn4 ex parte Jpiritu ueflru prodant,mißaßciamut-ÀNTISYN. Longe alia probandorum ßgt;irituum ratio efl,crucrejfirituales in hoc negocio nos condé^ nare non potcrunt. Periclitabitur tw fideiueritas ß pheriq^ infcripturis no afßequantur, quanta oportetf

ISJon ßne cdufa uaria Jfiritus fanili dona reccnfen=gt; tar. f^eq; parud res,quodjfiritiM prophetaru, prophe tisfubijciantur : No« ertmz« proptereafeilaru autho res, quod in uerbomm interprctatione concordes non fumus,nec propterea reijciendum, quicquid reile fapu erimus,dominasqi reuelarit.Partiud obfecro,alioqui ZT uos à fententia ueßra decidetis. Sunt ey inter uos mut ti,qui rogati de quibufdam fcripturlt;elocii,nonmox idem reßjonftiri funt,mdo non ècommcntariofapiant» B in hoc argumenta, fentiunt plus uobifcum Papiflte: et quidam ex ueßris, in pane dtcunt corpus Chrißi mor tale,alij ucro gloria fum,alij aute neq^ humile neq;glo=gt; riofum.Etiterttm,unus negatimpijs prlt;efentiamcarnii Chrijti,alius uero non.tlt;lunquid igitur zr uosccdetisi principali fententia fAnte fesquiannum certe pauci ß-militer reßondebant,nunc nefcio quo oraculo commas niti maiorem concordiam audimia. ïüónne ZT nobis ue ^lrarum opinionum ambiguitasfu/peélum redditjfiri turn ueßrumiAt uos tria uerbula nabis obijcitis,tanquä HelenamjCum uos in re ipfa uix tandem conueneritiS.

Noßra

tOANN. OECOLAM. AVT ,SRE

tJoflra certe pugM, non cSl propter uerborü mterprea tationc,lcd propter gloriä C hrifii defindéilam,quie mi^ nus conflibitßue/lram ajferamusfententijm. Lubens igiouerim h(tllucindtionein,in E S T, «e/ mï H O C uel in C OR PV S,adde eri«COMEDIT E,modofal=i tiâ ßtrei uerititsßdeiq^ de chdritdtis nuüd iaâurd. Vtif nAm erut£ eßent trahes:de ßflueis propediem confule» retur-Trdbs ell impaturi carnem Chrißi, uix ßfluca fi non défit chdrit(K,nefiire ïn quo uerbo lateat tropus. Equidem non defiicio dureunt lUdm diui Auguflini regu là, qua libro prnno de doilrinA ChriflidnA trddit, fie di cens-Quifquis feripturds diuinAs, uel qudrülibet edrum partem inteUexi/fie fibiuidetur, itdut eo intelleilu non £dificet tfiAm gemina CHARIT ATEM deicr pro xinü,nondum inteüexit. Quifquis uerotdlem fententid indedixerit,uthuielt;edificdnda: eharitati fitutilis,nec tdmen boe dixerit,quod iüe quem legit eo loeo fenfifie probdtur, non pernitiofe fillitur, nee omnino mentitur* Videtis multos, diuerfas interpretdtioes, eitrd pcrieulu ddfirri poße, cr habere iüos non ddmodum defirment fpiritum f Oro,quot in locis eandem didionem aliter reddiderunt Septuaginta,aliter Theodotion,aliter A^ quild,aliter Hieronymusf En (wricfittc uerborum, adiu mento fiierunt ignuris lingute Hebrteie,ut fenfu/m ficis liusexpifearentur-

Nefeio quAs fedas diedtis, meo nomini, non opinor uel unam muherculam addidam, cumfubinde mibi

ÀNTrSYNGRÄMMA AD SVEVOS ûem derogem,Gr Scriptur^e omnes obedientes eße iube am.ldipfum ßcit çy- 7,uingliui,O'ni' ßHor,nec Carlßd dilis dctreâat.Ad Chrißum omnes mittimus, ernos ni au eße ßtemur. Qjtonwdo igitur feéiâs inducemusf

Ego me ipfum nec faludre nec docere pojfum Cf pompa,^uo auditorio inflarer.^

Et gued mihi tfaiam obtruditis. Cbri^um nobis pe» tram fcandalifvbi iUe docet in Euchariftia Chrißum ß £tum petram offèndicuUfVerbum C R V CIS ,cr pr« dicare crucißxum Chrißum, cf eße j» Pußüogrege, hoc muiictum irritât,hoc Sapientes ßculi inßtuat, hoc Bypocritas blaspbcmare ßrit. At Chrißus impanatus (uenia deturuerbo^ldolum eß,ldolum autem petra no eß,Verum,Chrißus gui in cruce, idolum non eß fed Pe tra eß,m hunc qui ojfenderit,cr eum fuo honore non digmUur,in Petram facile hnpinget,

Nefeio autem,qua ueneratione traÜetis uerbum, qui circumßantias pungneantesq; fcripturas prateritis,^^ mordicus unam fyllabam triumphantes à figurato fer^* mone tanquä ab aßgt;ide ßgitis.Si hoc eß uenerari ferip turiis,ueneratieas funt cy av'^lÿu'sso/Jio^tfÏTai cy qui maxime inßrmi,ijdem ey maxime uencraiuur-

CiCterum quod confenfum noßrum infumma caufe, coinparationeßliorum BeUal^yauarorumhonejhtis, tntempeüiuiusßdum ßt

6 S Y N Rationes tui libelU tradandte erunt. Quod enim nos prima fltüim fronte errorc de corpore Cbrißi

IOANN. OECOLAH. AVTHORE

fuxi/Je 4 Petro Lomfxtrcfo, alijs^- fententionArijs fcri'^ bis,ferio te fcribere ut credamtK,induci no pojjumus^

qd’ paneccxnlt;iefM{iificatu uerbo Chrifli, corpui Chrißi pro nobis traditu pronunciemus, no è Petro Lo fcrfrfiOjncg; cniin tantu honoris homini def(rim?,fcdex ipitßimo ChrijH uerbo,zy f‘tcro eitis orehaußmtts. No eft t4«t/ itqud nos uel Lombardus iUe, uel DttnMßcens, utillisadceptam ßramiisßdem no^am^ Labore eorü Mo contewntw:«,^’oc ^nim inuidi,no candidi pedoris ef fet. Atfriidu laboris,it} hac caufa utcuniß in atijsferip ferint, neq; enim nuc animus efl ueüe illos uel excufare, ucl adcufare,domino obßrimus.Certe quo coßlto nos di fcipulos Lobardi uoces,tu uideris, ßrte enim hoc nomi ne apud pios caufam noflrä,ß nondu improbä, tarne fu ßgt;edam reddere conaris. Eodem animo nißllamur, in Libelli proceßü,noßra cum execrabili Papifloru nüßa eomittis. An quiaprobentur nobis,du aßerimus pane ccenie eße corpus Chrißi impietates mißaru tsiequaiq, opinamur enim te huiufmodi quApiam de nobis ne fußt cari quidem,adeoq; maxima hiec nobis cura efl ut uer^ bo donûni ab ecclefijs noflris tarn horrenduaefoedum idolum profligamus, er id quidem drenue conamur, dominus autem conatus protnouet, Superefl igiturut bac unica caufa nos à partibus Papidiae impietatis, ftA re mßmules,er ßdem dodrinlt;e noflne, imo no noflrlt;e fed chrifli de ccena domina, apud pios, quibus omnia non tarn uerbim quàm facramenta,in eccleßa Papiflu ca fußedafunt,perdamus. Attamett Oecolampadi, 9

ANTISYNGR.AMMA AD SVEVOS ueiwrande, abßt ut hoe de unimo tuo fomniemus, proa biitior nobis eR candor tuas, ^uàm ut tale quidpiam de te fujjiicemur,

ANTISYNGRAMMA. Nirumquàmfluduat ferma ueßer. Nonfujpicamini, et nihil non fuj^ieatnini. Si non fußieamini, guid opus tanta rhetoricationeißit fußticamini, quid diß'mulatisi Sußieabor er ego, fed proßbor libéré- Qm contendere uult uelrecedere ab amico,occaßonem quieritüon hoc eonßlio producitur Lombardus, utfußeäaßtcaufa ueßraapud pios,feii cum uobis optime uelim, errorem ifium,qui er uos ali qua ex parte tangit, prorfus abolitu cupio,eö enim per git totus Uber. Aperiam ergo er uobis conßlium meu, In re imädioßßima,er apud tarn tencras, imo apud tä craffas aures,ut à contentione longißime abe/fem,argit mentum quießui nMxtmepacißcum.Etopinorquißf £lum digna trutina expen^rit,ßatim odorabitßoe pa cis ßudio ßilum.Vosautemnimcueßra conferipdone, in harenam progredime cogitis.Bene,ßLombardu no agnofeitis Prlt;eceptorem,quod non ignoraui (fælieiorei enimpræceptoresforfiti eüis) quid agnofeitis culpant innocentes^

Etquidtamiegreßrtis, quodctvmpapißis coniun^ gaminißtam diuerßab itliseßis^ Sed hoc minus gra^^ uat, »efeitis enim inter quos er ubi locorum ugain, er quodfatisßciendiduabusßilionibus una opera anis nus erat, Ai uidco quod nunc uobisfe iutigunt Papi* fit.

IOANN. OECOLAMPAD. AVTHORE.' flæ,uosq; coUaudani ac in priecio hdbent,Gr uobis pre-pugnAiKibuiJjteólatores, tantum non ignefcunt, guic* ^utdiaélur£auobiihaóienus fccerimt. Vereorßdos minoerroreillo diutiiMpopulumdiuexari permijjurof uiélores Papiflte uobifcuß{ermt,procejfu temporis non magno, Idborcm noflrtim omnium minores, quam j^elt;‘ rabatur,daturumfruiliis.Atqiium ueluosiüts,uel illi Uobis iunilis copijs contra nos/letis, quur non utrofq; aggrederer^ Suis utriq; uulneribus, quando à me petit tifuerint, cogno(cent;fednonoportebat in his nugis morari

S Y N. ScJ inquis, fiiperflitioni hypocri/i anfa omnium maxima datur,ß crcdamus panem ejfe corpus ChriRi- Age,nemo pius Idololatriam uerius dixerimits: quàm fuperflitionem qua haélenuspanis caente traélas tusfuerit, probare poteft. i^am Chri^us inquit, non ue ni ut mihi miniflretur,fedutegominiflrem- Sic pani per uerbum corpus fuum tradit, nobisq; donauit, nout ipßinferuiatur, fed ut nobis infcruiat, ut edamus^^bi bamus,ut confcientiam noftram confrmemus:quomodo enim panis coen£ confcientiä confirmet, pojl fequetur,

ANTIS Y N. Quando ueflram opinionent ab tdololatria cupitis uindicare, ucllem earn uberius proponeretis. Si caro enim in pane fubfiantialiter efl, uere impanata efl, confeâaneum etiam deum impat natum. Corpusenimillud àdeitatenonfeparatur. Iniu fte igitur ci cultus deiiegatur, ubiubi nobis occurrit^

ANTISYNGRAMMA ad SVE70?

Nf $ ßdelis mens d cultu (Lbjlinere poterit. At deum int parutum colere, cum fwn ßt deus uüi creaturte, qu^n cami Chri/a addiâus,twttcitret ßlß religinne.

Diatis,c4rnem dari non ut lUi minißraretur, fed ut Chriflus mituflret nobis-Libenter coceda, fed no eo mo do quo uos dicitis, ut propterea ßt in pane. Ndw /cto quod feey hodie prtecingit, ^3quot; puneminregno cœloa rum miniflrat, confcientiiis credentium pafcens, Porro tempus obediëntie, hoe efl mimßeri] ChriRi morte con fummdfume^,dequo dixit,non ueni,ut minißretur mi bi, fed ut miniflrem,Poßqu4m enim refurrexit non mi rdfirut, fed regndt gloriofus in cœlis gdudet. Proa bareautem oportebatquodinpane confeienties pre^: fetüid fud pdfcdt. Pleriq^ enim hoe conüdnter negd^ mus, quidpne uerbo dei diilum eß.

g S Y NG RAM. Idm ut mdxime hypocrite pdnecee ne dbutdntur,nwm igitur non erit corpus Chrißi f An quad dnfdm prebedtfuperflitioni,negdbimus eum eße corpusiEddemeerte rdtione Chriiius,no eßet Chrißus, »ec filius dei. i^dm proptered quodßliu dei fe ßcerdt, cldmdruntcrucifige.Abufusrei, ueritdti eius nihil ddi=gt; mit-Abutuntur es- impij uerbo domini,num proptered pernegdbimus uerbit domini eße^Ojidm impie trdéld^ rint tudei Chrißu dldpis, fldgeUis, nbsp;nbsp;cruce,lippis zy

tonforibus notum eß,dn ideo ChriHus no erit Chrißus? Eo dd hds impietdtes predicdndo fe eße Chriflu

tOANN. OECOLAM. AVTHORE

feufiliu Dei anfam priebucrit^ Iniquu ne ߣlum wters pretabimur,jienimpriuatufuixi^et,nuüo publico i?iu nere fùniilui,iuxt(( imndirdtionem nuOam infe flt;euien di occafîonem dedijfet, itm cum prtedicarit, zr mirucu lis inclaruerit, reijeiemus ne in Chri/lum ludieorum fic uitidmf abßt longißbne. Ad eummodum de pme ccene dißererelicebit,iniquienim indices eßemtis, ßßper» fiitionunijimpietatum, vig-ôKpîo'i.u/J idololutriaru cdu fam in pdnem,qui corpus Chrijli e^, reijcieinus. Ciuaß uero pants ideo non ejjet corpus, quod caro fuperRitio fuldßt, qute folet non nunqudm ctidm num ex deo idoa htmßcere,dum i« dfo nbsp;nbsp;nbsp;rif no qu£ Dei, fed qtuefud,

fumt. yi-dhim igitur erit deum efße deumiNónne e::r pltS riq; hypocrite è diuo Valentino,dut alio quopiam fdn^ âoidolum ßciunt,ßd propter aliendm hypocrißm, Valentinus ßmodo quißiam eß hoc nomine è fondis uocdtus,non ediuorum numero proturbatur- Proinde quant it dd hone rationem adtinet, adbuc ßobile manet, ponem cerneeße corpuf Chridi,iuxtduerbuChrißi.

ANTIS Y N. ArgHme«t4ilirf«eJîrlt;lt;flt;0ît,«e^ac • f nim ita coUigo, Hypocrite obututur pane coene ergo non erit corpus Chrißi ,fcio tarnen hodie glorioßorent ChriHum, quam ut ab Ulis feueltongiueledi carnalia terßnat, qui çy reßtrgens muliercule pie tadu propt ter incredulitotem interdicebat. Erat tempus quo humilidbot fe Chrißus,nunc impiorum mdnus adeo euaßtj ut iüorum auiditati impite nuüo modo mit

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS niûraturuifît. Tamttfîmihi neutiquam contemptibi le uidedtur eirgumentum,Chrifîum corpore fuo Hypo= crifî ncfîrne noferuire,qui ueritatîs efl doélor,ut ut be^ nignüdte eiui abutetmur. Didicimm Mem pherique ( ignofeite oro frdtres,res etùm aliosjpero.tangit^pul cherrime 'm cœnAfîmulare fîteri nos credere toto corde,cui toto corde refîdgabamur.

S Y N G R A. lS!din lt;JU£ de mirdculorum generic bus ex Auguftino ddfîrs,fîc adeipimus ut obiter citatd, non ut creddinus ed te propofuifîe fîiidio improbundi noftrd. Qudnqudm enim Auguftinus pdnon /pecient di cdt,perdôlo minifierio trdnfîturdm, non tumen negdt pdnemideffe quodefl,nempe corpus Chrifli, id quod ex priorib.coüiquefeit,nAm quodferpentemiüum £ne um in eremo exdltdtum Jfeciem dliqudntulum manfu^ rdm uocet,niinirum ferpentem fînit ejfe quad efî.

ANTISYNGRAMMA

re diäd,nec 'mfideliter propofîtd dicetis,fî iüum cenfu lueritts. Sed ideô ßrtdßis non improbdbunt ueRrd, quid Auguftinus, Augußinus eß, er non N.dtth£us uel Lucds.ContemtiAtur igitur,quid no ßdt À pdrte ueßrd, mm quad uos dicitis eße fupra cdptum noßrum, hoc il le dicit pldnè 'mteüigibile: erquum uos mirdculum mu, ius ponAtis,qudm fît credtio mundißße mirdculum eße negdt. Hdâenus AuguHinus tùrdcutioris habitus e/i ingenif.

lo _ SYNGRAM. Poïroquidpdniscoeniefît,pttl

(hre

ÏOANN OECOLAM. AVTHORE

ehre nobis etidm nMnifèfkint ßt ex cottdtione cum fer^ peiue teneo. Sic enim Nume. u. legitur, Lóquutus eß D O MIN V S nbsp;nbsp;biofe/ijFdcferpctJtem lt;eneti,m,(::r po

ne eum pro ßgrxt, qui percu/Jîa afpexerit eunt, uiuet^ Quid ergoferpens efli' an folum ferpensfait folum ßg’^ num i iiequAqudm ,fed ferpens eß, uel ßgnuni S Aa N A N S; «»ffe hoe habet.^dn quidferpensfan quialt;ene usfnon, fed quia hoc uerbü habet,Q_y I P E R C V S SVS ADSPEXERIT EVM VIVET. ßgt;iritusin Pfal-100. intrepretatur, Clamauerunt, ins quit,ad doininum cum tribularentur,cr de neeeßitatia bus eorum liberauit eos,tAißt uerbum fuum ZT ftnauit eos : Nort ait mißt ferpentem,fcd uerbum. Qt^ale f hocfcilicet,(:iyi PERCVSSVS ADSPEXa ERIT EVM VIVET. igitur adeedentead fers pentem hoc uerbo, tale fit ferpens, qudle uerbum eß, manens interim er ferpenser lt;eneuser ßgnum,fed er fanatiuus eß. Ita loquendum cü de pane cœna; dos niinic£. Is enim pants ut maxime pißus ßt in firnace,ut maxime nbsp;nbsp;ßomachu pafcat, talis tarnen fit, quale uer^^

bum e^l,quod ad panem,ut ita loquamur,ddceditjUers bumautem eR,IlOC EST CORPVS MEVM Ct,VOD PRO VOBIS TRADITVR. lam Ut ferpentis uerbu/m fanationem ad ferpentemadtulit, cur non ita coen£ uerbum corpus adpanem firretf quando ut ferpentis uerbum in fe uim fanandi poßedes rit, ita er ccen£ uerbum fecum poßideat corpus Chri^

I

ANTISYNGRA HHA AD SVEVOS fli. Ndm tropum non e/Jc,nec in diiliorw E ST,«fc óï liO mine CQKPVS, poflcn conumccmuf. Vides autein cldrißme uir,nos pmguißimä,^uod iiiunt,[Ainerud, na ßram fcntentiam decUrare, Proinde dnimograta tulen ris,ß (Ruanda minu^ uerborum parcißierimuf.

A N TIS Y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aUegoridin/èrpentis £nei,nott

MJ aliumfenfum guàm Chriüus apuii loannem docuit, affèrrelis.tbi Chriflits exaltatus eft fer pens tereus acfan nans, Chriflusin crucefanat fideliter aßicien{es,propn terfidem. lncruce,incruce exercendaeft ßdes. hâc,uia eflad ueritatcm zy uitam. Vbi legitis promiß ßonem facramentis data, ut banc uim habeanti Ritnnt enim iliumfacrofanilum inflituendo, Chrifluspromift fia nein dédit credentibusinmortein corporis pro ipßs traditi,non i« Efum panis. In teternum non probabitis talcm fubftantia panem, qualeuerbum:fed uidebimus quomodo ßtis probaturùneq- oftendctis talent fcrpente, quale Uerbum.

Mißt inquit dominus uerbu zy fanauit eos,quibus mi ßttnon ferpenti, utuimille haberetreconditam, cy itt fibßantia fuanoua ui dignior ßeret,fed ut ßgnißcando ßitura myfleria, mifencordtam' domini doceret: mißt autein DEVS homimbusuerbum,hocefl,per ucrbü declarauit uolumtatc imfericordia: fuiecybocßgiwfer pentis,quo morbum fwim agnofcebant er uirulentum animal abfq- uenenocernebdnt,fidem ac obedtentiam eorumexcitabat.Equidem ßno puro diuini uerbi iuffui acceptum

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

lt;ccf ptu lirrem,faiMtos fMdos,nMllem id angelis quint Scrpenti^eo quod per illos pleraq; miraculd De«lt; opea

. ruridigitainsfit. Etenimfieauisferpentifrißet indira, ^’Mle egÙEzechitü, qui tunto deo populamfmm pri~ Uduit. Namliuerbum fubflatttidli modo ferpenti area deus umuißet, ut ferpens non folum eßet aneM (y- ßg^^ nmn/edexpreßentidcr unione uerbi fanAtit^us, non peccaßentilli Idolùlatræ: fednonpeccauitßanilnsRex qui [debat tereumferpeiitem nihil aliud e/[e quam ßg^ num,mi[ericordia, autemDei [aludtosquotquotà [er^i pentisiduferuath

lam quod coend. uet^uin habet,non habet, utßbi da tunt,[ed ut ßgnMn,quod ßgnificet quid alijs promißum, tiel in alio ßdum. Admonet enim nos coena benefidj per mortem Chrifli nobis exbibiti, non ip[a beneficium prafiat. Admonet quid nobis, non quid ßbi promißum^ Videte autem quam arguti dtaledid ßtis.Datis [erpen=: ti uim[anandi,pdni uero non conceditis, nbsp;nbsp;fit detemr

conditio pdnis,qudmferpentis, dut,ßdabitispani uim redimendi, quid [ecundum uos corpus eß.Erußra dis cetis critdfixum Chriftu quem prtedicatis. Tradi enim pro nobis, uelßangi pro nobis, efl redimere nos. Hoc uerbumfoli corpori ddtum efl, memoria dutem cœnie^ Beneficium in cruce, comemorationem autem in coena quarimus,

S Y N G. itaq- Auguflinus cum panem tranfituram n ß'eciem uocatj non negat Panem non eße Corpus,

antisyngrahma ad svevos que madmoduw nee ferpentem negdt fdndtiudm uim hti here (no qui ferpens efl,fed qui uerbum habet) quäuis eumf^eciemuocet, aliquiiuulumanfuram. Porrohme opinamur, nunc maxime cognobile ejje,quiejitratio facramentijUelpanK coeme.

AiiTlSY, Auguftinuenouemgenerdßgnipedtio^ n'Miponit,o-mnuüouultrempgndtam eiufdem cum ftgno fubftantiie, itd ut resßgnißcdtd uniaturßgno. Et in hii pdnem myflicum inter poftrema numerat, eo quod in eo minue miraculorum- Nfc inßeids eo, dUcu= bi ilium, panem uocdrecorpus, ctrego itdlibenterdp pello, fed ut ille interpretdtur in Epijlold dd Bonißeium acdlijs locis, itd czfentio,nempe quodßtfacrdnien-tum corporis. Qui mos loquendi ccclcße ßmiliarißia mus, lt;gt;:ytpßßimdmed fententid.

Quid eüdutcmdicere,quiuerbtvm habeti fJonne dum ßc loquimini principium petitis, quo morbo folos contentiofos, non pr£cones VERBI PACIFI CI U êordre deceret. t^ain de hoc inter nos controuertitur, anhocuerbumideo diilum, utpanisßt fubßantialiter corpus, ueldidum, utpdnisßgnißcet corpus. Etßad’: mittitis edtenus dccepijße uerbum, nemo eH qui negat, uelcontenddt. Et Auguüinus uim fdnatiudtn non tarn ferpenti quàm diuinie uoluntati, uel dngelis tribuendä exiüimdt. Tametß interim dd excercitdmentum ßdei, ferpentis ßgt;e(ldculum prebttum ßt.

li SYNG, CalumnidnturenmmuUijquodin pane eiußnodi.

IOANN. OECOLAM. AVTHORE. eiullnodi, ijttlt;cramiis ßdei conßrmaiionem, confcientiiamp; foMum, pcccätorumremißionem. inquiimtenimßg nA exterior A non pojje eße cottfcieiiti£ ßrinanKutumi Cr fidci robur:SeddiimtdXAtßdeiproteßdtiones,Siqui demcarnAlia mßiritudliä no dgunt:prudente5fcilicet homines,or mAxime [alutts noßrlt;efitientes,ne ponAinus ßgt;em crfidutiamfuper drenAm,formiddnt.At nos reéîe fentimus,iüidutemnonreile fententiam no/lramintel^ ligunt.ScicrA)Wntum enimccenießymboluineße et com nwnionis proteflationem quis negate AdfintimAr patri bus qui nbsp;nbsp;communionem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;er àyansHfj tio^

carumtyumde eyy Chriflus in eadem CaenA plura de dile ótione, plura de fiatrum comunione difi'eruit,quilm a-Uas unqudm- Sed quia cœna Domini,non folutn pattern comunionis Symbolonhabet, fed cruerbum, non'miu^ ria confiienti£ fildciutn, peccatoru remißionem, acfi^ dei robur in coenA qu£rimus.

ANTISY' Vbiuosconfolationemqu£fieritis no contendo,fedfcio magnam partem plebis omißouerbo, fignorum mAncipiamfi(iffe,cr ab eletnentis huius mutt di pependi/fi. C£terum in figntsfideiconfirmationem qu£rere, perfidioribus Mgnum iudico: rudibus fuA= deo, ut meliora addtfcant reliHis ijs, qu£ periculofa ac dainnofa funt.R.egnum enim Dei crgaudium in fiiritu fanäo in nobis efl,cr intra nos erit.

lam reile docetismateriam iHam panis,itddite cr came,fi aßit,nihilprodeße,fid qua uerbu habet,fiuäu

I iij

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS noncarere.Noncontrdclico ucrbumad cxcrcitamen^ tum fidei non nihil fùcere.Vnde quia er cœnA non folii uerbum habet, fed er ipfa uerbi nicee/l,fignandoq; lo» quitur,qttodiüudmfonando ßgnificat,pijs mirabilis ter intin opéranteJjgt;iritu fanôlo, prode/i. Eft enim uer^ bum externü organum, er ut aiunt, uehieulum Jj^iritui» At ut ut rum folatium capiamiK, ut uere doccamur, ut uereiingamur,utuercremilja nobis peccata feiamus, neeeße eü, ut ßmus diod^l2.aKTOt,erßgt;igt;'itü habeamus docentent clama,re,Abba pater.t^am inde er nomen het bet rTrafaKÄHT», eo quod inhortetur nos,er console tur,quem abiens hiiK Chriflm opulentius daturu fe pro^ mißt. Tefluri charitatem oportebat in facramentorut» perceptione, eriam nospaßosconfolationeinChriJto, crpropterea’i:j)'ayi^§v. Internarüenim reru uera* cißimieproteflationes Chri/Hanisfunt. Quemadmodu adultus baptifmum polluit, ß non eü anteaßiritu per^ tmdüprioris uiteepeeniteat. Uaeris qui corpusMig^ ne editßconfolationem non in ipfa paßionisßde repeal fit, antequam accedat, ualde periclitabitur, nißmira^ culo quodä à ßiritu Dci uißtetur,ßcutßanteafe prolt;^ bauerit tantis externisadmonitionibus, quibus adiun^i guntur interme, nimirtm multam proßcit quamuis inlt; tern£,id ipßmetiam abfq; ßgnis,pleruq;efßcatius olt;* pcrcntur-Quiacordapia uerbum illudin corde ßuent, erbonum thefaurum reconditam habent.

S Y N G R A M. Siquidem in uerbo hccc uniuemgt; k - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftrepea

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

ft(reperii{rJur,nti)doquiiuerafidequierat,ucrbuem»t folatur adfliilos^ erigit dcicélo5,fidcin conßrmlt;it, bre^ uiter, omnia dci bonaiwbiiadfcrt.lamcumpanii cœ= UiChocuerbumhabeat, HOC EST COR.PVS mevm, qvod pro VOBIS TRADI= TVR. Quo confirmatur confcientia, crpcccafa rc=gt; tnittuutur (uerbum enim eflfilij Dci) ^iiid prohiberet^ ^uo minus h£c eadem in pane ^uareremus.^ guando pa nis cæn£ iam no folum patiisßt/ed ucrbu habeat,Hoc

corpus meum crc. necnos fideiroburmpane qua panis eß qu£rimus, fed qua uerbum habet.

AtJTtSY. Qÿodmultüpraflatisuerbononuitu^ pero. Sed uidete ne aliorfum,quàm quo debent trahan^^ tur uerba DEI M A G N I,id quod uobis no ufq^ adeo curtc efl,fed flmpliciter inculcatis uerbu habet,Nec pro batis quod hoc modo,ut dicitis,habeatt

S Y N. QKfwrfdmocitün or duihs qu£piam cœna fymbolon eft ciuilis amiciti£ : Sed (y confirmatio eius e/t non quaccena eft,fed qua arnicas pollicitationes,aut fi nihil aliud, conßbulationes habet.

A N TIS Y. Si intra hos canceüos uos continuiß fetis, nontam longe 4 meta uos abeße iudicarem. Con^ uenmtis in hoc quodamicis promiflionibus pafcimur. At ill£ non mferunt corpus pani, hoc,quo dicitis, nugt; f do,fed femper ad tnemoriam paflionis cius,abfcntis in^^ qua, quanta ad corpits attinet,inuitàt: et uel ad gratia^ rum aélionem, uel ad uit£ cmendationem compdlumf, t iiij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS.

15 SYNGRAM. PrieterealongißimomterMUoinf tcrl'imtl'acrdtneiitd,qu£ Gedeoni Ezcchiiccontige“ runtd facrdincnto cœn£. Veterumenimmiräculauer bum confirmant, peut er Christ uerbu miracuUs con fimuium cjl- Panis autem coeme non uerbum confirm nMt,fiedtiucrbo confirmutur, A.dh£c miracuLi alitt qu£ß£li nüraculdf mt, non uerbi, fidem confirmant, propter fr(l(vm,non propter uerbum, Coen£ autem fymbolon confirmât fidem,non propterßthm,fed pro pter uerbum, Ium ut quoduis uerbum dei miraculum e/l,ita er caen£ uerbum, Nemo enim negauerit Cocntc uerbum efiè Euangelium,

A N TIS Y N. si pro mirdculo hdbetis quad rda rum, dolco uerbum dei dpud uos, quibus iüo nihil Jrea quendus effe decebdt,miraculum efie.Sin pro re ardua er ddmirabili,non apppfitc cum rdris iHis pgnis,er dd confirmdtionem ddtis conftrtur. Etidm bodie huma,n£ imbccillitdti mdgisneeeßarium e/l,uerbdmirdculis, j mirdculd uerbis confirmdri,Vnde iHd mirdculorum ud nitdsiSommijsfimiüimd fiint,qu£ dicuntur, Nef:imus eni dUquid in toto ndtur£ reru ordine,quod hie dliter fe hdbeat,ncqi uerbum quod dffertur,hoc cogit,cui dd credendum pardti eßemus,

S Y N. Audi ergo quid Pdulus diedt P,omd.i.Piidni gelion efi potentid dei dd fdlutem omni credenti.Audie^ musne^er inhocloco noudm uefirum expofitionem, Eudngelion ( quod er literds er ßUdbas er Cdrndles diäio^

IOANN. OECOLAM. AVTHORE diilioneshabet ) noneffe potentiamdei,fedßgnißctt reA« notalibmexpoßtionibuieuertereturtota laui Euangeliß^ ut plané intelligaf quale miraculum in pa^ ne calice coctue adfeueremui, adpcrtiui e^“ craßiin demcnib-abiinuitCbriflum proculdubio non (blum ue^ t'acem,fed ey-ipfam ueritatem credit.Inquit enim,eg9 fum uia,uita (yueritM.'adcoq^fe ueritatem ejje declaa rauit,çy ßgnis or miraculis or refurreilione^ey ßgt;iri us faniili mißione, hiec enim omnia ueritatis Chrifli o-cpfayii^ crfigillumfunt.

A N TIS Y N. Qjsod ty prolaticijs uerbis uim quandä plufquam humanam uindicatis, lub/kintiali mo do intemAm,non capio: neq- probatu eji.Operatur fa=‘ ne deus per uerbum, ut per organu, ipfe in fua inter itn fœlicitate quietißimusßde in omnibus zy extra omnia^ Vnde cy pr^efentiam eiusuerba zy Çacramenta, dc ow iùa ipßus opera teßantur, nee tarnen propterea tanqui prlt;eßentiadei,mAgis mirabilia funt, nißquatenus orga na facrofaniia [ui ojficij dignitate nobis adeo grata ut plané humilient zy religioßus trailenturgt;

lam hoe ad Kho.i. Euangelium e^ potent ia dei omni credenti non ita exponimus,ut Euangelium quod literas zy [yllabas habet ,ßgnißcctur eße potentia fed qd’ in annunciatione Eudngelij eluce[catpotentiadei,qu3eni^ tnirïi ob[curatur,niß uerbu doceatur.Fatcmur enim li=* benteruerbu eßeuehiculu ßgt;iritus [anéli, ut per iUud operetur^fed operationis nwdus longe prießantior eß.

ÀNTrSYNGRAMMA AD SVEVOSquot; quÀm Ipiritui finélia fono intérim addiiüiisputetur.tJe que hoc Paulin docuit,fed uoluit dicere, fe non pudere Eudngehj eô qd’ f -.iat no nißper Eudngelij adininißrus tionemßlute contingere. Porrô quü hum4n£ ndturlt;e foil,in perfond Chrijti uerbu fubflintidliter unit(tur,itlt;t utpoßimdicere DEVS VERBVM EST HO = MO, dbßtutdeuUdcreatura inhuncmoduuerbimt deunt preedicem, utßdicttm, hoc uerbum externum eß uerbumdei, uelhiCcfcripturd eH uerbumdei,ßciliut perfuddebo mihi quod metüem ueßramnon capiam. Scio quidetn.1. Theff. z. Pdulu dicere, cun dccepijfetii ' rfnobis uerbuauditus dei,dccepißis, no utuerbu homi=gt; num fed ßcutefl,uerum uerbum dei-ltem Rho. lo. fides ex auditu, duditus duteper uerbu Chrifli: or in multis dlifi locis,quod ideo diäum eft,quid no humdnlt;i,fcd di uinAdoiirinA trdditd efi, or quod exterior uoxdßiia mat in fe imagine uerbi interni d fdniloßiritu excitd=gt; tdm,illamq; ßgnificetdc dnnunciet.A.tqui operatio illd dei tdm purd eß:, ut fubfiuntiud iüd prddicatio locu no hdbcdt, qua: nobis mnumerds hypofiïifes produceret. Qÿidtuncglorùediuinlt;ereliquum ,ßdei 'inuerbdtio^ nem,impdndtionem,inliterdtionem, çy infacramentd* tionemdudidmmf Qm intellediisetidmgentibus,qu£ non omnino brutie, grauis fiiißet.

Et expoßtores totdin Iduiiem Eudngclij oinnisq; fcrip turee femel euertent,hi no folu qui minui dicut, fed or quiprieter fcriptune mente hyperbolasdfferunt, qui^ bus ne“

TOANN. OECOLAM. AVTHORE?

lgt;iM ncfcio ijuó tandem uolabunt labia magniloqua.

S YN. litin C« ChriHtit ad paralytica /tue ad pecca^^ gt;7 tricein mulierc dixit.B.etnitttitur tibi peccaa tuatnónne in hoe breuißimo uerbo, remißio omnui peccatoru cluditur,cr Mufum ad paralytica et peccatricé adfir tur.^ Prlt;eterea ca iußit Apo/blos pace optare domui in qua intrarent,dicentes. Paxhuicdomui,nónneinhoc uerbu, PAyc HVIC DOMVI, prfcëinclußtjZj“ quodammodo pacem uerbo captiuam dedit ( pinguiter enim loquimur ut'mtclligamur ) qua uerbo inclufatn ad domufinhabitatores Apoüoli obtulerutfquisfania ha:c negaret^'Ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mquit,ego ßm reßrreäio

uita,nónneboc ipfo uerbo auditori adfirtur uita et re furreüio, no imagnaria fed uera, fed tali,qult;tli refurgi tnut cr refurgemus, ß uerbu adcipiamuff tta cum ait. EgoftwtDonünuideus tuus,nónne hoe uerbo D EV S TVVS, donatft dominustotii,unicü omnibus fuis bonis f No« enim potefi e/fe deus ,ßnefud bonitate. Proinde cum fe donat uerbo,omnia fua donat.

A NT IS Y N. Colligitis pluribus exemplis uerbis inßtam energiam.At ego dum ßdem meam exploro,ft dein etiam aliorum qualis ßt, inuenio.t^on enimßmpU citer attendo quodfunt uerba, nam ßc parum me recre arent, fed ßeilo quodßnt optimi er maximi D EI, promißione,qua; ßllere nequit,annuntiantia,Itaq;ßdu ciam meam iuuat mifericors dei omnipotentia, qui no tamfono qfua diuina ueritate mi hi uult ejfe propitius

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

Sic er pdeem recipio,er deum ipf iW-^on eü enim lid inclufio qudm quodßgnißcdtur, id qaod non folivn ucrbis,fed er nutibuf fieri pofiet.

S y N. Sw»ï7i rdtjottcjcwni Chriftm dixit ; COR^ PVS MEVM PRO VOBIS TRADITVR, etSANGVIS ME VS PRO VOBIS EFFVN D IT V R.,nonne in hoe uerbum^corpia er fdnguinent conclufit (dbfituerbo inuidia') ufy; ddeo, ut (juicitnt^; hocuerbumddripidtercreddt,fide^; tenedt, drripit, ddcipit, hdbetey tenet ueru corpus, ex uerum fdngui= nem Cbrifti,eiim fiez qui nobii effùfui ejl, non Jßiritud=gt; ient,fiedcdrnAlë^SiquidéfdnguisffiiritUdlis non eft pro nobii effiifiiijfed cdrnAlis.

' ANTISY. Etquteiüdconfiequentid,obfiecro,nuc enididleilicendedidici.DonAtfiedens per uerbit, igitur cr donAt fie uerbo,er dittedfie uerbo inclufit. f^dmitte^ tisne^^hdi iüdtionesi Rex per literdi fiuds regno ine dondt, igitur C“ nwrtuis literie regnu dondt : er quos modo regni cdpdces erut litertef Donetuit Pdter mihi fis lium,unde exulto, nu donduit er Ubro meo, in quo do ceri dondtionc inueniof Sic dicite,quoniodo donduit pd ni erquot; uinoi Videntini h£c mcofiderdtiia protuliffie. Por roficorpui er fidnguinë dondri dicetie uino, er fidngui ni, ut rex literie regnu includit, quo filiu dondt,pldcctq; nwn^re intrdhlt;ec fieptd.Iteru ree pldnd eft, et nuUd opue contentione,fijlieq^ uerbie dißidemue. Quid reftrt quo modo loquHtionë bdptifiemue,fiue tropica ßt^ßue pros priai

' IOANN. OECOLAM. AVTHoRE

Verueß,quiumpitfideabïiiTERîiO DO C T O R E uerbum hoc- Vcrbu caro ßiHum eß ( ut no in folo ifio moremur : Hoc eß cor pm meum, quod pro uobii traditiir,) qui credit ,!nquam,habet uerum cor=^ pm uerum fanguinent Chriüùnam cr menbru Chri ßi eß incorporatum illi o{ ex oßibm eim. At nolo earn uel pants, ueluerbiextcrni dignitatem, qua nobili oraßrentquouis angelo. Nonenim apprehendit Dcmî »tngf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uUam creaturam aliam prater hominem^

S Y N G. Tam cum folum uerbum tanta eß energia ut ad nos adßrat corpm Chtißi corporale,iüudfcilizet 19 quod pro nobis traditum eß, er fanguinem corporale ' qui pro nobis ejfufmeß,cur no eandë energiam rctine= ret,cu ad panem et calicem adceditiAn hoc uerbu,cor=’ pus pro te traditur,cotmet corpm,et auditori id ipfum adportat. Cumuero adeedat ad panem HOC EST CORPVS QVOD PRO VOBIS TRADI=î T V R, «on eadé retineret qua antei Panis ne aliquid uerbo admet i abßt,f’d uerbum ad panem ßrt,id quod in fe continet' Continet autem corpus Chriüi ueru cora porale, proindeßrt zx corpm ad panetn.

A N TIS Y. Arguitis perpetuo à non conceffis.Ver bwm,inquam,dei nullam creaturà aß'umet, hominem fe mei aßumpß't, neq; corpm fonum aß'umet articulatu, quo tanquamuehiculo : ueniam profor : geßetur. Inau ditum mihihaäenmßit,corpm Chrißi corporale eße in uerbo,ßcut ipfum infacrumento tradiderunh Sanè

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVO?

iuxta meant affertionem non eft quod obfttt,qumftc je reshabeat, ut argumentamini-Sedno debebam oppug ndri à uobis,ß nondtiJ'entiretis.Sed dijjentire uos dili=^ gcntiaueftra coarguit. Igiturftxlix contentio,oUm cor ptK Chrifti corporale injacramento tantu m terris putti batur,nuntc et tant abjq} facramento, in uerbo corpora leadelî.Autjïaliteruobisuidetur,dicite. CiuiTOT cflw ac tanti,unde boc probabitis quantu fatis ^Vnde recipietis uerbu,quo uerbo corpus ajferetisf Difcubuit

Chriftus 'm ^.iiangelio uejlro,z:r loquutus eft fermai nem,(^ dixit,hoc.i.jermo eft corpus meum ubi religio cogat, EST fubjhntiueexponiiVerbumdicitisidqd! in je continet,ad panent a ffcrt. Hoc eft boni jratres, qd’ probari cupimus, utubi ubiuerbuacdiuinitas, iüic ftt cr corporis ueritM. Siquide proprie loquiuolueritis, nifijorte,ibi etiàdicatis pedes hominis ejjè,ubiubi eins animo ,unde ^pbabitis et 'm corde eße pedesi Et quomo do hoc confcquetur ƒ Ad nos dejirt corpus^ergo ad panem i Noî propter humilitatem Chrifti ad earn cott jjcendimus dignitatë,ut citrafacramenta, carni ctrfang uini communicauerimus, eo quod ipfc noRrarum paft^ fîonum jàilus efl particeps. tStobis autem ita communiai catur,ßquidem crediderimus.tZunquid autent panis et uinum credent'ut eiujdem doni fiant participes i Nos precibus cT fide à mifericordia Chrifti obtinemus, ut dus dignitas nobispatrocinetur noscf' uiuificet^ duii hoc panipr^ftubit, jratres mdiHoc nùhi plané uidetur ejfichumi repere, çj- Chriftum, qui eft gloria noftraf

ÏOANN. OECOLAM, avthore

hcofemdigno coUocare,

S Y N G R. A M. Habes igitiir ciudle miräctihmt ^to confiteamur ejje in pane ey calice cœn£ domini. Toa tam enim miraculu,uerbi miraculum ejl, ^uo diftribui tur corpus fanguis per panem uinurn, iwn quA pifüs (y uitMm,fcd qult;ihoc ucrbumhabcM, H.O C EST CORPVS, H(C EST funguis.

