Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
\
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠de rug van het boek
⢠de kopsnede
⢠de frontsnede
⢠de staartsnede
⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
â¢pOC OAVJDqâ
«
ff
-Küll w üliiî wtw atjy oaiWaïïXöiti^jj
JUïXt} tutrtud ttwvït^iai tiüùtittwitwimwutttc ^ldtWW ÃU iîtyUülà 7 ouututäuni$4quuuyx^
vinu)ti-u^ vw Ml vtnU^pjttw piiu»u utb
«u«.. Z« â
Theolo-b rtUlOlüJ.qcvwb
avo n*. 200, ttUnJOuWnitol^, r0in0-Wvb4uu
uuo^at 4ïuuitttwc u
Ãib nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aiiy^td 19 yit
iti}tty4elt;MUgt;t*y»tttÃW 4alttwgt;4tuaJ4iiuigt;Möind âîitm uut ^tttd oit^i 9wvutaA94«bAU édu ûnnuaJo «vbaon Jtuy 99:0) tnu yoîiy i9âtiyWâüMuiâ¬u 'WittH öttwwmtVöonb
amp;U14 mut «tbl ^îïaK
ntS JIU», ?nn
a)md 4P)at tyaii
« Art dut 'eiÿ vmb
«sti
Vir
et«lu04wȟ4«wü»^nm lt;;yâawü«uui jaü« tout wudt yî^u^tûjyiüUUH TWyttumbVJiutww ââU ni tuumbJydntuuutywâ) «vtu liuavai'j^ ;aiamitytmua}4u«h4Alt;x^ 3iiQ ttttvmb ua'4lt;4lt;ttdlt;a4lt; â¢4fyH»Wi»niAiiy4WViw at juMbtuuttynu jitiautww ötmnit ctntb tun; mbjw H^une w»t8 tbuuu
lt;»v»ib F diQl «bd
F o ât 1,00
DOCTISSIMI
VIRI NICOLAI SANDERI, DE ORIGINE AC TRO-grclTu Schifmatis Anglicani, Liber.
rtntiitens hiÃoriam maxime E cclepaflicam^ annnum ciï'-eittr fixa^intaJeBu di^mÃtmam: ntmiruniyab annt XI. retni HenriciS, lt;j«o primum co^iwr capit de repudianda légitima yxore feremÃtma C A T H E-A1N A, -vÃ/ue ad hune -vigefimumfèptimum Eli-X A B E T H à j ylttmà eà äuÃern Henrici fibdes.
PrteciÃua capita totifts operKpoÃpnefatio-' nem autboris continentuTi
â¬oloniæ Agrippinæ, Anno Domini
EDOVARDVS
RISHTONVS benevolo LECTORI,
DE OCCASIONE ET cauÃihuiti^editionis, lt;nbsp;* â
y M nufgt;er ex ^n^ltcAtio carcere in l/( nbsp;nbsp;nbsp;Ælt;gt; (« f f
exilium ennÃus in Cdlltas ferue-niffcm y intellexi firmone multgrum D- Nicoîai Saodcri DitUtfstmi yiriopera, propter egreg^iam ^ttam apud dtClcs habenr exiflimationem.
Opera Sa» deri.
^Typop-aphis yndique coneiuiriad pralum,maxime quot;Veri ea qua nondum tmprejja, fid abdlo fianbltyirt immatura morte erepro,yfl apudamicos depojita,yel tn ad:ierfiiriis reliffa fuifient. Ex quibus audtebam libra t feptem infig^nes del uÃiÃcatitne tam ejfie Treuiris Jùbpralo, alias nonnullas etuÃlem authoris qu{ri,fid prfcipue opus quoddam excellens de initia CprtgreÃn Anpltcani Scht/matts,cuius exemplaria nonnulla (licet pauaÃtmf ) extabant manuficripta, tum tn Italia, tum i etiam in H ifiania, y bi apus abfilstit, hiÃoria rerum at^ fit^ tempera dedubfa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
a if cum
EPISTOLÃ DB CAVSIS
(um Gütern Sanderus tx iUa ingenti ^itiindrum Quam b4beb4t, ex Ut}Jgt;4nits tn Hibernt^in ad affliffot C4ihtlicts^ ejui 4rmafgt;r» rcligioneÃtrnfjirant cenfilun-MonSan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(qff» eti^m tnoptre naniea multopsÃf
deriinHi-*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^boribui, mediaaeris locique intem-
bctnia,an. rerum necejfariarum inepia, cpteri/que difÃcul- â Uîi. tattbue ac an^uÃijs aniniam fà nUam CreatoriÃutred^ Jidie) rebtjuit hec tpus Dc Schifinate Anglicano in tres libres dtuifamy fed nendum plane perfe^lum ac prent veiner at perpolitumfo ijuod ahis eccupatienibns ac etiamfiriptienibusperpetaeferi dtÃincrerur . !{e-Jennti yere mihifitperiert anne'ex ^nÃia, cum Pari-fijs obtuliÃ'ct Ã^amicus ejwdanimeus per anliquus ,0. lodocusSkarnhcrc Colonienfis,lt;;zlt;«»lt;2rRoniai Cegneueram^amp; Jape Cum cede humfnodi libris cent H-Itjam (^eramus enimyterque in rebus qua ad hiÃeri-asperttnent f non indilipentes ) cppitame Jummeperi Contendere^yt herum D. Sanden hbrorum cepiam ei facere. Scitbat enim me libres legiÃr, amp;nbsp;exemplar ati~ qued apud me extare credebar. Dicebarque me eoj'ailo nen Jolunt ipà amp;nbsp;Sibhopola amice fioplurtmum pva-tificaturum verum etiam vniuerfo erbt chriÃiano nen parumprefuturum, quiexeiupnodt hifleriadejehif maticerumac hpreticorum geÃis (^audierat enim qii^~ dam qu^ in ilia narrantur ) nonpeterit, inquir, adme-tiitienem non vtiliÃimam capere.
Epe ab initie nepare caps quedpePulabat, excu-fre quodeperis exemplar non haberem, nec eÃe factle reperire : deinde etiam neÃtre an expedtret remprÃo commiteere,viHentibus adhuctilts, nonnulla exparte, quorum respeÃp narrantur nbsp;nbsp;nbsp;quorum turpitudines
hac
HVIVS EDITXONIS.
h^c hiÃorta reuelantuy. Mtlle contra cottndebdt^m^^ iirtm tjjepublic^ quot;vtilitÃtiSy ftirticuhriurnha» tninumrtittonemhabendiim : nullam ejjc iamftrèrt-ItUam en.cdationis Ãgt;em tn tllts,qui ^uttidieÃelertbui ntma fciiera accumulant : antmum autherisfutjfe tam nonnullts ah hinc annts opus inttgrumpublicaÃe ntà Gaufaedi-aliis primum occupationibus, dctnde eftammoYteip/a^°n\.i, impedttus futjÃei ; -vcrfari nunc inhomtnum mambus nonnulla txemplana, (sr cerfum flje illa brtui ah altis tdendapore,fa/juefortaJJ'è mtndoj(,ntà jtn^lus alifjuis huius rei curain Ãtfiipiat : nullum aut cm pojÃe common dius tdprpÃare dicebar^ quam me^qui etuÃnadi rtrum iam -vÃtm aliquem habebam,amp; ex its qup Londini in carcere ad quatuor fere annos cetinuos obfiruaueram^ nou effet miht dtfÃctle, tllaÃpplerede regno Elizabc-thx,quppBà D. Sander: mortem in Jtngbacentige-runt.
His aliijque rationibus permotus,promià D.Iodoco me effefaÃurum hac tn re,quicquidpofsim, EtÃatim ceepiin earn curam incumbere, yt exemplar allquod [. nbsp;nbsp;per amicos obttnerem, quod non difÃculter faElumeÃ.
Deinde opus ipÃm yniuerÃtm relegt, ac loca nonnulla q up velÃribarum vitio deprauatapoel autborisfeÃina^ tione minus explicatafuerant, correxi. Qupdam etiam qu{ longiorihus difputatfombus implicata vidcbaturf yt hiÃoripÃries melius ttneretur, amoui, plurima qup deerant, maxim) vtfo poà D. Sander: morte,adiunxi. in hac edi« Er quia magnitude molefque operis vÃqueadeo magna tiov â¢. non ytdebaturâ. vniuslibn nomine vfiiuerfum compre-fiendi, GrÃc tandem emendatu amtco met D. lodoco yna Cum hac epiÃola tradidi, yt ad BibliopolamÃtum
a iij qui
ipistola de CAVSIS.
qui illud t4nropère expettbat, tï^nfmitteret, hoc fôlunt rilt ecpetens,vt emendate tmprtmeretur, qu»dfperc tp~ .Ãtm curaturunty Ãn min»s, noÃra fältem voluntas in eo non defuit^ quam beneuolo kclori probat am ftre non diffidimus. Diuinam autem bonttarem regamnsvt quantos euÃtmus^ rantos perctpiat ChriÃianus orbis ex hac admtrabilt htÃoria fruEius ad harefis acfihts^ matis deteflationem. ^4^ amice leiiorf amp;nbsp;Deumere me precare. tÃpe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caiKt*'hbr
Kititnnos adfidem (IjriÃiprimtis lofêphus ab 50.
Arimathia, deinde in fideconfir-mauit Eleuthcrus PontiÃexRoJ^dnus Cirdter Petro duodecimal, mijÃsadeos Fugatio *âââ¢
Damiano , qui Lucium Britannice Ke^em amp;nbsp;perma^am popali partem ba- rnhbacl. pti-^arunt adeo vt Tertullianus tarn 'vi-cinas eorumtemporam ^Ãripferit: Britannorum inacccfla Romanis loca,Chri-fto fubdita efTc. Cum-i aatem An^i Saxones Germanitepopuli Britannis beüo a iiij
pkäfatio
o/Ã, remottorem quandam infula regionem concluÃs, Regiffines longe Uteqi occup^Ãenf. Gregorius magnus adeoj-jfnn» Ve. dem Saxones miÃt Auguftinum, Meli-
tum, nbsp;nbsp;alios ordinü S. Bcncdidi Ãfo-
nachos j quie^gentetn eatenuf idolis dedi-tam^^Ãecerunt ChrifliananUye^ Kegenu Cantq Ethelbertum Chrifli haptiÃmo 'jtnrti Vi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃhiÃo die'vÃquead'üigeÃmum
ij34' quinttiÃereannum Regà Henricioóhaui, per annos circiter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;notu aliafides itu
zydnglia 'viguity quam Catholica Romana: adeo Dtipfium i:L/ingli(e regnuntj iam inde^ ab Ina 'vjquead Henrici 8 tempora, per annosfiere oéiingentos , tributi nomine, deÃngulis domibus ,fingulos denarios Ton-Denarii Romano, in honorem^ D. Petri^fr-t vetri. Ãluerit t'vndeetiam Denarij Petri 'uul^
dicebantur. Henricus autem 8 hacÃola^ occafione quam nuncexponam, t^fidenu (hrifiimutauit, regnum An^iaaPon-tificis Romans communions diÃunxit,
hl
A N D E R I.
Arthurus natu maior Hcnvicifrater, cam Catharinaiti catholicorum HiÃania rotiMtpe filiankj in âvxorem accepi^et non^ men/uni modo abjque liberis defunâîus efl 'verum^ etidm ob infirmam tenera atatis â¢valetudi-nem^ flecutam mortem^ 'vxorem Catha-rinam minime co^ouit, llhum Henricus de Pontificis 'venia ob^acem inter Hifla^ nos (^y^n^os confirmandam^ cùm duxifl fet, pofl annorum 'viÿnti coh^tbitationenu repudiauit, flecie tenus, quod 'vxorflratris 'vera,^ vt Annam Bo-
Icnam multis neceflitudinum 'vinculis con-iunêîiorenij, eius locoflipponeret^ : Anna enim =lt;â concubinarum Henrici adhuc 'vi-uentium, alteriusquidemfloror^alteriusfl- f,nn^ mlt;i-â Ua erat: quin etiam,ipflusmet Henrici p ro* priafilia non flne multis indieijs habebatur.
Hancer^utp{ç,r\nc\isduceret^tùm Ca-gt;» tharinam repudiauit^ tùm ex Ecclefla Ro-^ mana exiuit, nee interim aut ad lt;vllam alid Eccleflam antiquiorem^ autetiam adÃM.-the
EPISTOLA
theranorum CaluiniftarumEcr/i?-Ãam-} recenter na,ta.mcontulit Ãd no* uam erexit, CMfuÃHmmum in terris caput ÃipÃimnominauitj Annam ^'fro Bolenâ e^ante nuptias cumplurimisÃomicatam, pofi initas Kegis nuptias^ cum Ãatre fuo ' concuhentem, nbsp;nbsp;Ãemper hlt;ereà Lutherans
addióïam^e^ demum à Thoma Bolcno, pater Annæ dicebatur^ inter Ctieteros iu* dices conÃdente, adulterij nbsp;nbsp;inceÃus dam-
natam, HenricusÃcuripercutiendam cu-rauit.
saÃs amp;nbsp;Superhancâ¬rÃ)Ke^fshypocriÃm,quaÃe fundamë- Catharinam ob Dei timorem repudiare ^^Ã^^ÃÃ^Ãmulauit:Ãuperhuncinceflü, quo Annam ^Ucan{. duxit, inceflum inquam I{egis Herici, quo^ à nonpropriamÃliam, atÃaltem concubin^e ÃineÃliam duxit^inceflum etiam A nnæ Bo-Icnæ, quo aÃatre ÃoÃe copnoÃcendam permiÃt :Ãperhunc EccleÃaflicum J{eÃs Tri-matum quem primus mortalium Henri-cu( 8 Ãbiarro^auit omnis iüa religio quam
An
5 Ã N D E R I.
c^n^liafrb Trincipibus Henrico, Edo-uardo,lt;lt;7* Elizabetha tenet,acprofitâ¬ty.i\ lt;edific(itac(snfurgit. Ettamenquod Henricus pofl diuortium interpoÃtum, quando ia.mÃtpremum EccleÃ^e caputÃcribebatur, mfidei negotiqflatuit ,boc ipÃum liberi eins Edouardus çÿ* Elizabetha
nfnr, eist' omninb dcflruxerunt, alioprorÃns Euangelio in eins quod Henricus condtde-rat locumÃuppoÃto eiST furrogato. Hac mira eisnfiupenda quoe pofl ÃnglicanuÃhiÃma inchoatum,Densin^illo regno, aitfiliorum cordoj ad patrum Ãdem reduceret, operatus efidntelligiperÃe^enonpoÃÃunt^niÃperle^la ÃchiÃnatis huins htÃoria, quam mira rerum nouitate conÃicuam eisnillufiremÃcundum ea. qua Vel ex publicis monumentis excerpÃ-musi 'uelex grauifftmörumhominum tarn Ãriptis quam 'verbis hauÃmus, 'velÃltem ^pfito^ouimus eiSi* obÃruauimus, bonafide iam exponemus'.
PARTES HVIVS
Historic.
t.
t)e caufis nbsp;nbsp;origineIchiÃnatii per Hen-
ricum odlauum, i.
Deprogrejju eiuÃdem Cchifmatis, hareÃs TLuin^iana incnoatione per Edo-uardum icxtum Henrici filium pa^. io6.
3-
refiitutioneCatholica religions acre^ reconcilfationeper Mariam Henrici ÃUamprimo^enitam^pA^. 133.
De reli^one Cathelica abrogatayZ^ ha-â refiCalutnianlt;Lgt;mtroduéiiUper Elizabe-tham ex hanABoicn^Ãliam^pagA^u
DE SCHISMATE
AN G LI CAN o PER Henricvm octavvm
INCHOATO, LIBER.
V M rebus Im perij w/7w«z4f Auguftus, nicis Ferdinandns amp;nbsp;êlÃT^abe-tha Cacholici Reges, Anglicanis Hen-ricns feptimns præeflet j præclarè cum orbe Chriftiano adum videbatur. Nihil enim MaximiliMo Imperatorc, feu bellojfeu pace, illuftrius, nihil Ca-tholicis Principibus in vtroque gene-re fÅlicius: nihil HenricoÃ^timo aut fortius aur prudentius, qui omnibus bellis vidor, omni op um genere af-âuebat.
A lam
DE SCHISMATE
fupcrftitio Mahometans, per mitMv,. IJmaelfs Sophi, ck ÃffumcaJJani filia naci.
Xo««/ Or èir.
D, iSoo.
nouam interpretationem, quam oc-cupati Per Æ ICI Rcgni maicltas com-mendatiorcm populo reddidit, in. varias Icâas abibat. lam Saraceni, poft BÅticam octingentis ferè annis pof-feflam tota Hifpania exterminabâtur. lam nouus Orbis Principibus Chri-ftianis, ex infinita Dei milericordia patcfaôtus, Chrifti Euangelio parère cÅperat, Lufitanis verfus Meridiem, Hilpanisverlus Occidêtem, cxÃlex-andri Papa Jexti auiloritate , tam lui Regni, quam Chriftianæ fidei gloria propagantibus. Quæ res dum FÅlici curfu progrederentur, anno ab incar-natione lelu Chrifti millefimo amp;nbsp;quingentefimo, inter potentiftimos plenricumÃptimum Angliæ itémque Perdinandum (fj* Pli^yibetham Hilpaniç Reges, aólum,annóq-, lequente,tranà aólum
ANGLICÃNà UB. 2 aéltim cH, NZ^rthurus maiornatufi-^â^quot;?'/^*^ lius HenriciÃftinii^ (atharinam Catlio- tharmit, licorum Regum filiam, locuplctifli-ma doteconftituta, invxorem acci-perct. Nuptiæ Lonà ini^ apud Eccle-îiam^nôli Pauli celebratæ luiit, de-cimo oôlauo Calcndas Decêbris, qui dies apud Anglos, D. Erchen'vvaldo lacer elTe conRieuit. Principes fùmma nodte ad thalamum Iblenni riru de-dudhi lunt. Cæterum HenricusÃptimus demedicorûconfilio cauerac, vc gra-uis quædam matrona ineodem cunx illis cbalamo fociata, videret,ne carne coniungerentur, eô quôd Ãrthurus decimum quintum ætatis annum vix dum attingêsjcx lento præterea mor-bo laboraret, cuius tabe poft quin- yfHi O, tum menlcm confedlus, ex bac vita miçrauit.
Mortuo iam Artuuro, cum Catb.'^* Principes filiam lua répétèrent, noua
A ij nu
DE S C HIS M A T E niiptiarunicoditio ab HcnricoÃptimo propofita, amp;nbsp;port maturam delibera-tionê, aRegibus Catliolicis accepta ert, vt impetrata Suinmi Pontificis le-Qatharina, Henrico Arthuri Principisfratri, duodcci-muin ætatis annum agenti delponde-retur. Caufà domi primum per vtriurt que regni theologos amp;nbsp;iurirtonful-tirtimos viros, an fieri honertèpoflct, cxaminata J deindè, ciim de iure con-ftaret, per vrriufqueRegis legatos relata ert prim dm ad AlexadrumÃxtum^ deindè ad Pium tcrtium. Sed cum vter-que prius vita, quà m hoc negotio de-fan^us eflet, demû Iulius Papa fecun-dus, adhibitis in cofilium doólilfimis vins, ob pacis inter tanta régna cofir-mandæ publicum bonum, iuris hu-mani,quod loldm obrtabat, vinculu, in hac quidem caufa locum non habere declarauit,amp; nuptias cdtrahendi ve
ANGLICANO LIB. 3 veniam poteftatemque fecic. Nam di-uinum ius, quod facris literis confi-gnatum extac, adeo hisnuptijs non obftare tlieologi ad'erebanc, vt fiue ftatus naturæ fpeóletur, ludas Patriar-cha iuirerit fecundo gcnitum fiium ad Thizm^crem primogenici fra-^^^quot; 3S-tris abfq; liberis dcFuncti vxorem in-gredi, VC feinen fratri luo fiifcitaret: fiue Moiaïca lex coiulatur, idipliim fra* Deuter, i tri fùperftiti, eciam fub infamia; pÅ-na,prçceptum reperiatur: Fieri aucein non potuilfejVt Deus qui legem nacu-ralem totius naturæ bumanæ perpe-tuam comitem, imb ducem amp;nbsp;regu-1am elle voluerit, eandem in vllo vn-quam, nedum in ipfo naturæ fiatu, violari, non foliim permitteret, fed ctiam iuberet.
Hoc enim perinde videri acfi na-turam ab ipfo ira conditam vt nun-quam mutaretur, tarnen ipfe mutaret A iij
ac
DE SCHISMÃTE
â¢J
i.rpB. 1. Hiflbiueret fibique ipfi ea rationc contradiceret, ac {eipfum ncgaret. Quod cum à Deo alicniflimum fit,nihil certius credendum quà m quôd fiiperftitis fratris nuptiæ cumaltcrius fratris abfq^ liberis defunôli vxore c6-traâ:ç,nullo modo legi çternç autna-turali répugnent, led tâtum impofiti-tiæ amp;nbsp;ecclefiarticæ, cuius ex iufta cau-là relaxatio penesPontificemRoma-num fit. Nam turpitudinem vxoris i8. quam reuelari lex vetat, partim in hoematrimonio reipGnulla fuifi fe, quoniam Ãrthurus Ãatharinam n'üq-rem nunquam cognouerat, partim fi qua forfitâ fpecie tenus extitiflet, turn per mortem Ãrthuri iamdudum efle fublatam, turn præterea etiamfi poli: morte eius adhuc perfeuerarepofl'er, non tantam efle, quin publico pacis böno Gtis abundeque cooperiatur
ANGLICÃNO LIB. 4 logi grauiflîmis tarn fcripturæ Gcræ quam lanótorum patrum teftimonijs corroborafTent, necper totamEccle-fiam vel vnus quilpiam vir qui con-tradiceret, in vlla natione quæ lub cæ*-lo crat,repertus eflet, lpon{alia,ob im-maturam adbuc Henrici ætatem, inter ilium amp;nbsp;Catharinam ineuntur.
Dum autem nuptiarum tempus ex-pectabatur, Eli':^abetha (^atharmte ma- no.,. ter in Hilpania, itemque Henricmfep- nbsp;nbsp;nbsp;'
timns in Anglia diem fuum obierunt. At Henricus oElduus J exiinia corporis forma præditus, in qua etiam regiæ maiellatis augufta quædain Ipccies eluccbatjiam decimuoóbauum ætatis annum ingre{ïùs,cum nee ipfe iudici j expers haberetur, ncc defundti patris imperiu amplius timeret, quanquam lern el dixiffet fe à nuptijs CathArin^e abfteturum, tarnen re accuratius per-penfa, ö,: diipenfationc Pontificis in
A iiij - oin
DE SCHISMATE
'ÃHplii Hf. riet sr Ch t'uai tua, ifOÿ-
omnium optimatum conipeélu publice rccitata, nulla mortaliû vel can-tillum ferupuli opponente, detorius confili/ lententia, Catharinam in vxo-rem , tertio nonas lunij palam acce-pit, ac die Ioannis Baptifia proximè ïublecuto, non minus vxori, quà m fibi, regium diadenia cum ingenti omnium lætitia imponendum cura-uit, apud là crum S. Benediôli monafte-rium, quodLowd/'woadlolis occalûm adiacet.
^imo n. IJIO.
ViHfcitu/
^»110 i)9. ÃJIJ-
Genuit Henricus ck Catharina filios tres óeduasfiliasjcxquibusmaior natu filius (cui etiam Henrico nome fuit) nono poft natiuitatem menfe è vita ftiblatus eft. Cuque cæteri etiam non diu poftquà m nati crant, vixiften^fo-la Adaria^ anno ftptimo Henrici o^aui apud Grenuicum duodecimo calendas Manias in lucem editajVtrique paren-tilupcrftcs manfit. â¢
Fuit
ANGLICANO LIB. 5
Fuit inter Henricum Catharinam tum aliqua ætatis, tûm longe maior moruin diflimilitudo. Superabat ilia virum a:tate, ad lùmmum quinquen-nio : .moribus veto , amplius quà m mille annis. Catharina, furgebat me-dia noôle j vt nodlurnis religiofo-Jâ*^^quot;quot; rum precibus interelTet, manè hora quinta ornabat fe quà m citilTimè, nihil fibi temporis, præter hoc fo-lumin quo veftiebatur, perircdidi-tans. Sub regio veftitu, D. FranciÃi habitu (ad cuius tertium ordinem lèfe afcriplerat) vtcbatur. Omnibusfèxtis ferijs amp;labbatisieiunabat, omnibus B. Maria vigilijs folo pane amp;nbsp;aqua vh uebat J quartis amp;nbsp;Icxtis ferijs peccata là cerdoti confitcbatur, Dominicis etiam fumebat Euchariftiam : officiu B. Virginis quotidierecitabat,lex lions continuis manè in teniplo là cris ofHcijs vacabar, aprandio autcm lan-
Clo
DE SCHISMATE óhorurn vitas, ancillis etiam aftätibus Icgebat, ad duas ferè boras: inde tem-plum repetens, ibi fere manebat vfq; ad boram cÅnæ,quam fumpfit longe parciflimam. O rabat ïèmpcr flexis genibus , abfque puluinari, aut alia quapiam re inter iplam pauimentu intericóta. Quis iam miretur, fi tarn lanóla fÅmina, maiorequodamtri-bulationis igne probanda fuit, vt vir-tutum eius odor in torn orbem cbri-ftianum facilius diflbindcretur?
Kcriciiux. Henricus interim omni luxu dif-fluens, ex ipfius reginæ ancillis, nunc duas, interdum tres, concubinarum loco babcbat,ex quarum vna, cui nomen fuit Eliâ:!^abethlt;⬠Blunu^ genuit fi-lium, quem I{ichmundi^ ducem crea-uit. Admirabatur quidem vxoris lan-ólitatem, led détériora confilia amp;nbsp;in-ftituta lequebatur. Ma.ria.m filiam re-wio. gio Iplcndore cducatam, conliituit Bri
kl-iG'LT.CkyiQ) LIB.
qui populus amp;in{ulum primûmoc-cupauit, amp;nbsp;ei nomen Britannia impo-fuic, amp;nbsp;lingua propria, quam ncmo ferè z^nAorum intelligit. adhuc vri-tur. Germani autem cxteros vocanc Kvallos. Itaquc cum Anglos-fà xones ex Germania in Britanniam ad fines Britannoru tuendos eu o cari, tandem in ipfos Britannos armacouertiflent, eofq; fiibiugalTent, vt fuum populum ab aheno diftingùercnt,Britannos vo carunt Vvallos, hoc cft, non Germanos,(èd præ Germanis,extcros amp;nbsp;alie-nos. Huius autem Prouinciæadmini-ftratio amp;prxfeólura ei tantum regis proli conceditur, cui proximum re^ gnandi ius ex hærcditaria lege debe-tur. Quod cnim Cafar apud Romanos, quodque Delphimtc apud Gallos, hoc idem cil apud Anglos Kvallia
In
DE SCHISMATE
In V valliam crgo quæ ad occiden-taleni infulæ oram fnb quatuor Epif coporum dioccelibus longe lateque , diil:enditur,Ãfrfrz4 cum illuftri fenatu ; amp;fplédidafamiliadelegatur, vteam : regionem luo iure modcretur ac gu- ; bernet. Marine nuptias vicini omnes ; reges ac principes magnis ftudijs amquot; ; bicbant. In primis lacobus quintus Sco- i txpetinw.t tiæ Rex, deindè Carolus CdÃtrj totius Belgiæ poflèflionem fcilli confeftim traditurumaflerens. Tum autem,GaL liæ Rex Francifcus filijs luis duobus, bine Delphino ^âmà cÃurelianenfi duci, candem in vxorem petijt. Quorum teneram ætatem cum Henricus non probater : Rex Francijeus fciplum ob-rulit Mariam duólurum, nee Henricus abnuit,fi tarnen, Carolus^ Clementem Papam,quem tunc captiuum obtine-bar, liberum ac immunem quam pri-mum non dimitteret. Alioqui enim
Sc
ANGLICäNO lib. 7 amp;nbsp;Mariam Gallo dare, amp;: Caro io bellu indicere cogitabat. Ac filio quidem primogenito régis Galliarum Maria tandem certis condition ibus delpon-^â^'quot;' debatur,quæ Ipblalia cum apud Ãren-uicum in Anglia, ochauo idus Odlo-bris folenni rim fuifient dedicata, ElienÃs epifcopusin Gallias traijciens, præclaram de ea re orationem apud Francifcum regem Galliarum habuit. Hine facile apparet quam conftans apud omnes principes chriftianos fides ac fcntcntia femper fuerit, de Ca-tharinceXc^iiïrsûs cum Henrico nuptijs, cum earum nuptiarum prolem, quæ non alia conditionc,quam fi légitima eft, regnandi ius in Anglia confequi debet, tantoftudio inconiugemex-petierint. Zam ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reuertatur
oratio.
Cum ea Catharinic grauitas amp;nbsp;moderatio, eaque Henrici leuitas libido eflet
DE SCHISMATÃ
Volfti tno' rei.
effet, vt nihil magis repugnans amp;nbsp;coil' trarium facile reperiri pollet, atque ideo hominem petulantem amp;nbsp;luxu-riofum tam venerâdæ mattonæpror-fus tæderet, nee ea res latere Palatinos diu poffet, Thomas T'olÃeus homo prç' ter cæterosambitiofus amp;audax, cuius etiam opera erant rcgis,quam reginç, operibus fimiliora,omnes occafioncs captabat, quibus amp;regi placeret, amp;nbsp;reginam kderet, amp;nbsp;fuumnegotium proueheret. Hic homo, non humili tantum loco, fed amp;nbsp;vili natus, cum in
Vo'.[xi £c tlflij/licje diiiÃMei.
aulam irrepiflht, regiqueà fà cello fa-óluselfet,tandem Ricardi'UintonienÃs Epifcopi Opera, Regijs eleemofynis præficitur: mo\Tornaco apudMorinos in poteftate He«rzc/redaóto, Tor--nacenÃs Epifcopatus veóbgalia ex régis donatione capit, pauld poft, fit amp;nbsp;ipfe Epiicopus,primum LincolnienÃs, ÃemdieÃ^HnelrüenÃs tum autem T^into-nienÃs
ANGLICANO LIB. 8 nienÃs^ ac fimul etiani Archiepifcopus EhorticenÃsy (nam l^intonienjem öi. Ebo-racenÃent duos locupletiflimos epifco-patus fimul pofledit ) demum fit tonus regni Canccllarius, addo etiam Cardinalis, amp;nbsp;ad vniuerfum Angliæ regnum de latere legatus. Quid qudd tum FranciÃct Galliarum Regis, tum Caroli Cælaris annuls prçterea penfio-nibus, muneribus augebatur, vt omittam locupletiflimas Abbatias,in quas vbique terraruinuolauit : quod-que omnium caput erat,ipfe Rex An-gliç totus erat in F'olÃä poteRatejOrn-nia pro illius arbitratu diftribuens at-que adminiftrans. Et tanquam hæcrof/r«/./«. omnia parum ellcnt, primam tonus Ecclefiæ federn occupare, aevnitatis Sacerdotalis faftigium confeendere, fatanæ fpiritu aóbus nitebatur. Quod cum Carolus imperator perfentifeeret, Hominis ingenio ad fuam rem abu-furus
DE SCHISMATE
J ilfiutn tantaoblèruantiaco^ roiixam Icj-Q cÅpit, vt amp;c crebras ad cum lite^ ohfrnada. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-l ,
ras, necalterius quam Cælareamanu periciiptas, darct, lublcriberetqucin hæc verba : Ftlius vefler cognatus (d-rolus. Qtiin etiam ïpem maximain dédit, fl F'oiÃeus c^ccïet^vt Henricu^ Angliæ Rex perpctuuAi fÅdus curn Cçiare colerer,regcmqj Franciæ bcllo fimul petédum decernercr,fe ex altera parte efFeôturum, vt V^IÃens mortuo Leonedecimo fieret lummus Pontifex. Implct yolÃeus conditionem, quà m cupide. Sed cùm Carolus tantum ab CO quod obtuleratpræftando abfuifi let, vt potius magna cum fiia laude e-VdrianumÃextum ei loco præficiendu cura ret, F'olÃeus adhuc dilfimulâdunî rams, morte etiam Ãdriani expeólar. Porrb cum ne tune quidem rationem lui à Carolo haberi animaduertcret, quinimb poll Francifcum regem Gal-liarum
ANGLICANO LIB. ÿ liarum in bello Ticinenà captum, far rarô ad 'Uoîfiumj Sc non nifi aliéna manu Icnbcrcc^ncc aliud quam nudum Caroli nomen fublcriptionis lo -co apponcret, tunc P^clÃtf^s aperte fu-rere, Carolo fummisvinbus aduerfari, ad hoftes Cdro/z tranfire, CbriPda-niflimo Regi fe totum cÅpit addi-cere.
Hac ergo ira inflammatus, cum èi Hmcum regem alieniore animo à Catharina y ambitionem fuam ûncLiL-fimas fÅminæ lt;rrauem ac molcftam efle intelligeret, raws connlium hoc fuum amp;nbsp;fibi vtile, amp;nbsp;Regi non ingra^ turn , Reginæ odioRim, amp;nbsp;Carolo nioleftiffimum fore, à materterä eins a regio thalamo pcnitus diÃunxillet; louinnem LonÃandü LincolnienÃem Epià ^timafcbb copum, qui Henrico regi erat à confel-fionibus,ad fe vocat, ei narrat,quant r Ãbi cLiræ fit æterna régis falus^ Nam
B ncG
DE SCHISMATE nec fileri pofle quôd tanti fit niomen-ti, necaltcriprf aperiri debere, quà m ei viro qui omnia fecrcta regis optime nouerit. Quid multis?dcmumait;. Matrimonium Regis cum Catharine parum fibi firmum videri, nbsp;nbsp;cur id
fèntiat,multas obtendit rationes.TLo»-gUndns hominem fincerê loqui arbi-tratus, necaufus tanto viro contradi-ccre, leiens ctiam banc rem ineratarn régi accidere non poüedd tantum rel-pondit, par elfe, vt rex tantæ rei, non ' ab alio prius, quà m ab iplo r'oifieo ad- â moneatur. Hoc in le t^olÃeus recipit: ⢠quem^fimul acrex in eum fermonein veuille audiuit, Caue/inquit} ne remÃ-mel iudicatam^iterum in controuerÃam niO' ces. Triduo autem poft, Longlmndus à tii. P'olÃeo ad regem du(ftus,id laltem petit, vtfua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rem cognofci Scexarni'
nari permittat. Cum rex non abnue-ret, quot;ilfius intulit, Ipeôlatæ formæ at nobi
ANGLICANO LIB. Kgt; nobililitatis fÅminam in Gallia elle, Chrilbanifl.â' regis fo-rorem, quæ duci ^linÃnice aliquando nupta fuerat, banc regio tbalamo in primis conuenire. De hoc (ait Rex) agemus poftea. Nunc filentium ante Silentium. omnia neccHariumeft, ne res immature patefafta, honorem noftrum ali-quo pa£lo læfiffevideatur, Iple enim feiebat quam potiffimum fÅminam, repudiata femel Catharina, du£turus eflet.
Cum ero-o filentium finguli pro- ,, . mififient, rex in hanc de luo repudio quxftionem totus incumbens, cum certis theologis ea feripturæ facræ lo-ca qux ad rem facere videbantur, ma-
I xime, quae inLeuitico Deuterono-I mio fcribuntur, ifudioliffime perle-⢠git amp;contulit: diligenter etiam lalij . fecundi literas difcufht,quæ ipfius cum c Catharina matrimonium confirma-i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B ij bant
de schismate
yÃiautem in hoc neuere quT-Itionis examinando, integrum rere annum clà m inRimpùflet, nec a ut in ià cris literisquod eumiuuare,autin Pontificis deplomate, quodiuftè re-prehendi polfc^quicquà m reperiflet, cum præxerea, h quid in Papæ literis ambiguum ante vidcbatur, id per nouas Iiteras. Ferdinandi regis opera po-llea impetratas, clarius expolitum, planius exprcflumvidiilct, viltimeft amp;regi, amp;cæteris quos in confiliuin scf{cr»M. aJhibuerar,nihilamplius in care ten-tandum efl'e. Atque ita là nc euenifl'cr, nifiquôd, partim F'olÃeus ilium qui-efeerenon patiebatur, partim animus RegisC^r/MrzKif pertç{us,y^w«ie Bolend potiundæ cupidus, amp;nbsp;vtramque ob caulâm diuortij auidus,minimo quolibet momentOjin noua Icmper Ipern atque opinionem inclinabat
/^ccidit CO tempore, vt ex Francis le
ANGLICANO LIB. H legati adefTent, qui Mariam Vvaîliæ principem duci ^Jureliancnfi nuprum dari petercnt. In ijs erat EpiÃopi^s Tar-bienfis. Rex igicur Henrtcus VolÃco author fuit, vt b^olpeus ,nonquidem gis nomine, led tanquà m partis Gal-licanæ fidelüTimus amicus, huicEpii-copo controuerlîam de Regis matri-inonio nuper exortam infinuaret, di-ceretque, fi force il lu d matrimomum quo ïam Henricus tenebacur, difl'olui pofler, Ipem certam eile, regem Elen-ricum regis Galliarum lororem in con-iugem aflumpturum. Fecic HolÃeus quod imperacum eft, addidirque, ta-lem elfe banc caufà m, quæab Anglo quopiam tentariprimum,amp; proponi non deberet: quem enim lubdicum polfe inuidiam tantaih fullincre, vt régis fui matrimonium acculcc, aucin dubiu vocet? æquum elfe, vtipfe Tar-^ bienÃs, tanquà m amp;nbsp;fui Regis caulà m
B iij agens
DE SCHISMATE
agens, amp;nbsp;commune vtriufquei'cgni bonum prouehere cupiens, hoc one' ris miekilciperet.
Primà di-flOfl^ f4lt fjciio.
T4rbi(MÃi Hpifccpi
Vifa eft Tarhienfi honefta oratio. - Re igitur cum fuis collegis commu' â nicata,in fenatu regis Angliæ, ipfb rege Henrico prçfente,dixit,Non miniis inter Anglos quà m Gallos conftare, nihil vtrique regno magis expetcn-dum,quà m pacem. Ethaólenus qui-dem adûeflè denuptijs inter ducem ^urelianenfem amp;fèreniflimamVvalliç ! principem MnrUm ob comune hoc ' pacis bonum, ineundis, quas magnu â vtrique genti commodum allaturas â non dubitet. Sedaliam fubeiTeviam huic negotio expedicdo infinitis par-tibus oportuniorem, fi earn fibi liceat j proponete Etcur(inquit}nonlicear, : cdm non loldm apud chriftianos, verum etiam apudoptimos amp;pruden-tifiimos viros agatiir, qui omnia pri-uata
ANGLIC ANO LlB. li uata publico bono poftponenda iu-dicant ? Quato cnim vtilius futurum, vtviri quampueri, vtliimmiregno-rum gubernacores, quam inferiores aliqui principes, denique v c ipiç régi perlonæ, quam regum liberi, has inter fe nuptias contrahant? Acnoftra quidem ex parte, fatis conftat Chri-Ibanilfimi Regis fororem z^dlinfonu duciffam amp;nbsp;viro maturam eile, amp;nbsp;nihil aliud quam talehi maritum expe-ótarc,qui generis ipfius regium Iplen-dore potius illuftret, quam obfcurct. lam fi etiam in Anglia vir quidam primarius, imô primus omnium vxore careat, cur has regias perfonas adin-gentem vtriufque regni vtilitatem, nuptiarum foedere coiungeiidas, non curamus? Tua,tua{erenitas, Henrice rex potentifTime,quern honoris caula nomino, fi non quod apparet, f;d qùod verum eft, Ipeóletur à nuptia-
B iiij rum
DE SCHISMATE
Har. 6.
rum vinculo non meo tantum,fed pc' ne omnium dodliflimorum hominU iudicio libera eft amp;nbsp;foluta. Quaquatfl enim Catharina turn nobiliHima,turn (andiflima focmina exilfat, tarnen cum fratris tui vxorpriusfuerit, fatis admirari nonpoflum, quoiurevxo' rem fratris tui, quam tibi habere iuxta Euangelium non licet, habeas Screti-; ncas ? Equidem non dubito Anglos, qui tuo iinperio fubfunt, hociderti^ Euangelium colere,quod noscolim^i ócproptetea idem cciam nobilcurn; fendre, licet id palam profiteri non » audeant, donee tua Serenitas liberain| in hac caufa eis fecerit dicendipote-; Ifatem. Nam exteras nationes liberius ! de his nuptijs temper locuta tunt, vC' hementer etiam doletes, regiam ado' Icfcentiam tuam ab aliorum quibns ! hdebatconfilijs in banc fraudem eÃe yidudfam. Nu m fi verum eft, nernf.
nein
anglicano lib. 13 nem poffe fratris lui vxorem fibi in vxorem lumcre, habet tna Serenitas modum longé optimum, quo amp;nbsp;fe ab hisquibus iam implicatut nuptijs quam primu exuat, amp;nbsp;Chriftianillimi regis fororc in locû Catharin^e alTum-pta^pacê inter hæcnobiliffima régna firmam atqueadeb pcrpetuam ftabi-liat. Ac de nis quidem rebus tua pru -dcntia maturius cogitabit, mihi laris Ãt, rem non minus vtilem quam ho-i nellam , Chrilliana libcrtate in mCâ ' dium protulilTe.
â Henricus hanc rem velut nouam amp;nbsp;OiÃiifiul/1'' j I haótenus inauditam admirari Ie atc^ue â ctiam aJ^rc ferre Ãmulas, tarnen cum . â ad honorem atque adeo falute ipfius , â æternam fpeólaret, amplius delibera-. dum cenfuit. Tarbicnfis vero vt rci tarn ; : lætæ inlperatum nucium Chrilfianil-. ' finio regi primus appcrtaret, in Gal-, ^iani aduolauit.
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Po
DE SCHISMATE
Populus autem Anglicanus vbi hoc. ^£'^â;audiui(rer, ftatim amp;nbsp;Galliarum Icga' j tos malediôlis Si régis propoficum Omni vitupcratio ne infèélatus eft. N C' mo enim dubitabat quin de regis co' filio hxc res cxcogitata amp;propofit3 fuidec.
**â Hoc ipfo tempore Bnrhonius Prifl' ' ceps(quanquà mrua morte earn perd diam lucrat) vrbem Româ occupafTe, diripui{le,incêdifle, iacra omnia pro' phanade, ipfumquePontificem Cle' nientewÃptimum obfidere,imd Si esLyquot; tiuumtenere dicebatur .'KolpeiiSj haC jtlu oa4- arrepta occafione,regem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ati;
auxdium Pontifici ferêdum{timula(-'| â'^^her pode ilium facere, quà m vt defenforem fidei fele ex hibeat, cdm = nuper eum titulum(ob librum contr*'* Lutheri hærelès conferiptum) fibi pofteris luis à Sede Apoltolica dona-tum accepidet. Qiiid quôd hac vn^ re
ANGLICANO LIB. 14 ; rePapaminætcmumfibi deuinciretî 4^em ob â¬am rem in caufa diuortij fui non modo propitium iudicem,ve-, rum ctiam diligentem patronum lia-, bitùrus effet, imd amp;nbsp;Francix Regem, I ac prçièrtim liberos eins perpetuô fibi demeriturus, quos in Cæiaris pote-. ftate conftitutos, bac ratione in libet' , tatemaffererepoflet.
His verbis rex adduólus eft,vt Car-' dinalem in Gallias cum oótoginta au-, reorum millibus collegis duobus , mittetet. Ac præter mâdata generalia . quæ tribus legatis ex æquo dabantur, I. folus KolÃeus mâdata quædam occul-. ta feorfim accepit,de Catharin^e diuor-j tio procurando, de matrimonio cum
Duciffa contrahendo, de â J filijs Chriffianiffimi Regis ex Cæiaris , manu eruendis. Ibat KolÃeus regia pó-pa Ixtus triumphäs,cum ecce,dum
J Caleti agir,nouas ab Henrico literas äc-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ci pit
DE SCHISMATE
/îbi timendum viderec, tamen priui /maiidatis eius non paruit, quam ab ' vxore audiflTet, iplâm à rege lolicitatä 'â fuifle, ncc Bolenam alteriui
init pater.
IHenrici filiam efle: proifl' ' dèingenuaprocumbens,rogabatvi' »Mr«î«,7A I rum,vtfibiparceret, decætero (efide / 1cm ei coniugê futuram: quod ipfùiH cum Alarchio Dorcefiritc, alijque vif* primarij, ram fùo quà m régis nonii â ne peterentjTAow^î vxori conciliatuSj Anna.m Bolenam filiæ loco educat. lallâ
prius Thomas Bolenus aliam filiam e-i côiutrc fila o-enuerat, cui nomen
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 J
^iaeu bU imponebatur. In hancrex dum ad Æ matrem ibat,oculosconiecerat,eaii' * , dcmquepoft ThomecBoleni redituiH) ' j inaulam fiiamjmô amp;nbsp;in âdulterinuHâ r.,r,gt;«pJtlialamum traduxerat. Cûm auteiH amp;gt;!â Ij Henrici regis domus ex perditifiiin^
i gencre hominum coftaret, cuiufrno' / diétantaleatores, adulteri, lenoneS
1
ANGLICANO LIB, l6
affentatores, periuri, blafphemi,rapaces, atquc adco liçretici : inter hos in-
/ fignis quidam nepos extitit FranciÃus er,mm. Brianus, eques auratus, cx gente lUrpe Bolmorum. Ab illo rex quodaml
i-
li
dcretur matrem primum, deinde filia cogno feere. Cui Brianus^ ommnó (in-~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, o Rex, quale gallinam pri-
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
comedcre. C^od verbum cum rex 1 magno rifu acccpilfet, ad Brianum di- ! xifle fertut: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tu mérita meus es infemi |
( l^icarius. Brianus enim iam prius ob j impietatem notifhmâ vocabatur, In- f'icâ,riM fei ni 'Vfcarius, poft hoc autem, Retins inÃemi'vicarius. Rex igitur cum , matrê prius, amp;nbsp;poftea filiam Aîariam, Holenam pro concubina tenuiflet, de-inum ad alteram quo q-, hliam Ãnnam ^olenam animum adijeere cÅpit.
Fuit Ãn^ut Bolena, proceriorc corpo-l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ris
!
Cu, fill-U.
Be
: nbsp;nbsp;DE SCHISMÃTE
^ris ftacurajCapillo nigro,facie oblogâ'*gt; colore (ubflauo quafi illericiæ moV' bo laboraret, cui dès vnus in Riperio' re gingiuo paululum prominebat, io dextera manu lextus agnafeebatur di' gitus, fub mento ctiam luccrefcebat turgidum nefcio quid, cuius deformi' tatis tegendæ caula,tam ipla^quam a^l illius imicarionem, reliquæ regiæ aii' cill-E, colli amp;nbsp;pedloris fuperiora, quaJ ante nuda gellabant, operire cÅpc' runt. rcliqua corporis proportio pul' chrior videbatur, maxima vcnullas in
ent/i.
labijs, in facetijs, in laltadi, amp;nbsp;fidibus ludendi peritia, denique in vellitu, quem, quondic amp;nbsp;nouum excogiw' uitjamp;clegantiflimumgeflitjOmniuiU aulicorum in ea re exemplar amp;nbsp;IpecU' lum. Quod verb ad métis i magin ein attinebat, plena fuit luperbia*, ambi' tionis, inuidiæ, luxuriæ. Cum quinj decimelletannoru, ab eo quiT/joz»'^
»
ANGLICANO LiB. 17 Bolcno apoculis, atqueetia ab akcro qui eideni a laccllo fuit, iele deflorati paiTa, moxin Gallias mittitur, vbi regio lunipcu, non iongè à Briero^ apud nobilem quenda virum educata,pau-Id poft ad palatiuin regis Galliarum fè contulic. fbi tam impudicè vixit, vt vulgo à Gallis appellarcturH^/ârf,fèu | EqiM an^licana. Gum autem amp;nbsp;in re-, gis Galliarum familiaritatem aft ira ef let, cÅpta eft vocari MuU Eegia,.Hæ-reCi etiam Lutherans addióla erat, vt//A. 9. j ne religio à vita dif:reparet.Nec tarne , à lolennibus MftTarû Catholico ritu peraôbs abftinebat, quia regis cofue-â tudo, amp;nbsp;ambitionis inftitutæ ratio id j I ab ilia extorquebat. In Angliam verb cum reuertiftet, atque in familiajm rc-j giamcooptataefletjfaciledidicit, amp;nbsp;, quà m tæderet regem antiqu x v \ o ris, ' quid J^olÃeus moliretur, amp;nbsp;quanto-f perè Henricfis turn iplà m deperiret, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C tiîm
I
⢠DE SCHISMATE
I mm alias concubinas fubindc muta' I rct.Nam prçter exempla externa^tiîiîi I matrem luam prius,tum deinde foro-I rem vidcrat ex ilia præcipua regis gra-j tiaexcidifle. Quid ergo amp;ip(i paulo j poll: fperadum, nifi ab initio fibi ipû j confulcret ? Quod conlilij cum coe' ' pillet, quanto magis rex eins conluc' tudinem expetijt, tanto vehemcntiuS preces regias ilia repulit, Ian vie didi' 1 tans, nemini le virginitatis florc, pr t' terquam viro luo dedicaturam. Col' loqui,colludere,lîmul etiam cum R^' ge laltarc, nunquam a lua modefli^ Valienum iudicauit : tantum à concU' bitu abliorrere fe finxit.Quibus artib ita Regem inefcabat, vt iam ei magb
i magilque lixum amp;nbsp;conlliturum eilet) repudiata Catharina^ tarn lanólam vit' . mneminvvoremaccipere. IsrumR^ -........o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Serinoncs
G.iiliȔi. cumin Galliam perlatus ruiliet, p^itquot;
j lini diditabat Regem Anglix ducdU' I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rtiii^
)
J
/ â¢
î
/
/
/'
w
I
Ã
gt;
r (
/
/
I
ANGLXCANO LIB. iS rumefrezw;lt;/4/wReo;isGJliarum. i
Agebat etiani tue in Gallijs Thornas j iiolenn^Sj qui pater Annx putabatur, ea j miflus à rege vna cu nobiiiHimo equi- j te Antonio Brunocerta Regis negO' j tia expedienda. Is ergo vbi audiifec ! Hericum per dite amare Ann^:tm Boltn^^ atque adeb veile earn in regni confor-tem ailumerc, inconlulco Rege, præ-ter legatorum morem, citato curlu in Angliam venit, id Rcgi (uggefturus, qubdnifi teporeaperiret, pofteapef alios reuelatum ipli Boleno pericuium i creare pofFet. Occurritautem J5oZ?«o j Henricus Noreftus qui Henrico Rcgi j crat acubiculis. Hunc -fio/e«//yrogar, vt inopinatum eius aduentum apud 1 Regem excufet, fimulcjue fecretani ei audientiam impetret. Introduólus ad Regem Bolenus, rem ab initio rcpctit^ dum ipfe in Francia olim degeret, na-1 tana vxori lùæ Annam Bolenam : ac faj
C ij qui
Thtnif g bni Con~
fifsio.
DE SCHISWATE âiquidem voluiHe vxorem ca de cauà rcpudiare, nifi amp;: Rex incercefliflir, vxor aperte fafla cflct, Ãnnam Bolenarfi ede filiam Regis. Tace, o ftolide (iæ quit Rex ) centum alij ex æquo tuani, vxorem comprefTerut. Cuiuicunquc illoru (it film, certequidcm critvxof mea. Tuadlegationem tuamreuer' tere, nec verbum cuiquam dehacrc feceris. Hæc fubridens R ex cum di-xiflet, è loco dilceHit, Thoma Bolino adhuc in genua prouoluto.
Vt autem minus homines mira' : rentur quæ caufà tam fubiti aducntuî : Thoma Boleni extitiffet j dilTeminatuS , cff fermo, cum ad Regem attuliffe dc' : piótam Alinjonia imagineni' I Poftquam verb Thomas Bolenus ani' j maducrtit Regem omnino decrcuilT*^ ' c^/nnam Bo/enam matrimonio fibicO' I pulare,timipfequamvxoripfiusoni' ' nemturam,, laborem, cogitationcii^ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in
ANGLICANO LIB. lÿ
Molena inftituendapolucrût; vc,nc quo errore à tanta fpc deciderét. Contra veto qui crant in toto Anglix rcgno viri graues,pudici, b onæ famx, ac Deumtimentes, maiorcmin mo-dum amp;nbsp;à diuortio Catharina^ amp;nbsp;ab bis nouis Annà nuptijs abhorrebant.Prç-ter cætcros,qui ex Regio lenatu erant, fui offieij putarut effe, vt Regem tanti erroris admonerent.Et quoniam laici
Ãi
t 1'
tl
de iurediuino indicium fuum inter-ponerenoluerunt, vifum ert illis non nifi de Anntie '^olcn^e vel turpi vita, vel certè peflima fama agendum efle. Ac ne fobs vulgi fermonibus duci vide-rentur, ipfi putarunt in rem totam in-quiredum. Eminebat inter Palatinos t/j»»-« infignis quida aulicus Thomas qui veritus,ne,{i forte Rex aliunde im-pudicilTima Anntz Bolena inftitutà di-^ diciflet, ipfius qui male bbi confeius i «at, vita in dilcrimen venirer,iamque I
' C iii ift
DE S C HI S M A T E
jntelligeret fenatum Regis hoc ipfum i agçre, ad eum vitro venir, acfe con-i feifus eft cum AnnA Holena rem habu-iiile, nihil minus cogitantem, quà m Regem vtlle ipià m thori iociam fa-cere.
Senatus ira inflruólus, vbi apud Rc-gern pr-ifatus eflet ofiicij Rii elfe, non , tâtùm vitx, fed etiam honori amp;nbsp;iama; i Regis confulere,iubiunvir,^««dw Bo' \lenam magnis infamifcmaculis atqv.e adeô apercis criminibus implicatam Steneri, minime vt ipfius Maieftatem ^dccerct illam in vxorem accipere: ac I ftatim quid P'iAtus vitro côfelfus effet, in medium protulit. Rex ciîm pau-( IifpertacuïfTct, tandem refpondit:nf hil fe dubitare quin magna ipfius obfèruantia amp;amorc adduôti efl'ent,
ucus i-nior.
vt ilia nuntiarent, fe tarnen certô cre-dere,omnia illa efle à nebulonibus co-fidla, atque adcb iuratb affirmare au-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;derc
ANGLICÃNO LIB. XO
dcrc, ÃnnAm ^olenarA elfe Caftiflimam, virginem. Thomas f^iatus a^grè ferçns j fuo verbo fidcm non'cfle habitam, i qmbufdam ex (ènatu dixit. Si hoc Rc- ( gi videretur, (è curaturuiTijVC Rex ipiè exfècreto quopiam locovideret./^«-nam in amplexus ipfius ruentem. Vab ! deenim amabat a4nna Thomam Viatu. ' Quam rem cum Oro/w^'Bmó/öw^^iSu- j ffolciæ dux'Regi expofuiflet, JTiatus j (inquitRcx) audaeem amp;nbsp;(ùlpitiolum lenonem fc oRendit : fibi autem non j placere talia fpedlacula. Quid multis.^ i. R ex Anna totam rem narrat, T'iatum comitatu fuo abdicat. Quæ tarnen res poft deteeftum Anna Vgt;olena adultérin amp;:inceftum, T^iato filuti fuit,qui alias vnà cum cateris mÅchis neli datus' fuiflet.
aâ
.i
Koljà um iam ex Gallijs reuérfum Rexmonet,vt caulà mrepudij,quà ntû poteft apud Pontificem prouehat,taâr-C iiij dius
DE SCHISMATE diusâveró agentem durius aliquanw excipir. Si enim repudianda eilet Q' ' fharina, quôd l^olÃeo videbatur, cul perindè h bi non licere ciuem,ac perc' grinam, in matrimonium acciperc! iam ab incepto reiilire integrum non erat , quanquà m ingenti dolore tortiperetur, tarnen rem diirimulat, operanï iùam pro' mittit, tà m Regem quà m Ãnnam Bo' lenam ad Eboracenfe palatium inuita-tos epulo iplendidiilimo cxcipit.
varia h»^ ./ Iam caula diuortij per omnium ora tntnuÃu- ferebatur. Iam oés qui non niii ex no-uis rebus crefccre fe polie animaduer tébant, cû adüimmos honores aditu flbi per huius diuortij ipccié fieri vidèrent, id omniratione prouehebant. Contra verb, quos folus amor veriw' tis ad fidem confitendam impuht, ilH quidem Reginæ ab homimbus iam plane defertæ, æquifiimâ caufam tue-ba
ANGLIGANO lib. XI bantur. Libri paflim confcribuntur/â^ââââ-alii pro CctthariniC matrimonio, alij cotvaillud. Quiautcm Catharina ma-trimonium oppugnabant, eorum li-, ber Hmrico oblatus, cum apud Car-dinalem l^olÃeum pra:ientibus multis Epifcopis leólus effet, nihil aut pro veritate clarids, aut in Regern durius dicerc pleriq; Epifcoporum aufi funt, quà tn, ex ijs quæ illic in medium pro-fcrcbantur, iuftè poffc Regem'de matrimonio fuo cum Catharina iam diu initOjfcrupulum aliquem concipere. Non erat tam hebes Rex, quin diuor-, tij lüi caufam à cui non ferè alij quam ' impij atque indoóti fauebat, optimus auté amp;nbsp;doótiffimus quifque maxime aducriabatur) vehemêter laborare at-
, que affliótam effe int eiligerer. Vocatrfcoro«« ctgó ad Ic Thomam Aïorum, cuius amp;: Ingenium effe maximû,amp; doólrinam
, e-'^cellenccm, óe Integritätem Ihmma
DE S C HI S M A T E
Toxins.
probe fcicbat.eum intcrrogat,quiHf' de matrimonio Catharir.lt;e vidcretiit! Morus erat tunc quidem ex regio fc' natu, nondû autem totius regni Can' cellarius. Is'ingeiiuère{îpondit,Regiî J diuortium fibi nullo modo probaii jîgrè hoc reiponfum tulit Henriciti, led tarnen ne quid intentatum relin' queret, tum maxima illi munera, Regiæ volûtati fuam accommodarcc promifit, tùmpræcepit, vtcumDo ôlore Foxio Regij collegij apud Ca/)' 5 tahri^iam moderatore,de eare confer-ret. Hicenim Foxius in diuortio pro- ® uehendo facile primas inter omn^ tulit. At poft collatione, ciim Mon^ adeo non mutaflet animum, vt iam multo liberids Regem hortaretur, n^ vxorcm fuam repudiarct, Rex nun' J quam deinceps cum illo de ea cauà locutus eft, cuius tarnen opera in cS' tcris negotijs conficiendis maxima oin
ANGLICANO lib. 2.2, ^omniü vtebarur. Dicebat veroapud fuos, pluris fe faduruni fi Thcmcm â Morum ad fuas partes art ra here pof-J, (et, quamfi prçterea dimidiam regni jj partem fao inflituto alfentientem ha» j, beret.
Illud bis diebus perbellèaccidit, vt A'îaria]5ok'na maiornatu loror, cûni (j'vidcrety/«w^^w Bolenam fibi prçlatam, (, feque non folum iam à Rege, verùrn ctiam à lororc contemptam, ad Sere-.nidimam Reginam accederet, eamÅ wxnf b«-luberet bono animo elle. Quanquam enim Rex tanto fuæ fororis defiderio ^^ia, ^flagraretjtarncri fieri nunquà m pofic, ^ vt earn vxoris loco duceret. Cuius (J enim fÅminæ fororem (ait Bo-lena} quis cognouerit, cam ipfà hi foe-minam in vxorcm accipi leges Eccle-
â fix vêtant. Quodautem me (inquit) Rexcognouerir, neque ipfc fiegabit, ^ipfa ego id corà maffirmabo,quoad vi
J
We nr ici b^tdîio.
⢠DE SCHISMAT E vîuam . lam fi lororem mcaPn non duxeric, nequc mam Serenifî tatem repudiabit. Serenifiima gina cdm gracias cgiflet, omnûi^ c quæ facienda aut cciam denuncian^ 1 vidcrenturj de aduocatorum confiH' t faôturam dixit. Henricus verb,no wH c Ecclefiafticarum legum, quam Orfi* f Cçià ris metu reprimebatur,quód i befciret, nec iliumæquo animo latif rum materteræ fiiæ repudium, amp;nbsp;liK? t fubditos indigne lacuros, fi relid j Bu^gundica dorfius anriqua focietat^ i quacum omnes iamdiu quirftuol^ i vtrinque cómercia,cxercuerant, cutf Galbsnoua amp;dubia fÅderainirctüf J Vidit pfæterea virtu tes Catha,rini£ oPi : nium bonorum animos in amoreiâ ipfius amp;nbsp;admirationcm conuertiH^' AnnMn contra, pro meretrice paffii^ haberi, Holfceum^ cui totius regni adminiRrationem commifilTet, i^iâ noJi
ANGLICANG lib. li
Piolebat,
Pnon atnplius diuortij caufam, vt ante vrgere;
denique, omniuquac
( ageretDeo rcddendam efle in \ Itimo dierationem.Quæ cogicationes ica il-i lum node ac die fatigabant, vc incer-i( tus confilij,expers lomni,dubius ami-P comm, certus hoftium,addo, amp;nbsp;con-li fcientiæ luæ teftimonio codemnatus, 0 inluauem fibi vicam degcre vidcretur.
