DESPIRITVALI ^'ANdvcATIONB ^ORPORIS CHRtSTI ET pE'jcviali poru Sanguinis ipüusin Sacra Gœna-Domini.

^^eoloÿea ScholaHica, T^raôtatio,

Joannes Le L^reusê, Ö. LXXXIX.

ILLVSTRISSIMO

5

ET POTENTIS S IMO Pr 1 N CI PI AC Domin o,Di Friderico, Comiti Palatino ad Rhenum, Duci Bauariæ, amp;cæh Ëleâoratus hæredi , Domino Suo Clemcntifsimo : Salutem per lefum Chriftum Dominum noftrum.

L L rSTKÎSSJzMÉ , S Çÿ ^otentißime Pnn-I cepSjQementißtmeDo--vnïnç_j: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£faias Regum

quot;PrincipHmoßpcium tudimbus adumbraret,atteos eßb tnncjuam perfogtHmiaduerßti pro^ f gt;)■

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Epistola.

cellar nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tempcßate^s:^ inß^

excelßü rapü. cuitis ^mbra laiedtj' fußt nimios ardor es Sölü rep^Ht^^' oAtquc Ijac Prophet^fententta bet pijs omnibui Principihiis idc^' tieUrn anteöculos'verßri-.'vteoi obeundum^ fjriHnw pr^bbanttfitn^ ipßs à Deo quot;opt. Àdax. mipofii^ reddat diligent tores. Sic enimß' ^^•‘•19. turum efl ‘Vt ( cfuod ide’nu Pi'O'

pbeta alto in loco dtcit ) Principle ßnt^ Eccleßu nutrtttj : qiitppe afliduù Arummis ^exatam^ prAfldiofot^eant^, emjarijstm-probort4gt;m macbinü concujfl flü^^ aiiPiôritatemfufldlciaT^.Et^ero, non modo bac Atas fedpofleritas tiam ipfd Germaniamp; laudes pr/di-eabit

Epistola.

cabitifjubd pojiremü hifce temporis bw,ujdeiv(j^ perturbat^tmi/,pro^ duxertt lüufirtßimos ac'Pr£.jban^ tßtmos Principes qui Eccleß^ Chrißiana e tenebris Pohtißciü e-mergentißsam operam ^erè Chri-fiianam, piümque fludium nAua-vcwtj, Inter quos video ’jUuftrißi-^ mam Comttum PaUtinorum fa-n^iliam tanquam lumen aliquod clartßsimum elucere: atq^ adeo^Ve-^ flramC.quam Dominus ab ineun” te Atateßbt conÇecratam donis longe maximü quotidie.exornat. Pdi -mirum prAclare cum lüis Eccleßis

1 aguur ,quAfisos Principes,a tene-ris,vt aiunt,vnguicults,ßnceroE-uangelicA*t^€ritatis laäe , in ipfi'

6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EpïSTOLA.

quaß pietaüs gremio fouentj alunt:^ : 'uictßtm ( ut ad redeamw )abtllh ipßs 'Erineip ntitritiß folafnnlßjue faßen' tandA.Htic egcßUtifirßtme FQ' tentißime^ Pntncept, KcFIta C'. commemoro^ ut earn iamßua jj^on' teßatts incttatam adhorter ad con- , ßderanda, maßis jnaßß(jULgt; meditdda fammaDetOptfaU^^'^ ■erga ße beneficia, atcpe hocin^' -frtmiSjCitibd eam à teneris annitt, ■fvolt4erit imbuta eße, tunLi ptffio ■ ris Religionis DoMna,tam prA' clarisforjnandorti morum Inßittir

Te'e,quanti Veßra Celfi lUufirißimo ac PoteattßtmoPrin-dpi Domino D. loanni Caßmtro paM

E P I s T o I. A. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

p^trMO, ^el poüu^ altert Par'eti de-I’tatjJj^ero ßitis earn ( fiquidem id ßttüfieri pojfitt) agnoßere. Is enim 0 efir A C.cur am animo ^erè pater-no ita compte XUS efi,^tnthtl eorum , pT^Atermifiertt quA fiint ad Optimi Chrfitani Principis Jnfittutio-nem necefiaria.Idcirco Jairos clari-fitmos probattfisimos conciuifiuit qutbus efiram turn pueritia, turn adolefienttam infittuendam tra-deret : cpuum cenfieretjumma:m omm laude dignifiimd Maiorum 'uefirorum ptetatem,probitatem^^y per VOS ettam pofieris efie propagandam. Eciutdcm tUos extfiimo^^à^I fette verelocjuutoSy qui dixerut:^fdco-Bene dominari efie artem artium

Epistola.

fiientiam fitcntiarum : quum nonptüsfit, ojfè Princtperny nifi Principem agat,hoe efi,ea fiet quA dtgnafant nomine P rif^ [ ctpis,^ dtgnitate. ^dhancigitü^ hene dominandi fcienttam qut 'V(' fir am C. prépare nt ^forment: nbsp;nbsp;nbsp;i

quod caput elt, earn excolantpieU' tisdoPirind ( quam ego ßienttan^ fcientiarum appeUo ) habetis c^tfi multos alios Nobiles ac Pr^/lantti 'viros, turn N ob dem Otthonern^ gt;nbsp;Grunrad Virumßngulari pietatt atque eruditione : cui de prsicUrd । ipßus erga Vefirnm CelßlabonbuSt ipfa poHeritasgratulabitur : ate^Ht j etiam defiuctibus ex illtusßrnentt ßo tempore percipiendü ÿr^ttarfî heibc^

Epistola. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

habehtt. Qj/utn autem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C.

tu aha omnta quot;Rehgtonis Chrifli^ ans capita:tum ipfam de SacraT)o num Cœna doéirtnam ita perjpeéda habeaty^ut non ita pridem in magno Principum^Nobdium T^heolo^ gorum conÇeffo y de hoc argumento, fanéiè copiosèadeoq^ fapra ata^ te dtjjeruerit: ea nos ratio adhorta-taefljVtnofirumhunc^raéiatum^ de Spirituali Manducatione Cor--poris Chrifit, efiro nomtni dicare mus, Neq^ idànobiseoconfiliofa-£lum efi^-vt Veflram CelÇedocere-' mtss: (jwppe iam earum rerum cpa anobis exponuntur cogntüone in-flructam cum ab ''Ephoris Eeßr.z Celßtudin, 'uiris clartßimisytum

lO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tPISTOLA./

JDoä^ißimis celeberrimiß^ Eheo-logis quihiti ahuda4:inclttu Academia Heidelbergerjßs : Sed tantum 'uoluimus hac rations teßa-tumeße, nos ei domina-fùbfcri-bere cjUA EeÜra Celfirud.ex Eer-bo Dettfadita eß,^ (juam Refor-' mata acvere Orthodoxa Eccleßa Jfrofitetur. Deinde: quum Eccleßa GaliicA plurimùm dcbeant Hin-flrißtmis E. C. JïAaioribuSyatqne imprimis Hlußrißtmo ac Poten-tißimo Prtncipt ac Domino

(o^uorum ornruû plurima nbsp;nbsp;ma,-'

erga noflras Eccleßas mérita, ex tit crut) volui hoc mommeto Ve^ fir A Celf. djcato ^atum Ecclefia-' rum

Epistola, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it

noflrarum ammum profiter^ Hue accedunt longe maxima Ve^ firaru Celßtudinum privatim erga n'ie^meos beneficia:non tantum quod P'efirA (eifit. nos benignifiimè excipere_j dignata finf.fid ^num eùam ex mets liberts[quiplane ^o-bisefideditus nbsp;nbsp;addi^us)volue~

t'inttn Aulauefirainter domefii” cos honorificè edttcart:ac proinde tot tantlfique bçneficiis, nos omnes fibi in po^terum deuinxerint^ perpétua ac(ùmmififiam obfieruantiam om^ nidquefludta atque obfiquia V^e-^risQlfitud. prafiituros.Peto igi^ tur àK- C. 'ttt noftrum laborem^ quantulufiunque e/l,^ boemeum tçtunuficulumytanquam nofira erga

ipßim perpe tu A obferuantu pi^utf accipere dignetur atque tUud pt'O ßia dementia amp;qut boniq^ faceft-^orrb nolutmus quicquam prAfAquot;“ ri de huiut arÿimenti quod trabitt-mus pr^fiantia frudu : cume^ ntm hA res l^eflrA Celf.ßitis per/j/e^^ dAßnt:tum quAdam ebßedantU à nobisßatim in primo Cap.propo-nutur.Hoc tantum addam:me ante aliquot annos iecijje fundamen-'tum huiufie T^radattonis : quum emitterem Hheologtcam Scho-lafitcam Dißutattonem De V ritate HumanA natur a lefii Chri-flr.quofundamento nititur prAfins Disput at io die ata Hefira Cdßde Spirituali Corporis Chrtfii man-duca-

E P I s T OL A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IJ,

âucaüone:'vtinteütgamHSjqugt;em in ßnem Æternus^Dci Filius natura nofiram affumpferit^nimirum ea ratione^ßfiritualü Aterna^ nji-ta abipfi Chrifio uero Deo çÿ 'ue^-ro Homine ad nos dimanaret. (juttur altera Di^utatio de Sa-cramentali AFanaucatione,quaw offero lUufiriß. Principi Mauritio LandgrauioF'eßrA Celß (onfin^-guineo. mihi conuenire 'uifum efi^^t duo lUa argumenta aräbiß fime interß cohArentia,fab duoru Principu non modo conßnguini'-tate^ßd etid Atate^ingenij prAßan-tia pietate contunÜißimorum I nbsp;nbsp;nbsp;nominibus in lucentj prodirent. In

autem duobus libellis 3 ex no-

I4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ P I s T o L A.

^ra methodo ,brewter

logicafimul nbsp;nbsp;nbsp;Scholaßica T^ra-(dationCj ca omnia comprehendere ßim conatHiie^HA defan^lißtmu hoc myfieriofTheologi hüins Atatù cc-leberrimi copiose ijariè dißuta-runt.^luodciMde menm infiitutcini (fiero non improbatum tri ah iis om-^ nihus quißunt Theologie a njentti^ tü magis ac magis confirmandi fiudioß.

Bene ac féliciter 'uale lUufirifi fime Potenüßimc-^ Phneeps: Deus Optim. Maxim, cuiuiin-effdbîli ßaßentia régnante (ß Principet dominantur f inquit i^olomo) Jd'i lUuPrtJf Celßtudi-nern

E P î s T o L A.

nem non filùmannü augeat:fed fimuleüam omnibus fit Spirit us ^donürerumij^ omnium felt ci fùc-benedtâbione locth-plefetJtermf lUuflrißtmumacPo^ tentißimum l^eßrA Qlßt. Patruil at^ adeb alterum Parentem non Untum (elfitudini V^e(brA:ßdetid. pijs omnibus PuangelicA ueritatis progreßum exoptanttbus,fdluum^ felicem,^ incolumem diutißimc conferuare njelis.

£x Mußo noßro. (al. annoPdomini M.P). LXXXIX.

Illuftrifs. Veftrx Celfitudinis ©bferuantiftimus.

A. S A D E £ I.

1

DVCAIIONE corporis Chvifti Sc Spirituah potu Sanguinis ipßus in Sacra Domini Cœna,

Capvt. r.

ANCTissiMVM domi-nicæ Cœnæ myfterium non immerico bonorum omnium caput Chryfo-in MAtth. ftomus appcllauit.Sic enim Dominus hom.sj.

nofter ac Seruator lefus Chriftus tc-ftatü voluit, fe no tantùm fua ♦ verùm-ctiam (eipfumfruendum ijs dare,quoS ipfe,efficacitatc lui Spiritus,tantarum return capaces reddit. Nam cum de fuacarne fpiritualiter manduc3nda,«Slt;S de fuo fanguine fpiritualiter bibendoj multisgrauiirimifque verbis diß’eruif-fet; tandem externum Sacramentuni inftituit,quo fpirirualis manducatio-’ nis,amp; fpiritualis porus, exprclla quaJ^ daqa effigies ante oculos proponere*

a.b

I

2. DE SPIRIT. MANDVCAT.

tur,amp; ( vtaliquando loquutuscftAu' guftinus)ipfa Chrifti de fpirituali ducationc amp;nbsp;potu verba,quodatnniO' do afpcdabiliareddercntur.Tanta ramen fuit ( inftigante proculdubioSa-tana) corruptorum hominiimperucr-Tiras, vtclariffimam hanc diuinx do-élrinx lucem, auc intueri neslexci'inG aut conati lint humanis fomniis amp;cö mentis, tanquam ofFuds tenebrisobf-curare.Atque(' vc Anabaptiftarumfu-rores,pociùs quam errores, ab ipfisdi-fpucationis Thcologicæ cacellis pro-CLil arceantunquiSacramcntaaChri-ftoinftitura nihili faciunr,eaquepu-tanc efle tantum puerilia quædamru-dimenta, Cbriftianis proucârioribus iam inutilia)duo funt potiflimum ho-minum genera quoru errores à nobis, i Thcologicis diiputationibus, amo-uendi funnvr prçftacidlmû hoc Sacra-mentu fynccre exipfius Chrifti infti-tutotradlare, amp;fru(ftus vberrimos ex co pcrcipcre poftimus. Iam enim ex-orti funt nonnulli, qui putant fa era in Domini Cccnam cflctanturn f/mbo-

Iura

CORPORIS .CHRISTI.

Ium Chriftianç religionis,amp; comme-raoracionem Mortis Chrifti, amp;nbsp;benc-ficiorfi eins : nec in Cœna Domini vl-lam eflepræfcntiam Corporis Sc Sanguinis ipfius. Alij in cdtrariam hyper-boJen dclapfi , lacris fymbolis peni-tusadhærcfcunr, amp;nbsp;verum ac naturale Chrifti Corpus amp;nbsp;Sanguine,vel fub fpecie Panis amp;nbsp;Vini,vcl in ipfoPane

Vino quçrendum amp;:percipienduni eireexiftimant. Aduerlus priorem ilium errorem noftra hxcinftituta eft difputatio ; ex qua etia rcfutabitur eo-rum calumnia, qui nobis obieclanr, quodpræfentiâ Chrifti è S. Cœna tol-lamus,nudis lignis conrenti.Sequctur alia: in qua pofterioremiftum errorc itidem ex Dei verbo redargucmus.

Antequam autem lôgiùsproueha-mur-.cùm accuratas Traôlationes à ca pire arceftendas efle plerique dodiflî-micêfuerint:petoàChriftianis Leétot ribuSjVt in mcmoriam reuocent fupe-* riorem noftramdifputarioné,deVc-ritate Humanæ narurae Icfu Chrifti: quodfundamêtumfuità nobis iaftûj

4lt;JU

4 DE SPIRIT. MANDVCAT. cùmhuius,tùm proximæ fequecisdi-fputacionis.Etcnim çùm agatur de ma ducandaChriftiCarne,amp;: debibêdo Huiu.lt; rra. eius Sanguine: cccui dubium eile pof-(iitusc» pt pofitiiante rei natura atqu’e or-datuM Ve dinc,nuic 1 ractationi, ventate ipuus -’■’«f«Garnis Sanguinis Chrifti elEefub-ftcrnédaî Initiisigitur itacôftitutis:ab (HHundio. hoc fonte, hoceftà Vcritate Garnis

amp; Sanguinis lefu Chrifti, adcôq; Hu-manæ ipfîus naturx,tnanabüt ilia pro-pcmoduni omnia, qux de Manduca-tionetum Spiritual! tumSacramctali Theologicc amp;nbsp;Scholafticè diflere-mus.

Nam(vt in rem præfentem venia-mus) qui negant in Sacramêto Cœnx DominiezChriftumipfum,cum fuis donisacbencficiis nobis exhibcri,illi non facis perfpciftam habet Humanx Chrifti naturævcritatem. Num cniin Æternus Dci Filius propter feipfum Humanam natura ailumpfit in vnio-nc Peribnæ? Minimegentiû: Sed proprer nosiAll'umpfitjinquam , naturam noftram vt nosfecum omnino coiun-

gercr,

. CORPORIS CHRISTI. 5 gerct.Nimirum vt fpirkuali eodemq; ardi/Tuno vinculo cû eo deuinÓti ,eK ipfo vitam hauriamus. Sicucin Adam omnes moriuntur (inquic Apoftolus)i.Cor, ita in Chrifto omnes viuificabuntur. Cedo vcrojccquid fit caufæ quamob-rem in Adamo moriamur. None quia ftirpis origine cum eo connedimur? Quemadmodu ergo mors Adami ad . nos pcrmanat,quia cum Adamo con-iungimur naturali communione; ita Vita Chrifti ad nos permanat, quia cu Chrifto coniiingimur vTrtpfpvOTZM amp;nbsp;fu-pernaturali comunionc: quemadmo-dum copiofius in fequentibus crit nobis demonftrandum. Hxcaute opor-tuit ex integra difputationc delibari vt noftra hac de re fentetia facilms in-telligatur.

lam ergo(vtillud Tertulliani vfur-pemus) certis quafi lineis quæftionem ipfam determinemus: amp;nbsp;primum no-ftram : deinde aduerfatiorum fcnten-tiam proferamus.Noftra,hoc eft, Or■- fenttniU de thodoxa ac vereCliriftiana fcntentia^^’'''^“quot;^ hxc eft , Omnes vere Chrißiani S. Ccenadone.

a.iij.

lt;gt; DE SPIRIT. MANDVCAT.

Domini ex ipßui inftituto communicnniCh mandacAnt Corptti amp;nbsp;quot;hihüt Sanguinem It-fu ChrtßiJpirituaUter-,effcacitatefan£îi Spirits,perfidem-,ex facra (ymbolu 'verbü Dci obßgnantihM^magis magtfque confirmatam’ amp;funtilliui Corporis Sanguinis :iadc0(jue ipß»s chnßi S'iüuidpÓTrs'verè participes^ac proinde eerum omnium bonorum ejua Chïi-ßusßua morte df obedtentia nohis comparA-uit,advitam iXternam -tCinimique corporii cumulattßimam fœltcitatem affequendatn. ßriMoxa H^ricnollraml’enrctiam paulo fuliùs explicemus,amp;r ex legibus redèdifl'e-rendi lingula élus membra difcutia-expUcatto.

mus,

Sifbuchtm. Subieótu/uperioris eniitiati eft ciuf-modi.rrrè ChriflianiS.Cœn^ D. exipfim tnßituto amp;nbsp;cum quot;jeraßde communicante^. Chriftianos dicimusivc ab hoc myfte-rio remoucamus Ethnicos Sc infidèles,cuiufmodi hodiefuncludæi, Tur-cxSZ quotquot ipfum Chrifti nome exofumhabenr. Vere Chriftianosdi-cimusine videamur Chriftu amp;ipfiLis dona communicare, velimprobis apertç fçelcraris hominibus,nihilque

Chri’

CORPORIS CHRISTI. 7 Chriftianijpræcer Cliriftianum notne habctibiiSjVel hypocritis, qui,licet fi-demamp;: pœnitcnciam prxfeferâjjfunc tarnen, vera fide, amp;nbsp;fyncera pœni-tentia deftituti.Huc etia fpedac quod addimus de communicatiohe quæ fie cum vera fide:quibiis etiam verbis fi-gnificamus modum amp;nbsp;rationem, hu-iufee commiinicationis, ne forte Ca-pernaitarum fimiles, crafl'um aliquid in hoc myfterio cogitemiis. Denique facimus mentionem inftituti Chrifti: vtfacrofanâiinrCœnæmyfteriû, non ex humanis commends, fed ex Chrifti præcepto, pure amp;nbsp;fanéfè celcbre-mus.Atque hçc de fubiedo pro ratio-nehuiusloci nobis didta fint.

Atcribucum efthuiufmodi,c^4i/«-cat j^iritualiter Corf ui Chnßi amp;nbsp;bihut /pi-ritualitereiusSanguinem-t^c. Huius At-ttibuti membra fingulaiamexpendo.^ V cc\)wn\-iMa»ducandi, per fimilitudine hic vfurpatur : non autem in fi'gnifica-tioncpropria,qucmadmodum voca-bulu, ^firitualiter,i'^xis indicar. Eft igi-tur adhibcda diftindio inter Corpo-a.iiij.

8 VH SPIRIT. MANDVCAT.

ralem amp;nbsp;Spincualcm manducatione. î^cc enimmagis potefl corpus,fpiri-tualirer,quàmanimus, corporaliter, manducare.Arque vz, detradafimili-tudinisvefte, rem ipfam,quoadeius fieri potcft,nudanl cocemplemurpri-mùm omnium euoluendacft homo-nymia vocabuli : quandoquidcm qui tradunt arrem pente difl’ercndi,reôlè cen/enc S'taÂiKTÎov tmç /zêTO^oe$«îf.Et Auguftinus:Cauendum cft, inquit,ne figuracarn didtionem ad literam acci-piasiad hoc enim etiam pCrrinetquod aie Apoftolusjlitcraoccidit, fpirirus aurem viuificar. Quum emm figiiratè diâum,ficaccipitur, taquam propric ditlû fitjcarnalirerfapirur,amp;:c. Ea de-xnum eft miierabilis animæ feruitus, figna pro rebus acciperc,amp; fupra créa turam cotpoream oculum mentis,ad hauriendum æcernum lumen ,lcuare non pofle^Harc Augufiinus.Sed longe grauius eftquod Chriftus iplede'ma-ducanda fua carneacde bibcndofuo fanguinc d11 Ferens.r’trba,w\(]mz.lt;^u,tlo~ vita

enam

CORPORIS CHRISTI. 9 etiaroin illo ipfo loco ,fublata voca-biili homonyrnia , exponuntur ipfa marrducandt amp;nbsp;hthe/sdiv äiflima Chrifti nobilcufti'comunio-ne:vtperfpicuü eft ex bis verbis;,^» maducät meam carnen» amp;nbsp;bibit weumjan-g»tfiem-,tn me manet amp;nbsp;f^ö/»6ö,inquit Cliriftus.Nitnirum quia nullius rei tä-tanobiicumeft coniunftio, quam ci-biamp; potus fumpti nihil aequèno-ftrum eft,atqueid quod manducamus amp;nbsp;bibimus. Huius igitur fimilitudinis analogia,eftin vita. Cö enim in Chri-fto viiam fpiritualem amp;nbsp;aeternam ha-beamus, Eine oblata eft fimilitudinis occafio-.in qua cibus terrenus, quo vita prxfenslurtentatutjtefpondet cibo coclefti,quo fideles aluntur invitam xternä. Quæ respropofito Diagtam-mate facilids elucefeet.

Viu prsfens amp;nbsp;corpora- Vita xterna amp;nbsp;fpititualis. lis.

Gtneramuraivitampræ- Regeneramur ad vitam fentetn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xternam.

'Vita corporalis cibo amp;nbsp;po Vitae fpiritualis alimetutn tuluftcnratur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cbtiftus eft.cum faisdo-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nis ac bcnchciis.

. Ex fuperiori Diagra mtnacc ira con-cludamus-Quemadiuodum,VC corpus alaturpancamp;: vino,non fatis eft,pane amp;nbsp;vinum confpicere, fedomnmo in ventriculum demitrantur necelfceft, amp;nbsp;vnum aliquid nobifcum fiant;(cunc cnim viuificam panis amp;: vini facuka-temperfentimus) Ita eciam; vcanima noftra fuiJcatur in vitam æternam, no latis ericChriftû proculintueri,eûm-que leui quadani animi cogitaciouc adumbrate : fed Chrirtus manducan-dus cft,boc eftjvcra fide nobifcumar-diHiinc coniungendus, vt nofterfa-flus J viuificam ac Ipiritualem alendi facultatem in animos noftros infun-dat

CORPORIS CHRISTI. H

dat. Item : quemadmodum corpora noftra,quandiu adolefcimus,non tantum ex alimentis fuftencantur , vc-runietiam inde fingula membra per-cipiuncincremcntumfibiconueniens: ita nos fpiritualiter cum Chriftoempire Ecclefix coniunéli, nutrimentum cxeo atque etiam incrementum acci- Epk4. pimus,donee euadamus in virum per-feäumdnquit Paulus,

Duo igitur fimul confideranda funt. Vnum eft,araiffimaChrifti nobifeum. coniundio. Altcrum eft,illius arftiffi-mxconiunftioniscft'eélû. Atque hqc duo confiderari poilunt vt caufa aujui-XKç»fiue contincns,amp; efFedum ipfius

• caufæ-.qux licet tempore feparari non poirint,ddccrnuntur tarnen ratione.

