SEBASTIANI
i^ASTELLlONlS DEFENSlO
1 fuarumtranshtionumBiblio* \ nbsp;nbsp;rum j amp;nbsp;maximè Noui
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foederis.
1 In qua,eum in illis religiofe(contrà I lt;^uà m à quibufdam traduftus eft) uer 1 fatum fuiffe dcmonftratur, rcprehcn-fadiluuntur,multi difficiles loci enu* clcantur,amp; infuper aduerfa-riorum crrores often-duntur.
indices, cognofce,,
]OUmm quot;BiUtorum j tum Latinum, tum
Ãallicam tran.datio j mm quidam non
Iwn ut indodiam ,feil (tiAm M tmptam,^ multts ïn locu à di SpiritM Ãntentia p/orfm difcrepan explodunt. Horu repreheÃone cû ui Uereçÿ. meunomê laterari, nbsp;nbsp;paÃim
I pws bomtnes Ãc offendi,utqui mcos laho 1 'â fs amea cömendarantÃde nunc per ali I nbsp;nbsp;iam annos ad repreheÃones illasÃ^
I ^(eme,eofde aÃerneturÃlmtium meû yi^nliÃionem eÃe culptc ÃÃicantes : ui-I fww efl mihi tandë, mo derata hac reÃo yone.bijce malu occurrerc. ^c de eru-ifeione quidë,ineruditaneç^ indocla iptmeAtrasIiïttOjdotÃos CT* eruditos ui~ \ â'OSkbeterpÃtiiXr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ne in arro
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO.
^antix crime incurram, lt;le mea Iacüci^ eruditione,potius qua.m res ap^ere. ^upducro adpietate ab impietatis crimine abejje rfiepiigt;'^^^ meaad LeEiores c^dmonitio,tpÃ^â^^ trds/ationipriCpoÃta,partim cofcK^^'^' rjUte mille teÃiii uice eÃ, teHimoni»^^'^ cit. '^am mea cöÃientia apuiD^^ f paem iudiceappello ^ab impieMti^ amp;nbsp;Ãelerü nota,qu£ mihi irMritur,we dicat ,Ãc copoÃtum atq^ comparatu,^*^ omnia cofeÃa ÃdeiinÃacrü lite^ii ta, O' fanEiù rec ept a capita, Impua, utta,quanta per TDei niiÃd«^ dta in eiuiÃlio Chriflo licet ,proÃt(i^'â' qua quidede re, quipropiusmenornifitt tellÃcaripoÃimt. ^odadAdmonilt;gt;^ neattinetÃiut non paucieruditi ndÃla in illaÃripta AdmonitionepÃ^' rattm,uera etia uerbu nominate
PRAEFATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
Ãitjje, ut mt de errorih. meti,à ^Kosin mets translationib.deprehendià [^n(M?noneret:corre^urü} et tier a pr a a to animo amplexuru. ^e^uid interim plod eas,ante^tiamptiblicaretur, tntiku earnipfam ob ca,uÃm le^edoi de uero inaniiÃuit hicc adhortatio
Mea: tjuippe (puimultu correxerim^ adbuc corri^â,id^ nofold, cimice mo ttitWiUerüetid acerbiuiÃ^iUatus : ta-tùbefl,ut cognitos errores uelimperti\ ttacitistuer.i.^in et hiciterd oes oro,ut feillos deinceps deprehenderint, mihifi^ piÃarenögrMetur. erütenim adhuc iia tu in mets, tu in aliorû omniü traslat tionib.'Sibliorü, multa, quæ merùd re-^rebêdantur.tdta eà tatiOperts obÃuri tas,at(^dijÃcultai. zgt;4tcphæcdetrdsla tione. nbsp;nbsp;âTrlt;!eterea nonuUaÃripta mi-
liiattribuutur,quoru à me nec élabora-
a toruî)»
6 PRAEfATIO.
torù, nee e^ùorümihiÃm coÃciii!. crime illud,qHoniA mihiuerbo tantti if» ponitnr, nerboneoare fatüinpr^fr^'^^ eÃo,^ apncîâDeü,ç^ apud^e^iuos orü' nes indices. nbsp;nbsp;âDixi^cjnopet^oÃw
mAtus atep cöpoÃsns. '^üc ntrüimÃ^â amp;* ÃleBü Sata,nlt;c inflrnmentitgt;^ debea, Den et pios omnes indicts pello. lllndin htic mea, 'Z)eÃenÃonepi(â^^ âDomini noÃri ie sf' c st ro,utÃciibiuelin docb-ma, nclininit^' pretatione uerborü ÃentetinrnSit^'^ rü litenirii erro ( nt Ãicile homines erti' mits'j mihiosiedat error es meos, etsprofita bonitateme uindicet : qnimc inÃbldtnr,mentedet beni^'^f utÃ'atre amet, etep coÃlerepotitts nocereÃiideat, qni/efùm Chriflnpââ^!^ Ãn^uinefnüÃudifà üt*Ãde a^noÃd^^ ore coÃtetur:^ uitapro uirib eXpC^t^^ reÃudeD£aÃle^ianrt.t^6i.ntcnÃ
7
SEBASTIANI CASTEL/ lionis Defcnfio fuarum translatio-lt; num BibHorum,amp; nominatim Noui fÅderts.
V L T A Hf mf falfà , à lt;iuibus mi«imècJeceb«t,tHm/ermonib.
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funtTamp;
Ifmidmtfitip«S ipfum refutanity fmindifs nti^is r«4gis^cl(«rffcit:reli^!lt;«m ^«o4 non i(nte, at certe W die Dowiwi, ^Utf anu worum dratJij pdtepciet, detegetnr. ift au[e wtfrclt;ftfr4 crinien illud non poflremum, ^«ód Suer« literas ù me turn in Latinum,tum in Galli' oumfermonem malèconuerfas e/je^paÃm [ermo «fs iiij?ipiirKin. Et dnted quidé ^wid 1« eis tranp l«tioMibKSreprebfnderfnf,«on ita certô copitMe-« ff poterS'.proptereu ijuôd non f':riptis,jed ferma-«ins eas 1« uniMfrJwm damtwwtes atij; répudia«* *fs,^Mid in eis mali eiïe t non nominanm,dMt eerrè HonitdHtegoidcerto fcirepO)fem,explicabant, Atnunc prodijt anno 15 5 ö. reeens cuiujdant trddsïdtioLatina Noui teftamentijUnà cumeiup lifm Annotationib.in quitus translation? meat« (nbinde j epre bendit, Quamotrem cum iam eer'
a 4 taad
Openâs arg« n(cntiim.
8 SEB^ CASTELLIONIS td dd cjuce ref^ondere poÃim, bdbedm ; offaj * e/]ê duxi, eius reprehenfiones, ubi iniuRd (ijudles plurimds eÃe de/non/lrabo')rÃellere,iigt;^ Ãcubi MieÃlt;nt ( qtidles pauculas aniMiii!eflt;^) erroretn corrigere. Atij; hocÃc in Latim facidm, nteadem opera Gallicam tione medm uelim defenfam, qnippet^uieLiili'^ reÃ:iondedt:tiiÃqwdtdnto eà melior,^uantopo' fterius (nohis laoorandoproÃcientibusyhlor^ tdfuit, Hof pfTdéîo, eius errorum (po/iquamid ip/epo/iulatjdetegitn, Pö/ïrfiâi'â ad paucula quadam C/ leuicula reÃgt;ondebo,j^^ ludausncIcioquisinnoRra Rwtb^c fitggillare conatus e/l4 Si quidpratereä dein^^^ uel ab ijfdem,uel ab alijs nominatim reprebe»r fuerit, f re nata conÃltum capiemus.l^am eos attinet qui in uniuerfiim damnant, ne^; cur danent demon^lrant.,quid aliud reÃonde^â, ^uà m ut eos probare crimen iubeam 1 ^'1ârâL Ãc fibi credi uolunt^ut illi qui dicebaiif.î^iMr hic maleÃcus,nunquam eum tibi tradidi/Jcmu^ Q^od cd maledi^a attinet^ ea i/iis («t Cbn»'^^
vu.ijftuuiliiimcjtmn*ââquot;'
ior:amp;ejfcitm,uolenteDeo,ut
D E FEN s IO»
/âicras literas Ãncerius religioÃusq; trän' ^ulerint. Igitur de translatione men pauas ftttftndu uidetur. Ego nute annos circiter t6, fnw uidere in Chri/iianoru Ãholis Latinam h»' tio.
(f MiMS f rlt;tm ip|f ftudioÃis') uigere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trit'
liiJitiK]; 4MtorfS Latinos quidë-,fed magna ex parai lt;(oii)c(enos^lt;!^ moriIjHS noxios,in mantbw ha' ^tri'.citpiebam extare latiniorem aliquam,nec no P'i(lâorem(^magisperljgt;icuam Sarrar« Iitfragt; rum translationem ,ex ^«a poÃet cadem opera fitt« cum Latino jèrmone difci,ut hac ratiO' tempon conluleretur,amp;' hommes ad legen
Sacra pellicerentwr.Nam e^uidem de me hoc f|itfor,mepropterprmonis incultum obfcurix aii^Hando minus diligenter legtfje Sacras iitfras.^Hod idem alijs ^uo^; accidiÃejaot non i« fané f aup.fateor,fed quam tarnen tolli non Jît
â¢HHtile,Ht hommes quibujcunq;pripoj?it modis lt;dnfritatem aliiciantur Tranfluli igitur Sa^ WS litfras in Latinum jermonem,qua nbsp;nbsp;nbsp;atq^pu
â¢atf£ÿpcilitatepotui,l5ominibusprodejje cu' piens. Extat ca translatio : uti liberum eÃ. Si cui âi'jl'licft, abHinet â.ü* abftineat janè ,modôjit plus. Ego mibi iuHam translationis caupm fiujjc txiflimotquà m bene tranftulcrtm,aliorum (,mo*
a done
IO SEB. CÃSTELLTONIS do «f inimtcorutn) eflo iudicium, Fffi, alios damnatos uolui ttei^; translitmâ'^ meam pro (acrofanSia nbsp;nbsp;incitlpaU obiru[ii}''^
imo in Prafatione Leéiorem his uerbis Qi^od ficubi errorem aliijueno^ruin Ãerunt autem in tarn difpctli y tam'^; loft^o 0^' re,fortaf[( nonpauci ) da ueniam,amp;adtnofH^'â nos amice, ficuti nos tibi prodeÃe amice mus'.aiit à noies,ant nonlicebit,faltem altos, hac translatione uti nidebis^ admoneto erroriso^ Ãri ^ilt;amprimHm,prafertimÃineo erit alif^ periculi.Neminêenim/allere noltimu5,fiferipgt;' teÃ. Ita^; ijnanqna in hoc opere mnltos annos tinenterjiimmo ocio,projÃera naletndine,igt;ia^ alacritate uà elaboranimns ; tarnen deincelgt;sdlt;^' lente Deo,dabimtlt;s operam,ut ft tpnd nTdiKWiif ab alijs moniti, uel per nos ipÃos co^noueriigt;iiis,iâ^ corri^amus. Q^od à qnis meliorem translation^ proferet in lucem,ei libenter cedemus,
HeeceÃotnm ÃripÃ, amp;nbsp;feriöat^exanigt;nn JcripÃ-.itaq- id ha^enus re ipfa,nt //lerOfprallit'' Nrfw uel ab alijs monitus,ue{permeip[iimit rata cognoui^eaproiinuscorrexi'. cuiuscortf' Thönis exempla aliquot hue apponere,nonitit alienum,
ScriÃerfi
Defens lo.â it wrif/erdWinMop (aui feorÃm ante Bihlia
Abra.:^^ Squot;quot;?
^uodIo«lt;t fi iu/licia duxit)Annota â'lt;»tf m,in ana diceham, pro luRicia duxir, poÃe quot;Ã^hVirtuti duxit.quod iufiicia (a qua uiri boni ^»ominaretur quot;) omnes uirtutes compleâ:eretnr. ^Ãntiein^iicta nomen apnd Hebraos pro uirtu-'^gt;gt;frrpatur, Sed cnm me monuiÃet amicus qui^
, liirtutis nomen illi loco non quadrare, ö* 5«os Annotdtio ilia offendcret; ego re diligen 'iwpfrpenp, Annotationem delcui. Item,cum lt;Hiiirfm,^Mofd4milîo MattbJoco effendi, ^«em Mauh.iS. 'goliecennerteram'^QMd[i fos nonaudinerit, RfipuWicÃ) mHttfUi, e(3- Greecum uocabu^
Itmretinens,con«erti, Dictfo Ecclefiæ. nbsp;nbsp;Et in
fodtMp.ptfulo ante, pro Irtcommoddtiones^qHæ wGr(f co fc andala MocdntMr ;q«iit eo nerbo non' â¢â¢idlio^endfbtfKtHr, repojiii, Offfnfiones, Item â«m !oc«m ilium lt;td Hebrlt;f os(.Nibil perfecit lex, ffildifclio melioris ffeGfuiffemâinterpretatus, [lent 4»te me alij, enm po/led lob4nnes Ribit-i«5 f dito e4 de re libello, melius (judm nos «ertip fftitgo contin«ô,«ijô illius pripto,locum ilium in iränsl4iioneme4ffcundHm illius Jente«ti4m cor^ Tfxii^ir illiper liter4S gr4ti4s egt,or4S, ut ft ^uos buiujmodi
li SEB» CASTELLTONIS , huiu/ntoJi ainplius locos inuen!flet,tnihifi^gt;ââK ret. Item,cunt fecundô imprimeretur m«! ^âquot;'â''1' latio, amp;⢠memonuijjett^u:dam, filtern»lt;5. z.Paral.male eÃe à me translatu ( ttonetum!'^ fe eremat urn Afam,felt;i fuiÃe in eius funere tos odores )locumfiatim perpendaamp;' errot^^^ gnito, Knnotationem fiper eo loco gdieci,iliiâ^'!' Jiirn locumÃ^ui iam turn impreÃus ditionem emendare lerum erat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
' atUi*â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;huiu/modi alios locos ex! aliornin^
muuueric. ittonitionibus emendaui.Ne^; uero id in iSii taxai locisÃci, in i^uibus erratum uidebatuâââ f etiam in^uibus erratum ijuidem noneratjf»^. tluid tarnen i^uofdam oÃendebat. Cuinfitoi^^l^. lud, quod cum quidam lotionis amp;genii fenderentur'.ego ubi hoc intellexi,in Nomo t( memo ultimteeditionis(nam Vetusiftfi'^M /urn erat)uerba Baptifma amp;nbsp;Bapti^ttre, gelus,repcÃii. tuerunt^aliäpauelt;tqnât qult;f cum nonnulli reprehenderent, âhj rent,ego non mutaui : neq^ enim omnibm P^JI. Jitisfacere. Sed qult;edme mutata aut correc^ memoraui,eô pertinent,ut Ãe me præfraà um aut pertinacem ( quod jjiargunt uoci/er4ntur)ut errores
DEFEN s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»?
^ofetre^M ft.'flw Iff ncK ahorunt gratia ali^uiii älioi^tt'tn non uitiofnm)nehm mntare.
Imnadn/rehenfioncm ueniamnst Car fit gt;tomsilleinterfires(de qnopanlo ante dixi^tranp korm »team, pritniim in iininerfnm de latinita/ te,i^nôà fnhîatis P.ebrai[Tn!sLatinètran^iulerimt Sicenini fribit in Pr^efationejna,
REPREHENSTO.
Inipfis porro Hebraiimis Latine cx-primendis.aliqnoties malui non fumma habere latinitatis rationem,quarn temc-fè(rit quidam nuperfecit)quicqnam andere. Videtnr enim Hebræns ille fermo, præferciminijsqnæad religionis myfte liapertinent, plurimancfcio quo modo ffi^nTOiwTaTÃTjacdinine prorfns exprime-â â e,quæ nullo alio idiomatefatis féliciter pofsis declarare.Quod fi Grçcè loquens SpiritusfanÃus, ab iftinfmodi Hebraif-misnó abftinuit:amp; doäifsimi quiqjGrç torn interprétés, illos adcó non reicce-ntnt, utillis etiam tanquam gemmis qui bufdam feripta fua exornarint: non cil, opinor, cur hoc meum ftudium quifquâ reprehendat. Hlt;fc iUc. rt patdo pôii : Ek lecentioribus iierô, nouumilium inter-pretem, de quo paulo ante dixi, aliquot
locis
14 SEB. CASTELLIONIS locis pupugi, quod iatolerandamiplâ'** audaciam arbiträrer, Iteinin ficfcribit: Nam eo res iam deuenit,utnogt;' modo qui exingenio aliquid comeiiufâ .tur, à confuctis Sc familiaribiis Scripnii? uerbisjtanquam obfcuris,infipidis,oblâ letis abhorrcantjfed eriam qui Scripnirj è Græco conuertuntin Latinn, autalitiâ aliquodidioma,quiduisfibiininterp[f' tandolicerepurent: quos fireprehédâs. ftatim audics intcrpretis officiodefungb non qui uerbû côuertat è uerbo, fedqo] fententiam exprimat.Ita fit,ut dum q«»' que indicium fuum libère fequi mà iiult» quà m religiofè Spiritus fan ft i interprett agere,plurimanon tam conHertat,quà ® peruertancuilibidiniamp;audaciænifioC' curratutjnæaut ego uehementerfallor, aut intra paucos annos pro Chriftianis Ciccroniani euademus,amp; paulatimipfi' rum quoq; rerû poffefsione depellemuf' D E F E N S I O.
uerba Ãtnt illius, in cjuibiis me (fîcHti uec alibi) nomiuat, fed innuiti amp;nbsp;curiioi! nominet^caufamfortaÃis habet eandem ^ium bro De cccidendis hiereticis reddidit'.uidelicetnc eins liber nteo nomine coniaminetnr. f'
DEFEN S I O.
pc f i re(j)omiebo, «t f «m no« «omi«f m, â¢oh m ne eius nomine meus libellus conta-'W («e^enim nomi«ib«J
Iftóis conuminantur libri : amp;nbsp;ipjïus Diaboïi âWniHipjoetMiM Luan^elio extare uideo,)Sed
Re iftwrn hominem, nimiï alio^win mihi infenfum^nominando mdgis irritent. Igitwr â¢'«irêKeRitfrtf.e^uicJfmpcMt baStenus^itadein-pKratHS fum errores meos agnofcere,at{^ cor f'gfïe, pMe dB 4mici5, [lue 4b tni m icis rcprcbcflt;5 : âwti eji 4pHcl me «eritds. 4tlt;j; ubi me ab boe iii^lc âtpreheniii cognoMero jfatebor,?ir emenJabo. ^tpiKc reprdenditme aliquot locis non iniuüè^ l'Knitimodum in CofeÃionibus meis 4pp4rebif. ^âtamiRdHit enim translatione mea acrius -, ^«am ââ¢âiifi mei,^HibHS earn ante impre]?ione corrtgen-â iaM dederam, ita^; idprlt;e/litit, ^Hod ego ab illis fttffiari cMpiMerami^M«? res mihi grata (2tâ uti ''5f/î,qHocHn^ animo illefecerit. Qnódante ât'dRiinlH/lèplMrimareprebcRditjboc ueritati ni' Uoberit apud iw/los iitJiees. Igitnf fl^tim in Imcprima reprehenfione nullam poffum animad-âWerel^eciem rf^Mitatisiatij; ad earn fic ref^on-^0, Erant Apo/loiinatHHebrlt;fi;öâperepri' Curhet«;-gt;^gt;,bo(eftGrlt;e(alinguafcrtbctes hebrai^abSt^
non^Kta
I« SEB. CASTELLIONIS non quia id iuberet Spiritus:neij; enunplut^^ r Spiritus hebraiÃnos quam gracifmos : â¢jâ'* Apofloli necÃmper -, nec fj/dem in rebus hebrai^ant'.quin modo hebrai^antes,gt;noilo^^ citantes, arbitratuÃio diéiata Spiritus enïidf^'^ Re5 f«im diéîat Spiritus,uerba quide/n loquetiti aut Ãcribenti liberam permittit. N'f itemideohebrai^abantjquia non eadempol^ idiomate GreecoÃliciter declararitaboquitt quot;r ciendumfuiffet duntaxat in ijsin quihns ceÃitas hoc exigeret,^ tarnen id paÃim etianià ne ulla neceÃitatefecerunt, îateor equide^, braicam linguam habere interdum fuas tes:/ed habent cir alite Ungute fuas,quibns paria faciant,aut etiam earninterdum Gerte Graca lingua ( qua fcripÃrunt Apopl longé efl in uniuerjum nbsp;nbsp;copiojior amp;nbsp;felictot(
quiduis exprimendum,quà m Hebraica. gitur hebrai^aruntl Primùm,quia erant Sacri teris aÃueti : deinde, quia cum eÃentGraclt;tâ^ gute non uf'q^adeo peritiÃid quodeorumpV oftendunt^facilèin patriam confuetudmemV iiebant. Videmus hodie quofdam G* dr Germanos Ãcriptores, dumGatinèfcribunh mengalli^are germant^are, non
DEPENS 10» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
J firtfîpd pitrio fermone,in peregrinit lingua uitn
* ,*lt;w MflidHifis ilhsexerente.Sic hebrdi^drMWt ^po)îo!i;ij(}fni^projèélô germani^^afjênt[ific
t ^(rimnifuiflent.QMdidêdicodealtjshnguis.
itâ ^lt;{Kfmlt;idinoc!HW,jipriptorii in Latinalingua în-moii^antis îibruconHerUS de Latino in Gai f *«mfermone, no erit necefje Mt eit/s Germanip II' âNoiretineds:pdpofÃMS Gallorïi ratione babeas: t iiJmibibebrai^antiHmi» Gntca lingua /\poÃo I' brunt bfbraipios retinere non fuit neeejfe.Nelt;^
\ ilt;iiifnretittf)it«({4mwo:pJineisbociMcommo^ HcbMirmo-' 1' âtffedico,lt;iuôdLeüorautautoremfepenÃma'modi.
Il jiî iKtfIIigit,lt;{Hrtmà ignota lingua lo^uaturl^cer-^ 'I If multos fgo «ià bac de re coni^uer entes:) aut ad !⢠HfbraipmorMiM explicatrices Annotationes confit J Jffccogitw, at^jitagemino libri fumptu, gémi' i lo^j fwo laborejf ntetiam difcere, gemma itemin' ' âfijrcttsopera explicatam^cum in noiira transla Il tionemid opera blt;fc ambo prlt;£^entur,. nbsp;nbsp;Qjdod
I fi^uisobijcictjin Annotationib. Hebraifmos eX' t flifiirettiitws ejpe periculofum : reffondebo par ⢠niibi«iJert Htrobi^ periculum. Si eniin Hebraip i Dinm Leftor intelligere non mft ex Annotatione I foitfytimpoteritalteriusAnnotatione.fifalfae' ) fitjdecipijijMant mea trans iatione: nbsp;nbsp;nbsp;ram potent
b ille
18 SEB. CASTELLTONIS nie annotado errare,lt;^udtn ego trasferedo, Exceptio, p dices,poffe interdu Le^tore ex illius Hebr^ifr'â extra Annotationêcolliçere autoris ^uod ex traslatione mea no/;oftit,^uifpe^tii/ââlâ' lato Vlebraifino fuftulerim omne anjam conie^i^' Rcfiitatio. rie:re(jgt;odeho,tllud etiam in ea coie6iuraped(gt;^
lu effe, quod fiepe fi't ut Uebraifmoru uimi?«igt;^^^^ l,e^or,fentetiam perperà m accipiat : periculuinmeatraslätionenoneÃ. Exewploep , Hebraifmo- uelilleliebraifinusâ.bion'neuosmultispafftTtl»i^ melioreseüis f qult;xuerba longe aliud dec^' ^udm fifine Hebraifnio Ãc uertas:lionitt uoSp ferib.multo eRisprai^dtioresl Iteille,NoHp' ret Ãalua otnnis coro: pro, No fieret filuaull^^^
Rom. 6â. Ite:GratiaDeo,^uödfuiRisfiruipeccaMp difiis aut ex corde, C^c, HlcenimuidettirPââ^'/j I agere Deo gratias duabus de rebus:priiniigt;fijiââ^ fuerintfierui peccati,deinde,^uod ohedinerint-^' ^uiefiabfiurdifiimumyagiDeogratiasdefiertiii^^^ peccati.^uæ abfiurditas nulla er it,fit fx niete li fite uertas: Qtiöd cumfiuiffietisfierui peccathOt^' diRis,(ir'c. Sicenimaget tdtumde obedientid^^ tias^ Atij; hoc mahim ut euitaret ipfi/ftet,fil^. in translationefita Hebraifimos declinauitâ. nus mihi debet inii^uus eÃe^ Si enim ei,^K^Ãâ'^
DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0
Mon ita curanti,hoc ftepe licuit : cur mihi ^mitatis maiorem amp;nbsp;cau/ain ration? haben^' ^â,»0/1 fapius licueridAtq; hlt;ec de HebraiÃnis.
QhoJ ad lat mita: e altmet,quitd de ea fentiam, ^xiinPrafationead Regem Ang/igt;. Ego rem, â »tntierbajÃieüanda puto.DeiJermo eà «ec He friicMSjtJec Gnecus^nec Latinus^fed/jiiritualis : amp;nbsp;tx omnibus ^entibus (g* populh amp;nbsp;linguis re^ lifniit ChriÃus homineSyqui tieÃibus albis induti Apoc.^.amp;^ti ÃfHm prtedieent ati^; ext allant : nec minus poteà Hermanus homo, Dei Jpintuprceditus, Germa' »xalmgua'Deilaudesprtedicare,^' arcana ccc' bÃia explicare,quam PJehrifUS Hebrtfielt;t:nef mi »HS habet Germanica lingua Ãias eÃtcacitateSf 5Hlt;Hebr«ic4 nonpoÃintexprimi'.iiuam HebrM'
Germanica non poÃint exprimi.'Eà enim Ãe«s,picMti gentium,Jie amp;linguaru omnium per' ffÃus autor: nbsp;nbsp;abomnib.Imguis no minus ^uam
gfntibuSjöquot; uult amp;nbsp;poteà perfeélè coli afijjprte-^icari. QItódalimeatti^ef,egoIatinitatemÆor n)?isetiam minoris Æacio,(Jt(à mipp accujatorcs Wei.Sit homopius,loquatur deinde ^ua lingua wo Ift : bebrai^ft, latini^et, germaniser, loipuatur plitc aut impolite,copiop aut fuccinâè,Cicero-, »rnie aut Salujlianè, nibil moror,dttmodo inte lli/ b a gatur*
so SEB. CASTELLIONIS gatur, quemadmodum Jitnihi abamico rebus fériés mittutUTyres ipfas at[endo:ueri/if' dem adeo non moror,u literiSydicere uixpoÃim quibus uerbis t(f fint. Qiunimo illud non foliimfiteo^il. amp;profireor,amp;in Admonitioneadlcéiorem^'^ blijs pruepo/ita profe/Jiis'fum , Df«w res lt;i* «4S jj5 /frf aperirc, qui funt hominutft tni,infirmtÃimi, contemptiÃimi, pauperriwh^^â^ gnohiliÃtmime quid inde noftra eruditioni,^^^^' tibus 'iy- excellentijs arrogemus.
dico,fi Mo^i, qui balbus erat ,fas fuit Ahttroff' hominem dijcrtum dari,quoille interprète raonem hominem rnundanum alloqucretunetnâ^ hodiefas effe,ad mundanos,^ alioquin tes hommes,ad Sacrarum literarum lc^oitein^' le6îandos,concedt paulo mundiorem Iinguattt-Qwd fïquistame/l à mundo al:enus,utiKdââ impolitiorem, mefecundiÃimo idfecerit. namÃt in toto mudo unum cor,unaq; lin^u/t, ÃmpltcÃimamceego Imguam illam,ommuinlt;jâ'â^ unquam gu/laui, Imguarum mercede,amp;ii^j'âl'^ nouo longoq; labore emeremperlibenter» mihi in prlt;e/èntia de Latmitate dicenda uià lam adÃngulos, in quibus traslationem
DEFEN s ro. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21
(fffit,locos uemamus. Sed Leóioremprius ad^ moititnm liolo^ me non omnu in qnibus à me dip jintit, wile perfe^ui (debet enim ipà ^uotj^liberü fÃe, interpretari pro co^nitione AUt opinione pA^ nonminus i^uÃm mihi )ne^;item omniain ^uibus nepiin^if, (interdum enim frigide ^uadAm repre l^enilitj^Uie ^uaHaÃnt,facileÃne me Leéiores a^ tiitiiduertentà modo me a i^uotp; legerint:) nec i^ ttmea^uÅ intertiA editione (^uamipà uidetur i^oiihibuiÃe) iAm emendAuerAm: neip;^utedAm^ jaonim iAm rAtionem reddidi in ÃnnotAtionibus ixeis.l^tur in MAttheei titulofcribit bis «crbis;
REPREHENSIO.
Euangelium fecundum Matthäum,id «ftjUtfcriptum amp;nbsp;traditu eft à Matthæo. ï^uper quidam conuertit, Authore Mat-îhæo,quodmihi duriufçuium uidetur. Magis enim (utopinor) pioprieloque-^Hr, quiDeum huius Euangclij authore uocabitjfcriptorem Matthæum.
DEFENSIO.
Eptiæ ordculum appelant Sheree îiteree,(^ PifulMS EwÃngelium fuum, emus tAmen 4Mtbor e» fdt Spiritus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(fpro priptoreaHtbox
ftw «ppelâwri, HKÃgo «otij?imK efl, QHiK O' ifÃ' b 5 metres
ÃX SEBI CASTELLIONlJ â¢net reprehenjor mens [ie ufnrparefolet. Author, j« PræfationcJuit^authores pro fcripionhusaK^'â^
in Luc.cap. z.fcribit,nece/Je ejje «t fleefna conftet autboritas^ Sed tllndloHg^^L tifsimion e/i,^uà d ipfemetinipj'o ielli fui Depuniendis huereticis ,feipÃlt;'gt;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
nutborem libellt cum debueritpottns feript»^^ diceret(fi modo me hîc reéîè reprebendit^Oe^ Kfro autkorem^ft modo eft DfW author i^â'^ ftncentilt;e,
REPREHENSIO, MATTE fuper uerbo vrafxJlstyiMeTitM,
Vltimum tamen fupplicium hoC loco credo intelligi non oportcre.na)^ grauidam efle Mariam lofephu® mabat ex adulterio, obfecro qu® fuit mariti probitas,adultcriumuxoii* difsimulare, amp;nbsp;totum Ifraclemiræ*â obnoxinm reddcrc? Erat enirnhuieW*'' cetpublico crimini capitalis pÅnâcoæ difertciubcbaturïfraelhociâ^
Jum tollere è medio fui, Deut.Z2lt; tem Mariæ fanftimoniafaciebât,utniw certi polTetlofephus conftituere,curiâ differebatnuptiasnieljUterathoniopf'â' l)iis,aliud quoduis confiliumiiônc^P*''
, DEPENS ro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î|
â^tpotiug, quà m ad extremu remediiitn ^fniret? Itaqj lofephus (ut arbitrer) fi a* ®'gt;lterij reamfuiflet fufpicatuSjhoccri-'ââtnnonfuilTetdifsimulaturus. Verum-'tiam fi temporis intcruallum tatumin-^«rcefsifleCjUt fufpicari poflet poft defpo âonem fnilTe ab alio graûidatam : tarnen' ^nfciretfieri quoq; pofte,ut ante defpon «onem grauida effet fafta,maluit nimitu (utboni uirifolent) omnia in meliorem partem accipcre,amp; proinde grauidam iii dicarc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potius quà m («lt;)/-
ld autern fi conti giftet, id eft,fi an-tclponfaliarem habuiflet cum alio, Ma-nam ducere eum uxorem oportebat ( fi-cuti canit Mofes) ex p arentum confenfu, a quo uitium fuiftet ipfi oblatum ante ^clponfionem : quod tarnen fine Mariæ dedecorc fieri non potuiftet,fideillius fraude conqueftus fuiftet lofeph. Itaque jioluit ( ut crat uir infigni probitate ) uel uxorem alienam retincre, uel iniuriam fuam fummo iure perfequi, cum Mariæ dedecoreffed clà m potius,amp; caufa nulla expofita, fponfione amp;nbsp;fide datail-lam abfoluere amp;nbsp;liberate.
b 4 DEFEN-
«4 SEB. CÃSTELLIONIS
D E F E N S 1 O.
'Vtrnmiex accufarc jugt; beat.
luAicir ex?-plüm in Da-Uide.
Ego i« tneis Annotationibus (cripfi, hoemf' ho TixecpaiAay/iXTtcrcu fupplicium quod edi lex lubebat in adultérai. Sed hicputiili lojèphum debuiÃeuxorem accupre^fi etun^il^' ter ant put abat, ^uia lex tuber et adulteros pîeéîinn i^uo fallitur,Non enim iubetlexiMfitO' ut uxorem aceuÃt tjèd iubet magi/îratui HKt^' pulo, ut à deprehen/ùmfuerit adulteriiint, tur, Marita tjuidem accufare perwitWKr,jiw* futnmo iure utiÃed ei licet deÃntmo iureremitti' re.id quodprohitatis eÃ'e,etiam ipÃadextre'»''â'' imprudensfatetur. Gerte iuüior eft tnarituSif uxori uentant dans, earn no aceuÃat, quà inf^â' cufà t: neq.propterea reddit IÃaelem tree noxium-, qutppe qui nonÃt magiftratus, Ãiuberet lex ijs qui tniuriaafÃ^i funt,accr Ãgt;ntes,quoquot;nani tandent res euaderetl Lexf^ lionis : Oculuntpro oculo, dentem prode/tKi^ tarn pro uita: quid turn po/lea^An ntibià oculopriuauerit, non licebit dareueniantl cujare cogar^Abfit, C«r emm non aceuÃ^^^ Hid Saulunt, tyrannunt-,honticidamluelpotixÃ^ non ipfemet eum (quando apud quos tyrann^^ (uÃtret ,nulli erant) cum poÃet, occidebai/^
4 F ? h
(
II
«
i
1
» r
!
t
â !
I
I
I
(
I
.. defensio. ii;
fl^'lâlf^amc{rexunéîus,et dininofbirituprce.' i-R«?* â
SauluDens in eius manus cScluÃfptfAn
'âP^^ea iniuftus eft, lt;juà d non fecit f mô uerô 'Ão nomine iuftus eft,(ir tanto charior Deo.
quot;^^nimlo^uitur : Te ^uidem hodie mihi loua in ^^^xifitrtdidityfednolui louieunéîotnanus af-
^Kemadmodà tua wihifalus hodie cha'
ftc illg ffjfam charam habit nrus eft. £«â â^'âââ(rofifmff(ntDawdtà conftlijs,ijquitamli^ ^ter altos accufant, Daitidis comités, ^udtn Wdfffi imitari malunt: bone Dens,lt;^uo[
quanta arte dicendi, ^uà m inuiûis amp;nbsp;in^ y'^^tiibilibns argumentis Danidem potuiÃent ^^Sittii necem incitarel T« rex es,Dauid,uncîus regno diuinitùspriuatiis, nihil eft ni^
^iyttnnus. tu Dei Ãiritum habes'.ille diaboli. tu â0[gt;Klumf'eruas,ille perdit, cÿ'Dei oSiomnta'
facerdoteî infantes trucidauit, îlt;lobam'q; i Rcg â4-â'Hâidmftmditùs deleuit, tibi Dchs promiftt ,feft fumtibiin mannm eÃetraditurum ; hoc nunc fa' ^â^iamp;hocipfoiubetut occidas : ^uodnifi fads, idobedtens es 0â iniH/lMS, (ff Ifraelem irlt;c Dei obiioxinmreddiSj^HimalHm cxeius meJionon iollas:(ir caufaes necis tot innocentium,^uos Sau Iw Hfl iam occîdit, uel deinceps occijurus e/}»
t S Qdii^fo
tg SEB. CAS TELLroNIà QMgt;f/ô te^lt;juiJ potuifTât i/lis oratoribus rfjp lt;ffre Diuidf aut quo clypeo eorum tela retnit^â nifi dementia^ qutefriuolas ifias^t/tmeuihiep^ habiles amp;nbsp;in Ijieciem penèinexpu^nabtles num rationes,parui facit,
Itm quoJ dicit Mariam, fi ante Ifonfali^fy' fet uitiata ,fuiffe in matrimonium tradenlt;läiigt;l'â' tori'.errat, fuijfet enim ex lege antepaternitif'^^' mum lapidanda, quia in ipfa uirginitatis uenta nonfui/Jènt : feut habetur in eodent cap. 22. ex quo capue legem illam citât i^e-ft Mariam oh capitale crimen aceuÃare IoÃpbus,eo quoq^ nomine accuÃire debebiitgt;i'â'â^ earn utrginem non inueniffet.
REPR.EHE.NSIO MATTH. »⢠per uerbis ittisit^e inetue afeifeere
Mariam uxorent tuain.
Nos,quia hoc dicendi genusnonn®' fua interpretatione reddiderunt arnbi' guum j perfpicuitati ftuduimus. Fallutâ' enim, qui hæc uerba fie accipiunt, quaâ jamantcuxoiâeffet,fedabea abftincr®'' cum hoc dicédi genere nihil fit frequeâ' tius turn Græcis tum LatinisjUt«/'*^*â Ãfivtif) gt;'Wlt;«lt;x«:,quod Hebræi Wit npl?,La' tini dicunt acciperc uxorem,id eft duc^
DEFEN S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
Kmmatrimoniiim:ficut Arlftot.Ethic.j. dixit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s't/x*jS»Ãir,adhibere co
iiliarios in confiliiim. Mariam ante non-dû duxerat Iofeph,fed tantu defpo derat.
D E F E N S I O.
îil!ittirigt;rimivnineo,ijuôdJJgt;onfamnonputttt sponr»m u-^i(iuxorem:cum ^uidem uirgo,Mxor dica' iKretiiinineodeDeut. izxap, quod ipfimetpan lomtèaauerat.lhi enim iubeturinterfiet,qi!iuir ÿnem uiropaiiacomprfÃerit, quia alterius uxo^ rem fube^mt. Â¥allitur efMW ( aut certèfallere Kult)i}i co, quod in exemplis omittit aut diÃimu' U articulum pronomen, No« f«iw firipfic Cubans TTctpccAceCfip yuvaj-KX (^hac enm ra tionereiie diaret i/le')l'ed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilui
ywÃKod (Tä. qui articuhis quot;r/ijb, nbsp;nbsp;nbsp;pronomen
lt;â'i!,niinife/lèoRendunt,non eÃe Ãmilclocutione Ulis quas citatiid quod quiuis faale perÃ^iciet,
Qmd deinde cap. z.me reprehendit,qui dire^ De ori^ion« mrrationem in obliquam mutauerim tfatis
«i ii reÃonfum eft in ipfa flatim prafatione An^ notitionum mearum,firin Mdtth.atf.
REPREHENSIO, MATTH. 2.
Nuperquidamhunc locum bis uerbi» eftiinerpretatusîMifitinterfcélû.Qiùm ledtè, iudicét alij. Mihi quidem aliud ef-fcui-
ïS SEB. CASTELLIONIS fe uidetufjper alium intcrficere,lt;l'â* mittere qui interficiat.
D E F E N S I O.
Hcbrxifmus.
Ccnef.io, amp;â vj.
⢠Hehraifrius eft fret^nentiftitnus: MiÃlt;^ ^-1 lechj^yaa-erfiuit S itram:hoc eft, miÃt a:à curau/t iccer/èndam. M.iÃc Rebeccä, cerÃuit lacobum : hocefticuraitit accerjèit^^' QMnjuatn amp;nbsp;Graci Mthoresfrpe Ãcloiquot;'quot;'! tur:ex ijnibus nnnm exemplum fubijciam, 't l}h9deurbisexciJio:lib. i. «p.io.
iK7rtlJl4'flQ OTlÃiTXg , Tff
TCa?t,.-lt;SS BTjOWö'tj/,
REPREHENSIO MATTH. J-fuperuerbo B^ptizo.
Quamuis autem hoe meo quantiilo' cunq; labor« fie omues iuuare ciipiä®) ut à me nullus offendatur : amp;nbsp;ab inaiii^'* yti/Ax;)(ix tam eertè abhorream, quamQi*' maxime: tarnen hoe loeo no polTumdif-fimulare quorundam audaciâ,quæuti-nam intra uerba confificret. Igituriftiba ptizandi uerbum(quod quidcmjfiuoca-bulum ipfum fpeà cs, reljpondetHebrço bso, potius quà m illi ihh in nouo mylh rio ufurpatum faeris feriptoribiis, totq; feculispollea omnium ecclefiarumtaci-to con-
DEPENS 10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;29
toconfenfuhuicuni facramento confe-cratn, adeo ut in uulgaria etiam idioma-taomniumpcnègentium tranfierit, au-denttamen temerè immutare, ut modo lauandi,modô abluendi uocabulo utan-tuudelicati certc homines,qui ncq; perpétua tôt feculorum authoritate cômo-iientuijieqj quotidiana uulgi confuetu-dineinloquédo adduci pofïunqutThco logislicere purent quodcæteris artium magiftrisSc profefforibus omnesconce-duntthoc eftjUt que longo ufu amp;nbsp;optima ide poffederint, tanquam fua retineant. Neq^eftcur aliquot ueterum authorum authoritatemprçtexanf.ueluti quod Cy piianusTingcntcsdixit,pro Baptizan-tes;amp;.Tertullianus quodamlocoChri-ftumfequeftrcm,pro mediatore uocat. Nam quod illis ueteribus quaG nouum erat, nobis uetus eft; Sciam turn ca ip fa riocabula quæ nuncufurpamuSjfuilTe Ec clefræ magis famiiiaria, proindc illis magis placuiffe ,id conuincit, quod ad-ntodum rarb deprehendutur aliterlocu*â j tl. Atifticxbacnouitategloriola captât. Verùmquid agas cumiftismalis genijs. I qui pro Angelis nobis fabricantGenios I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃC qut
30 SEB. lt;nbsp;AS TELLIÃNlS , Sc quibus religio eft Chriftum mediattf' j, rem appellare? Nam deTrinitatisuerbo minimc(utopinor)dubitantquinfiteX' ; pungendu, quifcfeinDeumcredereert befcuntprofiteri. ihecille. Itemiiti.Ci' ' fin. I. fupereodem BaptizMdiuerbOyÃcdemili^ fcù.-Quidam uertit,Laiiauerim,illoto cct- â tè fermone, utinamne etiam animo. Item in libro Deoceidendis hareticis : Nam pcf' 'â¢i fo n atii s B elli u s (de )«c loqttitur, quern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f:
eÃe putaO ne illoto fermone uti iiidererur, c, aut potius ut reipfa oftenderet, fefe ptifmum non miilto pluris quà m cxtt' ras ablutiones facere, ubique nobis ü' eut ex Angelis Genios, fie ex Baptifm® Lotionemfecir.
quot;^DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
fe dicit ahhorrere ah initm uerbornquot;' fugna.,uix credibile uidetur.Nam htectottâtcH' Pugntuer- Juabus partibus con/lat: quarumumteÃ'''' ' nbsp;hil aliud quà m pugna uerborum : altera qualit Ãâ
»
r t,
I
1
n^ptizire. moxuidebimus. C^odenimdeuerbo Angelus, j\ngelus fcnbittquid aliud efl, quamquaHiiâi utrum Grads bis uerbis, an potius Latiuis La«â sequefter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cetiiusflt utettdu^ nbsp;nbsp;Item de Sequegt;^egt;',^â'âj
. DEPENS r o. ,1
lt;quot;W f/t, ^uim utrum Ciceronianum /ê^ueftris i 'ââgt;^^BUlum,inptirum Ciceronianum mediator ^^lïf^rnttendum^l^e ^uid interim dicam.,'qi'.ód y met pro Mediatore dixit lnternucium,GaIir. iMohon ma^is efl Theolc^icum-iquam fe^uc' 1âfr. Ego nun^uam negaui, Theologisfas ejjè «inceÃis uerbisuti'. 'quinimó ip/èmetTheologo^ fnmiierbis Ãepeâutor.Sed ^uemadmodu illud con âeUumputo, fie hoc quod feci, non nefas effe Birbirom« (xtHimo. Qwicj efiiu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerbo r« di^ * m
Jit eadem^ nifi quod Latince lingua Ãu rum incou-^o[i ( qua in Scholis colitur) parùm Latinis ma^
offenduntur ; peregnnis uerbis imperiti ficilius decipiuntur.id quoactim ex alijs multis^tà âlt;d iuprimis ex nomine Cruds inuernaculis liU'
ipparet.Nam à Gallice dicas Chri^um fub' ^umfuijje en ungibettaut auxforches: aut Ger quot;'Mice,tn galgen : autà dicas, à quis uult mefe^ qui,tollat fesÃrches , aut feinen galgen, non fe^ 'Mtimperiti : at à Latina uoce croix aut krutj u-â ^tre,admittent. C«r I nifi quia peregrina Mocf fdluntur, putant'que uocabula forches galg âitpiora eÃe,quà m crudsQmdquodipfe^ 'quot;ftnonfolùm alibi Ãepe,Ãd in eadem re^ {'(benÃonis Ãta pagina, non femel facit quod in
mercy
Aducrfarius à fcipfo dil^ fidet.
SEBr CASTELLIONIà , me repreheniht^ Ihi enimuerfu nono terpretem Erafmum repreheniiit,lt;iUQlt;lfi(f^^ uertant, Intn uos : quod non modo noite/l^'^'' num,ut opinorÃinquit^fed etum obfiuru.i'^â^' nitatein illoru, Intra uos,defiderlt;tt:intneo[tf ftre repudiat.Et ide rurfus à (eipfo diÃideiiiiââââ Intra uos, in Annot. cap.7. ad Rom. quern lo^ nos fuo loco ponemus. nbsp;nbsp;Item ftatim poà t(f'
Lanare pro Baptizare.
henfionem mei, Ãcfcribit ; Qtti pueras nonpgt;i'^. rite bapti^atos, niltpror/us immergantur- Åf enim e/d immergantur aliud, quam bapti^^'^'^' Sicut ip/emet Mire. 7. déclarât, ut fi uelit gua [oqui,Ãtei dicendum, N on putant rite ^atos,nià prorfus bapti^entur. aut: I4onp:tt^ rite immerjbs,nià prorfus immergantur, uerÃrum lin^uarum confuÃone facilius deof^ imperitos. lam in M.arci cap.7. Baptifmum, uertit Lauare amp;nbsp;Lotionetn : bis dene^at, quod ipÃmet facit. At fcrüit, 1 ' non agi defolëniilla ablutione. Qttid turn poft; cum Marcus Grtecèfcribens,eodem uerboftft ufus,(y uetus interpre s (qui certè Theologus ctH' Ãndus eÃ,amp; quetn tpfe in Prafatione fuatatef^ omnibusanteponit)Gracum baptit^^di «fr Æ ibi ufurpauerit, idemq; uerbum aliquotiesetum^
DEPENS! o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3ï
^(tmteüii/ncntoÃundeamp;in Nouum mojauit) â¢if ftftfns etiam immerfionibus tum in Graco tu »iLttinopomttur,cur id non retines,à tantii Ion'
«fill amp;nbsp;authoritati tribuis î An plus tibi licere MdrcoÆ No« '«f «/J« hoc totum ni'
lâililiud eÃ'e,^tidin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Atij; hxc ad
piiMiti hfiiiiî accujationis partent diéîafunt.