It Sed cu^nna Bolens amplexibus, pre- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)
] terquam fi eä pro vxore haberct, frui à penitus no poflet, audirct ante a non-t nullis illegitimumcfTc quod cum tharina inicrat matrimonium fciretnc».
i verOjfe tarn bene meritu de Papa Cie-i gt;we»fe,vtcertbfperarec, ilium omnia (I fadurum, quæ abeopoftulaflet, amp;nbsp;P pcrauthoritateeius tarn vicinosprin-cipes, quam fubditos luos placatum
P in: Ã concupifeentia lua vidiis,obfir-li matilTimo animo dccreuit, Catharina P repudiate/ ^nnam ducere, CacGrem, p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cui
DE SCHISMATE
cul amp;nbsp;Galli, Veneti aducrlà bantâ^i conténere.Et cenè fi non is eflcr Romanus, quem ob Pari ledern f-uc^ti. tenet,ipfius Chrifiiporcnnllîma-âpf^ cesin fide confirmalfent, liquido^f parebat omnia fadlurum ClemenU^' quæ Rex iple opcafiet.
Tlucliu- Dum Rex ita elTct aiFedhus, ctfiââ UQ yolf^i. j^Qj^ difiimili vexatus morb
fiuc illucque rapiebatur, modogJ*^ dens, Imperacorem ab Hfwnconegl^ gi : modo Annam Bolenam ad fiimöâ' dignicatem euehi dolens : modo [gt;' j mens, ne Rex, iplo contempto, ali^' curandi fui diuorti/modosquærei'C'' modo Iperans,régis animumab Bolsna tandem auocari, adnupti^â cum Chrillianillimi rems forore cofl' trahendas a.dduci pofle. Vccuqueiâ cuenturum erat, ipfe a dominan J'!*' bidine fijperatus omnc libi ipfi viî attulir, vt Regis expedlationi fatifr' ' çeïct'
ANGLICANO LIB. I4 faceret. Devtriufquc
* n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â r G^ydfne~
, Itatuicur, Stephanum kjardmcrum lunl-
- confultiflïinum virum, qui prius in fa- 4-' milia veriatus, nuper cÅperat à fecreds R. egi cflc, ad Papam \na cum
f FranciÃo Briano miticdum. büvtgra-tiores Pondfici eiTent, in itinere cuni 'Ldenetfs^Henriet Kegisnomine, ege-runt, vt R^uennam redderet Sodi Apo-ftolicæ, quod tarnen Keneti Eiccretuc rccularunt. Indeadvrbem Veterem,
; vbi Papa erat, acccdentcs, poll quam ! delibertateei reddita gratulati eiTenr, hæc duo capita propofucrunt, priûs, vt fua Sanüitcts ad fÅdus illud recens,
il 1- A 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n
quod inter Anglum öc Gallurn perçu*/^. tiebatur, feiplkmadiungeretlignare-tur: pofterius, vt matrinronifj Hfnn'd
j cum Catharina,fÅmina quidem opti-. ma amp;nobiliflima, led tarnen, quonda germani fratris lui coniuge præterle-gern naturae (vt aiebant) co ntraófum,
DE SCHISMATE authoritate fua irritû declararct. in ea re obreptum lulioJècundo cui contra ins diuînû dilpenlandi nul' jpwfw- fuifle potcftatem. Qui fcrupuluâ fitSta Pa- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
quanquam domi hpilcoporum AO gliæ iudicio ab animo Regis exiiu* potuiflctjtamêjVtne qua fulpicio Cç' lari oboriretur,tanquà ra in lolius Rc' gis gratiam Epifcopi Anglicani ho^ fecinent, maluifle Regem banc caU' fâadfummûtotius Ecclefiæ tribunal referre.Poflc vero fuam Sanôtitateflâ buic morbo facilimâ adhibere medi' cinam, propterea qubd ea fit dominé, Catharin^e là nôbtas, taie aufterioris vi; tx ftudium,vtpoftquà m mutuo coU,. Icnfu diuortium fuerit inrerpoGtutf) â ^end4. ilia non difficulter fit in monafteriui^ aliquod lèfe abditura. ludices veu^ buius negocij quos dari pofic melio' ludicti res,quà m leótilfimos Cardinales 0^' fttiti. pelt;iium t^olÃeum, quorum alter ilâ
Ail
anglicano lib. ij
Anglradegcns, caulam optitnè per-
miflus j res Anglorum non pcnitus ignorer?
Papa vbi gratia^ amp;nbsp;Regi, ipfls cgiflct, Ãccur in Gallicum fÅdus in-trandum fibi non putaret,racione red didiflet, quód ad cauGm diuortij attiâ ncbat, cos cumccrtis Cardinalibus ói thcologis de ea re agcre voluitjprofef^^J'^^'quot; fuSjfi hoe quod Rex petebat,legitime * fieri pofle coftaret/e non modo idip-fumlibêtcrfaólurum, fed etiamfcnd
fibi gratulaturum quod occafio eflet oblata tanto Principi gracias rcferen-di,qui,amp;libro doóliflimo pro fèptem * Ecclefîæ Sacramentis conÃcripto, de âJ. coca Ecclefia optime eflet meritus, öi
præterea Sedem Apoftolicam nuper propugnaflet, maximeque omnium, fuam ipfius perfonam ex manibus ho' D ftium
DE SCHISMATE
ftium ereptam amp;nbsp;vindicatam perp娉 tu̫ fibi deuinxifl'et.
Cardinales amp;nbsp;theologi rationib^â r«?» ciif-atquc argumentis Lcgatorum peripâ' Ãntent^ confenfu refponderunt: Mæ trimonium Henrici cum Catharine ïæ
tum amp;firmum cfle, necvllo diuifl*â ieuif.13. iurc proliibcri. NamquicquidinU uiticOjdeturpitudine vxoris fratrisH^ reuelanda, legatur,id necelTario itaii' terpretandum, vt, ne rcpugnet ei kg veut.z^. quodpoflea in Deuteronomio pï^ cipit {ùperftiti fratri, vc fratris abî^i*' liberis defunÃli vxorem ducat -Ai*' cnim bas leges pulchrè confëntire/ pofteriorem nihil aliud quam priof*â exceptionem quandâ cfle : aut fi co^ trariæ effent, non priorem pofterioA fed poftci lore quç in Dcuteronorn**â ex tat, dero gaffe priori quæ in Leui^' CO traditur. Qiiod verb verbum
Baptifla laudaflent, quo dixit ad
ANGLICANO LIB. 2.(gt; Jew. Non liccttibi habere vxorê fra-tris tui, loannem tune egifie de tali He-rodn fratre, qui amp;nbsp;viueret, nbsp;nbsp;Iture^e ac
e
ÿ
j-
Tmeon/ï/J/ÿ Tctrarcham agcret,amp;filia ex (c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cùm Ãrthurti^^ Henrici
frater nee iam viueret, nee prolem ex fe reliquilfct, In caufa igitur tam per-fpicua indicés dandos non effe, maxime in Anglia, vbi omnia in poteftate Regis futura fint, amp;nbsp;præfcrtim taies, qui ob multabeneficia de Regis Hen-rici manibus accepta,maiorem in mo* dum ei fint ob ft rióti.
Cum bocrefponfum doédorió'f/?-ââ''â^â^â^'*'?
I r f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n' 1 Tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JegrffOïH.
ir
^hano lignificatum eilet,ad Papam re-uerfiis, dixit, primum alijs tbeologis in vrbe aliud videri, deinde fi matri-monium Henrici iure diuino interdi-élum no fuiffet,tarnen Reg-em often-furum, ipfius b/y' dilpenfationem minime fuide canonicam, aut légitima, lllud fe maxime omniù mirari, quod.
D ii iu
DE SCHI s MA TE iudices quipriuatis non negarcntuf) canto amp;nbsp;tà m bene mcrito Régi dos non elfe dicatur. Benignius ref ponfùm fe à fua fanâritatc cxpedare-(inquitPontifex) Regiscauû â quicquid iure mihi faccrc liccbir. C^â terum agitur iam non de caula huma' ni iuris,verû de matrimonio fidcliü) quod, cum fitfacramctum à Chrift^â il iftitutum,nihil in eo nobis innouaff licec : agitur de matrimonio diflb^' à Dco coniunétum ho' mo non leparat : nbsp;agitur de tali m^'
trimonio dilToluendo, quod auth^' ritatc decelToris naei contraâ:um, v*' ginti annorum co habitation e mun*' turn, etiam pro lis fruôlu fit corrob^' ratum. quid ? nonne agitur etiam honore tà m Catharina pnncipis, Caroli Cxims ? Et quis prælfabkdp hoc diuortium magni alicuius caulà m prçbeat?Meiautem oflicij^^^
ANGLICANO LIB. 27 viderc, ne quid turbarum, quibus ob-, ftarc queam, in Ecclefia Dei oriatur, ; Clemens vbi hçc dixiiretjiterum Regis caufam alijs Cardinalibus amp;nbsp;tbeolo- secundo
gis cognolccndam comifit. Ibi quan-qaà m nonnulli dicerent æquius banc
, litem Romæ, vbi omnibus ex æquo ius dicebatur,quà m in Anglia, vbi re-j gis atbitratu o mnia fièrent, deciden-j dam effe:tamcn alij,negotia Ecclefia- vdiiic^ \, Rica politicis rationibus interpolan-tes,multis verbis quxfti lùnt de bærc-
, fibus nuper in Germania obortis,deq, cçterorum principum,in propugnan-
f da fide, nimia tepiditate : quare cum i \ Henrico fidei Catnolicÿ acerrimo de-fenforc clementius agendum, præfer--J tim cumdicatur, ipfamReginam in monafterium ingrediparatam effe-Et fane illud videri duriflimum ,v t, ne iu-dices quidem ij dentur, quos tantus
Il Rex petit, cùm potius, dum lis apud ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D iij eos
\ DE SCHISMATE
COS agicacur/pcrandumfit, Regis ant' 4 mum, fi qua in re nunc fit deprauati' or, ad officium paulatimreuocatuir^ 5 Saltern quid obfiare, quo minus pc* 6 nbsp;nbsp;nbsp;riculum fiat? Semper enim Papæ int®'
grum fore, vt caufam ad fe reuocet. obreftum Hrcautem pofteriorfèntentiav^' luit apud Clemente, partim grati ç rici nimium dantern,partim nihil oi^' ninô fufpicatum, quôdfalG efsentil' la omnia quae de Catharina v'elafse^^' fu, vel monaftica vita obtenderentü^ Dati funt ergo indices, Lauretius Caib^â pegius,amp;cThomas V'olÃeus epifcopi cardinales. Regina vero lit®* de his qui ad Vrbem mittebanturl^' gatis, certior facta non effet,tarnen muiac tale quid fufpeótu habere ctf' pit, tLimaPontifice per literas pedl^â ne qua legatio in Angliam de hoclt;i'' uoTtio cognitura mittercturfnahoâ' nihil else aliud quam rege in fca
anglicano lib. 28 fâiudiccmfacere) cum Imperatorem tam de Volfaï fuggcftionc, quam de Regis infticuto cerciorem fecit j fum-mis precibus contendens,ne materte-ram luam defereret, cui omnes iftæ inimiciciae ob folius Cæûns odiû lu-ftinendæ fine. Quællus eft apud Pon-tifieem Cçlaris legatus tà m de nuncijs à Rege Angliæ in vrbem, infeia R e-gina, cuius tarnen çaula hæc præcipuè erar, clanculum miflis, quam de iudir , cibus à Pontifice datisj antequam ad-buc quid Sercnifiima Regina pro le ,, allatura eflegaudiuifret. Quæ fcandala J bine oricura, cum Cçlà r materterç fuç caulâm contra iniurias Henrici propu-gnaucritf Quem llatum rcrum in ipfo Ãnglieregno expeóhandum,quando . pellimi quique regiam libidinem fo-uentes, omnibus bonorum gradibus quot;nbsp;praficientur, fob autem boni amp;nbsp;fide-, les V iri, ob lolius Dei timorc cauià m ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D iii) Re
DE SCHISMATE
Reginæ propugnantes, omnihoflO' ris gradu deturbatiéucrint?
quot;^»naP«. Pontifex cumintellcxifTetluggC' ftionemregis falfam fuifle, quatuoi nuncios ceTcrrimo curfù, diuerfis id ncribusad (awpe^tum mifit, perlite' ras ei mandans, primum vt in itinere quà mtardifiimèprogrediatur, deifl' de cum in Angliam vencrit, omncP* operam ad R egern cuth Regina coH' cilianduminterponac. Sinnocobd neri non poterit, Sà kem ûcvllampf^ diûortio fentenriam abfquetiouo expreflb ipfius Pontificis maiidato rat. Hoc (inquit) iummurn amp;mad mufitmandâtû. Alijsvcro litcris terbio Ãazis J planefignificat, fi dcfu^ tantum perlona agcrctur, le omn^^ pcricula in regis Henrici gratiam lûd iturum : fed nunc illius voluntati abf que iniuftitia, amp;nbsp;publico fcandal^ fatisfierinonpofl'e.
r
9/
i'
r D
1' i' à ïi p r
?
f
)
ANGLICANO LlB. 19
Campegtus nonis OólobrisAo«z//-^âlt;ââflt;âj:£ num ingreflus, amp;nbsp;à Koljà o ad Regem deduólus, omnia ftudia amp;nbsp;officiaPó- nbsp;nbsp;Jâ».
tificis, Cardinalium, Cleri, ac Popu-li Romani nomine, Henrico régi tan-quà m liberatori vrbis detulit. Cui, Regis nomine, cum Foxius relpondif let, Rex amp;nbsp;duo Cardinales remotis arbicris,dcluisrebus multumamp; diu collocuti lunt. Aduentus Campegij fuit vniuerfis regni ordinibus longe ingratiffimus, quod paffim dicerent eum acceffifle, vt Regem à Gnftiffi-mavxoreluadifiungétet. Præcipuè autem, Regina in luólu amp;nbsp;lachrymis ^egina noóle dieque' egit. Q^ani )ciim per occultos nuncios confolari Campe-^ius nitcretur, eandemque, vt religio-nem aliquam Iponte lufeiperet, vitx faltem tuendæ caula, hortatus eflet,ilia intrépide relpondit, fibi conftitu-tunicfl'e, matrimonium fuum quod
Ec
de schismate Ecclcfia Romana legitimum fèind âiudicaflèt, conftanriHimè tueri, ne^ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilium recipere iudicem, qui per apeP
tamendaciaponusà Rege extorttiS) à Pontificc miflus fuiflet.
, inerf dd vcrbis inccllcôtis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad Ponü'
ficem fcribit, tdm quid animi Rc' ginæfie, turnquantoperèinftet Re^ vc caufà abfoluatur, itemque, college fuum P'olpeum qui prior fit in ordinlt; iudicum (criptuSjtotumad matrimo nium feparandum efleintentû : qu^ re San(^itatem fuam debere prim^ quoque tempore, quid ei faciendutf lt;nbsp;cenfeat, præfcribere ., DifiimuW autem Pontifice, nec aliud quam di lationes quærente,ad fex fere menfe^ x«»oDa. hoc eftjà nonis Oótobris, vfqueä' ^5 quintum calendas lunij, à caufæ cö gnitionecefTatumeft. Rex autem vi dens populû indignari, quod potiû das meretricülæ caufà , Vxorem tà r^ illt
ANGLICANO LIB. 30 illuftrem repudiate conaretur: fexto idusNouembris principes ac plebem
*^ \ rr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Re?w.
conuocans, luraro amrmat, Ie non * alicuius fÅminæ amore captum , fed folo confcientiç fcrupulo addutStum,
* vt banc litem intenderet. Nam quid fua coniuge fanódus, quid nobilius
' ede? nee fibi aliud in ea difplicere,quâ , quod fratris fui vxor prius fuilfet.Qm ' eum iurantem audiebant, impuden-dam viri fads admitari non poterant. Tot cnim ftupta amp;nbsp;adulteria quae paf-fim committebat, facile clamabanr, eum non ram religiose pium elTe, vt . fcrupulis confeientiæ fuæ multùm
torqueremr.
Campegius Regi fuafit, vt hanc cau-iam non inimica lidgadone decidi,
7 ï
II
fed mutua grada componi pateretur. Cùm Regi confilium placuiflet, de illius voluntate accedunt Cardinales ad R eginam,aóturi cum illa,vt alique
DE S C HIS M A T E , X eligionis habitû fufciperet.Sea prçfaci crac (è à Pocificc miflbs vc cog nofccrent vtrû.ipfius cû Rcgc matri' moniû cfTct validû nec ne ? cum o^^bonê ipforaminccrpellans, Keilâ Reginf. ( inqait} ad:ani agitis, aôlam noâ folùm in fènacu duorum regutn prf' dentiflimorum , fed amp;nbsp;in Romanö confîfloriOjitciTique à Papa Ittlio trâf aôham,viginti annorû conabitatioo^ firmatam, fructu prolis ftabilitâ, or bis Cliriftiani gratulationeamp;iudicif corroboratam. Sed banc ærumnanâ meam tibi vni ( yolfae} acceptam ro, quam tu odio tanto profèqueriSj vcl quod ego ambitionem tuam libidinem xquo animo ferre mW' quà m potucrim, vcl quôd Cæfà r nc' pos meus tibi Papatum deferenduni non curauerit. Cùm verb illam amp;nbsp;ni mio dolorecommoram,amp; mox ifl âlacbrimas refolutam con{piccrent,3b vite
ANGLICAN© LIB. 31
,/ vltcriorecolloquio tunc fibitempc-randum putarunt,caetera per nuncios confeóturi.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I lenricum,^G^3. natalitia lu dis,epu-
lis, amp;nbsp;fpeótaculis, ad quæ Cardinales in ditabantur, fplendid è cran figenté, Anna,m Bolenam toro populo alpe-** ôlantejin maximis delitijs babcntcm.
® r'o//rf«5admonuit,vtfaltem honoris ' lui mcmor, intérim dum lis ageretur, ill am pater etur apud pattern fuum
â ' cducari. Vix tandem concelTitRex,
Iâ vt falte per folemnes Quadragefimç dies à confpecdu fuo abellct. Quibus yB^zxThomam Bolenum que â) iam Baronem amp;nbsp;dominu Rupe-fortis creauerat, iubct Anna.m fecreto ad co-⢠mitatum fuum reducerc : fimulque ««lt;â¢*«»â . Kexipleliterasamorisplenasad cam fcribens ,humaniffime adle inuirat.
I' Cxterum ilia negat le ad ilium, qui earn femel tam indigne ablegarit,re-î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ditu
DE SCHISMATE
dituram, nec vllo modo mater tuit filiæ perfuadere, vt ad regem K conferret. Sed cùm Thomas Bokf^ principis indignationem morris muâ cium efle didlirans, monuifTet earn/' nill amp;nbsp;feipfam, domum Bolenorugt;^ vniucrfam pcrdere in animo habereâ! quamprimLim accederet: V eniani(iââ quit ^nna} fedvbi femel hominetf intra vnaues meos conclufero. euiâ vtmcritusert, traólabo. Tunc W vtiratamplacaret, multo magnified tins quam vnquam ante, nulla fui nâ mfinisaut honoris habita rationeeâ cipit.
Diploma nbsp;nbsp;nbsp;In caufa verb diuortij fui, cum atâ'
/«Zff P^- maduerteret omnes theologos
lâirispontificij profefToresineo coâ' uenifl'e,quód abfque lnlij Pontifâ*' venia, qui leges Ecclcfiafticas rel^ xabat,matrimonium Henrici cum tharina nullo modo ratu fuiÃet : oââ
ANGLICANO LIB. 3^
ï
It (I
I ) {
ncs neruos in 1«/^ dilpenfatione innr^ mâda intcdit. Stephano igitur Gardine-roSfcFr'aciÃo Briano qui K oniç agebat, mandatum eft ante omnia, ne v 1 li pe-cuniæ parcerent,fed ingentia munera ijsCardinalibus amp;nbsp;thcologis quoru opera illis vfiii efl'e pollet, vitro offer-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C rtiCitbisd.
rent. Rex veto per legatos a rontince pctijtprimum, vt lulij papT difpen* fationem pronunciaret adultcrinam, ipfo iure nullam : deinde vt pote-
ftatem faccret,quo Maria Henrici amp;nbsp;Catharin^e filia cumducc Fichmundi^e^Ã^^ÃÃ^^^ eiufdem Henrici filionotho, fuccel- rorem
fionis Regiæ ftabiliendc caufa.matrb à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^11 I \ cojgt;iiJgt;-e
monio coniungeretur. Illud veto ter- yeliit.
' tium non Legatorum ore,fed ftia ma-nuconfcriptum amp;confignatumRex adiunxit, vt quanquam ipfe Henricus
' Mariam Bolenam cognouiflet,ex coq-,
? legibus Ecclefiæ prohiberetur Anna Bolenam eiuldem Mariie fororem vte-
'de SCHISMATR rinam in coniugemaflumere: tarnetâ lua Sanóhitas, quæ leges eccleÃaftic^s moderaruramp;r relaxat, gradameihæ ins rci, authoritate Apoftolica facC' ret. Quoditaconlcriptumamp; ped' Polus li- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuifle, non Caietanus modoind'
j verum etiam Cardinalis Poli^ ynionis conllanter affirmât, addltque,Henfi' demum hoc vlrimum impÃ' trafTe, û ante conftitifletj«//«w Pofl' tificem non habuifle ius, priore in caula( hoceft in nuptijs fratrie) dilpenûndi. Hxc Polns. Dcpriinö autem poftulato ea ratio inibatur, legati Regis peterent decretunâ) in quo matrimonium Catharime cunâ Hf»r/co ratum habucrat,. circundut* amp;abrogari. Quæres vtriteatque oâââ dincträdlaripoffiet, Clemens dixitâ aóturum cum Imperatore, vt autheââ' ticu illud lultj decretu quod apud ' latem extabat, aut in vrbem Romani) am
ANGLICANO LI3. 33
1 aut certè in Angliam ad Legacos fuos i tranfmitccretur. Inllabant Lcgati Re-. gis, vtnifi Oro/«; intra duos menfes 7»: , proximèfccuturos decretum lulijcx-. nibercc, fuaSanélitas illud pronum ciarctirritumac nullum. Dequape-
d titione cum Cardinales de monte amp;nbsp;j. ijuatnor Coronatorum epifcopus Simo-y net(t ÃC tlicologi quidam, cx manda-j, to Pontificis cognouilfent : vifa eft omnibusiniquiffima, tam ob tempo* ris præfcripti breuitatem, quam ob
0 inuntatum edióri modum. Itaque tutnlotti Il Pontifex intcrlocutus eft, fe
de re ad Cæfarcm fcripturum a quo non putabat fc plus minis èc fum-mo iurc, quam folo æquitatis nomi-j, nc obtcnturum. Coiitra vero Lcga-jj ti dicebant, nihil fibi curæ effe vt Bre-ue Apoftolicum exhiberctur,niftad conftitutum dicm id fieret.
Cùm autem hæc res magnamPon-
'j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E tifici
DE SCH IS MATE
i.ï.ytpril. fiÃci moleftiam afferrec, per literas cum Legato luo Campegto expoftulat, quod eiufi-nodi mandata Ronia per terri pafTus fit, quæin AngbapræciHi oportuifrct,ncc fpe vllam de rebâ eiuf modi quæcoccdi nunquà m poflent, à Pontificeimpetrâdis fieri. In carunâ licerarum exrrcmo quæftus eft ( qui
Mi»f It- Papæ fuerat à ftcretis) loannes BaptiÃ^ ^aterum ^an^a, Legatos Regis, nræ orationi^ Uettrici. â nbsp;nbsp;nbsp;9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à â t
venementja, magnum malum Sen* Apoftolicæminatos,nifi Rex votifni compos fieret, quafi verb (ait) fuaSaïâ' ' éliras ab officio recedcre debucriG
ctiamfi totum orbem lucratura
aur quafi minarum iftiufinodi execO' tio non primiim illis ipfis qui tur, plurimum detrimentifit allacüi^; {i rex videlicet, ob cxplcndâlibîtliiâ^ ftiam,vtdomi,fiiæ vxori,ficforis,S^) di ApoftolicTjhoc eftjtadid matt*' ci eeelefiæ Cliriftianæ,libellum repj)
ANGLICANO LIB. 34 di j. datums eflet. Arque Eine quidem ccrtiflimóuâconftar Legatos co vfque xom. Regis animum exploratumhabuifle, i vt potius fidem vna cum vxoreabij-cere vellet, quà m amplcxibus I pruari. â â â âoq⢠u E ic.âquot; I 1... Quaproptencum Henricus exLe-i gatorum: fuorum Eteris inteUexilfct i Papam niEil eoru quæ peterctyabfq^ 5 conditionibus adiun'âis concelTiire: ,, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ⢠n ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ⢠CtiUoquitt
j linieret veto,ne inter cEriftianosprin- C/tmerit-ÿ quot;cipes, generalis quædam pax (qua de lt;=*â#⢠V ? re Cameravi. tunc difeeptabatur) com-, poneretur, qua fieret, vt amp;nbsp;Papa illi I, minus deberet, amp;nbsp;Imperator maiorc 1- potentiam acquirerct«/: amp;nbsp;^QalEarum 1' -Rexjfilijsreceptis, Henrici ope minus )! indigerec, arque ira vndique- deamp;rtus, ;C hcc vetereni vxorem repudiare'^'Eeç gt;gt;nbsp;yAnn'dm ducere, faluis rebus fins pof-i' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;aduQ'catis
y communicata, Cam^egium renitetem, j ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E ij fe
DE S CHIS MATE
'ff - Gque, ob decrecum I«/y nonduffl co ram exhibitum', iuftiifimè exculaH ccmr quin à Pontifice abfque iioni' mandatisjdeeaufailla vlterius cogn^ fccre prohibitum; tarnen minis, blaH ditijs, rauneribus, importunitatecj adegit,vtcnmde vita etiam
. Rcgis'voiütatiïatisfaceretjin dubiiHâ vo. *venitet,tandem, vna cum
quinto calendas lunias, in eoenâ
-.culo fratrumordinis DjDow/«/d,tf â bunal confeenderet. Mandatisigio* ' PapÃîinte omniarccitatisynominati)â J euocant primum,regem Henricumf ' dus vice duo procuratores aderancC^ indcReginam, quæipûinmedioj â Ã)rodicns,cum protcftata eflet,feiii' ostanquaiudicesfuos nopï aflenti'^ â adfPapam prouocauit. Sed cùm apf^ lanonem legati non admitterent,!â' Regina feripto quodam lApofiiO^â^* ' doeëret, mandata ipforumeflèïciâ*^
ANGLICANO lib. 3| , ou, proximo die quo in iudicio con-» J, fcfliim eft, Regina iterum aftuic, ac j) turn quidem, propofita folcnni exce-i; ptione,rationescuradPôtificemprÅ ly uocaretjhas expreiftt. Pninum,quod locus iudicij parum æquus videretur. Nam fe in Hifpanijs natam,ibi cflc pell regrinam: Henricum qui huius litis au-(Slot fit, eundem efle totius Anglix regem . Deinde, perfonas iudicum 2, nonfolumRegideumdas, vemniamp; il lubieólas ede, P'olÃeumj ob l^intonien-|1 fern EboraeeÃm epifcopatusäcmul-j tas Abbatias: Campegium , ob SariÃu-, |t ecclcfix ex dono Regis adeptu j) epifcopatum. Poftremo,fan(ftiftime J iuratjfe non nifi timoré iuftiftimo ad-|{ duci, vtbomm iudicio hoc in loco amp;: bac in caufa ftare recufet. Q^anquam j) Veto indices in Regis gratiam nollcnt äppellationem Catharinlt;e rccipcre,la-nien cum fententiamrepudij non fer-it nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;E iij rent
DE SCHISMATE rent, nihil quod Regi gratum eïTef, Mwr/c» facereVidebâtur. Icaque He«r/c;^^ip^ iudicio feipium filtes palam non odio Reginæ, fed fcrupulo coti fcientiç,amp; doóliflimorum hominuiââ iudicijs lè impulfum, vt, quanquaiââ domi haberet Cardinalem Eborace*â Icm de latere Legatum, cui foli po^' ftas ad litem hanc decidendam dd^ gari potuiflet, tarnen declinandx iiâ uidiæ caula, hos indices à Pontifia Romano,ïummo Eccléhæ capitepïââ petraret, quorum lèntentiæ quxcU^ que ilia futura eflet, le acquieturnâ^ conteftabatur.
Poftquà mRex perorauerat, ginavrgebat, vt appellatioquam'ââ . terpofuiflet, iudicibus probareturf lis negantibus, cum ad Ixuam differ, de loco fuo furgens, Reg'^J qui ad dexteram fub conopæo coH ' debat, adiuit, gertibufq; flexis ab jâ
anglicano lib. 36 fupplex precata cll, vt quoniam in fuo regno ageret, ipfa vero pcregrina cflct, liberam ei poteftatem facerer, Komæ, apud'communem omnium Chrirtianorum patrem atquc edam iudicemipii Regi probamm , lirem idam perfequcndi. Aflurgens Rex, amp;nbsp;benigniflimis oculis cam intui-cus , hanc ie illi poteftatem fa-cere dixit : populo interim qui vultum vtriufque coniugis, amp;nbsp;ge-ftum lpeft:abat,minimè fibi à lacbry-mis tempérante. Difcedit ergo Regina ex loco iudicij. Cui,cum ftatim eftet nunciatum, ipfam à Rege amp;nbsp;iu-dieibus rcuocari, Parebo ( inquit ) marito meo, non item iudicibus .Sed cdm à procuratoribus fuis admonere-tur,fi verba interpofttæ appellationis, fua in indicium rcuerftone oppugna-tet, earn rem detrimentum caulæ ip-fiusallaturam: hac propofita Regis
E iiij nun
DE SCHISMATE
nuncio excufà rione, ad ccm, vndè illuc venerat, reuerfà : to^ confilio fuo dixic.Hodiè primûm,n'â caufæ meæ nocerem, dnomeo Reg' non parui : fed cùrn proximc eum W Kutnili- dero, flexis genibus, banc culpam He X' precabor, O coniugemmeliorcni^' rico dignam: nifi quod, hoc perfect' tionis genere,Deo vifum erat immal' cefTibilem gloriæ coronam Cathiirt'
Henricus vero qui tantum ne inul' banus videretur , ad temporis mO' , mentum precibus Regina? aflenferat» j eveftigio Legatos ad (èntentiam fe' rendam luliique Papæ decretuni abro' gandum omnibus modis premebat. Exemplum igitur Pontificiæ diipcn' lulii nbsp;nbsp;{à tionis cûm in iudicio exhibitum ei' ,
fltmK im p^egis procuratores cx multis ci' j fetnur. çontendebant, id là tis firrnu ad ftâtuendas Henrici Si Catharin^e nU*
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prias
ANGLICÃ NO lib. 37 ,, plias non fuifle.
Pnniùni,quôdineol«/ÿ3ecrcto i. de nuptijs quidem,non item de ipoiv . fallbus contrabendis, mentio, babc-â rctur : cûm tarnen, amp;nbsp;principes fpon-falia primûm contraxerint,0lt;: in caufa quæ à iure Cano nico aliéna fucrit,ex-tcnfionullaiitadmittenda. . ,
Deindè, quod impubes Hf»«« i. ætas commcmoratain dccreto non fuilTet J cùm is no n nifi duo dccim an-norumtuncefset.
Tùm autem, quod Henricus iam 3. fa£tus pubes, proteliatus efsct, fe nol-â leCar^anziaw duccie.
Prætereà , quôd cùm bæ nuptix ob 4. pacisbonum inter Ferdinandumazc^ue Eli^abetham Hifpaniæ, amp;nbsp;Henricum â feptimum Ãngliæ,reges , retinendum, permitterentur : eaque dilpenlationis Pontibcix bnalis caufa fucrit, tarnen necimpubcs Henricus oclauus de bo-
no
DE SCHISMATE
Henricus feptimus tunc vixifscnt/'^' nuptiç celebrabantur.
Quid quod Catharina bcris/Vlt;?»r/« nomine, preccs fici ofFcrebantur,cdm tarnen iftoru^ Principum nulla interceHilTent data, quorum viparentes corum, pro illis iure agerent. Fallam narrationcm totum id quod petii^ vitiarc'.
Poftremo, cum iftæ nuptiæ dup' ciobftaculo impedirentur, vno nitatis, quod ex carnali copula tharina ù Ãrthuri oriebatur : alt^â' iuftitiæ publicæ honeftatis, quotl' folo carum nuptiarum ccintra($l^ ctiamfi nulla copula fubfccuta promanauit : in lulij autem decr^'* folilm affinitatis impedimenturn laxaretur, de impedimento autern J ftitiæ publicç honeftatis ablato,n^'
ANGLICANO LIB. 38 fieret mentio : Eine aiebant effici ; vt
hoc pofterius impedimentum non ablatum , Eas Henrici amp;nbsp;Catharina j nuptiasfacerctillegitimaSjamp;ipfoiu-f re nullas. HæcilE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^efpons»
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;... .-.frecurti -
( Q^amquam autem Regina ninil for«»» Rf { fibi ne^ocii volebat cum illis iudici- Sâquot;f * nbsp;nbsp;nbsp;, P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. f- aiblomttte
5 bus eÃe; tarnen procuratores iplius, vt ne iure aut æquitate deftituti puta-j rentur,omnibus aduerfariorum argu-mentis quà mpiimûm refoonderunt.
j Dicebant igitut, fublato lemel per lu-Itj papæ autEoritatem , ccclefiafticx
) legis impedimento : efiedtum quoq» (i omnem, ex illo profedum , eadem pn-( opera iublatum fuilTeâ.vtiam
Il nbsp;nbsp;Principibus ex çquo licuerit,tà m fpd-wc obie.
I nbsp;nbsp;(alia, quam matrimonium , v elut iu«
j recommunicontraEere. Vbi enim t quiequam ob grauem aliquam lü caufam permittitur, omnia fine qui-bus ad illud peruenni non poteft,fi-
) 'mul
PE SCHISMATE inulpermiflaincelligutur: ne alioqu! nihil ageretur.Impubère verb Henrik non potuifl'e adhuc aliud quam IpoH' laliainire. Quid quod poft matri' moniu, Poncificis vcnia rite contra' (fturn, ftulce dubitari aftcrebant, vtru licueric Principibus fponlalia contre */gt;»«- here nec ne ? Cum enim Iponfalb, qux matrimonium fubfecururu Ipo-dent, necad matrimonij conftitutio-nem neceflarib requirantur: Sc ramen femel adhibita, eidem non aduerfefl' tLir , led maxime omnium lubfei' uiant, partim concelfo matrimonio, ctiam Iponlalia intelliguntur conceP la, amp;nbsp;rdeo valebant : partim etiamP non valuilfçnt, nocere tarnen fubfc' pofteafolemnimatrimonionU' rei '-vxer : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poflcut, CUm amp;nbsp;hoC fine ilb
per ic conftct, quod fuperuacanee adijcitur, nunquam id, quod luo iu' tc fftbbftit, viciarc debeat. Neque ha.nc
A N GUI C à NO.quot; LIB. 39 hanc caufam à iuic Canonico aliéna fuifle , quin potius adeó plaufibi--lem, vtfi Canonis auótor de ilia co-£»â â»»£o^-gitallet, omnem operam damrus fet, vt tanto bono publico,nuptiæ inter fratrem luperftitem amp;nbsp;defundki ' vxorem inirenmr: ôc tarnen, in quali- â betodiofa caufa, permiflo tnatrimo- ' â ' nio, Iponfalia, qued nibil aliud fint, . quam ineboatum quoddam matri-moniumnon intelligcrcntur probi-bita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Ad rem vero non attinuiflc,vtim-puberis Henrici ætas defcriberetutj ' propterea qubdeafolacuiufq^rei aut perfonxqualitas neceflario exprime da effet, qux iuri obfifteret, amp;nbsp;cuius mentionem fieri manifefta iuris ratio poftularet: ⢠Ea fuit in bac caula, non impuberis xtas ,quam ad cffc«ïfum à . natura pendentem fupplerc Pontifex non potcrat, fed affinitatis conditio, qLlt;J
DE SGHISMATE « t^uç nuptijs obftabat, amp;c in diplonâ^' r tæ cxprclTafuit. ' r quot;nbsp;Addehis, quôdincaufà matrini^' nij, in quo nihil aliud ad pubertate*^ 1 ncccflarium eft, quam vt coirc cui® r fÅmina quis polfit, certum non nbsp;nbsp;nbsp;t
% rit4~ iem tfiÃ,
lumefleimpubère, quifitduodecHiâ p annorum. Hieronymus enim ait, r monem ^Ãcha,â:^ j ætatis vndecimo^â^ r
duodecimo annOjfiliosgènuifle.Ini'â ç ctiam interpriuatosprærermifl'aduô' ç â dccim annorum ætas, decretum Pap^ ( â ' Don vitiaflet, quia tà m exigua amp;nbsp;lebâ ç i qualitas exprefla, nuqüà m PorificeUi ç à maiore aliquo bohoprouehendO) j -retardallèt, quanto minus putanduifl) t quod inter potêtilfimos principes,Pâ*' j pa,qui pacis conleruatoréle prçdicac tà m ingensbonû publicç pacis plurb regnorüm, ob hocfolû impedituinâ effet, c^bAHenrietti non nifi duode' 5 cim annorum haberctur?PrincipibüS eniiâ
ANGLICAN G ,LIB. nbsp;nbsp;nbsp;4O
cmm,quos Deus ipfe legibus âhuina-' nis videtur roluifle,maiora quae'da me htd aPondficibusindulgcii (oient.
â Proteftationem verb lam puberis jtd terttS ' HenricL de qua Clt;tf/j4n«lt;tw,ceitiorcm
11 â¢
â nunquam reddidit,nihil omnino C4-thiirtnie obfuide; quanquam,cntn nu-' ptiæ folennes poftea fubfccutç., prio-' rem protehationem quamlibet folê-nem,ii'ritam reddidi(rent,perquà m ri-â diculè nunc,poll; nuptias contrarias, ' obtcndi quod Henricus femel dixiffet, t fe nolle C4f/?lt;tr/«^m ducerc. Dixit, at â duxit tarnen. Potius fabto publico, ' quamverbopriuatocredendumeffe, I prçfertim,cum fabtum hoc, amp;nbsp;pofte« ) rius fuerit, in facramentum Chrifti ' tranficrit, Sc tot annorum cohabita-; done, amp;: nobililhmo prolis pignorc, ' ftabilitum fuerit amp;confirmatum?
Nam quod putarent impubercm ohie-' adhuc Henn'eu debono pacis minime
, cogitafTe, cur cum, qui ob duodccHâ' annorû ætatem, pubertati proximü^' amp;nbsp;doli capax erac, quinimô qui gC*' uium ctiam criminum reus elle pot^' rat, folius virtutis, ià nfti deÃdedJ capacem negarent? PotuiCjCommiH'â etiam homicidio,mereri ærernâ rflof temiamp; non potuit optare bonum blicum, auteaâqu3E adæternam virafâ fjîeôtantâHancabiurdam amp;irrelîgiââ là m opinioncm boni mores condeii^ nantjianôhç leges rcijciunr,pi] iudic^â non admictunc, criamli q«is illarni^ teflibus arque inftrumentis probati*' rum alErmarer. Præterea,fifiliusbo'
num pacis non optauit,at parer,in ctf iuspoteftateeratjidpro illo, óradil' lius vtilitatem fecit, ficut amp;pro crcdidir,cum adliucinfanti lacrarne*â' - turn fidei conferendum curaret.
â in bis nuptijs permittendis, Pontife priuatas Eli:^abethte Hilpaniarum
ÃNGLICAMO LIB. 4I ' ginæ, atque HenriciÃptimi perfonas, led publica oflicia, amp;nbsp;regiam condi-tionem fpeä:auit, quæ vna cum illis non eft mortua, led ad hçredes eoruitt â¢; Henricnm oóïauum èi. Catharinam vnÃ
cum regnandi iure in Anglia pcrtran-fiuit. Nambonum pacis no certarum perfonarum fed populi totius bonu eft. Populus autem 6e ciukas non mo-ritur. Plus dicimus: Saris eft, quod f Henricus Eli^^abetha impetrati priui-. legi) tempore vixerant, cum illa quæ ,j ex gratia conceduntur, ftatim atque
nem ex folacocedentis voluntate co-fequantur. Vt interim ncc illud omit-tamus, Catbolicum Regem jj dion cótraóti matrimoni) buius tem-pore,adbucfuperftitemfùiire.-
j Qubd verb blij parentibus tnandauerirttjVt banc illis coniugh ve-niatn impetrarentmibilreferrc. Qua-p quärn^^'â^
DE SCHISMATà quam enim Pontifex cum qui prcCC^ alterius nomine afferc, nifi de mâdatf docuerit, repellerc, fi vult, potcft, 0' men fi non repulerit, vcnîm id quo^l petitur in caulà plaufibili ôc gratio^ concefierit: valet quod agitur,nccani pliùs quærctur, à quo lunt preces reôlæ, led tantum, an refcriptum 1* impetratû ? quod multo magis inp^ rentibus locum habet, cum proiWj aliquid impétrant. Iplà enim natui^ lex docet, parentes hlijs thelaurizat' debere, maximeque omnium, in gibus hoc code iureac morevtina'^' lt;nbsp;qui multa fuis liberis priuilcgia nbsp;nbsp;j
Legatos impetrare folent. nbsp;nbsp;nbsp;1
tx ebie^ ruifle rallam narrationem quç hisv^ 1 bis concepta eft. Oblate nob^nupcff quot;i fartent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âveÃrafctitionisÃeries cotinebat, (Ãj
Pro parte enim Henrici oclaui (ÿ tharin^e preces vere offerebantur,fR'â^ 1 narratio ipfa refcrtjCum ad eoruna J
ANGLICANO LIB. 42. litatem id totû quod petebatur, con-Ret vclatum eft'c. Nccvnquam videri poffe parentes,quibus ipie Deus filios 1*^ commendauit, filiorum mandato in ijs quæ ad rem eoru fpeélantjCaruifTe, cum ipfa filiorum ratio amp;nbsp;natura per-petuo quodam geruim amp;:clamorc pa-rentibus mandet, vt ipfis,omni qua â polTunt rationc, confulant. enim i, rim. ff Ãiorum maxime domeflicornm cnram noh^jahetjfidemne^auitj z^eflinfidelide-terior.
Veniamus iam ad illud vltimum ff caput, in quo vim maximatti aduerfa-lij fitameffearbitrantur. Inpfccibus Pontificioblatis bæc verba contine-'je»/*â bantur ; Dudum inter dominam Catha-rinam principem Arthurnm Henrici ^'fratrem^ matrimoniHmpernerha depra-HentiÃiÃecontraclum'. Nonne bis ver-vbis fatis exprefsè proponitur iuftitiie i^publicæ boneftatis impedimentum, ffâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F ii quod
DE SCHISMATE quod ex folo nupdarum contradtu^ nebatur?In ijfdé verô precibus fcquitur,7//«d matrimonium pulaÃo rÃtanÃiifje coriÃummatum .N hinc edam affinicads impedimcntuiâ ' clicjtur, fi forte carnalis copula inte^' ceflîfletf Propterea enim adieôluJâ ' eflilludyà ^yZf^i«, vtinomnem eueiâ ' . tum matdmonio con{ulerctur,eti3iââ fi carnalis copula, quæ reuera non !Æ â cerceHic,cafu quopiam intercefiiÃ^' Cùm ergo Papa ex re narrata intelle^ â erit, duas adfiimmum res obftiti^' 1 quo minus Catharina Henrico nub' ret,vnam,quodeafÅminapriusgt;^' thnro Henrici iïà tïï nupta fuiilèt : nbsp;nbsp;â
ram,quod ab eodem cgt;4rthuro fou^ tan fuiflet cognita : idemque Po^^'? â fex tota re intelleóla j non modo Æ nitatis in toto gcnere, fed huius ip**'' ' affinitatis impedimentum, ( quod*** Æ ter Henricnm amp;nbsp;Catharinam ex niâf
ANGLICANO LIB. 43
, rijs Catharinte cum ^rthuro prius con-
I traftis amp;copula forfitan fubfecuta có-, fummatis, intcruencrat ) auókoritate ( fua fuftuleritj nonne eoipfo iuftiriæ j criam publicæ boneftaris impcdimê-; tum,quod copulamcarnalem præ-( cedit, multó magis fuftulitïNamfi
Henrico régi permittitur, vt fratris j vxoremetiamfi carnali copula fuiffet cognita, tarnen ducat: nonne multó
I magis earn ducere permittitur, fi nup' j, tafoldm,amp; nonetiamcognitafuit?
'( Hadcnus Reginæ ^rocuratores.
I Poftquà m veto carnalis copulæ ji mentio faôfa femel eilet, Regis pro-curatores nonnullas leucs conicûu-ras in medium proferebant, quibus ÿ docere conabantur carnalem copula inter Ãrthurum Si Catharinam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si
abfquc^ôryîfttn interceflÃife : verbi gra- i ÿ tia,quodnuperex epbebis ambo cx-. ceififfent: quod ab epulis Si deliti js ad x L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P iil tbo
J, DE S C HIS M A T E tliorum coniugalem {umma no(^ dedutli efl'ent : quod mutud inter j amaret.quodlegitimisnuptijs corü'' J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çfTcnt: deniqi quo d rthurns maU'
poftridie potum flagitaret, idque('' aicbant ) quoniam diceretfe ilia fl® été in calida Hi fp a ni a rum regio®' ,pcregrinamm fuifl'e.
At Reginçaduocatihas leuilliifl* wx/«)» co-coniedturas multis amp;nbsp;firmiflimis^ fML4gt;n. gumentis confutabant, primu qfl® * nbsp;nbsp;J-ienricHS Ãptimus curauerat, v t maflÃ
nagrauiflimaineodcm cum fpofl*â thalamo adelTet, quæ oby^rrAz/r/ifl® bum Sc infirmam valetudinem/^®' cdiungi prohiberet.Deindè quod S® .renilTima Regina, quç omnium
-r \ time rem noucrat gt;nbsp;apud notari®® â â ' ' quendam publicum, cui nomen
, loanni T o/crfmojpræfentibus multi^ ® pifcopisacalijsteftibus, iurato ruiRetJe, poft obitum Ãrthuri
ANGLICÃNO LIB. 44
, pis, manüfle virginetn; tûm etiam, 3 C|uôd cum D. Catharina palam in iu-dicio, prefcnti Henrico régi, dixilTet, ipfum fcire, quod is earn virginé cog-nouiflet ; Rcx nunquà m id negaf-fec, arque ideô dum in re tanti prxiu-dicij tacuidet, ei quod opponebatur alfentiri prçfumédus efleLÃt hçc qui-dcm illi dicebant, fed nos etiam aliud infigne teftimonium adiungamus ex eo libro Qirdinalis Po//,qucm régi Hë-rzco adhucviuenti fcripfit infcrip-^®^'quot; Æâ¢ fit, in quo ait, ipfum Henr/cww oäia-^ff^ÃU' uum, nihil tunc minus quà m de repu-dio cogitantem, (arolo quinto confeÃi« ratorivltrofalfumeife, quod (athari-^^ââ^*^^^ nam adhuc yirginem cognouidct. Hxc Polus.
Rurfus cùm Regis aduocati literas ^driani Qirdinalis qui Pontificis quæ-ftor in Anglia quondam fucrat, reci-tâffent, in quibus dixerat fe ex Papa
F iiij H
DE SCHISMATE luUo audifle,çûm diceret, fibi non'ââ tien quodin manimonio Henrió^ (a,tha,rinlt;e difpcnià tionem pofletiquot;
terponerç.
Ex altera parte procuratores Regiiâ in mcdiû protulcruntipliusl«/^' fâ pà literas ad Wmriciim Jeptimîi^ deh^ ïêrmonejad eiuldem rogat^^ conlcriptas, in quibus hçc verba yerba r« De dilpenlâtionematrimonialinü'â quimnegauimus jnec fulpicioneââ prçbiiimus, quà minus earn faccf' vcllemuSjV tali qui minus verè runt, led refpondimus nos expeóiïi'' , V. in ilia concedenda tempus magis 3^ commodatum,vt co nlultius amp;nbsp;.rius fieret, cum huius fan^læ Sedis vtriufquc partis honore. Hçc yjuocati Erant autem Sercniflîmç Régiâ' aduocati totius Angliç viri optina* doélilfimi. Primum Gulielmtis ramtis Cantuarienfis Archiepifcop^^
ANGLICANO LIB. 4J
Deinde quinque ReucrêdifllmiEpit
J copi Qitbbertus Tonflallus tunc Lon di
ll nciiSjpoftea veto Dunelmenfis:N/co-lam ÿ'eflus ElyéGs,Io4Mn« Clericus Ba-thonêCis,Io4n«« FzsAeri^RoffeÃsjHc»
J nbsp;ricus Stadicius AfapheGs. Qmbus epiC
copis adiungebantur alij Thcologi
H quatuor, Ãbelus^ Fetherflonus Pouellus^ icI^idUyus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
I His ergo rebus quç ad iuris Eccle-K âfiaftici controuerGas pertincbant, ita H conftitutis : loannes Fisheru^ RoffenGs J cpiicopus, non Anglicanitantumre-gni, fed amp;nbsp;orbis Chriftiani lumen, ,, exemplarfanólitatisjpopulilai, Ec-^ J cleGæDoâror , in medium prodijt, J amp;librum pro defenGone matrimo-nij Regis amp;nbsp;(atharina doftilGmefcri- îottmîf ptu,Legatis exbibuit, grauilGma ora-
à tioneillos admoncnsnein fcirpo no ^diu-dum quçrerent, neue aut feripturaru
. maniteftam veritatem, aut leges Ec-p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^1
K
DE SCHISMATE clefiallicasialà tis in haccaufà peflp* éhas euerti permitterêt:quiu imo iteii atq; iterumcogitarentquâta malae^ hoc diuortio fècutura viderêtutjvi^e' licctjHmcz regis amp;nbsp;(aroli Cçfà ris odri) Principum qui eorum partibus adbÃ' rerenr faôriones , bella non ta^ntùiH externa, led nbsp;nbsp;ciuilia, quodque oiH'
nium elt grauiflimûjdifl'cniionesiiâ caufà fidei, fehifmata, hçrelcs amp;nbsp;fed^
ifta re laboris amp;nbsp;induftriæ plurimû cöJ locauijaffirmareaufiiTijidq^ non hoc inlibro teftimonijs amp;nbsp;fcriptuwi'* locutiis Sii landbomni Pacmm clarè docui, mei là nguinis profufione tcfti' ficariparatus fùm, nullam elTe in tel' ris poteftatciTij quæ hoc matrimonii à Deo ipfb coniunôlum diflbluei'^ poffitaut difiungcre. Hoc vbi nés Rojfenfis fama doôlrinæ illuftn^ Gnóritate vitæ conlpicuuSjEpilcopi**
Ji
ÃNGLICANO LIB. 46 dignitate honorandus, ipfaquc canine venerabilis palam dixiîfet, «quatuor vniufquc legis doólores librum à le conlciiptum obtulerunt in quo ma-triinonium Henrici Catharime fe-cundum leges Eccleiiafticas rite con- â tiadlumefl'c planum faciebant. Mox très libri, finguli à fingulis Epifcopis compofiti, coram cxhibiti funt, quorum auctorcs fuerunt Clericus Batbo-
lus Londinenîis, (qui tune legatione pro Rege vnà cum Thoma Adoro Ca-meraci fungebatur) Heflus Ely enfis. Hos Epifeopos fecuti lunt quatuor tbeologi, Obelus y PoHelhis^Fetherfionus
Pçydlayus, quiafErmabant feDci ôc veritatis amore adduCios nibil aliud pro matrimonio Catharina fcripfilTc, quà m qubd fecûdum feientiam ipfis datam IciebantEuangelio ôeferiptu-rislacris confentaneumclTcj id quo d
DE SCHISMATE
liquido appareret, ft libros ipforuHâ) ( ficuti eos non dubitabant faóluros) gt;nbsp;legere dignarentur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auteHâ
vir catholicus pius, arque ab orniââ inttfititoi aflentationealieniffimus, palam quC' iuJicti. ftus eft de'Legatorû iniquitate, quô^ iufturandum calumniæ, (blis procuratoribus aduocatis
Regio* detuli!'
îènt,nihil eos aut diôluros aut ftriptæ ros, aut in hoc gencrc faôturos, quoâ! non diuinis amp;nbsp;eceleftafticis legibuâ confcntaneum cfTet. Quodft(inquià Regis procuratores amp;nbsp;aduocati iufturandi religione cÃftrióli fuiflen^ iam cauià efletaóta, nee vel aduerlà ni veriraté à nobis ftare negalTent.
fe quamlibet pÅnam ftibiturum, ni!* qui Regias partes tuebaiïtur,ad Reg^' nam ftatim tranfirét, ft hocillis iufiu' randum imponeretur. Tacuerutonv nes qui erant ex parte Regis, ac verbö ftlêcio fuo cofirmare vifi funt-
ANGLICANO LIB. 47
Kolfius libertärem diccndi, qua V' fus eft Rzci/^9)MS,indigni{fimè tulit. Tâ Ãsvzïo lt;3^2 Cardings Camfegius qué-' admodû in caufa progrederctur, non videbant: adeocunótaiam erant clara conteftata pro D. Cathaririie matri-monio. Rex tarnen more fuo vrge-à batjV t ad fententiam fecundum fe fe-rendam feftinarent. Campegius Ncro cu nullam cxcufatione m fuam Regi pro-1 batam effe animaduerteret, nec tarnen * contra tarn claras probationes, contra certiftimam Papæ voluntate, contra luftiflimam Reginæ appellationem audcrct fecundum Regem pronun-1 ciarc,tandemaudaóter liberéque di-1 xitjtnultis fe annis in rebus agedis ver-* fatUjtnultis annis vnum ex duodecim
iudicibus qui caufas in Rota Romana cognofeunt, extitilfe, nec v nquam in ' caufa etiam mediocri ( nedum tanta ' amp;nbsp;tam graui) tantam feftinationem adbi
DE SCHISMATE acihibitâmvidilfc: quiniiioris cüm ad locû (cntentix deuentû fuerl't triginta toti dies ad tertimonioruai*' ôhorirates amp;nbsp;momenta examinâda cui coccdantur. Nunc ante vix præterijfTejà quo primu die, caufà gis palâ publiccq; inchoata fit. Et quâ' lis caulâ? quanti pôderis amp;nbsp;momentââ quatç ofFcnfionis amp;(candali?nifi fort'â là cramêti legitimi fubita diruptio,irt^ trimonij per vigïti annos corroborâtâ rcpentina dilfolutio, prolis generoi^ atqueaded Regiasmiîeranda illegitt' potentiifimi Monarchs irri' tatamaieftaSjChriftianipopuli diuul' ûConcordia, auôloritatisPöntifid^ contêpta diïpeniatio,parui cuipiâpO' dcrisautleuis momcntiefl'e videatur Sibi quidcm conftitutû effe in rc raïf grauijento potius amp;nbsp;fecuro, qua pr?' propero amp;nbsp;præcipiti gradu incedere, Hæc vbi Campegius dixiffct, fubitf miit^
ANGLICAN© L ï amp;. nbsp;nbsp;nbsp;48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
fnutatos omnium vultus vidifTes ; alij 'I eins libera oratione dcleótabantur, I) alij contra qui ex rebus nouis crelccre 1' o^tabantvehementer dolebant, alij ) cum tacite apud fe lætarentur, tarnen ;⬠orc tenus dolorem fimulabâr, ex qui-bus crat KolÃeus Cardinalis j qui licet
V idem quod Cdmfe^ius fentire putare-i! tur, nihil tarnen perindè vrgebat ac â¢t fententiç ferendç accelerationem.
} Rex cûm vider et Campegium à re li iudicanda tam alienum, vtnouas di-lationes quotidiè interponeret, iudi-v ciumque prçter omnium fpem pend t- adfinem menfis lulij extraxilTet, ac j' turn quidem Romani moris elTe dice-i ret,vt à iudicijs exercendis vfque ad K menfem O ólobris abltineretur,Brlt;t«-donum Hauardum EXices hune Nor~
J folci^e ilium Su^olcia , ad Legatos '⢠mifit, qui magno principum virorû gt;nbsp;coîïiitatu dcduôti, cùm tertio calêdas
5
J
DE SCHISMATE Augufti ad indices pro tribunali dentes veniflent,tà m Regis quà m fn® nomine ab eis magnoperè contefllt;^^' bant, ne conicientiamRegis diuti^' implicatam tenerent, fed tandem quandd remtotam décidèrent acH^' finirent. Hic auté 'UolÃeus licet pfio^ loco fèdilTet, conticuic. magno timoré concutiebatur. Campegius . per cam fidem, qua Deo atque Ecd^ fir Romanæ obftriótus erat,contell^ ' batur,moris elle Romanç curiæ,cuii^ iple membrum elTet, vt à fine meo^â lulij vfquead quartumnonas , bris nullum exerceretur iudicium.^*^ contra fadhum fuilTct, quicquidin^^ j generetentaretur,nullius roborisoJâ' j nino futuru.Qiiod fi Rex ilium dis'? pro fiia patientia expedharet, nihil^' dubitarc,quin omnia ex eius voto cefluraefient. Inftareiterum duces, co ipfo die,aut ad fummum polhH^^''
AKGLICÃNO LIBi 49 ftntedaferretur. Iterum Campegius cû. refp ondilTet nullo mo do id fibi i ace-KÃiccrc yCarolas BrAdofius Suffolci^i diix â menfam quæ proponebatur magno ' iótuconcutiens,Per facram (inquit) miffam, nemo vnquam Lcgatorum anc Cardinalium quicquam boni ad Angliam apportauiL. Quodillequi-- dem velÅftro quopiam per ci tus vcl fÅdiiTimo adulandi Régi ttudio du-(Stus, dixit : quà m feuere autcm Deus â horum ducum fuperbiam ac adula-â tionem per eundem regem amp;nbsp;fîlios fuos, maximeqj per prolem earn quE ex eo quod ipfi tantopere expetebant nouo coniugio orta eft, virus ûf. ea mala teftantur, quæ ipfis ipforumqufr familijs poftea accidernnt.
⢠Duces ex iudicio difccdentes,vt ipH omnibus iracundiæ flammisvtebaiv
' tur,fic amp;Kegemà libidincfüaiamdiu - ambuftumjiiouisetiamfurorisôcm-
de schismate
fà nir facibusinccndcrunt. Papaiût^ rim iuftiinmâ Regin ç appellationeâââ ratam habens, palam l^olÃeo amp;!.
'amplius buic ntg^^ ^rf,-. tio fe iminifccrcnt : caufam ycrbtotâ
Pahlo Qipjncchü iacri palati) apoftol*^ caufamm audiroii amp;: Dccano cognö' fccndam, ipfiquc Pontifici deniuf^ fcrendam cxplicandam commitââ quem iu dit tarn Regi quà m Rcgiiââ diem ccrcum prçfcribere,quo caul^ââ* apud ipium per lcgitimos procurât*â' res iuos diccrcnc. Quæ Pontificiscöâ ftitucio non Romæ tantum, fed etiaâ^quot; Brugis amp;: Tornaci ac in alijs viciâ^ , Flandriæ ecclefijs promulgata,imô^ in Angliam^ad Sereniffima Regifl^ tradnifl'a eft, vt per cius operam R^r amp;r Legatis patcfieret.
Regina illuftrem Senatorc îngenio ac doólrina quà m pietatc^' rJtcma Jçbrem Tkcma/n Adorum ad Reg*â''
ANGLICANQ lib. 50
f legauic, qui diceret, Papani legato-l .
t nbsp;nbsp;rum mandata fullulidcdplumque nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;***
r gern amp;nbsp;Reginam ad caulam in Rota r ipfius per procuratóres fnos dicenda j nbsp;nbsp;euocadc, id fe Regi fignificarc gt;nbsp;v,t Ri-
0 nbsp;nbsp;letjVtrum liane r,cm ipli per viafprem
r aut eiufmodi publicum ptççppem f nbsp;nbsp;nünciari vellet nee ne., Rex quanqua
I ingéti dolort atEciebatur,tamen.çunl ) ruhil aliud adbuc fati^,. deliberatum } hab eret, eætera dilTimulans, T
I Moro refponditjiamdudum cotïftare J fibi de bis rebus, nolle, autem, vt ^fuç ft. petfonç fi{it denunciatio, non reeufa-f re tarnen quo minus Legatis de more r obnuncietur.Locum veró iudicij^tan à quam vtrique parti communéjVebç- , S menter fibi placere daturumque fe I Dperam,vt caufa Romç dccidatur. 8' Hçc quidem Rex dicebat ; fperabat veto, Te per nouos nuncios apud Pa-
i p am breuieffeóturum,vt Legator um
(I..
