DE S VBLI-
MIGRE MVNDI POTE« quot;nbsp;5TATE, M, LVTHE« ' , RI LIBER.
HonitM Ldtinitâtc 4 lohd/t « «eLoMiccro.
ANNO. M. D. XXVâ
ILLVSTRIS
, I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- i
SIMOjM AIOR VM VE STEM wrftw clariÃimo Prindpi, ac Domina, âDomino lohanni, Saxotti£duci,Du ringite pr£ftdt,My[nie^ M4r ' fhionifdominofuoclc'^ mentiÃimo, Mdrlinuf KMhcr^
R A TIAM er pdccm-Cogii ^.^medenuo, iBu^ ^^ÃrtÃimc Prin^ ^ceps,clementiÃi me domine, ciM ;^neceÃitas,tu/niil lorumefÃjgitätt ^tio,pr£ferttmiie JJrotUieclementite --1__________ uehemensdefyde rium,literismdndärequidqiidm,defublimioremundipotgt; teRtite,hniu{^glddio, qiMnnmrdtioncChriÃianefitu*
tendum
M- IVTH. E PISTOL A- »
tendum, cr gMtenustUi obtcmpcrandum fit lt;nbsp;Nm qui i»e,utdehucrcfcribam,ttKpcllunt,authoritattlgt;uipermo uentur Cbrifli-Matth^tp Nerefi/lus mulo, fed confcnti» asaduerfuriotuo. Etdiripicnti tuiticdm,pulliumquoque relinqtus, EtRom-ix. iAihiuindiâam,diatDomtnui, egorependum- QuoslocoscrPrincepsquondam Volu:* fanusAuguflino obqciens, Chriflianam impetcba t doârt nam,ceu eam,quie malis occafionem peccandi prlt;ebeat, cr nibilum cumgladio lAagiliratui perdurare queat- Hue Cy uniuerfitatumSopbi/tie uulgoimpcgcri^t ⢠Quom enim utruiique coadunarc non poffènti ne ex Principibiet ommno Etbnicos,ttefcio quos,conÃituerent,blt;ec non pr£ cepiÃe, per/räis uero confuluifÃ: tantum, docucre C fcr» flum- Adeo mcndacem oportuufieri cbrifiuim,utfw Ãa bi honore perf fièrent Principes ⢠N cq; enim tflos euehc^ repoterant,ntChrfiumdeqcerent, ctcci, crumnofiq; Sophfite⢠Qwrumer uirulentus error ecûfque trrKo pu, Ul nemo non banc Chrifiidoilrinam, pro confis lijs perfiâorum, nee pro neceffarqs untuerfis cbrifii» .anishabeatprrceptis, doneeeó progreffumfit, ut cr perfiâo Epifcoporum, imô perfi'ätÃimofcilicet omni um Papteà atui, nonmodohuncimperfèdum gladijfitt tum, mundanumquelAagfiratum iribuerint,cteierum nullt interris,ut huic,itidem addixcrint- Adeo prors fum Sophi/las iy A cademias obitnuitfibi Salan ts,ut non intmaduertanttpfi,quidqucm'jdoloquanturauidoceant-
A a Atqui
Atquime itä Principe! eruditurum /^cro, ut i/dcm CbriÃiaiii, CHRISTVS uero, Dominuf,per m(tneredel)eant:äciuxtä tarnen CHRISTO non Opus fit fua priecepta eorum caufa in confiliapermutaregt; Hocipfumuea roCâTâin ohfequium fupa plex,cuililgt;ethuii(iâ¬a gentiincomoa du,CM
Ho uero Domi nonofiro in laude er prtecomu^expediam- Hifce T' C-cum uniuerfa etus fanguinis ui^ cinia gratine comendo Del, qut hanc miferi corditertueaturinieuum-Amen- Vuittembergne, H. D. XXIII. circunciftottii CHRISTI«
T-C- Subditut Mar-Luther-
DE SVBLI
MIORI MVNDI POTESTA»
te Q_VArENVS EI OB»
TEMPERANDVM sit, M- LVTHERl LIBER.
VID NAM ChriÃidni ope» risetofficij, dd Gcrmditia Pro eeres, Nobüess ueattineM, ud ^ditoinhancré Itbetto, tant 0 a li/n,fdtis,nifrl lor,coinonÃras ui- Atquife/e inde gejjerint, Ãtiietüminpropdtuloeft. QudrcdMddeÃelMinnim ^lâ^gt;'ât,fcrtlgt;cnduw^;mihi,^uid(yomittere negligeréijue foî.tttwi dccorum,lum Chriftidnumfit,J^erMsfore,ttt £» ^â^fecundumhiecuitdm fudm inÃitudnt, dtq; feciindtwi *^gt;ntlt;(deo principes permaneantfamp;tinnqudmChriÃiquot;
A Ã tin
M- LVTHgt; DE SVBLIMIORE unifiant- Nam tam infanos Deufoptimua Principes red* diditjUt non fiecttsarbitrcntur, ^uam fi guiduis proarbi* trio fMitisjuis tmperarc pojfie â Subditi ijuoque errantes credit fie omnibus tfiis cbtemperaredebcre, ut adeo nunc, ft chri/lo placet, cÅpcrint mandarc hominibus,ut à fcfeli brosabdant: credant zy fcntiant, quod ij priefcripfe* rint, quo tandem ey temereincipiunt tn CeiihroniM collocarc fe,fidem corrigcrc, proq^ infanofuo c er ebro /fii mum erudtredtuinum- Diffierjts in uulgus chartis,C£ fans lediilum caufantur,fi q; chriflianos ac obt cperanl es effe principes uelle-Qt^afiuero ex ammo id facerent, née fua fibi nequitia,poli aureis dclitefccns nonobferuaretur» Sj entm Cafaruel arce uel ciiiitatem eripei eis, aut alidqui quidpiamtniqutpr£ciperct, ibt demum egregie obedi* entia eorum tn lucem proditura effet, mtrifice enim, quicquam llatim,quo C^fari contraucnirent,cffenderétâ Nutte uero, fimul atquedepr^dari, crdegluberc pie* bemeisinanimofedeat,fuamq;imptetatem m uerbi Dei perfecutionecompleregaudeant, Ciefaris idipfm idiHo monger an necejji efl-Hoc genus homines quondam nebu Iones uocabantur,hodie uero Qhrtflianos cr obtempérait tesadpellari, timen'que Principes oportet: nequefa* men cuiquam fiue reffionftonem,fiue definfioncm admit* tunt, quantumuis etiam exhibenttfefe, quom haudqua* quam tUts firendiim effet, ft uel Cttfar, uel alias quiflnaiti, cumeif-mhuncmodumageret- Hifunthodie Principes, qun.tejarisiitCierittatiia partes exequuntnr, unde tant falulnter
M V N D I P O T E S r à T E. '4 fuJubriter Mtdiquc r« progrediunt ur, ut ipfi uidemiu â¢
QtttäergofiuttorumbuiuituodtÃiror, ndchriÃid» «« fidel decliudt extinäionei», uerbi Dei dbnegdtionetn, à lq^diuin^ mdiefintis blaÃgt;hemiäm,necuolo,necpoffunt, indignabundis,parumq;propitijs Domintsmets diutiut ttgerejfiedatorem, cogorq;ueluerbofiiltent repugndre tlii^ â Qjjöd fildolum corum Papam, qui tarnen er ani^ num er ctelumaufirre mihi interminatuf eji, nihitÃrmi darim.cogoretiamo/lenderefquamaseiui (ybullas, q^ nhil timeam, qu^e mihi er corpus er terram adimere mi nitantur- Fdxit dcut,ut tnterca ufque irafci eosoporteat, ufquedum cerule£ intereant uefies, nosq^ iuuet, pra eo* tiwn mi»ïî ne intermoriamur â Amen â
Prtndpio, mundanum iut atque gladiut bene Ãndana I ⢠d4funt,ne quisquam haefitet, i D «' uoluntate ordinationé uehieceffe- Lociftabilientesgladiumfuntif, Row ij. Omnis anima poteÃatibus fublimioributfubditafit, non tfl enim potelloi nifià DEO- ExiÃentes cnim potefla» tesà DEO ordinatiefunt,itaqircfiftcnspoteftati,Dei ordinationirefiftit, refiftentes autem fibijpfis iudicium accipient' Item ⢠1 ⢠Petri ⢠a ⢠Subditt eftoteomnihua ntantf conditioni propter Dominum, f tue Regi,tanquam excellenti: fiueducibus, tanquam ab eo miÃis, in ultionem tnaleficorum, laudem uero bcneficorum â¢
Eiindem gladij iui à con^to primum mundo frit-tJampofieaquamfratrem fuumHabelum interficijjêt Cd ynu(,adcotimuit,nerurfHmipfeddreturnect, utfigiÃa» â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A 4 tun
M. LVTH. DE SVMI,HIÃamp;B, latimitthibitioncm pofucritDeus, crgladiumciusnoitii ne [uftulerit ⢠Quocertepituorcnonobrutui findet nii5,ni uidiffet db Addmo^dudiuiÃetq^ demittendos eÃe or, co komicidds ⢠Ad hicc Dem poji düuuium expreÃis uer^ bis inflituitftdbiliuitq; denuo Gen-sgt; quom inquit: Q«» fdngutncm humdnum effiidcrit, lüim rurÃmfdnguis db hominibmejfuttddtur- Qjtod non ueluti de pidgd, uel cor reptione Dci dduerÃum Idtrones inteÃigi poteft, qudndo^ quidemnon pdrtvm tmdti uel poenitentid uelfruore fuperâ ftttesmdnent, CTdbfqucglddio moriuntur- Cteterum de iureglddifdiüumefi, nempequodhonticiddmortisreut fit,debedlqi iureglddio interfici ⢠Porro à im impeditti/m,, glidimuc negleilmfiierit,ut ndturdli morte interedt,noii idcofcripturd,non tierd eÃ.dicens : Qni humdnwmfdn^ gutnem effuderitÃllim fdnguis rurÃum db hominibm cf^ fünddtur â Siquidcmculpdefimortdlium, dut derneritu/m, quid im dDeoin/iitutumnon perÃcidtur, quemddmo^ dumcrdliddtuindfoluunturprieccptd- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Deinde er per legem Mofi confirmdtmeftglddiM, Exodi ⢠21 ⢠nbsp;nbsp;Sz quis per induftridm occiderit prcxinniM
fuum,crperinfidids,dbdltdrimeodue!leseum, utmo^ ridtur- Et ibidem rurfum: Animdmprodnimd, o^ culimiprooculo, dentem prodente,pedempro pede, md nwm pro mdnu, uulnm prouulnere, liuorempro liuore-Vr£teredcrChriÃmconfirmduttt cu/min hortodiceret Petro : Quiglddium dcceperint,gld^o pertbunt- Qui lo cm £que inteÃigedm eÃ,dtq} iüe Gen-s- nbsp;nbsp;nbsp;f^nguinem
hurndntmt
WVNDl POTEST ATE. J huiMditunt e/fuderit crc- hdudq;dubie ChriÃm hoc uerbo eo rejj)icit, camq^auboritdtcmhicfmul indudamrobois rdtdm^uult- IdcmlohMncsBdfitiftddocetâ Jnto-roa gMtibiMcummihtibui,quidillisfiiciundu,m, ïJeminijn^ quit,iniuridmÃceritis,contcnfiftt[)endijsue/lris-Sig!adi Ui no elfet,diuinui Ãdtta, iuberedcbcbdt, ut abfillercni, qudndoquidé uulgui perÃäum rcddere,dc uercChriftid=i tiéque inürueredcbebat: ut ddcofatisccrtitmdc paÃjiiu iw« fit,uoluntdtcm eJJcDci, qu£ luiglddiumq; mundt ada fniniÃrctjn pÅitdm mdlorum, ;pte£lionem Kcro bonoru-
Aduerfuf h£cpotenter[ondt,quà d chriÃiu apud Mdt thium edp-!-dil: AudiÃis quod diâum cà dntiquis-.Oeue turn pro oculo,dentem pro dente- Egodutem dicoitobis, l^onrefiÃendumeÃeinato- Sed qui tc ctcaderitdd de xterdm tudm mdxiRdt», obuerte ei cr dlicrant ⢠Et ko« lenti tecum litigdre, cr tunicdtn tUdm dccipcrc,diatittc iUi Cr pdUiurn - Et qui te ddegerit imUdre unum,udde cum eo duo- Item Pdultu Rom«. No« uosmetipfos ulcifcentes di leâi,fedddtelocumir£- ScriptumeÃenim: MihiuitiOf ego rcpenddm dicit Dominui-Et f/ldtth-i-Diligite itiimis eos ueÃroSfbeneÃeite ijs qui oderuntuos-Et-i-Pet ^ Ei on reddentes mdtu pro mdlo, dut conuitium pro couitioerc. lii,horum^ fimilesloci/ôrtiter pldnèfondnt,qudft Chri» ÃidniinNouoTeÃdmento expertes eÃeglddijdebcditt-VndeSophiãq!toqigdrriunt hiÃe chriflum Mofa le»-gem dbrogdÃe, éque tdlibuspraceptis confilid pro perÃ=» -äis coitÃituutit,ChriÃMitdm doäriiidm z}; Ãdttimm duo
As pdrtientes^
M- LVTH- DE SVBLrMrORE
f)xrticntcs,alterum p/réitMi nomindt,cuiethocgenu^coH filid ddiudicdtu: dlterum impfvâum,cui pr^eceptd dltrtbH uipt,idq; cx para fud temeritdteduddcig; uoluntdte fraiit, dbfyiomin fcripturd: Ã(nddmentoNcqueuidcnt,q, Chri* flui eo loei fudm doârindm tam feuere prlt;eapidt,ut ne ml mmum quidem illius ueltt folulumxos prlt;etered Gehenna deddt,qui fuoinon dilexerintintmicos-Qudreddhæc no» bis dliter loquendum ucnit,ut Chrifti ucrbd cuihbct comu nid rehnqudiitur, fiue perfèild fiue imperlèâd- Nam ne queperfeäto,neq; impcrÃdioincperihusconftliit, ne^ fmguldrem quempiam inter chriÃidnos externum Ãdtufm e/ficit,fed in corde ex'.llit inÃde dtq^ chdritdte, ut credens CZ dibgensperÃilusÃt, Ãuein f^eciemmdfculusdutfee^ mind, Princeps dut ruÃicus,mondchus dut plebeius Ãerit-fides enim er charitds nullam neque Seädm, neque diferi men externum conÃeiunt-