^dteraptrs eft longe grauior : t^uippenon de âfrLiSjjfd de refed eadetn refiitatu quocpfacilior, bm prolini QKofJeKim dicit,me illoto animo fcripÃÃe,hoc
) baptifîtium no multo pluris qiià m esteras ab' bitionesfacere,^uia eodem nomme eumappellem: fojfttfrimùminipfummetconuerti lt;^ui baptipni quot;»merfionein, eodem quo cateras, immergendi utrbo appellauerit. Itemlp Ephefl i. «er)« 12, Rfwp.ljriflis, itemq; in lib.De occidendis hareti ^iSiwleÃct Chri/liana ccetusÃue Re/Ã.appella riMüf Iiff t ut peipÃf oPlenderet (fi modo eius ar' ÿiinentum ualere debet ) fife eos non multo plu^
cateras rej^ublicasfacere, Denique ^tinnanduseffitMarcus r{^ cateri,quosmodó ci t4niniKj, qui profanas lotiones eodem quofacras K^bonuncupauerint. Imo «{«mMdHiiif omnes Sa^ era litera, quafalfos deosfialfisprophctas, fal^ [ii(einpla,deniq^penèo!nniaftlfa lifdem nominij
c tns
54 SEB4 CÃSTELLlONtS , bus appellent-,^uibus uera. Quod uero ijs ^Hibw religio fit Chriflum mediatore/K^!!'' lare^itemcy de Trinitatis uerbo expiif!gendo,P me fcribit(ficuti uidetur or ationis tenor nbsp;nbsp;nbsp;'
re') falfa fribiti^rfi de uerbis hoc à fit,A5y(^ j(iaef, fin à uerbis ad res transfert^fieuti^ fti^andi uerbo fecit, capitalis calumniit eaaem ineptior,qud»} utegeatrefutatione.
REPREHEN. MAT. 4. 2J' Quód Euangelium regium coniilt;^' runt nonnulli, obfcurum eft, atqjstMjJ' (ut dicam quodfentio) parumappo'*^®â
D E F E N S I O.
Efl ergo ipfius quoque translatio obfcurhf. Enangeiiuni uerteriLEuanoelium re?«i.Df auoenimtfSquot;^, cat J ex transiatione no apparet. Titceo me t paulo ante cap, j,z.in eodem loquedi^i^^^
Jit, x-jI Mail//» 1 ivUI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t/ttvtn- - ,
iluin ii^neam menjam tiicunt menfim liÿii gt;nbsp;de hois : ficut (ir Germani trabium domniHi^ e(i ex trabibusfaSiam,BlochhauÃ.
REPREHEN. AïAT. 4. 24â .
Dæmoniacos, Jlxifiivi/n/iamp;ÿnf. Qui^^ huper uertit furiofos, uocabulocert'*quot; miumgenerali, amp;periculofa
îone.Nec cnim défunt, quibus dæmo-niumfiue diabolus nihil aliud eft quam
D E F E N S I O.
ÃKnoPi,rtfHrijspropricdifHMt«r,^M4S detfspw ruriofu» 1 lt;lt;iWKnto!t!nL«tim,qMæ homines reddfrfnrfu' I fiofos : qiwîes 44lt;fmonijs reddijtrtfdwnt Sdcrlt;f li l'n'Ã.Quôiipi dwando |urio]us alianotioncdici' 1 'HTjidjii jiwateinec debet propter Jigurat« Her-H ââw repHwi propriHin. antem dicit, (â¢I ftricKlopanifj|euerponéme4m ,propterea(jMod M Wulli dftmoniKtn p«tent nibd aliwdeÃe^Hatn .1 (âwtR^iimprMdens me excupt.Si enim ipfum d« u quot;ionium put ant fjje n«uiocj/jperJ]:icHume|l',peri-M sdumilludnona furiofmerboexifterc, cum iUi
\ quot;onfitriojum.feddtemoniacufic interpretentur.
* \ iK^autinuerbononcÃiUMd periculîtâ.autfiefî» ' 1 quot;onminus in dlt;emon»i (juam furice uocabnlo efl, *11 Qiwd autem de diemonio Jiwediabolo fcr ibit, '* \ Hiietur bif c duo pro eodem accipere,©' in eo er-
\ fare,Diabolus enim à d«moniisf ^wantHm ego ex
1 Sacrisliteris pojJiipercipere) pc difp'rt,Ht Deus dxmoni) I dungelis. Itaf^jjemperinfingulariiiumerodici* * \ '«T dwbolus'.dtemonia no ite.Lt deemonioru prin-
' 1 quot;{s iuitur Beel^ebul, peut angel or « Michael»
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cl DeniOi
Mittli.jj* qifilfn^ iiiifj. PaceÃite d me,execrab!les, i**K lèmpiternum,diabolo eius^; angelis autem htec dj^âmo^ia non (jictyïirif,fed ritus y clim ex eo que modo citauimus loco,^!^ m uitis patety tum uel apertiÃimeexl^litth, ex bominibus in for cos dicuntur intrafit.
ne,Ãcut (27â in G ermanico. Vocantur enim tâ monta turn diabolus, diable, teufeLSedC^ limfui/Je nomen aliud, mihi uel ex eoft le, quod Sabaudi aliquibus in locis fiue Jiue diabolum appellant putafoura, dedu^o^i ria uocabulo,qiiaÃtudicas Jcedafuria.
C O N F B S S I O.
Caterùm quod cap.^.fuperillo,VltMiâ'ââf dranteinfoluereireprebenditmarginalem^K''^ tionem meam,qua dixi,id eÃe quod Latinilâ^' Ad dcttiriu Ad denarium, hoc eà pl «ne omnia folueraiflf^^ foiuere. ggns huiuslocutionis fenfumhunceÃeapn^^. ronem,ego ei credo, tametÃCiceronis Iotii^'^ illam non perpendi. itaq^ denarium ilium txK^ gine meaexpunxi,
REPREHENSIO MATTE 8-Fili/ ucroregni, id eft quibiisreg'quot;'^
DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37
^uafi hæredirario quodamiureuideba-turdeftinatum: utinfrà cap.9. filij thala-®i dicutur, qui funt ad nuptias inuitati: amp;Ioann.i7. perditionis,homo exi-tiodeuotus,ex Hebræorumidiotifmo, qui liaud fatis fcio an totidc Latinis uer-lgt;is exprimi pofsit. Certum quidem cft, liocnomine ornari Ifraelitasjquia iure a-doptionis diuinæ facerdotium regale e-tântjSc regnum facerdotale.Imb Deus Iftaelem filium fuum uocat,amp; quidc pri-mogenitum. Iraq;non fatis confidcratc lisbraifmum hune quidam Romana ciui täte donare tétauitrquia aliud eft,elfe re-gium (ilium, quà m ex eorum numéro ad quosregnum pertinet. Deinde, quiconque funt regis filijj minime fucceduntin legnum,
DEPENS 10.
Faî/wm falCo confirmare comiur, fîbitftet i« Mfrbis tum in (èntentia repugndt. Ne^
»SWtbaîftmi dicuntur, ^uifunt ad nuptias inui Wi:fM qui funt in nuptijs.Stcut apparet ex ipfius quinam di-Hframp;i5Cbrifti,q«i dicit,eosnopoffelu^(re,utpo-
quiÃJHS adfttjpotifus, Att^ui inuitati poffunt lu^ ^treltfi fjiiritualiterregnuin appelles aternam
e J bflt;titlt;*
jg SEB. GASTELLIONIS , beatttatem, in nbsp;nbsp;nbsp;nödum er mit difiipttli Chrijl'i
certèpo^ealiixerunt^inuitati,^nen!iiiintodiitgt;it^ pneJixit Chri^us: Mundus gdHäebit,ät nos luibuis. Nei^; enim minus erat inuitati temport ftS' fecutionum^quiim tum,cum eis corponluer iao' fèt Chri/lus : amp;nbsp;tarnen lugebunh Non eà gaudium i/iud in inuitatione,fed in nnptijs.fetiliâ^, enim cum ldchrimis,id quod ini(itationentÃlt;ljif tiinmetitur cum læticimkafunt nuptia, tur Chri/ii Ãmilitudo hactQMndiu e^o lis meis prtf/ens adÃuin, gaudent^ tan^nitniti»^' ptjjSfideoq-non leiunancfed me po^eaÃibi^tl^^' ^uenttir perfecutiones: ac tuncieiun/ibunt,amp;^''' gebunt. Similiter ijuödÃlios regni dial eos f/ Ã.,(juibus regnum uidebatiir de/tinatumdpÃÃ'à fumpaulopó/iinÃicns refellit,dum Petrineti»^^ tiocat eos regnum facerdotale. certè eiiimÃott'^ ejl de/linatos eÃe regno, fed eft efte in regno, 'm regnare : id ^uod utdicat Chriftus, cum dieit f»â f/eéÃKm iri. Eigt;cienim nemopoteft, nifi ^ni eft.item alibi,dum dicitÃore ut ab eis reffiuüâit''' Ãraturiauferri certè noporefl,nift ^uod hanetur. Qudd aütfcribit, regni ftlios efte,^uibus regnni^ deÃinatum uideatur: hoc uideturueIled!cere,Kt' de/i, fed non efte de/linatos^ Vertint iffe
defensio.
f^i«n in hcfententit, Ãcut amp;nbsp;i» tterlii, refellit, ^fintenim rr^num facer dotlt;ile,certèfnerunt an
de^inati: tarnen eïjciuntur^ eidem cpera refellit etiam reprehenfionem fquot;w, nbsp;nbsp;«if carpit, qui Ãios regni dixerm flics
^f^ios,ciim ipfe idem facial. Si enim uolet Hf |jrlt;i ftrfdJere quod dicit facer dotium recale, dieet fa âftiotium rfgni: amp;nbsp;rfg«Km faceraotale dieet facer^iotij : neque enim poffunt hacali' âgt;t(qMifciam)Hebritofcrmone ici.Quo J ne^ ''iâNfgiitomHfS jîÃosrfgis fuccedereinregnum^ 'Smigis Pdwîo crediiwHS,^«! dicit : Si filij,erco '^cdts,fcilicet régis Dei, t'j' porro cob«rf«$ ^rifti. Erfdem diftit moIo de regio Euangelio lt;Kt
«iibireprebendit*
REPREHEN. HATTH. it.
Quidam conuertif.Eftq-, fuis aliéna fa pitntia.cui non affcntior.Na ut^^wmoamp;uc« gt;nbsp;iiteor'aPaulo etia accipi pro ld eftlibcrari, Rom.6. tarnen nemo non wdet aliud effe liberari, qu'am alicnum ücrijSthunc fenfum parum conuenirc. ^ïq',uetb (ut ipfeputat)cogimurinhac faitentiam dcfcedere, quia fcriptum eft â^snon v7[«.Solent cnimhæ particulæ {«imutaii.
DEïENSlO»
4« SEB. CASTELLIONiS DEFENSlO.
in't X. â Ctrt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Legdtur/itper hoc loco Atinoutio med,nt âtf'
pareatyonparumccntieniat hie fenfrs. QnO'^ de x:k'amp; /crihit, non nego ktecfolerefft' MUtdri t /èd ubipropria figniÃcatio locum biitt, queeri non debet minus propria. Et ipjèmet man, i ^.uerÃt.eadem Utens ratione ^ua dam reprehedit his uerbisiQtti^ nero Ãlt;nt,ä Dflt;â ordinata funt.ijuaà Gr«e«' feriptum fit non âixsb.
REPREHENSIO AIATTH. tî.
In libro De occidendis h£reticis,fcribit bis : Cognitionem autem de ftatu aninH' rum poil liane uitam, à nobis ut par'quot;â necellariam peijei, minime miror; ququot;quot;* bonum illuiVi uirum in difertisfuisAn; iiotationibus affirmare non pudeat,'® quid fit futurum feculum ignorare.
D E F E N S 1 O, Futurum fe- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Calliditas eft in detraSîione unim uoeuht. t'
goferipfera de eo peccato ^uod nec in hoefetÃ'ââ nec infuturo ignofcitiir,his uerbis ; Sed futurum Ãculum^ego ionoro.QMfum hief mfus eft: Ignore de i^uo'namfeculo Ckr^ ** hic loquatur.utrum de no^ro,quod tum erit^ rum,an de fitturo pofi hanc uitai», At bit
DE F EN s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4t
^lt;hocmI4 Ij^criminar.iii ocafionem ÃMMcnit. If (è pdf»! in pii Annotittione ^«id fit id futurum fe^ â¢l«m,)ion fflitiMS dtibitiire uidetur ^[Kdîfl fgo,cHtM gt;!gt;i kf tel inter tres fententias.
REPREHENSIO MATTH. t$.
De Hcrfio Prophctarc, qwod ego 'Vaticinarifo^-Ifodiccrcf cfcribitrSi mihi nouitas placeret (ut quibufdam, qui utinam ucrbis tenus
1 Scripturamprofanarent) mallem utiprç' dicendi uerbo, quod Græco uocabulo
l ptoifusrefpondet.Namuaticinari oppo
1 UitUt pOtiuS Tà |ltl»;i'T£V£camp;lX!.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E P E N S l O.
1 HebraiCdUoxNdbijeJîplané idem duodGref VjUciiun 1 wnxi/TiSjLdtinauates.SedaeterisfÅderisirt'
1 terp retes Gri«ciilt;|wi no admodumpropriè lo^uuti
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;appellarunt; lt;^mos iir.itati fint h-
l fofto'i.Inde uertwtn -tïQkJiKTlt;ilîap, ^uod in Slt;*
I ffis literisnon ejl propriè prædicere (dwaniHis
I fa (it îterbiEt^niologa; jed eji de rébus duiinis et
1 ccf ultis diuimtùs loq^wi,fwf prlt;â¬teritis,fiHe prüfen
1 tibwsfiHc Juturis. Et propbctà eadem ratlone digt;
1 cnntMr.nam de prlt;eterito «y præfenti diSIum efl l illitdloaii.4.Do»ninf uideo te eÃe propbctam.Vo l cat enim mulier Cbriftum propbetam, ^«onà m l itxiÃet cam c^winque ntaritos babuiÃe f îf* l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c 5 prlt;terit4
4t SEB. CASTELLIONIS preterita erat ) nunc habere tun marituiii,lt;lii^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;res prüfens erat. ItemilludMatth.zS.amp;'f^^'
lt;4. Prophet a nobis qnis tepercufferit, dere^r^' terita chélu efi : amp;nbsp;ipfemet ibi uertit^ Vaticiwf'^ quod tarnen in me reprehenJit. Er Emptdoclt noeat Paulus prophetam, Tit.i.^uia CretesfeiH' per medaces ueriÃme dtxerit^ut diuinitùs dixiflt utdeatur: idem ueibum Prophetare fiepe tfitt' pat,pro res Ruinas eloipui, i.Cor.n.cÿ' 13,amp;'4'
CONFESSIO.
Q«o J Marc.^. reprehendit illa, Eortw torporem dolenstre^e reprehêdit.ita^;ptoïot' porem,repofut Callum. âVerùm 2.Cor,j. WW' y0Hiace1cc tt/UTa/^yCouertijMettteshtif c^^asiquafiiTrnpdiBKfcriptumÃt.itittl^'« poHulat lenteasia, «t apparet ex uelamine, ibifitmentio,
REPREHENSIO LVCAE ».
Sed qnod quidam ( ut ccymologiini Hcbraeam adumbraret) temctum cóuer-tif, mihi non placet. Sicera cniminani-feftè hoc loco diftinguitur à uino, iitLe-uit.to. Temetum autem antiquum fuif' fc nomen,quo fignificabatur ui-num, déclarât Plinius.
DBFENSIO»
D E F E N s I o; 4Ã D E F E N S I O.
ite^oin Annotatione mei confejjùsfùm,te' Temetna^ ^(tumeÃeuinKm. /èdcitm Lititiè proprium uer-WHO« bitberem, ^uo omnii uifii ^ua no ex u^ quot;'^ptiiitjdec'ariremâ.ufusfum minus proprio. At^ jâi(ilt;imfeatipfi.Cum enim «f^ipiMnsgvpro-^ Ifioit ippellttionem itpiiti Latinos non inueniret, ^furris nomen rettnuit,amp;rete appellauit: fient k flèmetfcribit in Matth.^.cum retf in eodem cap.
S^erali iiocgbulo i'iKfvui appelletur.
REPREHENSIO LVCAE t.
Qui(1âuertitinftituta(fcilicet uocc Jlt. ââ«ü'iii|M«)fedhoc uocabiilo uidetur figniH-Wricôfuetudo nô perftripta, quæ fcili-^etufupotius quà m legislatoris authori ^ätcinualuit. Hic ucro agicur de ritib. fa-Worûà Deo acceptis, amp;nbsp;à Mofe promul-gitisacperfcriptis jUtipfa Hebraici uo-«bulinotatio déclarât. Itaqueiiidenir bocmelius exprimi, fi conftituta uoces.
D E F E N S I O.
Etiet« inflituta eadèratione dicÃtur à Cicero.â JnÃitut,. Hf ââ Qfpc. Tf tfbîfddrf oportet prtfceptis ins^itu gt;'â!i^phlofophilt;e : hoceÃlt;c philofophiaprlt;efcri' pus. Et i. Acid. In/titMtHW PlatoMis dicit, auod 4 PJlt;toKf fcriptum eft. nbsp;nbsp;Ne nbsp;nbsp;nbsp;inter im Mcam,
quoi
44 SEB. CASTELLIONIS qwddi ueriu uelGr^fcim braum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nikil refert, utru fcriptutnjit inft''
tutum,an non fcriptum/ed tantum uerbis 4!« prafcriptumtut facile'fatebitur,)^ui Hebnitiiiif' bi mm dih^entius cognouerit,
CONPBSStC.
Qiwdlocum ilium Luc.t. repreheuilit, egofic conuerteram,l/raeli[arum multos Doââ!â® ipl orum Deo reconcibabit, redlè reprfbt«'^ dit.itai^ ego totum locum fic comgo : mtiltos ad Dominum ipforum Dow eum'^ue antecederipfè^ Eliano ff^irimpotenti^ prtfditus, ut patrum animos ad natos coitutfl^â amp;nbsp;contumaces ad iudlorum prudential.
licVtcrc 7amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rationemaddit^i^uiareconciliationoun
reconciiiarc ^ci] lokannis,inualidu eÃ.liec enim magis eft op fioijlohannis,cordaconuertere,^iià mreconti^ââ' re, cum corda fint in manu Domini. Seil per fiios facit Deus, iddicuntur ipfifacere, tij Paulus dicitfi laborare ut allouas feruet ttioquot; tarnen Ãruare fit Jólius Chridli.
REPREHENSIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;».
SpirituJ fanftiis fuperueniet m Quidam (â^tKwat-rnu uertitlnuader,9''® uerbum mihi non probatur hocloco,Sââ {eteni^
DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4$
enim plerunq/inuitio ufurpan,neqj {iüs uidenir cxprimere difcrimcn illud inter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;tii,
DEFENSIO.
Qwd tKpo/lftf, fipIerMn(ÿ ,moJó Kejèmper? imuderc. frrfjfrtiffl ciim boe loco «ibJ fit periadi db ambt' gHiidtf, ntpotc ewm jèntentiæ circ«r«âlt;inti(i dmbi güilatem nonlt;Jmittdt. Qjæd actJi(crimen atti* «ft,ne Grifcwm (juiHem ucrbttm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iHJi
tis exprimit, lt;jnippe ijmoJ non pro (wperKenire-pd pro «enire w aditenire Hicdtnr.EpbeJi i. iibi ipje nertitSHccfdereieirUcob. $, ubiHertitSHperuc' «irf,CHm tdmen fit edJein Mtrobii|; notio. Et Aft» S.HbinertitiEuenire,
R.EPREHENS1O LVCAE t.
Quidam nuper admodum frigide 8c ambiguetotumhunclocum eft interpro tatus, cum diccrct,Deum procuraffc po-puVifuiliberationem Nam ut emphafim uerbif7riirHf7r7ïlt;amp;lt;« prætercam, de qua mo do dixi,uel Chriftibeneficium quantum ⢠innos extet,nonfatis intelligit.uelni-mium parce illud prédicat,qui exlefu,id eftunoScfolo noftræ falutis authore, facit falutis noftrç procuratorem. Deniq*, I nimiumiciunc Deum laudat, qui ab eo I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicit
46 SEB. CASTELLrONl^ . dicit id elTe pro curatiim, aut ctiam âO'â niftratû,quoci ipfe folus ultro Scinchâ* uit,8c abloluif.
D E F E N S I Ã.
't'- Pnw«m fierhi i7rtlt;rKi7i^ilt;dj fine 7rfii/(quoJ ide eÃ^uim uidctur i^nonre, cum allO uerbo iunSlu, non efl tnuiferefed re, flue procurare, cui re/flondereuidetnrL^^â^ dt/flteere aut conflderare, tjuomodo apnd tnellam ponituriConflderandum efl utfolnfip'^' guefit.id efl,uidendum,flue curandum; cum regarder, fir Germanicum Hgeti, i^paret ex. hoc ipfo loco. Sic enim aduerkntu'^ quitur Lucas: Inuiflt drfecit liberationempopn'^ fuo. Att^ui non inuiflt liberationeÃ^uis emtipj fet effe fenflus horum tierborum? ) fedfltcien^^^'' rauit. Höf quonia no uidebat i/le,uocabiilo li ufus efl in accufatiuo, ut cuuerbo Inuiflt eobf' reret:ijua conflruéiione répudiant Grad uertfl Eodé errore lap/ùs efl Ador.t^.ineo loco conuertitiSimeon expofuit quomodo printu 0^*^ refflexeritgetes, utfumeret ex ipÃs p'Optduttofâ^ ni fuo. Qju locusflcaduerbu habet: Deus inuiferit fumere exgentib. popul^oc tj!i Jumenducurauerit^ cuiustlebraifmiignitrus,ii^'
» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE FEN s 10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47
i 1 te tTHcrxH«â® coMf rtit, Reljifxerit', lt;(y nome ,I ïö»»{/,(jHob.MOcabMlisjinf hlla neceÃitate exfli' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
1 ««it. Efî «îit Mfrbü hoc Hebrlt;f is iXâis.
l Hitis locts procwationeJïgî:iJicat,noJôiùm eu «nr
' l to,[cd nbsp;nbsp;eu nomine comîhkiHÃ: cuims exempla Æ1
' I ^«îs dfpderat, legst uc! 1« CocordsntrjS uerbu V i
' I Jùo,lt;t(t ViJiUtio. Inde nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tsnorxtTrKimunus
l (9âi'unftio, (jusp inj^eélionediess,picut ipjemet ' I uiterpretsturAft.t.DeindeduóddicitmcdixiJJè
I bfumprocursjPepopuIifuiliperstionetnoprocM.
1 «jJfjedprocHrsredixi.nonduenimcofeélsres
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;demumjtebat'.tsmftpGrlt;CfS Herbs
I prlt;ftentijunt teporis.Sed Hebraifmus eft-qwe c«
I dibipcçe snimsduerterit bicbomo,miru eji boc 1 loco no (mimsduertijje ; pr «fer tim eu çÿ* trlt;gt;tsls* l tione mesm ob oculos baberet, multu referst 1 «ifentetism, utru btfc per præteritu sn per pr lt;£-1 fois utrbutn dicantur. Poftremô quôddieit, I lt;mc cxfalutis autore fieri procurator? ,fopbifm4 Protwaio». I tJi-Procurstorenim^quonomineegononfumu/ â¢
I fHs^ftalifM^reiadmmiflrator.Atprocurarela- Peoew»«.
1 tins pitet. efl enim rem aliquam, Jiue fuam Ãue ai'
I lieMam,cHrart. inde Procuratio, quatn Cicero c*
1 i'on dt^s tribuit ,bis uerbis : Sunt enim pbilofopbt^
I O' fueruntm nulUm omnino bsbere cenfuerunt 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rerum
48 SEB. CASTELLIONIS rerum huminarumproeumtionem deos : lib.iJt NxtKrd de or. Hie cert è procurationem fro ciifj po/«it, ret non aliéna. Qwn ipfemet [ic ufusfl^ Roffi.tz.iy.
REPREHENS IO LVCAE Ã. , Sed operæprecium eft, hocloco conh derare facrilcgam eius audaciam, quiâ' trunq; teftamentum nuperitaconuertiti ut fuo arbitrio quiduis non modo detr»' xerit,aut addiderit,fed etiam mutarit. Igt; igitur quia inter cæteros errores hiincC' tiam tiietnr,qui homini liberû arbitri«^ concedit/à cuius uoluntatependeati' uini conlilij conftantiajd eftquicaiiütquot; ordinem prorfus inuertitniidebatautçiquot; uerbum nôpolTefineuioîenMi'^' terpretatione ad folum cuentumtefe«'' fed potins æternam Dei deftinatioïKjâ declarareà dcirco in locum uniu«co£*J tiuæ côiunftionis duas difiunólin^s*ââ' ftituitjamp;totum hunclocumitainterpi^ tatur: Scito hune multorum uelcafuiâ refurredlioniin Ifraelitis deftinatumf fe. Hoceft fcilicet diuinæprouidcn^^ religiofè patrocinari.
D E F E N S I O. ...
Primùm guod me dicit arbitrio
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEÃENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^
, I âlot! moJó JetMxiÃe, «Ht «ddidijpr,Meructi«m mH
3 t(j]f',i(l|Mib.ufrbî5lt;lilHtfm,«mbigo. NamficHm
H «lHmni4ri£liXfro,«crèc(jHicifm?2rproprièdixe
l ro'.Jtdnf lt;|uosbccHerboojyendrtmHerfor,lt«lt;juf
l ipjimet quo uoletuerbo crime» bocnominawdum
U tflmquo.nampUneJaipumeÃ; «HtfliKum Jtfcwc.
4 Ij^tHttmcrimencupitale.HarMfiÃ'CMmpiefecit
â¢J finnonfeciÃutprofeétoKonfect^ijUiîmpièdccH'
V l fet ifte me,uiderit ipjèipniHrqi ctfujam pam mcdi*
î l tftur,quidflt rfj|!on)HrHS ilk tudici, qw docuit c«'
'I tlemmenjuraïiobis eÃeremetiendum.
''l nbsp;nbsp;Nam quod «d Herb« attinrt,qHod«licubi4li'
I qui uocem ad jententiam exprimenda uel addidi, '' I ueldctroci, «ut mutawiiboc eà omnibus interpre-quot;1 tibus neceÃe.idâqjipfemet peptus etiam fecit quant
\ t^o,[icut in meis Defenfionibus deinceps «pp«regt; , 1 bii.Cdeterùm quod ad autor u mentem attinctiC^o (1 eamubiq^pro uirilimeareligiop fum interpréta^ ,1 i«sâ,ntqj,ficubicrraHi,boc jaer.leg« audacitfjj'ed 11 ignorantie potius tribucndum eÃ.
\ I Neilludquidèuerè dicit,me tribuerebomint ' \ wolunutem, à quapedeat diuini conÃls) conftâtia.
\ QupdadconiunftionemVelattinet,poÃtaeà va proptr I bxpropartim'.Ãcut loqitifolent autoresLatini^du I um fu geminSt M e^o, Atq;bic eÃe partitioncm, âA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d facile
50 SEB. castellioniS facile ippii'et ex (èntentia, nei^f nim Chriftus raÃiiamp;refurreSiiofii:led alijs relurreólionr.cuiuCniodi partitiofiemitt argumeto aähibuit Paulus, fed pdulo copioÃgt;lt;^^, plicauit in z^Corint.z.his uerbiS:Silt;^tudei»Cnfgt;' fitfùauis odor fumus Deo,in ijs in yjs ^ui prrcunr.qnorum bis fiimus t«orM»5w® ad morlem^illis udalis odor ad uitatn. Hic[1 lus primum tantum membruntpofuiÃet,Kilt;l(Ii^^â In (jf lèrttantiir,(^ in ijs ^ui pereitgt;tt,cii)it[i»^ bi copulatiua coniunHio, plané uideretur odor ad utrofq- referri,fi uerba/fe^es.
tentiam, non item. Sic in hoc Luae Cbridlusijsqui eum répudiant, eft caliiitiji^^^' t»ittitnt,refurrc^ioni.utriteuertipoÃttiEritHf^' tis partim cafui,partim refurreiiioni: hoc eÃ,f' bufdam cafiii, ^iiibufdam refurrci^ioni.
«frö abborret ab buiufmodt partitione cötüunéiio M onim fepeJieponitur, utapud PlaWiquot;
in Gorgia: Ist isisis
ÿéf; Eft ne alloua fîdes liera,aha fallal Etwox:
â¢ri J^'l'rrisgt;i(if{,lt;f^ i(gù fcientialeft'nea/ia uera,aliafaljà l
Quèddeuerbo xà eSjdtcit,ijuorfumdicatno fatisperfficto, Videturquidëboc uftledicert^^ ut dit'
D E F E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y»
hlilterui» (uidelicet cnfum ) ad cuentui», ahe^ fimtierc(iiidelicetrefurre£Honem)adDeideûi Httioitem Tfferremjdà rco difiunditua coninn' nfkift eÃe. Sed id mihi nunquam uenit in nem, uthiecnerhisirt translatione diÃunge'
Lucas uerbis non difiungit : nec mea uer iiitbocuilopadio ferunc.necenim uÃis fum duo' ins uesiisjÃd nno uerbo Deslinandi^quod certè «J Wr«»j^; reÃrtur non minus in mea, ^uà m in e^ mstranslasione,
Q«plt;Jad fententiam attinet^uidetur in ea aà Pi:gnantiä: 'Ão diÃentire.Hoc enim loco uidetur carpere me, ^nnd cafum ilium,t^uem quibu[dam CbriÃus affê'
euentuimon tf rernæ Dei dc^inationi tri' int At idc ahbi plane diuerfam fentetiam tradit» flt;^nbitenimLuc. i.de Iokanne,qui miÃusÃt ut co^ xertat cordapatrum adÃios^bis uerbis : CtetcrS ^xni^uodhicdicitur de Iohannis inunere,CU eo ui F.uangeiij
prorfrs pu^nare ^uod Cbriflus de fe dicit eÃ,hic agi de uero (^pra.^ fâ^'oLuangelijÃne: illic autem Chri^um diÃere^ â'f fHiingf prlt;edicationis c «f ntw, ijwæ /on-gf maximam mundi partem oÃendit, Sed hoc ^'ini EHdngf/io no poteÃ, niÃ
w« fit doéirma «f rlt;ç c oneer dice ac pacis, feut
d Z Angeli
$1 SEB. CASTELLI ONIS Angell de calo teftati funt. Hacille, Mtem ^uem ex céfi. 12. indicatjeà hic : An mt t pécem in terris conaliandam ueni/Jf irbitrisniiii^ l^equaquitm:/'edpotius difcordiamytyc-ex his uerbis hac (ententia efficitur: gelium fine Chrb4us mundo diÃidium^^iââ^'^ eà eius Ãnis uerus nbsp;nbsp;proprius, Ãd euennis lt;0 W
minum culpa,^jui in lapidem hue impingëtc. Quni uero pacem affert credentihus, eà proprius. Huic egofententiif lihenterfrbfr'bur eum'c^ dein^-eps eius memorem eÃe ueliâttâ'âi^Ã^'' du earn uerbaLiiceejtcexpiano. QiÃdChrifii'^ quibu/dam ruina efl,non eà eius Ãnis amp;nbsp;tio.nee^ enim uenit adperdendum. Quôdueto^' lijs faluti eà nbsp;nbsp;reÃirre^ioni, eà eius proprinSr
nis (ÿâ de/linatio:uenit enim adÃruandum-^r mm Chri^iuslapis fundamenti, id efl fundan^ hominibus de/ïinatus;in quem tamefi lt;}iiit gat,frangetur, no quia de^inatusÃt laph gendis hominibus,fed hic eà euentusÃ'qi^^^^^ trnpingewium culpa pendens.
REPREHENSIO LVCAE per loco Ulo : At Pharifei er legis periti, Df' conÃlium (quantum infefuitjrejciic' runtjabillononbaptizati-
DEFENSIO.
Quidâucrbum iiäiTuaxfi conuertitRc-Icidenint: amp;C fatcor tc a^eT£!gt; interdû hoc iieckrare,utdiximus Marc.7. Sedalibi tïftaturPauluï,ucrbiim Domini nó poG- Rom.j. leexcidere, 8cc. Itaque quamuis foli homines in culpa fint,quotics nullü benefit cétiæ Dei locum relinqiiunt;tamen con-filium Dei refcindi pofle nego.
Aduerfus feipfos, (ie iMr'xe, id eft fuo maximo damno.Ncque enim Deum,fed leipfos lædunt,qui Dei gratiam afperna* tur.Potcft.tamc etiam accipi ^e pro : ut «ff'wTà f fignificet apudfe tquiafciliceti-llinon audebant palam Iohannis dodri-namafpernari, quód populu metuerent. Poftremó quida conuertit de flt;wT»r,quan tumjinfefuit. quod genus dicendi nuf-quam memini legere : amp;nbsp;haudfatisfcio anrepcriatur.nifi prsepofito articulo.Po-terat tarnen uideri hoe modo conuortif-fe,utleniret pr^cedentem interpretatio-nemuerbi AüirNirx/j ; nifi omnes noflent i-taeumlcntire dc quibufdam Dlt;i confi-lijs, ut eorum euentum uelit in homini» clTcarbitrioacpoteftate. Aftum enim e-rat de Dei iufticia, nifi cius patrocinium bonus uir iftc fufccpiftet.
DE FEN-
SEB. CäSTELLIONIJ
DEFENSlO, pugnintù. hicpugntntia loi^uitur. fuettir aSiTtiij inMarco efferefci)ijere,fnlt;eirritiiâââr cere'.fed hoc loco ficponi nelt;?at. A nbsp;nbsp;Ã
cu ad hue eöferamus, uidebunus plane eanil(f)à tnentem. Sicenim in MarcoÃcriptuefttDiip^^' ceptum refcinditis,ut uedlram in^itutionnn feruetis, MoÃes enim dixit : Honora ^i-'iprsce- atquematrent. Af uoi,(^c. Qt^æro^iiotle/hi'
Itid Dei pracepta,quod refcindnurl Non'next^' üt. bum illud^ Honora tuumpatreat^ tnatrel uri ba illud, efl conÃlium Dei. Et tarnen illn^ nerkum dieiturreÃcindi'.Er^oDeiconÃliamrt' , Jcindnur. nbsp;nbsp;Qwd autem uer bum illudÃteoxÃ
hum Dei-,aut (^ut magis propriè loi^uar') inteipt^^ confiltj De/, oRenditur ettam ex iftius fentent'^i ^ui Ãic à uerbo ad confilium ar^umentatur, ullt;lâ' I cat ,Dei conÃlium non pofà reÃcmdi.i^uia Dodiu ni uerbum nonpoÃit excidere, Item Rom, uerbis illitiBenignitas Deiad reÃpiÃcentinnled licit : annotat, uerbo AllicitÃgniÃcari couÃiiim ac uoluntatem.
Iain ueniamui ad Lucam.Dei uerbum Ãue ft» Ãlium erat, ut Pharifeei i lohanne haptit^^ctt' (itT'.hoc mihi (credo)concede!itccuÃtormenii autoHtiir
n E F E N s I o.
fuerit hocDfieoNfiliw ⢠Mt^ui non funt b^pti^ati, ergo Dei confiHum in fis fuit irritum : hoc eft,nc!n!deuenitqupd Dei (öfilrj emt.fÿ tame hoc negat ifle. çf^idquod (iiiîetiam translatio eandem fententtam eÃugere itoniiotel}! Qi^iJ eninj refert,utrum dicas Reiece nntjUt ipfe «frtit:«â,wt fgojrntum fecerudReie cmnijin^nitjconfihum Dei. QHod'rJdt« id erat^. üiwir»?) nt I(4pti^4re«t«r. Qupmodo reiecerutî Nnüitm kif beiieÃcentilt;e Dei focum reiiinjwe«* i!o: pc f »im iuterpreunir ip(è. At^iii »«Iltim locu benefcentict reïin^«ere,e(î bcneficetiam-,(^ pof' rôkânefaciezjîis confilium irritum reddere.Qwd enrnffi tua uoiuntii Cr confilium ejfet,mibi medi eiKam 4^bibere,ér ego meaicDht nuJlHm locu da' rem, non «e tuum confiJium irritÃreJderem? Ittf ^«Of ««q; id «erbo decUres, eöde recidwnt omnia.
Quodtfd «à fc«uT«rtttinet,cgo «î pro lp dt äiimaccipio ; (jModinterdump.eri,?2r »os in Angt; notatiombus noÃris oftendimus, ipfe tum bic tum alibi jitctur.
QuodpoÃremö dicitde euct« ^uorundSDei fonfihorÃ,p«Hlodif}inäiHs lt;Æ tolerabilius loijuiz tHr^fuprdLuc.z.ubi no Here fcripferatiine in bo winis uolutdtc colloclt;re diwini cofilq c6|ilt;jnti4m, d 4 COKFES-
SEB. CASTELLIONIS
C o N f ï s s I o, QHolt;i locum ilium lodti. 2. ( QkoJ nobis filumprabes^ ) reprehëclit.,reüè reprehentiit'-i(ââ' ^tiepro exemple,Ãgnum repofui REPREUEN. IOAN. 9. SV' po- uerbis iüis'.Sed ut in eo diuina Opera patefidnt.
Qui tradiit?!'« pro öï«pofitum efle,nO' dum potins fecât,quà m cxpediunt.SuP' plcuimus ergo ex Nonno, quod uifum eft maxime accommodatum.
D E F E N S I O.
At^ui in translatione mea confiât plané ' fentcntia, nei^ ^uidquam ad fupplementum tur. eà enim hoc loco conHru^ionis uerhom»* permutatio.'Nety enim quarunt hoc loco difcipâ' ii,urrumpeccauerint huius ctcci parentes,anipf^' namcumÃrtt omnes fintes^ quis dubitet ^uiiti^^ peccauerintfSed ijult;trunt^ua caufa ftt huiusci^' citatis t utrum parentum, an cæci peccatuml huiufmodi conflrudionispermutationem ritè^ri' notauit ip/emet tn Ioann, i^.ubipro,Qui uidit t(' fiatur, docet intelli^endum ejfet Qui teAttur,!»' itxproAi!. lamdeirxpro/«,leganturqutenosannlt;s tauimus tn z. Cor. S.Qt^tpf'emetinlohan.l^h ji/à 7iA«/wë,«rrtii, Oportet utimpleatur. reél^
/ D E F E N S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57
l^^^ixidëifed male annotauitftipplendum efft uer' n'â '^ottef.Nf^ enim conueniet hac conilru' ivce TfAn^oùé», cum dicedum fit lt;/lâ tjA« l^^weudtem Ephef^,« (/î'tyuü« weiepQ^âfi'K^ ââP KvJ'^cCjUertityVxor autem uideat ut reuerea, âquot;âânirum.Vbi îuxpro Æ Â« pofttum dico, ne^ uer
REPREHENSIO act. i. SV-peruerbofvfce^i/i/iii'cs'.
Quidam conuertit, Ac eos frcquen-'5ndo,non minus incommode, ut arbi-'torjquam obfcurè.
D E F E N S I O.
Si (TuvaAjft'^J co»gregitri,ut efl,non in, ^omtnodè hoc loco uerti Trequ(ntSdo:hoc eft,fre 5«fmfr cow«enic»Ho, amp;'feaii eos congregnndo^ item obfeurius eft hoc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lo^uift'
ient Mores L4tiMi,Mt Salluflius in lugnriha; De* gt;quot;lt;i;^lebsftc eft accenft, intj^uit^ ut opift'ces a^e, fiesij^ omnes,reli6iis operibus^fre^uentarent Mlt;t riHm. At in reprehenforis mei transUtione eft kc incotnmo(li,priniii)n ^uöd fic uertitt^Mftftri' pjfrit Lucas iruaceAl^iin/,cum ftriplèrit ^t/jtibi^.Deinde^uod etiantfi concederetnus Ker fcnm eftè mediwnÃcuius tarnen exemplum defide, d r'o)delt;'
5« SEB. CASTELLIONIS
ro ) JebuiÃet Lucas jcrihere truvaXiiriii^^' Mt facile concèdent ^ui Gr^cè lciu)!t',amp;M ret ex ifgt;(à Herodoti exemplo ijuod htc fitiwit, * ^uonona-uva^i^aifTtCy/ed crmitAta'tci'n)^ ftum eft.
REPREHEN. ACTOR. ». SVP^R iUis uerbtsiVim accipietis Spiritus fan-äi, quiuos tnuadct.
Qiiidam interpretatiis eft,Qui det,non modo neglcdo tempore,letJ«' tiam improprièjCà neq; uerW illius Gr?' ci uim expreirerit.-neq^ inuaderedicâtuf» qui iuuandi cauft accedit.
D E f E N S I O.
Inuadere uiaitt,di xit Virgihns :in quo fcmdcre. Ãj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quaGtitOl'â'
uerbum iTrtg^is^ non malèdec!aretur,amp;il'â^ impetum ilium Spiritus fà ncli exprimât, tanquam uentus aggrediatur^ Verà m de bot aliquidrefiondimus Luc.i.
Tn prxtcrito Quodautem de negleéio tempore dicit, »* dicit. ineftenim inpr^etentoparticipia,inbiii'âl' modi loq^uutionib. uisfuturi tempons, Ego po/t triduum hoc negocio defunüusadtt^ mam : hoc eft,hoc negocio defungar,deitiden-
D E F E N s î o.
tÃnrndtf ueniant.QMH ipfemetfte tepui mu'
lt;nit, 23. «ti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à S'ùs uer^
â¢it,Po;î^Mi(!îi exi^uifitiui fogHOHero.ubi «men ei »wtiffentior. Idem innofauit in i.Corin. z.hcp jiiS.jiiper«erbo TmIc eft i!M lohj«. ij. Usvcs'isJi/M tyei Jix'4'Xs â'i'amiap i7rilt;Sâ'i!» fi?. Sflt;jM!tHrfniin mox: ksk fc/^jöä4«s 4i»*
«/Jqt. IgitKr mibi locïi bunc Lu flt;f jif ufrtere licuifjittVim accipiftis Spiritus fan ftijHos «ggre^i'.jerHtfto eodem tempore. Sed cum hiwdfni Hfrbo Kellern uti^amp;â ab eo pr^e feriti te* foris pdrticipi«mnonbabfrcm ,f«it ahter «erten^ liiimJfrKataealemJfntentia. Germani ^no^in* ifrprftfs,(^nonnMlIiLlt;tini pc tempus in boc lo^ comutaHerKtit,
REPREHEN. ACT. 8. SVPER
1 iüis «rrbisiNani tibi acerbam bt-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itm itnmiticrc uidco.
1 Quidam eadcm audacia ufus in Ins 1 explicandis, atque in plcrifque aiijs, ita I interpretatns eft hunc locum ; Nam tibi I ateibam bilem imminerc uideo . quafi 1 uideiicetfcllis appellationeintelligatm ' 1 iraDei.Hoceftfcilicetinterpr^tem
l agcre, Deo tribucrc fei a-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maritudinis.
COHïESSlO,
SEB. CASTELLIONIÃ
CONFESSIO.
Mfritó repreheniiitAtalt;y huitc rigo'.Nttm te amaro felle prcedltum, comAri^um efjè niäeo » Intelli^o antem . fel,ui^eniumprduum 0- cotitumax, Swf addu decufdtor de felle anit{ritmltnis,idniilligt;igt;^ dofidt. Sape enim Deo trtbuiturfêl âH nbsp;nbsp;nbsp;.
terii.utkrent.QJiâ^ reprehenfor meus Deo etiamfuroreitt tnWâ1 certè dcerbior eft felle. Sic ettim uertit cum Apocal. t^. Ipfe efi qui cdlcdt Idcurti ris amp;nbsp;ira Det. qmm ttmen uerftonein nidlim enim fauitidm uertere.
REPKEHENSIO ACT. q-per uerbis,ie^i TUfnHmn rir tifficA» auri.
Quidam non fati» exprefse uertit) te cuius ingrcfliimicumidcaBteri«* prophetis, quantumuis à ChrüH »o tu remotis,tribui pofsit.
D E F E N S I O. j.
Cap. IJ, Ante,quid.
Ante fe/lum Pafcha dixit Iohdnne5gt;^'â tfuouis teporequod Pdfchadntecedit,le^^f^., ximo;amp;in dntediem Calendarum dicunt^â ,j res, non dequouis die CalenddS di}teceif'ââ^''.^
11. D E F E N s I o.â
I * froximo : nbsp;nbsp;gnte I«cem /Krg^e dicitur, no*
, I bor«noftii ,fed^«tpropiws lucemfur^ l| ?* : Cr «ntf ctwwm Ãeri dicitwr -, non quic^uid fit 11 WprdJidwm. Sic hoc loco dicitMr lobanncs at' i| ''Cbri^liijigrfjJum docHijJc, EfliUtem 7rè J ^r«7rsHebr«ijrgt;iMS ,pro lt;tn:e, it4freijMens in u lâWlt;iMtboribt(s,(afXfmpl4 4£ldHceni{4 nonpU' JI gt;'«. Nf c ob/Idt, dMod Midetur hoc Ante iim rX' J fâf'jjwicflfiuMfroo 'xëK»gv|(tms!f)îenim J P^onapMMs,cuiuJmolt;ii iliwdRom.S.'W J (â¢Â« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ùs'fcg «g«j», «bl ^fcg bis
J ponitMr. Nfc dij?i»!ile eft ^«od Graeci folent l cMin7t§(tgt;coiHngfrf:«tPilt;itoinPb«
I TjçoTiiJiop N(/ Kÿiiaviee
â?iv w«iza sFia. |Mod fie ad «er bum «erted«»» fJJfi'.QMÃdpriHs pierit cocentMS compofitus» lt;n' tfjMam illafjfent.
' reprehensio rom. î. sv-prr ucrbtj intjild q«od te/labitttr forum confeientia.
îndibjfp Kfijfo;. Hæc,ut mododlxi, Wmuerficulo n. cohérent.! taque inepte
1 piofeûo fecit, qui in âipcriore uerficulo , 'w«fTu;.sMf conuertitteftabitunitemq-, , 1 '«â (i),()5.âi,T(u^jjccufjt»unt:amp; diïnKtiyiiiitvwf)^ j 1 i«f«ndent,ut cum iftis cohæieant. Nam 4 â - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prîetçt-
SEB. CÃSTELLIONâ^ præterqiiam qiiöd temporis ratiof^Pâ gnatfqiiod temcrèmutandumnonf^' hoc modo fict iit mtilto fit infirmiusPâquot; li argiimcntum.fi tellimonium fcientiæ (ex quo colligitur, Gentes in^ ni mis fuis infcriptum gcrerc.qnod W intabulis lapideis) in tempus illudl^^ premi iudicij reijciatur.
DEFENSIO;
e* ^caunoquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Paulus Je ultimo
CIO,in ^uo apertis confcientiarumlibris co^itatio uel accufabitjfipeccauerit:â.iielexiiflâ bit^ftreirèfecent. De ^«o.S4p/fW.4lt;??'f eacè fcriptuin efr. amp;nbsp;in Efaa ult. cap. Ãc Deus : E^o earumfaSia cogitatiottes tollt ueniam, Item cap.z^. Conficiet in hot itam, qua Itruati funt omnespopuli, cif tum quogetes omnes teguntur. lam uerOjili^^^ uis dum peccant homines, interdumfi pettitT tiant,isq^lènjus eos reddat inexcuÃtbilts:tât'''â^ is obtufior eft, quà m ut uerè didpoftit, to! fuiscogitationib, accuÃiri, PertmetemnipV accuftitio, te/limonij^diJiio, ad iuditiKK' quod ludidum dormiunt in peccatis dtutttl^^J ebria co^itationesmec homines antefr^tauf ftimulant accufando, quà m eos qua/i
DE FENS 10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^5
âI 11 r ?
tlaini fermonisgaliicatttHS expergefccerit. E' Xftuplo (uRt,Cdini(S, lt;jHi fum occijo Jratre tarnen ffCMTHsejjet,poHcaDeiHOff conuiftus,cÅpit 1 conpientKf teHimonio ue xari; û* SatilKSj^Mt Dlt;t I wis bcnitste «erbis^; conHiHwi, cwipam conÆep I [its eft cH«i ptoratH ; ZJquot; ludas Ifcariota, qui cum I DomitiHni «udailfr prodidijjet, poftea coargwen I tiscoifcifntiietfftimoniocruciatHSffl. Igitur ' I ^wtlfingMÃs bomimb.inpngularib. DeiiHclidjs 3 «cidcrejoin«e}b,idemextremoiudicio Ãinq«o Tl WnidarcaKadetegetur^acfidetuniMerfis. Itai^ . I Uc coaitationu accuptio ant excHptio,?ir con* A (cic'rtti«e teHimoniu, nonde to tepore intelligendu â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Mo peer St bomines : Ht mibi ^uide mde tnr.