G ij man
DE SCHISMATE
mandata renouarcntur , arque ca cauG, minus iniquo animo id quo^ agebaturtunc tulit. Hinc faftu cft plures ex Rcginç procuratoribus Regijs veró vnus, vna cu duobusn^' tarijs ad Legatos qui duodecimo * Londino lapide fimul rufticabantii^ fefè confcrrent , amp;nbsp;banc rem totaiT Legatis exponercnt: quo temporeâ* quem Rex mifcrat palam teftatus eft banc Rc^is voluntatcm eflc, vt in Af' gliaiam deinceps nibil in bac cau* fieret, Romæ autem omnia expe^l' rentur. Paruerunt Legat! Pontifiâ^â dccreto, iamquc in fpem venerätR^ gern quoque lanioracapturum lia, cum ecce, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per litef^
Pontificis ad Vrbem omni cum feftâ natione rtuocatur. Tune primuââ Rex omni fpe rci ex animi fenteiiöâ conficiendæ cxcidcns,fupra quà rn*^ cipoteft, cxcanduit, omnemque
A NGLICANO LIB. 51 pam in yo[Ãenm huius diuoitij primu â auólorem merito confercns, lemalc'*quot;^'^ illi veile non obfcuris indicijs deckâ rank. Quod ciim multi ex principiâ busvkis (qui l^olÃeo Cardinali omnia pro eo ac ipfe voluit adminiftranti iamdiu inuidebat) mtellexiU'ent, col-latis confilijs, multa criminu capita in illu collegcrunt, caqucfuis chkogra-pbis obfignata Regi tradiderunt. Kcx ^n»a cam rem fibi iucundamcflc teftatus, âSâ'®* tantifper tarnen diffimulauit, donee Campegius e, regno difcefTiffct, quod ad feptimu idus Septembris accidit. Cuius ctiam difccdetis farcinas excu-ti iulTitjUon alia magis de caufa^quam . vt cxplorarct fi quid forte literarum ^olÃei dcprcbenderc p otuiffet, nullas autem deprebendk. At , qui ÿ nihil eorum quæ contra ipfum inten-tabantur, feiebat, ad Regem iam pro-j pe S. Alhanum in villa quadam agen-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bj tem
DE jSGHiSMATE
tcm accedens',milita cum il 1 o ac Sena-tueiùs, deiudicio quod Rômi fuld' piendum erar,â contulit. Stephanus 2^' tem Garclinerns, qui Régi erat à icd'C' tiSjCÃm tune ibidem adefl'et, feque' i' deret in fulpitidnem vocari, tanquà iiâ Régi huius diuorti) auéhor iuifl'et,p^' là m l/^olÃeum rói^auit,vt veritâtis cofl' tertandæ caufa,dicnlt;'H'etur co ram geacSenatuiph'us planum faccre5lt;]^â' fuiïîent huius diuortij primi autliO' re?/' Nunquà m (inquit J^olÃeus}^^ feÃm a- gabomefolumfuifle. Cuius rciad^'' lt;tdul4tto. jyjç jjQj^pÅnitet, vt fi ca iamante iquot;'
chôâtanon eflet, nunc primuna choandamiudicarem. Quod dem poftcrîus l^olfdi verbum auribiJ* regijs datum efle, nemo ignorabî^ Licet enim prima diuortij caula fuerat / tarnen ctim videret Rcg^*ââ quot;ad z^înnam Boltnam animum adÃ^^^^^ pÅnituit hominem fui confilij
ANGLICANO LiB. 51 nunc refilirc integrum ci non fuit,qui ' gloriam hominum magis quà m Dei gt;nbsp;dilcxcrat. Rcx autem eo tempore fi-' luit.Atcùm Folfius poft dif-ceffum adregium comltatumreucr-Æ Ris,ad colloquium illius non admitto-(I retur,tunc demum fenGt infenfum fi-' bi effe Regem. Nec itamulto poft, i' iuffu Regis à Thoma, Duce NorfolciiC relptm quot;nbsp;apprebenlus, cogiturfe abdicate pri-JÃâ^'*^«âââ' j mùm Cancellariæ magiftratu, çquem )' ftatim Rex infigni viro Thomlt;ie Moro contulit)deindè Vintonienfi Epifco-è nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;StephantisGardinerus zx
V dono regis accepitâ) tùmautcpalatio V Eboracenfi quod rex ipfc inftruâium i vt crat, ornatumque inuaCit, deniquc li pcné omnibus bonis exutus, ptimum t rclagatur in viW^imÃjherimÃmyraQ'X.
in bboracenfem ccclefia cui prçctat, dimittitur.
Quis iam non putafiet Regem ab o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G iii) im
DE SCHISMATE improbo illo incÅpro fuo definei^ voluifle? Nunc au ce obftupefcitecö' lifùperhoc. Ob quodpeccatûH^'' ricHs r'olÃeHm tam feuere punit, inclt;â dem ipæ pertinaciflimè progrcditi'â Pvom, Z. Propter quod inexculabilis es b
In quo enim iudicas alterum,tcipfn'^ condemnas. Scimus enim quon^*' indicium Dei efl fccundum veritat^'' in eos qui talia agunt.
Rex ergo partim certos viros^' PapaC/fWó?7rew mittit,qui caufaniâ1' uorti) fui Romæ fuflineât ( inter erszThomasCranmerus^ quipoftc^'^ jiouH fu' efl Cantuariefis antifles ) paf^*^ totum Gallic regnum theologâ' bi iurifconfultos conquirit^quinâ^'^ monium ipfius cu Catharina conj^ renonpoflèjobfignatis tabulis ' ment : vt fl forte lummus Pon^^^ ( quod iam planeapparebat) feiitcijj' am contra Henricum ferret, tain^^^ ci'^
ANGLICANO LIB. 53
f n-ff
Iff
cata quædam academicæ authoritatis fpecies ad tenebras hominu oculis of-fundendas non deeffet. Quod enim paucilTimi quidam, amp;nbsp;ij non dodifli-mi homuncioncs regijs pecunijs magna ex parte corrupt! in varijs Acade-mijs cenferc viG client,id Rex erat,{ub ipfarum Vniucrfitatum nomine di-uulgaturus, tanquamtotdoótilTimo-rum virorum tanta collegia ab ipfius partibus intrépide ftetiflent. ComiG là eft huius rei cura primum Feginaldo Polo Anglo, in quo viro nobiliftimi
â¢ff
deinde (julielmo Langeo Gallo. Sedcu Polus in re tà m turpi operam nullam interponcret, Langens^cxxi chariot erat pecunia regia, quam propria fama, quos potuitleguleios amp;tneologaft-ros in fuas partes magno precio ad-duxit. Aderat tunc Parifijs Petrus Fer-din an
DE SCHISMATE
Jinanâus BraÃlienÃs epilcopus, qui traólatum AluariGomeÃadc coiiiug'*â regis Angliæ cû rcliôla tratris lui, facionéaicribcns ) air, le oculatû teftê eius largitionis,quç Hërici notf'' Hc tunc lâarÃijs fadadt. Nonnulli^^ «Win. thcologis ( inquic ) adultérantes vei^'
bum Dei, ambientes fauorem ho* minum, corrupti muneribus largââ tione Angelorum ( qua; monctaci^ Anglis familiaps'incideruntinlaqii^ um Diaboli, amp;nbsp;lauerunt partibus gis contra fuianimi fententiä. ncqiâ^ vereor tarn aperte liæc pro ferre, qo^i'â do teftis huius rei lum oculatus. illc.
Id quoque fimili largitione fruftf^ inewaru pei'tentatu fuilTein academia Colo' Ãzf/7.^/e4//nienfi commémorât Petrus Leidéü^) propterea ficut illius vniuerfitatiâ nieniÃt thcologos fummopetcdc fpretis pecunijs laudat : fic aliarum quÅ
ANGLICANO LIB. 54 jj nindam gymnafiorum türpiflîmam jo adulacionemnontacet. Itaenimfcn-bit. Et nulkis vnquà ni cafus potuit vertram labcfaótare innocentiam, au-jf (rtoritatem deprimere , conrtantiam fuperare. Sic nuperctim Rex quidam magnus amp;nbsp;potens, magno auri pon-y do iperaflet à vobis quam petebat fen i tentiam emere, Ipreto auro, repulfus, (I fenrtt inexpugnabilem animoru ve- ~ f ftrorum conrtantiam. Pudet referre quid interim ab alij s aliquot per frau-|{ dem amp;nbsp;pretium vniuerrttatibus im-j petrauerit : quanquam fruftra vobis ( non accedentibus ,neque in eandem vadentibus fententiam, tanta eft ve-à ft ta auftoritas, tabs vefter eft candor, r tale ludiciumveftruamp;c. Quid, quod
Crocus quidam fimiliapud alias gen-} tes largitione Regis nomine vfus di-citur aded vt peftis bæc non modo - Parirtenfem, Aurelianenfem,Andega-uen
DE SCHISMATE uenfèm , Toloùnam, Bituricenf^'' (wru^ti. veruin etiam Patauienfêm amp;nbsp;nienfem Academias peruaderet. . dinalis Polus qui Hæc omnia amp;nbsp;opO'quot; j Ofwiowf cognouit, amp;nbsp;grauiflimè déplorât iffâ- bit le là tis admirari amendam , nunquam potuilTe, quod tantam Pâ , cuniæ vim elTunderet, vt infamie tam fibi ipfi innrerer, hoc eft, vt annos viginti nuptias inccftuolà s*'*' iuifte exiftimarctur. Omitto cçtetlt;ââ slcädn. ftui de his rebus quçfti funt : hÃJib.9. danus qui ÃnnAm Bolenam quod fi Lutherans; fauiflèt, maximèlaud^â tarnen feribit Henricum illud diuoï^ approbari curafie non fine largitio*ââ opinionc. Quid,quôd ne in fuo dem regno potuit libéras ^ gratuitas theologorum fublcrip^ââ nesimpetrare? Namvt de Cantd^ ^ÃA nihil dicamjin quaplurçs alit}'â^ââ to Regi fauebant, Gris confiât
ANGtiCANO LIB. $5 nienÃs Academiæ publicum figillum®**â*'* communi doólillimorum hominum fragau fuffragio fæ pius ncgatum, vix tandc ⢠partim vi ereptum, partim clam fub-rcptum fuiffe. Homines cnim ad liim-mum oóto clam conuenerunt, enra-5 élifquc facri loci foribus (in quo mo-ris erat caufas communes decerni, amp;:
ris in quibus Regis diuortium pro-' pugnabatur, publicum Academiæfi-I gilTum affixerunt : idquc dicebant fc
intotius Academiç gratiam feciffc, ne Rex, fi nemo cius animo fatisfe-ciiTet, florentiflimam ftudiorum om-
nis generis V niuerÃtatem iratus euer-tiffet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
Pro matrimonio Henrici amp;nbsp;Catha-rina fcripferuunt apud Anglos pluri-pt, mi per vniucrfum regnum. De qui- nbsp;nbsp;nbsp;â -
bus autcm ego audiui, loannes Ro^en-ÆÃ®epifcopus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pof«; Cardi-
nalis
JD.E' SCHIS,MATE nalis j loannes HolimanniiS ep.ifcopus y^Mus rem iurifconfulci,quorum antca tio faóha eft:apud Hi (panos vcró Æ' cifcH^ Koyas AlphonÃiS t^erueÃusj^ phonÃus deCaÃrOjamp;c Sepulueda:apüà ^ Ãcanos Ãluarus GomeÃus : zzipwd. manos Ãocleus, apud BelgasLudo^^' a Schora^ apud Cvltas, paueis quilt;l^^ fed ramen iudicium luum interpol^ runt de ea caufi, Eguinarns BaroÃ^'^' ciÃci Duarenus amp;nbsp;Ãonnanus apud Cardinalis Ãaietanus, amp;nbsp;alijs inlâââ ali) multi doóliHimi viri. Fertur^^' per manus multoru epiftola qu^^^ Philippi Alelanólhoms ÿn qua RegilJ' det, vtretenta vxore légitima rîna Annam Bolenam cowçubinac tum loco habeat. Rex vero ipfc â illuftres aliquot Angli ad PontiÃ^^^ literas dant,in quibuspetunt,Vt^-^ regni plurimum interfit,maicub
ANGLICANO LIB,
, ni hærcdcm ex tare,(altem hac de eau- , .
; (alitemmaturéabfoluendamcurà ret,'^ J quo integrum Rem fieret aliani vxo-d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â r r '⢠r
[ rem accipere. Pontitex relponditlc çfiicio fatisfaîlurura, (ed in manu fua Æ noneflcjVt malculum exquacunque fÅmùtaîiciïcrandum prom'ittcret.
ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 â¢
Vtautem Rex rei lux menus con-fulerct, terrorem aliquem Pontifici «T. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠â¢â¢ -J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-T
. Romano imjciendum putauiL Itaq» j j j_ * menfç Septembri palâedixit ,'ne quis fuorum îubditorum, fiue is Anglus ] feu Hybernus eCTct, quicquam in Ro-â mana Curia deinceps peteret aut pro -î curaret. Idem cum audiret Fquot;olpum
Cardinalem ctiam Eboraci Iplendidc t agere,epulis vacate, folemniq, pom-pa vti,ac mitram fuam gemmis orna-'âd tamarege repetere; boc non feren-dum iudicans, iubet bominé ab HqîT rico N ortbumbri e Comité primùm in euftodiam includi, deindè Londi-
l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;num
DE SCmSMATE num adduci. At is in icinere ipfo^'î X»ô Dt. Letceifiri^oppïdù quarto Decembn^ vitamigrauit. Serinonesdiflîpatis^]' cum (ùa (ponte vcnenum (umpfi^^ Illud vero confiât, cum tinquâfciâ' ytx jgt;te~ ïxfx maieflatis regix appréhender^ »»â «»lt;«⢠tur,cum dixiflè, V tinam nihilo m3|'' Içfç maieftatis diuinx reus e^^em.^'^' autem dum nulli rei magis incub'â quà m vtRegi penitus inlcruirciU)' in Deum peccaui, Regis gratia no* obtinui. Ac P'olÃeus quidem digâ' fùç prÅteritç aflentationis fuperbi mercedem in hoc mundo accepit^ que ( vt Iperamus ) ne in æternumpâ niretur.
Cum verô Henricus multis Deipâ' clans donis anted prxditus, grat*^ Deo no ageret, (cd in cogitationibââ fuis c.VL2.nc[ccrçx.jÃnnamBolcna,m næ (à luti (ùæ, arque adeô iph Deo aâ tcponcrec,ne,qui çtcniam mercedeâ^
ANGLICANO LIB. 57 jJ contempfifTet, hac faltcm corrupti-bill pnuaretufj Deus ei permifit, vt relinqui-fuçlibidiniquam pro Deoiam cole-««»-. batjfatisfaceret.Itaque Guihelmam K cxcellentem virum,qui fuerat .f, Archiepifcopus Cantuariéfis, fum* mo ftudio Reginæ partes adiuuerat, ' â c vita illis ipiis diebus euocauit. Tune ( Rex tanti nonoris locum fibi pcrirc j nolens,omnino decrcuit nemini cum prçterquà m tali vir o dare, qui fuæ lit (,i bidinifummis viribus oblequeretur. ,ii Nihil autem fuit in toto Angliac re-j gno cum Reginaldo Po/o/cOnferendü. y, Huic igiturprimum Rex Archiepif» copalem prærogatiuam obtulit, fita-({ nicndifertis verbis ante (pondérer, fe jÿ ^iuortium Regis omni Rudio proue* iii( Rarum.Q^amcünpem conditionem chiepifa^ ^«lieiRam vbi Polus audiuit,merito re-c^iRuit in peftilentix cathedra federe.
.((. ^ocvbi Thomas Bolenus qui putaba-
â¢0' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H tur
DE SCHISMATE
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur ^nn^e Bolens pater, accepiflet: i;*'
dudum ( inquit ) ô R.cx domi meç beo prcsbyterum quendam dodlunâ; grauem, amp;nbsp;mode 11 um, cuius fides
, bundè tuæ M quot;⢠probata eft,in ca n nbsp;nbsp;nbsp;apud Pontificê geftît Icgatione.
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diu fuit, eundéiii
que nbui erga diuortium boc tà ml**' ceiè afi'cclum cfl'e, vt fi tuajMaiel^^
cum creauerit Archiepifeopu in iââ recepturus fim, faólurum ilium quid à fiibdito quopiam expeti^*â ctiam delyderari queat. Placuit colt;' ditic»,maximèyquôd Anna, eandem fententiam Régi fiipph^^^ fitea conditie*'* tfifitfus. Archiepifeopus, vt etiamfi Rona^ââ'^ '
Pontifex fecundum Regis amp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;' «gt;;lt;ematnmoniumi^^tentiamfirr^ â¢
illetarnen ex aduerlbpronûtiarct,r ' tharinam neceftà rio elle repudiadâHâ
Ciim autemRex communion^? J
ANGLICANO LIB. 58 J dis Apoftolicæ nondum rcnunciaf-lî fet, ex CO que Cramerm neccffario de\ ft beret à Pontifice Romano fuacdigni-gt; tatis confirmationem pcterc:omnem ij) porro aditum ad folemnem vnâ;io-lii nemcapiêdam fibi viderct interfcep-ft tum, nifi ex canonû decretis, Roma-i(i næ Catbedræ communionem fc peril petuó fecuturû iuratus afHrmarct : ea ft veto mentem Regis perfpicerct,vt po it dûs Pontificis Romani communib-nem reieôlurus cflet /quà m Ãnnlt;e Bo^ ,11 /fnæ coniugio cariturus : ita fc geflît it homo vafer, vt duobüs Dominis ctiâ ji contraria præcipientibus, pcrlùmma ji' firnulationeminferuireconaretur. Et lit quia Regem fui fimillimum exani-moà mabatjPontifice'm verb dunta-xattimebat, in regis gratiam vblun-tarium amp;nbsp;præmeditatum periuiium J. homo impius elegit', vt eb grauius pofteà Pontificem nihil talc cogi-
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H ij tan
DE SCHISMA TE
.cogitantem vulneraret.T abcllione*^ denuntiatfeii*' meri per- quidem promifluium Ponti^â^â ittrium. Romano canonicam confuetai^â obcdientiam. Sed priufquà mid ag^^â vclle ac iubere, vt Tabcllio perf'* blica inftrumenra conteftetur id turn {è facere, necquicquà m in animo eins efle, quà m vein detrimentum Pontifici Romano f dçm lèruct. Hac præfatione Ãgilldquc ac teftibus ( ne forte pö^ diaews'apud regem in dubium veH* ret )âmunita, .(olcmne iuÃurandn'^ Pontifici Romano more maioru hibet / fimûlquc Archiepiicoplt;H'â poflclÃonem iriuadit. Quibusreb' ' itafiiprobjruitKegi,,Vf plane dig*â' patella operculum fuifledicas. Atâ' ' quot;jtjjittta- tnirum erant qui ab Henrico mulâ â h» fgt;-*»-poft-annis audierunt, cüm diceft* J
vnum cfleOdwwer«»? Cantuariefl^^'^ '
ANGLICANO LIB. 59 præfulem, qui nulla vnquam in rc ip -Ims voluncad defuiflet.
Dum autem ifta quæ ad Epifcopa-turn Cantuarienfeni fpeétanant, cx-pcdircntur Henricus vc tanquani ro -
J buftus Venator, primogenitosregni cælorum filios,hoceft, Chriftimi-
j niftros, omnemque Domini præci-ÿ puam (ortem fuo imperio fubiugaret, 'j inaudita quadam tyrannide litem vni-uerfo clero intendcndam curauit,qua L« clat
J ob Legatoru Pontifias Romani, ex-j tcmam( vttunccÅptumeftdici)po-teftatcm, contraplacitumrégisagni-
I tarn amp;: propugnatam, clericorum to-dus regni bona in commiflum ccci-diffc, fifcoquc régis obnoxia elle pro-nuntiabantur. Cuius iniquilTimi onc-ris terr ore Clerus omnis dcprc{lus,at-queadterram vfqs deie6kus(nam om-ÿ, nibus omnino bonis ac fortunis,quin ,Æ libertate omni priuandus,amp;; perpe-
H iij tuis
DE SCHISMATE
tuis carceribus iam tune addiccntJ'^ îJ inf4- crat ) cum quid vitra (pcraretjUonl^^ tu4ttti. viólas manus dédit, herbâ
rcxit, conculcari le tanquà m infatii^ turn falem permifit. Indiôlo igi^ confelTu publico, penèomnesoin*â um ordinu clerici vna voce Regifüp plicarunt, vt cûmaureorum ad^]^â cleri. dringenta millia ei obtuliflent,
quam eis pÅnam remittere amp;nbsp;con^â naredignaretur, idq;, pro fumma? poteftatc,quam in regno fuo,euni^ââ ^nna D» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cletum quam in reli
populû habcre iam primiim fateb^ââ tur.Ex qua dicendi formula, prim^ occafionem lumptam aiunt, vt rndtjit-Sufremum caput EccleÃa Ãnglicanti ftâf C4-nominate incipeftt' fuutuu- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cC ⢠i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
Im. Iam enim pallim lactabatur in
peflimi cuiulque,nihil Romano tifici cum regno Angliæ negorij nià fi Regi videretur aliquid ei
ANGLICANO LIB. 6o
ftatisin eoregno cÃcedere,namalio-15 quiomnemanimamdeberepoteftati regix fubditam e(fe, nee folum in ei-uilibus, verum iam quoque in fpirita-
1* libus caufis. Et bçc quidem omnia ex-co gitata, fufeepta diifeminata funt, vt neRex abfque autboritate légitima f vxorem repudiafle putarctur. lamque 1* nihil aliud ad nuptias cùm ^nna Bo~ leno, contrahendas deerat,præter pub-licam fententiam diuortij, quam Rex cùm aPontifice Romano fperare non
⢠poflet, a Cranmero fuo, breui pronun-
** tianda certb feiens,
ipfis Calendis Septébribus Penbruchi Pquot;-Marchionilfam conftituit, ne, pamm nobilem perfonam duxiffe videre-^^.
{ tur. Ad decimum verb amp;nbsp;oólauum
ââ diem Calcndas Decembris proxime
(ip ⢠' âT quot;nbsp;â¢â ⢠nbsp;nbsp;â¢
icquentis,Rcx longions moræ impa-tiens,(quanquà m omnia nee dum rite difpofita effet,')omnino cóftituit cum
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H rill
DE S Chi S MA TE
Anna, Bolena occultas nuptias contré here:'nuptias quidem, quod alias in' Ãii corporis potellatem Regi factf nollet : occultas vero, quod non duiââ occulta à Catharina per aliqua vllius omnin^ f» iudicis (ententiam feparatus eflet. nufâi4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^unc Prelhy ter (quem
ftea Rex in Epifcopum Lichefeldiequot; fern cooptauit) accerfitur,acrcm di^^ nam Catholico amp;nbsp;Romano ritu cere iubetur. Ei Rex narrat,{entetisâ' iienda- Romæiam tandem fecundum fepf^ ^*'*'â*â nuntiatam efle , faótamque fibi
potertatem nouam vxorem duccnn* Jiolandus reges non Iblere mentiri bitratus, primum filuit, mox religio nc taóbus, ipero (inquit) Maieftat^ââ tuam habere diploma Pontificiunâ' Annucnte Rege, vcrtit fe ad altar^â cumeccc, adhucdubiusamp;timensiâJ quid illicitum committcrer, omni^*â (inquit) facricanonespoftulanc,^^
If
'c
ff
ff
ff
ANGLICANO LIB. 6l ftraque valde intereft, vt literæ Ponti-ficis pallm Icgantur amp;nbsp;promulgetur. Tdm Rex,habere quidem fe literas affirmât, fed reclufas efte in fccretiore lo co, nec ab alio præterquà m à fe afferri pofie: parum autera decere,vt eo tempore (nec enim adhuc illuxcrat) folus prodiret. Acquiefcit Kolandus, atque ita completis ceremonijs, Henrico fe-cundam vxorem tradit,prima non fo-I lùm adhuc v iuentc, fed etiam p er nul-lam omnind auóloritatem in ullo-ha-L (ftenus iudicio Ecclefiaftico vcl fpecic
tenus interpofitatn, repudiata.
Impedimenta ver6,cuius obtetu He ricus Catharina repudiabat,tû in ilia no 0 omnin 6 .turn in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bolen'a certilTi-
mo cadcrejde ipfe Henricus explorate â * ,, fciebat. Nam eo ftatu return pofito qui tunc erat, certum eft, non nift du-
J, plex impedimentum interuenirc po-tuilTe, cur Henricus Catharinam non
I I
DE S CHI S MATE
duceret. Altcrum efle poterat affin*' tatis, fi Arthnrus Henrici frater, rinam cognouiflct: alterum fuit, iuft* rise publicæ honeftatis impcdimcii' turn. Illud non interucniflc Rex iri^â ricus probe Iciebat. Nam (arolo O' fari fafiùs cft,fè Catharinam adhuc v** ginem cognouiiTe, idque ipfum Catharina, fanólè lèmper iurabat, rcs iplà verum fuifle conteftata
HenricusJeptimus grauem mati'O**^ in eodem leÃo appoluerit, vt ne thurus Qitharinam cognofceret: ta fuerit in recente adhuc Ãrthuri p**' bertate,eiuldem infirmitas amp;inuâl^ tudo, vt etiamfi maxime conatus (et (atharinam cognofccre,tarnen viâ* caro faóhi non fuiffcnt. Vbi aute*^ carnalis copula non interuenit, nitas nulla contrahitur. Et cquamq*^^ contracta fuilTet; tarnen per autho**' tatem clauium regni cçlorum, idi***
pcJ'
ANGLICANO LIB. 61 j- pcdimentum ob maius publiez pacis Donum rite atque ordinc fublatum extitiffet. Q^amquatn enim Henricus Y male afferuit Pontificem non potuil-Y fe id impedimeti auferre, tarnen cùtn i' lex Mofaïca quæ mortem amp;nbsp;damna-1. c«»- j. Æ tioncm miniftrauit, quçquc cuacuata $ eft, non folùm difpenfandi,fcd ctiam ÿ præcipiendi facultatem babucrit, vi fuperltes frater,fui fratris abfque libe- P'«*'-li ris defunôfi vxorcm duc er et; quanto f magis fatendum eft, qudd claues Ec- 5-K cleGæ Chrifti, quæ fpiritum ôc: iufti-y tiam adminiftrant, quæque non eua-y cuantur per aliud aliquod teftamen-( turn,fed manent vfque ad confumma-tionem fæculi, poteftate firma ôc fta-bill non carent pcrmittendiCbriftia-i' no,vt ob publicum Ecclefiæ bonum, ÿ fratris fui defunéfi vxorcm ducatflm-V pedimentum igitur affinitatis ncc vl-î lum inter Henricum à c Qatharinam fuit, il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;L
DE S C HI S M A T E î amp;nbsp;quamquà maliquod cxtitifTet, claues Pétri rcôtè fublatum crat.
lam vcro iuftitiæ publicæ honeft^' tis impcdimétum,quod folum reM cum( vt inter omnes conttititjnon uini au't naturaliSjfêd tantum Eccle^^, IHci iuris fuerit, ne Henricus quiHc^â, aut aduocati eins negabât potellatâ^^ clauium Petri là tisviriumadillud^ü ferendum habuifle. Cûmigiturn^^ affinitas vllafuerit, amp;i.impedimétuiâ iuftitiæ publicæ honcftatis, per^^t Pontificis diploma idoneè ablatuiââ conftaret,nihil iam obftabat,quonâ*' nus Catharinam Rex Henricus amp;nbsp;duc^â re poftet, amp;i. retinere deberet. Nani'* leutt. is. ipftini £)ei prçceptum obftare^i' cat, quod fratris vxorcm duci prob' bet, quamquam cxpedita fit relpo'â' pfftt, idemius diuinumnominatimil' lam exceptione addidifte,/gt;rrfrfr^'lt;lt;^'ââ Ãfrater ahjque liberis deÃtnfius ejjet^
in
ANGLICANO HB. 63 in noftracaula contigit ) tarnen illud etiam prætertnitti non debet, cpidd verba diuiniiuris in eodem ipfo loco, talem rationem amp;nbsp;præmittunt,amp; vbi-que adiungunt, quæ totam Henrici
' caufamlabefadat. Sicenintlegimus: '' Omnis homo, adproximamÃmguinisÃii no ^ f****^- ^9* AccedetjOJt regelet turpitudineeius. Ec pod pauca; Turpftudine'vxorisfratris tui non reuelabis, qttia, turpitudo Ã'afris tui eÃ. y xor cnitn fffttris non ob aliud pro-* hibetur duct ,.quam quod per copula carnalent afeïtts altert fratri urn prtus fafta fit; Quæ eni nt fit vna caro cum fratremeOij ex ça re ram propinqua fanguinis mthi fit, quam frater meus çft J qui mtbi proximus fanguinis eft, in primo nuptiarum gradu. Quant- lc««. is. quant igitur concederemus amp;nbsp;Dcuni co in loco non tantti deillicito coitu,
I) fed,etiam proprie de nuptijs agere (quod multis fecus videtur ) amp;i. per
vxo
DE SCHISMATE vxorem fratris,nô fol um viuentis tris (vt quibufHam ex fânôlis patribi*â vifùmeft) verum etiamdcfunôlib^^ tris vxorem intclligi, amp;prætercab' gern illam no ceremonialem efl*e iuris naturalis conclufioncs quafl^^ explicate : tarnen cum ratio legis flö* femel exprefla fuerit,sépcrq; sâguiiââ proximitatem vrgeat,quç velpeicOc nationêvclpcrcarnalé copula (vn^^ paritur affinitas) acquiriturmullavcf aut cog^natio.aut amnitas inter cum Ãatharina contraóla fucrit, frater Henrici earn non coghouit, vö' que efticitur,vt diuinum ius non hibeat^rA^îrz«lt;«w Henrico nubero
At contra certilïimüm eft in^'^ Henrtcum Annam Bolenam affinitatis impedimentum interueni*' lèjidque ipfum Regem non ignowH^ CO quôd Pape Ãementifeptimo per teras fias confelfus fît fc Mariam lenii^
ANGLICANO LIB. 64 lennm^AnniZ fororemcognouifTc. Ex qua carnali copula Wenricus tori famine liæ Bolenorum ta£lus eft afHnis feu pro-f ximus fanguiiiis. Namvt Paulus ait, ». V Qui adhærct meretrici, vnum corpus cum ea efficitur. Cum igitur
II Bolena fuerit proxima fanguinis Ann^e (1 in primo gradu , nempe vterina eius ï foror, Henricus qui fuit vnum corpus I cum^i^^trM, faéïus eft etiam proxi-t mus fanguinis in primo gradu fratri-à bus amp;nbsp;fororibus nimiru , An-i næ Bolena. Quid ergo eft, quód is qui 1 tantas turbas excicauit, vta ' tanquam ab afbnc fua, cum verèbfR-' nis non effet, difiungeretur,nunc non timet ad affinem iuam accedere ? amp;
I qui negabat Pontificis claues poflâa ' facere vt (atharinam retineret, nunc,fi-' nevllarum clauhim autboritatc; imó, â contra illarum authoritatcm, Annam â affinem fuam ducit? fruftra ô Rex có^ ' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tra
DE SCHISMATE traftimulumcalcitrafti. Deushyf^ crifim tuamdecexit, amp;nbsp;adultérin^ââ cor tuum tori mundo rcuelauic.
Quid vcró quod idem rex cxi^xnm^xxcrsiÃnna Bolena priiis^ââ gnoucraCjVt ante explicuimus?Ex f lane copula tale affinitatis genus iuj Henricnm amp;c Ãnnam intercellit, eft conûnguinitas inter parentes beros. At pater filiam luam du^^*! in ætcrnum prohibetur, quia intef^ cendentes amp;nbsp;defcendentes null? quam nuptix permittuntur, propt^ ea quod in nuptijs eft lumma Cen. i. tas amp;nbsp;paritas (vndè Eua ex latere mi lumpta eft) cum interim lilâJ parentes Honorare debeant, fcque*' lis tanto inferiores agnolcere, vtn^ quam fintreferendo : amp;'ideó nccgt; ' lis quidem exxquari polTunt. Henrfcus ÃnnAm Bolenam, cius mulgt;^ â ris quam lemel cognouerat filiam/'' * c(('
anglicano lib. 65
J cere, res longé dilEcilioris difpenla-j tionis fuit: propterea quodipfum af-
Rnitatis genus, iplam nuptiarum effen dam propids am tigere vldetur,quam
J vt in co difpeiffari quo dam mo dó de-ceati maxime fi concubitus matris fit multis manifeftus.Q^re cum Hen
I rims contra naturæ quodammodd le-
I gem, poff matrem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bolenx cog-
à nitam, aufus fit filiam in vxorem fua i affumere, qulm impudetiter obtcn-j dit, fc non aulum edc Cdtharinam re- uy{gt;ecrifii J fmere ,neinDeum peccaret ï quam^'â*â^â* impudenter etiam prætexuit, fe'cvedi-diffe , quod Pontifex adthajitatem
1 non babuit C^tt/9arznlt;⬠nuptias permit-
I tcndi,
Sed adbuc p er gamris. Conff at ex
I i)s quæ diximus, non oblcura indicia
I ipfiHenncoreuclata effé quod
à nd Boïend effet ipfiufmetHmriét hlia, u ÃC tarnen earn duxit gt;nbsp;Is videlicet, qiii
1 ti
KfS Ãu-ficnd^.
DE SCHISMATE timuicfui fratris abfque liberis defuJâ' óhivxoremafratreluo minime cog nitam/etinere. Incredibilis quic^'*â audacia inaudita bypocrifis, nofl^ renda libido.Sed tarnen vnius honâ) nis propria fuit audacia, bypocfi^' propria, amp;nbsp;libido propria. Nectafl^ pete mirandum ell, fiaut homop^' cct, aut cumin profundum ven^^' contemnat. Illud eft mirandum, ftupendum,fi hominum infinitaf' lia non luam,fed aliéna libidinei^^ bypocrifim,non tantum çquoani*â' fcrant led etiam lulpiciant, laud^^ colant, amp;nbsp;ita colant, vt lupra hoc*^ damentum, fidem , Ipem, falutc®^ fuam exædificent. Omnes enim^â glicaniproteftantcs,Luthcrani,^ââ'' gli^ni, Caluiniftx, Puritani, amp;nbsp;tini hasinceftuoGs Henrici jBoZewrf nuptias adorant, vclut Euangclij lui, matrem ecclefia:^''
ÃNGLICANO LIB. 66 onginem fidci fuæ. Vix dum tres an-ni iunt, c[uód Caluinifta quidam An-glicanus, Londini duos bbros turn Eli':(abethlt;i]gt;YÃïicï^i, aftantc Pleudo--^ââ®^â-cpifcopoCantuarienfiz^latheo qnero , exfiibuit turn apud loannem Ddjinm typis mandauit,quibus tarnen nomen fuum minime afcripfit, in quorum poftcrioredeHmm? amp;nbsp;TM. matrimonio agens bæc habet ver-^ ba. O verè beatç, non fine fummö numine conciliât^ nuptiæ, cæleftifqv ( partusac progenies, quibus patrïa à feruitute caligine plufquam à gy^-^ta.
{t tiaca erepta atque liberata, Sc ad vc-ji rum Chnfti cultum reftituta eft. Hæc file.
ÿ Nemo iam miretur aut Caiami i Æ olim fuifie, qui ho micidam (Æ in adó4 tarent v elut ex potend virtute pröCtê-.4 atum; aut Opbitas. qui ( vtTertuliafiui
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, T De fj-ic/î
(4 alt ) magnincarentlerpentem qui pn-t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l ij mos \
DE SCHISMATE
I mos parentes in Paradyfo deccpit lut authorem fcientiæ boni amp;
' Nam quid tandem olim faólum . dinonpoteft, cùm hodiè vidcaniigt;^ tot milîiones hçreticorum nuptias tris amp;nbsp;filiç adorare ? Illi liberationcflâ fuam ex Icruitutc pluiquà m ÃgyP'-*â ç.2. bis nuptij s acceptam ferunt: ifti rum Chrifti cultum per bas nupti^^ reûitutum gloriantur. Verum dem eft, per bas nuptias aditum vO' bis patefadtum elle ad omnem fim, omnémque nequitiam. immeniâm Dei bonitatê. Qui,quûâ bærefès veftras non alio modo quaP' pertà minccftuoûs nuptias inluccâââ
I exire voluit,eo ipfo dcclarauit illas Æ nebrarumfilias cfle,necaliter quälââ per opera tenebrarum procrcarip^ tuilTc. Oportuitfiliameum pâtre,(O' rorem cum fratre commilceri ( amp;nbsp;boc Annam Bolenam perpétrai' 1110â
ÃNGLICANO LIB. 67^ mox conftabit ) vt pulcber ille partus, gigneretur j qui non modo Carthu-f lianos patres amp;nbsp;alios EunucEos ob gnum cælorum feipfos ex conElio amp;nbsp;adEortationc CErifti caftrantes, ex omnibus fuis Embus eijeeret, indig-* i, nófquevita amp;nbsp;luce communi afiErma ! ret; fed etiam CErifti Ecclefiam dice- â ret, non earn effc, quæ populos fide-les in omnibus gentibus iuxta prædi-L.^,^^^^^ dioncm CErifti docet ac baptizat, yj,. vcriim aliam nefcio quam, in pénétra Æ ' libusdomorum, fpeluncis fylua-j rum latentem, lucifugam, Ecrilem, ' ignotam,expertem facerdotij amp;nbsp;facri-.
Ecij,expertem vnius paftoris,qui cues \ CErifti per vniuerfum mundum dif-fufasjinvnum CErifti ouilecongrc-get,expertem denique omnium pro-miffionum Dei, quas vtique ille fccit^-*'^^- 5« ciuitari in monte ædifteatç, quç non\ abfeondi , Elijs dici amp;nbsp;j
I iii no
DE SCHISMATE
x«4«. il, noclis, ouibus Petri, pifcibûfque ifl' tra Pétri ià gcnam concluÃs, Si nonij^ qui ex ouili eius exirent, aut retc il' lius rumperent.
Sed iam pergamus in eo quod iÃ' ftituimus. Pontifex Romanus,caul^ Herici Sc Catharin^e^ accuratiffimè cog na:h.ïç). nita, illos aDeo légitimé coniundo* fuifle, nec ab homine fcpcrari poU^ â pronunciauit. cuius fententiæ lixc cil â ' formula.
QLEMENS TÃPJ, ni.
ââ 'âW
V' jM. pendente lite coram dileâloÃlio Paulo CapiÃiccbo pellano nofiro ac facri
Ãpofiolici cauÃarum auditori^ no j a nobis in ConÃÃorio I{euerendiÃâ^^ miÃÃa inter chariÃÃmos in ÃljriÃo Ãlioi Ãros Catharinam Plenricum ocl^n^ Ãnglite Ee^es, de amp;Ãu^er ojaliditatt
ANGLICÃNO LIB. nbsp;nbsp;nbsp;68
trimontj tnter eos contraüli.Prlt;eÃitus He«-^icus dtôlam Qitharmam decent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de
ficio cum quadam Ãnna, matrimonium co-traxerit^contra mandata ^décréta tà m inhihitionisquà m in literisinforma breuis \ (tiam deconfliofratrum nofirorum S. * f - C^^'dinalium emanatis contentas co-I tenta^temerè defaólo atteptandc.ldcir-co nosdeilliuspoteflatisqud Chriflus Rex â re^m nobis licet immeritis inperjona beati Petri concejft plenitudine^ in throno iufi-â tilt;epro tribnnali fedentes,e^Ãlum Deum praoculisbabentes per hanc noflram fn~ tentiam ^quam exnofro mero oficio^ ac de 'uenerabiliumfatram noflrorum S. R. E. Ãardinalium confflorialiter coram nobis \ con^egatorum conflio fcrimus eieédionë
Crfoliationem dièlc^ Catharina regina a quaÃpojjeÃone iuris coniu^alis^i(^ reÿna-quot;f lis dignitatis , in qua, tempore huiufnodi f mota litis erat matrimonium interpra-dtcîum Henricum re^em Annam pra-ï iüj dï
DE SCHISMATE diSîam contra^um, cà m pr^ediéla ornrfi notoria manifefla, Ãnt^pro gt;vt da(Sâ declaramus nulla, tniufla attem^td^ nullftatts, tntuflitite^ Aït(^ ptatorumque'vitioÃuhiacuiÃe nbsp;nbsp;Ãbiac^^'
ÃuÃipiendam nnncre^-giÃmam ÃuiÃe amp;nbsp;eÃe, fraÃatdmque
N 01-^
tharinam K.e^inAm adÃuum priflinurn tum quaÃfoÃeÃonem iuris ^oniu^^^
Reginalis di^itatis reflitui dchere,diólümque I{e^em di^am cohabitationeÃa quaÃpoÃeÃone (oniugalis d^cginalis eÃere artio^ redebere in bisÃriftis pronuntiamusÃ^^ nimus nbsp;nbsp;declaramus, reflituimus
'ponimus,eijcimus amouemus.Eade^f, noflra.Ãntentia nbsp;nbsp;ex conÃlio meï»
Ãcio noflro priedielo^pneÃatum Hend^'^ renm mAtoris excommunicAtionis Kennens o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â i-rj i. . ^t/h
exeomu- cenjKrAS fanAü m dictis ht erts n 'catw. tas oh earam nonparicionem content
damnAbiliter incurriÃe incidtÃe
ANGLICANO LlB. 69
il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;euitandum ÃuiÃe
fc C9' â¬Ãe,d.edaramus mandamus, Et ni-l bilominus 'volentes cum eodem Henrico Ee
if
ge nominepij patris benigne dementer agere^cenfnrarum pradidarum dedaratio-nem 'vfque e^per totümenÃmSeptembris proximefuturSjad boCjOJt Ãntentix nbsp;nbsp;nfiA
datis noflris prt^didis commodiùs parère
I fufpendimus. Età inÃra did:um tempus parère diflulerit, ac diétam Catha-
rinam inpriflinum fiatumquo tempore litis mota erat, non refiituerit prafatam-qiteÃnnamà Ãta cohabitatione quafi Coniugalis Keginalis
nonabiecerit^^did:aattemptatacum eÃ-i fedu non purgauerit^ ex nunc pro njt ex '[ tmc,praÃenti declarationi locum eÃe^iolu-
nitts decernimus.
Itapronuntiamus.
Henricus iftam fententiam non ali-c{uà m fl faóta ipfi fuifiet iniuria.in-'^^â^pretatus, dolons fui vlcifcendi cau-fa
DE SCHISMATE , â fa curauiz, vt iufiurandum quod Anglicanus Pontifici Ron^^*â' præftitcrat J in publicis ni comitijs irritum redderctur, iplum( vt quondam Hbanus apoft^â^^, Pontificem maximum creans,no'^' qua Clerus amp;nbsp;popuîus iplum ecck'* Anglicanæ atque Hibcrnicæ furfl'â'' interns proximè lub Chrifto iuratô coficererur. Ac ifto quidên^^ do Henricus tà m le quà m fuos ac fèperauit ab ecclefiæ RomanX^^ cictate amp;comunione, in qua iarniquot; de à temporibus loÃphi ab omnes illi Reges populi vixeraiâââ qui Catholicam Chrifti fideminif Inlùlis,pro fua quiqueætate,fequ^' bantur. Etij quidem fuerunt Hib^ ni, AnglijNormannijDani, omniiin*' que antiquilTimi Britanni.
Scimus omnes ô Rex, quà m flo' ren
ANGLICANO LIB. 70 rentem amp;nbsp;gloriofam Ecclcfiam, à duobuspræcipuis Apoftolis Petro Sc , Paulo fündatâjà ducentis amp;nbsp;triginta Petri fucceiforibus audlam Sc conti-nuatam, ab omnium Catbolicorum
, omniu
matafugientem amp;nbsp;damnantem, in-numcrispambusamp; Doókoribus refer tam, infinitis Dei operibus plané ad-[f mirandis illulhatam dcferucris, óc re' j iiqueris. Sed die nobis ^erfuprcmam (f poteftatem tuam, quo ibas cum ex
Romana ecclefia exibas?N am fi Cbri ftianus permanere volebas, fine alb quaEcclefia elfe non poteras. Dif-
y ceffit quidem amp;nbsp;Taulus Apoftolus à ,j, ludaeisjöc DionyÃus ab Arcopago (uo,
Ãi. luflinus martyr à Pbilofopbis , Sgt;c
à Manichæis, amp;ij omnes à gentium erronbus.Sed tarnen vnuf
0'
DE SCHISMATE
âquot;'S.?.
quifqueeorumantequà m à ïocietat^ fùa difcedcrct, priûs aliam vidit tatem fcipfo antiquiorem, ad quan' â fè conferrer. Ibat âPaulus 2.^ ÃnanUrfl, â amp;alios in Damafco fideles,
ad 9^a,ulnm amp;ç eins comités jluflinus^^ Ecclefiam Chrifti quæ erat in Palelfi' na, Kuguflinus ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mediô'
lanenlèm,amp;Ecclcfiâ Catholicam.Se«^ tuHéwr/cecùm Romanam EccIeGain
dclereres, ad quam aliam ibas? V trum ad Græcam ? nihil minus, nec enim negafii Spiritum là nôlum à filio pro' cedere. An ad Ãthiopicam Ecclefia? atnequeteipfiimcircuncidifti. An ad Armeniorum At neque originale Hoc idem peccatum, neque là lutem omnium ante Chrifti paffionem ( id quod ilH reücfà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;) pernegafti. An laltem ad
fettitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lutherum ,'Zjuingliumaut
Imó fi quos huius erro-fn^jum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
frodet, ns vitos in tuo regno reperifti,cos td' ro
à NGLICANO lib. yi
J ro, flammaque perfequcbaris. Quo jaituribascum ex Romana Ecclefia
( exibas? Qqo inquam niü ad teipfum? Ergonctu es Chriftus ? Nam folius
' ! Cnrifti cft, authoritate fua Ecclefiam ,( ChrilHanaminftituere amp;nbsp;congrega-i rc. Is autem dixit ad rww, Tu es Math. is.
Petrus J nbsp;nbsp;Ãiper banc feiram adificabo
EccleÃammea. Quam obfecro nifiCbriftianam? Chriftus ergo nos mittit ad Metrum Vicarium vtique fuum, amp;tu nosabducis ^^etro ad te vocas ? Ergd Antichriftus es tu: ficut feriptum cft, T'idete ne quis âvos feducat , multi enim âventent in nomij-i ne meo dicentes SgoÃtm ChriÃus, Math.i^i multos Ãducent. Qmdeft venire in Chrifti nomine, aui diccrc. Ego fum ChriÃus nifi abfque fignis Apoftolatus, abfque mifhonc legi-gitima amp;nbsp;ordinaria, caput Eccleftæ fcipfum conftitucrç, tanquà m Chrifti
DE SCEISMATE
fti oucs ipfius curæ primùm ac p o cil' fimûm commiflæ eflcnt ? Ergon c pc rierac Ecclcfia de mundo, pericraiit â prçdiôtioncs promiflioncs Chrifti ' â** antequà m Henricus cum filia fua con' cumbens, ex illo inceftunouam Chfi fto Eccicfiam generarct?Si non periC' rat Ecclefia Chrifti, certè antiquior tc fuit. Si antiquior te fuit, ncc tamtiâ EcclefiaRomana fuit: debebas cùni ex Ecclcfia Romana difeeder es, ad il' lam aliam tuo bruto iudicio veriorc, te tonferre : debebas illi te adunarc, V el per Sacramentum aliquod, vei Ãl' tem per nudam manus impofitionC) ⢠' vt iiidè feiremus, quam focietatem fequereris, amp;nbsp;quam fidem teneres.
At nunc tu iplè,tuis conftitutus es fu' premum caput ecclefiæ : ciim nec iæ fimus quidem pes illius effes.
Hisitaconftitutis, iamoportunu tempus aduenerat, in quo Cranmtrtti
ANGLICANO LIB. 71 Cantuaricnfis Antiftcs, iuliurandum quód Ponnfici Romano præftiterat, religione, profanorum comiciorum authonrate folutus, libéré poflec etiä contra Romani Pontificis prx'/crip- lt;nbsp;' turn, diuortij lententiam inter Hen-rictim Sgt;i. Catharinam pronuciarc. Isigi tur ex Henrici arbitrio certos Epifco-pos, Procuratores, Aduocatos, amp;nbsp;tabelliones vna fecum ducens, ad pa-gum Dumfiahlenfem fe contulit, qui proximè abeft à Regia villa Ãmpiïltn-in qua dcgebat SerenilTima Regina, quà m fæpius in ius vocata vbi per quindccim dies fruftrà expcdaflet.ad fententiam diuorti) ferendam Ie préparât, cum prius Regem velut à di-uortio aliquantulum abhorrentemi''â-( ita enim vt faceret inter ipfos comic-neratjadmonuiHet ne fratris defunóli vxorê contra leges Euangelij diutius letineret: niobedirct, fe quamuis in-ui
DE SCHISMATà uitum,. tarnen pro minifterio quod in Ecclefia Dei gerebat, compelli, vc ceniuris cccleiiafticis in Regem agc' ret. Mira dicencii libertas in fubdicOj inquiebant adulatores rcgij.Iam vci^ «»⢠videmus quantum inter Papiitica.ni religionem , finccrum Dei Euafl' gelium interfit. Hic Epifeopus nillt; ex Deo cfiet j Regem ipkim officij fui tà m audaóler non admoneret. O beatum qui cæleftem lucem primus adnosattulit. Hæcilli. Porto Tho' mas Qranmerus ex domo Annd Bo[en^ ad foliusaólorisarbitrium ea lesfe de-
O
ledlus iudex,vt fèntentiam pro diuor-tio ferret, nec audita quidem altera P^rte,audaderpronunciauit, ne' CrrfWOTf- cefiitatem iure Diuino impofitâ Rc' gielfe,vtCrffA^rzw^îw répudier, amp;:H' bertatem conceflam, vt alteram ducat. Cæteriim Heftricus qui amp;nbsp;iudicerU amp;nbsp;fententiam in manu fiia habebat) quid
ANGLICANO LIB. 73
amp; dux erat Annam Bolenam, cogno-ucratjlicetfolennemnuptiarumpo-paminipfà mDominicæ rcfùrrcélio-nis vigiliam reiecifTet.y^ww^ igitur pri- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in
die Idas Aprilis ( qui dies fepuko Do-mino facer eo anno fuit'publice de- gt;nbsp;duóla,amp; poftridie calendas lunij pro- ' xiinc fequentis regio diadeniate cot ronaca, feptinio idus Septernbris ciuf^/j'*^-'^'' *''J demanni,kliainElii^avethamHenrico P«périt, quintovtiquemenfc, poft folennem nuptiarum cclebrationem: nccciTe vt fuerit, earn prius cognitam ab Henrico elfe, quam res diuulgare-tur.
Baptizata iam apud Grenuicu ElB ^(abetha, Rex poftulat, vt omnesEpif-copi amp;nbsp;clerici,omnes optimates,quin ctiam omnes omninb Angli qui (altem plena pubertate eflent, in verba Elf^abethcc iurent, velut que fola pro-K xima
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SCHISMATE
légitima regni Anglix hxrcs foret. Ãf^rMzwvero nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;filiaW
velut ex matrimonio illegitime nat^ /»/fff» «.Æ omni fucceflîonis iure priuat. Quam iurifiurandi formulam cum Ioannis '^uod^^i/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Epifcopus RofFenfis, amp;nbsp;ThontAi
CM,Y La- Morus (qui Rege in omnia vida prX'
tine.
ante film'
dicauerat} fufeipere nollcnt, in cufto-diam coniedli lunt.Cum Thomas Ãio' rus ad arcem Londinenlcm ducerctuii in ipfa porta cuftos carceris aderat, vC' ftem extimam amp;fupremam fibi do' nandam ex more poftuläs: cui Moru^ (vt erat ingenij facetiÃimi ) pilcu^ ftadm tradidit. At cuftos non hun^ (inquit)dico,fed togam qua inducriS' Imö(inquit Morus') ftiperior veftis cH pileus, qui fupremäcorporis partei^ tegit. Adeo in ipfius carceris foribvs quas pleriquc tantoperc extimefeum» vif
ANGLICANO lib. 74 vir (à nôtus tanquà m in couiuio lufît. Dicebat verb totum mundu,in quern homines ex Paradifb eieóti ob pecca-turn deturbatur, nihil cfTe aliud quà m carcerem, vndc omnes ad cauGm di-cendam fuis finguli diebus cuocaren-tur. Quod fuus career aliorum Princi-pum carcerc minor fuiflet, hoc fc ac-ceptum Deo ferre: nam ex malis mini mum eife cligendum. His fan élis co-gitadonibus beatum illud ingenium lefc recrcabat.
Celcbrc erat his diebus Ãnna Bar-monialis nomen. Hacc affcrebat â5^*-
Henricum non amplius iam effe Regem , co quod ex Deo non rcgnarct. MartAm vzro CAtharina filiam, qua: tunc minus legitime nata habebatur, ûd regni gubcrnacula fuo iurc feffura effe: ob qux verbain ius vocata, amp;nbsp;in publicis regni comitijs vna cum duo- Â«Â»Æ f«* bus D. Benedicïf^ duobus etia D. Fran-
DE SCHISMATE
cijci monachis, (qui omncs earn fpiriquot; . tu Dci afflaram credebât) capitis con-' demnara, vltimû fupplicium fubiuit-Quam fÅminam cum inter'cæteros Thomas Adorns diligêter cxaniinafTet) nullo indicio deprehenderepotuit fanatico fpiritu (quodin cius inuidû tunc{pargebatur)agitatâ fuiiTe, CoH' ftat quidem illas res quas tune cùifl 41- nihil minus quà m futuræ putabâtuf, futuras prædixit, luo tempore poftet euenilTe. zTTLaria enim quæ tune Eli' - - ⢠âzabetha poftponcbatur, ante
tham polleà iure Ãio regnauit.
Cüm autem nu lli ex vniuerlo ClefO liberius diuortio Regis le opponeret, quà m Fratres Minores qui de.obld' uantia vulgô dicuntur, illi autem E' Catharina matrimonium tà m âWâ dilputationibus publicis, quà m ià â ' coneiönibus là cris acerrime tueren-tur, quorum in hoc gcnere.piincipc^ craiiï
ANGLICANO LIB. yj crant duoReuercndiPatres, Elflonus Taytoiis, ob banc rem totus fratrum obfêruâtium ordo in tanto apud Regem odio fuit, vt tertio idus Augufti ctnfejfi-fratres ilti ex omnibus ordinis fui mo- â nafterijspellercntur. ElÃono minatus dicitur,fe ilium in profundif fimas aquas,nili decçtero taceret pro-iedurum. At ille nunquà m {inquit ) dubitaui quintà m celeriteradDeutn aqua perueniatur ac terra. lulTus auté ex Anglia quà m prim dm excedere,in Germania inferiorem fe contulit, vbi vfque ad Mariant Reginam vixit,quo tempore in fui ordinis monafterio apud Grcuicumin pace obdormiuit
Henricus verÃNt grauiorem adbuc awo rgt;o. vindiólam dePontifice Romano fu-â534. merer, inmenfe Nouembricomitijs publicis indiólis,omncm deinceps in 4nglos amp;nbsp;Hibernos iurifdidtionem ac poceftatem Pontifici Romano ad-
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K iij emit
vtrÃcu-ti».
DE SCHISMATE emit, quam fi quis dcinceps ei detu-liflct,pcrducllionisrcus fieret.Qmn-imo ipfiimP^p^e vocabulum periccU' tus, edixit, vt deextero nullus Fönâ-tificum Romanorum vocarctur Ãa y fed tantum Ppi/copus Komanus.Attâ glicanç veto ccclefiæ Summum ca* put folus Rex haberetur, cuius etian' prarcipuc eflet, authoritate plenilTv ma,crrores,hærefes, abnfus omnes in Anglicana ccclefia emendate. Illi om nium facerdotiorum integri prouefl' tusprimi cuiulque anni quo quis bc' nencium aliquod fortitus eflet, foluc^ rentur ; illi omnium ccclefiafticarum dignitatûdecimæreddercntur. Qua legem Rex tanta ficuitia cxecutiom mandauit, vt capitis damnaretur,!! cuius in libro vel folum nomen P^' non deletum cxtarct. Per Calcn' daria, per indices,per fcripta patruingt; pertotum ius canonicum,per Scho-
ANGLICÃNO LIB. 7lt;î lafticosDoótorcs, Papa vocabulum liturisvndiqueobduccbatur. Imoin fronte opcrumD. Cipriani ^mbroÃj^ Hieronymi, j^ugufiini^ Leonh^ Gregorij, Vrojperi, ac aliorum Ecclcfiæ luminû, finguli fcriberc coaôti funt. Si quid in cisoperibus incfTctjquod Pontificis Romani Primatum tucrcturaut con« firmarct, fc illi verbo, fententiæ, ra-tioni, iam nunc rcnunciarc, ncc tanti criminis rcos vnquam cfCc veile. Epif copi plerique, Se alij antiftites, quorû eut principijs tanti mali obfiftcre, paululum tempori cedendum puta-bant,doneeautRex mentem muta-tet, aut Princeps aliquis catbolicus rc-ligioniCbriftianæopem ferret. Sed fruftrà fanc oculos in Cxfarem, aut hominem qucmpiaconicólos babe-bantjcum in Deum amp;nbsp;proximum ipfi tà m grauitçr pcccafCent. Nondefuc-runt tarnen rcliquiç fanâ;ç,quç genua K iiii cur
^5f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SCHISMATE
cuniarc ante Baal prorfus reeuGrent. gt;»»» vo. Tertio enim calendas Maij,quinlt;li ^â34- lanóliflïmi viri gloriofu pro Chrifto
certamen inierunt.Qudru tres quidC) fuerunt diuerlorum ordinis Carthæ Ãani monafteriorum Priores. loanrK^ Houghton Prior Londinenfis, itemq; Hfihertus Laurentius z^uguflinii^ Hwhfier j Priores, alter Beualenfis, alter Examenfis, qui quod profanuifl Martyres /-/fâwr/ri Primatum ouem ill ecclefiaifl qutnque. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T.
iiDi arrogabat,nollent agnolcere,mar tyrij palmamaflecuti funt. Auxit bA' tumnumerum Reginaldus Brigitenfis monachus,ex Abbatia Sion Theolo' gus infignis, qui vt feepe antea popu-lum dilertiflimis concionibus, fictuc i exemplo amp;nbsp;patientia (iia erudiuit. b vbi condeninatum fe ad mortem au-diuitjCrcdo (inquit) videre bona Do ; mini in terra viuentium .Idem ad fup' j plicium produólus, populum horta- : batjr
ANGLICAN o LIB. 77 batur, vr pro Seren irate regis preccs afliduasadDcum funderent, lie, qui Salomonern initio regni fui iapientia picrate ad viuu expreflerat, vna cum illo in fine vitæ per mulieres feduótus degcncraret. Quinto demum loco loannes Hay las prcibyter idem fii-pernæ vocationis brauium quia legitime certaflet, accepit. Hæ fuerunt primitiç martyrumpoftHe«r/a oóla-«/nouumfcliifma.
Ad dccimum vero quartum diem Jnnt Vo. Calendas Iulias,alij tres Carthufiani, V'mfridns ç^ktidelmor, Gulielnws Exr Martyres ^â¬us,Sgt;i,SehaflianHS Nude^at cum priris 7quot;''^quot;'â'â per dies quatuordecim cotinuos ere-ób ftare coadhi eflent, iniedlis ad col-lum,ad brachia, ad crura, circulis fer-rcis, ita vt ob nullam omninó caufà m loco vnquà m dimoucrentur, illuftre fidei teftimonium dederunt. Tà m cnim illi très quà m Gulielmus Horne vi mincis
DE S CHI S MATE mincis cratibus inicôti, amp;nbsp;per platcas Londincnics vfquc ad vltimi fùpplicij locum pcrtraóli j poftquà m laqueo ad breue tempus fu fp efî fuiflent, molt; viui demittebantur. T um autem car-nifcx pudendis præcifis amp;nbsp;flâmætra' ditis, pcébus præcordia gladio apc-ruit,vifceraquc cuulfa,in propofitûig ne coniccit,dcmû capitc abfciflb,rcli' quû corpus in quatuor partes difleca-uit, illafqj partes clixas varij s in locis i populo i^célandas lùlpendit. Cûna ro{ ipfis quoque Carthufianis) tà ifl gratioscdifpcnGtum cft,vt fimplici lufpcndio ad cçlum commigrarent. lam fiue tyrannum iplûm tantæ cçdis in oculis ciuium favlç, feu ctiam taæ ex cladis à folis Carthufianis accepté pudebat, alios nouern Carthufianoî maluit fÅtorc carccris cnccari, quà na Vt publicum dcipfo triumphum âge-rent
ANGLICANO LIB. 78 rent. Ij autem crant loannes Berus, Thomas Grenu^, loannes Dauis, (juliel-mus Grenuod,Thomas Scriuan^ lipbertus Salteus, Gualterus PerfonSgt;i.ThomasIie~ dingenÃs. he de Cathufianis haólenus, Quanquà m cnim non omnes eodem die vitam finicrint, tame quos cadem fides amp;nbsp;religio coniunxit, vifum eft oratione mcanon debere feparari.