Htc tum Ada, turn omnium hominum liberi, in dudspdrteis fegregdndifunt: priores dd Regnum Dei, pofleriores dd Regnum mundi- nbsp;QuiddRegnum Dei
pertinent,omnesfuntuerecredentesin ChriÃo, er fnb ChriÃo, quonidm er Rex er Dominus eü in Regno Dei ChriÃus, ut Pfdlm-idit,totaq; Scripturu ⢠ideo enim er inmundum demiÃiueÃ, ut Dei Regnum in mundo in^ thodret,erigeret^- Hine er cordm Pildto,Regnum, ma quit,meum non cà dc mundo, fed qui ex ueritdte eÃ,uoa cem mcdm dudit-Adde q, perpetuö in Euangelio Regnum Dgt;.i(ihinf,dicdi:Rcfipifcite,dpppinqii(Uüt Rfgnaw Dei, item
MVNDIPOTESTATE- «r
ItOM quærite primum regnum Dei cr iuftitiam eiui-TÃUMgeltondeniq;, regniDeiEuangehonuocM, quod rcgnwm D« doccat,gubernet atq; conferuet-
Porro tales no egent poteÃatis gladio aut iure-Quod fl totut orbts Cbriilo uere crederet,no erat opies quoqua principe^ Rege,domino,iure â AdquidenimprodeÃent b.eci dum jjitritum fanilumfuh pcétoregeftent,qui cru= diatfactatq;,ne cuiquam noceant, qucmuis amorepro^ fequantur, â quolibet libenter or alacriteriniuriam uel mortëfufferà t-Vbi pura ex iniuria ct grata adflélio eÃ, folaq^perÃdioboni, ibicotetttione,lae,foro,iudiee,poe nd,gtadiotandemnthilopuseÃ- Quamobrcmfierinc=! quit, ut inter ChriÃianos,His cr gladius, quodagant,rs periant,quâdequidem à fetpfis inulto plura faciant Chri fitaniquà m uniuerfalura cr doélrtn^pofcerequeant, quemadmodum Paulus-i-Tinti- luflo,tnquit,ncn eà lex pofita,fediniuÃis-
Quoritaf Quodiuflusmaioraexfefiiciattpfe, qua omnia depofcant turU' tniuÃi uero nihil boni peragant, unde 0- lure indtgcnt,quoddoceat eos,cogat, urgeat ad benefiiciendum- Bona arbor nulla ncque dodrina neque iure indiget,ut bonos fiuiius proÃrat,natura enim infm turn eà lUi^ut abfque omni turn iure turn doânna, pro fuo moreÃrat-liam lUe plané mihi ridiculus foret, qui pomifirtearborilcgum, lurisq; libru/m, plenucondcrct, «t non Ãgt;inas,fed poma producat, cum hoc ipfumfuaptc naturaperficiat mcliuilongei quà muSistÃeprtecipere
M- LVTH' DE SVBLIMIORE
^ueat pr£f:ribercue libris ⢠Hoe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnes in ttniuer^
('om lt;nbsp;hrtÃiMi, per /piritimi fidem banc fibi inditdtn uf jucqudque ndturdm hdbent, ut bene lufteq^ plui Jici=i ant, qiidm omnibus doceriquedtle^ibiu ,neq;qutcqud, ftue legibus, f ue curd indigent â Dices itdq; ⢠Quid ergo cunóhs mortdlibus tot leges tulit Deus,prd:tered in Eudn gelio tot ferudndds priecepitf Dequdre dlidsin PoÃtüd (qudm uocdt)etdlibi permultd fcrtpfi-Idm uero( ut bre utÃime expedtdm) Paulus inquif.Legem iniuÃorum cdu fd Idtdm HoceÃ, ut ij qui ChriüidninonÃint per legem externe d mdlis operibus drcedntur,id quod poÃhdc du* dtemus Porro, qutm nemo hominum CbriÃidnusdut bo ttus,[cdomnes peccdtores inaliq; fintndturd, omnibus per legem uetdt Deus,ut pdldm ^3quot; externe non audcdnt pro uotis,fudmperpetrdrc mdlitidm- Ad h£c,dlterum le gtdtuus Pdulus offitiumtribuit ⢠Romd-7 Gdl-z-nempe ut cognitionempeccdti docedt,qud hominem dd grdtidm fidem^ ChriÃi deijcit-idemChriÃusMdtthiei-Sâdgit, ubi pr£cipit non refiâendum mdlo, quo l egem interpre tdtur dc decldrdt,docetq-, qudlem debedt gerere in pedo reformdm uerus chriÃidnus,ut porro dudiemus-
1111 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ad mundi regnwm.dul fub legem pertinët, quicunqi
ChriÃidnf nonfunt-PoÃqudm enim pduci ddmodu/m cre dunl,minimd^ pdrs pro chriÃidnofe modo gerit, utno repugnet mdlo,imè),ut ne ipfd mdlum committdt, c xtrd ChriÃidnumÃdtum, exlrdq^regnum ChriÃi dliamex iÃismedtsguberndtioncmordinduitDcus, eosqizbidiq redd, dit
M VN DI PO T E s T AT E. t reddidit obnoxios, utetiitmfitnalintquidem, nontdmen njaliMmfgt;erpetrarequeant/'uiim-Et(iperpctrettt,nott timen atn ttmorem,citrd in^uiettidincm,dtriq; iducr fimfortunam perpetnrcquant, quemidmodum çy in domti dc fvrox qu£piim bcÃid,cdthenis, uincuiis^ con firingitur,ne mordat dtq; pro fuo ingenio feuidt,tdmct fi mduclit quidem quum econtrd domitd cicurq^ bcÃid,ni hil huiui indigat, c^eteruw dbÃh cdthents o- uinculis in noxid fit â Quodni itdordimfJetDeui ( quindoquidci» uniuerftsmüdianequdm cÃ, uixq^ inter miBeunumeà óffendere, qui uere chriÃidnum dgdt ) dliui dlitmt deuo rdturui erdt, ut nemo neq; liberos neq^ uxorem eduare neq; fc diere, neq^ Deo feruire poÃet, unde tdndcm Uda ÃusdeÃertusq;reddereturorbis- QUdregemindmddmi niÃrdtionem inÃituit ordiiiduitq; Dem â spiritudlc,quie ChriÃianosdciuÃos per Ãiriium fdnäum fub ChriÃo 1^ominesconÃituerettitunddndmdutfieculdrcm,qu£no ChriÃidtios noxiosefi cohiberet,ut pdcem eos ferudre,dc quietos eÃe,uel inuitos oportedtHdc rdtionePdu- Rom-n-PoteÃdlis mundiglddium, no bonis, dt uero »satis dit, operibm formiddndum,dtqi in malorum peemm ddtum eÃe confirmdt-
QKodficuipidm, iuxtdRudugelionguberndremun dum dnimui Ãt,omnidqi mundi itird ey glddium c medio tollere, dcpr£fefirreomneis eÃe bdptifdtostyChri» fiidnos,tnterquos Eudngelion neq^ im uUum, neq^gld» dium hdbere uelit,nec enim neceÃdriumfit,quid obfecro ae
M. LVTH- DE SVBLÃMfORE ille tandéfadurui cÃet^ Efferis noxijsq; bejlijs uintuïd et cdtheMs folueret, ut quêuis morderët ac dtlaniarent, pr£feÃrens luxtaeasc/Jedomitas, cyacuresbefiiolaS' iducrotnuulneribui mets belle perfentifcerem- Siccr nahÃub ChriÃt nomine, Euangelica libertate abufuri ef fM, fuam patraturi ncijuitidm,diäurij- à chriilianos eÃc,nulit [tue legt, fiuegladio fubielt;aos,^uemadmodutgt;t etiamnum alujuot in[aniunt,contabefcuntc[}â
Tdlibus dicenduM erat - CerteproÃdoucruweÃ-Chriflianos propter feÃenuÃt fcu turtfeu gladtofubte» i}ose/fc,neg;qutcc]uamindigereillts-At^uidrctt/n'Ã)i^ ce prtmutn, er plentvm «eroruMi ChriÃtanorwm, exktbe tnundum, priufquam fecundum ChrtÃum Euange^ Itontpftusguberneseosidueroprdflabtscu mu!lt;e,quod atut,pepererintâ Kundus enim er multitudo extra C hrt ftumperfeuerat, ettamfiomneslauachro regeneration nisablutt fint,ac ChriÃtani uocentur ⢠ChrtÃiant ttem, utÃrtur, omnino longe abtnutcem dtfiant, qttodrea fieri non potefi, ut C hrtfitanum Kegtmcn uniuerfo corn munefiat orbt,tmö nec regiont, aut coptte mulhe-Omnin noentm bonos exuperant numero malt- Quare totam proutndam altquam orbemueEuangeltogubernareuel le, perinde tfi,ac f' pafior ij fiem dauderet mandris, lun pos,leones, halictos,oues, hiecqÃtberetnterÃfedtuan gartpermitteret,dtcens:Carpttepafiua,acmutuamcoit {erudteinteruospacem, patensadeftfiabulum, fatka» betis
MVNDI PO T estate- » tctis fgt;afcu£,ncq; canes, ncqsfudcs timerc uoiis opits ejl-tiic mites qutdcm agnai belle pacem fcrualura; eÃent,f: placide tum pafct tum regt paÃucx, ucrum enimuero non d:ufupcrfu!ur£cÃcnt,ncq;alterumpr£ altera ani* mantium,uitaltaura uefci poÃet-
Dc induÃria ig'tur utraq^ adminiftratio Ãparanda eà Alterai]U£bonosejficiat, Alteraqu^externamcu» retpacem, malo^opericonatumintercludat, itaguod neutrii abf^ altero falls fit In orbe.Spiritualienim Chri» fliregimine amoto, nemo pcrmundanumunquamcorX Deo fieri bonus potcft- Pr£terea chrtfliKcgimcnnon omncis hommes contingit, perpétua uero ehrtfltanorti minima pars cfl,in medio impiorum con/lituta-Qjuadf i externa mundi poteftas, autlexfolum teneretfeeptra, merarn oportet eÃe adulattonem,etiamfi det ipfius pr£a ceptaforent-Nam pr£ter /fiiritum in corde fanéium, ne mo uerc bonus fit, quantumuis Jfietiofa opera perficiab Sin /fiiritus Regimen, turn proutncias, turn hominesguâ bernarct,ibi uero nequici£,ad omne malum, folueretur frenum, quadoquidemcomunis mundM,neq;fufcipere neeji inteHigerepolfit-
Proindc iamnunc uides, quoChriÃi uerba fuprà me morata reÃneiant Matths-Qj^od ChriÃiani neq; ius, ne quegladium inter fefc habere debeant-Proprie cnim Ion ge dilcâ;ffimisfbt ChriÃianis hoc dicit, qui cr foh fufei ptunt,opereq; luxta exequuntur,nec inde,uerba duntaa XtU, Sophiflarummore,Ãciuntgt;Cieteruea in corde per
JfiirituM
* m; LVTH- D E S vb LI HIORE
ffjirifum domini natura induti funt, ut nemtni malum in Ãfdn[,ilUtumucro4quoMS baud iniquo animofcruntâ lamfi uninerfits orbis Cbrifiianus effet, ad omnes ex ''eeqiio or,mid bec uerba attinerët, cr ad bec uitam tnÃi^ tuemt ptam- Simulai^ ucro cbriüiani non funt, nibil ^adeosfeu uerba, feuqueexuerbis fequi debebatuitd^ fVnde itlitid ij Kegtmen concernunt, fub quo mali exter* ' nccoguntur impellunturad bonû ciuilem^ pacem-L dudproptcr neque Cbriflui gladio ufui eÃ, neque infuo regno bunc inÃituit- Regem enim CbriÃianorum agitjCitraq; legem folo j^iritu fuo fanâo regnat-Et quÃ^ uis gladium corroborarit, nec eo tarnen ufui eÃ, quom ' nulliK fit buim inpio regno ufui, in quo boni modo exi^ 'Ãunt- Hinc Dautdemà templifirudurauacarequonda oportebat, quia multum fanguinisÃtderat,gladioqi ufui fiicrat- N on quod idco perperam egifjct, ceterum, quod CbriÃi non poter at eÃe typuf, quoi abfq^g'aho placid dum zy pacificum debebatefferegnum-Seligebatur au^ tem ad hoc operisdiu!nitU4,Solomo, qui uulgo Fridrich, id eÃ,pacificu! fonat, qui pacifico Ãuerctur regno quo uerepactficum chriÃi regnum,genuini Fridrichi or So lomonis figniÃcari poÃit- Ad bec in uniticrfo ediÃctole pli,neunquamquidemÃrruaudiebatur, inquitlextuf-Hoctotumideo quod ChriÃoabf^coailione,impulfu, ieS^,Shtdio, liber, Ãontancui, ùoluntarius poputus eÃe
' deberet-
Idem Phropheteuolunt,pfal-n£) Nonoccidentneq; nocebunt
H V N D I POTESTATE. 9
nocchuntfupcrumuerfomottlefdndomeo- Elifititei-Glidiotfuosinuomeres, lanceds dutcm inÃlces conucr-s If«t, g«e quitqudm in quengudin dttolletgladium,cera tdmiiunc fladebit ⢠Qt^ds duthoritdtcs burum^ue [miles ^di tdin longe Idtéque trahere uelit, qudttt longe Idte'que nomindturChri/luf, is omninoScriplurdmperuertereb quom deuerisfclummodo ChnÃidnis, à quibuszirue^ re complcntur,diéîlt;e fnt â¢