I Qwdautdicit,fieri kacrationeinfrmiKS oT'» 1 jument u Pauli'.rtj^odeo, Argument u P ault in eo ' I eÃe, (puôddicit eos, du natnraliter eafaciunt ^hx
I (wtkgis,hoc eà inter uitia uirtutes diferimen .1 jiititiint, ipfos pbilegem eÃe,(|ux ipuide lex nunc A Meis obîujior Zj objeunor, ortain extremo indi A CIO luce acMfturiÃÿ' eos damnabit, atijwe hoc Jane A jipnum eft Pauli argumentum.
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââââtaÃetempHSâ.nonfinecaM^ Temport»
U îlt;mutaui. nbsp;nbsp;prlt;f Jens pro futuropepeponiÃpfe* muutto,
1 mttfepe annotauit, Certè tails eà ilia locutio A
^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CASTELLIONIS
2. Com. Nof ueRrafùmus gloriittiOiÃcut ® noSirAyin die Domini lefu:[ie enim äd urrta gitur.hoc efljNos ij fumus de ^uibus MS glorn^ mini in die Domint. Tamen poffitn idem hic retinerey/ed eadetn manente fentecin, thefim adhilfeiim,fid p4ulo breuiorem nbsp;nbsp;nbsp;Vâ
^ua indudtm quicqmd efi inter uerbum rxe^amp;'participium
ra extra parenthefim fic conuertam:Qâ{i^â^f! Ãne lege peccauerintÃne lege etiam peribxK^' Qidcun^; cum legepeccauerint,per legediixu^' buntur,unà tenante eorum confcienM, rum^ cogitationibus eos uel accufantibittud^^'^ fendentiDUS,(]uo die iudicabit Dew arciiMb»'^' num, Hane eÃe germanam Pauli fententiiti»r'r prehendet ( nififallor)quieiusuerbauerèamp; genter perpenderib Sedquia parentheft reddf^^' turobfeurior oratio, mdofine parenthefintf^^ re'.eam tarnen cuiuis hberam relin^uens.
R.EPREHENSIO ROM.
natura prçputiatus lege mnabit tc qui literas amp;
Vnum tarne fupereft quod annotéââ liûclocum perperà mmihi uiderià qoo dam explicatum, quiita conuertit:'^ m exequitui) circumd^®â' habequot;â'
: nbsp;nbsp;nbsp;DEFENSia
(liäoens, contra legem facis. Nam multo üenementius eft quod dicit Apoftolus, liidæos fcilicet non modo non iuftificari circücifioneexterna, eo qnod tranfgref-. wes effeilt legis, fed etiâ per earn ipi'am .
circiimcifioncnl tranfgredi legem,ut qui nocipfo profanarent facrofamSum Do-winifymbolumi
D E F E N S I O.
Al«pro tp interà mn dici ,amp;ânos o/lendimus pro îp. 1» fiimotat.cap, 6. huius eptftolee:amp;' ipfemet idem ffcicincip, 4.«ti t0-£Uât«p ^ä^^çnslt;^VóvTa)^^
KK^oÃvsix!,docet idem eÃe ^uod TsmvrMÿ
quot;nill OeThly JV «K^oSiUsäx , HS«
Sicfgo bof loco lila uerba,lt;rii -nij
'^©' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Bsce^ccÃittd'TbiJ i/0(tif,Ãc
â»^^pretor,ut Ãfcriptum ej]et : o-t ijv ^/ga/xuitT»
â¢Ã¶K 7r^m/x» ovTx, isce^ctJiccTluu ovTee
Sic ü* Germani interprètes locum hune reddunh Atij^ueita accipiendume^èfdpparetex oppofitis.Opponit enim Paulus duo duobustuidc' licetpTitputiatum, circumcifo ; (yexe^ui legem, ficere contra legem, hocpaéio :
PcKputiatus 2 j ,. Ã Circumcirtm,
. ) f uainnabit lt;nbsp;J ,
Ifgot» j J Faaente toira legenii e Qu/d
SEB, CASTELLIONIS
Faccre con- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q«'d pt auiet» facerc contra ledern, noiil(gt;
fi? intcrpretatur dum diat,eo! pfripfuxtit' ciimcifionem pri^fanare facro/an^um lymbolu/H' e»⢠hocl^eüat Paulus: nej; ludxHinÃtii â acritcr reprehenJrret, à omiÃis eim uittefcderi' husMmnatibnem tribueretÃoli circumajiottis^' tufui: nerj- con^litret elegatiÃima illalt;]uMrf:igt;^lt;â o^fuJimus-iConrrartoruin oppofitio. Sedfpe^^ illa^'ct paulo antè dixirat : T« liid'tiis,^âlt;if''ât' dicas non eiJefurandumfurariSj^c.ut conirà getnfacere Ãt.furari,adul[erium committert'
REPREHEN. ROAÃ. 4.
Ne!cio quidin mentcni ueneritcuiquot; da'Ti, ciim totumhunclocûficinterpre' tarecur: Hïcc igitiir 'oeatirudo in circuffl' cifioné'necadic, anpociusin præpiæâ' Nâ«,« no potcft (jgnificareiilt;«Aë|C,niiiâû' modû iiiolenca interprecationeramp;poff' arguméti fériés aliam intcrprctationcHâ' DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Mthi uerô hoc loco non eà ««/âfupcrna- ÃiGiruaceinou, quëadmodü^cuida Gfrntitto can.um,
dung,oder uber die Morhuut^ Qjun idemipfi''^^. Joan.s.^^Rom^S.annorauit, uCor. 7. te uertit, ixp d^'t
DE FEN SI o.
deceUènt,maiieat inniiptd. nbsp;nbsp;ai fine ca
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KiiuH dii 0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etùâ^ : Qjwi Ã
wnrmiuent uir ipfins.Platociuo^j in Theiereto^
^eitere lo^iucii auo Paulus hoc loco, fu^» f^HiWUpofuil };|j «OvUZtX71ST(»l/i7rilt;rKi,'
TKu-nfj, ^Ti kT^o iTtfiintH. item^ (olemoio in fine Theagis, Et lojèpbus tn z.lib,
«KKlt;ri.ai^ 4- Trjiân aTi^» TWft ^^tüslt;!''ixSiiKCUt KScfxsiiirxïfiyx
-Brccixp 7-« -^40. Jïxvêitiiu tIlSj lt;x^)(Ijjj, l^^lâbgt;4.C«p,li,tiréTd^0ll t/lt HIJ.X5 Tse
Tl^iiÃTXS WiM^ï-XtK^VtJlX TT^^f ÆW fâWȕ,«(gTrDj/g/;jg(,j, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M
^âfiooclocoiccipioproAnpotius.ricutiamp;'in'üs^
j' ⢠nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' quot;P'âoanpd4
5'â^ modo citdHraHS exemplis ponitur, adaito gt;ÿ» tins. Ã*flt;fpf Ãne gt;y, ut in Phadone Platonis:«
liXU^tp tiUTi Ht/oi/ ÃpfJtiirpdlMH i t?lp OTi
N tA«rfiiJ (c§(iiaiilK{ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« 'nio'Qÿi
âïifl'Oj/.idejlîQwMerô (Ãcilicetconcentus') ne.» lîiigis ne^ue min us concinnaîiis eft, habet'ne flâf5ihlt;iuii,mmus'ueconcentus ^an potius tan» tiiniemlTantuniiem,inquit ilie. Et pawlo an» te : mTd^oii à p tïïcwtxs riç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ao*
}«}BK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jHT^g (jSlif, T^s lt;/îâ » ; TB?
pW'j^^sJîà ujTvj lt;4â B.ld e(î; V trîi igitur om«i4
t Z JuperiHJ
^8 SEB. CASTELLIONIS Juperiu^di^anon approbatie an potior approbatis-ipartim non item^Partim apptoi^ââ â inipuiunt^partim non item. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Beatîtudo Cl nbsp;nbsp;nbsp;Quod a J fèntentiam attinet-,eam
tium. io. Htff beatitudo non cadstin circurntifi^''â^^ fed in pr^eputium. Hoc deinde Ãc conÃrinai lust hbrahamus enim ( in ^«o parente biit tudo ccrnitur) earn adeptus eà non cireumtij fed pneputiatus.Qpiid igitur^ An circHefââ^'â' nffequenturf AfÃ-ip»entur,ÃdÃcut Abr^^ eorumpaterihoc eÃ^perÃdeipuam h/(buit»^f^ putio,perindeacfi effent ipÃquo^pi'lt;^Pââ^'f^'â lahabitarationedrcuciÃonie.lta^inontaait bearitudo in circumciÃcnem. Acpetptf'â^'^ ha lila Paul/: Si^ui à legeÃint,hlt;iredesfiin^ââf'^ Ãdes eÃ. Hi«c elicitur hacfêntentia: Qü! ââ ge Ãntybxredes nonfunt. Umà lege cumcifum effe, idem ualent. VndeÃt,tlt;lâ^âââââ^^ liceat'.QMcircumciÃfunt,hceredesnoitf^-eÃ,in circumeiÃone non cadit htereditaÃ^ , tittido. Sic enim hic loduitur Paulus,tlt;t a!ibhdii»gt;. cit;I« ChriÃo non eà Iudieus,ne^ itapoÃis dicereiChri/lianitas non mum,neq;inGriecifmu:amp;tamelnd^e'^ ci funt Chri^ianijfed non ut luditi
D E F E N s I o. fitcre^en!es,Sicamp;profant loijuuntur autores^ut Ifomtes in Areop, Scimns omnes ( inijuit)re! fecKndas euenire manere non ijs qui maxi-mispulcberrimisq; cinéii (ùnt mcenibus, neque ijs ijuicuntplurimis homintb.eundem in locum coiue rmtjfed jjs qui rempublicamfuam optime mo^ iefliÃime admini/irant. Ã^uod perinde e/iacfi dixiffef.Non cadunt res fecundte in eos qui ciniii funt pulcherrimis mcenibus, amp;c. hoc efi^ Nom «lÅnitHîpiratttKr, fed admini^randi prudentia ittj; modegt;^iä,jiue ad fint mcenia, fiue non adfint» QMod fi quis ob'ijciet,eundem Paulum alibi do ceresin Cbnxîo neq; circumciÃonem neq^prapU' tn quicquam ualere : Qr inde eadem ratione in^ ferre uolet, Ergo in praputium cadere hone iâMtitKdiMfWj non ma^is quà m in circumcifione, ^ttippecum nonmagis praputijquà m circumci' jionis bibeitur ratio:relfondebo,Paulu coniun' gfre prifpMtium cum fide, quam Abrahamus ha-buit praputiatus, non circucifus-,ut eius uerba de^ Ktoti^rat.Nam omnino uerba il!a^Hlt;eci^iturbea
Ife^ant id tempus in quo Abrahamus Ãus bäbitMs eji ante circucifionem.utftt hac fen^ c beatitudo clt;t4it iMprlt;cp«ti«mjboc eft y pdf pitrdtKr Abrahamicay quæ eft in pr^eputio^ t s bof
SEB. CASTELLIONIS^ hoc eft extra lege, nulla habita ratioite circiia^^ tjis:ficutfidehabuit Ahrabattius extra le^e. ui hoc clarius p^^iciatur-^fic argumentii corum more f^ormabo, Qmcuntj; fiuepra^'â^' tiati fiue circucifi iuftiÃ'catur, ij iuftÃcatiorte brahamica iu/iiÃcatur. Atcjiii luftÃcatio Abf^ mica no in circumctÃonc cad!t,Ãed in Ergo omwiH iufliÃcatio no in circuciÃoncm fed m pratputiiim. Maiore fx eo^rcbät Pisulns ^uod Abrahamiis pater eft omnium crcdeittinmj credentes omnes Ãc oportet itc/iiÃcarijUteoru pater iiiftÃcatus eft, Minorem probat ex hitO' na, in tj^ua traditiir, Abrakamu in prlt;epiitio Ãft uiftiÃcatu-CogrUit aut hoc cu eo ^uod ad G/j* dicitiQu^icuep junt à legis operib.execrationifgt;b îcéïi funt. Atq^ buius Ãntetia ignoratio fecit,uti' /le, quoftntitiamfuamtueretur, adieceritdejno ad Paull uerba illa,in circtimci(ione,uoce bac So' lu:amp;pofteaft-ripjerit,uerbailla,lt;è?Ãcè miîss^t' ^ÿcn,planiorafore,ft uel articulü vgt;t( expti»^igt;b uellegas ccfh« tb?? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;porrè indb^
uerbts, Si ij ex lege junt, hieredesjt{nt,putauertt it ê deeftt' ali^d, hoe eftiSi ij demü ex legefiittlt;it ibidè ftripÃrit,ex lege eftè, non idè declarare pircucifum efte^amp;legi Mofis initiattl,^uëadintgt;di
n E T E N s I o. , J-I F^opo/î icapatur. hic /à nèjUt ââ¢'Mfüiit itt id amende i^uo me iit LHcafaljo ac^ finit. Ihhn. gccuÃtuit mea fâcrile^âaudaciainy i intraslitione mea quiduis no mode detraxerirti ^^^iidideriniyCedetiS mutauerim.Jple uerà inhoc âquot;âocgfitearbitrio [uodetrahit aTticuiÃ7vis,lt;^ uocc Solït Dcnm, amp;nbsp;uerbit mMMtet ex efe aider atq- aliter interpretatar.cum apud ^onliintrchiij^planèfit idë. Enimneroji ucrajcrt (ttitiani uidiÃet,nihil fmÃet opus tot Jubterfugijs, ego fi eu imitas accufarëjacrileg^ auda^ ctójrfeerë equidë audaciusmeq;.}}. debet i^ncran tfiiwoiniiif diffamarifacrtlem fed tpfe certè pati le ^^âitberet^guaiplemet in alters inuehêdo tuliÃet, REPRE H EN. ROM, 7. fup-eruer-bif illiiiPeccatoru perturb.à lege orictes.
Eft aûthoc diligéter confiderandû, A-Poftolûno dixilTcT« {mi ri Fiâ/x2r,idcftjhos motus extitiffe feu prodijffcà lege sled psrlegécxtitiffe, natos fcilicct ex pccca-to intus habitante,06 ex lege occafioné i-ftorûmotuum arripientc. nullo quidé le gis,fed noltro potius uitio,ut expiicatnr iflfrà ucrfu ti.amp; 15.H0C uero non animad
uerterunt Manichæi,cuin legem Dei au-dciét damnare -, neq^item ille,qui nuper c 4 hune
72 SEB. CASTELLIONIS hunc locu conuertir, Peccatornm bationes à lege orietes, falfa certeinter* precatione,amp; quæ pro Manichçisfociâflt;
D E F E N S I O.
Primiim ^uoJad translationemattinet,^^ loco accipiopro c^,ut cap. lo. «
XûÃÃy H /b «KO«
quod in priori memhro dixerat nbsp;nbsp;, inpoflertotf
dicit cq^iid'q; ipfemet reprehenf^r meus interpf' ra[ur,Ex Dei mandata. Itemcap.^.d/gtvoiis v TriyvttstnsxucKpâTlces'. hoc eft,A' lege oritur to' gt;nbsp;^itio peccatiâ.aM,lex aftert cogmtionempecciU' Quod ad locutionem attinet , Paulus p-gt;'cfptum hoc eodem capite dicit.prceceptum Ãbi comperUi mortiferum. quod pcrinde e/l acfi diets,[ik attulifft mortem,uidelicet perpeccatum.numpt^ cati ftipendium mors.ltemqf i.Cor.}.dieit'.Lit(rt occidit. iibi literam, legem interpretaturipftuttl reprehenfor meus ; amp;nbsp;eodem in loco Paulusk^f ⢠uocatmini/ierium mortis. Itaq^abhaeloeutiout non e/l quod in hoc loco magis quamin eicterit abhorreamus : aut quà m à uerbis Simeonis,f Chrislum dicit multis fore cafui : cum tantf non ad p.rdmdum ChriRus,(edad ferutuduiu ue nerit. nbsp;nbsp;Cieterùm quo paâoÃt hoc iftfelligp^f
. D E F E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75
^tamp;nos in Luca z, nonnihil de Chi/lo fcri' Paulus hie aperte docet; ficuti/ierite alu^uid mox Jeribetnus.
REPREHENSIO ROM. 7. SV~ per uerbis,Ei mortui gua tenebamur.
Inojio£gt;w. Sic dicere maluit Paulus, doceret,hunc maritum(ui odicetpeccatum)intra nos elTe.Sic enim explicare malo proprie, quam uc accipia ^rpro TOjUel ut inftrumenti fit nota Ab. Hoc iiel non uidit,uel neglexit, quidam, â nterpretatuSjQua tenebamur.
D E F E N S I O.
^efelliteum^ quod inprincipio capitis lege non '^âfhfu/linere manti per jonamtquodfrrtaÃis locu
inquit-ià de ceremoniarutn abolitione a' ^^â'(tiir,uel df lege peccatL Sed de lege D ecalogi â^'(lerere ApoRolum, con/lat ex Ãquenti obiC'
eÃunaratio» Alteram poÃea affert Herbis ; Nim legem pro worito accipi «on de' taies ex P««Io liqueLquoties eÃe nos pecca âââortKos die it, ^Mdtf nus Ãilicet mariti perfonS f'f^inemus»
AdprimumergoreÃfondeo^etiam Decalogi ChriüianoeÃe mortuam. Lexenim ?:u4o
Decalcgi lex Chriftji-no mortUÃ.
f S pofita
74. SEB. CASTELLIONlS . fo/ita non efi, Pailt;lus:fid le^is rib:is,iirpijs,nefariji,parrici({is,amp;c.Certèiigt;lt;^â lege Deealogi lo^mtur, lt;^Uie iu/lo mortuä ullas in eum uires aut imperium habet, nonnht^^^ ^uà m mortuus mantus tnuxorem. Nef eniifi^^' cepit iiiftus J^iritu fèrttitutis ad timoré,ut le^ir uilitercbediat: fedfilicru Jj;irituadamoré,Kt^^ faciat quif iubet lexmo auia ipfa iubet,fed fe Deu amat^ amp;nbsp;amore ultró iu/la facit, etiamà nulla lex eÃet, JtaÃt, ut ft ei mortuf^^'.
Legt mor-tuoj cHc Cbriftia-
OOS.
Ad alteram rationcm ftc reÃfondeo : nos eÃe mortuos dicit Paulus, idij; cotinuoin'^'â'' âgt;^Sâfgt;nento. Jtai^; eadem ratione dicere aecipi legem pro marito. Pefftfto ijuidc ntcrli^^ dicit alibi,/ed in hacfimilttudinenuf^uar» betquot;'' itenio,lgitur çv « i{iiifei^ô/aiôx,refero adie^eiquot;gt; qua,fiue in qua, aut à qua detinebamur,fieut à uiuente marito, Hlt;f c dum ignorât,totatn quot;nbsp;' fimilitudinemperuertit hichomo. Facitenquot;quot; matrimonia, quorum inprioremarbus fitPquot;^^^ tum,uxor Caro,liberi Peccata: inpo^etâgt;^â^â'[^ ritus fit Spiritus, uxor Nckw homo,liben'^ £ius Ãgt;iritus, Inquaquidem deferiptiottepnf eft hoc uitij, quad in hoc matrimonio ' bet Lfx /oc«m Je qua tarnen hic nonut^'^quot;â^. -
T) E F E N s 1 o.
mmifeRè JiÃjutat Puufus, nbsp;nbsp;ab f 4 ^eliSla gigwt
oHëiiit tum Hr, tu d^I GaL5.kok juat!la lt;^uidècul fi,feipofiter hominis înfrmitatë 4tt[; culp^,(lifi cnwexleoe deberet amp;nbsp;pof]et(fi fortis fuii]et)co cipfTf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«iuf rr(«a lex ad uitam da' tex mi cot
non mortis lex appcllatur ) con 7a°ur/â ffpitutiuHiciamjirdi]; mortUMS eft: quemadmodu fÅmiiiif (jHifdd ex maraorum bono femine coci^ finntpro iiberis in|'ormfm cjuanda mdj]4m,^«æ à metlicis moH uor«nr. Alrernm uitinm efi,(j^uód ffCfiitMm male uocat maritM.CKm pt f nim matri wonij aütorDcMS, nunqna reélr dixeris bodline lt;iDfo traditnm fjjepfccato in matrimoninm, pd Filins in farnipcinam at^; mortem. QncrfHm e^ Wmpfrtinfret boc matrimoniu, nip Mt mors inde gigwrctHr? cu matrimonium cotrà ad uitale JÅtu (itmPitHtu, Atlegiîraditufjjebominrm inma' tnfflonit(m,docftPaHlMs,lt;}«ce eitmficutiuir«xo^ i.exm«it«i. tcrfgeref.dor.cc ea antic(Mata(«ocat boc wet ere li terS) [«ccedfret ei nouHS maritus, que ipp Hocat NouumÃjirit«. Tertium uitium rjl, quod, no a* ptf prit j'nccedere Spiritu,noHMm m4riiu,Peccac to Metfri marito.na exPauli (ioftrina,non pecca/
I tojfd liter« ptccedit Spiritus; peccato «eró,iKHi I ci«-ltaq;tMmadbMnc,tu ad alios multos Pauli loc I cos pcrripiendos, jubijciemus banc def'eriptione: I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Le»
|
SEB. |
CASTELLIONIS | |
|
7gt;x-,»eT |
fPMÃft | |
|
ritiu 1 gi^nit ex Spiri- \ffomine 1 uxore |
1 tum. 1 J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I cuiusfru Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ciusfallt* ! Tiifli- 1 |
((As |
|
uns ma 1 |
Rtfaà | |
|
ritus J | ||
legi mor- nbsp;nbsp;CuT autem Jicat Paulus,nos eÃe legi
^catPiub^âi poÃnleiÃrftilitudoutdieaturlegemeffoio' bismortuam, diximus in Annotationibttsgt; bÃp nim idem^ Ego Ium legi mortuus, (ir^ldihi
Gil«, ff. lexeÃ.quemadmodumdicit idem alibi dus^miht crucifixus efl, ego mundoihocefi,quot;' hil habemus inter nos commerc'ij, 'Tale fgt;ofleafcribemus de lege tecia ludlt;eis,z,Cor.iâ
REPREHEN. ROM. 8. SVPER uerbis illisiSi Chriflus in uobis cfi,cor f)us quidem mortuum efl per peccatum.
PropterpcccatumjOÃ/rtîiaÃffT/Ãjt'. Ql»' dam conucrtit,Perpeccatü, xfixcr'iH' Sc fateor quidem interdum hæc conf»»' di, Scpeccatu omnibus modis dici po/Tc mortis caufam : fed ratio coIJationispo-feit, lit candem præpofîtionem utroqu® loco fimiliterintcrpretemur.Nonpoteü autem dicilpiritu« nofter uiuere,peri»-hærenKDJ
D E F E N s 1 o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77'
Wntem iufticiam;ut corpus fuo pecca tomori, cü ne Abraham quidem habeat dequo coramDeo glorietunfpiritus ue-ropto ipfo Spiritu fanfto accipiuix fa-tiscommode pofsit,propteroppofitum Corporis nomenmecrurfus iulticiçuoca bulum deimputata iufticia intelligi, cïx deregencrationis gratia hic agi conftec ex argumenti ferie. itaque conuerto,Propterpeccatum;amp;lt;gt;ï'« Jlinxi» âw,propter iufticiam. Sed diligenter confiderandnm puto, qua de re diflerac Paulus.Neque enim differit de mortis 8c uitæcaufis, quum hoc argumentum ab-foluerit:fed exquibus teftimonijs pof-fimus intelligcre, ecquid in uita aut in morte fimus. Vnde igitur, inquit,fentie-musnos Chrifti efle ? fi fpiritum eius ha» buerimus. At hunc fpiritum unde rur-fuspercipiam?Nempe fi, quemadmodn yna nortriparsadhuemortua eft(quod intelligitur expeccato, cuius reliquiæ in co manent ) fie cætera pars uiuat. Viuere âutemillamexiufticiacognofcemuSjid cftjCxeoqubd iufticiçuiuitjquçefl;
fpiritus Chrifti uirtus in nobis.
DEFEN-
^8 SEB. CASTELLI OMIS
D E F à N S I O, â De morte nbsp;nbsp;nbsp;V[rum per peccitu, an propter peccà ti^^^quot;^
tas, haKd maanopere puonauero: utroJittiiiïiiâ'^ do caftabitfenteiid, lt;juam fgo ex Pauli orittioifi^ tenore bac effe exi/bnu.Si Chri/bts in uobittf'i corpus ijuidëÃhoc eÃ: uetus hoino,caro)irtoriiiilt;'â' efi per peccatu,Ãue propterpeccatu ( ÃcutÃt'i^^ Prouer.i. ro(us propterfuafacinora occiditurJtipeniiit' nun peccati tnors:^^ unpcritos fua puerfit^_ dit,) Spiritus ueröy hoc eft,nouus homo,iiimi!^. iu^icid,aut propter iuÃicta. Stipedium enimtH/' da uita. Nj /i/piritu (induitpaulo pöÃ)tor^Ãj^ aiiiones peremeritis,uiuetts. Hfc eadePaKiip tètia ex alijs eius locis coÃrmari facilepotefi, maxime exÃuperiorib.uerbiSjubidicit: At eÃis in carne, tpiod ide eà ^iiod bic alijs uerbiS i «iht.j. äf.Corpusmortuuin efl.Q^i ChriÃiÃnt,ijtt^' ne unà cü hbidinib, amp;nbsp;cupiditatib.cruciÃx^''quot;^' Nf^; »0 in z.huius epiflola cap.DeusÃnijuitr cuiij; faills di^^na Ãluetihoc eÃ,tjs ^uiiit'reihK £lis perfiuerSteSj^loriä honorema-tatcquarut,uitaaterna:cotentioÃsaut, ritatecontumacib. iniuilicia uero ofcfdif/if'P gt;nbsp;imminetÃeuitia amp;pcena,calam!tas amp;nbsp;an^nH^^ Sedhoc Ãiendu eÃ^hac Mda de ^ua bit
DETENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79
^fteDeijde^wotsfoiustjMicfedit.glomripo
te}t.id(ïKod PdMÃMS dite irtprimis indi* â I «t,iil)ilt;Jif!r:ViKono iir?i fgo^ed HiKit in me Chri
pn.'.ite;Peccat! flipeda morsâ.dt Dei benejianm
fmpitfrnnuiUjperlejiimCbnHu Dom.'ttMmno
ftnt.SedijiMMis b;fc ita pnt,no tame iccirco db il* 1 lisIo^HMtionibws abborrere debemus, (jwæ papirn 1 '«Samslitcris occurrunt, dummodo rembenef 1 tr Mt Dei honor poÃuldt J ijitelligamus.
I Qu^od Hero mox de corporum rej«rre£lio«e oe corpora I lgt;iViicitPanlHS,ibi no tam de Hetere borninelolt;jMk refutttö»»; I *'iT^isenimnorep(rget')pddecorporebocHji-â \ lili.ltadjplHrali numero corpora dixit.^uod no |c \ cii]ct,(i deueterebominedixijjet.is enimfemper \ fwÿlari numero dicitur,pue corpus,pue caro,fi' \ Hf Met«sbomo appelletMr.Prttlerea addidit Mor \ tdia,id(|uod de uetere bomine dicinon poteÃ'.di* \ îtgt;j]et.«.mortHa,cu modo corpus mortuu dixipet, \ RBPR.EHENS1O ROM. M.
I Quida aims irreuocabilia couertlt (ui \ Aelicet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ego per'iphrafiinE-
\ ïaîmlçoûus probo, quod a Gruels no di \ fcedav DEïENSlO.
\ PÅnitere prorcHocare ptbindeponitMr,He' panittte, \ Worum moTc.utlerem4.Eanitebit Dominum proreuo. \ Mi,0âPjalmoio5. lurauit DominMS,lt;2rMon \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pocniu-
Xo SEB. CASTELLlONlSl pcenitebit cum ; hoc eftyiurauit irreuoabilitff' G er minus i^uocj^ interpres Ãc reddit: Gottes^i' ben und beruffung laÃenÃch nit enderen.
REPR.EHENS10 ROM.
Quidam uertit uerbu â zsrfufXx^iÃMi^i Opitulemini: iieqiie ucrboipfojiieqjft'^ fu féliciter exprelTo. DiHêrunt enim figni ficationc amp;nbsp;conftruftione ri ^xi èc KVTiXxt^Ãxiii^M. quo Paulus uritii^ Aft.20. EtpaulopiÃ: Quidam demiiiigt; hunclocum ira conuertit : Si quisautefl imbecilla fide eft, huicnulla cum ani® difputationeopitulemini.fententiapriâ' fefto non modo non exp relia, fed etia® ualdedeprauata.
item cap. t^^.fuper eodein uerbo: Quidamquot;* rb conuertir, Vt amp;nobis Chriftus opitquot;' latus eft ad gloriam Dci.fententia,ni Ior,deprauata.
D E F E N S I O.
Nom ego uerti, biulla cum animi ne ;Ãd,Nulla cum animi dubitatione. erraÃe eum puto incogitantia, Quodxilxet' xfifXx/iÃxn bum attinetj arbitror7rQ)irAxii^iiJt/tlt;3j^tigt;»i^' ^Ãxnäiu.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in his duobus locis ufurpiti,
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uis diuerfafit con^iru^iio:^' ntfic
DEF ENS I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jl
f««f, Prima eÃ, ^nod infirmitas de qua hic f *l,%proprièpoRultt non aÃ'umptionem ( hanc deÃrtio )fed opem,aHXtliHm,fuÃen
Altera eÃj quod fecundumeandemra
» 'll!»«« in Sacris hteris, ubi ft infirmitatis menâ/-t 'fj cui medendum ft,filet uerbum aliquod adhi, I* ^^Hodopfmdedtfret.tttinbdCMcJemepi/îo'
'lt;clt;ip.i$.Debfm«s nos,qui fortes fumus,imbecil
I* Ilt;ir««i«|îrmit4res tolerare.ltem i.Thef^.cù/n' cèâ'jvûigt;,infrmis opitulemini. EtGi»!,
. ^'AitjihorKmonera Jerte. Et in eo quern ip(e Witloco Aét.zo.HpTrtweToff 0*2« (wz7îÃflC|tJë
J r «^y/ÿv'Tuy,laborantes oportet infrmis futienire Cum igitur Ptfultts clt;tdem de re Iogt; j ÃHfitSjfflodô TT^irKttitSixvi.^, modo om/tîAxu â ÃWitfij difitt:pMto idem eÃe,quemadmodutn cum ' ^ncas inparabola fatorisdicat,eos qui fernen in L«cxi.
PftriS4cceperMnt,«ï(p{scecSj : «irMdtthtCUS eof Mittkij; ilf«!lic4t lt;rKM/lt;AxKÃ^'tlt;9j :p«to à episet^ O'
' ^KxifJ^ahi^i^inhislocisidemeÃe^ Etom'
I »«opquis Pduli Merba in bis duobus cdpitibK$,«i
Wicftini4,?ir fed maxime in i^.rite confide 'ibitjitaejfedeprebertdet. ibienimprimorepro' podit :Dfberti«s,inqHit,nos q«i firtes fitmâ.is, toc «oïv/îjjxsf«r ccJ^Midrctiii infrmi'
f tales
^2 SEB. CASTELLlONlS tares imbeeiilorum tolrrare, Ãt.Deinde ubi rent có/trmauit^eandem/ej diuif' ÃsuetbiSyConcliidit: Ali
ÃtiÃve, iHquit, ut ChriÃrus
Hicapparet idëejjè t« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H'
£gt;KV't^.
Qjiod adaeteraatrinetj èsi'i(exç/a'(âSlt;^â^ ttsyiTniiy interpretor-tCtini amnii,Ãne(^ult;iiiâ' dem eff ) cum cogitâtlonis dubitarierte, au! cc^itt ût/jwdüs»i tionedubitando. EÃcnini à iidem ^uodHehr^^^ pr,fpoÃtio Lamed,lt;p^uee liter a (itpe^'rimdiueià cit: qua de re m Genej'.cap. t.jcnplimus. à ia' Kzéui^ a'item akquando e/l dubttareÃutkaà t ar ei ut ipÃmet inierprelatur in pne huius
amp; Matt. 21. Er c^r(?'As)j(r/iö;,fügiflt;W'' ut idem interpretatur in Matth. ly. hatte P 4«/; Ãntentiam Ãcin!erpretagt;tdaifiiu!liro'' Si quis imbeeillaÃde eÃÃuic fine uHa anirni ixb' taâ tone opitulantini : hoc eÃ, nclite d:.b:tare ei fubuentrndum. fxutifaciunt qui ahjS iniliil^nt ncluntJedÃb: placent,qu.eruntil^ rationes quiim ÃbiperfuadeantydcÃi'endoseÃeinÃrinos. j Ckrijiu potius imitamiiii, qui nobisinÃritnsfnl^' I uenire,(j;â nc/lra oneraferte non dubnauerit reprebek-
DBPENSIO.
kEPREHENS. t. COR. 4. SV-
f fr Hfrbn;Cogfio/citm non or^iionfm
ijlorum inftitornm, ftdutres.
Vuig. amp;nbsp;Eraf.uertit fermontm; reftÃ
idquidcm, fed non fatis cxprcfsè, atque «rumambigue, cnmfermonis appclla-tioasPaulus feie foleat intelligerc id ip-ftimdequobabcturfcrmo. Quidam,o-tationcm ; Latina quidcrn, fed magis e-tiamambiguaintciprctationc.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;lH(gt;it4!ii,Ktrum'fpïfbrnponem bSc
I ttjëlltrf dfberem ; wJtiüedJeo nidla^n uidere pop l jnm ufl itt «liorum, «fl in me« trlt;nsl4tio«f «nbt* I guitatem.Nijï« quóddfprnionis apprlKtione di^ \ C!t,«uniji concederemMS, cj]ct tarnen ambmiitdS 1 noninLatino Erafmi nomme Sermo,minus etum 1 inmfoOratiOâ.pdpotmsinGrÃCoFâuh Ãey«;. \ lUffj'ft Paulus rfprebfndendus,noninteTpreî.
1 Kt nunc uwurn non eÃt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim af wd ? aulü X'boîà puÃ
\ pfius pro oratione pcmturiifuxm aliter. cuius e- pâ° 1 XMipl4pluTimaaÃerrcpoffem,nijiidluferuaca* foieit.
\ «fUMputarem.Vno aut altero contenais ero- âm
\ Vac'aiem epiftolacap.i.HXÃoyiBJiçtÿ vtÃq*
\ XHVXo'yrs,«(rb$lÃt.lt;f-ioi;f'ie cowiertiv.Monue
\ uicumemmentta lo'^uittionis, autfaçâ.e;-,tiæ. O*
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ja moxj
^4 SEB. CAfTELLIONU 0 hoyamp;'fijs i(gù v
uertit'.Oratio mea,amp;'prieJicatio
lus eitie)ndere,eodemcyu(rlgt;o lojuitunijnoailf^ ftiodo locutionem, modo oratione interpret^tl'â^' lam ijuod ad Pauli fententiam attinet, ea mihquot;'' detur apertiÃima: ComoJcam,miiuit,i/loiâK'''^'â. orationem ,fed uires : hoc e/t,non ^uid dicantf quid poÃinh Qwn ipfemet reprehenfor I magiseftinfuatramlatione reprehendendiiS'^, fnimuerat: ComofcS non locutionem iÃorS^l'quot; I inÃatifuntJedjfiritualemuirtute.DeinJeÃttâ^^ I ponitiConjiderabononh^rufacundiam, Aif fiAÃyei/ uult facundiam intelli^i,eameooritilt;â'ââ^ uocabulo nonminus,ne dicam ma^is,expriigt;i'^'^â qudm locutionis Deinde nihil fuit opus uerbim,Spiritualem: nbsp;nbsp;paulo pófi,Sptritus:c^
htec Paulus non addiderit, oratio ftneh'ir i plantfma. Qt^odftmetuebatà utpo/lesJ dit) ne quis putaretfermonem effe nbsp;nbsp;nbsp;ââÿ'â gt;nbsp;I
in Gratcofit /abxfttÃi id periculum in mea tr^l' latione nullum ell,cum uerterim, Vireszquodutf^ bum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intelhgi nonpotefitGrtatneif^^
habui necepe. Taceo,quod ipfemet in baneifgt;^' guitatem ( quam hie uitare uult ) alibi incidit. Sit emm loquitur in Annot, z Cor,to,a,
D E F E N s 1 o. 1$ 0« «0« eà poÃtum in «crbiî, ff H i« ipp rfgcndi Wf.
REPREHEN. t. COR. 6. SVPER
Ergo'neà dc huiuf uit^nego-cijscontroucrfiM habetif,crc.
Quidam it«^lt;/£T£ accipiunt præfenti té' fore,amp; nomine iftorum contcmptibi-1 l'i'tninEcclefia,profanoshomines intel ligunt,quafifit præpofitionis repetitio.
I Scd quorfumhanc repetitionem? Neq^ I Mero dicendum fuerat,»acii» i^tTi ; fed «xâ'â 1 Uf,uelo/!/tTj fX£â'â£,quiahabetis.
I . DEFE N SlO»
l Putofum incogit(tMti£tIlt;(pfHm,prlt;«jentitfm* l foredixijfe,froindKlt;itiHo modo'.ncq^enim profe I Hó«efcit, nonnifi pr«efentis temporis 1 C«eter«mq^MotI^Mlt;£nt,(j«orfMmbanc 1 ââ fpftitionem^Rfjtondeo'.fitmmdximèadrépfr' Sentétix 1 tgt;«frf,(^«oni4mjic4criwsobiiflrgittiturCorintEi^, petmo, l (7 folet alioi^Min Paulus flt;epe,(|HO(l In propofitio* 1 tiffofwit,ideminconclufioMf iterarc.cuius exeW' 1 flwm babes in i^s ^ult;e paulo ante reÃjondimus ad I Kom.t^.Item ad Galat. }.O' dementes Galat£e, I lt;iws Hos fafcinauit, ut uentati no obtemperaretisî 1 btçaulo pójb*. Adeo ne dementes cftis,ut à Jfiiritw I txor[i,nuncincarnemdefinatis? Hic babes pU'
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t 5 «fp
SEB. CASTELLIONIà , n? Ãmilcm repftitionem. ncquidiniaim «jt/üd iplfmct de huiitjmodi reperitiombus iohä't.t.cap.zo, r 0 ney^tÃtiÃe dicendnm^ iiri/ ijtâ tKS ejt. mm mlohtn.24 titrf,}. re^f^f^ftottnib tcrppro cTxp bufi. s. ker/ù z,
d^da lCententiam ^ttinet à g4S itj imper^tino ; primiim parhm aptfioitd^^^ p ^eapifiido Ptulus per poit- aiw, fmà dmonijri ieru qmd f^cere debenH : cum uerÃciur in obiur^Mionc, dunt i-fp, tlUjltm ^utdrm ommno uitium in uobu fir.in^â'' bus pr^gctpere aggreditur. Deinde iterh^ ITocdteout nos pudeat, erunt I'ubfrigidu, Af *Æ
Ti legi^ in indicttiuo,^ ci,hlt;trebit iptip^' CZ«r« Inbebit imt.ores oratio.
Aditptfbuur meee lentetiat Germmus cuidt''' interpres^-t Ãc uertit t So nemet ir die/o hf) ^meine neraehtet find.
REPREHEN. i. COR. 7. S'/' per uerbis: Qjii fis gutem mulier, an tu uirum feru^tura fist
Erafmus fcntcntiam.meo indicio/°f rupi tjCiiin intcrprctaretur;
ÃEÃEIÃSIO; 87
fcisâSed multo inêptiu» quidam, qui in
fupenorc ucrficulo if/ conucïtit,
Quin id paccm ; Si. iia quid ;, ut p rorlu»
1 anîiîûcrctpræccdentibus. câeindeTQ«?
I «M*;, qui fcis autcm : r|uafi pio »1?
I nbsp;iccipiatur.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E r E N S I o.
1 'EtbicfuiollitWf(^.N4m?yipfeniftilâipror ?=f;pu5^'-,r jits (uintctit prxccdfntibus; (2770^
1 intcrprcwrus efl jùprà w c«p .5. übi tycè yip , 1 «fTîit,L»uni«fTCgt;f^o.'Et tfiGabî-b la.de bac^ , 1 notione iionnibd pripfu. C7 GernKWci in* 1 tufretesbunclocumÃctrÃnfl«lcT««f.
I çtant P Hf rtâS boe loco, Qw pis f â w number an
i Uirum jfnutHTA fis?erit eadfm jfnifntu. Reidit
\ twmcMHfamewsi^uoclmulifïiprlt;fcfpfrat,ncui^
1 ïwiK^uïws inpi' ntfniiïepMitet.quam eandew clt;u
\ fiir.wmdttSuerbiSTcidiierat^d cens'.Saniâtusc- vxorujr-m I m^iuirinjiüens per uxcTew',V?ocejr.pidtit^Wö''^ \ io,MtHiTibwxorcCbTiiïunusefpcidtw.Ea'öc \ iÿtur caufäwbic itfTat.QÃ'eîUW?Ã^«',ibQC \ ^cif.^^olieumTcçuAitïe.îieTifniïn polentiUt \ turn pncUmpcias.boe cp,dCbTiftum conuiT-\ Us.SicenHnmulli^O\WbocobucT diel') pnclu \ tilt banc, Nlio^HW p fanÃHm appelUï et ? tâxlas \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I 4 WTum
SS SBB. CASTELLIONIJ uiruminÃdeMm,quiafidentisuxorismlt;fritii5(l' Ãt, pugnaniia dicer et : fiquidem fanilnm eÃe,amp; infidentem efl'e,contrariafunt. PrtetereiÃnä' sin qiiifq;fi UtemhommiÃdecarentitribueret, amp;eimqn^ fcruatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fidependeMem, cum ttmeti jon
fide nemopofiitplacere Dfo :amp;iu^us aliéna, fide uiuat : nbsp;nbsp;in Chriüonon Ãt
fcemina,uir aut uxor,parentes aut hberifieinoM (reatura.fÃiritualisq. coniun^io atq;coÿiitio, |lt;EPREHENS. I. COR. 7, SV-per uerbisiVt qui is fim,cu(Do)nini mifericordia fidcntcm eÃe datum fit,
Caetcrum quod Am,quidacon-rcrtitjFidentetn efle,id eftjcxcredétiuiâ numero c/Te, (lie enim folet uocare,quoâ fideles dicimiis) id, utmihi quidemu*' detur, Apoftoli lentenriam cncruat.
D E FEN S IO,
pidas. nbsp;nbsp;nbsp;A r mihi uidetur longé neruofiior Apo/loH ÃK
tentiafiizrt^oi/ intelligasChri/lianum,quiir»Ãfi dum,Fidus enim continet unam uirtutemiat fiiue ChriRianus,omnes, Ztr in ijs etiam hanc. Adde quod in fine capitis Ãc loquitur Paulus, eodem fuo conÃlio fiiue fiententia : Felicioreà gt;
à E F E N s I o. t9 ficniinftTit,niea quidem fentemia.Vi' à or 4Htfw fgo ^Ho^; mihi habe re nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^irt*
tâ.Hic non dicit fè effe pduni,fed à ^nod ^ïus eà ) lâatfrc dininu Ãiiritum'.hoc eÃ,eÃ[e Trtsötr. «iiifturpotiHs reprehenfor mens Apoftoli Ãntett tiim eneruare ^minHS ei (jwam debent tribwendo» Qwd äMtfm Mnnm pntentitfm bis interpréta^ fuseà (pcenimnertjuVtcMiDofflinMSperwip-' ricordiütn dederitpHi« eÃe, tdnqudm wipricor.» diam conpqwHtus dDoniino,in hoc «t Jïm fîdelis) f«ilf enm excufotarbitror enirti'enm, cum eande foitentiam dMobws («t ji'eri folet)modis uertiÃetf Holuijje «Iterum delere ,pd id obliHione omifijjf»
KEPREHENS. I. COR. 9. SV-pcr uerbis : St alij ueÃras facultatct pdrticipdnt, cur noitnw-
gij nos?
Quidamimperitc ^flP i^naioiit interpre titurfacultates TÃi v'steé^^ovTX^
DE TEN Si Ogt;
VcrbdPduIi [unt: è «gÃs vi*tp â¢Â« Tinzdbgec â nxKtoîzcîçitftSjVjgfey«}« H{*es vgwp-TO lt;ret^ mk« dd^nGpSbkî « KTiKo» Chartas vgfip
l*«îivflV »Resj Hoc e|i,dd uerbumtSi f S «0Ã
fit #EB. CASTÃLLrONIÃ,
nüks jjurituilm Jcrninaumus^nii^uiffi'iâ^^f fl nos uehn curnaLa /net emus /i tlijpote/itnin ue^ntmptrticipunt.curnon m4^:s nosUn f«ib ^uidtm uerbis,quà d!n pnore uerlu d!xerit,Cir' tu^ia ue^ra metemus^in /'o/hricreJu'it, Pcif/îlt; tem ue/t: am participe mus: ita ut bina buui jitK' Ifondeant,
Carnaha ueslra ( meternus.
Poteftatem ua^nm ) ⢠I part/cpjbMUS,
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut nomme ibufus eft
pro îstrixt, ficutad Co!oÃ^z,ijfj^Nfffidxitpo ^uemadmodum ihi annotauimus ! antjcri' pjit ierixc, i^uod deinde librartorum uitio fftuit' tum efl. Altoqui non uideo i^ui poÃtt fentenM «x' Pi are:id lt;juod uel ex reprehèforis mei trâsIeticiK tiidere licet, fieenim uertif.Si al^ (fui) tuns participes funt, Inquibus panas uerbis trù peccata ujdeo,Primum,lt;j^uôd Sui addit de fuOiAb terS^^nódvixap uertit,ApuduoSj^eafifit
Tertium, ^u6d paiticipem eÃÃe ali^uem/i» iuris,parumpropriè dicitur: cumdebectpotins^ cifUti iurejuo,ficuti mox lo^uitur Paulus,
Particeps enim dicitur,non ^ui (O' I tum, fed ^ui partem I habet.
D E F E S S t b.
REPREHEN. ». COR.' »5.
Quidam Wyrtf IvtTioinivi^evTM, ucrrir, Omncs rcuiuifccnt. Scd notandum cft uerbum pafsiuum, quod dcclarat, eo» nonfuaptc ui, fed aliéna refurgerc : qn« emphafis uerbo reuiuifeendi non cxpii-mitur.Tanti eft momentijUeftigijs Apo-ftoli potius inüftcre, quam uciba quæ-dam ut parum Latina rcRigcre,
D E F E N S I O.
Vf rfcd Olf« f«nt; 'Vtenim per AdamumomKei woriKMtHr, fif per CbnAum cn^nes reuinilcent, in ^Hib. Kerks prafpoptio Per^piis e xprw.it uim Kfrbiplt;f?iHi. NrWrafnim Herta bccmüdopcjîgt; ââcr-U,nonnippa]?iHfpoJ]H«tatTipi.Etiplfniftjiiprit «p.10, reprebeiüi e«m, qui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«rriit
Ismiwrtit-, K ferpentibHS (xnncîjfwni.MaHult eiîm^à jerpewibus perierur. citat^ locwm Plmij, ^Ki Marcfllu difit ab Attuibalf perijjje ; (j«od pcx nndfffl4C |i dixiÃel^ocfijum efj'e, QHininboc eodfiflfap.t^. uerf.ïó. idem Merbum l*frtit,ViMifrit,CMr ibinoninfiftit «cÃigtjs Apo'
Ãolij Tamenimaliéna ui,Dei wdelicet, »lt;iu^cwitjemina,^uäni Eomines.
REPB.EHEN-
SEB.. CASTELLIONlS REPREHENSIO i. COR.
âru «»tj'f^awy^WjqindacóuertitjCu®^â ïta fcriptum fit.-fuo more fcilicet.
D E F E N S I O.