( Porro,naanducationcm banc amp;nbsp;buc potum proximereferimusad Corpus Cbrifti amp;nbsp;ad eius Sanguincm,cx ipfius Clirifti verbis-.non quöd,vel Corpus à Sanguinc-.vel Corpus amp;nbsp;Sanguine, ab anima ; vel totam Humanam Cbrifti natura., ab ipüus Diuinanatura diuel-l^tnus(,q«is enim nefeit, quodloanne's

Il DE SPIRIT. MANDVCAT.

docecapertilTimèjToyAÓ^ov effe vitara I î.ioanx ipfamamp;fcaturiginêilliusvitç quæad

nos per humanam eius naturam di- : nianat?)SedChriftus hac rationejo- ' luit iùam Mortem nobis ante oculos veriàrtquafiad viuum dcpida:quan-' doquidemper earn vita nobis compa- i chria?iit».verbis vta- I i.cap-H murjidcirconatuseftCliriftuSjVtho- ;

mo,homines:mortalisjmortales:inor- ( te,mortuos liberaret. Etenimmorte lt;nbsp;.Chrifti pcccata noftra expiata funt,o- ’ blato perfediHimo facrificiopro no« I '' bis.Soletauccm inferipturistota Chri i fli obedienria vno Mortis vocabulo

fignificari. Propterca Paulus ait in ce- ;

, lebrationc Cœnæ D. mortis Chrifti

Roin j. memonamin primis elle recoledani-Fitautem mêtio Corporis amp;nbsp;Sangui-nisxibi, videlicet, amp;nbsp;potus: vt ita plenum perfçdumque nutrimentumfpi' ritualein vno Chrifto,nec vfquam alibi conftituamus. Arque hæc de voca-\gt;\j\ ’ïiimanducandt-, btbe»di. AddiraiiS

c a b U1U m ■,Jpiritualiter', n o n q u ô d,j^i' rttuAUter-\^zïn ûc nobis, acfiditiuni,^ quod

CORPORIS CHRISTL IJ

quod in fola opinione Confiftit : nec turfum idquod cft tantum inuifibile: ncc etiäquod Corpus amp;: Sanguinetn Chrifli inipiritu conuerterc velimus: fed ita loquimur, co quod manducatio Garnis Chrifti amp;nbsp;potus fanguinis ipfius efficitur opera Spiritus fanóli, amp;nbsp;hoc myfterium fide percipitur, quam ipfc Spiritus in animis noftris ingenerat:

1 denique quia præftantiflîmum hoc a-

I limentumpernnetad vitam fpiritua-

' 1cm amp;nbsp;xternam. Manat quidem hoc beneficium ad ipfum quoque corpus, quippe cum inde mortificetur, fanóbi-ficetur,8ó tandem aliquando futurum fitparticepsbeatæ Reliirrcûionis-fcd. nihilominus manducationem hanc,

J, noncorporalemeffedicimusjfedfpi-riiualem-.quia myfticum hoc alimcn-tum,nonad tuendam prxfentcm vitara pc«inet,led refertur ad xternam: quæquidem vita fpiritualis dici folct, nó autem corporalis -.licet futurum fre vt aliquado etiam ipfa corpora vitam illamxternamviuant ,quxpropterea Paulus fpiticuaha appellauit. £xqui- i.coüif.

14 DE SPIRIT. MANDVCAT. bus efficitur, verba Clirifli de mandü-câdaipfiusCarnejamp; bibêdo eiusSanguine, intelligenda efTe de fpirituali cadémque ardiffima côiunétione no-ftri cû Cbrifto,quæ nobis fæpe in Scri-pturaproponicur,amp;: quam Paulusajt, EpKeCj. magnum efTe myfterium: ac proinde longe fupcrat Phyficas omnesac naturales coniundiones. Nam ex vfu lo-quendi Scripturæ,quicquid eft myfti-cû, idc eft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fupernaturale.

Quæcùm itafinc,rclinquitur,vthçc manducatio,amp; hic pocus, hoc eftjfpi-ritualis myftica Ghriftinobifcunij amp;nbsp;vicifÏÏm noftri cum Chrifto côiun-étio,fîcplanè incomprehenfibilis, amp;nbsp;eius modus imperueftigabiliscenfed dcbeat.De rebus aucem eiufmodi, vt difficilliraum eft, adc0qjalt;rwWTO» plane explicate quid fintüta facillimû eft diccre,quid no fint. Traque vcritatein huiufee myftcrij credo amp;nbsp;adoro : quid fir arcana ilia piorum cumChvi fto coniundio nec mere faris aftequij ncc faris poffum oratione exprimcie: dicam tame,neque id dubitantcr, hac non

CORPORIS CHRISTI. IÇ non efle vcl craflam, vel corporalem, vel naturalem coiundionem :acpro-inde nee craflum, nec corporale, ncc naturalem elle huiufcefacræconiun-élionismodiim. Non fcrutaborquod eftinipcrueftigabile:fed quæcunquc* Vel ad rem cxplicandam,veladcxpii«i cadum ipfius rei modû proferentura-» lienaab hoc myfteno,ea fcmpcr ah hocmylterio remouebo:vtpoce qux derogabût vcl Deitati Chrilli, velHu manç eius naturç,auc omnino pugna-but cum ipfius, vcl Ecclcfiæ, vel Spiritus fandi, vel Fi dei, vel Sacramcti natura. Etcnimqui res abftrufasamp;pcr-difficilcsaliterexponcrenon polTunc quàm euertendo ea,quorum cognitio lucet ex innumcrabilibusfcripturx lo cis:næ illi,nô fcripturx interprètes,fed deprauatores habendi funt. Sicenim Auguftinus ; Quifquis,inquit,de qua-Cont.i.e-cunque te oblcura id aftruic vnde id quodverillimum,fundatinimum,no- ‘ tilîîmum cfl,dcflruat:hue ht ille filius, bueinimicus Ecclcfiæ, aut corrigedus elljauteaucndus.Atquc hxcnobis di-

16 DE SPIRIT. MANDVCAT.

ftafintadfententiam noftram de hoc myfterio faciliùs intelligcndam,quX in ipfo difpucationis curfu copioiiùs etiamnum traétabûtur. Sans enini fuit leuiter hic,amp;quad remis tantumea propellere, quæ pofteà plenis velisno bis crût cxplicanda. lam iginir audia-mus Aduerfariorum fententiam.

'^dutr[aÿa CœNA JDomini tfi tantum fymbolutn amp;nbsp;crmmemoraM tinnetjiïortts chrifit amp;nbsp;bencficterum cïus-.ntc in tpfa Cœna Domini vlla est prafeaM, nee communie Cordons Sanguinis t-ffius.

nxftfitiaii. Hanc fententiam itâ illi exponunt z^«/ fenten- Scriptura itaagere de Sacrificio Chri-fti femel pro nobis fado ; vt nosadil-lius Sacrificij frudüreuocet: amp;qux-cuque dicutur de Corpore amp;nbsp;Sangub ne Cbriftijilla efle intelligenda tantu de beneficiisChrifti amp;eiusdonis.Ita-que rem fignificata pane amp;nbsp;vino,non ede Corpus Cbrifti èc eins Sanguine, fedtantiim beneficia amp;: Merita Paf-lionis ipfius.Nec enim exidimant fieri podcjVt vlla cum Chrifti Corpore amp;nbsp;Sanstuiiic

CORPORIS CHRISTI. 17

Sanguine cóiunftio'nobis interccdatj quinfequatür fubftantiarum cofuGo, quain omnes ab hocmyfterio reiici-mus.Cótrouéifiaigitur bçc eft;Vtrùm SMtxr cdn-inS. Cœna,resperpancôô vinu ficatx 80 oblatae, fint Corpus amp;nbsp;Sanguis Clirifti,adeóque Chriltus ipfe fide participandus cu fuis donis ac me-tiiis-.An verè fola ipfitisdona naerita-que fignificcntur, amp;nbsp;nobis offerancur, non autem ipfe Chriftus. Prius illudi nosaffirmamus:illi vero negant.Po-fterius hoc,illi affirmant, nos nega-mus. Altcrutrum igitur verum elfe, hecefle eft ex primario illo Axioma-te iDe qiiolibec affirmarCjaut negate^ verum eft.

VeUm autem Leftores admonitos, quum,ex Yeterum amp;: Reccntiorum Theologovum fententia,Chriftus di-catur etiam extra CœnamD. mandu-cari,nempe in ipfo Vcrbo,noStarnen

1 hie imprimis agêre de ilia manduca-tionecorporis Chrifti,hoceft,defpi-litualiôcarûiffima ipfius Chrifti no-hifeum coniunflione ,lt;pua fidclcs iii b.).

18 DE SPIRIT. MANDYCAT.

S. Cœna cum ipfo Chrifto magisma-gifquc deuinciuntiir.

Cap. II. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Vi Chriftianæ Religionis dosmata Chriftianè amp;c re-ligiosetraclanda lufccpe-runt,dcbenthanc egrcgia Hicronymi cohortationê femper anteoculos habere propolitâ.

cam AggeiconcioncallLldens)afce^l-damus in motcm ratiouabilem, amp;nbsp;ad fingulaproblemata, congriia detefti-, moniisfcripturarum ligna quærenres, prçcidamus ea,amp;: çdificemus domum lapientiæ.Nosigitur cohortanté Hie-ronymum audicntcs, ex ampliffima fcripturæ fylua fcligamus eos locos,in quihus imprimis agitur de fpiriruali raanducarione corporis Chrifti, amp;nbsp;de Spirituali potu ianguinis ipfius, hoc ch,de Chrifti nobifciim ar'â;iirima,ea-démque incomprchenfibili coniun-dione.Sic cnim non ex leiiibns huma næratiocinationis ftipulis, fed folidis fcriprurx

I

CORPORIS CHRISTI» 19

Scripturæ lignis, huiufce facridogma-tis veritatcm,quafi fapientix domum, nobis extruemus.

Annunaamw vobis vitam illam coûter- Ledpcriftu^ 11am qn£ erat apud patrem amp;nbsp;patefaffa'^‘^''^‘ff'quot;‘' eftnohis. ^^dojidimui^ audinimus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

annuntiamui vobü , vt amp;nbsp;vos communions Cor^wit habeatss nobifcum-,amp;comunio noßrafit cum tätre amp;nbsp;cum Filio eiiu lefiu Chrifio. nn CMißi

Efiautem hoc lefttmonium quod

aternanobii deda Deui-,amp; hxcvitain FiUo i.loan.i» eins efl. .^in habet Ftlittm habet vitam ; qui non habet Filium Hei non habet vitam.

Fidelis Dens per quern vocati eßis in com- i.Cor.v »2olt;ö»c»-; Filij iffiins, Domini nofiri lefiu Chrißi. Ergo córaunionem cum Deo per leiumChriftum habentes vitam æternam poffidemus.

Pater mens datvohis panem ilium vere loan«. ctclefiem-Panis enim lUe Delhis eß qui de cæ lo deficendit amp;nbsp;dat vitam mundo. Chriftus iofiturverus DeusSc verus bomo.v-nnsidemque.S-êstvS-piMTroç.cftpanisiUe viuiftcus,à quo vira æterna ad nos manar.

Equot;o fium pants illevitx, qui venit ad me b.ij.

to DE SPIRIT. MANDVCAT.

non eßiriettamp; efui credit in me neßtietvn-(juam.Sed dixi vobis-.etiam vidiflis me, net credits .Murmurabant ergo lud^eide eo efuod dixerat-.Egofum panis ille (jui de cœlo defee-dit .SiCQ.Ne murmur Ate inter VOS'. Nemo po-tefi venire ad me nifi Pater,ciui me mißt^tra-xerit eum,ic c. Script urn eß in Pr ophetù, Bt eruntomnes doediaDeo. ^uifi^uif ergo an-diuit à Patre^é* didicityvemt ad me.

^ui credit in me,habet vitam aternAm-Ego fum pants ille vitte. Patres veßri come-derunt (JVBanna in deferto, à“ mortui ßtnt-Hic efl pants ille ejut e cælo descendit, vt cfut' eo veflttur non moriatur. Ergo Chriftus panis illccœleftis ac viuificiis,ab iis manducatur qui funt vere Chriftiani, amp;nbsp;qui vera fide præditifunt. Ego fum panis vitttts ejui e cœlo defleendtfl ejuis ederit ex hocpane,viuet in teternum, amp;nbsp;panis ejiie ego daboœaro mea efl quam ego dabo pro mu-

wY/i.Vita igicur noftra ab ipfo 1’caturicns, per Humanam Chriftinatura mad nos diftunditur,inqua no-Ilrx Redemptionis opus peradu eft.

Pttgnabant eri^^o lud.ti a fl aduerfltu altos dicentes, fll^modo potefl hie nobis tarne ßta dare

CORPORIS CHRISTI. 2J

daïc (jua vefcamur^.

Dixit ergo eis le fus.Amen-, Arnett dice njo bis^niß ederttis Carnem Fd y hominü amp;nbsp;bi-beritis einsSanguinem-inon habebttis vitam in vohis.

editmeAm Carneyamp;hibit meum San guinem.kabetvitam aternam .amp;ego exet-taho ilium in •vltimo illo die.

Caro enim mea vere eflcibut, amp;nbsp;Sanguit meusvernseilpotus.Er^o vita 2ererna,eft ftiidus amp;nbsp;efFeärum certiflimum huiuf-ce fanftiHimae manducationis.

^ieditmed Carnembihit mcu Sanguine,in me manet,amp; ego in ^ö.Ergo man-ducatio Garnis Chrifti amp;i: potus Sanguinis ipfitis, eft ardiflima cum ipfo Chrifto coniundio.

Sicut mißt me 'viuens fater,amp;ego'viuo fer patrem-.ita etiam qui ederit me,nt tuet iffi quoqueper me.Nt igitur vitam qux in Chriftoeftjhabeamus, nccclTe eft vc cum ipfo Chrifto aróliftÏmè coniun-gamur.

Hic efl pan is ille qui de ccelo deßcendit, non P^out comederunt patres “veßri manna iSPttaißtnf.qui edertt hunc panem 'viuet in b.iij.

J.Z DE SPIRIT. MANDVCAT.

Aternum-Hcc -vos offen dit ? J^id ergoficoüquot; Jptceretu Filium hominis ffcendentem eo vbi eratprifts?

Spiritus eft ejui viuificat. Caro non prodeji ^uiccjuam.Ferba qitx loquor vebis ftiritiK Juntamp; 'uita fttnt. Sedfunt quidam exvobis qui non credunt, Icaque haec Manduca-tiojcft Spiritualis,amp; fit per FideiD,effi-cacicare Spiritus fandi,

Hane autem fanóliiïimam amp;nbsp;falu-tarem dodrinam Chriftus expritnere amp;nbsp;obfignarc voluit, inRituco S. Cceiix Sacramento, commémorante Paulo in priore Epift.adConntli.ii.Pominu lefum accepiffe pan cm amp;nbsp;gratiis aäis, frcgilTe ac di.xi/re,Lgt;/tfz/);7f,f^//r(?.77/3f eff corpus quodpro njobis franaitur hocfacitt ad mei recordafionem, Ittdem amp;nbsp;pocultim poFiquam eœnafftidicedo. Hoc poculttmeft-Nouu, illudFeftamentu permeuffnguineW'i hocfacite quotteftunque hiberitis ad metre-gt; cordattonem. ^^otieftunque e^im ederitis panem hunc amp;poculum hoc biberitù, morts Domini annuntiatis 'vfquequo’venerit. Ergo Panis amp;nbsp;Vinü funt facra fymbola

ligna Corporis SanguinisChrifti.

CORPORIS CHRISTI. 15

Poculumhenedî^ionis cui be^edicimus/-^'^^^' Könne communio Sanguinis Chrifii nbsp;nbsp;Pa

nis quem frangimM nonne communio Cor- i,Cot.uv pons chrifii nbsp;nbsp;f^t^oniam vnu; panis, v-

num corpus multi fumus.Nam omne^ vnius panis fimus participes.

Omnes in 'unum ^iritumpotatifiumut. Nobis igitur effe debet cG ipfo Corp o re amp;nbsp;eu ipfo Sanguine lefu Cbrifti ve~ ra comuniojvc fimus bcneficiorû Chri fti participes.Atq; buius fâdilTimi my fterij Veteres fub Legefuerût participes,vt docet ide Apoftolus bis verbis.

Nolim vos ignorarefratres,Patres nofiros fitb ilia nubefui(Jeyamp;omnes eandee/calpiri-tuale édifié,dr omnts eunde potu fiiritualent bibijje : bibebant enim exfequentefitrituali petra.Petravero eratChrtftus.}r{xc igitur maducatio fpiritualis eft.Potrô noftra cum Chrifto Coniuiivlio fçpc traditur in Scriptura, amp;nbsp;variis fimilitudinibus illuftratur, vt ex fequentibus apparet.

Ftfintvnu^ficut amp;nbsp;nos vnù Jumus. Ego ioan.17.. ineisidrtu in mt^vtfintperfeÜi in vnum.

In tllo die cognofietis me ejjè in Pâtre ioan.14 /KföjÖ' vos in me^ df me in vobis. Quatc,

b. iii)

X4 DE SPIRIT, MANDVCAT, ardiflimè cum Chriflo ipfoconiungi-murjVtpcrfedam inter nos commu-nionem habeamus.

i. Cor.6. adh£itet Domino, 'vnusjpiritus eß. Hsec igicur coniundio cum Chriftu eft fpiritualis.

Cil.i. riuit in me Chri^us-, amp;nbsp;vitam ^uanitfic viuo tn carnc,viuo perßdemDei.

Icaque cx arâilfima noftri cii Chri-fto cÓiundione vita ad nos dimanat, idquc perfidem.

lojii 3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itlt;n dilexit munduni vt Filitißuum

vnigenitum dederit, vt qutfquis credit in ii hü ÿ. pereat , fed hdbeat 'Uttam aternam.

F thus datus efl nobh.

Chriiii ftarticipes(itmus ,ft modb priwi-pium quofußentamur ,ßrmum tenuenmus adßnem'vfejite. Ergo Chnftum nobis datum recipereamp; eins participes elTe debemus.

Koni.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c^uis Spiritum Chrifli non hahetß non

eßeitts-.Si •uero Christus in 'uobis eß, corpus ofuidem mortuum eßpropter peccatum.Spit ritus autemvtta eß^propter iußitiam. Ergo ÇÛ Chrifto coniungimur fpiritualkctj virty tc amp;nbsp;cffi c ati 3 Sp iri tu s fan di.

CORPORIS CHRISTI. 1$

Conßituit eum caputfuper omnia ipß cleßa^qua eli corpus ipßus nbsp;nbsp;complemetum fius qui omnia in omnibus.

'^n ignoratis corpora veßra ejfe membra. Chrßi^.

^ö^ efiü Corpus ChriHi membra ex i.cor.n.

parte.

^dolefcamus in eum per omnia qui eft Eph.4-eaput^nempe Chrißus^ex quo totum corpus (ongruenter coagmentatum amp;nbsp;compa^um peromnes ftuppedttatas commijßras ,exvi ifitus agente , pro menfura vniuftuiaßptfi fnembri,incrementum capit corpori conue- ' »iensyamp;cc.

Chrißus caput eß Eccleßa amp;ßeruator cor- Epii^.

/»orZfjamp;c.

Mullusfuam ipßus carnem vnquam odio habuitämo enutrit ac fouet eamßcut 'Dominus Eccleßam-.quoniam membrafumus Corporis eius^ex carne eius,ex oßtbus eius.

Et ipß eßCaput corporis Eccleßatamp;CC.Pro corpore ipßus quod eß Eccleßa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

Neque obtinens Caputh ex quo totum cor- Col.x, puspercommißuras amp;nbsp;comparesßtppedita-fumdr compa^um augefcit Dei augmente, Ç.X hacümiHvudinc capitis rcli-

DE SPIRIT. MANDVCAT quorum mcmbrorum, efficitur,necef-fe efle, vt ardiifimè cum Chrifto con-iungamur, vtab eo vitalpiritualis ad nos difïiindatur.Etenim ea demum ra-tione corpus à capite viuificatur, qua-tenus arftiflimè cum ipfo capice coquot; hxrcr.

Eccleßa fubiecJa eß Chrißd -, itaó' Eph^.quot; nbsp;nbsp;vxores ßuis vîris.Diligite vxores vefirasß'

cut Chriiiitf dilexit Eccleßam.

x.Cor.u. Pfieparaut vos quos v»i viro, vt virß^t fji/amßßam',ncfnj)e Chrißo.

Ioan.}. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habetl^ofifam-, ßonfus eß, dfc. Fibj

Matth.?, thalami pofptntnêlugere, (juadiu cum iffft ßonfiiseß.

ridt Hierußalem nouam deßendentem a Dee e cœlo parat am vtßonßam ornatam viro ßto.oßendam tibißo/ßam vxorem

Sublimü tUa /fierußalem libcra eß qUA eß mater omuium noßrum.

Rom 7. nbsp;nbsp;■ viuenü viro deuinFla eß per le

gem , amp;i.c. Mortißcati eßis legi per Corpus ChriFtt : vtßtü alterna : eita videlicet qui ex mortuis excitatus eß, vtfruólumfera^ mus Deo.

üfc.x. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dßoßab o te mihi in fimpiternum in iu-

ßitiu

CORPORIS CHRISTI. 27 ßitia iudicioi^c.

Jßat coniunx ad dexter am tuam orxata «t(roobriz0,amp;cc. VenideLthano(pofameai caDt.4. amp;CC.SC totum illud Canticum.

Ex hacSpofi Sponfx fimilicudine perfpicuu ert,eosdemû fruidonisac bencficiis Chrifti, qui cum ipfo Chri-fto ardifllmè coiumäi funt.Ncc enim diiiitiæfponfbfuntipfe fponfus.

irttntduo incarnem ’vnam, Myßerium EpHef-s. efl. loquor autem de Chrflo

Ecdefla. Ergo coniumäio noftricum Gliiiftojcft myftica Sâ incomprehen-fibilis.

Ego fum vit is vera amp;nbsp;Pater meus agri- simiiïttx sola, eft, omneni palmitem in me non feren-^^^f*k'*‘ temjrn^am tollityamp;omnem qui fertfrit-^\oî^.j^, (}um,piirgaty'vtplusfrucius aft'erat.^iiCc.

CManete in me (ft ego in 'vobis.Sicutpal-. mes non poteß ferre fruclum a femetipjo, nifl

manfterit invite-.ita nec vos mft inmema-

ftritis.

Ego ftitm vitis.,vos palmites. Is qttima-net in me (ft tn quo ego maneo .,hicfert fru-’

Elum multum. nam ahftque me nihil po-tesiis facere, Escc. St manfteritis in met

18 DE SPIRIT. MANDVCAT.

'Verba mea in vobis manferint) voluerttis petite,amp;fiet vobis.

SicutaccepißisChrtßum Dominttmßain ec incedite radicati.

Si cum eo.plantati coaluimtts confirmaM-ne Mortts eins, nimirum etiam ReJurreSitO’ nis conformatione cealeßemus.

Ek fiipcrioribus fimilitudinibus qi’Ç à plancis ducuntur,liquidô cóftac, ne-celïariam efl'e arótiflïmam noftii cum Chrifto coniunftionem,vc eins bene-“ ficiis,adeóquc vita fpintualifruipoffi-mus. Nee enim palmes poreft ferre fruólum,nifi manferit in vite,inquit ipfc Chriftiis. Cæccrùm quantum lu-cis bic locus afferat ad intclligendam manducationem Corporis Chrifti,facile vidcbimuSjfi cóferamus hæc verba: Manete in me amp;nbsp;ego in vobis : cu m fq-perioribus illis.,^/ man ducat meam Car nem amp;nbsp;bibit mcum Sanguine in me i/^nct, amp;nbsp;ego in eo.

Vostemobim eßis Dei viuentis '.ßcut dixit Deusßabitabo in eisyicc.

An nefcitis vos ef]e temßum Deijamp;f^i-riturn Vei habitare in vobis^.

Ad

COkPORIS CHRISTI. 2^

accedetes.fjui eß laf is viuus ■gt; ipfi tjtiocjue vti viui lafides, ttdißcemini domus fiiritualis.

Suferftru£tifafer fundamentum Âfo^o-/ûz»w Prophstarunticutus imus angularis ^»ptsefitpße Ie fus Chrißus : in cjuo totuma^ dtfictum congruenter coagmentatum crefcity ’^tßttemplumßaa^fum Domino. In quo amp;nbsp;quot;^os vna adtßcaminii z/tßtis habitaculu Dei per Spirit um.

In Chrifo incedite ßupctilruäli in eo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Col. i.

üfz adißcatio efttSyamp;C c.

Pundamentum nemo aliud ponere potell prater td quodpoßtum eß^ quod eFi Chriflus leßtu.

^omodo oporteat verßari in domoDetyuTimot^^ quaellEccleßa Deiviui ^columna amp;ßrmA-mentum veritatis.

Chrißus^vt Ftlius.,demui fua praeß.,cuius «'^'5-domusßimus ncsßßduciam amp;nbsp;ßem de qua gloriamur.,adßnem vßqueßrmä tenucrimus.

Perhoccognofcimusnos ineornanere, amp;nbsp;ipfum in nobis, quod de Spirttußto dedit. ijoan.i nobis.

Vtinhabitet cbrißus per ßdemin cordi- ppij.., bits veßris.^

JO DE SPIRIT. MANDVCAT.

i.C0r.i 3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tent ate annon fit is in Fide, vdi

iigt;figt;^probate.

'i.loau.3. ^^nnonagneßitis vofimetipfios tjuod !(■ fits Chrtl^ius tn vobis efti

Per hoc nouimus Chriftu habitareinn)-bis-,n(mpe exfinritu quem nobis dedit.

Rom.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Viutficabit etiam niortalia corpora vefiri

per inhabitantem Spirit um eiM tn vobis.

Ex hi/ce ümilitudinibus ab ædifi-cio amp;nbsp;inhabirandi ratione dii£tis,A^ poftoli docucnint: nos tunc demum eflc beneficiorum Chnfti participes, qiium Chrifto ,tanquam fundamciito nitimur,amp; Chriftusipfc in nobis habi-catihoc eft , nobifcum ardiftimecon-iungitur. Tuncenim firmurn eft xdi-ficium.quando fundamento nititur;à quo ft vcl cantulum diucllatur, tandem corruat necefl'e eft, Porto,pcr-Ipicuum eft ex fuperiohbus locis,hanc Chrifti habirationcm in nobis, line Coniunótionê Chrifti nobifcum,efl’e S',’iiicualem : quippe cum fiat per Fi-dem,efiicacitate Spiritus fandi. Ad huncçtiam modum inducendi eriint alij Scripturx loci,quotquot nobis oc-current

CORPORIS CHRISTI. 31 currentfüperioribus locis confimiles.

Ex iiis igitur locis Scriptiiræ clarifli-mis, certiffimis, firmiiümis noftrani euidentcm ncceflariam ( adcoque vcriflimarrijac proinde verc

Theologicam couficiamus.

AHO'AE ISIS.

QVicunquc per verbum Dei amp;D„Mo«prx-Sacramenta Euangclica myfti-’“

co amp;nbsp;ardiflimo vinculo cum Chri-^JXir* fto coniunguntur , qui femetipfumfMr« iws^ obtulit pro nobis, qui eft panis cœle-ftis aç viuiftcus, caput amp;nbsp;fponfus Ec-clelix, Sc ex quo tanquam ex radicc, vitam fpiritualem ’haurimus , qui per Spiritum fandum ÔC per fidem habitat in cor dibus noftris : li rnandu-cantCorpus Sc bibunt Sanguinem le-lu Cbrifti Ipiritualiter, efhcacitatc S. Spiritus,per bdem ex iacris Symbolis

‘ Verbum Dei oblignantibus magis ma-gh'q\ confirmatäjScfunt illius Corporis Sc Sanguinis adeótpi iplrus Cbrifti

DE SPIRIT. MANDVCÀT.

amp;(a.vd-par7rn vcrè participes,acproindc eorum omnium bonorum qux Chri-ûus fua Morte amp;nbsp;Obedientia nobis comparauit,ad vitamætcrnam,ani- I miq; corporis cumulatiilîmam fœ- I licicâtem iÎTequcndam,

Omnes verè Chriftiani S. Cccnï Domini ex ipfius inftituto communicantes,per verbum Dci,amp;: Sacramert-ta Euangelica,myftico amp;; ardiflîmo vinculo cum Chrifto coniunguntur, ' quifemetipsû obtulit pro nobis,amp;c. ;

Quare omnes vcrc Chriftiani S. Cœ ■ næ Domini ex ipfnis Inftituto com-lnunicantes,maducant Corpus amp;nbsp;bibunt Sanguinem lefu Chrifti fpiritua-Jiter,cfticacitateS.Spiritus,per ftdem ex SacrisSymboliSjVerbumDeiobii-gnantibus,magis magffque conhrma- j tam:amp;funtilhus Corporis ScSangui- ' nis,adeóqueiphus Chrifli GeavS-pa^n ( vereparticipes,aeproinde eoruom- ! nium bonoru qux Chriftus nobis fui I }Aorte Obedientia comparauir,ad vitam æccrnam,animiqueamp; corporis i cumulatilhmam feeheitate aftequen-

CORPORIS CHRISTI.

dam.Id quod erat demonftrandum.

Huiufcc Demonftrationis veritas c- cxpiicatia luccfcitcx lupcrioribus Scnpturae lo-dew’A«»'»-’ ciSjipüDemouftrationi fubftratis : amp;nbsp;continet verani dcfinitionem Attn-buti,colleä;am exeiuscaulis, quas ilU ipfiSctiprurx loci nobis fuppeditarût, Arque in ea ex deinonftrandi legibus oninia iuntreciprocaiitavt de verita-teiptiusdubicarinon pofTit, quin ipfa», tum Tbeologica, tuScholafticafun-damcDta conuellantur.Etenim,fi quis liuiulcc Deinonftrationis partes om-nesaccurate difpiciat , nihil reperict abi’urduin , nihil repugnans , nihil a-lienum:fed otnnia conlcntanea ca-lum, tctum de quibus agitur naturis conuenientia.Excinpli caufa-.h^c hint

• 1 quibus potiiritnuin noftra Deinon-

I fttatiocontinctur,

• 1. ChtiftusQ«oty3-pcd7roç,vcrusDcus 1 Siverus Homo, Mediator, Pontifex, i caput ÔC Sponfus Ecclefiæ , cum fuis 1 donis,Meritis acbcnefiçiis.

' z. Ecclefia Corpus §6 fponfaChri-fti 3 cum ipfo magis magifque con-

c.j.

1

54 DE 'SPIRIT. MANDVCAT. iungenda,vc cius donisacmeridspef-fruacur.

5, Spiritus Sandus efficaciter operas in animis noïlris,amp; nos cum Chri-fto Ipiritualitcr Sâ ardiflïmè coniun-gens.

4. Fides in nobis à Spiritu Sando ingcnira/vtiic vinculum hums /pirh tualisconiundionis.

'ç Sacramentum Gœnx Domini, ad confirmandam augendam Â-dcm,ab ipfo Chrifto inllitutum.

Hæpartes figillatim carùmque na» turæ expendantur, Sgt;c cum iis noflra conferatur ièntentia; Cette ni h il in ea exiitet quo/d cum illis omnibus non plane confentiat.

I. Agnofeimus Deitatem Ghrifti: ; quum hoc myfterium longe fupra na- I cura: hnes amp;nbsp;fupra return creatatum । ordincm conilituimus, atque ipfum j Chti/lum æternæ vitæ fcaturigincni ' eße declaramus. Aghofeimus etiam Huraanæ Chrifti naturæ veritatem: । dumnoninfinitam,autdiiFu{âm, aut ;

in

ÇORPORIS CHRISTI. JJ incircunfcriptam auc fub vanis accp dcn.nbuslatitantem;fed cam cantùm. in cœlo contemplamur prxditam di* menfionibus amp;nbsp;quabcacibus corporis gloriofi: düasin''vna Pcrfona naturas neque fcpatancesjoeque confundétcs.

gt; U

1. Agnofeimus vcramEcclefiæna' turam : quum eam di£imus cffe cuni Chrifto verafide gt;nbsp;ardifsimc Sc fpiri-tualitcr coniungendarh, vt ab eo vitara h au ri at. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

;

13. Agnofcitnus Spiritum Sandum. fanâifsimx huius amp;nbsp;myfticæ coniun-ftionis effictentcm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qualé

Seriptura nobis deicnbit.

‘ 4- Agnofcimus veram vira fidei;, cura cana nullis,vel locorum vclrem-porum ipatiis, intcrclufarn eftc dici-mus.

5. Agnofcimus veram Sacranienti naturam verum ciusvfum ; quum faeraSignaà Ghrifto inftitura vlurî-

Z e.ij.

DE SPIRIT. MANDVCAT. mifücimus: ncquc ramen in illisfub-ß/liinus, fed adrcsSignificatas vera^i' de aliurgimus.

jÇucmodt HisiraqidifcufsisaffirmamuSjfenté-r iä n O ftra n 11 i H r m i I fi m o v eri t a ci s fu n c,rcu,i- Jamento.Pcro igirur à Chriftianis Lc-ftruntur rti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ? z-i n. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J-

CanaD ƒ,«,ctocibus, peciplius Chrilti nomen,dc «fZorjWrf.-uiusfandifsimo myftcriohïc agicur, ''f liunc modum expcndant amp;nbsp;i»«lt;i4rt«r.plorcnt omnes fenrentias qux de S-

Domini Cœnacirciinferuntur:amp; có-‘ ßvtoforc» VC adhibito hocverc lydio lapide, facilc,lt;na)3-t(M,verum à falfodi iudiccnc.

Scd iam exordineacmethodono-flrç difpurarionis.poftcaquam vehta-rem noftrx fentenrix amp;nbsp;( vt ad Hicro-nymuin redeamus ) fapientiç domiiin ccrtifsimis fundamérislubnixam, no-bis extruximus,dirucndus eft error op-pofiriishuiusChriftiani dogmatis vc-ritati.

CAPVT

CAPVT III.

8 CI T V M eft quod aliqua-do dixit Achanalius: De-pulfts mcndaciis, venta-tern magis magilquc re-lucere. Vc ergo Riperions Demonftrationis veritas magis relu-ccat,operzprctium eft ea medacia de-pcllere, qux fentennxanobisex Dei verbo propofirx adueri'antur : prxfer-tim cum ad aflerendam veritaiis co-gnitionem. Prima Philofophia impri- • miscommendet tÂtyx.Ttx.àç^S'ei^eif,

Proferamus igitur argumenta no-ftrx etvaaxijôaçixîiç Sc ÉÀêyxTWKç Diipu-tationis.

argvmentvm. I.

OMne dogma quo negatur id quod Senprura affirmai, amp;nbsp;'d cxcluduur quod Seripruraincludiigt;cft ‘Tjo^Jb^ovjacproinde ab Ecclclia cx-tettmnandum.

Hoc dogmate, quod efthuiufmedu c.iij.

ç8 DÄ ‘SPlRtT.’ IvfANDVtÎAT.

Cœnam Domini eftc tantùm fymbor lum ChriftianæRchgiônis amp;nbsp;come-moratiohcm at ’fi^rtatulum Motris Chrifti amp;nbsp;bénefticiorum'eius,necinea vllamcfle commtiri'ionem Corporis amp;nbsp;Sanguinis i^fius.‘Hoc,inquarn, do-'gmatt ncgâtut id qnod Scriptura affirmât ;amp;la txclqdftut quod’ScrrpTura dncludit. ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

idoc igirur dogiria eft ere^^^oii, aç ■p'roindcabEccIcfk excerminanduiry

Maior propofitio eft perfpicua:quia Sctipcuraeftrtienfura noftræfidci, àc ”próptcrea eft uirpv ùoflrx vel aÆr-'mationis,vclhegationis. Id quod ró-De^.Dul- pugnatScnpturæ (inquic Aüguftinus) cit. lt;iua:ft. verum effe non potcft.

Minor propofitio itaprobatur.Cer-tum eft,Scripcurâ verbis expreifis af-firmarc,iri S.Domini Coenacfte coin-munionem'Cdrporis amp;nbsp;Sangvin'is’i-t.CQr..io. P fin s. Poculum benediriioms eut he»edici-mtUynonne conttnunio Sanguinis Chnfti efl^ panif /^uemfrangimttt^nénnc cèmunio Cor-foris

CORPORIS CHRISTI., 59 forif Christi eli} Jccipite 0“ manducate: hoc eß corpus meum,ciuodpro vobis datur. -

Adde quæ Chriftus de re ipfa Sacra-mcnti ac de toto hocmyftcrio difl'e-ruit.

Caro mea vere efl cibus, amp;nbsp;Sanguis mens loan 4. ver^efipotiis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maducat me am Carnem-,

à“ bibit meum Sanguincm in me manet, amp;nbsp;(^flWfö.Ecplcrique loci cÓfimilesan--tèiam à nobis indiicli,inquibusagi-tur dearftiffimaChrifti nobifcum co-inndionc.

Quod fi quis forte nobis ocCurratôi/cÆ'j. hac rarione,quôd in permultisScri-pcurxlocis à nobis fupra commcnio-ratis , non fiat mcntio nominatim de Sacramento Cocnse Domini : il-

le non noftram cucrtet,fed magis ac niagisconfirmabit fententiam. Et- j^ejpwßi enini fl ,qnum ego verafidepromil-1'ones Euangelicas ampleólor , turn fio particcps lefu Cbrifti GeafGcdTrfs. (Sic enim Apoflolus dedoulrina E-

participes fach

' filous fl modo principium illud cjuofnfent A- nbsp;nbsp;'

c. iiij.

40 D£ SPIRIT. MANDVCAT.

, fnurfirmum tenuertmus}. Si, inquam, per illam iplamfidem habeo veramcom-niunionem cum eo, amp;,vt corpusca-pitijfponla fponfo.palmcs viti, furcu-luscrunco, ira ego, atque ctiamnum longe melius amp;ar3:ius,cum Chrillo cohaereo: quippe cùm in me maneat, amp;nbsp;ego in illo:(quorum omniûfirmiin-ma icibmonia lain aiidiuimus in fu-periori proximo capirc.)Obfecro tc,ii extra Sacramenrum id poreft fides, o-pcrante Spiriru fan do: quanto id ma-gis potent, quu ad prxdicatione vet-bi amp;nbsp;ad Euangelij promifiioncs accèdent Sacra fymbolaabipfo Cliriftoin eum finem inilituta,vcipfç etiarapro-mifliones ciîîcacius in animis nofiris fanciantur? Quid? Paulus rùm criam quu no vcrfarcturinSacraCœnxDo miniçae aebone, potuit veriiîîraè ica ■■■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•. Ttuo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amplitti e^âgt;

fi'iviuit in me Chriflui. Item: iiembra fu-mus Corporii eitn,ex carne àus eir ex oßibHS etus.ltcm.Erunt duo in carnem Tjnam-.My-Jicriuni hoc magnum eß, locjttor ante de Chri ßoe^deEccleßcf. accedente Sacrame-

to,

4

CORPORIS CHRISTI 4I to,fcilicet,obmutefcerec? Aut igitur ncgec plane vllam cfle Chrifti nobif-cum communionem neccffe cft,( atq; icanegabut quod Scriptura verbis di-lucidis amp;nbsp;cxprcflîs affirmât) aut fatea-tur, illam ipiam communionem fieri cumfidelibusaraiffimam in fandilli-ino Cœnæ Domini Sacrameco.Atque ita efl'e,rebus ncceffariis addicemus, propofito hoc Syllogifmo.

Vbicunq.amplior eft amp;;maior tum promiffionum Euangelicarum exhi-bitiojtu fides promiffioncs ipfasam-pleftens; ibi quoqjeft amplius Sc mains effedum vtriufque.(id quodpatec ex ipfis naturalibusprincipiis. )

In facra DominiCœna (fiquide ca fyncere ÔC legitimevtamur)amphor acmaior efttùm promiffionum Eua- • gelicaru exhibitie , tum fides piomif-fioiics ipfas amplcdens.(,Qvpia ad pre-dicationem accedunt facra iymbola aChrifto propterca inflituta, vt fides noftra confirmetur Sc pvomiffionesE-uangelij magis magifquc per fidem in animis

DE SPIRIT. MANDVCAT. animis noftrisfanciantur; amp;nbsp;illiipfi i-gnofcunt,Sacra fymbola elTe fignacu-ja: quæfruftraaChrifto adhibitafiiif-fe,abfit vc di canr.)

Qi^are,in Sacra Domini Cœna,ani-pliuseftacmajus elïeôlum vtriufque, videlicet exhibirionispromiffionuni Euangclicarunijôi: fideijpromiffiones ipfas amplcdencis.

lam autcæ à nobis demonftratud cftjhoc eileeffedutn vtriufque, nem-pc vt fpirirualiter myfticcatq; adeo ardißlme eu Clirifto ©êÆt'S-pwTr® vero Deoaevero Homine coniungamur.

Porrô.vt magis apparcar,quàm ifto-rum opinio diifenriatàScripturajnul-quam reperias in Sacris lireris. Morte Chifti efl'e manducandam, fed Cot’ pus ipfius,adcoque Chriftum ipfum ciFe manducandum : vc confiât ex his locis ;, Caro mea vere eß cihta , amp;nbsp;S An-gu is meus wre eß pot us. Ei^ofum panis vit a: ß (juis ederit ex hoc pane viuct tn ieternum-ederitme-,viuetper we,amp;: c. Neque id lanc immcriro.Nam ( vc in fîmilitudi’ ne manducandi mancainusjncnlu fa-tis

'CORPOKIS CHRIS T ï. 45

tisrcâèdixerit, vim alendi qux eft in pane fine ipfo pane à nobis perCipi, vtvitalixcnoftra fuftcntctur : Similiter, PaflioChrifti, eiufqi beneficia'5c visiftaviuifica quæ animas noftras Tn Vita ætcrna fuftentat,nô p oteft a Çol-pore amp;nbsp;Sanguine Chtifti, adeôque ab ipfo Chrifto diuelli. Etenim ôblatio Corporis,fine Corpore oblato : efFufio Sagninisjfine Sanguine eflrufo:amp; Paftîb Chriftifine Cbriftô patiente,ne intel-Jigiquidcmpoflunr. De nique atteri-damus ad preeftantilfimam banc Ioannis fententiam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Vitam aternam eledit nobis lyeus-,

Filio e/tts csi: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habet Filinm^ ha

bet vH am-.cftâ non habet Filium tvUam non bOibei. ,

Horum verb orum ordo imprimis fpeftandus cft. Primùm enim dicit, vitam noftram rnanareà Deo: quîp-pcloloviuente âcvitx autbore,5i: i-pùd quem cft fons vicæÇinquit Pfal-tes.) Deinde affirmât, vitam illam ef-fein Filio : nempe quia Icfus Chri,

Ç)î:tti'9pM7roç, Mediator Dei'^ 'lao

44 STIMT. MANDVCAT.

minuin illa omnia prxftitit qux nobis crane ad vitatnaiterhäncceHaria. Po' j ftrcmojVt fimus çtcrnç vitç participes» aie oporecre omnino,vt Chriftûipfum j habeamusjin quo viea cft.Sic,quanuis aqua infra featuriens p ureum imple^f. tamêad purcum nobisacccdcndûeft) vt aquam hauriamus. Cùm autem ifti Corporis amp;nbsp;,Sanguinis Chrifti cornu-nionécxcludant, fola cometnoratio- i ne Mortis Chrifti, amp;nbsp;eins adumbrata qïiadam imagine contenti:certè(vta(l noftri Syllogifmi complexionem te-deamus)fequitur,ipforum dogma efle i . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3C proindcab Ecclefia et’

terminandum:quippcquo negaturid quod Scripturaianébflimc affirmât: SJ id excluditur, quod Scriptura verbis clariffimis includit. Q^nquam vero ’noftrumhoc argumentum tota quç-ftianem fatis definie; fubiieiemus tarnen aliquotalia argumcntaab huius fonte promanantia,amp; périra ex fupe-rioribus Scriptura:; locis, vt iftorû erro-rcs ante omnium oculos faciliùs'pro-ponantur.

ARCV'

ACVMSNTVM. JI.

QVi in S. Domini Cœna non res eafdêperfacra fymbolafignifica tascôftituunr, quas ipfeChriftuspro-. pofuic : illi func in fanâiflimum hoc myfteriutn,arque adcô in ipfum Chri-ftumcontumeliofi.

Qui negant in S. Cœna vllam fieri Communioncm Corporis amp;nbsp;ianguinis Chrifti, illi non rcs eafdem per facra fymbola fignificatas confticuunt,quas ipfeChriftuspropofuir.

Qiiare qui negant in S.Cœna vllam fieri communioncm Corporis amp;nbsp;fan-guinisChrifti,funt in fanâiftîmû hoc niyfterium,arque adeô in ipfum Chri-ftumconrumelioû.

Maior propofitio lucet ipfa per fc. Chriftus enim is eft qui Sacramen-tum inftituitjvtpotc fummus il 1 c Pro-pheta , Legiftator, amp;nbsp;RexEccIcfiac, cuius foliuseft,5d Signa amp;: rcsfignis i-

4lt;î DE »PiniT. MANDVCAt.

plis fignificatas proponere. Vtrunque in Synop. jgijyi-ipfius vcrbo perendum cftgt; quodquidem non line caufa, fidcino-ftrç anchoram Arhanafius appellauic ! Minorctn propolicionem licproba-mus. Quum'ChriftuJ Sacramentum j Matth.is. hocinfticueret;cz/?flt;’/gt;/y^4W/»(inqi''^ | cumbeKedtxiJftt,fre^ihà-1

dttquedifcipulis Acciptte,comeiitigt; ' ' hoc e(h Corpui meum t ,amp;accepto pocult â

gratiis achsydedit eis dicens'. Bibite ex eo 6W' nes'.Hoi efl enim fa^guis meus Nom teßi-inef}ti,lt;jut pro multis eßunditur, fftreMßb [ )i!empeccatorum.Vl\nc perfpicuum eli,Pi nemelTefignuiïi Corporis, amp;nbsp;Vinuid j Saojguinis. Arenim illi voluntpanen* amp;nbsp;;Yinum elTc tantum ligna liue figna-cula Mortis Chrifti amp;nbsp;beneficiorum ' cius, ita vtnulla fit nobis cum carne j Chrifti Sc cum cius. Sanguine coin-1 munio. Ex quo fit, liquidem audiatufi I vt res fignificata'pÆt panem, non lit ' Corpus Chrifti;^ res per vinum figni-ficata , non lit eius Sanguis. Nam,fi proprie loquimur,Mors Chrifti amp;nbsp;eiiit beneficia non funr^vd C^rpusCHriftM

CORPORIS CHRIST 1. nbsp;nbsp;4/

Vel Sanguis eius , vel ipfe Chrifliis. Q^madmodumigiturpaniseft fignu Corporis,ita donatio panis,cfl; lignum Donationis corporis. Sicenim Chri-ftus : Accifite amp;nbsp;manducate. Ergo nccelTc cfl à fidelibus recipiaturamp;: manduce-tur CorpusChriftimempc (vca nobis in primo capite expofitum eft) Spiri-tualiter amp;nbsp;per fidem,efficacitate fanfti Spiritus. Hoc verb illud eft quod dici-musjnos ardilîimè cum Corpore amp;nbsp;Sanguine Chrifti, aitleóque cum ipfo Cbrifto coniungijVt eius meritis alle-quamur vicam quam Chriftus in natura noftra,oblaco in cruce facrificio,no-biscomparauit.Non feparamus bene-ficiaChrifti ab ipfo Cnrifto,amp; vicif-fim, Chriftum ipfum àfuismeritisaç bencficis feparandum non eile con-tendimus.

ARGVMENTVM III.

SI in S. Cœna Domini nulla eil:

Corporis amp;nbsp;Sanguinis ipfiuscom-inunio,fcquereturgt;hanc.Chvilli com-pararionoihircnon pofte,(quod ab fit.)

48 DE SPIRIT. MANDVCAT.

Ioan. 6. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtuens Pater, amp;nbsp;ego viao

Patrem-.itai^ui .ederttme •viuet (juotjue ijiß perme.C,on(c(]ücn3 eftfall'um.Igitur Ü. Antecedens.

Confcquentiapatet. Certume/lc' nim Chriftum viiiereper Patte prö-pterfuinmam ipßuscum Patte cóiun-^■ioficm:amp; (ßquidem diuinarnKfl’iso' Ipeótes) idcntitatem. Vt ergo maneat vis coparationis, quoad eins fienpo-tcft,amp; quatenusfert noftra conditio; necefleeft viiiamus per Chtifîu cum jpfo Chrifto aräi/fimc coniuncli. i n: i

ARGVMENTVM IIII.

CTin Sacra Domini Cœna nulls cH | I '^Corporis amp;: Sanguinis ipfius coni' muqio:ïéqucrctur,viuificam ChtiAi virtutem ab ipfo Chrifto, vcl Chriftu afuo Corpore amp;nbsp;Sanguine pofle di-nelJi.ConfequenseftfaJfum. Ergoó^ Antecedens.