Adbuc in cuftodia tenebatur nes P^offenÃs, amp;cThomas Morus, totius Angliac duo fplcdidiffimalumina, in quos omnium oculi conieóH, men-tefque ereótx fuerunt. 'N on latuit hoc He«r/c«w, tantoque magis cupiebat cos ad fuas partes alliccrc,ac praccipuc , Thomam Moru, qui quod laicus efiet, laïcis ( quos Rex amp;nbsp;amabat amp;nbsp;timebarc ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gratiofior fuit, maxime quod
talcm laicum Anglia nunquam pcpc' riflet. Natus fuitLodini boneftifiimo loco, grxee ac latine excellentcr do-lt;^lus
DE SCHISMATE
élus,in rcpublicaperannos pcnc qua' draginta v crû tus, legationc honoHâ lîca perfunélus, iùmmis honoribuJ {ùmma cum laudc pontus,nec vnqua tarnen cûm duas ordine vxorcs duxif' fcc, pkircfque liberos genuiflctjdeaü' gcnda re familiari folicitus fuit, adeo vtad patrimonium fiiurn à maioribus acceptum, ne centum quidem aurco' rum annuos cenfus adiecerit. Ad huC
virum Henricus-cùm. multos ex opti' matibus fuis fruftrà legafTet, incertus animi quid magis fibi expedirct, vtfU Vt viuerc pateretur tà m illuftrem lui adultcrij hoftcm,an ob cxtinólum or-bis Chrifliani tà m darum lumen tan-ram infamiac notam fùbirct, tandcni cóflituit lioffenfem Epifcopum (quem Cardinalium collcgio aferiptum acceperat, cuius coflantiam ne fpe-rabat quidem aliquadb frangi pofle) c medio prius tollere, pcriculum Ã-Ãurus
ANGLICANO LIB. 7ÿ Ãurus an Marwrn, forte poftea de fcH'^ tentia poflet deducere. Ad decimum igitur Calcndas Iulias ïoAnnez Fifhér Epifeopus Roffenfis, quo nihil aut do ólius aut fanftms Anglia protulit, pene iam dccrcpitæ «tatis(cui nunquâm perCuaderi potuit, vt tenucm Epifeô-patum quem ex Dei vocatione pri*-mùm accepèrat, alio quopiam locu-plctiorc qui fæpiusolfercbatur, com^ mutaret) ad iudicium primo, deinde qudd Henrici Primatû eccleiiafticum nollet confiteri, ad mortem produci-tur, qui fimul ac feenam in qua glo^ riolum certamen cofummaturus erat coufpexerat,abie6lo feneókutis batu-lo: Eia(inquit) pedes,oihcium facitc, parumitineris iam reftat.Conftitutus ⢠aucemin locomarcyrij /fubleuatis in cælumoculis, TeDeum (inquit) lauz damus, te Dominum confitemur. Quem hyfnnum vbitotum abfoluiflet, ccr^ ' ' â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uices
BE SCHISMATE
uiccs gladio fubiccit, anima Deo red' didiCjiuftitiç coronaniaccepic. Caput Eaftili afExum, amp;nbsp;in ponte Lodincnf* omnium oculiscxpofitum, lt;^uodiu' tius ibi fùfpcniùm manebat, eo magù floruifle, ac vencrabilius faólum efli dicitur, ob quam cauGm loco amo' turn traditur.
De illo die quo JloffenÃs ad mortciU duccbatur. Moms { quod tarnen Rc)t vctaucrat) certior fa^us, cumvchc' mentcr timerct, ne forte ipfc martyri) corona cxciderct, ad Deum coueriiis, Confiteor (inquit) tibi domine,quod tantam gloriam non fum mcritus, no fum ego iuftus amp;nbsp;ianctus ficut Ãs tuus, quern de vniuerlo regno ifto tibi iecundum cor tuum clegifti. Sed tame fi fieri poteft,particeps fiam domine calicis tui.Harc amp;nbsp;alia bis fimilw cum lacbrymans dicerct, nee vultu (quern alioqui placidifiimu babebat) dolo
ANGLICAN© LIB. 8© dolorem diflimularciampoflct, pu-tabant ilium filij huius Icculi mortem timcrc, ideo vt Regi obedirec, ad-duci polie. Venerunt ad eum hac de caula multi principes viri, fed cum nihil pro ficerent, adpoftremum vxori ÃloyÃtt mandatum eft negotium, vt*^«â viro luaderet, ne illam, ne liberos, nc patriam amp;nbsp;vitam, qua diu ad hue frui polTetjpro derelidlis haberct. Ciim ergo vxor Mori h?c apud cum occinc-rct: Etquamdiu^/^yzitmca (inqiiit Morus') potcro hac vita frui ? Turn ilia, totis viginti annis mi vir, ft Deus voluerit. Vis ergo (air Morus) vtæter-nitatem viginti annis comutem? Næ tu impcrita es mcrcatrix, mea vxor. Nam fi annorum viginti millia dice-res, aliquid tu quidem diccres, fed tarnen ad zternitatem quid efl'ent ?
itaque ciim Ãfor«; de /ententia di-moucri non pollet, ablatifunt ei om-
ncs
DE SCHISMATE
fACeti,
ncs Iibri, tanquain indrunienta qu^ j illuni ab amorc (eculi abduôbû, atcf' 1 næ vitæ dcfiderio inflâmabant. Tunlt;^ J fcnertris perpctud claufis, nihil aliu^ â quam Deo amp;nbsp;fanólis mcditationibus vacabar. Porro cum carccris cuftos ab co quxrcret, quid ita in tcnebris federet, quid (inquit) facerem ? nonne fu' blatis mercibus, claudéda eft ofiicina? Mercesâluas dixit librosluos, aevef^ quidem ofHcinam in carccrc aperui^
Libriin-Citrcere
in qua propofuit omnia fia । vænalia, vt pretij loco calum accipc' â ret. Scriplit in carcerc duos libros, vnumidiomace Anglicano,quern in* Icripfit, Solatium inperturbatione^ alttt» latinejdepaljione Chrifli. Cum que ad ilia Euangelij verba pcrucnifTetjJErwi^' cerunt manus in leÃim,tt\ iplum qiioque inieôtæ funt manus, nee vitra ei licui^ quicquà m addere. In iudicio autem interrogatus,quid ci de publica lege vi
ANGLICANO LIB. 8l
Vidcretur, in qua omnis potcftas Pon* tiHci Romano abrogata,amp;{umma ec-clefiæ gubernatio Rcgi coceffaeflet^ (quæ lex polt apprehcÃonem conftituta erat)refpondic fc nefcire an vllaeffet eiulmodi lex. ludice fubin-fercnte. At nos tibi denutiamus talem cxtate legem,amp; earn fuffragijs omniu efle comprobatam, quid ergo tibi dc illavideturgt; Sime,inquitlt;J^or«s,pro ciue babuiffetis, ego vobis de veftra lege atteftantibus credidiffe. Nunc au tem feparaftis me à tepublica veffra, amp;nbsp;in carcerem non modo tanquam peregrinum, fed amp;nbsp;tanquam boffem
⢠teclufiftis. Meigitur buicreipublicx l mortuum, quomodö nunctanquam l eius mcmbrum, de reipublicæ vcftvac d legibus intctrogatis?lratus iudex,iam , l nbsp;nbsp;inquit, diffentire à lege tc video, cum
I taceas. Si tac co,in quit ®J^/onlt;s,boc vo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Æ, nbsp;nbsp;bis ac legi veftræ in lucrum deputabi-
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L tut
DE SCHISMATE
tur. Nam qui tacet confencirc vidctuf' Ergonè inquir iudex, afientiriskg*â Q^omodo, inquit, id facerêjCÃm mo aflentiatur ei quod ignorât? Deft*' nato autcm confilio in hune modun^* conÃlitim refpondic Adorns, vt ncque fidem
garet, neque mortis periculo fefeof' fcrrcL Quanquà m enim eflet mart}â' ' rij cupientiffimus, tarnen certó ïcien-hocefledonû Dei,dubitans verd(''* Ãepe diólitabat) vtrum Deus hac euP*
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Y' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï
gratia donaturus eflet nee ne, earn r^*' pondêdi moderation cm quam nufl** cxpoflii tenuit.
Porro eum iudex ad duodeeim vi'
ros quorum eft décapité omniû cO' gnofcere ac interloqui, cauGm r/ detuliflct, illi eum dixerunt reuifl cflc mortis. Tunc(U^or«; vocationi^
lîiæ certior amp;nbsp;fccurior, libéré aperuit; quid ei de lege illa videretur. Ego (k' quit ) per Dei gratiam Temper Carho* licüS
ÃNGLICÃNO LIB. 8x licus,nec vnquà m à Pontificis Ro-
* . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 /' nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1- tionimp'
mani communione dilccdcns, audi-ueramaliquando Pontificis Romani potcftatem legitimam quidem amp;:lau dabilem,fcd tarnen humani iuris,non diuinæ prxlcriptionisfuifie. Itaque cûmviderem Ratum hums regni co ferri, vt neccfiariô inueRigaiidum cf fet qua ex origine Pontificis Romani potcftas dimanarctjtoto feptênio hu-ius rei diligentifiimç indagationi me dedidi,amp; deprehcndi poteftatem Ro mani Pontificis quam vos tcmerc ( vt nihil dicam grauius ') abrogaftis, non modo legitimam, laudabilem nbsp;nc-
ceffariam , verum ctiamDiuini iuris Pnnuf«* amp;nbsp;prælcriptionis efie. Hæc mea fentétia, bçc fides,in qua per Dei gra- ris. tiamoriar. Vix kxc dixerat, eu om-ncs magna voce conclamarunt ,pro* ditorem amp;nbsp;perducllcm effe Adorum.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pvcucrtenti à iudicio filia eius Adarga-
L Ã riu
DE SCHISMÃTE
r/f4.qùam vnicè dilexerat, quam Grà cè ac Latine do'cuerat, cuiex carccte multas liter as dcderat, in itincrc oc-
currit, vt vltimû vale patri luo dicerct' Subftititpater, nec nliæ ofculum ne-gauit, quin amp;nbsp;benedidionem impef' tijL AflfuitA/rfr^rfr/frf, Ioannis Harrifij ( qui Thomlt;e Adoro à lecretis fuerat) vxor. Ilia cum' Morum filia iam ofciJ'
latadifceiTurum timeret, nec ei fpa-cium valediccndi reliótum iri, lubit^ papuit ad le Thomae Mori caput, quod iam filia: bumcro eminebat, amp;do' minum luum magno defyderio p^' â lamofculata eft, cui Morus, Inurbane (inquit) led tarnen pcramanteâ^ j faólum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
juértyriH Pridic nonas Iulias ad locum fup'
plicij produ(ftus,cü ad imas fcalas uenifict,nccfacilem afcenfiim videtet, vnu ex ijs qui in feena conftiteranr,.^P' pcllans. Da fodcs ( inquit) manum,^'' afecA 1
ANGLICANO LIB. S3 afccndam : nam ad dcfcenfum quod attinet, memiliirelinquas licet. Cum preces abfoluiflet, populûmque tc-ftcm quod in fide Cathoiica morere-tutjinuocaffetjac pfalmum Miserere mei Deus , pcrcurriilet,acccflit ad eum carnifex, venia de more petita, caput iufiitiæ, veritatis, amp;nbsp;virtutis am-putauit, ingemifcente Anglia vniuer-là , amp;: non tà m Chrifii martyrem, quam feipfam capitc truncatam arbitrante. Ãius diei fummo mane filia Alori nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcragrabatlà nôliffi-
mas ecclefias : amp;nbsp;cleemofynas paupe-ribus plena manu diftribuebatjiamq^ omnibus elargitis, cûm in templo quodam orationi vacaret, Heu mibi â nbsp;nbsp;(aitad ancillam j)oblita fum iyndonis
j nbsp;nbsp;qua patris corpus inuoluatur. Audic-
rat Koffen/is Epifcopi cadaucr , fine prelbyteris,fine crucc, fine lumine, i nbsp;nbsp;fine Imtei s pr oie£tum fuiffe in bumu,
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L üj nec
de schismate I necaffuilTe qui là nôlum martyre peliret. Neque veto quifquam ci hoc officium præRare audebat, quod ob Hewr/otyrannidcmÃbiomnes timc' rent. Q^od, ne patri quoque luo ac-cideret, Adar^arita, cauebat. Confu' f luit ei ancilla vt de proximo acciperet l linteum. Quomodo (inquit) idfa-cianijCumnihil pecuniæ reliqui ha' beam?Credent tibi, ait ancilla.quaifl' quà m (inquit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;longe a .
domo abfim, nec his hominibus nota exiftam, tarnen periculum faciam. acceffit ad vicinam tabernam, poftu-lauit quantum fufficere credidit, 3c precio conuenit. T ùm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vc-
lut quærendæ pecuniæ caulà , manuifl in perammiÃt, eoanimo, vt diceret, prçter Ipem Ãbi euenifle, quo minus adeffient pecuniæ : fed à crederetur fi' bi, le quam primûm id quod conuc' nerat redditurum. Ecce autem, cûm cef
ANGLICANO LIB. 84 certó eicóftarec nihil omnino paulo ante rcliquum fuilTc, tarnen iam in pera iuftum iyndonis preciu repcrit, nec vno teruntio plus minûfve,quà ni eo tempore ex pacto perfolui opor-tebat. Miraculo confirmata, linteum accepit, patris cadauer inuoluit, amp;, quia focminam ac prxfertim hliam, nemo ah ofhcio pio repulerat,Chrifti inartyrem honellè fepeliuit.
Sequente menfe O ólobris, Henricus tâquà m Summû caput ecclefiæ,vo luit facra monafteria vifitare. Leum . . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Monjifteâ
igitur quendam luns ciuilis proreüo- riorum.
' nbsp;nbsp;rem, ac neque facris ordinibus initia-
tum, ad inquirendum in monachorû amp;nbsp;facrarum virginum vitam ac mores mifit. Cuius vintationis hç fuerunt leges , vt qui minor viginti quatuor an-nis fuilTetjè monafterio exirc,amp; ad fe-culum reuerti cogeretur: qui verb ma-ior effet, non cogeretur quidem fed
L iiij ' ta
DE SCHISMATE
tamê cxire fi vellctjimpunèpoflet.E^t; euntibus aucê, loco religiofi habitus, togâfà cerdotalem amp;aurcosfcrè oôio Abbas daret: virgines veto fà cræ vt fc' culariu focminarum moreveftirentur. cui htnoi Deniq; omnes ornniu ordinu viri at muliercspretiofiflimaquçq; ccclefiæ aru ornamentaamp; fanôtoru reliquiae regis quæftoribus traderêt. Leta ifie vt cômiflhin fibi officiu reôle oh iret, virgines Ãeras ad inceftu fblicita' bat,nec de alia re lib en tills vnquä aut inquirebat aut loquebatur,quanilt;l^ ftuproâaut rebus vcncreis.Ea verd mt' te vifitatio liæc inftituta eft,vt KcJt omne euertendi Monafteria, quotu âjLnn» ^0. bonis inhiabatjOccafionem captarct.
Itaq;pridie Nonas Februari],criinini' bus Religioforu partim detcótis,par' tim cofiólisjobtinuitin publicisrcgni comitijs vt minora quçq; monafteria quoru annui cenfus non nifi ad feptià gen ft/-quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' D
ANGLICANO LIB. 85 gentosferè aureos çftimabâtur,libidi- _ ni Riç dederêtur.Oólauo idus lanuarij j eodcmanno Sereniflima ex hac vita ad villam Cimhalton deceflit, amp;nbsp;in Burgo 5. Tetri fcpulta eft. De le-lt;fto autem in quo decubuit, Rcgi fcripfit in banc ftntentiam. Mi Domi-J ne Rex Henrice, appropinquanteianr â¢^'***^ mortis meç bora, cbaritas qua te pro-fequor, facit, vt admoneam te falutis animæ tuæ, quam cunólis buius mû-: di rebus anteferre debes. Ego tibi condono, precórque vt condonet tibi Deus. Commendo tibi filiam no-ftram communem , ancillas tres amp;nbsp;miniftros omnes, vt illa: nuptui com mode tradantur : bis autem præter id quodià mdebetur, etiam vnius ann? ftipendium integrum velut cumulus accedat. Acceptis (athurinie literis,Rex tcmpcrarc fibi à lacbrymis' non po-* tuit. Cztcrûm Anna Bolena (atharina i fu
DE SCHISMATE fun cb rem diem, non atri fed^ui co^ loris veftibus induta celebrauir. Cul ciîm nonnulli de æmula è medio lûb-lata gratularenturjmo (inquity^««^) doleo, non quidem quôd morma fiG lcd quod tam honefto mords genef*^ â ^obierit.Quâtus liuor,qucm nec mors ' (Katharina luftulit? Ficautem (æpèvt ciîm maxime fecuri videmur, tunlt;^ lummisinuoluamur periculis. iam videbatur omni metu alicuius
æmulæ foluta. Sed ecce, qui iuftus eft Deus, cucltigiô aliam illi lulcitauit æmulam, multô grauiorcm quà m (f' tharina vnquà m fuerat. Rex enim eff-pit amp;nbsp;çgt;4nnlt;eBolena tædio amp;alterius
puellac amoreaffici. Vcnerat tempus ij quo Anna, itemm pareret, peperitau-) tem informem quandam carnis mo-1 lem, ac præterea nihil. Rex omniflU I videre volens quid Anna peperifler,c3 t decaulaincubiculumciusmoxapar-
ANGLICAN«» LIB. 86 tu intrabat. Illa amp;nbsp;dc ab or lu dolens,, amp;nbsp;de Regis amore in aliam tranflatoâ indignans, Ecce (inquitad Regem)! polbllum diemquo meretriccillam innum tuis genibus infidentcm con-l fpexi,quam pulchre vterus meus officio functus eR ? Bono animo fis men! corculum( inquit Rex ) non erit poft-1 bac cur de me queraris. Et exibat qui- \ dem mÅftus:^«n4 verb vbi Henricum 1 nec baótenus vâdilfet mafculum cxfc ! generaflcjUec iam deinceps generatu-1 rum fperaret, conftituit experiri, an \ alia quapiam via, qux Regis vxor iam I effet, etiam Regis mater effici poffet. I i Putabat autem adulteri) fui crimen eo i ! magis occultadum,fi potius cum fra-tre fuo Geor^io Boleno ,quam cum alio «j quopiam rem baberet. Quin etiam volebat fupcrbifflma amp;nbsp;lui ipfius a- t motideditilTimamuber, de gencre amp;nbsp;1 languine Bolenorum ex vtraque parte I effel
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DÃ SCHISMATE I
â cfle, qui regnum in Anglia occupares
Scd cum neque ex illo icelerato ince-ftu, quod maxime cupiebat, afTccuta cflet, cÅpit animum fuum ad vagaifl I libidine eoufque applicare, vt praccef NoreÃumjKeflormm, amp;nbsp;Bruertonum ho' mines non ignobileSjCtiam Marc0 quendam muficum fuum, in regiunâ thorum pelliceret.
Quætà m effufa libido cum Rcgc i diu latere non polTet, tarnen le nihil ; ( lcire fimulauit vlque ad calendas i i ias. Illodiccu Rex Grenuici ludich^ â quibuldamlpeóhaculis intereflet, at' !quecgt;/»«4w Bolenamvï^ii^ztè. fen^' 1 ftra ludarium quodda demifi{re,quo ' vnus ex ipfius amafijs faciem fudoi'^ oppletam cxtergeret,è tlieatro ftatim , prorüpens ad V uellmonafterium tantum comitibus afl'umptis fe cotU' ')lit. Poftridic veróy^««4 in carcercifl « duóta,amp;abipÃoTbomaBoleno,quipæ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tcf
ANGLICANO LIB. 87 t
I ter ipfius putabatur, inter indices ex iuffu Régis confidente,adulterij in*-ceftus condemnata, decimo quarto
Icalendas lunias capite feritur, cüm no totis quinque menfibus póft Cathari-mortem, titulo Reginæ potita eft fet. Cuius rei dolore etiarn Thomas \ Bolenus cNiti nonmulto poft migra- \ uit. Poftridièveroquà m Ãnnlt;z Bole^ l ceruices amputatæ funt Rcx lanam 1 â )lt;â'*Æ Sdmeram in vxorem accepit, quam r âquot;''* â priùs,etiam viuente nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adama- 1
1 ucrat,amp;L ip11 prætulerat: vt non minus \ î mira quà m iufta fmt indicia Dei, red-dentis vnicuiqnc fecundu opéra (ua.l
â Sicut enim Ãnna, Catharinam fupplan- \
\ tauerat , ficamp;Ilt;xnà fupplantauit An-â nam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
V ndecimo autem Calendas lunias,'.
frater Anntu Bolena Geor^jus^omi-^^'« -â nusde Rupcforti ,Hewnc«s NoreÃus^^*'-quot;
Mar
DE SCHISMATà Marcus muficus, ob adukcriû, quod cum Anna Bolena cominiferantjecuf' publicè per cuffi lune.
Sexto idusIuniasRcxcomicia pü' blica, itemque Synodum epilcop^' Jcmindixit. Invtroque concilio fide amp;nbsp;religione cùm diu multuni*]) difputatuefietjtà m Rcge quà mEpib copis operam oinnem intcrponeiiti' bus, ne (chifma quod inchoaucranfgt; in hærelim Lutheranam autCaluin^' Ibcam tranfirct,tandem liber quitlanâ ' edituseltauthoritatepublica, cûh^'*' inlcriptione, Articuli per Serenifat(^ rex âlm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i quorum primus,
culM-um. Euchariftiæ (à cramento tranfublbn^ tiationem credendamil^ûdus, Ipccicm facramenti Euchariftiæ adl^â lutem fufficere: tertius, cÅlibatun^ (à cerdorum omnino rctincndu:qu3^' tus, votorum caftitatis amp;nbsp;viduit^râ^ ncceflariamcfleperfolutionemtqp^â tus
ANGLICANO LIB. 88 tus, non modo Miflarum cclebratio-nem iuri Diuino confentancam j vcrû amp;lt;: Midas priuacas fieri, bonumamp; ne-ccflanum efle: deniquc fèxtus, auricu--^ larcm confefïionem in Ecclefia neccf-farid conferuandam afl'crcbar. Qui fecusdoccretin ilium tanquà m bæ-rcticum fupplicia collitucnda, Regis ferenitas vrnulq-, fenatorij ordinis, plcbisin comitijs adunatæ confenfû decreuit.Hicergô ftatus religionis in Anglia rue fuit, tùm à Catholica fide alitnus, ob priraatum amp;nbsp;vnitarcm Ca thedrç ^etri defercam, ac euerfa omnium ordinum Monafteria: tûm à V uiclefiftarum, Lutheranorum,Zuin glianorum, amp;nbsp;Caluinifiarum cçtu ob articulosiam propoficos,longe alic-nifiimus.Cæterùm tà m Nobilitas an-tiqua ( folis afientatoribus qui Aulam comitabantur, exceptis ) quà m plebs Anglicana crim non folùm ab omm
DE SCHISMATE
hærcfi abhorreret, fed etiam pene tóquot; ta cfl'et Catholica, parum putauit in peflimanó incidere, nifi amp;nbsp;optimam Catholicæ fidei conditionem rctinc'
^Ytna
fta.
fuperlHcionis tollendæ, révéra nihil aliud agi, quà m vt là cra vafà Cruces argêteæ,calices qui languinem Chrh fti portant, cætcraque ornamentaeâ^ templis Dei (ubduccrentur, primùt^^ ⢠Lincolnienlis populus, deindèNof', ⢠thumbria, Cumbria.DunelinenfisS: ;
vt quinquaginta viroru millia amp;ani' plius in acicm prodirent. Infignia ho' rum cx.AYïZ^quinque'vulnerâ Seruatorts/'^' । lix cum hoÃia, nomen leÃu in medio prejÃum, quibus rebus demonftrabaO'' fc ob confèruâdam fidem Chrifti bel' ann» vo. gerere. Aduerfusquos cumDii i5jlt;5. nbsp;nbsp;nbsp;ces. Norfolcia ac SuÃ^olcice^ Marchio £1ââ^'
onienÃs alijque Régis miniftri fe opp^^
anglicano lib. 89
fuilTcnt, in ipfo die prælij obtentum eft, vtadcolloquiû vtrinque vcnirc-tur, in quo Henricus ( quod male fibi timeret) Cacholicis populis promilit, fc omnia ilia de quibus illi qucrcban-tur, emendaturum, nee eum tumultu cuiquam detrimeto poftea futurum.
Qine omnia cum nonediótofolum, i fed amp;nbsp;publicis tabulis confirmaffet, tamenper fpeciem nouitumultus,nó quidem ab ijfdcm O ptimatibus, v c- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
1 rum à Hicolao Adujgrauio dcThoma, Gil^ â hio poftea concitati, ctiam illi quos
Rex ante fecuros fecerat, vltimu fup-plicium fubire coadi funt: Barones ** â imprimis duo , Darcius amp;c HuÃius rtYÃett-cquites verb aurati, Rplgt;ertu^s Confiai lis^Thomas Perdue, Francifeus Bigot, Stephanus Hamelton, loannes Bulmar^ Guli~ elmus Lomleius, nbsp;nbsp;nbsp;Nicolaus Tempeftus^
Abbates duOjIerMz^s ôc P^iuerius^ùc^ï omniù caput cxtitlt Robertus Ãfehius.
M Sexto
DE-iSCHISMATE
JuZTâ Sexto autem idus Odjobrisnatus i . _ nbsp;nbsp;nbsp;eft Hennco cyt lana Seimerà ÃAïm quen^
vocauit Edouardum. Sed cum matcf çgrc pareretjRcx interrogatus cui nbsp;nbsp;nbsp;!
gisconfukum vellet, vtrum vxoriaA filio, reljjondit filio, quod alias vxO' res perfacile reperturus eflet. /4«4igi' I tiir ex dolore partus paulo poft mot' tua, Viïîdilbriæ fcpulta eft.
ftreÃus Vndecimo ealendas lunias ReuC' Martyr, reudus patct Forefltts ordinis B. Fran' eijei J CÃ quod Ecclefiafticum Rcgi^ primatum oppugnaret, in furcas dua-, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus catenis ad brachia colligatis attol'
lirur, (uppofitoque ad pedes eius ignc, crudeliflime torretur.
lam ab aliquot annis Cromuellus in croHellus.; Regis gratiam Icinfinuauerat, quod homo clTetad illiuslibidinem coni' pofitus. Is hærefi Zuingliana infedus omnia fere ilia kiggeflit Rcgi,quæ ad lacra diripienda pertinebant. Itaquc cùni
ANGLICANO LIB. 90 cum viderct imagines quafdam San-: âorum, itemque monumeta marty-rum in honore apud plcbcm Chrifti-anam efle, ipie vero dmeret, nc amici Dei nimis magno honore afficeren-tur, auóbor fuit, vt omnes illæ San cio-rum imagines quas Deus ( velutolim Pifeinam Bethiaidæ quæ ab Angelo Deicommota, eum qui prior inillanx dilcendilTet, à quacunque infirmitatc Gnabat) præcipuis quibufdam mira-culis populo fiio comendaucrat, vna cum memorijs martyrum auroamp;ar-gento refertis è medio tolleretur, qui dum le idola abominari fingeret, ma-nifcftû facrilegium perpetrauit. Nam ficutolim ZrfcoA cumDeivifionemin Ibmnis vidifiet, euigilans, lapidem quern capiti luo luppoluerat,erexir in titulum, fundens oleum defuper, lo-cumque appcllans Bethel,hoc eft,do-mum Dei, ac voto fadto rcuerfiis po-
M ij ftca
DE SCHISMATE ftcà /dctimas .Deo illic obtulit,amp; mul' tis poftea feculis viri tirnentcs Dcuiî^ in^Bethel, hoc èft,ad locum à Iacob Pa* triarüha dedieacum alcendcrunt, pof' tantes fccum hÅdos vtlacrificarétibi damino : fie amp;nbsp;populus Chriftianus in Anglia ad cettaloca facra (inquP bus B. Virginis aliæquc SanôloruDâ ftatuà f fuerant creâ:æ,dc operibus mirandis, honorabiles dcmonftratï) orationis ero-ô afcendebat,cuiufmo(^* r tune étant y'valÃn^hamum^lpÃiicu^y^ gomia I^ilÃedonum Cantu aria, amp;c. cjiifinodi, quæ omnia iccit amp;nbsp;dcformauitjVt opibus quasilâ* fideles obtulcrant, potiretur : ncc tantum, lcd ctiam à decimo Icxto ci' â¢Anna nbsp;nbsp;Icndas Decébris initio faZlo, rclilt;qu^
omnia monafteria detutbauit amp;nbsp;ûn.ntuni ruit. Tam egregiè Rex fidem quaiö £boraccnfibus populis cum armafu' merent de lacris non diripiendis d«' 7â? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;derat
ANGLICÃNO LIB. 91 dcratjliberauit. 'az'/ó A
Ad dccimum calcndas Dcccmbris Lambertus quidaZuihglianusiii cam-po fabrorumLondini combuihis clb Is ab Archiepiüopo ÃâiuarieûfiT'/jo-ma, Qranmero condcmnatuSyprouojGa-uit ad Hericum Regem.? Cuiusjöaufam cum Rex ipfe, publica difpaiatiDuc cum co inftituta, coâ^nouiflotj bomb ncmtpckcrum codcmnaffct, fernen.* tia morris in eum per â¢Crom«ie(/«^Rc
. . r . . 1-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠o ⢠Crouelli.
gis m fpiritanbus yicaxium' (lt;^ui oc ip-* fc fuitZuinglianus, quanquam id dif-fimularcx^ palam redtabatundu u ⢠gt;nbsp;â -
I OdauoidusIuliasViCarius redâOr taAYtyres patcccix Vandfuatti,amp; prclbyter.cpiiâââ*quot;*-cumiuuabat ,amp;(. famulus quirmini* ftrabax^Kci^cpi^
cognomenxo C^ayrus, Sc ad dccimu
\ nbsp;oCtauum calcndas Dcccmbris eodem
anno, Hugo Ferin^donus Redin^cnfis^ Rîcardws l^itingus Glatonienfisgt; Sc ipâ
M iij fn
- DEI S CHIS MA TE fis caledis loannes Becus Colccftrcnfis, omncs ordinis Si.BtnediéB Abbates, itemq;duo presbyrcri Rft^us^^Onio, obncgatamHewzczponäficiam po' teftat^ matyrij coronam adcpti funt-t/tuitum ! AgUC in illos tantum qui agcrcnt ifl in colites, tetrisifieuircjin cælitcs autem nihil aü' dcrc putaretur S;â Thornani Beckettu^ Gantuarienlèm Archiepilcopum, ab annis Accentis catalogo Sanôloriinâ â\y'* in'Cartóalcriptumj atque infinitis mi' raculisülluftracum, caufâm in terris dicere poft tot ftcula coëgit, ipfuni^l) perduellionis condcmnatum ,âinte^
⢠' Diuos amplius ceifterivctuit. Imôio comirijs publicisifimciuitjfVt capita' le crimcn cfict quis aut diem coni' memoptionis eius fà crum célébra^ ret, aut m là cris precibus mcntionena eiusfacerctjautomninô cum appd' laretSan(ftum,nomenvc ipfius inCæ lendario fandorumnon delctum
i.â 1 -, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ma
ANGLICÃNO LIB. 9X
manercperniitceret.Flagitiumautcm quod hic landiffimus martyr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**
(eratob quod adeo feUerè puniretur, nullum aliud fuit, quà m, quôd mo-numentum iplîus tantis opibus ⢠ac thclauris rcfertum erat., vt occaho-nem quærioportucrit vndè expilarç-tur. Qm cnim Regius quæftor tune cratjConfeflus eft,tantam auri, argem lijXGlapidum precioforum amp;nbsp;facra-rum veftium vim ex vno illo D. Tho-
I . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ihe/dur»s
ma monumento ablatam elle, quanta viginti fex currus onerauerat, v.t ex co â conijcereliccat quà m. innumerabiles*^*â'â^^'^^' thefauros ex cæteris Sanôtorum mo-
numentis, atqueadco ex templis, amp;nbsp;monafterijs omnibus idem Rex cor-ralèrît.Porro ciïm hic fanâzus Dei mar
tyr,fub cuius nomine tutelari multa Dco templacreéla fuerant, hoc modo cxauÃoratus effet, in Hibernia, cuiufdam parÅciæ dues cura lui tem-M iiij pli
1
â¢DE SCHIS MATE
f pliPatronum audirent è Sanétorufl^
numero amp;nbsp;ordine motum : quacrc' bantab Epifcopo fuo,quern iamc^^ Sanótis Patronum fibi adoptarcnt-Re{ponditille,vt^efr//»2 aut aüt quemlibec alium in D.Thoma lociJ fubfticuercnt.Et quid (ait quidam eO' rum ) fi Rex ilium quoque de cxlo deturbarit ? Ergo ( inquit alter ex vi' cinis)Sanôliirimæ Trinitati templufl' , noftrum dedicemus. Nam fi quis po' . terit locum fiium leruarcdd vtiquefâ'
cictfà nôliflima Trinitas. Atquéit^ * / quidem fecerunt.
^nnanif. -^nnA yçxh Cjuiielmi Cleuia Dud^
I $39- (bror, ex paólo cum certis Germani^^ Pâ^lriclpibus antcà inito, nupfit Henri' CO. Putabant Principes omnia là ris tU' to loco fore, fi Rex earn duóhuruuil^
promiGflct : non addiderant vcró,vt ctiam retenturum Iponderet, diixic J quinimô lèduxit, cùm per co' I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ns*
ANGLICANO LlB. 95 mitiorum intcrpofitam authoritatcm pencftatim illam repudiaucrit, tharina, Hjtuarda'meins locum furro- 5^''â^'ââ gata-Sed cum Henrico nuptiarum cau-famultùmmoleftiæ attulifiet, atque ided reformada vidcrctur, placuit ca-ftiffimo amp;nbsp;vigilantiffimo ccclcfiç pa-ilori legem perpetuam ftabilirc, qua in pofterum feiretur quæ cui rite nup-tæ effet. Indiólis igitur comitijs , rc multumâ diuque dilceptata, omnium ordinumfuffragiji decrctum amp;nbsp;fupre* mi capitis vltima fententia compro-batum eft, fi quae pcârfonae in Lcuitico 1 non prohibits, folo confenfu, per
V erba de præfenti, nuptias, nulla car-' nali copula fublccuta, contraxerint, cacque ambæ feu altera earum poftca
1 nuptijs cum altera perfona in Leuiti- lex
I cononprobibitacontraótis, bas po-'quot;*''quot;ââ* fferiores nuptias etiam carnali copula confummaucrintjVt illarum perfona-
rum
DE SCHISMATE rum nuptix poftcriores quas carnab â 4: copula nrmaflct; nQapriorcs quas fo-â ' lus conlènlùs ftatuilTec, ratæ amp;: ftabi' Icshabcrcntur, vtquc ncmo in foro aut iniudicio audirctur, qui pro nup' rijs prioribus folo confènlu abfquc , carnali copula iniris, contra poftcrio' ! rcs carnali copula confummatas vcf' bû faccrc änderet. Itaque cûm oÃi^ iuris gentium fuiflet régula : Nuptias non concubitus, lcd conlènlus racit, ià m deinceps Ichifinatici regis noua régulacoepit elle: Nuptias non con-Icnlùs, fed concubitus facit. Cuius legis tatoperè polleà puduic iplos Pro-teftantes, vt mortuo Henrtco, cam iplî rcuocauerint, amp;nbsp;irritam fccerint.
menlè Maio SamfÃn Ciceflrcn-lis Epilcopus amp;nbsp;doôhor ^ilfonus in vincula conieóri lùnt, quod certos ho mines qui ccclefiafticum Regis Pn-matum reprehendebant, opibus luis
ÃNGLICà NO lib. 94 rcfccifTcnt amp;nbsp;recrcaflcnt: ob candem-quc caufam Pjcardus Farmer ditifliâ mus mercator bonis omnibus cxutus cft, idcjue ex Cromuelli confiliô ita comparatum fuiffcjnemo ignorabat, çui tanquà m altcri F'oljao rerum omnium adminiftratio cômiffaià mfuit. Erat C[uidam cqucs auratus îoannes N.e uellus ,vir Catbolicus ciuibus fuis cliarus : Hune Qromuellfts Sc ob fidem ôcobgratiam qua Neuellus apudpo-pulum valcbat, odio Habens, Regi vt fufpcótum detulit, cundémque aléa cumRcgcludentem (ficut priùscum Rege conuenerat ) ad cÅnam inuitat, à cÅna incarceremabduci iubct, de carccrc gladio fericndum curat. Infv dias etiam clariffimo amp;nbsp;maxime Ca-thobco Baroni Dacrio Aquilonari ftruxit. Sed quia quo die Dacrius ex vinculis caufam dixit, Cromuelliis'po-da2;ra impeditus adeffe non poterat, Da
DE SCHISMATE
jD^cnwvt eratinnocens facile abïol-uebatur. Is verb tametfi non ignora-rec, quà minfcftumfibi Cromueiluhi bcre't, tarnen tempori fèruiendum ra-tus, domum illius adit, gratias agit, quôd ipfius benignitate faôtum eilet, vt caula fua ex aequo amp;nbsp;bono decide' rctur. ibi Cromuellus gratias ( inquit) age tibiae meæ, quæ nifi me impediilquot; ilet, fccundû démérita tuatibi euenif' tas. let. Homo férus amp;c barbarus ne difli'
tnulare quidempotuitimmanitatetH fùam. Decæterô autem cà uendû iudiquot; cans neprædaiterum ex vnguibus eti' iexcrim- pcretur,author Henrico fuit ciulmodi
Icgis, vt fi quis ctiam ablcns atquc iO' -dióla caula, læfr maieftatis damnare' tur,non minus rite daranatus habere^
ciû ( quod in Anglia folemncinpr^' mis habetur) eódcmnatus fuiflct.Se^ hîc operæprecium eft iuftiftimû
ANGLICANO LIB. 95 iudiciutn ob oculos proponcrc, qui malum confilium in cólultoris caput conucrtit.
Cum Saxonite Dux amp;nbsp;HaJJta Comes, vnà cum alijs aliquot Gcrmaniz Principibus arma in Cxfarcm lump-turi, Smalcaldicum foedns inter fc per cuflilfcnt, ab Henrico Angliac regeim-pctraruntvt cidem fÅderi lublcribc-ret. Q^dcùmCæfar intcllexiiTetjCu Henricoamplius idfÅdus tucrctur, aut confirmarct. PromiGt Henric«; fe faóturum quod Caefar po-ftulabat. Porro cum GermaniæPrincipes itctumRegi fupplices Gerent,vt idem foedus cum cis renouaret ^Hen- nbsp;nbsp;,,
ricus quidem noluit Gdem Caclari da-tam violate. AlCronjwe//«; Germanis
propter focietatcm bærefis ex animo addiótus, qui ctiam fciret Henricum G-bi a Caefarc timcre, amp;nbsp;non moleftela-turum,G Cçfar bello Gcrmanico dcti-
ncrc
DE SCHISMATE
ïicretur, arbitratus ilium magisnort auderc quà m non veile Germanico fÅdeii fubfcribcre, inconfulto Rcgç, illius tamcn nomine fÅdcri fubfcrip' fît. Vbi autem Caefà rde hacre cuifl Henrico expottulalTer, Henricus negaretfûum nome inrenouacofo' * derehaberi; C/irolus verb fÅdeiis exemplum ad Regem mittetet ; ReX perfpeóla re, Cromuello indignatus» morte eum cenfuitmulóhandum.Se^l cum Germania? Principibus dilplicc-renollet, aliam ciiminis fpecicinin ilium excogicauit. Vnde mirabiH prorfus iudicio Dei fadhum cfh,vC MtrsctS- Cromuellus omnium mottalium pH'
mus, fecundum legem quam iple Hi' xcrat,abfensatqucindix^a caula tanl hærcfis quam perduellionis fèpriæo Idus Iulias condemnatus , vigefîm*â poft die fccuri feriretur. Nec tamen ex ea re pcrfccutio in Catholicos in*
ANGLICANO LIB. ftitutaceffauit.
Nam tertio calcndas Augufti fcx tmrtirtt viriad mortem duóli func, quorum fââquot;* très Catholici, amp;nbsp;alii tres erant hçrc-tici. Faólum cÅ autem cùmbini Sc bini cratibus vimineis iniedli per pla-' teas rrahcrentur , vt finguli Cathogt; ' lu cum fingulis hxrcticis in cadem crate coniungcrentur , quæ crudelitas iplam mortem fuperarc videba-tur. Cainolici erant Ahel, Edouardus Poituel, nbsp;nbsp;BjcArdus Fether-
fion ,Tbcologi omnes ,qui vt D. C4-thaririA partes in caufa diuorti) tueban-tur,ücnuncquódecclcfiafticum Henrici Primatum non agnofeerent, illu-ftremmartyrij coronam acceperunt. Trejs autem bçretici fuerunt Rofcfrf«s Barnes, Thomas Gerard Gulielmus Hieronymus prefbyteri, quos ob bx-reCimZuinglianamKex in campo fa-brum comburi iulfrt.
Quai
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SCHISMATE
A/xror« Quarco nonas Augulti Prior ctSquot; ^utnque. - Dancaftriæ, monachi tres,
laïcus cognomcnto Philpotttts, quo3 nollcnt Ecclefiafticum terreni Regis primatum iuratô confitcri, cxcluii^ terris, adcælcftcm æterniRegisglo' riam tranfmifli funt. Eodem anno
A«»« Pf. ad quintum calêdas lunias Margarita clariiïima Sarifburiç Comitifla naldf Poli Cardinalis mater,( Geor^io Edouardt quarti Ançliæ Régis germî' no rratre nata)noDilis furculus EborH' cenfis familiæ à Plantageneta dcfceH'
Its Ptlt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gloriofam neeem T y râni iuflu
pertulit. Cui nihil aliud crimini dabæ tur, quà m,qu6d literas officij plenasî Cardinal! Polo^ à talifiliotalismatef, inlcio Regeaco^iiTet, qu?d 3uc lâcra imagincm quinque vulnerum ChH'. fti ferret inpeóbore, id quod Rex iæ terpretabatur obamorcm Eboracen-num,qui fubillis infignibus pro Chri-
ANGLICANà LtÃ. 97 fti fide arma cÅpcrant. Sed rc vcra I ciim non poflct filium quem tanto-pere ob confcriptam vnitatis ecclefia-' Ihcæ defenfionem perfequebatur, in m fuam poteftatem redigere, matr ê pro filio immolauit.
Anno Domini quadragefimo pri-nio, fupra millefimum amp;nbsp;quingente-^^âquot; fimum, habita fimt Ratifbonæ Impe-rij comitia. Rex Henricns iam non aliorum modo fed amp;nbsp;fuæ ipfîus im-pietatis fècundùm feculum pertæfus, ad Ratifbonenfia comitiamiÃt Hen-^ ricum Cneuettum cquitem auratum, ôr Stephanum Gardinerum Vintonienfcm Epifcopum infignis doôlrin^e amp;nbsp;im genij admirabilis virutti , partim vt fuam in fidci negotio moderationcm cercis Germania: Principibus proba-' ret, qui eum in nouo Euangelio affe-dando tarditatis accufà bât, præcipuè vcrd, vt, cum viderct fe nequc Catho-
N licis
DE SCHISMATE
Jt/conci^ li4ti» 4b
H enne a ttm4t4.
licis ncquc Protcftantibus proptereâ quód cum ncutris plenè communie^' ret, gratumeflc: iam dcinceps ratio* ncm quandam cum Cçlare iniret, qu^ Pontifici Romano rccociliatus,pei'fr ôlâCatholicæ fidei régula, qua nihil verius, nihil ccrtius elle animaducrtic, ab (que vllafimulationc fcqueretur.Bt hue quidé adegit ilâium vis cofcientiÃj quam veteres non immerito adrpqua-runt mille teftibus. Cçterùm quonii volebat Rex là luo luç maieftatis ho* nore, hoc eft, abfque publica tà m cO' teftati criminis confelTione, abfquc pÅnitentiæ adtione , abfque rcrufli ab ecclefijs Chrifti ablatarum reftitu* tione, in vnitatem catholicam rccipi hoc autem amp;nbsp;Canones vetarent, nec ûluti çternç ipfius expediret, ifta oW' nis cogitatio ad nihilum recidit, gloriam hominummagis quà mDei adamauit.
Queiîi
ANGLIC ANO LIB. 98
Q^emadmoduni vero ipfc Rex nc* ** f que Oco iieque primç vxori fide 1er-uauit, fic etiam vxores ipfius fidem vb ro fuo in matrimonio datani viola-tunt. Eccc enim Cathurina, lAauarda »[.âiici quain noduni bienniototo vxoreai liabucrar,adukerij côuiôlajCumâmÅ-^** ch is CLiisddjoma Culpepero Qc FranciÃo Dirrhamo ncci dacsr. Cumque ilb no fölum poft regias nuptias vcrnm^ôé antea CutharinAm HauArdAm Cos^no-uifle dicetentur, ne quid fimfte'im-pofterunicontingac,lexfcrtur, vt ft qua millier pro virgine à Rege babi-ta amp;nbsp;ita in matriinoniuin accepta, necvere virgo efl'c,tnec ftuprum ftiu Regipatefecillet, velutlçiæ mâiefta- _ tisreapÅnasdaret:Cxterùm ne Rex'y turpiteriterum in virgine cooptanda cmrez J CAtljArinam TArvAm viduam, Baroni LAtimero prius nuptam in lex-tain vxorcm accepit, hoc folo bcatâ,
N ij qudd
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SCHISMATE
_Y 7*ââ^ quüd Rcx£rius c vira fublatus eft,qua »Jf 7-
ex aula iplam ( id quod in animo ha-buiflcdicitur) obhærcfis crimen fu-ftulifTet.
'jfnntvo. Initio autemmenfis Marti) Gfr-(jardtnerus Stephano Vin' çK4f«(gt;r. toniehft Epifeopo à fecrctis fuit, amp;nbsp;Zlt;trcA«s Chellenfis paroebus, itemq» loannes Irlandus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, qui Thom^^
Ãdoro 3. facello fuerat, amp;nbsp;paulo poft zy^fhheus martyrio afteófi funt,quoH Regis Primatum in rebus ecclcftafti' cis locum habere negaflent.
Hoc anno argenteus nummus qui foiebat in Anglia purgatiftimus exta-re,ab Henrtco inæreum conuerti cÅp tus eft, non fine manifefta Dei vin3i'
(fta in lacrilegia rapinas regias coH' ftituta amp;cxpetita. Cum cnim totac /gt;ar?»x. monafterioru in Anglia thefaU'
ri effent, vt eorum vel décima pars ctl-am auariffimi régis mentem exphr*â
ANGLICANO LIB. 99 potiiiflct:tamcn Henricus cum theûu-rosvbiqueomncs, cum cruces argen-tcas, aureas, omniaque facra vala, cu altarium ornamenta,ciim omncm fu- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
pelleólilê pene mille monalleriorû, cum omnia prædia, fundos, frudhus, iura, Si aôbones in fuam poceftatem redegifTer, cum pr.rterea décimas amp;nbsp;annatas omnium beneficiorum, per vniuerfà m Angliam exigeret, amp;i adeo cùm ipfum plumbum, ligna atq; lapides monalteriorum vbique venderet, exeoq;dcbuiflccin çternû omnia ci-uibus fuis tribura amp;nbsp;vedbgalia remi-fiflc(idquod lèfaclurû fimulabar,vt dues cd libentius in monallcrijs euer-tendis ipfius libidini alfenlum præbe-rent) imô ciimdebuerit quocunque Chriftiani orbis rcgc,argento prçfer-tim amp;nbsp;auro ditior cxtitillc : ramen a-dco in contratium ca res ex Dci iulbf-fima voluntace ceflit:vt multd paupe-N lij rior
DE SCHISMATE
Mdipdr. j-jQj. paucos annos poft expilati-ta, beiut -n r â
pmnnt. onem iltam tuent,quam vnquamante aut ipiè aut maiores eius fucrunt. Quin ille folus plura tributa amp;nbsp;ve-
éligalia ciuibus fuis impofuit, quà m wff»fâlt;lt;:Aomncs fimul Reges per quingentos
hendwtur
(X lt;tHis
^nghl.
ante annos fecerant. Cumque Ifanti-bus adhuc monailerijs, vulgb Pfeu-doeuan^elici iadbtarent.neminemin Anglia pauperem deinceps fore, filC'
mei claiillra facra dirumpercntur, thcGuri quibus Abbates incubarent, prædiacjue agri quibus pauci iani monacbi alercntur,in manus pluriuin deuenirent adcb nihil eorum reiplî ex titit, vtpro fingulis qui antea ollia-tim viölum quaricabant,nuncvigin' ti ad minimum non modo idem vitX genus fcquantur, fed etiam quod ini' ferimè quæritanr, inrerdum vix inue-niât. Quid,quod eu pecunia numera' ta ex tam puro arg cto eatenus cenfti' tifTct
ANGLICANO UB. lOO tilTct, vtnon niÃvndecima fercpars ex cüproamp;ftanno addcretur, idquc moderandi amp;nbsp;cómifcendi cauia, quo facilius chareótcrcm impreffum lui~ ciperet : poft ilium diem per gradus quofdam ab Henrico inchoatos, co res demu redacta eft, vt tandem vix duæ ta. argcnti vnciæ cum vndccim cupri ftamii commixtæ repcrirentur.
Vt autem res melius intcllilt;^atur, fciendum eft, Henricum oólauum anno reo;ni fui trigefimo Icxto.cum in Gal-lias ad obfidendam Boloniam cxpcdi-tionem fufciperet, tarn auri quam ar-genti pretium auxilTc,amp; argenti qui-dem vnciam quatuor folidis Anglicanism hoc eft, fere octo relt;Talibus Hilpanicis , æftimaffe . Cóm vcró partim per tributa indicia, partim per fçudorum annuos ccnlus, partim per corum quæinportusmuebuntur ve-üigalia,partim per commifta öc cadu-
N iiij ca
DE SCHISMATE ca, quantam maximam niæfùmmamin fuas ni fet, tûm deindè nouam cudit moflC' tarrijmulto minus puram amp;finceianigt; adeo vt cûm adhuc minus adultérin^ cflet,tarnen quarta parte ab ilia priori^ bonitate deficeret, quæ poftea muk^ deprauatior faôta eft. lam vero Vf priorcm monetamprobatam defifl' gulorum manibus quoad poterataU' ferret, amp;in luas transferrer, plus ali' quanto in fingulas vnciasquà m vuk gô earn æftimaflcnt,ei daturum fe ob' Po/«/ ôrtulit, quieamadærariûargenteamvc oflicinam attuliflet. Soluit autem non modo magiftratibus, miniftris, mi' litibus, led etiam illis ipfis qui veterc monetam ei vendebant, noua ilia mi' nus proba moneta. Qua fraude cftc' cit, vt à fingulis, quibulcum ei pecu-niarium negotium erat, non decimu, non quintum, fed quartû quemlibei
potuitpecU' mus redegil*'
anglicano lib. ioi dcnarium velut tnbuti nominecapC' ret. Cumque hic dolus bene ei lucce-dere videretur, magis amp;nbsp;magis pecu-niain fcmper commifcuit corrupit, doncc implelfet menfura. dierum luo-rum. Pond Spiritus fanólus in facra fcriptura prçmonuit,eos qui hoc modo aliéna bona ex pilant, nunquà m poffe fidèles Chrilti miniftros efie. Nam amp;nbsp;Chriftus ait, iniquus in modico hoc eft, in difpenfandis huius fcculi bonis, amp;nbsp;in maiori, hoc eft, infpiritalibus difpêfandis iniquus efl, ï^zlfaiastun^cr-ÃimeflinÃcortaJPrincipes tui inÃdelesjocij 1 furum. Atque hæc Hmn« fraus etiam 1 ad folos Ichifmatis fui hæredes per-1 nbsp;nbsp;nbsp;tranfqt, vt poftea declarabimus.
I Vbi autem integrum ferè bien-1 niuminbello Gallis amp;nbsp;Scotis inferen-^^'^'^â
do ablumpfiflet (in quo Boloninm 1 nbsp;nbsp;nbsp;obfedit di deditione accepit ) oclauo
DE SCHISMATE
caicndas Dcccmbris comitia indixitj quorum aflcnfu in ptocotrophia Si xcnodochia, in ftudioibium collegia, denique in Geras oblationcs quaJ fidèles derunôti falutis animç fur caU' fa. Dco feciflent, fummam poreftatc accepit, vt quoad viucret, de his omnibus rebus quodvideretur ftatuerec ' ^Nihil autem fiatuit quod mors cum occupaflet.
là m Henricus appropinquante mortis fiix horajVidens qua cupiditarc,vf quo potiiis furore vinculum vnitatis ecclefiallicç difloluiflet, cum EpifeO' pis nonnullis priuadm agere cÅpir, de rationc qua iterum Sedi Apoftoli-cæ ac per cam rcliquis gentibus Chri-ftianis conciliari pollet. Vcriim hîc Aow. n. viderc licet feueritatem Dci in cos
aut prudentes ccciderunt, autin pec-catis fins alte obdormicrût. Prætcrita cnim Henrici crudelitas fccit, vt nemo iam
ANGLICANO LIB. lOl ià milli fideleconÃlium dare , nemo fui pcótoris fènlà paccfacerc, nemo veritatem apcrireanderer. Sciebant enimmukos ne ci daros, cum prids aur illi,aur Cromuello^ ctiam iufii, libéré quod lenticbanr loquerentur. Ira-quenunequoque vnus ex. Epilcopis vtruin infidiæ ipfi ftruerenrur incer-tus, relpondir : Regem omnibus viris fapienriorcm efle, ilium Diuino con-filio Pontificis Romani Primaru ab-dicaflej.ncciam habere quod rimcre debear, cum publica regni legeiudi-cium confirmarum fir. Stephanus aurê Gardinerus Vinronienfis Epifeopus korfim Regi fuafifle dicirur, vr fi fieri poffer ordinibus regni conuo caris, re tanti ponderis cum ill is communicarer. Sinadeam remlpacium rempo-ris no darerur,fairem animi lui lenren-tiamferipro proderer,ibiq; confcicn-tiæ lux reftimoniu exponerer. Deum folo
de schismate
/olo cordis voto cotcntum cfle,qu an-do rcs propter aliquod ncccflarium impedimcncuni expediri non poflet Sedeumis femel difceflilfct aderac mox ingens parafytorum turba, qui j veriti ne fi obedientia Pontifici Ro' mano redderetur,ipfi bonis ccclefiaft* cis exciderentjRegi omnino perfua- ' debant, ne fcrupulum ralem in ani-mum irreperc pateretur. Et facile qui-dem à bojio propofito reuocatur, qui non efi in charicate fundatus radi' cams. Ad nib il igimr aliud valuit rtei cum Epifeopis de reftituenda vni-tate ecclefi^ oratio, quam vt fc haâc' nus renitente confcientiadiuifiimab
».â¢rrtn.f Romanafuifle,amp;idcô dû ag' nitam veritatem oppugnaret,in Spid turn fanólum peccafle patefaceret.
studu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ingcnium,ftudia Sgt;i. mo-
vemici. res Henrici paucis perftringamus,^ bonis literis nunquà m alienus fuitj iiïio
ANGLICANO LIB. lO^ imô libcralium artium Doólores fouit, amp;nbsp;quibufdam Profcfloribus au-xit ftipendia. Epifcopos (prçtcr vnum Qranmerum Cantuarienfêm, qui ad hoc faólusclt, vtin diuortio confi-ciendoillius libidini lubicruiret ) amp;nbsp;doóbosnominauit ^minimemalos; adeo vt pleriquc corum poftea tam Edouardo Eli':^abetba régnante, ob catliolicç fid ci confeflionem car-ccres amp;nbsp;vincula fubiuerint óâacramcn-turn Eucharilbcc fummo fcmper in honore habuit. Itaquecum pauló ante mortem fub vnica fpecie ( quod fcmper obferuauit ) communicatu-rus, de cathedra in qua fèdebat, aflur-geretjVt genibus in terram dcfixis,SaL uatoris noftri corpus adorarct : Zuin-gliani autem qui aftabant, dicerenr, polTemaieftatem hiamin hac imbâe-cilli valetudine fedentem in cathedra Euchariibam percipere, illis ref pon
DE SCHISMATE
AJor^bät pondit, fi me non modo vfquc ad ref' â ram dcijccrcm, fed amp;nbsp;fub ipfam terrî fùbmittercm, ne fie quidem fà tisho', noris huic fandtiflimo Sacramento! mihi viderer delaturus. Denique nul' la in re à fide Catholica difcefi'it, fcrquà m libidini s luxuria^ caufa.P^ ! nitus enim è carne ftia viôhus amp;: fupO' ratus, ob repudium (atharime nof j permiflum : Pontificiam potcftareif,, abieciCjMonafteiia etiam cuertit,p^f tim quôd monachi amp;nbsp;religiofi hatte* | maxime omn ium repudio eius aduet' [ fâbantur, partim quod bonis ecclefiæ fiieis inhiabat, quô fuppeterec vnti^ fumptus cfFufiorcs in epulas, mcretti' ces infanas fubftruÃiones facetet ( Necingenij acumen, neciudicij gt^'* uitas ei deerat, fi quando alicuius nO' gocij fèriæinucfiigationi feipfunitle' difiet, maxime horismatutinis.H'»^ p.brtetM. in praudio vt inebriaretur fçpifliine tgt; cofl
ANGLICANO LIB. 104 j contigif.id quod lenoncs,adulatores, ' i atquc hæi'ctici, ( quibus aulam at que â I ctiam cubiculum eius nriA Bolena^Sc
Ialiæ tà m vxorcs quam concubinæ rc-plcuerant ) cum animaduertiffent, nihil ei praetcrquam pomcridiano tempore aut fuggerebant in aliorum per-, niciem, aut in fuam rem commenda-i bant. Et alii quidem obferuabant mo⢠pxxrfÃ.fi. 4 mentainquibusaluum copiofmsex-'⢠!. onerauerat, qudd tune bilarior fohto eÃet : alij dum alca luderetur, fpontc ' j datnnum fraudem ab illo inferri fi-bi patiebantur, v t cu m vidèrent ilium
\ ob vifStoriam omnibus lætitijs perfu-fum,illi viciflim fc omnia fua ià m per-didiffe fubinferentes, vel innocently
l alicuiusbona, vel plumbum quo mo-l nahcrium aliquod tegeretur, vel ali-cuius ccclefix campanas, vel fimilc quippiam maximi pretij cmendica-
' rent. Alius etiam ob porcellum egre-
9
DE SCHISMATE gièaflatû.(quo gcnere cibi libenrifli' me ve{cebaüur)alius ob lellâ rcgiâ Ion* gids ab igné opportune remota, alius deniq; qudd in lufu aleæ modeftius ac facetius gererct, non bencficio fo' . lum lcd etiam honore auôlus dicitut-
Qitharinlt;e filiam honof* fuo rcIbtuitjVt videlicet filio in adminiftrando regno proximo fuccederet,atque EltT^ahethiC præferrc' tur. vndècertilhmô conltateum Ci' tharinam repudiafle mala mente ac dcjtantdmlibidinis caula, vt Bolena potiretur. Teftamcnto conft*' mitimpuberifilio fedecim tutores curatores pari poteftate, velut arillo' cratiam regno admifcens. Thomi^ Norfolci^e Ducem, vnum ex ijs qui k' gatos Apoftolicos parûreueriti funt» ' . led alioquivirumcatholicum,pauk ante mortem perpctuis carceribusa^' j dixit, filium autem eius Comitéââ
ANGLICANO LIB. I05
Surria, fccuri pcrcuffit, qiagisab hae-rctic/s decepcus /qui viros catholicos c medio aufercndos curarunt, quam qudd illi in Henricum dcliquifle puta-rentur. Ex pulcherrima corporis có-ftitutionc pet ventris inlatiaoïlcm cu-ram amp;nbsp;explctioncm co defortnitatis cxcreuitjVtvix per oftiaingredi, nullas autem fcalas polTct confccndercj fed in cathedra conllitutus machinis quibufda in fuperiora ædiû attrahere? tur, Imo nihil languinis toto corpore ⢠iamreliquumfuifle, verum omniain pinguedinem cxuberaHe dicebatpr.i
1 De inftantc mortis articulo admoni-1 tus, pateram vini albi popofcit, atq-, Iad vnum ex luis conucrluSjO mnia(in- ti».
quit)perdidimus. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Regnauit annis triginta feptcm,^ïd,4»i,U5^â menfibus nouem, diebus fcx, quorüâ^*«}i5f7 1 ferè viginti annos in pace catholica, ' quatuor fequentes in maxima lite amp;
O flu
DK SCHISMATE fluâ:uationc, quatuordecim p oft remos in apertofchifmatc träfegit. Cu tres ciuslibcriomncs ordinc regnaf fent, tarnen nullus corum memoria patris aliquo monumeto cohonefta' uit.Maria quidem cupiebat id faccrc, nifi quod religionc impediebatur, Gatholica, fchifmatici nomen poftc' ris commcndarct. Edouardus auteni Eli';^abetha quibus Henrici dcfcólio febifma probatum fuit, omnem fefl' fum humanitatis in hoc officij gener^ prætermittcndo, exuifte vidcrentri^» nifi quod manifefta Dei vindidaeft vr,qui tot 5andorum cineres diftip^' I uit, Sc tanta martyrumlcpulchra ' puitjipfc omni honore Icpulchrieaquot; rcat.