Paulus Ãc ad uerbum loijuitur:Sieamp;f^â' ftum eÃ'.Ia^ius efl pimushomoAdatfti^^'â.' mam uiuentemjultimus AdaminÃgt;iritumKquot;^' Ãcantem. At^ui non utrun^ue fcriptunt tgt;â^ loco MoÃSf^uemcitat Paulus» Ita^ue tncmbrum non refertur ad illud, Sic amp;nbsp;eÃ:Ãd additur ab ifgt;fDPaulo(id ijuodamp;C^'â'yf flomus animaducrtit') ut conférât primum tnum,dequo Mofes fcripferit^cum ultimo mo, de quo fcribit ipfe, quam fententiam ut upf' tius exprimerem^Ãc ad rem conurnientiÃimelo^ cum bunc conuerti : Cumq^ ita faiptum fit, ejfe primum hominem Adamum animantem »i' uum, ultimus Adamus Jfiritus eà uiuifcus. Hot eÃtMultum diÃert inter primum Adamum de i}!to fcribit M.ofes,amp; hunc de quo e^o ÃribotCumf enim ille animal uiuum : hic eà (firitiis non à lùm uiuus,fed,quodmultoplus eÃ,uiuifcus»
REPREHENS. a. COR. ». SV-per uerbir.vt à multis perfonis agan-tur ingéniés Deo gratia.
Per multos, lt;4/* îir/AA*/'. Hocntiptt
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quiHiin
DEFENSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4
quidam prætermifit, fuo more fcilicec ^uiduis ueladijcicns,ucl dctrahcns,uel âââiinutans.
DEFENSIO.
ï'Nobof miximè expreÃiuoce iKgfWtfsnd facile, à uoluiÃet, animadnertiffet, lt;â «»»
fit alu in Grlt;f co «ox cui hac refÃondear»
^tcepi fnim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in ne «tro genere,ut fa
pfr mulfdjboc efl m«ItK : ut rff]poMdeat ^nod dixfr«t,QKi nos à tau morte defenderit, w^ufwadniodumjf dixit non à morte, fed ab in* Jfwti morte IiberatKiniita uiciÃim dicat,non *gt;«,fed ingentes gratias agendas, Sicamp; Germa* â¢'iiwterpreteJ locwm b«nc reddiderut : ud danck*
REPREHENS. Ã. COR ». sv-
pcr itrrbiîÃgo uerô animi mei te-Ãem appclloDfwm.
Quidamhocloco, Teftem in animatn âquot;«am jintcrpretatus eft, Animi mei : id «ftjfententiæ aut uolütatis teftem. quam ^*ft«,ipfe uiderit.
DEFENSIO.
ÃKTatbocIocoPauIus.EjlaMt? iHrare,Df«m iomm, 1 âfj^fminuoc4rc,id^KodJieriJolet,wbialj|Midmagt; «jmdiit.
SEB. C/STELLfONlS
* nbsp;nbsp;nbsp;momfnti tlÃrm^tur, quod Ãolus DfWS amp;til/
tantistnimus nouit. UincÃt^ ut^Hqu/ndouotnu tietur animus in iureiurando. Vt lerent.29.i'iciii' rat Sedeaas'.Per louam uiuentem,quinohisbiiit gnmam^Ãue animum creauit. quaà dicatJefw louam,qui nouit quid habeam in an!moyqtiii!p«jiigt; eumcrcauerit. Sice^o Pauli hunc !ocum imdb' Quödautem Ãcribtt reprehenfordn»t^(^^ ran do Deum non tantum utteÃem, ff drtiamKt uindiceadi{ocart,non nego:Ãd uindiäain ipÃiigt;' rfiuraudo intelligitur,non fèmper ucrbisexprimi tur:/icuti cum in alijs,ubi iuraturdocis apparttà maxime in eo ubt hoc de uindióèa ipfe annoniiib t, Cor. t f. Ibi enim nullam facit uindiâa tnentiO' Hem Paulus. Sic nbsp;nbsp;EraÃnus hune locum in P(ft'
phraÃexplicatiDeum animi mei te/lemfaeio.
REPREHENSrO 2. COR. ».
Quidam nuper fic couertit hiinc locu.' Nonquod uobis fiduciam derogemu») fed confulimus ueftro gaudio. Oblecró Hero quid eft, fumma impudentia quifiquot; uis andere in interpretado, fi hoc nodi?
D E F Ã N S I O.
â Le^atur dilioeter Ãper toto hoc loco,tou ttoiaiio mea:ibi]atis reffonfum eÃ.prafertmâ''
bSÃENSIO*
⢠Mw HIiHouerbo refellat^ n 'n
mrä o/ïedat, Crne uc jic inttrprft4 ]ilt;m tenore tm Boru Pai;Ii:^bie altO' ^nifi ^Kontoiio apte coharereant, uiden nelt;^ REPREHENSâO 2, COR. 2.
Vulgata SfEnfaius uertcrnnc,Sccl ex Pgt;rte,nimiumobJciirc;fcd multo tarnen Hftiiii, quam is qui nuperhuiic uerficu-lumficeftinterprctatus;Quódfi quis co triftauiqnon mc contriftauit, nifi aliqu*-tenusjucuos onines oncrem. quafi Iciii-c«t pro «AA« Icrip tu m fi c .* lt;«?, amp;nbsp;in /âjâbundetpræpoficio.Nam cum plerif-^uecótnuncmcrrorem habet, quód feiti cet tniëpä coniunxerit cum v/txti cum hoc uerbum foleat potius tertio ca-fuiadingijfitq^ hoc in loco ( ut mihi quickem uidetur) adhibita diftinilione quafî psrenthefi fecludendum, ut wxvrxt ipw coh^reatcum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Excufari tarnen
bocpotcft,co quód Paulus ide uerbü co-lüxit Cà quarto cafu uThef.j.öc î.Thef.5.
D E F E N S I O.
A??iKpro s P.à interdum poni, /ciuntf^ui pr« ncs fbperMatth.cap. zo.an' wofauiniHs.Qiu« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;accujà tino intfrquot;
iiim intâ^â^ipfemetfateturtiTri autem in compofi'
lisfe-
SEB. CASTELLIONIS
tis fiepe abundat, ut iniTrdpwTW, i5r/y(r«u'** iTiitAaKwiit. IpÃdu hanc,^UteapertaeÃ,ffâ' tentiamfugit,eir in tnea translationetreserror^ quarit, tres errores commifit, Primum, ji» Paulum doluiÃe negat, pc enim uertit : No« triüiciam attulit, Imo uero maximam, inprioreepiftola. At abflerfa eR, Quid tuixf'â' Ãeal Non lo^uitur Paulus deprafenti teporeà de prateritOjin quo doluitn nbsp;nbsp;Alterum,aiiöilCi
rinthiosfäcit quadantenusÃeu prope/nodilt;»i,fi^
Ja f\ ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I- â nbsp;nbsp;âXJja n n nantla al J fliUlr
dp.7- Tertium^quod Pauli uerbis uoceni^ tdditycum nihil eÃet opus, Conferitur htc translatio, amp;Attnotatio, cum eius/räfisbgt;i'â^ amp;nbsp;Annotationen
REPREHENS. 2. COR. SV'
per uerbis: Si modo induti,non nudi reperiemur.
Qnôd quidam hoc refert id cos'll' â uiui in iudicio deprehendentur ( ciÃ*]â'* bus i.Their.4. d »(î.jincpriuscftquà nâ'' rcfutacione egeac.
D E F E N S r O.
ScribittipertèPuulus t,Cor.
DEFERS! o.
^tiiillonoWormifmMS, fed omnestnutibimuriudiôo^âfù-ii8temporijpMrtfto,ocHli^nioniento,4d«IntnMm pcrft»«-'« 'â '* flwgorem.QaMgeturemnijÃy mortuirelurgent P'quot;âââ' WforrMpnbilej,^ nos mutabimwr. Hmc 4pplt;«rct futtirmnjKtDomirtMS in adMentufuo lt;ltos «ud.oî, Iwcfjîwm corporis ubernicwlo fjgt;olilt;ttos, «ideli tftmortuos : «Iios Hero adhwc corpore ueftitos, WejlMwosrfpfritfC^Mtrof^jjUidelicft bos mi4 toiJo, illos in uitam reuocando, reddat immoTu^
( I Its.MiHetdutem CbrifïidHMS,]! fieri pofjret,mMt4
⢠I riiijiwm obdormire, Etboc ipfumeffcjuoddicit Pwlus'.Nollemus exw,pdfi^erindui,w mortaliz â¢Â« conficidtur ä »it4.boc elhV e llemHS,Ji fieri pof fftiHonmorijfedeorumeÃe umin ddurntuDomi â¢'ndbnc corpore ueÃiti reperientur i «t ita Ãne 1 sortisobdormitione redderemur immortdles.
Hitcfunt ^wif nosin AnnotdtionenoHrdidm trM i ftiuerdniHS, q«à bic bomo ineptiora p«tat,(|M4r)» \ WtgeantrefHtatione. Ego uero ea Ãrmiora pw-\ 'oÃfllt;|His Paull uerbd mentemcj; diligenter confi \ ifTct ) i^uam ut admittdnt refutationem. tame \ rffutauerit,p4r4tus Jum mutare fentetiam. \ Hic (pudern nibil prorfus refutauit, t antùm attulit \ iueTlamjententiam,lt;pu4mrefut4refacile ejd,Sic \ ânwn M«rtltâ.Silt;|uidein etiam induti,non nudi repez Kdatiùô. \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g Tiemw»
p8 SEB, CASTELLIONIS rietnur. Deinde his «erbis exphcat : No» mits corpore expoliatifed ettjnt hoe pus in cce'o induetur, immortitlititis jeilieet na. Hie ego dieo, explicationem eSje [Tins!iitâ'gt;' niprorjus contranam. Nam transïatioe/h riemur induti. Explieatio e(l:No mMebi/tiKS pore exooHati. Eri^o reperiem:trn«di,n(»tiii^igt;^' N4«j no manerejjio'iatitsisdieititr, ^tii/j^olitin^ reperitur, (ed deinde ue/ïitur : aut ego uideiâf''^' (l«eo,quomodo Ãnt hcec explieanda.AtitÃfi^'''^ «is: Non manerecorpore^oliaturn,eÃtdejâ'^^ corpore ( e^wfueris ÃÃoltatus ) indui. Eritigii^quot;ââ Reperiemur induti,hoc eft,indufmur. I funepugnantia. Induitur cnim,no^ui induiiif,r ejHi nudus reperitur. nbsp;nbsp;Deinde quoddicit Ho*
noürum corpus in ccelo induetur immortih^^^'^ gloria:qutfro egOyubi'nam induemuripfo cof^ rel Si in coelo, ergo in ccelo nudi, nonindutinp' j riemur. Verumquis portaueritcorponttoUt^â^ I ccelum ante nos? Sin in terra, ergo in terra/!K'^gt; I nonindutireperiemur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
QwdÃdicet, indutionemillameÃenonttt' / poris,Jedglorite : re/Ãondebodndutionemdeitrt / rejpondereÃgt;oliationi.IamJÃoliati erimusc^l^ I re,ft modó «erafuni illatNon manebimiis eofâ I red^o'
DEPENS I o.
frntmtitf repugnatjieitts ucr^ tnim indutiones, ita ut eum intelligere jiidifÃcilc:^ Ã intellexeris, approbare diffiallgt;
Sfii eius explicutione,translation» â¢âfw «ilt;ie4m«î.In nbsp;nbsp;reperiemur. Qu£ro,qua' nS
gloria 'rtf, an corpore? St oloria, fal/unt mmenim indutos reperiet Chriftusgloria,Ãed
Si« corpore, ^uaro Hfri/m omnes an alt» 1W.Siom«fSjejîp|ji Pttulus cQntrarius.,lt;^ui (ut «n ff üÃfltijioiHs) 4of Mif,«on omnes obdormituros. âquot;Kli^Ki, repartant uerba Pauli ,fi dicit, induti â¢âfpWfmnr, cum haclocutioÃt generalis, Itaq;
te uertas,omnia reclamanttnià ayi, uer» tarne», aut, à modo, aut,à ^«idem, duobus â®flt;fcHÃis,Ht Ãt conditioÃcuti uetus interpret,amp; Wmw nos uertimus. Icjeiw Jico Je nbsp;nbsp;w,
â'â^fftâiuando^uidem,autproptereai}uöd,auteo ?*«)ii,jiCKt nos (jJem tres bene uertimus,^uod hic uult di^um eÃe:idquodnelt;^ Gramma-Plt;xîâ Ãntetia admittit. Reddit enim can R curfuÃiiremHS, ^«14 Ãcilicet nollemus exui,
REPREHEN. 2. COR.
, Quidam totum hunc locnm ficcon-quot;îttit ; Si uos eftis angiifti, non erga nos g Z eftis
to® SEB. CASTELLIONIS cftis angufti, fed crga hominem cuiefti) intimi.homo certe non minus ineptus in cxponendo, quà m in interprctando temerarius.
D E F E S I O.
Qiiit Ãt mea fententia,feri[ft in bus. V erbu Pauli funtÿ
carMy}(rM
»fipro »âî. Non e/iis anguHierga nos, fed e/lis angn^i^^ ufcera ue^ra. ijv enim accipio pro fim à spro çv fepeponitur'.[id^uodipfent^^^â'^
Vifcera pro hi annotauit^ VifceraautemuocatjPebntor intimoama- fâQjr(. ifi(i^n)jf^râQjr^)fj^tfi^^phileinonegt;H-'^^ ro eum induit) hoc eà csrKiyx^^'. uifccra Ãhoc eft.,hominem mihi intimum) Hoc intereji, quôd ad Philemonem meauifcera, hoc eft^duem ego amo:tt uefra uiÃ:era, hoc eji hominem à ijuo uos ui, Hoc enim uoluit dicere, Ego fum ra;hoc efl,intimo amore fie uos projè^uor^^^ totus ueRer.Ati:^ hocipfum efi pite déclarât,dum dicit: Quippe lt;jui uos inanimis no/lrise/fe. e/î^ eadem fquot; cum ilia quit eft in cap. iz.his uerbis: bentifimé infumam, infumar -, P''ââ
DEPENS I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10»
«os mtiorem in modum amtn^, »ââ»xirejiimer, ut ita inter à reftodeant hlt;e du^
|
«P.Ã. |
cap.g^ | |
|
nnimHsnoRerquot; |
f eÃis anou/ii er | |
|
^«r^nseftÃili. |
I |
ga tuÃera ut' |
|
cetergauoSt |
1 |
^Ira, |
|
ap.12. Ego Kosm4io* rcminmodKiM imo. « |
⺠At «OS |
cap,tz. Me »ni««s rc' ^damatis. |
ChryfoRotnus ^ko^ uiJetur fei^ui ffwttnti4m. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcrfc Ãc inter à con^uunt,ut ui^
fnuprn iuftitn ne^ueam,cur «cl translutione *lt;(^txfofuionein meam re^rehendut, In ews ö* âWUtione, amp;nbsp;expoÃtione boe m«t wè pojÃm â¢â fprfbendfre, ^«ôd uerbo s^a^vpà Sva in eudê foitentuduits notiones lt;ittrib«lt;tgt;c«m non fit ne^ fi ^«is diligenter «erbd Pdwli conÃde' âquot;«itjiwifoif t td uerbutn «trobii^ o «Im lt;lc re po-' opponi uerbo yiAccrubt^.
REPREHENS. 2. COR. f. sv-per uerbis: Qai ab anno fuperitre non folämfacerc,Ãd ctiam ueb it cceptritis.
g j Ineptu*
SEB. CASTELLIONIS
Ineptus eft illequi hune locum penn* de interpretatur,acfi feriptum fit,Etfac6 re, amp;uelle : quum, inquic, facerc phisfit quà m uclle. Hoc ego iicro pernego,ut quidé Tj^fAfl/zaccipitjiirhocinloco. Sed amp;nbsp;in eo me non habet aftipulatorem, q uo d R o m .t. d 5 i. P U ta t tJ fvi'ivt/lenâii iW nus quiddam clFc quà m â¢srflt;^7a,i/:qu5'â' locum illc citauit, ut errorem errorecu' mularct.
DEFENSIO.
1p[è hoeîoeo â¢n3t^a(/ interpi'ftitKJ' cerf', ut fit h/ce Pauli fententti, CÅperiîi5tgt;i»âf', lùm ficere,/èil ftnm ultra f^cere^ Hoc ego
Vdie proui pernegOjHtquideitfn3tÃ.tn/accipiturhoci)i^^ maièpoflifiâ (^Oâ^ccipiturenimfimtliciterM
ubi eum uerbo facienJi aut effeiendi pofiitm''â^ Rom.y. No« ^uod uolo fado boiwm, îteiii'y^^ incfl mihi, fed ut bonumficum. n-anpoffii/iKijf' qui. Et Phil. Z. Deus efl qui effiat in uo»is, uelitis,^^ effeiitis. In hü omnibus certèpM fteere quant uelle, Qfujd fi tomen ei eins eXK eationem conceflerim/ts,!pfl male tntifinlerili^ lexum uolendi uerbum apud Lotinos »unqu^ly gnifleet ultrofacere.Etfi hoc quoqf ei conceit'
D E r E N s I o.' lOJ »âtftiiîitfciîHfrfcw : HofÃMffFM Veile, fine fùpe^ pw eûiultis partihus, eo fa^io ^uodnudum efi, lâ! , ^«od ab hac uoluntate non prom^4t » ^tii enim ficere euiuj'uis fuerit, dui faculsaiem iâihwrit : Helle gutem , eorum demum qui ue-^ gt;â lt; cbaritatf impilliintur. Beec funt eius uer-r hi tpt^e ego reÃiondeo : Pgulum bic non mi' gis Jf nndo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, quim Je nitJa uoluntgtelcdiä.
C:)i?i enirti utrunqne landet:, dubitgri non debet 5«!K tie ei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eo fg^io loqugtur,quant
rótiutfm 壮 quod faé'ium Deus in Corinrbjjs f^fcerit ; ficuti modo de Phihppenfib. à tauimus. Itaqjfnm Oeuj fit utriujq^ author, lt;0â utrunq; de dicfltur, facer e perfe plusfit quà m ueU Kffïfttim in ejjêâione perfèiiio, in ucluntate ineboario ) mtfnetà dbuc meaiententia, LduJdt lt;nte Paulus Corintbios abopem celeritate ,qUit wluKtatis alacritatem indicMt, qMd£i boe dicai : 1« f o apparet ue^rum Ãudium,quödeode anno quo flt;tlleccepillis,etiamopus pne fuchitionc «ggreà fi fflis, nbsp;nbsp;Sed giz jn co me non Labet reprÃcn*
for aftipulatorem, quódRcmi.putat'n ffutâijU' ^0)10^1 plus quiddain ejje quant Ts^cc-^eni : quem locum illc citauit,Ht erroretn erro*
re cumulare t.
à *
REPRE-
104- SEB. CASTELLIONIS
REPREHEN.' 2. COR. SV-! per uerbis iüis:Sic tarnen ut Ube-ralitlt;ti,non ut profufio. Quidam conuertit Profufio (fdli«£ cuius nondumfane conijcere potui quod fucrit indicium. Ccrtèhoc perinde eft, ac Cfrà Hontèf) bonum, AiJx'malum interpretaretur. Sedfortaf-ftshuc rclpexit, quod vXtevfûiûsi figniè' cat ctiam exccllere, amp;nbsp;primas teuere, Æ putaritcertamen quoddai'H'â largiendofignificare, quum alius alioH-beralioruideri uult.quafi ueroidmetne* ret Apoftolus; autfcques ucrficulusnon potius arguathocadcos pertinere,qâ* eft parce fcrunt.
D EFEN SIO.
Dixerat Paulus Ãiperiore capite: Si alacritas, prout habet quis it a acceptus ed, prout non habet, non enim a/ijs /axitatem,iiolââ^^ anguRia efje oportet. Hoc efl,is acceptus eÃ, ^ut largiturplus ^uà m habet, hoc efl,plus juîmp runt eius ficultates,ita ut feipflm Jepauperet,^^ 1 ahos locupletet : fed^ui tantum largitur, ut ^uodipflliipereft,fuppeditftalijs,^uolt;lipfit^^r
D E F E N s 1 o.
ïjitKrf4K(Jfm lèntfnfiam diuerfn Hfrfcis
W Plt;iilKS,it4 w b(f c fic inter [e re^j^ondeant.
1 r
ProHt habet ^Mij, | I Pront noH
it4acffptH5fjï, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nonlt;^
«p-9. nbsp;nbsp;nbsp;I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 quot;Tâ-
Sit liberalitas. J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I^PrclnJio,
itAionf ictp ante cMm Chr^ifo^oââ® i«tf Higo»
â¢'S rej^eêlu 14rgifKti«m,felt;l rej^eSlu tcapienM. qwfit4ntw4ccipt«t-,Mt plus babeant öuam^ppj^r ÿtorfs,f]î m ipps 7iAtovi|l«,boc fjt,Tratet*
I «'(jHamanteMocaueratlaxitateni. lam quanto
I ipfiplushabcnt,tantobabcntlargitoresminus
\ t4^.(juf in accipientibns eà â¢jï/aoi's.J»« , flt;i fÃ
1 Iwgicntibus profupo. Et e^o lt;|no pfTÃâicuitatiÃr
I wrei«,profuponem magis ex mente Pauk, duam
1 fXKfïbir4tione,conHerti. Simile eà ^uoa cott
1 Mfrtit jpfemetRebr. x. 9{ KCtfafoAlw oDfcçg«-'
1 7©*,4ilconcipiendumfernen:«juodÃuerba Ã)e*
I fteSiperindc eà ac fnr xpixèy bonHm,?^ ân H5t
1 xiv malum interpretcris. StmileeÃlt;7illudi.
1 Pft.?-,ubidicit,b4ptirmaeÃetrwJJ'HtritWs «y« Biptifnutu»
I (lHSt7r^ü)TKt*a«s^toy,boce)t,coJcifnti(tbO/ ftipvA«,o4t-\ ««inteirogationemitdÃeum.SicenlmaduerbK \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S 5 foMt,
Seb. castellionîs
JonatjijuoJ timen contraeÃ. Neij^enitn intem' gst confcicneid: Df«m in buptifmoÃd interro^b tarejj^oiidet. quoÃCiUt t^^idtm non milepntent, Stipuiitioftem ejà uerbum illud uertendiimtkiK eÃyUerborUm ccncepttoiiem-quibas is ^uiintetJigt; gitnr,fi^urumfe quad ifjterro^atns e/lreÃoit' det, Huiujmodi ftipnIationisforiM uidetnrii' hnchod!e retire, illi qua in Rormni ecckà idhibetur in biptijmot AbrenuneiiS Sitiniamp;' cmnibus operibus eius?Abrenunciogt; tri jenteitturn non mile expreÃent BrdÃnus niS ue'-bistQuoÃ'tiUt hom confcientiibenereÃlt;^' deatapud Deum.eum^ immérité reprehenlt;tit'gt;'^ bomodpfemet male locum uertei bis uerbis'-Qi^ fityUt bona conicientia Deum interroget pei'Ãj reSlione lefu Chri/ii. Nf^ rtiii«profe^^ iam dixi)intejrogat^qui bipti^atur,Rgt;eiià interrooitus reÃondet ex conjcientii, hoc f/ j animijui fenÃ, Ãcut Candaces eunuehtis P '' PO» Iam illud quo paüo cohareat,non bonacoÃientidDeiim interro^etperffrâ^^^ / nem k/u Chri/li. At ut nos interpretamati^^^^ fimè eoharet ,nimirum hoe paéio : qui bipti^atur aut, fi mauis, qm num cum ChriÃo refurrexerit : hoc eft,
D E F E N s I o. 107 rffMttbomÃKrm e xueritârejj^ondet cum uero dni^
lt;z;tmo à ittdla coMpifWtw atlw fO)RffHrre»(]'f,«t habetur Hfbr.io.
QupilMfrô Kfgathic metuifje Apo^olum ne ttiwium largirentHrâ.rtOK dico U e«»» mc(w]Jr^feâ
amp; Ht caKfret,!« coula ftuffe eoruin^^quant 'Pjf prédicat ) anim i alacritatem cuius cauja dx-XfriinoHtf^Hum eÃeMtipp$ejjèt lt;(«gHflM,hoç fJïjHtKmiini« largirewtur« Quod «frô wiox di^ dt deijs ^uiparcè Jerioit, «o«a l'ententia eft^non d [»ptriore dependentiide o^non per nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;anneflt^
t*t {fd per lt;/li incipit, ^«4 ^«idem onenJitur duo largif ntium.
REPREHENS. 2. COR. tt.
näj^vtt^gt;uifit ivJLcvif y (^uidatTi uer-Neminem exuxi ; quam reite , ipfe uiderit.
D E F E N S 1 O.
fjl torpefacerc : (Jmä exH^a f«Ht, torpewt. Qupd p uertiÃem, Netninem ter pfftn, juijjft obpHrior oratio. Idem wox dicit Pawlus ahjs uerbis Ne uobis oneri ejjem ,^cA^ «1,0âetHfbo, QuodufrohunclocumpicMer.-I nbsp;nbsp;t«,Non obtorpHi cKm cuiupjuam incowmedo : id
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^«omü
1»S SEB. CASTELLIONIS
^«0 minus approbem,facit ratio Poult,^uamcM' tinuô Ãtbijdt: Nam egefcati mete fubuenerejrt' \ tres qui «enerant ex Macedonia. Hic Wquot;â cit,fe uiiium Ãiis manibusparaf]e:fed ah elijsfr^ tribus,no à Corinthijs,accepi/fe. Ne^ueroeuf fuis manibus operatumftiffe nego,fed alio/n (tâ1' fam hoc loco offer ri dico»
Quod max me reprehendit,quia £iiuè Ãm interpretatus tabundèadid reffonfrâquot; eft in Annotat,no{ira,Cermaniquiderft interlgt;t( tesamefunt. ldedicodeeo,quod uerfitfttt^''' Quidam alius u crtit, Quafiucro nosn«', queamus.egregicfcilicer,amp;perappofite. Ãic quia me tantum dertdet, non refellit ,noneji quod ad conftrmandam ftntentiam aut translotio nem meam quicquam afferam. Eius quidem tref' latio tirexplicatio mihi çÿ- perobÃuraeÃ,amp;{^ rum apta uidetur.Le^ores iu^cent,
REPREHENS. 2. COR. ».
i Tw M/Tà â¢mvwiA.KTt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Li'
tinè cum difcrto illo interprète dixerit, Non nc codem animo ingreLti fununl Æ dimidiumcnergiaefultulcn», j
D E F E N S I O.
Reprehcnditme, quidTarfifpiteTfHoiitiertt' ntt
. DE P ENS I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toji
,fed tuiimo. Et tMmen ip/èmet atimu)» quot;ââ(tfrttittirineideinnûtione^n Amtot.t.Cort
Reprehensio GAL. 2.
^«SdixiilDf quidam conuertit Emiffa-riosjquafi fcilicetifti ab alijs quibufdam ïflentfubornatijac non potius fuafpon-tçfoliti fint Paulo, Sc ijs omnibus infidia t^ui Chriftiana libcrtatc utcbantur,
D E F E N S I O.
nlt;tgB(r«a7»{ non néiiuè à ut ipfe Kcrtit ffüb' ffpticios)[f(Jpd(?iHèdici,fciilt;ntGr4»wmlt;tin:üâ â jic «tterprftdti funt Germäni, ç[hlt;»|î tn diras IMquot; ^(xlj(fticios,^KiLdtinèproprièdicK«tMrEmij]à * â¢ij» Quôd «frè M fgat eo s ab alijs J«i)]è)«bor* â¢â«oSjfurnfgat^^MaJqcilicet alij ab alijs JuborHaz ti tionjolerencjîcMti l«dlt;«i quofdam Ãtorum fub* ontdrunt^^uiCbriftumppcr lobanms baptijma* tctentarewt»
REPREHENSIO GAL. 4.
wf I j,ti. Scopum Apoftoll non af-felt;\uuntur, qui exponunt ,Eftotc mci û-'ïâilesjquoniam 8c ego fum ueftri.
D E F E N S ï O.
ScopMm Apoftoll bnwc ejp pnto : Ego jion o* mnibxs
tie SEB. CASTELLIONIS fnnibus omiija,Iniiifis lucLtus, Gracis
uohis Gilatiff Galjta, Voi 'uiciÃim debftn efje PauluSfhocejl Paulifimiles.Namiileomei» bis accomnoJo,ut uos Chri/lo lucrer,ià itKlKquot; Hebraijmus,B/leficut egoti^ualis eft ilIe,Eritisj'' cut dtj,hoc eft deorum ftmiles.
REPRE}JE.b(S. if.
til «yyiKep ^«.Quidam non reftè inter* pretatus eft, Deinuncium:utoftéditw£' ïiisantithsfis*
G o N F E s s r ó.
Sic hurte locum accipiebamy ut ft dicerft P^' lus,abeisacceptum ftutà Deo miftuiuftcuniliK^ illud: Qm accipit à me miffttm^me aeeipit,Et e{ij^ «f Graca uox ambipua. nbsp;Sed dum locum
diligerttius perpendo^ deftendoinreprehegt;ifigt; fementiam^ Itiit Grlt;ecum angeli uocabulumrc' tineo, id'^; iamfreeram in translattone Gallici-
Quod deinde uerfu fp.annotatftuKhuif^ non yÃeii, legendum efte, ^uantuisref'^ gnantibus omnrK codieibus, eipror/üsaftèritint' Itai^ ftc locum comgo : Bxcludere nos uoltmt, nt fe ambiatis. Decet autem ambire in re, Eft entm h^c fentenua : Ambiunt uos/icuc torpuellamt Zif nos,hoc eft: me,ceu rinalem,uolSt (xclniin'
à E t E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»I*
txtluierf, ut KOS i me fè «jmtfwHoî lt;M9cfwt»
Af ^Kpci Bic elf w/zKc ei propur fentennam co itiOjiiuiimuis nufauim fîc le^atur; idem «Beo pe fOHtmibi inno'rtWf Mdttk.i?. conce dutjUtpofitHttifitpro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0- idjf:Kgt;
gt;npoÃülat: UpPKS fuit pcilliniKS ex Kxi^HKts â iiix(t|*!Ã^: præf^tim cum nomen färitmÃt «pMdGrlt;fcos,lt;jM4m rwdens «pudEdtu âios'.^ypolfdt bbrdrijpfpe decipiinrrtris uerbis, Qua'nïuer-1 0'irtcorHmlocH(^uôdf4nonintellig4Kt)âluco I gw«!« pronuncwtionis «Mt JcriptMrd: fKbfjcere: btirij. I w Wfx pro Index, amp;nbsp;Immergere pro Inuerge^ I nbsp;nbsp;nbsp;, ûâ InjJâirire pro InÃgt;ic4re ; nbsp;nbsp;nbsp;bwiHS gene*
ris «114.
\ REPREHENSIO GALAT. 6.
I t^smux^iTu non uerü Probet, quod am« \ biguunr eft : neque Exploret, quod noa I fatiseftexpreffum. Ncque enim mate-\ tiamfanà ae amp;nbsp;iuftæ giorise inuenitjquiC-I c^uis feipfum explorât : fed qulfquis fefe 1 ata gerit, ut meritb fefe omnibus appro-I bet. Sic ufurpatur idem uerbum a. Co* 1 natblor.S. b S.
DEïBNSlO.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;No trt bic 4wlt;çritHT cuinS glorilt;irilice4t,qM4tn
MtTHm
Hi SEB. CASTELLIONtS utrum is quigloriatur, de beat in flipfo,in(Xtt^ feiplumalonari.ut Ãt h^c rententia: Qui îloâ''*
ürpiorare (ur, cxplorct opusJuum, utrumÃtgloriittone^ â¢put fuura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p gloriationis caufant habebdi^^
üftft j« fiipÃ, Opus /uum Ãcundum ucrMenitt^ tninandotnon in altera, fe/e cum altero corn!itri!gt; do, amp;nbsp;ei prteferendo, Nequeenimiudicabitti'^^ Df «J comparanda cum alijs,Ãd ad nornuifi^ utfl' tadStVideannotationemttoäram. Qu.^dtH' tem ipà locum hunc uertit, Opus Ãum probet : non poÃum approbare, gas ApprobetyhoceÃ, landet ^commendtt,â'^'* eà CM mens Pauli : Ãue intelligas, Approbtt opx^ fuum, hoc eÃ, opus facial approbatione non efl ea mens Pauli : neq- enim prcecipit bitâ^ operefaciendo, fld de opens fa^i iudiciogt; Approbire. ceoouod Lattnumuerbum Approbaterton^d^ tit illam notionem, Siue intelligas approbiquot;â^
ut ahjs hominib iJ oput reäuf» deatur^notJ eà ea mci Paulitnfi^emtnhortii»' prlt;fciptt,^uomodo apud 4liosÃed t^uomoMquot; pà poÃit gloriiri. Adde ^uod addendâ^ datiuuSyApprobet alijs, aut alii^Mdeiufr»!gt;^â'K
utfci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;an(^aiucttyj
ipÃrnet annotauit in eodem quent citât rinth, s,bi, Erafmum reprehcndetts
DEPENS I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«3
W «frto in ei «otione fuerit ufus fine ditiuo, MidbuiMSuerbinlt;tilt;r4non p^titur. Nelt;j; ne rô«f illic^nidfm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft exploratu rflt;J*
he, fuut ipft «ertit-.nec Miq«4 «Iibi, ^Kodfc itfffii ffdexplorÃTf. Nelt;ÿ wcrô rcâè fcribit ibi,P4ulKr« I. Cor. 9.4 i.tfftari, ft nnlUm expfrientiam re* wirereileftionis Cortntbiornm» Teftlt;tKr dem Paulus pnoÃeiHorum promptumunimumî fednonidcirconoH uult ilîorHm diUHionentex.» plor4re.Noucr«t O' Deus promptum animunt Agt; brjbami ; at non idcirco eum non explorauit, iu' bendoKt jiliMm immolaret.
REPREHENSIO EPHES, t.
Non admitto eins interprctationcm, lt;pii conuertit f i« tiIs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, in re-
^us ChrifticÅleftibus5t|uafi fTrn^xyt« fcri.» ptumfitneutro genere, amp;e.^iTv pofitum PtO;^!?».
D E T E N S I O.
Ipff Ufrtit jBenedixit nobis in calis Cbrifto* Stiinannotitione dicitjn GhriHo. Ex ^uo con
1 ^do,mtr4nslitioneuitiutnejje T^pograpbitci* awtoremTbcopbyaftii jHicz
1 âfon^mumjUeterem interpretem,OâGrlt;«flt;* jcbo I âlt;⢠Eg) eius Merp'onem non rcprebenJo.jed cit 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b pt Jmgt;
ii4. SE3. CASrÃLLlOxNlS
fit dubtunf, utra lecîio J][ uerior : t'cnÃet i Ãcht in ^Knotitiotie noRri iiiJerft/^r ettnt non mnto. Qjtdinero ç* iVTif*' »ift; uttlzià eni elje (piod !« cceh, fiteor fietH' ^uirtJo poni.fed cutn fit boe
atinoRrani l'eutftitiAm non mimtsi'oÃiCitcmti' tnodAri^ne itüc ^uide/n muta.
REPREHENS. EPHEÃ. i.
FJf fuMvo/j THt «vr». Qyidani uffâ' tunt, Landi amp;glonæ ipiïuszquç inter' precatio ex Græco contextu refellitur. Gloriani eniin Dei hociii loco.amp;infr* nerf.( .pro Deo gloriofo dixit,HebraO' mm more, quem expoluimusi.CoiW'â thioruma. b S.
DEPENS I O.
Lju iemgloriie puto di^dm pro landeglorty faÃue(c!uod hoc loco idem eÃ)pro Unde ria t lient m PÃlmis jitcnftcium Undis didtnr,fi' criÃcinmUtiditorinyPfal.4^.3va-{(tifMrtn»sgt;
Eccleà 6.a-Ki7riue gsAhd dlilHf liecûbfiaeipiôdbtcaddttnrirticifltts.id£âââ'^
enim euim infrà cap.3,ubieodemfittnèmoioi'
b B F EN SI o.
7»^ TfAv-ny nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nii^.^iieni
^â^â^ii''ihicj({finifiterpres,fMcb!itui, uertit; Pro â^Wf i'ÃMgîoritf.^ ikdrm tnnorauit, Opuletiani ilwijtm poije «frti, ficuti nos uertimus. Et E-'
Z4, oiTJmŸj lâonium uerS.amp;'zji. Tr^S â^itdi^cttionis nfum.
REPREHENS. PHILIP, t. SV-per uerbis: Quôd à mihi in co Ãtut eà proÃäits opcris.
Vulgata ÃcErafmus uertif.Quod fi.at-lt;iui fi ica conuerteris, hiabit tota fenten-tia, propter particulam k« fequentem. liancuero Grçciis fcholiaftes negligit, öi. «â^finterpretatur oîî,Quoniam ue-to.Sed hoc quidcm eft nodum non expö ^ire, fed fccare. Nouus quidam intcr-pres eam quo que tranfilit, led multo im pudentius.
D E F E N S I O.
KxiinterdiimfuperMCitneumeÃeÃpÃmetan gt;^otwf. dereuidefuprà jeripfimus Ro-ââMâ' 4â I«»n nufqmm frei^uenttus /uperuaca' Hf Hm fjî j (jKdoi jM hoc locutionis genere., cu poÃ: St ponitur» Eà fnini HebrairmusjretiurniiÃimus, uerbitm ÃckoiturtSi ad dexterani h 4 iKfri-',
SEB, CASTBLLIONIS iucris,^ lbo td Ãnii'hdm lbo adlt;{extritm..E[ cap. is. Si iituenero SodonK^ qnin^njÃnta iu/los.,z!fig»cfcSto[ilocopro}gt;Kf tos. Et cap» 2,^.. Qj^à d finoluerit muüerteà ^ni, ^erisfblutus ab hoc iureinrando. jententià m attinet J legantur utriufaue transbth tnnotatio. A.' me ^uidem eà Germaniciii''' terpretatio,
REPREHEN, PHILIP. î.
Quidam couertit, Apoftolum,amp;nisgt; muncris uicarium. quafi fcilicet abfenW Paulo fucrit Epaphroditus Philippen* fîum Aportolus.id uerô quà mteftè,ip' fe uideric.
D E F B N S 1 O.
paphroditum Ãâatrem collegatn, comwblt;â' tiem^ meum, ueRrum autem Apo^olum O' 'fitpyd// âx! i^v^ad uos mittere, luttuffii igftj fitra^ uox efl ambigua, nam
j'èf tam de eo dici poteà epii alicui admini/frâtiK
rebus neeeÃarijs, ^uà m de eo ^ui munus
mi*quid, adminisirat t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deege^ate,
munere Ãue négocia. Ita enimpoÃtum eÃ/^^â^â Sic enmÃriptum efii Dif^iâte homines ex no
D E T E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tty
Pftfgt;âli5{X«ölt;tS«GfXÃJlâùSï'?J(^fl«î TWOTKj: ^eejlj^Mibws mlt;njlt;biwHS h«nc prouincwm» dmbigHrf, Wriffli EpapbroJitum «ppfllet fuHminrfbKsne' ftjptrijs adrtiituÃruni, lt;nplt;i «d Pbilippfrt[f s mw* âifiÃadminiÃrMm ,ji«e «Karium.nam H^rwrn^Mf fTtf^ititEpapbroditus. Scd dum uerborum col
1 bcationrrn pofteriorffft pKtfUtiam in*
1 dino.SMnt enim oratiowis Pauli mebra duoiquor
1 twn uno dep: ribit,(j«id ipà pt Epapbroditusâ.altf lt;
1 fOjfluidptPbilippenJibus. Mibi ffi,inijMit,|r ater, 1 Oâ colifglt;,4t(^ commilito; uobis uero efi Apofto 1 Ins,(7 apoftolatus me i «icarius. «t illud xsti f Jcpo 1 »wti]^uod4ntedicl«me(l, pcntipepeponitMr.NS \ Xùârïç^iy omnino referri widetur ad vg«v \ WuxjHin[ubineptum«ideretur,j« poÃ: v(*«v Æt I ftHCTttretur Paulus ad prius menibru,in ^uo iain 1 tHMmcTauerat ^uid fibi jbr etEpapbr oditus. Qjw d \ fi lt;{uis boc conftens, tarnen ftc mterprctetur,VC' 1 pTum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à s MS â⢠boc eà ,^ui ueÃri
1 fTjjmt ojp«^ deJehMmfuppleuittcum co non piu 1 gnlgt;o.nïlt;5rboccwgt;n pT«Ãitij]e ,lt;ppaTttinJine 1 nbsp;nbsp;«p. O' ? äuli uerba omnino funt ambigua. V t ut
\ tpiin Jentëtunibil eà pcrtculi, cu utrult;|;pr«Ãite \ niEpapbroditws. Itaijsfequatur utra lt;|«ijlt;^;uolct. \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;û à ïkEPKE-
nt SEB. CASTELLIONIS
REPREHEN. COLO5. t.
Quódaiitem quidam hunclociimcó-percit, Quoniam per cum uilum eft patri omnem return uniucriitatem babitarc: fane ira eft abfurdû,ita ineptiim,amp;à Paii lifcopoaJicnum,utnemini nifi iJüiiniin meutern uenire potuilfe eredam Qiior* fum enim haec Dei inhabiratio?quorliini mentio uniuerfitatis rcrum? Nam resip-fa cIamat,ApoftoIum defolaEccIefiafiic agcre,utctiam t. Cor.t^. d aS Epheft.!» JO. amp;4.. a 6. amp;nbsp;c 20. Poftrem6 proférât ipfe ullum Jocum, in quo uiiiiierfitasrerum , nomine â KKHfût^KTH fignificetur, non exprelfo aJiquo nomine ex quoid pofsitinrciligi, Certe tale quiddamgit riuntLibertini, talcquiddam etiamiiH' pius Scructus amp;nbsp;Poftellus,dc Dei fub* ftantiac per omnia diffulionc fomnia-runt.Nolim tarnen ego haec dogmarate' mere ifti impingere ; fed quid ex hacip' fius interpretadone non abfurdepofsit elici, oftendo.
DEFEIJSIO, (luum poÃremo imprimereturmeä tratst^' fiûjgdmotiitHS fuilt;fb fimcofùpeThocloco,
â¢DE TEN SI o.
fois iimotfitione Asinct^tiomn fcrrpà his uo'^ iis : Erit Df«j owh« in omnibus, per Cknslutn, A!)j fic puttiit interpret^niium : Vifum eà patri (clhareinCkri/lo onintm pltniti-dinem yfciii' x^tTcjKiaoLteni poÃtutnpro
folloctrf. Vtrafententiafit ue)ior,n(fi:io, Hdc Anncutionem ft legit i/le, dflidero in co ntodc^ ftamfi «0« îegit J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m tfiue legit, fiue no»
ir»it,ii«iici«m. Ac^uoniam non parui tnoineii ticfthiciocuSjCumpauio Jiiigctiws examiiiemM, Vfrâelt;P*alijKnt; ^ewTw a'\iiAcu.j{lt;rlt;c. »'Kf â¢Â» Sfî.'ntK^a'iu. I.-ttnpret«tioîifS Jjint
tret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;modo popi,«! «jE-ïï«»« «u RKTPIX«#â«
popta«fitpro|*cereb«b:tlt;re,f!MeeoUcuie.çy Iâââ' bttc^aiiiem epo ncr. pejjam MJiHittere, qucnum «erbui» jytTCixü^rcu in f4 notione napM«« inue «io. Alterd f|ljKpfnoT«m'Cir batus çuî Ãcucr tit'.InfocoiîipIdOHit plt;tn, «t ownis pïeniudo ut' bdbitffft. Hlt;neijuo^rte aJrmtion,iltoe Ãnt.Vju-.^uciiueTbi ««ïnrirepKgiuf. Chm cniffl injitiitino modo langiwr je jèttur utji' tiuus iHr 4delt;«dcm perfoK4m,4d ijuam ippm uer
WLmc-xz. ^/-éiLMriy « 'wccrng 'Vixêiilt;/ÃBy«uVMÃli riùù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âptM f(t [lt;
iriMfflro d«re uoVis rfsnum. Hic »Dmc rcfcrtwr
1» 4 ad
no SEB. CASTELLIONIS itd notnen Pttris,ut pater daret.Lt i. Com. Jibi/'iâ ««(TtpeStof cricroe Tiris^VäKTi«? : V/Jx® efi,fine libnit Deo,feruare eredentes. A/(lt;oh'â«' ins nerbi inÃhitiuoiun3:i notionemnon Si quis inuenit, libenter admittam. Altert etif eft, c^iiodetiatnft id concéder emus, eftet uiokiH^^ uerbi (Cftâtte/eeM.x/cu cumuerboi(fcftt«gt;gt;ârâgt;ââ'â iunSliOf^uippe cum gt;ae7eifi»e'M ad gt;}gt; è:ifK»Jlt;t7itgt;-cêf«iuerciadpatrem referretnntuii tarnen coniun^io nbsp;nbsp;nbsp;po/lulet, ut ad eunde/» rt'
ferantur, A tlt;^ banc uioletiam uidere licet in iftâ^ translatione, d^uaftc habet : In eo complicuitlâ^' tri ut omnis pienitudo inhabitarer,amp;âpereuitire' conciltaret omnia ftbhQjut uerba fiftgt;e3:es,eriâ hacftntentia:Placuitpatri,ut omnis plenitudûlâ^ bitaret in Chri/lo, per Chridium reconcihit' retipfa pienitudo omniaftbi, uidelicetplenitudi»'-Certèaliam (ententiam ex his uerbis elicerenon
poftum : tj^ute fttnèitaeftabfurda, itainepta, lt;13^ Paull ftcopo aliena,ut nemini, ne ilh t/uidem ipfiquot;' mentem potuifte uenire eredam. Credo enim ein^ efte aliam mentem : fed quid ex his eius interpret tationis uerbis elichitur,oilendo.
Supereft translatie mea, in qua nullam uim ft pi uerbis contëdo^ Nam i^prolt;fjà ' ftpepo)}i,if(^ punqK^
D E F E N s I o. «« jysfo/xsaoi cum tccufati^ ââââ^Ãruijlicut litinè Hibitare,apparet in MttL ^^â¢amp;d«oiiliKerba gt;(S)iJeiK»lt;rM
id eandem patris perfomm aptiÃime rcz Ãrumur,
Mit «n-t« ttAh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, de d«o i«Igt;et «t pro^
KÃum Ioc«m,in quoÃcpojitum Ãt : cui eao Wcipffi reÃiondeo, nt proférât ullum locum wi âterbim (jUlt;A(ixê|z Ãc poÃtum Ãt^ ut ipÃe interpre titiis fjî: çy «bi dtuerÃt coniungttntury ^uo pailo gt;pffconiHHxit. Q^odÃrefÃondebit, QMmniï dibi «onjiat,timen hicÃeri-,amp; ite poRuliirefen^gt; tfHtidni': idem ego reÃjonderepo^im de «ocabMÃo , (y ^«idem citri «iolentim ilhtm uer^ lorMin to^ionem,q«im in eins trittslitione oflen dimus.Ejr enim TThk^ana uniuerÃtas rerum, de ^«ibusbibetwrferme. HtiniiloPjilmi,Domini fjî terri (y plenitudo eiHSiboc ejîjUniwerfitiS re-rüfiHe uâi«erf(e res ^uuÃunt in ei.tjr illud Piwli Rom .11. cc^ig â â¢?»ÃHÃ(ajilt;t'Ttâe«tz èctAS«, Donee «niwerfitis gentium, fiue uniuerfus gentiu tiumcTHs intrant. Quod ft nomen -nAigBix« n«d«ponitMr,tuminlelligendieft uniuerfitas et^ 1 rum rerü de qwbus igitur.ut lokin.i .Vx ?â -jtKiu I fwg«7«svir uyis '©«i'r^çtXRlJiflpÃv.idejî, I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à fxeiMS
«2 SEB. CASTELLIONIS
Ex «ai rerû omrium plcm clt;gt;pilt;( nos ontfies]«''^' pfiniHSt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc Paull loco ijkiii fit
gpparel fx oK^e max fuhijciiMiir, uiiielifttt^ terre/bia,turn c/elelin;hoc ^euerhis^
fc â nomZu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feitterttum attinct, non Ke^
auteiÃtitis. hie agere de E :ciefia. Sed cum fit Ecclejlt mundus, i}uem Deureode fermoite fitoCijuifetf«' Chrtdius efi^creatf quo uetercmundu creMt,tt^ huuntnrPcclefia omnia eade nomina Itai^ Euangelium uocatur regnu cct!oruin,amp;'F^ Cht iflum ( ut itt hoc code Pauli cap, feriptü tjl ) Dm om«w Ãbi recôciliauit.,^^' pacifciiiiit ctslt' fiid ty terredirii.QrEuangeltugt;n(iimoxl'iiâilgt;â^ Paulus )inomrti creaturafubieiiacaloprantt' tu efr.Qjipdfi omnu hiec nomina tribuiiittitrit' clefiie,nec mirà nee alieniim eftà ei tribuitut ttn' men :;i}ti(frÃtatis.,quafatriperfvium häbitartui' fum Ãt,ut tandëftt Deus omnia in omnibus. habui fuper hoc loco qiict diceretquibiis qiiulëdiH çètiiis perpendedis, magis coprmatusfumintrdf lationentea, haq^quaprmcipio dubiam hnnott' tionem citaui,eam ex Annotationibus meis ileleo. QfÃdà quis ex translatione mea kauritÃlfr» aliquamopintonentjculpa mea non eÃt nonma^^
D E F E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tîj
jÃquis ex eoiiHod dich, Luingeli unt memnicrettura prcedictitum eÃe, collintt, e.gt;^ to tfJt jj$ 壮 fy'uis pradtcitum ejje,^ute crf tefutt.