A N TIS Y. Spcrd«erd in traüaiido miruculo,coit cordi£ uiam inueniri potuiJJè.SiquidctantupaciSjqMit tumimpugndndiuobK ftiidiu, fedcum folitoproditis tniraculo,nempe ui impanetis carnem, cycofequenter etiam deum. Etquttmuis itu de uobi^ quempiam loqui nolleti5,res tarnen ipfa clamai, quod miraculo iüo cœn£ trium, imo quatuor naturarum bypoß^fin inuehatis. Explicantes quoq^ inentem ueflra,rem ita obfcuratie,ut 'mtelligercno poßim,quid dicatur:nefcio autem an ip/t ■uerbaueRra fanè intelligatis. Corpus dicitisdißribui per ponem, er eatenuf ejfe miraculum qua hoe uerbunt habet, non qua partis eß. Nihil ergofecius habet partis quàm anteai' nihtl aceeßit iüi corporale de quofubjian tiue pr£dicatur. Nihil eß quod eß corpus ChrißUEotea nus dicitts uerbu habet.At hoc ell,qd’ßicit,ne pams etia om,utpanis, miraculo no careat, nißßententia noflrlt;e accedatis, ui affeélu uerbo pane ßgnificotioni eius dutt taxai minißrarc dicatis.Si uerbu dat pani,qd' in fe gerit,ui de ilio fubßantiuedici poßii,ut uos argumei^ami ni,quonu)do non inrecipiente miraculum compaa febit^ Aut non eß mirabile,cui accedit aliquid noui^

ANTISYNGRAMMA AD SVEVoS An non plulquä mirabile efl,id cui fubjhntidle quippiH accodit nbsp;nbsp;mirabile non eH.Si bouë nimc non rationa»

km uere diceremiis, nonne boi,quiadtffcrentiam il lam recipit, natur afua mirabilis jvrek Quartam fèrè partem libri ucflri occupatis hoc diëlo, uerbum habet panes, quomodo habeat,ne fyllabaquidem digne probatis.

SYNGRAM. Nf Æ mirum eil,quod hec Apoßo li in ccena non admiratipnt ( quanquam quis feiat mi* rati nepnt,an non ) quando Luc. is.de ijs fcriptum eft, cum Chriftus dixiffet clarißime,tradetur gentibusftlius nbsp;nbsp;{

hominis,iliudetur,contumelift afficictur,conft’uetur,o' poiîquam flageUauerint,occident eum,ac Pe tertio re . ! furget,additur.Et ipft nihil horum mtellexerut,^trorat uerbum abftonditum ab eis, nee 'mtelUgebant que di* I cebantur. Si enim tunc uerbum abftonditum fuit ab ' oculis eorum,quid mirum fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cociu, ftrè idem ucr ।

hum abftonditum manftrit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[

ANTISYNG. Cimd Apoftolinonfueruntadmi • rati,non effet tamleuiculum argumentum, fiquid folidi haberct opinio ueflra- C^ui enim non obftupefterent tnre tantaiî\eccongruifftt,fùifftaboculis eoruab^ feonditum hoc uerbum.'Nam ut dicitis, uerbo or pani, cr credentibus affertur corpusSi igitur non cognofte nbsp;nbsp;'

bant uerbum, quid per uerbum effet eis aUatum i putatis etiam pueris ac amentibuscommunionemuin* tum obtrudendam.^Proftilo fiadmirati non funt, non

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

fe dliter geßijjcnt,interrogcuido,colendo, gratulando, alijsq; modis,^uod lit remfcitu apprime utilemfcriptu* raneutiquam ßlentio prieterijffèt.

S Y N G R A M. Ad htcc SdttinAni malta ludibria inolitum effe circa pané c^uintt guii negauerit f fed ea longe alio confia ntolituf efl, quMn tufujpiceris. Noz» eniin minis phantafmatibus hoc egit ut credamus pané ejfe corpus, propterea ^uod hoc uerbunt Chrifli «oa cet,nonSatan,fedutàueritate,àpietate,in hypocriet pm,impietAtein,adeoq; idololatriam hnpeVeret.Nam ut edamms zy bibamus Chrifltis cœnam in{lituit,ut in ex KA omniit qua in uerbo qutereremus.Ab hoc faluberri ma cxnlt;e ufu libenter traduxijfet nos Satan, ziT multos traduxit,ut ij cxnlt;e participes, uel efu ueluifu extftimn runt, mmafeduéiione iîlu/t,fcdpotiusChrilloali^uid fiicere, dare z^ offerre, quant adeipere.

AN TIS Y N. NwUrf ne e^ cura Satanlt;e detorquen diuerbadominiàndtiuo fenfuf crquibusalijs arntis peUilentiores indudierroresfunde Papte primatmsfun^ de auricular is confßio f unde hutnanarum tradition» authoritasfQuid non molitur,ut feripturam fuis errori^ l)«lt;feruirc cogat fSané ut obtinuit eße corpuspanent, habuit quo hypocrißm jîubiliret, 4 faluberrimo exne ufu traduceretfÿwtu apoflolis facerdotium introduce^ ret z^fiin pofleru obtinebit E X C E L S A i/fa, inulta ßrtius reg«« fuüfirmabit, quandoquidé ueritas patefà^ Ha,tantum ßrtrepulfam' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K

ANTISYNGRAMMA. AD SVEVO?.’

2.5 S Y N. km quad ueterum eccleßd non kgiturgeni^ culationes ftci/je pani cr calici,num ideo panisnon corpMfAt ßrte nee uerbo geniculationes ßcerunt, an igituruerbumiwneritfiliu'sdeif Et koï nee hodie huic uerbo: COKPVs CHRISTI PRO VOBIS T R A DIT V Rj uUas corporales reucrentias exhibe^ mus,ledreucrenti corde crßde, eacnim demum uerd, efireuerentia, quotiesaudmus,fufcip'mius,An propte rea non adfirret nobis corpus,aut in fe non contineretf A N TIS Y. Con(iifl«rd eerte eft,non fenßfte Patres de Euchariftia,quod nunc deftuditur- Vtift; profuapie täte, tanta: rei maieftatem aliquo etiam externo cultu te ftati ftiiftent.Qjdn cr uocali uerbo, ft uerburn externa hoc hypoftatico more fe contemperaftet, proftâo non pcccarit,qut adoraritChriilum inuoce. ïinô itéra ex^ torquebit fides, iUud teftari, Scimiu fane ubiq^ effe uer bi diuinitatem, f^d corpus fuo loco glorificatum eü- Aa lioquiquidopuserattransfirre iUudincoelost Gratis deoftnt, qtiodnon ufq; adeo humiliati fumusfenfu, ut fonts uerborum genua, fle{lamus,fed pro Uteris Ulis

Utimur, unde Chriftum o- beneficia eiits cognofeemus.

S Y N. Pf trus dum la uabatur à ChriHo non genua flexit, ChriRus igiturnon eft uerbum,aut fiUus Deii tarn ante eiits rei me minimus,ChriRum corpus fuwm in ccena non dcdijfe,ut tpft feruiatur, fed ut nobis feruiat. Eadem ratione donauit nobis totuEuangelion, quonon folam nobis prtefentia punt corpus eyr fanguis ChriUi, SED TOTA DEI POTENTIA, TOT VS

IOANN- OECOLAM AVTORE

DEVS cumtutiuerßsfuisbonii. Siquisigiturpiusun tefüciem Eudttgelij non udperiat caput, non detrahat cdpitium, peccabit nef an eoßgno déclarât,ßbi uerbo Euangelij non adfirri falutë^ Nequaquàm, fed quod uer bo adßrtur adoratione cordis, hoc efl, fide accipit^

A N TIS Y N, CoMie(fî«rdfn etiam iUam riMs tM gis quod flciUus eft,quant reuellitis,fed nihilonunns hue rim manet conießura.Dicite an non in lotione pedu re^ nitebaturf At htcomparabiliter coena iUa : iuxta uos : admirabilior.Vnde autem probabitis quod non uclitß» biferuiri, ß tails adeft,fed feruire nobis.Imo lailt utnos alijs feruiamuscognitisfummis itlis beneficijs. An no et alio loco Petrus, coperta Chrifli diuinitate procidebat, CTjUtafe cxiret, orabatf Ridicula uobis omnia uiiS dentur,qua: nos proftrimus, eadem tarnen à uobis pro^ latanonliceret ita contemptim crperrifum tranßre^

S Y N. Sfti P A T R E S htquis habeo,me£/ententi£ adftipulatores,qui paneflgura corporis Chrifti,aut cor pus ChriHi ßgnißcarc,non uerivm corpus eflefentiwiK i^olumus,ut premasnos humana authoritate,quamlibet fan{la,nec patres fan£ii hoc uolunt,ut maioriftde eorS fenfa adcipiamus, quant fcriptur£, nec nos ufq;adeo, tpiÄaüTi or contemptores fumus,ut patres reijciamus. Ampleilimur eos fumma ueneratione, agnofcimus in eis pleraque exhnia dona fliritus, labor eorum, ex folicitudo pro Eccleft]s,eximie nobis placet. Sed hta tcrim interpretationes eorti non praponiwus adperttfr

K ij

ANTIS YNGRAMMA AD S VE VOS ftmo uerbo Chrifli.

ANTI SY, Neg'; ego patres catwiu'cis fcripturit attteßro,neq; ideo cito,qtuß himanAniUrduthoritate, ucl ut dicitis,uos premam-Sed quonietm clcim4,bdtur,ba ilcnuiin noftrafententid ßtiffe neminem, nosq- fcrip^ turdm pro noflrd libidine dildcerdre, non uifum eft abs re ß nos,nec Veteres,nee Neotericos,contcmmre doito res oflenderem. Samt enim non pduci, quos remoratur hoc imum, quod oUm pdtres in nofirdfententia non ißcconjlditter putefn,quibtisid remedij hdud inutile

S Y N. Nrf,M ctMmßconceddmus pdtres pie pdnent cr cdlicem,corporis et fdnguinis fymbold uccdjjè,itcnt pdnem (ignißcdre corpus, et id genus,non tarnen uerbo Chri^i prceiudicdbunt,quod enitn alias ccettam domini ßdcrißciumuocent, candide, noniuxtd uocabuli ngorc intcrpretamur,ßd iuxta Cbrifli uerbu qui dixit, HOC ßcite, non m mei ßcrißciumßd m mei memoria. Qws igitur prohibebit quo minus candide interpretemur, ß quando panemcr calicem fymbolauocarunt, ut panis non folum fymbolam nbsp;nbsp;exemplar ßt,fed ßymbolwm cïi

re ipfaconiundlum,quando panem nustc corpus, nume corporisßymbolum ddpellat,utßmbolon reßras ad pa nem, qud pams e^,ßc enim panis corpus Chrißi ßgna^^ uit, priußquam ChriHus mundo reuelatusefl, ut Tertul Hanus ex Hieremia citât, Venite cogitemus aduerfus eu cogitatiim,conijcianws lignum in panein eius,td efi,cru cein

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

con in cor(gt;uieius,quMqiMmucrior kilioßc habeat» Venäe inijciemuf uenenum incibu eiuf, CouAbantur enim AtMthotites duesHieremiamueneiw interficere, Sed condonAbiinus hoc Tertulliano, quando non impie fèntiat, itim ut panis qua panis ejl, fymbolum efl corpo ris^itaquauerbum habet,HOC EST CoRP VS MEV AljHon folum fymbolum efl,fcd et ipfum corpiit Kulto enim iußiui efl ut patres interpretemur per Chri ßi uerbum,quam Chrißi uerbum per patres.

A N TIS Y. S«t!»«t« manct uerbum Chrißi, ctiamß panem non corpus,fed fymbolum corporis dixeritis.Cœ terum,ßp‘ttt'esfymbolum corporis rede uocarut,quid Opus tanta ucrboru ßrraginei ^iunquä.nßmMbitis ean dc rë eßeßgnü et id quodßgnatur. Hec Scolaßicorti ct Papidarum cuaßo erat,fymbolum cum re ipfa eße con iundum: tametßuos aliquante purius itlis fcribatis. tur panis erit fymbolum corporis infe latentis,magis quam tradendi,zr w erucem dandi ad quod ipfum Chri fius reßrebat^ Abßt. Patruw» nettto interpretabh tur illis ipßs melius, qui corpusexponur.t perfacramë» tum corporis er fymbolum,er non uicißim,ßcut etfyn axm interpretantur comunionisßgnu, quod inMtßßu ederapudChrifoftomiierAiig.Ho oportebat igitur per obfeuriora exponere, Clu£ aute ilht religio,facriß eilt did memoriamfacrißeifeynon corpusmemoriale corporisf bJamßiuxta Chrißi uerbit ßeitis, exfacriß^ cio mem0riamfi(crißciißciciues,eadein dexteritate po

K iij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVO? ' teritis m corpore mtelligere,memoriale corporis.DixÜ ' nbsp;nbsp;nbsp;eiiim^hoc ßcite in mei memoriam.

^7 S Y N. A«i/irfmi« Chryfojh.itd fcribentctn.SfHomil-fuper M.ittth£u,Cbriflus qitoq^ bibit ex calice, ne audi= tis uerbii iUii,dicerent,quid igitur fanguinc bibimuf,et carnein comedimU'tf ac idea perturbarentur. Nam Gt' quando prins de ijs uerba ßcit, multi folummodo pro^ pter uerba fcandalnm paßifunt. Ne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tunc id quo

que adcideret, primus ipfe hoc ßcit, uttranquiUo ani= mo ad comunicationcm myÜerioru induceret. Hafle^^ nus Chryfofto.Ecce inqtiit,apoftolos camein comedijjc, Gr(anguine bibijje, cr Chrißu primu hocfecijje ( netß nbsp;nbsp;;

enim uel p prlt;ecedentia, uel fequetia licebit hoc intelli gere de Jj’irituali mlt;tnducatione,(ed corporali ) Proiwa de,ßalias ponem fymbolon uocat,pic interim cr candi de fufcipicmus ,fedßc ut priori (the fententia non re* nbsp;nbsp;»

ßagetur, quo Apo/hlos fanguinem bibijße teflatur.

A N T [. De Chryß(hmofatii muUa dixero quontii • ttobis adjhpuletur, gx quanta in uerbis eins luxuries. lit telligat,qui intelligit-Nolim nuc, quando lt;egre audiatur nouos c patribo cometorios cogerere neq; uacat. Hoc to men pace ueflro diilußt,parußdeliter traâari hoc Io* co Chryfoßomu. Ni e« iUecra([um intelleéiu dißipulo rum hoc doiürina anwuere curat,ec) qd’ ßrtafß no at* tenderepotuijßntfermonistropßdocet dominti idea bibiffe è poculo,ne difcipuli exfermone figurato o/fen* derentur,unde tranquiUo animo myßeriorivm, hoc cß, fyntbolo*

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORE-

[ymboloru,participes firent. An producitis tale teflima niu corà iwe qui paru in Chryfoflcmo uerfatusßmf Eftu noßm circumfipeäus-'Video tainë,qd’apoflolnrû uerbct gute hic inerudita uult^taitquam a/]ertiM,obijcitis.tllt;ec uefira in doéioribus legendisfcelicitas f Ipfe potuiffetn nlidpro/irre, qu£ tarnen propterca fentenciam meant «( loco fuo iionflätim diinouerent.

S Y N. Eddë (» Augußino uides,q inquit,firebdt coya pusfuii in manibus.Age ddijciatdein.quoddinmodo, id, quidé tame dumtaxat pro fermonis temperamento e:x correäione adiedlu eft,no ut neget pdne ejje corpus, ß «e uocet fymbolon, ßue exemplar ßue \v7 iTV^of], ut Bdßlius,nihil priori fu£ uerboru Chrifli expoßtionide rogdbit.Sicdlibi ßribit,adinquißtioneslannudrij lib.i‘ Cd-ff.Liquida adpdret, quado primu ddceperiit difcipu li corpus ctrfdnguinëdm,no eos adccpiße leiunos, no ait difcipulos ßgttr'd corporis,ßd ipßu corpa ddcepiße

ANTI. Augujlinus uix alio locoßc coßtfe loquitur ut Pfal.34.cr turne necßc obßßit ijs,qui nwrë loquendi pdtruno ignorant.Et uos ipß no nihil nobis propidfex penditis,qdquot; no abfq- cd ufa ddiecerit,qnodd modo,nent pe per correëlionë.Etquidßbi unit cori ed}io,ßno effet tropu-s in »crbo? ßmpliciter corpus dixiffc cotcntus eße debfbat. la qd’Ianuariofcribit difcipulos no iciunos ac cepi/fe corpus crc. fatis colliquefcere dcbebatcx aliß eiusfcriptis,ipfum!niellexiffcfdcrdmentucorporis,qd’ Hos,nefcio qMßmpli(itate,libentius ßguram ßcitis.

K. iiij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS.

19 SYN. Porró quodTertuliama corpui profigu^ corporis exporM Lib.4.aduerfu{ Marcionë no cona uincitur propterea Chriflumßc inteUexiße » Dabimus enim ut bac cxpoßtione Tertulianus fuo argumcnto c3 tra ytardonem inferui€rit,non dabimus ut fua auihori täte cogat, ßc uerbum Chrifli inteüigere.

A N TIS Y N. Grrftiif uobis,qui uel unu ex antii^uif ßmis dodoribus à parte noßra flare pe3rmtttitis,lt;jium'* uis uideam,lt;iuare illi nw libenter adiungatis.

50 SYN. S««talijpatres,maioripropènwdumßde, guidiuerßim fcribuiit. Sicenimlegimusteinterpretef ainicißime Oecolampi,apud Theophiladam in. is. ca» Katth. Porro dicens hoe efl corpus mcum, oflenditur, gtiod ipflim corpus domini efl pams,qui fandificaturin altario,crnon reflondensßgura- Non enim dixit hoc edflgura ,fedhoced corpus meum. Ine/fabili enint operationetransjormatur, etiamß non uideatur panis.. item in Niarco cap. 14- Cum benedixijßet, gratias egiß fd} ßogitpanem, id i^uod etiam nos flicimus preces adiungendo. Hoc efl corpus meum. Hoc inquamquod fumitis, non enim flgura antum O' exemplar quoddam dominici corporis panis efl, fed in ilium conuertitur corpusCbridi erc- En quàmmaletibiccdatlabortua us,quod contra teproducatur. Sed inquis Theophila’^ dus Tertuliano recentior edi Atqui tempus pietati ni^^ hil praiudicat, non de hiflorijs aut rebusgeflds, in qui» bus forte plus credendum efl tnaioribus ac uetuflioribus, contra»

IOANN. OECOLAM. AVTHORE controuerßa eA,feddeuerborum Chrilliingenio ac f^ititti.Ciÿod fi confirre libuerit TheophilaiHum Tertu Udno, tUAiora fidei uerie uejligia Theophilaihis pofife reliquity nouit enim orbii ^uid Tertulianm de digamii contra fcripturam, quid de paraclAo Montanice fenfe 'rit.^on hcec de Tertuliano,exprobrandi animo proßri tnm, quem fumme crexofcuîamurorcompleéimur, nee proptereacumadignemautMtßrnum ut Papa foa let,adiudicamui,ßd ut ojkndamus in bac caufaautbo ritatem eiuf non tanti ßciendam ejje,ut ab ea difeedes re non lieeat,qM,nqua nec hac parte dijjentimm.

A N T1S r. Theophilaäiits in qudferiptorum claf [e recenfeatur, nonignoratis. Siquidem diligenter le^^ giflis er fapienter iudicarenoflis. Fuitautem Damas feeno mea coieüura multo poilerior,er Lombardißr taß'e Synchrone,illi quidem ikc eloquentia, nec erudi tione conßrenduf,hoc autem iudicio longe inßrior. Et nuMctrfutopfrcdmcfctjfjiwMÏHW^MM uobißwm fens tit.Ciwd fi ßxcentos ex Magißds tw^is Parißen., ex Louanieii.produceretis, obinuteßeremui ne ƒ Qttidß er illu produäuri aduerfuiuos Papißeadflabilienf dum liberum arbitrium ex purgatorium er alia, ob exinüam quam ei nunc tribuitis laudem, nónne rurftti exibilabitis iüumfSane quod ittum communicaui,rogas tus à quibufdam,opinor,neminem candidum mihi male uertere, Mateautem cederet labor ,ß in uerba eiut ius raßem-Qi^id nocuit Hieronimifide,quod mß

K f

ANTrsYNGRAMMA AD SVEVOS

Origf »w libru ucrtitfDeniq; quod iüum TcrtuUano off potiiti5,mhdccduft(nonnu)ueor,etMß Tcrtullidni nuüa fieret dUthoritM.At non igtwramm in quibtu fn=» fifeäiK eiies fides fiicritdn re Euchdriliii ab ecclefiafiiit ci do{loribus,no efi habitnsmolcfenfiße.Theopbylach uero nondu is honor datus,ut eins dofirina dd Lydiunt Idpidem probaretur. Licedt mihi (^uod uobis, reliÜo eoddferipturam dppeüdre.

JI S Y N Ndm pdne corporis Chrifiifiguri zr exent plar confitemur. Sicut enim pdnis corpus ßuet,itd cora pus Chriüi dnimdm uegetat acnutrit,fedpanem coen£ dominic£ nonfolum figura adfeueramus, fed çy ipfunt uerucorpordlecorpusChrifii. Quaralione,quo argu tnento^ Kdtio nofira no dialcélicd,no conicólurdliSyfed êcTTod'ilHJiKdjq, uerbu Chrifii efi dicentis : Accipite zr coiwdite, HOC EST CORPVS MEVM. czc.

A N TIS Y. SiCpe diximus zr de hoc totd difceptdi tioefi, neq; Chrifii uerbdeuincenS,panem iüÜ uerucor porale corpus Chrifii, zr proinde non efi xttó/o^iq Dategermanum fenfum uerbi,

S Y N. Tropum aiunt inteÜige itel in uerbo,E ST, 5^ uel in nomine COR.PVS, utuel Efi, pro fignifcat uel Corpus, pro figura corporis adeipias. tMrwm quod non et in diiiione panis uel fregit, uel accipite,uel edi^^ te,tropusfingdtur,quandotdntddnimi libidine ddlu=i befcattropusin,Efi,zr‘ Corpus. Age igitur rationes uefiras confideremus, quibus codiii tropum in uerbimt

ESTf

ÏOÂNN. OECOLAM. AVTHORS

EST, reijcidtis,nam O' fmpturee locis E ST, Pgt;'oß^nificatrcpen'tur,utGeneß^. 4.1, Septem boues pulchri, funt'feptem anni ubertatis. Matthtei.i}. Ager efl mumdui,O' dlibi.Aduerfarius efl diabolus: Semé e{l uerbum-In quibus loqtiutionibin,inß,Efl, pro ßgnificat adcipias,gratiam fermonis perdideris,

A N TIS Y. Non uide0 ^uid ad inueniendum «er« conducat TO xÀ4ua?iJ|U ^nod ita 'm tropor« expoßtione iocanùnitam acerbe.Scd hicdißeptationumßuHui, ut temperare nobis nequeamus, qu'm mutuum interimß* lefa ut dicimus, charitate, contemnamus. Dctropis Z VINGLIVS fatismultaßripßt,oßrtajfe «bca riusfcribet,^uem uimm,ßnoß'etis quanta ßratycr agatproChriüo,ßrtaffisampliori honore profeque=gt; remini. Quid autem ß piusetiam in comedite, o i» Merfco paws tropum eruat, mm effet ille contemnena dus proptereaf Ei «os ipß lUi eüis, qui tropim 'm uer^ bo comedite ponitis. Dicitis enim panem comedi cor^ poraliter^ corpus ueroffiritualiter. Proinde contedcre f« pane efl proprie, 'm corpore, translatitie dtiiw«, quomodo O' Ioannis, e. cap.

Vcrim quia ccnforesoppido tetrici e^is,o't‘tnfunt nonemungitis fanguinem,quandoquideexempla tro^ poriiame abfque omni dolo adduéla,omnia uetticatis, etiam qu£ manifcfltora funt o' certiora, quam ut carpi poßmt. Et propterea houd mirum, fl immo^ dico ZE.L o non nunquam imprudentius ßriatis.

ANTISYNGRAHMA AD SVEVOS

Prodäergopotentibufconjiltumeu. Quum nihil ndhi ferfMpus,quM corpui Chrifli non ejjè in pane JiKcoa“ zx figuratant loquutionem agnofci debere, ut inußtatuf leilorex multis tropis uideat, ^udm ßt ßmiliareßripturis, tropis uti, indicandum duxi. Cor“ raß igitur aliquot,qui tunc mcidebant,cumulto plures potuißcm- In illos uosiuirruitis, quapneuel t« tmo Ucrbo tropus haberi poßit, ut omnia uidear, uel per in fcitiam, uel mala ßde ac confcientia egiße- Proh,quan“ tumcenfurte,quantum fupercilq,quantuimpetusf sfe rum nondum euici/iis, tametßmihi pugnandi noßt ani mui.t:lam ubi ubi diélio non efl in primario,ac proprio ßgnißcato,^ ad aliud transfirtur, ibi impunedixerim tropum.

Generale enim nomen eß Synedochen,metonymia“ an,antonomoßan,catachreßn,antiphraßn er alias fpe des compleiHens. Dcquibus,quianihil ad propoßtum, libenterßluifMctaphoram exempla pleraq; fonAnt,eö quod à re,quam proprießgnificant,ad aliamßgnifican dam translataßnt, obßmilitudinem quandam utriq; co tnune, Tcilius proprie efl,qui à patre genitus,ßd tranf“ laticium efl,ßadoptiuus dicaturßlius. Sic er Idola ßj K«TXtU.i7ä(pofap neque enimhocnomenmerentur, Petra proprie faxum efl, fed per translationem adapts tur etiam rei, qute non eflfaxea,unde deus petra,ßc fi= Uus loannes dicitur.Sic nauta auriga,Rex paflor,er ß miha uocabulis quoqi rertvm ßgur£ earim utuntur.

Q««

IOANN. OECOLAM. AVTHoRE

QUitutGrantmdticiteflanturufu fuo XÓ70/J ro/oGa cijj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Obtineboautent

apud amicos:ut tropus e/fe ßndtur ubi ubi eft Ik Tf öttii THÇ Aï^îuç.N4)n üa iUi deftniunt. Inuenietur autem in omnibui exemplis aliqudtranslatio, Qÿâ. propter non ob didionei, in quibui nihil periculi tant moleftos expe âaft'em,nMxime, quia non r^Aoyopta^XiTp gratia fcribitur.Abfit,ut ego unquam cu diledo ftatre 'Ztwtg tiouelitcr,quia tropumiÜetneft, conftituit^zy ego in corpui. Scio morem hunc non efte ecclefta-Quam Tra wm igitur uos expugnefii, ipfiuideritis. In alijs uos probo, inhacre minime.

En iterum oftendam uobis uirum eruditione inftgncy quomodo caute in fcripturis uerfandiim,uos docentem. lî eft Auguftinuf, or attendue, quomodo uos pukhre adgermanam huius loci expofttionem ducat libro de domina Chriftiana tertio, (yuo locutio figurata ejje debeat,ftcinquit:Sipraceptiuaefl loquutio, autfta^ gitium, aut fticinus uetans,aut utilitatcm,aut beneficiii Mens, non eft figurata. Si autem flagitium aut ficinui uidetur iubere, aut utilitatem,aut beneficentiam ueure figurata eft. istifi manducaueritis, inquit, carnem filif hominis, zs- fanguinembiberitis, nonhabebitis uitant in uobis: fàcinus uel flagitium uidetur iubere.Figura eft ergo,priecipiens paftioni Domini eftc communicant dum et f Muiter atq; utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro eius crttcifixa et wilnerata fit.liec Auguftiniii.

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS

In ^uo eft nel candoris mKa,i5uidel:,quomodo comf dcre corpus, figuratum fermonem requirat,crftt(gitiii iubcrc uidctur,ß quis proprium fermonem inducaLPor rodbhocloco fententidnMximenÂtiud fe ofttndit, ß enim ftugitium ut uitemus.Ioann.e, figuratd petitur ex^ poßtio,zy in ccena. idem periculum.Bene enim intelleX it beatus pater, quomodo cr hoc loco id quod Ioannis. c. antedoâüerat,exponlt;ntur. ltdqsneceßitaseß,utne carnem corporaliter flagitiofe appetamus figuratu fer tnonem nosarripere. Sedexperiarqu£ ßntarmaue^^ ftrain nos, quanto impetu uibrentur,

SYNGRAM. Pulcbraprofeélodialeélica,crue nufta argumentatio eü,Coruum nigrum,oportere igi^i tur Cygitum nigrum eße:Pulcbrum Abfolonem,oporte reigitur qt TherßteniUumUomericumpulchrumeßi fe.An non eiufdemßrin£ h£c, nbsp;nbsp;nbsp;aliquibusfcriptur£

locisproßgnißcat adcipitur; Oportet igitur, ut cr in haclocutione, HOC EST CORPVS MEVM fro ßgnificat inteUigatur. Abßt ut uobis authoribus ßc difcamus pro noftra libidine fcripturas difcerpere Longe aliter nos unélio docet. Nam ut in prioribus los cutionibuf,Eft,pro ßgnißcatadcipias,poßiilat fomnios rum parabobeq; expoßtio, ac proprietas, ubi enim uet fomnium interpreteris,uel parabolam,tum demum lice bit,'Eft,proßgnißcat exponere, in alijs locutionibus no item. Neq; enim in ccena, Chriftus ijs uerbis, HOC EST CORPVS MEVM, uelfomniumuelparas bolant

IOANN OECOLÄM. AVTHORB iolam i»tcrprctatar,quanquam ß omnino contenpo^ fumßnem^id quod proculànobls abßt^traherelibe^ at,citius nobis licerct tropum «« bis locutionibuf,Ager efitnunduf:Verbum cR fernen,non in uerbumÇ eß ) fed in ( ager fernen ) reijeere, ut in parabola dióiionet adcipereiuurinfuanAtiMßgnißcatione, 'mexpofitios ne uero dinwuerentur 4 nAtiua ad tropicu/m.f^eq; id i feriptura alienum eß quando et. i.Pft. i.uerbum fernen dicatur,non eorruptibile,fed immortale cy incorrupti bile,ubtßfernen in natiuaßgnißcatione adeepertStfer-ntoius Petrini Ingenium non adfequerii.

A NTIS YN G. Q«w itaarguit, poteß ßgnißcati» ue accipi,ergo accipitur ßgnificatiue ƒ Noj m«Ito lt;lt;l(« ter colligimus,nempe: non cenuenit fubßantiua ac» ceptio,ergo funuiturßgnißcatiud uel alia Tropica qult;e conuenit : fubßantiue autem non poße accipi,mulM probamuejcfiqi Dialeélice noüra ßmplicior, quant «t tergiuerfari uos deceat. tion docemits difeerpere feri pturam boni uiri, ut tarn male audiamns, fed cupimus eam non mdigne tra^ari. Qjialifcumque tandem Utiélio eßqute uos fecuf inßituat,ßgt;iritus fanäi Chriß macontentum e^, fiducia in Chrißum, carnem uero non item cupit. Non ignorandum autem uerba boec^ Koceücorpus meum, hiHoriam rei qult;eproponeba» tur exponere.

S YNG. Sedaiunt,cxtraparabolamuelfomnium, Eß, pro ßgnißcat in Paulo reperire licet, dum inquit

ANTISYNGR AMM A AD SVEVOS

Pf tra erat Chriflus. Ägnofdmui Pauli uerba,quorum quis meliorinterpres ßierit ipfo Paulofiitatn M hoc lo^ co ,P.rat, pro ßgnificabat 'utierpretemur, ruiUo paélo adinittuntpr£cedentia : Sic enim ait. Oinnes eundent potumßriritualem bibebaitt: Bibebant autent de ß)iri» tualieosconfequentepetralt; CiweeratillaPETR.A SPIRITVALISƒ {nam de corporali faxo nihil agitur ') Sequitur,petra ilia, fcilicet de qud diilum ellj SPÎB.ITVALIS, qUiCeomitabatur patres,erat Chriflus.Iam ßcxponA!,E{l,pro ßgnißcat in hac Iccu^ tio ne, Petra fpiritualis erat Chrißuf,quie abfurditaf erif^Valde nobis cognobile efl,petram camalem, Chri flion ßffiiflcare.Sicut çr panetn ßtcmur alicubi adunt trare: Vt enim petra corporalis,firmitudo eft innitetu^ tis,ita cr Chriiius credentis ftrmitudo efl.

A N T IS Y N. No« oporfefcdt ms hoc argumentif premi,eô quod olienA citando dixi.tn hac locutione pe tra efl Chriflus, quod petra ßgnificet Chriflum, primti poflulabat argumentum, quo ego flrè libeUum meu ex* ordiebarjab infoelice itlo Lombardo, ut iUius uerba ci» turemfldeliter.Si non legitur.io.difl.4.lib.Qjiofddm itA aßeruifle. Hoc efl corpus meum,ßcut ApoHolus dixit^ petra erat Chriflus : infldeliter citaui, deinde A ugufli^ num ad Euoidium produxi teflem,m hoc quod flgurlt;s re rum,nominibus rerum appeHentur : dicit enim.

Nee moueat quod res qu£ßgnificat,nomen eius rei ac* cipit quaßgniflcat. Spiritus faniîw diiîus efl corporalt jfecie

IOANN. OECOLAM. AVTHORE f^ccte tanijium columba defcendijje, man/iffefuper eum.Sic enim petra Cbrijhis,quid fîgnificat Chrißiim^ si h£c non inuenitii apud A.ugujlinutn,iterum 'mfideli^ ter citciui.A.dh£cßo' petram tropicum nomen dicere, hoc efl lt;i genuino fignificato ad aliud tranflatumfld iux ta ueflrumfermonemdicerem,nelt;j; enimChriÜM,fen ßhilK petra eß: per guamflgnificatur. At proderit uo^ bis,ut Mticinati eflii,htec aliguanti temporis diflènflo, ad maiorem in cxcutiendis flripturis f ilUcitudinem, ct propterea lt;juia hie ualde urgetis^enarrabo nbsp;nbsp;ego lo^

cum iflum Pauli,ey common^rabo,fiquidem dominm aftiterit,nihil abfurde fequuturu, fl petram corporale faxum dixerim,?^ is loquutionis modus feruetur. '

DicitigiturPaulus Corinthijs. Omneseandem eflant fliiritualcm comedebant, ey omnes eundem potum flgt;i ritualem bibebant,bibebant enim defliirituali (ju£ iUos comitabatur petra.Petra autem erat Chriflus, fed plu^ restUorum non approbauit Deus, proflratifunt enim in deflrto.lt£c autem figur£ noflri fiterunt, ncnosfl^ mus concupifeentes rerum malarum.

Paulus ut ad componendos fliiliofos zy arrogantes Cormthiorum animos,à facrofmélis fymbolis,loquen^ di argumenta opportuniora haberct,uiam flbi parans hiftoriam notißimam, et maximis miraculis orfenflbuS fcaturientem,flbiq; feruientem plurimu,producit:pri» mum itaq; hifloriam texit, deinde ex eadem, illos, imó nos omnes erudit, Clu£ ad patres attinent tria dicit :

L

ANTISYNGRAMMA AD SVEVO?.'

MfTtit enim primum cdriuli populo,carndlia bcneßcüt pr£ßita.Deinc{e,quomodo per iUa nMnuduiltu fùmt,ut deo ßderct.Poftremu/m, quomodo ij qui beneficijs tan^ tis noit reddeba ntur melt ores, fed increduli nMnebantj f« deferto profternebantur.

ïtaq^ prmcipio dicit, quod omnes ijfdem diuinis raculfs fiter int aliti, quod omna qfdem ßbi benefieqS dluitM uirtus demereri üuduerit. nbsp;Idem enim »Mnnd

omnium erat,erßmiliter ex eadem petra omnibui pro fluebat aqM,omnibu5 eadem menfa diuinittn adornata fiiit,princeps non uiäitabatlautius,nec priuatuipar^ tim. Qui multis bonii operibm abundabat er uirtuf tibmprieeeïlebat,non amplim coUigebat in i/iapluuid mirabili,quàm populäres alq- Etiam uereimpios deijl nonfiutimabarcebat ,fedßcutfolem fuu fuperbonos er ntalos oririßcit,ita er omnibus citra difcrimenplit ebat manno,, er manabat aqua,unde dum dicit oti-NES, /itt/c tota multitudine fermo,ttautnecnwlie res nec pueri excludantur.

Deinde quando inquiteandem efcam, eundem pof tum, no efißcienda coUocatio cum nobisßcut quidam cxponut,qd’eandé, qua nos,cderint, fed inter ipfosfit comparatio,utefcaquà lAofe manducarit, nec Chore nec Abiron,nec mulieribm ßt denegata: nam nißßc in^ telligas, hifloriam no bene texes,tametß quomodo eun dem cibum cum patribus eßtemuf,ß’iritus poiieafugf gerit, nec erant qui dicunt cibum /fiiritualem.i.ani-nue nobis

•toANN. OECOLAM. AVTHORE

mlt;e nobii illisq;fuijje communein.Vltra dumdicit Jpiri tudlein efcain,Qr Jpiritualein potum,non uult quod nd turaJpiritualef ßterml: cfca or potiu, UAm tales,frimli ca corpora no pauiffent, fed ideo jfirituales diiti funt quodfiebant pergratiam jfiritus hoc eft dei, qui tUos ducebat, quemadinodu mfra dicitjfirituak corpuf refurreélurum, fo quod corpus ftiiritui non reftflat à quo regitur. Manift/lum enim eft, quod non omncsco-mederint cibum animte^adhierendo diuino fermoni, ad qucm tanquam ad brauium in hoc ftadio currere opor^ tebat.-omnes.n.currebant, fed ex Ulis omnibus multi de ficiebant.Vndc Paulus fubdit,qd’pluresillorupro~ jlratißntin deferto : erantq; cr tunc multi uocati, fed pauci cleélûedebant igitur omnes idem mannA,qd’ditii nitusfuppcditatu,cr ita ftgt;iritualem cibßfedadmodum paucis interim Chriftus erat manna in cordentam pgt;lu^ r« non approbauit deus, quos rejirre oportet ad illos omnes. St igitur non approbauit cos,non comedcrunt efcam ftgt;iritualem.'Videtis hic,quomodo efca corpora^ lis poßit efte e:}' ftgt;iritualis.î^am ita idem corpus tto ftru corporale,in rcfurreiiione fitturu eft et /ftiritualc, atq; adeo itaftgt;irituale ut coftet refurreólionis ueritas.

Et ftc pofteafubdit de petra,qd’ßt ftgt;iritualis,quä=‘ uis natura fcnßbilisfüerit,Proinde dicit, bibebant ante deftgt;irituali,quteilloscomitabatur petra,hoc eft, id be neftcij fluctis aquee eliciebat eis diuina uirtus ex pctra, qua uerbo deifubdita,pftrebat,qd'na/tura no habebatt

L ij

ANTISYNGRA MMA AD SVEVOS

Habcti-ngiturquomodohicuocct cibum, potu qt pe^ trant Jj)iritudleni,tmdc ctiam no difficile cap'witts, quos ntodo petra iüi populo comes fùerit: neq; .n. adhuc ab bifloriadifceditur. Comitabaturenimhoc modo, quid àfdxis,aqua,ilUsperdefertivm nondefiebat,quie nuUtt 'mErcmo comparuif)et,ni(idiuina,betKficentid fiùffiet fubminijirata, neque participium xKoÄoudii'qxQ re^ fpicit ad fequentia tempora, ttnde focliciter cr perjpi^ cue uertit E R A S M V S nbsp;nbsp;nbsp;iüos comitabatur. Gr((=

phice enim miraculum ob oculos ponitur, quod aquant à Petra DeiM illis comitem ficerit, èqua profluebat.

Hucufqsinirabilium beneficioru/m narratio. Poflea fubdit, quomodo carnalis populus per illa erudtttu fit, utdeofidat,dicens: PETRA AVTEM ERAT C H RIS T V S.‘ dicere uuït.Petra illos tanto beneficia feruiensducebatadChriflum,hocefi, addeum cognos^ fcendum t^rdiligendtvm, atq; ita fignificabat chriftum, cr figura erat Chri/ii, namficutfolidumfaxtvm,natu raq^aridum aquamfctdurit, ita deits quifortitudo ac propter firtitudinemfuam tropice Petra dicitur, uber^ tim bonitatis fu£ donaimpartitur, cuiuiexceUens uis fierilis uidetur,quandoquidem perfidem feilamur ed qu£ non uidemM.Ham hoe etiam mediocriter fiiiritua,“ les affèquebantur, quibus adhuc opertanea erant my* fieria Chrifti, quod eins corpus iudicio omnis populi, fiertle,percutiendumàlVlofaico efjèt populo, ut e^e^ rent nobis aqu£ ad purificationem, O' ^td refociUa^^ tionerti

IOANN. OECOLAW. AVTHORE.

tionem animdrum no^raru. Hoc cnim pleriq; Kcfcicr!^ ^uod nobis reuelatum-Erat itatj; Petra ilia qu£ Picdago gusmifericordiiedei, fenßbilispetra, neq; opusefl, ut hie tropum conüituamus,uel reijeiamus in petra- Nam ad illam Petram, iuxtahifloriæcofeguentiam Paulus re J}gt;exit : potuiflet alioquin aliunde Chriflo comodius da re Epiteton, reijeietur autein tropus in Chriflum.Nam Petra eratfigura Chrifli-

Ater- hoc uerflculo fubdidit hiflori£expoßtionem,in ^uiEfl reéle flgnifleatiue accipiturthic uereor ne quidä iuobis blafpheini£,ante fine orationis nos arguant, et dicant :Qu£rfl iliatemeritits,fàcere ex Chriflo flgura ChriHi^ Sed placidos ac dociles minimcîj; contentiofos Chriflianos effle decet. Nam ChriRus efl Chri^us,/icut CSquot; corpuseflcorpus,uerum poflulat fermonisratio,ut lateat tropus uerbo in Chriflus,nam licet natiuä flgnifl cationem retineat, non tarnen de diflgt;arato[ubieâo di= cipotefl, niflaccerfataliguidnouum,ut tropicumui* deatur,et ipfum deflnat efle pr£dicattvm, unde dicimus Petra erat Chriflus, hoc eft figura Chri^i : Et pdni« eft corpus, id eflfigura corporis,^^ manet Chriflus Chri=gt; flus,cr corpus corpus,tantum interpretamento tali tarditati noflr£ confulendum, ut rei ueritas innotefeat, Breuiter nbsp;nbsp;re^le dixerit q^uis, Petrafignificat CbriftS

Ndm cz hoc loco exponuntur pr£cedentia, O' Cœ= K4. iÜis uerbis: Hoc efl Corpus,myflerium detegitur, uni tis autem [cire unde h£c fiduciaf nolim ,n, did, multo ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L tij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

ante m minus eU'e,temerarius in fcripturis.