Sidicdsidmnunc, QtiomergoChriÃidni,munidno â glddioQr iure nihil indigcdnt, quid cà quod Pdulus Ro» wd -I }â omntamp;tM ChriÃtdnis prtecipiti Omnis animd pote Ãdtibusfublimioribusfubditdfit-Et PetrusiSubditi eÃote omni humdrne conditioni,ut in fuperioribus récitât um cÃ^ Rejpondco : lam retuli, ChriÃidnos nempe inter fe, GT pro feipps^nuüo iure dutglddtohdbere opus, quom nea que neceÃdrium, neque conducibile fit cis - At poÃqudin integer ChriÃtdnus tn terris non f bijpfi, proximo uero fuouitdmducdtcrÃr'uidt, èfuifpiritusndturd, etidt» id perficit, cuius nott cà indigus, proximo tdmen fuo uti Icdc neceÃdrium exiÃens ⢠Quomergogiddius,ingens (y neceÃdrium uniucrfo orbt commod'jm ft, ut pdx coit feruetur, uitidpunidntur, mdlipriepedidntur,fudpte Iponte er perqudm lubenter fe gtddif poteÃdti fubdit, pendit tributum, domindtionesreueretur, inferuit, tua Udt, er quicquidpromouereMdgiflrdtum poteÃ, hoc pro uirtbus exequitur, utis infuouigore, honore, tremoréque conferudri poÃit, tdmetfi horum nihil ,fui»
B ipfiui
M. LVTH. DE SVBLIMIOREJ
tpfuMcäufiindigettt.MtneceÃehabettt: ahorum eitittt cominodu/mrcÃytat, idquodPauluf Ephcf-^- docct:[)e= rindcdf^ticomniiidliachdritatisopera, quibia nibtliM eget,perficitjitamnoit idea tegrotosinuiftt,ut iftdeconua 'Icfcdt ipfe: nee quenquam cibat, quod cibis opm ipfebabc at : ita nee Magi/ïratui minilierium exhibct,quód eiut fit indigtKjfedquodalij- Hocenimobfequij, nihildeeedit, nihil dclrimcnti obuenit illi, mundo uero plurimum cotmgt; moditatisexoritur ⢠Qdiodmficeret,chrijltiininonge^ reret formam: ad hfccharitati aduerfaretur,cr alqs mi^ loÃrct exemplo, qui item nollent agnofcere lAagtÃra^ turn,tarnetfi chriÃianos fe proÃterentur â Vnde immen^t facontumelia Euangelio nafceretur,ceu turbas cieat, CT pertinacesefjiciat,quinemim,nequeufui, neq^ obfequio, cffeuelint,quom Chriftianum^omnium planeÃruumeoa ftituat- SictTibutwmpendebatCbriÃui, tà atthlt;ei-v ite feandalo cm effet, quom tarnen nihü indigeret-
Itac^tn uerbis ChriÃt,fuprä,^iatthHKdieatif, ipfe cernis,quà d Chriftianos quidem inter fefe, turn fecularis gladifti^firi exptes eÃe debere doceat:uerutamen haud prchibet,utinferuiatqutffiamfubdati{rueillis,qutbuicr gladius eft,z:xÃrwm: quin potius te no indigente,iSis ob» fequi te oportet,qui non tam eô eueéli funt,quà tu, Cf ad» hue indigent horivnt- Si tibi non opiueft, ut multetur ho» ftis tuiu,at inÃrmo tuo proximo peropus eB, quem cr it( uare dcbes,utfua pacefruatur, er hoÃh eiui cohibeatur, quôdferi non poteÃ, ni Potefîas Cf MagiÃratus in fuo honore
MVNDt POTESTATE' i« honoreactimorécontinejtur- Nonttädicit ChrifliiS,po teftjti ne feruiasM obtempères,uermn, nerefiÃilt;sma= lo: iti(tegere,utomtüapatiaris,quottbinoitcpusfictpo teÃdte, ut tuuet,inferuùt,utilisaut neeeÃariä tibi fit : fed èdiucrfo,utedmtuiuucs,eiobfequiiris,proficuus, ne ceÃartus exiÃds â Altiorcm cz præfldntiorem teuolo, ^uà mut hutuf indigeas, citlertiniipfatuaope, nceef= fehdbcatuti-
Querisergo- Nuwndw chriÃidno munddnu geÃd re glädiuM Itcedt, ac fontes multare,ciuom C H R J S TI Mrbdtdm fèrtitercr cidre fanent : Non repugndndwn tndlo,ut Sophiftte confihum inde Ãcerint: Re/Ãondco~ Duoidmfdtisdccepifli, Altertim, guôd inter cbriftida nösnonpoÃiteÃeglddius, unde nee fuper, nec inter ila losgeÃdrepates, i^utnon indigent- EundumeÃergo tibi und cum quitÃionc Ãrds, dd dlterdm pdrtem, qui ChrtÃidni non funt, un tllic Ãrs chrijlidne quttts uti-Turn dlterum ddeÃ, quodglddio infcruire obligdtus es, eundémque pofeere debcds, quocunque poÃis ettam, ccr^ porc,dtuitqs,honore,e:;rdnimo OpiK enimtdle tumetfi tenon cancerndl, perutiletdmeni!:ynecejÃdrtumeÃ,u* niuerfomundo, dc proximo tuo⢠QUdrefi dnimdduer tds,decÃe ldniÃds,lidlores,iudiccs, Dominos dut Princi^* pes,téque obcundo muneri tdoneum reperids indie,me tes, ipfa/m,pctereq; officium debebdS, ut adeo neeeÃarid dd nioduMpotcÃds,noncoiitcmndtur,fldccefcdt,dtqÃntere dt-Nec enim poicff,ncc uult beneftbieonfulcre mundus^
VIî
B i Rdtionem
M- LVTH- DE SVBLIMIORE
RdtioneinÃcileefl cernerc- Hoe enim paéio, totut in afienis obfequijs nbsp;nbsp;opcribtuincedcres,ut nee tibi, nee
tuis (Ãcultatibiif, dut honori, fed proximo tuo, dlijs^ modo prodefjes, nee eo Ãteeres animo, ut uUionem fume^ res,mdiumuepromdlo rependeres, uerumut^pximotua commoddres,proteiïioni, pdcialtorum fermndeeort fuleres- ProtemetipfoemmEuangelioddhierefcts, téque fecundum Chrifli uerbd régis,ut lubens uel alteram perÃ^ ras maxiUe pldgam, pallium ad tuntcam relinquas, fi te ta amqi modocduÃamattingat- Sicdemumutruna^pulcbre progreditur,utftmulDeicrmundi Regnis fatiffacids, intrinfecus O' extrinfecut, Ãmul malo non refft as, o fiftas tarnen- Altero enim ad te tua^ ref^icis,altero uero, üd proximum fuaq^ declinas-Te,unà cum rebus tuis iuxta Euangelion moderaris,0' iniuriamueri Chriftianimmo rem conftanter fuffers ; in altero, o fcbus eius, te lu^a xta Charitatis gubernas prefcriptum, netfucguidquain iniuriarum pro eo tolleras,lt;juodtpfum nee prohibet E«^ gehon, imi alias iubet-
inbunc modu uniuerft diui,uel à condito orbe,uft funt gtadio: Adamus cum f sispofteris, Abrahamus item,lt;juont fiepotë exÃatre Lot eripiés è ui hoftium,(]udttuor^pfter^ neretReges-Gen-ta-HocpaëioSamuelProphetaRegent
pcuÃit-f -Reg i8-Sicgeftarutgladiu,Vloffc,tofua, lfraêltt£,Sdmfon,Dauid,etcjuicunlt;^Regesetprtcipcsitt uet-teft-preterea Daniel cû foeÿs fuis,Ananid,Afaria O' Kifaële Babylot'.lofeph etia Aegypti^ict^ de relias ultra~
M V N D I P O r E S T A T E. n
Quod fi quis caufari uelit, abrogatu/m effe uetiM tea fiäiticniim, neque udlere ulterius, unde nee huimmodi Chriflianis obÃm exempla poÃe, id uero fe haudqua= quam ita habere, rejfondco ⢠Paulus nanque ⢠t. Coa finth-io. omnes, inquit, eundem cibum manducaa runt^^potumbiberuntdepetraiqui CHRISTVSe/i, utnos:boceft,lt;equcff)iritu/meundemcrÃdcminCHR. ( STVMhabuerunt, atquenos,dcitidemChriÃtaniÃia erunt,ut nos - Quocirca ubicunque lÃi bene egerunt, Cr omnes unà Chrifiiani non male agunt, lt;lt;nbsp;pnncipio ittundi adufqueÃnem ⢠Siquidem tempus cr externi moa res,nullu/m inter Chriflianos deleâum conÃituuns ⢠Ne queuertimell, itaabrogatumeÃe Vêtus Teflamentum^ tit nonobferuaridebeat, aut is qui totum feruct, tsideo non beneagat,quemadmodum diuus Hieronymus,et cum eo multi lapfi funt-Ita uero abrogatum ejl.ut cuiuis uel oa niittereuelferuarelibertmfit,necullranecejfeftt,fubaa iiimaruminteritu,uttiimÃebat,feruare-
Paulusenim.i-Corittt-7Gal-lt;rnequeprieputiuM,iiea quecircimctfionemaliquidejfe adÃrmat, fednouam in CHRISTO creaturam- Hoc eft: Non eftpiacutum prie putium habere,ut ludaorum ferebat opimo ,nequeflaga tiume^, circuncidiquempiam, ut Gentiumfententiaea rat, uerwm utrunque libcru/meft erbonum, fiquisita ficiat,ut ne inde fc forebeatum o- faluum arbitretur- Sic de quibuflibet alifs ueteris Teftamenti ceremonijs iudican dwmeft, nihildcliâumeÃe,fi(eomittantur,f ueferuena
B J tur
M. LVTH. DE SVBLIMlORE' tur,guod inhis nobislibcrtäsexiftat- Quod ft Ãccrent ^ladpiarnädproximifalutcm, uclutiles, uel ncceÃjrilt;e cÃent,omnes omninoconferuand/e eÃent- Quilibet enint debitor eli,ut qutequidfu commodo er neceÃitdtt proxi^ ntt, fiue uetin/iite iiouumTeftdmentumJiue ludaica, fi^^ ue Ethmcd res Item fiel, idÃcidt-PauloâtâCortnlh-tz-do^ cente- N(tm ehdritds per omnid,fuperq; omnidgraditur, f 0 j folumniodo reÃ!iat,quid dlijs commodum dc neceÃit num fit, nonqu£rens,utnenouumfitdnfecin- idmer glddijexcmplditemliberdfunt, ut fequipoÃis, dutnoit fequi, pr£terqudm, Ãtcubi uideds proximum tuiimindi^ gerehuius,tumenim teehdritdsddigtt,utquodopus eÃà äo, ddgredidre,quód dlioqui tibi liberum,neq; quiequdnt »eceÃdrium eü, perficiendo cromittendo: modo ne co gites te idco iuftificandum dutfdludndum,quemddmodutn ludset, f ds operibus temere condbdntur ⢠Cteterum hoc Ãdet relinque, qu£ tefineoperibus ddnoudin crcdturdtn trdnfmutdt'
Atqueuthoc pernouumquoquecommonftremus Te ftdmentum,firmum dd/irt teflimonium lohdunes Bdptt^ ftd Luca-i -quemhduddubie Chriftum teÃtÃcdri,ödende re monÃrdreq^ oportebdt,hoc eÃ,dodrindm eius omnino Dporlcbdt eÃe N oui TeÃdmenti,ddeoqi Eudngelicd, ceu etus q ChnÃo uerà er perÃilum ddducere deberet popu lum,illc ipfe militum conÃdbilit offitium,dtccns:Contenti edoteÃipendq sueÃris ⢠QuodfichriÃianum non eÃet glddiumÃrre, reddrgucredebebdt cos,er preccipere,ut tum
HVNDI POT EST A TE. t» tH)M/lipertdium,tum gladium Ãcercnt tniÃtt, uelpcrpe^*, r-dnt eos Chnüunifmu/nt docuiÃet ⢠Sic itidcm dium Petrui,quant Ailor.dccimoCoriwlionuHcidret CHRI S T V M, »0« iubebcit, ut fuum dimitlcret officium, quod tarnen onmno Ãeri oporlebat, fi Chiiliianoftatui, id obigt; fitiffet- Nam antcaquà m Baptifmo lauet, Spiritui ad^ UC nit fuper eum Pardcletui ⢠Etdiuushunc Luw; ceit iuÃumcommenddt, ante Petri prtedicationeniâ Necabs ifeitaut damnat id, quod er at, nempeinilitibina Cie fas repreffdui Centuria- lam quod in Cornelio diuinta SpirituiMculpatumreliquit, noniatquumeÃ, uternoi inculpatum relmquamm â¢
Hoc gcMKS exemplum cy Aethiopum preffilai Eu s nucbm Adorum odauo perhibet, quern Phihppui Apos flolui CHRISTO lucriffcit, zy baptifault, inquefuo turn officio permittcnsdomumrepetereconceÃit: qui ta menabfqucgladio, nonprepotensin Aethiopia Canda cis Regina Prafes effe pot uit â Hue reÅnfendui ell ey Cypri preffs Paulus Sergius, Adoriit}. quem licet ad CHR I ST VM conuerterit Paulus,attamenzy inffrio rumzy fuperioriiâmgenttüPral'idcm reliquit- Hue item accerfendt funt plcriq^ SMartyrcs,quiRomano, tametfi ethnii:o,C£fari,obtempantcs,cu eoad pralia^pffdi funt, haudq; dubie et quofdam,^ conferuäda pace, trucidarut, ut de diiiis Mauritio,Achatio, Gereone, altfsq^ multis,fub Ijibani tyrannide,menioriaproditumellâ
Pralcrea, firmiehaudquc obfeure pre manu fimt B 4 autkoritates.