REPREHENS. colos. %.
Quidam immodica fualiccntiavifu«, hæcinfariit fuperiori uerficulo, quafi fcri ptu ut,« 17/ ifrixvlix df ifâopeifi t« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, in
dni/iH tii'infge! â¢xXna/Jieyvf/'rit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id cft,
utipfeintcrpretatur: Quorum omnium, isufus eft, utufu perçant, 6c ad corpori a txpletioncm pcrtineanr, nô ut in aliquo finthonore. Mirabilefanè hyperbaton, ôc quod nuUi nifi perucrlifeimi iudicij hominiuenire in mentem potuit. Qiio-, inodoucrû cohærebuntlcqucntia? Opti mènimirum.fifupplcucris quiduis exar bitrio.lfta uero, inquit, placita funt (ubi tierbiftainGræco contextu?) exhomi-I num ptæceptis atqj do ftrlnis, qux «q^ui-dem funt ciufmodi,ut rationcmhabcant fapienti« ob rcligionis fpcciem ilâicK'jif') atqâ,modcftiam,6ccorporisue-1 xationem feuetam. Hoc uerb u-trum eft ex Graeco conuerte-
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ic,an perucrterc?
DEïEN-
I
1
04 SEB. CASTELLIONIS
D EF E N S 1 O. .
Refutatio.
Lfgiturhicdiligeter AtMotdtiomed. Qijr id hyperbitofj ittinet ( nt tdcetim gins etiam, i non reéïè,feat in Rom. i, ® confi'ientue teâimonio agitur, de ^no pÃmui)idpojjùmprobare nel ex abfrrdMe litionts ipfiuî.Siç etiinj nertit : Ne gnfianerii,ne^ue contre Sians. Qjieomgt;M âPr u/Hpereuntjpritfciiptit exmandatis (fdoSlniii^ hominnm. Hic ego ^uaro, qu^e'nam fm(ei^â^ perennt Æ Re/pondebit, eÃe abos. SfJ anos'nam cibosluetitos 'ne^an pr/fceptosl RfÃâ' debit, praceptos.fcrihitenim tn Annotationeb^ uerbis:Vbi igitur ^uadrageÃmalis (y fextaÃn^ pifcinm eÃu^ At hoc eft abfurdiÃimum. prlt;ecipitnrpÃciutn,nomagis ^udfnfungorÃtÃb in^uidrigeftmafeduetaturcarnisefns, ' terea eft P4«Ii nerbis plané contrarinm, Mm iW , uerba, Ne at tiger is, ne guéiaris,non fnnt de nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
comedendisÃeddecibisnoncomedendis. Atfif j homo plané corrariam ftntentiam reddidit'-idco^ Pauli uerbis uocem Prafcripta adiecit, eiusmt»' ti plané contrarum, utpote ^ui (utiam diximuf) non de prlt;efcriptis,ftd de uetitis cibis lo^Mtnr-Qupdjipro Prafcripta dicas Vetiia,MÃcr
D E P E N s 1 o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t2Ã
/ntentiit.nonemmpereuntufu uetiti ci abftinetur.fed potius pereuntfi' nf«,Ii4 p,ut ^uocHK^ te «ert4S ,nonpcfsitrfi cclâifrere cum Kccfd tk ^^-nxÃfjLKlce^. ^iwjdfm dbfurdiiijtis câ, ^«ôii «erba illa nbsp;nbsp;nbsp;ç» it
vin 7r^{ 7î/i«lt;r/xoyà ü o-trjxà j, refert lt;d ü/lt;bcminugt;7i pwcfpt4,(jMlt;eddfd (heftent^Mi-« l«5 prcbr cdro. îmo contrà nd ea J^eSitnt ' î«ib«snilt;cer4tnr,nonjdrc!tMr«ro : w ciwn tota uidximè Hcrbwtn illud lt;TÃt I*«7S5, bof fà corporis pMcra nexatiojoftendit. ltlt;ijjoninino dclmittf ndum e/l no/trum b^pcrbd* tMi:il4 jiet «pfrtipimd dptiÃima^; fe nte ntid.
Q»ódMfró ^H^rit,ubfnam illd «erba pnt i» Grlt;tco context«,Hidfïicft,1^4 uero pïacita f«nt:
1 foj?im egoreftiws ex ipfb ^Hlt;erere,Hbi iilud Prx-fwpu, lt;7 Tarnen, nbsp;nbsp;Quum, SpeHent, fint
inGr(fcocontextM.item(|;41ijs mwltis in locis,««
I titftn fwmpjèrit ea ijwà male çÿ citra «Ham nt' ; ffÃitatem «erbisaMtborumadiccitj^KemadmoJ« ' ficilèpojjemoftendere.ut i.Cor. 9a u.Vtin* ^wmabHndetis.tyGalat.x.a Ã.NonfMmedo*
O'Philip. X. a x.Vnamuifcauit.t/multis «lijs Ions. Se4 nolo alioru peccatis faêlum meun» ie|en4ere, Rtj^ondeo jine citra fententi«ia* \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fturam
12^ SEB. CASTELLIOÃÃfS éiurtimperj^icuititi /èrtauifjê: idauoiiipfr^fftp
utrbonim â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I ,iff
?auii. ^»itur comitiemorittio doggt;Murn, (j-h kv»,lt;gt; .' uidflicet cibos tjuiperiredcbentutendo.
tur deinde Patdt ludicium de illis dc^mitis,
â¢zà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qj^fi hoc diatt: ifta de
loquutus fumdo^mxtiij ^uibus uerbisinterdicitKf efus ciboruminkoc creatorutn ut tttendo confn' ntaniur, idÃ4 inwam dogman funt non diuina/id exprxceptis hominum, Legatur diligenter translatto'.nihil fententiie adieÃuminuenies,
Qjtod ad uerbu iâiÃigt;ÿi«irKaa: 4ttinet,eâeji ftropriè cultus non prxcepto, fèd ultra fufcefUd' Et quia qutf fuaj^onte, non Dei prxceptoindU' tuunt hommes (prtcjèrtiin à uittafil'unt,utfitiit qux hic Paulus reprehendit ) non ucrereligioà Junty/èd uidentur, puto hoc loco uerbum bocpo[i tum pro reltgionis fÃecie.
RE.PREHENS. Z. THES. t.
Qtiidam nuper Apoftoli fenrentïam, utmihi quidem uiderur, dcprauauit,cu hune locum ira conuerteret: Perficiatq; UC bonitatem ac fidei opus Sclibcntilsi-mèôc fortiter perfequamini, arque ab« foluatis : translato fcilicet ad Theflalo-niceiifes,
DETENSIO. _ «icenfcs,quod ad Deum poïiusrcfertur.
D E F E N S 1 O.
W ejgt;iiiollt;t ctip. â .eti«« bof interpret':qui ibi «er tit,f ffic4few pdem. dfinde tKt«-pret«t«r tlt;Wto'3isbr,büc cà operîtem fià n. Cum j;»t t«r bic ede!« «e; 94, lt;4 eope eâdem de refcri* ft«,ego blt;f c eâdem «otione 4cc!pio,C3*e4«dem r4 tiojiemin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iyaSwatwhs eÃe dico»
KEPREHEN. t. TlM. t.
Scdmagis cûam hune locum dctorfic c^ui h^c coniunxit cum fequen-
I tibusjinhunc modû: Quam ad rem fuis i lemporibus teftandam ego pr»ECofumgt; 1 SiApoftoluï conhitutus.
l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E F E N S 1 O.
1 At mibi uidetur ipp m4gis detor|«erc, 1 Cbrifiiitn «ocet teîlimonmm. Hoc euidem mibi I Mulde dwTHm Mideîi(».M.olliH$ erit,fijtc intelligtfî: l Qïï pipfum liberdtlonis preciwm pro cunchs de^ \ dit,tes tefiÃnd«fuis tc»nportbHs;4d^uod,boc eR, 1 «d (junrn rem ego fuir. conftittttHS. [ta jtet,Ht â¢Â» 1 HK^tÃblov ftonatur pro re t eÃandujid tjuod tpfe* 1 met dtinotnt. eut fentèticc cbgruit ttieatranslotio: \ [td «4, w rè teftanda no ipfum Cbrijiü,feAipf«»n \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cbriîli
tî8 SEB. CASTELLiONrS
Chri^i »egocium intelligtm. M.ihi a/iipulitltllt interprètes Germani,
REPREHENS. t. TIM. SVgt; per uerbis: Si guis rpifcopi munus ex-petit remboiMin cupit. Debet autem e^c.
Manifeftè corriipîc hunclocu, qui con ucrtit««Airem bonam:amp;lt;4ai/',dc* betautem.
DEFENSIO.
Plt;«/i {èntentiam ejje hancJèmperputiui^Ep' feop/itus res e/l bomjiue munus bonum : id cupit.munus bonum cupit. ïtdty i§yey hoc loco nonp^umacciperepro opéré, namepifcopetut non efi opus ,fed munus. nbsp;nbsp;euforma dtciturgu^
confidatus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem pro munereponi.^iuii'
guitm non admodum eget te^imonio, tameunum adducam ex lo/èpho z,Pintig.cap.âj. ubiproimf' j ratorio munere ponit bis uerbittMOoSo'isi'^ «f Tt^ir/tX^ T« tgytp, Qupdad J^ê aittinet,ftc O- Germant uerterunt,ut ego,
REPREHENSIO t. TIM. (
Supercftutadmoneam,huncJocâ/®f dè etiam nuper ab eo eiTe dcprauatugt;fl^J
D E F E N s I o. 129 eft confpicuus amp;nbsp;afpeéta bills faótiis eft, conuertit, Deus extitit in Carne.
D E FE N S I O,
Exiflere pro apparere-did, /ciuttt Latini : amp;nbsp;eiufdem notionis effe in mulns lociSf
(iittnt ^Mi No««f« teftdtnewtum à /igenti«5/ege^ W, ^mein earn (ententitim uertijje ip/e te^ Ãor,(y mea translatio Gallica teÃatur,in ^ua Ãc «ni : Die« s â êt montré un chair. ltdlt;y non ui^
locum hune tam fÅdè deprttuauerim.Ta' »i^nne^uis ambiguitate dein ceps offêndatur, lo~ ^KmhuncÃc mutotDeus apparuit in carne.
Ã^ôd deinde cap. ^.reprehedit me-,qui Ttçnr tsfiirevT'/isf. fivTiweuerterim Senlt;ttKm, male reprehendit.
enm Grtecum nomen, afenio : û*in Vetere ^f^imentoÃcHocantur Senatores.nec minus di' fâpoteà Sen4tHS eccleÃafticus,i^uam ciuiliSj^uæ^
tandem Senatorum Ãt atas : nec i^uic^uam
^âÃert inter presbyterium amp;nbsp;fenatum, nià ^uód lâoc Latinum,illud Gnecum efl. aut det nobis hatinum.
REPREHENSIO I. TIM. ''
Derebusinanib.clamores,«{vnfaiyîatf.
i Hofi
I
i;o SEB. CASTELLIONIS Hoc tittilo exornat Paulus no minusfpt* nofas, quà m amp;c clamofas amp;nbsp;inanes, atq» adeó prophanas, tum philofophaftrofi* tum fophiftarum omnium concertatio' nes.Quamobrem etiam poftea memiiiH: taâr/âtaïuii/jid eft oppofitionum, ciimper* petuó quæftioncs exquçftionibusapuil illos nafcanttir. Vulg.uocumnoiiitates» HMfûipuyîcir ; quod amp;nbsp;ipfum non caretof' fendiculo, atque etiam plerunquecon-iumftum eft magno cum Iblidæ doflrinj detrimento, amp;magnam quandaniinge-nij uanitacem arguit.ueJuti fi pro angelis Genios dicas,pro baptifmo lotioneni, pro fideconftdcntiam, proEcclefiarem-piiblicam uel ciuitatemjpro presbyterio fen3tnm,amp; cæcera id genus profanée falfisrationibus inn ouata, de quibusho diefibi mirificè placent nonniilJi, qui timen utinam intra uerbapeccarent.
D E F E N S I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Si ftatuiÃet hic homo in ea ipp hie trii' i Hit Paull pnecepta-, de induÃria peccare, I quic^uam pofjetadeamrem accommoiitditsÃ' / cere, quam quod hie facit, Pnecipit enim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Timotheo) u( ab inanibus concer(iiMtfâ^^t (
- -
à EFE N SI o.
à pià ijj, eÃMS fdljojcientu nomindtur -, abHu
«f4t:^«4tn projïârentes qwJdm, 4 jî'Je abcrrit'
rint, Ergo bic non infti certè occafione in me ob «ûcfsnej'cio ^was iwdMiter inHebitHr.Quod focjwiélfjlaliMcl (jHam Kivoi^uvix Oquot; diPidedi (tu diMm, fiws ijMÃfaljb nominatnr fcienti«? Nirn fi «cram fcicnti am baber et, illnd eer t è fciref.S eien' tiainÃatjcbaritds alijs prodejî.
Qwd ^nód eadem facit ipfemet,qKæ in me re* prcbcndit ? Nonâne enim dixit pro Mediatore In* tcrnHnciHm,pro ApoÃolo LegatHmîQutffo ^«id funtbæc aliud i^nam Ktuöif wul« Xsyoixaj^t«? Scilicet folicitus eà PauluSiUtrum Grlt;eco baptij* mMm,anLatino «ocabulo lotionem dicamus.De^ fitiMiMS Paulum ex noftro ingenio exiftimare: dum dere coftet,in uerbis fimusfaciles ; ne'ue fdci rem,propter fdei uocabulum amittamus.
REPREHENSI6 l. TIM. t.
ïufëjtw/vj c^^aidam frugaVvtatem con* tertvt-, admo dû ineptè ,ut mihi uidetui*
D E ïEN S I O.
Ineptus ergo Cicero,«pui itauertitfc Adfcribam «'UipjoMvfc. autemlocum,(puoniiim is eleganter déclarât banc uirtuteàs eftTufcul.?. V erifimile etiam illud eft, induit, qui fit temperan$, qwem Grlt;çcl owcpçovc« l i appel*
îjï SEB. CASTELLIONIS ^tppcllant: eam'q; uirtutem o'uij)g0trcu'(â^ uocäut, ^uamÃleo e^uiiiem tum temperantiam, tum ao' derationem appellare, nonnunt^uitm etiam moJe' fiiani. Sedhaiid /cioanreSièeauirtus frugaliUS nppellari poÃr. nbsp;nbsp;Et pa;tlo pófliFrug^tâitaSjUtO'
pinor, à fruge,^i!d mhil melius è tem oritur. I' dempro Deioturo:Egofi-ugaIittttem,id eÃmoit' fiiam amp;nbsp;temperantiam, uirtutem effe maxiniiui ludieo.
REPREHENSIO Z. TIM. 2.
's.iwifftf/ quidam induftriam ineptecoa uertit.
D E F E N S I O.
e-Mo-n, Judicent Grammatici. Dixit .juidcm Otfiti Ca/lra à cokortibus indu/lrie defendebititur, quod rede dixeris a-uviiws.
REPREHENSIO t. TIM. â¢
Agnofcat etiam blafphemiam fiuni bonus illeuir,quern non irapridemfcri' here non puduit, Paulum recoditiorem aliquam dodtrinam habuifle, quamnon fcripferit:amp; folos quofdam perfeâos do cuerit, neqjuerbum decidendisreUgio-nis controuerfijs fufficere, quocunq;nio do cxplicetur: fed ampliorcm aliqu^âB reuc-
, D E F E N s I o. , tjj lîuelatîonemexpeftandam. Diximus autetn wpi Tieègrlit Matth. 21. b t6. quem bonus illeuir Compohtum duntaxatco uertit: id eft nimirum,ad perfcftam illam fapientiam audiendam accommodatu, cuius ueluti elementa compleftantur quæcunque ab iplo etiam Paulo fcripta funt. O' bonitatem amp;nbsp;modeftiam omnium execratione dignam.
D E F E N S 1 O.
Partim iniwftè me reprebecJitrpartim falfa (cri lit.QMoH Æcnbit de recoditiore doclrin4,elt;t Putt» li,«on mcd jentetttia ejd : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de re Jcripp/«per t.
Cor.2. «bl oftendi,ldc uocdri nidimewtd:jbIid«tM «fto cibum, perfediorem doólrindrw. Ne^; Hero folws ego in eafum fentcntid', fed lt;^3quot; dlii,©* Er dp wuSiijHem inPdrdpbrdjî eô deduxit tenor ordtio*
1 nisPauli, Sedifte dlidm ej]e mentent PdulipHtdt, â¢fâi^;MidfdniHS,q^Homodo edm explicet. Scribit », ^'â'.î,i.b«ec «erbd'.Ejl autem pa^loris munusgt; e' Aduerrart) P aieorMtn captum accommodare, ^mos aîendos lt;«'ucntu. Ppfpif.ita tame, Ht pro laÃe nnn^wä porrigat ue
enim ö* jolidus cibus re qmdem eadent J^^'pdtradendimodoç^r jormadijperunt. Item
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Merbaffribit:Qwnlt;j; capita cate
1 «bijminumerat (,uideltf et aHtborquot;) nempeprofep
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i ? ponem
(34, SEB. CASTELLIONIS fionem emendationis uitce:f!dei /'ummam de Dftf! doéirinxexplicatioftçm compendutriai» -, baptifmis tmpofihone rnanuum frdJi, ruebbuf priflertim fblebat : raput refurreéiionis mortUD' rum,(2rfuttiriiudieij.Tradebantur ergo chijmi mitio breuibus lt;amp;nbsp;paucis, tanquam pracif pult;t religionis noi^ra capita,uti fanèjiint. Sed cedebat podïea Seripturarun luculenta tra^intiO) cutn i^uotidianisexhortatiottibus, dem^ueetdem quidem lila ,fed multts arcattis copioÃns exfliei' tis tradebantur.
HacÃint uerbatua,bomo : haceft^Komno' lis ajÃers Paidi fententiamimeam uero,ut impan répudias,meà blafphemiam meam iubes agnofct' re. E_§;o uero, à me blalÃhemia conuiceris, pcenitentiam. Sedà tafitùm BlaÃheiitauitdixe' ris,neij; blafÃkemiam demo)idlraueris,nondele^ lis indigitan l'iprotinus blaÃ-ihemiam non agnoue ro. aut ÃinÃrmis, ne dicam faiÃs argumentisef» demodirare conatusfuerisinon dehebis agrèfr' re,à idia,a te accufatus, refutauero, teÃfrmord ueriora proferre iuÃero. cogit enim me tua at' cufatio.ltalt;i;fi placet,rem perpendatnus.
liciffoli-dus cibus ati yc flat eadc.
Diets, lac amp;-folidum cibum re eadem eÃeÃd tradendi modo forma differre. Sedijuibusn^ tiowite
DEFENSIO^
tioHitw id o/ïendii^ Nullis. Vis igitttr ut till rent til» incredihilem tdntùm afprmanti credamus ? Qhæro enim, undenam lAiid difcere potutÃi? lt;« fitiirine, an à Pdulo, qui i/la utitur fintiliiudineï Si 4 ndtwM dices,refellent te uel ipfce ouiculiâ¬,quce
fiios la^epafcut.eofdent paulo iant aduitio^ t(s idfcenum relevant, cibum certè non tradendi t»odo,fed reuera ahum. Sm 4 Paulo ^feceris eunt inperitiÃmu, quires tam diÃimiles aÃimilauerit, l^qiintptÃime. NamÃeaeà Pauli fententiaqua tutradis,opGrtebit eius uerba (ic accipere.Lac uo bis hibendum dedi,non cibum:hoc efl,Tradidi uo bisbrembus etpaucis prÅcipua religionis noflrte ^ipitiij'ed Scripturas luculentius trailare nonpo quotidianis exhortationibus, propterea eratis ( Ãcut (iradhuc eÃis ) carnales,hoc f/t mlqivTBi.fic enim tu interpretaris. /{n non ui ineptias ? an non uides te contra docere quam ^l'fcinetfacerefüles^Cum enim docesfcholaAicos t»ospion' nerudioribus omnia copioÃus explica.'
tradis l proue^iiores contrà paticis nerbii fwmmatini doces? Nlt;tm JiéÃHmppieMtipte/î: in-^oélion omniafunt incukanda, iteranda, cxpli' 5 copiofe, mille modis enucleanda^.
MOS in «eHris commenMrijs amp;nbsp;concionihus i 4 facere
SEB. CASTELLIONIS facere foletis. £Æ} enitn uobis notum illnd diclumi Ãreuneffelaborofibfcurnspo.
Deinde quod à Paulo carnales hoc loco noui' Cimaresqui tios diciputas, cur nopotius ip/ius Pauli interfre tationetn fequeris, ^ui difertis uerbis carnales à fi did interpretatur,propter tetnulationes, Utes, 13 diÃidia^ tpuit uitia certe non minus in ueteres difr pulos cadunt,^uà m in nouitios. Ne ^uidinterim dicam, quod quos htc Paulus obiurgat,noneriiit nouitij, led tales ut eis merito did illudpolJet : CS Hcbr.y. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tempus mägiftri e/Je debeatis, rurfum docetidi
eÃis qua prima diuinorum oraculorum elemenU Ãnt,qualesitem Galat(e,quos Paulus iterum pit' tunebat.
Hebr.s. lam uero illa uerbaad Hebraos,OiniÃb rudi' mentorum Chri/h Jèrmone,adperfeéiionem teil' damusiquomodo interpre taberefnimirutn miÃo docendi compendia, doceamus copiofiiiSgt; Sed quid tneptius, quam uerborum copiain uocare perfedionem?an non aptiusperfedtionem uocaue hs,compendium docenditquandoquidem compe» dio docentur peritiores. Deinde quid facies l^el' chifedecho, à quo ÃtmpÃt author occafionemln' quendideperÃiiiond aut quopaSlo cohcerebu^f qua ante fprpoà dixit { Poflremo qua tuteftri' in
. D E F E N s 1 o. lt;37 ie mukis trcanii copiofïus explicatis, qucero ^nttHintuocei trcanaï Nam fi arcana uocas^ j'fiii^illacapitd lt;atecbip«i à teenumerata,(^ ett i^ic perfeHioMcm flp|)elUri p«tlt;ts, difjentis ah au* tore,^Mippe^Miinis a ter^o reliftisJo^watHr dei» ceps de alijs, ne^; iterumfundametum idem iaciat «fij; cofflpendiofè «e^jcoptofè: feJres «onmodó traieniijfd rf ipfd plané alias traéiet. Sin ar- , «na Mocas ea i^uts de Melcbifêdecbo tradit liniHS generis ard«ailia, in cap.7. aggredi« twrjego Hicero.ne|; enim profeétô ilia traduntnr, «et|; trail poHlint inter rudlmenta. Neq^ego te tS imperitMtn ejje pwto -, ut ilia nouifi^s protinMS tra-denda putes,fiMe idbreuibuSipue copiop pat.Ita-^ue q^Hocunq; te uertas, fatendum ejî, lac û* joli -
I dum cibutn reuera eÃe diuerfa : me immeritó à I te bla^jbemiic accujari,i^MÃdpc pentiam.Quodp 1 ^uis eadem menfura tibi remetiretur,te(|; bis bla-j^bemum appellaret ,primùm wôd ipfe male fen-
I tias, deinde i|uôd bene fentientem accufes blaff he 1 milt;f, faceret ille duidem dtirius ^«à m ego mihi fa-1 ciendum eÃe dcneui; fed tibi certe lufta caufa fo-1 ret cuTuocem cmitteres Adonibe^eci.
1 Et^uoniaminbunc adHebraoslocum incidi, i ^ui diffcilis eÃ, O' magni momctl,©â in ^uem l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i 3 impingunt
IjS SÃB. CÃSTELLIONiS impinmnt multi, maximepivptereai^uiefcnbit de ijs quibus relapÃs non eft re^refjùs:dicam jniii tnihi uideatur.adjit ueri cupidus leAor, amp;nbsp;^ut ftil fus habeat ad folidum cibum exercitatos : cogtio^ jcetjUt ftgt;ero,quce 'nam fit in hoc loco mens Mtb riSjUidebità omnia inter fefe aptiÃimecobarere^ Incipiam autem aftnequinti capitis,amp;antboris uerba 'ax'igt;^«^§tcsiK.ägt;s expltcabo.
Fvpfanatb I E S V S ( tnijuit) didicit in rebus aduerà brxo^s^lt;k îjs bedientiam, atij; hac ratione perftSiione adflgt;tns tiri reiapfl ifao- omnibus ijui ei obediunt,falutegt;npeperit (eternamificut ipfepatriobediendo,pontifieatuin adeptus eft aternum,ad rationem Melcbifedecbi, Oportet enim nos, utcum eo regnemus, cumeo prius aduerfa pati,obedientiam di/cere : atij; morte cum eo liberatos,faluteaternam adtpifci' lam uero de M.elchtftdecho, cuius mentionemft' ciyhabeo multa ^ua dicam.,fed explicatuapuduos difftctlia: ^uippe ^ult;e pertineant ad perfeéHoiK»^} à qua uos adbuc longé abe/lis, ftgft^i audiiorÃf ad perfeéla intelligenda tardioresiqu^eftnèue ilra culpa eft^ Nam alioquin fatis iam din eft/'^'â^ Chri/lumdidicidiis :potuift'etisq;,nifi fegniores fiiiÃetis, tanto tempore fieri aliorumetiamtniig'' ftri, ht nunc contra fit, utfitisadhucrudimei)!^ docendi,
D E F E N s ï o'. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;39
ÃocenJijûquot; Keiut infantesUfle r«diweMtorHm, non folido per|fj£iions Joftrintf cibo poprendi. Qwf^His enim adbuc ita tmperitws eà wt fit ei in bocrüdimentorHinlafte uerpndHm, is ejl adbuc in re Cbrifliann infans, ne^; caj^ax efl orationis babenda eà de iwfticia : boe ejl, de illa ijuan» dixi Cbrifli eiusâ^; imltatorum perfefta obedien* tia, ^Héefolidus cibus eÃ, fobs aduttis aecommox I d«s,^Morü animi jenfus adulti funt, lt;jMid^;Merè bo 1 Hum i(gâ folidHrt),(^«idâ^j «erè walum perituruin 1 fitpcrcipiunt. Quapropter omifis Cbriftianita* I tisrudimentis^tendamMS ad lîlam de qua dixi per-1 ffJlam obedientiam ati^ iufnciam, Vocoantent \ rndimeiita primo, correéïionent mortHorwm ope* I rnm'.boc efd uit« correftioncm, quam inter initiât \ Crlobannes ©quot;lefus docuerunt'.PÅnitentiama* \ gitf.Item,lnDeum crederetnam O' boe principiô 1 docctHr.lteni,doéirinamlt;iu«rudibus prineipiô l traditurâ, ficut futoribus e«teris opificibus ar» I tis præcepta initio traduntur, quitus poftea iam i waÿftri |acii nibil indigent .Item ,lotiones ,0 »« lt;* nuum impofitiones nbsp;nbsp;nbsp;doélrinam de futur a mor-
1 tMoru TefurreftioneiO Ãterno iudicio, lt;|uo mali çÅnis aidicentur ,boni mer cedem accipient.Hæc \ mmfunt fundametareligionis CbTiJiiance,q^«ib» \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;femel
HO sebZcaste'llionis' , JèmeliaSlii fer^endu efiaJ fjerfeâioraifK^n^''^ adiÃcädo iadîis Ãmelfundametis,ÃperAruegt;ilt;^'^ eÃ^ Nam qui fetnper infundamentis hieret,is tin» quam adiÃcio Ãummam impontt manum, ixetnÃi gratia, qui Chri/îiafta religioni mitiatui eft ii]' erat ebriofttsÃa^ius eÃÃobrius ; à auarus, hbeti' lis:à medax,uerax, No« eà igitur quod in illo tof reäionisfundamento deinceps htereat, quaftn^' hue ÃtebrioÃts^auarus^ inuidus, amp;c. na tales f Cit.!. Ãmt,q regnü Dei non obtinebunt. Sed cum ilh xi' tia lam dedidicerit, Ulis'à tergo reliäis,integt;ulittft ad anteriora. Idem dico de credendo in Dexm-Qwd eà enim opus ut perpetuô doceatur in Dex credere, qui iamdiu credit ? non profeâà ma^is, quam Eftaice tempore opus erat ut ludaiperpeW docerentur Moà credere^cum iam conftantercti derent. Idem dico de cateris qute commemoraxigt; gt;nbsp;qult;£ qui Ãemel cognouit amp;nbsp;pr^e/litit huic a^( qua re/iant progrediendum eÃ. Atq;idfaci(t ; musà Deus author omnis boni permÃrit, Cxr । aut^Ãcpergendum eÃÃe doceam, nbsp;nbsp;non rudinm j
tis immorandum,cauÃa eà hac. Qui Ãemel collx' firati Ãunt diuina luce, Deiq^ munere tenebrarii.ii operibusÃoc eà uitijs renunciarunt, amp;nbsp;Spirxxxi faniium adepti Ãunt,amp;diuina oraculafteui^Ãc* . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rixirtx'
DEF EN s I o. t »
H «irtMt«, boe eft lufticiam cbdritdtem^, lt;}wlt;c in «ttfrnu ilU «itit «igf bit,gHjllt;trHnt Jcd nondu per* jfftf conpcMtiJitntjijin eodem ftatu pernfanerc Kon pojjHnt, ^Hin nut progre di «Mt r etrogredi ne' eejje babent.Quf madmodum jtatMS pner pioipeiquot; pHerejjf non potefti^uinaut adolffclt;tt, autmoriä twr «f cej]e eÃ. Igitur nijï progrcdiaturjboc fi dfpojito omni j'aftu,ambitiojb^;pfcc4to,patiëgt;â tfr deenrrant propopwm pbi certame^edfemper Hetr.«».
1 in^plftn elementis bærentcs,jèmper dijcant,jieri 1 nonpotejl ^nin decrefcat,(ir od priftin** âdia rcla 1 lantur, iter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiant ebr iojî, auari, mendacf s,
1 tÿf.Na in Cbnfto non crejeere, dearffenrf eÃ: \ Ã* qui cum eo non colligit,diÃipaf.Ã' qwi bcrifwi \ pecuniam no fÅneratur,ls ea prluatwr : nbsp;nbsp;qwip*
\ mdliberatus ab immudoÃ)intu,tarnen eidem po* ; Ãea domum juam uerrit atq; parat, is ü* eundern i iterum, fijf infuper Jeptetn 4los détériorés admit* tit,fitq;eiMS cöditio pofterior priore deterior,at^;
\ ita peccatis obruitur,ut nuntpuam poflea uit« cor
i rcà ionepoj^itrenouari.^ÿ'meritó.Qâfttgt;q'd*ââ°' i dum enim CbriÃws non bis, fedfemel tantum rs' I Jurrexif. « a ü* Cbriftiani non bis ijèd femel r efur \ ÿintà tenebrarum operibus ,boc eà renunciant ' Keeatis, QuödÃpoftquamfemclrenwwci'^â'â*â^»
Ã4î SEB. CASTELLIONIS . in eadem relabiintur^ ueritatemy ^ui Chri/ius fp' iterum in feipÃs necant. amp;nbsp;qma Cbri^us tnoritur it er urn, nec ulla poft Cbri^um fnpettà ho/lia pro peccatis, pereundutn Ulis eft in ftmp' ternum : fient ei lt;jui unica medicina fanatus,'» tnorbum uolens relabitur, cum nulla iam tta ftuperftt. funt'^ ut arbores autumnales,bis mDt tute. accidit^- eis ^uod mala terra,^uapoft^ndm â If ne culta non fegetemJed ftntes parit, exurinf ad extremum ab a^ricola. Sic illi,polbiuatn betit doiii, non re^è, Jed prauefa^orumftuiiuntfe' runt, irritant ad fupplicium Deum, Haiienm paraphrafis,.
Eft autem animaduertendum,ijuoddicit,Sire' labuntur. amp;nbsp;in cap.io. eadem de re: Sipo/ÃUMI» ueri cognitione aftecuti fumus, data operapert^' tnus: eum non loc^ui de una alupua a£iione uitioft Kf /à ^uis Chri/lianus altijuando mentiatur,dKgt; ' inebrietur,ftt ei def^erandum. Aliotjuin eftet Pa« lo contrarius,^ui docet,ft ipiis alupuo delifio antu dpatus fuerit, eum efte reftciendum, lt;juod prefer éiû non iuberetfteri, ft de omnibus Chrt^ianit peccantibus eftet defterandum.Sicut enimfiin' terdum,ut homini aliaquinperjfticaciohoriatur ali^uo caftu caligo ad horam, ne^ue tainen
DEFEN s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»43
fÃW ; ( nbsp;nbsp;nbsp;idem dico de re/i^ww /ènfîbm ) ita
ftinterdnm ali^uo caÃi,ut homo uere pins ali^nid nitiofum commutât^ neqne tarnen fat impius:hoc efjittebrinsfat ( ut hoc exemplum adducam) tienne tanen fat ebriofus^ Lotjuittir igitur, ut di^ xt 1 non de aligna uitiofa aüione, fddeuitiofhtt bittifà ^no femel liberatusper Chrifum homo, fl in enndem nolens relabatur,peccet (ut dicit lohinne5')ad mortem, netj-pro eo ft orandum. Vtimm bacconfderent,ijHi in Chri/îo non dant openm ut crefant,ne^ue ad metam contendunt, Dixi ftperhocloco meam fèntentiam : f^ea J pta fl quis idultus rite confderauerit, «i* «Jfbit, ni ft fallor, aptifmè inter f/e coharere, tnm bute turn cateris ficris authoribus con^ ffânere. Tumen ft ijnis ea uerè reftanerit, pa.^ titns fum cedere,
^od deinde hic z. Pétri 3. »lt;⢠de xerbo renelatione firibit, non uerè feribitt non e^o nihil taie feripf » nbsp;nbsp;lllud feripf, con^ Cotitrouer-
f°â^^flt;fsdereligionenonpo(feabfentecharita' J componi ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;di^iuni ^nà m uerum fit, ofen^ poffè'co^quot;
refrixit chart' rn J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diÃidia» nbsp;Deinde dua^
Verbnnt appelk(,lJam ft Vabu appellat Scripturam,
144- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CASTELLIONIS
Saipturam, mallem ut fcripturam,eum Paulofcn pturam hoc t^m(!em/ocoappellaret,nemeuerk Djuidia in ambiguitate grauaret: fimulîj^^ re/^oidi, Scriptlirau- eum à Paulo ueritate diÃentire.ScripturaDit' îkîeosâquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PaulusfufÃcientem efje^fedutileiti-
NrfffJ Jà Ãffi'cies eÃetjpotuiJTetex ea Timotbem, in ea à pueris exercitatus, aef^; uiua doceittis uo' ce Chri^lum difiere. Qupd idem dicoamp; Paulo,anteijuam Cbriflum cognouif/eti^de lH' dieis,tjuifacrarum literaru amp;nbsp;tuneerant, amp;âbo' diefuntfcientiÃimi. Enimuero literainterficit!amp;' ChriÃiJÃiritu opus efl, ^ui fuis mentes aperiiit ht er as intelligendas. Ac ne longé exempla peta/i' tur, ^uaro ijutfiat^ut hic ipà aceufator meus, t» non folùm habeas, fd etiam interpretetur, nè Jyllabatim examinet Scriptures, tarnen totit! tam grauiter hallucinetur : amp;nbsp;t^uidem non folnâ^ in rebus arduis, fed etiam in ipfis uerbis, ^uemt^ tnodum haiîenus iam toties o/lendimus.
I fofiliterafatisfunt,cureinonfà tisfunt,boiiiitgt;' t , uel in primis literato ? QMd'à etiam in uerlgt;lt;^ (quteuelimp'ijpofuntintelligere)tamenprttt^ pendi cupiditatelabiturt^uid dicemus dertbn^. â».Cor.i. /}gt;iritualibus,^uceijsfolisuerènotlt;iefunt,^iii^^â IÃiritupraditi funti Sinautetnuerbumiuit^^^'^ atetiâ^.
D BF EN S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.5
«tcmHDiiHumDeijerrtioJic, ^HcmlerewidsmaU verbumDci lfHmM0C4t|îndentfmpetrtfs: facitmibiiniuridm. omnâpotés-^bfucnim,Htferinoncm Ãl«m ego omnipotentem fJJenegâHerim»
Quoi fcriBit orifei c^7{»,IegdntMrqHæ «os fcnpjimus in Annotationibus Lmcæ â. [«per «erbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, quod ^widern reJJjondet
Hebtdeo â¢pa, lt;{uod cjl conderè, componere,parare,4pt«te,jirm4re.Qwn ipfeme t annotat He b.n. «er)â.n.x{tT£^T»o-cw-,aptoj ü* idoneos reddert.
i REPR.EHENS1O HEBR. ?. SV
I pcrucrbw:At Cbriftus utfiliKSjcÃe-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ius domui pritpoptttJ.
\ quot;Erafmus Ãcuius ucftigia cyuidam aker \ fequutus eft,feà crrore dupkcato^pr^te-\ ïcaineo aberrauk ab Apoftok fcopo, I qubduertk «vtS ipfius, quum emendati \ codices kgantavT5:amp;c quomodocunque 1 ieg-asjdïcendutn bt omvaino bkusdomui I iuæ,non. akenæjpræfuiffe. Nam vit caete-I ras cavifas omkta, quo référés relatiuum l »ÃT» ipfius? num ad proxvmum,id ek ad I Mofem^ iduerb nimis effet abfur-1 dum.Num ad Ãeum^ Atquvis 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipfc fffius D eus eff at-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cbkectus,
\ nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h DEïEN-
t4.(S SEB. CASTELLIONIS
DEPENS IO.
f itius domui nbsp;nbsp;nbsp;Filiurn efjè trchite£tugt;n,fà [eor. feJ^uii ttow'
domum architeSiitus eft (licutiap-iâ dtcitur pgter per eum feciÃe mnndnm ) dicitur da inns pairii, cut prifÃrÃltHSiÃcut ipfemetÃliusetgt;n . uocat ,duin dictt ; [« donto parns ntei multiefioit mttnftones.amp;incap.io.diciturDeido/niuprit' feSius. Appiret hoc prims'» ex Ulis uerhis: Hif tinto maiore t^uà m Mofts glorti affediis eft.Lo' ^uitur enim de ftiio,^ui honorem hnnc ( uideht^f^ ^udd domum ipÃmet conÃruxit,eie^ prxeÃ) JèqsKtus efl 1 pitre : id quod non tjuidriretà ipfl fuo, non patris nomine domum conftrux'fl(tgt; Deinde ex Chridli cum M.ofl collatione, in^dâ' teri^ cum domo Dei neg^aum hibeit: fed Moflf ut famulus',Chri/lus ut Ãltus,hoc pacio:
7 J â S adminifteTiUtfli^^^^ Chriflus^ ''CpnefeóiuSjUtfiliK^â
Sicamp;' Chryfôftomus interpretitur. Fiocdu non utdet tfte ,(;^inme duphcitum poft Erift'â errorem qu^rit, ipflmetflipj'um triplicierrore'quot;' plicat. Primiim, quod in hic collatione pi^ââ^'quot;' excliidit : cf^rn tarnen in hac tot a Apoftoh diflff^' tionedfitrependeant ommaJlcuti prittctp'Or
DEPENS I o. !ÆÆ tim capitisipptireK Deinde.ijuodfliu nonl'atis Ãptt 4 j boc argumentum ftcit domui fuapraep-f(- Precede enim hoc loco dicitur is, qui ab aitcro fritfeHuseft-quemiidmodu principio flt;çitii leg4 t«s 0* pontifex Hieitur Cbri/lus à patre coftitU' t«s,«t ^Hçdiilic kgittis,idëfit hicpr(efe£lus. Et ipfeme Luc.i.reprebf nJit, quoJ ex (ilutis dutore jfcerim proc urdtore wâ.^Udm reprebenjione m O' illicrefutdui, bic in ipjum retcrquere poÃem, ^wiprrffféîum O'^lowin« domus funJem faciati PoÃremö, ^uod boc loco non jiiius, Jed dominus propricdicidfberft,fifi(lt;e,no patris domui prlt;egt; fj]e dicerctur,
REPREHENSIO HEB. ?.
Quidam ea libert.ate ufui qua in ple-rifque alijs ,totum hunc locum fic con-â uertif.Etcnim Chrifti confortes fafti fu-nrus,fi modb hoc argumentum ah initio adfinemufque firmum tenemus, irr quo dicitur,amp;c,Hocuerh anno cftfummam Scfacrilegametiara audaciam ad ucrbu, Domini interoretandum aft'errc?
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEPENSyO.
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q«l(lfentiäm,JcripPiin
iaoUl.inUncepiftoUmcap.n. Vhcautem Apo-
h a |tcVv
14? SEB. CASTELLIONIS , Ãoli fenienticm fie fitnplicûerintel!igo,Cbrip confortes fit'll fi{mus,à mo Jo aJfinem iiÃ;ptrft' ueramus : ^HemaJmoJum faciendum efe,nionet nos hoc argumentum, amp;nbsp;ha'c quam tra^amus bi floria. in qua demonJlratur, moiores }:osiros,quii non crediderint^neq^perfeuerauerint^non inträf' fe in requietem Domini, Inhac interpretitioitt nullam efe facrilegam audaciam,intelligst qui Jan^i doi^i erunt. Ipf potius uiderit ut ftuts tot unius uerbi interpretationes tueri poÃit, qui 2, Cor. ÿ.CjZii.ysmstto'iÿ Kcu/-j(Hirilt;Ãe^uertit prlt;efjentemgloriationem : amp;nbsp;Hebr.i.
aty perfonami^^.T^v primordiumilludquofuüentamur:amp; 11. ÃAwrfo (jJtJvy â¢'^sxerts, iJ quod Ãeit ut extent qute Jferantur.
Qwod deinde cap. ^.fuper THyrtsnmiÃt KTStretertypro x ÃKiKrcwTcmy carpit, uide Anu»' tationenoilra, Germanica quide uerfo à meeà conpbssi o.
Cap.t).merità me reprehendit, qui Svyial»' etiy uerterim ar am fuffitus. Itaq^ corrigo,amp;uer- j to tkuribulum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
REPREHEn. hebe. p. I csiKxiuiiXffi ax^tùi quidam conuertitjoÃâ'
tiitis
D E F E N s I Oj 14^ flJÃshumanis.-non modo falfa amp;nbsp;inepta, fedetiampcriculofainterpretatione.
D E F E N S I O.
Faljim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fjjf non Mdeo.,lî quis tnojo
humanum ego uocent. SedpericU' lofiimeffefiteor : muto, Mfrro^; Carnahhus in^ÃMis.QMiKiuain Ã^uis uolet ej]emorofior, f^on minus in nomen Carnahbus impinget, ^uÃm in Humants.
REPREHENS. HEBR. JI.
Quidam fubieftioneminter-prctatus eft : quam rede, ipfe uidcrit.c er lènimium ambigue.
D E F E N S 1 O.
Rfà è me iwterprcfatHW efje,ueli{)Ão indice conuincam ; ^ui «ertit in eandern fententtarn, n^i ^HÃd Herbis aliis. Qiwd lt;4 ambiguitatem attinet, f4m -, à ijHa fjl, juftuh Annotatione mea. Qjian-qitam fl ^His Latinèfc iat,non ejî hoc magis ambi* gHHm,(jHà rti ilWCicf rouis j.JcOrat. Rernm^ ^nafi ge ra n tnr penè fwb aj|)f élHm jubieftio.
C o U F E S SIO HeBK. Jt.
Verba iUa,lofefbiuirgà caput «ciieratiis eÃ^ k î reâè
»|0 SEB. CASTELLlONif I re6lereprehenditjta^;ficmuio:Etincepi!tycii I îifùife/è ucnerabimdus inclinätnt,
REPREHENSfO fupcr uerhis:'Pra^ cUruin uero cfl gratUrum aóiione firntitri aniinmit, non cibii.
Ex una Jpecie, id eftmundonimamp;im muadorum difcrimine3«'£«'f«^»;i;/«.'öfintcl ligo omncmilliim ceremonialcm cu'rä, lt;jui qiiidcm gratiæ, id ell kiiituaiiciû-tui amp;nbsp;regen erati oui oppcnirur. Jtaqtio perabfurdèmihi uidetur quidara;t:*f'â intcrprcratusjgratiarujnâftionc,
D E F E K S 1 O.
Pritftùm non lo^uitur Ãpoüoîus de cilis ir.nn dis, âut immundis. repi ehendit enim eos bisiu uejcebintur,ut lecbisttdinuarijMtÿti' mur» ^uum firman putarent. Ar^ui mundisalns non uefcebantur lud^i ,ut animo firmarentunnS enim habebantprocultu Dei, uéfciinufidociba» Sedloi^uiiur decibis ficrfidahbus (ut appareKX fii^ueniibus ') q^uibus efui ucficba-dur, putabanifi in eo cuhÃprafiltre Ãeo. Huic cukw Apomus fiiirituaiëcukuin opponir,uidelicet laudes c/grt' tiarum afiionem.^uem quidem cultumbis noir,i' ftat,fiddiuerfis(ut fi) nominibus^ Priitub^^^^
D E P E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iû
ttiM noniitiät in propoj itionei^Kexp.DeinJe re dc' gt;â'intirita,uoctit in conclujione ( jolcnt aiitem in ^onclujione eädeponi^qute pofitafiiernnt in pro' foÃtione^ficrificiumlaKiiationis, dices:Peretlt;m i^itur libemus äÃiduum Itudaticnis jacriÃcium Ãfo. J/icecigt; iiitem pro ^atiarumaSiione dici,f4.gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propr»
ctleeÃoRtndere, riii , inquit Pai^Ius I.Con«.15.TW /â iJ^ovn Htiiy viiiamp;-, Dfogra.' tu, hoc e)t, Dfogr«ti45 animus, qui nobis uicio^ num det. O' ^«£471 icJ^Qv'nç, Coloj?.^.
Qjipd Hero i/îe noen fpiritualem euhu, qnomedo cum uerboj^cce/.! conuenin, uidere nc' qneo. Ef eodem ^^«azT©' nomineJÃiri' tuilem cukum ejre^enerationem uuh coprehen di^nimium diÃideniia nomin4copultt,^ci?jii e^ tum boe loco nomen eft a£ïionis, uel ip]o interpre te,quicultHm appellet, uidekcet quo colunt bomi-Hfs De Hm. At regeneratio women eft paÃionts,ui.gt; deLetquahomines regenenntur d Deo. de qua re^enernionehoc loco non loquitur author. At-5«! idem XKQCTamp;' nomen boe loco non pote/l O' «ftiHe paÃiue diéium ejjè.