Audite igitur.Paulus ipfè me animat,dicens : Hier tem figure noflri füerunt:de quibus loquituri multa ent enumerauitjuempe nubem,nMre,Mofen, efcam,potutgt;t cr petrüf De hts Paulusunamrem imterprea tatur cr dicit : Petra er at Chrißus,qudß dicat: Vis fei’* re quidßbi ilia ueîintf unä rem aperiam,unde alia quo queexpendas or cognofces. Petra enim erat Chri^us. Eece quia fubiungit prteceßijjeßguras,neceße ut petra figura ßerit: ey cuius dicitc obfecro^ D(cdt nomine no firo Paulus.Petr a erat Chriflus,hoc eß ßgnißcabat Chri ßum- Obßcura erant omnia, O'ignorata ßißent, quie nâ illteßgur£, i!:y quid ilia miracula m fe continuißent, fed oenigtna dijfoluit Apoßolus iUe dei,?^ in denfa ca^ ligine lumen accendit, tmdenunciUatolumine, appa* ret,quidßt mare,quid nubes or quid manna: utßcut de Petra dicimus, quod figura fit Chrißi,ita ej‘ de manna, quod manna fit Chriflus,hoc efi figura Chrifii,çr de nu be, ey mari noUro differi pofièt : fed c£tera quodam» modo adumbrabant etiam externa noflrafymbola fan* £la, qu£ facramenta dicimus. Petra autem ad Chrißuitt attinet,qui efi fitndamentum £dificationisfirmißmtvm, quod nee port£ infirorum expugnabunt,zy fins aquafi rum uiuarum perpétué featurientium,

Perfiicutim ne nunc, nulla temeritate nos ufos, CT non tam male propitios fcriptur£i' Nonficit ad infiitu^ turn noßrum,ut multas infißanws, quo nam pado inobe dientiam

■ IOANN. OECOLAM. AVTHORE âientidm cr incredulitdtan eorum, qui Ù atrttAlibtM be neficifsiwnerudiebantur: profequitur enim Paulm ftlu ribu^uerbis cr hißoriis,quibia noseniendet, zx qudlis niMc populus e/Jedebeamusadnionet, nc periclitemur ficuthi qui 'm deferto. iJißenim fummdquæ per Chris fium hdbemus beneficiu, cr qu£ proprqs facrameiitis commendatd, ita entendent, ut deo ßdamus er propter ipfum mutuum diligamus, fitturum, ut Sacramenta non folum non pro/üturaßnt nobis, fed cr maxime res os conftituent : tanto grauius pumiendos, quanto per si fidiusù Chri^io eruditifumus. Vtdetis numc,quomodo abfurditatem ejfugerimus, crno tarn miferabiliter lap ßßmus,feut nos deploratis, Gratulemini igitur,ßami cl ueri eßis-

SYiil- Et ut panis cibat corpus,ita cr Chriflus ani mam pdfcit: fed'm cœna alius fit panis, uerbo domini fanâificatus.iJdmfi in coena nihil aliud efl panis,quant ßgnum corporis,quid opus efl panis fanélificatione,aut à comuni ufufcperatione, quandoante fantlificatioa nem idem fùerit^ Et Pdwlt« cum in Corinthijs de P E= TRA lo^Mi’tMf, nondecorporali, fedde fliirituali in teüigit. Id ^Kod nemo, locum diligenter cum pneces dentibus confirens, negare potent- Biberunt quittent pfrtrej defaxocorporali,fed eo loco Paulus de flgt;iritua^ lipotudiflerit. Inquit enim,BibebantdeJfiritHalieo^ cofequente Petrlt;{.HMJc, ». Rfg,»i.DomtfJiM petra mea,

L iiij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS dominui fimMUKutummeum-Etin Zacharia, Ego cro eis imruf ignis.^um nbsp;nbsp;his locis inteIliges,'E.fl,pro (tgf

mficat^ At poßuUtfemutnis habitus, ut tropwm in pe» tram çr murum reijciamus.ln his enim locutionibus, PETR-AerMVRVS, è noaitu, ßgnißcatione in tranflatitiam dimota ßmt:Sed non ßc in baclucutione, HOC ESTCORPVS M.EVK,fieripoteß.Sit quidem corpus in fud nAtiudßgmficatione manet.

ANTIS YN. Inccena fit alius pants, or nonfit alius.ldem enim ejl qui antea,et nuüam alienam materi am in fie recipit: fed alius e/l ßgmficatione, ubienim no celebraturpaßionis memoria,panis ad ßgnificandfi comendatus no eil. Pr£terea no eft cane dominice pa nis, ubi no propter Chriftuconuenitur : unufquifq; ait Apoftolus,dum efmt,domi edat et bibat:de hoc rejfions nbsp;nbsp;(

di in fermonibus apologeticis.fJ^inime enim pro comas itipane hunchaberi uolumus,eô quod propter euiden tern ßgnificationem zx rei furnme commemorationent confcilaneam fcimus mirabilem/fiiritus fandi operas tionem, dum mors domini magnifiée ea hora per talia fymbola fideUbus annunciatur. Ceteris obiedionibiu iamfatisfidumefi.

SY tit G Age percurremus fcripturam,cr corpo« ris ßgnificationes indagabimus.tHunc enimjfiiritus fan dus,eo utitur pro corporali corpore: quot;Vt Efa. ro.Corp? metidedi percuticntibus,^c.Luc.i4-gt; lioninuenerunt corpus dni infepulchro. î^unc uero pro corpore metas phorico.

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

pborico,^intK4ft,«eI EccIeßt(.i.Cor.t f.SemitMtur cor» pui anit)Mle,refurgetß!irituale.Ephe.4. Vnitcorpuffit mtM Coloß.i.Pro corpore eiiiS,(id’efl eccleßa-Pro figu» rauero corporis nufqreperimus.Iam wi hac locutione^ HOC EST CORP VS MEVM.-Corpiß,nec pro ali,nec pro eccleßa adcipi poteß, quado mox fequdtur, (XyOD PRO VOBIS TRADITVR.Ne^ n.ßirituale corpns,neqi eccleßa pro nobis tradita fut, proinde nunet corpus infud ntHtiiM, ßgnificatione.

ANTI. NoiWrt corporis domini,ecckßam ufurpa» re pro facrdmento corporis, oflendunt ßri omnium VETERVM DOCTORVM libri,^'oßendü ithtd Augußinus inepißola id Bonißciu, nee tame pro» pterea negamus Cbrifli corpus e/fe uertt corpus,licet no dicamus eße wt miteria panis.Cieteru,quu hoc modo lo quendi.i.tropo mußtatiori,fcripturdm interpretamur, qult;e illttneceßitss,ut alio loco explanatu ejje oporteati quitm per fidelißimam analogiam perferutari liceat, Qjiot fu^t uerba,quie no bis in fcripturareperiuntur ? Qaot item,qua: licet m multis locis occurra nt, fed quu amp;o7i.vlt;rH/ji«ßnt,inuno ßgnißcato, mî uno tantu loco fi unt obuiaiVerutamen hic no eft ut latebras qult;eramiis, fatis maniftfte mterpretato eft Chriftus ipfe,qfubdidit HOCFACITE IN MEI MEMORIAM. Qlji bus uerbis nofolum ufum rci, fed rem ipfam decla* rauit. Etenm quod de Chrifto diximus paulo fuperius quod per petram ßgnificetur, or ita interpretari fine

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS periculo liceat^pctra ejißgura Chrißi:^^ nihil decedst dignitctti Chri^i, ita er nihil 4 corporis ueritate dcpe^ riturum efl, ß panent dixeris eße figura corporis. Nant licet nomen figura ad pradicatum pertineat, uis tarnen figurandiuelfigtiAndieft inipfoßubieilo. CXtfii enint panis ßgnum efi uel figura, propter inflituentts uolun^ tatem,reile degenere fuo pradicatur, ut panisßtfigu^ ra : qnum uere de corpore ut difigt;arata non pofiit.Hoe facile colliquefcit er in alijs expoßtionibue. Et certißia mti tä in Epijbla ad Cortnthios,ubi dicitur, Petra erat Chrißiis, hic 'm coena, rei quagerebatur er feruatta dacommendabatureßße expoßtio. Caterimt,quodcor’=‘ pus inßui, natiua ßgnificatione maneat, er nihil tropi ddmittat, hoc eft, quod probari oportebat,fedfemper in etmdem impingitis fcopulum, petendo principi» um,

SYtJG. Porro quod è .n. cap. Exod. producitur 57 ESTPHASEDOMINl,noflrapotiusconfirmât, quà)nconueüat.îneaenimlocutione,nec EST pro ßgnificat necphafe PRO FIGVRA PHASEex poniab humanatemeritate debet. Siquidem figt;iritusß“ bi ßuoru/m uerborum mterpretationem uendicauit,eant gloriam carni non largitur. Et quemadmodtmi Paulus ait: Nemonouitquidfit'mhomine,niß figt;iritus homi* nis.lta quis melius feiret, quid per uerba figt;iritus intellis gatur,nißipßeßgt;iritus i Pro'mdeOecolampadi doflißi ' me,fine impetremusàte,ut Phaße non iuxta [omnium.

IOANN- OECOLAM. AVTORB

Jf J ittxtd jjiiritui fententiam expondtnus, qui non. pro pfo uiâimd phdfe interpreMur,Ka ent fcri ftum e/iineodemExod. cap-tz. Cumdixerintuobiifia lij ueflri, qu£ e^l ijh religion dicite eii, uiilimet pha^e Domini efl. Vides fliiritum optimum fuorum uerborum intcrpretem,phdfe nonprofigura/edprouiiHma phi fe exponeref utfltfenfus: Eflenm phafe Domini, hoc eR, efl uiilimdphdfe Domini. ^Jeq^enim uiélimMno' figurant idem e/fle dixeris, nifi flrte cum flgt;iritusdicdt^ Chriflum eflè uiétmam, Chriflum figurdm efle inteUi* gM. lidm quod Zuinglius inquit h£c uerbd : Eft phd^ feDomini, eflè rdtionem eius, quod mox prtecedit, cok medetis flßindnter,fitcit nlt;e dicendo,ut nihil diedt. Ergo efus flftiiidntid fuam habet rationent, priecedena tid uero nuUami Qjfld igitur efl, erit dgnui abfque KMculdjin una domo comedetis,fanguine poHes inun=gt; gdtif, renes ueflros accingetis, cdlceamenta habebitis inpedibus ueflris hlt;ec rdtionem non habebuntf Sedprobiusac uenufliui Mofe feipfum interpretatur, qui phafe dd totam religionem dgni reflrt, non ad pdr^ tern. Amabimus te Occolampddi humdnißime, ut diligenter confideres er tecum confiras, quid fiquamur, cumàueflrdfententiadifceddtnus. Vides entm cldrif-fime,erdt,in oratione. Petra erat Chriflus, er phafe, pro ueilra ratione conflare prorfum non pofle, iam/t ruant firrcie, atq^dhene£rdtiones,num tota cdufa doet lifiiflicionecdrebiti

antisyngramma ad svevos

ANTISY. ’Benediiluidominutjfomniatorerdi Cr ïofeph,cr nonfolum fomniator,fed ah'enomnt fbntniorumßxliaßimui i'nterpres,fcio enim,(iuem acu leo ifto petdtis. Satis crat acerbimt, temerarios uocari, ^temur nos ejje carnem:fed quid ultra? non fumits er imago dei? non fivmus er lt;t Chrifto redempti? Sei* tis pradiilum per prophetatn, quod et caro uifura fit. quid 05 Dom'tni loquutum,cr per alium, E^fundam ritu meu fuper cartK, erfomniabunt feniores ueflri.De nomine Phafe Theobaldo noftro rej}gt;ondimus, neque opus eji, utrepetam, neq; Zuinglius ßbi, imo gloriie uerbi non deßiturus. Tantuhocfubijcio, quod neq^ ilU uerba rigide recipienda ßnt.Eft auté expoßtio ßre ea* dem quic in coena. iion.n- de iüo agno qui tune immola batur,fed qui à poßeris,imntolandus, ßlijs fermonë iüu comendat.PronomenHebraieum permittit, ut adreligionë reßras,er res ip[a reelamet, ne ad diem exponatur,fedagnuseßPafeha, ideß, Viilima paßbie Domini,id eß,memoriale er figura Pafehee. Proinde ad huenihildolifuj}gt;ieariuosoportebat,neqi ruit aliquid ex his,qult;e diximus: No euramus pr£eoees triumphos^ S Y N. Sunt qui non nihil roboris fult;e fententi^ adij cere uidentur ex Gene .17. ubißc legitur : Erit paëlunt in came ueßra,mfixdus ßmpiternu.Circuncißo aiunt, padum feu fioedus uoeatur, ewm nihil niß foederis ßgnu fit.Ita enim fcribitur,circueidetur ex uobis omne mafeU linum,ereircitmcidctisearnempriepucq ueßri, utßt inßgniem

tOANN. OECOLAM. AVTHORE

in ßgnumfaderii inter me er uos. GratieU dgimui tibi fände ßgt;iritm,qui tud fronte tidperis,quid per pdäum uelfœduiinteüigds- Ndm cjmm antea circumeißo padu e^et uocatum, nunc padißgnum dicitur. Anßc de cor porc Chridi difcrtatf Cu enim Chrißus dixi/fet: HOC est corp VS MEVM.N«po/ïflt;td(idiÏHr,Mt/ït ßgnu corporis meit dtboc maxime oportebat in re täta.

A N TIS Y N. GrdfuîdWMît er geflitis, guodßiiri tus fandusexponit : redegratulabimini er ob hoc, qd! interpretatione ifti, adßmilia facrameta deprehenden da pateßda. ßt uia.Sane in coend ßqu£ßueritis,fa^ tis difertut eflfpiritus fandus,ij(, qui dociles uolut effe. Nam licet non dicat, hoc eß ßgnum corporis mei, dicit tarnen : Hoc ßcite in memoriam mei. Et per Paulum: Qupties cunq; manducaueritis panem hunc, er de ca~ lice hoc biberitis, mortem Domini annunciabitis D Oa NEC ueniat. Dicit item de calice, quod ßt nouum Tc ßiimeiuum,fed de hoc inßa.

lamß circueißo déclarât fententiam Chrißi de pane cacnie,ut rede dicitis,Et eß circueißo non nißres exter na atq; plané tranßens accidens er adio, que ßgnu/m quidem altcrius interne adionis, fubßantialiter autem adio eße nequit per quamßgneiur er ut talis ßt ctr=s eiieißo, quäle ßt uerbu. Verbum enim non erit proptea ria minus ueru,ßßgnum nonßt ipßrni qttodßgnat,imo ß eßet hoc quodßgnat tarn non eßetßguum-Rede igi^^ turernospercorpusinuulgari fermone facramentii

ANTISYNGRAMMA ADSVEVOS corporis dicimus, nbsp;nbsp;pie interpretamur fuoloco cor*

pits figurant corporis.

J9 SYN. ScdnecPrfKlzwJM^^ftfXcorporfjCorpor^ ßgtM ficcre,inquit enim, no dijudicans corpus dni,na ait, non dijudicans figurant uel fignu corporis- Porri circumcifionisratio uel omnium maxime déclarât, feit tewiam noslram, into Chrifti, de pane cœn£. Eft enint circumcifio,e^paólum erftgnumpafii, quando nofo lum carnis prtepucialis auulfio fi't,fedey‘ habeat adie (lum uerbu-Quale igitur uerbum eft, tale fit, çr circu cifio Audi-DixitD E V S-Ego fum,ponant padum nteti tecum:quid padu eft, nifi promißio,conuentio, faedus quicergopromifiiofidaell Abrahei tiox fequiturs Eris pater multarumgentium, ficiam te crefeere uehe mentißinte,ponant te mgentibus,reges ex te egredien* tur ,ftAtuant padum meum inter meo'te e^c. ut fi'nt Deustuuszir feniinistuipoftte,daboqi tibiz^femini tuopoft te erc.E« babes padu,iam additur padi ftgil lum. Circumcidetur ex uobis omnemafeulinu zr circu cidetis carné preputij ueftri, ut fit in fignu foederis ina ter mezrte zrc.En fignu padi. üaq^ circumcifio ueri padi figiüu ed,fed cr ipfum padu uelfocdus uocatur. Quareipropterea quod habeat uerbu padi adnexum. quot;Vbi en'm cirewmeifio padudicitur,ibi non licebit inter pretari,utfit fignum padi, fed cum jfititus rejficiat in uerbu,circucifionent iuftißime ipfum padu uocat.t^ant quod pad;umfit,ex uerbo habet, quod ucro fignumfit, habet

IOANN. OECOLAM. AVTHORE babct ex Jjgt;ecie externdjta partis caen£ uerbum habet^ HOC EST CORPVS MEVM QVOD PRO VOBIS TRADITVR' Ex hoc uerbo habet fit corpus Chrifli, quod uero interim Chriflum adumf bret,e riAtura fw habct.Sicut enim partis pafcit uerttré, replet flDmachum,ita Chrifluspafcit attitnarn, animlt;e ci bus eft. Q^emadmodum petra,quia natura ftabilis eü or firmajgitur reSlißimc Chriftum delineat,qui eß omnium in fe confidentium robur,arx,crßrtalitium.

A N TIS Y N. Et tff boc loco in epiflola ad Billica^ num merttem meatn pofui,imà rtott meain, fed earn qutc ell fcriptur^e. Cieterum locus ille rtott exponit fym^ bolunt ut fuperior, fed indicat grauitatem criminis in^ dignefacramenta fumentium,redundat ettimininiu^ riant inßituerttis corporis chrifli quod pro nobis mortuum, fi /rigeamus in eiusmemoria, zy fymboLt quibiis beneficium comntetidatur,de/^iciamus. Qn^ adhereant his, anted expendimus,

SYNGRAM. Expefj£{(tm«iCr4liW^«odJeclt;t 4° lice, è Pau.ey Luc.citatur.Hoc poculum,inquit, N O^ VVM TESTAMENTVM EST, IN MEO SANGVINE,Mei per nteufanguinemC^am idemfunt ) Mir^mur autem nos,qua /route audeat quis in hoc loco _ woMiwM te/hmentum pro figno noui teflumenti interpre tari, penèdixi/femus, uiolare. Additur enim in meunt fanguincm,uelut expofitio calicis feu uini. Vtide enint cdlixnouunt teflamantu/mdicitur^an quia fignurm noui

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOJ.

tefhmenti eji ƒ nequd^uam, feä quia habet fanguinent noui tefluanenti-Da honorem fpiritui fanélo, zy fine, ut fuaper fcipfum expondt, id quod diligentißimc ßcit et apudMatth-cr apud Marcum. Nam quod Paulus nouü te/hmentum uocat. HocapudMatth.non (ignum fed SANGVIS NOVI TESTA, dicitur,fîcenittt ait, BIBITE EX HOC OMNES, HIC EST ENIM SANGVIS MEVS. Q_VI EST NOVI TESTAMENTI Clarioremnemterpretent defyderabisi An ad hue contra Eudngelißurum expoß^s tionem audemia ex nouo teflAmento,non fanguinem no ui teflAmenti,fedßgnußcere { hucadeedit quod Exo, »4. fcribitur. Mofefumptum fanguinem reßerßt 'm po pulum er ait:hic efl fanguis foederis erc.non ait,hie efl ßgnumfoederii erc.Sic Chriflus, cum'mpopulum fuum uerbo fl)argeret fanguinem,no ueterii fed noui tejh.mê tiadcepitpoculu/mdicens.Bibiteexeo omnes. nicest en'mfangnis noui teftnmenti,qui pro uobis efl^unditur. Hoc ue rbo ad poeulum dido, fliarßt fanguinem f'eun, nonßgnumeius'mpopulumnouitcftAtnenti ere. Nifi flrtc quisuoluerit fanguinem teflumenti ßgnumeffe, nonipfumteflumeutum, neminem habebit diuerfum. TeP:umentumen'mnouumefl, REMISSIO PEC« CATORVM, SALVS AETERNA, er ut mere. mquit,Dabo leges meas in utfeeribus eorivm,Ego ero eis 'm deum erc.VLuius teflttmenti ßgiü'omflmo mpe tratio efl fanguis, fed quiafanguis flgiUum teflumenti

IOANN OECOLAM. AVTHORE efl,an proptercanoncritfanguif fabßt,fatiguisenint quia Chrifli fanguis efl, nouttm teflAmentumobpgnat, V confirmât.Sic crpoculi dominici uimvm, quia fang UK Chrifli eft,igitur noui tc/hmenti obßgnatio crcons firmatio efl.

A N TIS Y. Pdruw abßißct quin à nwdeflia ueflra, tterba malto immitißima zelus ardeiis extorßßet,ami= ranùni fiontein noflram. ïmperiofo exorcifino urgetis ut dames locum fliiritui fanóloßnAmtK,fententiamfius am perfe exponat,cruix contineps linguam, ne uiola tore ptnguinis ac tejlumêti uocetii w uellem temperaretis aninti flagrantis ardorem,nAm ubi tanta obuolitant couitia,nefcio an auditurißtis ttel me excufiintern,ueldocentem. duidßttejhmentumtra^ âaui in epiflola ad Theobaldwm,eamßlegere dignabi mini, fiirtaßis nonomnino ßontem noftram deplorabi=‘ tis- Neqs enim Idarcum uel Matthlt;eum reijcio, fed per clariorcsLucam crPaulum,ußtato more,quo obfcura maniflflisilluflranturcxponendos cenfeo,modcüeau=gt; tf jrt er huiniliter auobii impetrare uclim ut unicum no bis teflamentumßt, er id femel obßgnatu in fanguine, tunequando in cruce ejfufus. Chirographu enim pec“ catorum noflrortim in crnce affixum : fanguis proprie non dicitur fanguis tejhjnenßniß quando teflnmentum obfirmat, proinde manifißim efl, calicem e[fe nouum teflamentum,hoc cH commemorationem noui teftamen ti,quod in fanguinc confinnatum e^,quod ß uoluentis

ANTI s YNGR AMM A AD SVEVOS exponere nMtiifeflviper obfcuriores Marcum cr Mat^ thieum,cr nonadmittmmitiores expoßtiones, pericU lum eft ne remißio gt;tem 'm calice coftituatK, nbsp;nbsp;fuperflua

ßtfutura ehrifti 'm crucemors,quod fatis fcio quam annuetis.Eft fanguis teftamenti in calicef dicite, quant ob cauftam^utteftamentumconßrmet f’ eudcuabi^ tur ergo cruds gloria maxima. Quid igitur reliquumf utcommemoretur efte ßnguis ad teftamentum pertia nens. Atqui corporalis pnefentiaadhoc nihil confert: quod memoria fangumis prlt;eftat.Bene confeitts mihi ftvm, DEO PATRI fit gloria, me non in maloft)i^ ritu audenter loqui,uinum non efte fub/kintialiter fang Mneni,fed fignarc nobis fangutnem.

Potto perpffmzw lapfus uefter non probare,quod et probafte uideri uultis, o-fideogratum foret acpofiibi le, maxime ueüemus. Ndw fcoc non eü probare, uera bum accepit,poßidetfanguinem,habetfanguinem. Nfino Kobw ex nouo teRamento facit fignu,fed uos eo propendit is,ut exfigw,nouu teftamentu ficiatis-NouH teftamentunouutefh‘^mentumanet,ficut de corpore,cr Chrifto ipfo diéium:fimiliterfanguis teftamenti, manet fanguis teftamenti, fed in expofitione uerborum, dunt manet in fua natura fanguis,tropum non reftgt;uit,ut dica lurmonumentum teftamenti. tarn quodMofes di xit, hie eft fanguis foederis,nihil contra nos .t^am fang» uis Christi incruce fanguiseft tcüamenti,'mde enim 1

IOANN- OECOLAM. AVTHORE

^ij^erfa (imthyfopofpiritM,corda fidelium. Et /?cHt infdcrificijslcgalibusaj^erßoneiali£infanguinc,non fiti/fent fanguisfcedcrii, itd ctiam fi hodie nMxime haa beretur in calice, non pojfet proprie did teftamentimt.

fane fanguis fignum teflamenti ut conceditis, fed ^iutenu^ effunditur ,fuffidt enim teftamentum femel fyUari.

Teflamentum «ct’o zy fœdm apud prophetM inhoc primuminiiurutdeiif fltdeut noAcr,o-nos popuhu eiu!, cr propterea fcimuf credentes deum ejfe nobis propitiumcrf‘iluatorem,feddchisfatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

No« (tgit hie me malus error, niß prorfus ignorent Chriftum,quod in cruce patri per Chriflum facerdo f tern ßionte corpus ojferentem eyr fanguinem effunden^ temreconcilatus fum,ultra infirmis dementis feruire non libet, qute uerba habent ad ßgnificandum.

Admonere Cf tu eximia Contio, ut cogites teemn, numfitcitra offendiculum er clt;tftc uulgo fcribere dojs cere er contendere,quod Chrißus hoc uerbo. HIC EST fanguis noui teflamenti: jfarferit fanguinem fuunt nonßgnum eins in populum noui teflamenti.

Heu me miferum,quàm parum exaltatur gloria cruds apud iUos, qui iUam ipßßimam (è praidicaregl» riantur.

S Y N G. Sf d it fanguine ad baptifmi rationem ad= cedamus.i^ani baptifmus confepultura cum Chrifto efl,

4’

ANTISYNGRAMHA AD SVEVOS

Crregenerationis laudcrumf C^uid igiiur Jàdcmus rur fum ex laudcro confcpulturaßgntim laiucri regene rationisq;f l^aüemiis utfcriptura traâaretur fno j^irià tu, non noRra rutione aut inuentione, ne fub'mde to ayiofj TÛIÇ TTocri'/j Koîlaz^aJ?/j, impif ftoflra tente= rititedoili,adfuefcant- Tradanda funtdiuind uerbct c€H« timoré er tremore,neuiolatores exiftimemur.Pro. indequod baptifmns regenerationis lauocrumßt, quis meliui interpretabitur, qudm it qui hoc dixid Sic enint Pdubuferibit Tito; Saluos nos ßcitper Idudcrum rege^ nerdtionis. lam quare bapti/înum regenerationii laud* crum uocet, adperitfefeEphe.a. Hum quiaßgnwm ßd dtßc non Idudt animam, nu/m quid aquam hdbeatf dtßccorpusdumtdXdtPurgdt. Qtsareergo laudcrum dicituri Audi Paul, Chrißus dilexit eccleßam cr femel ipfum expofuitpro ea, ut iüam fandißcdret mundatài laudcro aqua per uerbum. Habcs hic apertif. baptifmu non propterßgnivm,fed propter uerbum,lauacrum re» generationis did er eße.

A N TIS Y N. Expof ;it opinor horum extremoa, rum temporum neceßiti^u, ut etiam inter admonendums ßnguliuerfuf,fuisfcommatismorddtiores ßdi, pro* hibeant,neledorfomniculofusfiat, iutiantenim €o^lt;gt; 'Âo'xlMmirum inmodum,nuncuidear fandum concul care pedibits, nimimm arnica luto fis,qui laudcrum re» generationis er confepulturam dixi ßgnd interna to» tionis erßpultura cwtn Chrido,quomodo Paulus Ro» tndtùf

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

tndnii dcpinxit ßaptifmum. No/j ncgo effe laiucrum re^ geaerationis, ficut Apoflolui dixit, fed iüud internum uolo. Spiritus fanâus enm eRgui regenerat, qui cr nwndiori aqua ucrbi, quodchrifluscordibusàpatre trailis loquitur :filij enm deifunt,quijjgt;iritu dei agun tnr, et loan.i.Ç^ui ex deo nati funt:folet autem id agere Jfiritus no raro ante externu bapttfmu,imà adultus ni= fi internum baptifmum fe ajfeqtnitum teftari uoluerit pt regeneratus,cum magna confcienti£fua: condent nattone accedit- Quid de cathecumenis dices, non dum per oportunitatein ad baptifmum admipîsf exclup ne funtàreg no deii Licetßnritu faniio agantur çjr arra^ bonem omnibus externis ftcrameiuis ueriorcm poßi^ deantf Illi igitur accedentes, numquidfccundo regene rabuntur^ Quod qwimgloria Jpiritus fanóliquern do norum fiiorum non panitet, non permittit, quid illi des efl,qu.im ut perfacrofanilum fymbolum,fuam interna beatitudinemacinunditiem tefleturi Noj Iolt;lt;n»cf ƒ«= mus,^ inaquatingimuf. Quiinpiritu baptifat, fuo quando U'ult,Qr ubi uult munerefrngitur: tametphora baptifini multis nom'tnibus magis prxfeittem grattant ChriPipolliccmur.

Neqi urget adeo, quod Paulus fcribit Ephcpjs, Eccle fiam mundatam lauacro aqu£ per uerbum. tndicat enim Ecclepam audito uerbo credidi/]e çy obtempes ut in unum corpus coiret, internum baptip mum declarando, aqu£ lauacrum, magna in Deum p

M. iij

ANTIS YNGRAMMA AD SVEVO?.’ duciafufcepi/Jè.Iamcnimillâ fides in fanguinem Chri fli effufum abluerdt, ut teflatur loannes dicens : Sang^ uis Chriüi emundat nos db omni peccato. Videtitr hoc nobis e^e nurgaritM coitculcare, ubi nihil,uel fidei,uel charitati derogaturf

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SY N.Et^uid aliud nos de pane coen£ adfeueramufl

Non enimdieimiispanem, tjua fignum eH, corpuse/fe, fed propter uerbum: HOC EST CORP VS ME V M, ere- Nam mdiilione corpus, non eße tropum, iamputamus aliqua parte colliquefcit,folutisueflris ra tiombus de petra,Phafe,crnouo tejhmento. OftenfuM enim efl,quàm uiolente ac plane contra ßritus mgemf am ßnt expoßtiones ueftrie-

ANTIS Y. Sierrorem conßrmaterror,ueri^ tatemßubuertit, bene muniuiftis fententiam uesirant cr no^ram omnino fuflulißK,Sicut enim non eß abfq; errore dicerepanem eße corpus ChriHi, ob fidem in uerba qutcdam externA,ita O'ßiritum detrudi 'm aqua tanquamcirculummagicum meaßde, qu£ fuperßitio uerius diceretur, minime blaßhemia caret. Aut quart do tandan tempus probandi ea qu£ dicitisf Equident nihil uideo,quod aut folide,aut digne haâenits propo» ßtumßt, propter quod noßra eußiritu pugnare, ag^ nofeere poßimus, ut gloriari iuße debeatis, niß ßrte quiauobisnon fubßribimus.

45 SYN. Nunc alia profequemur,Matth£i.II. Chri ftusde

IOANN. OECOLAM. AVTHORE fitudeloanneait: Ipfe e/l HcUm. Scd quidfan ïodtta ttem idea tieliam uocat, quod rcfirt, aut ßgnet Hcli=gt; lt;(gt;nf Qwdigituradditur,quiucnturuie^f Venturui Ite efl HeliM iüe ahabitaf Nos inulto certius tn flcriptu rteflopon intendimiis Stmt enim duo Helilt;e; aber Thef bites Ahab régis ifrael ct'jyy^ovcq- Alter Helias de . ^uo uenturo pronunciat HJlalachidS Prophcta,capit. i. Cr .4. Ij loaiines efl, teflantibus etiamnu Chri=t fli uerbis,qui ait : Hic e)l de quo fcriptum e^.Ecce ego ntitto nimtium meum. Etpoflea,ßittibisrecipere,ip^ fc efl Helios iüe, qui uenturusefl, non Thefbites, fed is de quo M.alachias udticinatusefl- Sicutc ^dtthiei 17. Dico uobis Heliam iam uenijfe, cir non agnoue» ruftteunt. Proceßit quident loannes ante CbrtHunt cum fl)iritu gt uirtute HeliiC, ut Lucas tefludur : Sed hac occafione ex EA, non fades,reflrt. loannes enim re firt Heliam iüum Thefhiten : Sed iüe ipfe efl Helios, quiuenturiis efl, hocefl,queml!^lachios futurum efgt; feante ChriSlum longe antepradixiLPorro, quoiu* dido pro tu£ fententi£ teflimonio,ex Gene, arborein fdentilt;£ bom cr mali : pr£terea ex loanne, Eccc filius tuusdtaueris,nondumuideMUS. Namß contuleris uer bum Gen. cum uerbo Cana: d^ti^ Ä/aTratfu^u diflabut, ßcenim loquitur:

ARBORE SCIENTIAE BONI ET MALI, NONAB ARBORE, QVAE EST SCIEN TIA BONI ET MALI. Nrfm IN

M iiq

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS articulumgenitiui cafus 'ejjè nobismeliianoui^vln cct HA nihil eiufmodi dudies: tionenim Chri^tM m^uit, A.ccipite,comedite, hic efl panis corporis mei, fed boe eü corpiK men. £t quod loannesfilius JAarite uocctur, ne^i eü pro fjgnißcdt,neq; filiu pro figura filij fumpf ferii,quisunquim taler interpreter audiuit^

A N TIS Y N. Adhuc maiore ueUicandi libidine quàm cedificandorum proximorum fijidio nwramini i» c£terir tropis quor produxi.ïn quibur omnibur fatir ntif hi eritejfe tropor uelaliquo modo aUudcnter, neq; .n. omner ideo in medium aüati, ut per omnia quadrent: fed hoc confilio,ne cui mfolitum uideatur fcriptur£,tro por admittere. Et quo^nodo negare poteritis in nomine Eli£ non effe tropumi diüinguitir Tefiiten ab eo qui À Malachiaintroducitur, quemdicitir loannem proprie lt;(nnoninEiiampo^eriorem,nomenàprimo The/bita tranfiatum eH propter uirtutem cr zelumf quid igitur abhorretis quafî tropur did nequeatf Simile efl, quuM non permittitir tropum effe,fiquir filium alicuim uocet eum qui non ell ab eogenitur. Quir unqtum tam fu^ perdliofor audijt cenforer ƒ Intollerabile cr hoc uide^ tur,quod dixiuocari arborem fcienti£ boni eyquot; ntali im proprie ; dicite an non uerum f Et «i Jetc quàm belle de ceat uor ojkntatio Hebraifmi. ^lt;!unquidego dixi arbo-boremfcientiant,utopur fitconfu!ereHebr£af putatii neuobir defire cenforer, qui tamacuti inmeir ne=» uis carpendir ƒ üunquid proprium ejl arboribur efièfi races

Us arboribitseduisinerat!' Qmdßnonerant fubcfl tropus, ßuHrd tam curiofe mdagatis.

S Y N. Noî folidiora qummns. Et ut uemmßtedlt;i 44 mur,ijs cmendicatis teflinwnijs malto infinnior,ac con^ tcmptiorredditur feîidueflrd ,ßcisenimproR.ethos rum more,qui ubi KsroX’. l^eç def 'Mt,conieéîuris fia mumunt,perfuadentcs ßbi egregie fe perora/fe, »wdo HOrt/j)KcolonbîM,KtcMîîq; cdufd probdtd ßt,oratiox nemfinierint.Tu nwx initio jèrèlibeüt undequaq^ corri dis,quicquid uel ßgt;eciem tu£ cdufe ßcidt: fîrmd poßu ldmus,contrd qu£ nee Satdn hifcere quedt, dliter enint rebus humanis dgitur, aliter diuinis. Ret huma n£ conieiluris dueuntur,cr fitlciumtur,qult;eetidmfi nonnunquuam ßliunt, ntinori dißgt;endio fàüunt. tionenim ingens clades efl, fifèrtunisnoflris corpora# libus defittuamur.Resdiuinte «.TroJ^ii^iQi,nituntur,ut certd fit fides noflrd, ne in udcuum curramus, ne in ten tationibusfuccumbamus.

A N TIS Y N. Qtüd mali eftfrdtres dilefii folidia ribus drgumentistempefliuasddhibere conie{lurds,de quibus nihil dubitamus, quin nec fidei nec charitdti ad^ uerfentur,ntmq idipfum uos inter concionandu dgi tist Rdmoneotroposfimiliaresfcripturis, crKosro» ddeo exdggeratis quafi blafigt;hemijs oppleffem fcriptu^ ras.Suntex iiobis, qui nec dures dudiendi hdbuerunt, etiam quum ojferretttur folidd or firma: mire dijfimu»

M f

antisyngramma ad jvevo^, tare guident norunt^or licet non habeant quid reßiolt deant, modo pertinlt;icia u'mcanc : quis dabit lÜvsßrma ßatisi ^iihil uideittur uobis tot nûracula qua fK}nitif oci ofe:nihil uidetur gloriam corporis Chrifti eße,utßt in ccelo, nihil uidetur carndem manducationcm zs“ pra=‘ fentiam nihil prodeße, nihil uidentur zy alia idgenus-Verum conßrantur mea zr ueflra,zr adhibito iudicio uideantur mßgnes lUa demonßrationes, qua unilio qu£ pietas fcriptores uos fcciti ponite Rethoricen imo nugacitatem,zr nulla per uos grauabor inuidia.

SXÜG, üam finge zr nos credere, panem came cjßeduntaxatßgnum corporis,hacratione perfiuaß, . qttod in Gene.dicatur arbor fcientix boni zr mali. Et ad loan!2em,Ecce filius tuns. Quid uero reßiondebimus Satanei ßobqciat ,filium hocloco nonproßgnofilij adcipi,nec in cana,ut in Gene.dici. Hie e/i panis corpo ris meisïam,utmaxime (idquod oratioms proprietas nequaquàm patitur)filiumpro ßgno filij acceperis, qtdscertum freiet ,ßc zr corpus adcipiendum eßei quando ut corpus pro figura corporis adcipiatur,non ßcilc in ficriptura reperies- Quis,ßita ficripturam diß cerpere liceret,prohibere pojfiet, ne idem alius fiiceret, in ea locuticne que e/î Matth.s. Hic f/î filius meus dile’‘ âus,ut fmfius eßet.Hic eflßgnum filij mei dile(li,quana do zr fiiasrationes carni perfiiaßbiles haberct, zr ^d^ huchodieàladeis nobis obijcitur,quoinodo homo pop ßt filius deiejßei

ANTIr

ÎOAKN. OECOLAM. AVTHORE.

ANTI. Quidßuobiiocciaeretur[BI FORMIDA VERVNT FORRUDANTES, VBI NVLLVS TIa M O R,^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tandem religioß effeifii,qMß uero nuU

lm infcriptura tropmfQjiîi lubetadificnre fuper hare gt;tAm,e^rcgij illuforesfSiccine oportet in eccleßa Chrißi di^putarefMultiis calamitates breui tempore accepi, fcJ nullam agriore animo audio,quàm qd’eô ufq- tragediä producatis,qudft noflrafideli manu duélione,eô tandem perueniatur ut Chriflü negaturi ßmtufilium dei, et peri clitatiiri,ne ßriaffefiliusßtfiliusadoptatiuus,et corpus, ßt phantajiicu corpus.Hteccine de mefentient,qui ut pa trcm ß ueneratos teßanturfAn non in promptufunt te fiiinonia,quibus perfidia ludaica conßndaturf Annon J^iritm gui docet clamare Abba pater, nobis intra cor teftimoniu dat,lefum eße ChriflufiliudeîfQuidadnos malediéilt;eludaica; gentisc^ecitas, cr perpetuum fcan^ dalumf I^os cruce non offendimur, fcientes,guod pater percrucem fthum glorificari uoluit, ubi uos docebitis perpanemßcglorißcari^ Qjtidmultis^ ß contendere iußum efi,eadem ratione contendemus,nulluufgult;im in omnifcriptura eße tropum, fed omnia proprie diila^ Quid tum reßiondebitis SatanafQui unit feruare ani^ mam fuä perdet eam:guia .n. alibi, proprie inßriptura pcrdfre accipitur, Angar mecum,cr dicam,ecce uer^ bum domini, faluari non poter o, niß perdam animam meam,hoceflnißniihi ipß mortem cofeifeam- Quod fi guis mereuocare uoluerit adlagueum properantem.

ANTISYNGRAMMA AD S VE VOS I non ciudiam,fed duerfctns talcm fcriptnrarum difcerp^ tomn dicnm : fcriptura 'iimo loco proprie loquitur, I periculumdnlm£erit ßuüo alio figuratm ferma ada mittdtur. En qudm belli interprètes fumus.

S Y N. Et myî «itrea.ßt coniedura. noftra, J}gt;irituf iüe nbsp;nbsp;i

fdcTdmdariuSyhoc Jpirat,hoc mdchmatur ut nabis Chri flum externum,uerbum externu fubripidt. Huius enint rei pulcherrimu numc ßgt;ecimen dat,dum quterere folet quid uerbum dei eß externuml No/inc ùterlt;t eß^ nonne fyllab.tsbdbet^i Litern ne er fylldba; nos faludrentfln propinquo eß ut dicat, quid Cbriflus externus eß, non ne homo ed? nonne caro edf Atqui cdro non prodeß, er maledidus qui in hominem conßf ts ßerit. Exhora refeimus quoties hos fdtdnlt;e délus cogitamus, nouimus enimeiiisconßlid,^:j'certu/melleum tdlid nunc domi fttic coquere.

ANTIS Y. Onerofdfunt,qu£defdcrdtnentdriond firoßiritu nonfolum fußiicdnuni,fed conieéldtis, er quum noffe uos fatdnte conßlid idéletis, non eß mihi difficile, ueßri ingenij candorem perßgt;icere qui tdlid mi bi opprobretis, fed ßredte funt dmicoru tdm inßrmoru moroßtdtes : folebdt er Chrißus dudire tdnquam dduer farius dei, db his quißlij dei non erdnt,fed omniu mar tdlium fldgitioßßimi. ciuidß me pecedtorem itd excia pidnt amicii siiri optimi,ßtdm comporta uobis fdtdn£ ntdchindtiones,et ßciudicatisde dinico crfidtreflgno /■o qu£ iüdffiiritiHim diferetioi quie Doélrinne probatio quemue

'IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

quemueuos f(tcranKntariumdicatK,cr cuitribudtif, fed quid hicfto f aduerfts me fcribiturjpfc petor,At me Ui Jfiritus quantum ad facramenta attinet, fcruilis per gratiam dei no eù,nec contentionum amans,gaudetqi tüis in utilitatem proximi uti, aq; elementii afcendere ad Chriflum, timet autcm à Chriflo relabi ad elementa, Inßpientiorfum gloriando^

Nihil periculiefl, quod docetur, ne tnortuæliterie aefyllabe magnifiant, dum modo id quod per illas figt;ia ritus operatur, non negligatur^ Jdolatria: autem doilri KA eßet, fi in fouis artieulatis er fcripturis, fubfiantia liter inefietraderemus, id quodfi'gnificaitt: cr quod de uerbisdico, de facramentis quoq^ licet, lîabent honos remfuum uerba,habent fcripture, habent erfacramé ta,adeoq; omnia queàdeo creata fiint,fed fi tribudtur eis,fupra id quodfuiit, non folum honefltora inde non fiumt,fed er antittunt id quod habent decoris,alienisq; laudibus polluuntur.Reóle itaq; dixerimus uerbum exa ternum. Uteris erfyUabisconRare erfignificando fu’^ urn abfoluere negotium. Porrè interna doélrina folius fft fiiritiii.Nonfruüra Chri^lus dixit,fe magiftrum no firum in cochs, qui fe fi uerbis uniret, non iüuc refiticea re iufiifièt. At nifiego uerba ueflra non intelligam uos tam craßo tenenùni errore,ut et uerbis ac fcripturis in modicum confiratis honorem, ertantumnonea anima tis : imo plus dafis, quàmßuiuificaretis,quod quum rea ftHitur, clanMtis in prof t«2«o ejfe, ut er Chrifii hum4

ANTlSYNGRAMMA AD SVEVO?

nitatcm è medio fubmoturi ßmia: fcilicet, eonfirre ii* eetcdrnêChriRi culitertl amp;• (Ï!lerttmento acuerbo ex^ tertw^ ^uquid iüd pro nobis ßmt pnßaf feder de car^* ne Chriftiß diamus : Caro no prodeR. MalediRuf qui ßdit in hominë : offendit ne hoc uosi er abhorretis uos ab bis di(lis,qui uerbi ter maximi pneconesf Deßpiaitt licet Hobis,no tarne fenfu Chri/iiano prorfuifum inß» piens. Et quamuis uerbi externi,uel carnis dignitati ni= hildcrogarim/ciotamêmAieflAtëdei ampliorë, quam utuerbisacSacramentis,organis noßr£falutis, na uta tur,m fe iUis nouo quodam modo uniat : neq^ id noRne inßrmitati neceffariumßcut uerbi incaruAtio. ëiagnu inyßeriuefl quod uerbuper quodßRa funt omnia ß* iium eße A.KO, fed eo nojira imbecillitas opus habe“ bat.Nunc autë agnito eo, dicere poffumus- Etiaß noue ramus Chriflu fecundu carnë,fed iam non nouimus,er à uia ut ad ueritatë ipfain properetur, hortamur. Nihil nosinuiaretineat, neq; .n. dominushocuoluit,alioqui carnëJuam fuper terra reliquiffet: fed tranfijtad patrë addeiijUt nos quoq; ätemporalibusliberatos prouehe ret.Porrößcut à carne qu£ fuper terrä olim er in coe» los translata, ad patrë tranfeundu doccmus,ita er ab externis alijs ad mterna uocamus,non quod iUa cotem“ nantur à nobis,uel inutilia cenfeantur,fed quod unotë pore efl utile no olbus prodefl-Nolumus, ut quis in uefli hulo domus moretur,at no propterea perueßibulu in“ ÿredi prohibemuf, nec inutilem dicimus ingreßum, qui

TOANN. OECOLAM. AVTHORE

ad progreffum cxhortctmur. Si conßlia Scttdnlt;e,ut dici’^ tigt;s,uobispigt;!itcognüa,gratulor. Qmiet precor deit, utaflm eiui clariiis uideatis. t^äßhoc cocedetur ülc in me quo nuncfupra modü flagratii, non dubito, ^uin bretti dcßruefcdt,no cnim, ut adagio ucflro utargt; Domifua boe cot^uit, ut perDoUrina noflram regnum ftMinßibiliat,ciuam ßntit ßbi ntAxime aduerfam,utpo te ueræfidei finceritate, cr tnculpatißimlt;e charitatis ueritdtefubnixa :fed nullu non lapidem mouet ut lucent neritatis,lt;jd’prohibeatPATER MISERICORS extinguat, ne regnü mendacij et tenebraru tyrannif de crefc4t.iioc/^irat,hoc mlt;ichinatur,uttotu mtmdü im-pleat idoHij^y quum bic cf illic in bif, cr Hits attari= but,inbuiui cr iHiuf uerbtsnuUusßtdetiS, deui tomen ^uaratur Gfcolatur^namcr nos einscognouimusin» ßdioi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no pro Chrifto,fed aduerfus Cbriftu flrue^

re eum certii efi: et nos pro Cbriflo [umus,qui ita Cbri flum dgnouimm docemus, ut quantotius dd patrent initidtos urgeamus, nee ob elementis mundi pendere patidmur. îJonfimttbiecgloridndidnimodiéld,fed co uitiorum moles immenfd cogit, ut prater morem, ßu^ dium noflrum non poßmu^,non pradiedre.

SYNG. NondttMiddpertomortefeprodit, fedß 47 pennipris,ut ex corpore,ßgnum corporis freiat, quid bldflgt;bemidrum nonconobttur^ Habet nomq; Satan hanc natur dm,ut longe aliud rece/Ju proddt,quàm pri tno ßonteflnxerit, ßcile nouitfe in angefli luds tranfit

antisyngramma ad svnvas

fortMre. No««f abuftde fatis hanc mulignitatcm, no* ftratempe/late,in populari feditione experti fumuif Fiiigebat üle mitio, eMngelio fe adßiturum, pMperes oiicribui fuK grauißimii kiuturum, nbsp;nbsp;in libertatë uin

diclt;tturum,meditans interim periurid,rapiniis,homici did, nbsp;nbsp;quid non nMlortvm^Sic j^iritmucrbam dominé

difrumpens, fingit quidem fe fyncerumfdcrdmenti u~ fum dodurum, ut efi uerßpeUis, fed aliud cldm tndchi* tiAtur. D o/et uerbum Eudn^elij eße retteldtum, fentit fui regni dißendi{im,proinde omnem mouet Idpidem tit primceps mundi nunnedt. Etenim non minima uidorio pars effet,ß pro corpore figurant corporii fubffitue^ ret,uide quo dono nos priuaffèt ƒ Nam cum uerbum dei dona nobis pricfentiaßcidt,de qua re pofi dicemus,non abre,hocucrbo.HOC EST CORP VS MEVMgt; fit nobis,cr exhibetur corpus Chrifli priefcns. Qjiodß uero Sdtame tantum licuerit,ut è corpore figuram cor* ports frciat,nónne pro ueritate phdntafma,pro re ffief ddculam inane, fubdituett tiec hoc fine contentusfefe contrahet,fedlongius pro^ediens tentabit etidmex pace,fignumpdcis, exremifiione,fignum remifiionis peccatorum,ficere.Na)n cum Chrifius Apoflolis pr^* cepit,ut pdcein optdrcitt domui,in quain intrarent, ctquot; tnifit ad remittendum peccata,nMiignus contendet, A'!gt; pofiolosnonpotuißepacem, O' remißionem peccatos rum auditoribus offerre, quando folus Chrifius pax fit O' remißio peccatoru,Neq; quis unquamuiderit Chri* fium

IOANN. OECOLAM. AVTHORE pW» apojklorü humeris äeurbe in urbeni, dedonu) in domum tranßtorteitum efje, fed de ijs rebui poflea.

A N r IS Y N. Bfdtof nos,qui quumßdein ac ucrita tein,{}aceinaceharitatemprtedicagt;nus MALA. OMNIA (tfc hominibui audimus. Eii qitam propitios red:* ditis iwbis reges zsquot; principes. Q«.'W nonfujfitiones il=gt; lis oggeritis Çquot; paru abcß,quin er feditionumcdufis in nos rcijciatis,eodem Jpiritu nos agit^ri teßdntes quo il he beïd de tuinultuu frees.Arripite tandem ex ipßgld:* dios,ut in nos irrtMtis,ßhoc efl Apoflolicum,ex lingua ucflr£ non funt gladijs Bicipitibus mdgis acut£, demit* titetandemè cœloer flilmina,,flnon conuitiaueflrd quoiiis trifulco louistelo nugisflintmolcfls,:flquident nMgiflratus ex angeli, uos clamantes non audiant ex nond'.im perflufum hdbent,nos chaos j^iritualiu,i7Mn^ ianarumq; rerum inueduros; confido autem mitiflimu Chriflum,m tempore ex principibus no flram innocett tiam reuelaturum, ut cognofcant qiiàm miufle talia no bis opprobrentur,uidettntq; nos non ejfe miniflros Sa* tdn£ ,fedchridi: annunciatores, non fomnionim,feii ueritatis.

Multis frtculis non efl creditum corpus Chrifli ejfe in pane, ex redeilßlituti im fide nunquam crediderimt, ex quid inde malifubortam imo qui myfterioru uim rede nouerunt,ex ipflfoelicius uixerumt, ex dlijs ual* de utiles effe fiuduerunt.Et qu£ ilia collatto,fi pr£tex£ turßnccrusfltcrdmentorum ufus!' ex qu£ infanus ple^

N

ANTISYNGRAMMA AD SVEVO?. bisßtrorad inpfniam fudm honeflunddmpropojuitf bJmite nbsp;nbsp;uosmultum laboraßii inreformando facrd»

inentorum ufu‘^Si igiturtum quis, uobii obiecijjet cldit dcRinas antiqui hoßis techtu,^, quds iUii gratie habuif fetisj Qjiidigiturntmcconjirtisarmatos ßrrolatro^ nes ^cummermi Eiungelio , foloque uerbo cru^ cis patientiapugndntc Dolet plané reuelatum Euan^ gelium Satan,cr magis dolcbit, etiam Baß impictatuM fuarumrcteäd,qu£ non cü infirmißimd\vrHT^p 7rA«û?i/ KfîwpyîûL,

i^osfdnè Chrßum non außrimus, nccj; corpus eiia phantaflicumßcimusßed illud in cælis ad dcxtram pit tris federe confitemur, qu£ dus maießss mfinities D£^ nwnibusnMgis horrenda eß, qiidin iÙa incarne dus co ßda pnefentiii:iinôhanc amat, iüamtremefdt. Etiam Chrißus in cælis noßer eß cum donis omnibus,priedicit musitem I ES VM CR V C fFIXVM: CrKcewd«» tein. Crucem oditd£mon,per quam deâus efl. b!oneß quod hic noßro nomine foüicitißtis,uel nobis uelplebi, uideteaut qudm noncareatpericu'ofa abominatione^ ßcere ex facrameiito rem ipfam, cr ex figura corpus. Etenim deemon imitari deum nititur, ut etiam ipfe ope^ rctur aliquid egregium : ueritatem enim in mendaciuM commutât ex figura corpus ßcit-

S YN. ^uncredimusunde digreßi fumus.Marûe inquisdidturdeloanne. Ecce filiustuus,nimirumcU'i ramciusgeßitre erc, En tibijpßrejfiondeiis, filius enim in hoc

rOANN. OECOLAM. AVTHORE in bac loaitione non in ndtiuofed tan/laticioßgnißcdto i'ntdligitur,ßquidcm ßlim cfi natura, filiui cfl cura, ß liuseü adoptione,efl cr ßliit! dodrina- At loaitnes cîî non ßt ucriK nbsp;nbsp;naturalis Mari£ßlitcs,cura obedis

entiaßliuieiuierit.lnhocautemfermone, HOC EST CORP VS MEVM, non ejße talc fignißcatum tranflaticium, fequentia ucrba indicant, cum dicitur, quad traditurpro uobit. Qucmadmodumßzy'inhac locutionc. Ecce pitw tuns, adderetur,qui ex te natut eß, proculdubio quad additur, ex te natut eß, cogef ret ßlium iam non profilio curie, fed pro natur ali filio iittcUigi,tale nihil did poteß de uerbo coi:n£, quod pro be per fequentia, moiiitum eil,ne corpui metaphorice aut translaticie adeipias,

ANTISYU. Bene eß, quod non omnia exempld i uobis exploduntur,utde clauibut 03quot; feeptro, ne om= ninoßißlra laborim- Sed quod exemplu de loanne, no congruere putatis f ttii priemunitum,eô quod no fequa^ tur, qui ex te genitut.At cotentiofo qui nuUat circum^ flantioi animaduerteret, nihil fatisonti/ßimueladditH firet. Quid autem ß Chriiltii pani dixiffet, hie eUßlius qui ex te genitut conu'meeret ne adieila particula, de naturali filio,quod fit ex panegemtui f quum mani fißum fit ßUum noneffe panegenitum, neq-filiumef:^ fequialterius ßiccieifit, nifi or crabrones cquorum filiosdicendos putetis. ttebraico firtaßis tropo.

Eft no» mitfora abfurdd uo! appréhendent, fi N ij

ANTISYNGRAMMA ADSVEVOS

pxnein dicatisfubslantidlecorpM,imó fexccnta ittcon» uenientia bic ditbith,ubi ïn Çiperiore exeinplo uix unS Cralterum.

Nf c eji per fe^uentia bic cdutum, quo minus corpus figurute dicatur, imó fequentia docent ac cogunt^ut tro pum admittamus.Nam dum dicitur,quod pro uobis da^ tur uel frungitur, certum e/l,pani non poffè con ucnire, [ed tantum corpori, pro inde panis efl figura corporis^ AutfirefidtMisnM,nßjJ'etpanis,illum crucifigi oportuif fet, uerum bic non urgeo uos cum papiflis. Non de ijs loquorqui propter banc eyfimiles cau/as, panis fub^ ftantiam deefi'e dixerunt,fed de bis qui bodie uobijcum confientiunt adefic panem, uolëtes corpus efiè domini, quamditi materia panis manet, quibus tarnen, beti^ Jfie ro,quod non fub/cribatis.

SYN Porrócz« acutusfis inadferendistropis,dili» genter cauendutibi fiiifièt, ne ibi tropumfingeres, ubi ncquaquam licet. Nâ tropu efie ais, in ijs locutionibus, qui minor cfi:, maior efi iüo,cr qui non habet, ctiam id quodbabet,aufireturab Ulo. Vide ne dumtropum ad» feras, nonfoluminfcripturam iniuriusfis,fed etiam in Chriftum pecces,fienim dumtaxat minor adparuit^nec reuera minor fitit, me/ititur Pfal .s- dicens: Diminuiüi eum paulo minus ab angelis, mentitur ipfe, Deus meus, ut quid tne dereliquiftiimcntitur zir Paulus Ephef. 4 .De fccndit in infimas partes terr!e,quidultrai Si Chrislui no fiiitreueraminor,fed minorem folum fignificauit, confeda»

IOANN. OECOLAM. AVTHORE eonfeéîdneum efl, nec eum reuera maiorem effe, nec re ueraafccndifle,fedmaiorein dumtaxat flgniflcare, ZT afcenflonem eimnonrem uerain,fed umbram folufliflgt; fe. Siquidcm idea adflendit, quia defcendit, idea exalta, tui eft, quia reuera humiliatuf efl,ufq; ad crucis morte, Philip .1. zj-Ephe,^.. Quidefceitdit,idem iUe eRqui a^ fcendit f '/per omnes calos ut omnia impleret, hoc illud eft quod ante dicebamui, Satanam moliri, ut ex Chriflo phantafnM,fl’eiirum 03quot;flgnumfticiat. Prlt;£tereaficon tenderis Chriilumeoloco, non de crucii humiliatione çrpatris dereliélione loqui,fed de hominum opinione, qua maior loannes, Chriflus uero minor £Üimabatur,re âe pro noflrafententia dixerii. Ham m regno ccelo» rum,hoc eft, négocia Eudngelico, duo tunc à utilgo co= men dabantur, loannes zr ChriRus. loanites ob uit£ aua fkritatem maior putabatur, Chriftus uero minor ob ß,= miliaritatem, qua peccatoribus etiam conuiuabatur. Proindefireflexerishominum opmionem,reuera mi^ nor ftiit, in hominum fcilicet cordibus,fln uero cum Io» dnne contuleris, maximusftiit.

AN TIS Y N. Potuifletis ^3 multa aliamitiuf inters pretari, zr fuccMiusremproponere, nifiuelconten dendo,uiriummearumguftum capere,uel oftentando eloquentie or eruditionis jftecimen pr£flare uoluilfea tis. Quid urgebat blaffthemiam innocenti mihi obtexe^ re,dum latere tropii conteflor m his uerbis. Qui minor eft, zzMior esl iUo ubi nam dixi ego, quod Cbrislus,

N lij

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS

dumtJXdt minor dppartiit, tU totfcripturii dd me con* umcendußt optai Dixienim breuiter minor dppdruit, çr expofuiefl minor, per dppdret minor ;cr pergiti^ argumetditdo qudß dumtdxatdppdruißedixißem- Ncc tîzne» interim negdui, quin fummd dbieâionem in fe expertiaßt per prophetam dicens. Ego dutem uermii fum cropprobrium.Quo locoßtdm honeßum et[dn^ Hum efl rixdri, ßcite uermein ex Chriilo.

Cieterun poHqudm Achillicos humeros uidimia, ßtt^ mini ipfl troptmi, niß non ßt trdnslaticid locutioßd dilt;^ Ho «ttAZq dd diHum koHlt;x n quid deduedtur, qud» le efl luxtd hominum opinionem eße tdkm. In cordi bui hominum reuerd flit minor drguitis, minor flerit, colldtione dutem cum lodnne maximui. O didleHicen, in pdriete uere piHm eH Leo,ergo Leo proprie dicitur, Leo efl piHia, non dißmilis efl or ifltt drgwmentdtio, di cituriuxtdhominu/mexiflmidtionem dppdruiße chri^ fluf minor, igitur. Sdtdn mponet hominihia,ut creddnt Chriflum fliße phdntdflicwm- AHum eßet de regno fl tdnlt;e,niß doUs flbtilioribus eßet inHruHm

SYN. vides rurfumnullutropum hie ddmitti pof fe, zr i« Mdtth£o non hdbens, non dicitur quid flgurd hdbedt, fcilicet ßdem^ LH eiiim [enfla, qui non hdbet (fidem) duflretur ab eo quod habet (hoceH,donti, uel nAturlt;e,uel dlid) ci enm qui fidem'non habucrit, nunf qudmbene cedent dornt uelinunerdDei. tAunia eH, cr donum, Lpifl:opdtia,idin qui fine fidc Epifleopatu ddmini^

IOANN. OECOLAM. AVTHORE adimnillrarit^aufiretur ab co, hoc efl, non proderit ei, non pnmoucbit ad falutein- Dozw enim nihil proflMtt, WAgis dutem obfnnit, citra fldem poflejfa. An cjuiapof ßdet carnis fapientiam, citra Jjgt;irit!imfldci,non «ere flt pienserit carndlitcr^ Spiritucjuidem non fapiens e^, fdpiensdutemreueracdrne efl, DinitiM quis poßidet citra fldem, an dumtaxat flguram poflidentii habes bit/ Bene igitur cum fliribui ageretur, qui hac excu^ fdtionepoflentfe a crude fupplicio tueri, fliuxtatro^ posueflroitudicirefponderent, fenonabflulijje num* mo^ li were poflidentibue, fed ab ijs f olum, qui uideban tur poflidere:fed quis non fudflemora per hos tropos ey cor am mundo, çir coram jjeo excufltretf Fi«gf e= nimciuem,ciui,latronis crimen obijeere, nonne fleaf lumniator iudicioflùatur, flcile pertropumfe excu* faturus efl, Cy expoflturus latroncin pro figura latro^ nis^

ANTIS' Et banc obieflionëextorfltnintirii phi lautia. Ita uerba medfonaitt: C^uo^nodo quis habet, quod non habct,mflquodflguram gerit babentisi à ne tninealiquidtoUitur,niflquod habeat,dum igitur efl nonhabens, quiaaliquidab eo toU.tur, dicitur efle ha bens.Certe Lucas capite oclauo,quod habet ita expo nit, quod non uidetur, nj ôç p.H ‘ a/'ono ’ixip, KfäHqtTotiKTT ànToi/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Eccf units

Eudngelijb, dicii, quod habet, poflerior exponit, quod uidetur habere, bieque confeqnciuia textus

N «lij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS approbat uc/iram expoßtiotKm.Namdc diligentia dti tendendi uerbii dei loquitur,eo qd’ pr£cedit,qui habet aures audiendi audiat. Sut enim duplices auditores,pri» mi qui diligenter çy attente aufcultant ey dif :ere non erubefcwitjhis audiendo fcicittia augetur,ut fapiens di cit.A^udiens fapiens fapientior erit,zy 'mteüigens gu-bercula poßidebit.Sunt auditores alij négligentes, qu9 rumutilitas périt propter ipforummeuriam, ty tol^ lunt ab eis fernen uerbi,uolucres cœli.

Videtis boni uiri,etiam hie non defùi/fe, cuius candi dum leéloremnon oportcbatpigereiludereautemuos incipitis.Bcne igitur cum fiiribus ageretur,qui hac ex-quot; cufitione poffent fe à crucis fupplicio tueri,ßlurent no abftuliffefe namtnos à iierepoßidentibus,fed figurant poßidentium gerentibus»

S Y N. Et nos contra iudicio diuino peccatores adcuft ti tropii obuertcmus,diäuri.Quid damnas nosiSion fu tnus peccatores, fed firmant dumtaxat pcccatorivm ha bemus,igitur à Chrifie,cur decoelodefcendifliPcurnos uel per Angelum quempiam no docuifli tropü quo nos excufaremusf Certe trapus liberalfette à paffione er morte tua, exeufamusnosà peccatis, per mortem tuant amarißimä, fed dtilcius certe tibi fiiilfet,fi ita liceret, ut per tropum nos à iudicio dei umdicalfcmusüon ludi mus Oecolampadi à noüer,fcdguftum prabemus qua lemctmq;fiturarum interpretationum 'm fcriptura,fi ex corpore figurain corporis fieri permittamus.

ANH.

IOANN. OECOLAM. AVTHOR.E

A N TIS Y N. LuditK profi^lo, çj- perniciofc ludi tiSydwm Scemlt;itifnt0 Rethorico^è ccelo deuociüii Chri-fhim doäoremtropi, quo Chrtflunt d paßioae überetis ut tropo (alucmur. ^ge dixertir.t zy Prophets Chrißü inparaboli'S dociurum, quod plus efl, qudm tropianin uerbo lt;(dmittere,quo difficile caret humanus ferme: fl nullum tropum admittetis in ferptura,nihil facris lite=i rii erituel nugatius uel magis ridicubam. Sed admittitis ubiferuiunt:hictergiuerfaminicr ridetis. Precordcu toto animo,ne uobis hoc in peccatum flatuatur.

SY NG. Sfdin^MW. Eflnon infrcquensutfiguric rerum,uocabulis rerum denotentur: Hoc d» omnino ue rum fit,non efl huius loci cnarrare.Certe qutetu de lin^ guii igneis cr columba crhalitu adflrs, tuam tbefln no probaitt^ i^eq;eniinflgt;iritusfaiiäuf, uellingua ignea, corporalis dicitur, uel colwmba,nifi flrte cum adiedit fimilitudinis particula,quemadtnodum apud Hiere. uer bum domini quafi ignis dieitur,ç^ quafi maUeus conte^ rens petras ,fic enim legitur.

'em

ÿ'zO YYAÛquot;' Mattb-cap.j.iid^ijJTo ayViiZ/x,ot, Tod’ói^KaTaèaïvopua'tt Trtfrssfa/J, fcripturadi^ cit fliiritum dei defeendiffe tanquam columbam,no ait, flgt;intum dei effe columba}n,z:r loanms primo, AÄ 70 wvtv/tot, KOcraSouvop nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£?

oufavoxferc. uides dici,^a‘inripisipxf), nonautem, ItvcuTcs^iSi^oqt. ClMm'qi tota hiec oratio iuxtafidci

N f

antisyngramma ad svevos

rationent mteUigenda eü, longe aliiiseß: (enfus mtoto fernu)ne,qudm uerbisßgnificdtur: A.n ßirituidnte twn fiiit 'm Chrijk f ^n Cbriflta dntc baptifmum J}gt;iritu cd^ ruit !ƒ Abßt ut h£c de Chriâo ndturali dei filio adfeue^ remui. Qjtid igiturc^ quod dicitis, tùdi ßgt;iritum dei defcendentem f^ecie colutnb£ de coelo,e^ mdußt fu^ per eum. Num /jiiritus deßendit quod corporis eü N««i columba mdnßt fuperChrislum^Num eam hume ro,dut cdpite circumtulit quocunq; ieritfltaq^ cum diet turßgt;iritu dei deßendiße ,ßripturdßgnificut ,ß)iritii non nouiter ChriSium adceßißc, dut de ccclis 'm ipßmt Idpßim ejß,fed fudm pr£ßntidm, qud ßmper Cbrißo prdßentißimus ßit,externd columb£ ßgt;ecic decldrdf ße.tgitur ddditur dd columbdm dduerbium oicrii, quod dd coen£ uerbumnon dddditur. Nondicitur, HOC EST TANQVAM CORPVS MEVM. »k« que dicitur. Corpus meum eji tanqudm pdnis, ßdßm“ pliciter. Hie punis efl corpus meum. Legimus er Exo. isi.dominum deßendifß,ßd quid hoc dliudefl,qudt» dominuquiubiq; prdßns eß pr£ßcntidgt;n fudmtumula tUjßimo, er igne declarajß^ldein Gene.undecimo.De^ feendit dominusutuideret ciuitatem et turrim.Num dtt te non prdfens ernt Nonne omnid implct i Ex iüo inf quit Pdulus,per illum^er in iüüm ßunt omnid, quid igi tureß, deßendit^ Pr£ßnscß dominusubiq; ,fed nott ubiq; ßid pr£ßntid mdiüß/h, eß-Proinde cum fexter^i nddliqud jßecie prdfentem dccldrut, dicitur pro no^ firolodi

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORE;

Jlro toquendi mado,de cœlo defcenderc .km ctmi tids apud ßabilonem confiiderit ,ß{lo ipfo hoe gMrim con/iij}oiie,dccl(ir(tuit fium prlt;efentiant,4t no^ dunt dtilitm cfl^confofio lingudrum efl domintK^

A N TIS Y N. Non mea uerbd, fed Auguflinifunt, qttod figurisrerumuocdbulis edrundemrerum nomis ttdntur, fed quid uerd fimt, libenterut nwd dgnofcdm» Idem, zr cxeinpld qu£ impugndtis dttulit, nempe quod jpiritui fdiidui dicitur tdiiqudm cotumbd defcendij]e.

Durum medm fortem, non licebit mihi, eomm pdtrS dida qUiO hd^enus in obfertMtione fiierunt ,ßmplicis ter citdre, quum alijs non detur uitio, ethnicorum ufos ejfe teftimonijs.î^on enim oppono ed,ut expugnent fda enüs literiU,fed nondum mihi tuntum drrogo,quin m4a Imt dliorum diäd, iüorum, qudm meo nomine proponù Idm quumtotamilldmordtionem iuxtd fideirdtionent intelligenddm dicitis,ey longe dhum fenfum in toto fer nione qudm uerbis ßgnißcari, quid igitur me longd fermociijAtione premitis

SedJfeäeiniM uerbd, du dielt,qutißcolumbü. Acetpio qudß eolumbd pro unAre, quie non commode uno uer» bo reddi poterdt, er illd qudß eolumbd, erdt/piriii tu^,c^ defeendebdt, uel etiam poteritis reßrre, dduer) biitm dd uerbu defeendere, ßcut eolumbd folet defeen* dere. Et nihilominus quomodocunq; dppellaueritis hoc corporeumßue columbdm,ßuequdßcolumbdm. Hie dicitur ßnritus dei : Inquit enim uidi f^iritum dei, quid uidit aeulis nimirum corpordle dliquid: J^iritm

ANTISYNGRAMMA AD SVE70S

f«MMc^erttAlibusocuIknonuidetur. Quicquidigituril^ iud erat, mdicium eratf^iritus fan{li,qui tarnen Çm nAta ra,ut O' MS fatis diferte de patre docetis,corporetK no efl. C^uid igitur beati patris uerba uellicatisi' üonneOquot; Afi. 10. legimus.A.dbuc loquente Petro uerba hac, ceci dit fpiritU'Sfanâusfuper omnes qui audicbant ucrbumi Vbi illic legitis ueflrum oxrn'fNatn exponit mox dicens quia o~ ingentes donum j^iritus fanéii ejfufum efl.

Sednon quadrant dicitisad uerba cœnat M non dum à nobis accomodata erat.Ccrteßdixcro ib z^i^isi^oQ ïst•KV^v/J.aô^ÿ quaßcolumbaeflfl’iritusDeijß“ cut implicant uerba Euangeliflie, non abluderet. vUra cogitate,^ quàm male quadraret,ß diceret in coena,boc eft tanquam corpus,fenfus -n.fl)ret. Hoc efl figura ucrù (Tco^aToi^ d. fire corporis,O' promdc non effet uerefi gura. Neq^ tarn euidens effet fermo,ut dum unico uerbo dicitur, Troporum.n, naturaefl,ut euidentiorem red dantfirmonem ac elegantiorem,tefle Plutarcbo, Vi=! detis boni uiri O' ba;c iacula nuUam uobis pradam rc’» firref

S Y N. Ef (« 4(fîw ufilt;eflint Apofiolis diffedte ling“ 53 UiC,uelutignis, o' fledit (ignis, ucllinguaignea') fuper ßngulos, nondivm tarnen dicitur, lingua; igneafluntffgt;i“ ritus flandus. Similiter loan, le.flauit in apoftDlos,o‘ dicit eis : Accipite ffiritumflandum, non tarnen dicit. Accipite, bic flatus cflflgt;iritusfaniilus, quemadinodum in cæ/iA dicitur : Accipite (paneflcilicet ) H O C E S T

CORPVS

ÏOANM.OECOLAM. AVTHORE.

■CORPVS MEVM. Umuideutconftet dif^utatio ueflra. Cum cnim Chri^m 'mcfuit : Hocßcite 'm mei me» inoriam,colligere audetis, corp ta Chrijli noneßeprte-feiK, propterea quod memoriam eiia Chrißusfieri iuf“ ferit,memoria autein rerum efl abfeiHÜim, non prlt;e/ett tium- Htec en 'm ratiocinatio ue^lrd efl. Sed qui fit ut nunc ad nüionis confirmationem, fignd, non reru/m abs fentium, dd prafintem ueluti duxitiares copias dduoce^^ tisf An oblitieftiifi^ eße abfe/Kium rerum fignd^ iuxtduefir um dogma, nonprafientium^ Columba, fld= tus,imgult;e igne£,figna fiunt ßiritus,fed zr ßiritta pr£ fens efl, non abflens.An esquot; nos adfinnabitis 'm coena cor pus Chrifli priefcns efife, ut maxime pro ueflra fienten=i tid, pdnis fiolum fignum fit?

AiiT I SY 1^. interrogo uos de Unguis igneis,quii fint? figna tiel nonfigna?Dicetis utiq^figna. Quid reli quum igitur,qudm ut iuxta ue^ram Tbcologiam noua cr inauditd, fint fliritusfidnd-tis?quiafi'gTMno minus dnnunciant qudm uerbd. Affirunt igituralijs id quod dnnuncidnt, eyquodannuncidist babent,erimt ergo fiiritus fidndus,uclfialtem 'mtra fie habebunt. yeru ab^ fit 'meternü, ut iUis manifijhrifl blafiphemifl fi'abficribä, fed candide interpretdborlinguäigned eße ßnritufiatt âum,hoc eflfigura ßiritus, neeproptered labar 'm fier mone.Sequitur ,n. dpud Eudngelifla,?:^ impletifiufit 01» nesßiritu fiando,cr loquebaittur udrijs Unguis. Annun ciationeficio no negatis,fied uultisut dicdtur,hoc efi Jfii^

ANTISYNGR AMM A AD SVEVOS ritta fanäuf.Quafi uero çr tu^cno inueniretii latibit^ la ucßrJ,ßcutdcflatu fliüim elabendiuiam reperi^i^, e6 quod dominum non dixerit inter dfflandu,dccipite bic fldtui eflßiiritus fanHui^ Atq certu eßJ]gt;iritu per dffla turn eßedeßgnatu. Ndfw (/(on Chrifltes inter dfflanduw l)M uerbu utitur.Accipiteß'iritu fdnéiu, quid aliud die» bdt,quÀm,Accipite hie eftßirituf fanäuii Etß itd dixif fet in cœnA : Accipite (y- édité Corpw meß quid aliud ßißetquam dicere, Accipite ztr cdite, hoc eü Corpui tneu!' Imo iUud eratmulto magis proprie ad ueflram fett tentidm dióium.’Videteaunc quomodo ueßra conflet confliildtio.

Porrßquod monetis ut diéïorum ßmuinumores/ci tote,nos twnßifße 'mmemores crddhucßtemur,quod dit dominui dixit HOC FACITE fN MEI MEMO RIA M, reliquit fdtis manißßa difloru fuoru ex» poßtione,qu£omnibuinon contentioßs fujßciet, nempe corpus hoCyZy quicquid in illo ritu däu eß,eße memo» rialequidëdbituruprtedicens, nue uero dbijjjècomone ßciens.Signoru fanènomë gener alius. Memoriale uero minus generdle,Memorid .n. abfentiueß, ßgnü uero tä prafensia quant dbßentia oHendit. In coena autë Chri^ ßo ddhuc prefente, quum nondum opus obedientiic co ftvmmaßet,panisfdcrdmetttumerdt, zy initiabatur ut poßhde ubi dbijßet dominus cum corpore, monumentü ßret. Nec ignoro çy' memoria interdu rcru prccfentiuM

P^^^ßittiß^udfiabfentiu,ßeutpoeta dicib iicc

IOANN. OE COL AM. AVTHORE ^cctaha pajjlis Vli/Jc^,

Cblitu^ ne fui eft Ithaca'S diferimine tantof

CiUic nimirum tropica loqautio eft,quant abftj; con trouerpa abfentis memoria nobis Lucas Pauluscom mendent, ultra cr tn Columba, çrflatu, or Anhelitu, tion ita prtefentem ftdfte piritu fanóiu,catholica fenten tia, quapnAturapiritus conuertibilis, temperabilis zx comifeuapt, ucl in ut:a bypoRapn unita.Certu eft,pi ritumfanóiu ubiqi,cr proptcrea nec 4 Unguis çtquot; colu^ ba depipe. At no corpus ita inditu dicitis pani,fed fubs ftantialiter panent. Tefhbantur nintirum coIumba in Chrifto 0:^“ lingua in Apojkili5,piritum fanâu operas turum cr uerias in fanilo habitaculo efte cordiu,quànt i« f/fmentWji« quibas per operationë iq- dona, efte in» cipit citra omnium localem inutationem,ut ipp ncüis.

lam er hunc fertnonem pciamusmipum, quid prop tcrea decedet tropo aerbifdequo nunc tarn prolixa diputatio. PorroquomodocorpasChri^li prpens uel tton prüfens pt, audiui^is nonpmeferp maxime ads ePet, nonpratdicaretur tarnen de pane per fubftantiui uerbicopulam, infubftantiua pgnipcatione.

S Y N. Non opinamur quemqua tä impie fentire,qui negetftdefanguinëbibere,Qrcarnem Chripedere Sic enmaitloan.G. Caro meauereeR cibus, erfanguis meus uere eft potus, Cuatst pdei, nam fides edit carné Chriftfiz^ bibitfanguinem eius dum credit, lampfides edat carnem, bibat fanguinem, confeélaneum eüf

ANTISYNGRAMMA AD SVEVO S arncm O'fMguincmßdei prlt;efentia ejje ,ßciuidemß non eßent prlt;efe/}tia,non poßent edi,dut bibi,autßmA tiis,c!redi. Quandoquidem deunt ipfumedere, hoc eß crcdere, nemo potcji niß cui dem fuerit prtefens. ImpijS abjquot;?ii5 eß çx infidelibm, proinde nee Uli deum cdu^t, hocefl,non in deum credunt.Breuiterßdes ut habet de um prafentemßcredat in deum,itdßcreddt,corpus er fanguinem bibat, hoc esl, credat, habere oportet cora pus lyfanguinem pr£fentid.

ANTIS Y N. Qöwenduigaßis,ex proceHofo fro^* porumpelago,nuncpldcidiorifermone benignius no^ bifcumagetis,ßero. Verum utgaudeo remitti ßruo^ rem, ita optarim fermonem magis perß!icuum. Nam ut contentionifubtrahancur ßmeiitd,)uhiltam conducibis le ut fermo non obfeurus, qui er in hoc utilis erit,ne fu ßicionem demus quod aliud diedmus, er aliud dixiffe uideri uolumm. Ecce ego ipfe partim inuenio uos tdna quam per omnid nobifeum fentientes, partim tamquant ‘ è diametro pugndntes. Nam ßde ßdei manducatione, hoc eii, quo modo per ßdem manducamtis, loquimini, de qua manducatione apud loann.cap-a.ßtmentio: quid mihi iucundius^ quid optatiusfquid delicatius quam uobifcum conuiudri^Placet enim anima mea Chri flus meus,er tantô tnagis^ quanto grauius fe peccaße eognofeit-Verum ad has delidas tarn tio eßopus animtc mea corporali prafentia carnis et fdnguinis,quibus re dempta, quàm non eß ipfa caro er fanguis. P R AE=«-

SENS

tOANN. OECOLAM. AVTHORË.

SENS ILLI EST QVEH CHARITATE S E C T A T V R, ttfci «bt cll,charitiite eum, ßuenM^i tiultis ,ßde etidin ßgientcm tenet, At dum mihi cor=s pti^ Gffinguine in pane,in os et in uifcera fordida inge ritis,nihil uobifeu habeo comune. iJo efi .n.corporalis fnàduc(itio,qult;eigitur corporalis pricfentid qux non eß tuß propter manducationé ? Clarins itac^; de pnefcntiti corporis etfanguinis p uerbu ediffcrere oportebat. NiÏ ^uid quoties credidero, iüactiam intoco alio ernnt,^ cranttEtenim ut ego abfq; ambiguitate loquar,ß talent ßcitis prafentiam,qudlem ßu, certitudine zy UTroJacri; prafetttiam omnium bonorumfibi pollicetur, habet,ac gujht fidelis mens, nobis qui credimitsprießMißimet corp!« er fanguis. Pr£ßntißima inquam cordibus noflris, nihil enim adpaneni er uinum iüa pnefentia. Verum h£c beatitudo noftra cÆ, non infola cocna.A.b fit,fedfempff, ßquidem uere ßerimus ßdclesfem^ per.

S Y N G R A M. Qk« autemfidei deum prüfens y $ tem ßcit(non enimdeeanunc pr£fentialoquimur, qua deus omnia hnplet, fed qua pijs adeß ) niß uerbumf Nrfm ut uerbo manißflatur,ita uerbo prüfens exhibe-tur: ïoannis. i. Dckmi nemo uidtt imquam, ßlius unige tiitusÇqui eß uerbum ) ipfe enarrauit nobis. Et d/ifct* Qui me uidet,uideter patremmeum,hoceß-Quiuer^ bumhabet,adcipit,credit,deum habet,adeipit credit. Adeoq^, ßc comparatum cß,Ht ßdes in deum non dirigi

ANTISYNGRÄMMA AD SVEVOJ. poßit,niß uerbo, quod eß ßliw dei, neij; aliter deui dei obuiui efl,qu4tn per uerbum. Siquidem Dominits in nube in caligine habitat : Et ut ille ait,in luce in adceßi^ bili, ad quiam nemo mtret, cum nemo intrat, ncnuf etiam exit, excepta (blo ßlio, qui cß uerbu/m, qui exit er intrat,adfcendit,er defcendit,prteterea nulhis. Ioan nis .j.Nemo aßendit in caelum, nißqui defeendit è cce^^ lo ßbus hominis, qui cß in coelo, Aßendunt erpq, ßd inChrißo, er par Chrißum, in uerbo er per uerbum^ Porro cMMJ «£r6t«M deum cum omnibus fuis bonis, fidei prtefentem offèrat, cur uerbum non idemßceret in cor porc er fanguine Chrißii quando heec noßra ßintdof na, er his è mortis, peccati, infirni, adeoq^ fatamc fiiucibus erepti ßmus.

ANT 1S Y'. Sic oportebat ineccleßa Deiuerfari, nuncuideor mihi priilinos uidere amicos. Ita placide loqui non oßenderet inßrmos, nec inßaret aduerfarios» Hine mihi er neeeßttas etiam conniuendi,ß quidueüi’^ carepoßem. Vnicum hoc dißimulare non licet,qiiod cu de uerbo iucunda ac plaußbilia multa in medium afßm tis,non tarnen acu, quod aiunt, caufam tangitis.Kelin^ quitur enim conßßo inter uerbum, quod inaërem db citur,er inter uerbum, quod deus pater cordibusreuc^* lat. Vndementibusßmplicioribusßcile imponipotea rit, Organum ißud externum eRinutile, niß illud intus fefe mania

IOANN. OECOLAM. AVTHORE fèfenMmjiüet.QuibufenimeiMrrMit unigenitiM Dei /î/iiw.'’ Profèéîo ijs^ qui ù. pâtre traéli ad eum ueiieru^t» QMndo enarrauit ƒ t^umquid cum audirctü doceittem in templo, uel m litore, tiel infynagogaf ^^on de eo fer numementioejlffedqiundoâperuit fecordibui eoru, qudndo aperuitfenfum ut intelligerent. Mirabilein enimdeifapientiam animaduertere licet ac iujiitiam, dtwn aliorum pedibus uerbum illud externum lucerna efl, alijs intérim ambulantibui in tenebrii. Ethij qui* demmexcufabilesfiunt,quia redargui/fe cognofeunt, iUi uero tnirabiledonumrecipiunt. Quippetantum diferimen e/linter externi er interni uerbi doélrinatn, quantum inter legem cr gratiam. Tam procul au^ temäbefl, utexternaLex intrafe uitam habeat,utea tiamoccidat or operetur iram, cr tantum, utperfe iüuftrare nequit ut etiamridicula fiat infirm£ carm-Vbiautemajfulfcritgratia,cr INTERNVS DO« C T O R moUefieerit petram cordis, hominiq; innoua» to intelletium dederit, tune utiliter Qrlitcri^ zjquot; uerba er externa queeuisßgna admonent,

Diuerjadona fortiti fimt do{îi,zr fitpientes ean^ dem legem, unde fit, ut maxime difiercre ualens dele» ge, minimus atque adcó nullus ßt wj regno ccelo^ rum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sapiens autem qui uix decalogi uerba

fecum recenfere valet, primatum puritate ac iwwa centia uitg inter multos retinet, er cum externum

O ij

ANTrSYNGRAMMÄ AD SVEVOS

Ue rhum ttel pitrciui, uel nullum receperit, mcxpeéidt£ doólriiiie flitentd ,tMquamßns uiuus eruildt. Ex ore e» nim inquit inßntium cy Iddentium pcrfècifti laudent tiMm, ut defiruds inimicum cr ultorein. Et qu£ /iultd fimt conßindunt edqu£f tpientia mundm iudicdt, Seri pßtdeiK imifibilibui iüiiclementii, dein literii con mendduit ntdgnificentidm O' gloridm fudm,mißt prof phetdt fuos quottidie, tndne excitdns ittos. Et quid dgea bdntiUi? QwdproficiebdntIdborcfuotPleriq; audita rum détériorés o' impudentiores euadebant. No» pan cilatentibypocriß aliorum impudentiam penfabant^ gt;nbsp;Quod fi uerbum £ternum externa iundußißet, quent nonattuUjfet fiuélumf Quod Paulus bencagnoßens inquit : Ego plantaui Apollo rigauit,incrementum au-temdeditdeus-Itaqsisquiplantat naneflaliquid, neq; qui rigat,fed qui incrementum dat deus.

Hon eß,ut eludatis more folito,Lex qua Lex efl, na habet uerbum, ut ßc operetur, fanda interim o' per* flfla- E^ltameninlcgeuerbumuiuifleans,O’ in Utent Jpiritus occultus,ßcutfub cortice meduUa.Elac enim uia fußieor quosdamè uobisobuiaturos- Scio enim, quod non eBisex £quo omnes doBi. Abßt autem ut j^iritum ociofum dicain, O’carni iunilumnonuiuificare.Ope* raturfanè ubi uult,et quando uult,o uelßgni,uelchii raderis, ueluerbi, uelnuUoutiturorgana. Hutucnitn Dei fiunt omnia, mfud fedc mdnentis,o' ßgnis dantis, utßgnifieeiit O'quando ei uifumefl, cordibus concef dentit

IOANN. OE CO LAM. AVTHORE

icntistitßgnAinteüigdnt. impiumauteinßierit ponere v^os-dcnKr etaAtaßna“ id quod plunèßciemiK,ß re bus qu£ßgnißcc(nt, prêter id quod iMtura funt, ctßgs nißcationem, aliquid tribuimus.

lutn quod afcendunt pij in uerbo cr per uerbu-Rct äe.Chrißus enim uid efl, corpus funnt non dcrelin^ quet inpuluere. Verum non edexterni uerbi dignitAS eß tdmetß eins nuniflerio nosuocet de ddmoneat. Ad bterendum dicitis uerbo. t.’iihi dutem inquit propheta: ddh£reredomino bonume^ crin domino poncre flent medm. ojknditmibiper uerbunt externu, uoluntdtent fudm dominus,mAgis ddmonet, qudin docet crßm* gitur officio fluo uerbu externu breui mometo temporis. Gominusuero noud operdtione puffat corer tefhtur mdpertione cordis. Quern taóiu cordis non tribuouer bo extcrKO,fedfiomnino id orgdno cuipiam aßriben^ du,}7Mllem angelicisffiritibus, qui miniflri funt idonei in bdc re, dd reuelandß dd deterrendu, ad exhortdndti ddferibi- Sunt eni hij omnes ddminiflrdtorij ffiritus.Ab fit dutem,ne reueldnti dngelo htme honorem tribuam, cii detrimentoglori£ dei, ut eu pr£dicem,extcrno ucr bo unitum. Namficrederem, credendo idololdtrd fle^ »quot;ef«. Vtind inteUigeremus quid fit quod Dominus didt: Vmevs MAGISTER VESTER ESTIN COELIS.

Porro ubi cor nouo dono dei uerbum intellexerit, quifilijfunt. Deus, quiueritdsefi er lux fe o^enn

O Of

antisyngramma ad svevos dit,zr wnitß)onßi5,cuiiii laudes Parauymphus mine rat.Ipfefc o^ertiwn uerbum,uel angelus hoc efl, caro,neq; fanguis. Ipfe aimunciatus, non exhibitus per uerbum- Quodrefrigeriiimanintie, ut exterms uerbis eredam, flducia inip/um efl,^ui uerbis fuis uoluKtatent fuä aper uit. Uatji externuuerbu organum efl Deus ubi dederit intelleilum figni çrfe coticredit.

lam cu fubditis,quur uerbum, no idem ßceret in cor pore ctfanguine Chrifli? idem aget uerbum externum, quodet anted, hoc efl, flgnifleabit. Nctj; c««» illi aliud u deo donatumtgitur externum uerbu,ucl hominis,uel ungeli,corpus Chrifli dvçiac^iKtaç, necinfe recipiet, nec altari dabit.Vltra fl de uerbo ac imperio dei rem de ducere uolueritis,neceflariu'm erit uobis probare, quod deus uoluerit,zy iufl'erit,id quod nunquam poteritis.

SXK loannes ait, Epiflola.i.cap.i,Sanguislefu Chrifli mundat nos ab omni pcccato.Si igitur fanguis nos emundat,oportetfanguinem nobis pr^fentem ejfle,^ fiquidem res ab fens non anundat. At fanguis Chrifli (or te cbculcatus efl,aut à terra imbibitus, neq^ fieri potefl, ut ufiii ad nosdurarit- Nihilomiiuts,flemudari mteriitt uoluerimus, per fanguinem emundari nos oporteb Quid autem nobis fanguinem adfirat nifluerbum, non uidemus. Eides, inquis,fangumein ofiirtnobis.Sedun^ de fides fanguinem adcipit, niflauerboi Eides enim non efl fides, nifl in uerbum direéla fit. Verbum fidei obiedumefl, uerbumfidei obflrt,quicquid accipit,atd credit,

lOANM.OECOLAM. AVTHORE.

credit. adeo quiecun^ue doM dei, uel nobis ad‘: empta, uel oculis noUris abfcondita zy longe poßta ernt, uerbo reflitHuntur,reuelafUur, ZT ob oculos nox firos ponuntur.

A N TIS Y N. Quid e^ quod loannes dicit: Sätt» guinentChriüi emundajjenos ab omw pcccato;’ An Kon doceri uoluit Eudngclium tUud iuctindißtmum,foex dus per fanguinemctdeofancitumfUtcredentibus ple» na, contingatpeccatorum remißioi

Etquiaremißie ntihi funt miquitates, nonne diuix no tnunere fanguis Chrijli meus c/lf Et /icet non corpo rallier prtefens, efßcatia tarnen pr^efenseR, eaq; priex ßentiapurißcator ac uii^ificator. Emundauit enimme cum puer effent zr nondum audijffem uerbum, neque cognouiffeni, me puero meus erat fanguis,dddo mes wî erdt, ctvm nondum effem zSquot; fiiturus eram peccator. Meus, inquant, erat, quia patrem mihi reconciliarat, çr meus non erat, quia meum effè nondum credebam, uel crederepoteram: nunc meus eft, quia meum effe, er pro me ejfufum effe (patri reuelantißt gloria) fir» nußime credo.

Res abfens,dicitis, nonemundat. Itanede fanguio ne loquemu}^ Quideft precor emundarei Nonne pccrntd nodra non amplius rem inifci patrem ojfens fumi Annon mi cruce reconciliatus eft pater i gt;Ana non agnus dei tuncpeccata mundi abftulit'^^quid igitur O üij

ANTIS YNGRAMMA AD SVEVOS.

mihi lUd priefcMia oggeriturlt;i^ Etenim quibw pater dC* ditfiäein,illis dedit er fanguinem, iüos er emundauit* Nc(j;- cm'i» panitetj quadfides adfirt nobis fanguineittt . . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ednott diximus corporaliter priefentem. Nceji enimfi^

SpiritM - hoepetitdmofiuera efl,pctere non poter it. Conten* taenimfidueia fiuaindcum patremreconciliatwm,feit no carne fimguinent l’uum.

erjangni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obijeitis, fanguinem habet,quàinàuerbof

nein a^ pc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enimfides,nifi in uerbumdireiiafit,uerbum fidei

tere pot, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Re^ondeo. Verbi externi officium eße

annimciare et adinoncre.Eidcs autem,hoc e/l,fidelis no tant in uerbum refigt;icit, quam in eum, quem anntutciat Veritas enim fidei obieilum eji. Qjtie enim ffdes ,ficre dam uerbum effe uerbumtueritatem contemplari gaua det aitimus fidclis quam uerbum annunciat, er Ueet an nunciet,er aniiunciatiuo nwdo off’erat,nondum tarnen apparet uerum effe uerbum, nifi ueritas ipfa fe manifia fiet. lAimftrat itaq; externum uerbum. Reuclat autein PATER eft in coelis,atqi isdatperffiritum fuu, ut confficua fit lux, cui adheeremus, iam non à liter a pendentes, fed cumSamaritanis dicentes-lamnon propter tuam orationem credimiis,ipfi enim audiuimus, zT fiimus quod hic eft uere feruator mundi. At interim me mores hu!nan£ fi‘agilitatis,non renunciamtis in uniuer-fum externo uerbo, nefortaßis cadamus,dum uidemur nobis ftare. t^ondim enim ita nos firmauit deus ut labi er dorinitare nequeamits er admonitionwin fiimulis no

egeamiis

IOANN. OECOLAM. AVTHORE egci(mui,quemddnwdu cradulefcentulis uirÿiculisfl9 racei fcrti fytnbolo,caflitMcommenddtur-lJtinquid er go ubi didiccmt quanta uiginitatii Laus,ferttt mox ab ijcerc iubentttr: nbsp;nbsp;non tnagis attenta parum ßda memo

na,m tentationibits in cufîodite indicium f:ruandum cen feturf Promdeßcut uerbo externo deus nos docet, ita confcruatjtaamiffareftituit,itdej ceteraqu£ commo moratis operatur. Eflorganuquo admonemur, quA laude uerbumexternii abundefatiscohonejhtumerit, çy-fiquid ultra adieceritis, fcitote ueritatis fire perif adum^

Porro^Qnoniam hie uideo multomm, ez ueüri er^ rotis, rcor, Jlirpem radicatam, operieprecium frerit proßrre uber ins de uerbo externo i‘nternocp,quid apui eccle/iaflicos dodores olim obferuarim. Sed id prim» adeo miror, quid tarn craffiefuperßitioni dcderit occa fionentyUt in erroribus alijs mdignain admirationem ar bitrer.An quia ledum efl apud tiieronymu, admirabis lemquandain(:y‘l‘‘iontemuiu£uocis energiam^ Cele» breq; eddidum AefchinisdeDemoflhenc-Quidß ipa fam audijfetis beßiamfuiuerba fonAntem: ideo effica* tia uerbo in edi Scio uos non ita addidos Hieronymo, iieq; ilium quern non contemnitis tamßnidre interpret tari: fcire tarnen uelim ab his qui ßc fomniant,qua}n iUam putent energiam, nuquid ut inanimam operetur alio quàmßgnificandi modo^ Uünime, KationAlis .n^

Tw posfS) nobilitata,corporalem uim non pati»

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOJ tur,licet m ergafculo corporii hunüli‘tta,dolt;!ïore opuf habeat,Qr interpretibuf fenßbuf, uerbis acßgnis dd nwnedtur- Smc pro ndtiuo ingenio, in hii carniï funt,miniK eü flupida, in hi^ aut qiue dei plané nwrtua: e^nißrcgeneretur uel erudiatur perteternu ucrbunt INTVS DOCENS dcopo'rf«j,/rM/h'dcïrcM£{Mref firepit uerbu forii fignificans: ad dei imagincm conditigt; fumits,fed in primo Adam fimim torpefiere incepimuf, unde cr calcaribia cr fiimulis opus habemus, ut qiun t£ noflrlt;e fint uires experiamur, uerbwm itaq^ nbsp;nbsp;crux

pro fiiimilo eejjantibui adhibentur.

Sicut igitur equi ignaui fiageüis uel flimulis concitan^ fur, ita cr nos uerbis aduerfitatibm erudimur. lanr nemo efi qui calcari uim curendi tribuat. Porrô uerbit dominietiam igni coparatur, tanta uehementia urget, Cf fi urgenti no pareaturadurit.Vnde ar prophetarü ignea uerbafiiernnt,z^ fiiritus fanélus propter hoc ofi ficimn,in igneis linguis,demonfirari uoluit,crhtec uer bi exlerni laus eUfireéle introfiiciatur, qua profiélo magna, cr nofolu nobis no cotemnendafied necejjaria, quandoquidem ita languefiimus et fomniculofi fimus,-Verbis igitur fignis damns ut fignißcent, er fignifif cando admoneant,ac prlt;eterea nihil,id quod common» firabimus deo propitio, ne cuifortafis hi/perbolicifir» tnones imponant, quo minus expendat nobis unicum l^agiftrimefieincocliSjZir plures Doüores extemos pr^dicet.

Igitnr

IOANN. OECOLAM. AVTHORB

Igitur uerbum extermim^licetffgnißcctynone^tda men doHoris loco, tdnttvm abeß utfideißt obiedum, utftnguinem nobis offèrat, utpucem, ut remißionent peccatorivm, ut uidum amidum fubminidrct'

Addo, licet ßgnificet, non tarnen certoiudicarv ßcit pronunciantiu animos. I» fcoc autem data funt nobis uerba er ßgna, tantum, ad admonendum, ut res qu£=gt; ramus er non ut cognofeamus, qult;£ramus,inquit, ins tranos zy ibidifcamus.

Verbis etenim nihil dißimus pneter «trbrf. Imö fonitus er flrepitus uerborum. Nam niß aittea res cognofeamus, quomodo uerba cognofeemus, qu£rcs rum ßgna funtf Profedonißanteacognofcas,hos ras bonos audiendomolecollocabis. Citßd igitur adfiret glorioßm illud externum uerbum f Qjäcl docebit aut quomodo erit uerbum , quod nondum ßg’fttm Nlt;«» audiam uerbum, er ne» feiero quid ßgnißcet, nihil diflabit à ßrepitu, atque .propterea non erit uerbum.

Admirantur ßrtaße quidam quod dicam, fed dicant num uerba quic difeunt, nofcanc, uel non nofcaiit Si nofeunt antea, non iam docentur nec difcunt,quia cognofeunt ,fed admonentur tantum : Sin non nofeunt ,quomodo nofeere potçrunt aliter quàm uerborumßgnißcatione ?

lam quomodouerborußgntficatio ob uenit.^ Nunquid

ANTISYNGR AMM A AD SVEVOS

^itia Hocis auditur pronunciatioflAimnw, fed quid res ßgnificatd co^nofcLtur.ltctq; (cientes nos commemordre re£iii(s dixerimtis, qudindifcere. Nefcientes uero, nott cememorabimus, quod igtwrabdtur,fcd ut quterdmns^ ddmoftcinur ut com memoremus^

Clt;etenm biec didd ßiit,non folum de rebns,quiejenf lii,fed de iisqu£nKittepercipiuntur. Uufyudinm» mdgiferij cdtbedrdinuerbo externo concedemus.E.ft dti tern infenßbilibiis inteUigibilibiK uarid difcendi r4a tio. ^am fenßbusutimnr, eosq^utinterprétésrequirif mus bl ijs qu£ per corpus fenttmus,qudlid funtelemëtd huius mudi,O'corpord corporuq^ affèiîiones.De colo=: ribus uero lucem bi coßlidridm ddhibemus,dt in ijs quie biteUigimuSjinterndin ueritdtem cofulimus.Chriflus dU teinueritdsejl, cr incommutdbilis iüddeidc fempiter HA fdpieiitid,interiorembomineminhdbitdns, Hdnc omnis rdtionalis aitimd titre pro doilore habet,de giflro. Porro hac ratione ßunt homines prudentiores, ubi ergo uerbi externi gloria ? non dejpieimus illud,fecl exhortamur ne quis feutiatid ejfef 'spra id quod eß.

Igiturmanifeflum fatesopinor,qnod nemo nos docere dicitur, nißea qunenos non cernimus uel non cognoßif mus.Ecce tarn in fenßbilibus,ßußrd audimus loquentes, nißet nos cernAmus quam in inteüigibilibus,niß qd’uti le efleredere quamdiu ignordntur,Ciui dutêmtus cers nit, iUe eü ueritatis dißipulus,ßiris iudex fermonu, plerumqs melius feiititijs quimAgißrorum ßbititulos adrogant.

ÎOANN. OECOLAM. AVTHORE

4irogc(n(:,M,m iüifemetipfum ficpeftumero non mteUis ^wtt. Defenfibilibmfàcile rem probdbimus,nAm uel lUa fenfu dpprehëdimiii,uidcmus, audimu^,odoramiis, ^ujhmiis uel palpantu^s, quid ad h£c docenda optti do=gt; dore extraneo, quum domeflicum dldmui ^S'm dppre=! bender e fenfum nequcdm,tdmdiumAnebo indocilis,d9 tiecmihiipßdodor ero. Opindrienim ueldubitdre, uel ßonte credere, uel negdre, drguent nondum edo a

Exempli grdtid: O/knditur coruui indrbore remotiufculd, quiero, inqiupdrtedrboris fededt,cr reßondet monßrds:dd dexterdm. Ego quum ipfe no ui dedm,credo ßrtdßii uerbls uerum-Eieri potefl non cre ddm,fed ludi me dicdm. Eiequdqudm igitur edodm ero niß O' ipß uidedm, esquot; rebui dtq- fenßbus dißdm ( obferudte quo fermo tenddt ut ne tribudtii uerbo, quod docedt nos credere ) E^dem enim uerbd f JUAHt, ßue ui dedm,ßue non uidedm. Ç^uid dutem de his qu£ fenf t apprehenduntur. O' nunc non funtprefloß-d ed olim fenßmusf Hic iterum uincimus, ndtn qui de tdlibus lo quiturßdmnon de rebus ipßs fed de phaittdßndOs itt memorid reconditis loquitur.At ßc dißendo, non dißi^ tur per uerbd loquentis, Sed per imdgines phdittdf mdtd qu£ intrd fe tenet homo, quodßnullusßenßesdd^ iuuißet olim,iterum non diceremur cognoß:ere, dc di=* ßere ßed credere,uerum eddem eßent uerbd, qu£ O'ß fenßts ddiuuißet. Qu£ igitur uis m uerbise

Deniq^ inßiritudlibusßc coUiqueßit. Eldtn ßde bis

ÀNTISYNGRAMMA ÄDSVEVOJ loquimurquie mente contucmur, en loquimur qult;e itt interM luce ueritatis, prtefentanea conj}gt;icimtis.lam ß auditor çy ipfe tali ßmplici oculo uidet quod difcit,n9 uit non uerbii mets fedfud contemplatione,atq; ita ue^ ritati cognitie,^ doóiori Chriflo adharct. Non außnt drrogare mihi, quod uera docendo, doceam alium cda dem ueraßmihter 'mtuentem. Habet eniin auditor alls urn doilorem, nempe eum qui me doeuit, deum fcilicet rem intut mMißftnitte :ßÜuntur hic homines non paru, dum eos qui no ßnt, magijlros uocant, quia inter tempus loquutionis nbsp;nbsp;cognUionis nulla mor a interpof

nitur, zr quoniä admonitionë fermocinAntis cito 'mtui difcunt,ßris fe ab eo qui admonuit,didicißeputant.

At dicitis. TcaUiinur autem nos non raro ab mterna ue ritate. Reßondeo, id nonßeri uitio coftfultie ucrita= tis.Nam etiam ßoculi corporei decipiantur, non id uif cij lud externeadfcribitur-QM fit autem,inquitquif^ piagt;n,quodrogati, num ficiamus,negemusnosßire, pofleaaliß interrogationibui ad ßtendumquodfciaf mus,compelliinur;Nönne in ißis interrogationibus uer bum externum docet f Nonne hoc habemus à uerbo ? Qwn nec hoc tribuimus uerbo, hecefl enim imbecillis tos ceme ntis, qui de re tota illam lucem confulere tunt potefl,admonetur igitur ut partibus ßueat,ut quum dc iflispartibus interrogatur, quibus iüa fiumma conftut, quam totam cernereßmul non ualebat. Porro dum uer bis perducitur eins qui interrogat,no tonten docentibus ucrbiSf

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

■Hfrbw, fed ddmorMibiK, zx eo modo inquircntibut^ guomodo iüe à. quo qiuritur 'mtut eft mAxime idoneui ctd dtfcendu-Doceatur autc res accomodo exemplo. Ne gitfcit quis uerbis nihil pofte docerfutficile adducor eti am ex uobis quo/ddin negdturos,qui rem no totam ex^ pendent. Quaro ergo pcrqudßionesfuprapofttM de feiiftbilibios quæ ad{umt,et qu£ no adf int,zx poftea de inteUigibilibus,zx propofita p4rticulatigt;n,no po teritis negare.EtftfubijceredignAremini, quod À me di diciftetis,cr fie iteru fktre uerbi extemi glorium.'Vrge bo ft dicam homine uolare tam certUjdc fîdicerê fapien tes fbiltis meliores.itiegaretis illud uos credituros,tiel ig norareftcredatis ^fed hoc certißime fcire.Etpc ueftra ferimme proderemini no deejfe doinefticu doélorë.Itacft ructiße ter leneusmurus uefter^qd’ab extemouerbo fdnguinc nobis ojferri dicere audetis, nbsp;nbsp;iUud obieëlufi

dei pondtis. Nec me latet qudntà frrraginë fcripturarti hic cogerere po/fetis,at nihil prieult;dcbitis,nifî no con^ ftet,qd’pt un ic«s nugifter nofter in cœlis, huic in corde reuelantiftcredamus,zx adhieferimus,faliubimur,

S Y N. Percurremtis aliquotdonorumgenera, qu£ nobis uerbo adftruntur, zx mox maniftftum erit, quoa modo pane ad quem uerbum adcedtt,corpus zx fangui nemChrifti,eximia zxnunquàm fatislaudata doM, adcipidmits.Viëlus zx amiëlus, dond deifunt, fed quis h£c dond nobis adftrt^quis h£c det dond nobis propria ßcit ƒ Habes uerbum Hiatth.o,Pater ucftit,pater nutrit:

ANTISYNGRAMMA AD SVE70S hoc uerbo effkndit [efe deus infinum noftrum, hoc uef bo adjirtur nobiscibiis?:^ amiilus. Vidcntur quidcnt Coqui cibis nos ßrcire,ct farilores tunicisnos induere^ fed fidei oculis in hoc uerbum lt;tciem ftidtn mtendens,ß» die mteUigit,undc çx cibus cr ueiiitus adUtdßnt. tiii bent cr impij cibum cr ue/iitum,fed non ut donum det, proptered quod uerbo careant, dutß nMxime uerbu hd bednt,fide tdmen non ddripiunt,hdbent enim beneßcid deihanc rdtionem, ut ex uerbo dflimentur, nondßgt;ecie cxternA,quemddmodu inter homines beneficiddb dni^ wo donAntis,non d ßecic doni iudicdntur-Ndm cr Ar« tdxerxi Perfarum regi hdu^us dqute db homine 7“ ^^'id^icÓTH,dmbdbusmdnibus, cum dliududs non hdberctpcrreâusncddr fidt, THTi^o^u^’a To\ß fßovT©^, ou TH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TO\P2i.i/oMvou t!oi x^S'P

itd O' beneßcid dei, tw uerc beneßcid funt, nobiscommodd,tunc uere ingentidßint,cum uerbu hd bento“ ßdeddcipidntur,'Vndcterrd ChdnAun regnü ifrdélispne omnibus dlijs, o terris soregnis comen^i ddbdtur,non quod ChdnAdn ßoli ßrtilitdte uberiorße* rit, dut quod regnum ßrdelis qudntum dd externdm ße dem ddtinet,dlid regnd mdieflAtc, o potentid ßiperd^ dt. tUdiitscnim ßit, O' 'Bdbilonicum, o' Gr^cum, O' Komdnum, fed quid uerbum habuit, Promde,ßddterlt;* rdmO'rognumlßdelisdlidconßrds, ßecie fudlonge omniummininMßrefunt. Qudntd enimportioterriß Chdnddni qiuntd amplitudo,ß confiras eu Bab^ylonis aut

IOANN. OECOLAM. AVTHORÊ

(tut KonMnis, f»it rcgni DauiJii :dß conßw ad alid V E R B O, longe omnium tnaxima funt, 'VEKB'V^ enim è cuiM dono,zy terram or regnum Utdai adcepe rant uoluntatem beneuoleiitem, cr amicum animunt donantisdei,declarauit. Ab animoautem pendet dono rumaflimatio non àßgt;eciedoni, ijuorfum hac ‘i'ut ui^ deiudonAdci^nuiK fire dona nobis fieri, fi uerbum adceßerit.

A N TIS Y N. Qmm uellem hiec exempla iuxta fi)i ritum dei traélaret alius,ne inuidiam inuidi£ addercm, fed 'm medio curf '( progrediendum. Dominus doceat lo qui ad fui nominis gloriam, Amen.

Quantum ex opinione uefira de pane eœnte licet con ieäare, neq- de donis iUisfanefapitis. includitis cnint corpus Chrifli 'm pane, ut di/irtbuipoßit tanquam do~ num : Ita nimirum or externisiüisuerbis largitionem uiilus terrie, pacis, cr remißionis. Profertis quidein teflinwnia fcripturie quod pater promiferit. Sedquod uerbis incluferit ullum donum, ne fyttaba quidem com probafiis.Antea probauimus, quod im poterint nos do cere uerba externa,, quomodoigitur tanta dona, adfi^^ rent ? Dicit enim Apoflolus, qui mdigetfapientia poa flulet deo: t^on dicit à uerbo externo; Lkc. h , Si uos quufips mali,noftis bonadona darefilifiue/lris,quanto magis pater uefter cceleflis dabitßiritum fanâum poa fcentibus fe'll Dicit patremdaturum,cr non uerbum mud externunu Si à uerbis tunta dona fufcipiini(S,m=:

P

ANTISYNGRAMMA AD SVBVOS, grjti fumM,/ï no ea iußis iMdibus profequimur,lubet ergo: dieet ntihi quK: non credere Annon hoe conßliu Satdiiiefhno hoeunum uolo, uteredamiu interno doéio ri,extemo uerbo extimulati.ï^eque enmi,liter£ de fyl’^ ldb£ edm dignitdtem nurentur, utpr£ter ddinonitionc iÏUs tribudturfublimiM quidddm. Ciudmuis enimfcrip^ turd iTMÏtii in locis uerbu cr dlijs Idudibtts honefletjre^^ quirittdmen res ipfd zy gloria interni dodoris, ut uni ciK itte pt nMgider- EratPduluf Doiffor Gentiu in uer^ bo zy ueritdte. Sed de eo dicit Dominus Andni£, quod portet uerbtvm eius eordmgentibus cr regibus:

Eeeedodor tdntus orgdnumed,fed ut ßrdt nomen pr£diedndo cr ddmonendo. Verum dominus erdt,qui inerementu ddbdt. Ezeehi£.dd. legimus de fdeerdoti bus quad populüdodurißnt,quidßt inter fd/idum o' poUutum, uerum moxfubijeitur, cr inter mundum zf inmundum oflendet eis. Deutero. 14. F4ci« ^«lt;cck«^; doeuerint te fdeerdotesgeneris Leuitici. Verum uidef amusquid de Domino ipfo EfdidSedp. r. Domindtor dominus dédit mihi linguà dodoru,utfeidm tempefliue loquieum Idjßo uerbti: exeitdbit mane,mane excitdbit mihi dures.Et Mdldehi£‘ z. Excindet dominus uiro qui hoe ßcit exeitdtorem cr reßiondentem. i. magißrum de difcipulum. vbiy^ uocdtytdgißrumdb exeitdn^ di munere- Eeeleßdßiei.n.Verbd fdpientum ßeut ßinM li : porrà quod alibi hineinde id quod interni uerbi eß^ extemotribuitur, edudidemterpretandum ßerit.

Nlt;lt;m

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

Nitmß 'm libero drbitrio^quod uocdnt, reperimuf fiepe orgunii tribui, quod foliiesdei efl, itd confimtAntibus fcripturii,quur turn idem in eadcm gloriddei uindican dd ,ßnüliter uerbo donüni ddiuti dudebimtu^Et ne ite^ rum noMm inflitudmia trdgediam, quodßor in uer~ bisueflris edinexpoßtionem ddmittitii,equidem uos non impugnAr'm. t^dm uerbis extimuldmur : ut donA dei cognofcdmui, INTERNVS DOCTOR ^icü'Ndmlt;/{wndominmdidt. Qu/criteprimumregnu dei ey iußicidtn eiiif, nbsp;nbsp;hiec omnid ddijcienturuobis.

tiuttquid itd hune uerfum honeßduit, ut per ilium t!O=gt; bis d^cnßtjßquidem uerbis 'melufdßntf Quid mott-Stropiis dicereturiSed ddmonet nos ut internem ueritds tetnconfuldmus, qudmubi confuluerimus ,docebimur db edtSi nonipfo eodem tnomento,quo uerbd dicuntur, docebimuredm ejfe iußicidm dei optimi qui ßbiferui^ entes,omnibii5 bonis profequdtur.Neque enim eßet op timus, qui fuos non tueretur er iuudret. Cieterum ubi iÜe drcdnusdoäor idnobis reueldrit,dc oßenderit,cd=gt; uendummodis omnibus ne db ed luce 'mtenebriis nos recipidmus, feddudidmusdocentem,dtqueßc cre^ ddmus ne dubitemus obuenturd nobis ,qiue ßc promif» fdfunt.

lAultis ßeculis cdruerut pdtres libris.Et uerbd hdtc exa terndißrtdßis »o dudierut, et nihilo minus eddein hdbu erut donu. Qui igitur db interno uerbo edoili, cogno^ fount qunntispriedlißddeo donis locupletdti ßnt.

P

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS

Quid dutem eß ßde ddripere uerbum ^udnt intra fe cog noßcere, itafe habere utßrii admoiienturt tgitur dunt ßrii extimulamur, cr äuris, ut aiunt, uellicatur, à do^ meßico prlt;eceptore erudimur, diimq; itle erudit,uera ft des oritur : ubi autemnegligitur ille,miüe modis ßlli^ mur exiftimantes nos credere externa uerbo, qtaim ni» hil minus ßciamus.

Poftremo, Df terrrf Chanaam non coiitendo,lt;jiuo no» mine beatiorßerit habita, mihiadridet quod pfakes ait- Qilexit dominus montent fandiftcationis fute, çr ite rumtîdotusin tud£a Qeus, quandoquidemiUtcunius dei cultus erat, toto mundo intérim ïdololatria preftà, Ztr inde lexßiritus proditura erat. Beatior erat Regia ubi quarebatur regnum dei ac iufticia eius, nam cate» ra omnia affatimadminiftrabantur. Sicutet maledidio ni ßit obnoxia,ubi populus umius Dei cultum rcUnquit. ^3 S Y N. lamer PAX dei donum eft, per Chriftu nobis impetratum,iuüiftcati enim ex ftde, pacem habe mus ad deunt,er por dominum noRrum ïefum Chriftu. Sed quomodo nobis hoc donum ob oculos ponituri quo» modo prüfens fits' ttonne per uerbumf quodf P AX HVIC DOMVr, VEL PAX VOBIS,Kc/P A CEM MEAM DO VOBIS,ƒfcocHerfcio» adripueritfide, pacem adripit.Huc adeedit er nliud do num,Remißio peccatorum àpatre per lefum ChriRunt impetrata efl. Sed quid eRikudquod nobis hoedonuttt priefensßciat erfidei obiftiati nonne uerbuntApofto» lorunt

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORE. lorum^SicefiimeflMdtth.ie'. Dabotibi Claues regni calorum, quodcuniji folueris fuper terram, erit foluf turner'mcocUs. Nam h£c non ad Petrum folwn diila, fumt,fedadimiuerfam ^poflolorum cohortem, quoru Petrus osconjißionis erat. EÆ autem fenfus, Comittant uobis, meChriüumfihumCeiconfitentib.uerbum E= t^^tngelij, quad /piritu confirmatum: regni coeloriim,cLi* uis eß, ut per uninerfum orbem peceatorum remißio «einßjargatis, quam promißionempoft exequitur lox

Accipite j^iritumfanilum, quorum remiferitii pcccata,remitttmtureis. Quodantedixit,Dabo.Nüc ait : Accipite, quod ante dixit,Claues. Nunc ait: Spis ritim fantlum. NamJ}gt;iritus famous, uerbißgiUumetquot; arrabo eü, quo uerbo er remittuntur, ex retinentur peccata, quodenim hoc loco, remitti peccata dicitur in Luca eß, pr^edicari fub nomine Chrifli, pccnitentiam er remißionem peccatorun. Et in Marco, praidicari Puangelion omni crraturie. itaq; Apoßoli uerbo fuo remißionemßgt;argebant in populum, er uere credent tibus peccata remittebant. Quoi nunquid fua, pote^^ fiitei Abßit: Chriüusenimßoluspeccata remittit: Sed, uerbo Chrißi, id quod Chrißi erat, in populum uulga^ bant, Chrißum interim relinquentcs federe ad dexterü patris,nec quiequam ei uel detrahentes uel außrentes.

A N TIS Y N» Sf tarn diligentes interni uerbi eße* fit Encomiaßje, quam impenfe externum ornatis, ß,ci^ lius inter nos conueniretur, uerum dum hoc fiipra mo*

P iij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS ditm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intrrim derogatis.i^dinpitn iiitrii me là

qudtur dominiKjO' audiam, non dublto tjuinpacent lo qutaritißt.Cieteru ut clandeftinam promißionem nodu diamuipcitignAuid noftra, ut opueßt uerbii exteriori bmexcitdri. Quiigiturno uultadmoneri,a‘ ddinit^ tere jlimulos uerboru, ut d fordibiM exurgdt, qtmm nA^i turd fud, igndiKisßt,nonne digitus efl qui fordefcdt dda hue,et itec mtns erudidtur.^t^eq;ßmpliciter qui hoc uer bu. Pdx uobis,drripit fide,pdce drripit,ttdin fldes no e^ in hoeuerbo, ddceddt oportet etidin interniis Doiior, crßilliusuerbifidesdrripidtur,neutiq duolabit pdx. Similiter deremißione peccdtorum reflionderim. Ndtit quot ttiyriddes anima,rum mifere deccperunt feipflit,co teutte quod externum uerbu dudijßent,nondu fublimiore ordculo dudito,ßcut flrcnemo non inconßßione: quaiit uocdnt cldnculdridm,docebdturi' Qud nitnirum doólri^ KAcrefcebdtduthoritdf bominum,dtcbriflinon item^

Spdrgcbdnt dicitis,remißionem in populum. Cruflit profiäo loquutio efl,niß inteUigatis rentißtonemfldefl, prædicdtionë remißionis peccdtorum. V bifcripturd tâ cidre mterpretdtur,quid opus efl huiufmodi tropofqudß fcilicet uerbis prtcter flgnißcdtionc diuinius quiddû ma ßtu eflct, receptdculdq; donoruflirent.Cieteru declduia busßcile uobifcu flentio, etenimßquide tdm firtiter flia tnuli uerboru nobis ddd£ii fiicrint,ut prior is Ad£ pigea dt,Qr Cbrillusplacereincipidt, quad potenter docent, etid/ùcere dictmtur,piritus fdnëlus enim hoflidrius efl, cris

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

O' w qui foluit, Apoßoli uero foluunt cr lig!(nt,ßcut Hieremitu eucUcbut, extirpabat, perdebat Jcdißipas bat régna,qui tomen folo uerbo niinißrabat, colomias tem illam deo imterm per udfo irtc procurante.

S Y N. Q«i(i i^itwr uetoret, cur idë no fieret in cor= pore et fonguine ChriBi, qd’ in remißione peccotoru^ ^om ut remißio peccotoru foliut Chriüi eft, fiedetisad dextröpotris,jed tarne uerbo comendata ejl, ut in orbe perApofiolosuocali uoce, et externa, fiiorgeretur, ia corpM et fitngutsfioUui ChriÜißintad dextrö patris fe dentii,fed 'mterï uerbo, HÖCHST CORPVSME VM,HICEST SANGVIS ME VS conwndatn, funt,ut pane et uino rebus externis,diflribucrentur. Ni« fi remißio peccotoru donti noflru eft, cur non et corpus Ztrßonguis,perqu£reniißiocotingit,donAeftent^ lö fi dona.ßunt, cofedaneu efiut er pro ratione donoru dis ßribuontur- Diftribudntur oute uerbo, id quod ex pra;a cedentibus nunififtii eft. Proin fi uerbu corpus et fangs uinem nobis pr^efens obfirot,quid prohiberet, cur non ad pané firret,quod infe cotmet^ quondo uerbu, HOC EST CORPVS HEVM, ad pané dirigatur. -

A N TI S. Çiuid uetaret dicitisi At ego. Quid tant abfurde coliigitisi Nihil folidi prieieciftis, er fuper ta nihili fùndamentu£dificante5,quodprlt;efcribitis uultis uteredamusi Qu£ nam er it ilia confequentiai Verbo externe) adinonemur remißionis promi/fie, pacis er Grafite, Corporifque Chri^i, neque aliter fenfus

P liij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOÎ fèrmonis ucflri conjht,igitur t« pane cœn£ erit uerwn corpni^ Si nes ita argueremii5,exibilarent pueri. Autßinnoflram fententiamconceditis corpus ChrijU itaejjein pane,ßcutpax çy rentißiopeccatorumin tterbo,quid adbuc dtßidemusfquur no dextram dextrlt;e iimgimuf f' Q«i(r ncn caßmplicitutedoccmus ut nemo dißidere fußicetiirfßtemv.r enim cy nos corpus zyßtt guinein Chrifli eße certißime noßra,licet interim in coe lo ßnt,at(ji omnia quis Chrilli funt,diflribuutur nobis, ^uatenüs uerbo interne ita docenti, per externum ad^ tnoiziti adhieremus.

At nugisßmile eß ,ßuerbum nobisadßrt corpus et fanguinem,quurnon zy paniiCiu£ enimßmilitudo pa nis zyfidclium^^difcant etiam panis zy uinum credcre, ut non uulgari tnodo prafens habeaitt ucrbu,incdrnen^ tur prius panis zy calix, utzy ipfadiuinlt;e fapientiiS templa ßne,noscredimus nobis,non pani‘

Dicitisßrtaßs, ad potentiam uerbi,non ad conditio nem panisßießandum-Verum hic non eß controuerßa, quiddeuspoßit,fedquidßciat,zy quid uerbumuelit, neq; enim ita ad panem dirigitur ut materiam aliam re cipiat infe,ßedutßgnißcet.lterumimpmgitisin ßolitu fcopulu.Peto,quod primum, ut probetis,panem in hoc accipere uerbum ut ßt uerum fuflantiale corpus.

S y N. Tit«« ßrte ne duo corpora ßnt im uno eo^ demqi loco.Timcre deßne,zy ab imaginatione carnali ceßd.Da honorem uerbo,ß enim non abfurdum ßerit corpus

IOANN. OECOLAM. AVTHORB corpuf uerbo gejhri,quontodo ab/ùrdü effet,pane per uerbumgeßtri^AriJiotelcm hic non audimus, nec pra^ dicationes logictti, diffgt;»tet Ariffoteles de diiobui corpo rib.in fiu, harenA, in uerbo domini aliu agnofcimus prlt;ß ccptorcm.üónne er Chryfoffomits inlt;}uit,te citante,in Euchariftia fenfui muka abfftrda efle,cr lt;Jii£ cogitado iwm nollram fuperenc.Age metnineris,fidem no tn hoc facramentofolum ,fed er in mult is alijs rebus muka ab furda,ßrrc. Ciuarc fquod liceat,fidei pro fud libidine quoduis imaginArii nequaqudm,fedlt;}uoduerbumhaf beat.Da cnimfideiuerbum,er longe aka capiet, quàm tota rerum natura ftrat.Nonneßrt pcccata no eff'e pec cata,ignominiam non effe ignominiatn,mortem non eff'e mortemf Quarei quiaffc imaginAtur':^ Abfit,fedquia uerbu habet. Ecce agnus dei quitollit peccata.Item ego ero mors tua o mors-Pradica hoc Ari/bteli,uide ffpera fuaferis mortem noneffi mortem, obuertet enim ike tis bifen[um,obuertet rerum nAturam,obuertet rationem, quid reff'ondebisf An ideo nec tu credis quia Arifieteles no creditiSic er de facramento ccemeÇentiendum e^.

ANTIS YN. i^oneüquodàcarnAli imaginAtio tie auocetis, ne timeam quod duo corpora inunumlo^ cum Çe recipiant, er ne ffm Arijbtek tarn addidus^

Aliud eü quod ipfe hie deffdero ßadeedere ad fen a tentiamueffram debeo,quodnondumuideo Chriffum ikum ordinem uoktiffe mutare, ut taeeam priegnAntes caufasperpetuo ab^rce/ites ne quid tale cogitem. Di*

P f

ANTISYNGRAMHÄ AD SVEVOj.quot;

Arißvtclcm non reßgt;icio,fcd /peäo^ueift ordinem ferUitrcuelit deut. quot;Verbodei portantur omf nia-Tcxpendo quid fît omniii portari, ncmpe, quod non nifîinfummifctiufîs,crundehunMno generi ntAgiui proueniut utilität ( Nam propter hominem coditu funt omnia) nature ordo mutatur. Porr6 uos habetii hic prêter omnem caufam innumera miracula que primat Ecclefîanon notât.

Ceterum quod de abfurdii,à quibiü fenfîabumaf nui abhorretnon curandii na,rratis, lubem adfentior inalijs,hic uerorefîlio,quoniam humani commenti arrtSK amp;ixvaalt;xTa funt,quibuiLucianum 'muerisnAr rationibus ueriora protulifîe dixerim. Pides uera non ita abhorret à ceteris que caro no fapit.JSlam quecunf que INTERNVS ILLE MAGISTER do-cet, fuauia crédita font, Etenim quantuscunq; fum peef quot;nbsp;cator,uirgineinparere deum, uerbum fieri hominem. Refiurreüuros mortuoSymundum dei nutu ex nihilo ce-pifîè,etiam qs queoculis uideo credibiliora mihi ßila funt,neq; aufîin me iailare crederc,fî mensmea repug naret.fion eft en'mi hoc fidelium, fed mendaciwn hypo critarum. At nuiicfwtt multi qui iurant fecredereut preferibitur, cr dicunt in aurein amiculis,fîliceret per Ecclefîe ( nimirum fue illius impie ) confenfum credeif re, fecus credituros, zr ut pr^eferibitur credere fie iu^^ rant. O fidem, o hypocrifîn,quàm nutlefie tegunt lîulti Cf mendaccs Struthi/, hq mihi loqui uidentur quafîfidc habere

tOANN. OECOLAM. AVTHORE

liabcrc liceret ßcut hyfgt;ocrißn,quie ex iwbis eß.Videre bicpolfetii quM nihil memoueat AriftotcUs Munten. Heij;eninttotum mundwmcum Angelisçy Archange lis,ßquid prêter pajhris uocem annuncietur,audiam, iuuante Dominc.Nam hoc omnis Ecclefia fideliufin cit,cui crux gloria ,fapientia ßilticia cy mors uita efl. No it(t Jèfacramentiratio habet, neq; enim uerbuhoc uoluit ut crederem-iam quod Chryfoflomi leélionc tni= hi obtruditis, quur non et reqcitis quod ad lucem uerbo rum eius eruendam adnotauii Adparebit tandem quis nos fcrupului urge at.

S r N. Nam etiamßratio no flrat panem eße corpus, 61 flrt tame fides,propterea uerbii habeat,H O C E S T CORP VS MEVMji-« quo nec tropii agnofcere fident exrationib,ueflris fuperius coHatis maniflftu eil.None hoc uerbit ,ego fiim deus tuus,deu nobis adflrt cu omni bus bonis fuisiqd’fi ratio no capiat,quo in tä pufilla ora tione,literis,fyllabis ej diâionibus coprehenfa, tantus incoprehenßbilis thefaurus firatur iEtß qtùs in hoc uer bit confifusfiierit, num flret argutatorem,cr Sophiflä dicentëitu 'm literas fyllabasq; cofidisi Nos fciinus à Paulo didicimus,euangelion eßepotentiamdei, adfalu tern omni credenthfiophiflicas nugas reijcimus,Eudnge lionfcilicet literam efle mortuam,Gr fyUabis conflare, quomodo igitur potentia deifiieriti

A N T I.Nihil minus quàm non admittendu tropu,iflii iferboßtate docetis,neque adhucutto uerbo euerfa eÆ

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS no^lrafcntentia.Diß’aruerunt drietes ueüri,Contrit£ funt tna/:hin£, in dcrem emijj'd iaculd. Satis certns fuM expromißione, noflrum ejfldeumcum omnibus bonii fuis. Certus fum or noflram ejfe carnom Chriüi.NolnH dutem fitnililoqucndi modo, car nom efle panem,ud quodinflnitis nominibusminus efl,cdrnem ChriSli efle pants. lAco cr non panis nomine credo, quod deus. Deus meus flt, credat cr panis flpoterit, ut in manfue^ tudine fufcipidt uerbum. Ridebitisfirtaßis ad hiec,fed ale refl/onfumridicuheinterrogationes extorquent»

Kam quern nobis thefaurum in fyllabis cr diilioni^ bus fubcfle perfuadere uultis, coflitt uero fomnium effe, tiamfl rex tranflnarinus flu beneuolentid regnum mihi promitteretperliteras, admonerer quidem per liter as de uoluntate régis. Kt ille propterea fe Uteris non addi^^ xeritfled mihi qui ei credo. f.ïirdborit:iq; bberaliatent Regis, etidmflperednt literie incendio,quäuis magnituf do beneflcij flcit, ut qualescuq; tefles, regie muniflcen“ tiecodiciUosobflcruem. ciuodregnum, quern theflatiru habentliteref Kutfl hoc modo corpus Chrifliin pane efledicitis, quomodo regnti in libello,fl-uflra contendi^ tur,fed no flubflflitis in ea flenfentid,Eudngeliuautem pif tentiädei ejfe nos fcimusquod deusadminflf^ tione tarn iucundi uerbi,mundumfubiugdre uoluit, fed bee non ell gloria externi uerbi, fed interni, quod uere potentia dei efl. Corda Deus tnouet. Scitis uos Eudnge^ kuejfepotentiä dei, nosfamus unicuejJenMgiflru in (oelis

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

cœlii, nbsp;nbsp;non pugnAbit fcripturd^ Efl dutcm liters acre

Caro ZT dquea,jjgt;iritu^autem qui in nobis, igneus uiuiflcator.Et quid opus curnali pr^fentid, ut perflderd ittentd Dfi «irti« nos ddmoneat^ Eiulldmddhuc utilitns tomdudiu!mus,quiefirnMfit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)

SYN. Quid uerohioc’^ si pdnis corpus efl chrifli, igitur rurfum corpus Chrifli crucifigendu efl^BeUa pro ftélo argumentdtio : qudfiucrorurfus Chriflo refurgen dwm eflet,quid hoc ucrbun:Ego fum refurre(lio,dd nos refurreélionem Chrifli, qu£ or noflrd efl, ddftrdt, hoc-.yerbwm cdrofliîumefl, Chrifli incarndtionein nobis prlt;efentem flicit. Eionne abfirdiim ejfet nunc cond tendere ChriRum, proptered rurfum incarnAiidu effeC Chriflus, hoc uerbo. Pax uobis, pacem meam do nobis, reliquitpo^ fe pdeem, dn proptered rurfum cogetur czl difeipulis coenAre nbsp;nbsp;coUoqufaut claufis firibus ad co^

JkrnAtos adeederef

ANTIS' IftTom 0îc»/co, uerbum externum non adfirt dd me refurreâionem, neq; tlli iiere creditur, fed intcrnie ueritdti, quie co/ifulitur,ht(icqiisim credo Chri ftum noflrain refurreélionem ejfe,certus fam de Refur^ rei!lione,ddduxit .n.me uerbum,uerbumq; uitie aternie, neq; indignA Chrijb) meft fententid, Chriflus .n. non fo-lum ref 'drrc{lio,quid figurd noflrte rcfurreHioniSi fed uiuificatornofler,quid uerbu in carne noflrd refurre^ xit.At non contendo, oportebdt eni argumentd À propo fito non difirabere ;fed qwir uos decurtdtiui argument

ANTISYNGRAMMA AD SVEV05

tum mcum ciMis, cr ßw ßonte non ummini ludere? Çdulô anten Arißctelem cum Dialeäica ßgdbdtis,nuni enndem n me ncgleilam, obijeitii : ia ne Oquot; uos iudicai» ri pateremtnif la »w arguijße dicitii. Si pants corpüi eß Chrifli, ergo qt crucifigendus iterum. At ego ßc dixi: Siquidem exemplar tale ßret corpus Cbrißi, alequid^ dam oportere eße quod reßondeat m ueriate exemple to. QjfonimirumexEnthymemate fyUogißnus confici ßcilepotuißet.Omne exemplar,in eo quo exemplar,rc ßondetfuo exemplato (uar.n. femel diilts uerbis licet barbaris) Corpus Chrifli 'm pane eß exemplar,zr non niß ueri corporis,quuemts crucißxi,eoq^ ßangitur pro Kobis. In hoc igitur quod corpus Chrifli crucifixum hn bens exemplar, requirit ut aliud extraßtquod crucifix gatur, Eccealiam freiem habet htecargwmentatio. A^ liud autem efl quod Chriflus dicit: Egofum refurreflio^ N(ü« ^KO»M(io ßt refurreilio,fatis comonflraui 'm libel lo.Etiterumteflor, quodßadeßedicatis 'm pane cor^» pus,ßcut incarnationem in uerbis tVERBVM. CAa RO FACTVRÏ EST,nullumeße inter nos dißi^ dium, modo uerbis non plus quam oportet tribuatis.

S Y N. Ncg; cnim dum^mur panem eße corpus Chrifli , propter uerbum imaginandu ßterit de aducn^ tuquopiam, uelhumilidtionis,uelglorificdtionis- N4gt;tt humiliatus chriflus'm carne uenit, glorificatus autent ueniet 'm iUo die,quem pater nouit,fed per uerbum doa nichrifliin pane er uino fit difiributio^ Quemadmoa dum

IOANNquot; OECOLAM. AVTHORB

^um cr retnißio datum longe optimum tM30mum,t(er^ bo nobis reuelatur o- diflribuitur, netno interim,qudnt uiscraffieMitieruieaducntuali^uem, ucl humilidtionis üelglorificätionis imaginatur. Ita dwm uerbo corpus Chrißi, per ^uod remßio pcccatorumßäit eft, in pa^ ne diftribuitiir, doni diftributio, difttenfatio eft, non nouus quifttiam Chrifti aduentus, ut eft .i. Cor. lo. Pas nis quern frangimus, nonne comunicatio corporis Chri sli eike dtende hebraifinum ,quid eil communieatio corporis nift communicatum esquot; diftributum corpus^Ua e:^Koma. i. Spiritus faniliftcdtionis,hoceil, Spiritus fandificans, quern nosfpitritum fandum dicimus. Pa^ nis itaq; quemfrangimus corpus eft Chrifti didributum dij})en/atum,cr comunicatum-

ANTIS« No^w „««c tandem pra/cntiain Chris fti, nechumilis,necgloriofi,fedper uerbum- Atquides monflratu eft eftè ultra dignitatem externi uerbi,ftquid prater ftgniftcatione haberedicamus. Qupmodo hoc probabitis,utadueniatperuerbui ubihoc ,pmtftti ubi iußiti tSlä uerba ilia: Hoc c/t Corpus meu, aliam podu^ lant interpretatione.Pratereaquum remißionem exter nis uerbisincludiconftanter n£gemus,crabo)ninemur tanquä extra uerbu ab hominibus eredu ldolum,quos niodo ea coniedura oftendetis cr panem eftè corpus^ Quod ft antecedens uel maxime-uerum eftet, ad tarn diuerfum inutiles ftirct illatio, 'Vtilitatem tandem af peritis prafentia, nempe, quod corpus ftt diftribui:^ bile,atquc adeó donwm, QdS^daudio? Annonantect

ANTI s YNGRAMM A AD SVEVOS donum noflrum erat totus Chriflus.cr omnia c/u^ Chrt flu An non donum noflrum corpm Cbrifli etiam in ccef lo manens i An nonpaflit etiam ad dexteram patns re ßdensiAn no fluere fideles fumm, in coeleflibiis zx nes fiedemuSytantumq^ iüire tenait,quantum nosfideiQuid igitur reflet diâribuendumi Qjtid juper eâ quod non antea accepimus aut diflribuitis quod non deflen f difl^uel quod non habetis f t^ibildarepoteritisquod non fidelis etiam figno non praflnte perfidem rccepcf rit. Igitur externum nihil prater fiacra fymbolapanis zr uini,intus panis uiuus fie ipfio paficit animam. Hon no garm quin tue propter magis exercitatam memoriant flruentius paficat,indicium autem comeditac bibat,qui unte non fiierit uere pafluf.

Alienior autem omnino efl locus.i-Corinth.io. quant ut ueflra confirme t, quot;V bi dicitur: Panis quem frangimui nonne communicatio corporis Chrifli eftilam olim ad* tendimus Hebraifinum non tam in uerbo quàtn in toto fienfiu. ^ihilenim aliud dicit quàm: Ecce pagani in hoe conueniunt in fiiüs fiflis,quibus idolis fieruitint,epulanf tur^,zr ludunt,ut omnes fieunius idoli cultores teflenf tur, quorumores abflt ut uos imitemini in conuentibus ueftris. Quidenim uultpanisquiadinflitutioneminter nosfi-angiturino ficut idololatra couenimus,alterisifier ui fiumus, Chrifli ficilicet qui nos fianguinefiuo redemit, et corpus patri immolauit pro nobis.ln illius nomine co gredimwr-An non,inquit, fiymbolum panis quern myfli

(oritu

IOANN. OECOLAM. AVTHORE co ritupartimur, teflatur com uniter nos ab uno eodéin i^ue corpore Chrifli redemptos in iUo eni nobii eß co munio or focietas, atq; tanta utßnguU ßngulis i»eo^ dem corpore membraßmus-

Videtur itaq^ Paulat hoc exiguo uerßu,quicquid ad coente panem pertinet,breuiter defcribere.Adeji matef ria panK,demde itfiangitur, atq; hiec externat ßtnt. Quorum admonere heec debentf inprimitfidei inChri fium cuiui corpus pro nobit omnibus cfi mortuu, prop tereaq; dicit corporis Chrifli. Deinde charitatis, eo qd‘ propter Chriflum cum omnibus charitatemhabemus: t^am duo illa mox dextre exponit f Mens. Quoniain unus panis unum corpus multi f mus. Hjc habes quid comunicationem uocet, eo quod panis exgranis nudtis conflatus, unum corporalem confîcit cibum. Jta nos multi adeô confæderati cr coniunfli fumus, utß.-mus unus panis, zy unwm corpus. Nemo fe meliorent exiflimet. Nemoalium contemnAt: Caufam coniungit, unitatem nempeftdei,quia omnes ex eodem pane pare ticipamus,hocefl,eandcmfidem ampleéîimur in Chrie ftof qui efl coekflis panis per myflicum iHum ßgnatus. Quare no etiam hoc loco Trop« reßttatis in fumus,uet in corporcfSed non licebit quia hoc fequenti uerfu, fus pcrior exponitur. Et deinde non cogit,utintelligatis corpus in pane,quia unius panis participes fumus: par ticipescnim fumus fide, et flucntem ex fide charitatent fymbolis tcflAmur. Dnnw» tmde iUe Hebraifmus uefi

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

ßer ? No» cogitaflis inuos uere poffe regeri, quad in nos nüßflis priores f Potefl alicubi talis tropus ejße, igi=gt; tur efl talis Tropus. îAediocriter circumßeäos, uelfe^ quentia erudiunt.trempe,menße d£moniorMn,conßrf tes d£inonionim, poculum dlt;emoniorum, qualis ßt zx kic Tropus corn unicatio corporis. Eßo rujticana cpilt;e^ damßmplicitas,into impietM crediderit eße diemonict tnßntuis^neutiquamtamemmenßs uelpoculo ßtßica tifunt. l^elt;j;hocPauli adKhoma.i.cap. fatiscandi» delrailat(im:fed pergo,

64 S Y N» Hucreßicit Augußinus lib. ^.conßßionu, ca. I}. v£gt;i (/e »Mtrc ßud [cribensait. Hon ifla (ut corpus fumptuoß condiatur } mandauit nobis, f’d tantummo» do memoriamfui ad altare tuum ßeri, deßderauit, cui nullius diei prlt;etermißione feruierat,undefciret dißen fari uidimam fandam, qua deletivm eß Chyrograpbti quod erat contrariu nobis zyc. Qud eß dißenfari uifi dimam fandam,niß dißribui corpus Chrifli,pro nobis tradituiDißribuitur autem ,ßcut alias pax çy remißio peccatoru,ita corpus zr fanguis per uerbu in panezx uino. Siquidem uerbu ad panem zy uinu adcefferit.

A N TIS Y N. Obferudflis locum apud Augußinum dedillributione,zy nuc idoneusfcriptor uidetur.Qmr autem non animaduertißis nomen uidima’^ t^on autent poteßis ignorarc,quid nomen uidimie apud iüum uelit, niß mißam facrißdum deßjße eße doleatis. Ç^uare no fie exponitis,quid ed dißenfari uiditnam'^Eß dißribui memoriale

IOANN. OECOLAM. AVTHORE wemorialc dominictemortif, (y unici facrificij, porro ^od repctitis de remißione peccdtorum çr pace in uerbo,iamdudumconfiitahint efl.

S Y N G. Excmp/o res nMnifeRior fit. Prteceptor ^uiflgt;iam,uel fexcentisdifcipuHsuoluntatemcr men^ tem fuctin communicaturus t« docendo, nonne uerba dodriniecommunicdt crdiflribuitf Uam uoluntdtent fudtn uerbo, ttt ita loqudmur, includens,omnibus guot g uo tuer bum recipiunteam diflartitur, retinens inte^ r 'm fibi fuam mentem ,nibilominus tumen alijs per iterbum diftribuens. Uegue enim hie cum Arijhtele tut gabimur, uoces efle fignA dtvmtaxut ,hlt;irum rerunt guic Ml dnimA funt. Sed ut uerius logudimir,uoxuel uer bum, res dnim£ nobis obfert, ddfert ex' proponit, ipfii nihil interim perdens, fed fud fibiretinens.Hinccomf muni more recitatieuerbis duthoris dltius, mox fubifs cere folemus. Hfc efl mens iUius duthoris, hlt;ec e^lfen= tentitshuius fcriptoris,guis firdt ilium expofitionem, hoceRfignumiUiusfententbef Qjtodfituntumho^ mini licet, ut mentem fuumcr fintentium uerboim^ ponut, includdtgue, inclufum duditori communis cet, nihil interim ùf 'ntentiu f ut perdens. Cur idem non liceret ChriBodeo,ut corpus funguinem fuumin uerbum inclufu, pune or uino di^ribuerct, uc com is municuretlt;:;

A NTI. Apci’dniculds igndros,gutefituisexterni uerbi, putubitur uli^d udlere id exempli,dpud me uero

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS nuUiui momcnti eft:udleret tarnen dliquantulu,ß recept tum foret effe uoces aliud quam char alleres ac ßgna, re rum, non addo aute imanima,proptermendaces oroos qui lapfulmguie aliud quam fltituerant, loquuntur.

Satis autem ojkndimus inutile ßindamentum ueßru, «frbd enim externa, non docent,fed uel fcnfus, uel IN^ TERNVS DOCTOR CHRISTVS. Autda^ bitis nobis uoces, pro'digiofa quiedam dnintalia,aut for^ tdßis etiam uoces inter deos rccenfebimus, er conßren tur cum dftris Platonicis.Neq; hoc probdbitisquod men temfuam infer ibdnt TAagi^i uocibus,funt uoces ßgna, dumtdXdt dd admoncndum,uel comemordndum.Deniqs quamuisnunc abhorredtisab hoc Tropo.Hlt;ec eümens fcriptoris,ßrretistdmendicentem uerbu probeexpris mere,uel reprsefentare, uel declardre metem Authoris, quod idem efi dcß dicas, hoc efl Signum mentis Author ris.Quid igiturflruere poteritis fuper hoc fimdamentu^ 66 S Y N. PorrOj^Mod pamsßt corpus Chriiii, nonfo licite firmidandum e^, ne qua ßat ut idem adeidat cor pori, quod pdni,panis enim pißiis eü,dlbus eü, rotun* dusuelquadrdtus, traijeitur in uetürem, digeritur, gt in feceffum exit. An proptered corpus Chri^i pi^u erit, album, rotundum,uelquddratum, inuentrem traieéii^ bile,digeflibile,^idgenusi Abßt- Vt enim uerbu doa mini manet'm £ternum, nec loco,nec tempore,ncc adei dentibus circumferiptum, nec unqudm digeri,dut per“ dipote^, itae^,zr nM.net corpus uerbo comenddtum*

Idtn

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORÈ ht» pdnem ddfeueramiK corpiM eße,'non qiu pMts eff, alioqui enim corpori adciderent, qua cr pani, fed qiM uerbtvm habet. Proinde pants coen£ qua corpus etl per uerbinn, nihil habet eiufmodi adcidentium carnalium, neq. enim tune, uel rotundas eH, uel quadratus,uel al= bus uel niger,h£cautem habet retinet qua panis efl. ANTIS. Vbi corpus in corpore continetur, utriq; accidilfe non abfurdc dicitur,quod uni accidit,maxime ßtails ßt circu/mineeßio, ut nuUa particula daripeßit unius,m qua non zy' aliud,ut dicitis,in pane Cacnlt;c.Cer teeR comunicatio ldiomatuw,ubi dult;e diuerßißm£ na, tur£ conueniunt 'm unä hypo/bßn : quare nonßsy co ucniät duo corpora in unä hypoflaßn'^ Qum du fub^ flantialem priedicationem adferitis,non uideo quomodo no co'cant tres naturlt;e,Panis,Caro,Deus, quarum du£ corporelt;e.Sed no urgeo.Videmini enicedere nobis dice tes: Panem non eße corpus qua panis eil, fed qua habet uerbum. Qua authoritate gloßema hoc adßrtis, no Uris tropistam'miquii

S Y N G. Gratias agimus tibi optime Oecolampadi, quodtuaipßus ßnülitudine, declaui crfceptro regio citata,noRram fententiam adiustes, ac mentem uerbo^: rumChriRi itluilres.Quienimdauernlargitur eußo^ di, comendat domus poteßatem, nonne exclaue do^ miK inßrumento, poteßatem domusßciti maxme,non clauis, qua clauis bißrumentum dumtaxat efl, fed adde hocuerbumDO TIBI POTESTATEN DO®

Cb

ANTISYNGRÄMMA AD SVEVOJ.'

MVS, «fZ ENHAB ES HIC PO TESTATEM D O M V S, cîdMÎî iain non mftrumentum folum nunet, fed (y ßt potcflns domios, non qua clams cß, fed qua uer bu habet. Do tibi poteßatem, uel adcipe poteflatö ^c. Cur igitur per uos non idem licebitnobis,de pane (y ui no cæn£fentiref utpanis qua uerbum habet ßt cor* pusdomitii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

A N TIS- Sj uere quidem putatis me fententiam ue* flram iuuijje, er meutern uerborutn Christi illuflrajje, non mihi fed Chrißo gratias agite, er ß uere egeritis, haud ambigo quin amplius lUuflraturus ßt. No« e nim à regno cœloru longe abêtis- Etenim ßcorpus Chrifli in pane ita eße uolueritis, ut donu uel pote/hte domus in claui,quid tot fcomatis irrideorfquid tot couieißdedo^ lort quid tantu uerbis contenditur^ No ignoratur enint, quomodo domus uel poteßas domus ßt 'm claue,nullä eni aliam cauffam dicere poßimus, quam quod ßt Jymbolu eiusrefeuiusuoluerunteffefymbolîi homines,qui uo^ täte fuä uerbis innuunt alijs.Nihil aut per uerbu addil! turclaui,prêter relatione. Qjtomodo igitur no permit teremus uobis liberu, fentire ita de pane,que in hoc fan âum effe uoluit Chriüus,ut fuoru beneßeiorum memo* riam uobis oggerereti No f«w(w tarn uiolenti,iü à pietA teqmqaueUamus,fednectäimperioß,utuiad nobis ad fentienducogamus. Scimus folu Chriäum effe cordiimt Dodhre.Etutmcnte meä cognofcatis,ßno per uos pef riclitaretur plebs, rnalitn uos 'm erroribuspßßentes mif hicon^

IOANN- OECOLAM. AVTHORE

hi cotradicerc in fÀcië,qudntü dem permittit, ^udm hy pocriß qu£ ndtura fiu, pcßiletißimd efl, uerba mihi dda re: non guod mflrinitM mea no fentiat,ßtangatur immi tiuf, fed quod non uereuosdiligerem,ßnon precarer nos minimo mAlo labor are, qttam uideam non ex omni parte perftâos eße poße.

Sit igitur pants corpus domini qua, uerbu habet,ßcut clauisefldomus,uel fccptrii magiflratus. Quod ß uos additis monflroßus quidda, igiioratufcripturis, retin~ quo uos Chri^o,ille qunm opportunu fuerit, iUuflrabit neq^charitatemtemerefcindo. Videteaute uos qui itOi mifere traducitis immeritos, nu dculpaßtis alieni.Ell cm Iudex Chri^lus dominus,cuius omnes fumits. In funt arridet uobisßmilitudoiflade fceptro, quodßt KtlgiliratuSjno potentis dicere quod eodem genere loa quutionis di(limißt,ßcut quumdominusdicit:Egofum Donùnus Dein,^ :flic efldileéîtts filitts.

Sm. Sedabßt,inquis,utßiritualesquifublegeflte 68 mt, Meßiamqi expeilabät 'mßde pauperiores nobis fitermt, quibus maniflflatus efl, tantu obfcuriora illis, maniflfliora nobis funt facramcta Cfc- Miramur Oeco lampadi doélifli'me,quid ppetuo illä cofequentiâ nobis obtrudatis. Patres fide faluati funt,ey caruerut pane ac imocoen£,promdepanis coen£no eritcorpus Chri^i^ nee uinumfanguis eins, h£c enimfumma efl argumens tationis ueflr£, à patriarchis, or à fide eorimt dult;il£» Atquiß itaargumentaripetrexeritis, exChriüoetiâ

Q- »gt;j

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOÎ

nu non Chrilhfißetf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim impio os cohiberét, ni j

fic luxta ucslrum di/}gt;utandi morem, rationes fu4s,C^ri nbsp;nbsp;nbsp;I

ftum carnem habuiffè negantes,coBigeret.^ Patres fide | faluatifiu^t,e:r caruerunt pr^fentia Chrifti corporali, nbsp;nbsp;nbsp;,

igitur ChriSlus non fiiit Petro, aut loanni, aut ïacobo ' corporaliter pricfins, quid enim opui eft ChriRi prie== fentia,fiftdc falucmur, ZT patres ea faludtifu^t, a ut ft prüfens eft, ociofia eft : hlt;ec impia quis ftrreti' Habea rent tumen ad ue/iram argumentandi rationem analo^ giant. Age itaq;, utcitnq; uel crafta ininerua, quantum interfit inter pios ueteris, z:r noui teftumenti delineabis mus. Longe alia ratio eft in mudo ftgt;iritudli, atq- in hoc carnali mundo, cr aliter uidet oculus dei, atque ocului carnis. 'tiant in mttndo Jfiiritudli nihtl eft pr£teritum,ni hil fiiturum, non fiintanni,horlt;e, tempus,fed omnia U' num perpetuum, cr prafentifiimum momentum funt, Jnhunc fenfium è Pfal. S(gt;. Verfus à Petro citatur, Vnus dies apud dominum perinde eft ut mille anni, ey- nùüe anni,utdies unuttoculusenim dei uidet omnia,ut mu momentum. Hincprophctis prlt;eterito pro fiituroulrn=‘ tes,ut apud Efaiam: Cccidit cecidit Babilon, phrafi no hominis,fedffiiritu dei locutifmt. Ocuhtsuero carnif, uidet hoc ut fiiturum, iUud ut priefens,iftud utpræteri^ tum. lam eu uniuerfa ftue prtetcrita,ftue futur a à deo u^ no momento priefentifiimo aftgt;icimtur,confelt;ilaneu erit incarnationë Chriüfpaßione, mortem eiX' rcfurreâioa nem eius, tmc incepiffe, perfidla cr confumata fùiffe, cum doa

IOANN. OECOLAM. AVTHORK

cwndominuf fecum conüituerdt hiec mundo cdiciUiina do,pro ratione tempor ii huiui mundi, declarare lt;tc «m mfiftAre. ynde loan. Apoc. ij. Agnus occifus efl db ori gine mundi, Quidf OcciftK efl agnus db Origine mun^ dif dn Chrtflui tuncfliit^ dn Chrism tumcerdt incar^ fidtiiS!'mdxime.Nifieniminoculis deiAddtni tempore CT’Abrdhte, Chri^us fiuflèt incdrndtus,pdflui,glorifia cdtuf,patridrch(enun^ ueldpeccdtis liberdti ejflnt,uel tribus non in iuflieid uendicdti.lnoculisdeidiximus,h£cprtefen= ^gt;gt;dgrdn^ tid erdnt,dc uerißime perflfld,cofumdtdg;,non in ocu^^ lis mundi. Ndm in mundi oculis incdrnAtio Chrifli non

tom primum fiebdt,fed dnte perfèâd, ZX in oculis dei Chrifli re coflvmdtd: reueldridutem zs- ntdniflflitrimcipiebdt flub futrectio^ AugifloClt;efldre,flubSymeone fldcerdote. Similiter O' pdßio Chrifli non turn primu flebdt flub pontio Pildto, fled flub hoc prtcfide. Id cj^uod dnte in oculis dei conflumd turn erdt,reueldbdtur,o'niundonMniftflnbdtur.Quod enint pendebdt Chriflus in cruce flub Cayphd pontifice^ non nouum/uit in oculis dei,flc pependerdt db Origine mundi, fled nunc nouum erdt in oculis mundi, qui mul to crdßius ocdrudlius oculis dei uident.

AN T1S Y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Argumentum hoc no

td leuiculii efl, qudm ddpdret fronte pr'md.Proindc no mirdndum erdt,frpluribus uerbis trdildflem, neq- terne re obtrufi,fled frrte inciderdm in memorid pdtrum uetea ris de nou£ legis, ut obieâioni cuipidm fldtisfreerem. Nec erdt precipuu drgumentu:ueru quid inflituto qM’‘

Q.^ y

AfîTI SYNGRAMMA AD SVEVOS

; drabtit,non tam inultis id ()ropofui,ut pofcebat rei dig» nittu, nam fi è medio tuier is qu£ lt;i patribus cititu funt, crmea dicerer protuli/Je fomnia,ßetueflra co/^am, tnaniféüit plures in hoc negotio à uobis chartas infivmp tas,et quamuis mea non parum inuertitis, non tiideo a men quid probet is, uelquid deijeiatisutut gloriemini^ Atqui prie modeftia ueteris Adte,no^ra like nt er mtig=‘ nificamuS' Abfurdu dixinegatâpatribus coeiiä, que da ta hodie multis uilißimis,ßquidem in iüa corpus Chrifli Poteratmoxcu Abele nafei Chriüus ,cr pati,ut ccenä haberet poßeritas:quod ideo dico,no quad nefeiam qua ie tempus aduentui Chriüi cogruerit, fed ut oÜendà zy banc coenä,ß tanta eü,quanta predicatis, tnaturari po tuiße.tion mox fequatur ideo nec Chrißum debuiße («a carnAri, zy quia no ßit prefens patribus, nec debuiße Petro uel Paulo corporaliter eße prefentem: arguméta tio. n. ifla àualde dißimilibus procedit.

Inter Ccenam Chriflum hoc interet. Chrißus exa peillabatur, promißus erat,predeßinati{s erat.Proinde necejßarium,ut prodiret aliquando, erßcut quia nosß déliter dißenfatione mcarnationis comemoramus, ne» ceße eß, preeeßerit aliquando res quä comemoramus^ At patrii nuüus hanc cœnâ expeiHauit,ßcut nos nec paf fchalisagni ritum repetimus. t^ulla igitur proportio quä obijdtis, oportebat utiq^ ßdelibus in rebus fummis eße comunione,ßcut in omnibus alqs eß focietas. Remif ßo peccatoru er pax confeientiarii, lex er Euagelitun,

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORE.

fides cx chiaritt(s,donlt;ici; akttjùerunt comtini(i.Et cißimistantaßret negata foeliciM^ Longe enimmai orfi(erit,ß^uidem eßet quad aßeritii, quam quod Apo fioli in came uiderint Chriüuntt

Oportebat igitur uos Eximios fcriptores abfurditatc iHam diluerejCr mßrmis manfuete er non cu tanto fu^ percilio ronchoconfulereScioßChriflitscoenAmßc (ut dicitis) MitHiß'et,nihil eßet abfurdi: nitc aute quü negetur ueflraadfertio,cr in cotrouerßam ceßit, nihil adferere tiobis licebit, quod Chriflo ßerit indignu. De^ negari diuitiax,honores mundi, terrax ßrtiUores,ßuoa reshominu,nonoßmdit. Inhucenimufumpij poßti,nt perfeqimtionem patiantur,cr cum ChriSio crucem ß=i rant. Denegari quibufdain donareuelationu, miractdo^i rußinguarum er id genus, houd mirivm eß, nam it a ai «edißcotionemeccleßa conducit, nonenim priuatados NAfunt.Verum quod ego carne pafcor Chrißi,quod ai anintie me£ beatitudinem adtinet,çr negatmn efl alijs, modis mnumeris melioribus,quomo id num perfuafum^ t^oneR.n. caroiUanoflra tantum, fed totius ecckßiCf çr prdmdeetiam patrum, ncque fgo aliter ilia uefcar quàin illi,utcunq; inter'mi uarientfymbolorum ceremo nilt;e,

ïam quod ad marginem adnotauit quißiam, res alte rius or maioris dijßutationis erit, quomodo animee pa^ trum quieuerint, ante refurreâionem Chrifli in cae lum non emigrarint, or propterea quid ßtanti boni

ANTISYNGRAMMA ADSVEVOS won^frwMt participes.Sedäudiam ex Mis quieaninti prepatriarchiscoeleflis^Mdÿ ßieriiu participes. An wßum fùerit coelum ingredi animant, antequam prima genitus martuorü coronam gloria acciperet^ Eide hac renumc fatis di(ium.Adßrtis autem uosmuita, qu£ pa rum hue pertinent,tametß libenter legerim, quonwda d primordio mundi agnus occißisßt:prlt;etereo igitur ed.

SYÜG. IrfiM^«(tnefonecmcarnatio,necpaßio,nec mors, nec reßtrreäio Chrifti, tempore patriarcharum priorum reuelata jiierint, quamquàm iam prefentid erant diuino conjßeäui, noluit tarnen jßiritus tantum tnyflerion,mundo infirma,^ adhuefub ptedagogo exi ßenti,apertd reuelatione obtrudere,donee uenit pleni^ tudo temporis,tugt;!c enim emißt deus filium fuum,ßäu rx mulierc, ßHum legi obnoxium, ut eosqui fub lege erant,redimeret.Promde,in lege, er patriarcharu tent poreclaudebantur,reuelanda fubinuolucris uiélima^ rum,aliarumq; umbrarum, ne ßuel uerbo externo re^s uelaretur, quod nondu externo ßfio cor am oculis mun di reuelatumerat,mundusnoncaperet,dut potiut offen deretur.üaq; umbris,ßgnis (yßguristuc omnia Chri^ iti,coram mundo propoßta fumt,in Chri^lum enim inf tendunt er refficiunt omnia facrificia, ut eü Pfal. Sdcrificium er oblationem noluißi, aures autem ßdißi tnihi,tunc dixi^ecce adfam,ln capitelibri feriptum eü de me,utßdam deus uoluntatc tuam. t^eq; enim Chri^ fiusdgmts efi pdfchalis,fedperdgnumpaßhalemad*

umbrd’^

'IOANN. OECOLAM. AVTHORE

umbrdtifi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agnta in folum CHRIS TV

ßgt;exit. Nihilominus tarnen, piorum fides ut efl lynceo perflgt;icatior,fubagneprtefentem CtiRISTVMha buit,adeepit or credidit.Remotus quidem erat agni pd fchalis tempore ChriRus, cr ab auribus, or ab oculii carnahbuf, prtefentißimus tarnen eratfidei, qult;e metis alls fuis ex hoc mundo in Jfiiritualemtranfuolabat, ac pro naiura uifus dei, ea qult;e Chrifli funtuidebat. Sic cnim deus omnia etiamfittura flbi priefentia uidet,itaft des rem longißime pro inundi captu pofitam,ßbi prlt;e=« fentißimam freit,zy- uidet: an non o-Euangelion patri bus abfeonditum fitit,donee fub Chriflo cr Apoflolisre uelareturft^ihilominus tarnen fides patrum Euangelion habuit, licet adhuc occultißimum GT aliénés umbris ob uelatum- t^obis autem qui poll Chriflum uiuimus et re generamur,uelamen ab oculis ablatumell,zyEuangeii Uonmamfiflepropoßtum anteainuolucris teóltim-

A N TIS Y N. Et hiec i« medium obfeurius funt at lata quàm ut citra offendicutum leganttr^ Quid quod uobis ipßs contradicere uideminii'fidem conceditis pa tribus. Reuelationem negatis. Nunquid cr patres iÜos jfiiritualesiruindo connumeratis qui fublege fuprale= gem erant,qui in tnundo peregrini erant et exules, qui bus indignus erat munduslAut quia non in mundo toto Eudngeliit reuelatu crat,propterea ignoratu efl pa^ tribus? Abfit ut omnes quas immolarint uii!limas,quid prafignArent,ignorarint,Abfit ut Mofes zy prophetic

antisyngramma ad svevos

^Ute ignorarint,prlt;eäixerint,Gr apoflolis aliatn uerbo^ rum mentent Jjgt;iritus fundies ojknderit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fùerit

îis reueîctta. Sic en'm uerba fua ignorantes, Phytonicos reclus quint prophettis quis diceret. Rejjgt;ictebanti}t ChrifiüfMrißcM,^:^ non deer ont qui facrificioru tene idnt myjkria.Aut quid legimus Chrifiu tertiddiefecîi àumfcrtpturds refurrexi/Jef Et dpudPauluEudngelin ante prontijjumper prophetds in fcripturisfdnâisiDe agno pdfcdli certu quod rudes contmone/ècerit beneft=gt; eq in Aegypto,ntdgis duté exercitdtos, fîdei oculos hd* bentes,dd Chrißutrdnfntiferit.Et quit anted dicere uifi ßtis,no reueidtd myjkria patribus,nunc fubinngitis q£ nihilominiis ßdei oculos lynceo perß)icdtioreshdbue^ rint.i^onnequi credunt per reuelatio nent creduntt Si* cut etidnt hoc die non credintus, neq^ difcimus nißquie pater reuelduit. Qjiod lefus Chri^us pajßus ßt, nun q uere creder emus uel cognofceremus niß per in ternü do {lorem:promde multi oreßtentur,quod corde negant» Aut non hdbuerunt iüi ntdgiflrü unicum qui in cælisf Neq; hoc probatum,ut quomodo deus ßtura ßbiproui det prlt;efentia itaey'ßdeles cognofcant. t^ihil enimi deo occultum,nuUo Deus opus habet reueldnte:hi uero qu£ cognofcunt per reuelante cognoßant neceße eß. lion poßum-n.mihi perßuadere, patres ontnes in eorum numero ßiiße,qui crediderunt quod non cog nouerunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»

quu deus Ntoß loquutttsßt,ut amicus amico, intrauitqi in cdliginem nubis. ifraelem uero quidam nomen acce^

piße

ICANN. OECOLÄM. AVTHORE

piße putant,cà quod deîi uiderit.Paldm eß quanta Ab» rab£ eu deoßnüliaritMMt de Dauide, Efaia et alqs taf ceanitEtputarem euangeliü ilUs abfconditu nondu fcri pturii,qu£ tale quiddäinßgt;eciem oflendu»t,ßed nobiß» cußentiut,crederecogentibui‘l^'Velatnequidemßupocu hs Moße pofitum erat,ne eiu^ freiem populMeerneret, Veruitano negatur ^oßen ßdritualiter cognouiße ea qu£m monte uidißet, quo populo pertingere non p9 terat- bJonnegantureadem didieißez^ij, qui codent ßiritufrerunt pr£diti. 'VerumeR orpatrum pterosq^ par um de myflerijsintellexiße.Sed quid hoc impediti titónne e3‘ hodie inultii parum de rebus diuini^ patefr» âumeâf TtJibilominusçir ßuperiora feculauirosali^ quantos habuerunt.

S ï N G. ïamuide quam concinnam ratio nem col tigeretjfi quK contenderet Euangelion hoc,quod mbiß» cum efl,nonfrijße aliter,quamßub umbris teélum.Pro» Mîdcnec nobißeum uerum, adpertum crmanifrfliimeß^ ße, quid hoc entbimemate abßurdius coUigi poflèti At nec aliter ße habet ueflrum,cum dicitis, Patribus cor pus ebriftinon frijße niß adumbratum cr ßgnatum, ergo nec nobis aliter eßße atque ßgnatum. QtMßuero nihil diflirent umbr£z^ res alt;dwmbrat£, ßgna or ßg norumueritas,

A N T [ S. No« adßentior quod ueterib. Euangelimn omnino frerit obteßu,ßcutnec noflris temporibus ont tubus reuelatif^quainuis hodie inuutgatum ßt, olim aîlt

ANTIS YNGR AMM A AD SVEVOS

inuulgatum non erat- Deinde non arguo.Patribui cor^^ piK Chrifti non fiiit niß adumbratwm, ergo cr nobis eft ßgnAtum,^ non dpertum-Aliud efl conßrre ceremoni as utriuf^ legis, cr nliud efl de Chrijk loqui nondu cdrnAto ZT mcdrndto.Si dicerem Chriflum nondam ue niße in carne, mérita ßc redargueretis fliiritu noflru: nunc uero moleflius efl quod dicitis, hæc confleâanea ef fc,qutiß pneiudicct rei ueritati monumenta. Neq- enint memorialiadicerentur,niß ß{iapr£ceßißenc. ç^ms unquam fomnijs ac phantaflnatis erexit jhtuaslt;:^Aut ß quis erigeret,quie tam flultapofleritii^,utcultwm illure^ ciperet^Erat omnùio tempus quo Chriflu uenire in car^ »e decebat, cr quo adnunciandum erat in mundo id Euangclij: atnonproptereafequitur, quodidi^noratîi ficerit patribus,cr non habuerint in cordibusfuis reue lantern Jpiritu famUu, fled neq; ßc belle arguitur, Chria ßis uenü in carnem, ergo carnem dédit in coena. Abf flurda flnnt opinor iüa Enthyinemata »

SYN. QuodßnuÜacIlpatrumeytwflradiftintia, curChrißisait,ueflri beati fluntoculiquiuident,cr aures ueflrce,quia audiunt,Amen dtco uobi5,midti Pro phetlt;e oriufli deßderauerunt uidere qu£ uidetis,^^ non uiderunt,cr audire que uos auditis,cr non audie^ runtfî^emo citius explicabit quantum dpatribus priui dijfèramtiSf quàmhocChriftiuerbum.i^onenint inquit,Prophete deßderauerunt credere, cr non créa didcruntffleduidere audiredeßderarunt,quenon audierunt

ÏOANN.OECOLAM. AVTHORE.

audiertmt zr uidcrimt. Patres no fùerut nobis fide ina firiores,eadem en im nofira cf patrum fides eü, fite runt tarnen multo infiriores uerbo acß{lo,hoc eft,ref uelatione Chrifti,cr manififtatione uerbi.Pxemplo ma nififtiorfit noftra fententia.Paulusuocatus fiiitadmua ntts Euangelij prtedieandi,ab utero matris,ut eft Gala .i. Sed Mocatio longe poü,iam uiro ßdo de cxlo reuelata e^:A.{lu-c).A.n non Paulus 'mitio latente adhuc uocatioa ne, 'mfirior, poft uero uocatione manififtaa ,filt;perior feipfoftdlus eü f Anquiaab utero matris fegregatus eft, negabisftdlafegregationis reuelatione maiora ada eepiffefHuc adcedit (y Apoftolorum conditio- N4m ez Apoftoli ante mortem Chrifti,crrefurreiïionein ftgt;i^ ritumftmilum habuerunt, quomodo enim nift èftiritu Chriftum confißi effent,Matth. i6. ubi Christste^ ftatur patrem reuelaffe, pater autem ffiritu reuelat çr trahit. Oportet igiturffiritumfandlum Apoftolos ante Chriüi mortem habuiffe,fed cjuomodo‘^ anreuelatumf an nMiüfiftAtumriton,fed adhuc latentem Gf occultum-Sic enim legiturloann.7. t^ondueratffiritus Çanüus ^uia tefIS nondum er at glorificatus. Poftea^ uero glori ficatus eft Chriftus, mifit fftiritum fanàu in corda eoru, utpradicarent Euangelion remißionispcccatorüper orbem. Qjiid autë hoe mittere aliud eft c^uam reuelare, Gr manififtarc eum lt;jui ante occultatus cratf Nm igitur ftuftraneam dices nüßionem ffgt;iritus,cjuiaante habuea rintfAbßt,quis enim bicc ftrret^ iiónne reuelatione ffi

R

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS rituf Apoftoli focliciores crant,^u4m ante oculto adhuc f^irituf^œlicioreserattt,noncjuidêf^iritu, quem initio ßdeinChri/l:Mnudceperaftt, fedprlt;ie,ientid qt reueld^ tioiK eiiK, quem atue tacitißime pajjederantsic patres non nobis inferiores funt ßde, fed reuelatione longe mi noresfunt. Ç^md en im ipßs ßde quidem prüfens erat, fed tarnen uerbo aperto, er ocultwm, er ub oculis remotum, nobiserßfioer uerbo propoßtum eß. Fa=* äum (hoc eß) corporis traditio, ct fanguinis eff'ußo,co ram oculis mundifubPontioPilatoprteteriß. At quia in oculis dei ab Origine mundi, ut la loquamur,duraue rat,eriam manißßntum erat mundo.

A N TIS« VfTdm faelicitatem à ßde metiinur,qu£ patribusnonßitdenegata.Porro quod dominus difci^ pulos beatißcat,ß de carnali prafentia mtellexeritis, ßerit hac exultatio ad hör am. Ojüs negat iucundißi^ mam Chriili prtefentiamàcuiusorediffundebaturgra tiaf Ojds nongauderet impletu, quod alij implendu ßgt;e rarunti Hoc nunqua iui inßtias. Nonne «« hoc folo no=: ßros dixi beatiores,quia uiderunt Chrißum,quem uti^ er fandi expeilarunt, er adeffe tempore quodam oa poriebat. Etenim er nobis dicitur- ßeati oculi qui no ui derunt er crediderunt. Et per Apoüolu. Et ßnouimus Chrißum ßcundum carnem, iam non nouimus fecums dum carné. Atqui nobis eß fermo de cerenu)nijs,in qui^ bus non idco bcatiores fumus,quod res mutatie fmt, fei

IOANN. OECOLAM. AVTHORE guod/tgnA. No« ignora qd’ Auguüi.contrtiFaußu, lib.ip. dicat noflra facramcnta uirtute mAiora, utilitate meliora, ailu ßtcilioray numero pauciora, tamjuam in iuHiciam fidci reuelata, zy in libcrtatem filijs dei uoca^ Hi, iugoferuitutis ablato, quod duro cr carni dedito populo congruebat’ Hlt;ec jlîe pro uobie ßrßtan, ueru^ tarnen fiteridebemmmultos fiijjefub lege, quos legis onus non premebat, eo quod reuelata ilH^ ejjet iußitia fidei,Qruere inter ßlios recenfebantur.

At nihilhoc aduerßis nos, quia paulo poü dicit pro nobis, in hunc modusn: Interim aduerßts calumniofant imperitiain Fauüi demonßrare fuffrcerit, quanto erro=2 re delirent, qui putantßgnis ßacramentisq; mutatis, es tiam res ipfaseße diuerfas, quas ritus propheticus pros nunciauit implendas, quas ritus Euangelicus annums eiauit impletas: aut quicenßent quum res e^dem ßnt,no alijs sacrament is antumciari debuiße complétas, quam hisquibusadhuc complendte pnenunciabantur, Vcete.

Ecceß aliquam ßdem mereretur Augustinus, nols lernaliumPatronum. t^am inccrcmonijs dicit easdent res eße. Sed er ßcripturam audire cupitis.

Eegimus Efaiie primo. Reflituam indices tuos,ut fùerunt prius,cr conßliarios tuosßcut antiquitusßmi liter er Malachias dicit: Erunt Jomiwo oßirentes jacri ficiain iußitia, placebit domino facrißeium luda,

R. i/

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

Cr lerufalem ßcut dies feculi or anni antiqui. ÏM quod de Paulo apojlolii exempla ponitis, eadem de Hierentia etA.brahamo cr Mofe liceret dicere,tiddo et de Choro prophetarum. Proinde, Apo/klus eccleßatn dicit extrudam fuper ßtiidamentum prophetarum Cf apojtolorum. Verurndedigmtateillorum non contendi mus,neqi huius locißterit: hoc magts ad rem quod pau» lo poßfubneditis deSacramentis.

yX SY N. I(/fó Chriüiu eaetiam coram mundo prtefen tia O' manißflata conßruare uolens V E R B O cœ/i«« commißt diccnstaccipitc o' manducate,hoc ed corpui meum. ßibite,hic eß fanguis meus.oc. id quod ante Chrißum fieri non poterat, propterea quod nondum re uelatus crat Chrifim. At rcuelationeßda, reuclationè et prtefentiam uerbi conßeruandam tradidit. Sic enim re mifiio peccatorß qua: fiub Poiuio Piloto impetrau ed (hoc edreuelatUyimpetrata enimfititin oculitdeia mît di conflitutionc') uerbo confcruotur. Cur idem non dice retur de corpore o[anguine Chridi, per quæ remißio impctratu eß, o fine quibut remißio non eßf Patres fub agno paficbali, [ub manna, [ub petra deferti Chrißu ui^ derumt,fed fide ocultißima, o [oli ffiiritui cognita, quando nihil harum renem adhuc mundo crat reuela* turn, tstos uero Chridi corpus in pane, o [anguine eiiU in calice per uerbum adcipimtts, non occulte, non aba [enter, [ed manififit. (làanififium enim uerbwm efi, HOC EST CORP VS bàEV [ed pr^efeiiter, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quando

IOANN. OE COLAM. AVTHORB giundo reuelatio fÀdi ßt nbsp;nbsp;uerbo conßructur. Proiw*

deruitquicquidcühorumargumentorum, ßde falud* niur,cr patres non inßriores iiobis caruerunt corporit li Christ corpore.

Af^TIS. Quonwdo Chriflnscoferudriuoluit corpus, Crfanguinë^ nonne in memoria noilra cuäodiri benefit cium iußitfQuomodo fertubitur autem à flrepitu diilio num^Qm^imfedern habebit in panef Craße.n. mihilo quendum, ne craßioresßcut baélenia, in errorem mit^ tantur.Quid opus eo habet panis ß hac cauffa eüf folo ßgno rem expediet. Sicut er remißione peccatorupro miffam er credentibus coneeßdm uerbum ofiendit, er admonet- interioris autë hominisfinhabitator docet,nä externo uerbo conferudri nequaqtiä, comonBratu cfi. Qnidigiturabincerto tanquäcerto drguitur,ut ccr=t tum quid flatudturf Obfeurius etiain diëlum eft, id: Oc cultißima fide, ßgt;iritui foli cognita, er inde nobis ntd* gis obfeurum, unde mdmß/iius eße Jfterandum erat, nempe exemplis poßtis de ßde Paulifegregatiin utero matris. Namß eaßdes ßißet in Abraham, addoß non tndiorreuelatio,quomodoChri^usinfc credentes ßo^ tniliæ Abrabami adferiptos diciti Si prophetaru ßdes uel cognitio,non ßnt maiorßde pueri (ut de ea re nunc non eontroucrtam)qudre uidentes diili ßeruntf Quod ßdicatis occultam er ßgt;iritui foli cognäam, eo quod nonßieritita iTtanißßdta, quamuis patres (de ßiritud» li'j.loquor')apud fede tantis myherijs ßbi reuelatis ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K iij

ANTISYNGR’AMMA ADSVEVOS txttliarmc.wn repugt!o,fcd iterivm nefcio an 'mßrioref dicere debeam apoftolis. Apofloli pro/èéio laudem tMa iorem patribm tribuerent, crfenibd efje tellarentur, memeres eim quad dominus dixit, Alÿ laborarunt, zsquot; nos in laborem eorum introiflis.

PoflrenMm. Dttw de maniß^o uerbogloriainini,ßm per requirônus ut probetis ita depanedidum, ut in eo confcruand£ memorii nodr£ corpus, quum absij- cor“ porali pr£fentia,ob indit utionem Domini idip[um poß it- Proinde iterum nonuideo^uod fubuerteritif diui Augudinididtvm: Namßedere corpus Chrifli ne“ tno poted quàm ij,qui iüi credunt,et omnes qui uere cre dunt, uere edunt,ßue adhibito fymbolo,fiue non adhi bito. Conßdaneum efl, Patres nonßiffe tnßriorcs,nä quamuis Chrilîus non ßeritreuelatus mundo, ßit tas men reuelatus cordibus eorum, zy non ßolum cor à deo reuelatus,fed etiam iliorüßiritualibus oculis oflenßts, quod licet deßderio no ßatis ßcicbat,ßielicitatem tarnen nonminuebat,cr' concedebatur eis per quad çy- ipß inßdc exercerentur.

SYN.G. Ncc „OÎ fcdtfiKMi cora 73 pifs,aut ociofumhabcmus. Nam er hac rationc odos ßem ent Euangclioii. Ociofus erit er ipße Chrißus, in le rufalem priedicans,er intota ludtea miraculis ßtna» mßflans,qudndo nec Euangelion externum nec talent externum Chrißum, qiialcm ßib pr£ßdc Pilato uidc“ runt maiorcs noflri, patres habuerunt. An quia Abra“ haut

IOANN. OECOLAM. AVTHORE hitm non uidit Chrism in cruce pendere oculis carn^, lib Ui (ßdeen 'mitddit diem Chrißi ) idea neq^ Petrui, autlodnnes uidit f Similes fiterunt omninoloannesE^ udngelifla G“ Abrahamßde, fed Chriflo dißimiles. quot;Vi dit enim Abraham Chrijtu fide cf fpirituscogtiitione: loannes autem non fiolum fide ,fedty reuelatione aper ta, carnaliq; uißone: Ua or patres ederut corpus Chri fti,Qr biberunt fanguinemfipiritu. l^onfiolum finritu, fed Carne etiam edimus corpus cybibimiufanguinent eins. Siquidem panis quern fi'angimus, communicatio corporis Chrifii eü. Et Chrißus ait, Edite, hoc eR cora pus meMn,quod pro uobis frangitur.

A N TIS Y N. Hic arrigemus aures edocendi, que frudumadfirat carnalis 'm pane pricfentia ,fed quan^ tumadparet,expe£latio nofira deludetur,conuertitis enim uos ad argutandum.tSlos uerofrudum audire cu^ pimusuelunwm,corporis Chrifiim pane refidcntis, qui non £que per folam fidem cj- memoriam paßionis ojfertur.Proinde iniquißima coHatio eü, Chrtfii in car ne (y corporis eius mcaena,.Millia miüium utilitatum exconuiéîucr paßionc Chrifii recepimus,at ne unam quidem hic portetis. Ç^iùs igiturßc arguentes proba-bit, rcx pater reuelat filiitm pricliantem pro palria Cf exercitum inAruentem cf uulnera recipientcin Cf hofirm proAernentem cf triumphü cimt jolijs re portantcm,unde ofienditur utilis cf honorific us popua lo, igitur eimdem in doUumrepere ficictamicismui=

R iiij

ANTISYNG-RAMMA AD SVEVOJ.

ßbiliter commendans, ßmiliter honorißcduerit coranf populofTalc eßcrneftrum argumentum, imo 'muer=t^ titii. i^unquidßmemoriabeneßeij quodàregis ßlio exhibitum populo, lt;equecommendata eo ab fente cor^^ poraliter, aeße latente'm dolio,Qrpropterea non de^ ceat adefße hoc modo,tgitur ßmiliter non decuerit pro patria beüigerari, zy 'm carne fuahoneßißimauuhie^ ra ßrre^ (^uit ojfutias iüas coUaudaret, zy non magis tirgeatut dicdtur,qute uelpopulo utilitas,uel regit glo riaß in eat latebroAßlium miitat.

Necmulto acutiora Enthimemata funt, Abraham non uidit Chrißu in cruce,ergo neq; Petrus, Sißc obie

• ceritis, Abraham non expeiiauit Chriflum in cruce zy ßit ßdelii, ergo neq; Petrits uidit, tamquam rem credif tudignam, zym qua fummafua;falutit. Etenim ßille ßdelit pater non expeäaßet, non opus erat aliquando euenire, zy quia certaßde,reuelatione perjfiritü ac» cepta deßderauit, igitur euenit, Hon quadrabit autem •fb (roqucf/Jiix in pane. Hon dubito qu'm zy fymbolorü fuorum ßnem ac ceremoniaru uariationem cognorint patres jfirituales, fed res alias in ßmbolis pofleritate habituram utiq; prlt;eterßdem eorum ßerit. Accommo datis autem in hunc modu- Patres ederunt corpus Chri fli,nos uero carnem. Hónne iterum obfeurando ßc fer^ tnonem, fußitionem ingenerare pofß’tis, ut uos dieena dos quit arbitretur tfa^Hotpixy'isqf fupra autc expofui, num uobis fuffragetur iHud ad Corinthios.

SYN. •

■IOANN. OECOLAM. AVTHORE*

'SYN. QMinadimxiumEudn^elionnonfolumlpiris 74 tK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod or patres ficerunt, fed etiam cara

Ke, auribus carnalibus. An nunc dicemiis Euangelion carnale ociofum e/]e apud nos,aut non faluare, propte M quod patres eo cartMli caruerinf, lt;q- ßne ipfo fal^ tiatißntf Nemo e/l qui lieget,corpus Chrifli /piritu prie fens ßiffe patribus,nam per uerbum promißionii Chri flustotus ipßs priefens faàus eß,fed longe aliter nobifa cum res agitur.tiiobis enimnonfolumßiiritUjfed z^lif tera,non ilia occidente,fed pricfenti uerbi exhibitione. Corpus chrifli et Sanguis priefentantur. Exemplo rent declarabimus-Verbum eflGene.s.lpfltm conteret caput tuum-Gene.ii. Benedicentur infemine tuo omnes gen tes terr£-i- Re.r. Sufcitabo fernen tuu pofl te, ego ero ei in patrent,crc.llicremi.z3‘ Sufcitabo Dauid gernten in ßini,c^ rcgnabit rex,Grc.Spiritus uerbi haru prontißi onum priefentem Chriflu pijs patribus exhibuitiLitera autcm uerbi non priefentem exhibet, fed in foturu ( id quod dare patet cum dicitur, conteret, benedicentur^ fufcitabo,non contcrit,fufcito')reflgt;icit,ßquidemflgt;i‘ ritiis,cui omnia ßtura priefentia, pro fua ratione, fldei obuiat,litera autem pro inundi captufondt. Ham cunt alias Efai.ÿ mquit,Paruulusnobiseflndtus:induit lite^ ra,moduloquendi ffiritui ßmiUarc,cuiflitura tamcer ta funt, ac ß pratcrijflènt. Hune reuelato Chriflo nofo turn fliiritus uerbi, fed or Utera ( dbfit uerbo malignd hitcrpretatio ) corpus Chrifli nbsp;nbsp;fanguinem eius priCs.

ÄNTISrMGRÄMMA Ab SVEVO'S

fentid exhibct,adfirt er detnonllrat.lloCf inquiens,eSl nbsp;nbsp;nbsp;']

corput meum, liic efl fanguK meitf, erc^

A^TISXii. iJondumaudimMquodrejjjonderf oportebdt. Qiiii namfruiluf carnaltspriefentiie.Ne^ 11 i(io(Kgt;««j«lt;i'£«menf«weftlt;/ccrfr«A/(BMn^e/io.Ndi«ft ’ ; externi uerbi 'miuunerdf Mitâtes ijuis rccenfuerit. At nbsp;nbsp;nbsp;f

iOo nee patres caruertMtt, ^ui à prophetif, à parentis bus,4 creaturis dei adinoniti ,ßcut er nos hodie.

’Tantum illi de uenturo Chriüo adnu)nebantur,nos ue^ ro commemoramus ueniße- ttabebant er ipßEuan» gelium externum. ^Jonnegabiiisemm quin donünits nubtbus iUis/jgt;iritualibus, ut plutaant uerbi carnalis plu erentjhoc efl, Venturum Chriüum dnnumciarent,man darit. tSleque turne uerba corpus er [anguinem aliter in fe receperut quam nunc hodie, hoc efl annuncia bant dumtaxat, erinfolo modo annunciandi diffère^* bant, quod Mis uenturus ejje, nobis uenijjè, dicerent, hoc etiam in ceremonijs uariatum eil, ef nihil prate» rea.ltaq; probabitis quomodo litcra prafens corpus ex hibeant. ISldmßmodoannunciatiuo contenti efiis, non eil quod urgeam,er uideminiquidem illuctenderc,fed inuolucro quodam iterum receditis. Caterum litera ni ßnobis ßtunicusKagijier,tam nobis quàm patribus occidens eil.Neque jjgt;iritus ita litera implicitus,ut uo-bis fortj/ß uidctur,qu£ prater ßgnificationem aliquid rcceperit. Qjudautem quod uerba Cbrifiißgt;iritus er

uitai

IOANN- OECOLAM. AVTHORB

uita'^one adjirent uitdm lt;iltaßint ßgt;iritus ZT uitd,ut figt;iritudlitermtelligitntur,fedj}gt;iritualiter nemo ligit, niß quißiritu habet doâorem, huic cnim prdflat ßgt;iritui,utuerba quibusadmonetur,reâecapiat^

S y N. Porroßpergas qult;erere,ad quid proßt carna, Hi corporis ef cs, cum patres eo caruerint,nihilomiuus faludti.Qjlt;lt;ereinus nos,ad quid carnalis Euaitgelij re uelati auditus proßt, quo ßmiliter patres caruertmt. AnquiaEuangclionUteris, cr/yllabisco/ffiat,noprop tercddiccmus,effe deipotenttamadfalutemomnicre= dcntifEtcumEMngelion credamus,occinetisne nobis, P^iHusta creditisindcum inliteratum,autmucrbatuini Vt ali’=''‘^“’'’^‘i OÎ dure quofdäßlitos adcepimus, credis ne O'tu quoc^ in deum impa/tatum'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßßittum»

antis. Hocunum qult;£riinusnoreßiondetur, ad quid proßt carnaUs manducatio,QrßmpUciter qua^^ rimus, tio itißdiofe utpharißi, quibus quejlione qu£-ßionedominuselußt. QueRioniueflra;fatisßetßcile» Teüatur quidein apoflolus Euangelion dternis tempori bus taciturn myflerium, nüc uero manißßatum :ß’d no eft mens eius quod ignorauerint prophct£ ilîud my(ie=i riu,ßd quod non ßerit uulgo intelkitii alioquin quos modo habiti ejßnt fapientes, de quibits dicitur, fapiens intelligit que de ore eius procedut, et in labijs portât in teile äit'no igitur omnino fuit obuelatu : fed quidß popu lo tudeorum cetera obfcurius ßertmt oftenfa, mani* ßfte tarnen lüe doilus ehfUenturum MESSI AM, q-

ÆNTISYNGRAMMA AD SVEVOÎ

in folo deo ßgt;em ponendam, qui daii cr adiutor eR ont tiium ßgt;erantium in fe.Cinod certe Eudngelion er at, er quantivm ad ChriHu adtmebat, carnale, licet non ia da re inteüeilum 4 itulgo, Negamits igitur patres co caru

Adtulit £T^o paucis iUis magnam utilitatem,adfirt et bodie,er eo maiorem,quo pluribus coinimicatur,necp alia pernitioftor iadura eccle/i£ quàm uerbi non adul terati rar it as,er ßcetiamSacranKntoruulus,ad ßuen dam charitatem er ßdem pijs admonitionibus, ualde utilis eSl : fed uosfcinper plus aliquid requiritis.

S YN. lamcu corpus Chriüi car ne nos edere adfeue remuSiUcebit interim utàtM, humanitatc impetremus, ne aliter quàm candida interpretatione adeipias. Nd rt/t mus corpus, er bibimusfanguine carne, non ut corpus ChriRi atteramus er frangamus, ut esl in reuocattone Berengariffed pané ipfum qua panis eft tra{lamus,fi-ä gimuSfCdimus er dentibus atterimus. Corptis aut adei^ pimus,quauerbuadcipimus,HÖCHST CORPVS MEV M,ut pulcherrime quidä dixit,Q^nod edimus inn tratuentrem, quod credimus intrat mentem-

AN TIS Y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;capio mitigationem fententU ue^

fir£, uellem er alios quofq;ßc accipere. Ciuicquid eft,ßtemini ipfum ucrum domini Corpus per manus hominum comunicari,er in pane 4 uobis accipL Et neu feio unde hocglo/fema mutuati ßtis,quod corpus accia pitis in pane qua uerbum habet.'Eä h£c iHafubftantia^^ lis pr£dilt;*

ÎOANN. OECOLAM. AVTHORE

lis prtedicatio propter digladiatur^ Et quid hoe eßaliuddicere quàmßde mottducare corpits, qui uni* cusmanducationis modus à domino nobis comendatus’^ ISlamut uerbum externum uel panis gerat,uelfit corpus fubflantialiter,unde docebitis^ Qjiodfi 'mea fententia eßis,ut fidem habeatis in Crucifixum, cr punem ut pa^ nein comedatis, nemo u^s mpungnat^prater Papinas. At nos hoc uolebainus audire, quern fru^ium carnAlâ pr^fentia adfirat. Ibi eloquentiam or uerborum luxu* riem uos exercuifie defideraremus. Hie tranfihtis ubi minime decet,cr ubi ncutiquam,urgetis. Sed ne ego molefiiorfim ,laudo uobißeum iüius, quisquise/lfen* tentid,qui dicit: Quod edimus intrat uentrem,cs’ quod credimusintrat meutern.üaq; panispabulum efiucn* tris. Sapientia autem dei promißio cui fidem habe» mentis. Id ut inte}ligam,fatis docuhSic quaienus uerbum adripio (de interne loquor) utiq. amp;nbsp;me pauerit Chriüus. Atqui hoc non urget,ut in pane fit corpus, quandouere per fidem carnem, cr fanguinent Chrißi habemus, citra iUam carnalem pr£fentiam.

SYN. Quâquam quidefi,quodhic abhorreamus pro Chrtfii uoce loqui er fentire;' Is enim dixit : Edite, Hoc efi corpus meum quod pro uobis frangitur,hoc efi, diuiditur. Hoc enim uerbum fi’anginAaiid^ non corpori,ßed paniconuenit. Efa-^s. Frange efurienti pa nem ttatm. I^umc enim Chrifius dicit,corpus fiwmfi'an gi,quia panis jrangitur,quis inique fir at à nobisfi dixe

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS rimuf corpM Chriflt traÜdri,à nunibui, zy dentibit^ dt teri.^Jonquodhæccorpori Chri/ii,fcdquodpdtiiqui e/l corpm ChriHi,conucnidnt ? Nui»gtwjdo pdiiKßt per uerbü corpuf Chrißi,cur no puni,qua, corpus Chri fii efl,conuenirent queecorporU Etcumcorpu! Chrißi uerbo ad pdnem ddßrtur,quid impedit, ut non corpori conuenidnt, quæ pdniÇ'Hinc efl quod corpusfidngitur, quid pdnii ßdngitur, mdnente mterim integritdte cor^ ports,zy pdnis uiuificui eß,quid caro Chrifli,qult;eidnt per uerbupdni ddceßit, uiuificd efl, uitdtn præjhns mu do,mdncte interim pdne in fM,qud dnte ßit,fubfl!i,ntid.

A N TIS Y N, ^uidem ßin foUs uerbis contentio firet,non ignordrem nihil contrd exdcerbdbiles duden^ dum,Chrißum in f:rmonc quis reddrguerct,rcliqum ne nos flniflram inuehamus uerborummentem,uerbu»t kA«k05 ddfldilionem zy diflributionem pertinere in proprioßgniflcdtu, non difllicet. f^eq; eniin ddfloldin pdnis diflributionem pertinet:Sed flcut pdnis per fc fln ßbilem panem flgnißcdt,itd dum dicitur fregit,per fld.=gt; âionc mox dd inuiflbile quidddin conteinpldndu nuinu ductmur.Fdmilidre enim flit prophetis, non folum uer bis, fed zyfl^is cr flgiiis quibiisddm contefldri quid^ ddm drdui. tdm etidm pfeudoprophetes Andnids tulit cdthenMnde collo Hieremiæ prophete, zy confregit edm,dicens:Hec dicit dominus,fle conflingdm iugu buchodonozor-EtAhidsfcindenspdUium flumnouum in duodecim pdrtes,dixitiiierobodm: ToUe tibi decent feiflurdt

IOANN. OECOLAM. AVTHORe

Jcißuriis,h£c.n. dicit dominU5:Ecce fc'mdam rcgnum de inAnu So'Mrwnis.^c. Agabuf toUens cingulum Pauli alligabat illim pedes ac mAnus,ac dicebat.-fîac dicit j^i ritus l'aniliu,Virum cuius eji cingulum,aüigabusit ler« fo^m£ludtei. Maniß/ium efluerba tüafrjngendi,fcitt dendi,ligandi priinufymbolis conumrc:fed mhil pros hibet quin nugna cum cnergia ßgnißcato conueniant, Vndefraétio qutdem corpus ßgnAt frangendum uelfra éiiim,non autem interedendum frangi, nißualde êioAiKutr: inßnuatur autem nobis paßio Chrißi,qui corpus (uum occidcndumßc indicabat prophetice, qjquot; metnoriam mortis relinquebat nobis, lam hebrieum no meitx^i^'eipritnAriocr proprioßgnificato diuißonetn unguUrum dicit,ut eü Leuit.io.aliquando er exeißo^ nemfirtasßsaüufumßitadmundum facrißeium. At qui hoc e/Jèt conieCtare, incertum enim quo uerbo ufus fit Chriflus cum difcipulis.Certum autem quod mm dari quàm fiangi paßionem commendant. Inßuper quod di^ cit p, retins paßioni quàm diflributioni co uenit. tJam quis dicit, quod pro uobis diflribuitur, zy non magis inter uos,uel uobist Vnde de poculo figmuts ter diâtim,diuidite inter uos : porro de fanguine dicis tur quod ejfiindatur pro multis, non multis.

tiomie pulcbre manuducit,ut difeamus er dationem, et fraâionem ad paßionepertinere,magisq; ad ratios twm corporis quàm panis manducandi, refirendumi

S X N G. Ne^- eji quod timeds,optime Oecolampus

ANTIS YNGR AMM A AD SVEVOS äi,ne qui^ cœnte tempore tune fefe ocenpetyin iniraculo cofyderando, qiu ratione fcilicet corpus pani luiiatur, netj; enim nobK id probari poßet,fi ßeret,fed dabimiK, utßat ä. fuperßiciof 'iln, quid ergoi an idea negabitnus panem ejfe corpiuf Hac certe ratione pojfcmui cogerc, nunducanteSjUt dentes exaUerenty er Labtet abfcindeit tes proi)cerët,ne fapore panis occupati obliuifcerentun' panisefus. Pojjemuser Chrißum hominem eße negaa re,ßquidem Sophißlt;e tunis, ne dicamus interim impijs dißutationibus, adeoq; cotentionibuißongos annos de unitate diuerfarum natur arum,in Chriflo produxerüu Qui autem conueniret, ut propter aliorum uanitatem, ueritatem nos negaremus^ tgitur iuxta ßgt;irittts dofirinä-qui ait,uerbum caroßäum eß,filium dei hominem ef fe fiitemur,non hiegradumßßentes ,ßed ultra imquiren tes,quid nobis praßt incarnatio, quisßtufus eiashomi nis,quießßlius dei.Ua iuxtauerbtim Chrißi,llOC EST CORPVS MEVM,ßteinurpanemejßecor pus,non hicgradumßgentcs, fed progredientes qu£ri mus,er docemus. Cluis ßt ufus eins panis, qui eß corf pus Chrißi.

ANTISYN. Qttod moneys ne occuper hora ccea nie,confyderando miraculu.Atego non pronunciarim, quod quispoßit fe ab admiratione tanti miraculi ab^^ f{rahere,qui uel mediocriterpius,non autem de fupera-ßitioßs dico, A quo enim tanti régis pr£fentia no exf ■ torqueret id officij ƒ Itaq^ßue excutiantur dentes,ßue abfein

IOANN. OECOLAM. AVTHORE abfc'mdjtitur litbia^en tH hugt;nlt;nn£ nuturæ iwbedllitiU, utctrcl^eauerfetur,^^lemagi^ noM funt. Vosdutcnt belle nobis confulitis.Adigimur,ut creditmus,dum cre^ dimus iubemur cogitatualienAre. Ex/peéidbamusfï-u^ dui prtefentiie carttis chridi,fed Mctàs nunibus dimit timur, Ab imaginAtione carnis duocamur o' uerba Cbrifli ipfumeommenddnt. Durius erit imperium ijs gui Ijieciofum pr£ ßlijs hominum cognoucrimt. fm4gi-KAfio enim ubi in remgrdtdm inciderit,liberii(s fu£ uo luptdti indulgebniß per ßgt;iritu dbducdtur:ß,cilüis cx-temis qudm internis fmßbits imper dm us.Quießris oamp;;! uidfi^it prteteriinus, qu£dutemintrogreßd O'drrident, nonßAtim loco cedunt, redius proptered in fold memoridmortis Chridi mordreinur.

S Y N G. Sed uel tdndem ddfcripturds contrdridt rej^ondeinits. Vnus efl locus ex (odnn. e. citdtus, Caro nihil prodefl,dd quern,uelut dd fdcrdm dnchordm, dd^ curritis omnes, quotquot pdnem eflè corpus Chrifli ne gdti5,o' in quo dduerfdrios fuddre iubetis.Idm quid for dent uobis,piorum qui noflri temporis funt,in httnc lo cum interpretdtioij£s,in quo cdrnem exponu^t genera liter, non pro Chrtfti cdrne ,fed pro ed, de qua Pdulus loquitur, Cdro o fdnguis regnum dei no poßidebunt, CrChriflus.Omne quod ex cdrne efl,cdrocß Age dn= nttemus mi Aug^ini interpretdtionem qud cdrnem pro chrifli Cdrne intelligit,fed tdntum abefl, ut ueflrdnt fententiam confirmet, utnufqud firèpotentiusfubuer

S

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

tat:itaenim fcribitincdp. s.loann. Ciuidelllt;]uoddd=» eft qui uiuißcdt, cdro non prode^ quic=* qudm'^Dicdmns ei,pdtitur enim nos non cantrddicen-tes, fed noffe cupientes- O domine mdgiüer bone,quo=i modo cdro non prodeR quicqudm, cum tu dixeris, niß quK mdnducduerit cdrnem warn, cr biberit (angui=^ nem meum,non babcbit in je uitam^An uita no prodeA quicqtz^ propter quid fumus qd’fiimusynifi ut hdbed=gt; mus uitdm £ternd,m,qMm tua carne promûtis^quid era go eft,non prodeft quicqudm f Caro non prodeß quic^ quÀm,fed quomodo iüi intcüexerunt cdmemfquippe fie mtcUexerunt quomodo in cddauere dildniatur, aut in maceüo uenditur,non quomodo ftiiritu uegetatur. Proinde fie diélu/m c{l,caro no prodefl quicquàm,quoa modo diâum es%, feientid mflatfola fine charitdte, igiturddiungitur,chdritasuero lt;edificdt. Adde ergo fiientiacharitatem, nbsp;nbsp;uttliseritfeientid,nonperfe,

fed per chdritatem. Sicetiamntmc caro non prode^ quicqudm, fed fold caro.Adcedat ßiritutddcarnemf quomodo adeedit charitas ddfcicntidm,^^ prodeft plu rimum. Nam ficaro nihil prodeffet,uerbum caro non fieret,ut habitaret in nobis»Pladenus Auguftino. Ciuds non debemut tibi, Auguftine pijßime,gratiiit, qui tant cldre,tamq; Chriftiane doces, qudtenus no profit, ident enim zx nobis licebit de corpore Chrûli,quod per uer bum pani adlatu eft. Nam corpus Chrifti nihil prodeft, folu/m, fine fide manducatMnjZf ut Pdulus ait,indigne,

tune

IOANN. OECOLAM. AVTHORB

tunc enifnmagisobmt.Qui mdnducat inguit,Qr bibit indigne,iudicitißbi minducat ZT bibit, non dijudicans corpufdomini. Italt;J; adde fidem edentis adcorpiit, çr ^rodeil plurimum- Namß corpus nihil prodeffet, cur tßet pro nobis traditumfCur morti adiudicativmi Itf 1» corp«lt; Cbriîli folum nihil prodcH ,fed quia pro nobis traditum efl, fed quia uita nutndi efl. Ita fanguis Chri^ Hi folus nihil prodeH,fed prodeH plurimum, quia pro emundatio ne noflri effuf tsßt. Adeoq^ hate unica cau= fd efl,qudre edamus corpus or bibamusfanguinetn eius in coena, niß enim corpus pro nobis traditum eflet, er fanguis effüfus,ßuflra ederemus cr biberemus.

A N TIS Y N. Scriptur£ contraria pugnant,pug^ nabuntq; uobiflum, quamdiu flAbuntcoclumac terra Cr uos 4 fententiaueflra non difledetis Et quanto ma~ gis à uobis mpetuntur,tanto nos magis deflndunt. To turn euimfextum caput Ioannis àcarnali manducatio» ne abarcet,^-niholominus ad flgt;iritualem blandtßime inuitat. Veru no erit opus eadërepeterc,fatis.n.in cul» cota eflènt.lam quit nobis AuguHini interpretationent conniuendo, relinquitis, ergratias illi agitis, quaß per eum noflra maxime fubuertantur^ Verum ß ad nos ref mearet iVe ,minim.ss uobis uieißim habiturus effet, t^am uos iüum minus ßnccre aUegatis.

No« enim loquitur de carne m pane, quemadmo f dum uos, fed de camequ£ nobis feruiuit ufqueai nu)rtem,quam fitetur ßhominis puri caro fitiffèt.

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS. nullam ad reconciliandu patrem habuijfe uirtutem,jed quiadeounüafiiit, notipotuit,nonprodejje nobis- At propterea nonlicebituobisita de corporeChriRi per uerbum pani oblatum lolt;iui,nain zr Euangelifl^ et An gi^mus uosprteuenit,necpaMur ut guadrent qu£dicif tis, dielt enim,Si ergo uideritis ßlium hominis afeenden temubipriuserat. Quideßhoc^’ Hincfoluitilludquod non nouerant, hinc aperuit unde fiterant fcandalizati, hinc planefiintelligerent:iüienim pumbanteum ero(' gaturum corpusfttum-lUe autem dixitfe afcenfitrim in coelum, utilt;^ integrtvm.Qjÿvm uideritis filium hominis afeendentem in calum-Certeucl tuncuidebitis, quiano eo modo quo putatis, erogat corpus fuum, certe uel tue inteüigetis,quodgratia eius non confumitur morßbus-HiCcAugufti- Illi remittumt ad calu/m, uos ad menfam, ergratiam pollicentur,uos corpus.Sed quidmororfei tauifupra locum exlibrode DoilrinA chriRiana, qui oHendit quam procul à uobis dißideat. C^uid ft non di lanietur caro dentibus,quu mhilominus loco tanta fan=gt; äimonia er gloria,indigno colatur. Nonne ineffabilis humilitatis opus fitit ChriHam ex lAaria uirgine nafei, etiamßnunquamfiißctcrucifixusi Eritigitur etiamß non atteratur dentibus corpus Chrifli huiniliatiim,ßuel in pane eße ceperit,er car nalis fiter it cibus,unde et car naliter inteUigentur facramenta.

gg SYN. Porroquodfidemanducandumßtcorpuscs' bibendns fanguis nihil adimit pani, ut nonßt corpus-

‘Vtenim

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

Vt enim non propterea Chriflus carne car uit, quod Pc IriK rf«t aliuiApoflolui ederit eum J})iritualiter, ia non proptcrea CorpUfCbrißi inpaneeffenegandum quod ßjiritualiter ßt manducandum- ^aria tangens tef fu pedes, tetigit pedesßlij dei, qui ell intangibilis, car naliter. Qjiidigiturabfurdumerit,ßßteamurcorpus CbriHi incomellibile, carnAliternos edere,dum panent cccne edimus!' Neq; enim negauerit quiß’iam, non cp [e ß)iritualiter edendum corpus,quod pane peruerb urn edit, Quemadmodum nemo tarnßupidus efi, qui diffia teatur,uerbiim Euangclij,l^iritualiter,hoc eß,ßde recia piendumejße,ut maxime auribiis carnalibus recipiat. Et ut fides uerbum,quod auribus capitur,pro fua ration ne recipit, ita or corpus quod pane adcipitur, pro ra» tionefideiadfiimitur- Ç^uemadmodumuAs fiilphuratu, uinumfiapidu/mrecipiens, non pro uiniratione recipit, uiwim enim fapidum eft, fed pro ratio ne fid fulphuris, ita corpus ChriHi corporale nonrecipituràcorde,ania »w, fidc,nß pro ratione fidei,quie eft ftgt;iritualis, ttt WA ximeipfum ßt corporale,

A N TIS' Imo prteiudicat ueftrtc fententilt;e, mandu carifide er eße corpus in pane, Dabitur enim prêter manducationem iÜam, er nlia manducatio qua: feriptua ris incognita. Nempe, ut non folumJfiiritualiter mandu cetur, fed er in pane, que manducatio non ßerit folum ftiiritualis. No» eft autem ßmile quod Petrus ffiiritualia ter ChriHum manducarit er ChriHus propterea carne

S 0/

ANTISYNGRÄMMA ADSVEVOS non cäruvrit.iionpotcrdt cniml^irituaUter carné man ducare,ßcamemwnhabuiffet, tempore inquam, iÜ9 quo Chrißum fequelatur. quot;Videmini autem quia illaß^i mlitudo uobisadridetßjypoflaßn ex uarijs naturis fr» cere,quam Eccleßa diu ignorauit.

In alio Enthijm£mate,ßc arguendum erat.Maria teti’‘ git pedes filij dei^eil intangibiliscarnaliter. Qttid igi tur abfurduerit ß frteamur corpus Chrißi comellibi» le panaliter, oro ignofcite uerbo : Vel quod communi» uscß, myßice eyr facramentdliteredere,cr ßcnihil ab furdi,nam ß more ueßro loqui pergitis,abfurda no eßf ßigitis qu£ diximus,freit tune corpus fuu Chriflus pab pabile, iio aliter q quum conuiueret cum difeipulis. IM etiam ponem freit facramentumcorporis.

Vitra,quod EuangcUivm j^iritualitcrcamalibusau-ribus auditur, dißimilius eü quam ut oßendat quomodo coro in pane ßt. Semper enim negauimus tantamuint extemo uerbo concejßam, quia foliim extimulat ac ad^ monet mentem. Deniq^ dimt dicitis quod corpus Chrifli corporale non recipitur J cordc,animo,fide,fnß pro ra tione ßdei qu£ eü l^irituoUs. Velimfcire an etiam eaf dem rationeßt in paneßcutmanducotur. Si non eßßc in pane,quomodo à pane ad me uenit talis i Si autent itaeßiüic, cuius nam ßde receptusin panemf neque enim nos credimus panifrd credimus nobis. Infumma, quando omninouultis-carnemfua preefriitiaprodeßc in tnält;iucdtione,qu£ peruosexßgt;irituali quodam modo carna£t

ÏOANN. OECOLAH. AVTHORE.

carndlii fit, oslcndm debebatii, (ptienain illa utilitdf, quitntmnfoLt memorie fideli cofequimur^tlic cefiaM^

SYNG. Ht«c fibcile nMiüfifiumfit, ^uo candore 8l hue citauerii,eumlocumquiejl loetnn.}.Omncquod ex came eH, aro efi, quafi uero fides carnali ratione corpits Chrifii adciperctSed certim uideamus, qu£ ßt eiiK loei fententia, ut eognobile fiat, quant coaéle tult;e fententi£ mferuiat. b^ieodemus cum Chriüo dijfiutat de iuüitia,€xiflimAbat enim legis iufiitiäueram efie,au diens interim à Chriflo iufiitiam aliam, fideifcilicet cr refipifcenthe, aut regenerationis prtedicari : proinde «lditChriAwm,iuüiti£ ueritatem pereontatums. Itaq^ l^icodento du£ natiuitates ob oculos ponuntur,firnu)~ neab aliquot miidi elemeittis mutuato.Altera eft,è ear^^ ne,hoe efl,è terra( earo enim terrena eR ) craßiori ele mento,ut Gene.}, de terra fumptus es-1. CorwJ.ir. Prif mus homo de terra,terrenus.Altera efl,ex aqua,zir ae^ re, alibi, ex igne fubtilioribuselementis. Hteeigi^ turgernMnAeiuslociexpoßtioeß, çr Chriili fenten^^ tia. Antea quidem Adam de terra creatus, terreilris erajßus,cr earnalisfaélus eH, ziTquot; quotquot ex eo pro^ pagancur,terreni,craßi,icr carnales generantur,ut eet generatio non ufq; adeo 'm bonum eejferit.Omîtesenim ex carnali er terreno Adamo earo er i^tra fiunt, ni* hilpr£ter earnem er t^tram capientes,er fitpienlt;‘ tes. Detrußnamqi mearnis ergafculum, iu^itiam ue* ram,altam, cxlefiem er Jfiiritualem apprehendere ik«

S iiij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS queunty'tîdm non efl h£c uera iuflitid, ^ult;e fgt;er logent, aut Icgis tunudtum extorquetur, neque ea qiM hypocri fi cdrnis fingiturß-n. uera eßet, non in nMlum ceßißet prima, natiuitM carmilis zy terrent. Idm cum itéra iu^ flitiadccaelo oricttur,oput igitur erit,altéra natiuitate, zyregeneratione,fed ex ßtbtilioribui eSquot; ßtblimioribta terra elementis,hoc e^,ex aqua çr aére.Ontnino enitit fo /oco Chriüut uocabulis carnalibus utitur,fub meta.'/ phora longe aliud inteïligens. tiam quod inquit, oportet uos nafci è fupernis,nondum prima fàcie ad re generationem cœleftem refincil, fed ad regeneration nem ex fuperioribui,ut uocant, elanentis, quafi dicat, quodde terra natum eSl, nbsp;nbsp;carne male ceßit,igitur a^

lia quarenda efl itatiuitat, qu£ è fuperioribui terra ele me.ttii fiat,t!empe aqua er aère. Sub hac autem loquu tione carnAli,quid aliter intclligeret quant ueram rege )ierationein,quie è fiipernis,€ cœlo fit,ex aqua, hoc eÆ, mortificatione, cz uento, /firitUjUel aère, quia ed uita ffirantium,hoc efl,uiuificatione flgt;iritiis,conflantemC quod alias unico refipifcentiie uocabulo exprimititr: èat nue aliquis zyglorietur Chriftianos carnales fieri, quod carnem Chrifti edant, non enim habebitex hoc loco,quod ex carne eft,caro eA,fu£ opinionis afylum, fiam aliud eft ex carne Adamigenerari,aliud ex carne Chriüi- Qjti ex carne Adami funt,ij caro cy temi funt. Qjti uero ex carne Chrifti funt,hoc eü,qui carné Cbrifti,nonfolum edunt pane cocnie,fed zy credunt,if fliiritm

IOANN. OECOLAM. AVTHORE

J^iritus fwi'-Edere ndin^; corput dotnini, parum pro* freritjntó potiiK obfùerit, nifi fide ed/ns, quemadmodu audire Eiungeliott quid proderit, nifi cr ^iritu audie* riifAnäutein Euâtigelionexternum, non idea Eudn^e* lion erit quodfiiiritu audiendtvmfit It(t coUigere Mderet,panent coenlt;e non efie propterea corpus, quod corpus Cbrifiifide edendim fiti

ANTIS, ^iondu pænitet,citajfe ex loanne. Omit« ^«od ex carne,caro eft ,fimpliciter enim fitdumexcu* fatione non eget. Quid ad me, fi quis ex candida freiat atru,modo id citra culpam meäf Generalis fententia eft^ ficut fi dicanws,finttle parère fibifimile. Adami aut c4 ro nónne cr m Chriftofitit uere,etabfq;peccatis,alio^ iws non redemijfit, igitur fi caro fubüantiue pa»is,Gr eft hie etiam Adami primi caro ficut aft'eritur,du panis comeditur,C^ nbsp;nbsp;nbsp;quoq; editur,quod fi bt pane efitur^

er panis e^i corpus, carnâle profiilo quiddam agitur, quimuis uosreàe dicitis,quodcredimuimtratmentë er no uentré. Et gturtdo fitiUa panis er corporis mors, hoc eft diftolutio.^ Mira res, panis fubjhntialiter eft caro, uel in fie gerit carnem or non ingreditur caro in uentrem i honeüior itaq; panis quàm carnis natura, fi panis effet animatus, in promptu nimirum uobis effets quod reftionderetis, panis ek panis, fiedanitM panis Chriùi carnis capax eft.

De Eudngelio externo abunde fatis diflu quod fen* tentiam ueftram non confirmet, fed fi uultis externo uer

S f

antisyngramma ad svevos bo fdcrMentum coßm,ßcutcatholicafetititecclefilt;if fepeteßatui[um nihil inter nos elfe dißidij, modo non ßat ex uerbo e^demo idolum-

S Y N. U)« qd'ex tJidtth. citdtur.Çimd intrat per os ®hominis, non coinquimU hominem,citins uejira démoli tur, quim noüra- Ùnmfipanif pro ueflra fcntentia, no fiferit corpus Domini,non coin^uinAbit come/îus.Qmd igiturPaulùmiuit: Quifquis ederit punem hiinc,aut biberit de poculo Domini, indigne, reus erit Corporis Cr fdnguinis Domini. Etpofleu, Qui edit cr bibit, indigne, iudicium ßbi edit er bibit, non dijudicans Cors pus (non aitßgnum corporis) domini. Occisies ne Pan lo,quiddeindignoefuclamitiis,qult;mdoquod intrat in os hominis non comquinet hominemf Vide Oecolampd di ô nojkr, ne uobis authoribusdifeamus itüerim quid ßt TO (roepis-iuap. sie autem intelligendus eß efus panis cœme, qua enim pams eß, ita nec contaminât, nec fans dificat, qud uero per uerbumeß corpus Chriai,ita er ebtanünat indigne edetdem,er ftuüißcatdig^ erß'^ deliter manducantem. Siquidem Chrißus ait. lam uos mundi eßis propter fermonem quem locutus fum uobis-Et poslea,Sanä:ißca eos per ueritatem tuam,hoc eß,fer tnonemquiucritaseß, Corpus autem propter uerbum panecoeiuefumitur. Proinde ut uerbumfanilificat cre dcntem,ita er corpus,er ut uerbum fordidat,contamis xdt impium,itA corpus inquinat impie manducantem- ' ■. ANTIS' Quid quicfofophißices inuerbis meis uß’iam -

lOANN. OECOLAM. AVTHORE

ußitMt occurrit'^go ß Sophiflam agerem,multo aliter copiaimeMinflruerem. Qui fciunt quidßt Sophiflice, Dcprehendant utri o'oqii^iKUTiftoa' inilent, utri ma» gK alioruw diila eleuent ZS“ fua maioris frciant, utri plinßmulent. Hoc modo Papiße nos perpetuo éludent, ut populummoiieant ne fophiflas audiant, qimm ipß pTietcrfophifticen nihil teneant,ueritasautem ipfa fe nuuiißfiet.Eßenm h£c generalisfententia. Quod

in os non coinquinat hominem, unde ex ditto Hie remi£etiamnonfantlificat. Atq; adeouosqui panent fubflantialiter eße corpus aßeritis, probatis panem in=i tràreinuentrem,fedidquodcreditur,intrare in ani^ mant- Annon hoc ditto ad nos acceditisi lam fententia fcwtM ditîi non procul efl ab eo, quod lo. g-, dicitur ca» »■o ndjilprodeü- AdPaulumfupra reßondimus, erbe neoflendit exemplum feeptri conßatii. Qu£ enimdig» nitasfeeptriperfe, erquidtnali ßconfimgastubiau* tem fymbolum cognoueriseße magiflratus, quod tile uult non inhonetle tratlari, nonne confitngendo magi=i ßratumoßenderis, erßrtaßegrauius punieris, quant ßhomietdium admißß'es'^ Teslamini er uos panem ut panem non habere à natura fua, ut hominem uclmclioa rem,ueldcterioremreddat,fed utuerbum habet, tain eßieacem. Quod ßretie intelligatur, non omnino intoUerabiliter, imo pic ditlum (oret. In hoc enim fantlus Panis etl, quia fanfl£ memori£ beacficio“ rum Chrißi ac charitatis tßui confecratus eß acferuitf

ANTI SYNGRAMMA AD SVEVOS

tmdc qui tanti fymboli ftimulo non excitantur ad dilige duproximum quemcognofcunttampriecïofotanti do mini corpore libertUum, impudentia nee ipjis iudlt;eii ce derent, Proindecaute çr uppofitePaulus de fymbolo et efu loquens panem nomi rut, ubi autem de contemptu et iniuria,corporisDomini menünityquum anteaßgnu coinenwraffet.Ceeterumquandodeuerbo externo ite^ riimmonetis,quod mundet ac fandificet, nihil ad pro^ pp/ïtum,non ignoramus .n. quis nos intus mundet: uer^ bo externo uires afcribere tantas non licet.A.lioquin CT ïudam fanilißcußet.

SYN. lam quod ad tuas auxiliäres copiasetiamnum pertrahis, quod eß Matth. i . feriptum. Ecce hic Chri flus,ccceillic,nihil iuuäbit:conßnderis pro comuni ex^ ternoru auxiliorum iudicio ab hoc exercitu,longe enim aliä haüamflrt, quam tult;e pugnlt;e adcomodam. Nlt;î iîii'c de pfeudopropbetis fermo efl,regnu ChriRi in cofcien^ tia,alioqui liberü,nuüi loco^nuUi tempori, nuUi perfo^ tue adießu, captiuantibus,cr ut Paulus ittquit,confcien tiam cauterio notantib. Alioqui, ß de externo Chriflo autde corpore eius carnali inteUigendu effet, nemo po tuiffet de Chrißo mcœna fedëd dicere.Ecce hic eß Chri ftus,aut de corpore eius in cruce pendenti,ecce hoc cH corpus Chrifli. Nei^poflglorißcationemlicuiffet Ste^ phano dicerc:Video coelos apertos,^^' leßvm ßäti à dex tris dei.Atbene eß, Chrißus ipfeex hoc ferupo fuos exemitjdicens apud Luc. Kegnum dei no uenit cum ob» flruätione,

IOANN.OECOLAM, AVTHORE.

ferudiione,Chriflien(nt regnum libertatis regnumeft, nos de corpore nonde regno di/ferimm. Aliud ejlregf num Chri^ii, aliud corpus, de quo abundelatis iMthe* rus,magtws ille nbsp;nbsp;nbsp;0aViaas-ôç Chriüi Euägelifla in.z^

libello contra pfeudoprophetas.

A N TIS Y. Reljionfum eü in libella tneo,quare htec uerbadomini in medium tuierim, nonne quod monetis prior ipfe teßatusßvm,O' Lutherum magnum meo ius dido,er incomparabilem alioquin uirum: negledum putatif f Nam po^htec ueftra uerba fubieci, hmc dißci non expedandam corporalen prafentiam, ufqßn illu diem, neq^plures quam duos aduentus Chrißi in carne fecundum feripturax notos. Nihil uideturißis didimt, peut ßilguf ab Origente ufq^ in Occidentem,iti erit ad^s uentuffilij hominis,hac uerba funt,quam candide igi= tur mea citetis, omnes qui confèrent,uidebMit.

S Y N. Sed Chriflus ais, abijt er fedet ad dextram patris,er wißtßiritum Çandtvm in corda difcipuloru, Ndtn inquit, nißabiero paraclêtus non ueniet. Heiw tu ita ne abijt, ut fuarum rerun nihil nobîs poßfe relique rit‘^ Abijtergo erremißio peccatorum, abijt er fandî ficatio, adeoq; omnis iußitia,abijt er jjgt;iritus fandus. Siquidemhac omnia Chridi fund Adhucigiiurpecca= tor« fumus, adhuc damnati:nos miferos, quis nos libera bitaSatanaßucibus'^ Sedgratias agimustibiDomine lefu Cbriße,quodte nonßc abfiuleris,ut nihil tuariwt rerum nobis reliqueris, Sedesfuquidem ad dexter ant

ANTI SYNGRAHMA AD SVEVOS pdtris,fed interim tarnen nobis donatud non denegof, non utinuidulusqiiij^iam,occultas. Nonne f}gt;iritus fan dus ChriüoagnAtißimus,adeoq; ab ipfo mfeparabi’* lisf Inquit eniin apud Propbetam: Spiritus domini fuper me, eo quod unxcrit me, cr alibi, ynxit te deus, deUi tuus oleo leticia: pr^econfortibus tuis. Comunicdt tame ChriHusJpiritumfuUmpijs,crnùttiteumincorda ip* forum, manens interim ad dexteram patris fedens, md* la parte dipundus.Sed quo communicate Verbo,M tegisAd. lo.AdhucloquentePetro uerba hac,cecidit Jfiritusfandus fuper omnesqui audiebant fermonent, Qupcecidit,autquouehiculoaduedus efle Verbo E* udngelij : Verbum enimßgt;iritus uehiculum eji. Cur igi turff iritus non omnibus uerbum audicntibus daturf in promptuefl ratio. Nam uerbum in omnesgentes Jpar* gitur,fed reuelationem/firtus uerbi, dominus fîbi foil referuauitaperiendam, cuicrquando uoluerit, dit.n. Kifereborcui uoluero. lam fi'j^iritusfandus uehiculo Uerbi nobis aduehitur, manens interim Chriflo in dexte ra patris fedenti coniundißimus,cureodem uerbi ue hiculo w poffet adnosaduehi corpus O'fanguisChri Jlif quado ut ita loquamur,ffiritus fandus Chriflo mul to coniundiorflt corporc ofanguime eius'

A N TIS Y. Talibus argumcntis ft in fcripta ue^ flra irrumperë, quis me peius audiret‘:l Dixin ego Chrl flum nihilfuarum podfe rerum reliquiffei ut ita excla tM/re oporteat, abijt rcnüßio peccatorum, abijt fundi flcatio

IOANN. OECOLAM. AVTHORS ficatio, abijtiuflitia,abijtorl}gt;irituf(andin. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nia *

gateccleß^datumjjgt;iritumfanlt;ümn,uel remijja peca cdtd,uelfdnftißcatameccleßdmf C}Udß uero,ut htec äßM, praßntem ddcjße cdrnem domini oportcdt. A.» fcenditinquit in ditum O' douA dedit hominibuf. Hon erdnt enim dnte dfcmfunt eins expeiUdnda hotc donA,

Ciuod ad grdtidin dttinet o proteäionem, dominui ntAiKt cum fuis fcmper: quod uero dd corpus, in ccelii rcßdet, quA fudglorid fidem dtq^ßsein iwßrdm multo tHAxime confirmdt.

Qudjn dextre dutem de ßtiritufduäo dilferdtis,non efl priefentis temporis repetere, tdndem inteUigdm qiu tenus prcßceritis: fuprdmodu ddlubefcit uobisßgt;iritus fdnéii uehiculcmi effe ucrbum, quod diäum o^tihidr rißt donee periculum fici, qudm crdße de rebus diuinis loquAiitur homines.Idm quomodo cohterent uerbd iüd^ Uerbum in omnesgentes/fdrgitur, fed reueldtionem ßgt;i ritus uerbi, dominus ßbireferuduit dperienddmcui O“ quAndouoluerit. Includitiir ouebitur ßriritus uerbo, O referuAtur À domino^! Sdne hoc rede quod dominus reueldtionem ßbi referuet dperienddm,dniU)nO'ßgt;iri* tum dpudfe retinet eumq;jfirdt ubi o quAndo ualtf Hunquidßgt;iritus uerbo externo inefli Hos templd Jfiri tus fdndifumus,non ucrbu,nofdcrdmentd^no uÜ£ dli£ corpordles credturie.Admonendo prodeß uerbu o tn^ term ß uoluerit donüfuu communicdt/firitus fundus.

Sdtte quod ex adis citdtur,non iHuc pertinetßoquente

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS-fnim Petro uerba higc,ceciditJfgt;iritns fanilui.Quo cott fequitur uerbis datum donum hoe, quamuis etiam hoe loco donu ejl J}gt;iritui fanili, (teut mox exponetur, igi^ turminoris ullu/ïonts conieâuraefl, corpus Chrifliitf cœlo elfe ac in terra,quid qd’ nbsp;nbsp;'m Jpecie licet tmüßt

doniißgt;iritus,plura tame numeroßerut ,ßcut or nes numero diftinguutur, llecßuflrd oppo}tttis,adbuc 'm limine hlt;erentes,ut uerbo probetur,corpus et fangui ne effe adduiia in pane, ^iinima: artiißerit pluria uer bn proßaidere,ws folidiora expeélamus qua coarguät: SYN. Anadhuc imaginArii de aduentu quopiatn bumilidtionis ex glorificationi5‘:! quaß uero nouus Chri fit dduentus fit, fi uerbo nobis mittaturuelßiritusfan^ âus uel retnißio peccatorum, uel iuHitia, uel corpus et fanguis eius.Nonenim quiffgt;iam aduentits efl Chrifii, quemadmodum initio carne uenit,nouißimogloria uen turns, fed doni cominunicatio,Qr diflributio efl. siquia dem uerbu/m,ea qu£ in primo aduentu Chriüi nobis al lata impetrata funt,ea conferudt ztr nobis diflribu it.Impetrata eflremißio,ea uerbo conßeruatur.Aüatum eft corpus,allatus eR fanguis,no talia,qualia Adam haa betffed uiuiflcantia,Gr fanélificantia. Vl£c uerbo cona ferudntur,mdnente interim chriftoflumno pontifice cr focerdote à dextris patris, nec in multos Chriflos diuia fo,unus enim efl Chriflus ,flcz^umu corpus Chrifti.

AîiTlS. Deftiiritu fan(lo,derefnißionepeccato£ ru,de iuflicia, aliter loquimur,quàm de pr£fentia coi-a porw.

IOANN. OECOLAM. AVTHORE.

poriijcorpuf cnim utuerumcorpiiißt,nonnißctduen* tu abitu adefl or abeßid q^uod çx de aiigelii corpo re caretuibus dicimuf. Ceeterwm c^uomododeina conf ue ntur uerbo,manißüiiis dióium ueltm. Tota enim di^^ fiutatio uejlra conßjkre uideturinuiuerbi quam non fatii à uobis cognitam fuperitts commonjiratum efi.

SYNG. nbsp;Et ut non multi fiunt Chriflicx credent

tium in Chriihm multitudine, ita nonßuntmulta cor= poraex mandueantiumnumero.Nonne uerbum ab ore hominis auditü unum efl,manente tarnen apud loquen^ tem,diflribuitur inter im,manente etiam eiusunitate,in multos auditores. Sic er unumcorpus Chriüi per uer bum in pane multis tnaftducantibus dillribuitur, ma= nens interim cum ChriSio it drxtrw patris fedente, nente etiam corporis unitate.

AiiT I- Si ß’iritualesChri^icarnem,folaßirituaIi niAnduiatione dicerentur edere, ßruiente in hoc pane donùnico,non contradicerë, ßd quia hypoß^ßn quanf dam in paneponitis duarti nAturarti uel trium uel qua a t«or,Kbtiw«itw in locis hypojkfes illiC numerantur, eyquot; multi Chriüi numerantur,fietq; Chriflus /xizj» T0Ç, quidmultisf ßcorpus dixe^v ejje in uarijs locis, iam de ratione cy- ueritate corporis aliquid ßcedit. Negf; fitdf w ratio eß cu uerbo er re corporea, quam* uis er niß in acreßtcontinua, non eritimu:nec unum uerbum ell,quod aliusaudittransalpes er alius cis al-pes,ß non unico flatu perficiatunat no ßc dißiuit corf

T

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOJ.

f)Uf,id ettint plane effet contra carports ueritatem.

S Y N. Cifter« minutius cr ab hac caufa alienius eH, 87 ex.i.Cor.r citatur.Nos nenùnem nouimui fecun^ dum carné,porrô etiamßcognouimus Chrifiü feettndu carnein,nunc tarnen non amplius tiouimus.Quid igiturl Ergo ne Chriflus non habet carnein, ^uod non ampliui feettndu camem ctvm cognofcimustabßt: mß en'tm car-nein haberet,nonuererefurrexijfet,noneadem ßiecie ^udab oculis noflris fublatits e^, ad iudiciivm uenturuf eßct.Pro'mde Paulino, fcnteiitia eß,nunc non Heere no^ hiscarno,lia guterere,ueterapr£terieruftt,nouo funt omnia,/fgt;iritualia quierendafunt. nbsp;nbsp;IJam in hoc loco,

Chri/ium cognouiffe fecundum carnem, noneflipfunt uidtlfe zr freie agnouiße,fcd j« Chriflo carnolta quiCa ßniffcjUt funt rcgnivm mutiißgloriatio carnK, corpo^ rts fanitos, (fuodantcpafßim ChrißumApofblifrcet runt,td quod ex contentione eonvm Matth, zo. mantfèa fltim ßt. Nonne Chrißts adhuc hodie homo eßfed non agnofeimus eum fecundum hominem, hoc eß non licet 'm co humono quterereflto pants cano per uerbum tor^ pitsChrißteftjfedin eo non quterimuscorporalia, nec earnoliatnon enim ut uentrem repleamus,edimus, fed ut mentem pafcamut.

ANTI. Non recordor an egohoc argumenta ufia ßm,fcd Augiiftinus fané utiturco, ut ad fublimiora du^ cat,ßcut zr Paulus ipfe,certe eSquot; hoc efu no camoli mo .do editur caro,ßcut nec in carnoti regno inuenitur Chri ßus.Perpendite auté uerba uejira,dum dicit is,pants coc

: tOANN.OECOLAM. AVTHORE.

ll£ per ucrbu corpm Chrißi efi jfedh eo no quxrimitf corporalia, iio.n. ut uentrem repteamus edimui,fed ut mentem pafcamM. Quid hoc efl dicere, quterimits fln^ tcm,zr non quxrimitsaquds f Ipfam carnem querere^ eflcdrnAlid qucerere. 'Nam ad pafcendain mentem,tam noneâ oputcarnii Chrifli,quàm mea pr^fentia.

S Y N. Anadhucaudctisadfeuerare,flmileseflelos gg cHtiom.Ego fum uitis uera,egofumfins uitlt;e,ego fltm ponts uiuiK,cum ea quie in ccena frôla frnt, A C CIPI TE cr EDITE, HOC EST CORP VS MEVM.lt; tropiexcidit^Adpeüamus, à

Oecoldmpadi,tudm ipfius confcientiam, num conjktns ter flmiles efle locutiones tecum fenties’^ fed quid frci~ unt circumflüntiis i« uerbis ctxn£,q uib. priores locutio nescdrentt Ndm quodfcribitur,lefts accepit panem, fregit ac dixit.Accipite,édite,htec uniuerfamdniflfltf-frme probdnt,ponem non tropicum inteüigendu effe. Idm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;additur,quod pro uobis traditur, circumflAtt

tia efl,quid non tropice,fed in fuo notiuo flgnificatio ne corpus adeipi mtelligitur, in alijs locutionibus horit cir cum/hntiarum nibilreperics. Non.n.accepit iiitem in tnonum,cr dixit,ego fum iüa uitis,nec fèntem dicendo, ego fumiüe frns,nccalibipanem,ego fumpanis uiuns^ Sed finge/îmiles effe locutiones. Corpus ergo fumitur ut uitis, ut fons f At uitis cr fions lam non figsüfi cant uitem ndturalem,dutfiontem dquie,fied ab hac no^ tiiu fign^cationedimoto funt, Froinde es-corpus in

T ij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS

hdc lo^uutione.Hoc efl corpm meu, iam iwn dccipietuï' iuxta uejiram Çentenùdm pro nAturali corpore,fed pro Jfiritiuli, i^uemctdntodum Chrißits Jfiritiulis uitK,föns Cr petrddicitur,quid dutem hoe dbfurdiui excogitdri poßet^ Corpuinejfiritudleprohobistrdditum eünott corpordlef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dudimusf quid ex corpore Chri

fii tandem fietf

A N TIS Y N. Awdewi« m domino, er bond, con* fcientid etia de his tropis loqui,tit quomodo alibi Chri* flutfepatterndixerlt cognofcamut. Quomodo.n.pdnis corporis, fl Chriftusfe non dixiffet pattern quendam admirabilem^ 'Ncq- interim per omnia fintitf lesloquutionesejfedicimut,quamuisinterimnon ignof rem, pattem ilium uerum panem fùiflè, çy hodie efle, fed huieufui adaptdtum,quid flgnifleet per Chriftu do cetur^

De corpore autem argwmentum quomodo tropii ad^ tnittat, partim fupra, partim in Epißolaad Billicanum oßendi, cr quod nihil impediat, quod fcribitur,tloc efl corpus meum, quod pro uobis traditur. Nam fi' de imd=‘ gitie Heiloris dicam, uides tteôlorem qui Patroclum oc cidit, quis non intelligct Heiîoremfiguram Heéloris di ci,nec fuflicatur figuram Heiloris occidiffe Patroclum* Itaq; paru/m ojflciofe obijcitis, qudfi ex uero corpore fit ciamusflirituale,nobis uero uicißim coqueri licet,idq; uerius- Quid tandem fiet ex corpore Chriftif Quod ni fi in pane recipiam,uerear ne minus fit meutn, verum

IOANN. OECOLAM. AVTHORE cjfecontenditKjfedeo loco er modo^utà ucritate pror fui dbfcedat corporali, zx nihil fdciat, nihil fcrat, nihil pr^fict, quod corpus, crdbfcf- omniufu- Ciuid igitur tandem fiet ex corporel Iterum ejl in manibus impio:a rivm, iterum humiliatur, iterum minißrat. Et quidtan^ demfiet ex corptre^ Nos uolumus corpus Chrifli eße hj c«lolocodecentißimo,eo quoducre humiliatum upj; ad mortem cruds, cr audimus quidfiet tandem ex cor porei

SYN. Porroquandofupermiquierenda/int,0'no 89 terreflria, præterea infacris operationibus adclamatu efl, Surfum corda, non ad panem corda, num idco pàf nis non erit corpus Chriftii Mirabilis dialedica,nä hac rations,neq; imquam audiendum effet Euagelion, neq; quicfratris flmt quanrenda effent.Siquidem qute furfum quieri oportet. An nonquterimus incoena, quicfurflmt funt^ Corpus quarimus quod pro peccatis noflris tradi turn efl,fangutnem qu£rimus, qui in emundationem no flri cjfitflis efl. An igitur peccatorum remißio emun datio, acpandiflcatio noflri, nonfuntcœlefliai Audis inus hie auribus Euangelion, in quo efl uita,falus erpo tentia dei,jed quia aduertimus quid dicatur, quid dono rum nobis per uerbumadflratur, num terreflria qu£^ rimusi

ANTIS. Nofitf«)n hie diluitur,quod obieóliim efl, Paulus enim hoc agit, ne internus homo humi repat,fed d mundo,elementisq;muiidipercgrinctur. Corpus aus

T iij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS.

tem Chrifti impMlt;eri,tlt;im humile quiddam docet,quM religio dngelorum. Anguftnres mense^ humdnAjeyquot; twquit imo oculo ea quie ’m ccelo, çy' 'm terra fîmul con tuen, si Chri/iu qu£rit 'm coelisad dcxterampatns,na eummpane qult;erit. Et uicißimß 'm pane^non 'm coelo, Corpm autem etßmaxime 'm duobm locis eße queat, btt mar» tarnen mensßmul er ßmel iUud in tmo tantum la co quarit. Videtis igitur, quam nonßt mepta tßioiKif ^icr,Pro'mdecumdommmloan-e.ß^iritualem mandu* cationem comendaret,dicit : Hoc uos oßenditf Qjtid igi tur ß uideritis ßliwm homing afeendentem eó ubi priM erat^ Qmbuf rümirZ uerbis à terra in coelos ducit. Aut dicite num panis uobis ccelumftiivm m pane deliteßere, efl federe in gloria patris‘:lAt uos multo mirabiliore er inconcinniore dialeélicadicitis. Igitur hacratione non querendum Euangelium, neq^ ea qu£ ßatrie qult;erenda^ Vtruq; contra mentë Chriüi inßrtis. Etenim iubens tun bene^ere pauperibus ac ßatribus,dixit, pauperes qui dé femper habetis uobifcu,me aut no femper.Mente qui dem corpus Chrifli in cœlo requirendu, oßieijs autent membra eiusin terraßmt ßuenda. Sic er de externa Euangelio ßseßloqui. Stimuliquibustnensnoflra exci taturßrendi funt,fed audiendusmagiüerille unicus, qui 'mcoelis,qui ubiq^gratta^corporetamenin ccelore ßdet.

Kemißionem peccatorum er einumdationem ac fan âificatioiicm non

ÏOANN. OECOLAM. AVTHORE

(tißcationcm noi «eg» ejje dond cceleftia. Nrfi« et cce« litits data,no lt;t pane,neqj d fonis uelfylUbis uerbomm, -neq; datafunteletnentis fed nobis. Certwm efl,/ï 'in exf ternis uerbis qu£ratis uitam,falutem ZX potentiJin dei^ non cfunerere uos cœlejlia, neij; efl uobis unicus nugifcr incœlis.Nonenimpcruerbumexternum dondiüa af fèruntur, fed per internem, quod cordibus noftris deus loquitur,adquodaudiendumexternüuerbuni nos ex* timulet. Quodßrecipiendus fermo uefterdeuerbo ex terno, ßcile adducar ut^rinf terumentis nonßt abfo= nus.£odem enim ofßcio fùngunturucrba facramen* tx Admonentuerbi(,admonentO‘ facrutnenta. Intus autem efl, quifudin nobis operatur opera. Proinde ni* hil eflqui plantât uelrigat,ßue hocßciat uerbis, ßue ƒ acramentis,fed deus qui incrementum dat.

’ S Y N G. It(t i« p4«e cœitie propter uerbum, audis neipropter uerb um, quierimus pacem,gaudium, uitam reiniflionempeccatorum.Quis nunccalumniabitur nos carnalia, zy non fliritualia qu^ereref

ANTIS' Audio flatres, audio, audio nomen uerbi, fed doleo non meo, fed ue^ro nomine. Gratie Cbriüo, nondum ita occaUuerunt aures,ßcut quibufdam. At uos non pojfum per omnia exeufare, quin carnede quip piam requiratis. Qu-indoquidcm omnia, qu£ hic enumerantur, gaudium inquam, fan^ltficationem cr remißionem pcccatorvm non ui uerborum externorum, T iiij

ANTISYNGRAMMA AD SVEVOS uelptcramentoru/mtribtiimin. Etcn'm abfipiUishitbe* ri portint, non tarnen cum iüor um contemptu. Corput Christ 'm pane,neg; j^ein mgrediendi cœlum neg; nan feain mundi neg; contemptum periculorum neg;ßduci amßgt;iritM,neg; aha bona operatur,gu£nobii contm^ ^iint,dum iUud eà afcendijjè credimusguô nos aliguan do (eguuturi ßunui.

S Y N. Prowde dterft humanA ratio, freeßant car nalesargutia, dißcedant aiguy^iKaluires,adeog;ter» tergiuerfationes,intérim parum candidlt;e. No; diligent ter coüatii rationibuA,cogimur lt;i ßgt;iritit uerbi ßteri,plt;i nem coenlt;e elfe uerum Chri/H corput,neg; tropicu, ne(ß bydropiewm, fed iüud ipfum,guod pro nobis traditum c^,nan detrahentes intérim Chri^umàdextrii patrif, fed donum corporis er fanguinis uerbo commiffum,cr cbÇeruatum cy per uerbum ad panent adueäum ,fum^ ma animi gratit udine fifcipientes»

A N TIS Y N. Hoc fÄ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uos a. er (a Ut renutt

eiern US fcnfui,ubi ChriSus non iußit,ubi nuÜus articu^ lus fidei monet,ubi nuUa (criptura cogit.Breue profeäo compendium ad üatuendos guancosUbet errores. Quinhiec uobisipßsrcüiusoccini poffiint.aamterf giuerfationibusualctis phirimum,ß qui unguam ualue rumt. çiuid.n. in toto libro aliud, prater tergiuerfatio nes, er argutias, ut taceam Moabiticum lüumfaßum, qui fe fubinde prodit,congeßiHisitiinc en'im,quidfoli^ di,quid fanéii,quidcandidi proferre quis potcrit, ut ap pareat

IOANN. OECOLAM. AVTHORE pdredt religiofii nbsp;nbsp;J}gt;eciofaclie^io!Ui/icies.

nui colligitur, quint quod iaildtii- Contulimui çy not rationes trutina, ut m deo fidimus, multo iujliore,cy compertinus fruüra laboraße uos, tain m nollris refill kndis, nißquod nunc inuißiora flAnt, quant in ueürit excitandis.fundanwntu enim pofuisU^, quod non opor tebatf nentpe in externa ui uerbi tantant uim coUoca* tarn, vndebaud ntirunt, ß ßtperuacaneus habeatur intermis iüe tnagißer Chri^Ui, quod eil reuera fupra barenant adißcare. Non uoco liter am ßmpliciter ha^* renam.Bona enim eß ac fanfla,fedßuittanta ei tribua tur,uerißinteharcnAeß. Noneüenimregnum deiins fermanci fed uirtute. Virtutem autem nobis,non uerbis tribuit preceptor dome Ulcus, or quamuis tilts ignauas mentes,idem potent cr operant in uniuerfo tnundo,ex diet zyadmaneat,ßc tarnen organisutitur, ne fupra id quod funt,eii tribui uelit. Si enim Paulus et Apollsas ilia eleâa deiuafa nihil funt, quamuis incomparabili^ ter fuis uerbis uel fcriptis fandioret, uera'q; ßiritus fandi receptacula effent, ne tarnen quit aliunde pende ret, quàm dodore mentium, aternaq; ueritate, fe nihil effe tefbiti funt. Aut ß hoc pium eA aßerere,acceptu'nt ßrat uinitorligoni uindemiam uberem,cya^icola uo meri meßem diuitem-Adhortor igitur cr ego,ut ßceff cant argutiaey- tcrgiuerfationes,magiscallidlt;equàm candidie. PropeUatur puerilis ilia rixandi libido, ne^ dum fobrie fapere uoluinus ,nan contenti panem ßteri

T r

ANTISYNGRAMMA ad svevos corpus tropicum, conuincamur mentem habere hydro picam, crdamßmulamusgratitudinem aiumifummâ, per uerbum corpus ad panent adueflum, reuera pane cœleflideflituamur.Etenimisqui tn nobisfidem operas tur, ut /ponte fequdn^r trahentent patron, cr audia= nuts loquentem, concedit ut omni4 qu£ chri/H funi,no fira dona ejje conßdamus.

S Y N. tiam ut nee hoc prlt;etereainus,qudmuts puß^ quodin^ar.ia..h£cuerba,aiC EST SANGVIS MBVS nouitelhimenti,leguturdióla,poRqiumexed lice biberant,ßguram eße ■?t^udusijgt;lt;}p,atij Euangeli^ ߣtejh.ntur,idquodnon 'mfrequens eA 'tn fcriptura-Sic çy loan.is.Mißt eum Annds utnóhim ad Caypham, qu£ pofleriuf diâa, mox fequi debuifßnt, poR h£c uer ba. Adduxerunt eum ad Annam, primum fequitur, Oquot; mißteum AnnasadCayphamuinäum, msm negation nes Petri,inter has duasclaufulas i;tterieil£, alijs Euan» geliflis teßibus, in dome Cayph£ ßil£ßmt. Vt ergo clarius hie interpres dixißet, tniferat,ita alibi in Mar» manißßius ßißet, dixerat,quàm dixit. Sunt enim Aori ßi iiTTi/a CT bcssiiseÄip,i quibus no eß aliéna V£s■^ƒ=» çtu) TiXvK^ ßgnißcdtio.

ANTISY. Q«lt;erererfpi«/Mrfrt w«/îgwrrfin stf op coguntur bii,qui genuinam fententiam non red» piunt. tiullusenint nodus de Eucharißia fobriefentien» ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tes iUic moratur,ßue ßt prothyßeron,ßue nonßt .üant

uerißf

IOANN. OECOLAM. AVTIÎORE ' uerifinüliiif cfl contrarium.VerecunJe hac re cum Bil» licano uiro crpioi^ erudito affatim egimus,

SYN. Habes iiiic OccoL fi-ater in Chr^ amicijjime, ^£fitpcr hac Euchariflice caufa,libeUo tuo æditonwti, 95 coNfMfewîjWon difertd,fed firtia: non erudita,fedpia: qutefi pro charitate receperis, agemus Deo grattas : ßn ref^ueris,aut nos contempferis, idquodlonge abßtut de te fulficemur,orabimus tumen Dominum, utfuoßtuo re adfidgeat, cr ^ttue pacis funt, tribuat. Quodenim inccndium in Eccleßa Satan excitabit,ßin hac diuerfit collatione manu Domini deßituti /ùerimus Itaq^ßquti confolatio 'm Chrißo,ß(j^uod folatium dileäionis,ß qua communia ßgt;iritus, rogamus ne naßenii Euangelio hac occaßone o^endiculum priebeas. Sanäiorßt ueritas, fanßiusßt tibi uerbum Domini, quctm ut carnali adin»

uentione f jrdidetur. Dominus tccum. Ora pro nobis. 'Vale,excongregationenoilrtt

HaLeSueuorum. n. die Oilobris-Anno Domini. M. D.

XXV.

A N TIS Y N. Habeoßatrcs quod obtuliflis, er uos neutiquamcomemno,etiam ß minor eßet ueRcr in re» bus pijs ßruor.Sed ea qute feribitis,minime probare pof fum.’fimt .n. mea fententiauere magis diferta, hoc eü, ßtcata,quam ßrtia: er non tarn fanäa, q inßeciem eru dita.No .n. uere erudita poßum dicere: Veßruin indd»

ANTISYNGRÄMMA AD SVEVOS

^(tndo ucro ftudium, nec uos ditmno,fî non,quod opor^i wbdt ßdtim aßequimini. 'Verum non pojjùnt propterea negdre, uel recdntdre, id quod uobis nondum reueldtu uideo. ego proptcred noui incendij ßturus fum author,fed Ji quod Sdtdn excitdrit, odio lucis excitdbit, neq; hoceritnifceitti eccleßie offèndiculum,fed gratifi ßmum ojßciii-Proßilo dnimm mein, neq; à fide in Chri fium,neq;d.chdritatedlienincomprobdbitur. ytanebit inddulterdta, ueritM, quantumdine cognofcitur, eitn autem cognofcendie Gnomon perpetuus erit, Pdtris caeleüis gloria * Deniq; oro, utß qua duriora uerba in confliilu prouoldrtunt,ea non in uefiriignominiä dida, quibus optime itelim,fed in ueritatispatrociniu ajßump td interpretcmini, idquoddebenignitateuedra mihi polliceor,qudndoquidem utßdtrem ad hue fdlutdtn, qudmuis pdrumfidterneexceptum, itd inorbi, quo uo^ bis labor dre uifus,^duitdte expofiuldnte,Gr ego inuio labilemferudbo charitatem. Portdßis benignui pater mifericordiarum non diu hac moleftia exercebit

fuos. Quem or uos precibus fynceris ' interpellate, utemittat ueritatemac lucemfudm,quibusddfdn{la tabemoculd introduca

mur, Amen^

ERRATA HVIVamp; LIBRI.

A

PdgMW.j. uerfu.19. te^e,cotiuiuereturgt; «er fu. (■ kge,retinens. Eadem pagin- uerf.u. lege,ßqui, Edg. fuerf, n- lege, refurreâionii, Pdg.10.uerj. ij.. lege,idgenuf. Prfg -ii. uerf. v. lege,cotmiunent. P^fg-14. Kcrf. 9. lege,grdtiorent rent ntdrgaritd qudui^ dedcs rit. Pdg.i;.uerf.io.lege,dutem CT-

B

plt;/g a. uerf. 1. lege, Sibi. Pdg. 3. uerf. 7. lege^ irroget^ Eadein pdg. uerf s. lege, decj;. Pdgi. f. uerf 4-ßge, proedtd^ Pdg.7.uerf.i0.legemyfleriß. Pugin.?, tierfu. 4. /ege, uel drgentek ddminiflrdbdtitur, cre. Eddem pdg. uerf tr. lege, pldnetd. Pdgi. 10. uerf. if. lege. Infimma, defjt. Prfg. n. ««ƒ ir. lege, qud Pdg. 15. uerf s. lege, Sdtiè.

C

Pdg. t. uerf. II. tege,ßue. Pdg. 1. uerf. i. lege, /«ferÿ prete. VerfiS.lege,texdt. Pdg.}. uerf rz. lege, tu Eutberi. Verft}. lege,ßerdt. Pdg. r.uerfu.?. lege, nondumreueldretur,cogitdns- Eodetnuerf lege, db=gt; ieâiu. Pdg. 6. uerf r. lege,Atqui. P^/g-10. uerf t. legeutruq;. Verf 4.. lege,penetreiit. Pdg.n. ucrfi?. lege coniungdtur. pag. ir. uerf i. lege AzimortiWt

D

pdg.i-Kerfx. lege. Ad hoc. Eddem pdg, Uerfs.lege. pdlmgeneßa.eodemuerflege.ineo. pdg. s-uer. zo. lege, çrquomodo conifedw. pdg. 4. uerf. i, legt.

aduos. pa- f.utr. u* ïege,c'Aun paraètliortni-pag- 6, uerf. ij. lege, a^ólt;puAofJ- pag. 7. ucr. s-lege, innotefciL uerf. lo, lege, opiiwr uerf. n. lege, Accipit. pif. 9. «er/? 11. lege, Aegyptiorunt uerf. ulti. lege, ut liberaret, efiam occifum pag. n. uerf. u. lege, habeatur uerf. ir. lege, arbitrentur.

pag. uerf. 22. lege, quodfreere patres neutiquam de» buerant. pa. n. uerf. i^. lege, oro jutem difcamM. pa. IS. uerf. 22. lege, nefciensquo uerf. 13. lege,pla cere Deo fhidebant pa. m uerf. n. lege, intelligi» mus operationegraui onerati fumus,fed.eadempag. tterf. 20. lege, temerepa. la. uerf 14. lege ab exerd^t tatißimis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E

pag. 3. uer. 17. lege Analogia pa. s. «er. j. lege^ faluofenfu uerf. 10. /fge, extuderat uerf. 12. lege, Troilusarmis pa. 11« uer. i.lege, no bibit uitiunouü, fed tale, uerf. 20. /fge, propne corpord/ew. Eotfcj» uerf. lege, fiepof tam pa. 12. uerfu. lege,appa» randa pa, is, uer. ts. lege, quamßabfq^fchemate.

F

pag. i. «er/^ 9. lege,ßpro eo quod. ucr. 25. lege, ec» ceagniufus pa. 4. «er. 4. lege,fuouerbo(quodefi uttigenituseiuifilius)babeat,uelcharius.pa. a. uerf ». lege, quid igitur euchariflia non efl. pa. 7, uer. 4. lege, menwrfiebatperiüa pa. 3. uer. 13. lege, efo autemtuncdetefrnnento pa. 12. uer. 3. lege, ab fee» dant uer. 24. lege, negenturq^ aduenijfe pa. 14. uer,. »■i- lege, f^empeßtetanti uerf. ultimo lege, ut hodie pleriq^,quinihil.pa. is. uer. 2, lege,ßil4 mortis Chrè

uer.3,lege. ht flore eccleß^ucY, le. lege, fler^ monem augufliorem. G

pt!g. 1. Mcr. 9. lege,T’heoreticos medicos uer» n- lege, que at lier is. lege, per fe non. plt;ig-4-‘Uer. n. lege, quippiam excogitarc \ pag. s.uer. i,lege,flibitlis fymbolii non ediint,audiunt, nifl uer. n» lege, credit diflis. pn. 10. «er. 9. Iege,rcflgt;onderimrog4ntib.qui^ bufddm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H

prfg. j. Kcr.xff, lege, in quotidianJm conuiciorwm,^

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p(t, 13. uer.13.lege ueniamprtefon

K pif. 10. «er, 4.lege,fufl)eäa. pa. n.uer. 1, /c^e,pfte«tib»5 uer., is, lege, Sic Elias Ioan, dicitur uer, ulti, lege, ety-ßmilia. Vocabulisquoq^.pa, le. «er. 17, lege, in hac loquutione

L p4g. z.uer,2i. lege,collatioeorumnobis.uer/ ulti. lege, fuggerat. Üecerrant.pa, 10. uer. iz. fege. eflè expoßtione. pa. 13. uer. 23. lege, illa aäio eße ne^ quit altera per qtM. O pa-s.uer.2.lege^iicf'lt;ü?^óJ^e^

Chriftoi Frofchouer cand. Ecil. lJonpotuimus,Candide leilor, maiori in hoc fando li» beüo excudendo,ut par ßißet,diligentia uti,ob injh,n» ti mercatii Franckßrdienfem. C^uoßdu,utßrte qu£f dam oßendi errata poßint non caftigata,ea tu, uel me^ diocriter eruditus, tua indudria facile rcfarcire potes, Autumamus .n. nemine, niß ualdc importunu cenfore, nobisidmaleuertere,quunolucri,fed Reipub.Chrifli(t »£ gratia ßdußt.Poflhac cadigatiora da bimus.Vale, Tiguri ex Aedibus nojîris, ©-■ laborem itoftrum bo» ni confute.

Omnis plantatio quam non plantauit pater meus cœlcftiSj eradicabitur.