M« LVTH. DE SVBLIHIORE
tiuthoritätâ¬!,Romä-ij-ubi,poteftätem aDeo jnquit, dmdtätn- Ucmnonfrufiraglddiumà potcftdtefirri,Dei fiijuidcm miniÃra â¬Ã,tibi in bonwm^opernnti «cro mdlum in ulttonem ⢠ObÃcro ne temer drtia adeo fies, ut dicds, Chriüidnmn non firre poÃe glddium, qui tarnen e^Dei pecultdris ordinatio o- creatura eà ⢠Alioqui er dieere teoporteret ChriÃtaniminondeberectbum potumuefu-t tnere.nec iungerefeconnubio, quometiamDeifinteipea ra er ordmationesQuèd fi tum opera tum crcaturicDei funt,bonte proÃäofunt,er ita bonte,utquilibet ijs Chri^ ftianc bedteé^ utiquedt,perindedc Paulia-2-Timo-4 ⢠ait : Omnis creatura Dci bona eÃ, er tu^d reijeiendum crede tibus,erueritdtemagnofcentibusâ InteromneisDficre aturas Opus eÃ,utnedumefum er potu/m,ueÃes er odke os,ucrumetiampotcÃdtem er fubieilionem,deÃnfionetn CrfupplitiumcÃcpermittdS'
Atq; ut fummatim compleäar,poÃeaqudm diuus Pau lus hic Dei miniÃram poteÃatem adfeuerauit, nofolis £= thnicts,fedet omnibus prorfum hominibus utibilceÃene eeÃâj,mcü. Quidenimfibiuult earnDeiminiÃrameffe, nià poteÃati eins fuapte natura effeindolis,ut Deo hoc i^^ pfa feruitus exhibert poÃit- tarn imptü Ãret alicubi dci mi tiiÃerium efÃe, cui ChriÃiani ut Ãcerent, non obÃringe» rciitur, quomDeiferuitus, neminem lt;eque contingat, atch ChnÃianos ⢠Promdc commodum faneac neeeÃarium fi ret,omnâ¬is Principesueroseffe ChriÃianos- Gladiuse» Ulin dtsf, poieflds,ceu finguliere Deiobfequium chriÃia
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itof
MVNDI PO TEST A TE. u
KOS fglüattm pr£ cunüisterrie incolis,conceynit ⢠QijfS regladium f;u potcÃittem perinde leÃtmes oportet,ac ma trimoniü,autagrtculturä,aut alias opifiduM, 4 Deo item ittÃituta- Vt ergo quiÃsiam Deo in/eruirepotefl contugio olgt;Ãrtätis,agricola,uelarchitedon,adalteriuscommodi» tatem,feruiréquedeberet,fi id neceÃitaspoÃularet, fleet in poteÃateobfequi Deo potefl,imc) e3' obfequi in hac de» bet,fi proximi neeeÃitas cxigat â t^amDei mimÃrt funt er optfices,quimalitiam qtudem pnniunt, iuÃitiam uero proteguntAtUmen ut etiam liberum fomittere hlt;ec,fi» cubires poÃulet,quemadmodumconnubioiungi, agruul turam exercere,liberafmt,ubi neceÃaria non funt -
ObÃcisita^. (^{(i^tgoChriüttsunà cum ApoÃolif nonufui cÃgladio Æ Ecquid,inquam, tu mihi re/^onde, quidnietuxoremnonduxerit,autfutorÃiäus fit, aut far torndeon flatuf,offîtit(muemalaeffent,quôd eademnon exercuerit chriÃuf, ubi qu£fo uniuerfi flatus er offitia tnanercntf dempto uerbi tarnen mini^erio er coneionis, quo folo ufui eÃ- Porro fui flatus du(iu,nuüwm proÃäo aliumreprobauitChriÃus- Suanonintcreratgladiumfir re ; offitium enimfolumÃrre debebat, unde Regnum fuü adminiÃraretur, er qdâpropric Regnu concerneretfut{â Jam Regni fui non intereflyUtipfe,matrimomoiunilus,fu tor,fartor,agricola,Princeps,carniÃx,aut pr£co fit, ité neq^ gladiusinec mundanum ius,fed uerbum Dei modo et flnritus, quo fui intrinfeciis ducuntur er gubernantur , Qjiod olfitij tum queque exequebatur, er adhuc perpe» £ f tuo
M* LV TH- DE S V B L I M r O R E tuoexequitur, plm nunqudinnon fljiritui impcrtis CHS, O' ucrbi DEI- Et i« fcoc officio fequi cirni cogea bjnturomncs ApoÃoli, /firitiMlésquc gubcrnatores-Ndm 0â/}gt;âr'itU4[icu'nig'ddio,quod c/iuerbumDeijtM^ turn proÃäo dgerc omtiino hdb£nt,quo huiuimodi partei fuas reäe adimuiÃr£itt,utmnudattum gladiu omittcre co modum cos deccat,aliâqucartificia, quibusnonincmnbit ucrbi Dei promuâgandi oniis:tametfiÃdtui[uo non aduer fentur, uti narratutn eà â Quemlibct cnim fuam prieÃo lari uocatiomtn,opusqf, neceffe cÃ-
QUdin ob rem,etiamfiglddnmi neq- tulerit nee docue^ rit ChriÃtis,dbunde tarnen faits eÃ, q, neq- prohibuerit, nec c medio tulerit,fed potius con^labittuerU: quemadmo-divm fatis eÃ,q, coniugif non fuÃuleritÃatum.fed confir=â maritjtametfi uxorem non duxerit,ncq; qiiicquam de hee docueritOmnino cnim exhibere fe iÃivm oportebat hums modi cwnÃatu opercc^,qu£ peculiaritcr ad fuunt attinea tent Regnu, ne inde occafio, neccjfarium^ traheretur fX cwp/tMMjCr docendi o credendt,Dei Rcgnion citra ma* trinugt;nium,gladium,horimi^ fimilia externa perfiÃcre haud poÃe ( nam ChriÃi exempla neeeÃdrio coguntyum tarnen perfolu Dei tum uerbunt, tttw Spirittvm perfiRat-Qt^od Cf chriÃi proprium oportuiteÃeoÃitium,crdf=â buitftanquäineoRcgnofummi Regis - Hocipfumoffia tif,quom ChriÃianorum omnium non fit(liceteÃcpoÃit) aquumeÃ, ut o aliud externum habcant,quo ctiam Deo obfequiumpraiÃaripoÃit-
Ex
HVNDI POTESTATE- u
ExhifccomnibMiam fcquttur, quifnam fanm fit in= teüeiitus Chr,(lt uerbortm- M.Mh;-'[Aa!onercp/iiitiS' Crc-Ncmpc tails â Quad Chriliianus ita paratiK cÃc dc=! beat, ut oinnc malum inturtamnoniniquojiratant» mo,non feipfumulcifcatur,utne omniuopro fe ip(c mun datitepotejïatis, autÃriindigeat ⢠Aliomm ucro cauÃa, tiitidióiam,tui,protcóïtofiem inquirerc, crquicquidpo teÃ,conari debet- tieic pailo qt bunc pnteftas, fiuc exfe ipfa,fiu⬠altoruni inftigatu, abfq^ eius qucrmoiiia, mf tare,deÃndcrcq^ opiis habet Quod ft minus fecerit, fibi, pellem dctrahi plauftraq; conuitiorum diet perpetiatur, nec malo eiiiquam ref'lïat,itixta CHRISTI uerborutn fonorem-
Interim tu certus rfto, huiiiftnodi chriÃi doiirinam, ttm ejje properftiliseonfilia, uc iwÃri Sopkt/la: ccniii^ ciantur, mentiuntiirq;, cietcsrum commune rigidamq; procunäis ChriÃiamsmandata- Vtfciaseosomneistn uniuerfum, gentes eÃe, ChriÃianotarnen fubnomine, qui fe uel ulcijtuntur, uel pro Ãeultate cr honore fuis in forolittgant-idq;tibiccrte,0- cxanimo, impermutabtf liter didumarbitrare-Nequeuerocopta, aut inueterata confuetudinecommoueare- Pauci enim ChriÃtaniin ter ris i'uperauefcuturaura,nequein hoc quicquam htefites-Ad hoâc Dei uerbum quiddam aliud eÃ, quà m communis confuetudo-
Hicnanq^cernisipfe, quod chriÃus legem non erne dio toUat aut abrogct,ubi dicit- AttdiÃis diólutn effe anti quis.
M- LVTH- DE SVBLIMIORE
quis,oculum pro ocuto-Ego äutem dico uobis ,n£uÃi dcmrcfiÃatis ipfi malo, ucrumenimucrotncntemlcgtt. exponit, qualtÃtam fit- QudVos Iud£i corà m deo rem bencgeÃdm ärbiträmini, fiueÃrei iure repetatis, iRoq; nittmini,quod Mofes protu[it,oculu pro oculo orc-Dico equtdemuobis,idco rf tHofe hunc legem fuper fcelerofos latum,quorum rcgnum dci non intereà ,utne feipfi ulci f:dntur,dut peiord committdnt,clt;etcrum buiufmodi ex^ terno iure c ogdntur abÃtnere d mulo, ut uel fie externa iure zy rcgimine,fub poteÃdte eomprehendatur-QMn quim enim fublimtoré mundi poteÃdtem buiufmodi lege munitdm ejjc oporteat, qud incrédules et tmpios iudicet, uosq} ipft poÃitis bdc uti,dlios fecundum bdnciudicdndi, non tdmen,fiue pro uobis, fiuein ueÃrd cduÃd uos quit^ reredututiconuenit- REGNVM ENlM DEI HABENTES, TERRAM VOS RELINCtVERE DECET, lt;X,VOCVNCt.VE ETIAM SVR=« R 1 P I E N T E.
«
EccebicuidesutChriÃiuerbd,noe0pertineSt,qucgt;d ⢠Kofilegem abrogent, mundanamue poteÃdtem probi= beunt-C£terumfuos eximit CbriÃus^quod ijs profefena uti fed infidelibusrelinqueredebeant, quibiu boefuo lureinferuirepoffunt, quomturnenimpiffint, nemoq; iid ChriÃiunifmum cogi queut- Qtjpd uutem CbriÃi uer= 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{xtdii
MVNDI POTEST ATE. â V hi id fuos modoattincM plänumfit fx co quodfulinde fubijcit^ iUostnimicosfuoidiligeredebere, crperÃ^ âos effe,qucniädmoduim O' pà ter coraw ctleftis ⢠At ue fo, qutimmicos fitos dmorc pnfetpatur O' perÃ^iuf fÃ,is legem cubare finit, nec eddemutitur, utoculupro oculopoflulet- I^ecinfidelesimpedit, quiinimicos[kos cdioprofequi ,Iege^i utiuolunt-imo fuppetids etidin Ãrt,utlegeshuiufmodimdloscdpidt, neepticqudmpeius execjudntiir-
IdmniincuerbumChriÃi, grdtidm inijffe drbitror, cum duihoritdtibuf.quiglddium inÃituunt â Hdnc^eÃe fententiditi. Glddtünemoquifqudm ChriÃidnusprofud caufddutÃrre,dutimplordre debet, cieterumpro alio O' poteà O'debet Ãrre o implordre,ut malicid infre^ netur,!uÃicid uerodefindatur- Pcrindedcdominuseodë loci ait ⢠ChhÃidno non cffe iurdndum,quin potius uer~ bum eins plane ad firmare, o pl^uè infitidri debere- Hoc tÃprofefe, ac fuduoluptdte iurarccduedt ⢠Atqui fi ne» ceÃitas, utilitasacbedtitudodei^ honor poÃulct,iiirdtt dumeÃiüi, tumenimalifinobfequiumuetitoiurdmen^! to utitur,ficuti O'à lif in obfequium uetitoutiturgladio, qnardtioncO' ChriÃusO' Paulusfiepenumerodeierat utitadoidrinao ieÃimoiu/sde chriÃofuis, fidemoquot; duthoritatem Ãu:iant,id quod o inpdilis o contrddia bus item fieri poteÃ-
Vitra hie qu£ris, numnamlidores, cdrnifiies, I«« i/'i^criti,rdbulie. O'^niequid hoc genus eft 'Xhrijliani
M-LVTH'DESVBLÃMIORE
eÃe,beätämqiuitatnduccrepoJJint,ReJjiondeo-Sipote» /ias er gladiui miniftcrium dei funt, ut ictm anted memo ratu/me/l, idquoq;totwmdeioportetefje minifteriuw, quo opui habet potcjlas, utgladsum ferat ⢠Nam oportet omtnno eÃe,qui flagitiofos captat,accufet, ftrangulet et oceidat,boitostueatur,definddtereripiatâ Quare[ieo cordeÃctant,ut non fe quierant ipÃos in hoc,fed luris (7 poteÃatis tantum, quibus cogantur mdli,deÃnponetn dtquetuuamcn,eliillisabfquedtfcrimine,ijsq-utiutalid arte ac inde uiuere pojjiint ⢠Ndtn ut memoratumeft, chantas proximi,non jud curdt, neque quam ingcntid, dut humilia, fed enim,quà m commoda er ncceffdriapŸo ximo, dUt reipublic£ operd fint-
Qutdfinquis- Nonpromeipfecaufaqtmed, gladio utipoÃem, hocconlilio, utnonindemeumquasrerent compendium, uci-um ut eo malum cajiigdretur? Rf= Ãgt;ündeo-Tale mirdcu!um,poteftquidemficri,Ãedraren ter admodum, neque fine periculo, quom diuitem omni* noÃnritum requirdt- înhuncmodumenim Sarnfoncm kgimus-iud-u â dicere,Ãciets,ut mikiantcaÃccrant-ConlraucnientehuicSalomoneProuerbi^-Nedicäsà ciam eiperinde dtque mihiÃcit- Et-zo-Nedicas, repctl dam ei malu ⢠Nam Samfon in hoc à deo dcftinatus erat, ut PdleÃinosadfligereblfrdclitasqÃiberosconÃitueretâ ut maximeenim fuumÃbipr^tegeret cdufamSamfon, nonideotarnen fuum qu£rebdt compendium, autuir.» di(ldm,fedhorum fdlutem, iÃorum uerodebitampana'
Atqui
MVNDI POTESTATE- »«
Atguihocpjrädigmd nemofequiturniintegerChritlm nus cr pleno j^iritu exi/idt, idemà ratio attentare uea üt,caufdbiturquidem,Ãudfenon querere,inradice Mtcmiduanum ent- AbÃjigratiacnimuiresex ceditomneis- QuareprimumSamfonfias oportet,dcinde.ucl Samfoncm ex« prtmas,licet-
SECVNDA PARS-
Q_VAM LONGE LATEQ_VE PATE AT SVBLIMIOR
M V N D 1 PO»
TESTAS-
ÃD Ãatum er caput huitafermonis tarn prä ram uertimus, poftcaquam enim docuimus, oportere in terris eÃe,Ãtblimiorem pote/ia tcm, adeoq-mundantmimagiflralu/m, (s-guopaélo ([uiftluam Chrilliane fèhciterc^ utieopoÃit, docendum c[l iuxta, quouÃ^Ã: amp;nbsp;brachium er manus eins proroget, erlt;juà mlatepatcat, nenimiumfefeexs tendat, deij; tum in regnum tumgubernationem irrum pat-Porro id Ãitu neceffarium eÃ, quandoqutdem hor^ rendumintoÃerabilcqi detrimcntuminde emergat, ubi nimium latioris campt tribuatiir iüi, necfine damno eÃe poÃit,ubi nimium in arilum cotrailaÃt- Hic minus pua nit^
M. LVTH- DE SVBLIMIORH
nit.ifthic nimium- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tollerabiltm fitutinhoc
latere peccct, minus puniat,^uà m tn altera, ztr nimii puiriat,quandofemperprüftet, nebulonem permittere uttali aurafruij^uam bonum quempiam dare neci,po/h quamomninom indus nebulones habeat, ne^uecarere poÃit-BonoruM autem copia nunquam non defluuaturâ
Primumobferuandume/l, geminam Ad£filioruni portionem, quarum alteraadregnumDeiattinet, (ub Chriflo, altera ad mundi regnum fub Magtjlratu (utirt fuperioribus rccitatîi eÃ)gcminamoporterc legem ha=gt; bere-Cuilibetentregnofuaslegesiuraq^ eÃe necejfeeÃ, quom abfque legibus,nuUum neque regnum, neque admi niflratio perfiÃere poffit, id quad faits faperq^ quotidia tta experientia moftratur-Küdano reÿmini aut admini {Irationi leges funt,qu£ non fe latius extendit, quà m fu^ percorpus,fitcultates, gt quicquidin terris externum efl,Animam enim nec uult nec poteÃÃrre Deus, ut quif quam,fedempto,regat- Quocirca ubimundanusMagi Ãratus legem animis Ãrretemereattentat,deo infuum manusimmittit regtmen ©⢠feducens tantum crper* dens animas- idqueadeo planum Ãeiemusatqueper^ Ã}icuum,ut er tangi queat, ut uel noÃri domint Princii* pcs er Epifeopi, quates agant Ãultos agnofcant,ubi co gere eis anima fedet mortaleis Icgibusfuts et prieceptis, quo ftc uel fc credant-
Si humanum anime mandatum imponitur, ut ftc, uel ftc aliter credat,pfo hominis ifiius nutu,certiÃimum eÃ, . - - - - _
MVNDI POTESTATE. »?