REPREHEN. 1. PET. Ã.
Nonnulli conati funthuius loei tefti-ttionium illudeicnoua quadam eclipfij
k 4. pcria-
SEB, CASTELLIONIS perinde nimirum acfi Icriptum eüec, «lt;⢠inâvc à ! c irïÃncfxi/. Sic cnim liet' tit Erafniiis ; Neq^ crcdunt in id ad quod inftitiiti fueranc. Atqui non ellfcriptö fed xTiaëivTis : utrouis modo Jcgas, abfurda fueritiftaconftriidio.ne-que sTéêuaxf) iignifcare pote{l,Inü}tuti fiierant. Itaqj nouus quidam interpre« jTiaJuit conuertere,Ei difüdéces ad quod craiit deïHnati. quam inrerpretationem prorfus rei/cio.Piimii cnim oftendimns, camcaufam guæiflos adduxitiithScIo-cum ueBent emoUire,nempeneDeiim niderenturcriidelem facere,nu]Iiiise/le j momenri; giiaG uidelicct corruitiira fit I Deiiufticia, nifnoilroparrociniofulcia I turaut guad nimium duré amp;:impropriè JocutusîitSpintiis fanélus. Deindehoc dico, Pcrrum non Joqui de ludaeisingequot; ( nere,amp;c. Tertia ratio hæcefi, non mo' / dô nouam infolentem eÃe hanc eclf ) pÃm,fed etiam abfnrdum fenfnmgigne' / re. Nam à de ChriÃo, ÃdeEiiangelio,li ' de Ãde exponas, giiidiliud erit,poÃtiim / effe ad ChriÃum, ad Euangelium, add' / de? Sin uero defalute interpreteris,guid I ÃgniÃcabitf moremnongererefaJutiad I giiani I
DEPENS! o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;155
«l'Winconditus fueris?Et quæfo qui s nô 'lidet Petrû planius ac magis pcrfpicuè fuilîe fcripturum, fl quippiam ciufmodi iîgnificaie uoluiiTet?ficut infra 3.a i. nbsp;nbsp;nbsp;xi
exprefsit. Prætereaparticulauià ad-iundajScquod moxfubijcit, Vos autem. genus eleâum, nonne manifeftam anti-diefin oftendit eleftornm, amp;nbsp;eorum qui ad contumaciam conditi funt ? fient cre-dentesamp;immorigeros ante expofuerat. Quintb,quidinicfiet,ubi nullus locus 1 efteiufmodieclipfdueluti t.ThelT. 5. b 9. I ubiin fimili prorfus argumento Paulus 1 dcöos opponés rcprobisi Deus, inquit, 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(i! èjiyLu^xXX (1} nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auin
1 f'«.i(left,Noncondiditnos adiram,fed \ adlalutis confecutionem. 'Namcertefi. \ nullosDeus adiramcodidit,fruftrahoc 1 dictum eût. Quid ucrb ludas ueifu 4..de 1 bisipfisloquens,de quibus Petrus ,1)8 \ fcilicct qui Euangeli) curfum impedie-1 bandSubieruntquidabomines, inquit, y «I tisxkM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à ç -rirt to ,
\ iim olim adbanc condemnationem dc-1 tcnçti,amp;.c.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEEENSTiO.
\ De uerVis çnmùm vej^ondebo, deinde de Te \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^5 ftlu^uid
1^4- SEB. CASTELLIONlS
Primùm,qiiôdEcitffigt;nreprth(lt dir^ miror, cum in hoc eodcm Prtrt uerfufit tlttri hums fimiHimt edipfts, TBiTjpa crKwJ^tihts si 7fB}crK!i7flt:lt;rt ; perinde tc fi fcriptum effet, m' ypx a-KMe/leeAts tKauiti of ^uod uel ex ipfms in:erpreu.ione liquet, quific ueriif.Petra offenfionis,nempe ijs qut ofendunt, 1gt;\iror inquam, amp;nbsp;ualde miror,eum hoc m eodem tterjienon uidiffe : nec aufam uidere po/funt, fâfl ^uód nimm alios carpendi cupiditate ejferri itile^ tur. Itet um dicam tVixtpfe mihi credo, eiti» hoc non uidtffe, (ir tarnen manifeflif?tmiigt;n ef -nunc,^ huic crede de relus occultis amp;reinotiSt qui tarn aperta,tam oh oculos pofita non tadeti* fjäuthoc/cias LfiHor, hac eclipfi nihil ef Grit' cis authorihusfainiliariHS,qua relatiuum uicem O' bitduorum,utz.Pet^z.ifv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
.âpro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(X dyifoso-iTaleeftiii^^
Platonisin Gorgia: (êf/lt;^yyûi ieptKedstt^f, cr paulo póft; d/tp nbsp;nbsp;nbsp;sfoiäp vp
Aöf/'O. Atq; eandem in hoc Petri locoechpfi^'^'^ deruntinterpres Germani,qut ficuerteruntt^quot; glauhed mt an das, dar^u fy auch geordnet fii^â^ Sedalter etiam apertius, nimirum jinecoiun^'^^ j fte^his uerhis: Vtidglaubend niche dart^i
. Ã3 E F E N s I o. lyy pro con^ nufauatn inuenio^. o^âjHnnenerit^ affcratexemplum. Queul ad at[:acr,ip^è /ecum manifcftè pugnat. f nitn aliauos ù D eo lt;4 conttmaeiam e[' l^^^^â^tos.Atidentad Rom.i.:4, 'Dcumautko' â^^âââ^Ijfrtitlorumpernerat. At^ui [i creauit algt; id contumaciam, omnim author eÃeorum ^^'âixtticiaii^ueniadmodifmjî ^uos creauitad o, '(dientum, omnino autoreft eorum obedientiee^ «w «fro Pftri fenfus bic non eftX ut i/ie putat) ibfrrlt;lus,fedapt:Ãimus:nimirum,Ei nonobedien tnimuertendum eft^ut ipferitè manct ) ad jioderantdedïinati, Erantemmde^inati adobe di(ndumfermoni,eratl^ boe Dei de if/is coÃliuith ^tifwaptiÃme eSueniat hlt;ec feniAia,cu illa Lu 7âde ?barif(eis,i^ui Dei cofilium(tiuod de ipjls fruandiserat) refaderut.de qua uidifuprà ,qutc Ai ÃripfimuSt Caetera perpendat,qui potefl..
REPREHENSIO 1. PET. 3.
HunclocumfÅdc quidam nupcrcor-tupiqquuinfic cum inrerpretarctur: Cor porc nccatus,animo in uitamreuocatus, DEFENSIO.
liic locus in ultima editione mea Ãc babett Carne
SEB. CASTELLIONIS . Carne necatus,^iritu in uitatnreuocatus, cap.p^uentiffiiperuerbis illis, Nam ikotnormi^ ^uo(); nnnciatus eft ( t^ua (j^uijem uerba eadcm nbsp;nbsp;nbsp;.
re /cr/ptafunt ^adfriptum eft in marline mont' j nibus eJitionibus:Hiinc locu non in[elii^o,i^(0i |
Hine facile perftnapot^P} i ego neminent uoluerim decipere, i^gt;^' rantiant tneair, uhrô etiam in niarginef!:n prole[' fianantunt abeft, ut locum fÅdè corriiperim. lam ipftus fentetiamjft placet, nonnibil pefpt» damut. Poft^uatn multa diftèruitftentctiainfi^ââ' Aducrfarij explicat bis uerbistChrtftus^i^ue dixi uirtute D« । fcntcntia. ifi^,Ãcatum,iam ohm in diebus Noe^t^uum appärd retur arca,profe3:us fiue aduenieni,è calo luddi cet,adueniens int^uam, non corpore, ^uoHnomlii ^ft'â^'^pftj'at ,fed ea ipfa uirtute per ^ua potente' furrexit,prcedicauit/firitibus illis,^ui nuncindi^ cere meritasdantpcenat,utpote(iuireéia momU' tiNoe,iir arcam fuam conâruenti, parère olint recujarint, (fc. ldemcap.4,uerf^,uerbiill^, । N4m ideo mortui s quoij; pradicatum eft Euang^ nbsp;nbsp;.
Iium,ftc explicat: Petrus fui teporis rejfecin mor nbsp;nbsp;i
t uos uocauipquibus uiuis pritdicatum eft Euaugt' 1 }ium,uidelicetantediluuium. Hancfentenmm lt;nbsp;Rcfutatio. Mf approbri»,tnuk^efuMtcaiÃe, Prima eft Gram
matiCi)
D E F E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;157
Mfrbrt ilk txKjvJijv «TrsS/io-oro-i omnitioÆ!lt;; pofâtd put, Ht pnws mobediufnKt(Ht bocHeróotlt;t4r)^'(4nifis pr^HicsU'm fiterit^d' fiO(]«irtd:cf;idHnjj'M!jJft, «TreSîcrt, dut uh^uidd' lind.idijiiodmibîGrammdtici fdcilè ddbutit. Ah terd(Ã,lt;j^iiid'^lt;jTifuiÃet cor.iungenJumcum tgt; ybtîo» f Hm «TTftÃhcrcco'Ctamefj't ji :iibil liud f)]et, hoc pojjft ixcdfjri. Tfrtk eft, q«ôJ piritMs pro bominibus «imis dîtrè boc nbsp;nbsp;Jfm in
I lofo dicit. nf(jiie enim (ÿiritus rrant illi ante dik» MiMin, jêd bomines. ipptnct boc paulo ante re^ prebenda-at infecunJa expoptione, bis «erbis: CwruiMis Iromimbus fpirituHtn nomen tribweretj
Qjpodfldicet,jèpc rem intelIigercjPrif-dicaMitbominibus illis, ^MorwfpiritMS nttnc in car ceremeritas dant panas: rf]pÃà ebo,eum ergopc dfbtiipelo^tii.Etboc addam/xpoptionem banc Hideridwrain, C7p)rtd(?is coaHam: atqjbicpojjc ali^Metîi non dicam me,pcio enimptcros antores ptpf pf robpiirè lo^ui ) jed pofe aIilt;pMem in ifunt ipfiMjmftHerbarftorlt;pKere,lt;|Hæ fi.prà in cap. 2» popimuSi^Mà fie babentiQujî non uidet Petruin planius ac maw perfpiciiè fuijje lo^HMturHm, p i^uippiam eiwjrnodi fignipcare Hol:«fjet? Multa «lia dieit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facile pofjèin r efellere : pd prolixi*
tatem
10 SEB. CASTELLIONIS tateiii refugio, Vnum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in expofiM^
Pognantia. HcÃcunJilocüpfe fibip'linècontrâriineft.lbie' nim docet: fEtidngeüum antcdHuuimiftllis fiiiÃ^ pr^edicatuin, ut dammreiitur jeeundum homiitef earnc-.hoceft,ut morcrenturpeecitto,uittmnt^; Jeeudunt Deunt jjâiritu,hoe eft integra uitim_agerent. Atqui ident in cap.z. (, t^uent locatit Ãtprd pofiiintui) ntagno labore amp;nbsp;diligcntucJM ttis eft O)^cgt;tdere,eos lt;^ui in Chrn^Hfnfnêreeolt^ tuinaees,ad eain contuinacia^nfuifte conditoh
Hoc obiter addani, in ^uibufda Latinis Bibl^f hunc Petri loam ftclegitVt nosolferret Deo, tnortiftcitos quident carne,uiuificatos autemfti' ritu. In qw ijs ^ui in carcere erant,ftgt;iriMe' ftienspr^dicauit,
REPREHENSIO 2. PET. 2.
Quidam hoc conneélunt cum d.axfTi' xf, ÿ'C pro xHxlxTCi^çrstf leguut quod Græcis nonnullis placuiffe appa' retexSchoIiaftc, ucdcilliquihuclocuiri conucrtichis ucrbis.-Oculos habetescie-generi.s pcrpetuiq; peccati plenos, Sed prætcrquâ quod Græca exemplariaiiim mo cofeiifu legnt x,cx/a7rx'vç-jrr,niilqiisiin-ucnio iilud cpithsto peccato attributu.
DE FEN-
D E F E N s I 0.
D E F Ã N S I O.
ImoHfro Coliiiiti exemplair hahft «^7«-^ à mtjei'Trxvjfi ,lîcKt pgo IM Atinotatiow mea gnnotüui;
amp;iietus interpres ita lfgit,ciui ticrteritylnceÃabi-lis pecciti. Qj^oduerà dicityfe nuC^uam indent' re illud epitketcn peccato tribntuin, ualde frigidü (fi, nim amp;nbsp;ego eodeture dicere pojjum, me nuj'
innemre id oculis tributum. Hoc addant, aKdTTXTrcüJsop,^ huius generis uerbalia nomi» M ptfiuè diet, (^ute (ignificatio peccato aptifiimè conuenityHon oeulis,
REPREHENS. t. lOHAN. î.
Qui feruat fermonem eius,ucrèin hofi charitasDci expleta e{l,TtTi^.à uTM. Vulg; amp;Erafmus,Perfcfta eft. Atqui,ut mihi ui dctur,nonquaeriturhoclocaquisperfe ôe Deum diligat, fed quis'nam uerè illû diligat,amp;c. Etpaulo pôlbScd hoc quo-» que notandum eftjlohannem nonl'cri-pfiffe, iSTCSTliÃi ocyec'ülw i5 ûsÿ sTtXeîuffcv Hic uerc charitatem Dei præftitit: neqjT»Tw m (tyiicTSHng éexTiTtKf'naTM, Charitaï Dei ab i-» fto præftita eftiminimè id quidem, quaft IHpites fimus,auttrûci : fed quia Deus is eft,qui pro gratuira fua beneuolentia effî citinnobis utuçlimus Ãipofsimus.Hoc neglexil
1^0 SEB, CASTELLIONIS neglexitille^qiiihuncJocu ita conuertit! Qui uero cius didisparet, is uerèDeia-more perfedo præditiis eft.in qua inter' preratione quam multa fint manifcftaer-rata,IicetinteJJigere cxijsquçartigimiis.
D E F E N S I O.
Primùm uim facit uerbo nhetii/.neiiueeniin idfignifcat explere aut pr mediate,fed perfcere. Deinde quôddicitfcriptum effe
Deus id effciat : hoc nihil ad repertinet. nantamp; obedienciamDeus effcitin nobistamp;' tarnen iixi^ A pc^olus in eademfententia a^iuo uerbo,cs xji â¢npH tiù?' -ny h óyi^. Eft enim Iccutio Hebraii i ufitatiftitna-,cutn a£tiuo uerbopro habere,amp;n' fiuo pro efte utuntur: qua de re no nihilfcripÃ'â'*^ Matt,2}, Taliafuntilla:Qtudmultiplicatiftgt;^^ qui tribulant mel hoc eft,qudin multifuntl Multiplicaborerumnastuas:hoceft,faciamutbii' i beat multaseerutnnasiGen.s,
Jv ânÃs c^^yt(r(ioi5,pro i^xfcutl »erxii I it.Sic hoc loco «ydTTM nn^fu^, proi^^^^^^ i
Atih ita tranftulerunt hunc locum Gerigt;ur!âââ j înn folchen ift vparlich die hebe Gottes uoH^oâ''â i men. Neq- uero eft quodqufquam ab hac locutio' ( fie abborreat,quafi nonpoftitperfeéius i
o E F E N s î o. »5»
ftlldri/ÃMS ^uiDei prlt;f ceptts pdrfât.Tdntiim i«lt;, tflligfndum fÃijuid hoc loco perfeélum appelle-tur. PerfeélMm enim HkoBks modis dici jôlet.VPerfefl: da* no modo perfectum dicit«r,^«od omnibus nume* risficabfolutum eÃ,Ht nihil addi pojJit. Hoc mo-do non e(t hic «mor perfeclus, de quo loijuitur Io hannes: alioijuin crefcere non pojfet. Alio modo dicitur perfectum,(|uod Herum,rcftum,ftnce-rum efljittf ut meritô reprehederc nelt;jue«s,c[uam-«is ÃUjeri po^it.Hoc pafto perfeéti uocantur opi fces,^Hieouf^;progrej?ifunt,ut eorït operameri' to ipprobentur. Taies funt ^uiGallice dicuntur
, maiâres paÃegt;,Germanice meiÃer:lt;|uo uocabw lofignifcatur lt;|ult;edam perfeftio, ^ui tamê indies eu4d«ntper|eiliores.tà enimper|eftum,perfe* ftiHS, tÿ perfeftiÃimltm ^uod jî non ejfet, hæc nomina perfeftius perjeclij?imHm nullum up ^uam locum haberent. Siclo^uurttur authorei turn facri, turn profani. Chriftus iubet nos perfe-
I ftos ej]c,ficut pater cÅleitis perfeftus eÃ. Atipui
\ perfeà i Pimam illam Del perjèélionem aÃeijui ne
' mo potejd.Sed lt;pul dili^it inimicos fuos,ó' malcuo lisbenc uult,?^* malejicis Venefacit,?ir fe détela-tibus bene optât precatur,ficut faciendum efje docetibi Chriftus us certè perfeftus e^jUtho-
l «no,
SEB. CASTELLIONIS , wp; tjufmajtnoiium Deuapcrfecins eft,ut Deuf, ft ^uis negutjis Dez open reprehendit ; eft enittilli Chri/iiani hominis ndtun,opus Dei, ^uamuis nondam ad ultimum perfe^ionem perdt humifed certè tale, utft nonperfeEtiftimu, it cef tè injuogenereperfeSium mento dicipoftit. P'JK lus ipfe utriur^; perfeSiionis documentum nobis munifefte prabet ad Phdippen.j.ubi ftc loijuiturt Non epu'.a lam conftecutus ftm, autiam perftdiust fedpej/ètjuor ut comprehendam. Hic wz/« nondum fttifteperfeiium ; lomtitur enim de mot' tuoritm refurre^ione, hoce/t,deperfèâa nyoiff nibus numeris abftoluta iuHida, ^uam ^uierit ade ptHS,cre]cendtftneinfaciet, ht idempaulopoft dicit: QMtquotergoperfedtiftumus, hocftnti^' mus, H/c Hides eum eftft perftediumfted pofteriort ilia perfeéiionedn quam cadit inerementunt. Pro fam quoq^ author es de perfediione aliter aliter loquuntur. Cicero in libris de Oratore,de/t derat oratoremperfedium. At ide inlibnsdeCls , ns oratoribus, Demoftbenem plané perfê£ittgt;r*^ cit his uerbis : Nam plane quidem perfecium, if I cui nihil admodum defit, DemoJdbenemfaetlédi' i Xeris. Huiusdidiinddionisperfediionumip,»'^' I ratio magnum errorem peperif, Qjudam eitu» j
h D B r E N s I Ã.
Hià xnf no^iJpr^cipere Htfimiis fer-r*^i,Ãir n«lîur« urne» ferfe^nm lt;nbsp;ut ipfi i^Hià ertt interprrtintur)uiiiednt,putant illt ^^gt;t«isQfuiflfprceceptit Ht pr4fjîfntHr:Mf c miru. flt;w eniiM perfeSii onem defcribuntjiliiit propemo lt;iMgt;N ifi pol«tH Df!(W £â¢lt;J;t, Sed 4«d(d«t loquetent - CbriîlMt«; M4iore,in^Kitgt;cfââtîiflt;lt;ff pradi' ^â lt;5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à ^KiJ anmamÃtam amicorum fuo'
fumctufi impfwdat. Af^wi milliitMurty-îMm nitim fH4iw pro Cfcrifto po]«erK«t. Quid Je P 4HÃo (lic4m? (jHi non folùm pro «micorum ,pd e-*ilt;mproinimici(?imorKm IndtforKm Ãtlute,opt4-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«fî Cbrijîo ipfo infeliciter priwari? P4ti4mMr
I igitur taliHot bominnm charitatem perfeciam ap-pfll4ri,(j«lt;(jjMij tfdbuc crefcereualeat : ne Me «os Spirit MS f4nfti more lotjwi pudeati «ÿ* in Merbis fi' ellesnospriibeamui,dugt;nmodo de re cons^et.
REPREHENSIO I. lOHAN. 2.
(«per Herbis : Qy.« res crinfecT in uobii uera c(i, uidelicct tene-br4s pr4;tertrc.
Quidam perablurdc conuertit,Videli tet tsnebras prjeterirc : quafi fcilicct «t* ' ponatuvriaÃMWf.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEPEN S IO*
I - AbjKrdiMtertiegonoBdMm Midere^weo.Vep'
l gt;nbsp;b419â
Ilt;4- SEB. CASTELLIONlS b« lofjitHwis funt hceciï^oMin praceptiotiem U0'â bis firibo,qnte res ü'infeamp;' i« «obis uen efltxi' delicet tenebras prie[erire,iami^ uerum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
ptrere, Horum und cum fetjuentiKarbitror bac eÃe fententiam: Noua res eft,noua lux oriens,ui' deliceiChri/lusiidquodamp;'in fi, hoc eft reuera nbsp;nbsp;;
uerum eft, nam uerè lux oritur : amp;nbsp;in uobis, nam uobis oritur, quippe qui earn admittatis. I» iwpijs 5«! Jf m hocnonita eft, utpote qui claufts oculis lu cem hancrépudient, itauteis non oriatur, l^itut charitatis de hac noua luce nouumpr^eceptum uobisfiribo, cdrnouum uidcHcet ut uos inter uos ametis, non quia id nuU' ippeiietur. ^uam anteafueritpr^cceptumtfidcumnonnifiiu clara luce uerè perfj^ici potuerit,(ir tenebntaute Chri/li aduentum mundum occupauerint,nouum appello,quod nunc demum uerèperftiicitur.
Hifc funt quic ille in mea Noui te^ameitn translationenominatimreprehendit. Superftut duo loci ex Veteri te/lamento, quos ab eodeiti iH libro de Occidendis hxreticis reprehenfishue^f ponam^Vnus eft Exodi jz.quiftc habet: Expiatt hodie manus ue/lras loult;t,quas in ue/iris flip 0* confanguineispromiftuècruenta^is. lîicmeam translationemreprehendit, quaft uelim,pee(^ft , Leuitas in ilia ctede : id quod mihi nunquam uemt in men'
D E r E N s I o.
'mmttfW. SicfMim jïmpliciterintellexiexp'uiti'}' Exp.'uioco» nemillim,^KomodopHnt4lilt;e muitte in lege,cunt P®quot;â' iulxntur expilt;tn,£y 4J ueljgt;erS ufyimmundi efjèt ^ui wortuwm tetigfrint, dut rem äiiciuam immune Mnt,amp; mulieres qutefunt in men/lruis,Oâlt;^lt;(te^ n in ijKilms nullum eft peccdtMm animte, fed tan^ tim externa corporis pollntio, ^ute externa purb ftcatione fxpidwdd fit. Tiilfm fgo intflligo bdHC fxpidtiottfm Lfnitdruw. Talisftt expâdtio ft idw Num. îi. «biMojes milites (^ui MdJ.âdwitdS Dei wjf« occiderdnt â ) pc dllo^«it«r; Vos dutem extrt «fr-dfeptem dies m'dnete : ac ^Mic««lt;J; cccdem fe^ ciftis, aut occifum tetigiftis, e xpidmiwi tertio diCf ÃtiJ; Jeptiiflo. Hic certe uerbu nbsp;nbsp;expidndi in He*
lgt;r(«ü,irtfimiliirrtodrg«mfnto Quoddd nerW impledi dttiâet,^KO in boc Exodi loco «tit«r Mo* JfS,JcioIniplere mdiws Hebrdico more dici pro co fecrdre matiMs.fed cur iubentur eas bic confecrd* re, nijî lt;|uid enmt fdnguine projdndtlt;«f Ne^ne f* niinijs dÃentiri pojjMm ,^Mi earn Jententidm per pr«teritHm pluf^uamperfcclum coniiertendS pu' tint, lt;|H4fi Mofes dnte crfdem Leuitis i«J?iJJet «t confeci'drent mdnus fuds loH«e, boc efl, «t (uKin ^«ipj; f li«m nbsp;nbsp;jrdtrf m occiderent : lt;jult;f res pro
[dcnJîcioJutHrdfjJèt dpKdDe«m.Nlt;nj nt conce*
l ] ddntHS,
K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SEB. CASTELLIONlS
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dtmns., id pro fiicrtÃao htibuumÃiifje.non cwut
nit ei rei conjecnndi uerbum. Nei^ enim fierifï^ Cando confecrantHr mtnus,/èdante facrif^tium, Mtfacra fint ad rem Ãacram peragendam. PriCtt' rea cur h^c uerba ante cade pronunciata dican' tur, nulla caufaeji, cum poft ca:demamp;pt»^^^^^gt; fir optime ^uadrentjUt noi interpretatifuM Addei^uodita redudaret in Hebr^eo partituU â 'S.
Alter locus eft^um.t^ his uerbis : Qu/ data operafecerit (^uidelicet coi.lralegern) loM deftiicatus eft, defuoru numero excinaitor : niam louee di^um contemp/it, eius^ pr^ctptuiii niolaiiit.
H/r translationem meam reprehendit', i^uo' niam uerterim,Dataopera: quod Hebratce c/î,'« manu excelCatcu uertere debuerim,per arro^i»' tiam. nbsp;nbsp;Ad quod eoo reftiondeodn manu extel'
In niinu ex- ft, Hebraifmum efte, quo indicatur aliquidui ^cbrLilhiuiâ i^tdio ahquofteri, ut cum excrcitus per alienosft' nes inuito domino tranftt, Itaq^ turn milites nuUM extollunt,hoc eft,eltto fignoinccdunt, Siclftt' lit e ex A egypto migrafte Jicutur in manu exed' ft,£gt;cod,i4. hoc eft., ma^na manu, auda^er, amp;* iir,lt;itis Aegyptqs, eodemiy modo Deus eos edu' xifte dicKur^ elata manu ; quod certè non poÃis conuattrti
DETENSfO.
fO««frffrf,pfr lt;rrog4nn4m.It4^ hicHeinijmus pre conditione loa transferendus eÃ. Um i« iHo MopJ locoà (nnsfer^s, per irrogxiirnn^iuo OTnt.'ftcommod«, Primi(m,lt;j«O£i «rrogxntidpOquot; left fjje et um in ijs nbsp;nbsp;nbsp;per errorem commet tHH/
tur, Paulus Cbn^H perëjüebätur, cer' t( trrQijinter fie iebi«t, ^ni contra (limwlxm recal citrMret,?^ CbnAanagemem conlt;tret;(r extir* parr.jfjIgnoranterpivifpatjUeo^ et data eft ue' «ia. liaelpt Mofis Hih'JIo incpt «^vjwód infecundo wembro cadt-mponrret ijMlt; tnprimo. Akcruirt ffi, ijuad in bac 4iuifione non poneret eo$ lt;jj.\ de--lt;iifa opera pecca-îent, cum amen (y rei ipâa boe poHJettö'tHemM.o/esirteoilemlib.cap. 3$. boe ilt;(em argHmentum tratlans 1» a( jbs, ^Kod bic trlt;lt; öat mjacriJtcijSiapertè duo bac gener apomt bo miciJiorum, Mtdelicct unum ^Mod jcienter, alter« ^«oi infeienter patreinr. hc lt;juod bic dicit eïa* tanjanM,tllic planius explicans dicit : Per odium, lt;wt ex tnjid'ps, aut bojïilitcr, aii^uem percutere* quibas «erbis Hebraifm«m bunc plane expficat, ÃH igiturflata manupeccare, dta open pecca* re, i^Hafi fflanitm exfolias aduerfus Deum, eo «ftante tarnen perrumpas : (jua; jignijieatto (1 no« tota f s^rimitur bis uocibus, data opera, at cer â è
I 4 expritw*
Bleep tJo,
SEB. CASTELLIONIS exprimitur tota hac uerhorum complexione-,D^' ta opera peccare. Hoc Germant ({icunt,ni^-^â^ ligklich Jitnciioen: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hac Mee ututur in interpre
tationeloci ilnusad Heb, to, ixxo-ius ye^ â¢snevovTiiin/hiiSi^i, nbsp;nbsp;hune locum citant initiarÿ
BLefutAtio.
ne huius quehicira^amus loci, Num.tj.Sed ob' ijeit, hac ratione poenam capitalem in eos ontnef con/iitui,ijui feienter peccauerint: id t^uod nonitt eft, Now enim agttnominatim hoc loco Mofes de peccatis capitaltbui,au[ non capitalibustfed dep«' tiiendts, aut nonpuniendis, Nonpunienda antem, fed ficrificiji expunda,docet ea ijua per imprude tiam commifta funt,etiamfi ftnt alioi^uinperfteä'^ fitalia, cuiufmodi eft homicidium imprudenter co tniftum. Punienda autem, ^ua dedita opera coni' tnifta /unt, Sed^ua pcena quodi^ peccatum pn' ttiendumftt^aliunde difcendum eft, ubi non deft' aific'tjs I ut hie ) fed de pcenis leges tradie.
Qjtod autem dicit Mofts hie, eum ^ui dedita cperapeccauerit, effe eapttepuntendum : idin^ ^mum eriminibus locum habet, tjuttalio^nin ct/^ pitaltafunt. quafi hoc dicatiQua dedita eperaco tniffa funt, punienda funt omninoi^uod ft capita' lj4funt,nihd de pcena remittendum eft,nullo ennt faeriftcio expiatur maltcia. Q^od autem
D E F E N s I o.
fer trrogatiam etiam in re minima pec eigt;ieri[,eum effe capitalifuppliciopuniendum:ego ''ontÃ'entior, Ntfm etiamfi quisperarrogantiant (non Jico deljgt;eéïu 4Mt o4io Dei, nihil enim tale ferunt «erbi« MoÆls) Jêruo po dcntem decuÃerit, f^onpoteft grauius puniri, ^uüm lege talionis» Et ^«od jïeri potuifje pKtJt ut 15 Sabbath«)« «iolaneratjbac lege non teneretKrpâIitHr. A«t fiââ feiens pfcclt;Herlt;t,4«t inIciens.Si inpie«5,n3 fuit occidemiusijin lciens.,fiiit occidedus.Sed ^«4 Itge^illa'ne nbsp;nbsp;nbsp;inbet Sabbatbi uiolatores interft'
cii Sane. Sed habet iHa iex exceptiowem. nam à infeiens uiolaffet, nonfuiÃet occidendus. f «it er' go occidenduSjBo ^«ia fabbatbu Miola(]ft,fed ^wi a (eiens «iolaffet. Akiit oftedat iile,Æ a (ege pent oc eided«5» Neijj uerö coiefl«s eft in carcere(_ «t i* pfe opinatwr) ^«öd Wofes no de morte,fed de gene re [«pplicij atnbigeref. id lt;juod ex eo Hidetwr appa rere,lt;|HÃd D e«s no iubet eum lapidari tantà mjed difertè iwbet ewm mori. NeijjproptereaMofes no «oboeDeioraculore^uiredo fecit iniuria maic* f atiDei, Cum enim eÃet homo elemctif imM5,n5 i eft mirufi ad findend« noiio exeplo fang«ine tar dus flit. îwerat ad eitndu in Aeg)'pt« tardus, 1 Kt ?ir G edeon ad WMadendos Madianitas.
I Ã HACTE*
VO SEB. CASTELLîONrS
H A C T E N V S ei uel coftfeÃi /iiinUS iu/ïè,Hel defendimus i^uce iniis^è reprehedere hu ps eà tiie in traâ^letione nOi^ri. Snperell,«t ^HO' ftiam ipp in Prj-fgtione juapetite Kt de errui^ ftf^ ' in his cjppermulti !inê credit ') cSdidè «'nicè manettur. hic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inpirtefun^Mnr off
CIO, Ãluid ftipfe Ie co)Texerit,giudebtmusduai tip. itrc. Sin mnus^tamedujbus de cnuÃi operii' preeiui» fecero. Primilinyi^Hod dia/tijei ttit' ex pitte pertinent ad trisnslitionis meade-fenjlonem. Q^ttmKisenDn ineisnenotnutitiiti , ttun reprehendit^timen dKitentn Enfru, ««t nbsp;nbsp;nbsp;'
terem Interpretern, iHt ifios in eis reprehëdit, tut i ib eis diÃ'entitjin qttibus epo cH eis ientio,w^vo' , ^üeundreprehendit. Altera'iufi efl,^»ódeX' j pedit'homines autosÃeri iduerlùseos,^ui alios jp j JitmnrfMf. Nullis enim periculoÃus | credi tur, ^udm damnatoribus, Annotabo autem Hon omnes etus errores ( nam opus eÃet nirnis bn ^0 libro:(^e^omeos libentius corri^o,lt;paaiHalie . noy reprehendo ) Ãd nonnullos ^uos obiter, dum me defendo,animaduerti.Tantiim in Matthaipri mis aliquot capitibus paulo eum preÃms di^
Ã;Ktiam,ut ex ijs conijci poÃit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
(Je cieteris^
ADVER'
D E T E N s I o, tyi ADVERSARH ERRORES generales.
PRimiim igit«r,prater toties geminatos nro* reSj^HOS bdclenns in me defendendo demoz Ãrlt;Hi ( ««tn «îterKin male reprehendit,erro' «eriutidnteponif, bis errdt) bof in to in uniuerjum reprebedo. Scribit in pr^-f«tionf,fe« ViiII«, Stapulenp, Er^fmo, crfterisï^ priptoribwsiw ÆMlj]e 4diHtMm,«t fiiîUcxcipias «b 'tjs ej} mutHdtHS, reliqiM non it« miiins p«^ ginis po{?int comprebendi. lam à de bis non mni* tis plt;gints detrabas eas ^«as de Origene, de Era}' wo, de me ö* aipjs maledicendo confnmit, erwnt etiam paHciore$.de ^«ibus porro fi ea detrabas,!« e)Taiut,perpa«cæ fane Jiipererunt. îratj; co f«ltins,mfo iHdicio,|èci}]tt ,fi pawca lîlafHajeor' jum txcudendi curaÃet. Akerutn eÃ, qwód inopcrenonpr«ftat,^«oddicit inprrffationc. Di cit enimfefe fingulaGraeca «ocabula code m ubi' que modo expnmcre conatum, nifi cum dwerfa i jwitfigniÃcatiOjaMt peculiaris aliquaratio incidit.
Svjioy in Apoc, ij.uertit furorem ; in iS.
0* »lt;. alibi, iram ; in Aft. igt;. excandejccn' 1 ti«m,cumtamenfiteadeinnotioat^patio. Idetn ' dicû de Kerbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de ^«o Jùprà diximus
Luclt;
f72 SEB. CASTELLIONIS
Luc, t,amp;altjs,au(ekicetiumer4renon eÃnecef' farium. Idem ttominibui Hebrceis,(lHit decH' nare non uult, ^uia Spiritus fan^us non decline!: idem tarnen nomen l(raelis déclinât Ephef, 1.12' fKfft ibi Paulus no declinet. Et brff in uniuerfM
I KH AP SINOVLA,
Miff.I. i.Kfrtif, LifefrgeHfrifiowt.DfitiiJf Cea«r»tio. tetter catera annotav.Vocabulum^nerttio^ retinui, quod optime uideatur Chri/îi ^cctepKlt;igt;* triy exprimere, Atqui ego id uidere nequeo. na à efi idë liber generationis,quod ipÃe reële docet, hoc nihil ad braum enim illud non à carne,fed à nafcendo dn' ëium efl.Ne Latinum qutdem generationis uoci^ bulum quicquam habet cum çvrcÿxw«â« cij : tam^ de omnibus animantibus, quant de ipfo Chridio dicitur, Itafit, «t qui me in ipfoprotinas uedlibulo impeoi/fe uideri uoluit, ip[emec inip[o protinus ue^ibuloÃutprincipio in Autoris M' cabulo odîendimus ) limine (_ ut hic apparet) impegerit.
Verf. per Ewiwtferô quant inepte traf tulerit,cuiufuis eruditi aures fatim iudicabant' ^bu'ia»â* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ainnot, uerftz.Oraculi uocabultun
riff,
D 5F EN S 1 O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'7?
rfjiigit, Mfluti ido!orU(n pnpfr ftitiowf cojltâmin*'
f«m, Sfd (juidpciet in nomine Dei,©* Tcmpii,et
Prophetie,«lijs'^multisîijMïfomnirtfKeîfpP^T* tione cont4min4tlt;t, T4ceo,^uô J or4c«li nomme ipjemet Mpts eà in «erfione fHaRom.î.i.
^^erfMi«,m4lètr4nft«litgt; Aâ bimulis Ci?* mje/ A'bimuii», rioriÃHS.Ne(|ue enim intcrfecit Hetodes pueros
1 ^ui eÃent iiifr4 injeriores bimwlis, ^uippe ^«inHlIi
1 ejjcnt. Nd inferiores fMnt,inJr4 bimulos, lnjT4 in*
\ {erioresueronMllicffepoJfwntimp^f^Squot;^*^^^â* j t«4s: ^ttod inbdc ndrrutioneno quadrat.tfr enint 1 Hebraifmw, quern O' nos in noftris in bunc locu I Annotatiombus declarauimus'. ipfemetUebr« \ cis uerbis rité exprimit,L4tinis non Item.
\ Cap. 5.13.VtconculceturCffibcftfalinfattu inno»;«« \ nbsp;nbsp;turn') ab bominibws ; ipfe uertit, ft quibufuis, non
\ bene. Eà enim â.ocutio «uloatiÃima,quale eà illuà 1 quod ipÃmet exErafmitraslatione annotat GaU \ licum,des gens.Oipfemet pofteaMatlb.145.ttl \ todem loquendi ^enere uertit, V t Ãieftetur ab bo t minibus./\t£^bunc Eebraifmum O Galli per on, \ quaÃbomâ.[i«elon,quafi? bomJioceÃbomo'.O*
1 Germaniper man,aduerbum exprimunt'quâonle l foulf,dasmans t^ertrette.
\ Verfuxs.de uQcula Rtnen fcribitbitc werW ejne*.
174 see. CASTELLrÃNiS , Hoc uocabulum cum no modo Greed omnespri^ ftorei rctinnenntjrd uulottei quoi^ lin^Mrum igt; diomeita, niminm certè eft delicdtm ejui etufus eà expnngere.An autde meheecfcribatjipftuiderit. ï,go inmeii transldtionehacnoce ÃepetiÃn fum, Ã^od dutem in hoc ftmilib, locis nf.ii no fm Me uulgdta ^uidem idiomata uti ftlent.VertmitC' nim GdIh,En tierité:Germdni,i(Oe{rlich,
Verft zi.ftper uerbis UlistAudMs ^â^oddi' De sccufan- ^timftantiqniSjNonocddei.â^Hiftjiiisduterfioc' dis.ounbus. ciderit,tenebituriudicio:fcribitheeenerbatldeigt;i Ualet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ïsiu-, ^«oJeft,detmuiiS
efto. Hzc certè uidetur Cbriftus no modi ddione ddre dduerfts homiciddm : fed Mbere,itt dd iudi^ cinm trdhdtunnon ta ut de ipftus iure difteptetur, ^uà m ut damnetur^ In hd uerbis multa lunt,^iiié in ius uoco. Primiim.^uid ir« uertit in tsi»,hoc eft futurum indicatiui inimperatiuum:idf; »onfie Ilim contrd uerba Mdttheei,ftd etidm contrdftiH ipfiUs transldtionem,qui per futurum trandlulerit) Tenebitur. Picne quisputet infcider ab eofadid, dUi typographi errore effe,ter ufus eftimpenMO'-uidelicet Gr^fff bis, Ldtinè femel, amp;nbsp;imperitix^^ hue po^eaiubendi uerbo inftper cofrmdt. de illud in ius uoco^quod iild uerbd Cbrifto trtbxd
n à p £ âS s 1 o .
)juodf?ringt;leejl,ac fifide JU ^uc^jtrihMdS'.OcM lum^ro Ofâilo, 527* Hf«;?ââ pro denre. aut iiU;DiIi* ijts |»roxtn5» ï«Km,ö' odio babebis inimicu gt;nbsp;wn«* füir. Eæc omnii «nnlt;^«is iéia fwjp ,Cbrifli ufr-â blt;«perte drmonftTfru. ,Tertiô,etiairji eÃfttt il lawïbtCbnfii.nöfatnciccirfO iuberft bomicidS d iudiciïi trabiâ.cjwa ijwdc de re nonibi! ppr à Jcri* çJiinu?M.attb,i. paper werbo ':,^ïC(râ«i'y|i«'/â'(riiu.
'Vfrja^.giTTo'ft.âraièuertitNe^uado'.ftma'ie rejirebêdit qwi «CTtüt,âNeforte.fà emm Hebraic« ^s.i^uocl (blet Gr ceci (xMnoJtuertere.wt Gen.j.et inpmtis alt(s locis.sir figni icatNe^awt Ne forte: «ec IxbctHT in (o ulla teporis ratio, «t (it ue ned« Ne^Hando.ltat^ ipfemet in cap.is.ritè uertit Ne.
W*tt.6,itxià imcntur,pro laudentwr,^«ani bene popteïitjipp- widerit.
Mat.s.z.KTTfcyxffiT ciLT^^maletTaf- «â'X'!?».
' nbsp;tulit^e(erHnt mcrcede («am. K3 melius tr anÃulc
rat uttus inîerpreSjRe ceperunf, nbsp;nbsp;trafmus,Ha
bet.Sed optime uertasjam habet,aut lamrecepe* rut.atlt;^i»b3c(entetiamnos Gallicè traflulimus. ï-jl enimbcecCbTi(li(ententiaâ. SimuUtores-c^Mia ^loTi« (uce gr atia pauptrib.beHf faciut ,gloTilt;« met cede lambabct.Qw uerô Dei amorebenefaciut, timçrcedeMfuam noTidübabent,(edhabituTi (unt ftli^uattdo^
SEB. CASTELLIONIS
ah^uando. Atij^ ita uerbiï hocpra/ens ip/emftiil Luc. a.ger prateritu rité Hertit,Retuliflis mette' demueAra.iirin Annotât. dicit,iameÃecofe^iiii toi. Q^n in Plutarchi loco, t^ue ipÃ' adoucit, eadë efl^uam ego dico,uerbi (tTrtj^^en/ttotio.ijne locuj^uia inÃgne continetjententiam, amp;nbsp;ifgt;fe enin fiofatis bene tra/ïulit,conabor ego trësferre.Snnl
«urexpiic? Grtccauerbahtec'.ó yxiiii
tut. gûy'n uteÃÃp,»
à yo'ijJij^©^ yiu/euKit,
Ã7riyet,Uj^ tstK^ÃHerlcey vh-rû Tt^t tvs : ttAvos^KCt)fÃiÃo(7rii/,o({tuj'nâny^ta^'^^ ' TratHKiit si'amp;i/l®'.H(ec uerba iffe Ãic trauiilKlit!
Qui enim hone/iatem illam ac decus nuptiarum al^exit,déclarât Ãefe non liberoru,fld uolxpti^ gratia muhens conÃuetudineijuaÃuifle', ita^ cedem Ãtam refert, ne^ Ãbi lus ullum reli^xurnfi citeos conuentendi,^ui exeo concubitumttiÃtüi
er infamiapotuerim. At egoÃc trdâulerctQ^ etiim mammonij hoHe/îatem negligit, ( ^uiÃcortatur ) oÃenditÃe non liberorunt,^^ââ^'* : ftatis gratia cum mullere rem habere,iam^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
cedem fuam recegit ( uidelicet uoluptatem ) 0' fibi ius ullum reli^uumfecit natos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
DEÃENSIOâ '177
«P, fis «Ktricdtio«is debitum exigendi ) q«tpz pf ^Hibws ipptm napiprobropum f^eccrit.Lolt;|Hi» tur dHtem de iege Solonis,lt;j«4pnxit,W ex merez trice nati pâtre m alere non cogerentur.
Vcrj'u 4.in«erbis, Si rennperitis botninibMSHomin« empbi|«n nefcio lt;|«4m ejjé putat in nomine Ho- Htbrà ir-minibus, nbsp;nbsp;nbsp;nulla ejl. Ejî enim Hebralfmus, pro mus.
Alijs,^Hi52j'alibiji!epe,çiznominatiininbHl«s cà * Ãttis uerf.x.«ar 18 .occumt. Dicunt ur enim Homi nés,pro Mi^bomlneS '.jicutlinguis îoipui,propere
I nbsp;nbsp;grinisllnomsloiptv.cir genres,pro cxterce genres»
\ Nerl'u 15, in uerbis tilts ; Si oculus tuws ma- ocuius m»â 1 iHsfueritiQ-c.putatdeliberalitate Cbriftianaa, \ (jyccwlmnmalum de (pwauis uitiopt cupiditate \ nbsp;nbsp;dicitîir pmpliccm oculum uocari liber alem,mali-
\ nbsp;nbsp;gnum uero illiberalem,O' nbsp;nbsp;aliorum inopiam de-
j^iciât, atij^adeo (puiltberalltate alterius o^enda*^ turMibluerouidetur O à fftpp) O* à Cbrifttmë te di^iderf. fl jetpÃo cpuidcm, in eo qubd prauum oculum interpretatuï uitiofam cupiditatê,^' mox illiberalitatem, Size. lt;^ult;c plané diuerfafunt. nam llliber alitas,O' cÃtera lt;jult;e narrat,non Ãunt cupi-
1 ditas» K GbriHl mente uerô,cpuôd lt;^ucc ille de ui* tanda uiStus folicitudine dixit QÃicut ex toto ora-.
\ tionis tenor e apertif imum e ipÃe de alÿ mter gt;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m preiatur»
t?? SEB. CASTELLIÃNIS pretatur» Mihi urro uidetur alia mens Chri/ii!
Ocâllus quid à Chrifto IIO
cccar^
qnu locus hie efl coonitudi^n!flmus,tentiihi' mus enucleare, Doc«er4t Chri/lus, thefaurutn flis ejflin ccelo,nofj in terra con^erendumSub' iunxit deinde: Vbiefl thcjQnrits uesier^ ibt erit amp;nbsp;eorueflruin,Vbi cor uocare uidetur animi inten' tionem amp;nbsp;intuitnm, tj^naleefl Hind Terenti'plani' dndum animus eflsn patinis: hocefljAnimuinin' tentmn habeo in patinas. Ojm/i hoc dicat Chri' flustSi animus ue^ler intuetur in cce!e/lia,inctx' lefltbusefl thefiurus uefler:flninterregt;^ilt;t,iil terre/iribus. Subijeit deinde : Lucerna cor' poris efloculus, hoc efl: Qjtod in corpore e(l ocutus, id in animo efl tile intuitus. Igitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
adfhodu in corp ore-fl oculi/unt mudi, ideot^per^ flgt;icaces,totum corpus in luce: fln immudi,ideo^ cifcijin tenebris uer/atur:itain animo fl in a^t»' do intuetur homo in ccele/iia, totum eius aüioK''^ corpus in luce luflicice ueflatur : flm in terreHriit in^cenebris iniufltcice.lgitur fli lumetuumfloc efl, animi intuitus ifle, qui ammo tanquam lucerns queedam uiam oflendit faciendorum') tenebri ; J'unc( hoc efldn opera tenebrarum inrueturflpfl' j met opera (quee per JeJitnt tenebrarum) longe t' j runt tenebricoflora, ficuti fl corporis oculiisflt
caent,
D E F E N S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
ræfHJ, iplum corpus, (jHodfcrp alicquin non w* Jff/ntiongecifcwy. Exemplum. Si quisqutC fiatjDeiciufifacit,in luceuerfiturtfin op« «M ja,in tenebrij. Quod idem de c£tens dicere li' cet.Qui pdwperibenig.'ièfrfcitjDeo «t pUceatjirt ÃHCf cji'.tiui Kfró,Mt U'idem £ilji eomp4rft,in tene* bris uerjatMr ambitionis. Bjï autem animadwer-tfjtdum in illa Cbrifti ÆlmiIitl(dine, remipjam cü
( fimilitHdine confwndi. Ne enim propriè corpo'
1 nbsp;nbsp;nbsp;ns ocwlus pmpk X aut maÃKS die it ur ,]cd animiijed
I nbsp;nbsp;nbsp;btfc fic interfffe conjunduntiir, ut in cap.zï.nbi
1 nbsp;nbsp;nbsp;ficdicif.ViCMobisjcribüecÿ'Pbaripei pmKlato*
\ nbsp;nbsp;nbsp;res, (jHipoculi JcMtell/^jpartem exteriorem pW'
, nbsp;nbsp;nbsp;gatis,cH(n ca intws rapina intemper antiaijjreferta
\ nbsp;nbsp;nbsp;Jint.ipuajiboc die at;V os iufticiam pr i nobis fer^
\ tiSjCum interim animos rapinæ plenos b«beatis;id \ q^uod non minus abjurdumeÃ^^wam ft quispoculi extfrioramnndetdnteriora non item. Atij^banc lt;|uo(|;jèntentiam non intellexit ifte, peut ex eius (ifpereoloco Annotaiioneapparet.