Preiat;». Cdfcquentiapatct. I/li volutbene-; ßcia Chnfti obßgnari fàcns ßgnis in

Cccna

CORPORIS- CHirSTL 49»

Cœna Dömini propotitis^ ac pröinde nobisoffcrri viuificâipfius Ghrifh vir-tutcquænosin vitäxterna fuftentet. hoc eft enim fummum^eius crga‘nös beneficium. Atqui visillaviuifica di-uellerecur à Chrifto,fi cum illa cómu-nioncm habëtes, nullam haberemus cutnipfo Chrifto cómunionem. Rur-iusficommunionem cum Chrifto ha-bereinus,nec vlla nobis cum Corpore eins amp;nbsp;Sanguine communio interce-derer,profefto Chnftus a fuo Corpo-teamp;fanguine diuellerctür.Vtrumque abfurdiflimum. Abfurdiflima igitur sft iftorum fententia.

akgvmentvm y.

vera eft iftotum opinio; ergo toUi-^tur Analogia Sacramenti; quod ta-

1 Baenfine Analogia ftare non poteft-.a-

1 lioquineffet Sacramétum fineSacra-l nxento-.vt cuiuis manifeftum effc po-\ teft,exipfius Sacramenti definitione. • I Cöfequentiapatet.Sicdixic Chriftus, V ' panemdifcipulisporrigens;

d- }■

50 DE SPIRIT. MANDVCAT.

munducuK. Ergo Analogia cd in man-ducarionecquîT prociildubio /îgnifi“ catarlt;3:ijfiinani côiundioncm,vtan-tè diximus. Atqui vc virn alendi qux cftin panepercipiamus,panem ipfum percipiamus ncce/îeeft.Ex quo cffici-tur (itadiélante Analogia Sacramen* ti) nos eflearâriiîîmc cum Corporel: Sanguine IcluChnfti, adeoque cum ipfo Clirifto coniungendos,vt vimamp;5 cfficientiam cius falucarem arque vi- ; uificam fcntianuis. Atenim ifti pcrin-defaciunc vtß quis dicar, cciam non ' fumpcopane, viin panis adalendum

corpus ÏLimi paße.

ARGVMENTVM VI. I

SI vera elfer ifloruin opinio: fcque- j recur,caulam corinentem ab cfl'c-fto ^ùopol^erclp^'afeparari.^£lt;^waTO^ ' rrobat'io. Conlèqucntia parer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iami \

loan.15. fnan/irit-,eieélusextra-,sfatim-,vti)alt»eSyii‘ I reyfzA-inquit Chrilhis. Izc:,^t habet Fi-\ 1.1030.5. lium,habet vitam '.ejut ko habet Filium-, vi-tam KO fi habet. Item -.htec vit a in Fiho eim tßNn^c colIigicur,Chnitum elfccau-lâm

CORPORIS CHRISTI.

fam vitæ æternæ,ac proinde noftrae lu ftificationis,Remiffionispeccatorum, amp;nbsp;eorum eiufmodi quç advitï jctcrna rcferütur.Quamobrem liputas teRe-miflîoné pcccacorutu amp;Inftificarioiiê habere,quuipfumChriftû no habeas: tu caufam côtinencë ab cft’efto fuo fç-paras.Nâ huic quæftioni valdc accom i modatam elfe rationê eins caiifæ qua i PhilofophiCôtinentê vocâtiin i.cap.

huiusdilputationis admonuimus.Hçc eftautc natura Côtinentiscau{x,vr il-làpofità,ponatur quoq-, etus eft'eftum: 6cviciflîm,et¥eélo dlius caufæ pofito, ponatur amp;c caufa: nec vnum ab altero poffitvnquam reipta feparari.

ARGVMENTVM. VII.

QViinS.Cœnafola Chriftt beneficia,non auté lîmul veram cv’m ipfo Chrifto communionetn propo-iiunt,euertunc præclarâhancChrifti tentent.meant Carient drbibit meum Sanguinem-, in me malt;iet amp;nbsp;igüineo. Quod abfitvt ficiatnus.

Côfequentiam effe inani€eft.äliinc'P«t«tia. d.i).

$1 DE SPIRIT. MANDVCAT.

apparcc:quod,de vircute fermonis( vC loquuntur Scholaftici) aliud c(l,ma-nere in Chnfl:o,aJiud mancre in bene ficiisChnfti:nec vfquam rcperias hoc Loqüendi genus; manere in bcncficiis» amp;nbsp;beneficia manerc in nobis. Verba autcm Chrifti fignificanr ardifiîmam coniunâionem, vt videre licet ex co-

loan.iy. fimiJibus Jocis:Vt, C^anetei»me amp;eÿgt;

in voh»-ßcutpalmes non foteß ferre fruSbiH I a femettpfo ntfi man fer it in vite-, tta nec •vos, ' nßi tn me manferitis.

. In illo dte vos cognofetû, me eße in laW meOidi“ t^os tn meifr me in vobts,amp;l.c.

Sic igicur dicendiim cft.nos arâiiîî-me cura Chrifto coniungendos e/Te, ' vteius bencficiisjip/âqueadcôæterna virapcrfruamur.

ARGVMENTVM VIII.

in S.Cœna beneficia Chrifti tatùni obfignatur,nôautem vcrècum ipfo

Chrido coniungimur.dequererur,auc Chridum nôcd'c CapurÉcclefiægt;aur EccJefiam non elle corpus CliriiH’

vrriJinquî

CORPORIS CILRISTI^a „53 vtrumque falfiHimiim amp;nbsp;innumaris Schpturæ locis contrarium. ' ' Confequentiaficprobatur. Paulus de hoc Sacramento verba faciens ; Po- j.Cor.n. CttlübeKediiiionif cui benedici»tui-,inc[mtt nonne communio Sanguinis ChriPiiePP. Panis (juem frangi/nM^nonne commuiiio Corr poils Chrtfli eß: ß^ontam vnuspanis, 'vn» corpus multifumus^nam omnes vnius fanes

I ßmuspartielf es. Nemo non vider,Âpb^ ftoluiR à veto amp;nbsp;naturali Chrifti Cor-pôreamp;Sanguine tranlicumfacere ad Corpus eius myfticum, quod eft Ec-cle(ia.Atquei.dcaufam prxbuit Maio-Cypr-^îc ribusnoftris, vtfimilepanisex multis^“quot;’ j granis amp;: vini ex multis vuis coiîfecti, i adhocSacramêcum enarrandum fæ-J penumero vfurparint.Nos igitur infi-I ftentespiorum maiOrUm veftigiisab

ipfo Apoftolo imprelîîs, ira rarioci-nemur. SiSacramentum CanæDo-

, mini eft certum pignus acveluci eif-, prefl'a imago mutuæ coiundionis qua f fidelesinter (cdeuinciuhtur: Erofo eft *

etiamilliusconiundionis qua fideles j; ipficiiChrifto ardiflîme côiungûcur. s. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d.iij.

54 DE.SPIRIT. MANDVCAT. j L Ærenira, Vt corporis mêbra eiufdc vitç ac fcnfus vinculocompada,inter : fe cohæreant, omninonecclTeeftjCÛ ■ ipfocapitc coniungantur-.àquo diuul- ' fa,nuliâ amplius comtnunionéinter fc habere poteruc* Nnfquamautefcri- ; ptum.reperias, vel Morte Chrifti, vel eius beneficia elfe caput Ecclefiæ ,lcd , Jioe deipfo Chrifto ©iarS-pwTr« Scri-ptura conftâtilfimcaffirmât. Qüiave- | rô Affirmatie efi menfura Negationis fvttradûtPhiiofophi) concludamus, Syllogifmum hune hypotheticÛÂ%«-

■■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, fyllogifmo hypothetico 1(5!.-

'ta'zsro/oTM'pat in hùnç modum.

/rtS.caf»4 Si-inS.Cœnacômunio vera eftme-Ghridi ,hocefh piorumatqi cum Capite, fidclium inter fe,qui vinculo pacis vi- ’quot;««^’•ofracerna charitate contundilùni dvt Corpi). A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t I

rii Mter/t.Apoftülusdoccramp;pij Maioresagno-ucruntjnec vllus adhuc Chriflianus exticit,quiid ncgarct)Ergo in S.Cœna veracommunio ed membrorûChrifti cû ipfo Chrifto Capiteiquandoqui-dem fublata communionecûcapite, ftarc nopoteftmutuainter femêbro-ruiv

“CORPORIS CHRISTI. 55. rumcommuniojimone membraqui-demfunt nifi ôfjMvôf^aç. At que id H qiüsforcè ncgauctic,ille profedtovi-deripoflit fine capite viuere,amp;: finera done raciocinari.Huc adde quod Scci ptura traditgt; fideles vnûefle inChri- (oan.17. fto. Nam fi fideles inter fe coniundi Gaij. funt, quia communionem hattet cum Chrifto:fequitur jipfam piorum cum Chnfto coniudioriem, efle maiorcm mutuapiorum interfe coniundionc.

argvmentvm IX.

Clin S.Ccena beneficia Chrifti tan-I turnobfignantur, no aute vcre cum ipfo Cbrifto coniugimunfcquerctur, Ecclefiam non elfe fpófam Cbnftb ita vtirrita cfl'ecfimilitudo coiugijabA- Eph.5. poftolo fuper hoctfandiflimo myfte-rio vfurpata.Confequens efl impium. Impium igitur amp;nbsp;Antecedens.

Confequentix veritate ficoflcndo. ■ProbAtit. Paulus(quemadinodu in cap.fupcrio-ri proximoaiidiuimus, quu recitare-fUusScripturx locos ex quibus noftrî d. liij.

I

D£ SBIRIU. MANDVGAT, dctnonftiationerri effecimus). Nullui, f ï’ inquic,y«4w ifßiu caraem odio habuit, tmo enatrit acfouet eAm^ficut nbsp;nbsp;DomiKurEtcli'

fiam-.^upniam mebra'. fitmus Corporis 6itis.f e»s carne eius amp;nbsp;ex oftbus eiusi.y Propterei ' derelincjuet homo patrem matrem h^rehit 'vxortfu^ -,Ó^ ewtnEgt;duo:in camera ■ vnam.Myfleriumhoc ma^numefl. Loèfoot autem de CbriPi» amp;nbsp;deEcclcfia. hæc Pau-lus.Noneft a mem huiusloci neqrno-ftri inftituti proUxè difputare de fenfu verborûPauli, amp;deapplicatione il-? lius fcntêtiæ quim ex Mofe deprom-pfîr.Hoc enim nobisfacis efl'e debet, quôd omnes interprétés hue denique redeunt, Apoftoluni loqui de arâilTi-rcanoftri cumGhrifto coniunélionc, ciuusexprefl'am imaginem in cóiugió çontemplatur.Cuius etia rci permu'h tos alios extare Scripturæ locos con-fimiles in illo ipPq capite proximo aq» notauimus.Iam nifi velimus hac Pau» li (imilitudincm nôbis petite, neccd’c crt: dicamus, Paulum ariüiflîmam Ec-clefiæ coniunâionena cum Chnfto fignificare , cùm ait, nos e(fe ex carne Chrifi

.. CORPORIS CHRISTI. 57 Chrisü amp;nbsp;ex oßibus eius. Na fi quisexi-ftimet verba illä efle tantum intelli-genda dc communione narurali, quac nobis cum Chrifto intcrcedit quate-nus Humanam natura afliimpfit o Ao-«-fadus eft particeps Garnis amp;nbsp;Sanguinis,(inquit Apoftolus;) prxter-quamquod hac ratione dicedumfuit potiùsjChriftumcflecx carne noftra ötexoflibus noftriszccrte haec inter-pretatio valde cxtenuabit piorü cum Chrifto coniundionemtcum de eàde pofsint etiam Reprobi gloriari. Sune cnim Iwmanx naturae participes, non minus quàm elcdi. Atenim Paulus co iundionem de qua loquitur, affirmât cfte löge maxi mam amp;Ecclcfi2e pecu-iiarem, cuius ipfemyfterium adorat. Q^emadmodum enim vit, eft caro v-na,non cum quauis mulicre( licet hu-tnanam naturam omnes ex aequo pat-ticipcntj fed cum vxore : Ita Chriftus non dicitur a Paulo cflc vnacaro cum omnibus horninibus ; fedpeculiaritcr cum EcclcGa. l,oquor,\nc^\iir.gt;de chrilio

£tf/^4.RurftiSjabfurdum cft,fub-

5? DE SPIRIT. M^NDVCAT, ftituere Chrifli beneficia loco ipßus Chrifti. Quis cnim hæc ferai? Ecclc' fiaefie fponfam. beneheiorum Chrifti. Icémquc ; Nos eiTe ex carne amp;nbsp;ex oflîbus beneficiorù Chrifti. Quani-obrem agnofeamus mentem Pauli) arque ira, poftipfumPaulum ftarua-mus. Quemadmodum Ca lex cft coniugij J vc vxor contrahat matri-moniunijnon cum bonis ac beneficiis viri : fed cum ipfo viro,cuius coniun-élionis hoc effedum eft, vtfiebono-rumviri parciceps amp;nbsp;illisfruatur: lu Ecclefiam elfe fponfam iplius Chriflà) quîcum myftico, codémque fanâif fimo amp;nbsp;arétilTimo fpiritualis coniu-gi) vinculo coniungitur,ac propterea elfe beneficiorum Chrifti parcici-pem. Itaque qui fola beneficia pro-ponunt,idemfaciunt,vtfi quis velit eam efl’e vxorem, quae nullam habeat cum ipfo viro communionem, amp;nbsp;ni-hilominus fit particeps bonorum c-ifb.s.c.j?. ius.Enimuero quotiesmihi locus hic i9.amp;Sent. Apoftolicus ante oculos verfacur,to-3V3t8,’ ties laudo piam hancMaiorum no-ftrorum

CORPORIS CHRISTI ' nbsp;59

ftrorum fencentiam : Ecclcfiam fuifTc formatani, , vt loquicur Mofes,x-jjmßij, dificatam cx Chrifti iatere,qucmad-virgcap. modum Eu a fuit ex Adami latere for-mata. Sed etiamnum addo , in Ec- x clcfia aliquid fuifle longe praeflan-tius,{quidni enim fucnt,quum Chri-ftus pofterior Adamus lit priore A- v damo longe praeftantior?) Nam Ec-clefia fponiaChrifti, non tantum ex CarneChrifti,fed etiam ab ipfo Chri-fto fafta amp;nbsp;xdihcata eft. Chriftus c-nim Ecclefiamfecit,amp; ex Carnefua ‘fecit, quum homo fadus,ca omnia præftitit, quibus Ecclefia ipfi ardif-fimèdcuinófa , fœlicitatem æternam afl’equetur.

Vere igitur magnum amp;nbsp;adoran-dum eft myfterium huiufee fandiE ifimx amp;nbsp;incftabilis coiuniftionis, quat Humana omnia vincula amp;: omnem naturæ facultatem longe fuperat a-deo vtmeritonobisfitcum Apoftolo cxclamandu: myfterium hoc coniun-äionisChrifti öd Ecclefiæ elfe quam-maxiraum.

1

6q be SPtRîI-5r- IïIANBVCAT. i Cxceruantf^juä.-diicedamus ab haC

Apoftolimedicatiouc^nofi crit alie-! | num » in mcmBriamtrodigere quxde ƒ Vîroquc Adamoidem Apoftolusalio in loco nobis tradidiCjhis verbis iSicut

^damo omnes vioriütur, tta in Chrißo , emnes vtutficahuntar. Er pauló pod, fd-’ lins eßprior homo Aiiamus in aiimaviue-te-.posierior'vero Adamas.in Spirttüviaiß- j fMzw.Eccetibiduo'Adaihi inter iecO’ parariirtq; itaiVt inpviore moriamud •in pofteriore viuamus cam viram cuius futura eftfutnmabcatiras.dieiilo i felrciflimo amp;.expcdatifilmo Refurret ! dionis mortuórum^idequa iiciCbri-ftu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;edit me Am CArnem df hibit meur^

Sdguinem^ habet vitam aternam-,^ eqveX' dtako eum in nouipmo die: A d jj u nd a 11 u.

Sct.LT^ Auguftinus,Parcntcs,inquH:,ad mortem,Adam amp;nbsp;Eua;parcnce-sad vi'-tam,Chr!ftiisamp; Ecclefia.Eft ante ob-fcruandu hoc loquendi genus, Mon in jdamo^amp;C 'viuete tn Chrißo{c[\x e mad in o-diim ctiam admonuimus in pnncipio I hniufee difputarionis). Nam ira (igni- i ftcarurca coniunebioquam cüvtroq» hab cm us.

CORPORIS CHRISTI.

habemus. Sic igitar libct rariocina-ri.Si monmur in Adamo quia fumus cum Adamo cohiunóti naturaliparti-cipatione; ( vnde enim propagatio culpz, nili ex propagationc naturae? ) nonne,obfecro, vicam fpiritualem in Chrifto viuimus,propter fpiritualem ipfiLis Chrilti parcicipationem ? Qiiôd fiea VIS naturx indita fuit Adamo, vc pergenerationem naturalem nosful participes faceret, quantumuis licet iampridem mortuusmonnc lögema-iori ratione Chrirtus in æternum villens,in cœlû fublatus, omnique gloria amp;nbsp;honore coronatus, hanc vim ha bcbitjVt per Spiritum rcgencrationis, mirando, ineftabili amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mo-

do:(cihus tarne eftedum pij in animis fuis perfentiunt) nos reddat fuiipfius participesèQuid’Num id quod eft fti-pra naturam minus poterit, quam natura? Arqui.hocdiccretur inconftan-thfime lam autecx Paulo didicimus, côiunûionem Chrifti amp;nbsp;Ecclefiæ elle myfticam:nec in dubium reuocari po teft,quin omne myfticu fit

él DE SPIRIT. MANDVCAT.

amp; fupra naturamgt;vt iam ante admo-* nuimus.Ec veto, huius rei Paulus ipfc teftis ert locuplecilsimus, qui de natu railconiugij cómunione diirerens,al-furgic ad magnuillud myftcriu quod in Chrifti amp;nbsp;Ecclciîæ communione cotemplatur. Quamobrem(efteniin nobis ad Apoftolicam ßmilicudinem redeundiim) cocludimus,eos Euatnà priore Adamo, amp;nbsp;Ecclcfia ab Adanio pofteriorc,qui Chnltuseft, diuellerc: qui veram Ecclefia: cum Chrifto con-iundioncm, veramque ipüus Chfißi participacionem eße negant.

Conümilia plcraque argumetapc-w pofliint ex Scnpturx locis ante à no bis commemoratiS: qui ftarc non pof-func, nifiiftorum cuertarur fententia. Atqui Scripturx loci funt mifsimi. Ergo amp;nbsp;avizyKnç illoruin lententiaeuerfa eil.

argvmentvm X.

Clin S. Cœnanon eft vera Gorporis ^Chrifti Sanguinis eius, adeóque ipliifS

1

CORPORIS CHRISTI. 6^ ipûus Chrifti participatio. (quemad-modum ifti negant.) Ergo in S.Cœna nçc eft vera commemoratio Pafsio-nisChrifti : nec func vera beneficioru Chrifti fignacula(quod tarnen vtrun- , que ifti affirmant.)

Confequens ifti perhorrcfciint.

Ergo amp;nbsp;Antecedens pcrhorrefcanc necelfe eft.

Confequetia patcbitex genuina vo-Cabuloru fignificatione.Na li in S.Cœ Da morte Chrifti comcmorasiecquid, obfecro, comemoras ?Nimirumid cx Pauli verbisdifcendu eft:^z proprio Fi Rom.i. ^io nt pepercit/ed pro nobisomntbdi tradidit (»itjuowodo no etidcü eo nobü omnia dona-bit} Non pores igitur verede Chrifti Pafsione cogitate,quin fimul credas, tibihacratione Chriftu datu eile, vr, cu Chriftojomniaipfius Chrifti beneficia percipias.Huc etiam fpedat loci confimiles:e^t nobis.Ita Deus gfj dilexit mundttm vt Ftltumfuum vnigeni- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î

tum de der it .,vt ejuifijuis credit in earn non pereatjèdhabest 'uitarnaterna.Pater meus dat vobif panem tllum caleßem. Panis

^4 ßE SPIRIT. MANDV CAT. mim Ule Dei efi qui Ue cgelo Ueßedit, amp;nbsp;vitummundoy^iC.c. lam ß vfquam alias nobis dacur amp;:ofFercur Chriftus,id fit i Cœnæ Dominica: myfterio celebran-! dojvbi ad ipfam prædicanonem Eua-gelij Sacrafymbola accedunt. Atque id clarifsimè tcftätur ipfa Chriftiver-bâ-.ÂccipiteyCOmedite'. hoc eß Corpus nKUK-Quacquidera nullius momécifuerint, fiGhriftusà piis credentibus accipi non pofsir. Norum eft enim,Dare amp;nbsp;Accipcre elTc relata. Nec vllus eftvcl tantillu in rpvTT'ÇiiTnç-ÿtfMiç cxercitatus, cuinonpcripecla licnaruraamp; visRc-iacorüm:ex qua videlicet ftaruendum eft, iddari non pofte, quod accipinon poteft: amp;nbsp;contra, id quod dari porefti accipi pofte, Ar Chriftus ipfe datut piis amp;nbsp;credentibus. Quare Chriftusà piisamp; credentibus accipitur: ncmpc fpiritualiter, perfide, efticaeitarefan-(fti Spiritus in animis noftris fupra om nem naturam operantis. Si quis igitut dicat, nos omnia quidem beneficia Chrifti accipcre, fed non Chriftunft ipfum;id eontr-iduftionemimphcabit '

{yi

I

tORPORIS CHRISTI. 6$

{vt Scholaftici loquuntiir. ) Nam Chri ftusipfceft donum ac beneficium loge præftanrifrimum,quod nobis con-fertur.Sic cnim Efaias. PuernohisnatttSy PiliusKobüdattaeß.^t Paulus:^lt;?zwtgt;lt;yo g, »tf/z cum eo om»tii «»hts donahit? Audi: CVM Eo.Daturergo Chriftusjamp;cu Chrifto reliqua omnia Dei beneficia conferuntur. Tu vero manifeftè PaU' locontradicens,Omnia nobisdona-bitfmeeojnquis. PorrofiinS.Cœna fuut tantum fignacula beneficiorum, cur tibi ill manus ill a fignacula tradi?-tur’ Si Cigna, cuius rei Cigna Cunt ? Ci ob-Cignant, ecquidnam eft quodab illis obiignatur? Vrget enim ratio ac natu-taRelatorum,vtantcdiximus. Iamb pCe Chriftustollit omnem dubitatio-ncm,quipanem vocat Corpus Cuum, amp;nbsp;poculum itidcm vocar Sanguinem ftium: quæ quidem Cacra Symbola,amp;:, vt loqucris, Signacula, quu fidclibus dantur, fignificant amp;: obfignant Chri-fii Corpus amp;nbsp;Sanguinem ipCumquea-deo Chriftu illis dari. Aüoqui client Cigna fine fignificatione: boe cfl,Sigha

t. i.

66 DE SPIRIT. MANDVCAT.

non figna:qua ignorantia Philofophi dicunt nullam clTe cralTiorem. j

argvmêhtvm XI.

SI SacramentuBaptifmi nobispro-ponic coniundlioncm noftri cum ChriftorErgoidcnam de S.Cœnadi-cendum eft.

Verum eft Antecedens.

Verum igituramp;Confequcns.

-pnbut» Connexum eft pcrfpicuum ex natura amp;nbsp;analogia vtriufque Sacramen-ti.Qmnetiam ipfa coiundio magis ex-primicur in S. Cccna, vt apparec tuin ex verbis Chrifti, tum etiam exipfisli-gnis in Coena Domini propofitis, eo' rumque natura amp;nbsp;fignificationc.

Antecedens probaturex fcquenti-buslocis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Col.i. Cofifepulü ettm Chriflo per Eaptifmttmy per quem etiam cum eo refurrexiîiis perß-dem Dei eßßcaciteragentis.qui excitauit ei ex mortuis : v óf que mortues in peccatù amp;nbsp;pr^eputio carnis veïtr^e cum eo viuißcauitfo-donatii vobis omnibu-s peccatis,

Sictitn i

CORPORIS CHRISTI. éy

si CUM eo planfctti coaluimui confirtnatio- Rom «. nc mort is eius -, nimirum etiam Refurreétio-nis conformatwne coalefcentus.

^tcunque in Chrißo baptiamp;ati efiistChri Oil-îgt; Hum induifiis-. amp;i. pleraque confimilia. Adde , quod Veteres idenri'dem di-cunt,nos per Baptifmum in Chriftum inferi,adeô vt dcCofequcncis verita-tenon fit dubitandum.

ÀRGVMENTVM XII.

^I,qui prxtcrmiffa Subfl:antia,in folis ipfiusfubftantiæ accidetibus adhse-*

tcfcunt, in nulla fcientia tolerandi funt,nedum in Tbeologia,fcientia-rumregina: Certe qui in S. Cœna Iola commemorationem mortis Cbrifti

amp;Signaculatantum beneficiorum ius,nóautem vcram Communionem cutn ipfo Chrifto ©«avGowTra^ac proin-de cum Corpore ôc Sanguine eiusco-fticuunt,non funt tolerandi.

Connexi ratio eft in promptu.Nam -prubMie^ ■vocabulahxe, Chriftus , Corpus,Cato, Sanguis, Subftantiam fignificant, ' c.ij.

68 DE SPIRIT. MANDVCAT.

AtChriftiMorsamp;eius beneficia,inter accidentia numerantur. Eftigicur iniquiifimum, fola Chrifti beneficia proponere,non autem ipfum ChrifiU) verum Deumacverurn hominem,qui feipfumpronobis tradidit,vtxterna felicitate potiamur. Equidem mirari fatis non poflum, quid iftisin metcni ' vencrir, qui quum maxime videri vc-hntacraiiisPoncificiorum commen-

• tisalieni, nouo tarnen modo ad Pon-tificiorum TranflubftantiationcmaJ-Judanr.Nä Pontificij panisfubfiantia abipfiuspanis accidentibus itadiueh f lunt, vt purent accidentia panis fi- i nepanisfubftantia ore percipi.Iftiautem Pafîîoncm Chrifti amp;; cius Merita I acbencficiajfineCbrifto,hoc eft,fine , veracum ipib Chrifto communione J proponunr. Scd de his hadcnus: ni-1 i miseniin Jogum effet omnia incom-1 j moda rccenicre quç cxiftorum opi-1 i iiionc confequuntur.'amp;fquemadrao-11 dû alicubi dixit Auguftinus) non fern-1 ( peromneserrorurami funtfigiJIatim 't fciicdi,modórAdicesipfs:tuerincam- ç

P tl rata’.

CORPORIS CHRISTI. öj» putatx.Iamigitur nobis adObiedio-nes aduerfariorum rcfpodendumeft.

Cap. iiii.

aVi mendacij erroris pa-trocinium fufcepcrüt,eos perinde faccre dicebat ChryfoftomuSjVtqui pu-i« Matth, tres parietes albo tedorio illinut. Sicenim folent homines mc-dacium adumbrata quadam vctitatis fimilitudine cömendare.Poftcaquani ergo veratn de veraChrifti nobiicum commiinione fcntentiaexpreflis Scri pturx locis confirmauimus,amp; eos qui contrariam fententiam fequuntur, ex eadé fcriptura refutauimus: eo iä nos huius Difputationisratio ac metho-dus proucxit, vt fundamenta quibus illi nicuntur, diruenda (int, eaque dif-foluenda argumeta qux aduetfus no-ftramfententiam folent obiicere. Sic enim facilius errores dctegütur,amp; de-trado obiedionum integumento, at-I lt;jue(vtcum Chryfoftomo loquamur) e.iij.

jo DÉ SPIRIT, MANDVCAT. albo tedorio fublato, piitres iftoruni parieces omnium oculispatebunc.

Obiectio I.

Cîin GœnaDominiraaducatioCor-poris Chrifti amp;potusSanguinis if' j lius fpiritualirer intelligi dcbenCj^t l plcriquc omnes agnofcunt : Ergo debent non de ipfo Chrifti Corpord intelligi : fed de Chrifti bencficiis imprimis defrudu mortis Ariacrifcij I ipftus. NâApotlolus fpiritualibus/pi' ' ritualia comparabat.i.Cor.i.

Confcquentia pater; quia Corpus Chrifti non eft ipiritus ,fcd cflvcruaV ac naturale corpus, quemâdmoduP' agnofcunt omnes Orthodoxi: hxre-l ricis cottafentientibusiampridepro-i fligaris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Responsio. I i

F'Allie Cofequcns:nicitur enimhaf faK.r hyporhcli; J^ihilpotell in-telJigi

CORPORIS CHRISTI. 71 tclligi fpiritualiterdeChrifti vcro amp;nbsp;naturali corporc;quod eftfalfiflimum. Ecenim cofundunt hçc duo,fpiritu,amp;: fpitituale,amp;: opponut SpiritualeCor-pori. Error tothç Ec rede monenc Philofophi, in argu-mentis aConiugatis fxpc latêre Ho-monymias, quia in illis verba po-lius quam res conüderantur. Profe-ro igitur evçao-/v ex Paulo. foß-hic neminem nouimus fecundum carnem'. ^ttodßetiam nouimtts Chrißum ßeundum wne^nunc tarnen non amplifu nouimut.S't igitur eßin Chrißoinoua creaturaeßy amp;c.Quinetiam,tametfi humana Chri fti natura non cftfpiricusjtamcn quo-modo vnquam potcris niftfpirituali-tet intelligere, humanam Chrifti na-turamaXó^fflin vnionemPerfonx af-' fumptara,exSpiritufanä;o concepta, natam ex Virginc,incomprebefis Dei donis exornatam, in cœlumfublata, ptxfulgete in omni gloria ac maiefta-te^Quomodo poflunt , nifi fpiritua-Etcr, hxc verba Pauli intclliCJîtjrf/i- «.

' 1 eJt pietatts myßerium. Heus con-

yi- DE SPIRIT. MANDVCAT,

J^icuus factuf eßin carne, inquit. Idem r.loan.i. a’cendum eft de hislocis. ^od audi-uimus^ijuodvidimus'oculisnoflrisquodj^t liauimusy manus noflra contre^aruntde loan.b, fermone vita.Nam vita pate facia eft amp;nbsp;vidimus .tamp;cc.Sermo I Ue Carofallus eii com moratus eftinter nos-, amp;nbsp;ftelîauimus gloria Timoth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vntgenittegrefta Patre, amp;nbsp;c.

' Vnus eft Mediator Dei ^ hominum homo Chr if us Jefus-tSii. c.

Ratio confequentiæ quam alFcrut, plané nulla cd.Nec enini hæc funr cô-traria:Corpus Chrifti eft vcrumacnaturale Corpus: Ergo non manducatuc fpjricualircr.Itcmdî manducatio Corporis Chrifti debet intelligji'pirirualh rcr;fequirur,iam non elfe corpus, fed fpiritum. Error eft fjt.iTÔ,Qa.aiçà modo adremipfam. Item que: error t'rró/u^ov, prætcr errorem ii fuprà à no-bis annotât um , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'nçAî-

Qi^os onines errores fcquétibus incommodis obruimus.

Si valet fuperius Connexum ab ad-uerfariis allatum, ergo nihil credi po-teft de Chrifti Corn ore, ac proindc pçriret

COKPORIS CHRISTI. 73 pcriiet certifTima Sdfalutaris fides dc Chrifto Mediatore. AJb'vaTov S)C blaf-phemuin.Confequentiapatet. Nihil cnim poteft credi nififpiritualiter, amp;nbsp;ipfa fides cft fpiricualis.

Item,vt fuperioris illius cÓnexi fal-fitasfii dilucidior, detrahamusfimili-tudinem, Sc metaphoricum loqu endi genus proprio loquendi genere com-mutemus. Maducacio Corporis Chri ftieftardifiimacumChrifto coniun-ftio(vti à nobis fuprà copiosè fuit ex-plicatum^ adeô vt ipfum Chriftü verc polfideamus.Sic igitur ratiocinemur.

Si valet fuperius Aduerfarioru con-Hexum: ergo nulla poterit elfeEccle-fiç coniunftio cü Chrifto^ aJ'uvatov Sc i^tógt;^yov. Ratio eft quia Chriftus eft Verus Deus amp;nbsp;verushomojvero amp;nbsp;na turali corpore prçditus; amp;nbsp;fideles ex quibusEcclefia conftituitur, funt homines, veto amp;nbsp;natural! corpore prx-diti-.ipfa autem Chrifti Sc Ecclefiæ cÔ-iundio cft fpiritualis, quia myftica, vt docet Paulus.

Adde quôd fcqucrctur,nullam cffe

74 DE SPIRIT. MANDVCAT.

cómunionem fandorum inter fegt;qu*^ efl'e fpiritualê nemo Chriftianus nc-gaiierit- Qnincciam,/îclelesinterris adhuc peregrinantes coniunguntur cum beatis fpiricibusin cœlo exiften' Heb,U. tibusjczfa^^^jinquic Apoftolus,

lerufalem caeltßern -, ut myrmdas Angelofi* C6nue»tum amp;nbsp;Bcdeßa primogenitorum conferipttfunt in cœlu nbsp;nbsp;ludtcem uniuetfi-

ruf» Deum,amp;f^iritus iuflorum confummti-torum. poftea fubiicit : Et ad nom Eefii' nienti Mediatorem Iefum,amp; Saguinealfet' ftonù praflantion lequentcm cjuàmloejuert-furfangais Abel. Hçc Apoftolus quse-ftionem liane deßniens.

Item fcquerctur, nullam effe polïc inter homines amicitiam, adcôq;nihil amari quod corporale fit,alioqiii (fi iftis credimus) neccfl'c efi'ct,homines amp;nbsp;quicquid eft corporale conucr-tiinnaturam planéfpiritualcm :quia amicitia cH aliqifid fpiritualê, in i-pfo animo exifiens.

Item.-fequcretur, rcs diuinas my-fticas efle inferiores rebus rerrenisA-J'ut-'üsr;!'A' perabfurdum.

Confe-

CORPORIS CHRISTI. 75

Côfequcntia patet: Na in rebus ter-renis poteft fundi poflclfio haben ac retineri animo, neepropterea fundus definit elfe res corporalis terrena.

Itemd'equererur, vim alédi quæ eft in pane, non poflein pancco-üderari,quum tarnen extra pane con-Aderari nonpoflit. Et confimiliaplæ-raquein hanefententiam.

Locus Pauli quem citant, no dcbeti.cor.x. itaintelligi,quafîloquaturde folisfpi ritibus.Sed,Paulo fpirituale eft, quod ad vitam cæleftem pertinet, amp;nbsp;eftà craffis terrenifque hominum fenfibus remotum. Itaque ipfos homines vi-tam illam (piritualem viuentes vo-cat Spirituales : eos autem appellat

,qui rebus terrenis adharef-cunt.

Quare , loco fuperioris hypothecs ab Aduerfariis propofitx, quaefal-üJîiraa eft , fubftituamus hoc Theorema Theologicum amp;nbsp;vcriflirnum. Quçcunque in Theologia dicuntur de aliquacorporalifubftantia, Sc funt myfticc intelligenda , ilia pertinent

DE SPIRIT. MANDVCAT.

quidem ad ipfam corporalem fub-ftantiam , fed tarnen modofpinrua-li,non autem corporali.Exempli gra-loan.tf. tia:Ca.ro mea ver} eflcthusy\WQ^\t Chri-ftus.Conftat autem, cibum hunc non cfle corporalem cibu: ac proinde elle myfticè amp;nbsp;fpiritualiterintelligédum. Sic enim ipfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verbaqu^slocjuor

vobisf^iritusfunt amp;nbsp;vitafunt. Ex quo ct-ficitur,non,vt ifti cócludunt,Carnem Chriftiin Spiritum efl’e cóuertenJa, fedpotiuseum modum quo ipfa Chri fti caro cibus intelligttur,fpiritualem, non autem cralTum amp;nbsp;corporalem ef-fe.Nam rcs ipfa, non eft modus rei.Et ipfa intelligentiaefl quidem derc,led tarnen eft in animis noftris: 5c fic de re corporali intelligentia eft fpiritualis. Qimd fi Metaphyficis notû eft,quanto magisTlieologis?

Alius error : quod quumiftiinCoc-nç Domini myfterio tantopcre vrget corporalem lubftantia in Chrifti Cor pore.videnturCbriftum ipfum diuel lcrc,nec aliquid aliud Ipirituale conli-dcrare in S.Cccna, quam ipfaChrifti beneficia.

CORPORIS CHRISTI. 77 beneficia. Qiioclquidem eft ingens inl’beologia.Nec cnim vel Caro Chnlti ab eius Sanguine,vel Caro amp;nbsp;Sanguis ab Anima, vel tota Humana natura àDeitate Chrifti,nec visviuifica qux eft in Chrifto ab ipfo Chrifto,nec efficacia, ab cflficaciter a-géte diuclli debet,nec etiä poteftiquc admodu fupraadmonuimus.Sic eijitn Chriftus:P4»« Hie Dei is eß qui de cœlo de-fiedityamp;dat vita mundo. 'E.^oÇumfanis ille quot;Vita. Defcendiè cœlo vtfaciam non volun-tatem meam fedveluntate eius qut mißt me. E^ofum panis viutßcus qui è cœlo defiendi, amp;c.Totusigitur Cbnftusin hoc my-fterioconfideranduseft. Qu^anquam . nbsp;enim exprefsèreuocamurad Mortem,

l nbsp;Cbrifti, quumfiitnominatim mencio

1 nbsp;nbsp;Corporis pro nobis oblati,‘ôô Sangui-

i nis cffufi pro nobis,vt ampleftamur v-1 nicum illud falutarefacrificium pro 1 nbsp;nbsp;nobis faétum in ara crucis; tamé facri-

ficium non coftat fola viftima, neque fieri poteft fine Sacerdote, nec aâio

1 facrificij poteft à viâimafcparari.Chri 1 fins autera eft ftmul Sacei;dos ôc vifti-

7? DE SPIRIT. MANDVCAT.

I. Timox. ma, femetiffum dédit Redemptionii Hcb.j». fretiumpro fiobù Apoftolus,Ite: Per Spiritum xternum femetipfum obtiilit inculpatum Deo per immolationé fui ipfias patefacfM ejî, Sgt;cc. kaque li fatentur ad-ucrfàrij noseffe bcncficiorum Chri-fti participes in l'acra Cœna,amp; imprimis vnici illius Sacrificij pro nobis o-blati:fateärnr ergo nccefle eft,nos ef-fe rotins Chrifti participes. Quando-quidem in hoc ftngulariSacrificio, Chriftusnon tantùm fuir vi dim a,fed ctiamSacerdos feipfum oftercns pro nobis. Ad quod illiquum non ani-madncrtant,profedô,nihil rale co-gitanresfvtcgo quide cxiftimo)Cliri-ftum diiiellût, ac propterca Chrifluin non habcnt,quinonporeftefleChri-Ilus,niri httotiis.

Sicigitur rctorqiieamus in Aducr-/àrios ipforum argumentum.

Si in facra Cœna fumus fpirituali-ter participes bcneßciorü Chrifti ar- gt;nbsp;que imprimis fâcndcij ipiîus:(vt ! hint) Ergo fumus in iacra Cœnaipiri- ) rusliccrcodas Cbri(lip.'icdcipcs:qui^ ' ûicciiî^

COKPOM« CMMSTI. 7^ facrificium Chrifti fine toco Chrifto intelligi nonpoceft, propter cam ra^ tionemquadiximus. Ne nobis Gtre-petendumquod iam ante à nobis co-firmarûcft, hocefle maximum Chrifti beneficium, quod femetipfum nobis largiacur fpiritualitcr amp;nbsp;vera fide perfiuendum.

Sed lâ alias Obicótiones audiamus, quç licet omnes propemodu ad hanc primamreuoluantur, non tarnen erit inutile lingulas recenferc excute-re, vt rcsipfa fiat planior,amp;: noftrac ftnteniix veritas magis magifquelu-ceat,ante omnium oculos conftituta.

Obiectio h.

ÇlKomines cum ChVifti Corpore in 'JfacvaCœnaconiunguntur amp;: com-munionem hab ent,au t icLfit per con-tiguitatem,autper commixtionem amp;£ craflam confuironem. Ac homines non coniunguntur cum ChriftiCot-

1 pore per contiguitatem. Eft enim ’ in cœlumrcccptum; homines autern

So DE SPIRIT. MANDVCAT.

facram Cœnamcclebranres, funt iri terra.Rurfus, commixtionem amp;nbsp;craf-fam cófuüonem cum Chrifto Ortho-doxiomnes refugiunt. Nullo igirur modo homines mS.Cœna cum Chi'i fti Corpore coniunguntur.

Connexum eftperfpicuum,ficnui« meremus modos qiiibus corporex fubftantiæinterfe coniunguntur. At Corpus Chrifti,amp; homines inter cor-poreas fubftantias numeramus.

Responsio»

FAHit Conexum. Error eft «rapatiJ cbofpio'taç : quod ita doceo. Corporcæ fubftantix coniungun-tutjvel modo corporali, velfpirituali modo. Licet enim homines nume-remus inter corporeas fubftantias, non funt tarnen fola corpora, fed animo amp;nbsp;corpore prçditi funt. Quare fuperior diftributio locum habet in cóiun£tionecorporali. Atinfpirituali minime. Atq; vt id patear,proferaraus ê’i'ç-aô-f/çaduerfus fuperius illudcone-xum

CORPORIS CHRISTI. 8i x«m, quxfimul erunc cotidemincö-modaquibusaducrfariorum obiedio rcfcllccur.

Inter homines ipfos ca vis eft ami-citix, vt all) CÛ aliis bcncuolentix vinculo cóaedancur,maneacqjillacon-iiindio, licet amici locorü fpatiisdif-iundi fint.Ac proindc ncque cotigui-tas fit,neque permixtio, vel confufio.

Coniugu coniundio manct amp;: perdurât inter ipfos coniuges, quaptum-uis licet locoru interuallo inter fedi-ftantes.

De fidclibus Hicrofolymjtanis fic }jiC3L^,Multitudinis, i nquit,wr««; qut cre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

diderafjt erat cor vn»m amp;nbsp;anima vna.

Fideles vbieuque terrarfi fine arélif-fimo coiiinftionis vinculo inter fe de-uinctuncunquippe qnum finreiufdem corporismébra,vt eleganter Cypvia- Devnit.E« nusdocuic variisfimilitudinibus, So- deux. lis,fontis,amp; arboris.Tamctfiautéhxc coaiunâio animorum cft, (cft enim fpiritualisconiunâzio) non tarnen foli hominum animi funt membra Ecclc-ûx interris mihtatis, fcdipfi homines

f.)«

DÇ SPIRIT- MANDVCAT.

animo amp;nbsp;corpore cóftantes amp;:eiufde fideiamp;Charitacis vinculo coniundi-

i.Cor.7. Paulus dicebac Corinthios ciTe in । Pliil i. corde fuo. Se teuere Philippcnfes in

corde. Se confpeótuquidemorbatum ' i.ThefT.t. efle Theffalonicenfibus, fed non ani- !

mo. Se quancumuis corpore abfen-Coioff. i.. tarnen elle fpiritu cum ipfisCo-lonenfibus,amp;: eorum ordinemcerne-re. Sc corpore abfentcm, fpiritu prï-a.Cor.j. fentcra affuturum Corinthiis, amp;nbsp;eiuf

modicompliira,cxquibuselucefcitid quod diximus de fpirituali coniuftioquot; nc inter cos qui locorum interuallis difiundi funt. Sed iam vlteriuspro- | grediendum eft. Quum enim agimus de Corporis Chrifti manducationc in Cœna Domini,hoc eftjdearâif-fima noftri cû ipfo Chrifto coiundio-ne : loquimur de re quae non modo fit fpiritualitcrjed etiam fupernaturali-rer amp;nbsp;-ûz^tpvcnz^ç.Qiiôd ß non efl'er,V' f. tique Apoftolus nonexclamaret.My-

fterium hoc magnum cife. Nobisigi-tur ferrao eft de Chrifto, acproptcrea

non

CORPORIS CHRISTI.

non de re tantum naturali , fed de ©êwôpaTMDeo ac homine,Dci amp;nbsp;ho~ minum Mediatore, totiûfquenaturæ Domino ; cui (i qui non concédât, vc poflit nos vcrc fecumamp;fpiritualitcr, amp;nbsp;plufquam naturaliter coniungcrc: quomodo credat futurum, vt ille ipfe Chriftusnobis mortalibus immorta-lem,xternamque vitam largiatur’I-taque myfteriura hoc enarransChri-ftus : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;edit meant Carnem , amp;nbsp;hibtt loan.ç.

tnettm Sanguinem , habet vitam lt;eternam amp;nbsp;ego excitabo (um in nctnßtmo illo die. Exquibus verbis duo colligimus ex quibus tota haec quæftio definitur. Primum , quum de ianóliffimo hoc myfterio cogiramus ,atcollcndos ef-feanimos longe fuprares tcrrenas,ira vtftatuamus , eum pofl'e nos fecum fpirituali Sc fupernarurali modo ve-rèconiungere,qui poceft nos cxcirare ex mortuis. Deinde , manducatio-nem Corporis Chrirti,licet fpintualis fit,no tarnen folis animis,fed etia ipfis corporibus prodefle, fuo leporc tan-dé aliquandojviuificaChrifli virtu tc,

f.ij.

S4 DE SPIRIT. MANDVCAT.

rcfarrcdlufis.Sic igitut in fupcrius Ad-uerfariorum Conncxu ratiocinemur.

Si veru cfl: quod volunt, Fideles no «oniungi nec habere communionem cum Chrifti Corp ore,quia, quum fine ipH corporci, neccfleelfec illam con-iunétionem fieri per contiguicatc,vcl per commixtionem amp;nbsp;confufionem, quç ramen omniaOrchodoxi reiiciiit: Si,inquam,hoc vcrc conneditur: Ergo Chriftus cum fidclium corponbus . nullam habet communionem.aePJi'«-i.Cor.(f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• rgt; «

7151'. oicenim raulus.czfz? tgnorAtts corpora 'veïira e([e membra Christ?)Cc, Item: fi corpora fidclium nullam habenccd munioncm cum Chrifto :non igitur refurgent ad viram æternam. C^od abfic VC vcl cogitemus. lam fi fpihrua-lis ilia (Sc myilica Chrifti cumfideli-busjhoc eft,cum fidclium,non animis tancùm,fcdcriam çorporibusconiun-dio negari non poteft: obfccro re, cur negabis fpiricualcm amp;nbsp;myftica Corporis Chrifti nobifeum coniundio-ncin?Cur no n i 11 a ipfl Virruce qua p0-teft nos totosfecum coniungere,poterie

CORPORIS CHRISTI. Ij tcritfetotum coniiingcrc nobifcum? Atque VC id no negcmus,faciunc ha:c Chrifti verba fignificatifsima:^»/ ma-dacat meat» Car»em amp;nbsp;bibitmeum Sa^gui-»tm in me manet amp;nbsp;ego in eo.

Duosigitiir eofdemqucgrauiflimo^ errorcsadmittunt Aducrlarij: vnum, quod communioncm Corporisco loco habeanc quo vulgo habcnturcor-porex rcrum naturalium, adeóq; fen^ lusexpercium coniunctiones,ncq; cogitant , hîc agi de Cbrifto Ç)ia.v^^07rcât amp;nbsp;de couiunélione lpiricuali,niyftica, lupernaturali; quippe quac fit per fide cfficacitate Spiritus fandi. Solus enim contadus Corporis Chrilli nonviui-ficaret, nec omnes illi qui manibus Chrjftum cotredarunt, viram habüe-rc:fed illi demusn qui ipfum vcra fide contigcrunt. Cuius rei argumcnro eft,quod quumChriftus à turba pre- luc.t. meretur,tarnen quum cius veftem mu lier ilia quçfluxu fanguinis laborabat cum fidetetigillec, tücdemum Cbri-ftus:Quis me tetisic? inquit. Na Chrl- „ nbsp;nbsp;. «

HUS hde tangitur,vc ait Auguftinus. ser.«?.

Eiij.

DE SPIRIT. MANDVCAT.

•Aker error eft .-quod ira de fîdeli-bus loquuncur, vt fi cflenc fola corpora,cmufmodi font lapides,ligna,plan-tx amp;nbsp;extera eiufmodi : ac propterea cenfenc,Corpus Chrifti non pofte co-iungi cum fidelibus, nift co modo quo lapides,ligna amp;nbsp;plantæ inter fe coiuii-guncur.Atque hxc, non vicia tantùm, lcd etiam flagicia à piis mentibus amp;nbsp;ab omnibus Thcologicis difputationi-busarcendaftint.

ObieCTIO III.

ÇlinhacEnuntiationeJnCœnaDo- । ‘^miniftdelcsmaducancCorpus Chri ' fti,vocabulum Manducandi, per lirai- ( litudincm inrçlligedu m eft : Érgo vo- ' cabulum Corporis no ericincelhgcn- I dumin propria fignifîcationc.Acpro-indc exponcndumericdeipfiusChrifti bencûciis.

Cofequcriapatet.Quia IixccftEnu-tiationisnatura, vtvnu de vno velaffirmer vcl neget. Qu^od Ci parsEniitia-rionis per lîmilitudine, altéra propric incelligatur,non videbitur vniiinde

vno

CORPORIS CHRISTI. 87 vno affirmari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Responsio.

FAllit Cofequentia : nihilqiprasßdi j habere poteft cx fubieóta ratione.

! NaminEnuntiatis j verborum fenfus potiusquam verba ipfa fpedada funt: præfertim in Thcologicis Enuntia-tis.Euaneelium ( inquit Hieronymus J ïquot; Epîft. aJ non eltin lertnonum roliis,ledinra' dicerationis. Ec Hilarius ex verbis fen fus,ex fenfù ratio, ex ratione veritas. Proferamus igitur êVç-acn/çlocupletif-fimasquibus hoc Aduerfariorum argumentum refcllatur. Simon Bar-Io-Matth.i(î.

I naeftpetra.Itcm:Chriftusfuper hanc petram çdificat Ecclefiam.ln fuperio-riEnuntiato, vocabulum Petrç vfur-patur per funilitudinem : at vocabulum Simonisin propria fignificationc vfurpatur.Itemq; in pofterioriEnutia-to:verbu Ædificandi per fimilitudme intelligendum eft. At vocabula,Chri-ftigt;amp; Ecclefiae,non item. Sunteiuf-modi fexcenta ex quibus fupcrior ob-ieftio redarguitur.Quare nobispotius f. iiij.

DB SPIK-tT. MANDVCAT.

Auguftinus ita’dc hacrc n.c'ji/ diflercs.Nonproptervnius verbitraf-lationcm totumfiguratc accipiédum cft, inquic.Prçtcrea, feqiicrctur ex ifto Aduerfariorum argumcnto,in in fticü-tione S.Cœnæ, Corpus Chrifti cfle fi' militudinem Corporis Chrifti (quo in errore func Pontificij Scholafticigt; qnu dicünc Corpus Corporis, amp;nbsp;Sanguine Sanguinis efle Sacrametum. ) AtcDim fatisperfpicuutncftjSymbola cflcco^ ftituendainpaneamp; vino,quippequ$ fintfignaamp;figilla Corporis amp;nbsp;Sangui nisChrifti. Quod ft rurlus Corpus amp;nbsp;Sanguis ftgna ftinc, ecquonam tadetn criedeueniendum. Verumenimuero Chriftüsitadefuo Corpore amp;nbsp;Sagiü-ne \Q(\\xviTü^zamp;.-.J^ûdprovebis traiitur. provobisfunättar. Corporisautéü-militudineni fuifl'c pro nobis tradita, aut ftmilitudincm Sanguinis pro nobis fufam, inter Chriftianos,ne fando quidem auditueft. Sed hac derc nobis erunt plura dicenda in difputatio-nc de Sacramecali maducatione Corporis Chrifti. Rurfus aliud cft incotn-roodum

COKPOK.IS CHMSTI. 89 modum quo ifti maximopcrc vrgcn-tur. Sequetctur enimcx coruratioci-nationc, Corpus Chrifti cffe Gmilitu-di nê beneficioru ipfius, quod loqucn-di genus,ncipfx quidcm aurcsfcrrc poffunc. Corrigamus igitur fupcrius Aduerfariorum Cóncxum ; amp;: quia il-li nobis fuo more nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ia

Theologia loco veri Thcorcmatis obrrudunf.rcponamus vcrü hoeprx-ceptum, cum in aliis difciplinis, turn in Theologia vtilifhmum.

Quoticfcunquc in Enuntiatiotie Theologicavocabulumaliquod, per fimilitudincm vfurpatur : turn, vt accurate expendaturEnuntiatio ,Mcta-photicum vocabulum,quoad cius fieri poteft proprio vocabulo commu-tctur,vt verus ac propriusEnuntiatio-nis fenfusjcx veris ac propriis vocabu-lisclucefcat.

Quanquam,hïcadmonendi fumus» lt;iuum de rebus diuinisagitur, vix ac ne vixquidcm fieri polTe.vtà voca-bulis Metaphoricis abftincamus. Et-enim ca cft tum rcrum diuinaruiufub-

yó DE SPIRIT. MANDVCAT.

fublimiras, tumingcniorum noftro-rum carditas atque ignorancia, vtres diuinas verbis fans dignis ac vcrè prone nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxpri mere non poflimus. Redè,

lob.hom, cnim Chryfoftomusjnrerumdiuina-^ rum fermone, verba rebus infcriora c/Tedixit.'Atquehæcdenoftra Enu-tiationein quavDum de vno dicitur contra quam ifti cxiftiment.

OBIECTIO Ilir.

SI Sacra Cœna inftituta fuit à Domino, vt animaj noilrx nutrian-turinvitam aeternam : Ergo nomine Corporis amp;nbsp;Sanguinis Chrifti ali-quid fpiritiiale intelligendum eft,ac propterea nonipfum Corpus,nec i-pfe Sanguis.

Cohfequentia patet ex vi Relato-rum. Vt cnim Corpus nutrirur ex rc Corporali, ira anima ex re Spiricuali. nutrienda eft. r

Res-

CORPORIS CHRISTI. , nbsp;91

‘ Re SPONSIO.

FAllit Connexum hypothcticum.

Primus error nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rljuj a.yvota.vrZi.-

^«gt;;^K.Nec enim plane de eaderelo-quitur de qua nos loquimur^ ncc eo-dem modo dicimus , Corpus Chri-fti efle cibum animarum noftrarum: noquiaeftcorporcaquxdam Subftä-tia,fed quia eft Corpus Chrifti Filij Dci Si Mediatoris inter Deum amp;nbsp;homines , fummiquc illius Pontificis qui femetipfum in cruce pro nobis obtulit. Itaque non hacrcmus in Corpore, quatenus eft fimplicicer Corpus; ( quis enim nefcitanimas noftras ex corporca fubftantia nutriri no pof-fe’)fed fimul cum Chrifti Corpore to tum Chriftu intelligimus,amp; intelligc-dumefle iafupra confecimus,ne quis integram falutem à diuifo Chrifto fpcrare vnquam audeat. Vt enim non eft Chriftus,nifilit Chriftus co-tus : ita non eft falus, nifi fit integra falus . Nam hx res diuiüoncm

91 Dl SPIRIT. JÄANDVCAT.

nonadmittunt. Chriftumautem elTc vcrum animx cibu qui ncgat, die non ioan.tf. credit his Chrifti verbis : Cart mcivii^ tß àbus amp;nbsp;Sanguis mtus ver} efipotus. fi' fr is tile Dei is e(l qui de e^lo deßendtt à“ vitam nrundo. Egoßtm partis ille viutß('gt;^ qui de caslodeße ndi SiCc^ Verùm,3ge,vt res ftac etiamnûdilucidior,p3ulôac-ciiratius expendamus hoc Enuntiatu. Caro Chrifti fiueipf’cChriftus,eftci' bus animæ quo anima nurriturin vi-' ramztcrnâ, }A.\c,Cibi,S)C, NutrtendiS° cabula per fimilitudincm vlùrpari,nô tantumagnofcunt,fed etiam vrgcrit Aduerfarij. Acproinde contendunG nomine Corponsamp;: Sanguinis aliquid tantum fpiritualc intelligcndiim effc^ quandoquidem,inquiunt, animus re fpirituali nutriêdus eft; Vcrucnitn-vero ßverbum Nutriendi.hîcperl*' militudinc vfurpatur, curillud ipfuin rétines, turn quum vis rem ipfamdc' traólofimilitudinisornaru nudam ac ßmpliccm proponere’Nam facis confiât, verbum, Nutriendi-, ad animum niß per fimilitudincm transferri non I poflb

CORPORIS CHRISTI.

poflc.Ergo in redditione fimilitudinis non fuit retinendum idem verbu Mc-taphoricc vfurpacum, liquidem vclis accurate ep/zZu;lt;lt;6'«v. A tenim ratio fimi-licudinis vocabuli Nutriedi-gt; neceffario poftulat, vt animi noftri aréiiflîmè cu Chvifto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coniungantur,amp;

finteiusparticipcSjVtexillo vitâhau-tiant : tûc enim Corpus nutritur cibo, quunvcibumillumlumpfit,amp;: cumar-dilfunefibiconiundtum, adeóqueat fimilatum habct.ld quod iam ante« nobis copiofius fuit dcmonftratum. Eccequomodoipfumtuum ar gum c-turn SiC natura relatorum qua niteris,, Roftram fententiam cofirmat.Etenim lt;^uiseft cibus quo nutriutur.boc cft,fo uenturacfuftentantur animi in vitam

æternamîRefpodct ApoftoluszCAri-flttsfaiius eHnohis Safientiailußitiay San-ifificatio amp;nbsp;Redemptio.

Rurfus-.quomodo nutriuntur animi

Hunt illius Sapicntix,luftitiæ,Sââ;i-ficationis Sc Redemptionis parrici-pcsgt;Nimirum/gt;er^'«/c?»,inquit ide Apo ftolus,qux nos cfficacitateS. Spiritus

54 DE SPIRIT, MANDVCAT.

ardiffimè cum ipfo Chrifto coniun-gic.Quôdfî Sapiêtiam, Iufticiam,S3n-élificationem amp;: Rcdemptioncm putes te pofle habere, ita vt ipfum Chri-ftum non habeas, id Apoftolusnó pa-titur.Sic cnim iIIe : Ex tp[o eflis in Chrißi lefu, (juifaôlui efl nobis Sapientia, lufltM Saifificatio,amp; Redéptio. jpfeChnftus: rojii.tf.amp; Ego fumpanis ille viuijtcuszamp;i. alibi

fuwvitazSiC. pleraqueeiufmodirinqôi-bus vocabulaPcrfonam ipfamChnfti fignificantia obferuanda funt.

Secundus error :quôd ifti conclu-dunt,id neceflariô elFe fpiritum, cuius confideratur fpiricualis coniun-ftio.Error nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;êTro/zS^opfuprà iam

ànobisrefutacus. Quid?nonneipfa Bcatorum corpora poft mortuorûre-furredionem eruntfpiritualia?Et qui-i.Cor.n Jgæjgît- Apoftolus:l’ednonerûtpro-ptcrca fpiritus. Sic cnim Chriftus de Corpore l'uo poft refurredionem ( cni noftra aliquando futura funttru/x/uop^/t ’ inquit Paulus ) Contreiiate me, (ßiriw carnem amp;nbsp;o(pi non habet ,ßcut videtismt habere.

Tertiui

CORPORIS CHRISTI. PÇ

Tertius error iam in fuperioribus notatus. Quod nihil hicfpiritualein-tclliguntprçcer beneficia Chrifti. Ac-cnim omnia iam func in Chrifto fpiri-tualia, quüetiam gloriofum Corpus, poftRefurredionêjfpiritualc ab Apo-ftolo dicacur.Qup ficvt idé Apoftolus voccc Chriftum, Adamum coeleftem.

Xzzm.faclui eßprior hornom anima vi-' ue»tem\ Poßertorautem AdaminSpiritum uiuißcum. Atcuim non potcs habere a-nimamviucnce,quin fis Adami parti-ticeps. Similiter, non potes fuftentari aSpiritu Chrifti viuifico,nifi fisparti-cepsipfius Chrifti.Dcniquc ipfa Chri fti beneficia percipi non poffunt,quin percipiatur ipfe Chriftus, queadmo-Hum fupra oftendimus.

Quartus error, quod illi non fatis aduertunt adnaturam eius reide qua difputatur. Agimus enim de fandif-limo myfterio , amp;:quod non iam effet myfterium,finaturx finibuscirun« 1 icriberetur. Hxc eft autem natura I ac ratio huiufee myfterij,vt arétiifime ( cohxrcamuscû Corpore Sc Sanguine

96 DE SPIRIT. MANOVCAT.

Chrifti,adeóque cum ipfo Chrifto qui, pro nobis in cruce raorcuus eft: cohx-rcamus, inquampcr fidcm,efficacu amp;nbsp;virtute Spiritus Sandi.quxquidetn omnia funt fupra natura,ac proptcrea non funt ex naturx legibus mcticnda. Etenim quxro,infutura vita poft mor tuorum Refurredionem, ccquana rc beatorum turn animi, turn etiam corpora fuftentabiitur in vita xternaîSpi-rituali profedo:quadoquidem amp;nbsp;ipfa corpora crût fpiritualia,vt ante audi-uimus ex Paulo.Q^emadmodumigi-' tur futurum eft, vc gloriofa corpora , fuftentcintur ex rc fpirituali, idquo | modo nbbis plane incomprehenfi-bilncurnon agnofcunt,modoitidem incomprchefibili,ex ipfo Chrifto (cuius etiam Corpus gloriofum eft amp;nbsp;ma ximo honore coronatu^ animos no-ftros nutriri amp;nbsp;fuftentari in vitamx-8crnam? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Recorqueamus igitur argumentum Aduerfariorum hoc modo: Si corpus nutriturcxrecorporali:ergo animus nu tritur ex re fpirituali, inquiunt. Nos I aurcm

CORPOÄ.IS CHRISTI. 97 ante hoc ip fo argum eco fret! fie ratio' cinamur. Si corpus nutricur ex re ipfa* non autem fimpliciter ex fola rei qua-litatcamp; ciufmodi accidentibus: Ergo animus nutricur, non ex folis Chrifti beneficiis fed ex ipfo Chrifto*

Obiectio V.

CIChriftusin nobis habitat perSpi-^ritunijficamp; perfidem,vt docetPau- RomX lus;ergo Corpus Chrifti in nobis non habitat.Confequcncia patet ex oppo-fitione rerum fpirituahum amp;nbsp;corpo-ralium.

Responsio.

QVamuishocloquendi genusto-tidé verbis non extet in Scriptu-ta,Corpus Chrifti habitare in cordi-bus:tamen,fiquidem reébè intclliga-tur,verum cft.Quare ft Connexu iftud agatdehabitatione corporea quæ fit tnodo corporali,nos craflam illaha-bitationemrepudiamus. Tuncenitn g)-

9? DE SPIRIT. MANDVCAT.

requiritur, fi tus, locus amp;nbsp;cætera eiu(-modij quæ func in rebus afpcdabiH-bus,non autem in aniniis: amp;nbsp;cfl'etper-mixtio confuiio, potius quàm ha-bicatio, fedfinegac ipiricualcm habi-tatione, hoc cft, veram illam coniun-clioncmquamhabcniuscûtoco Chri fto(dc qua iamduduni di(pucamus)re-pudiandumeft. Fallit cnim amp;nbsp;tIw ôfÂ.u)vvu.ia,t, nbsp;nbsp;nbsp;, cra.pTnv âyvoictv rS é-

Âel^ûu. lam enim fuperioridifputatio-nc confeciinus,nos per fidem,effica-cia Spiritus Sandi, ardifîimc coniungi cumtoto Chriilo. Quidigicurobftac quominus ide dicanius dehabiratio-nc totius Chnfli in cordibus noftris? Etcnim verbum Habttandi in'eumfi-nem vl'urpatiir,vt magisexprimatlan-éliihmâ illam coiundionem. QuoC' tiam fpcdant hæc Chrifti verba.^i manducat meam carnem , in me mAnetiè“ ego ineo. Abfitautem vtfides,opérante Spiritu Sando, nos coniungat cura vna tantum parte Cbrifiijac non potins cum toto Chrifto.Fides enim am-pleditur Cliriflum Rcdemptorê,Me- ;

diatorcm

' CORPORIS CHRISTI. 99

Idiatorem, Pontificcm ; Chriftum, in-ciuam,pro peccatis noftris mortuum; ^pro iuftitianoftra amortuis excita-tum-.qux fine Humana Chrifli natura, Si fine Carne 8ó Sanguine ipfius,ne in-telligiquidcm poffunr.

Itaque fatis crit,adduais incomodis, iiiperiusConnexumrefellere.Si verba Pauli deChrifto habitante in cordions noftris font intelligenda de foils Chrifti meritis amp;nbsp;beneficiis, ac no imprimis de ipfo Chrifto: Ergo hic,erit ftnfusverborum Pauli;

I tfi‘. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in cordtbus noßrü,

1 inquit Paulus,hoc eft, f ex iftorum in-

1 terpretatione) Sacrificium Chrifti, e-

1 ills mérita beneficia habitant in no-

I bis. Atqui mérita Chrifti font Mors

1 eius, Siea quae praeftitit pro nobis,amp;:

1 quxcuq; ad eins Sacerdotiu pertinent.

1 ltaq;fiquisdicat,Sacerdotium Chrifti

I SceiusPaftionemhabitatein nobis,il-\ leloquendi genus vfurpabit incogni-1 turn Scripturae. Eftenimfpedbandafi-’ militudo habitationis,quq poftulat,vc '1 fttaliquishabitator. Itaque Scriptura

s-n-

TOO DE SPIRIT. MANDVCAT'

in hac finailitudine, non proponic nO' bis folaChrilh beneficia ac Merita,fed i iplt;'uin Chriftum, qui nos fuis mentis ac beneficiis exornac, eo quod Iiabiw^ innobis.ó’i^wfi' diligitmeChri-ioan.i . ^yxs^sermonem meu Jeruabityamp; el!lilt;i^eteumyamp; ad eum 'ueniemm, 0“ iummanehimiK. Vcigitur exhacfimiH' ludinc, no dicimus alicuiusfolasqua* litatesdomuminbabitare:fed eumiæ habitarc dicimus, cuius funtillxqua-litates:habitare,inqua,cu fuis illis qua-litanbusu'taproprièdiccnduscftChd' ftus habitarc in cordibus noftris vna cum fuis meritis quibusfuum hocha-bicaculum illuftrar.

Ircm:fi Adueriariorum fententiare-cipitur. Ergo ( quod abfit) eric

Rom.8. ip bis Pauli vcrbis.A’i chriflu-sittvohise^^ cor pits quidem mortuum efl propter peccatunr- | Spiritus ante ojita fl propter iuflitiam. Wic, i i] nomineCbriftieiusbeneficia tatuffl ! iutelligis,ac non ipfum Chriftum,erit iftcfcnfusdi mortificatio amp;nbsp;viuificatio I ' (quxfunc Cbrifti beneficia)habitant ' in vobis,ccrtc mortificatio de viuificatio

CORPORIS CHRISTI. 101

tio in Vobis liabicabuntquç erit mani-fefta Tcœ-roZg^/a.Atlôgè iignificantio-rafuntPauli verba, quibusargumcca-turacaufacontinente ad effedum ip-fiusneceflariü. Proptcrea nobis Cbri-ftuproponit ccucaufam noftræ mor-tiftcationis amp;nbsp;viuificatiofiis. Quodfi cfteftii aliud cfta fuäcaufa contiucntö (liccttempore fmt fimul } fcquitur«^ avajzwç, Morcificationera amp;nbsp;Viuifica-tionem piorum,non elTc Chriftum ip-lumin nobishabitantem,fed ab iplo Chrifto effici,quatenus in illis habitat: hoceftjefhcacitate fui Spiritus,per fi-dem, cum illis arüiilimc coniungitur.

Sicigitur Aduerfariorum Cönexuin inillos ipfos rctorqueamus. Si Chri-ftus habitat in cordibus noftris per Spi ritumS.amp; per fidem,hoc eft,fi cum toto Chrifto arûiflimè cÓiungimur : Ergo cum ipfo etiam Chrifti Corpore fpi ritualiter,per fidem,efficacitate S. Spi“ ritus,cordanoftra arftiflîmè coiunfta funt.Nequehic admittendacft oppo-fitiorerum corporalium fpiritualiu: quianosdchabitatione Se coniûdio-

S'h).

lOi DE SPIRIT. MANDVCAT.

nc fpiricuali loquimur, quum dicimu’ illam ipfam habirationem amp;nbsp;coniun- | 4tioncm fieri per fideiri,cflicaciaSpiritus Sandi.

ObiecTIO VI.

ÇCripturain inyftcrio Cœnæ Domi' ni no vcitur vocabulo Prçfentiæ.Ergo Corpus Chrifti non eftprxfensin i Cœna Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Re sponsio.

FAllitConfequens

Sufficicenim quod res à nobis in-rclleda vocabulo Præknnæ, inScrip-turaclariflimccotinctur Quocirca dicebat Tertullianus,'diuinam rarionem De Refur. cflein medulla. Et Hieronymus:Eccle i/zachar. fiaUnquitjin Scripturis fcnfumac me-tem,magis quàm verba pcrquirit. lam veto exluperioribus fperocofedii ef-cflc, totuChriftû inS. Cœnanobifcu ardilfimc coniungi.Porro coniunâio præfentiam includit:amp;r quemadmodu cohiundio cd fpintualis, ica fpiritua-

CORPORIS CHRISTI. lÖJ '

Iisquoq; eft prxfentia. Itemq;, quera-admodum Corporis Chnfti corporalis prçfentia in terris non requiritur ad fpiritualcin coniundionemdta nee ad fpiritualem prxfcntiam. Gerte hæc Verba Chrifti/,^/ manducat meant cat-nem ^hihit meum Sangttinem in me manet é“ egoineo, neceflarióipüus Chrifti nobifeum praffentiam inferunt. Nartx bæcduo enuntiata; Chriftus manet in nobis,amp;,Chriftus abeft à nobis, inter' feopponuntur. Præterea hæc Chrifti verba: r^ccipite amp;nbsp;comedite, hoc eß Cor^Mmeum : non poifunt intelligi, ni-ftconftituatur quidam modus prxfen-tiæ Corporis. Namfifolus panis da-tur inCoena Domini, non eftigitur Sa cramentum : quippe quum in Sacramento duofint, videlicet lignum Só res fignificata : Si figni traditio fignifi-cet traditionem rei: ita poftulanteSa-cramentali dvaAoyia. Q^ia verb in hac quxftionepraefcntiam exconiunftio-nemetimur,ea proculdubio eft ratio præfentix,quæ eft ratio Coniundio-nis. Si quisigitur iia ex nobis quxrati g-iiib

ÏO4 DE SPIRIT. MANDV CAT.

Quomodo Corpus Chrifti nobifcum ardiflimc coniungatur^Hoc refpon-fum auferet.Goniungicur fpirirualicer: quia id fit per fidemö«: efficacia Spiri’ tus fandi.Ex quo emergic, prxicntiam Corporis Chrifti in Ccena Dominreffe fpiricualem:quia fit per fidem, cifica CiaSpiritus fandi. Quemadmoduini-gitur rei corporalis poteft efl'efpiritua-lis coniundio; (vr à nobis fuprà declâr rafum eil} ita rei Corporalis Spirinia-Iisprxfentiacirepoteft,Plura veto no funt addenda,ne fuperioribus rcpere-disadum agere videamur, Quarerc-rorqucamus Argumétum hoc modo: Si diiplicet illis vocabulum Prçfentiç, in hoc myfterio (cuius tarnen fcnfus luculcntè extat in ipfis Chrifti verbis) quanto magis damnadi fiint qui voca-bulaàChrifto vfurpatain alienû ièn-fumdetorqud,amp;pro Chrifti Corpore folaeius beneficia proponunt’quuin tarnen Chriftusnondixerir, quiman-ducat meabeneficia, fedpotius, qui lo4E.tf. manduci^metim Carnem habet vita/nater-

nam.

CORPORIS CHRISTI. 105 ObiECTIO. VII.

Corpus Chrifti verè adcft in Cœna Domini amp;nbsp;vercaccipitur:Ergo Chri Corpus corporaliter adeft In, Cum, “Ub pane,vel Sub fpecie panjs,amp;: à no-corporaliter amp;nbsp;oraliter accipitur. eft,quin vel ad aut Confubfta-t'ationis dogma trafeamus, vel iis fub-^cribamus,qui noftram fubftantia cum Chrifti fubftantia commifcent Scco-* hindunt i quorum omniu opinioncm répudiant, non debet iis vti voca-bulis,quibus populus in erroremin-ducatur.

Re s PON sio.

MEgo Cofeques. Error-wae?'' 'foiTró-Necenimita rede aduerfus nos conneditur. Si Corpus Chrifti nobis vere adcft praefcns: Ergo corporaliter nobis adeftpraefcns interris. R temque:fi verè à nobis accipitur, ergo corporaliter nbsp;oraliter à nobis accipi

tur,

106 DE SPIRIT. MANDVCAT.

tur.Eft enim aliud præfentiac amp;nbsp;perce, ptionis modus.In cœlo guide eft Corporaliter,rcfpeótii exiftêciç ipfnis Corporis, fed niliilominüs eftpræfcnsani-mis noftris per fidenipræfentiâfpiri-tuali.

Secundus error nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jiaipar/f-

Nam ifti omirtunt guod nosfimulad-dimus.-nempe hanc præfentia amp;nbsp;hanc manducationem amp;nbsp;perceprionemef-fc fpiritualera:guippc guum fiat per fï-dem,opérante Spiritu Sando, (^ine-tiam detrada fimilitudine, exponimus guid fignificct vera maducatio amp;nbsp;vera prçfcntia Cfirifti; nempe ardiflimato tjus Chrifti pro nobis crucifixi com-munionem.

Tertius error:guód putant nosef fedum Cœnæ Domini includcre non tatumin terris: fed in illo loco vbifan-diffimumhoc Sacramentum viiibiH' ter celebratur : addoetiam jinipfisfi' gnis guç ex Inftiruto Chriftinobispot riguntur.Qupd longe fccus eft.NosC' j mm in terris exiftetes, vera fide amp;nbsp;vir-, tute Spiritus Sandi Icfum Chriftum

Qwr- ■

CORPORIS CHRISTI. IO7 verum Dcum amp;nbsp;vcru lio-rnine fpiritualicer ampledimur,fecun-dum humanä naturam,Corporaliter in cœlo praefentem. Hane fuiffc Chri-ftianæ Ecclcfix aprifcis vfque feculis fententiam,ex eo cöfpici poteft,quod memoria: proditum efl ,Maiores no-Symb.Ni-ftros,quum Cœnam Domini célébra-rent,admoneri folitos,vcSurliim ha-berent corda, amp;: fide in coeliim euedi, Chrifti Corpore! Sanguine vefce-rentur. Certc nos eo dcducut Apoftoli cohortationes.

St refurrexiflis cum Chrifio,fuper» aeju£- Col.j. riteivbi Chrißta efi ad dexteram Da fedens.

Nos vt muriictpes cœlorum nos gertmus^ Phil.j. 'vnde etiam Seruatorem exfeéfamus Dominum lefum Christum.

?{os vna excitauit amp;nbsp;federefecit in cælki amp;c. Neqjfanein cum fine inftituca eft Cœna Domini, vtanimos noftrosin terra demergat:fed VC eos potiusin cœ lufubuehat : quippe quum Sacrameta non fine impedimenta fidei, fed adiu-, ( menta. Vere igitur Corpus Chrifti in cœlo prxfens eft, Corporalitcriöc

Î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

' IO8 DE SPIRIT. MANDVCAT.

vcrè fpiritualite'r præfês eft animis no-ftris, line fidei noftræ,qua a nobis ptT-cipitur.Ec perperam ica concluduc. Si Spiriciialiterxrgo nd vere:quia nihil w vere fic,quàmid quod facir SpirirusS-Quamobreredetradunt Philofophi. Ensamp; Veru interfeconucrti. Quibiis Soiii.i.c.y. Auguftinusafrenties:Mihi videturve-ïn Epift.ij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod eft,inquit. amp;: Mieronyinus,

Gal C.I. Quod falfum cE,inquir,nó eft.Statua-musigitur, Corpus Chrifti fpiricuali-tcr præfcns,adcôqi Chriflu m ipfum Ft dei noftrç fpirituaJiter prçfentcna c/Tcj id opérante in nobis, Spiritu S. amp;nbsp;ideo vcre præfcntem ciFe, quia liæcprxfen tia fpiritualis, eft opus Spiritus Sanfti-Atque vthuiustanrasrei vmbramali-quam,licet tenue,in rebus drcatis fpe-dcmus.Quxro:quu oculinoftri radiis Solis illuftrati,folem ipfum in medio cxlo lucentem confpiciunt : an corpus fobs efbprçfcnsoculis noftris,nec-Çfift. 34 •i’^?Rcfpondcat Auguftinus:Quomo-do,inqiut,anima,qua:funt extrafuam carnem fentir, quxno nifiin carnelua viuit?Annonabcius carne longifiîmè J abfunt I

TOK-PORIS CHRISTI. lO^ abfunt fyderaincælo:annon incœlo vidée 1'olem? An amp;nbsp;in cœlo viuic, quia incœlo fentic,amp; fenfus effenon po-teft vbi vita non eft? An fentitamp; vbi non vjuit? quiaquum in lua tantum carne viuat, icntitetiam in his locis quæprxter eiuscarnem continent ea quæ tangit afpeétujamp;c. Anima non ni* liin carnefuaeft, fentit autem etiam prêter carnem fuam. Ibiquippc fen-titjvbi videf.quia amp;nbsp;videre,fentire eft. Hæc fcitèamp;: acute,hoceft,fuo more Anguftinus. Ex quibus nosita fane tatiocinemunSi vis naturalis hoc effi-cic,vtcorpusSolistantolocoruija in-teruallo à nobisdiiritum,fit tarnen nobis præfens vifualiter:( itaenim dica-ffius) curaniminoftri, irradiante Spi-ritu Sando, vt oculis, ita Fidc illumi-nata à SpirituSando,non habebunt Chrifti Corpus fibi fpiritualiter præ-fens,quantumuis licet in cœlo corporaliter exiftat’Sivifus nofter temporis momento cum Solis corpore coniun-gitur,cur Fides non cóiunget nos cum ipfo Chrifto, adeóq; eu Humana eius

IIO DE SPIRIT. MANDVCAT.

naturain ccclo coJIocaca ? Si locoruni interuaHa vifum no impediunf, nulo' coru interualla poterunt obftarequo-minus fidcs fadi/fimo lefu Chrifti Cot pore pcrfruaturi'poteritne natura, amp;i-ipfius nacuræ Dominus no potcrit?Po-ceric oculus,amp; no potent fid es? Nii oil cufufi Solis radij plus in oculisnoftris potcrûtquàmfpiritualis amp;nbsp;diuina,aiq’ adeô eificaciflîæa lux Spiritus S.in aui' misnoftrispoflît? Abfitvt animoruiR noftrorum ac fidci noftrxcurfuin, quod loge grauius eft,ipfius S. Spiritus efficaciä tain anguftis finibus termine-Aa.7. mus.Na quid de Stephano didurifunt, quiintetis incœliî ocuJis »teflatus cd fc videre cœlosapertos,amp; Filium hominis ftanteaddextera Dei?Num,ob-fecro, fide vacuus ita potuitexclama-rc?Recleenim Ambrofius:Qui mentis ‘ nbsp;nbsp;nbsp;’’ oculos habet claufos(inquit) Iciiim ad

dextera Dei no videt.Quç quii itafmr, nihil afierunc Aduerfariiquaobrenon dicamus, Corpus Chrifti nobis cflefpi 1 ritualirer per fide præfens in myfterio Ctenx Domini.Nec inde via vllapa ,

CORPORIS CHRISTI. UI tct ad craflbs illos errores,quos autho-ritate Scripturjc frcti conftanter repu-diamus.Q^u enim amp;fideamp;r virtute S. Spiritusidcntide inculcemus, amp;nbsp;hanc praefentiä,perccptione amp;nbsp;coniiidionc Corporis Chrifti fpiritualiter fieri af-firmemus,ita vt de virtute ipfius Corporis nihildctrahatunccquidjobfecro, loci velTranflubftatiationijV elCon-fiibftätiationi reliuquitur ? quid porro comuneefie poteft fpirituali Coniun-dioni,cü illa Subftatiarü amp;nbsp;Qualitatu confufione,quä nonulli introducunt’ Obftruimus igitur erroru fontes,tantu abeft vta noftra fentetiaaliquid mana-repoffitquopopulusprauis opinioni-busimbuatur. Eos enim fmperdanaui musamp; dänamus,quiluftitiam Chrifti propter qua iuftificamur cota Deo,in nobis inhçrere putât,amp; efie quanda in nobis qualitaté, amp;nbsp;alia cófimilia » quae partim PÓtificij,partim alij nonulli fi-biopinionis crrore cófinxerüt:de qui-bus crttüdabituralibi copiofiusdi* cendi locus.

Retorqueamus igitur Aduerfarioru argumctü hoc modoiSi debcmusabiis

II2. DE SPIRIT. MANDVCAT.

loquendi gcncribus abftinere,quibuî populus poflic in errorem induci:ne । pofthac igiturilli dicant, S. Cœnam eflc tâtùmcommemorationem mortis Clirifti,amp; fignacula tantùm benefi- i ciovum eius : efle figna nudajamp; alia ' eiufmodicomplura, quæproculdubio i rcuocât impuros Anabapciftarum er-roreSjamp; facrorum Myfteriorum tuiô dignitatem, tum vtilitatê amp;fruäuni) nobis imprimis ncceflarium, exténuant, acpropèè medio tollunt. Qoplt;l abfit.

ObIECTIO. VIII.

Clad. S. Cœnam fine fide acccderfi *^0011 debemus, amp;fide cum Chriftu coniungimur 5 Ergo non fatis rede di-citur,eôfpecbareCœham Domini jVt cuChrifto comunionem habeamtiS) quippequumiam fimus cum eocoo-iundi.

Re PONS 10.

jNeptifsimum eft Confequens. EtC'

*nim ea eft natutacommunionis noq

CORPORIS CHRISTI. TI5 ftrxcum Chrifto, vt qiiandin quidcm in terris degimus,amp;r, vc Scholaftici lo-quuQtur,(umusin via, amp;nbsp;nondü in pa-tria,fit nobis in Sacra illa communio-neperpetuo crefcendum. Atqiid verba Chrifti manifcfte declarant. Ioans. maducat mtam CArnem in nie mAnet amp;nbsp;ego i»e(?:vbi verbü,Af4»?lt;//,obferuandü eft. /Significatenim eacoiundionem, qnç non incipere tantum dcbeat, verumc-tiäperdurare. Propterca foueri debet lationibusàCbrifto in cum finem in-ftitutis.Acque imprimis Euägclij prx-dicatione amp;nbsp;celebratione Cocnat Domini. Qijod etiâfacilè elucefcit ex bis Apoftoli verbis; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum Epljef.4.

(haritate AdoiefcAntw in cum fer omniA tjui fß caputncmfe chnßw'.ex quo totum CorpM kongruentercoagmetAtum, ex vi intm Agente,pro menßtra vniufcuiufque membri, incre mentum capit, ^c. Ex quo totum corpi/f per Colof. 1 eommiffitras ö“ compAges [uppeditAtum amp;nbsp;(ompAlfum Augeßit Dei Augmente.

EtPctrus:LactlludfermonisJj/neeruex- i.pe».»; vt per illud AdolefcAtù,

Porto,fatis c^nftac, hanc noftri cum

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h.)

H4 DE »SPIRIT. K^ANDVCAT' Chrifto coiunûionein fieri per fide® quam quotidic in nobis augédamcfl^ probant fequentes loci.

R.om.1, lnfiitia per Buangeltu/» retfgitur ex infilt;^em.

Lucr. ^^dauge »obü firlem.

Nhrc.ç. nbsp;nbsp;Credo Demme.fuaurreincredulitatttnf^'

l’hilip. I., Perfuaßim baheefore^vtquicœpit in 've^^ çpui bonumpctßciat vfep, ad die leß Cbfifi ^-Qar.io. sperantes nos attgefiete fick 'veftra,per'lt;}^ amplißcatum tri in aß/gnata noßra menß^'

1- nbsp;nbsp;nbsp;G raiicis agere debemus Deo pro vobis

•vehementer äuge fiatßdes vefira.

11gt;!J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Precamttrpro vobis vt Deifs compleatefi^

ßdei potenter.

Ephef.}, Det vobis Dominus vtfirtiter correhf^' mint per Sptritum fiujtm in inferiore bof»itilt;''' vt inhabitet Cbrtfius perßdem in cortlil»‘^ vifiriSi^c.a^iß^'^ öu ipfa nianducationi^ Analogiafacisidpcrfpicuu facit.NoC' mm cibusnuicicurin OS cadaucrisdeiJ •^ociùs,hommes vitaprçditi cibumfu' munt, quo ipibrum vita fiifientetur. . Ex qiw fit, vt quiimfcmcl tâtùmfacto Baptifm’ : iuiticmur,fçpe CccnaDoiB' m eeiebremus:vt intci^^amus, vitaib lani

CORPORIS CHRISTI.- Hy lam fpiritualcm,irt qua Dctts nösrege-ncrauic fuo Spirittbcßein nobw ideh-tidêcibis illis fpiriiüahbus fuftëïiüari*^ dam. Qttanlobtetn bic Aduerfario-rura error, cft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In-Thco-^

logia longe maximum , quippe quum tollat fidei ac piecatis incrementum: ncqiie difcrimen adhibcat inter initiant Sc progreilus. Profexatnus igi-tur inçommodum fuperioris Obfe-“ Q^ionis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'i

Si audienda eft fuperior obieâios:

etgodainnandus eftPetr-us; quiCor^^ f-elium Sc eins familiäres baptizauit, donis Spiritus Sanóti perfufos. f^amnadusitidem Philippus,qui Eu-^ ’'uchum extoto corde credentem ba-ptizauitme fexcentaciufmodiincom-®^oda nobis recenfenda fint.

Obiectio. IX.

CideseftCóceptio amp;nbsp;Imaginatie rei ' abfentis .Ergo fidei nihil verèprae-elle poteftjq^uod fiiu loci aWes fit;

îld DR SPIRIT. MANDVCAT.

{e4 cri^t;|iKMrn præfcns in imagine:^) vjf^hniiçqucnpis, Corpus Chriftinon eft’fetiei noQKX ver« prxfens in Cœ-na,fe4 pancùni oft prxtcns per imagi-na^ontm. ■

.q-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;■

me Responsio.

-1; : quot;

A Bfurdum argiimcnturn,ac plané «-3-i^:\gyov.âc dignuru iis quiTheolo-giani neftinnnis quidem labris degu-ftarunt-Nam hic de fiche loquimur,qux pTomifliones-Eiiangclicas in Chrifto» aileoquc Cbriftumipfum ampleftitur. P'orrô iam fupraredarguimus iftnd genus connciäendi. Non eft Corporaliter præfens, no cftigitLir verè præfens. Qaandoquidcin vt corporalis præfcn-tia verè dicitür, ira verè dicitur fpiri-rnalis præfcntia; quemadmodiim iam oftcndimus:ncque hîc videtur eftere-perendum . Fidcm aûtem asnofei-

rr - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C

mus non cfte iinc cogiratione amp;nbsp;al-lèrdùdêd,fidcm cfl'e plufquam huraa-/lam cogirarfonem.amp; plufqua huma-nu.Tiafi’cniùm aftirniamus. Itaqbquû

ica

CORPORIS CHRISTI.^ 'II7 ira nobis defcribunchdê, vt fit tantum mentis conceptio amp;: imaginadojccrtc crrorescrroribuscumulant.Qimmob-rcfatisfueritabfiirdainde conltquen-tiadigito commonftrare.Namcraffds ciufmodi errorcsindicare,refutarc eft.

Si fidcscfttantùmimaginatioiet-go fides non diffcrt ab opinionc. 1 t Fides Chviftianoriim erit tantum hiftoricafidcs,communis cum plcrif-(}uereprobis,ac acipfisdçmonibus incognita,vt docct ïaeobus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lac i.

3 Fides Chriftianoru non erit (ö-An-poeopi'a,cui cum fola imaginatione nihil commune cilcpoteft. 1

• 4 Fides Cbriftianorum non eritfi-ducia amp;nbsp;7r^of6îia/ç,à qua imagmatio diftatlongiflïmo interuallo. i

5 Fides Cbriftianorum noncritdo nutnDeixs^t^ucnKov. Nam imaginatio mentis conceptus eft homini natu-ralis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

(gt; FidesnonobfignabiruràDcoin animis noftris per Spiritum Regeneral-tionis.Namrcscxtcrnxingerunt ima-ginationem.

b. iij.

» ïjS DE SPIRIT. MANDVCAT.

•j Non crederctur corde adiu/liua fed credcretur (^avretat^ ad opinio nem. j

8 Ac neplura quæfunt inniiæera-bilia confedcinur ; Si pro HdeiubiH-/tiuarur imaginacio , cevee nulla enc pij amp;nbsp;hypocritæ, nulla cledi amp;nbsp;repfo-bi, nulla ccrritudinisamp;dubitarioniS) nulla deniqne veri amp;nbsp;falli dideren-tia : qux oinnia qui cxæquanr, ilH rerum diuinarum , hunianarûmque luce propemodum extinda, nociem perpetuam rebus omnibus inducunn Huic errori omnium crailiifimo op-ponamus ea quæ Scriptur.T tradir de e/ficacicace tvipyeia Spiritus Sandi: cum qua fomnium illud de Imugi-natione Hare non poteft.Ergo in hoc nxyfterio de quo agimus très pori/îî-raum gradus ex ipfa Scriptura conii- ) derari folcnr. Primum,Spiritus San- 1 dus general in nobis fidem fecudum j clficacem eins porenriamjinquitPaulus :xaTa tIuj ivipyeiM. Deinde idem Spiritus nos cum Chrifto ardiflimè

CORPORIS -CHRISTI. 115» coninngitjfccundum potcntiatn effi-cacitcrin nobis agcntein inqint Paulus: »ytTa tZlü' (Ttwa^/p 'rluj Denique nos reddit beneficioruni Chrifti participes, exviinrus agente Ephei;4. iiiquit Paulus jtar’ ivepT/eiay. Vidcmus igitur hxcomniarcfetri ad Diuinam cfficaciani j ne quis in liumana amp;nbsp;na-tuiali cogitationê)amp;,vtiftiloquun-tur,lmaginatione 1'ubüftat. lamquu illi ex iua illalmaginaria fide quam libicogitatione depinxerunt, ita con-cludunt:Rem fitu loci abfentem,non poffe vere præfentem effe fidciihoc etiam fubiedo incoinrnodo lie re-' fellamus. Silocorum interuallaob-ftant hdei quoniinus res locis dilfi-tas poflit Ipiritualitcr prxfentes habere : Ergo temporum quo que Ipa-tiisfides interclula,neque resprxte-ritas,nequc futuras fpiritualiterprx-lenceshäbebit. ÄiTtujaTov .Sic cnim, fides non ent fideS-, liquidem Apo-, ftolo ctedimus ftdem nobis defcribeii Ins verbis. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i*-'

Fid(s efi iUtid qtiod facit vt extent qux ..i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h.uq.

lio DB SPIRIT. M AND V CAT.

(^erantufié' ^uoddemonßrat (jUte nonvi' dentur. Fidesigitur habetres libifpi-rirualiccrprxièntcs.

, Fidescft'ecicvt interGalatasc/?«//«^* e(fet depiilus oh eoru oculos €ruclßx^i^. Ergo fidcs res fpiritualicer prxlentes facit.

Ioin.8, nbsp;nbsp;nbsp;{^hraha^tu vidit ditwt Chrifti

uißtieff.

Heb.ir. nbsp;nbsp;nbsp;Patriarchsc promifla Euagelica frni

emintu ce»ßgt;icati amp;nbsp;amf/lext crederitti amp;nbsp;Mofis fntuehatar t» premÿ largttio»erngt; Ergo promifla fucruntillispei Fidem fpiritualiccr prxfentia.

rhil.j. Fideles ctiam dum in terrisageces, hahent ftutm 7rogt;dTiyiJ.a, in cœloSw n t igi cur in coeio perfidem fpiritualiterprxlcn-tes.

Iphtr.i. Paulus precaturvt Epbeft) tis ocuUs mentis fu£ fcirent magis ac fit fies vocationts Der. amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opesglorU

htereditatis tffins.

I03114. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fideles tranfierunt À morte advitarrr.u

Hcb.4. in reciuiem Det ingreßifunt. D en iq u e fu' turam Refurrcäionem amp;nbsp;vitam xict-nam certiifima fide contemplamur arque apprehiendi£nus,amp; noftram ia efle crediinus,

CORPORIS CHRISTI. liX credimusjcaque fpe amp;nbsp;fide gloriamur, inquitPaulus :amp;fuftecamurin mediis R.om.j. gt;nbsp;huiusvicæ procellis:quod quide præ-ftat Apoftoli verbis quam noftris cx-plicarc.

Viltdam confolatioKen^habeamt^y nos ejui curfnffi eo corripttiffuts, vt (pem propeßtam * fetiueamus.quam velut antmæanchoram ha iftmus tutam ac firmam i»gredie»tem vf-(jue in ea qua fitnt intra veluw.quo pracurfir fro nohis in^ejßts eFi lefusfecundum ordtne ^Ulchifedec-, Pontifex facîus in ater num. Hçc Apoftolus.

Eosigiturpudeat,qinfidcm àSpiri- ' tu Dei in animis piorum ingcnitam, vl lis vcllocorum, vel temporum ipatiis cireunfcribunt.Cxcerùm, quia in hue eiTorcm dclapfi fiinc,quod vim ipfius Fidei penirus ignorarint: quxdam ad-demus,ex quibus vera fidei natura, vis amp;nbsp;præftancia melius intelligi poflir. Fides eil donum Dei, amp;nbsp;generatur in animis noftris per Spiritum Sandu il-luminanccm oculos mentis noftrac, in noftris cordibus obfignantcm pro-milfionesDei inicfu Chrifto, in quo

}iZ DE SPIRIT MA ND VC at.

vno fides ipfa defixa cfi.Ncq; fidtseft humanuni opusJedopus Dei luäpo-rcftate,virrutcmq5 inetfiibile eidréris. Ephef.I.Siccniin Paulus ; ^'amßtexcelle seni-gnitudo potenti^e eius t» »abis ejut cfedtmui pro eßficacitate f^tjs roboris ipfius.n^'n tLu) tvi^yamp;tOLV TH ZpuT^'ÇTèç lßÜopiCbTquot;,ll1-Aói.ij.^ quit. Fide rccóciliamur Deo,connin-gimiir cû Dco,purificamur.lutbrifä-murdandtificaniuGviuificaniur^gbii-ificaiDur. Atqucomnino.fidc Dtiiin .wdemus., fide tangimus, fi ,Icample-dinnir: amp;nbsp;in vno lefu Chrifto Qian-^ypardct) veto Deo ac veto honuneio-quicfcimus.Quae quide omnia lucent claris, qxpreisilquc Scrjpturæ refti-moniis.-adeo vt qui hæcdc vcraCliri-•rtianorum fidenon credac, ille Cliri-Hiana: fidei plane expers ludicandus fic. Qamobrem mento fiio coni-mendantur Maiores noftri ^qui prx-.claris fencentiis nos ad pix/hantiam fidci concempJandam, tbc ad fruâus cius vberrimos pcrcipicndos,fiincad-hi^u'^c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cyprianus.Tantum

po/Tumus,quantum crcdimus,inquir.

£c

CORPORIS CHRISTI. IX3

EtAmbrofius,credidcrunthomines,®' Vocat. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n Gent. I.I.C.

inquit,quia Deus in ns operatus elt,8.

I'C crederent. Nos Chrillum in cœ-lo fedencem manu contreftare non poiTumus, fed Chriftum fide contin-gere-poflumus , inqujt Auguftinus.Jquot;^^’^”/,. Hem. Si vides non eft-fides, Itcm-in ioî.Tr. que : Animæ tuæ anitna fides eft. I-«’’■^49-dem, tangic chriltum qui credit inTemp. 151. Chriftum. Item:fidem tenetcertif-®'• ûma fcientia, clamat confcientia.Vii^Apoc. Item: Greffibus fideiinaltum afcen-gt;’om 5. dimus. IdcmiFides bonorum nium fundamentum : porta vitx,ia-Serm.lt;5. nuaregni . Item:fidcs habet oculos^f^*^'*^' fuosquibus quodammodo videt ve-og j;, turn elfe quod nondum videt , ôc:c.æyft.init. Cm aftentiens Ambrofius, magis vi-*“’’^*^’’'^“ detur,inquit, quod non videtur. Et, Hieronymus, ficut oeulvcorporis il-inEpift-aJ luminantur ab. alia luce : ficoculi cor-^'’quot;'’*'®'”' dis illuminantur à virtute fidei. SicinGen.ho-denique Chryfoftomus:fidcs, inquit, eft certior quibufuis demonftrationi- fide Anm. bus.lrem-.fidei oculi^cutè vident,amp; a nulla re vifibilidecipi poflunc.Icem: du

Ïi4 de spirit, mandvcat fide nihil potentius. Item ^fides eft lea* la à terrain cælum amp;nbsp;confimiliaple' raque. Ex quibus omnibus facile col' ligirur iftius Obicétionis de imagina' done fidei refutatio ; adeo vt ad hanc rem minime opus elle videatur lon-giori difputatione. Quia verb foleni Aduerfarij nonnulla ex Patrum fcri* ptisdecerpere quxfuaefcntcnrixpts-tcxetjcos ctia hac in parte audiamus.

Cap AT V.

Oient Veteres, quum de Cccna Domini loquuntuf, vfurparc pafilm hxc voca-b u 1 a, fi g ur a, fi g n u nbsp;nbsp;nbsp;We*'

mcmona , Commémora-

tio,amp; qux codem refcruntur: quippe, qui nitantur his Apoftoli verbisrej}/«)^ NUuïis Tiomitti AnnanÜAiHy ilof!ec ventât. :

Chriftus:me^facietis,'^n(^^^^' Quinetiam exponunt ipfam maduca-tioncm Corporis Chrifti de fidciita vi nihil fit aliud,Manducare Came Chri ftijSe Bibere eius Sanguine,quam, ere-dcre

CORPORIS CHRISTI. I25 dercinChriftû.Quaretn S.Cœna non eft vera communio Corporis Chrifti, ftdinea nobis tantum eius beneficia ptoponuntur.

Respons 10. ‘

rjAliitCofequens proptervitiaAn-

1 tceedcntis. ErrortIuj ayvo/ay sÄfJJ^-ov.Nain ( vt omitta'mus, fidcrti noftram hutnanâauthotitatc non ni-ri)fctipta Veterum in alienum fcnfum detorquent.Veteres cnim Sacta fym-bolanobis inCœna Domini propou-tafolent quidcm appcUarc figna, fed nôitavt figna nudafint ,’qucmadmo-dum ifti aucumant. Alioqui Cœna Do mini non cfletSacramentum quando-quidem fatis confiât in Thcologiagt;Sa cramentum confiare düabus rebus, fi-gno,videlicet,amp;: te fignificata. Quod etiam perfpicuum efiex ipfius figni na tura,amp; ex doûrina Relatorum. itaque

, tefiè cenfuit Irenxus EucharifiiamLib. duabusrebusconfiare,tetrenaSr coc-Icfti.Præterea obfcruandum cft. Sacra

?