DÃ
De schismatè
H E N mClJ N O DE^ FENJO ET jt y C T 0 P E T I'-tores Edouardi l^egisadhucpuerij ^uomodoinApertijÃmdmhfereÃmCAl-MnideÃerit:
Pars Iccunda.
Deus vidic Anglos in cam cogirationcm incum-berc , vt vifibilem Ecclcfiæ gubernationem à Petri fucccflorc, cui *ââ¢
earn dominus commendaucrat, abla-tam,fcculi Principibus tradituri eflent, J. elementiffime prouidic, vt nee alij pri-mdm quam Henrico^ non minus Lu-thcranorum amp;nbsp;Caluiniftarum, quam Catholicorum perfccutori,nouus hie Anglicanæ Ecclefiæ Primatus obuc-
O ij nket
de schismati
nirct, ncc huic ipfi alia quà m turpiHi' ma amp;nbsp;plane dcteftabili occafione ob' ueniret. Ncque cnim Deus perrni^^ vc Henricus alia ratione aut via capiâ^^ Ecclefiæ An^licanæ ficrct, quà m prius là nôtiflimam vxorem fuam tharinam repudiarct z^nnamque Bob'
in primo amp;plufquà m primo gr^' m,'â du affinem , i^ó Jortaffis filiani
CdfÃ4r/«lt;e loco
ceret.
Porto cûm poft tanta Henriciflagi' tia, Angli eundem ecclefiæ Primaci* adhuc ctiam feculi Rcgibus debef* contcdcrcnt, itcrum bonus Deus ma' litiam illorum, rcrumiplà rum pondère cohibirurus, benigniffim^ prouidit, ne alius Rex cui nuper infti' tutus ifte Primatus fccunda vice de* ferripoflet, Anglis obtingerct, quà ia puer, quineque ftipfum per natura» nedum tot Prclbyteros amp;nbsp;EpilcopoJ» qui
ANGLICANO LIB. IO7 quitus in ijs quæ Dei funt, edamin lummo gradupræficiebatnr, nouerat gubernare.
\ r
Az cumne nc quidem Anglicani Proteftantes errorem fuum cornge-rent,Deus in iua bonirate progrediês, tertio prouidit^nc alius huic pucro fuccederer,qui Sum mû caput cccle/iç Anglicanç dicipofTctâ.quà m fÅmi-na,quâ neq, in ecclefia cû authoritatc loquipoflcjnedu Ecclcdç fummagu-bematrieem dici debcrc, iam ante ex
5â
Pauli Apoftoli verbis didicerat.Ilb au- â⢠té nec ifta quidéDei milèricordia eme dati, iècunduni duritiam fùam amp;im- cen. i.
penitens cor, thefaurizant fibi iram in die irç,amp; rcuclationis iudti iudicijDcL Quisnuncaut Dci fapientiam amp;nbsp;bonitatem Gtis admireturî aut bomb num infipientiam amp;nbsp;malitiam fads dcpIoret?Qua enim rationcDeus bonitatem amp;nbsp;ià pientiam fuam magis O iij ma
DE SCHISMATE
magifque commendat, dum AngH' canis protcftantibus nullam peccan-di occafioncm nifi primo turpiflima, deindèturpilTima turpiorem, ac dc' mum lupra quà m dici poteft cxccra-bilem rclinquit, cadem ipfà rarionc protcftantcs magis magifque in ma-lo progredientes, gradatim fuas ini' quitates complent. Primûm enim Ã^etrL luccelTorc ad Neronis ventuur eft fucceflbrem , à Pontifice ad Rc' gern, à prefbytero ad laïeum, amp;nbsp;quæ lemlaïeum? Deindè inter laïcos ven-turn eft a viro ad puerum, de cuiu^ aôtisnunc mihidicendûeritrapucro autem venietur ad fÅminam, de qua etiam pauca paulô poft dicentut.
V A M primiîm ergo ijs qui rerum poticbantur,vilùmcft Henrici oélaui mortem ( ali' quotdicbus vtputatur, occultataw) pro
anglicän'o lib. io8 promulgarc, ftatim Edouardtts cx lanaSeymera films, nonumætarisâ¬Â«,x.«-_v^ annum agens, Rex Angliæ amp;nbsp;Hyber niæ pronunnatur: nee idfolum, fed etiam qui fub tutoribus inftar Icrui adhuc egit, öi: capite alio egebat, fit Summum ccclcfix Anglicanæ, amp;nbsp;Hb bernicx in terris caput, proxime fc-cundùm Cbriftu ipfiim, permde qua-fl Chrifius qui per Prophetam fuum
tlli terrée denuntiauit, c«/«^ Kexpuer 4« effet, tarnendileótamEcclefiamfuam pucro ac pene infanti regendam amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
modcranda, idque in fummo gradu, comifilTet. Sed ita Deo placuit rebus ipfis patefacerc quam iniuft è ocÃmüs cum fibi titulum primus mor-talium ar r o gaffe c, quem etfi abfurdif-fimè à feipfo fufeeptum,tarnen multo abfurdius ad bæredem fuum impubcâ rem tranfmiffurus effet.
Poft regis autem noui promulga- .^».1546.
O iiij tio
Ju/iida Dei.
DE SCHISMATE tioncm, cum nihil prins putarctur cicndum, quà m vt vltimanupcr de-funóliRcgis voluntas cxecunonimæ darcEur : admirabili iuftitia Dei faótu cft, nc quid prius ficrec, quam vt vlo-ma Henrici voluntas in irritum dedu-ceretur. Qui enim tam infinitas alio' rum voluntates ctiam pictatis cauà nitcntcSjCucrfisMonallerijs, Ecclc-fijs, Altaribus, quæ illi ad inuocan-dum Dei nomen fanólè erexerant, impie violaflet : quomodo paterctui Dcusvt cius vltima voluntas vel ad vnius horæ momentum, ab ijs qui' bus maxime fidebat, obleruaretur? Conftituerat Henricus impuberi fi' Iio luo iam nonum çtatis annum agC' ti, icxdecim gubernatores çqualipO' teftate, vtfi vnus quilpiam ex Opd' matibus regnu inuadere,aut filio iniu-riamfacere conareturnon dceflTcnc qui tenerem eius â¢Ã¦tatem propug' narent
ANGLICAN© LIB. IO9 narent. Ex his tutoribus cum non paucicflTentCatholicijCamq; obcau-* lam, ad Ecclefiæ Catholicæ vnitatem totius regni Itatum rcuocare cupc-rcnt, præfertim quod caetiam mcntc Henricum amp;nbsp;alias,amp; maxime um mo-ri tu rum fuifle cognoueranf.alij fcien-tcs multo plus præfentis commodi lucri per ecclefiarum dircptioncm, quam per rerum ablatarum rcftitutio-nem, acquiri, non folumab ea fen-tcntia diflenferunt vcrum ctiam vltc-rids in fchifmatc progrcdicndum iu-dicarunt. Eccc igitur Sdouardus Sey~ merus Edouxrdt régis auunculus,tuncj,nfr, Hertford^ Comes, led pauld poll fa-ótus SomerÃti Dux, negleóbo Hcwwi teftaméto,ali)s cohortâtibus,alijs co-niuentibus,alijs ne contradicere anderer mctu pcrtcrritis,amp; pcncloloT/jo-ma KrithtÃeo quem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fummu
; regni Canccllarium moricnsreliquc-
rat
DE SCHISMATE.
rat,palam fc opponête, feipsû crcauit folu amp;nbsp;vnicum Regis tutorem rcgni-que protcôtorcm. Née dubicari pote-i»^n, it). nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X nullo milTus, vcrùm
à fcipfo veniens,'officio fuo egregie fcilicet fundlurus eflet. Is ergo lecun-dùm fcôlam caluinifla j nihil anti-quius habuit, quà m vt degenerem il' lam amp;nbsp;mutilam religionis formait ab Héwr/co præfcripram, tarnen mul-tô adhuemagis pollüeret amp;nbsp;contarni' nsLict^Henricus cnim Monafteria qui-dem omnia dciecit,locupletiffima sâ' ôloriim martyrum Maufolæa did' puit, nonnullas practerca diuorun^ ftatuas,amp;imagines, quas Deus mi' raculisilluflraflet, deturbauit : fed tarnen in ciuitatibus, in oppidis, incol-legijs, in pagis ecclefias infinitas à mæ ioribus conftitutas, vbique fartas tc-j*.étas præftitit, omniaque illis orna-menta, cruces, imagines, vafà , veffi-menta
ANGLIGANO LIB. IIO
mcnta, falua ôi integra conferuauit. Sacramenta feptem in honore fem per habuit, denique hçrefes pene omnes, præter illam quæ Romani Pontificis Primatumamp; Monafticas religiones oppugnabat, cohibuit Sgt;c repreffit. Crterdm nouns hie Sdouardi Prote-ókor extus ci adhxrens, primum pervniuerfum Anglix regnum ven- gt;/»»c.7. tos cohibuit , ne flarent fupcr terrain, indiólo videlicet Epifeopis amp;nbsp;paftoribus eccleGarum omnium 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rr â¢
Icntio, vt cum nemo eflet qui paruu-lis petentibus panem frangeret , deinceps Lutheranorum amp;c Caluini-ftatum, quibusfolis concionari per-miflum eft, mortifera venena tanto auidius à famelicis populis hauriren- .
tur.
Deinde Chrifti Saluatoris, Deipa-ÃX Virginis, Apoftolorum Pro-pnetarum omnes omnino imagines tarn
DE SCHISMATE tam piólas quà m fabrcfaólas partim deicuit, partim combuffitjCO ipio dc-clarans cui bellum indicerct,amp; contra । quem vcniret. In locum verb deicélx crucis Ghrifti, lurrogarunt Regis An-gliacinfignia, nempetres Icopardos, amp;trialilia, hincferpentis, indccanis pedibus expanfis full:entata,quod per-HfXfrtcwjinde cratac fidixiflent, lenon Cnri-cuius imaginem contumeliosc (hriÃus. dciecerant, led Regem terrenu, cuius infignia eodcm loco crexcrant,colcrc amp;:adorarc.
Nec bis malis content! Caluiniftar, trcmendum etiam corporis amp;nbsp;langui-lacrincium quod aCatc-ÆÂ»z/xcn-chumenorum prima, amp;fidcliumfe- , quentc dimillionc, Miflarum nomen iam olim acceperat, in publicis comi* tijs abrogarunt. Nec cnim per aliam Ipeciem diripi poterant calices,argen-teæ pixides amp;nbsp;cruces, vreeoli amp;alia
ANGLICANO LIB. Ill
Gera vafa,cadclabra argentea amp;nbsp;ænca, facræ velles auro intertextæ, vexilla ferica, cereorum, olei,amp; aliorum omnium quçcukui diuino dedicabantur pretium, denique ipG fundi agri ad has res luftentandas donati non pote-rant alio prætexcu ferè auferri, amp;in ptiuatorum profanos vlus conuerti.
Quarto autem loco fancitum eft,vt Euchariftir vtraque Ipecics cuilibet de myfterijs participanti neceflarib traderetur.
Qmnto loco decreuerunt, vt facra officia recitarentur in vulgari lingua. In quo decreto illud perridicule eue-nk, vt cum omnia in Ecclcfiis Angli-cc legerentur,eo videlicet prçtcxtu ne â ' populus quid in rebus diuinis agcre- ' tur, ignoraret, fed c^men refponderc i. c»r. ia-pollet: interim neque V vallorum,ne-que Cornubicnfium, neque Hiber-norum populus pene quicquam eo-
rum
DE SCHISMATE rum qux recitabaturintelligerct,pro^ f)terca quod iftarum gentium lingua onge eft ab Anglorum idiomate di* ucrla: Ciim tarnen fi latine officia pel'* alt;fta eflent, laltem paftores qui latine ftiebant, multa illis, quç in offieijs di* cerentur,interprctaturi fuiffient. Nam proprius vulgarium linguarum locus in concionibus potiffimum cernitur, quo iure femper via eft Ecclefia.Nune autem dum in Vvallia, Cornubia amp;
tur, factum eft, vc minus quod obren-debatur per linguam vulgarem, qüà io per latinam efticerctur.
^rïmi ri. Adminiftraudæ autem Eucbaiifti^ tu^c^lui- ritus in illis primis regni comitijs prç-tiiÃ^rum. p^rum à Carholicorum
diftabant : Vt videlicet, populus non putarct quicquam fibi ablacum,fcd ea quæ latine prius legebantur, tantum in vulgarem lingua credcrct efle tranl-law
ANGLICANO LIB. Ill
lata.ltaque Canon Miflarum pene to-tus ab initio ad verbum tranfcriptus fuit. Signa etiam benediôlæ crucis retenta funt, ilia, inquam, quæ manu tantum Sacerdotis exprefla crant. Cç-tcrdm no omncsProtcftantes eodem fpiritu agcbantur. Qui cnim nihil nifi opes Ecclcfiafticas quçrcbant, parum curabat fi crucis imagines in acre folo dcfignaretur.Qui verb no potcrat ferre , vt vcl ita falte mortis Chrifti figura amp;nbsp;imago in honore aut vfu aliquo habcrctur, breui poftea obtinucrunt vtfublatis ciufmodi ceremonijs,totó-?uc canone remoto , noua liturgiæ srcunJi oima ptoponcretur. Qux Protefta-
1 tium inconftantia multum retardauit fMj.
1 rudern populum,nceorumdoâ:rinç
1 affcntiretur.Diccbat enim ; videamus
I prids quo euadent, vbi confiftcnt, ' Si quicfcent.
Proponebantur etiam in publicis
co
DE SCHISMATE comitijs ( tanquà m in lynodo qua-quæ ad ccclefiafticum ius conlliruen-dum pertincrent. Inter cætcra vcro 3c matrimonio quodam ita definitum confiât. Opifex quidam fuitcuinO' men d^attneo Burro. Cuius vxorfc^^ qua etiara Lberos genuerat) lauabaf olim familiç Cromuellanç lineas vc' Mhuc fles,in qua turn degebat I{adulphus tl ^4^4 non obfcuri nominis vir. z^At' (3quot; fonofe theus autemifle, nefcio qua de cauamp; £U- jjQ tranfmarinas regiones 'fc contulifj nifi quod quidam exiflimabant ei fuf-pcólam fuifTe vxoris fuæ caflitatein: amp;nbsp;ideoeum abijfle, ne videre cogC' retur,quód neque ferre potcrat ncquc emendate. Ciim ergo annis aliquot . abfuiflet, vxor ipfius audiens virunt ( fuiflemortuum, nupüt J^adulphoSAii- â lero equiti aurato. Tandern zÃfattbeus inpatriam reuerfùs, vbi reperit vxo-rciu
ÃNGLICANO LIB. UJ rcmlùamaltcrinuptam, cÅpit illam rcpctere. Ex altera vcro parte Sadlerus qui liberos etiam ex ca gcnucrat, non patiebatur illam à le diuelli. Res ad fummum tribunal, id eft, ad publica rcgni comitiatà m lub Henrico qùà m fub ut/ow^rc/ore^ibus defcrtur. loi de-® .n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;quot;nbsp;aemairi-
cernitur mulierem iltam quæ primu Matthao ydcïndcSadléro nupta, ex Vr troque liberos cóccperat,nóiL^lt;tff Aæ/ prioris mariti, fed Sadleri Nxoeem de-incepshabendam elTe.Potentior quip-pè fuit ditiorque Sadlerus-, amp;nbsp;ideb contra Euangelij veritatem, prioris viri adhuc viucntisvxor fecundo marito adiudicata eft , vt non minus nouæ matrimoniorum ,quà mfacrorumri-tuum leges inftituerentur.
- Interim Catbolici Angli amp;nbsp;præ-fertim doétiores, qui fcbifma Henrici oélaui faltem poft mortem cius re-primendum fperabant, vbi adeô id
P non
DE SCHISMATE non cuenirc pcrlpiccrcnc, vt potiûs in multo pcftilenciorem hærefim crû-pcrcc,partim feipfos accufarunt,quô(l primis initijs fortiiîs non obftitiflâent, partim mÅroreac fqualorc confcdJ, miicrimam vitam traduccbant. Qui cnim legerat apud. fà nôtum loannd^ Chryfoflomum contra paganos Diui-nitatem Chrifti propugnantem, tcrcm antiquam patriæ fuæ fidem ob hocipftim commendaram, quóH altaria ià m olim in Britannis ered» Chrifto fuiflent ( fùnt etiam, inquit Chryfofiomus , in Britannicis inlùlis trmtmil. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ⢠r 1 i r
tluod (hrt extra hoc mare litis, rundatæ ccclcliÃ, creôha altaria) cumilli ià m poft mille amp;nbsp;pene ducentos annos eadcin altaria non à paganis,vcrùm ab ijs qui feipfos vocant Chriftianos, dirui I cuerti conlpexiflent : quo animo eft eos hoc fpeótafïe ? quas fudifle h' chrymas.âquos gemitus edidiirc?Nam
ANGLICANO LIB. 114 fl altaria Chrifti olim fucrunt Clin-ftianæ fidei figna : v tique corundem altarium dcicâiio iam fignum eft pcr-^®^*-Hdiæ Antichriftianæ.
lam in omnibus ofiicinis amp;nbsp;taber-nis, in popinis amp;nbsp;foinicibus, de fide inibatur difputatio , facram fcriptura ( vt Hieronymus olim quæftus eft ) ga-rula anus , delirus fenex fophifta vertom,}. bofuSjVniuerfideniq^ prçîumebant, i lacerabant, docebant antcquam dif-I Cerent. Alij pbilolopbabantur inter 1 mulierculas, alij difeebant à fÅminis, 1 quod viros docerent. Prçcipuè autem 1 Apocalypfis,quæ tot habet iacramen-
ta quot verba, in omnium ore verfa-
1 batur. Indc Proteftantes fua dogmata
1 confirmabant, inde ad fenfum fuum
I incongrua aptabant teftimonia, ma-
\ nbsp;nbsp;gna id audacia edifl'erentes alijs, quod
ipfi non intelligebant. quot;Nee ad aliud quicquà m turn (vt in teólarumma-
P ij xime
DE SCHISM AT E
ct'umnx
C4ibtliC{.
ximc initijs fieri folet) vacabant An' gli, quam vt aliquid noui dicerent aut audirent. His autem nouitatibus vC' cunquefc oppofuciur tonienfis, Edmundus BonneruiVoVi^^' nenfis, Cuthbcrti^ TonÃalliis Dune^' menfis J Nicolaus ücthus Vigornien' fis^ amp;nbsp;Daius Ciccftrenfis, omnes Epi^' copi venerabiles. Contra verb ab h^' refis parté ftabant Cranmcrus Cantu^' rienfis Archiepifcopus, len^e domo ad Archiepifcopaturn prins diximuSjafiumptus, öcilliom' nes qui ab Edouardo Rege in Epifto' pos cooptabantur, videlicet, Londinenfis, Hoperus Gloceftrcnfn) Toynettus Vintonienfis fnperintéJeæ tes, Alij mcdiam tencbant viam(qn^, tarnen in Dei cultu nulla eft) optantââ quidem,vt Catholica fides vinccreG led hærefim etiam fèquentcs, neaÃ' quid propter Chriftum pcrdidilTe
deren
ANGLICANO LIB.â lIJ dcrcntur.
Atquc haókcnus quidem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cramer Ui
rus ifte, Henricianum,hoe cik^Henrici Regis feótatorem fc gelTcrar, vtpotè quineque latum vnguem ab Htnrici præfcripto vnquà m recedere in vlla reaudebat. Sacrificio Miûæ interfuit quotidiè dum regnabat Henricusfta-tis etiam diebus id ipfe pcragebat.
1 Vnum illud moleftidime ilium habe- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
bat J quod meretricem fuam non po-
l terat palam v x oris loco libere habere, I quia id Henricus prohibuerat, fed par-1 tim domi earn occultare, partim cum 1 foras prodiret, ciftainclufam fecum \ vnicircuferrecogebatur. Idem veto I vbi mortuus eft Henricus, defut Hen- â
⢠⢠n- r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T 1 cramerus
I ricianus eilc,amp; ractus eft totus Lutne~ Lutheran I ranuSjCum tarnen feiret Henricum,Lu-1 îhero vehementiftimè aduerfatum. Is ' igitur Catechiimum Edouardo dedi-( catum in lucem edidit, ac prælo man-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P iij dauit
DE SCHISMATE dauit, in quo docuit quemlibet Ch^' llianum qui Euchariftiam reciper^'^â Eue fub pane, feu in pane, feu cuna ne, ccrtèquidemin os luum recip^^ ipfum Chrifti verum corpus guinem. At vix pauci menfes practf rierant, cum mifèr inrellexit Regâ® i Edouardi Protcôlorem Somerfeti Dâquot; j fr4wfr«i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lutheranû fed Cakiinilbââ ।
ctluini- effe. Quidfacerct? Catechifmureeâ', . nbsp;nbsp;dit, voeem mutât, ex Hcnriciano
Lutlierano fit Caluinifta. Senferââ' hoc multi ex Proteftantibus, amp;pââââ' pterca non Cmwwfro, fèd potius tatime- goni Ldttmero petulantis oris Hacrede®â primas in Euangelio pracdicando tiâ' [ buerunt,qucmpafnmvocabanr,Apââ\ flolum Anglorû, tanquà m is primâ® Anglis verùm Dei Euangelium nuntiaffet. Ignorabant verb illi,amp;ip' fum Latimerum ab initio non Caluiââ' flam, fed Lutheranum fuiffe. Etcniiâ
ANGLICANO LiB. nè
Latimerus palam in academia Oxo-nicnfi fatebatur fc pene vfque ad vlti-mam feneótutem Lutheranum Rulle, nee faótumCaluiniftam alteriusma-gis opera quam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;
ld non nifi paucis annis ante mortem fuam.
Erat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SomerfetenfiDuci
regis proteótori germanus frater Tho-rhsmM mas Seymerus mari amp;nbsp;claiTi regiæ prç-feótus. Is (âtharinam âS^arram Henrici régis vit imam vxorem poft Henrici mortem duxerat.Eaóta eft igitur con-tentio maxima inter Catharinam Tar-
uzMamp;Ptoteóforis vxorem, qux cui 1 prxirct. Ifta contentio non quiemt ,1 in fÅminis, verum amp;nbsp;ad viros tranfi-ji uit. Cumque çmulatio quotidiè crel-j ceret,necProtc(ftoris vxor v iru quief-j cere pareretur,cd tandem peruentum
eft,vtProteiftorem. (, qui licet regem
5 regcret,tarnen ab vxorefua regeba-1' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P iiij tur
DE SCHISMATE tur ) oporteret germanum fratrem fùum è medio tollere, quo nihil luç libidini deincepsimpedimento elTet. Porro cum nihil occurreret in ThomA S^mero morte dignum, prçter hçre-fim, quam Prote^or in crimen fratri luo vertere non poterat ( ipfe aU' thor eiuldem hçrefis) neceÃe eratfio' gerealiquid. Facile tanquam à bele crimen excogitatum eft. At quo-modo promulgabitur ? Itumeftad hunc nouu Apoftolû AnglorumH«â goncm Latimerum. Egit cum eo ProtC' (ftor, vt fratrem fuum in concionc populum velut perduellem traducC' ret. Hugo Latimerus^ cuius Apoftola* mcntiendo conftitit,non rccu* fault officium. Prodijt in roftra,nar-rauit Thomam Seymerum nelcio quas inftdias in maieftatem reriam mO'
1 ⢠⢠â 1
Iin, promue mentum effc mortem. Nonacclamauit populus, vt foiebat. lam
ANGLICANO LIB. II7 lamenim puduit ipfum Apoftoli lui »54-ä quem videbat calunmiam innocenti ftruxilTc. Thomas ncïo Seyme^'us per-ducllionis damnatus, decimo tertio calcndas Aprilis fecuri perculTus cft.
In defenGonem Gdei Catbolicç his diebus multi etiam fcripferunt in-Ggniaopufcula, Dodor 'Ttrinus, qui fHerat deordincS,Dow;«/«, D. Smi-thaus facracTheologixin OxonienG academia regius profeflor : cactcris omnibus ingcmoGor,SfepA^tn«î Vin- stepb^. tonienGs Epifcopus. Is autcm cum ad eum certç bomiliæ vulgar! lingua co-r fcriptæ perferrentur, in quibus de iu-ftificatione folius Gdci male ac impie docebatur, Gatim oppoluitle, illaG que homilias dixit bxrcticam dodri-nam continere, nec vllo modo plebi Chriftianæ prælegendas cGe, Quod cum non folum in priuatis fermoni-bus dicerct, fed etiam è luggeGu do-
ccrct
⢠DE SCHISMATE
* nbsp;nbsp;ccrct,ncctantum in articulo iuftifiquot;
cationis, verum amp;nbsp;inalijs pcrmultisgt; præcipucautcmin cauià Eucharifti^^ antu T)», hærenm tà m Lutheri qua Qilutni 2cc.ïâ rimetà m verbo quà m fcriptis oppu-gnarctjin vincula pridic caîcndas Au-gufti conieôlus cit.
gt;»»⢠tgt;9. Anno autcm fcquente circa feftunî D. Ioannis Baptifla populus Cornubic' fis Sgt;c DcuonienGs moleftifiîmc fc' rcns filios fiios non auito amp;nbsp;patrio, fèdnouoamp;inaudito more baptizari, ac Miflæ ià crificium prorfùs aufer-iri,alrarià quc non louis aut Dianac, fed omnipotentis Dei amp;nbsp;vnius me-gt;wx/,r^diatoris lefu Chrifti, pafiim dirui ac fiubuerti : vno confcnfii arma pro fide fiimpfit, Exonià obfèdit, équités qui ex Cleiiiain ipfbs cuocabantur, (agit-tard nirnbo repulit, in quorum onu-ftos currus fiue ab inuitis, feu ex pro-pofito ircliôlos, dum nonnulii terne-
ANGLICANO LIB. IlS rèfolutis ordinibusincurrunt, ij dem cquitcs rcuerfi eos fugaiunt amp;nbsp;deleuc-runt. Atqueita liocbcllumabfolutu cft,nullo (anèalio frud:u,quam quod credcndu. Ãtaliquos eorumfuas animas ab hærefi libcraflc. Nam vt fra-trcs è fcruimte diaboli eriperent, non illis cft datum. Ali j ctiam multi popu* li per vniucrfum Angliæ rcgnum,prç-cipuè autcm in Norfolcia,ob agros (vtaicbant) à locupletioribus iniuftè poflelTos atque ad plebis iniuriam cir-cumfeptos, arma fumpfcrunt, multa Nobilium roboraria cuulfis palis pro-palarunt,multorum fcpes dificcerunt, Roflas impleuerunt, pilcinas cmifcrut, ccruos,damas, cuniculos intercepe-runt, denique nonnullos bonis, alios etiam vita priuarunt. Deus his ex cm-plis admonitos voluit rcgni Princi- * pcs, quod impie feipfos à Pontificum ââ¢â¢â¢* - â patru fuoiu obedientia diuififl'ent.
DE SCHISMATE
Qm cnim luo capiti fubeflc iniuftc reculât: merito nec a luis fubditis,tan-quà miplorum caput agnolcitur. ôâed ciim Optimatcs nihil horum intelli-gerent, Deus etiain externos illis holles fufeitauit.
Galli cnim his tumultibus ad fuurn commodum viuri, codem temporc inuaferuntprçfidia quædam amp;nbsp;arces oppido Bolonieli, quodadhucAngli tenebat, adiaccntcs.Quam occafione Protcdloris adminillrationem repre-»«///««Æ. bendendi loannes Dudlcius primûni Varuicenlis comes,deinde Northuni' briæ dux arripiens j ex aliorum Opri' matum confenfu, ediclis publicis ac-culauit Protcólorem ob rempublic^ PrtteEler malègellam. Proteólorvna cûReg® JJ J Vindiforiapræfidij caufaeÅ videretpaucoSad fc, ^4*4'omnes veto Principes ad Varuicélem tranfirc, vitro fe dedidit, amp;nbsp;in cullo-diain
ANGLICANO LIB. 119
diam traditus cil pndiè idus Oóto-briSjCx qua tarnen porteà oótauo idus Februari) cduólus fuit,pace inter ip-fum amp;nbsp;comitem Varuiccnfem conci-liata, quç diu non durauit, licet fcp-timo calendas MaiasBoloniç oppidu, vnde fpecies inimicitiarum orta erar, umProteótoris, quà mcomitis Var-uicenfis conlenfu Gallis redditum eC
yfnni D», 1548.
Xm»« Do, â549.
fet. Vt auteni Dudleius Ducem So-merfeti certius in poteftatc fuam re-digcret, principibus quibufdam viris quos Catholicos cfleintellcxit, fpcm certam fecilTe dicitur , fi fidelem ei opcram in derurbando Proredlorc nauarent, illo femelde gradufummi honoris deieóto, fe curaturum, vt hç-refiabÿcata, fides Catholica in integrum reftituerctur. Nee erat cur â Dudletf verbo difhdendum putarent. Nam amp;nbsp;tanta ilium potentia efie co-gnouerant, vt poffet hoc prxftare:amp;
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pâ^æ
DE SCHISMATE prætcrea fciebant cum ab hærcfi qui' dem omni abhorrcre, amp;nbsp;vcl nulli ad' modum, velfoli catholicæ fideiaddi' ól:umcfle.Itaqueincerpo{uerunt oiU' nem fuam authoritatem,vt ProteótO'
rem in ordinem atque adcoin carcc' jiudltius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rédigèrent. Sed cum VaruicefeiU
lus.fi'» fidei pofteà commonefacerenc, is toruo vultu refpondir, fi vitam diH' ^**/*'f gerent de catholica fide reftituenHa nullum amplius verbum facerenC-Hoc tarn graue nonnullis eorum vi'
Jfic fuit ' fdteriÃi
11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C
i fowi?« dcbatur,vt Varuicenlcmnonproice' fis^quthâ difragotantum,fedetiampro tyrafl, 1 tentas no haberent. Atque adcó Protedod ( potius, qui tarnen clemcntioris ingC' iturbas. nij effet, adhærendum fibiiudicabat Itaque cumTAow^t; Arundellu^ eque^
; juratus, vir potens Catliolicus ad Protcólorcmiam è carcere dimiffiU^
pcrfonatus fe contuliflet j Dudleius c\DÃ(c2Z\i3zyâirunddlum non ira rnuRö poft
ANGLICANO lib. IIO
poft vita priuandum curauit, qui tnortuus eft in pace Catholica.
Quarto autem idus Maias Ioanna, Butchera mulier quxdam ex Cantio Ã^comht» extitftquæ prçter Caluinianam hære- P-«. fun quam fecuta eft, negauit v nà cum P'alentino , Chriftu ex Maria virgine camera furapfifte, quern dicebat per niamnonmfi velut per canalemtran-fijffc. At cum vider et doótrinam fuam
Caluiniftisnó piobari,addcbat: Olim quoque creditum ab illis fuilfe, quod darilti caro in Euebariftia fub fpccie panisamp;vinicontineretur, ^zAnnam [cuam quæ id negabat, pro bçrctica nuper babitam , amp;nbsp;flammis pubbee traditam fuiflc,necfe dubitare,quin vt nunc Caluiniftæ ip ft credunt quod
I Mnna tunc docuit, fic breui etiam \ credituri frat, quod ipfa iam docerct.
Combufta vero eft in campo fabrum bondini.
Supe
DE SCHISMATE
Mo»zcfco- Supcrintendentcs interim amp;piâC' jfbyterità mLuthcraniquà m Caluini' ftæ, licet quidam eorum monachi effent autemcatholico ritu confc' crati fuiflent, atqueidcirco votum cæ Ibtatis ipla vi ordinis fufccpti fccun^ dum Occidentalis eccleliæ antiquif' fimam óc notiflimam coiuetudinem emifilTent: tamê abieólo pudoreoiH' ni, vxores paflim ducere cÅperufltâ Sed cum vidèrent filios fuos non kg*' timos, vcrüm nothos amp;nbsp;adultcrino^ haberi, adprophana ciuilium coio*' riorum poteftatemconfugerunt, illis petentes vt filios ipforum legi**' jnno vo. mos facetent. Comitia decreueruflb vt nulla Humana lex obftaret,quo i^**' nus Prefbyterorum filij poftliac berentur legitimi: nam de diuinano^ crant adeb folliciti, cum in ca fi lt;1^, contrarium inftituto videretur,poll^^ aliqua bellainterpretatione illud*-
ANGLICANO LIB. lil
Ciim autem Protcllantcs vidèrent minorem efle miniftrorum amp;nbsp;Super-intendentium fuorum vel doôlrinam vcl authoritatem, quà m vt catholicis doôloribus pares baberi poflent,hinc Bucerum,n2X.ÃQnz Gcrmanum,prqfeE fione ordinis S. Dominici monachû, indè Tetrum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;natione Flo- Petrus
rentinum, educatione Canonicum y iy4u^uflini^ habitatione Argento-rateniem (nam illuc ex Italia fugerat) propofito ampliore ftipcndio,in An-gliam euocarunt. Bucerum^ Cantabri-giæ, Petrum Adartyrem^ Oxonij, ca-terque cum in Ãngliam primùm vc-niflct, Lucheranus habebamr. Atquc in ca opinio ne Bucerus perpetub man-fit. Petrum Adarty rem verb idem quo-queab initio fenfifle, fua ipùus oratio planum fecit- De Euchariftiæ .enim difputans dum illi Zuinglianoru ar-
DE SCHISMATE gumento rclponderct, quo dicunt, J Cliriftus rcipla ell in cælo, amp;nbsp;idco no re ipfà in ûcrainento, dixic noduni Petrus eflc diaboli. Venîm pollea videns eos ^ummæ rcrû in Anglia præeranr, ! Ãa, Caluinillas elle, ad Caluinum craiiïiK' } Vtcunque illudfuciit, cùm Oxoni) prælegeret, acfæpillimè ad reddend^ fuæ dodlriilæ rationem ab alijs etianâ mulns, potilTimûvciôa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
rA^foThcologiæDoôlore, qui candââ Cathedram prius tenuerat, prouocâ' reçut,nunquà m in dilpurationeiu eendereaufuseft, doncc
Coxum ex aula regia harrecictim : mineni to ri tis dilputationis modefââ' torcm naólus eller, amp;nbsp;PjcarilumSni^' rhaum viruin doébflimum arqueacef' I rimum dilputatorem ab Oxonio * sss^uta - legacum vidiflec. Quibus ira comp'â'
'ra'tis : de Euebariftia inftituitur dilpæ ratio, bine Petro A^/artyre Caluini ha^'
ANGLICANO LIB. IZZ refim luftinente , inde TreJJamo ChedÃo doólonbus Catholicis ean-dem oppugnantibus.
In qua dilputationc cûm triduo ver nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
faticlient, Coxz^quidifputationibus præerat, videns Petrum-^ Adartyrem^ multdgrauiusprcmi, quam fperaue-rat, amp;nbsp;exfibilationibus manuum^ lt;]ue ac pedum ftrcpitu è cathedra pene explofum, cum ipie Caluini-^'^'â^âquot;/''^® fta eflet, fe Londinum auocari dixit, nee iam pofle diutius huic exercitio vacare. Petrum^ verb Ainrtyrem^tan-qiià in viólorem miris laudibus extUquot; lit, cçteros, vt pacem colercnt, admo-nuitjdifputarioné foluit.Poltea Petrus CMartyr difputationem luam fed mala fide,vt folent hçrcticijxdidit.Cértè Oxonienfis Academir iudicio bis vi-âus fuit, primùm quia reculà uic cum doótiflimo viro Doólorc ówzfAeo dif-putationem inire, deind è,quia' eórum
IJ qui
â DE SCHISMATE quibufcum di(pucauit,argumentisiâ^ pocuit fà risfaccre : fimilis fuit eius Å* putationis, quam Theologi Cant^', ' Dtigienfès cum Bucero habuerunt, nbsp;nbsp;j
* ** â NcctantûminiftisAcadcmijs,'^^' rùm amp;nbsp;alijs multis inlocis
VitfuU- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L ri-
««»«. bantur quçdam publicæ de Eucnan ftiætà rn (à crificio quà m fà cranici^*'^ di{putationcs:maxirnc inter Superintendenten! Gloccftrcnleniâ exccllentem Thcologiæ dominû Fecnamum-. atquc ctiam Harleium fuperintendcntcm Herefo^' dcnicm, catholicum prelbytcru'^ ! Henricum loliffum, quæ difputatio i ad Stephant Vintonienfis manusp^'-'! ucniflct, is in carcerc conftitutuSâi Harlei friuolas obicótiones de ftatina refcllit. Collegcratetiaiâ quot;Petrus zFMa,rtyr non paucas Euchariftiam calumnias : amp;nbsp;in
cas;
1./
ANGLIC anâo LIB. Ilj caslibellum rcdegcrat: quas omncs Stephanus paucis dicbus ita confuta.-taait,vt ca confutatio in luccm poftea fubUÃ/lt;ir« Conftantti nomine cxicrit, nc verus auctor co tempore proditus, fj^s. inmultbgrauiorcmcarccris ærumnâ/«â)f/ââ-coniedtus fuiflet.Eodem etiam pcrti-9ââil'âquot;â' nctDoctoris La^daUi doótus libellus, quo Pjdleicontra Eucharilbam cauil-
uiflimorum prelbyterorum Crijpini lt;J^orw^t««ztà mcocionibus,quà m
fcriptis, imo ctiam vinculis? de Henri-
_â A\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ nbsp;1'«.
« (oli tiim eximijs concionibus tum 11 diutino carccre ob fidem Catb pa-i j tientiflimctolcrato ? De Thonae ' Ãoni antcquà m Epifeopus Lincoliniê-, fis fieret, amp;nbsp;collegx ipfiusDodtoris
Setoni conftantia, perpeflionibus? ii' Tempus mc deficerct, fi omncs enu-), nierarcm,qui obcatbolicamfidem û iilis diebus ex ecclcfijs aut collegijs 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q üi iiiis
DE S CHI S MA TE fuis cieôli, grauiora criam carccruni ac vinculorum tormenca-fubiucrint' In cxiliû abierac loannes Storaus vtriuf', que iuris Doótor , quod in publicis defide traólans, tandem Bccl.io. luseflctcumó'^ï/oAwowóâdiccrCj
terra, cuius R_ex puer efi.
Erat in Anglia Italus quidam fad' le omnium mercatorum princep^» non folum ob magnitudinc opunâ» fed multo magis ob fidei amp;nbsp;iiitcgrita' jintonius ds laudcm , zgt;4ntonius Bonuifius. Beuilius. *rhomam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;femper ôtcoleiis^
admiranSjCLim fidei Catholicxr^^* ' qiiiasin Anglia extingui viderct, Louanienfem Academiam doini^*' burn tranflulitjUon ûnè vt ibi turæ terrenæ, fed cælefti vacaret. enim is proximus fidei portus, Angli ob fidem eicóti fc recipcre p®' tcrant. Collemterso ad fe, cos qui ob fidem exulabant, inP*^*
ANGLICANO LiB. 124 mis doótorem artis medicæ loannem j Clementon vna cu vxore; loannem Sto-r^eum^S^ prxcipuum totius Anglix lu-f« â¢lâfi-i men Nicolaum Harpsfildum,c^m poRea*^^^ââ' régnante EltT^abetha diuturnos carcc-res perpefTus cft. Itemquc loannem Boxollum excellêtis dotlrinç ac probi-tatis virum : deniquc Gulielmum l{a-fiellum iurifconiiiltum vna cum vxo-' nbsp;nbsp;refua, quç Louanij tune c vita migra-
' uit.
Romæ autem floruit }\eginaldus ^olus Cardinalis, Atlgliç fpes, Eccle- pe/,«. fiçRomanç decus, orbis Cbriftiani
I lumen. Is cum ad Henneum regê quatuor do óliflimos libros pro vnionis i ccclcfiafliicç dcfêfionc fcripfiflet, nee fruólum ex ca re Iperatum confccutus eflet, quintum librum addidir, quem amp;nbsp;ad Sdouardum Angliç regem in-fcripfit, nitfil eorum prçtermittcns, . ' quçadfalutem Angliç procurandam pu
DE SCHISMATE '
putabat pertinerc. Imô eu poft tertij morte,qui eu crcaucrat Cardinale, tan tu non duas votorû partes ad 1^quot; cerdotalis honoris fummû gradû ak^ dendû fufftagâtes fibi cognouiflet,ac fine controuerfia fi cupidum fe illiü^ dignitatis declaraflct,ftatim Pontifeâ^ creatâeflet,no ob aliud magis eo fafti' gio caruit,quà m vt fimul no ex petit? sûmç prçfeélurç abûdâtius merituâl' fequerctur,fimul ad vnitaté Catholi' fJem â patriç dulciftimç, orcac mani' busuis apportandam confcruarctun Vixit ctiâ Romç Kicardtis PatAUsV^'
z^Auriciu^ CÃenoctis, pollca qiio^u^ clcéhus Ban^orienfisEpifcopus.
Mtracu- - , P O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
Sud nne aute quarti anni quo regn** uit Sdouarcliis^siA dccimû (cxtû calciî' das lanuarias Tamefis fluuius noue horas ter fluxit amp;nbsp;refluxir
oin
ANGLICANO LIB. 1x5 omiiê cónfuctudincm, idqi miraculo ' datü,amp; ad iniufta Stephani V intonicn-fis Epilcopi vexationé rclatu eft,maxi-me, quodjin eo ipfo tcpoiis püólo illa infolita eftuatio euenit.quo Gardine-'^â- *⢠1 ri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠n â Edouar-
de hde causa dicturus in Humine^/,. vehebatur.QiJod quâquà mita cflTct, tarne poft vnû atq; altcrum mcnfem Gardinerus ob catnolicç fidci caufam, vbiq-, accrrimè propugnatâ,Epifcopa tu priuatus eft, Caluinifta quodâ cui nomen Poj/neto^ ex Roffêfi Ecclcfia in cius locum tranflato. His ita confti-tutis, anno quinto Edouardi, (eptimo idus lulîj, quartapars argentex pecu-niæ per vniuerlum Anglix regnum, amp;quadragcfimo poftcadie,alia quar-ta pars omnibus amp;nbsp;fingulis adempta eft, propterca quod quilibet argêteus as ad femiflem, quilibet lolidus amp;nbsp;denarius, ad mediam.prioris pretij alEi-mationem publico cdióto redigeba-
tur
DE SCHISMATE
tur. Qlupropter qui centum minas hodiè in pecunia numerata habcbat, intra dies quadraginta, ex illis centû, perdidit minas quinquaginta,ctianifi neque naufragium fccillet, ne que ab bollibus autlatronibusipoliatus, nc' que ab alio quopiam deceptus eilet. Tale tributum à icculonon eftindi-ôtum, vt quilibet abique vlla excep' tione dimidiam partem totius argen-ti Eli numerati perfoluere cogeretut. Et vulgus quidem nonputauit le plus parte dimidia perfoluere,cdm intérim rc veratotum vfque ad minimum tc' runcium atque adeô plus toto perfob ueret. Quodvt accurateintelligatut, tota mente repetere oportet, quod Henricus oéidutii poft inchoatum iam fchifma,pecuniam argentcam probx monetæ in feoria primus vertit.Porro quifchifma Henrici auxerunt, etiam de bonitatc monetæ quotidiè aliquid
ANGLICANO LIB. Il6 detraxerunt, donee affem fere ad fex- quot;nbsp;tantem, hoc eft, ad vneias duas redc-giffent. Ecce autem ciiin vilior ma-gis adukenna pecunia nullo modo cudi poftet, cum quod pro afle populo exoluiftent, iterum ad æftimatio-ncmaflis à populo recipi quacunque ex caufa oporcuiftet, lubito iubent quod pro akccxoluerantjpro fcmifl'e reddi. Addo etiam quod certa pecunia: genera ad aftem à ftegeexpenfa, pro quadrante atqueadeb lextante ite-runi receptafunt. Nunc qui hæc om-nia genera fraudum contulerit, facile deprehedet, vniuerfis Anglic ciuibus vniuerfam ipforum pecuniam argen-team intra paucos annos non femel ablatam fuifte, ereptam. Accedit codem, quodconcuffioncsetiamno ferendç paftim apotentioribus com-niittebantur,dum illi foli prçuidentes pecuniç decrementum amp;nbsp;diminutio-
nem
DE SCHISMATE ncm futuram, ( vrpotc cuius rei au-thorcs ipfi forent) prius amp;nbsp;æs alicnutn creditoribus /oluerent,amp; miniftris fti-pendianumerarenr, amp;prçdiacoëme-rcnt, ea pecunia hodiè numerata, qua poftridic minus quarta parte valitu-ram præfciebant. Hæc omnia mala Deus ex infinita dementia Ria permi-fit, vtpopulus hacfà ltem ratio ne iæ telligeret, quà m iniqui difpenià tores gratiç Dei amp;nbsp;donorum cçleftium cf-fcnt, qui nec vrbana quidem ncgotia fincerèadminiftrarent. Veritas enim iKff 1 é. aitj^w' in modico iniquus cfl, nbsp;nbsp;nbsp;in maiori
iniquH^s efi. Si ergo in iniquo mâmona fideles non fuiîHs, quod vcrum cft, quis credet vobis? Itaque veritas Euâ-gelij hçceft, eos qui populuminijs quT fèculi fucrunt, tà m inique frau-darunt, nullo modo potuifle veros amp;nbsp;fideles my fteriorum Dei cenforcs exi* fterc. Et tarnen ijdcm illi erant qui fa-
cris
ANGLICAN o LIB. I17 cris omnibus pixcrant, mirandum vc non fit, fi hacrcfim pro fide Catholica populo miniftrarunt.
Eodcm anno fudatorius quidam morbus Angliam pcruafit, qui in vna vrbe Londincnfi intra dies fcptem oóbngcntos homines vita priuauit, multis hominum millibus per vniuer-fas regiones fuffocatis. Vintonienfis autem collegij fccundus fcholx prx-fcóius cognomento cilmto-tius ludi adolefcentem primarium nomine lolijj-itm hçrefi Caluiniana infe-ciflet, atque is adoleicens reliquam puerorum amp;nbsp;adolefcetum turbam in fuam opinionem ex magna parte tra-xifiet : Deus eundem lolifj'um à c alios aliquot partim cognatione,partim fa-miliaritatelo/z^o coiunólifiimos, pri-mum fudore hoc peftifero, deinde per Ioannis F'iti landhifiimi viri prçdh cationem, poenitentia {alutari,mox autem
DE SCHISMATE autem et morte aftîciens:alios omnes qui pcnè duccnti étant, partim ad Ca-tliolicam fidem conucrtit, partim in eadcm ira confirmauit, vt ipfietiam poftea,Diuini huius operis tota ratio' ne ex pofita amp;: declarata, multos alios ab hçrclî Caluinianaad vnitatem EC' défia: Catholicæ reuocarint.
Poyneti Cttluinià itdultt-rin/n.
^^«f/z^autem qui locum Epifco-J, pi Vintonienfis occupabat, parûni purans vxorem ducerc, cum tarnen laberi vellet Epilcopus, etiam lanio-nis cuiufdam adhuc viuentis vxorem abllulit J caque illi publicis regni legibus euida ôc marito reftituta elE Raque ciim poftea quidam ex Optima-tibusad Stephanttm partim ioco par-nmironicè dixiflet,Fortalfis tu Ipe-ras Epilcopatum tuum tibi aliquando reftitutum iri Cut ( inquit (jardine^ ras ) minus expedem meum Epilcopatum , quà m lanio luam recepit
ANGLICANO LIB. u8 vxorem ? Idem enim homo fuit, lt;^ui amp;nbsp;(j^tró/mer/Epifcopatum amp;nbsp;lanionis coniugem inualerat.
Fuit amp;nbsp;alter pfcudopropheta,Hoj(?-periis, qui ob hypocrifim non minus ^4. quam hçrefim male audiens, cum ad-nuc priuatus Catholicos Epilcopos traduceret, quod nimium laute age-rent, nimdque magnis opibus abun-darent, idem fadhus Superintendens {itaenim caluindhc eos latine vocat, quosnoftrimaiores GræcavoceEpil-i coposnominarunt'j duos fimul vlur-s pauitEpifcopatus Gloceftrcnfem amp;nbsp;\ Vigornienfem.
etiam (otteriial/ts diu in Ger-\ mania V er latus, tarn corporis ex im-ââ'â ' modicovinivfu,quam Ipiritus ebrie-t tatem ex nimio hxrefum amore in
Angliam retulit. Is audiens Acadc-miam Oxonienfem Catholicæ hdei Vehementer addidfam elTcjncchben-
DE SCHISMATE
ter ad hæ rc{ 1 ni deficcrc.magna fibi de feipfo polliccns, amp;nbsp;plurimorum fedu-cotterlt;5lioncm animo concipiens, Oxoniu fuggeftum confeendit, ma-(ontte, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fit cxpcôtatio: de cauG omnium
maxima, hoc eft, de Sacramento Eu- i chariftiæ ait fe diôlurum. *Itaquc ante j omnia præfatus eft meritd fibi fidem in hac potiftimum controuerfia adhi-bendamefle^proptcrcaqubdcumvi- , diflet Catholicos tranlubftantiatio' * nem credere, Lutheranos veri corpo' , ris Chrifti impanationê doccre,Zum' ; gliumverb eiufdcm corporis typum , figuram,at Caluinum efficaciâ ptÃ' : terca amp;nbsp;cnergiam poncrc : iplè(^ô»er- j negleôla omni authontatc hU'.
mana, omnique animi perturbation^ dcpofita,nulli omnino parti addidlnSi । veritatcm,non ex humana traditione, i fed ex folis feripturis Diuinis, per tO' tos quatuordccimannos fèrioinda'
1
ANGLICANO LIB. 12.9 gaffet. Haecille magno conatu cum diccret, fibi iapcrc, alijs delirarc, do-ótioribus veto ctiam infanirc vidcba- cor. i, tut. (Jùm enim animalis homo nonpercipiat eaquaÃint SpiritusDei, [cd. vmc2i lz(\x Chrifti fides argumentum fit rcrum non apparentium,fides verb fit ex auditu,auditus per verbum Chrifti, non hetum duntaxat, fed paUm prædi-catum quod in omnem terram exiuit: profcifto qui fatetur le de myfterio cclcberrimo ,quodinquotidiano fi-I delium vfu , in oculis, in manibus, in 1 orc omium verfemt ;fidem Catholica ! in domo Dei prædicatam amp;: rcccp-⢠tamabiecilfe,acper annos quatuor-/ decim, certa fide in co myfterio ca-, : ruiffe, ac propterea infideiem in-credulum tanto fpacio perfcucraffc: nonncinfano fimilis cft,fi ob hoc ip-, fum qubd infidelis fuir jfidem fuo ver-, bo haben poftulat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidem
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K ait
DE SCHISMATE
1, Tim.}. QÃt fcripturas polTc inftrucrc hominé ad falutcm, lcd quomodo ? per fidem ( inquit) qux elt in Chrifto . Nam â alioqui criam ludæi putabant fe in fcripcLiris vitam habere. Sed quia fide Chrilli carebant, mcnlà corum qua de feripturis pafei videbantur, fiaôba cft illisinlaqueum. Imô hæc verilli' ma caula cil, cur nullus bærcticus pol ' fit là cras fcripturas intcliigere. Duni cnim quærit in feripturis quid credat, ncquclîdcm habet, quamquçrir,ni:- i que fine fide fcripturas intelligit. | fitjVt fciplum cos qui ilium audiut, fubuertat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Itaque cùm Catholici Doôlores ôôpaftores hçc dicerent, atcjuc alio^ admoncrent: Academia Oxonienb in fide Catliolica tantum profecir, ià m non declîcnt ctiâ qui Regis Hardi ccclefiafticum Primatumverbo amp;nbsp;fcriptopalà moppugnarent.
niodö
ANGLICANO LIB. Ã30 modo cnim pofle puerum paruulum, qui nihil diffcrt à icruo ,qui Icnfibus amp;iudicio paruulilslit, qui tutorc in*â ciuilibus negocijs indigcat, Anglican æ ccclefiæ Summum caput amp;nbsp;gu-bcrnatorcm exiftcrc?Cbriltum com-mifilîc Ecclefiam pafcendam amp;nbsp;rcgc-J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â r 1 ⢠â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- o-iS,
dam non pucris, led vins, nec qui-buflibet viris, fed ijs quircótcnoflcnt cxhottari in doótiina (ana , ôi. cos qui contra dicunt argucrc. Ex his qui hæcfcntircntjfueruntinprimis duo, vnus pene omnium litcrarum rudis^y^«? «/«-(jilbertusLeuerns, quimaluitin carcc-rem duci, quamm pucri Piimatumreliaient iurare, alter ætate iuuenis,fed con-ftantia fenex, îlicardas Britannas non tanmm dixit folum Pontiheem Ro-. mânum,vtpotc D. ^ctri lucccftorem totius ccclcfiç caput fummum in co gradu folum Chrifti Vicarium cf-fc; verum ctiam fidem fuam fcriptu-
R ii rarum
ramm amp;nbsp;antiquorum Patrum tcfti-monijsroborataiudici exhibuit. Et ille quidem propter Chriftu vindus afferuabatur.
Sdouardus autcm Seymerus Protc-(Stor amp;Caluiniftaruantcfignanus,qui fratrcm foum prius neci dederat, ià m itcrum vna cum vxorc in cuftodiuin traditur, ob cædc Ioannis Dudlei^ olint comitisVaruicenfistunc DucisNon thumbiiçtentatam, non item Fadha-Tradunt enim Somerjeti Ducem probe fciret, iamque ante in cuftoaia conicólus reipfà {enferat,Varuicêfeni Comitcm fummis ipfum odijs profe' qui, de aliorum confilio in earn fcn-tentiam addu0i:u,vt V aruiccnfcm oC' cidcndum ftatucrct, eoque animo aH Varuiccnfis domum, fubfpecieilluni vifitandi accefliflc, cumque in Icdlo dcprehcndiflct, ac proptcf amicitix rcconciliandç nomen, inttO' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;duâuî
ÃNGLICANO LIB. Ijl duólus in cubiculum eins cflet, occul-taquc thorace muniretur, quin amp;nbsp;amicos dam armatos, qui euni comi-tabantur, in vicino cubiculo liabcrct: tarnen cum ad rem ventum erat, nudum amp;nbsp;in Icdo dccumbentem fcrirc aufum non effe, verurn rc infecta dif-cedentem, abaliquo cx fuis proditu poftea neci datum efTe , quod legcfâ* ' lata conftitutum fuiiÃct, qui folump J.-«» cófilium,aliqucm cx regio fenatu oc-cidendi cçpilTe dcprcbendcrctur,etia-fi nihil amplius tentafTet, homicidij poenas luiturum.
Poftquam Seymerum Protedro-rein qui regem ipfum gubernabat, ctiam inuito ( vt aiebant ) egc D«d-Itw è. medio fudulillet ; facile inter omnes conftitit, Scymcrum qui tarn pufillianimicxiftcret, nunquam fuo ingenio aut induffria fummum illu honoris locum fuiffe confccutum,^
R iij fed
DE SCHISMATE
Tfutlle^ fcdpotiùs à Dudleïo aftutc cucóluni 4^^ ^^»ieéluin hominis fpiritum opihus potiùs cumulandis,quà m ho- , noriftabiliédo addiôtum videns,co- i girabat fc illius nomine ad omnia (ùa i confilia conficienda facile abulhrum»
amp;poftcaipfiim pro libito luo con-culcaturum. Expediebat enim Dudit' hVv '⢠ÃQ, qui mords Henrici tempore, non maximæ authoritatis erat, turn vt ex
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-J
I alterius maiore authoritace illos è me-\ dio tollerer,quicius inftitutum im-pedirurividebantur,tùm vt cum ip' fum per quem carter os perdidiflct,no difficulter deturbare poflet. Itaque ) ciîm Sdouardum Seymerum regis auun-culum fùo inftituto aptiflimum vidÃ-let, primum omni quo potuit modo ilium cuexit. Deinde cius opéra Tho-mam Scymerum iphus fratrem magni ( animivirumdciecitjtùm verb Ducc Su^olcia f maximi nominis poft pro
ANGLICANO LIB. IJl Protcólorem erat , Ãbi conciliator
Protedlorem iplum deturbauit. Degt; i mdmquafiparum eilet de mcdiocri genere ac domo ad nobililTimum Ducis nomen atque honorem alpi-raffe, voluit ctiam regium lolium in-uadere. Etcnim ciim animaduerteret â*â⢠êdouardurf} regem ex tabc laborare, duas verb Henmi fiiias ck Qi-tharina, S'ii':^iibethnin c,yizHnna, Bolena
fupcreire perfpiceret, poll illas veto ius rcgni ad Fwwc^^â^iffolciæ Ducif
la deriuaripolTc confiderct,(nam alte- '
riusîJ^/dr/i« Scotorum reginx paru a Habebat racionem) Sdouardo primvim perfuafit, vt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EliT^abetham
exhæredaret, partim velut ex illegiti-mo matrimonio natas ( quod tarnen dcvtraquenullo modo cogitari po-tcrat) partim velut nupturas alicui cx~ traneo amp;nbsp;peregrino, cui regnum z\n-gliæ lubijci nollet, poftremb etiam, R iiii ne
DE SCHISMATE ne dogma caluinillicum, quod fub iplius infantia pullulaflet, gxtirparetur. Inllitucret vcro «« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, *⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n'
h trcdem vnam ex nliabus Diicii» SufFolcienfis, îanam nomine. His iw conlhtutis.filium Hum (JtlforduDn^' ^nmVo. J . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--;â-â---r 1 r
X 5 5 3. 4^'â cidem_H«rf in menie iMaio del' pondct ,~Eäc rationc ipcrans fc ad gU' i.-x/k, bernacularegniper nomen ac fpccié [553 filij fui pcruenturum.
AcRcx quidem Sdouardus pridic f Xofrf Vei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T V I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
'â wÃiiü». nonas lulij ex hac vita migraui ü,eo ip' fo menfis die, quo pacer cius Thomdrn z^orum intcgricatis iufticiz caput, capitc feriendum ante aliquot an-nos curaucrat: vt omnes qui reólcia' tiones rerum inirent, facile perlpicerent Henricum tanti viri cacdem motte primogeniti fui luiife j ncc tarnen expiafle, quia pÅnitentiam depecca-to fuo lecundum Deum non egit.
QV AR-
ANGLICANO LIB. I33
VARTO die poft Sdouar-di mortem , hoe cft , fexto iduslulij,lanaFranciJca Suf-reflituerÿ folcienfis Duciftic filia, veró, â quç Hmrtci odlaui foror fuerat, neptis, per dtrtt-paUm publiccquc velue ex Fdouardiâ^^-/^'*^' régis teftamento, regina promulga-tur, populo interim vniuerfo, non vt moris eft applaudente, ftd potius tacite apud Ie gemente,amp; hoe fcelus ex-ecrante.I^w^t veró cum marito fuo (jil-fordo Dudleio'm arcem Londinenièm,
velutftegij throni occupandi caufa nauigat, vbieriam Optimates pleri-que, Ducis 7Vor/-A«»zZgt;r/gt; vel metu vel dolo congregati,adcrant. Isenimef-fecerat, vtpcncomnes viri principes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
per vniuerfum Angliæ regnûluovo- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
to aflentirentur amp;nbsp;fubfcriberent. Cu autê illuftris v'vcFranciÃctis Englefild co- filJ. tra nomina luam A'darfaw^èe. cuius fa-
milia crat,rccularct fublcribere,publi
ca:
DE SCHISMATE ex euftodiz tradituseft, ncc mortis pcriculum cuafifTct, û Dux Northum-bri^e viôhor fuiflet reuerfus. zJ^daria. interim Henrici (atharime filia, cui regnum hæreditario iurc obuenerat, cum in SufFolciam fugiflet ad areem FrAmingen/em : ftatim populus vndi-que ad cam confluxit incredibili Itu-dio amp;alacritacc. DudleïusNorthubri/f Dux dclcâ:o milite, in zJ^ariam du-cit. Scdciîm Senatorcs intelligercnt i per vniucrfum Angliæ regnum non : picbcm modo , fed multos etiam cx ! Primatibus Maria caulam tueri, mili-tes aurem a Dudleïo paflim dilabi, no
. no die poftquâmD«^ regnum occu- i
fuum locum reftituta. Poftridiè Dux Northuhria ià m a fuis dcfcrtus,fc-â puJleii ^P^ Cantabri^ia dedidit, ac vigefimo , WW ôr amp;fècundodicmcfis Augufti proxi-meièquentis, fccuri pereufTus cft, eu prills
ANGLICANO LIB.
B4 priûs hærefi omni rcnuncialTet, fidê-quc Catholicam finccrc ex confilio Nicolai Hethi tune Vigornienfis, po-fteà veto Eboracêfis Epifeopi, fuiflet amplexatus, qua Temper pro mgenij fui acumine amp;nbsp;iudieij profunditate vidit Sc intellexit vnicam veram ef-
fc fidem,nifi quodambitionc cxcæ-catus, cum viderct per fidci Catholics profelfionem, prorfus nullam,per fimulationem verb hærefis,faltem ali-quam fpcm regni obtinendi offerri: maluit ad regnum per hçrefim afpira-re,quamin Catholica fide cuiquam fubeffc. Quando autem Deus poft i ginti fere annorum fchifma, tarn ad
inirabilem vi(ftoriasJ^4r/gt; Catholi
cs Principi, contra vniuerfos pene^ ^ , totiusregni Optimatcs,finevlla{an-; quot;guinis cffuffione conccftit, (atis
nifefto miraculo Catholics fidci vc-
, ritatem toti mundo commendauit.
DE SCHISMATE
Qitharina filiain vf' bem amp;c arcem Londincnfcm triuni' phantis more ingrcfla, niox Epilco' pos,8d)7jundnni Londinenfem^ôïf^'^' 1 num Vintonienfcrn j Qithbcrtum Dæ nclmsnfem, aliofque omncs Catho' licos, qui ob fi dem vinóti afleruabaH' tur, icemque nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NorÃ^lci^e DH'
ccm,amp; Gubslmum Deuania Coiiiitcni) i libertati amp;C lionori prilbino relH' j tuic: prophani primatus ccclefialfib ! titulum rcfpuic : Apoftolicæ fedi cju^ j patris fratrilque fui tempore ecianicu । pcriculo \ itæ conftanter femper co- j. luit, antiquum ius amp;nbsp;honoremredtü i voluit: Cardinalem ^olnm rcuocauit^ ' Phdippo imperatoris QiroliquintifibO) ' cûm ob alias grauifllmas caufas, tôm maxime vt potentiffimi optt' miqucPrincipisadiumcnto re^num ad fidem obedientiam Ecclclix rc-ftituerct, nupfit : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, vt cas nup'
ANGLICANO LIB. 55 ùas rcgniquc ab hxrcfi rcconciliatio-nena impcdirer,tuibas in Cantio cicn-tem, fua ponusinfigni fidc, quam vl-bmilitum manu dcuicif.óWj^o/c/^Du-^^«â^'^ cem qui bellum rcnouabat, cçpit, amp;c Iccuri pcrculTu : fuppctias mariro 5. ^intinum oppugnanti, mifit: Calcru ob cam caulam luoiu velincuriavcUvrtMXLw.R proditionc pcrdidit: Ãranmerum Can-tuaricnfcm Arcbicpifcopum,qui fcn-
! tcntiam diuorcij in matrem cius Qi-i tharinam iniquifl'ime tulerat, prius Ix-fæmaicftatis, turn in publicis regni comitijsjtum fuapropria cbfeflione conuidum, deinde Ipe vitx Catboli-
j cum fe fingentcm, ac leptics amp;nbsp;dccies inctnÃtiM-i cKirograpbo luo palinodiam fe cane-! rcattellantcm, demum in illa bypo-I crifi deprebenfum, ab Epilcopis dc i graduomni ccclefiaftico dcicótum, ; Sc bracbio fcculari traditum, com-I buri Oxonijiuffit.
In
DE SCHISMATE
Inreligioiicautcm Catholica pcf omiics ditioncs luas rcfticuenda quata ht vfà pietarc, prudcntia conHan-tia, quia ad lanôtillimæ focminx im-mortales laudes, gentis pcccatricis j acinfÅlicistà m facile polleà ad vo- । iTiitum redeuntis pudorem amp;nbsp;calH- j gationem pertinet, filciidum non cenieo.
Et facile quidem ab initio impias contra Catbolicam Hdcm Sdouariü frarris lui nomine latas leges ordinu confcnlu abrogauit, cxcrcitium reli-gionis hscretica: prorlus lullulit, Åa-gillros fedfarum abegir, antiquum orandi amp;nbsp;lacnficandi morcm per to-tam Angliam Hiberniam rcliqua-que fibi lubicôla locarellituit, nam , bçc omnia in primis comirijs inox effecit. Sedquiaad illam immancm à Sedis Apoflolicç amp;orbis terrarum communionc per Henricnm patreni
inuc I
ANGLICANO LIB. 136 inueólam fcparationem rctarcicdam, । dicionétquelüasad veterem difcipli-nam, obedientiam ac ccclclîæ fubie-dionem in folidum rcuocandas ma-iorc opus erat molimine amp;nbsp;induftria, nee id rede tranfigi fine fummi Pon-tincis gratia amp;nbsp;voluntate polie vidc-batur: illuftrilfimum Re^inaldum 9^0-him Cardinalcm mulns nominibus libichatillimum , primo quoque tê-poreaccerfendum cnrauit,qucm luliici tsrtitti Pontifex libenter dimilit atque amplillimis mandatis infiru-dum legatum dc latere luo ad Reges acregnû vniuerfum dedir. ïamenim anteaappulcratin Anglia
, nuptiæque peradæ erant,amp; vtriulque gt;nbsp;authoritatereo-ni reconciliatio fum-' ma fedulitate agebatur. Ad dicm iiii-tut duodccimum Noùembris ordi-^num conuentu indido Londini, '^o-
cBrabantiavbi aliquandiu ivibfti-terat
DE SCHISMATE tcrat vocatur, amp;nbsp;vigefîmo tertio ciuf* dé menfis in vrbcm honorificcntini' me dcducitur,quintôque poft die vC' nit in confiliumftatuû, quod parla-mentum ibi vocant,flt;cgibûfqueprÃ' fentibus legationis (uæ caufà m expO' nitjhorraturquevtad ecclefiæ corn-munionemredeant, landlilftmoquc Pontifici Principis Apoftolorum foc ceflbri, debitam authoritatem reib' tuant, qui fummam velit ipfis impef' tireclementiam ac benigrnitate : mo-netetiam, vtDeo gratias a'gant, qui talem ipfis Regem dederit arque Rc-ginam. In banc fententiam locutus digrcditur.
Ibi Vintonienfis Epilcopus Can-cellarius, illius orationi rcpetitajinul-tifquc verbis ad vnioncm concor-diam eos horratus, per magnas Deo gratias agendas efle dicit, qui pto foa immcnià mifcricordia Propbetam
ANGLIC A NO LIB. Ij? eisexipiorumfcmincfufcitaritam-pliffimum videlicet Cardinalem, totus in iplorum lalutem incumbat. ahatur. Poftridièjcûm orationcm amp;nbsp;poftula-talcgati probalTcbt ordincs^conccpta fuit petitionis formula qu^Rcgi lup-plicant arque Regina: vtad ilium inter cedantjcius li'^c erat fcntcntia:?â«â;;/-tereÃ'vehementerÃhijmatis, quod obedie-tiam Ãdi ^jjoÃolica dene^arint, amp;nbsp;quod decrstii'Ãaöbs aduerÃis ilLim aÃenÃerint: in pofierum'veroÃeÃuiuros inipÃiis atquere-^in^.potej'iate, i^Ãacturos quiequid omni-, j eiuÃwdi le^es omnes atque-décréta, his comités abro^entur ; maiorem. iÃtur in modum orare âVt interucnian t,
amp; efficiant ,'vt cenÃrts abÃoluti, in qxMS iuxta leges eccleÃafiicas per ÃchiÃma inci-deranîLi,in SccleÃ^e (~,ljriÃigremiu rurÃts tanquam Ãlij peenitentes recipiantur 'vt deinceps in ÃeomanaÃdis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PontiÃeum
obedientiafiruire Deo poÃint ad ipfitts
S no
DE SCHISMATE glortam Ãta Jalntis incremcn-j tum.
Altera die,ciim itcrum adeHet Rcx, V'/rr? 5 Kcgina,amp;Lcgatus,coniurgitCanccl-larius, quid fuper Legati poftu-lato dccreuerint ordines, clarè pro-nunciat : deindè fupplicem pcntio-nem ordinuro, fcripto comprchen-là m amp;obfignatamRcgitradit atquc Rcgina:,petcns, vt accipiant.Hi/ùm aperüiflcnt, Canccllario reddunc, vt pronuncietur. T um ille rogat ab vni' uerfo cÅtu (qui totum regnum rcprç-fèntat ) num ratam habeant? illis aflit' mantibus, Rcx atque Regina confut- , guntjcamquc Legato tradunt. Is cilm j legiü'ec, diploma viciflim luac etiain । legationis illis cxhibct: mox illudre-citatur, vt ipfos abloluendi potelh-tcmcifaôtam a Pontifice, omnesin-tclligerent. Poft orationembabet,amp; quà m fit grata Deo pÅnitcntia, quantum
ANGLICANO LIB. 138 tûmque de pcccatore pÅnitcnte gau-deant Ann-eli, demonftrat '⢠Sii mul-tis in medium addudis cxemplis, Dco gratias agit,qui mcntem hanc cmendationis cupidam ipfis iafpira-uit. EofadOjConfurgic: idem Rex amp;: Regina faciunt, in gcnua (ubfi-dunt. IbitûmilleDci numcn atquc mifericordiam implorans, obteRa-tur, vt populum benignè refpiciat, amp;nbsp;culpam ignolcat : iequc Lcgatum aPoncificc, Cbvilti vicario diccns, vt illos abfoluat, de more benedicit toti multitudmijfimùlque cam abfoluit. Adfaccllumdeindè vcntumcft: bîc Deo funtaôlæ gratiç,fympboniacan-totum, amp;nbsp;feftæ Içtitiæ fuit editum fi-gnum, vti fieri confueuit.
Secundo verd Occcmbris Rcx amp;nbsp;Lelt;ratus cum omnibus pene totius Angliæ proccribus vcniunc ad tem-1 plum S. ,vbi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vinto-
S ii nien
T) t S C H 1 S M A T E nienfis Canccllarius relt;jni, confcenfo celcberrimo tonus gentis luggclhb C|Ui cft ad cruccm 5. poll laciii liortationemcdicicpopulo illius vf' bis, quantoHudio omncs flatus, to-tius regni nomine , fc lubmiferint Apoflolicæfedisobedientiæ quan-taqucvicidim picrate ab ill quot;â° Legato vicclanóliHimiD. N. fintacccptb à prioribus pcccatis cenfuris ab-foluti. Et vt pro tanta gratia, Deo, lummo Papç, amp;nbsp;rcgibuspientilliniis gratiasagant immortales,monet. Et non ira multb poil regnum amp;rcipu' blicç nomine mifli funt Romain Le-gati, qui officium amp;nbsp;obcdicntiamfe-di Apoflolicç pro toto regno Ipon-derent amp;nbsp;prçflarent. Sed grauiott crant Hcnrici Icclcra lacrilciiia.iTia-. / ... \ iorque iniquitas gentis liuiùs, quam vt diu bac lalute frucrctur,aut tà in le-uiter expiarentur.Nâ ecee tibi leâilE-ir.a
ANGLICANO LIB. 13^ } ma Regina cum quinquennio amp;nbsp;qua-^ ° n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1' I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
tuor meniibusregnallct hanc vitam^v/Ak-U^ çrerna comutauitjin hoc primum in-1 fÅlix, quod ciim Hmrict o^aai fuiliec filia, ob id ipfum nullam lobolcm ex fe rt'linquere pollet: Deus enim Herici I impietacem amp;nbsp;fchilma tarn feuere pu-iiicumvoluit,vt quamquam tres liberos reliquerit luperflitcs, è'doturdii^ Cd'lArum, amp;: E[i:^Abeiham : nullus corum prolcm fulcipcre atque educarc poiTet. Secundo, multb ctiam fua opi-nione infÅlicior quod EltT^abetham illam,non modo æmula luam illicita â ter damnata copula prognara, led I de fidequoque,quant.ucunque turn diflimulauerit, hbi lempcr fulpeCfd, gt;nbsp;quam rcipublicx ac rcligioni pe- , ftem futuram lummè lemper metuc- ' ratjluccelforem relinquerc coada fue-rit. Quomodo autem quove im e a t tirulo ifti regnum ebuene i vi-cis
S iij cofii
DE SCHISMATE coinmemorandum eft. Sæpe quidem conata eft Maria, illam ab omnifuc' ceflionis forte , vcl propter hærcfitn vel propter crimen lælæ maieftatis (multa enim contra fbrorcm vc rem-publicam commilerat) vel quodma-gis conftabat propter impurilfini^ natalia,excludcre. Nam ex Qemcnti^l' fèntentia iuridica, prætenfum Henrici cumy^««^t'matrimonium, proies ex ilia concepta, expreftb (vt ftipra co' memorarum eft )definiuntur elle ille' i gitima. Idémquc Henricus pofteaa pertLirbatione ftuftus liberîor, in pæ â blicisrcgni comitijs deccrni curauiti i omncfque fibi lubditos a iuramento ! quody/ww^« vel eiusfoboli priuspra:- j ftiterantablolui iuftit,porrô conteftæ i tus in fènatu fuorum,y/«wtïw illam nec i fuifle fed nec elfe potuilTc vxorem ' fuam,propter certain caufim quai^ i dixit le Câtuaricnfi cpifcopo fccrcro j
A NGLICÃ NO LIB.
infinuafle.
140
Et licet anno 35.regni Rii, impctra-ta poteftateab ordinibusnominandi fucccflorcs fuoSjVoluit etiam Eli':!^abe-ibam habere in ordine regnandi locum , quod amp;r illoruni comitiorum. decreto approbari fecit,ex quofolo Parlamentär io ediólo,amp; nullonati-
uitatis lure ifta eft poftea adepta imperium, amp;itain hunc diem tenet, tarnen nec ab Henrico patre,nec a feip-la, vlla ftatuum decreto natalia ipfius, aut matris cu
uerut
vnquam poftea approbata aut faóla légitima. Quin amp;nbsp;ordines primo hu-ius rcginac Marine , lege perpétua ap-probant coniugium Hcnrici cum tharina^ Si prolem ex eo genitam omni diuino amp;nbsp;humano iurc legitimam elTe declarant, omnia contrariaaóla, procefTus, fententias abrogantes, vt proindc alters cum ^nna Catharina
S iiij ad
DE S CHI S MATE ad hue fuperftite vert nuptiæ non fuerint, née ex illis (oboles légitima, auc Anglicani Iccptri Iccundum leges municipales, quæ Ipurios non admit-tant, velnatura, vel vlla pr'.rogatiua capax elle pollinquodnccab iplaè'/b â¢:^abetha rclcillum cllhaólcnus. Qu^; licet ius regnandi vcndicet, regnum-que libi debcri ab omnibus,in primis luis comitijs agnofci voluerit, tarnen nulquam ius luum naturæ, fed parla-mento pradiclo afcribit; hocprætcr-eà variis poltea dccrctis caucs ne qui^* piam lub pÅna capitis aftirmct, non effc in potellate Principis amp;: llatuuni , politum, vrqucm velint regem j lignent. Denatalibusautcmfuis pro-bandis autreformandis nullus fcrino, fedaltillimum vbique lilentiurn.
Sed vt vndèdigrellilumus redea' mus'.z^lariaquçprobe cognouerat cx Henriet cû zHnnx.Bolena plulqoani adul
ANGLICANO LIB. 141 adultcrino coniugio prolem, prorfus cflc impcrio indignam, nunquam illi fcnatidconlulro cx quoF/z'lt;4/gt;f//?dre-gnandikis âlt; locum proxiiuum prç-tendcbat,animo acquieuic: led cum
id fola , line fuorum optimatum po-pulique fdffragijs abrogate nonpo-tucrac, aducrtillétque cam fuifle mul-torum iniquifsimam ac pcrnitiofiisi-mam opinionem,vt non tantum ille-gitimum ied amp;nbsp;bçreticum regé, modo ciucm acdomefticum, quampc-
regvinum ac externum quantumvis legitimübonumquemallcnt ( cuius prçpofteri iudicij bumaniôc Anglia Içpè ôc multç florcntilsimç proumeiç grauillimas Dco pÅnas dederunt ) quodintali caulaoptimû fadlurclVa-bat, prudcntiflimc fccit,vtinilantc mortisluç bora,ccrtos Principes viros adêâ/z:lt;^a^?ff/7a»7allcgarct qui turn alia quçdam, turn inprimis bçc duo ab ca pete
DE SCHISMATE pctercnr : akcrum vc mutuum quod à fubditis fuis zJMuria fub fide regia reddendum fiimpferat, inque publi-cam rem conuertcrat, ëliâ^abetha reddendum curaret : akerum, vt catho-licam religionem in Anglia ià m con-ftirutam amp;nbsp;ftabilitam iubuerti aut Jabefaólari ne permitterec, ^i-^abetha ( quçdume^^rM regnabat, fèmpcr {é catbolicarnlinxerac, ac ni verè ka eflet vtrellusipfi dehikerct, corani fènaroribus aliquot aliquando opta-uerat) folita hypocrifi fua, vtrûmquc ïâncftifiimè promifit, neutrum re uera prçftitit.
Mortua igitur ià nôtiflima fÅnk-na , quam deus in medio fchif-matis AnglicanijVelut fignum quod-dam fidele, ad ingentem Catholico-rum confolationem crexeilit, nealio-
* quianimis fuis defatigati, vit« qua ferre poflcnt, hçrefum onere dep«l^
ANGLICANO LIB. I4i fuiflcnt: quin amp;nbsp;Cardinali Polo, poft duodecini ferè horas, eodem ipfo ® die,cx hac vita migrante, mox hora Satanç amp;nbsp;potellas tenebrarum An-gliam vniueriam occupauit.
De schismate /lt;£NOr^rO ELI-
ZATiETÃAyÃj E I V S-eccleÃaflico regimine
STNOPSIS.
® hiftoriz author annos etiam £li:(abetha ali-quot proceflerat, fed quia ip-foià m defunóto, ab alijs inftituitur exacflior de vita , nioribus amp;nbsp;regimi-nchuius fÅminæ comnicntarius, qui fuo
Igt;E SCHISMATE fuo tcmporc edctur : cpitomcn tan-tünircrum ab ipla courra Ecclcfiam gcrtaruin ad tempus damns,vt c.lt; iftis vnguibus Lexnam noltram pleniùs pOitea deïcribendam omncs agnol-canc.
Cnmcrgo Anglicani protcftantcs Eccleliç gnbernarioncm quam Chri' I. cor.i. Apoftolis eorumqc fucccflori-bus, amp;inprimis cartcrorum omnium fnmmóque Prelbytcro ac Pontifid 9^etro commiferat, ad laïcos, pro iiO' gulis quibus pra:erantprouincijs,trai-, . , fcrri dcberc contcnderenc : Deus quo , iftorum hærehm rebus iofïs confuta-ret, fecic vt primdm non ad alium bi' cum ea gubernario in Anglia perue-nirct, quam ad inipijflimum tyrafl' numamp;-lacrilcgum Henricum'. DeiU' devt abillo ad pucrum Sdouardmn, denique vtapucroad fÅminam ëli' â¢:^abethit:'n-gt; deduceretur.
à TTGLICANO lib. U3
Henricus non quidem fuit, fed per â â fcxLim arque ætatem pocerat fuifle Ditiini verbi, quopotiflimumEccle-fia regicur, rerùmquc ac legum facra-rum, adminiilcr. Edouardus ncc fuit, nec adbuc per çtatein poterat efc mi-nirterverbi, quamquà m per fe' um poterat. Eb^abetha verb,ne per iexum quidem poterat verbum Dei, line f rim.u quo Ecclefia nullo pablo regitur, ad-U'.iniftrarc. Itaquecores dedubtaeft, vtProtellantes dicant illam obtinerc fimmum in ccclefia gubernada gra-dum, qua: non modo nullum rc vera obtinet( qubdetiam ci cum Hfwrzco
Edouardo commune cft'fed ncc po-teft quidem vnquà m ob tint re , id quod loli Eb^yibethie propric conuc-nit: qubd D.C/j^yô^owîzy bac infigni fententia notauit, cum ait : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de
EccleÃa pr^efeélura a^itur acniuerfa 1 ^em muliebris natura fühólionis iÃius mob
ac
DE SCHISMÃTE
AC ma^nitudini cédât oportet. CÃni cnimEccIefia non minus ex viris qua mulièribus confiftat.Deus autem mu-I. Corii.i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
iieremtumex viro, turn propter vi-rum ab initio fecerit: vndèpcr nature legem vir caput mulieris dicitiirjfi' cut amp;nbsp;Chrillus caput viri, Deus caput Chrifh : quemadmodum nullo vnquam tempore euenirepoteft, vt velChriftusDeum,veI vir quilpiani Chriflum regat : iic neque fieri ali-quando poterit, vt mulierinijs qu2 Dei amp;nbsp;Chrifti fiint, aut virum, aut Chrifti Ecclefiam in qua fempcr vin ! funt, rite arque ordine gubernct.
Diabolus quidcm fandum ordinemperturbaturus, muliercniin । , ijs quT Dei erant violandis ducem viris conftituitjfacrorumque magift^^^ acpræfidemad totius humani gene- i rispeftem arque intcritumfecit. Sed filius Dei, iudex amp;nbsp;inllaurator omnium ,
ANGLICANO LIB. 144 niumà Patre conllitutus, itcrum iul-fit mullere in potellate viri eÃc, quod iusD. Taulus Apollolus tûm Icgem vocat, tdm in rebus ccclcfiailicis cum habere ftatuit, dicens Non ^er~ wittitur mulieribi^s in eccleÃtjs loqui ^Ãd Ãbditas eÃeÃeut lex dicitSi ergo lex nonMoGiïca,fed Diuinain Paradylo 5* promulgata, iubec muliercm in ecclc-fiafubdi tarn elle: quomodo ccclcÃa inquafubdita efle debet, gubernarc poteft?Quin ctiam Apollolus in perpetuum eiufdem lubieóhionis fignu n. prafcribit fecundum naturae legem, nc mulicr oret aut prophetet nifi vcla-i locapite : vt videlicet ceremoniæ ip-I fiusritu admoneatur, (exum mulie-1 brem in rerum facrarum adminilbra-j done nullam authoritatem interpo-\ nere, fed velatam Temper in ijs quae Dei funt peragendis agere debere.
1 Alioqui ( ait Apoftolus) Si non 'velatur ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mu-
DE SCHISMATE muiter, tondeatur.Sï verô turpe cft milquot; licri ronderi auc decakiari, vclet caput fuum, idque fi non propter viros (qui fcrcin ccclcfijs adîunt) fidiem propter angelos, qui nunquà m ablùnt, fine per Angelos intelligamus mini' ftros Clirilli ôc diljienlatorcs myftc' fioi'tim eius ( vt D. c^^mltroÃusAdraO' net) feu bcatos Ipiritus, quf lèmpcr eeelefias vclut Dei caftra ornât amp;nbsp;ciu' gunt.
Ar Proteftantes docent muliereni quæexviro ôc propter virum fiid.ij perfolumdiabolu viro in rebus Dçi pra:ponitur,per Cbriftum vetoiteui , viro in i j s quç Dei funt fubijcirur,quç-que propter Angelos potdîimû vefin iubeturmon folûalijs viris qui font m * ccclcfia, lcdetiamipfis Angelis quo' i rû labia feientiâ Del cufi:odiunt,amp; eï ' quoru ore lex Dei requiriturpn ipl*^ rebus ecclcfiafticis moderandis ptf pofli
ANGLICAN© LIB. 145 poni debere, idque non in gradu inb- £ mo,noniniecûdisteraj(ve,fcdplanè infummo gradu proximèfecundum ' Cliriftum iplum. Quçvnquà m fuit b/x^Zi«'-blafphemia fi hçc non eft ? Non fine caufa Apoftolus notauit fee minas onuftas peccatisjab bçreticis præ alijs decipi. Experietia docct hue lexu vbi vehemes eft inalccrutram, prxiertim in peiore parte, maioribus illecebris ac violentia, quam viros rem fua pcr-fequi, virolque à fÅminis in omni gencrc pçrniciofiftimè facillimèquc inefcariatquc capi. Wieronymu^ cx omniantiquitate probauit, fingu-ji/'ic»«« *⢠' bs ferè hçreics quaruhdam inprimis illuftrium mulieru opera ac patroci-â nio propagatas, ipfaruq-, aflcclas tan-' turn non pro deabus cas vcneratos cf-( fe. Lcgimus PepuT^ianos impurilhmos iif i hçreticos tantum tribuiflc fux fe(ft:æâ^'âf*^7» â inulieribus, vt earu folum in facramc-
DE SCHISMATE torum rtrûmquc diuinarum admi-iiillrationc vfi fint miniftcrio : deni-quchocinfÅ!ix fèculum, (^am turpiÃimam habere Crachas J le'^ebeUi^ HerodiadaSj Selenes, (onflantids ëudoxias , omnes vident* Sed tu Eli':^ahethA fupergrefla CJ vniucrfà s,quçte Summaminhisquç funtad Deum,ctiamïuper omnesPo-tifices amp;nbsp;Sacerdoces conftituifti, 3c tuo ergo Primacu Ecclefiaftico amp;rc' gimine paucaannotabimus.
'Cf
à R T V A cr^ó zÃdurUfiquot; rum potita eR ëli':(abetbii, J-Jenrici oSlaui cx fuperindti' (y-3iZgt;4nnA Bolena^ priore adhuc füpct' Hire,fed repudiata vxore QitharinA, tera filia. Quæ licec fororc régnante Te catholicar fidci in omnibus cultfl' cem pra bucrit, rarhen verira ( huflC cnim iIJi mcrum iniecerant fubdoli quidam hxrecici, quos in confiliuif ifei'
ANCLICANO LIB. 146 afciuerat ) ne de quo nata eft matri-monio fummi Pontificis Ecclefixquc/,^,,,^1. iudicio antcadamnato, de natalibus ctiam fuis, iuréque regnandi ex iacris canonibus aliqua oriretur dubitado, ecclefiafticis legibus iubefle detrcdla-uit, amp;nbsp;de mutanda religionis Ãcclc-fiafticiquc regiminis forma primo quo que tempore co gitauic
Animuminearc luum ftatim ^a-tefecitcumalijsraultis modis, turn maxime quod Catholicis conciona-toribus mox filentium indixerit : hæ-reticos in regnum, ex varijs vbi cxula-ucrantlocis redire pcrmilerit: Epifeo-poque cuidam coram Ic fadhuro factum, iamquead altarelacris vcllibus induto prçceperit, non cleuare conlè-cratam hoftiam. Vnde faótum cR yt Archiepifeopus Eboracenlis , cui /»« recsx; turn ex oflicio ( defunólojprius Car-dinale 3^olo Cantuaritnli primate-)Æ
T ij wu
DE SCHISMATE
. munus ipfam inreginam inungenJi amp;nbsp;cofecrandi obucnit, negauerit ope-ram lùam , negarent quoque cxteri Epifcopi , prætcr vnum,eûmquc pene vkiinum, o nines.
t.l\4be- ' luÃurandum tarnen Chrifliani$ i th^ »«rrf-régibus lcgeamp; more maiorum prsc'
Scriptum defidciCatbolicçdefcnfio' cath. de-ne y priuilegîorùmque ac libcrtatuni, fcnÃtne. ecclefiafticarum conferuatione, fl® forte de regno minus rite fibi adepf^ pofteà fieret quæftio, fuordm â qui regni caufà quidvis fimulanduAââ ( difiimulandum, iurandum, peiur^^â' ! dum lenfèrant,in iua inauguration® folcnniter præftitit : perrtiifit fe Jicre tic», que olco liniri, fed non fine irrifioA® ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;faftidio jinam fiib papilioiiofo p^ ;
' rumper pro more ad regales induen ( V das velles diuertens,nobilioribus j cumftantibus ancillis dixifle Abitc,ne factor huius oleivosoo®
ANGLICANO LIB. 147 dat. Habebatanteain familia quofi dam hommes vel nouæ vel nullius rc-ligionis, in ijs erat (julielmics Qcilins ceci!âu. Sdouardo 6. afccrctis, verfatilisinge-fra/^^/ nij, confilij, conlcientiæ vir : qui fi-dem catholicam pauld ante tà m arti-'^ ficiosèfimulauit vtamp; R.eginæ^/itnlt;e amp;Cardinali Polo opera fuam ambitio-fiffimè venditauerit,a quibus rcicâius, ihat ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuius iam nom
' ptincipatus occafionc fore fperabat
. n.e,tprctisc[ue antiquç nobilitatis pro-cerumac præfulum confilijs,fibi fuis-que obtemperarc vellet, euebetctur.
!⢠lila infcelix , morcm gelTit. Iftcboc â 'i lïiodo fe fuofque Infinitis opibus au-' à xitjtegni rationes in bunc vfque diem '' magis magifque implicatas, vel poti-â us ^anè dclperatas reddidit, teque ip-â fuïuamp;c Dominam,pamamque Inam
T in cx
lïE SCHISMATE â'['â ââ'âr ex hac cupiditate infcruic doloribus muleis, vt quo fc vertane non habe-ane.
( Paulo igieur poft, iftius maxime I confiliojconuocatisordinibusadpar- ' I lamentum ( vt vocant ) çùm foemina fit, voluitcommunidecrcto,eflc, .
Z-rt«.vH.y etiamincauÃsffiritualibus ^^uhernAtrix, , omnefque cxceptisproceribus laicis j
I vtid folenni iuramento profiteantur, '
I adiguntur. Cyjut cnim Ecclefiç,quù id ^alninus in Henrico patre (uo no pi'O' ! bauitjiio videbaturappcllada. Forniî 2»VA«ç:gt;.»,cxecrabilis Gcramenti eft ifta. Ego A' ^.ProrÃus tefliÃcor nbsp;nbsp;nbsp;äeclaro in conÃi^â^'
eÃesoldmÃipremA fihiÃnati.natricem iflius régni Ãnglhc, omnium Ãua MaieÃatis dominioru amp;nbsp;\^onum , non minus in omnibusÃpirituà j . bus atque eccltÃaÃids rebusnjel cauÃs temporalibUS : nbsp;nbsp;q.ibd nemo exs emusp^^^'
ANGLICÃNO LIB. 18 ceps,psrÃna prielatus^fimuSy wlpotenta-tui autÃicio a,ut iure habet aliqtta iuriÃi-blionem ,püteÃateni,Ãperiorftateni ,pr,ie- à minentiara^'vel authoritatem eccleÃaÃicam MtÆÃ¶iritualem in hoc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ideoqueplane j
renuncio repudio omnes externas iuriÃ-dicliomi^poteÃatesÃperioritates atqneau~ thoritates.
Secundum banc formam præter exteros, tenentur nominatim,omncs
tLifq, clerus iui arc, qui faccre reçu far, prima vice beneficia amp;nbsp;bonacius omnia fifeo cedent, pcrpetuofquc carce-* res fubibit. Altera vice qui reculaùerit, pÅnam capitis perducllium morefihl Ibncbit. In bac iurifiurandi formulai cum fccunddm prius comitiale decre-\ turn Qtpitii appellationemindoókio-l res omiffum vidèrent,pro fimplicita-1 tclua, lactabantur non coufqucpro- I greffum effe, vt id fexui focmineo tri-1
T iiii fin
DE SCHISMATE biierctur quod antca vins Henrico k Edouardo lioneltius concedipoflèvi' dcbatur:ex coque plurimi non modo Caluiniftæ led aliquot etiam vt-cunque Catliolici putabant magis ex-culabile,fi hoc iuramentum prxlb' rent
, Alii acutius, fraudem an imperiti' frdui le- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' I il - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-1
liÃ^ttorü am dicam icgillatorum, animaduer-
tentes, Qiput an Guhernatricem EccleÃ^ Rcginam voces,nihilad lenlum prof-fus interclTc notarunt, cum ide vtroqi vocabulo omnind defignetur, imo iuramenti formula lianc,impictate amp;nbsp;vlurpatione ecclelîalHcç iurifdidio-nis lupremæ longe explicatius conti-ncre quam nudû (apitisnomê, quod prioribus duobus regibus tribueba-tuncum hic Reginam non minorem habere poteftatem in res (piritualcs caufas ecclcfiafticas quam in fui regm res terrenas confiteri amp;nbsp;lurare oporte-
at
ÃNGLICANO LIB. 147 at,adeo quidem vt multi putarint earn pofle fibi ex hoc decreto omnê etiâ in adminiftrandis fà cramcntis facerdo-talem potcftatê arrogate. Que (cru-pulû cùm videret Regina aliquos de præftando iuraniento cauià ri, iuflit in prima cleri vifitationc fua,puhlicari ,, quandam huius iuriliurandi leu expo-fitionem feu correôtionem: nimirû fc ticum iuf. non aliud hîc veile aut vindicate, qua
, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tan/f i â¢
quod prius patri rramque,nomine co.-
SccleÃ^e ab ordinibus conceflum efl'et. Ita quod paulo ante turpe ac ab-furdum videbatur fÅmmæ aicribere vtdicatur,C4p«r£cc/fyz4r, nunc mitius acmoderatius etl, quam hoc iplum quod illius appellationis loco fubiti-.tutu eft. Sic homines ifti politici cum de rebus diuinis traótare præfi.imunt, ohendunt fe nefcire quid aut de quitus loquantur.
Sed in quibus rébus hxc ipiritualis feu
DI. SCHISMATE fcu ccclcfiafticapotellas iftifÅmint rcgibufq-, duobus prioribus concclTa maximeconfiftat,cxipfis legibus amp;nbsp;dccretis parlamcntarijs breui ter corn-memorabimus, vt exteri qui reruni noftrarum vfumnon habenr,quift rcipublicæ prxiends llatus facile cci-X nant. quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
pi'imis ica habet lex. Omnia privi-in legia ypraeminentiiij prarogatiuti ^Ãuptr^ poteflate ijd j!^abcth;(! homine eccleÃaflico iure haben aut exercffi /quoad'viÃtationem, corretlionem^ Ãu reÃormationem cleri totiusÃeu quaruW' cunqueperÃonarum eccleÃaÃicarum : adcO'
gnittonemetiiimacjjumtionem omnium ! rorum, htcreÃim ,ÃhiÃnatum , ahufuuïi^ j 'â (juodl{eÃoÃ^ j
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J ' J J
c. V'olumus in pofierum tro in perpetuumÃnt annexa.
I nbsp;nbsp;Decernimupjue ReginamÃuoÃue )
I des ac in repali di^nitateÃcceÃores, Imlx' gt;nbsp;' re habiturdÃue ^e deineeps omnimodit^
A NGLIC A NO LIB. 150 poteÃatem nomtnandi fubfiituedi (juoà 1 ciifitjue voluerinty qui eorundtm njicc ac au-thuriute candcm iurijdióiionem eccleÃaÃi-camexerceantyprobenepUcicoÃio, perÃ~ nas 'viÃtcnt, hareÃes Ãchimata, crYores abuÃiicaÃi^entjaliudvequid'vis tuns quot;ijel 1 poteÃatis exerceant, quod ab 0)110 ogt;nquam \ eccleÃaÃko ma^iÃratu exercsri potiiit aut oportuit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Decemitu'^iteniyne clerus ad Ãmodum 'vHam^aliorum quam re^ijs literis man-, datis conueniat. Ne'n Hum canenem legem , corÃitutioncm, ÃynodalemÃtu pro- 1 1 nbsp;nbsp;uincialem,'nclÃaciat uel exequatur Ãne ex-
l preÃo maieÃatis Ãu^e conÃenÃu^* licentia^ huiuÃmodi canones Ãactendi, promÃgandi 'vel exequendiÃubpana carceris nbsp;nbsp;nbsp;mulclti
pro I{egina: arbitrio imponend,e.
Decerrdturnequis exeat regnum ditio- i nefqueÃu^m,^'^ od'vHam'vtÃtationem/d- ] cilium , eduentum aut congregationem^ quae â l nbsp;nbsp;nbsp;rebgionis cauÃa 'vÃpiam fietÃed nbsp;nbsp;taita am^
nia â
DE SCHISMÃTE
nU y regU authoritate infra, returnfiafitj-Item, ne cpiÃopi 'vel'vlU^nominationenel elecîione'vel -vlla authoritatealia quam ve-^ia creentur, ne^e turiÃiclionem ,poteflii-témqile epifcopalcm teneant auî cxerceant niÃadbeneÃacitum JieÃnlt;( ^necaliter nif ipÃam, a re^ali maieflate deriuatanf authoritatem.
iltT^he- Non {olùm.iutemEpifcoposfuos tha^Ãitri- juj- pcrionas Ecciefià tticas hac vica-rtfdiliin- donat lùb fe de omnibus rebus «cm etii 2ic perfoiiis fpiritualibus iuris di-cendi poteftatc : (ed ex laïcis quos volet etiam conftituit commiflarios feu vicarios, qui omnimodam excr-ceant ipiritualcm iurifdiólionem,ad quos (æpè ab ipfis Epifeopis prouo-catur.
Sed quomodoiftiatque ipfi etiâ Epifeopi depêdeant tocum quoad iu-riîdiôlionem poreftatemque omncnl fpiritualem ex ipforum formatis lite-teris
A NGLIC ANO L 1 B. 151 tcris viderc licet : vbiipios ordincs H* C'y confetti mitabetis, non alia quam re-giaauchoritatc. Sic enim lecundum priores leges fcribic aliquando prin- â ceps ad Arcliiepilcoporuin aliquem: ⢠^ando(^uidem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnii iuriÃi~ \
cendi aiithoritas iurijdicliociue omnimoda', tumilldqua ecdeÃaÃica dicitur, qucirnà cuUris J à regia poteÃate njelut à Ãipremo capite manat: ad promouendum igitur q^oÃ^âÃ-^^-j-cunque infra diocoefim tuam adÃcros ordaf^pxm Je nesperprÃentes ad noflrum beneplacitumjp^^^f^^Ã^ duraturas J tibi damns potefiatem. Archi-^ferendis.
cpifeopus viciflim Icribcns aut man-) dans aliquid clero fuo, fie fcribit; Nos N. permiÃone diuina Qantuar : zNrchie-pifeopns totinsQgt;4nglLâeprimas per regiam maieflatemÃifficienter gfT legitime antho-rifatns c, vel fic, m. vice no-j mineqnibtis in hacpartefungimur, manday mus^c. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
^rchiefif Copi Ute-
Horum ablurdilfimorum deciÃ
DE SCHIS MATE torum ùmpndcm criam ipfos prorc-Itantes puduit, legum luarum turpi-tudincm apud rerum Anglicaru im-peritos regere funt conari, vtaflirma-rent liislegibus nihil aliud contineri quam Regem!eu Rcginam eflenon minus Ecclchadicarum quà m laica-ram perfonarum principem amp;nbsp;dominum, fed iilud maliriæ velame ea qux rccirauimus i^acile rolkinr:cum videa-mus his decretis non tantum dari vt in rebus ciuilibus fint omnibus fubdi' res ,fcd vtperfonis etiam Ecclehalhcis in ijs quæ funt ad Deum non minus præfint quà m ciuili magiftratui ini''^' bus ad pacem amp;nbsp;politiam pertineiiti-bus. C^odque ell magis abfurduiU hanc facLiltatem fpiritualem afl'erunt clleparrem regalis potellatis, camque non nunc primum his legibus dad, fed vtius antiquum coronæ Anglicv
ANGLICANO LIB. Iji nx reddi amp;nbsp;rcftitui: quafi principes cthnici fine ifta poteftace Ipirituali ve-ri reges no edene : aut cathoUci reges, qui vel nue fûtinalijschrilbanispro-uineijs, vel in Anglia aifte hoc fchif-ma fuerunr, dimidiati tantum amp;nbsp;non integri abfolutique principes eifent;
i, autChriftus non diltinxiflct ea quae funtDciab ijsquæ iunt Cxfaris; vel
' nihil effe diferiminis inter iura regalia
1 Ã: facer do talia : i ntcr ccclcfia qux eft \ corpus Chrifti myfticum, amp;nbsp;exuilem-hominummultitudinem, veltandc \ inter cos quos fpiritus faneftus pofuit legere ccclefiam Dei, Sc humanam» \ ercaturam, qux ad buius vitx com-1 nioditate amp;nbsp;tranquillitatem, pi oprie ' eftinftituta. Sed hxcomittamus, amp;nbsp;\ Deo permittamus, vt dife ernat causa 1 Ecclefiac fux, amp;nbsp;ponat principes iftos \ ficut Oreb amp;; 'Z.eb amp;iXehee amp;nbsp;SAlmana,
qui dixerunt, Hareditate poj/ideanifii
DE SCHISMATE
- R egina vcrô hac fibi hærcdibùfquc ^rrcpta poteftate, finiulquc abro-Ãicospro- gatafcdis Apoftolicæ authoritate,fi-uentMü bi, vein eisquæ lùntadDcumfuniquot; n°a^prê. nainiftræ^applicat omnium Ipiæ priK tualium prouencuum, perpétuas deci-mas, amp;primitias, ideft, primianni cuiûlq; beneficijadepti inregrosfru-(f^us, omncfque religioforum poflef . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Geris vfibus à fororc relli'
tutas, fibi repecit: vicarios amp;nbsp;commit' । ûrios in fpiritualibus conftituit:figil' j lum ad cauûs Ecclefiafticas peculiars cudit; de puniendis hçreticis antiques j leges f quod ad rem valdè pertinebat) : abrogat: nullum vult pro hçretico ha*
' beri, nee aliquam fententiam Icu opi' * nionem pro hærcfi damnari, nifi 1^' iuJicium quatuor prinaor^ gencralium conciliorum, vel laltem ! alterius lynodi quæ per fcripturas de tora
ANGLICANO LIB. lyj totacaufa reókè iudicauerit, vel quod 'Yf
caput eft, in conucntu 11;atuum,id eft, ill parlamcnto, ita fuerit decrctum. Poftremd de fidci amp;nbsp;religionis formula imtnutanda pro fuo fuoruq; ar-bitratu decernit: laicoruqi folum fuf-fragijs (omnibus ad vnum Epifcopis,-so/;Z4/fi quiprimi, fentendas in illis comiti)s'^ââf^ââ^â'* dicut,amp; ccrte fbli in caufis fidci diccrc^^â^â^*â^' deberent, reclamantibus, ac toto tuin Londini in Synodum Cantuarienfis Prouinciæ clero coaCto, refragante) tremendum facrificium cum reliquo omni landifiimo ritu prccandi, amp;. la-cramentaadminiftrandi,abolct:amp; noua facra,ccrcmonias, prccefquein lingua vulgariad normam maxime Lu-tberanorum (lioclolo cxcepto,quod imagines facras fuftulerit} prçfcribitÆ beet fidcs Caluini inagis turn dein-' ceps ab iftis legifiatoribus eorumque uainiftris amp;nbsp;feiftatorib^ fit approbata.
_ , _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DESCHISMATE
Scd quia iftud peculiarc eft fcrcgt; hoe tempore huic genti, vt non pO' pularibus tumultibus,ficut in Francis, Scotia, Belgica,cçtenfquclocisfaót*â videmus, led principum mandato Icgum prxtextu hærefes ac leólx pef' ditionisintroducacur, operæprctiuni crit hoc loco annotaire,quomo8o oi' dinum conlcnfum, ad earn remR'C' gina procurauerit, nam line iplorun^ Ãiffragijs non potuit i lia quiequam religione mutarc.
Sâunt autem in iftis comitijs Angl*' cams dur curiæ : vna, optimatum patriciorum, id eft, Epifcoporum procerum laïcoru, amp;appcllatur aub feuconlclTus fuperior; altera,parting hominum equeftris ordinis, qui prouinciarum Vicarij, partim rionum,qui nomine ciuitatum ac ou-pidorum magis illuftrium plebif^uc pcrlbuam fuftinent, hæc vocaturuo'
A NGLIC ANOquot; LIB. 154 mus inferior. Cu ergo adhibica eflet opera,vt ex fingulis ciuitatibus amp;nbsp;pro-uinci)s ij maxime cooptarentur in idam fccudam comitiorum curiam, qui nouis rebus in fide amp;nbsp;religionc ftuderent, facile obtentu eft, vt quic-quidRegina propofuiffetjinbac fe-I cunda curia comprobarctur.In prima aiitcm curia praeter cpifcopos,omncs do6tiirimosamp;: coftantiftimoscbfcf-fores,quorum grauiflimis ieiitentijs amp;nbsp;fuafionibus plurimi mouebantur, confidebant principes multi,ex priori thoria temporibus inftitutione ad.-huc Catbolici, quos fuppuduitpoft communem fidei obedientiæ profcffionem in illo ipfo loco ante triennium tantdm,coram fuæ Sandli-tatis legato totius regni nomine fa-(ftam, tà mcitbadvniusfÅminæ vo-cem amp;nbsp;voluntatem refilire : aderant ' nbsp;nbsp;quoque ij ipfi, qui non ita multo ante
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V ij icgni
DE SCHISMATE
rcgni reconciiiandi cailla Icgationem Romanamobicrant, qui grauiflïma oratione collelt;ras fuos admonucrunt, O
neà fideacfocietatc oniniû gentium jmaiorumque fuorum fccundo fc ab-duci fincrent, neue vnquam comitte-rcntjVt huius inconftantiæ ac in rebus ad falutem pertinentibus leuitatis, ff'-amp; terno dcdecore notarentur. Itaq; chiâ jfi Ãoe fuperiori fena-tu tam diffieuker cft impetratum, vt ctmiti nifi Eli:(abetha tacita nuptiarû fuarum rüdelliM. fpem, vni ex optimatibus fuis faciefls, alteri in caufà coniugij dilpenûtio-nem, quam à Papa rà m expedite ha-berc non poterat olFerens: alijs alitel blanditijs, promilTis ac munenbus gratificans, tà m cos quà m alios principes iftis nccclTitudine coniunôtoS hocaftu in partes fûas attraxiflet,eueP ti non potuifletcatholica religio. Na ne fie quidem fchifinatica pars^catho-licam
ÃNGLICANO LIB. Ij;
mero cxceï^it.Eli-^abetha voto fuo po-tita,procûneglcxic amp;nbsp;turpitcrâludifi-cauitjféq-, dixit virginem cfl'c pcrman-j, furâ,ac veile ,vt in marmore lub fcpultaiaceret,infcriberemr:Ãz Ãta ejjè E^abetha qult;ie nbsp;nbsp;nbsp;tot a.nnoYiiE.f^ina,, (fj*
tou (StateÃia 'virgo cxtitiÃet. Alin quo-que fummû principe ( Duce videlicet Norfolciç) que in partem fuâ blandi-tijs allexerat, varijs poftcà contumc-lijs continuo vexatum,tandem per ca-lumniam accufatu, vita etia priuauit.
I Quod iufto Dei iudicio multi faókum ' intcrpretabantur : fane matrona quæ-J dam Londinenfis pia inprimis amp;nbsp;gra-I uis,adiftumprincipem venifle aclb 1 berèdixiflefertur; Quando (inquit) tua excellentia fuffragium quod an-
i tcà dabatôc dcbebat Ecclefiæ Ca-! tbolicje hdci defenfioni, commen-dabat bxreticis ôc ad reliCTionis de-
DE SCHISMATE ftru6tionem:nomcminitputo,quod . fùa illuftnflima fainilia amp;nbsp;pcrfona per hærcticos penè excinéla perdita, per fà nôliflimæ memoriæ reginani nJidMiarn-j fucric rertituta, arque in hune excclfum dignitatis graduni quein nunc tenct,cueóla;fcd quia hoe fccifti, amp;: dilexilli magis gloriam ho* minutn quà m Dci, Deus te,reliquat' j que nobilitatem antiquain huius peo ' cati participem, puniet per iltos no- ! uos nommes amp;nbsp;hçreticos. Sic illûaffæ j ta eft, amp;nbsp;luôluoius rerum cuentusvc- i ra efle quç dixit comprobauit.Scd bis modis,quod voluit de mutanda tell-gionc, primatu fuo ccclcliaftico llabiliendOjtandcalTecutaell: regina.
Id verb in primis ipÃm iuuit,quoH optimatibus cùm alia multa allegan-tibus, tùm maxime quod 'falua con-feientia illud de fuprema illius in rebus ecclefiafticis poteftate iuhuran-dujn
ANGLICANO LIB. IjS dum prei tare non pocucrinc : curauit, p, vtlaïci nncipesomncsexciperémr, tarai modo fuis luftragi)S epifeopos ialtem clericô{quc,amp; alios nonnullos ad hoc ra txdfi-facrainencumlegc compelli permit-terenc. Itamulti ex magnatibus hac cautione iibi pulcbrè prolpeôtum pu-tantes , de Epifeopis paRoribùfquc fuis non ira multum curarunt, led illis irreligiofis legibus obnoxios relie]ue-lunt, Ita fit, quando res diuinæ in humanis amp;nbsp;propbanis tribunalibus tra6kantur,quibus Deus non promifit fpiritum veritatis, iudici|amp; lufiiriæ. Mcmoriæ prodirum eft Henricu ocîn~ uïi, trim, cum ad monafteriorum reli-gioforumque bona animum applicu-ilfet, facile elfeciflc quod voluit in comitijs per principes amp;nbsp;prçlatosfc-cularcs, qui fcrc lua parum interefl'e putabant quidquid dereligiofis per-fonis rcbûfuc monafticis Ifatuerctur,
DE S C HI S M A T E amp;itadelcm religiofi ab alijs ordini-bus,mox in prædâ T yranno dari funr. Poftea vcro, in liis maxime fub Eli-â¢^abethm comitijs, impctins Epiicopis acclero vniuerfo,Dcus permifit, faci-léque curatum eft,vc identidem eccle-fiaftici à proccribâ magna ex parte de-reliôti fÅminæ cupiditati, ipfi ad prioris iniuriæ vindidam permitte-rêrur,amp; religio omnis turpilTimè pro-ftitueretur.Q^am autem pÅnam poftea pependerint laïci ordines,parriifl iam vidimus, pofteritas nollra cia-rius videbit mirabitur.
Rebus itaordinûauthoritatecon-fe(ftis,poft certam dicm,id eft,feftuni ÃnEliIoannis Baptifla, anno Mil' là m facientibus aut audientibus aliud-uc quodeunque officium Ecclcfia-fticum rituveteri procurantibus, 6-cramcntûmue aliquod Romano more adminiftrantibus, grauis indicimr
ÃNGLICANO LIB. 157 ^3^ mulóla, nimirû, vt qui in hanc legem pnma vice committerct,vel ducenros auchenti-aureos dependcrec, vellex meniibus in vinculis ageret : iccunda vice, qua-dringentos aureos auc vnius anni vincula exolucret : tertia demum vice.
perpetuis carceribus addicerctur,om-nibufque bonis excidcret. Quo fa-ôtumeftjVtadpræfcriptum diem cef farent facra publice fieri per totum regnum.
Qma verb his impietatibus Epif-copi (vt diólum eft^confentire nolue-runt, ncc iureiurando affirmare fe in confeientia crcdcrc folum Reginam fub Chrifto eiTe Anglicanæ Ecclefiæ fupremä gubernatricem, prxter vnû, omnes funt paulb póft de gradu amp;nbsp;di-gnitate fua depofiti, ac carceribus va-riifque cuftodijs commifii, vndc omîtes ho die longo mileriarum tçdio ex-tinóti funt. Quorum gloriofiflimo-
rum
DE SCHISMATE ' rum cofclforum nomina ad xtcrnam Tfofiti»4 j-ei memoriam apponam , In pnmis
Eboracclis Archiepifcopus, mmni paulô ante Angliç Câcellarius:deinde Edmnnduj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EpifcopusÃ,^
Jfileicarh. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dunclmcufis, loannes ViHquot;'
'^â¢âfffito-iQY].ïcx\{\s^Thomas Lincolnicnfis,rA//^ , lbeïusE.\ïzv\{iiyTurharuilHi'E\on\cr\d\%
Bathonienfis, PoZw Petrobuf' genCiSjÃaynttf Licchfildéfis,C«fAW^ Ccftrcnfis, Oglethorfus Carliolenfisj Thom.ïs ante (joulduellus AilapHcnli^, plcnus pietate dicrum, 2.6. poft^a annos Romx vixit, amp;: non irapridenî fÅlicilïimèac ÃndliflimeindoiTiino obijt. Qmbus propter fummamcofl' ftantiam vinculoriim focietatem, Feckna^mum occidcntalis Monafttrâ) Abbatcm adiungere licet, qui hoC tantum anno præclara confclfione pcrfunôlus, fÅlicitcr rcquieuit in Domino.
HOi
ANGLICANO LIB. I58 Horum infignium paftorum amp;nbsp;ex«/«« 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'*^1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 omni hi~
prsclatorum luorum exempla, ex clc-i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niffiitni
ro melior pars imicata eft, plurimis in »fre primarijsEcclefia: digniuanbus Hitutis, vel in cultodiam datis, vcl extra patriam fugatis,hçreticis minillris ipforum loca amp;nbsp;honores inuadenti-bus : ioliim verterunt ctiam religiofi variorum ordinum plurimi:ac conuc-tusctiam vtriulque Icxus integri tres: fecutifuntquoque nobiles lai'ci vtri-ufque fexus permulti, etiam vfque ad carccrcs bonorum rapinam:vrriuf-que etiam vniuerfitatis ( duas enim Anglia academias OxonienÃm Qin-tabrigenÃm habet) flos iple in exteras regiones quafi turbine dclatus amp;nbsp;dif-perfus elhcircitcr autem trecenti omnium ordinum ab initio commima-o
tunt in varias Europi partes, led maxime Belgicas vniuerfitates, vndc po-ftea Anglicani agri deferti magna fe
rn on
DE SHISMATÃ
metis copiofiffimaquc mcHis cxtitit, futura tandem ( vti fperatur) ad totius nationis falutem.
iibïià c4 Horum aliqui, vtiliflimis tamfua, /crtftL quà m latina lingua pofteà feriptis li-bris, varias catholicæ religionis partes fortiter contra hærcticos defenderût
. nbsp;nbsp;, amp;nbsp;e^rcme illullrarunt. In his funt
' nbsp;nbsp;j præcipui, Nicolaus Harpsfeldus, qui etia
î in carcere egregium opus cotra Mag-deburgenfes, (opi nomine edituni, multaque alia adornauit.77)ow4^lt;ir-din^us ^Nicolaus Saunderus^^ qui adhiiC viuunt, (julielmus Planus êc^Thomiii ' Stapeltonfts, quorum opera innuinera: animæ fuorum deccptæ,ad gremium Ecclefîæ indies per Chrilli gratiaffl redire nolcuntur.
Habet Anglia (prêter duas illas quas nominauimus academias anti-quiflîmas, olimque maximarum ar-tium,acpræfèrcim S. Theologiçllu-
â J'jâ
ANGLICANO LIB. 159 dijsflorentillimas, nunc vttcmpori-busleólarum fit, nonorum oratorum amp;: gramaticoru tantum nutrices) quç-damLondini gymnafia ampliflima, in quibus principum, nobilium ac di-tiorum fcrè hominum filij, ius Bri-tannicum ac leges municipales addifi cunt: ex quibus ferè prodeuntij, qui populo ius dicunt amp;nbsp;rempublieam ^idininiftrant: genus hominum in ilia gente, fi quod aliud, prudens,graue amp;nbsp;honoratum. Hi ita deteftaban-tur iftam religionis mutationem,qua ftatui periculofifiimam fore prxla-giebant, vtproptcrea plurimi, illius fidci amp;nbsp;antiquitatis amantiorcs,a cau-larum patrocinio , iure dicendo, publicis muncribus, fucrint turn, amp;nbsp;nonitamultb poilamoti: ijs fiiHec-ds,non qui étant hçretici ( nam eius ordinis pauciflimi femper fuerut) fed qui nouerant cedere Cçlà ri tempo-ri
DE SCHISMÃTE
ri, ac (ècLindas partes dare Deo.Quoû in omnibus ordinibus fccerut muld, vndemaior Temper quà m ab ipÃs hÃ' reticis, reipublicæ pcrnicies.
tholtCitfi-deiaddi-^14.
Diuila enim omm Anglia in très partes, ex tribus,\ na non erat tum hÃ' rctica, nec cupiebat aur probabat tationcm religionis, nedum polb^, cum Icdhç pcrniciem eflet expert. Nam prçter plurimos ex optimaü' bus de quibus diximus, pars maioi l inferioris nobilitatis erat plane ca-tliolica,plcbeiquoquc, qui agricul-turam per totum regnum exercent (honcftumamp; opulcntû inillainfub . genus hominû)nouitatem illamin- â primis deteftabantur nec regni illiu5 prouinciç aliç, quà m quç funt propc Londinum amp;nbsp;aulam , nec ciuitates ferèjiiifi maritimç,atquc in iftisprà cçteris otio amp;nbsp;delitijsaffluentcs,ado' lefeentes, bonorum dccoól:orcs,mU' ' fc;
ANGLICANO LIB. 16O liercs onuftç prccatis, cçteriquc fimi-hsfarinçfocij, vitro hucfim aniplc-xabantur. Hoc cnim nobis pucru ob- 27 I' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â r hate,
leruatumclt, maxime in vniucihta-j;^ tibus,quenq; cocflein bçrcfim.à na-â*'«*«-tura procliuiorc,quô cflct prç cçteris, ma^ilhis ma2:is immorigerus , pa-rcnnbusac luperioribus inobcdiens, , dominis infidelis, aut de aliquo alio grauipcccato notatus. Prætcr iftos ergo licet cactcnFcrèciTcnt corde ca-tbolici, tarnen putabant aliquoufque in exteriori vita,amp; obediendum legibus, regie voluntati cedendum; Si fi quid in ca rc peccetur, ttibuendum 1 ilfi, amp;nbsp;non fibi,qui iudicabant le vtcû-\ que bac ncceflitäte exeufari.
1 V enerunt quo que in ilbam fenten-tiam ex inferiori clero prcfbytcri Si
I paroebi, ecclcfiarùmque catbedra-1 lium vel collcgiatarum Canonici nd pauci, qui ex animo icébam damna-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bant
DE SCHISMATE
bant, amp;nbsp;aliquandiuetiam à facicndis iftis nouis officijs propter confcientia
J quidcm vt poil ijuot men dicm à legeprælcriptum,in quo vera Æ f /» ^n- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ceflà re, falia ifta inchoare.opor-
flftt clan -In-
tuit, mul ra client per totum regnum ad aliquot menles claula tcmpia,cüin prelbytcri veteres fchilmatica fsci'H non lubenter facerent, amp;nbsp;nouonim miniftrorû non eilet adhuclà tis, qui rot locis inlèruirent.
t'tÃtatio nbsp;nbsp;nbsp;Sed cum Regina paulo poft, pro
/{ja lcilicetomnium ecclefiarumloli' citudine, vifitationem cleri fecit, ac in curatos qui ritus parlamenrariosin paroebijs luis ad dié à lege prælcrip-tumnon obibant, inquiliuit, metu amillionis bonorum amp;nbsp;benclicioru multi faciunt : acaliquibus non alTen-tientibus, alios lulficiunt ex nouacre-ationc miniftros,quiillo fungantur ( muncrc,plebem etiam compcllunr, I in
ANGLIC A NO LIB.
ill hngula caoita,fi felbs diebus abef- nbsp;nbsp;nbsp;'*
icnt fecundum coniitiorum cdiótu, duodecimadium indiótamulóta, ve
Ecclefias fuas ficut prids,fréquentent. Atque ita vcl vi vcl arte faclum eft^ vtmaxima catholicorum pars vfque eo liolf ibus paulatim cederent, vt fchifmaticorum ccclefias,concioiies, Gommunionem ac conucnticulaali-
rent. Ita tarnen vt interim Miflas Ie-Gtetddomiper eofdem fepe prefby-nÆ teros, qui adultcrina facra in teplis pu-blice peragebant, aliquando per alios /,xrff/co-non itafebifmate contaminatos, cclc- gt;'«
I brari curarent, fæpéque menfac do-
1 mini, ac calicis dæinoniorum, hoGlt;//f/»fr-eft j facrofanôtç Euebarilfiæ, amp;nbsp;cænæ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
CaluinicaCjVno eodémquc die illo lu-óbiofo tempore participes fièrent.
1 Imo quodmagis mirumac miferum crat, facer dos nonnunquam prds rem X facram
'*â ' DE S CHIS MATE
lacram cionii faciens, dcferebacpro 'â catholicis, quos ipfc id dcfidcrarc co-
gnouerac, hoftias Iccundum formani non imi- AD Ecclclia vlitatam coniecratas, quas fnndun». é'odem tcmpore ijidcm dilpenûbat, quo panes îiærericorum ritu confc-ftos^cæteris Catholicæ fidei minus Iludiofis, diftribucbât. Atquc hæc mando literis, vt cætcræ nationes no-ftro exéplo cdoôtx, hærcfcos prin-cipia ac progreflus videant, tempc-lliuc fibi ab huiulrnodi peftibus ca-ueant.
Interim Regina amp;nbsp;fui, ab initio prçciarè f ecu agi exiftimarunt, quod ciîm tot eÃent antiquæ fidei in regno * cùltores, plerofque tarnen feirent, ritus à (e prçfcriptos publiée vcl ample-xari, vcl præfèntia fua vtcunque exterius approbate , licet interius aliam fidem de qua ipfi non adeo cu-rabanr^autcertèad tempus difiimu-lan
ANGLICANÃ LIB. 16z
Lndum ccnfebanc, colercnt. Ac nc lacerdoces quidé quofda ab illis admi-ftrandis abliorerc, gaudebantrio mc-diocricer : timebanc enimnc contra exemplum amp;nbsp;mandatum omnium Epifcoporum ac prçlatorum (uorum, ac contra corlfcientiam fuam adduci non poiTent vt id facerent. Ncquc enim adhuc babebant pro triginta amp;nbsp;amplius parochiarum millibùs,no-uos miriiftros, turpéque ludicabant tnaximam tcmplor urn partem lubitó claudi, omnique factamentorum vfu deftitui, fortaflc, quod cft bstreti-corum omnium proprium^ maluerut ab initio, ad faciliorena populi deccp-doncm, vti veris faccrdotibus, quam
I pfeudoptclbytcris fuis . Atquc ita gt;nbsp;quidem res iftç in Anglia gcrcbantur, i ^paulo poft in illis ctiam Hibcrnix
locis^ qu3c Eli-:^ahetha parent : vbi iti- Hiamp;fr»» dernboc hxtcfcos iugu populis im-
DE SCHISMATE pofuit J répugnante maxime confeié-tia, cum illius gentis homincs praî niultis fint catholici.
crtÃtur clerus.
rium
( tares .
Intjcrca eccleÃa^ubernatrix adnouos Epifeopos fiiæ (côtx clc-rum creandum adijcit. Nee tarnen in officijs aut ordinibus ecclcfiafticisHi' ftribuendis, nee in ipia regiminis fui forma quidquam feeuta eft ZuiH' gliorumaut Caluiniftarum rationes, ae nce exaôtc quidem Lutheranoru, quorum tarnen non modo in exter* nis eercmonijs , led in ratione cre-dendi(propter quandam quam fc fin' gebat amare medioeritatem, amp;nbsp;qub eatholiea eùm paulb prids baberctur, nolebat repente videri pefiima)quani exterorum ieétariorum fimilior ha-beri eupiebat. Ergô nce illud fedido' fiim tribunal, quod QonÃflorium quot;VO' eanr ipfi, nce gradus aut fundi ones illas, Senwrum, MiniÃrorunu, cçtc-ro
ANGLICANO LIB.
tcrorum quidquam ciirauit : fed vcl animi proprij indaótione, vcl alio-rum fuafioncjiudicabac magis ad gio« riam Ipiritualis prçlaturç fuç, ac rc-gni ctiam temporalis Iplendorcm, at-que demum ad feeStæ etiam ftabilita-tem, vt clerus quem eflet inftituturus, Iccundum veteris Ecclefiar diftindtio-nem confiftcrct ex Archicpilcopis, Epilcopis,Prcfbytcris,Diaconis ctia : nam hoc gradu nullum admittunt in-feriorem.Identidem vt in Cathcdrali-bur ac collegiatis Ecclefijs efle pro more voluit, Prçpofitos , Dccanos, Archidiaconos, Cancellarios, Cano-nicos, ac alios fccundum cuiufquc loci confuetudinem. Atque hos omnes voluit antiquç dignitatis bonorum Vocabulis, veterifquc cleri pofTefTio-nibus, ac priuilegijs pene omnibus tarn in republica, quamin Ecclefijs, frui. Imo dedit operam religio-
Gr^dui huins no-ui ckri.
DE SCHISMATE
fa fÅmina habere fuç quoque fidej religiofos : egit enim cum glorio-fiiïimo confeflbrc Abbatc Vveft- i monafterij jVtmonachosfùoscxhac i rerum mutarione abire non pcrmittc-* ret, (êd eos de fîia in çonuenmm bc' nigna voluntate rcdderec cerros amp;nbsp;fè-euros; féque cupere vt maneant orét-quepro ipfà , lacra faciant ieçun-dum fuaruin Icgum prçfcriptum. Sed boni viri non putabant çquum cfle, vt rcgulam lèenediêli relinque-r.li-x^4be. rent, propterregularn Qtluini. Et apud | thftallii- exteros, acprincipum oratorcs , fo-let multdm gloriafi,quôd cleruni ha-bcat in fûa fèda honoratum, amp;nbsp;non tantum famelicos miniftros,ficut Gc-neuenlès, amp;nbsp;aliç huiufinodi ecclefiç j nonbenè ordinatç: neque ira feex- ; ©rbitare à cçteronim principum ma- i zorumqUcbiorum fidc, vt multi pu- â tant. Admaiorem verb in hoc gene-
' ' ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rc
ANGUCANO LIB. l6^
ie fraudem facicndam, voluit aliquot annis propom publice in menla, qua erçxcrat, ccreos
proaltariin laccllo
duos, fed cos nunquam accenfos, ac ÆÆ cruccm etiam in medio argcntcam vnam:læpc etiam diclicans (vtrcgni fui Catholicis magis placcrct, exterif-que facilius imponcrct)fe non tà m vo Imitate fua,quà m fubditorum impor-tunitatc, vt rcligionem mutaret,fuille coaôtam,fed in ea rc magna vlam fuif fe nioderatione. Sedvtad rcmredcâ
amus : diftribuit mox omnes digni-tates amp;nbsp;funôtioncs cccleliafticas in luos Lüthcranos, vel Caluinillas; fed pluies in lios, quà m inillos: venc' rant cnim ad banc prædam ex Subau-diaaliifquclocis, quo anteà pro luge* rant, rapidillimè hi ipfi, qui pauló irius fecund um Qaluinum^ detclla-lantur iftos fuperbos amp;nbsp;anticlirillia-, HOS in prçlatis principatus acdomina-X iiij no
DE SCHISMATE
tioncs : fèquein hac fixa bonorum ac honorum ccclcfîallicorum vfurpa' none, magis impotenter, tyrannice, auarèjinfolcntcrque gerunt, quain velà verisdominis fieri, vel à nobis K^reiici antca cogitari potuiil et, proindè iani ytrfiftl- omifla fidei precum amp;nbsp;regiminis fof' jtnula, cui Geneuç aflucfaóli fijerant, quamque prateeptoribus illicfuisfi in EceJefias Anglicanäs traduóluros promiiêrant, fe nunc toros Rcginali prælaturç ac præicriptioni fcruilitef îubmittunt,quiaboc aucupium erat vbcrrimum.Sed vt ofFenfos focios be-neficio plaçaient, procurant Caluini-ftis Gallis, Flandris, Vvallonibus,ccr-tas Londini Ecclcfias,vbi feorfim orale, là cra peragere, pro more quifi que fuo caftifiimè amp;nbsp;reformatiflimè fies nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
pollunt. Inter quas poftca Ecclc-fiasamp;nouamlianc Anglorum fyna-gogam, magna extitit digladiatio, lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adep
ÃNGLICANO LIB. 16; adeo quidcm, vt ex miniftris Gallica-nisnonhullifint pollca coacSti difcc-dcrc,amp;cx illis contubernijs aliquot ctiam ignibus traditimam ad cas naox comburi-Ecclefiasfub prætcxtu Caluinifmi,cx ff*rh!re-â varijs gentibus omnium feôlarumac impuriflimonim morum homines commigrarunt
Cæterum Epilcopatus ac alias prç-laturas ccclefialHcas auidè fine (cru-pulo captant ifti, ctiam tümcùm ad-huefeiret vetos Epifeopos cum toto orbccómunicantes,fiipcreflê,ncc vlla vel caufà vel poteftate légitima exau-thoratoSjCcrtoque cognofccrêt talcs Eeelefias, cathcdras,ac officia nûqua fuilTc ab alijs ncc pro alijs, quà m Ca-tholicis inftituta, fed fie de iftisipfî cogitabanr,qucmadmodû de regnis dixit illcjca femper efle occupantium. Et regina quidcm ita ifta per literas patentes conferebat, vttarnen opor-tucrit
DE SCHISMATe
te ncc ibi crant) opéras pcterentJnfta-bantquidemmultum apud quêdam Archicpifcopum Hibernum, quem tûm in carcere Londinenfi in vinculis habebât,vt illis in hac ncccflitate fuc-currat , ipfi libertate amp;nbsp;præmijs præpofitis, fi vellet iftorum ordina-doni præefle: fed vir bonus nullo modo adducipotuit, vt hærcticîs fâcns manusimponcret, vcl alieno pcceato conimunicarct: ita omni légitima or-dinationc deftituti, cûm vulgo dicc-rentur, amp;: ipfis legibus Anglicanis ve-rè pr©barentur,nô elfe Epilcopi,brachium fecularc inuocare coadifunt, vtlaïcalis niagiftraçus confirmatio-nem in fiituris comitijs accipercnt: «quorum authoritatc fi quid minus rite amp;lcgaliter in priori inaugnratione geftum effet aut omiflum, ipfis cori-donaretur, idque poftquam epifeo-pali officio amp;nbsp;cathedra abfijric vlh
ANGLICANO LIB. Itîy cpifcopali confccrationc aliquot an-nis funôki eflcnt. Hinc nomen illis im* pofitum,vt parlamentarij Epifcopi di-ccrentur.
Qualefcunquc autcm aut quomo-docunquc faôti funt ifti pfcudoc-pilcopi, CK latrunculis vcl leunculis euaferunt Iconcs amp;nbsp;lupi rapidiflimi, superînt? didicerunt capcre prædam, in cle-^'â^quot; rum ac populum dominari, cofquc nouis inauditifquc modis difpoliarc. Et primùm quidem Regina habuit luam vifitationcm ecclcfiafticam per
totum rcgnumjfecundam tenuît Me-tropolita in fua quifquc prouincia, tertiam Epifeopus cuiuHibet loci, vbifeueriflimcin omnes Catholicos
quxfitum amp;: animaduerfum cft , vbi mirae inftitutæ funt reformatio nesdn-quiriturcnim, fi vfpiamadhuc MiflæÃman». fiant, fi Sacramentum referuetur, fi»«* in vllis Ecclefijs noua officia non celé
DE SCHISMATE Icbrcntur, fi akaria non fiflt fraâ^ ac dcmolita,fi chorus non fit naui Ec-clcfiac complanatus, ü vfpiam in pa-rictibusaut fencftris, imaginum vc-fiigia appareant, quà m multos call' ccs,pixicfes,cruccs, amp;cc. haberét^cuiul-quc tnateriæ e{rent:biblia Angliccab hçrctîcisfalfilfima verfioneamp;fimpip anotationibus coipurcataj infiitutio-ncs ^Z«/«/,acfimilcs farinæ libros co-gût populû emerc,amp;in fingulis téplis Icgédos proponi: déni que inquirunt, ; fi parocni habeant donum caftitatis, cofque plurimum vrgent, vtvxorcs, j ne vrantur,tempefl:iuè accipiant. । btnünib* clerus enim in Anglia nouus fa- ! nattifsiÃe óbus,partim,cx apoftatis noftris par-
- I- X ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
valde ipiritualis ; primo quoquc tcin-porc de nuptijs cogitabat, multûm-tiis que ià tegit, vt coiliugia Epiieopô- ' i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;èæterorunî ;
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i-ni '
ANGLICANO lib. 168 miniftrorum legibus approbarcntur, ôe ipforum liberi Icgitimi dcclararen-tuijfcdobtincri non potuit, quiavel turpc vidcbatur minillcriOjVel reipu-blicæ pcïmcio(\im:ëdouardMS quidcm fcxtus omncs canonicas amp;nbsp;humanas prohibitioncs circa clcricorum aut ctiain rcligioforum connubia lege comitiali Icu parlamcntaria luftulit, cainlegcrti mox abrogauitlt;J^4r/4L», nunc reftitucndam ac rcnouandam clamitant ifti, fed non exaudiuntur: omncs tarnen per totum ferè rcgnum quia de dono ( vc loquuntur) nó funt p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z* 1
ccrti, non Iccundum leges, led lecun-i dum indulgtntiam vel vt illi dicunt j fecundum fcripturas,fed ad libidincm i fuam compofitaSjincunt prima,fecun-da,vcl ctiam'tcrtia coniugia,contra ca-noncs amp;nbsp;morcm,nonlolüm Latino-â rum, fed etiam Graccorum, Sc proie ita abundant, vt ad illam fuftentandam. 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opi
DE S C H 1S M A T E
modûgrauetur, amp;ipfi miferè bench' , , ciafuaexpilcntQuiaautcin vxoribus lexdeeli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f-. ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, i-
^edityx- CllgGOlS rucrant ab initio ica vcl negU' infÅliccs, vtfÅminasnon tum. ~ adeôhoncflæfamçjomncsfcrèaccc-perint, mulcûmquc ex ea re infirmioquot; ribus fcdlæ luæ feandalum, Catholi-cis ctiam rifum moucrint : prxfcrip' turn eft illis Rcginæ authoritate, vc nullam in coniugium fÅminam mictercnt,neEpifcopi quidcm,nià prius certorum hominumiudicijsde noneftate approbatam : ftd nec hoc modo lacis potuic efle caucum ifto^^ fimul amp;nbsp;honon amp;nbsp;necclficaci:finc fee^ minis enim plcrique non magis clic poccranc, (vc dicebâc)quà m carcre ci-DO, concinenciæquc iugum in^O' lcrabilc duccbanc. Qui auccm iftâ® darenc filias lùas, ne proceftances qui' dem fcrcinuenicbancur, nedum
tho
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;169
tholicnprimum, quia xlbmabant elle per le infâme, vt fint vel dicantur^â, vxores Prelbyterorum; SecundômuiaA«»'«^â» /?-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r II nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cundttnt
luxta leges regni non hint ad hue led adulcerina coniugia, ac proinde/ra« proies illegitima.Tertio, quia non crclcit bis vxoribus autliberis luis ex maritorum loco aut honore in Repu-blica,vlla dignitas aut çllimatiOjquod eff contra naturam veri matrimonij.
aliulve prçlacus li ht côiugatus, tribuit quicquam ex co honoris vel præemi-nentiæ vxori fuæ,nonmagis quà nih effet eius tantum concubina. Hinc fit, Preihyre-vt nec Regina in aulam, nec principû vxores vllo modo admittant, ne Ar- «.Aw cnn-chiepifeoporum quidem vocatas co iugeSjin confortiûled debent cas ma-riti domicontinere pro vafis tantum libidinisaut neceflitatis luæ. Quæ illis crgbconditionibuSjVelfummis præ-
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y latis
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE S C H I S M A T E
latis, coiungcrcntur,cùm honelliores paucæ aucnullæ rcpericbantur, (]uas potcrant habere, accepcabant. Sed alijsmodis vtcunquc illorumhomi' num cupiditati pcrmagiftratum ciui' lem impoficum cil frçnum. Nam amp;nbsp;Collegiorum alumni,qui in nis Vniucrfitatibus admodum multi lunt, otioque ac laturitatc panis abundant, ac admodum proucdli ætate,cu-picbant amp;ipfihabere vxores,fedvi-debatur inconucniens, amp;nbsp;i d priuilcgij. Collegiorum tantum Redloribusco-ceflum eft, cum hac tamé exceptionc, vtconiuges feorfim plerunqueextra Collegia conll;ituant,rariû{que intro-mittant.
yfÃfi» p)g apparatu etiam ac veftitu ifto' tÃoru cle- rum nouoru Clericorum cum multi nfarwz«. cuperent indift'crcnti plane laico ha bitu, tarn incedere palïîm in publico, quà m là cra in Ecclcfia pcragcrc (n« ok
ANGLICAN o. I70 olerentfupci'ftidoné) decernit tarnen Regina, amp;nbsp;feuere mandat,vt in Eccle-fijs dum cÅnam fuam Eucharifticam celebrant, cappa, dum rcliquas preces faciunt, fuperpellicio vtatur: in publicum ne veniant (ine pileo amp;nbsp;toga clc-ricali : Epifcopi etiam vtRocheta gc-ftct.Et fuper hacrc magna inter Fratres iftosortacltquæftio, nec acquieuc-runt Reginæ iudicio,fed miferut nun-tios amp;nbsp;literas ad conFratres in (jermania^ Helvetia, Sabaudta^m^xi-me ad Theodorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;TetrunLj
Murtyrem^ eorum Fententiam con-Filium requirentes,an nimirum,liceret iftud Feruitutis iugum,Cbrifti iampri-dem faólis libertis Fubire ; fed quic-quid ifti refpondent, confulut, aut de-cernunt, Regina eos qui banc fubire legem recufant, ordine amp;nbsp;benefieijs priuat, ciim ad exteras Synagogas quantumeunque reformatas, ab Ec-Y i) clc
DE S C HI S M A T E
clcfiæ Anglicanç fupremo capitciion litprouocatio.
nta autcm, multaqucalia, ex mo-«ribas amp;nbsp;cxremonijsantiquis, polin* corum luorum luafu contra huius no-uicleri voluntatem Regina retinuir, partim ad gloriam amp;nbsp;iplendorem ck-ternumiftiusnour ecclefiæ, partini vtfuosamp; cxtcrosincam opinionem inducerctjquod non loge abeflet, aut difeeflerità fide Catholica: in quais ira fe feinper fubdolè gcfiit apud ania-tores,^pmcoSjCÃfÅdcratos,feu donie-Ricos leu externos(quos plcrunq Ca-tholicosefienouerat)vt ipfislpédaret fore fortaflis, vrad maiorum fidéalf quâdo rediret: parti verb amp;nbsp;maxime, quia videbat iifos feôlç luç Minifiios, fub fpecic vitandæ luperllitionis, pau-latim omnem in Ecclcfiaamp; icpublb ca,ordinem, decorcm, ciuilitatcin,ac iplà mctiam humanitatem exuturos, j fuani I
-ANGLIC AHO. lyî fùamquciploruin fideinac religionê Barbara quad am feritate, nifi per gillratum ciailcm aliqua adbibcre-j gt;. tur moderatio,dclirudluros. Et cer-gt; q te fecirplurimumaddabditatem fitâi mitatcmquchçrefcos,quôd non pec-. mittebatur res,iftius clen libidint-jquç , iamdudumbac libertäre cuangclica,' abijflet in fumum, nifi fuifletliaebu-j naana politia, ira iamdiia ôc fwllcnta^d ta, Sdlranata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Diu ergd rctinuit organa, can tara/ crucem, candelas, cappas: amp;nbsp;bas qui-;'« demiftadecaufapræcipuèjVtfi forte in aliquam ciuitatem negoti) aut-anb. mi caufa diuerteret ( vt fxpè fecit) ob--, uiam illi procedat folenniter vniuerd fus clerus bis facris indutus vefti-bus. Qua etiam rationc parcituiK eft campanis, nempè vt pertranbeiis Ecclefiam aliquam , nolarum om-i nium fonitu excipiatur , fed inprfo
Y iij mis
DE SCHISMATE
miSjVt harum pullu celcbriora red-2-~ ^antur fcfta Natiuitatis, inaugura-»dtionif tionis luæ-.qui dies funt omnibus alijs Ghrifti vcl Sanôlorum folennitatibus hriM i)m~ longe deuotius per vniuerfum regnu obfcruatL Nam amp;nbsp;feftos dies Prote-ix/fff»»-« liantes legum prefcripto vtcunque te-lient cofdcm pene omncs, quos and' quitus cclcbrauic Ecclcfia ; iniquiorcs Iblùm in fellû là nétillimi Sacramcn-ti, amp;nbsp;in D. virginem, cuius amp;nbsp;Afliini-» y. i P tionis, amp;nbsp;Natiuitatis, amp;nbsp;Conceptio-â nis lolcnncs diesprorlus abrogarunt:
â arque ad maiorem eiulHem là ndifli' mç Virginis contemptum,é'A:lt;4Zâtât/i'^ huiusnatalemdiem,lolcnninimè celebrant lèptimo Septembris in ipio profcfto boûtiflimç Deipara:, cuius Natiuitaté atris literis amp;nbsp;minulculis, £li':^a,hetha vetQ maiulculis amp;rubrisin Caicndario luo notant; quodque cft audituincredibiliusjin fummovrbis
Lon
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I72
LondineiiGs tcmplo ( amp;nbsp;ncfcio an alibi) ad complementum diurniofficij, quodoliin terminabatur antiphona ad diuam virgincm, liodie dicuntur decantari laudcs Régine ëb-^^abetha.
Iciuniommquoqiie Rata olim tê-pe id». pofa, co^untur l''roteRantes, vtcun-âââ
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I J 1
que etiam nunc oblcruarc,ncet id val-dciliibenter faciant, cum cotta fcrip-turasamp;libertatem euanadicam talia præfcribi ciamitenc. At Regina vt ea-tumconfeientijs in liac parte -cónfu-lat,publice edicit in cuiùflibet anni Quadragefimæinitiogt;nonreligionis, pÅnitentiæj^aut deüotionis gratia,fed publicæ tantum rei çaulà hoc ipfutn mindan ; ncmpe,vt frequentiore vfu pifcium,habeat pifcatores(genus ho-minum in infula frequens) vndè vi-lt;Rum quæritant,abundcntquc magis ad reliqua anni tempora carnc$,amp;: pr ç-fertim in necciTarium ciafTis fuæ com-
Y iiij mca
CifciJijtnu ieiuniü.
£liT!^be-tha dtfpe-de ie~
iutiio.
DE S C H IS MATà meatum. Cuius ina^ximc cdiiia non contenta fextæ feiiï amp;: Sabbäti abfti-ncntia ordinaria', iriftituic quoquc ; M er CU rianu m, quod Ã'ecilia.rtum nunc ieiunium vulgus appellat, quod pute-turCfcz'/^'cflcinucntum. Atque licet Etciciuniapublica contemnentibus mulóla non leuis indicatur : tarnen p^ucilîimilcruantjamp;r minime omniu Epi/copi,ac jchquûs Reginæ clerus, quos multtim pudlt;ft iciuniorum legi-büs^beïïe. Et Regina ipfa,cum Prin-cîpibüsâcalijsj^ bilùbcll:caulà , fupet EE amp;nbsp;Emilibus dedrensfuis in Icriptis faciledilpenlat:⢠dilpen/at etiam Af' chiepilcopils GantüarienEs aliquot numis'intertfédentibus, r
In fimma, Regina pro caquæiHl concefla eft luprema poteftafe Ipid' tüali, non folum in bis quæ Protelh' adiapliora, id eft,indiflerenriavo-it, led in Omni fide, Gultu y do-china
' ANGLIC A NO. 175 ftrina, quand am prælcnbit ifti clero r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itiam nor
iuo norm am, nec vlcra citiaque quic-quam audercdebent: Epilcopos luos amp;iul. ab oflicio fungcndo cum vult, lufpê-dit: dat facultatem concionandi, vel fu'omodoordmatis, veletiam mere laïcis, 2c pro arbnrio idcntidem, qui-busvultaufcrt : amp;nbsp;vt ollendat in boe muneremeram luperioritatem iuam, aliquando è foKo regio alioquitur, amp;nbsp;intcj r urn pit coram amplilbino audi-torio,ectleliall;enluumbis ferè ver-
1 bis; Domine Doé lor,tu âvaga.ris, ^c^utis I miihci impertinent ld, recipe te ad textum^ I quemnobiiexponendumjulcepiÃi. Atque itadoml adminillraturboc tempore
I religio : nam de politia rebufque ciui-I libus ,^itde Rcginæ amoribus, qui-^â f t I bùfquevel domefticis, velexteris fui l potiundi fpem dedcrit. qui in cubicu-l lo,qui in curiagt;qui in cbcilio pro viel-I bus dominentunquà m in multos
I
DE 5CHISMATE
^oSyScotoi A.iflriacos, Sueuos ^FracoÃjtiS Principes à primis regni luiprimor-Hi js vfq; in hâc die laólauerit,quomo' do fçpè Ordinibus vnanimi confenfû vt aliquem vel c luis vel exceris ad fuC' ceflionem amp;(ecuritatem in marrimo-niumacciperct,flagitantibus,obiedo illis virginiraris fuæ propoliro, velri-tis fecerit,vcl i II ulcri t; quantumque amp;nbsp;hocgenerecallitaris, qua rempubli-cam perdidit, ôc bac ecclefiallica prç-Jatura, qua Ecclcfiam dellruxit, non ! tà m Catholicos, quà in luæ fcôtç ho- ; mines olFendat: de his, inquam,rebus i ôc hmilibus quia alterius operis amp;nbsp;in- ! ftituti lunt, nihil nunc dicemus.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Illud verb, quia ad caulà m quain »...'.'.ifradtamus, inprimis percinet, taceri - - non debet, Reginam acfùos, confti-tuta vtcunque in Anglia religione j 3C ïcôca. ifta, mox animo concepi/îê, ' forc,vt: iilâ rerum in Ecclefia Repu- / blies /
ANGLICÃNO. 174
blica mutatione, è fubditis multi uiter offcndercncur : vt Papam beantrigidifTimum cenforem: Impe^ ratorem ac maximos Reges Cbrilba-nos auerfos; tandemquc atoco oibc fideamp;communione dillraäii, neca fuis tuci, ncc à vicinis diu viderentur fibifecud, acfuis proinderationibus nullo modo bene confukum ivi, nifi in fimdem calamitatem Prouincias adiunclas, ma:lt;imc Galliam ^Scctiam FUndriam^ quam ciciilimc-pettrabe' venCjCatbolicoiq Piincipcs oranes, ita rebus ac regnis fais teruandis inten-tos facer ent,aliéna curandi paium otij baberent.
1 Continuo ergo, vei palam ruptis,
1 vel hmulatoriè tantum leruatis omni-bus tà m veteribus quam rcccntibus cum ma ximis orbis Cbrikiani Mo- raç'*â»
1 narebis focderibus, inierunt ad fum- * 1 mum gentis noftrç dedecus , amp;nbsp;fuam 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xter
DE SCHIS M ATE xtcrnam infamiam , confoederatio-nes cum cunólorum Regum iftorum rcbellibus, patrix Eiç proditoribus, orbifque pellibus : in Scotia, contra fe-rcnifTimam Reginam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, cum
lacobo SpuriOj Adortono acalijs : in Gal-lia^conirti omncs tres fratres optiinos acCbriftianiflimosReges, cum mirallto^Sc fimilibus fceleraciHimis ty-rannis : in Flandria,. cum flaoâello Dei perditiflimo Ãuraico^SL huiufinodij contra potentiflimum iuftilfimum-que ^hilippitmvcrbo omni^ comprehendam,prçterimmifluin in iftorum ditiones militem, depopub-tos fines, interceptas vrbes,raptas pe-â cunias, pyraticas denique depreda-tioncsimmenlas,amp; vndiquead defe-(ftionem folicitatos fubditos, iftius barbarç religionis peftc, perdidcrunt primiimtotam vicinam Scotiafn,ein(-que principcm, in has quas nunc earn
ANGLICANO. 175 pan eernimus, indignifTimas mifcrias adduxerunt: infccerunt innumeras in fiorentifl'imis Gallijs animas, Rcgéf^ que adhuc ætatc immatures, in extrema impulerunt pcricula : corrupc- , runtpoftremo Belgiam pene vniucr-®â'^6'â fam: omniumque gentium feditiofis hçreticisad commune Eccltfiæ in-cendium amplificandum, fe locios, antefignanos ac patronos dederunt, vtamp;: aliorum Principum ac Prouin-ciarum infoclicitate effent ipfi domi fcclices hæreticç fux infeólionis i tarn late propagato veneno, diutius in fua feéia perman erent fccuri.
Cà hoc modo Britania tota perirct, I laborarct Gallia,3.c nationesfeptetrio-i nalcsomnes periclitarcntur ; Tius 4. tanto malo conluetu Ecclcfiç reme-diu allatur^, magno ftudio fçpè anteà , impeditum Åcumenicum Conciliû 1 Tridentinum, omnium pene Chri-ftia
DE SCHISMATE
ftianorum Principum confenfu co-
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K T
gi curauir. Accue Nuncium inte-riiYi{{lum,qui per inferiorem Gef-.».t«\-lnuniam» Angliam verfus proprede-ntsnet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r D
A-n^losdd recur, mox milit, vc Eli':^ahetham eiro-centrale pis admoucrec. Ec ne propter odium Concdiuui r â c ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i n' '
in/ni4r. Ponnhcis,le,rcgnumquenobilnimm
perderec, {uadcrec.Acù quidem efler, de quo fibi propter incerta natalia ab Ecclefia vel Ponti fee, quoad iusre-gnandi, metucrct, fedis ApoEolic^ benignitatc facile transfigi pofle di-ceret.Sed Nunciunecaudire voluit, necilli in infulani traieólionem vllo modo permi fit.
Alceru paulo pofi: Pontifex quoquc ncquid inrentacum relinqueretjcga-uir,qui Reginam, vt ex luis lalrcnialf quos ad Concilium dirigerec, qui cU Catbolicis co ferrent, omni iiiis curitate, amp;nbsp;dilputandi libertate proquot; mifl'a,horcarctur,lcd amp;ipfum luperbt;
IC
anglicano. 17^ reiecit: Scpfeudo-epifcopi có(cij imbe-cillicatis amp;nbsp;ignorantiæ fuac, diligen-riflimè apudReginam,ne ad Syno-dum luorum quifquam mitteretur, inlUicrunc.
Scripfevunt quoqucboc tempore, ^AEliâ^abetham turn alij Catholicifli-miRe^es, turn maxime Ferdinandus C^Ãir, quoru bic inprimis amantifli-mis earn verbis admonuit, ne Princi-i pum omnium ChriRianorum,ac mi-! iorumetiam fuorum in fide ac reli-' gionc confortium dcfcrerct,nc fuum, ' ac nouorumquorundam hominum nonadeómultorum,nec doótorum iudiciurn,totius Ecclefiç fententiç an-\ teferret: aut fi ccrtum eilet in illa ,qua I fibi felegerat, letba perfifiere veile, neequidquam vel fummi paftoris ac \ generalis Concilij iudicio, vel focio-' rum Regum Cbriftianorum exem-I plo, promoueri ; id faltem pro natu-ræ
DE SCHISMATE ræ fuç bonirate ac dementia fibi con-ccdcrcc, ne quidquam in illos.doôlii-naac pictate e.'ccellcnces, Epiicopos Catholicos,quos vindos tencbat, grauius ilacuercc, lcd potius libcros reddercr, cdm nec in Majeltaccinfuaj ncc in rempubbcam comrnihflent quidquatn, leddeauica omniumquc gentium fide Ãc communionejnqa^ amp;fnos (inquitCælar)fumus, tannin^ acculentur. Denique obni. è etian^ poftulat,vtipfis cçtenlque Catholi* cis aliquot in rcgno fuo Ãcclcfias con-cederet, vbi facros conuentus, accX' teros ritus Catholico modo peragc' rent. Scd ncc hoc modo aliquid ini-petratum ell, Sc res Anghcanç indies in peius labcbantur.
vehbera- InConcilio vcro dclibcratiim eftde tarde Eli Eli^abetba^ propter hanc intolcrabib contumaciam hærctica dcclaranda, excomu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
. nic^nda. quæ cratiureiplo cxcommunicata.
Sei
s cd ne id tum fieret,idem CaÃir cuius ' çdy filiumilUinlùmmam amp;nbsp;certam fpc coniugij fui addux erat,à Patribus im-petrauitjfuturum cfle diccns,vt faltem p;r Catholicum maritumrationibus fuis melius confuleret Sed Procum ilium ficut cçteros fefellit,amp; fit indics obftinatior, ac in Catbolicos durior.
Atquc hoc tempore Serenilfima Scotorum Regina ÃÃÃr/lt;t,Anglorum Exreticorum traudulcntijs,fuoruraq; ina -idita pietate vexata,incarcerata,cx-
1 authorata, marito orbata, deq-, ipfius '*Æ fceleratilfima nece in crimen per ca-lumniam vocata, de fuga cogitans: cûm ad alios Chriftianos Reges faci-
1 U traijeere potuiffet, atquc id vt face-l rct ab optimatibus qulbufdam roga-^., 1 retur, tarnen Eli':(abeth(e Anglorü Ro- flt;.y 1 ginæ dulcibus literis,nunciâs, muncri-bus,in Angliam inuitata,prxfidio ctia militum quo in regnû reftituerctur, Z pro
DE SC HIS MA TE promiflo,non adhuc iatis edoôta nullam fidem humanam ijs qui Chrifti fidem deleruiflenc, habendâ efle,contra fuorum voluntatem in Angliai» ad alios carceres aliamque milieu cu-ftodiam fe recepit. Traditur auté non itamultô poft mgrcfl'um, NobililH-mo Comiti SalopienÃleruanda, apuJ quem, cdm propter conftantem Ca-tlioliçæ fidei confcilionêjdurius fcni-per-tradtara ell : tiim maximepoRix-mis diebus, alijs cuftodibus difficilio-ribus çdfigrtatai vari js ôc indignisnio-dis agirata^ac ealumnus indigniirimis irnpctica, vitam parum vitale ducit Cuijcum^rinceps lir,nec legibus Rc-gibûlvc Anglicanisobnoxia : tarnen ( quddPrincipibus exteris, Regùm-qufe'omniu Oratoribus pcrmittitur.) vtaüito moreDeum colat, Sacerdo-témqùc habcat, qui là crum faciat,amp; /acrnmentaadminilhet,nullo modo
con
ANGLICANO. I78 concedicur.qtiarc magis quam cxilio aut carcerc atfligicur. vbi amp;: illud per-miiu ac plané Barbara cjciftic, quod, Reginacùm fic,amp; omnium morta-liuin A^e,là nguine coniunctif fima, arque ab ilia in regnum ira vc.scohf \f-coinmemorauimus, inuicata; nun-*ââ'*âââ ( quam ramen, licet id obnixillime Iç-
inconfpedtum ipfius venire hijs de-f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
ccmamp;: feptemannisfirpermiHa. _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Sedadresnoftrasveniamus.Non, ,
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J, ff'fl i T M,-
ergo ira multb poftiUlï^r/lt;« aduentu, multi ex nobilitate.hærelcos ac llatus
⢠jiitTmi dl -
prçfcntis pertçli, prçfertimin Septen^ nid pro re* trionalibus regni partibus, ar ma-ad lui contra bæreticosôc homines no-uos defenfionem qui Eli-^abethanLji luiliamaddiiKerunt inlaiiiam, fum-pferurit. Q^rum^primi füerunt an-
1 tiqua nobilitate clariflimi proceres,^ -Æ
I Tbomics NorthubriiC(arolus,
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z ü mef
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DESCHISMATE
merlandi^eComices. Sed reliquis tholicis propterca qucd adnuc Papam non crat publice contra Regi' cxcommunicationis fcntcn-tia , nee ab eius abfoluti vidcrcnr'J^ -lt;f »tr-v obcdicnna,fe non admngentibus/^' cilè Regijs copijs in vicinam Scotland Cimitit fugatiiunt. VbipofteaTVorrAww?^^^^ yiwthum- proditus Sc venditus hoftibus,in hn^mAY- rcduvlus ( vita fi vellct rcligi*â' fyrtum. b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
nislencentiam mutarc oblata)cJaro m^tynoEboraci dies fuos( eius, altc-riulquc Comitis aflcclis vndiquc aJ fiipplicium conquifitis ) fÅliciter in Domino finiuit
Dum ifta ita gcnintur in Infula, cx ftudiofbrum patria pulforu reliquijï, rif sei^i- nonnulliD«^« in Bclgio fub reginHquot; rt attglo- 0, Gnlielmi iftic tu S. ThfO' I logiacProfciTorisrcgijjin difcipHnam coTlcgialcm( exiliujVitam Si ipforum protcgêtc Si fouente Hifpi' nia
ÃNGUCÃNO. 179
niarum optimo maximo rcgc
} coïcrunt. Qui paulatim in nu-merofum creuerunt collegium,quod primum bonorum maxime cleemo-iynis, poftea incrcdibili fedis Apo-^ p, ftolicçbeneficcriafuftentatum ,cùm plurimos peperit optime inftitutos Sacerdotesquiad Catbolicç fidei rc-ftitutionemin patriam certis tempo-ribus mitterentur,tum viciifim ex pa-tria ingenij excellentions quofquc adortnodoxam cappeffendam aduc' nietes,recepit. Vndç paulo poft magna animorum mutatio ac religionis
1 in Anglia mira inctemêta fccuta funt.
1 PâQùmquc cft iftud collegium ita 1 hçretîcisodiofum,vt à populo Bclgi-1 CO tumultuantc,facile Duaco eijci cu-rarint.Sed poftea Dco ita difponcn-' te, amp;nbsp;Cbnftianiftlmo Kege permit-I tcntc^Rliemos conceflit, vbi bodie fÅ-1 liciter amplibcatum varijs in Eccle-
Z iii fiam
DE SCHISMATE tni/iut» fiamftudijsacofficijs claret. Cui po-advbcriores in patria fruéhis fa-RO»»*. cicndos, Gndtiflimç memoriç Ponti-^n.w9- Gregorius 1^, aliud infignc collegium Row^e in antique Nationis no-ftrçholpitaliamplilîimis donatû re-ditibus,amp; patrum focietatis nominis Ielù,regimmi amp;nbsp;inftitutioni traditu adiunxir. Quç duo Seminaria dede-runthisannisfüpratrecentos in mef-fèm Anglicanam Prefbyteros, qui agrum ibi dominicum (à cro etiarn ûnguine rigarunt.
In quo généré illud eft plane ftupen* dum, non nifi digito Dei tribuen-dum, quod hoc tempore, cum ad h-ntundu. crùm Prefbyterium ne in Catholicis quidem Prouincijs, nifi emolumenti â amp;nbsp;honoris caulà à multis aded fefti- | netur, ab iftis tarnen ( in quibus funt nobilium filij, primogeniti non pauci) fine omni fpe prçmijjmmo cu diïpen '
ANGLICANO. 18o difpendio hxreditatis pacertiæ', cum ccrta expeóhationc igiiominir, peri-culi,amp; enam mortis, tanta animi con-tentionc dcfidcretur ac fufcipiatur, vt nullius damniautdedccoris mctu, nulla parçntum aut carnalium amico-rum dilTuaüone, à lanóto propoGto dimoueri queant.
Ag parua quidem illius Duncen/is Sc- Æse-minarij initia Eli^^abetha Coniiliarij
i contépferunt. ludicabant enim(quod tempte ab fæpè profelTi funt)fore,vt ij ipft qui /j-trencjf. inillo Collegio inlUtuercntur,autctia Prefbytcri Gerent, vel necelTitatis vel emolumenti causa , in patriam tandem redirent, bencGcia acceptarent, , EccleGjfquc Anglicanis fecundum re-
gni feâ:am amp;nbsp;leges inferuircnt. Aut G forte quidam obftinatiores id facere nollent, tamê nihil poflc paucos pau-
1 peres ac extorrcs homines ( hoe enim erat iudicium mundi ) contra nouam
' Z iiij fuam
DE SCHISMATE
fuam Ecclefiam untz Principispoté-tia, tot feu cris legibus, tâta Miniftro-rum ftïorum diligentia, tamqueexa-ôtis vndiqueprçlidijs munitam arque (îiftétatam promouére. Sed cùm poft non multosannos,animaduertiilcnt paflîm ex Scholis, Gymnafi|s, amp;nbsp;Aca-demijsftiis adolelcctes plurimos, eof-que ingenii excellécioris ad Collegia' rranfmarina traieciflc, identidémque illinc in patriani continuo Sacerdotes rcmitri, qui verbo,lcriptionc, exéplo, Sacramçntorumque fccreta admini-ftratione, CathoIicæEcclefie rccon-ciliatione, à febifmate ac là crilegis hæreticorum officijsf quibus pleriquc tùm in Anglia,alioquin corde orthodox! viri, metu legum le contamina-ucrant) aucrtcrct,udiflcntque ex hoc commercio fpirituali, magnaminfi-nitis animis Catholicæ fidei impreft /îoncm efte faóla, iamquerura, vrbes,
ANGLICANO. 18l
AcadcmiaSjPrincipû ædes,ip{âmquc ctiam Aulam plena eile nouis Catho-licis : tune amp;: fe deceptos dolucrunt, amp;: fæuis cdiâ:is,ac quibus poterât alijs humanis confili,s ac terroribus, huic opeii,quod à Dco faûum interpréta-murje oppofuerunt.
RegcbatjCO tempore quo primum illudSeminariuminftitutumeft, Ca-tholicam Chrifti Ecclefiam, Pit/^ quin-tw, alter plane PAwm, qui hçrcticos, Turcas,reliquofque inftdcles vtroque gladio,zelo iummo Sacerdotedignif- 5ainEU fimo, diligcntiftimè perfccutus eft. Is ⢠primus quod feiam, non folum illius Collegij alumnisjfcd alijs quoque do-
I ûiffimis Sacerdoribus poteftate fecit
I eundi in Angliam, varijfquc faculta-
I tibus fpiritualibus ad ram pium opus j promouendum neceflarijs, per Breuc . (uum Apoftolicu eos impartiuit, iuf-1 ficquc ad tollcndum febifma cæteris I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;præ
DB SCHISMATE
fùam Ecclefiam tantz Principis poté-tia, toc (cucris legibus, tara Miniftro-rum fuorum diligentia, tâmquecxa-élis vndiqucprçlidijs munitam arque (uftétatam promouére. Sed cùm poft non multosannos,animaducrtiilcnt paflim ex Scholis, Gymnafi|s, amp;nbsp;Aca-demijs fuis adolefcétes plurimos, cof-que ingenii excellétioris ad Collegia rranfmarina traiecifle, identidémque jlHncin patriam continuo Sacerdores rcmitri, qui vcrbo,fcriptione, exçplo» Sacramçntorùmque Iccreta admini-ftratione, CathoîicæEcclefie recon-ciliationc, amp;nbsp;à fehifmate ac là crilcgis hæreticorum officijsf quibus pleiiquc turn in Anglia,alioquin corde ortho-doxiviri, mctulegum fècontamina-ucrant) auerteret,^ idiflcntque ex hoc commercio fpirituali, magnaminfi-nitis animis Catholicæ fidei impref fioncm cHc faóla, iamquerura, vrbes, Aca
ANGLICANO. 18l
Academias, Principu ædesjpfamquc ctiam Aulam plena cflc nouis Catho-licis : tune amp;nbsp;fe deccpcos dolucrunt, amp;: fæuis cdiólis,ac quibus poterat alijs humanisconfiliis ac tciroribus, huic operi,quod à Deo faókum interpreta-ttïur,lè oppofuerunt.
Rcgcbatjco tempore quo primum illud Seminarium inftitutum cft, Ca-tholicam Chrifti Ecclefiam, Piusquinâ aker plane Thinees^ qui hçrcticos, TurcaSjteliquofque infidèles vtroque gladiOjZelo lummo Sacerdote dignif Sa ùi eU fimo,diligcntiffimè perfccutus eft. Is ⢠primus quod (ciam, non folum illius Collegij alumnisjlcd alijs quoque do-ûiflîmis Sacerdoribus poteftaté fecit eundi in Angliam, varijlquc faculta-tibus fpiritualibus ad tam pium opus promouendum neceflarijs, per Breue fuum Apoftolicu eos impartiuit, iu£-fitque ad tollendum fchifma cæteris
præ
DE SCHISMATE
prxc{recz//4»«w. Dumque hæc fiant, eodê fortitudinis fpiritu quo Gnólif-fimum cotra imnianifllmum Chrifti
hoftcm Turcam fÅdus confeccrat, bellumquc gloriofiflimû contra eun-itâ^âberh^ dem cum Catholico Rcgc amp;c alijs fta-fufccpcrat, in Eli':^abetbam cxco-municationis ac dcpofitionis fcnten-tiam in hanc vcrborum formulam tulit.
ANGLICANO.
S D N PII P A-Pà V. SENTEN-TIA DECLARATORIA CONTRA Elizabeth prætenfain Angliæ Reginam, Sgt;c ci adhçrcntcs hçrcticos.
Qui etiam dcclarantut abfoluti omncs fubditi à iutatncnto fidelitatis,amp; quocunquc alio dcbito.
Et deinccps obedientes Anathema-te illaqueantur.
P/«i 'E.ptfiopusÃi HHi feruwum Ver, r4in rei metntriaen.
E G N A N S excelÃs y eut data â...^7; eÃomnis in calo çÿ* in terra ôfôrX teÃaSy'unamÃanälam Catholica y^ÃoÃolicam EccleÃam, extra quam nulla eÃÃlufy ojniÃli.in terrisyVidelicet z^poÃolorum Principi Petro Petriquc fuceeÃori Romano Pontifici, inpoteÃa-
DE SCHISMATÃ tisplenitudinetradiditguhemddam. vnumÃperomnesgentes nbsp;nbsp;nbsp;omnia regni
Trincipem conflituit, qui euellat, deÃrtmt, dijÃpet, difperdat,plantet^ nbsp;nbsp;nbsp;adifeet: 'Vt
fidelem populum mutua charitatis nexu co-firiSiumpn vnitateÃiritus contineat^Ãl' uümquegt^incolumemfuo exhibeat ÃlM-tori. quidem in munere obeundo^ noS adpradiôîa Ecclefiagubernacula Dei be-ni^itateojocatij nullum labore intermitti-mus^omni opera contendentes^vt ip fia 'Vtù-tasy ütquot; Catholica religio [quam illius att~ thoradprobandamÃorum fidem, nbsp;nbsp;cor-
reéîionemnofl:ram ^tantis procellts con/li-â impiorum numerus tantum potentie inM-luit, 'Vt nullus tam in orbe locus fît relights, ' (juemilli pejÃmis doélrinis corrumperenon tentarint : adnitente inter cateros , Flagi-tiorum (erua Elizabeth pratenà glia Regina ad quam veluti ad aÃlunu omnium infefliÃimiproÃugium inuenemnt.
Hac
ANGLXCANO. 18}
Haceadem r(vno occupatOjÃifremi Eccle-Ãit capitis locum in omni n^ia. eiujque fracifuam auóloritatem atque iuriÃdiclio-nemmonÃroseÃbi'vÃurpans y rt^um i^Ãü iüm tum (ldÃdtm Catholicam nbsp;nbsp;honantj
frugem reduéîum rurÃiis in miÃrum exi-tiumreuocauit. Z^Ãinamquenjer^t religio- . nis quam ab illius defertore Henrico oóla-MQolim euerÃam ^clara memoria Maria Re^inrt légitima huiusÃedis praÃdio repa-
1 nbsp;nbsp;rauer at ^potenti manu inhibito Ãecutijque
lt;«r amplexis hareticorum erroribus, regiu concilium ex ^nglicanobilitate conÃt^lum diremit : illudque obÃcuris hominibus hai e-
I nbsp;nbsp;ticis compleuit^ Catholica fidei cultores op-
preÃit yimprobos concionatores, atque im-pietatum adminiflros repoÃuit. Alt;IiÃaÃa-criÃdum, Preces, leiunia Ctborum dele-
I ^um Calibatum Pjtujque Catholicoi aboleuit : Libros maniÃeÃam hareÃm^con-' ' tinentes, toto regno proponi : impia nryfle-ria^ (^inÃituta ad Caluini praÃcriptum
DE SCH I,S MATE
Ã^Ã^^pt^ i amp;nbsp;obÃeruata, etiam à Ãbdi-tisÃeruari mandauit: EpiÃopos EccltÃarÃ, Kediores , alios Sacerdotes Catholicos,
, Ãr alijs rebus Ecclejiaflicis, in h^eretb cos homines dijponere, deque EccleÃa cau-Ãs decernere auÃa, : Pnclatis clero^ populo, ne Eornanam EccleÃam agngÃcerent, néve eius pr^cepfis, ÃänclionibuÃque Ca-nonicis obtemperarent, interdixtt : pleroà que in neÃuriAs legesÃu^is venire,lt;Ãomti-ni 'dPontiÃcis auiloritutem atque obedien-tiam abiurare jjequeÃoUm in temporalibiü Ãiritualibus dominam a^toÃcere, iure-iurando co 'é^if. pands nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fupplictain eos,
qui diâîo non eÃent audientes, impoÃuit^eaf-demque ab ÿs^qui in ojnitatefidei ^pradi-äiaobedientiaperÃuerarunt, exegit: Ca-tholicos Ar^tiflites, EccleÃarum restores in'vincuda.conieciti'vbi multi diutur-no lanp^uore triflitia conÃeSli, extreme
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;184
omnes natfones ptrJj)icHa nbsp;nbsp;nbsp;notiora,
(^grauijjtmo quamflurimorum teÃi-monio ita co^robata^vt nullus omnino locus excuÃitionis deÃenÃonis^aut tergiuerjatio-nu relinquatur: Nos multiplicantibus alijs atquealijsÃuper aliasimpietatibus^ç^Ãa-cmoribus^ ^prnetereafidelium perÃcutio-ite^reb^ioniÃque afflióïione^ impulÃt^ Opera dicla Elizabeth quotidiema^ts in^-â graueÃente: quontam illius animum ita ob-firmatum atque induratum intelligimuSy'Vt non modo pias Catholicorum Trincipum de Ãanitate conuerÃone preces^ monttio-ncÃque contempÃrit,Ãed ne huius quidem Ãedis ad ipÃm hac de cauÃi Nuncios in An~ ' Ãiam traÃere permiÃrit, ad arma luÃitid contra earn de neceÃjtate conuerÃ, dolorem
I lenire non poÃitmus, quod adducamur in ( 'vnam animaduertere,cuius maiores de E^ep.
Chrifliana tantopere meruere. lllius itaquç au^loritateÃuÃulti qui no^ in hoc Ãpremo iuÃitiathrono , licet tanto oneri impares, 0.0
DE SCÃISMATE
'Voluit coUocare^de ÃpoÃolicxpotefiathpl^â nitudine declaramus prtediéïa Elizabeth hier et team, hlt;ereticorumÃautricâ¬mjet' (jue adhierentes in prtediéîis, anathematis fententiam incurrijje ejjéque a ChriÃi corporis vnitate pr,ecifis : ^inetiam ipfri pTittenÃo Kegniprtediéliiure, neenon omrii-, (Sr quocunque dominio ,diÿoita.t⬠priuilc-gioquepriuatam : item proceres ,fub(li-
populos di^ii J^epmi ac cater os oniâ nés, quiilli quomodocunque iurauerunî, iuramento huiujmodi ,acomni prorfus doming Ãdelitatis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obfiquij débita, per
pétua abfolutos,prout nos lilas prafentïum aucîoritateabÃoluimus: e^priuamus eari' dem Elizabeth pratenfo iure }{eff]i,aliîf' que omnibusÃipradiclis : Pracipimûfq«( : (ir interdicimus'vniuerÃs ^Ãn^ulispro- I ceribus ^Ãibditispopulis, alÃpraditl^^) î ne illi eiiiÃve monitis mandat is, nbsp;nbsp;nbsp;leÿlgt;f^^ j
audeant obedirc: ê^mfecus egerint, eosÃmi-
vero
ANGLIC A NO. iBj 'vero di^icile nimii eÃet^frieJentesquocHqae iüts of us ericferjirre, nolumu^ vt earÃex-empU Notarij fublici manu (j' Pr^ielati . ëccle/ÃAfiici, eiiiÃje curitiÃgillo obÃ^nata^ (andern ilUm frorÃus fidem in iudiciOf^ extra idud âvbique gentium Ãaeiant^ quam, ifÃapr^ÃcntesÃacerent, à eÃent exhibita^ 'vel ofienÃe. Datum ^omlt;e afudÃn^lum Metrum, Ãnno incarnationis Dominic/e 1 milleÃmo quingenteÃmo ÃxageÃmo nono^ ^s^Mnto Kl. Martij^TontiÃcatus noflri anno quinto. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Gæ. Glorierius,
H.Cumyn.
Proptçr huius Apoftolici fciipti pu-blicationcm ac dcfenfione, vnusautS^erfècu^ Item alter maiori zelo præditi, mox
I Londini , vbi ipfius pfcudo-cpifcopi/f»icn2. palati) valuis afftxum fuit, extremum fupplicium ,læfæ Mareftatis cond em-
A3l nati
⢠DE SCHI SM ATE
nati, conllantcr fubierunt, Catholicis cætcris, vel quia non agnofcebant iu-ridiccpublicatum,obleruarentquc vi-cinos Principes ac prouincias Catho-licas ab afluetis cumilla commercijs non abftincrc : vel quia paulo poll, proiïiulgatorc Tio moituo, nó fcic-bant à fucccflbre fuo renouatu ac con* firtnatumâ. vel faltem (heet priora cau-farentur) proptermetu, in ipfiusobe-«jfrenfo- dicntia permanentibus. Hæreticivc-palam, vt puerorum tcrriculamêw, poà exc»-â ifta fc prorlus cótemnere fimulabant, wumcA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcuerj rei euentum quem ex om-
tftnem, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. a ,
nr antiquitatis memoria luéluolutn fere clTe cernebant, vehementer dubi-tantes, diccrenturlecrcto Romxpei quofdam magnos viros dclentcntix rcuocationc plurimum , fed frulha laborafle. Sicut cnim de Saule Icgi-tur, quod poft 2\xdita,mSamuclu kn-tentiaai,lpiritus timoiis ac vexationis, n . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fù
anglican Os furor ctiam amp;nbsp;incredibilc odium 'in Sacerdoces Dei,pcrcurbatum cius ani-* mum invafit : ica cciainiftis coniigiti vt exillo dienunquam animis.quicf-cere pocucrint, quod Eeelefiç Gatbo-licæ iemper cxinde crefeentis augme* turn non minori eos molebia aftceir, quam Saulem Dautdis proiperitas aSlt-gebat. Illud autem in primis cosmalc habuit, quod hoc iudiciû noaab alio Pontificeprofedtumfic, quam ab co qui omnium bonocum, çalculis fan-élifîimus, amp;iplorum Proteltanrium opinioneih opcimismulcorura fecu-lorum Pontihcibus habcbaiur. ;
Hac Ecclefiæ conttra ipiam ientétia amp;nbsp;Cathoheorum nouis iiicremcntis quotidianis offenfa Regina,conuoca-
tis ordinibus, Icg-cs valdc iracundas amp;nbsp;cruentas contra vetens ndci cultorcs cathohcot
promulgat, qui^iis primum cauccur, â5â'-ne quis Eliza betham h^erencatn,
A.3, ij fchij-
-1 DE SCHISMATE
yapâe pccna capitis vocct,vcl aliam quâcun-ccctampcrfonamnoininct,cuire-
i ^umvcl in vit», vcl polt mortem iP-
I ùus.dcbcridicatur, excepta Eb:(abetnti «/tf»r»//pro/f^caeiiim{ûntipfâdccrcâ I verbâ.. Deinde quia tûmpnmumcccquot; pmm cft, per Prefbyteros alias per- ' ïônas deuotas in rc^nû inferri ad Ca- , tEoliâcorum confolationé, varia Synr-bolalà cra: prohibent fub pÅnapccu-latüs^idcft, prolcriptionis bonorum omniu amp;c perpetuorum viuculoium, ne quis afferat,accepter,vcl geftet vlb fâcra munufcula quæ Komâ, ad com-munionis Ecclefiaftica: teftificadonc mittifolcnt, qualia funt, Agnus Del, cniccSjimagincs,calculi benedióH,auf j alia quæcunquc à Pontificc veliplîw
V â authoritatc confccrata. Bullas autem Breuia Apoftolica, inftrumenta, aut j feripta cuiufcunquc generis '
i
JlKGtlCÃNO^ 187^ ferre, capitale ftatuitur; 'Ãodornejoe ! tempore ,m SaccrdcÃum openw'Ãilu»-taresimpèdirentjdéccniûtcflcóritnöii Içlæ Maieftatis, quenqnam iitifSacia^ mento PÅnitentiæ ab hærefectti/axit fehifmatis éwlpa abfolucic veüEccle* fiæ Romançreconciliarc, autreà ^ab-folui vcl reconciliariu^ QuibuscOTam comitijs eorum omnium^ qui propCér religionetn in extefas regixgt;nestraiei üfcdntitf,rgt;^ cerant bona.'amp;poffcHioncs ( neieKtrkî regnum haberent, vhde fc alcronc) ht-gio fifeo qddidirur.'In quas IcgtBcum , multi dcuotiCatholicivelverà offeih- , dcrent,vclfà ltcm cafumnia Jqlt;ïH7iTilt;iï*-rctiti tcncrênir, alij carccribus^lî^yho- ) norû prolcriptione, alij etiam twprte mulârabantur, tà m Saccrdotâsâ^uà rti, vtriufquc (exuslaïciomniunrdium.
Arque inter cæncra quæ hodrem-pore dum Catholici'innoccntes rapî untur palTim ad fupplrnum;accide Aa iij runt
DE- aCHISMATE
nimpiflud« iirciüiwté ac Vniuerfitatc M»V4f«K Qigt;^^!ilt;tienCi naotnoräbiJe conti git. Ciim
* cninilt;lc quodam fioulando Qinfeo.o^ï profjcUtholica/jarligionc .reus caufà m did;urusconn( paruit,iudicium dc prç-cidcndis ei auxibus ( quodplcbcius cf Ãt)fcrrcajrgt; vixfentcntii-iudex pro-nunciaucrat, tilm morbusrepcntinus c»KiaIis Praetoriw illud vniuerfuni inuadcns, nec alia loca ciuitatisaut homines attingens,ipfôs indices amp;:af lèrtocos omhc^jProuinciafc; quo q^ Prç-fexfbû /tiriimû fiibito corripuit, duo-dccimquc prætcfca iuratos ad hoc vi-ros,.vc pro confùctudinc réum vcl in-nooehtcm dcnunciarcnr, fie occupa-uit, vt ifti ftatiïn, iudiccs vero,aflciro-rcs, amp;nbsp;Prarfedus prædiâus, ali qui n® poft horas multas, rcliqui poft pau- i cos dies advnum omnes interierunt. । Et cnm illis codem morbo, loco, amp;nbsp;tempore correpti, non minus quà tn
ANGLICANO. iSX cjuingenti varijs extra vrbcm locis paulo poftcxtinólilunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, â
Diuific höc tempore in AngVwyXâX«! Deuslinguas hxrencoru. NouaenimfiUi in rigidoruni Caluiniftarum fcóha . id .Turitani. icriptis concionibus
Vehementer cxagitârc ccEpcrunt vul-gares ProtclUntes, eorum crçdendi,quot; colcndijgubcrnandlquc recentem rc-'giamfcuparlamcntanam formulam, in fupra centum capitibus,vt impiaac fupcrftitiofam condemnantes. Quo hçreticorum ( vt fit ) bcllo, Catholici'
fiunt.
, rtfrum
lam vero quia de patrum i OClCta-1 Miet^tis tis lefu excellcnti educatione, inftitUâ none, doókrina,multiplicique coram Deo amp;nbsp;bominibuâs gratia fermo apud lt;«».1580. Catholicos percrebuerat , multum-â que eorum opera ab Anglis defidera-ta effet : diligentiffimè aólum effe-
Aa liij daim
DE sCrtlSMATE
rxfr« fi- lt;^uinque eftjncerpofira quoque Pö^ it/uin tificis maximi authontatejapud illius ^/j^/qwjordihis Superiores, vt ipfi quoque ex prçllantioribus prælcp i$8o. tim Anglis, in meircm Britannicam mitterent. Muldenimiam turn infi-gni pietatc amp;nbsp;doôtrina viri, hoc exi-li| fui tetnporeilli fe ordini dedicauc-ranr. Dehgnati ergo primilt;fucrunt R.*^* patres maghis Dei donis exorna^ ti Perjontis amp;nbsp;pdinundus ^w««ir,atque ciim his vna, ex vtroque Anglorum collegio aptiffimi aliquot miflî Prcfbytèri,qùi iniundum à Su^ perioribus opus tanta alacritatc, fidc, diligentia fccerunt, vt paucifiimis menlîbus domatim hortando j con-cionando, (cribendo ,amp;cramentaquc miniftrando, ex plebe innumeros, præcipua nobilitatc variaque cognh tîone amp;nbsp;doôlrina clariflimos viroi quà mplurimos Eeelefiç recociliarint-
ANGLIC ANO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;189
Aducrfarij his conatibus opponûc ! minacilhma primum cdida, quibus omncs lëluicasduorûtnque collegio-^^,â4o^. rumextramarinorum Prefbyteros alunos omncs declarant ac dccernuntr clTe reos Ixix Maieftatis, Si variaruml inReginam amp;nbsp;remp. confpirationui authores, ac proinde mandant omni-l bus parennbus ac tutoribus, vt füosl primo quôque tempore in Rcgnuml xeuocent : mcrcatoribus cxterifquci omnibus grauifTima propofita poena,! ne collegijs iftis aut vllis ipforum alu-' nis pecunias faciant,omnibufqucin|' vmuerfum, ne quis eos in domos auo ad colloquia admittat, aut quouif-, ipodo iuuet. Atquehæc quidem om-
I niafolius Reginx authorirate, quxi 1 poftealcge etiam parlamentari pro-'.
1 mulgata ac confirmata fucrunt, ficut 1 1 (uo loco commemorabimus. I
Et
DE S CHI S MATE
X»«/ ttè. nbsp;nbsp;Et quia iam videbant temp la amp;nbsp;co-
muitis locis bcas. pcnè dcièrta, Ordinibus iterum con-dS â¢Æ 8j uocatis, nouam promulgant Icgem^ quamulôhant vtriufqueïexus fingu-Jos f modo annum decimum lèx' turn actatis atcigerint ) qui rccuûnt adiré Proteftantium preces, conciQ' nés, ac Eccleûas, viginti libris Angb' canis mcnftruis, id clt, aurais ferè fep; tuaginta, qua immani exadione, mi* rum in modum expilarunt poftea Catholicos. Dccernunt prærerca in hoc conucnru crimen eflcîçfæMaielhtb^; quemquaabeareligionequam nunc in Anglia icôlâcur, quouis modo dU-fûadercautauocare. Miflam verofa-
cicntibus vel audientibus pÅnam Sc mulilam in primo regni Eii^^abetbii anno conftitutam duplicant,quç omnia Catholici coftantiflîmèpro Chrï-fto tulcrunt. Interim vc bec crucnta
de
ANCLIÃÃ NO. 190
«kcrcta cxçcutioni mandcntur, im-mictunt in nobilium aliorûmque or-thodoxoruxdcs vanos liétorq?
ploratorcs qui Sacerdoces ipforûm-que holpites ac fautores ad carccrcs raptent » grauiffimis equulei tornien-tis cxerceant, bonis fpolient, ac morte ctiam aliquoties afficiant, magnis propoÃtis prxmijs, fcclcrûmquc co-donationc improbiflimis bomini-bus conccfîa, vt IcGiitas ac Prcfbytc-ros prodant ac comprebendant. Tot crgô omnium ordmum in vincula conijciuntur,vt vctcribus carceribus xoM/c^r. omncsnon capientibus, nouos varijs
1 nbsp;nbsp;nbsp;, n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Il Ifyutitur.
locis inftituunt, vtque Lonaini detur' locus recens comprcbêfis Prelby tens aliifquc Catbolicis, vcncrandi fcncs
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ntinui
feflores, in IsbicenÃm pcftclentc car-
ÃC-
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SâCttlSMÃTE
rclegatitur, vrxlc facile pofteä exdfl* ótilunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- îfîi:
lam vcrè inter cçtcros, pcrcelebris p. cajiu- Crf;»öz4«i«-hoc téporc proditionc nui tltttt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 . fz'
raili tratns tanqua altcriiis ijcttriotis^c^â ne c^fi- pitxirjudibrijscxponinir, cópcdibus vincitur quçftioni ter aut quatcr vfq» ad Juxationem ac quaflationem om* nium membrorum fubi jcitur. Qmn* do ctiampræter plurimos de vulgo, cx pra:EipuaquoquenQbrlitaceamp; or-dine equeftri boe maxime prætextu, quod Qtmpianum in ædes réceporint, êc ab Ecclefijs Protcftantiu abftinue-rint, multos in carccrcs rapucrunt,iu-dicibus fimul cum furibus,ac latroni-bus ftitcrunt, variifque mulótis pecur niarijsmiferè expilarunt,in quo généré grauiflîma palïi lunt illuftris dominus Baro V'anxiui D. Thomas Tref-
per vniiierfurn regnum plurcs admi-ra
ANGLICANO.
rabiiiconftantia,fidc amp;pietate inli-gnes vui. Interim vtPatrcm Camfia-nurii ac Prclbytcros vinólos plaulibi-Iton praetcxtu alEciant cxtvcmo fup-plicio ( pro lola enim Catholicæ fiaei propngnatione, quæ adeo nunc in animis Anglorum inualuerat, tollcn-dos non iudicabant) fingut eos,mul-ta in necem Keginx Kornet l{hcmtÃ]ue macbinatos, ad camquc rem falfos (|uotdam fratrcs in telles cx fcce ho-minu conquirunt fubornat, quotu tcftimonijs licatnon conlenüentibus amp;nbsp;apertifTimc refutatis, condemnan-turad mortem crudeliflimam amp;c tur-piflimam, quam pauló poft incredi-bili conftantia ( ad Catbolicoru con-firraationcm amp;nbsp;bonorum omnium çdificationem prçclariflimc obierut, impottuncinftantibusamp; vrgentibus hæreticis, vt faltem Reginam agnoC cerent caput Eccleftæ, amp;feinip(im
DE SCHISMATE
peccaffc confitcrcntur, vicam amp;nbsp;vcnii îiid facere vcllent, ofterencibus.
Primo ergo die Decembris anno Mdrtyha » celcbri martyrio conlummatl mubtrü funtjdem Rcuerédus Pacer Edmundf^^ CamfianHi, vcncrabilcs Prclbyteri, Rodttlphw Ceruinus^ acc^^lexanderÃfi' txntus. Vicefimo verb Maij lequentis AM.ijSi. anni, ThomasFordus^XoannesShermsSi FpbertuslonÃoniiiSj amp;nbsp;trig^imo eiuflc menûs QtilielmnsThilbeu^s^ Lucas beus^La-urentius I^icharfonm'^homas Co--tamus^ Prclbyteri lanóti amp;(. doóli onv nes, ccrcamen confellionis complet ucrût. Et hl quidem omnes Londinij vbi ante ctiam là nble martyrium paflî lunt, loannes Nelfonusanno 1578, St Euerardus HanÃus an. 1 y 81, Sacerdotes, amp;nbsp;Thomas Sherwûdus laïeus, amp;: extra Londinuinalijs Prouincijs, Cutbertus primus ex Seminarijs martyr an.i578,amp; loannes
anglïcânô. 192. fingulari zelo prçcellcntcs Prcibytcri. Vaulo vero poft, hoc eft codem anno r -ri T â r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M*«'»
amp; lclt;|uenti limili conftanna ianélas animas Deo leddidcrunt, in Eboia-cenft vrbe vita amp;nbsp;doétrina præ-ftantes Prelbyteri, (hoc folo nomine damna-ti, quod Sacerdoces fc agnofcerent,ac pôtificiaauthoritate le extra regnum ordinatos cfle cbfitcrentur ) Gulielmtn
1 LdcÃHS yKichardus Kirkma,nnfis lacobas I Tomfont^^^ Gulitlmus Hartih\ ôi. K,ichar~
dus rherlkellu^. Atc[ucnonitanuperin l^J/'intonienÃciuixâtc Dominus lo^Jîwes ,jg Slaidus, D. loaftnes Bodens honeftæ coditionis laïci, bis varijs temporibus per fententiam iudicis, inaudito apud
1 Anglos exêplo,moiti adiudicati lunt, c^uam, paulo poft fÅliciibmc obic-runt, non aliam ob caufam damnati,
1 c[uà m cuod penes Rcginam, lumma in caufis Ecclefiafticis authorkatcni proximè amp;. fecundumDeum, eflô««â
i
DE S C HIS M A T E garant, ho dem anno amp;nbsp;alium laïeuiri Qnlielmum Carterum Londini marcy-rio fuflulerunt.
Dominus autem lacobus Laburntd nobilis iaicus, paulô enain vlterius p.irfiw- ïà ccrdotes {qui iniuflu Superi-nictnfej. otumnon debebanc nec volebantlc rcipub. amp;nbsp;llatus quæftionibus iinmi-Icere ; palâ negabat Reginx omnem obedicnnam ( ficut ôc anteiurdcon- j fui eus StoneuSyFeltonus nobilis amp;nbsp;doÃus Prcfbyccr, fccerant ) partim quod eius natalia illegitiina eflê dice-ret,parciin quôd cflcc Pij quint 't pon-tificis fentcntiajprætcnfo iurc regnan-dipriuata. Qua de eaufà varias carcc- I rum moleftias Ãrleoli^ Londini, Fan- j caflria, Manceflriaque perpeflus,tande
*'â⢠Lancaflrilt;e fanguinem omnibus mue admjrantibus eius conftantiam aepa-tientiam JubcntiHimè ac.'mitinime fudir.
Nequc
ANGLICANO. 193
Neque lïic filencio prxcercundum eft, aliquot ctiam plæoeios quod cc-clefias, profana Proteftantiùm officia adiré noluerant, cdm non habe-rent vndè niulôlam pecuniaiiam fol-ucrentjfencentiaiudicis diu ac mifera-biliter per vrbem UijintonienÃm tra-ôtos ac nudos crudeliter fuilfe cxfos..
. Incidit quoquc Dei plane proui- r. nayua-dentia,boc tempore in manus pcrfc-C}iX.or\imT.(jaÃarlr{ajfuodHS,n2im\o-c,rclt;t Hlu catus in Gallias ad fuorum colloquiujfâf^^-cûin effet propcmodû in litorc Nor-mâdico, fubito aduerfo vento in por-
, turn Anglicanu delatus a Magiff ratu
1 filf itur, Londinum reducitur, ac in car-cercm compingitur, vndc poft non
I multos dies amp;nbsp;varias examinationes, I ducitur ab arcisPcçfeéfo cum aliquot \ alijs vinôbsPrefbyteris circa id tem- , pus comprebenfis, ad tribunal. Vbi autem ventum cft ad ianuam Prçtorij
Bb nouo
D E SC HISMATE nouo cxemplo, fed antiqua hxrcnco-rum vereque diabolica fiaude, cx im-prouisó cxtchs eum Confefloribus lubtrahuiit, ac in viciiiis ædibus, dum alij caufà rn dicerent collocanr, vt hoc artificio finiul ôc abeflet à Collegis illc qui dodlrina dicêdi pcritia,qua plu-riniuni valuit omnibus, obieôta cri-mina facillimè diluerc potui(rer,amp; fu-Ijjino daretur cùni cætcris ConfelTori-bus, tùm aftanti populo patrem opti* mum, animû ac rcligionis fententiam vel mutafle prorfus, vel (altem inali-quibus fe Regiç volunrati accommo-dalle. Atque vt illud faciliùs ab omnibus crederetur, quafdâ in cam rern VO' CCS arcis præfcôîus mox fparfifle di-citur,cûque no cum (odahbus ad mortem iudicis fententia condemnatis/ed per aliam leen tiorem portam in car-ccrem reduiit.quo dolo malo fadum cft, vtctiamboninonnihil iftiRcuc-rendo
ANGLICANO. 194 redo patri humanitus accidifle timue-runt. Sed impijffima fraudcni ac fum-niamfanóto ConfeiTovi faótaminiu-riam tempus poldeapatefecit. Ncquc cnim vel iftorum dolofis machinatio* nibusnec frequenter adbibitis minis^ vel alijs grauimmis tctacionibus quic-quam ceffit.Obtulerunt auté ei(quód abipfius ore poftea audiui) fivclfc aliquantulu accomodaret, epifcopa-turn. Manfitautem incarcéré, vari'is poftea aReginx confdiarijs,nuncijs ac literis, fed fruftra, ad defcólionem foUicitatus. Socij verb facerdotes, (c-cundurtr indicium pauló ante pro trb bunali illatum ad patibulu duéfi, con* 1 feffionem fuam gloriota morte laetb ftimè compleuerunt. Hi autem erant i Georgius Haddocus^Ioannes z^undinus^ loannes NutteruSylacohusFennuSj^iTho» mas Emerfordus.
Atque in alijs regni locis prxfet-Bb ij im-
DE SCHISMATE
tim Lancaflrite,Ebora,ci amp;nbsp;in vallorum finibus complûtes rormentis grauiHi-mis tentad,nonnulli etiam turpifiima vel proditorum vellatroni-m vltimo fùpplicio affcóli lunt. LancallriæJ^ito-bmBellus Prcfbycer lexagenarius, loannes Finchius laïcus : in Vrallia chArdus F^itus ludimagi fier. Fr ultra veto inhocjnftituto compendio com-memoraverim, quibus dccriminibus tà m crudeliter in innocéces homines animaduetfùm fit,cûm omnibus con-ftetjvcram folamque caulâm fuiflete-ligionis auicr profcflionem Apo-flolicæ ledis ac communionis contra Ecclch e rebelles filios defenfionern. Nam cùm cçreras co n fi ôtas crimina-tioncs in iudicio facile depulifl'ent, ryrruiùa mox in ipforumfecrctiores cogitatio-
nés Si futura faôf a quibufdam captio-fis inrerrogationibus fuper Bulla dc-claratoria Pij quiKti fit inquifitio, ni-mi
quot;ANGLICANO. â^5 mirutn, fl fcntêciamillam Icgititnatn fuiffe iudicent ? fi purent in Papx effc poteftate reges exauthorare, ac fubdi-tos abipforu obedientia liberos red-dere? quid ede t taóturi ipfi, aut alijs in confcientiaprçfcriberent, fi bellum à quoqua inrcratur propter religionê, ac liuius gcnerij alia. In quibus G quid pro Poniificia poteftate, vel pruden-tilfimamodcrationc dixcrint, continuo IçCæ Maieftatis, amp;nbsp;non religionis rei deccrnuntur.
Nequc verönunc contentibac in » Prcfbyteros ôz mediocris fortunx or-tbodoxosarcificiofacrudelitatejnipâ pyocml« fam ctiam nobilicatcm ac inprimisre-*'^^^'*«-gni ptoceres quos iam magis magifq; iftius nouç fcdç falfitatem,turpitudi-, nbsp;nbsp;ncm ac imrnane crudelitatcm abho-
1 nbsp;nbsp;nbsp;minari obferuacent, indigniftime tra-
1 nbsp;nbsp;dare cÅpcrunt. Et cùm in omnes ca-
tliolicc affedos nobiles fimul ani-
Bb lij mad
DE SCHISMATE
maduerterenon qucant.pro cuiulque Aulici acnoui hominis odio amp;nbsp;libidine , nunc iftos nunc alios confiais criminationibus amp;nbsp;calumnijs impe-
Edouardum ç^rdenumjgt; antiqua fideac genere prçftantinimos viros aliofque i/lum in jnJjCTQç fuftulerunt. Sic IlluftriflimU hoc anna Eiorthumbrium^ in Anglia potcntifli' wnfi lu. mum principem, acinïignem picrate QiCnQŸiAïZAZCNïrMraGulielmüShelUum, in infÅliccs ac la:thalas carceres ex vanillimis folum fuipitionibus trufe-runt. Idem fecilTcnt in illuftrem Ba-ronem Tagettum ac nobilcm Carolum Ãrundelium licet innoccntiflimos, nifi fuga matura amp;nbsp;vitç amp;: confeientijs fuis conluluifTent. Quo modo autcmiani pridem Rimmum totius regni princi-pem Comitem y/r««4/e/zgt;DucisNor-folciçfqui amp;nbsp;iplè iftorum cruentis ma-nibusfublatuscll:) filium primogeni-tum
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;19^
tum ac hæredem, è fuga, propter föla conftientiam fufcepta, reduótum in carcerem immaniter traótent,mcnda' cijfquc ac calumnijs infament,omneC queipfius ckariflimos fratreSjlororcs, cognatos,affines innocentiffimos homines exagitent,diccre fuperledebo. Sanc prçter ifta quæcommemoraui-mus, variafi^ue ewdationes ac vcxa-tiones quas avilimmis horauncioni-bus tolerare cogutur, vel hoe nomine nobiles laïci funt ipfis facerdotibus in-fÅhciores,quod nee eonfeientiæ eau-fa fugcre, nee pofleffiones vêdere, nee bona fuavclvxoribus ac liberis relin-querc, vel ad fui fuft étationeni fecum transferre, fed omnia fifeo, achçrcti-corum vfibus ableganda fint. qua vna rc nihil poteft dici aut fingi feruilius 1 ac miferabilius.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et banc in omnes O rdines crudeli-
tatem dicuntfc non exerccrc propter 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bbquot; iiij reli
DE SCHISMATE
religionem, (ficut ccrcc putamus pu-tancque edam prudentes omnes qui iam à multis annis aduerterunt, ijs qui l'erutn potiuntur in Anglia, de fide, thaconÃ- vtcunque id prætcndant, nulla curam ^lamJer^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HatU fuO folum efic lolâ¢
/z^jdwf/wlicitos} fêdadReginæacRcip. fccuri-bent cu- tatem qua per Catholicos indies nu-
Ã4l
P;
- meroacRudioin Rcginam5co«lt;ecrcâ M u'lt;lt; Rentes,magis magifque periclitaiiafi ferunt. Vndeiftinouietiamraetusac fiifpitiones de Eli':^Ahâ¬thlt;£ mtcrfcclio' ne, qui tarn alte iftorum animis infix! funtjVtpueriliter non modo homines ac res quæ vcrc exiftunt, led vanilfinaa Ipedraac vmbras metuuntacinfede-tur, adeo quidem, vtad eamacapitc Rcginæ repellendam, autpoftquani faóla fueritjvindicandam, non modo in eos qui fecerint,lcdin proximos quoique regni hçrcdes inauditis alTo-ciatiombus ac iuramentis contra mo-
rcni
ANGLICANO. I97 rem ac leges regni cofpiraueiint, ôc id quidê primû pnuato turoris zelo fece-rut, podea cu aliqua tamé cius cóiura-tionis moderatione lege etia parlamc-tari vt ld approbaretur obtinuerunt.
Sed vt ad rem redcamus,in hac tanta in omnes omnium ordinum Catholicos fæuitia, nonnunquà m vt apud exteros principes ipfumque etia i'on-tiheem perfecutionis immanitatc ali- nbsp;nbsp;nbsp;â
quantulum occultent, ac opinionem torum. moderationis acclementiæ fibiconcilient, tà m fraudulenter fæpc ifta dif-penfant, vt dum vnum cruciant, vexant, occidût,alium Regia indulgen-tia nonnunquà m palà m abloluunt, vt
I cùm Londini eft aliquod ab innocen-I nbsp;nbsp;tium cçde quafi lucidum intcruallum
I vel ceffatio, tune longe crudelilTimè I in ali)s regni locis fæuitur, amp;: dû quof-I dam ad tempus maiori libertate do-I nare videntur,alios identidem eodem
tem
de sçhismate
tempore coprehenfos grauifïimc cru« ciant. Arque vt ifta calliditas horum inftituto melius in(cruiat,habentferc in Principûaulis ccrtoshomincs,qui huiufmodi fidtæac fucatæ clemcntix exempla, apudrerum noftrarumini-peritos inculcent, cxpliccnt, amplifi' cent, amp;infinitæ crudelitatis facinorâ vel exténuent vcl exeufent, vel alior-fum quà m faóla videntur, interpre-tentur. vtfæpèvidcasetiam homines non malos de iftis pcriècutoribus Ec-clcfiæ multis meliora promittere.
Inicrunt his ipfis diebus nouum ctrifilnt», confilium de quibufdam quos in vin-noHumdf habebant in exilium mittendis, inittendts .
CdthoiJcif vcl quia morte acmaéhatione Sacet-2« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dotum fenfèrût (è nihil profecilTe, vcl
iudicarunt hoc inprimis fado, fucatç dementi ç,cuius laudem tanto-pcrecxpetunt,pluribusin locis diuul-gari pofle. Sed certè ncqueperpétua exi
ANGLICANO. I98 cxilhim eft magnum Icnitatis argumentum , amp;nbsp;ea códitioncimpofitum vc redire ftt capitale, eft per le fæuifti-mum. Et Sacerdotibus Dei c[ui cûm Superiorum mâdato, tûm fuo lari zelo illam fibi prouinciam vî muP tis ad falutem inferuiant vitra fufeepe-runt, debebat omnibus tormentis ac mortibus mtollcrabilius cenferi,amp; ip-fis denique Catbolicis populis ,pafto-ribus fuis hoc modo orbatis, longe triftiifimumeffcoportuit.Sedquo or-dine, quoque modo in exilium fmtjVno aut altero verbo commemo-rabo ,quia ipfe licet indignus, hums -proChrifto qualifcunqueaffliôbonis ronut^ejui inter cçterosvirntiparticepsfui.fimul
⢠1 - Tlt; n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V.CApittn»
enim tonde Prelbyteri ôc vnus no- âââ»lt;»«/-bilis laïeus hanc pÅnam fubiuimus.
Etant turn tempons omnes tam no-uæ quà rn Veteres euftodiç, ConfefTo- »»r« ribus plene, amp;: in vno caftro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- extltum
' DE SCHISMATE
( quod nomen eft carceris cuiufdam Londini] crant prçter laïcos, Sacerdo-tes plus minus triginta, remanftratit quoque in arce atque in alijs vrbis car-ceribus exijs nonnulliqui cum pane Campiano, vclpaulo poll ad morteni damnati totum triennium carnificis
manum cxpeótaranc. Hos igitur non omnes, licec in eadem damnationc vidercntui',necfolos,fedcertosamp; ex fingulis fere illius ciuitatis cufto-fifcim vi aliquos delegcrunc (nam ex innu-al'j'5 in regni locis vindis ne tndnant, viium tuiic dimifeiut) Cum ergo dies à Mamftratu efletillisdeporcandisdc-a ft yero nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠ni
rx»z«. 21. ngnatusjdatur cuiullibet carceris prç-fedo' eorum nomina qui in cxilium erant deftinati,amp; vt vindis diem prç-fcriptdm denuncietmandatur, vtita mature de rebus ad viam ac vitam nc-ceflarijs fibi prouidcrent, nam publi-cis fumptibus (quod à multis expe-daba
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I99
ótabatur) no nifi in nauc erant alendi, fedipfi carceribus interca cóclufi, ncc advllius colloquium nifi cuftodibus prçfentibus admiflÃ, non multum ad-iumenti ad iter ac futurum exilium ferendum nancifci potuerunt, vtvcl hoe nomine iftud exilium defolatis hominibus calamitofilTimum videri ; debuit. De voluntate tarnen Rcginæ
1 certiores fadi, quifquequod potuit i fc.it, vt nónihil,adviaticum,vertium aut numorum à luis procurarent. Dies tandem venitjlicct fæpè, nefcio
â quo cófiliOjdilatus amp;nbsp;mutatus. Ibant-que ij quibusnos tranfportandi data funt mandata, repetentes è variorum carcerum prefeókis eos qui defignati
\ erant ad exilium. Duóli (umus omnes ' ad nauem in Thameà fluminc propè i'anuam arcis fitam, iamquc confc cn-'i dere iubemur, vbi ex noftris quidam prçfcrtim,R.. Pater Haywdta
om
DE S C HIS M A T Ã
I omnium nomine palam coqucrictf' pic, nos fine cauia, line criminc,ac fine iudicip planéque indemnaros nonde-beri patria pelli, ac proficeri nos vlrra non ituros, nec patriam ac populum Catholicum quiincaeft, noltrovn-quam côfenfu reliôluros, fed ipforum in confpeôtu ad teftificarioncm coin- j munis fidei noftræ de ipforum,lubcn-tiflime morituros. Patriam noftrain i ac fà lutem iftorum nobis vira noftra longe charlorem elfe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Sed cum bac ratione nihil profice-retur, literas là lrem ac mandata Prin-sSm4 ini- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;quibus ad perpetuum exiliuin
y«»f45Ãgt;f-damnamur, inquiunt, oftendite.fed rettcDTK. cQÃcefium no eft,amp;fublatis vclis curn multa multorum confà lutatione ac cômiièratione in altum dclati fumus» Poft biduum verô, cûm iam in occa-num multum procefiiifemus, R. R amp;nbsp;alij iterum obnixè roga-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;runt
ANGLICANO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10«
tunt rcgios miniftros, vt vel tune tandem fententiam ac literas cxilij vider c ac legere liceret. V idi illi, mandatum exhibuerunt, in quo cûmillud legif-fent noftrijH^s talei perfonasÃiif alio-rum coÃejÃonibtts multarum in Adaie-fiatem Bjsmf. Ãditionum ac machina-tionum reas inuentas, omneÃjue ojcl in iudi-cio de ijÃem ermintb^conniólas ^njelpromterÃmtlia in carcere detentas,licet nterean-tur extremumÃppliciumjtamen re^iam cle-! mentiam mitius hac vice agere volentem, extra patriae fines tantum deportandas^ hoc
1 prafientificripto decernere : Hæc,inquam, ( cvim in banc fententiam legiflent, fle-( biliter clamarunt vna voce omnes, fe \ falfiffimis calumnijs ac grauiffima in-1 iuria afEci, cum nec ipforum, nec fo-
ciorum Catbolicorum quifquam vl-lum vnquam rebellionis aut in Regi-nam autpania confpirationis crimen, i vclleuimmo verbo confeffi fint,amp; ex
DE SCHISMATE
ijs ipfis quos tum deportabant, vnus D. colin- Je bac falfilfima acculatione iudicio
publico fuiflecabfolu'us. ProindcP* GaJ^drsis- in earn fententiam multalo-cutus, iccrum arque iterum obiecrauic duôhovcs fuos, vtad caufam dicedarn in Angliam rcduccrcntur, ac publico iudicio liiUrécur, vel fairem vtibi pro Clirifto potius Ãdinnocentie fùæde-fcnlîonc iugulentur, quà m vt haclu-culenta infamia in aliéna terra compi' reant. Atreiponfum eft,id in ipforuni poteftate non efle, fè mandatum re^ gium implerc debere.Proceflimusigi-tur vt potuimus nos inuicem conio-lantes, ac gaudentes quod hanccon-tumeliam pro nomine Iefu,vtcunquc patienter tulerimus. ac tadem Deo iu-uantc Bononidm appulimus, vnde poft-quà m duôloribânoffris valediximus ad varias Galliæ vrbes, vtquifquc ha-bebatcomoditatemprofedi, demu
oin
!
ÃtîGLICANÃ. 101 OiTïncs fcrc I^hemos pereximus.In quéquot; cunquG autem locum ad cofratres aut Superiores noftros venimus, reperi-mus Gos de nobis valdè anxios. Au-dieranc cnim hæreticorû aut maleuo-lorum falfis rumoribus nos hoc exi~ lium ob metum periculorum in Anglia vitra procuraflcjftationem noftra rcliquilTe, autetiâquod grauiuseflet, aliquid hxrcticis in rcligione ceHifle* Sed cûm rem omnem ex nobis abûdè intcllexiflent j mukique noftrûm fe porrb paratos elTc dicerentj quando-cunque Superioribus placcret, fine Omni periculorum cxceptionc redire, incrcdibilitcr lætati fiint in domino* Atque de iftis no domi trucidatis, lcd ita patria pulfisjn exemplum ac argumentum clcmentiæ Regiæ, aduerlarij palTim loquuntur libenten
Et in eo perfiftunt atque inftant tà m impudenter, vt quo plurcs fuerint in
Ce exi
DE S C HI S M A T E
cxiliumdctrufi, co niagis eluccrepu-tant magifquc commendariapud esteras nation CS præclarain iftain Rcgi' nac clemcntiam. Nupcr igitur cadeiii fraude amp;nbsp;crudelirate qua Superiores in Gallianieiccerunt vigintiduos ex Exilium Ehoracenà amp;nbsp;Huüenà carceribus, qui tx jxfcr.omnes,Saccrdotcsfunt,vno cxcepto, qui tarnen cft Diaconus. Hi ornn^s maxima ex parte, non folum vinculis amp;carceribus, (cd amp;{enio ctiamfüllâ: confecli. Nam alij {exaginta,alij fep' tuaginta, alij plures annos hab ent, amp;nbsp;inter cos vnus eft oólogenarius. Mul ti iftorum licet fint valde ftnes, niA' gnam tarnen çtatis partem in vinculis pcrcgerut,ita vt reperiantur inter illos quiviginti amp;nbsp;fix annos patientiflime conftantifTime tu 1 erun c omnia Ãh
incommoda quæ tot annorum, amp;nbsp;w-lium hæreticorum iniquitas incarce-ratis folct afferre. Paulo poft, nempe
24.
ANGLIC A NO. ZOl i4.Scptembns, non dilïimili confilio parriæ fiiæ finibus cxclufcrut, quos ex diuerfis çarceribus in vnuni eduxerar, alios nonnullos ad numcrum 30 Sa-ccrdotum,amp; cum eis duos laiâcos. Iftp-modo putantfc poflcliumanitatis;^ clcmennæ nomen obciiicrc. Sed quia; hoc eft valde ridiculum, amp;nbsp;non aliud beneficium quam eft illud latronum», qui gloriari folent vitam ft eis dcdill^: quibus non ademerunt,idcircô verifi-milius eft, illud eos agere, vt Seminarium,quod norunt efte pauperimum^ neque totalendis pofte fufficcre, mul-titudinc hominum opprimant atque obruant.ftd non eft confihum contra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hc
Dcum , Domini efi terra (fr plenitudo p/mI. ij.
Illud verb ctiam quod paulo poli conuocatis ordimbns ad Parlamentu, lege perpétua decretum eft, ne quit'- k^es in quam lefuitarum, Serninarianorum,
Cc ii Pref-quot;'â-â^â^-
DE SCHISMA TE
prxfbytcrorum aut cuiufcunquealtcquot; rius conditionis ficcrdos, diaconus aut clericus a ftomanoPoncificequo*
_ J, .pcïEli7aigt;etha.m abolitioncm creatus, QrudmÃy i i r n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n'
ïüb pæna Jæiæ maicllans conuiótis débita,poft quadragefimû a lege pub licata dicm, intra regnum maneataut atranfmarinis parnbus redeat : fi quoque mite clemcnfque decretû di-ci queat, quid poflit iniquû , crudelc, barbariim cenîcri,nefcio. Prioribuslc'
I^acn-yiceri quicquam facerdotalisot-ficijcxcrccanr,ne Sacrificium facianr, ne Gofclhoncs audianr, Ecclefixque quenquana réconcilient, autquouis-modoad fuam fidem inducant,fatis c lt;aólè cautum eft, fed hoc nouo edi-élolà ncitur, vtnon lolum contralc-gés Proceftantium non comitcantauc in
ANGLICANO. 133 in rcmpublicâ pcccenc quicquam,{ed prorfus vtin regno non lint, etiamfî nihil contra ftatum aut religioncm in ' CO ftabilitani moliantur. Hocedióto non tantum pcrfona quæ peccat, pu-nitutjidque omnium pÅnarum gra-uillima, led vniucrG hominum ordi-nes,quiin fingulisfuis perfonis nun-' quam peccant, iniuftiflimè Içfæ maie-I nbsp;nbsp;ftatis condcmnantur. Hac inaudita le
ge, capitale fit, vt An glus quifquam Societatis lefu ingrediatur rcligionc, vel in quouis collcgio feu feminario per Societatem vbicunque terrarû ad-minifirato, educetur nifi admonitus fi ati'.n redierit in patriâ, ac fidem Ca-tholicam coram pfeudoepifeopo ab-iurare, facrametoque prafiito teftari, fc omnes leges cc^lefiafiicas quas Regina vel iam promulgauit, velinpo-j fterumabipfafanciricontigcrir, ob-' feruaturum. Hac lege prætcrca fiatui-Cc iii tnr
DE SCHISMATE
turne pater,amicus,tutor,fuoruni ali-quem in vllo Collcgio Iciuitarum,vel Seininario verfà ntem,pecunia aut alio fubiidio quolibet adiuuct,{ub poena profcriptionis omnium bonorum ac pofleflionum, acetiam perpetuicar-ceris. hacpoflrcmo legeprohibetur omnibus Reginç fubditis, ne quifqua in domum rccipiat, vcl quouifmodo adiuuet, vel etiam cognitum nonpro-diderit vllû in Anglia exiftentem aut ex alijs locis redeuntem lefuitam, Sc-minarianum Sacerdotem, aliofuc fu-pra nominatos Clericos fub pÅna homicidis ac furibus prefcripta,id eft, lufpendi). Illud verô ridiculum potius quà m crudelcdixerim ( quod ramen aduerfâriorum vanifïimam arguit de omnibus rebus trepidatione, amp;fum-mam fcclcris confeij animi inquictU' dinem} nullum nempè Sacerdotem licct abiurauerit fidem Catholicam, fc'
ANGLICÃNO. 104 fêcundum hums legis prçfcriptum, amp;nbsp;fcôtæ ifti fc plane adiunxcrit, debcrc tarnen lubpÅnacapins, intra deeem miliaria vbi contigerit Reginam mo-rari,fubfiftcre,
Hæc quotannis noua Si inaudita Pfr/?fw-placita cudunt, feuerifliméque quuntur, contra Chriftianos lubditos ac dues fuos,amp; tarnen tantam iniqui-tatem nomine iuftitiæ palliant, libi iC que æditis, Reginæ in bis omnibus fummam clemêtiam, ac cum iudicio coniundam milericordiâ impijflimc decantant : ficut amp;nbsp;non religionis aut colcientise, fed variarum in pcrlonam Regiam,coniurationum caufà jiRa ne-cclTario fieri, antiqùorû Ecclefiçpcr-fecutorum more mendacisfimè fin-guntjVt clari'sfimc in illo libello quem.i.) noftri illius fucatæ luÃitia Britannica buccinatori,non ira pridem oppofue-runtjlucc clarisfima Si inuidis demo-
Cc iüj ftra
DE SCHISMATE ftrationib^ couincitur. Qui liber licet amp;nbsp;quanta fier: potuit modcranone,amp; . non nifi aduerïarioruna petulantiptO' uocacionç,ôlt; folûnaodo pro innocen-tiæ noftræ defenfionc fit lcriptus, u-men eum qui exemplaria in Infulam intulifiè dicebatur, prefbyterum Ca-^Ifeïdi tholicum,7^Z!o?w4w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eumque
qui difperferatjTquot;homam J^'vehletum ho-çainêiaicum, vitamulélaucrunr, pro-pofita tamé prius cùm in patibulo efi lênt condonatione,fi Pontifici renuiiâ ciare ac Principi aflentiri vellet : quod cum reeufarent facer e, dato Martyrio defunóli funt. ItaiftinóalioferèmO' do quam noftrorum lulpendio hu-luclicwm iufmodi fcriptis rçlpondent. cuiufdam vidit ac legit hunc librum quidam ^Ãnfilhrii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infimo apud Rcginam loco com
de libro filiarius mox atqueellæditus, amp;nbsp;ad ÆbX quendamfuum, quem affe-(rfn/Crf)», dlu infidem Carholicampropenlum
ANGLICANO. 105 cffc ante cognouerat, ita dixifTc fcr- , tur. Miror,cur Pontificij etiampru-dentiorcs tam prefle, aperte ac liber è, fuas Maieftatis ac magiftratus, aólio-nes edióla reuelcnt, réfutent, infe-dentur, nam licet (inquit) fortaffis plané nos amp;nbsp;in religione amp;nbsp;in regimi-ne erroris conuincant, tarnen non de-bent exiftimare quod vel hucufquc progrefl'i, polTemus cum honore amp;C fecuritate noftra refilire,vel quod tanta tamque potens Princeps, humiliu iftorum hominu quibufuis demon-ftrationibus, aut clamoribus pede referte velit. Sic ille.
Atque ifta quidem fcimus,ncc no-ftri magnam habent fpem fore vt pro tantis ac tot peccatis iufto Dei iudicio obdurati, prius cedant quibuflibet fanis fermonibus, quam prepotenti Excelfi manu cóterantur, tarnen amp;nbsp;il-los qui percunt, nc noftro vitio pereant
DE SCHISMATE
vitio pereant,admonendos:amp; bonos, vt in veritate amp;nbsp;innocentia iua perma-néant, hortandos: amp;nbsp;reliquos ne ten-tationibus grauiflimæ periequutionis fuccumbant, præmuniendos : amp;nbsp;de-nique veritatis Catholicç profeffionc pubJicam,nullis humanis legibus aut terroribus dclèrendâ exifliment. Nec ignoramus eos qui oderunt Syon eu à veritatis lumine arguûtur, no (oluin nonmeliores, fèdfæpè magis furio-ïosreddi, led nec propter hoc delè-rendum eft officium, ne dum temporalis pcriculi rationcm tantum habc-inus, fratrum animas prodere coga-mur. Non habebuntinnosporeftarc vllam nilîquantam Deusadnoffram probationem, aliorumque là lutem, ad tempus illis concedit. Vidimus mi-lêricordilfimû dominum Deum li-pilfimè poft landlos hoslà cerdotum conatus, cæpramquein Angliaper-
Ic
4
ANGLICANO. iO6
fcquutionem, miris infuctifq; modis Catholicos non modo cenos, tà m domi in patria quà m foris in cxilio, ad cçdcm expetitos libcrailc^ac Seminaria ifta geneis noftræ extra infulam, rot machinisjdolis ac violcntijs impe-tita coferuaffe/ed promifeuam ac pu-blicam omniû orthodoxorum ftra-voMi^p gem,aliquoties ab illo fæuo Anglo-^â**^'â*â^'â'â rum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omni vrfo, etiam raptis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilt;-.
catulis, crudeliore, fuifq; in PuritaniC-mo minirtris, feris vocibus ac minis defignatâ, dexterac fuæ potentiaauer-tiiTe. Sieur cos viciffim in Catholicis omnium ordinum hominibus quos diuina prouidentia ad laudem nomi-nis fui,ac veritatis teftifrcationem per-mifitab hoftibus capi, vexari, fpolia-ri, incarcerari, viheiri, torqucri, occi-di denique , experimur incredibili-bus Dci confolationibus fecundum magnitudiné dolorum fuorum læti-ficari
D E SC HISMA.TE ficari, quibus non (olum ipfi gauden-tcs, fcruntpro nomine Chrifti mala tcmporalia omnia, fed focijs Catho-licis acprçfèrtim Prefbyccris exemplo fînüjConftantiæ, patientiæ,ac contem-ptus huius fèculi.
Vnde fit,vtne nunc quidempoft tot cruenta décréta, acfupplicia, Sa-ccrdotes vfpiam ab officio ceflentjdi-diccrunt enim obedire Deo magis quamhominibus,nectimereeos qui occidunt corpus, animarn autem non pofTuntoccidcrejfcd potiuscum, qui poteft amp;nbsp;animarn amp;nbsp;corpus perderc ingchcnam, hunctimere didicerunc, ac proindè mittuntur, ingrediuntur, ac gerunt fe Apoftolicè, amp;pacificè. Non veniunt vt Reginam occidant, Rempublicamve perdant,fed vtillis, vitam ac falutcm, Ecclefiçquc paccm, ctiam mortefuaconférant, fperantes fibi nunquam defuturos, Sarepta,
ANGLICAN o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^07
reptanas,One/tphoros amp;nbsp;^/A^t«o^,qui,re-clamatibus humanis Icgibâ ac morta-lium principu iniquis madatis, feruos immortalis Dei, ac Paftores animaru fuarum fideliterculligant, vt per cos recipiantur in çrerna tabernacula,quç à principibus huius feculinec dari,nec auferri pofTunt.
Hadtenus Deo gratias, nunquam defuerunt,neque (vti confidiinus)de-erunt, donee tranfeatiniquitas,amp;: donee ponatur omnes Principes, qui di-cunt bacredirate poflideamus fà nélua-rium Dei, ficutSi Oreb amp;cZeb amp;cZe-bee ^Salmane.
Sedde haclaicaamp;fÅmineapræ-lacura ccclefiaftica,quantafque turbas dederitjpro rationc buius inftituti co-pendij, Paris fit dióbum, fi plura dein-ceps mala acmonftra mundo pariat, idinpofterum non tacebitur.
FINIS.
INDEX RERVM MEMO-
R A B I L I V M.
|
ADubtio, fok 71. Anglia fcdiApo-Itolicæ recóciliatur, j}7. major pars A ngliæ fidci Catholicx addiüa, 1^^. Annæ Bolcnæ nwter, I4.pater,i5.habitns corporis amp;nbsp;mentis,ló. edu-catio,i7. aftutia, ibid. aborfus,85.incçftuscum proprio fratre, 86. adul-tcriii cum alijs quatuor, ibid. Hæc yitttum amabar, 10. pro mcrctricc pairimhabcbatur,ii.ap pellatur amp;nbsp;niu-la regia,17.probatur eÃe Henrici filja, i8. ablega-tur ab Aula,amp; itetum re uocatur, 51. fiiit Lnihc-rana, 17. Incarccratur, 86. morte propter inçç-ftiim amp;nbsp;adulteriiim,vna j twtn adultcris fuis,plc-üitur, 87. |
Anna Clcuenfis quarra Henrici vxor, Antonius BonuiÃns, Arthurus nubit Catharinx, 1. Ariftocratia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io4' Sex articuli, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87.' Arma pro fide fumpta,. 88.117,178. B BArbara Elizabeth« inhumanitas, 178. Brandonij rabies, 49- Bnannus fadus vicariuS inferni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16. Buccrus, nbsp;nbsp;, III. C CAmeracenfe colloquium, ^4. Campcgini in Angk âPPâ |
INDEX.
|
appulit, 19. ad Papatn fçnbit, ibid, adijt Rcgi-nani, 50. decaufacog-noftit, 54. ciusexcuia-tio, 47. rcuocatur, 50. 1 Caluiniftaruni primi litus, III. fccundi ritus, III corumlcx dcmatti-moniojijj furtum, 116. blafplicmia, 145. Qui faut ad Caluinifmum procliuiorcs, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;170. Caiccrcs noui conftru-untur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;190. Cathatin«x fponlalia, 1. mores amp;nbsp;lnftituti,5. mæror,i9. rcfpófum ad 1 Legatos Papæ, 50. pto-uocatio ad Papam, 75. fupplicatio. ibid, humi-litas, 36. aduocati, 43. Epiftola ad Henricum, ] amp;nbsp;mors, 85. an fuctit ab â Arthuto cognita', 45. cum feq. qui, libros pro illafcripfcrunt, 55. Creilius, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147. Clemens feptimus.ôc ! eius refponfum, ij. dc-legat caufam, 17. delc-gatorum fentcntia,ibid. ciusintcrlocutio, 16.33'. |
ei obreptum, 17. eius pÅnitentia, 18. caufam ad fc teuocat,49. pro-fert fententiatn pro nia-tnmonio,amp;. excommu-iiicat Henricum, Clerus nouus ab Eli-zabetha crcatur,i61. co-rum gradus, 165. forma ordinandi huius Clcri, 165. ex quibus homini-bus componitur , 167. dc coruni vcftitu, 169. de nuptijs quamprimu cogitanr, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;167. Cleto mulóka indici- tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;59- Concilium nouum, dc mitteridis Catholicis in exilium, 197. Cenfeffores,!?. antiqui extinób, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;190. Confiftorium, nbsp;nbsp;nbsp;i6i. Couerdalli Caluiniftae infana coucio, 118. Cranmerus fit Archi-cpifcopus, 57. ptxmc-ditatum eius pcriurium, 58.aircntatio,ibid. fen-i tenna profert dediuot-tio, 71. efficitur priraó, 1 Hcnricianus,poftcaLu-thera-, |
INDEX.
|
theranus,poftremo Sa-cramcncarius,ii5. incon* ftantia cius amp;mors, iJJ. Cromuellus,89 cius hypocrifis,9i.amp;barbara immanitas, 94. lex cius, ibid mors, 95, D DTfputatiocum hæ-rcticis, ixi.izi. Diuortij prima patefa-lt;5110,11. impij amp;nbsp;indoâi diuortiofauebanr, xi. E EDi(5la niinaciffima contra Cathol. 189. Edouardus Scymcrus, Regis auunculus amp;pto-tciSlor, 109. fupplanta-tur, 118. fccuri pcrcuti-tur, 151. Edouardus fextus naf-citur, 89. regnar, 107. ablata lùnt ab illo , verbum Dci,Ià nlt;5torû imagines, Euchariftiæfacrû ficium,Iäcra lingua, no. in. P. Edmundus Cam-pianus capitur,i9o. cius martyrium, |
Elizabeths, quæ iam regnat nafeitur, illiâ gitima pronuciatur, 68* rcgnat,i45. Epifeopi re-cuiant cam conlccrare» 146. fufeipit iutamentu dcfidei Catholi. defen-fioncjibid.dclegat fpiri-tualem iurifdnilioncirt laïcis, 150. omncsEc* clcfiafticas polfeflioncs proprijs vfibus addicit, 15X. Tacita Duptiarum fpcm multisfacit, 154* clefum vifitat, 160. clc-rum nouum crcar, i6z-eft fcrua flagitioru, i8z. fe facit fuptemu Ecclc* fix capur, i8j. habet naturalem prolcm,i86.di-fpenfat dcicionio, lyx, prçfcribit nonnara in fide clcro, 175. fÅdusinit cum omnibus regu re-bcllibus, 174. delibera-tur in Conciiio Trid.de ilia excômunicada, 177. Eius iaólantia, i6j. hy-pocrifis amp;nbsp;mcndaciuin, 164. vafricieSjiyo.nati-uitatis cius feftu.ii cele-brius omnibus Chrifti feftis, 171. batbara cius in |
INDEX.
|
in Rcginam Scociæ in* t humanitas, 178. depri-j uatio amp;nbsp;cxcommunica-1 tio eins,181. confiliarij eins, nullam degt; rcligio-nehabcntcuram, 196. Elftoni Francifcani prçclarû rcfponfum,75. Epifcoportim nomina Sc numerus qui mortui â funtin vinculiS) 157. Epifeopi parlamenta-tij,i66.funt.lupi, ify-j. -Excufatio h^retici iarn viâi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lii. â Excómunicacto Hen- ramentum,30. oratio in iicioa:aui,d7.amp;Eliza-| iudicio, 35. hypocrifis.-bethx, . ,qi.i8i.'5o.65,largitio,53.occul-Exalcsobfidem,ix4.1 tæ cum Anna Bolena 158.198. xor.ioi,: Eotum bona confif-cantur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;187. F Acinus non immi-tandum, 161. Fetdinandi impctat.li-tetae ad Elizabctha,x77. Foxius, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,A} 11. FracifcusEngclfild, 133'. Fraus legiflatorum de-tegitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;148, |
GAllorura fermo-ties, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17. P. Galparis Hayuodi apprchcnfio, amp;c circa ilium acla, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IÃJi -.Gilbcrtus Leucius multapro religionepa-titur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I JO-. ,^^l H l ÃTEnrici oâauinu* ^priæ cum Catha-ri\«^4. luxuria, 5. diffi-mulacio,i3.amor cæcus, icj.hçGtatiOjii. fpes,i3. mendacium, 14.60. iu- 1 nuptiæ, 60. excommu-catio, 68. nuptiæin vb-giliaPafchatis,73. vxo-rcs adulters, 98. dolus amp;nbsp;fraus,ioo.ftudia,iox. ebrictas, 103. abdomen, 105. defperatio, ibid, li- â bcri, ibid. Thoma Mo-rum ad fuas partes tra-herc cupit, XX. pertertc- I facit.Papam,X4.iudiceâ I petit, ibid, vult fratretn I nubcreforoii,3X.lcga- Dd torutn |
index.
torumciuspctitioamp;mil tia, ijj.
nx.jj.a Dcodcrelinqui-1 lolifFus, n?.
Inhumanitas Elizabeths , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;178.
Inquifitiotyiannica, 194-ludicuminiquitas, 46, ludirium cuiufda cod* Ãliarij Elizabeths de li' 'bro contra luftitiaBri-tannicam, 104.
luftitia Dei, 108. ijt.
L
LArci folidcfidcde-cernunt,
Latimcrus, uj. eiu$ Apoftolatus,
Libri pro,amp; contra di-uottium, 11. pro niatri-monio Catharins, 4^-
Libri à Carholicis An-glis contra hçtcfim ferv pti,
Lis clcro indida, 59'
Leceftrenfis Comes cius crudclitas,
Lex nuptiarum.jj.k* noua, 98. depoteftaw Regia in clcruni,i4ÿ-lt;l* cligendis vxonbus Pit*' by terotu,i68. leges nous latx in Catholicos» i8^«
tur, 57. proxima die poft vxoris morte nu-bitakcrijSy. tentâtcc-clcdz teconciliari,97. adoratEuchatiftia, 105. Henricus Orconus,i98.
Hzretici vercipclles, 164. diflentiunt, iamp;idT comburuntur, 165. co-tum afflidioncs poft cxcomunicationcm,i8j corutn fumma iniqui-tas, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;199.
Hiberni Catholici, 161.
Hopcrus Caluinifta, 118.
I
IEiunium Anglicanû, ieiunium Cecili-anum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibid.
Ioannis RofFcnfis oratio ad indices, 45. fit Cardinalis, 78. martyrium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79.
loannes Dudlcius,ii8. feedifragus ,amp; Comitis Lciceftrenfis pater, 119. eins aftutia,amp;ambitio, 131. mors, amp;pÅnitcn-
IND
186. 189. leges nouæamp; crudeliores prioribus, aoi.
D. Laburni confelTio
amp; Martyrium, 191. M
EX.
Miraculum, 84. it4«
187 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. I,
Monaftetiorum viU-pmiU»- »MdnAyi'MA ratio,84.amp; corum cuct-gt;e4^t^ r . fio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9c. ' r
MAria Henrici oc-caui (ilia nafeitur.
MonacBorum ac fa- , -ccrdoturacóiugia, ixo.
_ , ____________________, 1 Mulda, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x6i.
4. cius fponfalia,7.cdu- I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N.
cacio,}. quinque princi-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ortbumbric Co
pes eius nuptias expe- j mitis Martyrium,
178. altetius Notrhura-
tunt,6, regnat,!}}, vi-' âoria amp;nbsp;gefta eins, i}4.
briæ comitis incarcera-tio,Scintcrfc£tio, 195.
O
ORatio Icgati C«-iatis,x8. item Tat-Bicnfis Epifeopi, it.
Oxonia Henrico rc-
Marias Reginæ Scotiæ in Angliam aduentus, 177.Barbara Elizabeth^ erga earn inbumanitas, 178.
Maria Bolena, ij. (it
______-, I fragatut, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;51.
Hcnriciconcubina, 17.
inuidia cius ia Annam | , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ â L '
fororeni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xi. I T^Apa, 75. illi abre-yâAcOrplt;«xi-v^*
Marcus Conftantius, A, nunciatur,76. duo-^**^â**â^â*/^* II}. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vbus nuneijs admonet
Margareta Mori (ilia, 1 Elizabctham, 175. An-
8x. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I gios ad generale conci-
Martyriu matris Card. 1 lium inuitat, ibid, om-
Poli,96 itcromultoriii nia ab illo bentdida Sacerdoium, 191.1 probibentur, 186.
Miffam audientibus, 1 Parafiri, 104.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mi-
indicilur, '57-1 nutum, ix^
Dd ij Perle
IN] Pcrfêcutio, 73.74.75.
89 95. perfecutioncs ob Pótificis fententiâ contra Elizabethain,i85 ob Jibros côtra hærcfim amp;nbsp;hçrcticosfcriptos, 204.
Pcrfccutorum ingens /initia , 1^0. â fraudes, iegt;7.
Petrus Martyr,!21. fit Caltiinifta/ibid.
Pijj- aâa in Elizabc-tham,
Plebci virgFs cafi,
Polus Archiepifeopa-tuin rc/puit,57.fit Cat-dinalis, r
Poincti Caluiniftæ a-dultcrium,
Prælati KeginaJes, 166,
Prcfby tetoru filijjfunt baftardi, Iccunduin ho-diernas leges Anglica-nas, 169. corumvxores ab omnibus côtemnun-tur, ib. Pre/byteri fehifir matici, vno codemque dic,amp;Mi(Ià m amp;.'cÅnam peragunr, 161. Procerum vexatio, 195.
Jârotcfiantium Synagoge, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã7.
E X.
Puritanorumnouafe-6la, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
R
R Es ftupenda, dj.
Rotîiana; Ecclclîae ipîcndor,
S
SAcrilcgij pÅna, 98-Sæuitûincçlitcs.ji.
Schifmatis prima ini-tia,9. progreflus, ibid, fchifma proclamatû/j,
S chifniarici iuramenri forma, 147. pofteacot-rigitur, 149. Principes Jaïci ab boe iuramenro cxcipiuntur,
Seminanj Angloruffl initiû, 178.179,initia ab hærcticis eontepta, 180. Senatus Regij ftudia,?]. Seniores,
Stephanus Gardine-rus, 17. Jegatus ad Papa, amp;nbsp;Icgationis capita, 24-ifaûus VintoniefisEpif copus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;51«
' Supremi capitis titui t 3'quo fundsmento,
TAtbienfis EpifeO' pi oratio,. â¢* »â¢
Tho
INDEX.
Thomas ArundelUus, I vitiauit,
Ã1O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Tcmplamultapcrali-
ThomasBolcnas có-^ quot menfes in Anglia fitetâir Annam Bolena i claufa,
elfe Henrici filiam, 18. j Thefauti quantitasex
S.Thomx Cantuari-1 facrislociscotrafa, cnfispcccatum, 91.'
Thomas Morus, 11,1 X T Arami Archiepif-CaiiccUariusfaótus, 51, \ V copi Caniuariéfis müdusülicavccr,74.eiâ1 mors, ' liudes,78. tentaturabi Vifitatio Monafteno-vxorCjSQ.ïcf^onderfa-1 rum amp;nbsp;eorüeuerfto,84. pienter, faccte,grauitcr, 1 V olfæi mores,7 .Ecclc-
I acute,ibid, fctibit mul-1 fiafticædignitatcs,ibid.
1 toslibrosincarccre, ib.) Icgano,i4 reditus, lo. 1 cófilium eius, 81. reddir ' fluóluatio, 15. confelTio I rationemfidcifuæ, 81.1 Ãcadulatio, $1. motsamp; 1 Martyrium eius, ibid. 1 voxp^ieniteniis,56. Am-1 Thomæ Seimcrihi-1 biat fummum Vontifi-l ftotia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;116. \ caium, 8. Catoh5.ctga
1 Thomas Viatus An-1 cum obfcruantia, ibid.
i nam,ElizabcthxmaireI fpoliatuc, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;51.
HOMINA EORVM QVl PRO DE-ÆenÃone prinittim t{owiigt;ue Rciiejia, per warrynuin extinchfunt^Ãib Henric» oUmto
Anno 155$. I Gulielniiis Exmeuiis, T Oantifj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Seh^iÃiMius Kttdii^ittus, Car-
XRobertiis tiKiTHiias. I tbnfMi Moiitubi. jiiiriifltnusyvebÃeriiSjCar- ! D. RajnoWws, ordiMiJ S.Bn-tBuJiaHoriimPnoi'es, j ^itt/c,(^S.Tbeolog-Digt;lior. Hum^brethiMiilelmoriis. I IsfOiofs Hadar,Presfcjtfr.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vd lonn
|
hannes Tbtmits Morus,p4ulo/tntt au-CMceUanut. Anno H}/. Antonius Borbm, frieifcaniis igt;ic4rrerefir^n^ulutHS. Cifc4 ^Hod ifmput, periemnt intdiit ir c^rarii/i^uiiltre, 31 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erI C/tylbufiMit Motiiuhf. Jo4HHes l\otheÃerus. iMCtbus k'varnettiisfitrtbu/. Anno 1538. f orrfÃus^fricifcMUJ,qui fuit iimul^yÃijpenfus ü-co/»- ! buÃus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 lounuet Btck^, jlbbui Colce- ! flrenfis. Jiugoferendanus, jlbbtut^e-dingenÃs, Gulitlmus ('â¢vbj/ttus, ^bbus GluÃenbitrtenfis. |
hiMHfs Ha^^usfPteilyKf-Giilielmui Ogt;iianus,?rei!yttt. Anno ISJ?-ytbellus, Vmbytlf. Edoiiurdus Poiiellus, Pftsb. Kjcbttrdus FeiherÃotiut, Prior DuneaÃrenjit-E^idiut Heroniii »obiUs, Moauchiis frveÃmonuÃeritÃt-Clement PbilpotHt. Inrniui Cnreu^ FrjtncifcitniisqKiilMi. loannei Crofiut. Anno n4l. Guliebnut Hornut C^tbùJ, Anno 134 3. Gurdiitirut-lonnnet turcut^ PreibÃtt, Iiicobiti Sin^letonut. Gulielmus ^sbiut. lonnnes l{isbeMi, ThoniM ^icitt. |
Jê'NOMINA MARTYRVM.QVI SVB Elizabetha dicti Hinricj filiu, pro t-utholiCit fides defenÃenff gloriose mortui funr.
|
Anao ipo. IOxHHrj FeltouM^ nobilit. Anno ijzi. loMiues Störens, 1. C. DaÃor, Th»u4t Perceue , âHorthiim-briit Comes. Anno 1373. Thomus f'nodhojiue, Presb. Aano tS7T. Cttthbertiie ttuinus, Presb, (y |
primus Seminnriorunuittyt, Anno 1578. lonnnestieljonus,Presbyter, Tbomue Sher-rvodusÃrueiil. E uer Urdus H unfeus, Presb. P. Edmiindus Cnmpuitus ,e» foeietuie lefit Presbyter, Pjtdolphus Sberuinits,Presb, .Alexuitder Briuntits, Presb. jnnt |
Anno ^81. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I Ilt;cot«j
mnncs ?ttinus,Piesbyttr, nbsp;nbsp;nbsp;| Anno 1585.
Tl;o».lt;«ïo,tî«i,PrfjHtfr. nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C4rtcrns,lMut.
iMnnrsShcrM.Prcib. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Io4nMetBodeut,I.f'.ÃuiUo/i,f,
Klt;'lâei't'.}io»flt;M,is,Prftbytfr. \ loMneiübdus.ÃuiiiofM. CulielmHi Philbetus,Pre!b. ' AnnoiyS^. Luciis Kirbriiis^Preibyter. I Georgius HxddocKt, freib, iMutmixs ImfonuSjAliis nbsp;nbsp;nbsp;1 ThanniiV,merfi)iduj, Preib,
ta^rdfonus,Presbyter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 i^eebut fennus,Presb.
Tbom^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft- I loxnnnHuiterus, Pruk
cirMtM lefu zr Prtjiyifer. j leAnnei Mundinits,Presb, I^cebuiT9mfflt;mns,Pgt;esbyttr. 1 l/tcobur Belins, Presbyter. GHlielmus net(/gt;f CZ I lMnnesfi»(hiits,itiiciis.
Prfjfcjitet. _ I Anno xs«;.
PjrbitrdKS K.iikein4»its,Presb. \ Tbtmas Alfeldus, Presù^tr, CM/irimMiHttrlKijPrrskjiur. 1 BjtbitrdHS rititSilttdintti^fier 1 Kilt;lgt;4rlt;iKS Tb»t|(^ÃMi,Pifeiü. ' Thomas p'-rebleius, latcus.
NOMINA EPISCOPORVM Q^l »» careers yel in extli» pro eadem caufa mortui funt.
Icolam HrrbKi, ytrehi-1 Cuthbertus Scottiis,CeÃrirfis fpjstopKJ EborxemJisOâI Tlj»mlt;lt;5 tratfonits, Lincclni-CxiwdbriMJ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t (nfij.
EdmuHilHS Bonerxs , Lsndi-l TroMbselÃeldin,B.xonieitÃs.
»fojii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Tbomrfj Gol(i««W(ti, jtjÃs-
loxntiej ritw jFintonifiijii. '⢠pbjnJjs.
CutbbrriMS Tuiiflalliis, D)(* 1 Hit addipoSÃint.
nelmenjij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;| lox/inrs Feenxmns , .^bbas
Oj»libr»pi(j, CxriiolfHpi. I ftyeÃmonaÃer^, }lt;icbxri(«s Pateus.f'iÿsrnïéft. I GxtbtrwxPxImfrx ,monialiH K^lxipb«« Bx^nK), Eicbjii-I S.Bri^ttta,Prieriffa.
I (ltrn|is. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I EliT^bethaCrefnera, monix-
I TbsmxsTburicbciitijElttnjîi.l J(»»»S-Do'âââquot;âfâ,P»'wgt;'»JJx.
* nbsp;nbsp;nbsp;Joxnnc] Pol»i,PrtrobMrkn{ts. I Itrm.dccem CxtbrdrxliMmEc«
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bhtiihi, Bxibtnimjîs. \ (IrJi'xrHm Ottxn», tttMion
|
^AnhldtMtni, amp;nbsp;in^ûius f enè numetM omnium Ordinü /t latum at quefextntm, qui y el |
domi per car ceres, exUitim, extinâi fumpti Junt. |
yeiforisptr atque con~ ____ ri» |
|
Errores in hune modum corriÿtntur. Folio eriaî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;correftio. 7. bââ nbsp;'irrepiffet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itrepfiffct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 54-3. nbsp;pruari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p.riuari Æ 1. a nbsp;nbsp;'rclcgatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rckgatur 55. b aiiarum ' nbsp;nbsp;nbsp;* aliorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â , Ã4. b-'^qilifti ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quefti
ibid. ' 'fepfcrauit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fepatauit ÿ}.a âniJpta: â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â 'j- napta iv * . ' Midi* gt; II}, b nbsp;nbsp;Icgetat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Icgerant 116. aquot; â patïretuf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' paicretur iK.a-. De EuchatirtiZz â nbsp;nbsp;De Euchariftia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j iiz.tr' eibibilationibu» nbsp;nbsp;nbsp;cxftbilationifcù» 156. b orationi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' orâtionc ' ' gt;nbsp;' â ij8.b Regnutn .v.. i Reguni Ibid. fumnao Papas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(anóliflïtno''. ibid;'''âquot; factum « O ' facram nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;., *â nbsp;nbsp;nbsp;quot; i}9'b vt ' * -, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â .#4*1 i amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* 140.a vlla nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;vU® _ i$o. b ftabilitatam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftabilitam ». wù Vx.a éfle nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r «ff« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' i6z. b Zuingliorutn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Zuinglianoru» -, 1 lyi.a quxricant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quasritent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i î9/. b .Izthalas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''i læthalcs | ||