Cap.y.vy.ffctânÃoy d'tvtTgOtâmaleuertttPu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A'«'
tremaTborem,maâie^j;Teprebendit Metercm inter* JVâi* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prcte,(^ui traftulerat Ralarntficiit apparct tam ex
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi)ititbcb,inc^uao-cf7y^oy u^KSoyopponutur,
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tutncxj'cntent'.a. lAameliam patres arboresbo*
tn a nos
«îo SEB. CASTELLIONlS nosÃ'U^usferÃt,utapparet in maris, tnuuii, Itaij- uidetur orxân^çiy hoc loco ficpofuCf ut in Germanica lingua faul: ^uod cum alioi^utn puire fignificet, pro ignauo aut uitiofo uiterdunt dicitur^dudumforlaf^s à tftxùh©^.
Cap,8,2^.l^^yilC^OUJiv2!S
q'LÃCam prctatur, omnibus (celeribus (yflagitij^ addi^os hcmines^^Jcnbit hac uerba: Ãicimtur operari inûjuitatem, ^à Chrii%reijciunlur,noiiuiu)to aller o fcelerefun: contaminati^fed ijui banc ne lutartemfaciunt,ut fcele/iè agendo uita tolèrent, Dei nomme abutantur ad quee/iu, ^uo cupiJi' tatib./uisfatisfaciant. Hiec/ùnceius uerba,jni' bus mihi uidetur (fi modo dehabituloijuituryÃ' cut antithefis o/lendere uidetur ) nimis latamfalu tis uiamfacere: ^uafi Chriflus nonreijciatfcele' ratos,fèd duntaxatfceleratiÃimos,. Enimuero lo gè aliter lot^uuntur Sacne litera,^ute etiam ebrio fos excludunt à regno Dei: quorum tamenonnnl h certè non taies funt, tjuales hic defcrihit, cova/jitaifdicojtmplicitereos hic appellari, de putbus dteit Dominus lohann^^ Qwi Ultiofa egerint, reÃirrediuros effe ad frpph' cium,VbiTBe eptwà x To^âfcu/Txs uocati^ma Matiheco dicuntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7(111
DEPENS 10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t'ît
^uos Llt;tin? mitlffîcos bene CTquot; fignijTcdnter ap^
ptÃOTHS. SicKtenitn tnregnumDei admittuntur
«onjôlà m pinä;iÃinii,feJ ettam pn£ti: Ãc ab eodc excluJutiturnonjblHmfccleribMScontaminatiÃi* mi Jed ftiam contaminati: nec Ãoluzn (|«i omnibws autplnnmis ,fedetiam q^ui uno contaminati fwnt.
i At^jboc dijertè docet Paulus bis uerbisiNe erra^ ,,cor.«.
' nbsp;nbsp;nbsp;tc-.nec impudicijuec deaftricol«,nec adulteri,nec
molles,nef p£edicones,nec fures,ncc aHari,nec e* brioÃ,nec cottuici4tores,nec rapaces diHinumre* gn«mpoÃidebnnt. Hiccertc deÃngulis,nonde uniuerjis pcccatis lo^Kitur . tt lacobus etiam eMi« (pui in «n«m Dei prlt;eceptum peccat, exclu* \ ditâ.perinde ac à in omnia peccaÃet.V t enim cor* pHSijic^yanimaiUnopeccatonecaripoteÃ. In* terÃcit alii|«is fuum ipÃus corpus fola luxuria, e* tiafi [it 4lio(|uin fobrius, benlgnus, liberalis Rurjiis aliMS [blaebrlofitate,ftia|'i }'it alioipuin cA' Ãus,bcnignus,liberaliS)lt;irc. Sic Ãt zsquot; in anima, ejicj^; bfcc uerè mens lacobl.Lo^uor autemÃnc lt;^uis forte me calumnietur quot;) de habitw, non de A' ftioneiboc eà à ut unum pr o omnibus exemplum adducam') de ebriojo,nort de cbrio.
Matt.io.xg. aTToKlway trucidarenonbene à jtaifivKip trSsfert i meliusl^traftulerat uetus interpres Oc* m î cidere.
t8î SEB. CASTELLIONIS adej'e. 'Eftenim propriètrucidtire,oceidereicii^' qnod Gaïli HOCdfjt alJommer.Gracum nero «S' K/eye/it latins patet : nbsp;nbsp;ChriÃunS de fila iriwi'
daiione, fed de quauis occiÃone loi^ni nmniÃÃià ÃmumeÃ,
Sedianjwe t^det huius honiittis errata diH' gentiiis perle^ui t necf-enitn hoc Jcribeftdi^eitere dele£ior,id onod Ãtis oFredi in ipjoprotinus mea^' rum in Btblia Annotationum imtio: in ^no profe[' fus fum^me nullius erratum ( nià res coveret ) re'^ feilere. Et certè in illo opere,fi in al'ijs reprehettoe dis in^eniofus effe uoluiffem,infinititn erroruÃl' uamexaliorum translationibuscolli^ere pomf fern: amp;nbsp;nunc in bis decem Matthxi capitibiis ( auibtis tarnen plur.ma, quæ merito reprehenJete potuiffem ,prcetermifi ) q^udinprolixtim poÃin,/' res poÃulet,ex toto eins opere confrere errornnt librarium ^fat'is oÃendifc meffero. id t^uodidto feci^ab isloprouocatus, ut (ir ipfe trabe ex oculo fuo eruere condiÃat, cteteri taliiim hominien' autoritäre decipi definant. N am ut hoc fciat}tr,et rat iÃe flt;epe non folùm in uerbis à id quod minus perniciofum eft, ó'ferri facilius poftet ) ueruine' nbsp;nbsp;I
tiam m rebus, amp;nbsp;quidem grauiftimis : amp;| çrorttm autborum nonfolumjcntentiasftei
netM
D E F E N S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;183
«frtifrrori Ãio torquendoferuire coglt : tjui^ ^'-'ââtiiiijsmiiximèerrat, inquibusinmemtximè iXKthliir. id i^uodplanufacerefacilè pofjum ; f^ii^enns nonnuHit exparteplanumfeci. Sed ut pr^jèntia, de translatione ex profeÃo a^miis. QK^d lt;4 res attinet â , multa alihi in me tnhilo ue' rius^uam inhac translatione fcripÃt qua ont' tiia dete^etjiio tempore ueritas^
lam deinceps ma^am opens partem uno Ãaltu frictenbo:^ à lohäne exorfus^auculos de muh titerrores annotabo.
lohan.t, uerÃi z.pulcherrimum maxm^ mo Crcdcntium Kentilocum deprauatjita conuertenstQi^otquot iutemeum acceperunt, dedit ets banc dignitatem utÃlij Dfi Ãerent. enim efl pote/las, KKflt;JHiim4ig«it4;:tf«t citetlociim.Sedpropterfen tentiam fram^uerbummale interpretatuseft.f^S uultenim ut ChriRiani babeanthac à Chriüo po tffldtfm;^aoc{ ^wid eà aliud quam Chrisbi bencÃ^ dum CbriÃiams inuiderel Sfd ob'ijdt,nos d Chri Ão conÃqui ut non modo Ãlij Det eÃepoÃimusÃt HflimMS, jèd McIimMS amp;Ãimus. Quid tum po^ea?
Etiam fii.poüolis dedit ut damonia fijcere, mar' bo5^;fd!i«re (^uellent amp;poÃent:Matt.to.Luc» so amp;nbsp;tiMf« ibi dicitnr cis pote/iijtfm dedÃe^
idefrt
gt;84 SEB- CASTELLI OS IJ ⢠. amp;idem uerbum c^ua-iixii ipfemetibi rite Mfrtit potedlatent'.cur hie abhorretf cur,(lurn Chri^â^^ neficium extollere iiult, deprimt? Efl erttâti mu»! Chrifli beneficium,^ Deifllijs dignius,bibereli beram poteflatem,lt;juà mflcus:quemadrftoiiu rnie ius efl Dei in homines beneficium, lt;}uôti libéré lo^ qui aut tacerepofjunt,quà m à fine liberapoteÃtt' te loquerentur,utaflna Balaami.
riutSifiu. ^^ban, 1.14. ttrxiu/ftxztj/ uertit commoratus efliamp;tbi annotât,hoc uerbo temporariam eo/no' rationem,non habitatione^declarari.AtqKi 21,3. idem uerbü de Deo dicitur inter homines ht bitaturo: qua certè erit habitatio,non commort' tio. Et ibidem ipfemet uertit,Habitabit.amp;2.Cor» 12.9 .Herht tvx Ktelxcrxiunia-HtUt inhabitet, Et' que fie hoc quoq^ loco uertendumfiùt. Nff oh' fiat,qucd dieit Chrirb moram apud nos temport' riamfuifle: nam nelt;y uerbü proptereafuit miittri' dum, amp;nbsp;eiufde Chrifli etiam Capharnai fuit mo' ra tempor aria, tÿquot; tarnen ibi dicitur habitafle: quidem maxime proprio habitandi uerbo ufcpV' Kutriij, Mtfff. 4. Habità re enim ibi dicitur homo, ubi federn Ã'xit,fiue mi^raturus aliquando,fine ibi perpetudfuturus.
lohan, z^, Hoc efl opus Dei, ut eredttis'» (um
D ETEN SI O.
Hic wibiMiiietwr
maUjifflilitudine fxpl4Wlt;ire,^Moânam paóto JïHes
hic difatwr opHS Dei, Scnbit enim bis Kcrbis; Ejl
boe (|MO(^diccdi genus petitum è medio, ut fi ^uis
«itticdicum (tcfedens,(ib eo peteret,^H(int« acce*
ptapecuniauelit fibiremediumaj^errcï çymedi' eus bis werbis re[ ?ondeat'. Omnis pecunia «juam a te peto,b(fce(b, ut mibi conjïdas, amp;nbsp;tibi perfua-deas ntenibil aliud ijuà m falutem tuam (juærerc, Simeà icHs,in^uam,itarcftodeat,q^uis ex boe re? Ãgt;o«Jbeliciat,pecuniame Jieiftam confidentiam, ^uam medicus ab eeoroto Ãagitat, ut fanis cojilqs obfec|natur?H4Henus ille. Ato^uinonpetuntlu' daii^Mod' nam premium Cbrifto medico foluerc, aut ^uideipræftare debeant ; fed(|uidipfi facere de want,ad conjequendam uitam ceternam.ltaijue longe apticr erii pmilitudo, [i dicas â¢. P er inde ejl ac ji (plis cegrotus medico dicaf. Qiwd' nam opus nAf? or«â mibijaciendum ejd, utfanitatemrecuperem? Cui medicus rej^odeat â¢, Sanatorium opus eÃ, ut in me credas, ö* credendo te mibi fanandum præbeas, (juaratione janaripoteà «egrotusi uidelicet per fi' dem medc uoluntati objei^uendo, o* ab t^s abHme do,lt;7 i!^s uefcendo, lt;|ult;e ego prcejcripfero. Debet çnimnon [olùm medicus ,fed «grotus ojjtcio
5 Wâ
SEB. CASTE LLIONIS
fungi. Hane efe Chrifli fentctiim, apparel ex fe' quentibus^ubi docet^adfe ueriicndu, amp;nbsp;fuam car nbsp;nbsp;I
Hem comedenda-,Jan^utnem'^- bibendueii^uiueht / efjefaluus.qult;ecerte funt opera Dei: nectamoi
- funt fdes Jed fdefunt,amp;adfalute necefaria Jo cet C^rii^s. nbsp;nbsp;Similiter loij^uitur amp;nbsp;Paulus, JU
fdemuocatrehgione ChriPianamÃal.t.amp;ali' ; bi: i^Uie cotinet omnia genera offetorum. amp;iJto fdes appellatur,(iutapdes eins fans atij- radix efi. Nom difimili rationcin Sacris literis porttenoit' ttunt^uam dicuntur pro urbibus, nbsp;nbsp;infrrni porM
fro inferno : Matth, 19. 'srcrAiy'i^it/iiriXjpro flat U renatorum. Sic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eflfontem efe, nbsp;nbsp;i
amp; cp iVyamp;ij profugttm effe.
rcm'â'âeceatö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^.zz.Sinonueniffem,lt;amp;locutusel' |
eouiubcrct. fltn eis, peccatum non haberent ; hoc efl ( ut ipfl explicat) no deflnerent dicere fefuijfe religiofot, nbsp;nbsp;,
plane aliénas a peccato. At mihi longé al'ii uidetitr eflè fententia. Si no ueniffem, non repu J f fent meiatij; ita non peccaffent,uidelicet wf rep«-dianJo. Noenim loi^uitur de ejuouis peccato Cbri flusflddepeccato répudiât i Chri/li,i^ui nonnifi abijs repudiatur ad quos uenit : i^uemaJ/noduiu alibi dicit in eo efle damnationem, t^uod cum . ncrit lux in munaum, dilexerunt homines
D EFEN S I O.
lTdSffMgis(j«itni iHceni. EtomniKOCMm fit atum (libil aJiHtJ prifcepti j^iokio , ubi prif rfptum «on efl â , pef catum eGè non potep: taiâ nli prfcfptMmKenif, feccato locus efje potcp, non cMipaprtecfptijpd peccantis. Simiii moHo lo^mtnr lobann. 9 .ubi negat ctecum illMm natuw, a«t fiHS pjrentespeccaÃe : non de quouis peccato lo^HfHSjpedJe pfccaw propter ^Kod liie e«cci(S ejjf «ideri poPit. Connenil hxcfentetttÃAcurii di' ilo Sime onis,q«i leptm dicit m mI tis fore df reprippfflMS Lue.z.
Aftor. z. ij, QuoniamnonreIinlt;|Kes cadi' Anâ¢Â»pro «er weKm in fepulebro. 4vx{w, Iâolt;^ çP» rsaVdiäü. tna-n, male uertit cadawer. nam ^woeHii^He te Kcrtas, anima pro cadanere ponitHr.
Jif in eo ^uidem loco ^uent eitat Lenitiei zi, a «.Ibienimanitna ponitwr pro homine, Hebraica lofMtione,0' ad uerbum fic legitur : Adanonanij fiufobanimam,ne contaminetnrin populo f'uo, nifi ob confanguineum juum fibi proxtïnum, ob
1 matrc jitaiO* ob patres fuoSjÃyc.lbi ^«od gene* I raliteranima dixerat mox Jingillatim expiicat^
flMafï boe dicatïOb nuHam animam (, eà enim He
, braifmMSjde^uofcrippmusMatt.io.') boceP^ob nHl!abûmine,^MiKifadefùnélu5 Jùerit, contami'
netur.
IÃ8 SEB. CASTELLIONîS nctur.,nifî ob homines cotifan^uMeos,amp;c.ho^Ki' tur emm defunere,lt;^uolt;ij^n»s non anirtiie/edco' taminationis nomine innunur.
Q^d uerô lcribi(,ex quot;Vulg. amp;nbsp;Erajmi trittp latione ( c^ui uerrerunt^animam meam ') mtum eà fè errorem: re/Ãondeo,fgt;rimiim non pro[)terett net bum eÃe corrumpendum : alioquin amp;nbsp;Lueas ipfe effet corrigendus tj^ui Grteco uerbo ufits fuerit, auod ntinquim cadauer ftgniÃcat : alijplu^i^' loci effent corrupendi, ex ijuibus no minus jMfH ex hoc nafcuntur errores. Deinde non minus exeiustranslitionepoÃiterrornafci, amp;nbsp;guident longe pernicioÃor. Cu enim animam Chn^i««' tat in cadauer-ipericulum eft ne ^uis amma Chri' fii putet nihil fuifje nià cadauer.
Item öf «lyî» fMm tbif tum alibi male uertit,lif
inftrnum fepulchroiamp;po^iea fcribit, neminem eÃe nt' thZnu'r- fciathocuocabulo fepulchrum notari. Egowr» Sââ ***«⢠non inuemo (tjuamuis affirment Grammatici) hoc uocabulo un^uamfepulchrü notari: fed mot' tuorum conditionem,ati^ ÃatumÃtuefepultoruiâ Ãue tnfepultorum, Itaj; öf ,i« orcum inferos defcendere dicuntur, qui morintitur^etiaji laceant infepultnÃcut Efa.t^, uidere licet, bÃonut rrxfluribus uerlns dicitur in orcum
DEFEN SI o. â8?
JcmcUfJê^d^} (èpttlchru 4lgt;ie£t«j: ttec ufqua fcriptwmWMfni j dli^uem deuemjJeiutpOTtatum fi(i(f(inorcum,pro inÃepulcbru: non rrngis t^uam Inline ad injeros.Mioi^itin tum demum in orcunt Hcnirf dicfrfniHr,^«Kni ppfIirlt;ântMr,çÿ'ijJôn t^ui jepehrentur: ^Modfjï plppimum. AHde ^«öd c« Chriftws in S^mLoio dicdtwr JepnltMS dejcendip^ |c ad inferos, ibi nwnife^lè di Am guHntnr Infe n a fepulcbro. Preeftaret ititerdum, pr æ fe rtim in tlt;«m irdwisobpuris^locis, Spirituspnédi interprète reliÿojè 4gere -, lt;td uerbum ignotos locos con-' wertere ,c[U4m dum omnw feire uolumus, ueriori
I interpretutioni 0i ^uundo luxmaior ajjuljerit) «ditumprifcludere.
\ Identffloxcffioy nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â»â¢iQ'«
lt;(3 liberalem, cum pTOpriè fit pius aut re.» fefusiuiapparetGrtfcum^exPlatonisEutby pbrone(pui infer ibitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«atn t O' Hcbr lt;eum
cùm (X infnitis pent locis,tum maxime ex nomi* «e Trv'W,boc eà ciconla,lt;juæ hoc nomen ex pie-» tile uidetwr adepta, ^uod parentes fenes alere (fi-futwf.Vndc nbsp;nbsp;Greecum uocabulu cw/Tivr^Ãctp»
jdaabeadem ciconia diftumeÃ,lt;juo uocabula
I indicatuT benefeiorum piaremuneratio.
Aft.ij. a î.multadiftiutaldebaptifmatelo* bannis^
tpo SEB. CASTELLiONiS lotioncm,/èd doSirin^ profeÃione.AJij'-f-efâgonomultaJiJ^Mabo:tMS Legore ntoNebo,ut nihii pritiudican ajjerenytto-f tum Luciff locum légat : ftatim uiJebittam aptrta fententiam^uti miretur e]Je ali^uem ^ui dubitet.Bt Jane qui tlt apertos locos in controuerÃain uocat, uidenriirnon à fäcris authorib.uelle doceriÃedpo tius jententiam {uam in facros aittores intrudere,
Roâ».i.4. ii^ âsredU/zxtpro â sryiiliftXTijUel Ÿ 7r:'di}/jixTQ',nufqua meminit leç^ere : amp;nbsp;tarnen fiC ponitur }(sc[x in cap. z.lt;tkKh crv.
Dt noftrain nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.Erapnumimmerito reprehend'tj
lt; hrntiinua- \ » nbsp;nbsp;» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;⢠t- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z n*
fiJone- quod cruiAcpvTst uerterit Inptic'ijtSi inÃticq facti fumus illiper Ãmilitudinemortis eius.Ipfe «frö fic couertit : Si coaluimus coförmatione mortis eiut. Deinde annotât, nos eu Chri/loinunäplantam coaluiffe^ peut 7« a-vficpvTtc.ut adharëtes arbo' ribusfungi,mufcus,uifcu,quod(utinqHitele^at!f' fimuspneta) no PuaJeminat arbos, nbsp;Ãqutefmt
eiupnodiyita eu ipfà arbore eoaleÃun^ut commU' fit jucco muant.Hac ego fimilitudinërepudio.Pri' rnùm, quia ipfèmet in ea Ãbi cotradicit, qui loban. 1.29. rePtèjcripfent nos eÃe ChriPio per internü baptijhtum infitos. quem locum mox allegabimus
iîIHfP
ÃEfEJJSiO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^1
»gt;! uerbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. D einde, ^nia falfa e/K
hpiji enim uinnnt ilia fucco arborisÃ^itntenim ex-tr a ccrîicem, extra qwpiccus arberis niillui ep) feduiuunt excreir.entoquoda, f(odnon magispo fefifticais arboris appellari, qtià m no/îri corpo' ris exmntenta. Itaq~ fepemortna arbore,amp;por ro rfr torii fucco uitah/amen ilia i(ii(unt,aut etiam iMafcuntur, ccrfè non arbcris ( iat» nullit
)fed lignifucco, autpotius excremento. Hikc P, M nihlhabeant commune cum arboris natu^ n. Po/lrfmô,quia difirepat htec fimilitudo à P iuli pntentia,qua eP:Si cum Chri/îo morimur ( Kt paulopofl feipfum explicans dicit ) cum code reuiuifcemus. at fungis cum arboribus nulla tabs eft commutfitas, PdMlnm hic deinÃtione lo-' contendo.
QKÃd «ero Jcribit, Lrafmi interpretationem fiuere Pelagianis, q«i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftri ckw»
Chri/ioconftormationem db imitationeproftcifci: uidetur magis Erafmi carpendt cupidine, quant iudiao fcribere. Non minus enim fauet Pela' gianis ipfius interpretatie quà m Erafmi. Ne interim dicam,quôd otitlintia proprièfimi' litudo eftjUt uertit Erafmus,t^ fciunt omnèi=non conformatio.
Simili
SEB. CASTELLlONlS
Simili licentiautiturmoxinuerbo
6»,^uoJuertit, efieruetur: ueterem interprété re' prehenJens,^ui uerterit,tle/ïruatur : item^^ Eraà mumjeÿâporrà me,ijui Aboletttnr. Non uultenim hic homopeccatum à Chriflo aboleri,feJ eiterM' Fojiuntu. riûti quo primùm ipfe jecum pugnat, qui t. Pef.4» uerbi ilia ( QmîpaÃus eft in carne^deftitit Ãpec' cato) explicat his uerbis: Paftio in carne nihil a^ liud quà m noftræ uitiofttatis abohtionédeclarab Item'q- t.Iohan.uerbailla ( Ecce agnus Dei,qilt;itol lit peccatum mundi ) his uerbis explanat Verba tollédinaturalisilliuslabisac maculéeablutiode' gt;nbsp;fignatur, quum Chridloper internum baptifiium infitis nobis uetus homo moritur-, gf nouus indui' tur^ Deinde Chri^i beneficium plané eneruat, idquod eum multis ahjs in locis facere animaduer ti.Enimuerà ftstldfyà ^non edi ener uari, fed abüleri : nbsp;nbsp;nbsp;ipftmetà ueritate tuélus ita uertit, igt;
Cor. d zi. t}(3§ès K^é]âcep§yamp;7^ b
Vltimus hodiisaboleturmors.QMd fi etiam mortem no eneruat,fedabolet Chriftus, profedlô neceffe eft ut mortis caufttm, hoc eftpec catum aboleat,
Rom.yay.uerba ilia. Ego carnatisfum,uendi tus fttbpeccatum^ uj^ adftnem capitis, dicit Pân(' lunt
D E F E N s I o. »^3 km Je fèip/b dicere in Ori^eneM,Amhro' I JiHm, Hieronytnum, Erafmum, acriter innehitur, f i^ui Paulum dixerint in aliéna per/à na loqui Item â.Cor. »2.17. de aculeo illoqui Paulo datui erat, firibit heecuerba:Sieautem PauluiÃutmihiquigt;-dem uidetur ) trdnslaticiè uocat Tiùj aS^êviiîcci/, lt;^tix jQ-ilicet teli in/lar carni penitu! inÃxa eft, ut tam qua ft lethalem quandam arundinem (ut ait poeta)ftiucq cireumferamus. cuius nimirum uuk Hus cogebat Apo^olum,quatenus caro cum /ftiri tu in eo ^KOlt;j; luiiabatur,exclamdre : Non /'4cio . â l»on«m quod uolo, (^facio malum quod nolo. I tandemiM-iftrum me, quis me eripiet ex hoc cor' poremortiobnoxio? Htectuaiierbaftintjnqui' t«s quid diuo Paulo tribuas,manifeftum eftmimi rum cupiditatemyamp;' omiftionem oflrcift^ a^io^ Heiprduas:quippe qui nonfaceret bonu quod uek letjfèdfacereï malum quod nollet. Nam certefd' ciendi uerbum de aéiione dicitur. Eft autem lo eus hic magni momenti, quippe cum uidedm mul ' tos huius prixftdio patrocinarifuis peccdtis,dicen tes non mirum efte ft ipft prauafaciunt,cum etiam diuus Paulus faceret malum quod nollet.ltdq;pd^ , tiérisà metuamftntctiampauloperpendidihgen', I ÃKî! Acprimùm,quiduoceSim^fiîe(lj qu.^.' 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n roi
CASTELLÃOUlS ro, utrum animifacultatem, ^ua alit^uid fiu( hond fiue malü auertere potefi homo: an potius eiusfa' (ultatis mctu pue aóiione uitiofamilacukatem di eere non potes, eft enim ea facultas hona^natura-liSjamp;' à Deo codita,fuitijiin homine antepecci' tum.atijâ eadem amp;nbsp;fanéius uir utens, Hxorefuatn auet ad prolem procreandam: nbsp;nbsp;libidinofus abu'
tenSfUxorem alterius ad explendam uoluptatem, quemadmodum eadem oculorumfacultate amp;nbsp;fan ^us uir utens,pauper ê infficit ad eum liberalitate fuaadiuuandum : ijy libidinofus abutens,uxorent alterius adftuprandum. Ita^ quemadmodum uk dendi,ficneq; cupiendifacultatem poÃis appellu' re peccatum.Tif ceo,ijuód faciendi uerbum deillit facultate did nequit.Sin eiusfacultatis uitiofam i' diionem appellas cupiditatëftcut omnino ex uer' bis tuis uideris : uide qualem nobis Apoftolumfa' jn Pauio aii das.Si enim uxorcmcupiebat alterius,autdomu, autferuum, aut huius generis aliud ^uidpiam ( He tailbus enim difertèloi^uitur lex)adulter erat,aut fur in cordejik: porro legi legis^ execrationi, Giiit.j. Poc eftpeenis obnoxius, uel/eipfo ludice, t^ui do^ euer it tales non effe regnum Dei pofjeffuros. C^uodfl dices,eum tentatumfui^dlumlt;i^uident, fed tentationi non obtemperajfe ; ^u^racur ten' quot;nbsp;' â â â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(atiotti
D E F E N s I Ã. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;95
t^tioni nomen impoÃlt;eriscupiditatls,aenonpo'gt; fins tenutionem appelUueris ?
Deinde ilU uerba refellent, i^uibui dicitfacere fintilum ^uod nolit.Nafacere eertè non eft ten^ f^ri/ed tentationi obtemperare.Praterett i^uaroj ^nid tibi fitficere ; utrum tantiim cupere ntalum^ tn reueraficere?Si dicis cupere,refeilet te illi uer
: Ego film curnalis, emuncipatuspeccato, No« ^Koci uolofacio bonum,fèd lt;juod nolo malü,. Cfrrè qui talia dicit, tediaturfe malum non folùnt (tlt;pere,ueruetiam reuera exequituel, ut uerius di , tedïatur fe malum non cupere aut uelle ,fèd odif]è, tarnen facere. Qdipd à Paulus tails e^ rat,qult;ero quod'nam malum exeqiieretur^nimirü carnale aliquid.dicit enimtPgo fum carnalis. S«m£ ëtf m f ilia qua ad Catatas enumerat, a' dulterium,ftuprum, impuritas,falacitas,dea/lro' rHm f «îtHi.pÿ cateratqua qui faciunt, inquit,di^ uinum rectum non poÃidebunt^ Paulus quide Corirttbios carnales aperte uocat propter lites^ lt;emulationes^diÃidia,Ãcut fuprà oÃ:endlmus in 2* Tim. 4. Et Galatas ob carnis opera obiurgans Ji â cit:Siaijj alios mordetisacexeditis.talianmiruin funt Opera carnalium, amp;nbsp;peccato e macipatorum, Qhö J à talis er4t Paulus, non erat paà us in car^ tt j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ne,«ec
SEB, CASTELLIONIS ne, nee erat eins uitiofitas aboliia, neemortitus uetus homo,nee abluta naturalis labes ae maculat nu-a: tarnen in Chri/iianisfïeri, etiam ex tuis uer' hts paulo ante demoni^rauimus. Deni^- harebat Paulo ilia lethalls arundo, hoe efl cupiditas, boe eflî radix amp;nbsp;fans peceatorum, nbsp;nbsp;nbsp;m eofruólus
ederet mortis, Pratiÿtur Paulus nihilo Galatis aut CorinthijsCanHior. Qjuo'nam igitur iifre eos eeu earnales obiurgat,aut ad fl imitandum exkor tatur,flcut ipfle Chriflum imitetur^An non merito eifltere/flonderepoflunt^ Nos uero te Paule imita murflumus enim carnales,uttut emancipatipeeea to,tit tu:(i^ nofacimus bonum t^uod uolumus yfed malum quod nclumus,ut tu.Qjuin tu te Chri/li p mitatore efle par urn caute dicis, llle enim non tM' lum quod nolebat,fled bonum quod uolebat,faciei bat', neq; à tentatione uineebatur, ut tu uinceris, dum malum fads. Qjfld fl dices te carne quidé feruire legipeccati,fld mete legi Dei, idem nos de nobis rej^ndebimus : neq^ nobis no/îrapeceata magisim^utaridebent,quamtibitua. Certequid Ulis reffenderi poflit, ego nondum uidere queo. Si tu uides,ltbenter audiuero.
lam quee delu£ia carnis ffliritus dicis, uide ris mihi Pauli locum ilium ad Calatas non intelli'
T» E F E N s I o.
Allo^iatttr Paulus Galatas, c^uosamences ctht.i. ^Ppellatff^ qui Jjfiritu exorà in carnem define'-bint,^ !}i quib. iteru informadus erat Chri/lus: ftoponitt^^ eis hcminutn inter fife contrariorum genera, uidelicet carnalium Ãnritualium: Mrorumq^fruóius enumerat, nimirum ut feip' fit explorent, amp;nbsp;exfuisfrufiibus agnofiant Ga ^ft^eyin utro fint numero, efiq^eadem fintentia
ad Romanos ponit his uerbis : Debemus no Rom.». ââ tfrnijHt ad carnis arfitrium uiuamus. nam ft car' nit arbitrio uixeritis^morituri efiis.Sin ffiritu cor poris aiiiones peremeritis,uiuetis.Hancejfe PdK li fintentiam,facile uidebità quis nofùam ad Pau li Herba fintentiam affêretfidà Pauli uerbis fintë turn petet,
Haccum ita ftnt,e^o inAmbroÃj,Hieronymi, Origenis,Erafmi,Bcrnardini Ochini fintentiam potius inclina, «t Paulum ibi non de fi loqui exi' üimem. Atque id turn ex antecedentibus, turn ex confiquentibus perJficipotefi.Ndm paulo antè dixerat : Cum eÃemus in carne,peccatorum perturbationes a lege orientes in mtmbris agebât noüris, ita ut mortifatificaremus. At nunc lege filutifumus, et mortui, qua tenebamur, ita ut fir' Hiamus in nouaJfiritu,ncn in uetere litera. Hic n } «idem«»
ipS SEB. CASTELLIONIS wdemui eum manifefiè de iji }oqui,^ui ah^uitnilo fub legefuermit,morti^;fatificarunt:[èd nunc Ie' ge foluii,contra faciuntnn t^uorum numero erat i' pp. SetjuÃtur deinde in cap.y. eadëalijs uerbii, dum dicit: Igitur nullt iam danationifunt ofcnoxij, qui in Cbrifio lefu, non ctrnis ,Jedl^iritus arbi' trio parent, ^c, Quafi hoe die at: Qm in Chrifto funt,leoe foluti funt,faeiuntq;uiÃgt;iritusbonum quod uolunt, non malum quod nolunt, JSlam qui malü quod noluntfaciunt, infjfne funt.Qui funt autem in earne, Deoplacere nequeunt. fit uos no efiis in earne, jèd in f^irttu^ nbsp;nbsp;Ciftfraw utrum
Paulus hic in ludcei,an pi/tius in inchoati Chri/lia nt perfina, amp;nbsp;adbuc ex parte fub lege gementis loquatur,nihil in prafentia pronuncio.De alterU' troquidemeumloquifhinc per/j)ici pote/f,quôd ' omnino de eo loquitur qui efl fub lege.
Rom.^. a i, ûFoj/ lt;/S on IttTrtTr'fiiiKiii * V Sti, male uertit : Fieri tarnen non po' tefl,utexcidernflrmoDei.Primà m,quia otapydu pro atei/n\hoc efl c/!cju/xTei/ponitur,alitereon' flruitur. Deinde, quia non coharet flntentiaiut facile intelhget, qui eius translationem rite perpen det. fit ft conuertaSyUt Vetus nbsp;nbsp;Frafmusamp;nos
(onnçrtimus aptiflimè coharebit, hoc paiîa:
DE FEN s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t9(gt;
QmJ tantiim Ifraelitii Jècundum c^rnem trtbuo Paulus ) poÃit ali^uis obijcere, me imme'-»forem uideridiuinioraculi^quo traditur ueros Ifraelitas eÃe non eos lt;^ui Ãcundum carnem ,fed qui expromiÃione nati funt. Ad quod ego ref^on deo : Mibi iHud diüum non excidiÃe.Jao me' mini ita eÃe.
Rom. tj. II. locumillum^Nuncenimfropius MSeà (alus quà mcum eredidimus,interpretatur i^is uerbis : P«to à ip doSiiÃimo interprète ApO' fiolum tempus illuddeÃgnare quodÃdem prceceà Ã!,quaà diceret:Olim,antequam crederemus,Ãu flra hac nobis eÃent diiia. Hane interpretation nem ego non poÃum aÃequi, uidetur enim Pauli uerbis plané cotraria. Ãlt;am Paulus dicit,Qmm credidimusi hie contra dieit,Antequam credere' mus. M.ihi uidetur Pauli Ãntentia eÃe perÃieua, N«c propius nos eft Ãalus quam cum credidimus: hoceft, quam quum prtmiim in Chri/ium perÃde aÃitiÃumus. Pofteaenim, haSienus perÃeuerateSf ad Jalutem propius acceÃimus.Non eft enim Ãdes falus ,ftdÃde iturad/alutë, Credere aîit in bac Crederol notioneÃepeponituriut t.Corint.3. MiniRriper quos credtdiftis.amp;â 1$. J^ifiÃruftra credidiftis, Cal,2..Nosquo/^credidimus in Chriftulelum.
H 4 »,Cor,
2^1
200 SEB. CASTELLIONIS
i,Cori«.3. Si»to-ptfi*' a-uv^yohmâlè nertity De/Jgujjis admMrù Nam o-ui/d^^os mw^uam
tidgt;nin^er,ut fciunt omîtes cjui Greece fciunt: fed adiutor, Sedne^at De«« egere^t^JiMtore» ejuod etittmfi ita e/fet, non propterea deberet PdU /i uerbnmperuerii, nifi Paulu uolumus docere lo^ qui. At nunc non (ta efi^etiam ex huius interpret/t done, mm etiam ttdmini/îer adiuunttf^ qui adiu^â tore non eget ne admini^îro quidem eget. S cio Deum efje omnipotentem:fe^iutoribus uuh u-ti,Itaq;neç^ frumento fine agricolarum cultunt, neq; Corinthijs amp;nbsp;alijs fine Pauli plantatione lt;amp;nbsp;Apollo irrigatione incremetum dare uult :amp;hoc rite amp;propriè uocatur adiumentum.Datur enim homtni falus non ut urtica, citra culturam : fed ut frumentu,cum agricolee labore. Sic Gedeon Dei admtorefl. Vndeillauox : Gladius Dei amp;nbsp;Ge' deonis,Sic Apo/ioli,Spiritusfaheli; Vifùm efl Spi rituifaniîo,^ nobis. Sic uxor apud Mofem uoca tur adiumentum uiri ; E cclefia efi uxor, amp;por ro adiumentum ChriHi,
Z. COr.^. locum ilium , Quandocunq; autem reuertitur ad Dominum,non ritè explanat. Eà au tem locus ad intelligendum Dei /firitum magni fnometttiÃtaqi nos eum cxplanabimus.Mofes cum demon'
D E F E N s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOî
ie monte Sina iefceniiÃet, nbsp;nbsp;eius facies radia' Dc icgisu«-
tet^eam uelamine tegebat, quandccttmj; J/raelitas oh^uebatur : ijiiippe qnum illi /flendorem ilhint ferre non poffent. R«r/Hi ad Dominum afcendëSf uelamen detrahebat. lam cj^uod accidit in Mofisfa r'ie /ècundunt carncm, idem accidit in lege (lt;^ult;e ^ofes appellatur) fecnndum Ã)tritum,(^ando' euncj-enim legunt Ifraelitce legem, bac eis tecta eftmoc eft, non uident legis my^erioru ffilendo' rem,fed earn camper accipiunt, tj^uippe tjuorum eorda te^a fint ignoranticC uelamine, quod uela' men officit eorum oculis, nëfplendorem illum ui^ ieantf îgt;iihil enim refert utru dicas, eis teëiam eà fe legem, an ipforïi oculos effe teÃos^ ita ut legis fflendorë non cernant ti^uemadmodu in luce cor' forali nihil refer t,utr um tibi fit teSîa lux, an ocu btui teëii fintluci.At ciuandocunq; lex reuertitur idDominum^hoc e^i,i^uandocunq; fecundum ffii ritum intelligitur(efi autem Dominus is jfiiritus) iJetrabitKr Heldine,boc efl apparet fblendtfr legis, Ht nos ij p«wMS earn fecundum f nritum intelli ^mus'.qui cMtM Jit ffiiritus Ii|??rtdtis,r^4J;f nos li' bfros,itd Ht iam iugo legis amp;nbsp;ig«ord»tilt;t liberatif ueritdtis ipy^usffilendorë cernamus. Hu/ic PhhIi JfHîentidn» iïcexphcdtetintnisdHehiifie fuumiii
.Chrifiq
aot SEB. CASTELLIONIS ChnÃo pitre in fûts fcriptis uocitat : id ^Hodfiio haudhone/iu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pâtre bene fentiente aiÃidere.
z.Cor. ^.in loco illo, Siue adfumus^Ãue abfr' tnus:iniqnè reprehendit ueterem interpret? E' raÃnum;amp;â ntiiè uertit iKS'ny.fiy migrire,lt;}gt;iigt;lt;i uerf,6, uertit peregrè ibeÃe ; cum tarnenÃt ident uerhum,amp;eademnotione poÃtum. Alludit enint Paulus uerÃt 9. ad id ^uod dixerat uerfu utÃt h^c Ãntetia : Siue ad/ümus,hoc eft^Ãue quatenus adÃtmus in corpore^fiue ^uatenus abfumus à Dogt; mino^t hoc efi in hac uita in ^ua à D omino pert' grè abÃntes,adÃimus in corpore.
Item uerÃt 9, mihi uidetur Erafmuiniu/lère^ prehendere,lt;iui uerterit,Ea auaÃuntper corpus» nam opus pro operis merceae iccipitur,utipfemet fatetur:amp;' Apo/lolus no deJolius corporis uelpce JM uelpramio lot^uitur,fed totius hominis, ^ui Ãt pramiumlaturuseorum^uie ge(]erit incorpore.
z.Corinth.^.g, EraÃnum immeritoreprehen lt;lit-,qui » nzninKefiljuu, uerterit,Etiamà pce' nituifjèt, rÿ caufam addit,uidelicet ^uia non adda tur Kj/.î^hi uerô non uidetur addendum,non ma gis ^uà m in illo Gai. t. « 'îri ivd^wTrtts 'i' (iTKti/iamp;à addenda eÃet/ubaudiri comodèpof fet,ut ÃepeÃeri ipfemetannotiuut Phil,z,lt;S. 2. Cor,it.4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î.Cor,
D E F E N s 1 o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2OJ
2. Corinth- n. 6. Paulum amp;grantliloqnen' pjui,,. tinPlatoni, nbsp;nbsp;uehementia Demofiheni, me' rationc.
thoJo Ari/loteli att^ueGaleno anteponit : in quo nuha uidetur picores imitari^qui ChriÃi matrem^ dum honorare uolunt, re^o ue/litu pingunt, cidem tarnen (ita cogente hti°oi ia ) prajepe in ^Mo iaceat Chri/ius infant appingunt, ncbili fané folcecifmo, Quid enim mundanis reginis ^um præfepibus f Maria gloria eft paupertas amp;pi£iores earn diuit'qs ornant. Sic Pauliglo' tia trg- gloriatio eft fermonis imperitia, i/li fUm etiam arte comunt. Ego uero longe alt' tlt;tr iudico. Videtur enim mihi de Pauli oraticne
â¢ptiftimè id did pofte, quod dicit Deus de li, rzcdi.i^, giio nitii. Nt enim ligno uitis mhil utlius eft, fi ftuSiu careat i ftc oratione Pauli nihil ab omni urte remotius nihil abieiîius , ft ei ffiritum detraxeris^ Rurfum 'que,quemadmodum fruiiu dtis nihil fuauius, ftc Pauli ffiritu nihil excel' lentiHs,
2.Cor. H. wd/e fubaudit, Vî inquam abun' detis.Eft enim ibi folÅcifmus yà Pauloalioquin pauiifoi«» non ahenus, ut Ãt /ineuocrtwHs vptôiii
'rt^çidioi, pro 7tAt)Tiftgt;[jamp;i6)ii.f:cut Coloft.