Il6 DE SPIRIT. MANDVCAT.

ilia fymbola, non tantùmefl’e Signa, vcrùmctiam Sigilla( qiiemadmoduffl Ron).4. Paulus de Circunciîionbloquuruseft quum earn vocat cru/zéïoi', amp;:

) adcô vc non fie in ipfis fignis fubfiftendum , fed deueniendumpo-tius ad res cas quac Sacris fymbolis amp;nbsp;fignificancur;amp; obiignantur. lam auccm ex fupêrio'ci difputatione fpe-ro confcÆum cfl'e in Sacra Domini Cœna nobis proponi fpiritualein ôé arclilîimam-conwjntâionem Chri-ftinobifeum^ ac proinde fpiritualcm jûyûicam ,çonnmunionem Garnis Sangu i njs ip fu s. Cui u s r ei qii um Sa era fymbola finefign.1, figillâque, vti diximus: confequieur,profeclô,voca-bufa ilia apud Veeercs vfurpaea cofir-inarenoftrâ feneeneiam, ncdupoilint çain labefaâ:are.Sic igieur argumenw in Aduerfarios reeorqueamus.

Si Sacra fymbola quæ nobis in S. CœnaproponunriirfunrfigurXjfigna ^àvTtTVTrct Corporis amp;nbsp;Sanguinisle-fu Chrifti amp;r fpirirualis,myfticæamp; ar-^tüTimæ coniunclionis qux perfidem nobis

CORPORIS CHRISTI. 127 nobis tun ipl’j Chrifto intercedit:(vc Vcfvirs '.vadidfriiu)Ergo,qiu cum fide S,.ilt;einiin Cama^cxipfius Inftitu-tigt; e'vlcbrant, Ipintualiter arólifli-üic cum Corpore amp;nbsp;Sanguine lefii Cbvtfti, jadeóque cum iplo Chriito. cóiuvguntur, ciûlque Ipintualitcr per fidtmparticipcs fiuntuelquc cxipforu Veicrum fcnrcntia.

Idem dicimus de Memorial: Com mcmorationc, quibus vocabulis vru-tuc Veteres, non ad imnii.nuendam, Icd ad amplificandarn buiul'ce my-ftenj dignitatem. Abfic cniin vt fit nuda quædam amp;nbsp;canrùm hifioricacó-nienioratioded ille Iimul nobis oft'cr-tur,cu)us Morset: Paifio comemora-r tur.NaCbriftusnócömemoraturmor tuus Iimpliciter,fed morcuus pro nobis,adtoq; pro ns omnibus qui verafi' de beneficium hoc oblatü percipiunt.

Atqiie id cx ipfius Chrifti verbis i“'-“-inrclligi poteft. //ur eß, inquit, Corpus miuyn (^uad pro vobis datur. Hoc fact- j. qq^; te in nici recordationem. Ec Paulus, ad crue.arum Corporis alliidens ;

J2.8 DE SPIRIT. MANDVCäT.

Ccrpu^ guod pro vob^ frangitttr, inqniC-Atquicunc demum percipimus fru-óum Mortis ac Paifionis Chrifti,quu ipfum Cliriftum poflidemus,amp;cuni cö arétiflïmè coniungimur:quemad-inodum fuperiora noftra argumeta ex dariflïmiscertiirtmifquc Scripturælo-cis deprompta,ac proindc omni exce-ptione raaiora,confecerunt. Et certc Paulus docec tune demum nos effc Mortis Chrifti participes, quando/«»^ ■ eo pla»tatt{\n qu i t}camp;aluimits cofiformaMfic

Mortis ez«j.ItCm : proprio filio/Jon perctt fed pro nobis omnibus tradidit (Ut»t tpuomodo non etium cum eo omnia, nobis tifcabitur? Ergo Chriftus pro nobis xnortuus eft,vtnobis detur cura omnibus fuis bencficiis:quô fit,vt in com-memoratione Mortis Chrifti in Cœ-na Domini,adhibitis Sacris fymholis

amp; figillis,non folum Chrifti bencficLi (vtifti volunt) fed Chriftus ipfe cum fuis beneficiis nobis detur. Itaque, idc Apoftolus,poftcaquam dixit Chriftu fuiflepro nobis mortuumamp;a mortuis Ibid. cxcitatura, ftibiiciti

charitati

CORPOKJS CHRISTI.. 119

(haritatechrißifEóq;fpeftat t|uodipfe ducet,Ecjlcfian) in Corpore Chrifti eflecuni ipfo Chrifto fponifo', coniu- lt;nbsp;g'ofpirituali,coniunä:ain. Ét alibi ,5?

proomNibtis mortui^ eHiCerte omaes mortui [it/jt.Etf/rû onifJihus mortumefl-, vt

vMuntyfoßbac nonfibt viuAntßed ei cjui

^/ortuttioß amp;nbsp;refurrexityôcc St ques q^i j, fÿiur. efltn Chrßo ynoua cteAtura f/?. E c a 11 o in lûço:r«4 cura Chrtßo crucißxui fum-.'vi- Gal.i.

, non amplius ego, ßeä viuit in me lt;vitam cjuarn nunc viuo in car-nCiViuo perß-dern Ftlij DeiyCfui dilexit me àquot;tradiditjimett^fumpro me. Item ; Mor- Colof. 3.

efifStÓ“ vit A veßrA ubfeonditA eßiÜ Chri fiotnDeo.amp;i. Vcicns-PeccatAvoßrdportauit in corpore juo ßuper Itgnurny vt pcccatis mor-tuiyiusiitidtvtueremu^. Seduibil videturi-Tl»efS« cxprclUns 'a.y'iVcx\y\%\Chrißtismor-tnus eft pro.nobif-,vtfiuevigilemusßue dor-miannußmulcufneovtuamU’S. Ecce tibi quorlhm, fiatComiîicmoratio Mortis ChrilliinSiCœna,ncmpe vt intelliga mus.tuncdemum Mortem Chnfti no bis'proficcre, ficum ipfo fuerimus ar* ûiiÛmo vinculo coniundi.

i,).

150 DE SPIRIT. MANDVCAT.

lam quod apud Veteres aliquando fcriptQrcpcrias,Maducare Chriftum, efrcjCrcdere in Chriilum.No parados detcSjiiec vcntre:na,fi credimiis,inan-diicanimus.Ité:Iudæos,credêdo,bibif-feSanguine quem fæuiendo fuderant, amp;quæfuntciufmodi:illa quide verif-ßme dicutur. Ex his enim datur intel-ligi,maducatione Corporis Chrifti elfe Spiritualem,amp;: fieri fide, ne quis forte hoc errore ducatur, vt exiftimet,in hoc myftcrio agi de crafla amp;nbsp;corporal! maducatione,quifuit error Capernaï-taru.Moduigitur huiufee maducatio-nis Vetcres nobis proponut, neq; pro-ptcrea tollut eins definitionem amp;for-mä.Eft igitur error no feredus, quu pU' tant,pofieo rei modo,inftrumeco,amp; ra tione,tolli propterea forma. Quod loge feeds elKSic enim potius fuit ad ip” fiusformæ cognitione perueniedum-Iraq; ego Theçlogicc quidem dixero: Crcdc,amp; rcmiflafunttibi pcccata,nct propterea fequetur, Remiifione pejj catoru nihil elle prxter fide.Enimuero qiiu ifti toties inculcat vtrbu iftud Au-guftini:

CORPOX.IS CHRISTI.

g'jftini:Credc,amp; manducafti.Obfecro ft',quid debui credere vt nianducaiie-rini’Aptió, crederc Ciinltum pro me P‘'’diuin amp;nbsp;à inortuis cxcicatu tuillc, vc ^'■ccfiipfo fpiricuahter cóiunóliisbe-ncficioi’Q 'plius (ïni particeps? Nihil 'g'f'ir db aiferunr ex Veteribus quod nufli 2 iædar {cntentiâ,qiiû potius cam fgregic côhrrncnc. Quod vcniagis hat iTaniFediim. ium aiidianius iplos Vc^ tfrcs !ui. verbis fua explicanres,amp; no» ft'aiTi confirinanics icncentiam.

Ca P V T VI.

Allem noflrunijid cfljCbrio-quotidie pc-

ncmus amp;nbsp;viuimus, à fan-étificatione eius amp;: Corpore non recc-damus,

Manifcftum eft eos viuere qui Cor- iWJen». pus Chrifti attingunr, amp;: Euchariftiam jurccommunicacionisaccipiunc.

I Öixerat fanè huius tradiiionis Mini-fter quod mil mâducaremus eius Car-nem amp;nbsp;biberemus ciusSanguinein no häberemus vitam in nobis: fpiiituali i. 11

DE SPIRIT. MANDVCAT.

nosinftruens dociimentoamp; aperiens ad rem adeó abditam intcllêâum, VC feircmus quod mafio noftra in ipfo, ficmanducatio ,amp; pocusquadquæda incorporatiodiibieiäis obfcquiis, vo-lunratibusiundlis,afFedibus vnicis. E-fiis igiciir Garnis huius,qua:dam auidi-c.as cll Sz quoddam dc/idchum mane-di in ipi'ofpcr quod ficimprimimus ôi eJiquamusin nobis duJcedinc chari-ratis, VC hæreacpalaeo noftro amp;nbsp;vifee-ribus fapor diledionis infufus, pene- J trans amp;nbsp;imbucns omnesanimx cor- I poriiquereceflus. Pocusamp;efusadea- 1 dem pfertincrit'racioncm, quibus ficiit 1 corporea nutricur fubftancia amp;nbsp;viuir, I

incolumis porfcucrac:ica vira Ipiri-eus hóe proprio alimenco nurrirur;amp; I qtiod eft elca carniftioc animxeü I des; quod cibus corpori, hoc verbum I Spiricui.-excelicntiori virtureperagens 1 a.’ccrnahter, quod agunc alimeta car- I lt;nbsp;nalia rcmporalitcr amp;nbsp;finalircr, amp;c. ƒ ibiJcu]. NosipftCorpus Chrifti e.'Tcamp;ijSi' I cramcnco re Sacramenci Capiti no- / Ilrn cóncdimur-amp; vnimur .-lînguH al- I rcr alrcrius membra eundcm clbum ƒ

CORPORIS CHRISTI. IJJ mandiicantcs amp;: cundem pocubiben-tes,quide petra fpiriiuali profluit c-inanar,qui cibus amp;nbsp;potus eft Dominus nofter lefus Chriftus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Augu.Sent.

Fiant Corpus Chrifti fi volunc vine- cxcerp.338. redeSpiritu Chrifti,dd quo non viuit * niü Corpus Chrifti,amp;c Qm vult viue-Trad.i«-. rc habet vbi viuat, habet vnde viuat: Accedaticredatjincorpotetur vt viui-ficetur,amp;:c. ViuatDeo de Dco,amp;c.

Hoc eft manducarc illattiefcam roi. ilhim bibercpotum,inChrifto manc-quot;'^quot;^*^-rc,amp;;illutn mancnteminfe habere, ac per hoc qui no manet in'Chrifto,amp;: in ” quo non manet Chriftus,proculdubio necmadücat fpiritualiter Catneeiirs, nec bibit eius Säguine, licet carnalitcr Sc viGbiliter premat dentibus Sacn-métumCorporis amp;nbsp;SangtiinisChrHti.

Dominus nobis commendauit in ibidem, mäducationeGarnis fuæ vtinillo ma-neamns amp;nbsp;iple in nobis.Mancraus au-tem inillo qiïum fumus membra eius: manetautemipCeinnobisquü fumus tcmplumeius: vtautem limus rnebra eins jVnitasnos compaginat,vt com-1

i.iij.

154 DE SPIRIT. MANTVCAT. paginée vnitas,quæ facie niü chanras quæ diffiifaeft in coedibus nollris per Spieicum Sanâum qui datus eft nobis? Spirirus non vegeeae menibea niü que fune in corpore.

Non die panis qiiivadiein corpus, boD.Ser. y j n n • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

jg. led die ranis vieæ ærernæ qui animX noftræfubUaneiam fulcit.

De ver.Ap. Tunç.viea vnicujquecne Corpusamp;^ Ser.i. nbsp;nbsp;nbsp;Sanguis Chrifti,h quod in Sacrameto

vdibijiter lunneur,iri ipia vcrieaeefpi-ritualieér inâduceeur, Ipirieualitcr bi-baeur.

DicensiQui manducaeCarncmca eit. üci.1. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Il 1

M.c.if. amp;nbsp;inmc nianee.amp;c.oltendie quid lit non Sacraineco remis,lèd rc vera Corpus Chnfti manducarc,amp;: eius Saiigui nem bibere, hoc efl enim in Chrilio manerc , ve in illo rnaneae Chri-ftusieanquâ dicerer,Qui no in me ma-nee,amp;in quo ego non maneo,nonfc dicaeaue eviftimee maducareCorpus meum.aue bibere ineum Sanguinera-.dem ia Sacraniêcualiquod cómedaui vobis, p.'.QS. fpirirualiecr inecHedu viuheabie vos, A«r-5p* Sacrametuin illud ideo hondnibus datur

CORPORIS CHRISTI, JjÇ datur,vt corpus in terris capiti coadu-iS-aJfH-netur.Sicut enim mulca grana vnû pa- ““ƒquot; nécóficiunt,amp; ex muleis racemis vnû vinumextrahicur,,ficçx multis.homi-nibusChrifti Corpus conûcitur.

Afcédit in cœlû Corpus Çhrifti,amp;:c• Idem in Refpondeat aliquis,quornodo tenebo Tr.jo. abfcnce? quomodo incœlum manum mittam vcibifedetem tenea'mffideni niitce,amp; tenuifti: parentes tui tenue-runt carne,tu teneto corde.

Spiritus eft qui viuificat caro nihilTenuLdc prodeftad viuihcandûjfciliçet:f€r'nio-^j[‘“^'“‘quot; nécóftituensviuificatorêxundé etiam

Carnéfuâdixit,quiafermo faûuserat caro:proindc in caufam vitx appeten-dus,amp; deuorandus auditu,amp; rumina-dusintelleâ:u,amp; fidedigerendus.

Caro Chrifti hodic nobis fed fpiri-Bernardus tualiter vtique non corporaliter ex hi-betur.Chriftus manducatnos,amp; man-idem, fup. ducatur à nobis,quo illi aftringamur^^^'^'^'^ amp;vniamur. Namfi manducoamp;: non manducor,videbiturillecfl'cin me,fed ego nondum in illo, amp;:c . Anima non ante exiftimet ipfi fc perfecte

i.iii)

1^6 DE SflRIT. MANDVCAT. vnicam,‘ttifi quumirife,amp; fc in illo mancntcmpcrfen'lèrit.

altarj cœleftibus po. amp;sa'lt;T. cibis fâci^à‘d'nsaccedis, Saçrû Dcitui CEnßi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;^£^iyguinem mente contin-

gérFœ^dis 'tóanu fuféipi:, 'ie maximê na'ù3:u interion aifumc.

Ambroi.

deiiçqui Ifta cfca qiiam accipis eftPanis vi-myft .mit. (jusqijj defcendit de cœlo, vitaeæfer-nçfubftannam fubminift:rar,amp;: quicû-que hune mandiicauerit, non mörie-CyriHuîdetur in xterniim : amp;nbsp;eft Corpus Cbiiib. idéTn Poftquam Chriftus afeendir ad Pa-Iib.4. trem,in nobis eft per Spirirum. îté: ego reflufcitabo eum, amp;:c.Ego, Inquir, hoc eft corpus nteuni quod coincderur-

Caro Cbrifli eft Corpus vitx,amp;c.In Chriftuseft quia Corpus eft Chnfti, non ergo corporalis e-{ca. fed (pintuabs cftjamp;rc.Cor noftruin cicaiftaconfîrinatjamp;potus ifte lætifi-cat cor ho minis.

«a. QuotiefcunqucbibiSjiemi/fioncm acçipis

CORPÓKIS CHRfSTT;

accipis peccatorû jamp; inebriarisSpiri-

tu.C^iaijtem Spiritninebriatur,radi-catusinCJinfto eft.

In limilitudine quidem accipis Sa-ibidjit.^t. cramentum jfed verae naturae gratiamc.r. virtutémquè confequeris. Ego fum, inquit, Panis viuus qui de cœlo de* fcendi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Dominus nofterlefusChriftuscon- Uciït fors eft amp;nbsp;Diuinitatis Corporis, amp;nbsp;tuquiaccipis eiusCarncm,Diuinx c-iuslubftanciæ in illo particip’aris ele« '' nbsp;nbsp;'

mcnto.

Cogita quali fis infignitus honore,chryfo.ad quahmenfafruarisjQvïod Angeli deiites horrefcunt,neque liberè audêt intueri proprer emicantem inde fplen dorcm,hoc nos pafcimur, huic nos v-nunur amp;nbsp;fafti fumus vnü ChriibiCorpus Ô6 vnaCaro, Sic. Ipfe nos proprio Sanguine pafcit, amp;nbsp;per omnia nos fibi coagmentatjôcc.Vnicuique fidclium femetipfumper myfterium cómifcer, amp;nbsp;quos genuit per femetipfum enn-

I tritiamp;c.V t infanteslahia vbcribusinft-

gütjitanosex vberibus fpiritualis po-

158 DE SPIRIT. MANDYCAT.

culi trahinius Spiritus Sandi gratiani.

Hom.iÿr, Chriftusfemetipfum nobis immi-fcuit,amp; Corpus fuü in nos contepcra-uitjVC vnum quid efficiamurtanqiiam Corpus capiti coaptatu. Ardêter enitn amantiu hoc eft.Iob ji.quisdederit no bis de carnibus eins impleri?

Hoinil.tfo. Intelledualibusocülisipfum intuea mur, amp;:c.Nihil fcnfibile nobis Chri-ftustradidic, amp;c.Res quidem fenfibi-lesjoinnes auccm intelligibilcs. Inßa-ibidcm. ptifmaceRes feniibilis, aqua : Res in-telh'gibihSjRegcneratiojamp;c.quoniam anima Corpori infertacftjin fcnfibi-libusintelligibilia præbcc. Non fide tantum,fed etiam rcipfa nos fuurn cf-hcit Corpus,

iJemfiom. Spiritus Sandus corda nodra Chii-de iSpiritu do coglutinat.CopuIa cd Vnionis no Sjndo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chridojamp;c. Cor trasfert à tcr-

rcnis ad cœlcdia , facit animam ad Deum volare.

ibjJcin. Vniutur Petrus Sc Paulus,quiafdc-lesomncs funt truyxoivavot quS.uis fint procul diditi;quia vtriufq; vnio ed cu Chrido.Traque multô magis vniuntur cum

CORPORIS CHRISTI.

cum Ghrifto:quamuis Chrifti Corpus ßt in cœlo amp;nbsp;ipli in terra. Et multa a-lia eiufmodiapud Veteres ocjcurrunt. Quäquam autem in Veterum fcriptis nonniilla fortaßis occurrunt qux du-, riufcula amp;C 'Üz^oAw didta videri polTint, tarnen quid antiquitas fenfe-rit dehocmyfteriojcolligendum eft, nÓ ex aliquot vocabulis,lcd ex eo fen-ßi, caque fententia in qua Veteres prçftantiores conftanter amp;nbsp;aperte co-fentiunt.

Supereft vtex ratione noftrx Methodi 'srg^Tov Aduerfarioru SiC fontes errorutn in quibus verfantur, indicemus: quos bac noftra Difputa-tionc obftrudosefle confidimus.Atq;, vt paucis rem totam comprehenda-mus,quemadmodu fupra docuimus noftram nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eile confentaneä iis

quç Scriptura tradit.dc Chrifto, de Ec clcfia,de Spiritu San(fto,deFidc,dc Sa crameto Cænx Domini.Ita poftumus affirmare, Adueriarioru errores hinc manare, quod in iis ipfis quinque,iif-dcmqiprxcipuis dodrinx Chriftianac

Ï4o CE SPIRIT. MANDVCAT. capitibtiSjà Scriprnra difl'entiant.

1 Etenimnullâ nobis cùipfoChriftl Corpore inrcrcederepofle coiunäio-IÏC exiftimancnifi Corporale, nequea-gnpfcunrjhanc ciimChrifti Carne amp;nbsp;Sanguine jadcoque cum ipfo Chrifto èötnmünionem efle nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;fo-

pernaturalem.Dcindc de Chrifti Corpore ira loquunturvrH in hoemyrte-rrofeörfumdntelligendum effet, non fohrm à Diuina natura, fed etiamaba-nimahumana,quaCliriffus vcriis ho-rhoprxdituseft.

1. Nonfatis norunt quid fitEccle-fia : nempe Corpus Chrirtnac proin-de cum ipfo Chnfto, 0?a?.9-p«'T'y vero Deo amp;nbsp;vero homine myffice arclif-fime coniumffa.

Spiritus Sanóti efficaciam in hoc myfterio non inrclligunt, fedfubßftut intra canccllos hum an x amp;nbsp;naturalis facultatismecintclligunt quid fit my-ffica amp;nbsp;fpiritualis coniunftio.

4 Fidei vim amp;naturam plane cuer-tnnt;quandoquidcm cam cumlmagi-nationc mcntisconceptu atqicom-prehen-

CORPORIS CHRISTI. J4I prehenfione confundunc, eamquelo-corum fpatns intercludunc. Nos enim. inhücmyftcno nomine fidei nonin-telligimusFidem tantum hiftoricam, fed cam quæ ampleditur promiflîo-ftes Euangelicas in Chtifto cafque Hbi applicat ad falutemupfumque Chriftü Cum fuis bencficiis vereapprehendit, 5 Sacramenti neque naturam ne-que vfum tencnt, quippe quum figna propemodum inutilia cöftituanc;,quu tarnen Auguftinus vcredixerit;Signale DoÖr. f . q. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• n* ° I ' Chrifti. l.j.

lacra inutiliter intcrprctan,ellc male^ j,, vagantis erroris.Porto, res (ignificatas non eas retinent quas Chriftus propo fuinfed pro ipfo Corpore amp;nbsp;Sanguine,cuius panis amp;: vinum ligna funt,beneficia Morris Chrifti fubftituunt.

Qiiosquidcmcrrores 8£. plerofquc a-lioscöfimilescertiftimis Scripturx te-ftimoniis refuratos , amp;nbsp;incommodis §’■‘'‘'•11111 mis à nobis profligacos cllcconfidimus.

Quæquü ira lint, amp;nbsp;eaquae dixinius ’ clarifiimèluceant in Scriptura , caque fint cum fidei Chriftianx capitibus

142 DE SPIRIT. MANDVCAf.

oMcLÄctya. SiC Confencanea:(]uæ verô ab Aduerfariis afFcrunrur,à ScripturadS ab ipfis Orthodoxæ fidci capinbus difrciiciant,amp;: fecum multoseofdém-quc graudlimos crrores inuchancma-ncac noftrajioc eft,Orchodoxa ac ve-rè Chriftiana fententia ipfius vcricatis lîrmilîimo fundamenco fubnixa;nepe;

Omncs vcrc Chriftianos Cœnç Do mini ex ipfiusinditutn commuincan-tes,manducare Corpus de biberc Sanguin e m le fu C hr i fti ,fp i ri tu al i r cr, cilî-cacitare Sanóli Spirirus,pcr ridcm ex Saerisfymbolis verbum Dei obiigna-'tibus, magis magifque confirmarani) amp;nbsp;clFe illius Corporis amp;nbsp;Sanguinis a-deóque ipfius Chrifti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vcrc

participes,ac proinde eorünmniuni bonorum quæ Chriftus fua Morre Obedicntiänobis comparauic a-l vi-tamxrcrnam ,aninuqueamp;: Corporis cumulatiffima felicitate aflequedam.

Faxit Æternus die Pater vt Spiricu Sanäio inanimis noftris opérante, ói ciusradiis âceefa. in nobis fide, difeuf-

CORPO^-IS CHRISTI, I45 fiserrorum omnium tencbris, purifli-niamhuiufceSanüiffimi Myfterij lu-ïeininmcri,amp; aróliHimam cum Domino noftro lefu Chrifto,v ero Deo amp;nbsp;veroHominCjVero illo Paneviuifico communionem:ac proinde,vita fcliciflimam amp;r aEternatu habeamus.

Amen.

LAVS DEO.

.........

’’ jjq , : î ••)hn I . ,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

'î^trâù fié'erünt corrigeridai Pag^i.lin.zo.pto fit,lege fir.'

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ' ’Ê8/.o.pro'fi'quijfiquis. '

P.87.Î.10.EX.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• !■“

P.py.l.ÿ.pro fie,lcgeSan£l:iini*

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P.98.I.IO 'VXfeè tinii.

P.ni.l.i8.fempet.

P.U4.1.to.prætexanr.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.0 3 G V V

1150302-126