fton ädeffe uerbum 'Dei ⢠lam ft uerium non adfitfincefst turn ejl, num Deo plitcelt;it:imo eert urn efl dijflicere Deo, i^ui uültfidem noÃram nudai» er purum, fuper folu eiui uerbum fùniht(im,(iuom KatthaiiS-'itKluit, Super hunc petrumlt;ediÃcaboEcctefidmmeam- Etiohanniidecimoi DuesmCieuocemmeiim(tudtunt,erugitof(Mttme, alia enorum autem uocem non audiunt, fed abeisÃigitMt» Vndefeguitur, quödPote^las animos tanta cum temeri täte, adicternamcogatmortem- CoQtenim,uthoccre dant hommes,ceu reélum,er tale, quod certo Deoplacca at,quom tarnen incertum ft,imo er di/fliceat Deo, ho« prefenteperÃixuoDciuerboâ Hamqut ucrum certunt que td eÃe credit, quodiniquum incertumq^eÃ, isueria tatemabnegat, mendacio er erroriÃdemadhibensÃniu flumq- pro luÃo reputans â¢
Qjtare fupramodummfignisÃultitiaeÃ, praecipiert tibus iÃis, Ecclcfi^, Patrtbus,Conci!qs Ãdem adhibendam eÃe,etiamfi uerbo Deicarcaiit,non Ecclefia,Satanlt;£auté ApoÃolt h£c mandant-, N ihtl enim precipere poteà Ecclc fia,ni uerbum id eÃe Dci certo norit, D ⢠Pf tro teÃificantet Quiloquitur,inquit,uclutfermonesdei,loquatur- QKÃ4 uero Concilia fint uerbum D ei, id commonÃrabtmt fane, ubiS;Jtbas,ut aitimt,coccifauerit- infigniorislongeÃultia tie esl,fi dicatur,Reges et Principes er multitudinem itit credere- A page fis cum iÃis- N eque in Reges, Principes, autmultitudinembiptifati fumus,fed in chriÃum ipfum queDeum ⢠Ne^; etiam Reges,Principes, aut multitude),
â¢â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SViBtïMIORE
fed Chriil:Miuocc(mur, Animée nemo »ec debet, nee po* teft meindeirc,ni non ignoret ad ceelosiUi inonArare uiam-ld uero,prater folum Detiim,pr£Ã:are nemo poteà : tmde in rebuf animam concernentibuf,nihil docendum, fufeipt endumq;,prietercfuam uerbunt Dn â¢
Pr£tercei,tametà infigniter Ãupidi funt,tarnen /à teri toguntur.nuüuuiuriifupanimos, copiameisfiUä eÃe» N fow «Hm hominuMi,animam occidere,aut uitie reÃitne re,citlos,infirósueuerfum ducere poteà : cuius fi nuOaäd hibiturifint nobis fidem,omninofatis conÃMeridChri* flus conÃrmabitfH.atth£iio-Heterreamini ab ijs (}ui oe cidunt corpus,(pttbus deinde nihil op:s reliquam efl.^uoi» animam occidere non poÃint: timetekei-o potius eum,^ui cumanimam occidere poteÃ, tum corpus ingchenna de* pdere â Hic arbitrer fatis perf^icuo, animam, himaneee* reptammenui,foliusDcifubditampoteÃati-EdiÃerenuc ^Uiefo mihi,cjuantum lUi capiti prudentiee out rationis in* fit,cfuiubinihilipfiiuriseÃ,mandataÃatuitâ Ec^uis iÃu flLos^oTi^op/a.nXmtl'ov non iudicarct,t]ui luna in man datisdarec, utnonfecus dcipfâ¬ueüet,commodaretlu* cem ? quà m bcüa concordia Ãret ?
SiLipfenfesnobisVuiitenbergenfibus,aut èdiuerfo, nosLipfenfibusmandataimponeremus,nonemandatori bus tÃiusmodi helleborus donaretur pramij uice, quo cr cerebrum purgarent, crpituita medarentur f Adhuc tarnen Ciefares,prudentefq; Principes noÃriitaproruut, fe^aPapa,EpifccpisetfophiÃis,cieciäctects,e0ductfi* nunt
HVNDI POTESTATE. zS tiunt,MfuMitisfuispriecipiMtcrcdere,lt;tlgt;f(l;UcrioDei, interim tatnctt chrifluni Principes eÃe uolunt, [i Deo gratume/l-
Quinet idm penes hoe dccipi poteÃ, quod und qu£ iibet poteÃds ibi modo dgere poteà CTquot; debet, ubi uidere^ dgnoÃere, iudicdre,fcntëtidm Ãrre, dmbuliire e^- permu tare liceat illi ⢠Qudlisenimille iudex eÃet, quiutciinque iudicare ueBet.caufam nee duditam nee pcrffjcädm [ibi i tficds mhi nunc: Qui tordd uidere, dgnoÃere, iudicdre^ difeer nere,perniutdrcq; poteà bomof quom hoc [oti Deo lt;idfcrudtumfit,ut Pfdl-r dit: Scrutdns cordd Qr renes De tu- ItemDeusiudexeflhominumâ EtAäo-iOâ Dciueà Ka.^^ioyv(äsH^ ⢠EtHieremite -t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e:^ inÃrutabi=*
le cor hominis, quis enim Ãrutdbituri Ego dominus cordi wn (2quot; renum expfordtor- indicium omnino certum,nihtt que non Soli expoÃtum eÃe oportet, fententid ubiÃrenda fit- Animi uero er fenf'.ts e:y cogitdius, prieterquimfoli Eieo, nemini pdtët: qiidre udnum et impoÃibile eà cuiquS pr£cipcre,dut quem ui cogère ueÃe ,ddÃc uclfic credena dum- AlidhicuidlentdnduseÃinunddremus- Violentia nihil perficitur- Vehementer dute ingëtes iÃos Morychos demiror,poÃedqudm omnes uno ore ddfirmët,de oceuhis non iudicdre EccleÃdm- Si EcclefiaÃtcü fÃiritudle regime dpertdmodoludicdt,quidult;efdnd mudi poteÃdsIddreha nd,tdmq^Ã)iritudlid(qudliseÃfidesÃudicdre ordindrc^ tundëcondtur ? IdmcrcuiuisÃiuminhocfitumeÃdi ferimen dt^ perictdum,quomodo creddt,fibi enim,pflgt;ici
C i endum
M. LVTH. DE SVBLI HIÃRÃ
tndum eft ut rcilccredat ⢠Qudm ncmo fgt;ro mc ueläJ c£lum, uelAuernaperuenirepoteft^ täm nemo pro me credercMtnon credere poteji ⢠vtque non eà in cuiui^ qudmpoteÃttte,c£lum InÃrosanle mecldudereueïd^ perire, ftc neque, dd Ãdem incredulitdtémue meurgerCâ Quomergo inÃtd cuiuÃibet confcientid pofitumÃt, ^uo tnodocreddt,uelnocreddt,ut nihil detrdhdtur muddnie po teÃdti, cripfäpdcdtd cÃe,fudrümquercrumgererecu^ rdmdebet, dciuxcd cuilibet permittere,utcreddt,^uoqtlt;o tnododut ue{it,dut poÃit,ne^uelt;juenquam ddÃdcmcoge re- lidm liberum opus Ãdes eÃ, dd qudm nemo uiddiâi ^poteÃ, imödiuinumopuseÃinSptritu, tdnttmdb^ eÃy ut externd uis hdnc uelcogereuelefficere^ucdt-Hine er uulgdtum diäum quo er uÃusejl AuguÃinut, mdndt- AdfidemnemonecpoteÃ,nec debetquidemco^-
Adh£cmiferierumnoÃqi nonuident, quom omnino Udttd er ünpoÃtbilid pr£ fe Ãrdnt ⢠Qudntumuis enim fiueprlt;ecipiunt,[tueinfdniunt, nontdmenultrd, qudift utoremdnt{quefequdntureos,cogerepoÃuntmortdles-Corenimctidmà rumpdnturjmpeÃerenequeunt, utitd «ertWM Ãt uerbum, quod uulgo iailuri folet : Liberds eÃe 4 ueiligdli cogitdtiones â Quid ergo cogunt homines, ut corde creddnt,quom id Ãert non poÃe ipà perÃgt;tcidnt,dc iuxtd imbeciUes conÃiientids urgednt,ut mentidntur, db» negentq; ChriÃivm,er Ãecus dicant, dc gerdntcorde, o* nerdntes itd fefehorrendisdlienisÃcinoribusatq^ peccd^ tis â Ndmquodcunq^menddciumdc friÃt conÃÃio, dbin» firmii
HVNDI POTESTATE. t* firmis eiusmodi cofcicnlijs promanans, fupcr urgentes ensrecidunt ⢠MultoÃicütuserdt, etutmfiÃibditi corui« (tberrdrent 4 fcopo/firnplidtcr illos err dre permittere, ^udm äd menddcium, ut,lt;judm fentidnt in corde,dhter dicdnt,cogéré- Nfc, pfiorcmdlio« pcllere,Ãstibi crû-
Sin fcire cupis,quid tdtn dtrociter Principes impinge^ refindtDeuf,equidctn ubtdtcdm- TradiditeosDeusin reprobumfenfum,iMliqiCo!ophoneincisdddt:re,(iuetndd nodum er Dommis no/iris jjnritudlibus- N 4w Domini meipdrwm propitij,Pdpd er Epij'!:opi,fw debebänt o^fi tiofdtiffdcere, DetquetiMtcidrcuerbum, idueroomit» tentes munddnorum Prtncipii/mdÃiimpfercÃrmdm,leff busresmodo uitdmqiconcernentibus, ChriJ{idndmrem= publicdiitddminiftrdnteS'Quinctidmbelle pmutdrutui^ cesfuds : intus dnimum, uerbo Dei, guberndre interen rdteorum, dtexternodoniindtudrces,ciuitdtes, pro^ uintids er hommes regunt, ddfligcntes ditimds inÃndis Idtrocinijs - nbsp;nbsp;Hdc rdtionc, munddni Optimdtes, pro*
uincids homines^ue externe ddmmilirdre conueniebdt, id uero poflhdbentes, nihil pneterijudm deglubere dc peÃem detrdhere, ueéligdl fuprd ueäigal, tributumfu prd tributum condere,hicurfii/m,iBtcuero tiipum emitlt;* terequeunt- Pr^tered neciuÃitidm,nec fidem,necueritd tem dpud fefereperiri finuHt,dguntq;,'at priedones dc ne bulones nimiwm multi fidnt: quo fit, ut eorü regimen tdin dltefucciimbdt,qudm Ifiiritudlium Tyrdnnorum- Hine erfenfus illorum inucriit D eus, utprjcpcficro or dine fs
C 3 per
M. LVTH. DE SVBLIMIORE per atiiwäsfccpträ tenere, /]yiritualt,ccquc atq- iÃi tnundii na lege ne!itit,utadcoMdaäcr aliéna fup [eÃelera cumu lèt,Dei,omniumq;hominumfuper(eodumconcitcnt,uf quedumunà cim Epifcopis, Sacrifias, Monachis,leno cam lenone, ipfi pejfim eant : poÃ, quicquid huius cÃ, EVANGELlü attribuant,loccqueconfiÃionisfult;e conuiiientur DEO, inflituiffe confirmantes, quod fiele rata eorum perucrfitas mérita cÃ,er adhuc abjquc inter tn'Ãione ut olim [lt;.omanifuamdemolitionem,mcrentur-Ecce tibi diuinum fuper I/tagnates confiliiim,cui haudqua qtiani adhiberefidem debent, ne tamfiuerum Dei confilia umiÃorum refipifientiaimpediatur-
Qbijcis ucro'.Honnediiiui Paulus P.oma,i3lt; Ãinnis, inquit, anima poteÃati er MagiÃratui fubdita Ãit-Et Pea trus,Omnthumaneordinationifubditi fimusi' BeHead» uentasÃnquam, tUi enim loci promc pugnant- Diuus Pau lus de lAagiÃratu er poteÃatc loquitur â lam nunc autei» accepiÃi, neminem, antmorum,prieterDeum, rcäcrent efie-lam er Paulum de nulla obedientia dicere oportet, quam PoteÃas non poÃit attin^re- Hincfiiale coBigi po teÃ,eiimdefidenon loqui, ne hanc pr^ciperct unquam tnundanapoteÃas, uerum de externis bonis,quoi in terris erdinaret adminiÃraretq; â Id uero non obfiure uerba eius indicant, ubi ttm PoteÃati, tum obedientupriefigit fcopumac metam,dicens: Suum cui'que reddite,cui tribu tum,tribulum:cuiueéligal,ueâigal :cui honorem, hono^ rem: cuius eà timor,rcdditetimorem ⢠Ecte mundana o» bed.cntia
'tl VN Dl POTESTATE. lo Mientia cr poleâitsfuper tributu/m,ucâigdl, honorem, tùttorcm, externds resfe modo extendit- Vratered quom M, tîamp;n bonis,mdhsucro operibuipertimefcenddm ejje potelidtem,rttrfum[uisfinibu4circum(cribttpotelldtém, ne Ãdem cr uerbumGei,fcd mdld opéra cafii^-
' ldemPelruiuull,dumait,humdnieordiaationi- Por^^ ro bumdnd ordinatio fefe extcndcre non po:ejl 'm c^es--Ittw, cr piper antmam, uenm fupcr folimi in terru externum mortalium inter fe ffftum, ubi uidere, co=i gnopere, iudicare, fententiamÃrre, multarecreripe repolfunthomiues â¢
Hoc totum CHRlSTVSipfe difcreuit, ing^ Ãpccnt untimcomplexusefl CAatthtei-izflnquiens: DateCafari, qu£funt C£fdris,e:yqu£ Dci.Dco â c^cd p Ctefaris mi nus in Dei turn regnum, tiw« poteflatem extendcret fe, necdiuerfd effet dbijs, quid opus erat difcrimeii herum ponerc^ Nam ut lam f£pe diäum efl, dnimdnonefl fub Cifdris conflitutd poteflate- Neque enim hanc docereautducere, nequc occideredutuiuiflcare, nee Ilgare dut foluere, neciudicdre nee condemnare, ddfcr uare uel dimittere poteti , qu£ tdmcn conperi opor s tuit,p copiaptiUi fà âa priccipiendi, legéfque condens dl dntmlt;e ⢠T4(m uero corpori, Ãcultati, honori, ex« hibcre potefl, quandoquidemeiui iuri fubieâa fintgt;
Atque hoe tolum non pducis ante f^culis tam beHo, quam breut uerbo complexus cfl Dauid, ubi 'nt
C 4
M- LVTH' DE SVBLIMIORE
^uitPfalmo-ujâ clt;elum cteli Domino, terrdm Mtent dedit filijshominwm- idcft, intemnd, qiticqttid (td terrcnimt Regnum attinet, copia quidemefl homi tti fùda diuinituf: 'm cncleflia uero, quicqtcdadfu^ perinvm Regnum attinet, folm ccelefiis Rex domina»-tur ⢠Huiui nee tAole obhtuf efi, Genefis ⢠i ⢠inqutens: Dixit DEVS; Paeiamin hommes,qui beÃijs terres nis, pifcibiismartnis, ambus in acre uerfantibus domi nentur- Atquehdc eft fummatim fententia: Oportet Deo plus morigerari,quà m bominibus, utdiusis Petrus (tit Ai}orumquarlo,quo mumdanie poteftatimetam cla re ftatuit ⢠St enim, qmcquidpriecipercnt Tyranni, per ftciendum eftfet, fuperuacaneum eftet diccre: Oportet Deo plus obedire, quam homtnibus-
Quod ft Princepstuus,mtmdanusue Dominus pne^ Ctpiat, ut à partibus Papte ft es, ut ftc uelficcredas, uel Kt d te libres aliorftim ableges, fic te dicere oportet t Duciftro non licet, fuum proximo D E V M, coüo^ care thronum ⢠Bone Domme, debitor fum quidem, tibi morem gerere, corpore (y ftcultate mets, man da uero mihi pro tu£ in terra poteftatis modulo, turn iuft fa exequar, Sin mihi prtecipis, ut credam,ut libros able» gem, nihil obtempcrabo â Htc enim Tyrannum agis, excedis dominatustuiftnes,quod nequeiniure,nequepo teftate tua eft,mandans â Siproptereaftcultaiem tibi din pit priedo,talcm inobedientiam multas, beatus es, hincq; grattas ge DE O, tf dignum eÃe propter uerbum D E i
IgttOîW'luâd
MVNDI POTESTATE. « ignowjnw affichpcrmitte feutre Niorychunt,fuum offen det iudicem- Dico enim tibi,ni i/li contrddixeris,fed, ut f dem tibidut libres eripidt,ceÃcris, uerc Deum dbnegdjii'
Et uthdc de re exemplum preferdin, in Myfna, Bd-Udrid,Mdrchidmdnddtum euolgdrunt Tyrdnni,utquis-quis Neuumhdbcdt TeÃdmentum, id MdgiÃrdtibu^ BraÃHisue fuis pdÃim offerdnt ⢠Hic eo modofiiciun^ dum eà fubditis, utnec minimdm quidem phyllurdm, dutdpicem, fubd;ternlt;efult;ebeatitudinisdmiÃione, ifli^ efferdnt- QuifquisenimÃcerit, isHerodiinmdnus C H R i S T V M trddit, ndm £que dgumt,dtquc Herodes, occidentesCHB.lSTVfüâ Cieterum, fi,utineorunt tedes irruptiofidt, uique feu libri ,feuÃcultds cripidtur, conflitudnt T TTduni, id perpeti debent ⢠Temeritds hic ui olentidq; non eà duerfdndd,fed toUerdndd, nec ideo iuÃtfi cdndd tarnen, nec obfequium iBt praÃdndum, necfequcit dum obtemperdduihue, ne ueÃigio quidem pedis,aut digi to-tÃiitsmodienimTyranni, utmundanosPrincipes de* cet, dgunt- Principes mundi funt, mundus dMem inimi* (US eà Deo,ideo,qtiod Dcoaduerfdtur,mundouerogra* tumcÃ,eosficereoportet,nefuohonoredeÃitudntur,mu ddniq^Principesperfeuerent' Quare nuüatecapiat ad* Miratio,fiaducrfusEudngeliontabefcere(^ fieuire iÃos animaduertas â Tttulo,nomtniqffuofdtilÃdcidnt,oportetgt;
Certumfitctiamapudte, Ã conditoufque mundo, raram admodum aui(ulam,fapientem Principem, ÃiÃe, multorariorem, iuÃumaut bonum- Vulgo omnium in
C s terris
M- LVTH- DE SVBLJMIORE tmts longe mAximi Moriones,dut nebulones cxtiterunt, und: nungnam nonamp; indignitdtis multam, bonitatis zy pietdtis param cxpeüdndimÃtit, priejirttm in rebus di^ uinis,dnimdrum falutemconcernentibus â Dei enimtor toresdtquccdrntficesfunt, Principes, quibusdiuinaird, in tnaloram poendm,ciuilïsque pacis conferuationem uti* tur- Magnus Dominus, DEVS noÃereÃthinecridm nobiles,geiiCTofos,diuites,cdrntÃcesz^liäorcs,eumhd^ here neeeÃum eÃ,quos etidmdiuittas,honorem,timorcm, à qutbusuis abundanter ZT copiofe reapere uult ; Sic ui^ ftms rü diuinx uoluntati illius,iit eiuscarnifices propitios Dominos uocemus,eorum obuoluamur oedibus, omm'que cumhumilitdte,itgU^jiji.iTix7rKaâiiQ 7hq Tctmivotp^o^ oâûvHç, ntoremiUisgerdmiu,quamdiu juo cum oÃicio no tranÃlierintÃdteram, zy quo ad no cxceÃerint medium, tit fielaniÃts paÃorcs effe incipiant- Porro ubi res Ãlict= terttdcedunt,ut prudens,piui(y ChriÃianits ftt,Prina ceps,mdximorum prodigiorum uniieÃ,pretiofiÃimumq; fymbolun diutnit erga illam regio nemgxdttlt;e:namÃre 11== lilaeo, quieà Efaijetertiocapite, rcjÃondent Principes-Ddbo,inquit,pueros,principescorivm, ey cffcmindtt do minabuntur eis-Et Ofeg-i}- Dabo tibi R egem in furore meo, zy auferam eti/m in indignatione mea - Ncquior zy tndigniormunduseÃ,quämutfdpienteszy bonos Ãuere queatPrincipes-Ranisciconids domtnari neccjÃeefl-
-Rurfumobijeis: Neminem uteredat, mundana poicÃ^s compeUit, uigildns modo prchibct externe,
ne
H V N D I POTESTATE. it ncpraua doflrittti,duero abducantur homines- Quomo do alioquih^ereticis intercludiuidpojfètf idmquam £pj fiopi,çjuibM id muncris non prinapibui.delegjtum eji^ curare debet- Hueretici nuUa externa ui cohiberipojjîtnt-Aliarationeadoriaris oportet- Aliahicpugna, âtiares itcm,quà mfi jirro decernatur lt;nbsp;Dh uerbo bic heüimge rendum eÃ, quod ft nihil efficiat, pulchre d mundana ui inejfcâum permancbit, etiamfi orbem cruore adimple=! tU-lierefisÃ)irttualequidddmeÃ,quodnullo quidcmÃr ro dijfecari, nuUo igni cremari, nulla aqua fubmergi po tefl-SolumtteroVerbumDeieÃ,quodferit, exiirit, er fubmergit- D- Pdwlo/r/lfwoiJiHMidicfntC' Armaenim tnilithe noÃr£ non funt carnalidjed potentia in Deo,qui bufdcflruamus excelfas munitioncs, conftltd demoltd=gt; mur, omnemq^dltitudinem, dttoÃcntem fefe dduerfus cognitioncm Dei, captiuemusq^ omttem intelleâiim, dd obediendumdeo-
Adhd;c,nonmdioreÃfortitudo cumfidei, tumhlt;ere fees qudm ubt citra Verbum Dei,nudd uiolentid, aduer=! fumiUdSdgdtur- Necenim cuipiam dubium efÃpotrà ifliufmodi uim,non iuÃdm tutdri caufdm, uerii tun aqui tdtiq^contrduenire, quom fine uerbo ferdtur, feçf nià merd uiolenttd,brutorum dnimdntium in morem luuare hdud poÃit-Quandoquidem nec in mundi cdufis, uiolens toprogreÃiii reliquat fit locus,qudmdiu db iniuÃo, tro=: phxdnon tulerit lus- AtqudntoimpoÃibiliuseÃinillts tdm drduis caufis uiolétcr,tum VERBO, turn iure fc= dufis,
M. L VT H. DE S V B L IM I O R E clufus âgere^ Perpcnde itâq; guùm beüc prudent iâ oÃegt;t dantfuamdomini t/iif H^erefim propulfareanimuteà iUiSfUec t4men quicquam ddoriuntur, quùm quo aduer= furios confortent, (efu/feiios, tllosucroiuüos reddunt-Obfecro fh^erefm abigere cupis, eo te Ãrutegemute i«« Ãruilum eÃe oportet- Nempc ut prtmum cam e corde di uellu5,dein reddttis cuufis uoluntarium dmolilt;iris,uiolen tiu uero tantum abcÃ,ut propulfes,ut etiam confortes-
Quid ergo te iuuat, fi h^refim intus in corde corro^ bores lingua uero folum débilités, ac iuxta ad mendaci* um quenquam cogasPorro DfiVERBVM corda lüu minât, ex hoc dcinceps,quicquid eà uel biercfeos,uel cr» roris è corde fuapte ffonte elabitur-
DehuiufmodihterefisdeÃru^ione,lfaiasuaticinatus cÃcaptt-ficinquicns-jPercutietterramuirgaorisfui-Et Ã)iritulabiorum fuoruminterÃaet impium ⢠llltcimpif tnteritumctycouerfionem ore abfolui debere uides-Atc^ ut omnia femeldicam- Principes tÃiufmodi çy Tyranni ignordnt,Qii,odaduerfushierefimbcÃigerart,fitaduerââ fusSdtdndmbeUigcrdri, qui corda errorecircumfeptd poffidet,ut Paulus Pphefff-teÃatur ⢠Quoniam,inquit, noneà nobis luüa dduerfus fanguinem or carnem, fed dduerfuiprincipatus,poteÃates,domindtionestcnebraa rumfeculi huius, aduerfus Jfirituales dentq^ nequitias qui incoeleÃibus ucrfantur- Quandiu ergo à corde non euellitur,ey abigitur Satan, perinde cà lüi, fi udfa etus ftrrodutigniperdam, acficulmofidgur impugnarem.
Hoc
M VN Dr POTESTATE- *j
Koctotumcopiofete/littme^D- tob cap ti- divinreci^ tat ut ferrum, ÃramtnisinÃardiabolmrepuret, neque ijuicquam timeat uiolcnttam ⢠Tarnet ft enim omnes in uniuerfum lud^i Hiereticiui fupprimerentur occi^ deren!urue, nemo tarnen idea uinatur, uel ad ChriÃum conuertttur-
Enimuero eiufmodi mundi, tales eÃe Principes decet, ut neutra parsfuam rem quicquam cureb Epifcoporum effepartesdebent,utVERBV M DetpoÃhabeant,nec animas adminiÃret, mudi uero huius principibus demon dent, ut gladio, fui loco regnent ⢠E contrd mundani principes,fxnus,!*apinam,adulterium,latrocinium,alio q; idgenusfljgitiofa opera,ubiimpunita libere dimife^ runt,ipfidcbentperpctrare,poÃq;admittere,ulEpifco pl fchedis eTCcommunicatricibus eadem comptant,hocq; pado calccum egrcgieinuertant,fcrro animum-Schedis uero corpus gubcrnan!cs,utq;n7undani principes Jfirt^ tualia, Spjrituales uero principes, mundanogubernenb Ecquidalioquiopcris in terris eil Satan£, quà mquod tanta prlt;eÃigia er ludicra excrceat,agat^-Hi funt Chri Ãiani Principes noÃrt,quiÃdcm deÃndunt, ac Turcam deuorant Bellt proÃilofocij, quibus beneÃdendum eÃ, ut hoc fua prudetia quid expédiant- Nempe^Mt ccrutcem fuam pr£cipitem dent, er regiones nbsp;nbsp;gentes in miferi
am,calamitatem er neeeÃitatem adigant-
Optarim tarnen eqtudem uehemenler Leberide c£» tioribus fidele conftlium impenderc- Puta, ut à paruuto omnino
M' LVTH- DE SVBLIMIORE
omnino diiloftbicMcant, guodcÃin pfal-io?- Soäcb bui al nedibim,id eÃ, Ejfundit contemptum fupcrprina cipes-PerdeumuobisÃtnüedeiero-SitcintiltutHiduerbu lum,ueÃriincgligentilt;i,tnuosdcceperituircs,ttutlieÃif, ètidmfi quilibet ueÃrum potenlid Turcd non inÃrior pt,nequetdntillumueÃrdtumÃeuittd, tumrdbies, quic^ quamcommoddbunt uobis, id quod uel idtnnunc non pd^ rumcÅpn,pduci mint principes fuperfunt, qut non uel proMorionibusuelnebulonibuihdbedntur4ncdufdeÃ, quod fetales exhibeant- Nam fapere tandem incipit uul gui,(^ prtncipum multa C ^hlt;(w contemptum, deus uo^ cdt)potenter fané incedit inter uutgUf-Eflq^ periculum, itonpolfehuiccbfifli,autphdrmaconconficiNiprincis pes effe coeperint,quod eÃe uolunt,du]^icentur^ de inte gro ratione, amp;nbsp;manfuctudinedominari ⢠Non tolerable tur, nec uult necpoteÃamplius ueÃra Tyrannis ac ani^ mipcruerfitas ferri, cr fecundum hlt;ec agitedum, optimi dominiez principes, ne uosnegligentergeratis, atpo^ tins hiecapud uos perpendentes, uitam uefiräiuxta cor rigatis- Sic decret um eÃdiuina uolumati, ut non diutius ueÃram patiatur nequitiam- Non efl hodtc mundus, ut quondam,dumhomines,ceufylueÃresferas, agitaretis, uenarcminiq;- (yuamobremà temeritatc cruiolentia defiÃentes,tn ammo cogitate,ut rede lufeq^agatis, amp;nbsp;pcrmittite diuino opcri ( quem omnino uult, er opertà preciumeÃuthabeat)neceÃariumcurfumftueprcigref
H V N D I POTESTATE- U
nee unguit iinfgt;edirc potcritis - Sihitre/ts pra liocfl^cäut decet, ucrboDciuincendaejl â Singladium eujgin4rt,p!uiteguocon(ibimiiti- Cäucte, aduentetgui uoi in uaginam reconderegladium, non in ChnÃinonn* neiubeat-
DiccretautguiÃiiäni QttomergoädemptueJJc chri übvusmundiinuniglndium opm fit, guet uù externe gu bernabuntur^ gudndoguidein cr inter (. hrifîtanos pror fumoportedt eÃe gui primas teneant- Rej^ondeo- inter Chrifiiinos nce pote/î nec debet efje pr^emijiMior po* teÃas, e:eterum alter aller t fubdiiin efl, ut D- Paulus Rom-u û; To «cuTol/çSc/SbknAouçtlâJoi/ouîjTiS' Et Pems I Pet-S'Subdiii imer uos tnuieéJiits- idé CbriÃus uuli Euidtia-QuominuitatusÃteriSjinguit, adnuptias adnouÃimum reeumbeloeit ⢠inter Cbri^uiiof,pr/tcr foliimChriÃum,guiemincnttorfii,nemo eÃ- Et gualip nam ibt emmentior poteà eÃe poteÃds,ubi omnes icgua* les inter fefecrunumfunt,eodemg;ture,potentid,Ãeul täte Cf honore ex £guo fruuiitur, guinetiam ubi alius no dl:o ma tor,fed inferior eÃe pereupit ⢠Porro nec po/fet, etiamft maximopere guis ex ammo lieht, inÃitui aut eri Sgt; poieÃas, ubi tales fini bomtncs,guom indoles et horü natura non ferai. Stcubt uerohuiufmodimortalcs non funt,nec ucri etiam Chnfliani funt-
Qjiidergofacerdotes er Epifcopi funt^Reffondeo. Rcgwjc« uel adminiÃratio eorum.non eÃ, primatus aut poteÃds,cietcrum feruitus er miniÃerium,ncgi enim uel altioret,
M- LVTH- DE SVBLIMIORE
d!tiores,ttcl mdiores c£teris funt Chriftittnis-Quiirenec Icgcm nec[- Ãdtuta fuper lt;dios,dbf^ tüorutn uoluntdte et licentidyconderedeient, uerumeorum regimen aliudni hileÃ, qudmDei nunciaretradareq; V E R B V M, co^ ChnÃidnv regere,dc Hxrefim demoliri ⢠Namuti récitât um eà chriÃt(ini,niftfolo uerbigtibernäculo regi non poÃunt- Quandoquidemnon operibui, fedÃdeih losregioporteat ⢠Fidesdutem non ex opertbus, fedex V E R B O Deiproueniremodo poteÃ- D- Paulo Rom-3 confirmante-pidesex auditu ⢠Audituiautemperuer^ bum ChriÃi-ltalt;^ increduli, ChriÃtani non funt, neqi ad, ChriÃi,fcdtJlundi,regnumattincnt,utgladioexter*
naq;adminiÃratione,coganturQrgubernenturgt; C hr ià tant feapte Ãionte, uel nemine eogente, nihilnon boni perÃctunt,cotenti pro (efe
ipfi,foloDei V E R B Q. Dequa re tarnen aliasfepeferipfi-
Tertia
HVNDI POTESTATÃ- U
TERTIA PARSquot;
CLVOMODO PRINCEPS, C^Vt CHRlSTlANVSESSEVEUTj
IN ADMINIS TRANDà ÃLADIO SE GEREâ
RE DEEEAT.
IAM lociM pûflultit. Ut, po/ied^utiin nouimufi qnimloiigè Utéijac uires extend^t futtspote/ids^. ojlendiiâHtif etiiini,quomododdhMcippii» tucrefcdcbeätPrinccps, eorirnlgrdlid, qui or ip fl Cbrifliani, uel Principes,uelDoniini libentcrcjfeue lint, Ãiturdniquepdtriämintrdrccogitenf, quorum o» ttininominmtdpdrseà â CHRi ST / SenimipfciiAtu^ rum defcribit wiundijnorttwi Priiic/piï ,quom 4it Luc PrincipeJgentiuMt, dommdnturcdrum, nbsp;nbsp;qut poteÃd»
tem exercent fupercds, beneÃciuocuntur, uiolentérquè IreinexequMur fudm- N4t« hdudfectudrbitrdntur,ubi Ue! ndti.uel eleà ipntdd Rcgnum,qudmquôdcopid fit i[=* hspitld, ddtumqpuijUtfibiferuitutemcxhiberi permit» tant, ipfiq; uidommentur ⢠AtquifiquisChriÃidnuiefa fe cupiat ex animo, is banc opinionemdmoucdtdfcfe né» ceffeeÃ: ne:npc,utuircrumbabenasmodcrdriuelit' JediiSitenit« cz ^benna; addiilaeà uitd, qu^cunq^fibi in uf UM nbsp;nbsp;compendi um er uiuitur er quuritur ⢠lgt;la!ea
diüaoperd, qudcunque excbdritdtenonprogredinntur»
D (OM
M- L V r H- DE S V B L ï M I O R E Tuw uero tx charitäte progrediuntur, dum non adfudm ipforivmuoluptittem,commoditiUem,honorem,licuritlt;ta tem or fdlutem ,fed dliorum ufim, honorem O' ftluteni exlt;tnimoordiM,tafuntâ
Qiurehicnuüdm rerunmunddrurum dttt fldtuto^ rumemtnentioris potefldtisment onem fiu:idm:eà cnim dmpld udide iftd mlt;iteries,qute et ntmts multis 1 uriscoj'uU torumuoluminibuicomprehenfdeü- QUMquamÃPriit ceps non prudentiorfit tpfefuts lurij^eritis, lUe adminia Ãrdbit officium fuum, iuxtd id,lt;iuod [criptum eà Frotter* biorum-is Princeps cutdeeà prudenttd,hdud rare in u* rid fupprimitur ⢠Quantumuis enim agud cr iu^d jint, inrd,omnidtdmenidexemptiontsddmtttnnt,utcontrd ne ceÃitdtem urgere neciuednt â Qjjonrcd t dm opuseà Pritt cipijurd in fud tenere manu, gudmglddium,dt^ fud cum rdtionemctiriiDumdecet,quando, ociuomodo, prori^ gorf cr Epiccid,ftt utendum iure: ut itd nunquam non fu per omnid iurd regnet,fummum iiu conferuct,totitts deni que iuris magiRra per feueret ratio - Quemadmodumin patre/amiltds pcrÃiicuum fit : quoi, tametfi Ãala fint tem poraornodusfaper domusfuie,liberorum^timtldbore, tumcibo,opuseÃtuxtd,uteiuismodi Ãatutam fuaconfer uet potcÃate,ut mutare uelmitigarepoÃit,fiquandocon tingat Ãmiliam eiusaduerfaualetudtnelaborare,incar* cerem compingi,contineri, uel alias impediri, nec cequo fu per itgrotos, atque fanos iurefiratur ⢠A tque h£c eö per tinent,ut ne quifquam arbitretur fuffictentemac pretio* [am
HVNÃl POTESTATE. jlt;r
[tiniremeÃc, uhtlitcris mMdäto iuri,uel iurifconÃdtoa fumconÃdijsobtempcretur-Plura eniitntd hoc rcquiruit
⢠Quid ergo ficiundum Principi,âfi ipfe non adco prit ^^ns fit,ut ci«n turisconfuttis,ttwn horum uoluminibm C4 »â erc ijucät,fed cuw ij J guterndri neceÃe fit: Re/}gt;ondeoz idco Principum Ãdtum pcricuhs obnoxtum diximukis-Udm Hamp;i rton edfuerit fdpicntid pri£ditus,ut er iurd fult;t, itiJtecofilipfuostpfegubernetprincepSttuÃtiuxtdhoc ^uod Solomon dit: Vee tâ¬rr£,cui puer in Regem priefilt;* ^uteÃ- Qwod ipfunt er Sdlomon dgnoÃens,de fuo tos
. toiure,etidmdMofefibidiuinitM prtcfcripto, deÃferd^t bdi-.decunäisetidm Principibuf erSettdtoribiM/uis,dta ^ne dd De«w feuerten!,tpfum rogdbdt pro corde inteUi^ Seriti,(]uopopulumregere/èlidterpolfet ⢠Huiç exent^ ploconÃrmemÃeri Principem oportet,utintimoredins bulct,ne^ue uel mortuis libri!,uel uiuii cdpitibutÃddl, cee. terum uni Deo innitdtur, in durtbus eiut recubet, orettjue prouerointeÃeäuomni tm tumlibrorui», tumMdgiÃro rum, fubditos fuos reäim guberndndi â NuÃum tiÃejue iuiprdfcribcrePrincipipoÃum ,uerumcor modoipfi^ US erudidm,nempe quomodo id dnimdtum inÃrudümqite oportedt,momniiure,confili/i,iudicià er cdufiS,ut cundumh£cgcJJ'eritfefe,dündturusiÃifitcertc Dem, ut
i Omnium luriumfiueconfiltd, fiuecdufdireäeexpedidt,
1 Primumddfubdito!fuos,oculosiÃumdefigere,e0i]ue I
1 nbsp;nbsp;cor probe inÃituere neceÃe cÃ- ldcontingit,fiomnesfu
dJ uires co ordinttrit,ut lüis commodent er obfequdntur,
D 1 ne.pie
M. LVTH' DE SVBLIMIORE
jiequeitäapudfefecogitct: Etfolum c^'mcoltemcifunt turis^uoluptatem delitiafque metis in lUis compleio,^!^ am quicquid animo mihifederit ⢠Enimuero bitcin attf* mumindncat: Egofumlerrte populiq^ fubiurecon/fi* tutus, itóqucmepcrficere opusefl, quodutri^commo» det, falutareq^ fit- Necquicrendum eà mihi, ut in aliio* ribus incedam, ac dominer,clt;£terum,ut illi bona pace de* findanturac protegantur ⢠Prtetereachriftum ante con Ãjeiüum fuiiwÃatuens, il a dicat : nbsp;nbsp;Ecce ChriÃus Princi
pum fiimmus, ut mihi obfequundaretur, uenit, nec pote* fiatem, res, honores, exmequafiuitfibi : admeamuero tieceÃitatemreÃicxit , féque totum in hoc impendtt,ut mi hipotcÃas,Ãcultas, crhmor,inipfo (yperipfumex* peteret. ltidemego-ficiam,nottqutemca infubditisme* is,Ãd quteiHorum funt,quieram, iHisq; meo offitio infer* ttiam,protegam,audiam,atquedcfindam:acinhocfolit/in regnabo,ut lUt commodum bonaq; inde recipiant, non e* go : utficà fuapoteRate çj- dominatu in cordefe aHenet Princeps, dein fubditorufcnfuorum neccÃitatem crpenu riam,ita fuÃipiat crtraóïct,tanquamfeipfumattingat'
At,quistum PrincepseÃeuehti inquis- Hacratio* ne Principum conditio omntumin terns longe mifcr* rimaÃret,cuimu!tumdoloris, laboris,zy naufeteinfit» Vbi tumeorum obleélationes in chons,uenationibuf,cur* fuequcÃri,luf'u, cr hoc genus ali/s mundiuoluptatibus, manerent ? Rejpondeo: lamnondoccmus,utmundihu lus Princeps uitam tranfigere debeat, fed qua num ratio* ne
M 7 N D I P or E sr A TE- t» tteChrillutnMuen5trcinfcend;ttc£los- Ecguis ignorât Principem ,ÃrmM eÃe carnenj in calis Ncc idco hicc dico, quid jÃeremgratd fore munddnis PrineiptbM, c£a tn'umtfiijuijÃidm foret,quitum Chrijlum,tumiter,qiio(l ingredidebeatfCUpidiiis fcirc laboret,ut is hdbedt,quodfe quatdr- EÃenmapudme ccrtiÃmum, nonÃre, ut VERBVM DEI fedirigdt autinfleélat ad mores Pr'mctpum,quinpotiuiiflos VEHBOfefeattempera^a fe neccfÃum eà ⢠Satis mihi eÃ,ubi indicauero,non cffc itn poÃibilePrtncipi,ut dirtÃtanum agat : qtianqitam ra» .rutnfitadmodumcrdifficileÃüu- Quodfihacratio» ne adornarentresfuas, ut chorlt;££, uenationes,equcÃres cur fus iHorum,citra fabditorum fierent detrimentum, lt;tc offitiumergaeos fuumècharitateadminiflrarent, non du rusadeoÃtunis effet DEV S, ut choneas, CirccfemqÃu dutninuidcreteis, Verumhlt;ecexfefe ipfibelledifcerent, fiprofuooffitio fubditorumfuorum atiquaminciperent gerere cur am: non paucas Chor£as,eaf(^ periucundas,ue natiisitem, curfusequeÃrcs, Cflufus, omninopoÃha» benda eÃe-
⢠1. vtaduertatanimum ad Senatus fui pr£cmi» nentiores, fefc^ in hunc mcdum crg4 illos gerat, ut nu!» bm contemnat,ac nulli fidat,ceufalutis fu£ ancbor£,qua doquidem utrunq; DEVS Ãrre non poÃit ⢠Per afnam olim loquultis eÃ: ne,mergo,utut abicélusfùerit, aff er» nanduseÃ- Ediucrfo Arcb-ingplunièciclisdccidcreitiiini fit,unde nuüi homintim Ãdendum cÃ,ut ut prudcns, fan»
D j élits
M« LVTH* DE SVBLIMIORE, äuf er magnuf ftet- At quilibet audicndiit,expeäanduiH que,i}uid per quem loqm uut operari uelit Deut Hoc cnit» ornnttwiitiMhsmuximumdumnu/meÃ, (i Principis'uttd leäuf 4 lÃugnutibiM fuis.udeoq; adulatoribm captiumdii c4tur,nec abtpfo canuntur cxcubi£, quid non unum 4t tingät hom'mem,fiue detiäum,fiuc Ãultttia Prinetpis,fcd quódterr4s, indi^na/q-,iÃtuccommiffälucreoporle4tâ QU4rcpotentibuf fuisit4fidjt,tt4operdriillosfinlt;itj Mt frend tarnen in mjnufibt Princeps retinedt, necfccurut in utrdnq; indormiat durem, quod er dpud Homerut» e* legdntiÃtme,ilhdâ6gt; Somnu'.'D.ui Agdmemnonem io cet,duminqutt:
lt;p âÃ.a.oiiiri'Tvr^ä.cpef.Tii.i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Toosa. p.iia.v.'K'i,
Sed uigilanterOoj aphdt exempta ) terr dm appdret, cir* cum^ circd cxploret, er uidedt,quomodo er rega w er iudicetur ⢠Sic fiet tandem,ut experiaturipfe, quam ne^ mtniprorfumfidendumfit- Neceilquodcogitef, ahum tui,patri£^fblicitudine,tequeacteangt,niintegerÃgt;ri^ tuChriÃianM fit- Homo .Iu^ikoq , id fané non freit-Quom ergonen jit exploratumtibi, an ChriÃianmÃt, uel,quamdiutdlispermanc4t,nequeilltÃdere, necdede^ reteiRipotes-
AbifrueropotiÃimum teÃerua, quiinhanejententH am prorumpunt- Eta clemcntiÃime Heros,non maioret», hac,mihiÃdemadhibetC- V-i EcquisC-V-inferuiet^ls eitim certtÃimejynccrui non eÃ,domindri terrie cupicns,
M V N D I P O T E S T A T E. ï# tfinCyrcesbclli4ni(jUitndain, ceu Vlylf£amfocimn, fi Moly defit, trdnfformMo ⢠Nam fi intégré cr candide Chrilltanui effet,£quo,te tUo nonfidere, animo laturus, ilt;c (rfeo tecommendaturui effet,ac amoredemum profecu tttrus,(]uod adeo uigilanter lüi aduertas animum ⢠Q«cm admodum enimfanâeet pie agit, fie uult cr potefl ferre, lit opera fua,tibi, creuiuis inapricofintconflituta, fe* cundumid,qiiodchrilliKatt lohan-ë- Qnibonu/mope» ratur,ad lucem uenit,ut uideâtur opera etut, quà dmD eo Ãdafmt. Alter nero te effdfcinare,inqueteaebris agea re,conatur,ut cx Chriflui eodem loci ait : Qui malum o» peratur,fùgit lucem, ne opera dits multentiir ; ab eo cane asergotibi:hocfieummalehabeat,dicas: O no/ler,tc tumnonmiuÃeago- Deutoptimm maximum non uult, utuelmihiipfi,uclullimortaliumfidam- lUi fuccenfeas, quôd h£c à me pofeat, nec te plus, quà m hominem condia derit- QKanquamfiuclAngeltiseÃes,quomcr Lucifia rononfdendumerat,necficttbiomnino fiderem. Dco tnimfolifidendumeÃ-
â¢j-Nei,toquifquam Principu in animum unquam indu catfuum,meliorafibieuentura,quà mDauidi,ctit!i}orum Princtpum typo ⢠lÃi tanins Senator erat,cui nomen Aa chitophelo,ut Scripturadicat, perindc ualuiffe ,quicquid conftlif dediÃet Achitophelus, acfiDcus opl imusipfeoa raculum Ådtdtffct- Eà tdme»firebatur,id Dominumfua umDautdemprodcre, ocadcreacdelereiandem illiania museffctâQup difeeretum Dauidpulchrecogebatur,ut
D 4 nitUo
W' LVTH- DE SVBLI MIORB
tiuUomortaliumfidendumfitâ QUor putas Deumper ngt;ifi/Je,utidhorrendumexemplum eueniret, aepoiierif tnandaretur, nifi ut Principes Heroes maximi fui tus firtunij udmoneret: nempeguod neminifidantflies etiim omninocommiferMdacfi, ubiinaulis aduldtoresfceptro potiantur,uel Princeps in dlios jiducidm collocetffeq^ cd* ptiuum deddt,^ucmuis,pro arbitrio, quic^uid perpetrd* reftnens-
Si obijcis, Poftqudm nemini fidendmn eft, quibus ergo ferriepopuliq^guberndculisrcgenturf Re/jgt;ondco; De* Wdrtddre rem tuum cr dleum, ( ut cftin trito prouerbi o ) idcere debes,confidere dutem,dc totum pr^terqudm foli lgt;eo,te dedere nuUi debes ⢠Ojfitium tuum omnino dlteui demdnddndum eÃ,dudendumq-,fed non dmpliusÃdendu, qudm lüi qui deÃcere poÃit,dduigildndu^ porro tibi, nec dormitdndum efl â Qtjemddmodumdurigdjcquts quos ur get cr curruifuo fidii; ucrum non ex fefe progredi finit, hdbends dc fldgrum infomnis mdntbusfuis contincns- At guc hic dntiqud ne obliuifcdris dddgi i,quie procul dub- o i* pfd docuit experientid, nec dbfond ucroeffe queuntâ Oc» lies Regis impingudt equos Et, Heri ue/ltgid belle jlcrcoa fdnt dgrum- Hoc efl: Vbi dominuinonipfe rebusfuis pro f}gt;icit,fed eds modo Sendtoribus cr miniftris fuis demdn* ddt,tUisq; Ãdit, ntmqud féliciter cddunt ; id uero D eut fie prdiiidt ddmittit,ut neceffdriocogunturdomint fud i* P forum offitid exequi,ut quembbet fùdm uocdtionem, (y eniitçm ercdturd, fud item opéra ddminiÃrdre oportedt, dhoqui
M V N D I P G T E s T A r E- «p
alioqut fues bene paft J!,cofumendis ftu^ibus idonea:, qua: ni/tfïbtipfts, ncminuommûdant,cxDominisf.uM-
â¢}⢠Vtuideat,quomodocÃfontibui rcâeagat- Hic rnimprudente impendto cr fapientceÃc oportet,ne eu p nitiealiorupifniac- Neciterumhiemeliu^ exemplunoui, quà m Dauidistdux erathuic exercities toó,b, q pcÃima duo fà cinora co nittebat,p proditioné tnfidias, duos bonos uiros ocadcs,quo bis îfignitcr morte erat meritus, neq^ ta méfe uiuo oeadebat iftu,fedgnato/'uo Solomoi hoetpjum c5mendabat;hauddubieob eâcaufam,q,finemaiori tnio modo acfeditioeipfe pagere non potucrit-Sic cr prkeps, fcelerofum punire debet,ne [ublcuas coclear paropfidcp= terat,et tentus capitis gratta,terras populofq^ in difcrimè uenirecogat,cr fuäditionemuiduiSQrorpbanisrepleab Quare opus eft,ut noftquatur fws à cofdijset fèrri deuo rdtorcî, q cutti excitrft et irritant ad belligerandu,dicêtes: EWjt(lt;!idne uerba CT iniuriapateremur ? Puruw omnino Chriftianus eft,q ob unam arce totam ditione pcriculo ex ponit-Brcuiter,bicuwftrméteficrioportet lüi apohibe gmati: Quiconiucre no poteft,nec regere pote ft-Quare hic efto canon dus - Vbi iniuriâ ab^q^ maiore iniuria puni re neqt,ius CuHdintittat,ut maxime luftuw fit, quom non fuum damnum, fed aliorum incommodum reputare debe» âtfecum,quodobfuaminiuriamaerepturifunt- Quidtot tnulieres e:}- pueüi (l(liquerunt,ut utduie cir orphani fieri togantur,quo tuam ulcifearis tantum iniurMm,ab impu» dcnti ore,uel nocfitte manu iHatam ttbi lt;
D f
M. LVTH. DE SVBLIMIORE
Rurfum dicis : Princeps ergo non belligeralnturffub* diti auf no ad bella fequcntureu^ RcÃgt;ondeo: Ampla nt= mis quieftio hxc eft: a:tarnen breuiÃtmis expcdiä Etprin cipio,uthic Chriftiancagatur,adfirmo, nulli Prinapti/nt, aduerfus Superiorem fuu,ueluttRegem,dut Citfarem, uel aliô.sdominûfuum,à guobonalocataftifi:ipit, beHanduef fc,fcd etiädepnedanti c^dcndS jubimioripoteÃd ti no eÃrefiflendu ui, fed cognitioe ueritatis,guä ft reapi unt,beneeÃ,f!nminuf,excufatuies,zyiniuriaP)einomi ne adfli§:ris â Atqui fi aduerfarius eà legualis tibi,uel tnji riorte,uelctiäaltenitnagiÃratus,primus ei iuscrpacein dnnundaredcbes,giiemadmoduc!-MoÃe Ifraëlttasdocu it : fl utrun^ rcijcit,cogitatecu gdâopi imwm efl, etui con trauim,tedeÃnfa,pindeatq^MofehsecomniaelegaiUiÃi medefcribit,Dcut lo- Atq^inhocuidenducÃttbt,nonut tu,cu dominatutuopermjncasÃedutfubditostuos, quib-;pteil!onent cr opem debes,ab hoÃe dcÃndas, ut huiusmo di opuf ex charitate procedat' QJiom enim uniuerfaditio tuaindifcrimcnpofitafit,piculumÃciwidum tibieÃ, ft Deus te iuuare uelit,ne tota pereat- Q^od fi non/hbere potes,ut no aliquot inde uidu£ cr orphant Ãant,/hibcre tarnen te neceÃe eÃ,ne tota re pcunte,omne5 uidu£ nbsp;nbsp;or
phani Ãant-Porro hic fubditiobligatifu^t nedu obtempa re,uerumetiam,uitam crfiicultatemeöintpenderelt;yiiim in tali caufa,alterpro alterouitam fuam er bona per ado exponere Opus habet- At$ inhuiusmodipr£lio chriÃia-UAin cjl, opusque charitatis, egregie interficere hoÃes, pr/iijyi
MVNDI POTESTATE. js
priedari et urere, et quicquid noxium eft,agre,donee mi Ittix ritu uincdntur.nifi quod fummoperecauendum eü, ne mulieres çr uirgtnes uitientur. Vidis fuppticibuf, acgratidm cffldgitantihui, gratia cr paxexhibenda eft-Vt ita locum htc habeat,quod aiunt, fortiorem Deuiiu== Uilt;t, quo paâo et Abrahamui cgit quatuor c^fis regibm Gene i4âin qua clade non dubium eft,quin multos occide rit,cr paucisadmodu/mgratiamexhibuerit ⢠Huiufmodi enim cafus,ceu à Deoadlegaties,i!eftimdndus eft, quofe^: mel ditionem purget er fceleftos à patrite finibus arceat-
Quiduero, fiPrinceps iniuftamtuereturcauftam, adhuc tUi fubditi moremgerere debebunti Reftgt;ondeogt; N :hil minus ⢠Aduerfum lus enim nemini quiequaagenx dum eft,Deoautë,qui ius po ft it,quà m hominibus, plus moremgeri oportet â Quid fineftirent fubditi,num iu= ftam ueliniuftam habeat caufamfReftondeO' Quando= quidem ignorant, nec data opera reftire poÃunt, tn hoc euentu lege Mofis utendum eft Exodn ubtfcribit, quomodohomicida, qui inuitus per ignorantiam, quern piam occidertt,fiiga ad liberam ciuitatem falutifult;e con» fulat- Namutraparsclt;editur, fiueiuftamfiue iniuftam habeat caufam, fufciperecicde pro diuinitusinfliélapoe Hrf opus habet- Vtra autem credit cr uincit, in tali igno= rantta,etadem fuam cequefticiatoportet,atq; ft quifquam à teâo dccidens aliu quendam occidat-Deoq; caufam de dcre-NamDcoidemeft,fiueperittüü, ueltniuftumdo» minum bona er corpus adinut-Creatura eius es,pro f lo fcenca
M- LVTH- DE SVBLIMrORE
beneplacito tecü ;lt;gcrc potefl, fi modo confcientid tud itf noxiafil-Adhunc modH AbimelcchÃexufabdtipfcDeui Gene-io-quod Abrahamo uxorë ui dbÃulerät,no gdâbe» nc ideojiceritfed ignordrit, cd eÃe Abrdhdmi uxoré-
^â Quodprimufdnèdebedtejfe, deijuocrinfupe^ riobusdiximuf-Priucipicur^ (tl, ut[e CbriÃidne etidtn corùm Deofuogerdt,hoc eÃ, lüi fubifcidtfe, pro fdpi cntid roget popidum fuum beiieguberndndi, Solomonis cxemploâ DefidcdutcycoiiÃdentidin Deumdlidstänt ntultd confcripft,ut bic non loeut fit de ijs ijuicquam ul* trdcomemordre, qudrehicfiÃentesgrddiemÃummdtim concludimus ⢠Qjtod princeps ^uddruplici uid fe pdrtiri debeiü'Primum dd Deum uerdcofidentid, intimd Ãgt;i ritus ordtione- Dein dd ftos fubditos dmore er cbriflid no obfequio-Subinde dd fend^'oresfuos fubtili rdtioneÃi» leroq; intelleâu- Ad ultimum,dd fontes rdtiondbilt feuea ritdtc or rigoreSic demum Ãdtus dus interne cr extern nereâeprogreditur cùdeo turnbominibutbenepidcés-AtiÃii expciüdre oportet, quod multdm inde inuididi» fibi dccumulet-Crux enim tidi inflitutoilico dderit^
PoÃremo duddrij uice crijshoc loei reÃiondendtiM efl mihi,qui de rcflitutione inturidabldtorü di/^utant Ip enim cbmunegldd'tj opus â¬fl,C!r multd de eofcribendd fo rent,tn quo nimis efferd dcrimonid inquiritur- Ego uero omnid in unumfdfcemcopleëldr, omneisq; leges acre tnonidsfupcr hdc re ndtds femel deglutidm, in hune mo* dumi^ulld hie reperiri certior lex potefl, und chdritd=â tis
MVNDI POTESTATE. jt
tij lege-PrimU pfaits caufa ad fedclatafuerit, in ^ua al^ terabaIterodb[atufibireftituipofcit:Siuterq;Chriflia* nus eft.res Ãalim plana efl-î^euter.cnimalferi guod dut tà retinebit-Sin alter ChriÃianuseÃ,putatis,cui reÃitua tio/zfridebet,res iteruÃatimplana eÃjpquidem no mut tumeurat,ctiamfidum mutte pepererintrcceperit- Hdc rationeÃ,qu:rcddereclebet,ChriÃianusetiäfilicetcauÃ! fie confultum eà redde t enim omnino-ProindeÃue Christ Ãianus Ãtquifquäfiue no ChriÃianusÃtadereÃitutione ludicesSi debitor pauper eÃnechabet unde rcddat,al= ter uero diuesHtc libere eharitatis lege uti potes, fenten= tia Ãrre, na alter adhuc eita eharitatis legi debet,ut kuic, fineeeÃitaspoÃulet,condonetdebitum-Sinuero debitor nonfiieritinops,age ut reÃituat,quantum poteÃ, fiue to tum Ãuedimidiatum,tertiam uelquartam partem, ut iÃi tarnen ad hue licitam er honeÃam dimittas domum, ui^ ilum er tegumentum,profe,uâxore er Itberis- Taleeni p in uiribus tuis eÃet,deberes illi, tantu abeÃ,ut adimere im uclis,ubi tu nö indigeas,nec is huius expert eÃe poÃit-
Q«o(ià uterq- ChriÃianusno eÃ, uel alter non uult admitteseeharitatis iudiliü,illos,utalium quteratttiudhgt; cemdtmitterepotes,elqiÃmuldieere,quodetiamÃapud homines rigidamfcueritatemadfequantur,attamendiui nanaturaqi legicontraueniant- Qult;^'t gt;Jâttura doceat, ut eharitatis eà indoles,ut alteri, quad mihi fieri uelinii fiiciamQuare neminem denudare poÃum, quantumuis iuÃam inter caufam, quom ipfe nolle ita denudatus eÃe.
H-LVTH' DE SVBLIMIORE
Verum ut ego optdrim,ut fuum in me iui alter condond^ rel miht, tn tali euentu,[ic cz 4 me0 alientim ejjeiure me itcmoportet' Sicamp;cu ornniiniuÃdÃeultdtedgendu/m eÃ,fiue occukd fine manifcÃd fit, ut femper Chdritds et dtur telex in fublimiferdntureymotent fefe-Sientm iuxtd chdritdtem iudicdueris, Ãcile omnem compldndnf cduj'dm,reilc^ Zy pldcide coponet litem,omnibui I unÃjeritorum uoluminib- Quod ft procul db oculis tuis Chdritdtts et ndtune turd dimoueris, nun^udm expedtei itd ut pldcedt Deo, etidmfi omnes I «n« codices und cwn lundis deuordris, ueru quo intenfiorem iUis ddhibueris dnimum cr cogitdtionem,hoc te mdiore errore intried^ bunt- VerdmiudidjfententidmutnonpoÃ'ibileefl, ftc non oportet,ex librtsÃrri dut pronunetdri, cieterim ex liber d rdtione,ceu nullus eÃcthber,oriri-Atqui eiufmodi liberd luditid^ChdritdsO' lexndturie,iuiusomnisratio plena eft, profert - E librts aut driid, intenfd,nutdntia^ iudietd ueniunt,cuius rci infigne producdm tn lucem ex^ cnpltm-
DE CAROLO BVRGVNDIAE duce tdlts narratur hiftorid-
tiobilis quiftiidmcdpttvm hoftemin cdrceremcom^ peg'.t- V enit uxor capti,ordns ut Itberetur-Nobilis polli= cetur libere dimiÃurum fe maritum, modo [ecum anted concumbat-tAulteretfipudicd,maximoperetdmen bbes rum effi cuptes maritum, abit,interrogdt cum nu id Æbi Ãcitin
H VN Ã I P OTEST A TE-
frdundum fit- lAaritM redimi cr fuätn adferuäre uit am ftudens conccfjït td uxori ⢠Quicit nobdis ubt concubtiif» fet,po/iero die capitc obtrancatum nidritum reddidit-Hoc tofioM uero Carola duct conquerebatur uxor, porro is dccito nobili imper abat, ut tlîam connubio fbi iunge^ ret.Ãnitis nuptifs,mox nobiltm quoq^ capite oblruncari cur((uit,ipftm uero fuper huius bona conjiituit, fceleflïi ita Ãcinus.ut principe dignum erdt,multdnsâ
Eccetalemfenterit amnuBus Papa,nullus furi/}gt;eri=t tus,nullus item liber ferre iBi potuiffet/teterumèiibent rationefuprdomnia omnium codicumiurafcaturÿt, adeo pulchre,ut quiuis probare cogatur fud cuiuf* confcientid teflante, itd aquum eÃe oportere-Huius ftmtle quiddam habet AuguÃinus in fer none domini in mote- Quocirca,pofitum fcriptuûe tus fub ratione feruari dignti erdt, ex qua, ceuÃntefuomana* runt,nec fontem,dd riuulosfuos ligdri,nec rdtionem literarii dementis cdptiudtn ducicoueniebad
FINIS-
ANNO M- D- XXV-
cc Ni