« ÃO) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âj/VetKamp;TO) ÃV Vuiy TTÃiffrfue
204- SEB. CASTELLIONIS lt;/lij'â«(r,Kovns tÃOTSS : pro c/liJ^xcncsfri, ^ine Latine reddi pojjunt per gerundia,docendo^ut ip^ femet ibidem annotauit,
Aiacriterfe- Galat,^,^. (iù iKÃv(i^ai,non beneuertît-, rendum. g-eloKguerimus. dicendum enini fuiljèt, iJilt txÃiÃviJtl^in.Ejl: enim Pauli jententia hiec aper' tiÃimaiNon defatigabimurmete,'ites,mete)nus e^ nimcumltetiaa.Ergonodebemus defcthifci fe^ rentes. nam a^uu e/t,ut ^ui alacriter metere uult, is alacriter ferat,
EpheÃj.tj.in charitateradicati. Charitatem interpretatur, ^ua diligimur à Deo. ht mihi uide' tur Paulus earn dicere, tpua diligimus DeJim, ^uit S kgiV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;legis,iubetis ut Deum toto corde,iirpro'
ximum ficut nofipfos dtltgamus, nbsp;nbsp;fine qua fuit'
dame tum arenarium habet homo, eft^ nihil aliud , quam ces tinniens, Dehocfundamentoloquitur ChriftuSjdum dicit,eum qui audit amp;nbsp;obedic(qu£ obedientia choritas efl: namÃdes charitate opera tur)Ãimilem eÃe fapientis hominis,qui domu fua^ * fandet in petra, Sed hxc noftra cbaritas donunt Dei e/lj^'à Dei in nos charitate manat,
T)e principö 1. TiotOt 2, 'Orxi'TtSp ÿV VUTt^OJ^à OltTUlt} officio ,nrc- QuihitPuis itieminentia idcirco confhtU' ligionc, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r n '
tu,Innis quatuor uerkis quatuor peccataÃnt-Pti
- Ã5 E F E N s 1 o, 2oÿ num efi, pro omnibus uertit ^uibufuis, terum efT-,^uôd uocuJam Idârco addit uerhis Plt;t« L Tfrtium,i^uôd cvrajj uerüt con/litutis:qua[i t/fe Ãtidem, t^uodconRitutum rÃe, Qwtum ( c«i us cauft cat er a comntifit) tjuod Pnuli fenten fiSperuertitjUt fuam flabiliat.Efl enim hac Pauli Ãntentia;Detm oremus ^utreges amp;nbsp;cateros po^ teftate poHëtes efficiat bonos, quo uel nos ipÃmet inÃ^aredeÃnant, uel l«h-ocinia,Ãditiones,bella^ iiiiUnas coerceant -, ul ita non foliim pie nbsp;nbsp;hone^
fié Ãidquod iamfacimus ) fedetiam tranquille qgt;iiete(id quod tllis Malis impeditur ') uitam dega' nus. Perinde acà mercatores Ãc loqiiantur: O* »â emM5 Df«f» proprincipib.noiîris,utquietèmer timonia exerceamus. St pc inquam mercatores lo qx4ittur-,non erit haceorum mens, ut cupiant à {gt;rincipibus curari aut itiRituimercaturamÃquip^ pf cunt ipà mercatores eamartem longe melius d^tim lilt teneant exerceant ) Ãd latrocitiia co fnberi. Ifa hoc loco non eâ ea mens PauÃut cu piat aprincipibus procurart negocium religionis ((â«If enim rei perfeile prcifiexerat ChriAus Ã^ ne prindpibus, uelpotius ihuitis principibus^fed Kt fiant ipfireligioÃ, Prant enim Pauli tempore principes tyranm : qui cum Joli religionem armis infefia-
* (
ioiS SEB. CASTELLIÃNI^
mfcFrdrem quitfo aduerfus ^uos eam nip aduety pis feippsSjtueri potuiÃenü Sed excipit hichogt; mo, hoc argumentum non epp aptum. AÃumeret enim Apostolus (imjuit^prohypothepÃippfft de tpto qui^riturtnempe an rngarepro principibus ( ipui non modo non noruntfed etiamperpe^uuu' tur Ecclepam ^ad publicam Ecclepce cocordiant /peéîet. Ad quod excipere poÃet aduerpiriuSypo gt;nbsp;tius orandum eÃe aduerfus principes,à quibus op' primatur Ecclepa, ut pib lulianofaóiumfuerin Cui ego repondeo, ipfum fibi pugnantia dicere. l^am paulo ante dixerat, petendum eÃe à Deo ut principes p boni pint,conpruet:pn mali,bonos eÃ' pciat, Atnuncuidetur contraria dicere. Mibi lerem.i9. uero magis placet leremias, qui lubet ludæos ftu'
dere filutiurbis Babylonis, inquaexulabant, amp;quot;nbsp;pro ea Deum orare ; quippe in eius plute ipps ep feptamptlutem. E/ienim hocexemplu huicPau li loco aptuminpn illud de Iuliano,qui à Chri/lii' na religione defecerat.idquodtion fecerantijde quibus hie Paulus a^it: nunquam enim pierant Chri/liani.
i.Tim.^.2i iniu/le reprehedit ueterem inter' %«7rinr[). pretem.amp;Erafmum, quivd^^oTrâpamp;i/uerterint^ aquam biberetipp' uertit, ab/lemium eÃe^non be..
ne,EÃ
D E F E N s I o; t»X Hf. E/î ettim aMemius, »on qui bibit 4qu4m gt;nbsp;fed qui non bibit uinum, quicquid tandem aliud bibatt poteflautem yccÃcexJoTrtTeiif, hoc efi lac bibc' re^ aut aliud quippiam : ita efe ab^emius^nec tlt;infn vd^^f7rér9s^
2. Tiw. i. 9. Erafmum mal^reprebendit^ qui Mwlaiy uerterit,hntetemporad^
tfni4;^((0Kilt;tm nihil poÃit ante (eternitatem ima' ginari, Dicitur enim cetemum,no» fihim id quod Aetemun^ Ãniper fuit, femper efl, femper eritÃhace^ «iwrdtione folus Deus eÃet aternus )fed etiatn
^Mod in auojhoc eft in tempore no inÃnito eft, quifi auiternum^ Sic atterni colles dicuntur Genef^^, qui tarnen aliquandoeÃecceperunt. Tempus enim ( ut ipftmet annotat ) cum mundo fxpit, utquidem hic tempus irtterpretamur,ltaq^ 5«0(i lt;(nte hoc tempus faéîum eft , re£iè diet' tHr faéium ante aternitatem, fi modo re^èi»' telligitur,
Tit. ^.lo.fuper Haretici uocabulo htec uerba ftribiti (^idam,cui dicitur bareticus quicunque pertinax eft, cupi7iKeigt; pertinacem conuertit» quem locü ego iam ficcorrexeram, Seéiarium bo miKfw, itj margine beec uerba adfcripftram, uitiofic
ao8 SEB. CASTELLIONIS uitufit-feâa addiSium.ipI'e ante ^uem uocet brf' reticuf}r,peti inbet ex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17. «ti hareticü dc'
finit his nerbis:Hæreiicus is d!atnr,quià receptit Ecclefii(edo3:rina ita aberrat^ utcontempto Dei amp;nbsp;ipfiiis EccleÃ^ iudicioyinfiententiä permaneitj
difcipubs afcitis, Ecclefiice coneordiatn uioletgt; Hancego definitionem quo minus approbare poÃim,multie cau/kfinit. Primo,quia compojï.gt; taefljcum fiitrei fiimplicis,Comple^iturenim pri mo difiidentem,deinde contumacem, tertio perti' tiacem, quarto ma^iHrum, quinto faéîiofium. ad quas quinq. res definiendas totide adhiberi opor' teret defimtiones. nbsp;nbsp;Deinde quod dicit, A' reff/
pta doilrina,rendus ( meo iudicio)diceretfA' ft' na docîrina, Ã^uid enim fi ipfit Ecclefia harefim receperit(idquôd (y Chri/ii tempore feceratec' défia ludicorum, (py utinampoflea nunquamfc' dfiet Ecde/ia Chri/lianorum)an difcordare ne' fias erit?-' Tertio,quia tantum magi^iros confii' tuit htereticos zdifidpulos excludit. Dicit enim, Difcipulis dfcitis. Q^id igitur ipfi dificipulH an no erunt hceretici ï Solus ergo Nicolaus erit hareti' cusiNicolaitiie non item^lam pertinaciam cur ad' iungit definitionifu^,quam in mea prima transla^ fiûtie non immerito repudiate Potefi enim aliquis hlt;£reticus
D E F E NS I o.
h^ereticu^ e/Je, tarnen non pertinax. ficut Pan lus ante cognitunt Chrisam hlt;ereticus erat,uide^ licet Phari!ieus:iir ta nen non permanÃt in errO' tf. PolJein plura eius deÃnitionis uitia comme morare: [èd ea ex ijs quce dixi,facile eftperjfice' re. ^u^e quidemgcMem ob caujà m adduxi. Nam aÃmili biCretici deÃnitione deduxit dijfutationé fuim in libello quem confcripfit De h^reticis à ci uili malt;^iiâlrat)i puniendis : ex quo facile eà conij' cere, quà m ueram eÃe credendum fit de tanta re fius fenteHtiam,quie à t am falfa deÃnitione proÃ-cifcatur. Itenunc Principes, cirfanguinemfecun Jhim iÃius doiinnamfundereproperate,
Enimuerà hiereticus is propriè eft,quieÃab a* alqua hiiereft,hocefl feSla t diciturlyquaÃrma fimtiouer». Academicus,Peripateticus,Platonicus. Sed
ualetudo pro mala ualetudine,amp;in fa^ cris literis gentes pro profanis gentibus ( unde Ethnici nomen ortum eÃ) dicunturiita amp;nbsp;hicre' fis à Paulo pro uitiofa feüa ponitur'.unde biereti^ ci rtûîMf « deduxit, ^«o eum indicauit qui uitiofant fe^lam jequitur,fiue is fit pertinaxfiue non fit: fi^ tteadmonitus,ftueÃcus: fiue difcipulos aÃiitit,Ã^ . Ue eà ipfemet difcipulus» nbsp;nbsp;Qmo j autem hcereti'
cum uitari iubet Paulus^no ot hctrefim iubet,fed
îio SEB. CASTELLIONIS ob pertiaaciamin hifrep.id quod indicat,dumdi^ eit:Pofl (t/tam tut alteram admonitiottetn. Atdue hanc oh caufam ego principio k^reticum tranfiu' leram perlinacem, magit in Pauli depertinaci htf retico fententiam inteKtus^quam in uim uocebuli, ?luadifcuÃtpo^iead:ligentiHS. nbsp;nbsp;lubeti^turPau
us,h(ercticum no euitari^ pra/èrtimTito,hoc e/î tnagiÃro :fedadmoneripotins, ac doceri.
ft poReapertinacem deprehederit^euitetpentamp;' ehriofnm aliosq^Ãagitiofos enitare debet,p admo nitionibns non obtempèrent, lllnd addam,qfiôd ttârOKOtra/tfl- Paulus h^ereticu illii pertinaceuocat «uraxitTtt' T®-quid fît. hoeefià fèipfà damnatum,non ficÃmeor quidein iudicio ) acapicndum eÃe,quaà ille feien} uolensq; feipfum damnet, contraq- confeientiain' peccet: ut docent quidam, qui kareticos malitio/e df pr^fraéiè peccare dicunt, quamuis id negettt, ad mortem ufq^ pertinaces. Si entm ad morte ufqi negant,quis id uobis po/l ipforum mortem te/lati potuit^niim in ip/oru corda ( quod folius Dei efi) penetra/lts Sed fimilis mihi uidetur h^ec locu' tio illi,Eoipfo quod alterum damnas,teipfumcon . demnasthoc eft, condënatione di^gnum e/fe oflen' dis. t^eq^ enim /cientes uolentesq; feipfos conde^ Rom JA. wJHdwf, qxi alioi damnant, nbsp;nbsp;Item dludiFelix que
feipfum
D E F E N s I Ã. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2U
Jeipfùm «o damnat^in eo quodprcbst: koce/i,lt;jui ineo cuius co^nitionem kibet,(iwd^ approb^iyi' tit/e^rri[,u[nihil committit ^namcbrem fit Hindus. Sedillud lon^è apcrtiÃimum : Qiuidi.-uimm do^rimm rfijcitiïjnf^KOi fempiterna ui tadi^os iudicitis/eitotenos adgentcs ccnuerti, Neiyenitn proÃ^o indignosfe jdenteriudicabâc Judit fempiterm uita : fed ita fe^crebant, utfeea indi^ws praüarcnt. Sic hoe loco kircticum illum pertinacem 4 Paulo fiUJrffi^tfxKOi-rci/ideo dici arbitror^tji ia cafaciat quibus Jeipfui/n damna^ done di^nuprabeät. ^^aprofeéîà em h f^epe cre dunt hicreticfVeo illis (quia ueritatis amorem no «dmiferint ) tantam uini erroris ntittente, ut cre^ dât,inquit,(animaduertattir hoc uerbû)medac:Ci Hf 0.4 f.facit tantum duas requi(tes,cum thor tres ponat, quarum tertia fit adhuc futura: qua de refcripfimus in Annot. Sic enim argumen titur author ex Pfalm.i-Iodie ft uocemeius audie^ ritis f nolite oidurare corda ue/lra : alioquin non intrabitis in requietem Dei ' ficut maiores ue^ ^ri,quia obdurarunt corda fua, non intrarunt in requietem Dci. km hic qmritur , quigt; nam fit illa rcqiiies, qute futura fit pofi illud tempuSf quo dixit D4«iJ,Ho£/if. Certèea futura
Aâ.ij.
j.Tlicrft
Rcquies DeJ
itî SEB, CASTELLIONIS
e)h nam dnie, uidelicet t^uôd Deus requieuit die /èp[mo,amp;^uôd lofuapopulu in Cbamnueum introduxitjiam jùm prietentit, amp;nbsp;DauiddeÃttu ro loquens,dicit:Hodie à uocem eius gudieritis.e' rit ergo hac reqiiiespoà illud Hodie.
cliriftus ex- Hfb.y.y.GO'ÃfKââà î à ijj ^ÃAi!eJi»ixsjUer petite fui'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex metuthoc eftÃut ipà deiitde eX'
plicat)ita confirmatus, ut omnem pauorem mot' tis depoÃerit, timuiljè enim Chri/lum «e malis ohrutusÃccumberet, uel morte abforberetun Hie ego dico.primùm locutionem hanc duram ui^ deri : Extuditus eà ex metu, hoc eà liberatus i metu. nec eampoÃum admittere, nià aliud ^uod' ptam fimile exemplum proferatur. Deinde non orauit Chri/lus ut ex metu, Ãed ut ex morte uindi curetur.utex authorisuerbis appitret,quidiat eum preces liba/Je et oui /e 4 morte feruarepote' rat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc impetrauif.nam ex morte in uita ter
tio diereuocatuseÃ. Neoueenim Ãcintelligendi eà heec impetratio, ^uaft ChriÃus impetrauerit ne ctdix ille btbendus eÃet à nam bibendus omni' no fuit ) fedne eius anima relinquentur apud in' feras : neue pius Domini corruptionem fubiret, mortis' ue doloribus detineretur. At^ ita poniÃf uerbumidatth, i, lt;r«o-a
D E F E N s r o. 215 ««îÃtSj/ «Aelt;^7Jfiü(z nlnà iy, Sernabit popùlutn [îlt;um apeccatis ipforum:hac efl,eripietjiberdbitj non ita ut non fiierint in peccatis, (èd ut e/[e deÃ' i^nt. Sic hoc loco no impetrauit Chriftus à pâtre-, «t non moreretur-, fed utpôf in morte effe define net.Ita^locHS hic fie uertendus eft: ExrtKcfitw efl propiefdte aut religione fuaÃut nos uertimus') hoc fft, t^uia plus erat. Sed negat prapoÃtionis âjç hune ufutnefeiin quo hdllucinatur. E/lenimUe' brticapr^fpoÃtioyvt, inquaGrteci uertere folët iüi(,propter.ut Pfal.ó. irte^xf^Q/t Sviii « «' iJi-tf,Turbdtus eà propterfæuitiam ocu ius meus. Et Pftl. l^û®-tjf» à ^tAiarop,Proprer uim manus lux ego defe fl.©- GfM.22.''iâ»â»jpropter me.
TiAeûûôà j mtlè uertit,Conf^ frlt;irKS,«t amp;nbsp;dlibitmale'i^ reprehendit ueterem in, terpretem,qui Confummitus:amp;ErdfmH,qui uer, terit, Perfeéius redditus. Loquitur enim non de conÃecratione Chrifiitna coniëcrttio facrificiutn itntecedit. Ãcut Adronantequat»ftcriÃcauit,Ã(it unëius confecratus. Sic gÿ* Chri/ium reëiius dixeris tum conÃeratum, cumà patremifus eÃ^ bapti^atus un£ius à Spiritu fanilo, Sed hic lo^Mitnr de ChriÃi perfe{iicne,quie in eo Ãta eft, o 3 4«ôd
Clirifti ptr-feâio.
»14 SEB. CASTELLIONIS
qnó d omni cruce perfnnSius, mortem uiéïor de^ petUuir^ita ut ram morti non fit obnoxiusfid im' mort'aJiSy ideocy autor ÃilutiS aiernie fibi odedieft tibus, id quod int( fieri no poterdt, cu e^fet aibiic ip/emet mortdlii, nee elios redderepofiet immor' tales,Zeeterm filute donate, nifi immortelitate iplcmet priusrepirgettdo confequutus. Hoeenim ei deerat adbuc, Atiji his conueniunt queC fuprd in hu.nc Ijcu de perfeéHonefiripfimuSjin 2.T1W.4.
l{eb.ii.i.Eral'mureprehend:t,qi!ifi»tK(pxt vqjSIjI/jiij uerterit ,Exijs no apparebat. quaà firiptumpt, fc« ga nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ipfi uero uertit:
Non ex apparcabus. Arqm no docet kic dittor,ex qui bus 'nï no fuerit coduus mTidus,fid exquibufi nä ftierit eoditus. Itaq^ etiafi (eqitaris huius inter-pretatione, tarnen idëfippiendüerit, Qjperete' n:m Le^oriEx quibus 'nam igitur fa^it puml Ad quod oiitnino rejpodendii ent: Ex no «pparêiibus,
Hf £7.11. zy.TDJ/ nbsp;nbsp;nbsp;à epXTOI,/ dii
7t^f(n,uerti:: N4« «f uidifiet eutn qui eft Ul' uifibilis, ita folt;âti animofuii. Deinde hocfic ex^ planac, quaji Mo^s Deum uidifiet, Atquinoeft finptum is nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut fit perprteteritum uet'
tendum. Deinde non uiderat M.ofis Deuirhcum Deus hic dicatitr inuiftbilis ⦠Qdtddfiiielis ui^
D E F E N J I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uy
Ãonem interpretari apparitione, t^ualisfuit in ru' igt;o:e4uifio nondmnÃterat. Itacyfic Kertendns ejl Jâlc locus:Tiinlt;jKjm eutn ijui eà inuiÃbihs «iUf rer, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie duranit. Alludic enim 4utor ad deÃnitione Ãtant
fidei, ijuam dixit eÃe demo/irationetn, fubie^io^ rerum (pÅ non cermtntur. quafihoc dicat: fides M.ofirëlt;p{ano cernebatur,uidelicetDeim, âta fiubiecitjf^ir ob oculospropofi{it,ut no minus co jiasfuerit^ ^udm fiUluipfumprafienteffieiiaret»
Heamp;r4i.4o. Iv«. p.H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itë« S« '
srni uertit : Ne abfyue nobis conficrarentur : in uerbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;errans^Ãeuti modo o/iendimus
capite Æ. autem hic locus nobihÃimus, nbsp;nbsp;con
, Ãlationis exhortationii'^ue p!enus:italt;^ueeuin explicarenonpigebit, Omnes illi ( inquit:')fide explorati, nonobtinuerunc promiÃumihoceÃ, credentium nonperuenerumadrefiurreéiionem^t^ua ü'ipÃy P^efcCtio. amp;nbsp;MOS ««(lt; cum ipÃi ahi^uando perficiemur : cÿ* immort ales redditi, nulls amplius morti aut mala erimus otnoxij : fient ipÃe dux notier Chri' iiusrefurgendo perfeiiionem banc adeptuseÃ, lam fl ilhante Mum noârum ad banc refurre^ äionis perÃ^ionem perueniÃent ,fuiÃet nobis pi-lt;eclufa port4 fitlutis, Vbi enim uenerit hac r gfȣTdfc refurreéiio imranerit'^ue Ãonfus:
tum
SEB, CASTELLIONIS tun (jui noient intrare^nopoterin^lta^ Deus no flrce I Illuti coÃflens, noluit illos lînenopis perÃci, aelgt;r,ti.t»7tiJttamp;' oyccÃ^^, hieErafinumre prehenJitj cut in Annotationibus pUceut jukäU'â tiire isä) : i^uiifi moneat Apo/lolus maritos «* xores, ut fanîîè uiuanr. A tqui non conueniet jè' quens membrum,inquit,nià Ji pro ylt;zp uccipias» Ego Kerö cu m Erafmo fentio, amp;nbsp;itu in po Lenore editione mea conuerti,i(Jnonitus ab amieo, Pm* npjt enim hoc loco author,ut nbsp;nbsp;antecedentia
confe^uentia o/lendunt. At uero pro nbsp;nbsp;nbsp;a ai'
pi, ipfemet ad Gal.'},3, rite annotauit : quanlt;iuain td hoc loco fieri non eft neceÃe, con/iat enim etia tlioquin fententia»
t.Pet.i.ii.fuperuerbis, Sautantes t^uo^ nan aut quale tempus indicaret Chri/li/Ãiritus: putat ab interpretibus graulter peccatum,quà d partici' pium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coniunxennt cum utte
^Mf4ctrx:hnnte,tnquit,pror/us conflruäioneuer bl tJla^s,^èipratpoptionis,ilhfubiuniite. At mihi uidetur nullus hiatus ef?ein his uerbis, à g TJl'« )C!XajiOil 71) WI'dl/'/XtTrôgflÿTVjô.aÃJ'OJZ fc* d'uKif ric TsrxduiJtâliei hoc eà ,tn quod'nam tern pus /Ãiritus prieÃgniÃcans ,Ãue prceÃ^niÃcandof f^eclararet paÃiones.
D EFEN s 10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î»7
t.Prt.uIB, Donee dies illucefcat,(^ Lucifer oriatur in cordib.ueflris.Hic Luciferum interpre' futurclartorem Euangelij do^rinam. Ati^ut iam ^«bebant eam doéirinam, Mihiauideuidetur LU' Lucifer quit ^iferum appellarejucem illatn Jfiritus Dei^tefian tis confi^nantis in corde credentis, ea effe ue'
lt;ptce /cripta funt,eaq;frmiore te^imonio con' firmgntis, Qm^ boc dicattScriptura eft taijuatn bteernaJf lendens in obfcuro loco.Sed huicfucce ^et Spiritus, quifflendore fuo Scriptura lucent obfcurabit,non fecus acdies (cuiuspreecurfor eft Lucifer ) lucernee lucent obfcurat. Lune accidet^ quod accidit illis Samaritanis, qui cunt ipfimet ut' diffent ChriAunt, nbsp;nbsp;eius opera, dicebant illifcc'
t^inie: No« propter oratione tuant credintus. lohann^. tiam ipfimet auditiimus ,fcintus Oj eHW uerè ntundi feruatorem efte Chriftunt. Sic Icèt Scripturce ij^ q[uoruniin animis dominant certô eonfignauerit ftiritus,peifeiiaq; cognitio.LJon iantpropter te' ftimoniutuunt credimus.nS ipfinietueraefte,quie tu te ft ata es,expertifenttnius atq;feimus: adeo ut etiamfi iant nulla eftet Scriptura, tarnen dubitare nonpoftintus. Uanc efte Pefrt ntenteni,intellt^et, qui ftiet quid fit Spiritus. Atq^ hoc Spiritus tcfti' monium non foltlm habebut omnes Det filq in re'
0 f gfio
. a»8 SEB. CASTELLIONIS
ccekfii (ubi ce/[è mlla Seriptura egfbiu)leiï rtiS iam tu Petrus ipfe eaten Apo/loli habt' bat, ^uippe pkni Spiritus S. efl rnnior Saiptura: imotjuieflipfemetautor Scriptura.Net^uerome ktet,Petru hicde ueterïi uitu fcriptisloiiur.feilati de rMt'iottêetuurt in Apoflölicis loeu habere puto.
2.Pet.j,ts, 5 'rifi. KoaÃii, ^CtUer' tit; Quam obrem is qui tum erat mundus,aqua in^ undatusperijt. Atqui nonpropterea pen}t dilu^ uio mudus, quia ccelt extiti/Jent, aut quia terra ex aqua,aut in aqua confute) et. quid enim abfurdius dicipote/i,quà m mundumper^lJe,qHia extitiÃet? Adde quüd neque terra ex aqua uelcon/iitit, uel con/iat: ne^ Petrus hic de mundi creatione loqui tur.alioquin pugnantia loqueretur,ft ita diceref.la tet eos mundumfuiÃe conditum. cum modo dixe rit eos ita di£iuros:Omnia in eodem fiatu perma' nent ab orbe condito. Hic certèfatentur, nec la tet eos,muttdumÃi'j?e conditum. Ctetenim dwiti de hoc loco fentia,fcripft in meis Annotationibus.
i.Pet.j.tz. affiljd^avlxs
3iùHttipixsy uertit; Properates adaduentum diei qaid (it. Pf,; Erafmumq^reprehedmqui uerterit, Accele' rates aduentum. Atqui in Crxco eli,properantes aduentüjnon adttentu; neq^ hic pnepofitio fùb-audiri
DEFEN Si o. ' zip ««Jiri potf/î. Sed kic hemo quia tiou hitelligit
Jii properare aduentu diei Dei,torqaet hpo^ jtoh Her ba infnam fenterttia. At nihil tale facinM, gw feinnt quid fit^s ilia Dei oritura in eordibus fioru^de ^ult;i modo feripfimus i. Pel. i. ^hïquide funtfolum expeSiant pijjêdetiam properdt.Ndm 5«o citinj ueram illam plenamry cordtum luceaÃe quetnr à id qiiod aÃtduis preab.amp;pietatis offeijs perfidem impetr/wdu eft)eo atius aderit ilia dies.
In epiftoialitda,d^qvlt;/lp« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aercit
«rbores emarcidcchoc eft,qn(e nihil nifi eorruptu amp;mareiduedat. Sedpeccatprimu j« Gr^eeu uo cabnlïtj quod fig^nifîeae aut unales,nec ufqua aliter poniiur: deinde no emarddas, fed a^liuo abquouo eabulo debuiffet appellare,tlt;eq; enim idë eft emar eida arbar,amp; cmarcidu ftuëiü ftres. Prteterea mhil addit,cur bis mortuee dicatur a luda. Miki cu pijs quibufdaamicis locu hunc conferenti(cu euin antea no intelligerem ) uifti eft htec effe fententia: quid fiu'-Arbores autumnales did tudentar qui:eda,qu^ aU' tumnoftorent, fruëium'^ nunquam ad maturita' tew perducunt. H« bis mortuas uocare uidelur lMHlt;i5:^«;4primM infitafuerunt,quie infttio morr queeda appellari poteft.quippe qua rami ampute»' fur,utarborteneëlalÿlue/îri natura, deuretur,
DeinJe
Ã2O SEB. CASTELLIONIS
DeinJe cum nefic ^ui Jem fruéiurnfèrant^po fire mo ab agricola extirpantur, amp;nbsp;comburtintnr: h^ec eÃ^tera mors.SicifliaJ Enan^elium uo' cati^in Chrifium inpti fuerant, ut mortno uetere homine fiererrtnoni: fed pofiea uinJicemfuum be ».Pet.j. rum abnegames ( utait Petrus ) celerem fibi per' niciem conciliant. Volent illi qui Jem aÃquanJo intrare per angufid portam^ fed fero,poft in^ef fum Jfonfum : quemaJmo Ju arbores autumnales ferofruSlumferunt. Conueniunt autem hac cum tjs qiaefuprJfcripfimus in z.Tim. 4. nbsp;nbsp;rfkl»«'
tibus. Atq^ha^enushuicre/fonÃimeflo.
RESTAT Kt ip/ïlt;w paucis alloquar, ft quiJ forte apuJ eum ^quitate profict poÃit,
Habes homo, Jefenftonem meam : qua ft tibi Jijflicebit,fac ut magis Jiffliceat nbsp;nbsp;nbsp;ipfam ex^
torÃt accufatio:amp;ft quos errores tuos cognouc' ris ( cognofces autem profeéió nonpaucos) noli' to refûtatricem oJiffe ueritatem, fed teipfum pO' tius oJeris,qui immoJica carpen Ji cupiJtrate,ani' mi'^ uitio impulfus, in eas te copuleris anguflias, f X ^HibKS nullo unquam auo,nulla unqud,nifi ma tura peenitentia, uia eluSlari queas. Nenim itul^are eritmeneà ,ftcfratremfalfô accujare, ut turne
D E F E N s I o. , 2H tu me 4ceufaÃ:i:nec te in crimen i/îuJ fila ignorS-tia impu'fimfuijfiputo, Ei mwbomoHeh«prM »lis eruditus, Imguarumperitiis ,facundid quanta fft hoc temporepaucarumfid charitatem defide^ famus, Huius, buius uacuitas te tranfuerfùm agit in errores^amp; tot tam pr-eclaras dotes in cymbali tinnitum conuertit. Bac perpende: bac nofiquia a me dicuntur, auerfiri: fid qtiia uera ^filutaria fint,ample^i. Déclina malunufac honum,de tuo iudicio diibitato. Ntfw certè ego no fim talL(,qua^ lem uos metraducitistfed DeumÃnceraconfiien tilt;rehgiofécolo, amp;CbriRiaduentumcunt om^ nibus in Cbri/lum credentibtiSexpeiîo.îtaqiUO' bis etiam atque etiam dtfigt;iciendum efi,ne quid de ne toMfiè iudicaueritis :aut fi forte feci/lis,ut tw# Deum panitentiaplacetis^ Alioquinjèrumfit t«r«m efi,cum iam ad ludicetn «e«tK»« erit^qui nul la cuiufquam perfina habita ratione/uis cuiq^ di^ gna faà is pramiaperfiluet,
Po/îremà memineris, qute tibi fiperioribus «i«iî firipferim : qua ft forte aut non cura/li, 4«t oblitus es, hic iterum '^fdetn uerbis ponant .fie e.' nim tibi fifibebamt
Confulo tibiyUt ab^iineas à malediSiistid'^ «S me4 caufa facio.^ J^am malediôîa uedira caufam meant
3îi SEB. CASTELLIONIS wwi« KO» ta Ixdunty quà m iui/ant. Et /j nos oJip Jênt^o[gt;t4rëut in eadè inaledieetia perfeueraretist quo magis elucefcerctycuius'naÃ:iritus arma ad' ueT/um me adhibeatis, Sed koc tua cauft conÃilo, Frin}»ni,quia maledicendopeccas in DeiM,cuius fudicium ueluiuusuelmortuusnoneÃ'u^ies.Dein de,quia teip/um reddis modefiiÃmo cuiq^ maxime inui[um.Po/lremô,quia caufam tuam reddis fu/j^e ^am, dum rationibus quafi parufirmis, adim/ces ma!edi£ia. Pr(e/laret,iir magis ingenuum effet, fine odio amp;nbsp;acerbitate eontradicere. ita enim ap' pareretfltidium ueritatis. Sed ut id fadas, impers tihi,amp;metem quare nteliorem. Alioquin fl eundc animu retinens,uerbis ffriptis^ modeiiiamJîmU' laresffimulatio effet nikilo metior quà m mÃdicë tia. Hac e^o tibi quo animo ffrtbam,nouit Deus, ego:quam uerè amp;nbsp;falutariter /crtba,tuipfe co^ gnojces,fi in teip/um defeederis. Noodi te,quam' vis à te in quibuffam diffèntiam:amp;cupio erga te, Ãcutamp;erga altos omnes, fungi offfcio hominis Ckri/iiani. Contende mecum charitate,amp; nulli(gt; unquam habui^iifldeliorem amicum, Reprehende in mea translatione qua poteris : rem fades mihi non in^atamt liceat modo ad ea reffiondere,qua non bene reprehendiffe uifusfueris,Ln ueris quidë.
repre^
DEFENSIÃ. fe^ehenfioniius kabebis me facilemccnfeÃore «tt^w correSlorem, Cupioenit» omnia reüèamp;' Here /jerùDeus a^lît amp;nbsp;ttbi,amp; mihi, ValetDie-
c fgo amp;nbsp;ttmc tibi fcribebam, nunc itC' runt commémora, di^ura contra uos in extrema iudicio te^imonium^nifi fannm tandem ficutifùc' ritii confilium.
Hii ibfolutts, mihi uenit in mentem liber eu âufdS infcriptus^Meditationct Hebraic^eperinte' ^um Iibru Ruth explicatif,cuius in titulo mea Bi oliorum translatio uocaturfallaciÃimaiamp;in ipps neditationib.qutedam loca reprenenduntur.Eum tbd/« eu ante aliquot annos mihi à Itncero auoda ^mico dono miÃum aeeepiÃe,reÃgt;ondere adillius tfpreken fionem no fum dignatus,proptereaquà tl ^fuiculaerOJt qute reprehendebat. Sed nune hac oecaf'ionedata,paucis ref^ondebo.
Primuslocus efi Rut.i. at^isfententlamnon attingif.tantùm ne/eio ^uid /eribit de literis Ment CirNun, i^uarum alteram pro altera poni dicit: fe^ue tarnen planum facit. amp;nbsp;mihi negate quod dielt aquè licet, atq^ illi t^irmare,
Al ter locus efi eodemcapite Ãcame uerfusi Equident
114 SEB. CASTELLIOt4lS Equide ualde ueiira caufa doleo,fed me loM nus urget. bi mir^ine autem fic annotaui : Inui' ta à uobis difèedo : /ed cogit loua, qui me ue/lris mantispriuauerit. Hicille mthi muitis uerbis inful tat, dieens : â't^femperefjecaufalem, 1T3 nun' quam fignificare caufam. Atq; hic poÃtt ahquis mirari in homine ludxo à nam tl/um natu ludifum ejje audio) ignorantiam lingua ludaica, prafen tun in uocula tam non difÃcili, Siquidem l'a pro propter fubindeponitur.ftcuti Ãipra in ^.Hebr.O' /lendimust 1« quot;'S uero multo magis cacutit,'' (ÿâ feipjum apertis uerbis refelliLNam ipfemet Jirt hoc ipjo Rutha capite primo, tn marginehac uer bapofuiç, nonfohim quoniam ,Jed etiam certe aliquando figntfica,
Tertius locus eà in cap, z.in illis uerbis,Habe bat Noemis neceÃarium quendam uiri fui, homi' nem militarem, Hir dicit,me hanc uocem nihil aliud qudmexercitum fignifcare exiRinuf fetid quodfafum efl. na multis in locis aliter traÃ' tuil, nbsp;nbsp;nommât im z. Rfg. u. in bis uerbis'p V bi
fciehatuiros effefortiÃimos.Negat deinde Ehme lechum unqua militaffefed quis hoc ei dixit^Neq; tam re mill tari,inquit,quam lege exercitatusfiiit. Fuit ergo in utroq- exercitatus,(^ tu tibi contra.gt;
DE FE N s 10. îîÿ Jicii^ Citât JeinJe Chaldceui» ParaphraRertf ^ui dicat fuifje uirumfortë^ ftrenuum in lege, qui locus à me eÃ.nift forte uult hic homo dicere,non potuiffe eundem militarem effe,amp; in lege uet' fatutquafi uero non amp;nbsp;Dauid,(2r ulij multi utroq^ excelluerint,
QMrtuslocusefl incap.^.inillisuerbis: Ilia â in oppidum ad focrumUenit,Dicitenim,uerbum Venit ad Boo^um effe referendum : neq; interea annotationem meam refellit .* fed tantùm damnat» Subijcit deinde, fequens uerbum fÅmininum me jubterfugiffe uideri.in quo miror hominis ctecitU' tem: cum nominatim addiderimpronomen Illa,ut defcemina illud did appareret.
Qq^intus locus eft in cap, ^.ubi ego annotatti^ tertiam pcrfonapro ftcunda mendoftlegi. Ipfe co' tendit ejfe mutationem perfonarum, qualis amp;nbsp;ali.^ bi reperiatur. Et hic quidem de eo notim conten' dere,pû/îquam de uerbis tantùm agitur,^fènten tiamin mea translatione non reprehendit. Sed ipfius acumen deftdero,qui in eo ipfb in quo me rC' prehendit,tam parum uiderit.Sicenim locum ipfe uertit'.Si redimere uolueris^redimetamp;ft non redi' mereuulc ( fcdicet tuaperfona ) indica mihi, Sed unde fumpfit nomeperfbiixl Perfonam enim Hegt; p brlt;ii
Sîlt;î SEB. CASTELLIONIS
brlt;ei Q^so uppeUant, quod nome» cum /ît plun^ le, uerbo fîngiilari non conuenit, Taceo, quodà hic Ãibandieriir perfonte nomen, non erit rercn perfom pofua pro jecnnda^ quod tarnen ipà unit, lam in exemplis qu^e citât,quanta imperitialDicit me in eis fuÃe difÃcultate textus prohibit u, quo^ minus exaction ludtcio qu^eq- ^e/hmarem (_ ftce.-nim loquitur') iJeoq- aliontm translationibus con tentum,ealocafecitrumpratenuiffe. Quafiue^ ro habeant illa loca quicquam difpcultatis ; aut quafi non in longe difÃcilionbus locis ab aliorum translationibus mea difcrepet.
Hacfunt omnino, Le£ior, quae Judaeus ilîe in mea translat.'onereprehedit, CT'propter qult;eeX' clamatfnuehitur^ Germania opem implorât, me no uerbis amp;nbsp;diffutatiombus, fedpÅnis etiain feuerius cailigandum eÃe uociferatur, qui tantaS turbas dedenm,tantos crrorumfumos obturbaue rim(utar eins uerbo) mea non temeritateÃd cell foriagrauitate, Quis nonputet,qut hacuerboru fulmina audiat, me in ccelu peccauiÃe capitaliterl ' Rurfimq; quis non dicat, qm fniiola illa, eadeniéi; falà uideat,parturiÃe montesf Atq^ ut hoc fcias, tüeidem quiÃctnme inuehiturÃcripft mihi fupc' rtonbits annis amicus In er its in quibus erudition e
meatn
DE FEN s I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;227
tneam mire extollehat: ut hominis conflatiam in^ telligas. I« eis Utens annotationem meam repre' hendehat in Exod. cap. tj. t^uód ego ibi menduin eÃe annotaueram. Ne rlt;»w« rationes meas re^ feilebat, fed in Hebrneo nullum eÃe mendum con^ teiidebat. Videtur enim eÃe in ea opinione (ficut amp;nbsp;pleriq; omnes ludæi, amp;nbsp;nonnulli hac in parte ludai'^antes Chridiiani) utin HebraicisBiblijs nullum uf^uam irrepfiÃe mendum putet. flt;!unqua enimpaÃuru fuiÃe Deum, ut in fanSiis Ulis libris uerbum ullum deprauaretur.Q_uafi uerà jandîio' res fint libri fcederis Antilt;iui,quà m f^ouiiin quih. tarnen, uidelicet Noui,tam uaritg le^iones tot lo' CIS osienduntur. aut quafi credibileft,Deum ma torem ç'efife curam uiiius aut alterius uocula: aut fyllabce, quà m totorum librorum : quos, cr quide multos, nd dicam depranari, Ãdperire paÃus efi: uidelicetlibrum Refli, librum Bellcru louæ, librum Nalhanis, amp;nbsp;alioSi Hzfc ludaica jit per/litio ÃciÃe uideturi ut hie homo fic in me dc' biccharetur.ex quafuper/litione conijeere facile efl, quale fit amp;nbsp;in ccetens eius indicium. nbsp;nbsp;Etfa^
He eius imperitiam jatis juprd paucis oflendi,amp;in CttterispcÃemijed tecdet. tarnen unum aut altern locum annotaho^u: d^p.treat quam obtufo fint iu» p i dido
îîS SEB. CASTELLlONlS
tliao luJa i niagiftri,w qiiis [e ah illis decipipit tiatnr. PrimKm in ipfo flatim ir,itio (u^e præfatio' nts, iudicium laudat R.Sa/omoMi'ï, lt;}ui in loco illó Exod.ÿ. nbi dicitur lethro^auijnsÃtiÃe tot loua in Ifraebtaibeneficijs, hoccoÃbo uÃimfuiÃeMo fern arhitretur uerbo ambiguo,ut lethronisanimu intergaudium^^^dolorernjblÃenfum declararet: ^uód uidebcet amp;nbsp;Ifraelitarum boni.â!gäiideret,amp; Aegyptiorum cladibus doleret. id quod efl à tota MoÃs narratione a!ienum:amp; no minus ab/ùrdu, quà m fldicas, aurifamcm rf Virgdio ideo facrant ambigua uocefuiffeappellatam^ iitindicaretpar' tim flncîam efle.,partim fcele/lam. Qj^aà uerà anigma ibi flribere uoluerit Moyfes:aut quaà to ta eins narratio non manife/iu lethronisgaudium oftendatjÃne ullo doloris uediigio : aut quaflhu' iuflnodi uerba non omnino in unam tantum parte uno in loco accipi debeanh
Item in i.cap.quendam locum Ãc uertit ; Nkm Hierum cauÃauultis detineri ne efletis uiro. ^in Annotatione multu laborat in eo uerbo expbean' do,neqi tarnen expbeat: cum potuiflet uno uerbo durandi,clUtfecontinendi^aiit ab/ltnendi,fe expli care. Et mox iüa uerba Sic facial Deus mibi^
fie adijciat;, fie in margine déclarai') Vergat
Deus
DEPENS I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;22?
DfHS me punire^ ^nemadmodum incepit: cum fit Hie Hebraifmus plané, qualis e/i apud Latinos, L)iÃlt;eream nfi, aut Deus me perdat niji, aut ita niihi ft Deus propitius.Vide ».Rfg-
Item paulopôft:Et DfHS teftipcatus eà in me, ^Hcf deinde fic declarat: Sho tefttmonio docuit amp;⢠declarauit impietatem meam, propter earn me pun!uit,utahjsexemploforem,lt;iui:e declaratioefl abfurdtfima. ne^^enim ^uic^uam tale Ãbi uolunt uerbä',amp;Noemis non eratimpia. Sedplura in boc homine examinare me tiedet.Hoc ad fludiojo rum HebraiciC lin^Ute utilitatem dicam.huius gC' weris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;os Hebrlt;f os eÃe alio^uin ingra
maticis illis minutijs dtligenres, û* leSiu non inuti les'.i^ quidceafcepe animaduertere,^Ute do^io^ res non animaduertuntt fed iudicio certf indu Ãria liebraifmos explicandi parum ualent : acci' dit^ illis quod apud Latinos Alexandrs de uilla d(i,DeJ^a!tteriis,yiacinellis,Augu/linis Dathis, amp;nbsp;huius^eneris tflijî, qui autorum fmgula uerba ff'amatice curiofe explanant,amp;â easfepe regu las tradut,quas ne ip fis quidé authorib,notas *-«ij
je crediderim : I'ed iudicio fepefunt infant-jtes,^Latinalingut£uim . Ignorant,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p 3
ÃJO SEB, CASTELLIONIS
ip N«hc tpfum pducis alloqui hbet, HomOj fi tu, ludaus cum efies, CbriÃianusfailus es, de' bui^ià Cbri/io (bäritatem difcere; tjuce te ni' htlperperdm,nibiltumidè,nibil odio aut iniiidia fd çere autfcribere docuiÃet.Namfi hoc nefcis,cba ritatem qui non didicit, is Chriüum non didicit:
charitate qui caret, is nihil efl nifl cytnbaluM tinniens, etiamà tantum uel fidei uel fcientia ha-beat,ut uelmontes transferre poflit, fuas om-quot; nés facultates in pauperes eroget, quinimà fuum corpus comburendum tradat. Denique charitate qui prtcditus non efl, is Chri/îum ore confitens, faé^is cruciflgit: efl'q-adhuc inillorum albo qui Chri.^0 illudentes dicebant,/\ue rex ludccorum. Corrige te,amp; Chriflum indue, te uerè amp;nbsp;ex itmmo Chri^iianum eflefa^um agnofiemus,deq; eo agemus Deo gratias,
«P /\ddam infltperunumlocum,tametfiuix dignum ad quem refliondeatur. I5 efl Genef. t, hqsit Deus ut exifleret lux, eÿ* extitit lux. Hic n me acerrimè inuehitur quidam, quôd uerbunt L')ixtt,uerterim luflit. amp;nbsp;fcribit hæc uerba : Mo* fls data opera ufus efl uerbo dixit, ut altera tn diutnitate perfonam, diHinéîam à perfona Pu'
iT»h
D E F E N s I o.
tris, çÿ- d perfona Spiritus fanéîi, nempe Vilium i Dei infigniret, per quem tota Jèries credtionis elt; itunciatit eft. Et occaÃone hinc Ãtmptd Iohannes ^aan^eli/idAayoiiuocatjamp;'probat eÃeDeum, amp;nbsp;in principiopuiÃe apuJ Denm. At illi exciufo fcoc uerbo, Et Jixit, in i^uo maximum momentum amp;nbsp;præetpuum pondus efl fitum,uerflonefua tùm exprimantÃgniflcationemuerbi â'n'gt;Ãat.
HifcÃint illius uerha, ^uibus nihilo aptius ar^ CcaeCi. gumentatur, t^uà m fli tjais ita dicat : Mofls in illis uerbis (Dixit ferpens faminie, Cur uobis dixit Deus, (^c. ) data opera ufus efl uerbo di' xit, Kf 4Jter4W in diabolo perflonam di^linéîam 4 perfona Patrts,^ à perfona /Ãiritus impuri,nem' pe Ãlium Diaboli inÃgniret.namcerte Ãmillima efl locutio, Ego nerirdtfm uelim ueris argumen tis def'endt,non ita ridiculis, quibus derideaapro' pinetur aduerÃarijs. Quid uerà me dicit uer' fione mea tantiim unum uerbum exerimere; m-ror,cum uerbo luflitexpreflerim iP
boautExi^ieret, â¢'n'â SedÃi namtamineptisrefellendis, Cf Leilorem occupa' nbsp;nbsp;.
retadet, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' lt;
jp SEB. CASTELEIONIS
I« prtffentia habui qua fcribcrein. SupereÃ,ut in uniuerfum Scriptores ore,ut dein^ ceps contra me aut non fcribant,autÃrma uera'q; fcribanttid quodfacient,fiamp;ânihtlfcribant non kabeant plenam cognitione: amp;nbsp;f4 f ruwt cbd/ ritate,ut alteri nolint facere,quodfibi nollentfie^ ri. Scio me hominem eÃe,hoc eà erroribus ob^ noxium, errores meos libenter agnofco^atq; corrigo: tanti efl apud me ueritas^ Veriim in ijs excuf'andis laborare, qua accufari non debent,pi' get tadetq; me ; conqueror de aduer/ariorum intquitate, qui labores meos ,fruéiuofius in adfl' cando collocandos, eoguntferuirepropugnatiO' ni. Itaq. deinceps, à forte ad eorum criminatio' quot;nbsp;nes tacebo(an taciturus fm^nec ne,nihil dico) [ed fl forte tacebo,nemo facile putet.flentium meum confeÃionem eÃe culpa. Sunt mihi caufa flendi interdum, etiam ad calumnias. Equidem iam turn, cum li p translationi operam darem.potuif f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aionib. eorum quoq. rationem red'
amp; nunc reddiai : fortaÃe dein' .^.oegerit quor undam libido carpendi) 'urn ex profeÃö in antiquofÅdere, ft' tnouo feci ; qua quide de re (quaà hoc ipfloe 'fore iam tum mihi prafagiret animus) in Matth,
D E F E N S I O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;235
Matt.i.nonnihiljcripÃmus. Sed nbsp;nbsp;^uia prolixii^s
â erat, amp;nbsp;minus neccÃarium iudicabamne^iex!. .â â ^Et fanèfi effet in ijs candor, in ^nibiesjummns eÆ^f non effet neceffarium,
Sedf.int i^tadam homines, ^ui ahorum hhros k gere uidentur non ad cognofcendum, fed ad repre hendendum, Hoc modo lt;^uianimati/iint,ijurlin Hiangelio, ^uod reprehendant, non reElè illi ^ui' dem, tarnen ^mo J reprehendant, innenirepofinr. Verùm non qui rcprehendit ,fèd qui amp;nbsp;uerèamp; cum char date reprehendit,taude dignus efl. Vti, nam tandem eie^o netere odiorum inuidiaeq-fèr^ n}ento,finceritatisiteritatisqiinfer' mMato pane ucj caimir^
Heecfcribebam b A S r L E A E, par-^ tim anno 15 j 7, Maio: pat' tim anno i $ 61, mcn/e Dccembri,
ERRATA TYPOGRAPHI' ca fic emenda.
Pug. IJ, uerf. 7 affcrre j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â1â^^
é^.1 ga Hl cant Ui nbsp;nbsp;67. 24 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73,24 fg'â ^^IPâ
o. IQ i» marg.pro nbsp;^!.4coh.treant
7i!ircfiiti xiT.ètelvip nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;en cbair
»soda r^^.jinuenit i^é.zoitetn r6o.
176.7 tramferre 194.24«^ r^^.i^rba te 211. 2 Cbanatictam uj, 10 TO, ej^uam 21'f.xo
«
TYP OGRAPHVS
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Leilori.
f CoIIegeram reruin amp;nbsp;ucrboruin quæ i« hac Defenfione explicaturlocuplctifsimuin Indicein, quod ualde magnuin operæpre» cium eo adieélo me faéluruin, amp;nbsp;non lenem apud Theologiç ftudiofos gratiam inituruin fpcrarem ; maxime propter elegantem mul-torum Scripturælocorum, acpropriam uer borum tarn Græcorum quam Latinorum interpretationem. Verum quia temporis bre uitate, ob imminentes iam nundinas exclu» dimur, Scpagellas tarnen quæreftantoccu-pare, quam uacuas tibi obtrudere, magis li» .1 bef.non ab re fore duximus.fi doftifsimi ui* ri Friderici Furij Ceriolani indicium ac cen-furam.de Bibiiorum uerfione Seb. Caftellio nis, ante annos aliquot in lib. ipfius d cris literis in uernaculam linguam uerten-dis ab eo exprefl'am,hic fubije ?remus.
[Suntautemhaeceius uerba:
QwdJe Cai^iioniscraiislationediciiin^itn ^nhicomnesinterprecesy^nicurjijilibrosficros nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k
in Latinum conuerterunt, ita uicit,utfoil ipft pri' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;â
ma merito Jeferri debeant^ Certè huius e^o uiri ' iniiuflriam,laborem,lt;itligentiamjlt;iuafn in conuer tendis Biblsjs pofuit,tanttfacio,ut ^uum ad manus meas eins translatio peruemj?et.,non potuerim mi' hi temperare, ^uin in eins landem hofce facerem uerfïculos :
N efdo t^uis neterum uoluit, fermone Latino
Bibha cum prifcis ut lo^ueretur auis, Tentauit ^fecit'^; fitis pro utribus omnem
Conatum, atfantur Btblia barbaricè^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V
Eufebius tentauit idem,tentauit Erafmus:
Fru/ira opera efi,fantur Biblia bariaricè, Pagninus tentauit idem cognomine Sandies:
Fâ '^ra o^^era eÃ, fantur Biblia barbaricè.
oc ipjum alij,Ãd non bene ceÃitt a eÃyfaiitur Biblia barbarieè, ntatyccelo auflicetidipfum
« Biblia barbariem, ^^,atio fermone loijuuntur
V i^a/âdem CaHalionis ope, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Si nemo
f
^inemouKt^'MmfwjJetaliquid deCntcopf^ ^f^rinis uerbis perJt'quutKS, tibi huius uiri tra'Jp ^ ' ' latioKdJi uidiffctynon dubi[aret-,certó fcio,
an è Grceco eleganter, fideliter uerè in al',am linmain uev'
tl pojjet.
FINIS.
B A S I LE Ã, F C OFFICà na Johannis OporinijAnno Sa-lunsâhunianæ M D LXII«
. Menfe Martio.
. ffllü «lâ â¢1!wnrquot;^â îäj^l^/â^lt;W}l A^ncdhic tii^tien? âKïâCiirt*^
j Aa *'*»- A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ââH r*'â**t â «
â 'V - ?T lio cprn üagt;? cdtiaTrbJm/
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*\ â â; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ct^Iwilltf mtbmÃÃ
J A » Æ Mïinrp
elt;te^ . ^irfÿ'(iur09jgt;^ee«lb4gt;igt;m7ni*i| ur wnK #HrtrfWI»«iiatMgt;Wi»5i. akit^ â¢RturÃi
«Si lt;}?oMiimt^ KgetfMtztrfrMfprlt;4 «pipiir «u4l»*5|40»p «q dgi) p raoif' «'«ftMcbt* ij. b^int/lt;.»7lt;td?7ita« ria- CM
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i(hi ntun^^3dir
wMütr ()lt;p itt;$mj4 *0 tnc'^btfséuahf^!^ yr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yntBt-^un^
fn tttà lît flliîi 5 .aOayftSb^jpftti^ii ice
0-gt;icjio c'^4 m^ttfcak' ^A»/gt; 4Ml-îvlt;irBowr(î7s en-motält;qibgt;rra'4Dnoi
^SÃbtjjmflûrlt;TJ4 Rcl pewi^ oiAid Iblfl»
.9^ r ïct 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctb'