Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
X
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠de rug van het boek
⢠de kopsnede
⢠de frontsnede
⢠de staartsnede
⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are. In order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
olt;ii^jfrionES POSTREMà SCRIPT AB A REVE^ REndO vir o philippo m e« LANTHONE, proxfmisanm's ante obiuim.
Cum Gratta ôd Priiitlegto ad annos quindedm»
; PIET ATE, VI Rÿ TVTE, PRVDENTÃA, ET SAPIENTIA PRÃSTANTISSI« mis Viris , amplifsimi ord/nis
Reipublicæ Noribergenfis, Dominis fuis CO;*
îcndis,
T E R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KfTÃ
buius Ãcut ordine primuni eorum (juee extra nos Junt^ta re etiam et di^nita te in boc^enere ndpoÃremum eÃe lgt;i-detur patrilt;e locus commodus^quinaà centes excipit. 'Htc enimfi nbsp;nbsp;cÅluni
balet bene afiedium, ne^, ^ft Toetue l)erbis 'y)tamur j auerfios equos ah eo Sol iurigitf lt;i3' homines eiufmodi, qui Ãnt ingenqs excultis^ndbarbarii Turn i^itur de tjs omnibus, in quibus l)irtus etproeflantia^eneris bumani confifiit, infibole fies concipi poteîl, per fe bona, meliormulto at^. certior, 2 quà m
s r I s T o L A quam de ijs^ qui in non fimilibus locis in hanc l^itam eduntur.Inprimis tarnen à ingenta excuka patria habet yj^es h^ec coyÃrmatWi nam coeli conÃitutio repugnanttbus Ijohintatibus parum po= te^sijlfoluntai lùr Studium hac in parte contra cÅltini aliquidt^^ mtdtumpro» Ãcit, in quo ^enere ^nacharÃs ex» eniplum ejje potent '}gt;numpro multts, qui Tatria Scytha faptentiæ laudeni conÃecutus eîtj Et ^io 'BoriÃbenites futtj quot;Ham yiyjÃes etiamÃi aÃero «(s' montoÃo loco natus,Gr(ecus tarnen fuit, Brinium auteni beneficium^ quod ex patri a cult a percipitur, occafio eïl educationis reEce, qua ad '})irtutem laudem (s'decusjcompendiofa lyia^per» ducuntur y quibus htec continfity cum c^eteriSfquifinel^lUs Ijeluti adminicu» In eo contenduntjlabores «(s' dtfficul» tatesj atlt;p, impedimenta in tali itinere
Juo
DtDICATdRlA.
Juo multtpHcari neceffeÃt^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^lato
maximum in terris bonum eÃepronun^ ciat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;sr eosy qui buius
participesÃant facultate habere com-paranÃÃbi in terris praÃantiam di* tiinam, id e^i, exceUentem nbsp;nbsp;nbsp;ndrifi*
cam,^d htecÃ. accedit reliÃonis 'i)eri-tdS)l)t educationis non tanttimÃipien* tisjfed pitt etiam reliÃio/ie copia. Juppetatj immortaleÃt quod a patria accipitur beneficium^cums cum exper* tesfuerint pleriq, ex laeteribusÃapien» tibusGr^ecis Latinis,grauiÃime tarnen de ofÃcqs difputant^quapatriae debeantufi ^lato quidem prlt;e c^ete* risjUt à iam huius boni conÃderatio ac* cedatjquod ab inÃttutione Christiana ' exiÃity nullte dijputationes in hoc^e* nerehjperboUcie J^ideripoÃint aut de* beant.
Cum enimpius mqgiÃratus cuflos
3 A
T T I s T o L A Ãt l)triuÃue tabula le^is diuinæ, or tum honeÃum noÃri-, parentum honrflatemj fortunulA^i â¢isr educao tionem noÃram 'y)niuâ¬rÃm,pdtritejat^. tta plus huic quam parentibus debe= muSjficut Tlato fcribitiCum dparenti* bus horum nthil accipere pojÃemus abà quepatria Ãs eÃet is- adminiÃratione huius légitima.
Itaq^qui domi itjrin patria boc in^ ^ens bonum educationispiit bone^ Jilt;)e non habentj aut pereunt inter profanos lt;is- harbarosy aut mirabiliter conÃeruanturj diuinitus conciliatis oc^ caÃonibus priuatis peculiaribus-, aut eduPii et tarn in aUd ter ram, quam deineeps patriam babeantj 'N.eqj enim Ãmphciter) Vbi bene ePtÃbi patria ePlyUt Grad IterÃis lgt;eteris fententia habet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quem lt;7 propterea
LiyÃas
D in I C ATO R ! A.
LiyÃlt;i^ réfutât-, fei l)hi iniicata bona nobis concHiantur l)el liniuer/a '})el praci^ua, alys enim fapè alia ortus, alia cinitatis lt;i3* inÃitutionis at^. ita duplex aut triplex etiam patria eïi. £r^a qufC loca qui naturae aÃe^um deponitjin eo pietatis, bumanitatis, ^ratiix^atq^ honeÃatis omnù cura et re» Ãe^us euanuijfe l)idetur,
E^o l^ero meo loco caufas me ha» here mteliigo maximas, cur S)eo^ra» tias agam etiam hoe nomine,quodl}e» Ãram ^mpublicam,AmpliÃtmi J^iri, patriam mihi dedit,quæ htcc bona edu» cationis luculentè nuhi fuppeditauit, cum ciuitas IfeÃra^quod ad ciuilemad» miniÃrationem attmet, ad litrumque tempus ^ipub., pacis 'iS' belliprlt;ecla» refit conÃituta,idquod multis ex'yie» teribus tllis^ qua fapientum literis ce» 4- lebran»
E r I s T o L A lelrânt Wide fuit)'y)t in iJtro^^^enere plt;t rem landein mererentur, altquie etiam ex bis Itnum tantum agentesj alterum prorfus ne^lexerunt^
V
^^ur^atam autem in ^ïi^ione 'leeritatis doEirinamj prima in Germa» nia accepitj conÃantiÃ^mèperinfi» niicts difficultatesjig' in multiplicibus pericnlis baElenus conferuat ((s' tue» tur. Itaq. inter pr^ecipua^ Germanidi ciuitates celebraturj tarn ab qs qua in. oculos incurrunt omniunti quam qua à fapientibus intellu^untur. Fidei autem lt;ts-fnpientia laus eximia eîtj (fr antiä quat qua declaratur etiam Ttudio ig* beneÃcentia l^eÃra erga miniÃerium EcclefiaÃtcunij Ã^olas, A pietate enimfapientia exÃity etÃriptum eïl, TDIQ tuAÃtCarii} £lt;f WKt crolg/a/J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pietOS
^eÃra non tantum ofÃcioexem^
plo
n T. n 1 c AT Q R J A,
^lo etiam prodeïl ^ipub. Sicut enïm in ceteris in hul^us manant exempla re^entMUj ha ma^rfiratus fui exem* plum hac etiam in parte populus fe» quituTj qui quam Ãt erga Scholas EccleÃas heneficus^ teÃamenta docent multorum ciuium j quibusfumtus con» Ãüuuntur tenuioribus iJt in Scholas publicas mittantur J (tsr multo plures idem faciunt ex fuperÃitibus, atque hiec publtcè nota funtj cum de priua» ta in hoc genere benignitate nihil di» cendum hoc loco zjt tempore l^idea » tur.
Vbi autem MagiÃratus pius eh, fastens, magnificus, ciuium aman% ^OH^oç aptTH? ngi^ avTaywvisxç xaniaç, ficundum '^leteris Theologi elogium, Et populus in timoré 'Domini H-OÃ, induÃriusfui negottj benegerens, politus, elegans, liberalis,grauis,locu»
5
t P I s T o L pleS) tbi ab pr^Ãdium eîl bonis rebus arttbusj doElrinte Itberaîi lgt;niuerflt;ieifirmiÃimwniÃxcttt S)ei be» neficioj in quot;befira (Ãepub. EccleÃ(^ Schölte florenti nbsp;nbsp;nbsp;muitte utiles 'ïiittie
ne^otiationes nbsp;nbsp;nbsp;artes féliciter exer»
centur^
EtÃautem doEîrina literarum) (s' fapientite îtudia prtecipua Ãntjis ma» ximè neceJJariU) non tarnen alà ettam ! artibus (s opificys carere htec l)itapo- ! teîl) de puib. Siracides fcribit^loriosè : ccvÃjà uTWjjQVHoïKitd'H'a'triiUTrô'ÃiÃjE.t nTÃpii / ctzÅv©-' SHpiScti, H ifiHo'iç aUTwp îfyacriût i^Ty^^^^^ty^celebria etiamfuntex'Ve^ i Ãra '\)rbe multorum ingénia in omni^ î bus doErinarum genertbusj qui Ifaria ; laude (s dignitate prtediti, tam apud ; fuosquam externoS) ^tpub.inprteci^ puis l^itte muneribus operam nauant eiufmon
BCD I C à T o iiJ, ' ciuÃiodi,l^t non tantum noÃro feculo fed ad pofieritatem etiam memoriam fibi comffarare Jgt;ideantur memorabi* lem. Et pere^rinanturjnon tantum ne» ^otiaüonumfed doElrinlt;⬠etiam amp;nbsp;lia heralïs co^nitionk caufa nonpauci,^ tam in externarum^entium, quam in Gennanii^ Scholis multi féliciter dif cunty Et in banc noÃram à multis iam annisex noÃra patria multi aduenit entes cum laude apud nos lgt;erfatiÃintt fts- adbuc 'l^eïfantur,
Htec omnia cum l)eriÃima ftnt nonmetuo affentationis crimen, quae non dicityneq, iudicia euro aut Ju* Ã'iciones illiberalium bominum, cum er^a patriam Fiudium pietatis laudem babeati ciutum tarnen procconia pieta* tis, externoriim ponderis plus babent, ita^in pra/entta nibtl de hacamplius dicendum
P I s T d L dicendumputAui^Sed me ^andere te» Ãor, (Deo ^ratia^ a^o, quod^ etuis Jum laudatte rei^tthlica^
Etiam amÃiÃimo ordini â})eÃro, ma^iftratui patriae me^, l)t pius ct^ fits ex animo ^raticts a^o pro publicis priuatis beneftcijsy quod public cè ad noÃros homines^ nt confido adpoÃeritatem etiamjnotum ac teÃa» tumfieretiCum hac EpiÃola mea ba^s OrationeSf qult;e in Academia noÃra. habitue 1)1 antehac alia Ã:ripta publica huiuSidme colleEltiefunti l)eÃr^ Am» plitudini nuttere^ eiq more inueterato infcriberCf atq^ dedicare loluijlel eti* am aufusfuh Scriptum quidem qua» le Ãt «.M-m quod l)eÃrlt;ie amplttudi» â ni propter honorificentiÃimum tudici» umjisT opinionem de Academia noÃra, , nonpoterit ejÃe in^ratum»
quot;brfeum
DEDICATOR! At
quot;Meum autem faElum hoc 'iDt^rA» turn i acce^tum^ Icobis ejjef)atiamini)
me fauorey 'ij' beneuolentia IteJlrA compleEii '\)t 'irelitùyfubmifiè oro.ld^ polliceor me er^a ÃmpUÃimum ordt» nem Ite/lrum debito cultuj yeneratio» nC) obferuanticiy §ludio,ifr (jutbuscun^ foterorebusjzs' offictjs ejjèpromeri^ twumt
Oro etlam proÃtüwn ^eum Ta» trem ^Domini Saluatork noÃri lESl^ CH^lSEIy 'ï)tmentes
confiüa 'ïieflrA deinceps quoque^u» bernet lt;7 diri^at ad laudeniy ^^lo^ riam fanEiÃtmi nominis fu 'h tria jalutem jÃcut haBenus diuinitus has eÃe ^ubernatas, ciuitatem
' firam hoc diuino heneÃcio conjerua» tameÃbires oÃendit,
TerÃri»
EPIST, DlDlCJrosÃ.
Terfcriptum Id: Maij, y^nno ^5^5â tempore,ChriÃ0 9rAtiaf ex periculoÃÃimo mor bo conuakÃcere c(£Ãylt;ij* ijuaà exfciHoibus mortis dun* nci beni^tate Ãim ere^tus,
,AmÃitud: fubielliÃ: Ciuis
Michael Matus ITo* ribergenf. ^Icademi^ Witeber^enÃs mini* Ãer iamab aunts fe^* tendecim.
anno m y y
RI Mr-M AGO GRAT I AS Beo omni potent!, aternopAtri Do« gt;««ji noÃri lefu ChriÃi, conditori cceli Gf terr£ O' Angelorum CZ bomjKMMjUnd cumfitio fao Domino noÃro ieju GhriÃo cr Spiritu fAndo fap, lt;]uod cr colligit in his regionibas P.cclcfiAm, ZT dementer hAdenus tribuit hutc AcAdemi^, (S' uicinis regio» nibas dodrinic lucem, (S' mediocrem trAnquiüitA» tem,lt;}uiA ueriÃimum ed Pp/: cJjdum : tHifi Domi» nils cuÃodierit ciuitAtem, fruÃra uigilAt, qui eu» Ãodit eAiti. Deinde er hune ipfum euÃodem Ec« deÃi£ fu£ Dcâ¬Â«n omnipotentem oro, ut deineeps quoiji protegAt (S gubernet hAS regiones (S Ew cleÃAs in eis,ZS hAnc AcAdemiAm,
Q«ù «ero optime conÃitutum eil,ut quolibet femcflri boc difficile onus gubernAtionis in Aliwn trAnsferntur ( t^Am uiciÃitudo luborem leUAt, zy cd AriflocrAtiA ) Significo uobis, eledum effe Re» dorem lüuflrem cy Generofunt D, ChriÃopho» rum, Comitem in Burby (Sc,
Cum
s ANNO
Cum dutem feueriÃime pvitcipidt uox diuindt ut ïn quolibet ccetu legibus confocidto dues obedU dut fuis mdgiÃrdtibus, M.einentote uobis quoq; prlt;e ceptum ej]e, ut huic ueftro Kedort iÃuftri cy Ge^ jierofo Coiniti Cbrifto^horo,reuerenter obedidtis, Eü omniuo politicus ordo teÃimonium fdpientie, tujlici£, prou[denti£, prifentiie Det inter hoa mines,quod fxpe cogitundum e{l,ut reuerentid era gd totivm ordmem politicum confirmetur.üec uea ro quidqudm ufqudm legitur diilum grduius de bdc re totd, qudin Pduli condo, qu£ dd Komunos fcriptd cll,in qud h£c uerbd fludiofè con/iderdndd funt : Nece/fe eR obedire non folùm propter irdnt, fed etidm propter confcientidni.
ExpreÃe ddfirmdt contumicidm non tdntùm ird mdgiÃrdtuum in priefentid punirffed etidm nka le fcclus effe, quod mentes d Dec dueUdt.Hoc dido mdgis munitd e^ duthoritds MdgiÃrdtuum dpui mediocres l}ommes,qudm uïlis drmis dut prlt;efidijs, CiUdre tribuiteMdgiÃrdtuidcbitd ojÃcid, ne Dca us offenfus uos dbijcidt. HiCc totd docirmd,Dei bea nefido, piè in bdc Acddemid illuÃrdtd eR.
Cognitis dutem fontibus decet uos Deo grdtids dgerc pro bdc dodrind, mdgiÃrdtibus mdtori reuerentid obedire. Tibi dutem nouo Kedori rite cledo fuffrdgijs fendtus Acddemite,trddo mdgiÃrd* tum, CT fignd mdgiÃrdtus, er oroÃlium Dei De* minum no/irum lefum ChriÃum,cumfit per quem doélrind de Deo pdtefddd ek,ut ipfe cr doilria
anno lyw» ?
doHr'nhefludia, cz hunc coctum docentiwm Ãj- di« fcentium regdt, zj uerc Jit Reélcr CT conform* tor, 'De'mde ut tc gnbernct, er faciiit,ut tm gm lertiittiojit faufltt cr focltx. Amen. Anno lyyf.
RCSIGNATIO PV»
BLICE HABITA MAGISTRATVS
Scholdfiici 4 Generofo cr Inclyto Comttc ebnftof boro Burbicnfo, Dowiijo wt
HMÃlwgfrt crc.
aVod fdufoivm er fxlix fit, eleHm eS Re=: dor Acddcmiie clariÃimui uir nobilitate
lt;tc uirtute prlt;tflans Dom'wiiM lodcbwntw à BE«d «tritwqj iuris Coiior O' Profefjbr. Hhkm eleäio* nem uobts publice renuncio, Multæ font en'm cdu* fo, cwr tdlcmrenunciationem fieri publicedeceat, Vos necefje eH foire,cui mdndetur tndgiflrdtus,Oquot; utile ffl, me er fondtum AcddetniiC pdldm profite* rt, o ftudium lt;ttqj dutoritdtem ad cum iuwitndtwii, cr tMEfjdilt;m difoiplindin coUdturos effo. Vrtecipi* »ni« (tMtem «obw, ut reuerenter b«ic Redon Acd* demiie noftris demeeps obtemperetis propter mttna datum diumum, quod Pdulus Apeftolus his uerbis récitât : tJeceffo ed obedire, non folùtn propter irdm, id ed, propter pcends, fed etiam propter confoientiam. Hlt;ec «erba infigite intimis fonfibut pedorum. Nibil entm dtci grauius poted dd fan*
B 2. cienddttt
1
4 ANNOJy^y«
cicndäm difctpltnam, er municndum ordinent po^ i liticum, lt;judm quad PAulm ait , confcientiM à Df o ' aueüi or fieri hoftes 'Dei,fifint contumaces lAagb ftratibiK : ciuid eR autem triftiui, quà tn 4 Deo (fs uulfiim damnatum efiè f Ideo propter Deunt fieäite animos ad piam oiedientiam erga Magi^ ftratus. Pro quo officio Deus prictnia daturum fe protnittit 'm hoc pr^cepto : Honora patrem Qf â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;matrem,ut fis longteuus fitper terram. De'mde me»
mentote fcholas effe partem PcclefiiC Dei prlt;ech â puam. ideôfitismodeftiores, ne mali mores dede^ । corent P.cclefiam Dei, O' mcerorem adferant Spi^ rituiSanHo'm bonis. Nuncuerotibinouoreélori ! hunc Scholafticum coetimt commendo, or htec Ke» : Horis figna trado. Et civm Eilius D EI Dowmjik i nofter lESVS CHRISTVS, crucifixas pro â nobis,o refufcitatus promifirit, fie fiemperadfiu^ turum effe Ecclefi^ fiute muocanti ipfium, oro, ut ipfie hutc parti Ecelefia, ficilicet coetui Scholafiico interfit,O' te, o nos omnes gubernet,imo ut ipfie per fiefi fit Kedor noftrie Academi£ perpetuus, ficut uerè ed pontifex. O' caput Ecclefiiie fiute, Oquot; fieruet ftudia doi!lr'm£,per quam celebratur
Deus, O'uerainuocatio O'officia Det grata docentur. Amen,
OB. At
A N N o I 5' y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ç
ORATIO HABITA IN RENVNCIATIONE GRADVS Doiloris in Theologid Cunradi Beckcri
Brunluicenjis ^.IJouentb:
GRtecui uerfui eil, mdximè congruensid de^ lirum Papäm Paulum Quartum,qui inulti^ ma feneäa egens er imparatus nuper mtulit iels Ium potenti Regi er acerrimè nationi KiÃgt;anic£. 7^au§ avaö'KipTHff'«(gc iroAw koviojtop sysif a.
Eripuit familite ColumnenfiPapa aliquot ops pida,ca^ tradidit fuisagnatis. Et rurfus in Neupo» Il eoüoeare fuos conatur.
Hi« tititti« res molicns tali ietate,quid aliud eil, quam antu inconcinnè faltando magnum pulues rem excitans, Hunc ludum mox abrumpet tp/iiu interttt«, CT htUred pliu tumultuum excitauit in
HRrum rerum hiÃoriam cum his dieiiu audis
remuf, ewm^ de calamitatibui generis hus Witni, er dc eitrum caujts multa cogitarem, non potui non deplorare hommum miferiam, qui ad mala âauTÃ/xara, ut nominantur, quorum e^ mas gna moles ,plurima addunt oiu0ouptTa,qHlt;c medts ocri diligentia uitari cr poterant er debebant. Cui ueftrum non hoc ftcpe accidit, quod eil in uers fuHomerico:
H-wt V(2i^TaX«âifO(; aafo§i7r{cüTaso|i Kanop t|a. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B 5 Sed
6 ANNO lyyg,
ScJ unit nos Dem commonefaiios noflris Oâ da lienis excmplis dgnofccre 'mfiraiMtem iiojirdm, et ad diligentidin adtungere precdtionem ut diuinia tus regantur peâora noftra in omnibus negocijs, Ãcut j'criptum eR, Scio Domine, non eft hominis uia eius,Scd Dem dat fapientiam fapientibm.
Ac utdd hiftoridm redam,Pontifices content^ ptu Dctfiunt coed, quare fiurenter ruunt in multa fcclera,qu!e poems attrahunt. CoHocarunt idola in Ecclefidm, dequibm didumdl. Cum, uidebitis ftdntem in locofdndo dbomindtionem udftdtricem, Qtti legit intelltgdt. P.tueris bonisdbie£iisqu£=i runt impend cr obficnds uoluptdtes, Eftq; impud dentid tdntd, utfiecerint décréta, quibrn [anxerut, iure diuino Papam non folu/m Epifcoporum fumlt;i mum ejje, fed etidm Regum Dominw 4jCr /«o drs bitrio poffie dare O' eripere régna quibm uelit. Horum mendaciorum adeo manifefta efl uanitas, ut fi quis uelit refutare, uideatur in mendie lychs num accenderc, Et tarnen ut Dionyfim habebat KoAaKaç, qui ipfim fiiuta lingebant, Sic dula Roa WrffJït habet hanim inepttarum patronos. Aliquot ties in Germania accidit, ut hoc pr£textu Princi^ pibus non malis, Pontifices imperia ademerint, cumq; aduerfm Henricum quartum Rodolfim im^ perator credtm effet, mtffa efl ei corona, in qua uerfm inferiptm fuit, quo oftendere Papa uoluit, Pontificia poteftatis effe, abrogare o tradcre ini^ perid. Petra dedit Petro,Petrm diadema Rodolfo.
QUdlif
ANNO I 7 y 6. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7
Qÿdlii impudentia tR dicere Chriflunt Petro dediÃc rcgidm potefldtem,feu mundi ^à onarcbianit cum exprejji difcerudt imperia 4 RlmifiertoEu» angelij, cum mquit ,Regw gentium dotninantur, uos autcm non fic.
Non unit prétexta EiMtgelij imperia occupa* ri, Sed unit uocem ejfe, tjua ipfe /it cfficax in men* ttbus, craccendatueri Dei agnitionem,(juafefe diumitof ipfa credentibui communicat. Et bdc uo* ce in magna confu/ione generis humani coUigitur PccleÃa jine armiSi in qua films Dei inchoat ecter* nam iu/iiciam uitam, cr finit corpora in hac uita exercere officia aconomica amp;nbsp;politica, qme non funt ilia aterna lux zir iu/iicta ,qult;efulget i« ttientibus.
Sed ita fieri folet, Non folum gentes, fed etiam finguli priuatim,ni/i diuinitus regantur ,Euange* Hum infleäunt ad fuas naturas,ac de gentibus ma* gis per/fitcua funt exempla.
^gyptij ctr Syriaci femper prodigiofas fuper* fiitiones ez inuenerunt Oâ exercuerunt. ibi igitur nati funt monachi, alif perpétua filentia o Ion* gd/n inediam fibi imperarunt, quorum alij fiando *M «no uefligio magnam partem uitæ confumpfe* runt, literarum o doärinlt;e ftudia negleäa Oquot; ^reta funt. Et hi quidem uirtutes di/lribucrunt 0»
, Ka^ap'^Kixij O' S'toufyiK.à ç. Commua nes quas nominabantHÿinà cç, uidcri uolebant Ion* ge utneere, cui lüam corporum carntficinam ad*
à 4 debant.
8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A N N O J î î «, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
dcidnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p ad tertium gradu/m 5
ad Enthi^fmos dicebant» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Grtecis iijgenij^ blanditur eoncinnitaf opinio* ! nam artium metn inclufs explicationes.
Plui igitur in hoe gencre caUtdarum di/puta* tionum fnit. }bi Eotinius, Eunomiu^ zx alij trans* ? formarunt doürinam defilio Dei,Z3- de SpiritH ; fanéloin Philofophiatn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
In Apbncrf latè wagata funt contagia Mani* â ' chieorum, quia lUud hominum genus etfi aliq^uid 3 habet actiminis, tarnen concinnitatem non quterit, 5 feddeleflaturnouisGrprodigiofis inuentis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Germants ingenuitas libertas grata funt, â tdeo fucofas fuperflitiones lati abi/cimus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Sed regere ïmperio populos Romane memen* j
I
H£ tibi erunt artes paeiq; imponere ntorem, | Non folum cel/itudo animorum e{l in Italis ey | dommattonis cupidttas, fed induflria etiam utilH t fM gubernatione.
Qjtare magna arte inde ufcj' à Gregorij primi j temporeconftitutaeH ab eisdominatio, qu fiti ? funt (y nerui dommationis opes,zy regum adiun* * {lio,^uorum alios nouis honoribus fîbi obligarunt, alios tenuerunt fafc'matos barbarteis perfuaÃoni* ; bus de ijs idolis qua quifq^ magnifaciebat. '
M.ultwin Pontifices ey umbra dignitatis, quatlt i ddbncwlcnn^ urbsRomaretinebat,adiuuit, Et Italia populi cum gracos Imperatores (y Exar* chos
j
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9
cLoJ tufte odiftcnt, intuebaniur tllam uctcretn dr* con Romam,^^ dutoritdte pontificum peregrines reges pldcdre ftudebdnt.
fdctlis eft dutem amp;⢠perjjiicud refutdtio eiui ftienddcij, quod Romdno Pontifici îtnpcrid niundi frib»if. Et cxtdnt ca de refcriptd tempore Ludo^ uiei BdUdri d multis editd, Fuitq^ diligcntid tdnta MiOccdm, ut qudnqudm gr^ac l'mgu£ jgndriw fuit, tdmen fumpferit d dodis griecd teflimonid. Recitdt enim dd, uerbum fententidtn Chryfoflomi qu£ redè dtfeernit regidm potefldtem,çr tninifle^ num Eudngelij, q»od dit M.âmiÃcriu/ni effe docen» di dodrmum d Deo trdditdm, fine drmis, nec effe potefldtem cuiqudm dundi dut eripiendi wnperid, autcondendi leges de politicd guberndtione, Sl«t difiindi grddus, ut dixit dd Confldntiivm tmperd* torem âm Synodo Leontius Lydorum Lpifeopus, STÃ^a t!'i£-c5-0pTaX®ïiÃo£T'Epogt;à t7riX0f0i?«
Explodcndd funt igitur Ronifdcij conftitutio Cr/tmiltum nugdrum commciitd, quæ «iondrebù dm politicdm Rowdno Epifeopo tribuunt.
' Quod Hero id confirmdnt hoc typoQuid Pc* ⢠triK dixerit, Ecce duo glddij bic, id repitdt tpfe â DomâmiUjUetdns Petrum prælwrijEt triftis âmter* j prctdtio eftjcum mq«tt, fdtis eft duos ej]e glddioSt I* jd cft, gemâmos ejfe bojles, fcilicet, Tjirdimos CZ imptos DoftoreïjEtbnieoj Oquot; lud«eoï.
S ed aliqui mmiM wnpKdcntes fdtentur mondr* cbwt» Politicdm non cjjè trdditdw Petro, Sed di»
S ^Mtdllt
10 ANNO
Ãjutdnt infer Epifcopos oportere primum aîique# ejje, utÃt ordo^or ut fciatur quis ccnuocare alioS ad indicia er'ad Synodos debeat. H«c dccowwo« dan f dida Tu es Petrus, er fuper hanc Petram a* dificabo EccleÃam meatn, item paÃe oues meus. W igt;is uerbis guia Petrum Dominus aüoquitur, aiunt fr^latunt eÃe cieteris, Et fuceeÃorem Petri fiM* tftum EpiÃopum eÃe. Id ejuoque refutatur diâû ChriÃi,Re^es getstuim domimantur eorum, VoS autem non Ãc»
Remoueanturi miniÃerioEuangelij KaKo^x« , ciuie transformant hunc docendi laborem, qui Ãmüis eA in omnibus, in Politicam potentiam aut anteceüentiam. idem Euangelium eà omnium reâè doeentium, Et omnium uoce eÃcax eUfiliuS Dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;eterni Patris,
quot;Vnwn caput e^ EccleÃicÃlius Dei perÃeictu emnia in omnibus. Remoueatur monÃrofa figura, quæaddit alterum Caput. Remouet imperia Chri^ flus, erÃmihtudinem imperiorum Ãu gradus cmnia ambitiofa certamina,cumait, Vosautem non Ãc.
Cum autem in natura humanaÃt htec labes,ut alta concupiÃat, Sicut Ãriptum eà initium peco cati fuperbia,omnibus temporibus fucrunt,funt ef erunt horribilia ambitionum certamina in Eccles fia. 'tJec tantum in imperils boe accidit,quodÃrb pÃt Poêla,
Patriant
Anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n
Pdtriiin timen obruit olim Clor'iipiucorwmyldudis titulig^cupido, Multô fepiui Ecclcfgs nocet ambitio, Nec tM« ter dppldufns populi mentes cbrite dulccdine fdlf£ glorite mouenturhoc diuino fulmine, Abomindtia eü Del, guicguid eüfublimê conm homimbus, dc prefer tim in gubcrnationc, cum tbt Jit occd/io,fd=i ciltus fefe ejfcrunt hommes, ideo cito in fede Roâ tudiid gu£/itd e^l domindtio, dc prabuit occaÃo-nem decretu/m Synodfquic EccleÃdrum injfeätos nem in Oriente commendduit Alcxdndriiid: Ecclea Ãx, in Occidente uero Komdn£. Hoc ctwn eÃet humano iure conflitutum, Romdnus AntiflesÃd^i tim po^ aicendm Synodum extrd hds metds cgre^^ didufus,fcripÃtdd Orientis Epifcopos,ut dRos tndno eonfrmdtionem peterent. Extdt reÃonÃo inTheodoreto ubinom'md plurimorum recitdna tur,inter quos zy BdÃlius eÃ,qui RowttntwJi Pozis tificem grduiter dccufdnt, quod feruitutem Eccles fijs mponere conetur. Ed Epiflold illuÃrc teflis monium eR uetufl£ dqudlitdtis Epifcoporum. Poa fled fecutum eü certdmen infer Ro??Z(lt;«u}n er Coitfldntinopolitdnum,in quo Gregorius crudclif= Ãmo pdrricid£ Ehoc£ fuit £quior,quid Rorndnum Epifcopum pr£tulit Confldntinopolitdno. Sed td^ tnenuideri modeÃus uoluit, Non uult quenqudnt dtciciilt;.ov/jSjjinlt;}p,cr grduttcr dccufat dmbitio^ »cm,mquicns ; o tempord, o mores,udftdtur orbis terrarumà BdrbdriSfdelentur urbes (jtempld^ truciâ
z.
12 ANNO 175-«.
truciddntur non folwm exercitm noflri, fed etidlA inermii muUitudo in urbibui, Senes, pueri,tndtro^ nte, uirgines, occupdntur proùincta d eultoribaf' idolorum, qui Sdrbdricd Idold coUocdnt in temple noflrd,truciddtis pijs fdcerdotibus,ln bis tdntis cd^ Idmitdtibuf cr doloribuf piorum, tdtnen delicidti* tur Epifcopi cy udnitdtis nommd expetunt, ef nouosdc propbdnos titulos fibt trtbuunt,
Gregorius odiofum nomen uitduit, Principd^ turn tdmen non dbieeit.
Pofled depofltd uerecundid Rottidni Epifeopi non folum coUocdrunt fe infdfligio Eccleji£,fli etidm dddiderunt dd fe pertinere mondrchidtn Jim periorum, creuerunt enim opes cy potentid, chill noflri Jmperdtoresdttrtbutflènt RomdniC Eccle/h^ prtedid qu£diim. dondttoncs initio mediocre! fuerunt, cr bono confilio fdil£ funt, ut fumptiH hdberent fdmili£ docentium,difcentitim, ludicum, fcribdrum,cr dliorum mintflroruin,quibui cdrere guberndtio non poteil.
Credo etidm Principes ndturd mdgniflcos non tdnthmneceflitdtis fedflilendoris quoq^rdticnelU hdbiiiffe,Sed pduldtim ipfl Pontifices,non contend pr£diis, qu£ iuflè poÃidebdnt er dd ufus neceflm rios ddtd erdnt, inudferunt in uicinds pofliÃiond) pdrtim frdude, pdrtim mdnifefld uiolentid, Et dm ceÃit dliud fceliis.
Initio pr£did non Epifcopis,fed Ecclefqs doiti* td funt,ut nunc ddntur reditus dut pr£did Acadm mijlf
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïj
Ui-
pli
lt;tS
âP'j
(I*
'in ftS Uli iHf-
â rt
mijs, Nee quifyudm unus eâ ærdrij Dowmjuî .
Et uetus confuetudo fuit difiribuere Ecclefid^ rum reditufin qudtuor partes,prima erdt docen^ tium zy difeentium, fecunda Judicum cr aliorum tniniflrorum,qui nominabantur ^laMvoi. Tertût pauperum. Qj^rtd lt;edificationu/in ey dliortwn quotidianorum fumptuum, Hiec diflributio ho^ nefidfuit ey certes quefioresl)dbuit,dcfcitis tw owni guberndtione, quantumuis exigua, tarnen multorum hom'mum opéra (ymultis rebits opus
Tdlisdutem cum initio fuiffet quejlura fdcub tatum P,ccefîdfiicariim,Tyrdnni Pontifices lt;erari4 ddfefe tranftulerunt, Eit qu« difcentibus CT prtuperibiM attributdfuerdnt,ipfi interuerterunt, C imibrrfw aliqudin iudieiortim potentie caufa retmueruut,
ltlt;( 14)» reges fadi, fruuntur alienis facultatif lus, tanquam proprijs, eyfîcut feriptum ed, heb
oti
c*
lt;lt;
iA
I«4nf«r de deemofynii publicii,
Creuerunt dutem cunt opibui ut dixi, cinn dlitt uicid, tum uero maxime iniufta dowi«(lt;ndi cupidi^ tM,Tlt;ioflri Iwper^toreï(trte opprej?t funt,cwn belld dducrfus ucnricos QMrtwm QKWitttW dccenfafunt, ut alia multd omittdm.
Per fefc dutem bcÃd doilrindf ZT difciplindnt delent,cr cum Pontifices ipfi fiunt beürftoreï, ttiulto mdgisfit qwod uetusPoëtd dixit :
Spernitur ordtor'bonus,homdus miles dmatur.
Multi
A N N o I y Æ6.
Multi igitur tetri errores non folùm de cotll* tnenticid poteflate PontiÃcum,fedmultô trntgiidt impijs cultibui confirmati funt.
Hlt;ec mgentiA mdld nuUiuf eloquentid fdtis de^ plorare poteB. (^udntd libtdinum turpUudoe^ in Pontifieijs luflrisf Qjtdntummdh in MiÃis, in tjuibits ddorunt Detw» fuum Mdofim, feu MH* Zdtn,
Hii mdgnts fceleribut Udlde irritdri irdnt Dei non dubitdndâdm eü,
Et/i'dutem nunc de tdntd dinphtudine reruti prolixe did non poteü, tdmen hxc commonefddie iuniorum cdufd repetitd eR, ut cz cogitent de er* roribus PontiÃdis.cr de ird Dei,O' qa£rdntquo* ntodo jibiredtiK confulere poÃint. Mon certdti* dum eà uitijs, contemptu dodrindrutn, drrogdn* tid,udnitdte,luxu,cum fddione PontiÃeid, fed Ãu* dio redd dtfeendi,drdenti inuocdtione Dei,piH ] inorum guberndtione»
li£c Ãnt prieÃdid dduerfui ntdld PontiÃeiH, ( Ordte inqutt Domtnui,ne uenientes poenlt;e uos op* primdnt.
Vtdutem redeinuocdre Deum poÃimui ,do* drhid de ueris cultibui tenendd ed, o conuerÃo dd Deum neceÃfdrid edjicut hdne o feueriÃimdlH Cf dulctÃimdm concionem Deus fepe repetit lt;nbsp;f Conuertimini dd me,O' ego conuertdr ad uos. Mi* nbsp;nbsp;j
hildubtwm ed propter idold O'bbidines puniri , genus humdnum horribilibus mutdtionibus impe*
rioruni}
ANNO ïfyÃ. IJ
tiôruw, er olim deRomlt;t in Sib^Hiuts eärmmibui
* dtilum efl:
fWp-H ÆJlCVpU/XKtC'£TûÃ6^t^HÃ@-âal^KX©-'. Sed nunc quog; ruere enm uidemu^,^t fcriptwn
â eR de ultimo ituiicio, Pfeudoprophetam CT Gog
* er Mitgog /imul abijei in £ternos crucidtuf. Vbt
gt; Pontificium regnum Pfeudoprophetam, Gog er
â Hiigog T«rciciwn regnum nommurt adparet. Sei Mte ultiniM poenäf, utriufq^ regnt potentUfeuis
â⢠ciuminPccle/iam exercebit.
In bii tantii periculis, ut Eccleftam inter noi
⦠filim Df 1 Domini« nofler Icfu^ Chriflui feruet pea tiimi«, EtfcianvM inuocdtionem noflram^non fore
â irriMm, Ã uera unimorum conuer/io dd Dcum fiet,Et dd hdne necefftrtd eR in fingulis diligentid
â cognofcendif ucræ doRr'm£, Quire fontes doRri»
lt; n«Jlndiop difcite, Sicut fcriptum cft,S« adfiduut « er dttentus in leRione, dodrindj er confoldtione, 1 DlXl.
⢠qvaestio propo*
* SITA AB ADOLESCENTE petttio Ebero. f
) nbsp;nbsp;quot;KlON«tdruÃtdto exordio,inlt;jMo excufdtlo
â 1N f pueri 'm cÅtu fenior iwn dicdmi«. Sei I mibi pcculwri excMptione opi« eft, cur toties buc â redelt;tm» Eii« r«i cdufd. eft mwltoruw moro/itcu, i q»i gmtMtim obtempérant, Ego fi fdcilitdte 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pecco
IS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y y S,
pecco,uenidm tnihi date, Sed tdfnenfic MicOioU* endumejjepijs parcntibm ar PrteceptoribmÃn^ tnoroÃtdte.
Propono dutem (luneflionem digndtn conÃdt'' rdtione : Vtrum Pdflori PecleÃis reilè fentienl^ CJ' pto, licedt hdbere fuperiorem iurisdiiltonHf in pradio dttribuio, ut ip[e ibi ufwnfruéium btâ bedt,
De hdc quicflione eo diÃgt;uto, quid nonnuUi cufdnt hoc exemplo Epifcopcs retinentes dominé tionem. Sic igiturfentio. i^on probo drticulni^ Vuicleuicum in Synodo Edfiltenà propo/ùwm:^ ftcerdotes hdbednt certes rcditus,fcd uiudnti^ quotididnis eleâ¬tno[ynK,ut Fruncifcdni, Sed ludi^ fdpicnter piè'conflitutwm ejÃe , ut certi Ãlt;^ reditui Pdflorum, er ut Ãt tdUs)nodus,ut nee in' cpid, nee diuitiic impedidnt miniflerium.
Conceditenim nobis omnibusEudngelitvmy 1ère proprium,ut concedit uti dUjs legitimis erJ^ ndtionibus uitie ceconomicie politica, ut fcri^ ptivm eü : Pontes tut deriuentur fords, Gr tu DO* minus eortvm tndneta.
Si igitur Pdfior hdbedt t« fuo [undo iurisi^ iiionem fuperiorem, non impedientem miniflefif tvm,poteà edm retinere, ut dlids fundi commodittgt; tes. Nee pugndt cum hdc fententid diâum': Reg^ gentium dom'mdntur, Vos dutem nonfic. Pidni^^ Id condo proprie hoc docet,non confiitui hnpefU Eudngelio.
K
?
1»
ft
'Hf
»
)i^
ANNO xyyö. 17
QHÃcJ dutem hoc exemple quidam excusant Es pifeopos, tenentes Imperia, non reâè accommoa dMt exemplum. Primum enim etiamà effent pià iüud OHM iurtidiHionis tantum eil, utimpediat mmiflerium. Deinde boc conÃderandum efl, Es pifeopos dommari non in fuo, [ed'm alieno t quia pradiaiÃa 'mitto Ecclcfijs, non Epifeopis donata funt,ut 'mde docentes er difeentes alerentur,tr ut aliquorum calamitofcrimt egeÃati confuleretur, N««c Epifeopt donata Ecclefijs, uelut Eeges poff Ãdent tanquamfua,CT funt uelut Harpyte,qu£ eri* piunt uiüum alijs, quibus debetur. Non igitur transferatur exemplum pij Pafloris,relié fruentâ fuo,adkosEpifcopos, quialieno fruuntur. Sicubi Principes detruÃs Epifeopis iBa pradia çy iurtsa dillionem occupant, cogitent, quibus ilia bona inh tio data Ãnt, zy ael aliquid 'mde reddant Ecclefijs, quod pauct faciunt.
Quare illorum benignitas, qui uel parum inde transferunt ad EccleÃas, zy Scholas, 4 nonnuUis laudatur citato ucteri ucrfu»
O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hj ÃÃÃy« J'oÃçgt;£K(î)£u'|£Tfltt.
Siuidelicet Ecclefjs zy Scholis aliquid lara gtantur. Sed tuum tudictum Res «erende Domine Dodor Cunrade audis
oi
C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O R As
IB ANNO I r à 7» ORATIO BREVIS QVA GENER.OSVS AC NOBILI^ Brfro, Dduid ab vngnad, (yc. AuliriAcui,elcéiai in Acadc!ni£ Keclorem fuxni cxcufat pueritiam wulci; petit à vicercâorem ipÃiM in hac pet mclefla Scbolstflicd gubernatione adiuuari 4 exteris Projeffortbai.i.Maij.
OPinatiÃimi uiri, Preceptor es chariÃmti : IM prêter Ãem iÃa ueÃrd tnihi petitto oblM eR,ut rei nouitate tt{rbdtus,uix inuenidm,quid re^ JÃoitdeam, ViTorMn grauiÃimorum, prüden^ ttÃimorum conÃliitm improbdre,dut reprehends^ re non debeo, ejuos ut parentes merità uenerorlt; DiÃimuUre tarnen non pojÃivm, nie confiderantent tne£ £tatis imbeciUitatein, er rerum omnium im^ peritianhmirari quid uos mouerit, ut hoc tempore munui Keéloris puero committeretis, Qijod qui» dem quam reüè er utilitcr fiat, usfirum er it per» pendere.
Ego cHW adueniens im hanc fcholam, eins gu» bernatoribus obedientiam promiferim, puto niei deÃugere td, quid à me anto fludio exigitur» Quare etfime plané ineptti eÃe ad hans funiltonem inteUigo, er ad eius declinationent multauerè, eriufiè pr£texerepofièm: tarnen ne fuperbus, aut contumax iudicer : quodfauflum fii ac falix,ueftr£ uoluntati obtemperabo, firetus bo» nitate ueftratmihiqi certö perfiuadens^uoSier can» dide
ANNO I î y 7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19
I Udo de we iudicio hune Reâoris titulum er offi^ â cium ad we detuliÃc, mj büc gubernatione cùm gt;nbsp;We, tùm ewm, quem wibi fodum-huiuf adminiflrd=* 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tionii adiungetis, ueftro confilio,prlt;efcutta)Operii
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cr d«tonute benigne ddiuturos cffe.
f Dfiwn (flfrntwM patrem Domini noflri kfu Cbrijii toto pe/lore oro, ut per hoc femcftrc trän* quillitdtemhis rcgionibwî concédât, cr hancfcbo* tam,nof(f} omnes dementer gubernet,protegat or con[eruct. DIXI. PrwMMai). A)»io jyy?»
ORATIO DE LÃVDE
' REMEDIORVM ET M E D I C A«
' tionii, habita à Dodore lobannc Hensdn»
⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no i7, ïunq.
â quot;P nbsp;nbsp;«idewMr «if pH, quôd fiepe eandem oratioB
â nbsp;nbsp;nbsp;EL,âleni adferimM de laude remedioritm, cz Me»
dicationis : cuwi tn re manifefla non /ît opiM totiei repetere commoncfadionem, utilitas enm omnio
* lus Hi conjjiedit cft, iUlt;e bdrbdricæ cr Cgt;clo« ⢠nbsp;nbsp;nbsp;ptcie opiniones fatis refutata: fiint,qult;e fingunt ca*
fu omniafieri,nec 'mfitas eÃi diÃimiles «ires reme» ' dijs, zj- artem commenticiam effe : Tarnen grduif« * fima caufa cfl, cur fepè de bw opcrtbus diuntis cr f dicitur,zr dicendiwit eft, «idelicetjUt grati Dem f celebremut, cr teflmonia prafcntiie Dei c pro« ' Mdentht cogitemus, de Jîmul nos ipfos commone»
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C 2 facii»
20 ANNO 1777.
fäciämui,dd quem finem nostpà conditi Socordiu eil querere, ad quem ufum conditu ttbfinthtit,o~ KiXt^P'oi- : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intueri finem^dd queif
Multo mdiore urte homines conditi funt, R.emediogt; rum copia er diftributio oflendit hominum uitdfi Deo cura cjÃ, Sed cur uult Deus feruari homines! Tantum ne ideo, ut fruamur ijs uoluptatibus qult;sf maxima pars hominum fobs expetit Æ imô proptet caufam banc unam omnium maximam, fefe ut no^ iis communicet. Etfimul uitam,luctm,fapientiti^ er iufttciam fuam in nos Jpargat in tota teternits^ te,quod quidem facit in cogitatione nofira de CrC^ atione er redemptione per Eilium.
Sic inquit Stigelius er uir er PoetA Optimus.
Priefentemqi refert quolibet herba Deum,
Sedaddantus hosuerfusî
Nec Deus oftendit fe tantum ut corpora curet^ Sed cur feruari nos uelit iÃe monet.
Scilicet ut fefe nobis communicet ipfe. Semper er ut uiuant peäora plena Deo.
Tunc autem in nobis fulget,tunc peilora complet Ulens pia cum difcit munera noffe Dei.
S£pè cum intucor luâantia pharmaca cult morbis, cogito de cauÃs cur homines conditi fint, Vnde htec tantaÃt tampraflantis naturæ inÃrtni^ tas f quare mors 'm hone Dei imagimem grajfetufi â¬Â«!â
ANNO ïTT?» 21
CMîdJ tetKpui in hà cuita noscibo, (^retMedijt feruet, quotnodo nos per filium rcfiituat De bts rebus tMximis Ãmul nos remcdiorum confideratto C medicâtio cotnmonefacit. cùm igitur de reine» dijs, de arte Medica dteimus, fepè repetimus conditoris mentionein, dicimus, ad quetn ufum non foltvm remédia condita /int jfed etiam homi» num naturaâ, ut fapè nos ip/i Deo in publico eÅ« tu gratias a^amuf proomtbi« beneficijs :'Et i«a uentuti borMtoresÃmus, ut de Deo,er de eins be» neÃcijsfiepius cogitent,grati euw eelebrent,er e» ins donis rede utantur. Sit igiturhlt;ec prima er priecipua p4rs no/lrx or;tttonw,^«4W uos mecum pijs mentibus recitate.
Tibi omnipotens Deus,uiue,fapiens, uerax,iu» fle,benefice, cafte, er liberrime,aterne Tater Do» WHii noftri lefu Chrifti,conditor cceli CT terrae er bomwtiMn,unlt;t cum filio tuo coaeterno Domino no« /Iro leju Cbrijlo, Et Spiritu tuo fando effufo in Apoftolos, pdrdcleto : gratias dgimtw, quod im« menfa mifericordia te patefecifti in credtione, re» donptione, er rcjufcittttione generis bumont. Et quod iwbdc uitet colligtî aternam âEcclejiam,er «t coUigdKjbominum uitam feruas, er das innumera» !, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bilid beneÃctiijTcq; «eriî gemittbus ordmi«,ut de»
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;incepjquoq; fewper witcrnosætcriKtmEccIc/tctm
* coUigi«,©- jerues lt;tc regAs nos er familias noftras, ti Poft bttne commemorationem de Deo, adiungamu« ctutmpAfUcMlttm doftri«(ePbgt;/tcie.
C 5 Ampltf«
1
22 ANNO 1777.
AmpliÃimä cà fapientM in hue doi^rinlt;i : Sei nunc excerpeima pArttcuhtin dulciÃimam de Sytn^ pathid, cr Antipdthtii multarum rcrum in natu^ rd. Sunt cnim propoÃtec imagmes, ut nos commo* neÃdeiantdebere homines Deo conformes eÃfe, amp;nbsp;inimicos hoÃtum Dei. Ac dolendum efl cum altlt;^ Crcdtur£ fcruent ordincm,^uo conditie funt : her* ribiliter turbari hunc ordincmab hominibus..
Perpetua eflconcordia Magnetis Gf ferri, uel potius Kiagnetis ad polum Arilicum, qult;e fympd* thia mirabilior eft. Cur nos homines non tuemuf concordiam cum Deof cur non feejuimur Deu trdf hentem nos luce fdpientilt;e fuie-,ut ferrum trahitur à Magnete, multo obfeuriore caufa Æ Cur difeedi* mus d Deo, cum Magnes femper ad polum Ariih cum fe conuertat f Quafdam igitur imagines re== citabimus: Ac prima Ãt, in maximis eorporibus miranda confenÃo eft SteUarum cj- deris,quamà quis negat ejfe,manifefiè furit, Cum Sol à noÃro uerttce difeedit, aër fit frigidior, quia radij obli* qui funt imbecilliores : Cum ad nos redit, magii calefit der,quia uis eft maior in radijs redioribus. Cum funt congrejfus Planetarum Ãccorum in fia cis fignis, ut uidimus anno millefimo quingentefi* moquadragefimo,£fiusinaëre,et in terraÃccitas maior eft. Contra cum funt humidorum congref fus in fignis humidis, maior eft cy acris o- terrif humiditas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Nff
ANNO xyy?. 25
Nfc JmBiuw eü caleflium corporum, »»entorttm concordiam mirificam e/Je. Deiebat CT ratiottalis anim£ caw Deo perpétua concordia ep fe, cum gtiidem homo fit imago Deùe:^ intelligat caufoi confenfionis,Sâ¬d dicamius de plantif aliciuot, Balfamo ferrum adeo inimicum eü, ut, cum ferro fecatur,mox arefiat. Vngtubut igitur i« fcalpendo O' putando utendum e^. imago eil Ecclcf^cfuee non ferro regenda eft, fed uoce doârin£. Ealfami fucco aluntur uiper£,ct magna agm'ma uiperarum fruticem, uelut obÃdtone c'mgunt, deleilantur o umbra foliorum. Succui autcmUalfami remedtum eil contra uenena optimum. S/k aluntur Balfamo, id cit, uoce doilr'm^ caleflis, autores o defenfos res malorum dogmatum, o mutatur pabulum in uenena, Sed Balfamum rurfus remedium cH. Olea formidat quercum, adeo ut moriatur cum uicina eil. iwpei-w premunt Ecclefiam,ac priefertlm ciint aut centauri dogmata condunt, feu infleilunt 4o« ârinam ad fuas commoditates': aut dogmatum conditores armant fe tribunteia o tyrannica po» tentia.
Cûgnatio dutem olex o uitis mirifica eil. In« ferU uiti clea gignit o uuas o oliuas. Ita cum fiâi des régit opera, ft dulcis focietas Euangclij cr Legis, Et Lexfit multo foecundior,dulcefcit labor O Dfo placet. Sunt O Antipathiæ multarum re» rum mirtfide, Magnes cum allium ei illi»itur,non trahit ferrum. Graeci allium cruó^oJ^op nommant^
C 4 ^noj
24 ANNO lyr?.
^uod aimt diäum^quià o-MUop pó/op, rofd fc(* ttdd. Cum doilr'm£ mfunduntur fxtidd fophifmd^ tn,uim priorem dmittit : Vt uerd or dale is confo^ htio eA, dicere tUi, ^ui uerè expduefcit dgnitione ira Da : iufliÃcdti fide,pdcfm habemus. Hiec dub eiÃimd cr ueriÃimd uox fit o-nsaop póJ'op, fi quis fingdt fe iufium efie fide, etidm cùm furenter per^ feuerdt m fceleribui contrd confiientidm, DiÃidid ndtiud funt multdrtim rerum : AquiU or Cygni, ut regum cr ordtorum. Luporum cr ouium, ut Tyrannorum Qr^cclefia, formicdt metuitmui, utfedulos cr dmdntes Idborum metuitfiur. Infe/ia apes fiucis, ut reile docentes, ignduis cr gulæ dulgentibuf» Scdrdbeus Aquüdin edit : Cum enim aquild forbedt oud fcdrdbei, uiciÃim fedrdbeus d=gt; quildrum oud celfis arboribus deijcit. Qud re fi^ gnificdtur etidm potentium Tyrunnorum 'miuÃe fdfid ab infimis pofic puniri. Sed iUuftre teflimo* mum eâ prouidentiæ Dei, quod ita plantas diftrb buit, ut uelut 'm oeconomid, magno confilto alijs alias uires attribuerit, Fit pants ex firumentisfiar^ re,tritico, olyra cr paucis alijs,qudrum rerum ta* lis eR natura, ut 'm fangu'mem corporum noftro* rum conuerti poÃmt. Et addita eil rigatio, qu£ fit potu, iüam fol£ res ficc£ conuerti 'm fangub nemnonpofiint. De'mde ermorborum remedia, qu£ non pojfiunt efiè cibi, condita funt. Et tantd arte diftributa, ut pr£uidcns diucrfos morbos,aha remedia,dlijsmorbisoppofuerit. Alia bilem,dlia pltUltdfft
ANNO ÃÃÃ7»
pîluîtMt trttliunt,ali£ herbx opitulantur cerebro, alilt;e cordi, alilt;e pulmoni -, ali£ peélori, allie epatt^ ali£]jgt;leni, ali£ ucntriculogt; Hlt;fc artificiofa dtflria luttonccjuaquamcafùfada eftjpd tcftaturhunc wundum «trcano co^lio conditum clJ'e,o~ quidcnt ita,utadparcat conditorem amantemeÃi homi» nivm,qutares tarn mult£, pr£cipuè ad humanos ua fui fa⣠funt.Ac huit« di/iributionis doflriwd Det beneficia 'm arte nojlra cz quotidianis exemplis artis,conferuatur, Qjwre ca- propter fapientiant Dei O' propter noftram utilitatem bi«c fludta ma^
gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gm facienda funt. Cum autem h£c oratio iam ha»
â beatur, cum ärborum fruólui mature feere'mcipi» â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nt, monendos effe adolefcentes cenfui de dy fente»
â rijt, VidiwiwenintaliqKoh« immatures fruilui, â aut etiam wdturos ctwn uccej^it intemperontw â ferre letbdles morboî. Condttt funt arborum fru» î di« («d grdwij^inii« «tiliutej. Sed arte er rdtionc ⢠MtdjHur. Cerafa cr pruna,ut de alijs non dtcamjde» â levant ocwlos, fuauiter refrigerdnt, deinde foie J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonntbtl coda, c ibi funt «lt;tldè plnbreî.
â Qtjid ufitatiui eft in febribuijOâ cùm facienda â i«K.oix!a,qMdm uulgaria pruna,quibui utimur, { po/lqMdm fol crudtwn fuccum exhau/ît, qu£ nomu » ndniiM BpâSuAa. Credo eniwzAtbenieo qui fefx« , â¬uXa eÃe prmw fcribit, Et Suidas dddit Etjitnolo«
giam feopÅp feà jîNovTa, id eft, Crudatn woletn ex «entricwlo eqcienttlt;t. V( autem cum rede utimur
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C y falu»
#
r
i6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I r r 7.
fdluberrimd funt, itd cum crudd auidè uordnM celerrimi fucci illi putrefcunt cr pdÃim 'm coi' port putrcfaâtones, efficiunt. Verttturergo nidà fd putrefaäd in tndteridm biliofdnt, rodentciU dc Idctrdntem mteftind, Vnde dyfenteri£ noM(igt; eR. ScitK dutem tntdtos tÃd Idcerdtione 'mtcflino' rum interfici. Et putrefdil£ tnaffie mcendid dJ' iuudntur for is leftu, Et intus 'mfufo potu itntnode' Tdto. Hfc mald dtligeiitius hoe anno cduenda funt, ^uia mmus bené maturefccnt fruilus, cum ,efldS frigidior{tt,qudm qudletn coâio terrd ndfcentiuiigt; poj'cit.Longè autem tutius eâ arcere morbos tcin^ pcrjntidyqudm at tr ditos depellere pharmacis,cuit uidcltcet dupliciter languefaild eil ndtura morbo precedente ey intemperantia. tiultà phd aalet ante morbum mediocris abft'mentid, quà m ü inorbo terra Eemnia, autpomum Cydonium, Sitit jgttur memores huius diili: Spernc uoluptateSi ttocct emptd dolore uoluptas, Oro autem Domiigt; ÿum noflrum ïefwm Chriflum, cuflodcm cr cdput
Ecclefie, ut omnium noftrum corpora Ãr mentes protegat,
DIXI.
Qy7amp;
ANNO ï î y 7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27
», Q.VAESTIO EXPLb
«â ' CATA A DOCTORE HEN-
r jco Paxmaniio.
(K V f fdrem in koc elJe circumflantium fcho» .gi i^lâtjbcoruin cÅtu, ucl t^nlt;tros publicorum ritu»» j., tim huiM fchohe, uel pcruerfa borum tcinporu'Ui fapientM ittt imbutos, ut nihil dcledet cos nià de* riÃo Oquot; rcprehcnÃo omnium, qult;e fäpientiÃimo (onÃlio li matohbiM inflitutd, piè religioÃccj; hue ufq-, cultd funt CT conferudtd, dc feurrilif cxdgi* tdtio uel cduiüdtio pottus rede didorum cx fd* dorimt , repeterem dltiut cdufdi confuetudmi^
O' uetufliÃim£, quic nebie produdis in publicum imponit pdrtes de drgumento dliquo diÃerendi. Sed quM non dubito uos cf' Ãire hunc tnorem Academite antiquum eÃejO uero obedien* tid dc obferudntiæ fludio mdiorum inflitutd ucne* rdri, ttcc ajÃerndri ed uel faflidio delicdto uel 'm* fulfd cenfurd, hanc orationem omittenddm cenÃeo.
⢠Q«(tre omtjÃd excufatione dccurdtiore publici ri* tius dc me dicdm, qui qudnquam maluiffêm tacere prorÃus in boc publicoeonfeÃu,fum enim naturd timidior o melt;e mibt imbeciUitatis opiimè coïts feiut : tarnen quid id unicè fludui fempcr,ut lcgibut
* fchol£ O' dutoritdti praceptorum reuerenter pd* rerem, o oftenderetn non delcddri me Cynicd lOd fdpientid, qud omnem euertit o contcnmit ordi* nem in uita,o uirtutem putdt eÃe fdpienter d mds: ioribus
38 ANNO ÃÃÃ7.
ioribui condittu leges aiijcere aut irridere t uollù banc quoq; confuetudinem feructre. Ac uehemetf^ ter etiam atcj^ etiam uos oro, ut me confuetud'mH officij cMfs. dicentem libenter audiatis, itc hu* tnanitcite ueftrd or beneuolentid [ulleuetis. Argn^ mentu/m orationis defump/i ujitato fchohe morâ ex Aphorifmo 46. partis quartte, Apborifmi uet* iafunt: Si rigor incidatfebrenon 'mtermittentti tegro tarn debili, lethale eü. Qjiid fit difcrimtni^ quieritur inter rigores illostcjui cum febribus pr^^ fertim biliofi's J^iaT^amp;ssiSo'oUç fimul inuadunt, correptumqi concutiunt tegrum grauiÃime, atqut inter ch/xqu. o'ttUEJ'pEuovra rede recenfentufi Cr reliquos, qui GT J'iaÃamp;Tr's^t; quaiidoq^tCUiH refoluta ac diÃipata materia definunt, quandoi} ardores continuos, quos Kaucrwvaig uocant coiifr quuntur,qult;e rigorum fit cauÃa,quomodo cieantuf cr cuius materiie impulfu, motuatque agitations deniq; d qua caufa incitetur materia tanto tmpeiH tantaépi uehementia, ut corpus tarn uiolenter ui^ bret, atque commoueat, an ÃuaJÃonte nutuq; itn^ pulfa [uo feratur ac ruat,an uero conatu propel!^ tur nature. Difiindio borti/m rigorum exipÃ^ rum ed petenda febrium caufis ac natura. Biltoà fcbres aut continuis ac ÃeruidiÃimis caloribus i»* feflant, ac pene deurunt corpus, ut Kav(rwv£iji neq^ interquiefcunt aut ceffant. Semel enim 'meen* fe ardent cont'menter j donee conÃu/mpta, quatt eerripuit incendium, tnateria deflagrent ac defi ciant'
ANNO 1777. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;29
, étant« Aut nar« tt^iócTou^ ^va.^, rtpctitii per i«ter«dlld pi(roxgt;f(BM rftquc exdcerbdtionibui af» fligunt, exthicfloq; inccndio acfopito abeunt atc^
i ««(tnefcuiit fcilicct ubi materia qua: concepta ex f putredine fiamma, exarferat,conflagrauit dtcj; ex« I* cujjd efl, KaucroVEà aut de uchcinentia flammée ni»
bil remittunt, qui ex nanoK^eç Oâ oXtflyioi uoa crfiitur, aut ecu deflinatif circuitibiMjubi dJiqud«« t' tulum ifacio etliqwo de teftu rcmiferunt,non tarnen i* conquieucrunt, pöà rurfus exajfcrati uehementi»
iM Mifurgunt atque i«tenduiitur, qui ©â ÃTriamp;u.i» tgt; s(§oi funt. Origo bdruir- febrium oiHuium è pua tredine eft biliî flaucc puircfeciitis iu uajis uel he» ft pdtis ip/iiw uel inde propagatis propinquts dut re» ilgt; »notioribi«. Si enim auda lufto dwplitw /Ãuudbiliî, $ woduwiq; ac menfurdw naturic conucnientenj ex« P cedens, O' 4 fult;e jpecici normd dcgenerd(iî,onerefc lit nlt;tt«ram corporis, btec irritdtd Oquot; onere grauan»
tis materiæ cy deredine pungentis dc ueUicantts, tu exerit elt;«, quibus fefe regit dc fuftentat, utres, ac 11» prwnuMi experiundo cortione»« ac feparationem Dlt; ui caloris natiui, à tota redunddutis btlis maffa » TO âiXwfu^g 7rlt;S|)iâTlwp.a i-mpurijliMimn , quod '(ilt; nulld «oftione enjendd« potell, ut corporis ufui ff feruidt, fecernit dc fecludit, id^ cwm fortis cdlor di ndtiuus «iget eqeit uet in fudores extenudtwm dc j, dijfolutwm, uel detrufum iw dlui«n,uel dblegdtuwi i(lt; dd urin« wedtiM« Si exitus wnpedidtur objîrudio* '.Hl nibiM intercIufiM, detentiwn blt;eret in corpore,
quid
?o ANNO ïyî7.
quid cilorii ndtiui regmine deÃituitur,lt;ägt; dlieno arcumuentum dtq; occupdttim putrefeit. Putre* dinii leejionem ndturd fertis fentiens C tantij^et enm donee } Xwpaç fepardt ndturd.uiget udletq; ) qudnto pote^i co/idtu dtq^ mpetu incumbit in eX^ puljtoncm )fMeri£ putrefeentis. Hoc impulfu nd^ tur£dgitdtd )ndteriti,balities qutdd)» fubtiles[cX putredme fcru!di,concitdttÃimo motu per ueniU delatt in omnes corporii pdrtes, muj'culcs tllifu ud^ Udo pcreellunt,qudttunt dc uibrdnt,cum qud cotf cuÃioneetà illddcdlidorwm atque dcriumfivmo* rumcitdto impetu excitdtur, fenfui tdtnen infrb gtddtionis extremor um comungitur perpetuo, quod cor percepto putridorum hdUtuum hinc i«â de difeurrenttum nocumento, protinus dbexte^ rioribui omnibus cdlorem mtro dd fefe reuocdt. lî tdndcm ubi dffluxu dcceffuq; putridorum hdlitu* wmddduólusdtqucmcenjufcx£fludt dtque ejfero uefctt,cor impdtiens fldmm£ ,qudnturn poteA of repulÃs hdUtibui feruidis cr e^fuÃs J^iritibui, quos contdiiui commixtioq^ hdlituum appulfo^ rutn feruefecit, fefe tuetur cr uindtedt, Inde £flut totum corput oecupdt, qui è corde fluens uocdtuf febrii. Pdrs mdteri£ putrefeentU eo motu per hea pdr 'm 'mteflind depellitur, indeq-à leuior eA fur-fumin uentrtculum fertur, zj'dcred'me mordi-cdndo uomitui ciet à grduior fubÃdit m dluuM dccumbcns, cz turbdtd dluo deieAiones commo-uet, Hine pracordiorum tenÃo,cdpitii dolordc
uertigot
ANNO iyy7.
ftertigo, «itKplt;e,fomi«4 uentrii interdamexu fiunt, Hdlitui craÃiores tefluantc tam toto cargos
* te,motu lenttore protrudit natura ad cutcm^nuant laxatam calore idcocii hiantibut ports peruiam i'di
) perrumpentes, ubi occurfu paulo rentiÃius catena tis aeris denfantur atque coguntur,m fudores diflt;» fluunt. De/tnit itaq; feruor excujja tailbus natus
lt; nbsp;nbsp;r£ niotibus materia qu£ caperat putrefcerc, CT
$ redit tantiÃicr, donee uel oninis fit cuacaata atc^ * exhaufla materia putrida,uel natura ueneat ae do* * mmetur. Redit autem coücäis denuô quos naturit * fepararat icbonbi«, or dereltélis à calore natiuo â tdeoej; putrefcentibus, cum feparatos uel propter . obfeptos meatus uel quad ob ùnbecillttatetn oneri â fit tmpar,extrudere ad potentiores meatm ncquea â at. Si ucro natura ianguens ex ealorts natiui ! imbecillo pr£fidio nontubU deficiens non poÃit ' putrefcentem c uafis depeüerc materiam.retinetur ⢠ea intra uafa cr nttûo'uvotç excitât,quos aut con^
tinuo aut paululum rémittente inccndio fouet, DC ^ouK enim humore perpetuo natura donee ualet, quod optimum eft ac corport conuenientiÃimuntt tuetur (jc défendit i corruptione, feiunHis ac de* ftitutis primo ichoribus, etiamfi hebetatus calor natiuus cÅperit I^ngnere. Si ergo putredo retine« atur intra uafa, tanti/per donee naturx fupere^i tantifin »iritwn ut coquendo feparandoq; afiiruart aliquid lt;lt;c tueri poj?it, etfi calor febrilis non ex« t'mguiturprorfus,fedatur tarnen certis interuaUis ajlut
JS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO 17â5'7.
teflui dliqudntulum, ZT putredo fit mitior unit KautruvEç iTri0K.is6^oi exiftunt, St profligitt* profirdtoue prorfus aut cone ul cd to cdlore MtiiH fruftrd laboret natura, cr ferpens putredo m lüi^ ^uog^ inuadat quod ad fut confi:ruati()nemacrtâ ficäionetn natura ceu repofitura crat, Kaucroivt! exoriuntur oTe^Q^iot. De harum febrtum rigtâ ribus pnecipuè loquiturHypocrates in hoc Apblt;gt;â rifino. Kariui enitnrtgorescumhisinprincipijgt; inuadcre confueuerunt ctrniqi corripiunt £grd conftanti uirtute z:y fignii coétionii jefie eftendeti' tibui, fere fequuturoi euacuationcs, quoinatuti uires primwm pericliata fiias paulo po^ molietut, prlt;ecedunt lt;(c denunciant. Si uero rigor incidat fiâ bre non internnttente, a:gro iam debili,lethale Aut enim preeuiui ac pranundui rigor euaciu^ tionem adfierct,autfine fequutura cuacuatione iiiâ fefiabtt. Si rigoretn infequuta euacuatio fiionti' nea fuerit,qult;e nec leftu/m febrilis flantma tnitigeb nec leuationem tegro afferat, ab bnbectlli naturi fruftra tentatam efie tnaterilt;e exclufionem, lt;3 candem mere fuoimpetu fineduiluer gubertul^ tione,ac legri languidof uires diffbluturam effi Hi' dicat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aoyta oukp/ctemç. ^.get
etiam rigoris agitationes difficulter fuflinebit. St rigort euacuatio non fiuccedat^ fruftra anniti nd^ turam, ut noxia amoliatur atque effundat,Z!r ui* dam fuccivmbere arguit,cr rigor ipfeconcufiioiK uiolenta pene fraótas antea. ac labantes urn tegri
uiret
ANNO lyy?. â
. nbsp;nbsp;uirrs prorfuf contundit. Atqueutgenerätimcr
* nbsp;nbsp;obiter de rigoribut aliciuid addam. Rigor omnii
** nbsp;nbsp;nbsp;«(»tvocrwcTKçeftjdMtnoneftvoo-wcrKç. Concuti*
tur enim (^pe ngoribm corpta aut frigidiore ae=i
* nbsp;nbsp;nbsp;re fubito afflatunt,prie/èrtim 4 fudoribips^aut aquii
** nbsp;nbsp;nbsp;pcrfufmn frigidd, calo immoderatiut teftuditte,
^uos cietiiopetui ealoris tuttui, circimfufi aërù ucl e^ttfie dquie frigiditatc, repulfi ad interiors tfâjéfnentiin ac coÃeäi mtrorfum (T refluentit
T CW impettt GT copia,obuiof(ii in mcatibus halifm âI* propeUentis atq^ eijcientii ad mufculos. Sed voo-«« f K.«Tà 4â'j|!ç amp;.7vyc(VK P-tT« îcvoi» iiVK^âXou (rBo-ZJiS Rûù KÃovou Travrtit^ tS «ru« îââ êxaT©-*. Hkihlt; rigoris ouriop -TÃOHy^spSwop eft copia btwnoriMn uel dtlidoruni «tcriuMt, uel nnxto» rtMn,«t H! q«(trtlt;tnK,«cI Jrigidorâ/ed calore ftijb»
lt;⢠nbsp;nbsp;riwn «ttq; exteniwtortHn, qjxys^j^op ^Xwp'^op
1* «fl «ruwetCZiKop Mel o*ujwx^ MTiop,iiehemens mo if tM y «el buworiwn jpforiwn, uel rcfolutorum Hide h halituivm per mufculofas Oâ fènfibilcs corporii partes, quem motum net, uel natura ip[a noxid excutiens, uel fxitcr» k.Ãvko'iç culorK natiui reci*
(lt; nbsp;nbsp;f roco motu uehementer Mitro foras^ delati,qUiea
1« nbsp;nbsp;nbsp;c»nq;clt;«Hp»iottMiniiMinihtonpcidt. OrgdiitHW
* nbsp;nbsp;nbsp;WotiK illiuf fed inuoluntarium çx' a-TÃoouptTOp
;i funt mufculop fènfibilcs corporis ^rtes,quie 1» iUifu bumoruMi uel bdlituion coc«ti«ntMr, ut cona f tineri nequeant. Ad blt;w czjjîccies cy caufas^ t qu« de rigoribus dicMntKr,cum redHci (gt;oj^Hit,no« i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D iKÃei«
34 Anno i y n«
lui cärum commemorationem omittere, petit ut (jualcmcuiiq^ hänc explictUionem boni confuU^ tii, 'm cjHd à quid deÃdenmermt dliqui, ut dcÃde* rAri multii poÃe mtelligo,db ijs priefertim,qui dcâ rurdtiiif dchi^rebui inquirunt, Oquot; fontes fcriiâ_ tdntur^oro, ut quod decsk explednt,quod obfcuru US indicatum , dccldrent, quod breuiter nitnii
cocife ceu perjir'mgitur expliccnt fuÃus. Om etidtn Deum £ternum pdtrem iiom'mi o- fdludtoâ risnoÃri ïefii ChriÃi, fontem fdpientiie felb cis dc fdlutdris medicdtionis, ut ddÃt nobis fdrntfo fuo Spiritu, er mentes noÃrds docedt dc regdt,et iuuet dc fortunet conatus er 'tnduÃridm noflrdnt, ut medtcdtioncs noÃr£ proÃnt multis 'm ge* nere humano, er fdcidt nos udfd nufericordiit gt;nbsp;DIXI.
QVÃESTIO PROPO/
SITA A LAVRENTIO Uiiltchio.
ÃTdtem noÃrdnt decet pr^cipuè dntor amp;nbsp;Ãudium uerecundiie, qu£ hoc quoq^ cotin plciiitur, ut cum ddhibemur certo grduiq- conf* lio dd publicorum rituum 'm fchoïdjfeiktculd^èx^ citdtis intusdnimis dddliqudm conÃderdtioneni, for is uero fenÃbus dd feridm mtentionem,errt^ liqui corporis geÃibus dd decentem dc feddidti ntodcftidm compoÃtis, cognofcdmus quiefidnt amp;
diediP
ANNO 175'7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?7
dicäntur, nec ael importunct ohflrrpera gär» fulitate turbemui occupâtes attcntiotiefèijfusa^ , Horum, uel audaéîcr fumamus nobis £4, ([Uie funt tnuiorum 4c pneceptorum.
Hifc cogittnî cttwi cr nahtrd feduld pe(= ilt; rrntiwn cm dtdHc inftitutione ducar adÃudium à cultumg^ tnodeftiæ, ztj- abherream ab indccora lt;£* â i Ml nofivie procacitate, dijjiculur me addicen^ Â¥ nbsp;nbsp;diwn ex boc loco in hoc ampliÃimo conÃcjÃt
i» nbsp;nbsp;nbsp;pcrtrahi fuiÃim paÃlis, ni/î autoritag me prte'cc=gt;
0 ptoriHM Cf offieij mei atque ebedientiæratio eoe= 1 giffet. Etqiiia requirià iiobisuidconon tantùm t, ut de ijs qu£ erudite O' Ãapientcr dicuntur Oâ ex '« uiuis exemplis, quxante oculos nojlros conflitu* untur, pulchritudinem uirtutis optimarlini artium decus inteâdigere difeamus atque admirari, fed imitiri etiam propoÃtd exempla à teneris con^ fuefcamus certis exercitijs lt;etati noflrx accommo= datis : Confido CT' conÃlia illit, qu£ confirmatior z £tag rcHius intelligit, cr autoritatem pr£cepto^ rum, CUI rcucrenter nojplt;l)ijcimtw,cxc«pt«rx ejfe, quic obijci letuti noflrte poterant,
Propüno igitur de more dtq; irftituto fchola^ ueteri quieÃioncm, ckiik explicatio conducere poterit bocdnnt tempore ad cauendag occafioncs
** multaram (Cgritudmuw ct acuendam diligentia ain mappetitu compefeendo Gt regendis lt;tccoa . ercendis manibug, ne appetitui obfequantur £3quot; \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Di indMl*
ANNO ïj-y?.
indulgeditt, Icüicet, Curpræcoces O'crudi frU* élui,quos OTTwpaç uocdnt Grted, auidiu^ exulcerent inteflmd,coinmotis dlui cruentis dcH»* xionibuf, quM «TuofEVTipai; nomindnt,Qr dolorc exciato, cum dilfenterid mdgtM ex parte cieatut ab acrt cr tienenata btle arrodente O' ceu abroquot; dente mte/lmorum pcüiculat interiores mot* dacitatis acredine Æ Et c«r crebriui hoe efficiatd frudiK immaturifEx genere uero ceraforum,curt qu£ uel carne confiant copiofa, fucculenta pr^epingui, uel rara quidem fed dulci ac fanguiâ neo liquore exuberante, ut cceciltana, duracttnb AäianA,Apronia,niagis quà m reliqua qua coloft faturo purpurafcentia acorem fapiunt ; Ex geneâ re prunorü cerea magii ztr Ajtnina,quam iberid u'mi fapore amula, idem pariant^cumcrfruätd crudi ZT lüa ceraforum dc prunorum genera fic' co affluant frigido, hac acredine fua pungeiule ueUtcandocfi tenerof intefiinorum cuticular firin^ gere faciltiu ZT Idcerare pofiint f Caufam hditc effe exifiimo.
Cerafa (Tpruna largo Cf' aqueo redunddtt fucco, eoq; in alijs plui, in alijs minui calore foUi percotlo, fapor ar guit, qui aut dulcis eü,aut ei aqueo ad dulcedinem obfeuram tendit, Oquot; què^ decerpa protinui uel putrefcunt,ucl parte fupet* fiui humorii extenfa emarcefeunt CZ flaccefieit^ do corrugantur, deniq; quöd leui occafione intr^ fefe uermes procréant, quorum non eü origo ali^ ufide
ANNO iyyâ¬. Ã7 unde, nià ex putrcdine biwnorij excrcmentitift ^uem cdlor ndtiuui deÃituit. Dulcedo argument tjwn câ cnloris inÃtimaior euidentior ube* noris, remiÃior hebettor languidioris. Httwû da ita^; ilia eÃe er uel frigida uel tenuiter calida ob buwiidùdfm exubcrantem ac uincentem minU me obÃcurwmeil. Taha nero putredini conciph tndte aefouendæ funt maxime idoiica,idq; er uerx mieuli qui prtmis innafei con[ueucrunt,oflen» dunt.
Quare euw auiditis er largim deuorantur^ corpus fuccis crudis replent, quos quatido debilis alioqutn er' circumfuà aeris 'neÃu euocatus ac d » fierÃuscalor natiuus umcere nequit,rehäiilli4 natura er ab alieno calore circumuenti corrum-puntur ac putrefeunt, tanto citius,quanto folidia US corpus ac compatiius obflruilionibus facilius compitur. Calore ergo putreÃadente incen^ duntur er acuumtur : de putrefaihone lentorem acquirunt tenaciorem,cumq; er onerc er acredi» ne caloris infefiant naturam, eijeiuntur tandem ab iüa irritata, Sedtardius ob lentorem prore» fentej inÃflunt fubinde ac harent, caloreq; pu^ tridoaffligunt hepar, acredinis morfu erodunt inteflina, A.d utramq^ a/feüionem refentrice hepatis debilitaaer fauciatis inteÃinis, co(tfi= quiturfluxus alui cruentus ,quieo eR pcriculoÃs or, d«o er bilioamp;m in corpore exerementum co= pioÃus ante coUeilum fuerit, er hepatis languor
D 5 pli«
38 A N N O I r r 7» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
plut cretterit, er mtc/ima tenero fenfu delicAti erofionem gra.uiut tulmnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
Cicteri fruólut immaturi, 'm c/uibut fuccut quetit cum Ãcco terreo nondum probè fuboAiÃT^, nee calore foUt mäturatus , codon modo crudorum fuccorum cedeeruattone matcridi» præbent dc fomcntum putred'mi C3â fluxui^ dyffcnterico. dudiidocf; fiddcolleóiosdntcd cru^' dos hu/mores hi dcceddnt,febrcs incendut. Qjtdn^, docj; dd ctiiem Ãdrguntur exclufi per uends ndtu^] r£ impetu amp;nbsp;in ^w^H/xara. erwmpunt, ucl di undm dliqudm dcpcüuntur pdrtctn gt;nbsp;qudin in tu^ morondttollunt. Quire mdgnn curd uitdndunï efum crudorumÃ-tiiluum exijlimo,ex nobis pue\ ris co mdgis, cjuod corpord noflrd tetdic ddhuc tnoÃid er tencrd, er cx WJ^cfayi'a crudis im^^ plctd humoribus dc dcfeljd o^cnduntur fdcilii^ df periculojius Ididuntur. Sed qud ui inqutes fuc^ ci frigtdi humtdi cxulccrdndo tdm periculo/? fdUcidiit inteftmd, ut er rumentd in/tgnid de Id^ cimids pelliculis dcterdnt, er' cdloris febrilis jent fum inuehdnt er' prouocent tdntdm(dngumisoâ ruptionemf Rejjiondeo. iionfudui nccpri^^ mo ftdtim occurfu hoe cfficiunt ,f'ed putredinèâ corrupfi. t^dm dum Idrgioris er' crudioris fucci copidcdlorem ndtiuum prius Idnguidum dinpliut* hebetdnt, tdndon db co defiituti er' concluji un* diq^cdlore exdrdcfcuntalicno putrcfcunt. 1 tctds nofird nee cdpit nee dffèquitur expliedtio*9 ncf/t^
ANNO ïyy?» 59
«fW dccurdtiorcM. Qudre ClariÃimumD.Do0lo= rem reuerenter oro,ut eruditins cam C7 copioÃm duditoribas explicct.
ORATIO INCLYTI
A C MAGNIFICI D. RECTORIS, Tiaronis Dduidi? db Vngndd cxc. kbit» dn te le^tm fcboldflicdrum prlt;ele= élionem
DEcct no! ddolefcentes noffè et fepè 'mfueri mente ddoleÃcentiam Cyri, et exempla pri* ntte ætatts nobtliÃimi Prmeipii, lt;juem Dci« optia »«d indole in/iruxerat, ut ad maximi imperij con=! fiituttonem ciwn pViepararet. Sunt entm deÃeriptd, quadam illiue exempla, ut nobis ad uirtutem com = monefaéliones effent. S£pè autem reeftari duditis hiftoriam de Cyri i«dicio,propter quod adoleftens narrat matri,fc plagde dccepiffe.ld nunc repetam, (juia cy' ipfe ea narratione ualde deleiior, er «e» lis omnibus dulciÃtmam effe exiflimo,
'Erat, inc{uit, procerior adolefcens ejui breuetn tunicam habebat. Ij diteri adolefcenti breuiori, habenti longam ueflem, ui hanc dctrdxit,ddtd fud. Ireuiore, conueniente ad modum corporis lüius. 'Dcfert autem ad Cyrum iudicem 'm agmine puerb li hanc caufam, is, cui longior tunica erepta erat. Hie pronunciat Cyrus luÃtum efÃe, quenej; tenere ueftctn fuo corpori congruentem. ^t\ouetur enim
, D 4 coma
40 ANNO xyr?« cogt;nmoditdte,qMm in ufu ucÃium fore coghaMi Pofled cum Uldgiflro iudicium,amp; caufim fentett* ti£, ut mos erdt, exponerct, reteda hdc fententU inijutt MdgiÃeTfLege iudicdndum eÃe, non cx (ommoditdte, qudm quifcj^ priudtim cogitet, to vóplt;ifj.op /luauop livaU, de Cyro pidgds ddt, ut difcdnt CT' ipà cr- c£teri, Legem debere iudic^ normdm eÃe,non priudtdt mtdgmdtiones.
ii«ec ndrrdtio, quid de exercitijs puerilibui lo* qui uidetur, dulcior ed noÃrie ætdtt. Sed re ipà commonefddio ed de Legum dutoritdte,qudm fd^ piensuetuÃdsmdximdmeffeuoluiL Ac Lthnicos quidemrdtio crutilitdi mouerunt^utuitdm CT mores hominum legibus régi ueüent, non prtudtis opmienibus dut cupidiMibus. Qudlis enim con* fufio in uitA eÃit,à fuds opmiones dut cupiditdtct finguli potentes fequerentur, nec eÃent freni cu* piditdtum honeÃtc leges Æ
Nox mouednt non tdnt'umrdtio cy utilitds,fei multi nagis Deus ipfe.Qjidntum bonum ell,quod Deus hdne fudm fdptentidm, fcilicet leges, nobis pdtefecit, qu^e teÃdntur eÃe Dcivm, er docent qudlis fit I Vult Deus hommes qs kgibus regi Cf frendri,quds fud uoce trddidit, non tdntum ut in* ter nos pdx fit, fed prmum ut commonefddi hdC ipfd fdptentidjdgnofcdmus eÃe Deum conditoreiu, er cogitemusqudlis fit,uidelicet fdpiens,uerdx, bonus, beneficus, luflus, cdÃus, mifericors, u'm* dex fcelerum. là .t ne hdne legem putemus eÃe fd* bulditt,
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41
,'hominum aflutia excogitdtitm, ipft Deitt cuflos Oquot; txecutorfude uock (t(icà generi huma^ no,rapit ad pamtf omnes fceleratos, etiäm cùnt Mdgiflratuum er iudiciorum dutoritdi eluditur, Ãcut feriptum eR:Qiii gladium acceperit,gla* dio peribic. Omnis anima polluta inceftis libidinibus euometur ex terra. Hlt;e non funt indnes minie, fed cxempld pandrum omnibui «etds tibui conÃiiciuntur. Vult igitur Tieut lege not doceri, genm bumduiwn non cdfu nAtum efà er Hcumreuerd ddeffe hommum focietdti, er feeler rum umdicem effe. De»«de uult eunt prode^e no* bii dd cotnmunem pdeem.
lUe conÃlid Dei conÃderentur, dc non folunt timedmut, fed etidm dntemui er ucneremur'legetf er totum polihciwn ordinem.
KurfiM «crö non folùm piäurds Cyclopum er 'CenU«roruw mtuedmur ,quibiesÃgnificdtifiint popuh IcgHW intmici : fed etidm exccremur Anti* ttomos noflri temporis,qui legum erdifciplinie contemptum 'm Ecclefidm ddferunt. Scripfit nu* per quidem Antronius ,fummAm drtem Chrifiid* »wrtHn ejfe,nefcire legem. Reäius erdt dicerez StHnwuw Cyclopum drtem effe, nefeire legem. Qudlis furor eA, de fdpientid Dei, qudm femper Dew immenp bonttdte 'm Ecclefid conÃgt;ici lt;lt;c t«« teUigi uoluit,diccre: Sumnum drtem c^e,hdnc ne* feiref Idei ne Det« w rupe S'mdi in ter «ntt mird* (uld, Mt fixtufexcentorum miUium uirorum,ter*
D y ribili
4z A N N O I y 7 7, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
ribili ueee Legew edidit 'm ma,nu mediâtoris, nunc impudentiÃimui trtbunuf plebii cam dele* . at,çy lubciit nefeire Legem f
Sed dices, hditc hyperbolen pojjè mitigdri bebi U 'tnterpretdtione.
Si dlideAfententid,cur improprid (^ dmbh gud/jgt;drgis inpopulivm.e cia btecdicuntur,11011 ut qutcrdtur mtcrpretdtio,fcd utfurentibus blan^ didris, O' frenos cupiditdtum Idxes, o pldufiti cdptes,o tibi dommdtionem Otyrdnnidem i» uulgo qu£rds. Lîon obfcurum eil, efuo ifli tribu* viçi/ cldmores JÃeiient. Yeterd h£c drtijicii funt :
Spdrgere uoces
In uulgum dnibiguds, odijs de dddere fldmmds. ; g Longé ueriusdicitur : Infold Ecclc/idDei re* ilè intelligi O mdgnifieri legem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
«
Vos igitur cum dues Ãtis Eccleã, di feite amp;nbsp;amdte legem diuinitus trdditdm.
iJiementote etidm ett,qu£ fepè duditis,cjuomigt;* do difciplind o inchodtd obedieutid Deo pldce* ant. Cogitdte difcrimen Eudngelij o politici or* d'mis, O'neruum ilium uobisproponite ; ISlecefi ' tH obedire, nonfol'um propter irdm,fcd etiaiU
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propter confeientidm. Idea leges de difeiplmd O'
de trdiKjuiUitdte ucftrd honeftiÃme conditds, dt* teute dudite. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Legeftdtutd,
POST
3
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?
, POST RECITAT1O«
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NEM LEGVAi.
HU legibm, quic iam kâæfunt,ut ob(cgt;npcre=: tis, pvtccipimui co. Mtboritdte^c^udm fcitis diuinitiii dttribufdm ejje legibus. Aluefuntipfd «CX Cecdlogi, qudrum Deus immedidtè dutbor eft: Alie funt ddditlt;e optima con/ilto pioritwi prin cipum. Prrf'cipit dutem Deus utrtfq; obedire, Cf wincicx eft petuldntite üquot; contumdciie 'm utroq-
â⢠Icgum grdd«. Vt tgiturobtct}iperetis,tuouedmmi prim'um eogitdtione fdptenti£ uoluntdtis Dei, qui eü fans defenfor iufticiic: Deinde cow^ muni trdnquiüitdte, qudm propter eonftrudtto^: nein focietdtis burndn« tuen debemus: Tertio proprid utilitdte. Eft entm immotu ucritdsdiui^
;« nitM trddifd : Non erit bené impio. Pdreife ctidm Dccleftæ, cui cum neceftdrid Jit doilrind, ftholæ conftrudndiefunt,AcdcbebdtpoRgrddumNli= niftrorum Eudngelij, dgmen ftholdfticum flos er dccus efte Eecle/ite. Et eü flos pr£cipuus,pii ftnes
* Do(lores,er pij ddoleftentcs, qudles multos in hoc noftro ccetu effte non dubito. Acutindmnon eftent ddmixti dlij efferi.qui Cyclopicd immdnitd^ te Deum,Eeges, Eccleftdm, honeftdm fbeietdtem,
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cromniduirtutumofficidcontemnunt. Oro d«=
tem Eiliivm Dci, Dominum noftrum 1E S V
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftimt, cruciflxum pro nobis er refufeitdtum,
Zoyop nbsp;nbsp;nbsp;liKova Wfop ftiifiou Tvarf dç, fedens
tcni
44 ANNO lyy?.
Ãem ad dextram tetcrni pdtrii,ut det dond hûwini* ha, ut femper EcclefidtnÃbi 'm his rcgionibia col^ tigdt, O' gubernetdc protegdt hanc AcadcmidUb O' j« nos ddoleÃentesDeum rcélè 'muocanttb titfemper fit hlt;ec Acddeinid talis cactus, in regnet O' uerèddfitfitiiaDei,/icut firiptume^' Vbicuncj; funt duo dut tres congrcgdti in nom'm^ meo,m medio eoritm film. Pid fchold fine ulid htdtione eü templum Det, O' congruit dd db ûum : Donna mddomus ordtionis uocdbititf' Vos quotj; pij ddolefientes quotididnis uotis petb te,ut Deus uoS O' totdm Ecclefidm gubernet,etiâ amfimulti ddmixti funt, quorumuoluntdtesncn funt pbe, tdmen Deus exaudiet piorumgemM Oeos firudbity O ut nos firuet O'gubernth propter PHij fut gloridm,toto eum pedlore oro.
D I X I.
ORATIO DE le
gi B V s.
Vo fepius O' quo plurd de Legibus dt^ ttitie guberndtione cogito, è tdufds turn in dodlrmu coelefti, turn in Philofi^ phidtrdditds ipfi »iecumreputo,quifidt,utnUâ ximd pdrs hominum cÅcd,oudrijs drdens eupb ditdttbia, nee legum uoci, nec dtrocifiimoru/ii^ fuppliciorum metu coherceri poÃit, co diffieilitH Wihi fâ legi bus dicere. Deplordre ntdgis eoW tnunei»
ANNO ï T î 7. 4J
Munem generis humdni imbccillitdtê uelim, quitu » tnultd de bonitdte legum dijjèrere inter adolea 1« Jcentcîj^ttorjwn KtiHi nondum inteUigere (Tdtnds (, reblt;« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noticidm Det ü iuflici(e,(T
1, ordinew uitteiDeo impreffîim mentibm hnma* D ttis,quieüeffigies cyimago mentis diuinte,polt;* l; kft. imo iuuentns nonfecus accarcerem leges â t odit,quM exifiimat cffe triflia O' iniqua uincultt ilt; naturte ad uoluptatem eonditlt;e. Nfc folùm primlt;t gt;nbsp;letas, luxurians adhucgenuino fucco O'ignare f, bumanArutn nùferiarum, O' incauta, inimica ilt; legibus : Sed etiam maxima pars grandiorum pro» i« Ãitaens panas contemparwin legum, feiens ta» Il wn indwJgct exitioÃs cupiditatibus. Paris, (, 7f.gifibus, Sextus TctrijKmws, Paufanias, Alci» biades, Mdrii« , Catilina, O' alij innumerabia Jm, dum libidini, ambitioni, cupidati umdiâtO nurem gerunt, f ientes accerfunt fibi O' alijs tri» fliÃimas calamitates, Simetu ptxnarum O'in» gentium miferiarum, qult;e certô cemitantur deli» â!i,non frenantur animi,quid legum uoce olau» datione proficere pojfumus Æ Nec noua eü hac L querela. Semper hommes fapientes doluerunt, uinci leges hom'mum petulantia Oquot; fiiroribi«. Sfdwi boedoJore confolcmur noî mandatoDei. Ptiamà multi nee audiunt nee 'mteUigunt nee me» t«Knt leges, tarnen earum uocem extare Deus in» 0 ter hommes uoluit. ideo rfb iwitio generis biwndni 0 tradidit eaSiO imperia conflituit,ut leges, iudi» K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cia,
t
4Ã ANNO 175'7,
cid, pccnAf, difcipUiiAm, tucrentur. Obtemplf^ nuts igitur Dro, Icgum Koccni Itbros in pulis circumferamits, nec dcterrc.imur hominti'^ contumaciet, fed fciamus noj^ros labores parti bâââ m'mivm prodelfe. Audierant uoceniDei foiiMtcf^ ex monte Sina, fcxcena, millia tiirorum, qM e(à mAgii£ parti eiitsinultitudinistiibil profuit,ti^ t men ztj- tunc aliquorum mentes rexit, re^ femper aliquos ad omnem lt;£ternitatem. iZecfrdlt^ gamur animis,ut omnia doiîrmæ cr /fgiOK fliidi^ abijciamtis,qiiia nulla funt firma ZJ' perpétua itn^ perta,nuã pcrpetUie fedes doilrinat. Olim in gypto ztr Phoenicia, poftca in Ajia z^ in Grad^ fueruntpolitia; florentes ,qu£ fueruntliterarti^ z:r legum fchol£. iZunc ibi hommes barban Jitt^ iure uelut Cyclopes uagantur. Etmetuend£ fui^ fimiles uaftationes in alifi gentibus. Etfi angi bot metu fanos homines decet, tarnen hac nos confobi^ tione diuinitiis propofïta fuftentcmits. In hac frd^ gihtate hommum et brcuitate uit£ res tpfa ofteitâ dit, humanis uiribus non poffe rctineri eunded Imperiorum ftatum. Alexander magna uirtutt mchoauit imperij formam, fed eo extmâo qualit fecuta eR dilaceratio totius orbis tcrrarumtquó)» diuturna bcUa f qu£ leges cr dtfciphnam in orf* nibus genttbiis atrocitcr labefailarunt. Tales funl fubinde fatales poen£, cy mutationes orbis tcrrii* rum,lugend£ quidem,fed tamen inter has confia fionesiciamus Deunt feruare Ecclefiam fuam, CT aliqu^
anno I y f 7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47
ttliciuM politi(« iure Oquot; legibus conflitufds^utÃnt f(t hoJlntidBcclefiæDei, litcrdrum er doiir'mie, E« runt ergo dliqud; reÃgt;ubliCie,ubi legwm uoeem M» dient, difccnt, fondbunt, colent alicfui non pauci, ctfi md:or feinper er fuit er eft er' erit Cyclo»
(K puw multitudo, qui leges contemnunt. vtrunqi
,(J) jgitKr modefli hommes, pricfertim in fchoU,cogia
Ul« tent,uidelicet Dei mdnddtum ejfe,ut legum uocent cuftodidmus, difcdmus, docedmuf,proferdmus i«
ân, priM4tu er publicis conÃlijs,ct Deant femper dli» quAs politids ferudturum ejfc, qult;£ doélrmie do» tmcilid erunt. Noj igit«r bond cum Jfe noflrunt officium fdctdmus, neciegum jiudu dbijcidmus,e»
.j4 tidmfi fuperbè dc furenter cds contemnunt non ifi folùmTurci, fedctidmdlij tyrdnnijiJ' uulgi pdri nf în4X(«i4 toto orbe terwuin.
ul Htec prefdtus fion lt;td confirmdndos dnimoi -â (tliquortwtt, qui kuius fentiunt dc legibus,propte» red quod non fdtis frendre bomMiunt duddcidnt poffunt, Mt mutdtis^ imperijs dltcubi delentur.
,, Età hdic itd ffunt, turnen feidmus leges Dei uocent â effè, nee prorfus dcleri poffe, etidmfi didbolui,qui eà dutor diÃipdtionum, fubinde hommes furio»
j( fos impellit, ut/tcut Gygdutes dggeflis montibut cccJuMi ferro perfodere condti funt, itd ipà grup ,lt; fentur dduerfus Dcuni er Leges.
Po/lqudm htec prafdtus fumdd ontncs,numè , düoqudr tdntùm ftudiofos ejquot; modeflos,e^ petdnt 3 db eis officium Deo debitum, er' tpfis fdlutdre, f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pro»
lt;
48 ANNO lyy?.
Propter Detmt nos fludiofi Cf modejli auditorei oro dtq- obteflor, ut cum homo ad imagmem Dei conditueÃt,cogitetif,quanto bono ornatuefit ho* mo, (T ([uid fit ilia imago, quantum malumf quanta mifiria fit,imagmem (Ham uel corrumpe* re uel delere. De blt;lt;c imagine.,quia fans eâ Ugum nofirarum iuris, paucaadijeiam, Vtrunq^ uo* luit Deus,cùm fuam imagmem 'm hommem tranfi fudit, uideltcet ut homo agnofieret Archetypum, fi Archetypo fibieélum effi debere fitret. Ac ut agnofieretur Deus, lumen humanis mentibui infitum efi, in quo ut infieculo nofira corpora, fic Deus aliquo modo cernitur,quèd fit,qualis fit eiiu uoluntis, cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;congruere nojlram uolun*
tatem ad hunc archetypum oporteat.
Cogitate qttiefi,'quantce h^e res fint. Deus uult nofiras mentes tunquim fiecula efiejin quibus ipfi confiiciatur. Vult nos tanquà m libros efie, in qutbus fuam fipientiam digitis fuis firipfit, do* cuit nos quid fit Deus, uidelicet mens teternaCJquot; immenfi, cr qualis fit, uidelicet fapiens, uerax, amans cafiitatem Cr iufiiciam,id e{i,£quaUtatem, tribuens squalid tequalibus fine acceptatione per* fondrum,bona bonis, mala mails, hberrimèagens, benefica,diligens homines,ut conditor,ac pr£fer* tim illud opus diligit, quod uoluit efie fuam efiigi* em,cr flagitans ut nofira mens cr uoluntas con^ gruat cum fua mente cy uoluntate. nancadmi* randam fapientiam, legimus amp;nbsp;difiimus in ipfi con/i*
anno I f y 7. nbsp;nbsp;nbsp;49
ton/tdcrdtione humante mentK. Nec uUa homi* num aut angelorum eloquentia (anti, eü,quie fatit dicere poÃit, quantum Jit hoc deem, quod Hem hoc tanto muncre (y' tanta luce ,Ãmüitudtne zy focietate fute^mntis,»osornAuit.
Sedf^roh dolor nan ajjicimuf hone tmagment^ nee contenmimui t^ntinn, fed etiam obrumm cceno ey flereortbui. tulget in mente noticia in^ Ãui, 4 Heo, quod Ãt Heus, reâè facientes approx hans O' defendens, contra uero fceleratos puni» ens. At Lpicurei pugnantes cum hac ipja luce, furentcr dijputant,nuüam ejÃe prouidcntiam.Hux diu'ma docet, non cjfe rapiendant alterius coniu» gem, fed Paris, TEgiflhus, O' à lq multi rapiunt. Hocct lux eadem diuina, non mouenda ejfe bella ciuilia,rapiendlt;e dommationiscauja,fineordine legum, O' Hc,um uelle, ut legitmos magifiratus ueneremurjimus pacts cuÃodes,non 'mflati appe» tamus fubltmes gradusJine uocattone, fed amemus humilia. At M.arius, Catilina, Antonius, Borgias, O' alij innumerabiles, elati ambitione, beUa ipÃs O' multis gentibus exitialia mouerunt, ita con» culcatur imago Hei à maxima parte hominum.
Sed Ãudi^ac modeÃi fefc ipÃaÃgt;iciant,ac ad» moniti hac Hei imagine Heum qiuerant, O' con» fiderent uerè diligi humanum genus à Heo con» ditore, O aman te ac fouente humtlta,ac uiciÃim i nobis pofiularijUt nofira uim ad hanc imagin'ent congriMt,
Deinde
yo ANNO I n 7â
Deinde Gr iSud reputent, hanc legum doflrh rum, quant profitemurex hac imagine Dei dc^ fcriptam cjjè, gx noftros libros enarrationem effè diuin£ imagmis. Quod qui agtwfcent, ut reseH, uenerari leges tanquant fapientia Dei ateriue ri=gt; Hulum incipient.
Eü igitur fons iuris noftri, ut dixi, imago ilU Dei: Sed accedere oportet [apientiuni gubernato^ runt conÃliuni,qui Dfo mentes eorum gubernante fagaciter tllant in natura hominis lucem cernunt. Idq; etiam Dei opus eü,mentes gubernatorum re^^ gere, ut uera GJ' iufta deprehendant, Ãcut Salo^ mon inquit : Diuinant labia regis, id efl,Deo gu^ bernante cernunt GT eligunt uera GT lufia. îtaq^ leges imperiorum, congruentes cum imagine Dei inÃta humanis mentibus,reuera Ãnt fententiæ di^ ttin£,GTexplicatio legis Dei. Quod cum ueriÃi^t tnum Ãt, excitemus animos noflros ad amorem Oâ reuerentiam legum.
. Htec in prxfentia ad commonefaciendos Ãu^ Hofos GT modeflos breuiter dixi, qult;e fcio fepè in bac fcbola repeti. Deum oro, ut ipfe nos adiuuet GT regat, ut uita nofira congruat ad legem, qutc (fl fapientia Dei, GT' omnes afliones noflra nobis GT toti generi humano Ãnt falutares.
D I X I.
alia.
ANNO I y y 7, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ygt;
ALIA BIVSDEM, QVA INVITATIS AD SE PRO» feljoribui alijs hoj}itibus ommbits in prandio, cum 4 frAtre propter parentis obittim demunt reuoeatus ejjet,udledixit,atcji magiftratum fcholaflieumfimul rc]ignauit
28. lulij.
CLariÃimi Viri, cruditione (^ uirtute pne^ ftdt!tes,Prlt;eccptorcs cariÃimi. Scio uos hor^ ttri adolefcentiam, ut Cyri hiftoridtn 4 ^eno= phonte fcriptam,fepe n!ultwmciilegdmiK,(iudm 0utdcm narrdt Cicero,Sciptonetn femper in mant^ vus bdbuijjè. In e4 hiflorid lcgimn5,diiciplind Pcr^ Ãcd in iudieijs dccufdtos cz punitos e/Je Migrd= tos expreÃe dicitur : Ingratitudinem effc waximam dudricem ad omnia curpia. î/l£yis{u) Hyt/xova stti Travra tlt;z cut^pcc. Cohorrefco legens antam uituperationem , dc Deum toto peâore oro, ut meum animum, Un^ gudni,C}''uoluntdte}n fleélat ad ueram Cf perpe=gt; tudm gratitudinem erga ipfum, cr ergd Oomi^ num. noftrum lefum Cbrijium, ergd homines ; benemeritos,
Ac nunc coram uobis teÃibus, celebro Dcnm ceternum, pdtrem Domini noftri icÃu Chrijit pro hoc ingenti beneficio, lt;iuod me dd dgnitionem filij uocduit, CZ quidem quod in hdc ueÃra EccleÃd ttiihi fettiinit neceÃarM doärinie prabuit, qud hic â¢gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£2 nutiore
yz ANNO ïyy?.
mxiorc pcrÃncuitdtc proponitur,lt;iui)K alibi, Dfs iïzde profiteor me uobii gratitudinem üâ omnia gratttudinis officia debere,pro ueflro labore, Oâ pro Jingulari erga me beneuolentia, i^uam cùm a^ lijs rebuSytiim ueró etiam hoe honorffico de me iu^i dicio ueftro declaraftis, dim me fungi magiflratn uolutfiis. Pro his omnibus beneficijs promit to me gratum fore in to a uitu mea,o in tota £tcrnitii te. Qjianquà m autem non eü officiofum ,fi nulla grauis caufa fit, difeedere ex Academia gcrentes magiftratum, antequam legitimo tempore depo* vendus di, tarnen uobis trijhfima caufa nota eâ, qu£ me domum reuocat, quod orbati cariÃimo pâtre de domefticis negotijs nosfratres deliberare cogimur.
Excrucior itAqi multiplici dolore,quod imma^ turamorte patera nobis auulfuseü, quodfiudia dodrinarum, in quee bona cum ffe ingreffiis fum, interrumpuntur , domeÃieis difficultatibus conflictamur. Oro igitur ut mihi bentgnè con^i cedatis, ut O' nunc deponam UiagiÃratum, Ãad iufium tempus adeffe non poffem, Oâ domum re^ dcam. Idutpublicepeterem,iamuos ddprandi=â urn uocaui, quod uolo in hoc meo difeeffu fimul ef fe feedus mutult;e beneuolenthe inter nos. Vofà ore, ut beneuolentiam erga me uefiram non fina* tis extingui.
Pgo uiciÃim O' Acddemilt;e,O' uobis perpetu^ am gratitud mem promit to, o P ilium Dei, Do^ minunt
ANNO iyys. n
noflrum lefum Chriflum cruciflxum pro nobis cr refufcitatum, T^oyop koù iin.6va. iiiJ'iop îcïiPi» OTa'Ãoç oro, ut nos omncs gubcrnet, ZT protegdt, e? regät laborcs docentium. Sicut 'm-s quit : Ego fum uitisAios palmites. Sine me nihil poteftis facere. K«i)c lilium Dei Domi» num noflrum ïefum Chriflum oro, ut flmper nos fibi palmites faciat,cr femper inter nosfibi xter» namEcekflam coUigat. D\y:t.
Die z8. lulij.
ORATIO DE GRE.
gorio nazianzeno, r e c i=
4 M. lacobo Lechnero Auflriaeo Decano. lo. Febr«lt;tri/.
HOneflæ eaufle funt horur,: eongrefluiim, Nlt;tm Ã3quot; renundationem teflimoniorum de= cet ejjc publicam, conucnire fines tanquant Cenfores, ut audiant qualia flnt luniorum fludia utile eR,zy tpfc confpedus multorum eruditorum inbac frequentia accendit animos iuniorum ad cogitationem de fludijs dodrinic. Conucnimus autem non dntùm ad htee Jpeikleula, fed multo ntagis ad precatioiKW. cyuare initio ad banc meant commemorationem gemitus z:r uotn ueflra adiungite, Gratias agimus Deo £terno Patri Do= mini noflri tefu Chrifli, creatori generis humani, utu, cumfllio fuo Domino noflro lefu chrtflo, Oquot;
E Ã Spiritu
î'4 ANNO »rrs.
Spirifu fdniio,quoduoce Eudngelij 'internos ternAm EccleÃdm coUigit, hdäenus nos cle^^ monter fcruauit, e3^ ftudia doilr'inæ apud nos rc^ xit,eum(]j oramus, utde'inceps nos feruet er gtfâ ieTnct,er nonÃnat ext'ingui lucem doärmioÃo, er fetnper 'mter nos feternAm Ecclefiam coÃi^-
Dc'mdc cam honeÃe 'mflitutam Ãt, ut 'm his congreÃibus dicatur dltquid ad excitandos iunioo res ad difcendum,aut ad formanda iudicia,de^ creut hifioriam recitare Gregorij Nazianzeni, Oquot; diÃutationes multas cont'met, er cxeni^ pla digna memoria, Libenter enim buc hiflorias ueterum fcriptoram adferimus, ut ad cognofeen* damEccleã antiquitatcm, er adconÃderandos dijudicationes nuximorum ecrtarn'inum iuniores muitentur. Et prodeR 'mtueri omniam tempos rum EccleÃam,ut piorum iudicijs de doilrina co^ firmemur, er exemplis crigamur,ut cam uidemus omnibus temporibus cymbam filij Dei borribilibns tempeÃatibus quaÃatam eÃe, ey tarnen diumitas feruataw, non Ãangamur animis illa trifhÃimut Ãiecie,cxiflimantcs prorfus abieätum eÃe genas bumanunt à Deo,fed Ãciamus tarnen Ãemper aliquos Ãeruari reltquias, quo Ãnt uera Egt;ei EcclgÃa, CT banc geflarimanibus Ftlq Bei, ne prorfus oppri^ matur,ÃcKtdpnid EfaiamdtHumefl. Ego «oî geflabo eticem in feneihl,Ego feci,ego faluabo uos. Needubito quin omnesquiEccleÃamamant, bis biflor'tjs
ANNO IT y 8. Tî bi/lorijî deleilentur, îm (juibus recitAndh etÃde^ eäÃlendor, qucm adhibuit uctuflas in Vdnegyri-(is,qucm pduci imitiri pofjunt,etidnifi uelint, mcnetidmbreuis cottimcnwrdtio multds ddnwni^ ttones offert utiles pdrtint fludijs, pdrtimmoris Bi«.
Nec «erô guidqudm dulcius e^, qudm cum il=gt; lis utris quafi coUoqut, quodfit,cum in his ndrrd=: tionibus confirvMtnur ipforum fententifs de do= arind,zy exemplis^ qua in Ãmilibus arwmnis aut (oiiÃliivm oflendunt, dut ccrtc mceflicidm leniunt. Videmur enim iniuflè peterc,ut extra communem qudà legem, nobis nihtl infuaue dcciddt,cum qui=â dem fctdmus qudre totA hominum naturd ingenti= bus miferijs onerata Ãt,z^ illos uirosmeltores aÃeriora tuliÃe.
Ac 'm tpfo initio buius hifloria boc exemplum nobis gratimi eÃe debet, quod fcimus Gregorium 'iidzidnzenum natum eÃe 'Pdtre Epifcopo, er fcribit ipfe am felix fuiÃe coniugium, utdliud trdnquiüius non uiderit. Aidtrem etidm narrat, quid propter prudentiam er fanfiiÃimos mores magna eins autoritas apud omnes honeflas nM.= tronas erat, wultorum diÃidiorum femma 'm urbe 'Nazianza er uicinia extinxtÃe.
Eà dKtew Eidzianza oppidum Cappadocia uic'mum Cafarca,m qua natus erat EdÃlius cum quo poÃea buie er amicicia perpétua, cz Ãudtox rutn focietas fuit,ut poÃea dicdtn. Cumautem dos
E 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»»(4
J'S ANNO ïrr*-
tnï 4 purcntibus difceret Prophetarunt (T Apo» ftolorum eturrdtiones, Pcclcjã hiftoriam,zy lu» dicia fdnilorum uirorumde grauiÃimis conirv^i uerfijs, Viderdrit en'm pdrentes longi tonporii certAmind,quid egreÃi Ãuntdnnum itoMge/imuMi Puterfimiil curduitutdd domeflicdm doilrindnt adiungeret ddolefcens fludid Ploquentilt;e e:^ phi=i lofophi£, eumqi primum Alexdndridtn»ufit,quie tune fuit drx doilrindritm m toto genere humA» no pr^cipud. FortdÃts (y eo Itbentim filium eo fnijit,quid tunc poA longum exilium frnexAthd^i ndjius co redierdt, ciu HccleÃd reilc Ãentiens »« Vrbe Treuirorum boÃ^itium dunes oilo dede» rdt.
Cum dut em eloquenti£ exercitia ntdiord eÃfe Atbenis, er fonum Griccte I'mgUie fuduioremtbi effe dudiret,cr ipfe mturd nMgis dd ed Ãudid du» ceretur,Athcnds poü dliquot diinos profe^lus eft. ibi Bdfiliuni nofti cepit, cum pdtrid commit» niseftit , O' fimilid eftintftudidjimiles uoluntd» tes,zy quicddm nAturarum ddiunaio,Ãrctts dlijs fodoldcijs huic uni fdmilidris Ãuit,nArrdt entm or tunc Atbents fuifte corruptiÃimes mores cr in-Ãgnem iuucntutts petuldntidm, quid multi diui» tes Scholdftici plus dediti erdnt ludis, fpefUculis, eonutuijs, er obfeenis uoluptdtibus,qudm dodlri» tidrum ftudijs, plures ctidm pdldm Athci,t:y^' mul» ti mdgicis drtibus dediti erdnt. Ab his cum dmbo abhorrèrentBdÃlius Cf Gregorius, quid domefti» cd dtÃci»
ANNO irr8. r?
ca difciplina ad ueram^Dei dgnitionâ¬Â»t,amp;dd bo= neflos cr ctiftos mores ddfuefaéli fuerant, fefe coniunxerunt, fimul inftudijs doéirm£pro=s ce/)irunt. Ex crf familidritate ora dtnicicia dein=: de nunqudm interrupa eü, ut fuut durabillesas micicM,quarumhottcfld funt initid. Et uerum illude^l, ot-srap TO Tiiiâietu) tXö âpyo'ip. Eo tcwpore uentt Athenas ïulianus nondutn imperator, fed iam ex fchota aecerfitus ad regen=! ddmGallidm,ü' jjgt;erans imperium. Hie confirm: mauit ctiam tmproborum duddciam Athenis,quid Ethnic IS fefc uenditdbdt, nbsp;nbsp;Magos confulebdt,
CS- Chriflidnos aÃjernabdtur. Ex his inoribut tunc i^oq; conieitiuram fecerunt multi, rdptus rumelt;Jc dommationem, cr renoudturum feuici» am dduerfus Chriflidnos, ut non multi pofl dccia die. Eüq; injignis luculentd defcriptiogeflu^ iwn iulidni apud Eidzianzenum, ex quibus uatieia natus eil,qudlis futurus effet.
Età enim magne funt Idtcbre peótorum in improbis v dflutis,cr artificiofe funt ironie ar confiliorum occultationes, amen nature peruer» fitds ex monflrofls geflibus cr' alijs flgnis anbt maduerti poteR. Verba Eldzidtizeni de Iulian» bee funt. Tunc mea conieilura non fuituana, Eecit enim me udtem morum ipfius inequalitas CT admirationis magnitudo. Non enim mihi uide» bantur flgna bone nature efle, crebri flexus colli, bumeri per uices fubfultantes. Oculi uagabundi
Er Oâ
Ã8 / N Nâ O iryg.
Cf truces, Oquot; qualcs funt 'm furentibus,pedcs /labiles er erehrie geniculattoncs, NaÃts corru^ gdtusddÃgnificdndum contemptutn, ridicuLefi^ gur£ uultiK, cdch'mni dltum crepdntes, Nutuf er renutus jine Ãerrtwne, Jermones dbrupti non comptetii fententijs, interro^dttones mordmdtiC, er'jine cduÃd fdót£, rejÃonjiones dlicn£ d propo* fito, nec mter fe con/entientes. Sed quid jinguU fcrtbdm. Tdlem dnte fdiki, eÃe animddutrti, qud^i icm ejfe poftcd 'm ipÃs fd£lis uidimus.ii£c cum uif^ dtjfeni,excldmdui coram ntultis, qui teftes buius mei Ãermonis ejjè po/funt, O qudntuni nidlum ntte trit Komdttum imperium. Bdnc defcriptioneitt hic mferut, ut ddolcfcentes bac ndrrdtione cottt^ nwnefdélicogitent gejlus reâle regendos cjjc, (J tnodeftue fignificdtiones conjidcrent.
'Difcejjerdt Atbenis BdÃtius,mdntt frdtris edtà Hus ex fede, in qud decldmitdbdt, er idm Grcge* no Atben£ folitudo erdnt, quid cdfld mens fugie^ bdt Etbntcd er dlid foddlicid. Qjtdre eT' ipfe dti^i qudnto poH dd fenempdtrem redit, cum idm trb cejimum dnnum dttigijÃt. Tunc dccepte bdptià tno pdter ddiunxit eum Fresbyteris, Jbt diremptis controuerÃjs er' reflitutd concerdtd feceÃit dd BdÃlium,qui et ipje ett leHor C£fdre£ futfjet,reli^ ibipdtrid propter obtrcHationes,tunc mÃio pruC dio cum dliquot duditoribus uixit.ibiÃmul treden cfmdnnis cotnnwrdti funt, non'jm ignduo ocio,Ãd
m prfigt;
ANNO ïyyg. P tn precdtioriïbui CZi« coUdtione fcriptorum,quia bm uniue)T£ A/iteEcckfiM erudiebant, cruerts tatem propugnahantaduerfia Arianos,Mdiiicbe-05,^ alioi furores. Ã^UMtum bonum fit habere fidelem TvafasaritJU, V uclut Aehatem, ex uc= ten Prouerbio notum cH. Duabus panter cunti=: bus.
lAultum igitur profuit Ecclcf£horum duor: rum coniun(tio, cum alter alterum moneret, confirmaret, et ambo confentientes uietnorunt concordiam rctinerent. Sed utrumq; Deus ex tllo dulcifiimo fuceeffu in dciem',amp;' in magna pralia eduxit, Bafilium patria uocauit ad Epifcopi mu^ nus, ybi cumlmperlt;^tore 'Valentemagnaei eer^ txmtna fucrunt. Gregenum fenex Pater egre/fus annum nonagefimum fibi adtunxit, ut doceret Eccle/iam in publtcis concionibus. ibi donee pater uixit,er deinde poü mortem patris Ecclefiaifi féliciter rextt.
Etfi autem 'Valentis imperatorisfieuitia pafiim exEccleftjs pij Doâores pellebantur, tarnen Gre» gorius non eü pulfus. Et fortafiis cum aliquo mo^ do texit Glympij pr£/{dis pietas, de quo feribit ipfe,difccdcre cum rcUnqucntem lacrymus ciutbus Cf memoriam beneficiorum non in coluinnis, fed in mentibus bonorum,Cf reditum etus optât. Ma= gntmi bonum eü, concordia Pafloris Cf prafidis, Sed h£c e/fe non potuijfet,fiaut Olympius ad rannumfe inflexijfct aut Gregorius alterum pe=â dent
«o ANNO I à à 8.
dem in E.ccleÃa,alterunt in Curu habere ucluiÃet, 'Laudanda eSl igitur prudentia Gregorij, guod a» tiimumpraÃdis nonalienAuit âiroT^v'n^eyixoa'V'» VK. Et oÃendunt Epifiolte Gregorij mutuam inter ipÃs beneuolcntiam fuiÃe eximiam.
PoÃed cum Ariani dommarentur ConÃantU ttopoli, uocatui eü eo Gregoriui ut Eptfcopi muttere fungeretur, GT Arianos refutaret. ïbi man* Ãtannos duodecim inter magna certamina nutt* ^uamanimo fra0lus,etiamÃmagnis contumclijs adfeilus e^. Primum in templo pr^ecipuo ut Epifcopusdocuit, inde pulÃts ab Artanis, locum, non docendi munus relujuit, cum quidem lapidi* t bus etiatn obrutus eÃet, Sed in prtuata domo an* nos aliquot docuit, donee TheodoÃus Imperator ConÃantmopol'tn uenit. Kieduxit eum in tem* plum repreÃis Artanis, ubi deinceps docuit do* nec ibi manÃt,
Cwn autem Ariani non potuiÃent eum peUe* re,exoritur alia peflis ad eum perdendum. Gre* gorius Cynico cuidam nomine Maximo pvrÃafe* rat,ut doilrinam EccleÃie amplcileretur, eumc^ üdpresbyteri GX'Leiloris munuseuehit. Hicut Cynicus Gf humana et diuina tura oblitus,ardens ambitione adiungità failioni,qult;e Gregorio erat inimica, Gt excutere fenem Gf in fefe trans ferre Epifcopi dignitatem conatur, pugnat faitione, Gt pecunia,Gf profeélus Alexandriam calumniji aecendit Eptfeopum contra Gregorium. Sed prd*
ANNO I y î 8. Ãï
{« cut twtAerdt Integrität Gregorij ,etVM i«d« pellt t. Redit turnen arma,tut ab Alexandrino, er magnos tumultut eiet, tnterea ThedoÃut optimui Imperator cum fediciofos orTyrannos in'Euros pa magnis præltjs dcleuijfct uiilor iam paeas tum imperium teneret, tollere etiam diÃtdia Em c^Ãaflica conatus eÃ. Et exemple ConÃantini Synodum indixit, qute fecunda nommatur,ad quamcouenerunt Epifcopi centum Cf quinquos gi«tt ConflantinopoliyAnno à natuli Chriflitres centeÃmo oilogeÃmo tertio. Extat Decretum in quo profitentur Eatres fe ampleili Symbolum üicenim, eSquot; xbVo non difeejjiiros ejÃ, Cquot; dams nantur qui neganf rbp Aoyop v^safj^JJop, qui negant Spiritum fanétum eÃe v^s«a fiS^op.
De bis tantis rebut cum décréta eÃent, ' Mrfxwji ambitio nouum cer tarnen nwuit. Hie fas (iione Alexandrina Ãipatut fe uoluit Epifcopum Conflantinopoli creari. Gregoriut placidtÃime imquit, Se à de doilrina accufetur, reÃionfurutn ejfe Gf indicium ipÃt qui tunc conuenerant fum» mauoluntate permittere. At de Epifcopi dignis tite,fe prorfut nihil contendere. Sedmagis petes re ut fenex lam liberetur maximit laboribut,euriSt contentionibut, quat fufl'mere in hac tetatis imbes cillitate non pojfet. Addit etiam fe malle ut lonatn enauieijciquamdiÃ'enÃonem de dignitate diutis w durare. Hortatur ut idoneum eligant tC^Ãnt
mes
A N N O I n ?⢠memores dióli Prophetici, Diligite VeritdtcM, pctcem. l^dmb^ecipfd uerbd in etui ordtione re^ cenfentur. No« uicit Ambitio Mdximi, Pt tAn=t dem feueritdteTheodofij fycophdutd Mdximui re^ preffia e^l, piorum fcntentijs credtia Epifco^ pus ïieibiriusTdrfenJis uir eruditin ct rcflc feitâ^ tiens.
Redit igitur in pdtridtn Gregorius,ibi di^ [cordijs fcddtis (uccejjbrcm eligi curdt Euldbum. Ipfe fecedit'inprlt;edtuntpdternum Artdnzd,ubi confilijs Uteris multos rexit. Scd uocdtusdd Synodos noiidcceÃit ddedsufus excufdtione udle* tud'mis, nt oftendit eius Eptftold, qudm prodeil notAm ejfe, ut confideretur, c^udm periculofumÃt Synodos conaocdre dut dd eds decedere. Ad Pros copium Ãc Ãribit.Sic ddfeilus fum,à uerum Ãri^ bendumefl, üfomnes Epifcoporum Synodos fu^ gere uelim, qutd nullius Synodi exitum uidi bo= num,lt;tut mdgii finire eds dtÃidid, qudmdccende=i ve, ndm cuptditds contentionis ez dommdtionis umcunt rdtionem. Nee fttmo« exiflimes hæc me odio fertbere. Accitius dliquis iudicdns,dccufd* bttur ipfe, qudm dliorum certdmen dirimct. ideo we 'm hoc feceffu contineo, Ztr ne turbetur precd^ tio,trdnquilUtdtem tuerifludeo. Uunc dutem ZT corporis infirmitds me excufdt,dÃidue enim uelut extremum hdlitum Ãiro, Ztr meo corpore uti non poffum. Ideo te oro, ut zr tu mihi tgnofcds, Ztr perfuddeds Unperdtori pio, ne me propter igmu uilm
ANNO I y y g.
tiiam'nondecedere cid c£terosexifl:met,fed ue» nidmdctmbeciUitdtiyproptcr([Mm fcitfe nuhi pctenti, feceffunt potim eju-im aliud beneficium conceÃi^c. Hæc deSynedis mEpifiola feribit, Aj^eriora, dicit in carminibus non eiuæri uerita= tdtem,fed dominAtionem,0' dilacerari orbem ter^ rarum ambitione doceittiimi,cr dit eos Cercopimt fîmilcs efie, id eü, impoflorcs, qui, qui Sophifmd^ turn pr£/iigijs hommes dccipiunt.
VaVTO. ûUri lt;^ÃOp,0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tKf (XTOÃUX,
tycü Jgisâ Ts'XHeroid.eil
CcrcopMwt tenednt ut qu£rdnt régna fuperbi, Sed Cbrifli fit raens noflrdquietd, domus^
Hæc de uitu eitts legimiif, qu£ exempluw e^ uiri modefli, non diÃcedentis ob officio proptet iniurtas, amantis ueritntcm crpdcem. lc,xdoiïrilt;i itd uero ipfius tejlimonia petamus uer£ fâ¬ntenti£^
enarrAtiones aliquds éruditm.
Conffdnter amplexus eft Symbolum iiticcniwh lt;3â ddfirmauit earn effe ueteris Ecele/ã doilrtnd,^ Nec lt;tî) ed confeÃione diÃccÃit frailus uUis crucial dhbus dut minis^ Réfutât Manicheos cr hofles grati£, TrÃlp K,aTOp6ï/j5j!Jop Trapa ^eS «PtifoToU Toïç nai-ov/jifioiQ (ted outwç Vtùoucrf. Et dliquoties has fententias repetit. Réfutât Houdtianos cr Calhdros,TdXdt eos qui negdbdnt Dew»n efftcdcemeffi uoceEudngelij dutBaptifmo
«4 ANNO I r r 8.
fimïnifter Jit mdignus^ut in AphricdDctutiJlt uociferabdntur. Contra hosgrauiter z:^ j^lendia dèinquit, Vteadem eAoï^fccyii^, fineaureofine ferreo annula tmprefjd Ãt,itA eandem effè um nifterij in EcclcÃa. EZ- quidem dulciÃime ait, Deut eh qui baptizat, m'mijier ant'um comniodato dat manum. CoUigit adpeüationes filij Gei CJquot; enar^^ rat,7\.óyopaitdici quia fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proâ
fierens uceem Euangelij ex arcano finu leterni Pa* tris.
Etfi autem defiderantur in co interdum ex* pUcationes longiores, tamp;men qutddefiammado* drina: Chriftianæ fienfiritji candor fit in ludican* do, inteÃigi poteR. Et hanc commemorationent de uitA eins inftitui, non modo ut exempla morunt ab eo petantur, fiedetiam ut inuitemus luniores ad antiquitatis confiderationem. Prodcüficirequie fit perpétua uox Ecclejue. Etfi eniw fides noit humana autoritatenititur,fieddiilis Dei, turnen iuÃit Deus nos audire docentem Ecclefiam, noscji uult ab ea Gr commonefieri er confirmari. Atque utinam lüi qui iadlitant fie uetuftatem Ecclefia tuen, non umbram eius oftenderent, fiedipfioM profierrent integram. Eiunc excerpunt muttla di* £kt, notha,recentia. Uac obtrudunt Regibus ZJquot; Princtptbus titulis ueterum,qui fiade^nt,hos impoftores iuberent ut fiacrilegos puniri. Scri* ptum eÃ. E!on dicas fialfium tefiimoniivm, quanta igitur contumelia eh ueterum, producerc eos,ad fialfiunt
ANNO lyys.
fdftvn te/limoniiim dicendum. Id ne fiit,legendi funt fontes, conÃderändum quid quify ddfrnut, qui libri qudà in dliends domos ut fures O' Töt-XwpuXoi penrtrMerintjGf Ãmus nos quoq; memo
res di£hProphetici,quod cituuit Hdzianzenus, 'Diligite ueritdtem crpaecnt.
D I X I.
PETITIO AD
D E C A N V H.
DOftij^wte domine Decane crProcanceïlas rie digniÃime. Eft hiflorù I^aztanzeni exs tgt;^elfa horum temporum, Cf nwrumatque bomi^' num huius fccul: piilura. AnteceUuerunt ilia eta^ te cateris m'EccleÃa,autoritate\ meritis,ZT do» ûrtnæ eloquentie ac pietatis laude ,IiaÃliui MO» fftus,cr huiuf frater Gregorius Nijjènus, Gregos rius llazianzeniis,Amphilochius iconij Epifcopus alijnon multi. Ht cum effent i prima etate res äe mflituti in dodrina EccleÃe,Qr Philofophicis artibus preclare exculti, cr adfuefadi ad fapiens tern CZ perfficuam eloquentiamjCr arderentflus dio mquirende explicandæ^ ueritatis,magno flu» dio ac contentione dodrinam Apoflolicam iüus ftrarunt ac defenderunt, pcruefligatis diligenter ac penÃtatis teflimonijs prime EccleÃe, que es rant autoritate Apoflobca tradita,Cf de Philofos fbicisftudijs inEccleÃa Tctiwcndw, que eieda
E pror*
1
lt;4 ANNO I 7 y 8.
prorfus amp;nbsp;pibliitd. uolebitt Grex 'mdoélortvm pocritarum,pugnArttnt dccrrbnè.
Extdt graue teftimontum Gregorij iiaziunze-^ ni contra Philofbphicæ doilrma: hojles m funcâ bn oratione de Bafilio lAagno, cum mcfuit : Con= fiten oportet onmes fana mente prieditos, doóiri^ nam inter humana omnia primam ac pratcipuant ejje non folum hanc nofiram, quæad Del nos ag^ nitionem deducit, falutis noftræ continet atij; explicatfiundamentn,fed (tralteram illa)n,fTbjj â¢
'nç inn2.Hlt;riaç, e^uam mitlti ui^ tTeiCoyj^ 2a}p KOà {TcpaAEfà p, ROà Trô^fio criminantiir ac traducunt, u-auci^g liJ'ô'n.ç. Et concludens earn partem addit ; Non contemnenda eA doArina liberalior eà , ijuodaliquibus hoc fia^ cicndum uidetur, fed potius cncoUoi nbsp;nbsp;nbsp;ccTrcuÃJa
Tin cenfendi funt illi, qui in ea finit opinione, ut optar int omnes fui fimtles efife, ut in fui fimtliuin frequentia latere,z:r tuflam ruditatis atq; infcitt£ fu£ reprehenfionem ejfugere pofiint. Bafilius pe^ culiari fcripto edito, qu£ ïam explofa erant ex SchoUs ftudUj reuocauit, excitatis ad ea colenda adolefcentibus.
De eloquentia Bafilij Oquot; îJazianzcni fuit iu^ dtcium uetujlatis, Bafilium Aa/jL-n^óraTcp livûit cy; tSgt; Trou/uyN^Tcrou : i^azianzenum exceUerc in titrocj; gcnere, VTssoixvn}s.a.laiiM cr TravuyHfihm, fed soL^tS^ô^S^op ejfe Bafilio. Hos tintos uirot impiorum hypocntaruni cohors,qua: dom'mabaii
tuf
ANNO iyyg.
fur in *4«/« iniperatorum cr Principum fyco^ phanticii calumnijs, mendäctbtis infe£htioiiibi»f ticfarijs GT occultis molittonibiM adeo exercuit, ut cy Epifcopatibus exctiljirit quofdum, CT in exiliumpuifosprcjjerit dltqudndiu. Sedquid cps primi ucritM mitocentid non potc/l, ut ntdxi^ jnèlaborot alie^uantijjicr, ideo pdulo po£i, inno^ xcntMpatefdikl, rcuocati funtnb exibo dc rcfli^ tuti honorificè. Hifr co conimemoro,ut ddolefceiix tes exetnplo c iudicifs tdntorum uirorum , rum tcftimopid ufurpd,tEccleÃd tumjnam ïslió^ msa.,cÃnÃrmdti,contetnnAnt infulfdwdicidalis quorum, quiÃmiltbus drùbus v Ãriptis fludid Philofophicd nunc cppu^nlt;uit zy Ãc[e id fludium urdentius exufcitent. Qjiid enim fit hoc tempo= re his diÃmüe/ Cum iidt^in uerdPhilofophia
doärntd. EccleÃic egregidm nduafic operdtn cognouerimui hos doiüos or honcfios uiros t CT Ifies Ãt, operdm eorum profuturum eÃe EccleÃa; CZ Kcipublicie.tibi eos commcndo,dc peto CoÃe* gij nofiri O' ipforumnomine^tpublicddutoritc te tejlimonium eis dodrmie tribuds. Hoc benefit» cio ipfios tibi in perpetuum deuincics. Oro au» tem Eilium Dei Dominum aoflrum lefium Chri» flum,conditorem generis humani er EccleÃtc -, ut fieniper 'm bis regionibits ecy mternos teternatn Ãbi coUigdt EccleÃdm uoce CT Minificrto Euan* gelijfiui,ernosotnncsfidciat uafit mifericordite, er orgdudfidlutdrid.
E X gt;nbsp;QiiieflttK
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO jyyg.
QVAESTIO»
Non eR nofiri officij de cduÃs diÃmtdre pro* ptcr (Judi inÃitutum eil, ut in hoc loco iu^ niores in confeffum doélorum fenum,^â in ma,gnA fre^uentid dicant, età multof eÃe cdufu honÃidt cogito. Sed tws decet modeÃe legibui Qf confue^i tudini obtctnperdre,quod ut uerecufidè me fdcere inteUigdtis, primum d uobis peto,ttt me pdtienter audidtis,deinde ut ordtionem iuuenilent boni con^ fuldtii. EJï boe quoq; modefliæ, cduere ne prolU xè dicendo uidedr mihi inepte pldcerc. Vt igitur ufitdtum efl,du£Ãionem propono. An KorndniM Pontifex itK hdbedt trdnsferendce dignitatis Ros mm' ïmperdtoris Oquot; Prindpivm Pledorum. Scio diÃiutdtionem de re tdiitd ntdgii pertinere dd fummorum Prindpivm conÃlid,qudm dd iuueniles decldmdttones, tumen cum hid diebue Germdnilt;e Pr'meipes dd delibcrdtionefn de re mdximd conue^ nidnt, iuÃum eil nos omnes,fenes Oquot; iuuenes dr* dentibud uotis Deum prccdri, ut conÃlid Princi* pum gubernet,^' pätrue noÃrcepdcem Gr fdlutd* rem guberndtionem tribudt. ïd ut fdcidt,toto pe* dore eum oro. in hdc cogitdtione non eà intern* peÃiuum Ãmul de mutdtione ueteris Imperij, CT de uettrum Germdnorivm uirtute, Cf de horum rccentium Pontificum duddeid cogitdre,qui non nivnc primum, Jed dnted quoq; condti funt germlt;idâ nidm turbdre, mutdtufornM guberndtionis. Sid* nifeÃum
ANNO ïyys â¬7 nifefium efl ueriÃimum eflè diâwn XenophcmtK^ Tra.çr(/j. /jiiTaêgt;oâXai ttoâXitc'u)} ^cttlt;aTK4gt;opof. MagHiC igitur citdes nbsp;nbsp;nbsp;uaftationes flcuta funt,
^uotics tentutu eü mutdtio,Ãcpe autem inde ufljue lt;( quadringentii dnnis tentdtd eR. Et Ponfifices arnidueruntfe decretis,iuljent,ut articuliwAfidei omnes ampleRi banc fentcnttatn,P.onunes Ponti» ficcs hdberc utrunq; gliidium,hoc eR,iM transfe» rcndi Régna. nbsp;nbsp;\deo Plenricos,Pridericos,l.iüo»
«icuMt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non folum renwucre à i^uberna»
tione,fcd etiam ex Ecclefla eijcere conati funt. In» de longa bella^multorum Principum cædcSyCr ua» ftationes ortæfunt, quæ etiant pofteritati nocue» runt, ut dKitur. Altn fedcnt ciuilis uulnera dex» tr£. Sicautem argumentantur. Summits Saccr* dos in Lege Niofaica poteflatem habuit conflitu» endi cr remouendi Reges, ut Samuel, loiada, Cr alij. N«nc Ronwntw Pontifex cR fummus Sa» cerdos. Sit igitur/tmilis poteflas. Conflatetiant banc Imperij gernunici formant ab Otbone tertio Ronwno Pontiflce hiflitutam efle. PoteR igi» tur à Ronwno Pontiflce mutari aut abolcri, pr£» fertim fl Principes ab ipfo dilfentiant,aut non de» fendant Pontificum potentiam. lia:cflgt;lâ¬ndidè exaggerari poflunt. PtLudouiciBauari tempore de bac quteflione terribiles difliutationes édita funt. Eifl autem plaufîbilis oratio qua coniungit tanquam diwiMo fadere fummum Saccrdoteni, or fummu/m Regem,quia profeRo piusutriusq; po»
F } teflati«
â¬3 ANNO ï y 7 3.
tcftatii confenftn ingens bonum eil. ideocontrd^ rid fcntentid, quie Sdcerdotem qudjidueUiidKe^ gc, minus Jjâlendidd eil, vt ueritM fepe Jjiecioft. (pinione quanquam falfd obfcuratur, utdieitnr. d'once amp;ia.2iTou 'rlur 'aÃHÿaap.
Circunddt autem Euangcliu/m certds metdi F.pifcopis. AdfiriMt non pert mere dd eos conÃi* tuere Imperia, utdiilum eil, Reges gentium do» tninantur. Vos autem nonÃc. t^on igiturha» bet Pontifex ius dandi aut eripiendi régna fuo ara bitrio. CarolusMagnusïtaliam ufq^ad !Neapolin tenebat, quia rebeUantes Longobardos neceffe fuit eum reprimerc. Hoc iure cum teneret illatit. Ualiie or am, tribuit ei titulum imperator is Ponti» fex,quo tit ulo amen non eà ufus, nià concedenti» bus Graecis. Hane diÃiutationem refera ad tu» rum clartÃmum Doilorem Gcorgium MMorem, Cy tum orOfUt de ea copioÃus dicat.
RESPQNSIQ.
ETÃ deliberationes de Imperifs funt propritf Princtpum, amen foÃicitudo nbsp;nbsp;uota debent
eÃe communia omnium. Sicut QT preeceptum eil. Orate pro Regibus. Ac profeilo nunc periculd magna funt, amp;â dcltbcratio de re maxima inÃitui» tur. Haec eo cogitanda funt, utpedora ad preca» tionem accendantur. Si qui non adÃciuntur curd publice falutis, ZJ antum fuas uoluptates quie» runt.
ANNO ïîîS. «9 runt, lorum uitA /twi/w cÃfeu pecudum uif^e, feu orgijsBdcchaMliuin. Non igitur reprehendcndi funt lt;}ut nwdejle Gquot; pio /ludio feu uetcret miM^ tiones 'm hoeimperio,feu prtefentia periculd com memorctnt. Efl omnino pulchrum a^i'w/xa fenu-tusPTmcipumBleätorum 'm GermAnu. Nccconlt; filium 'm genere humane fublimius e/t,cx iani anââ nes ejuingentos fepe profuit toti Europte, quod guidem Romani Pontifices fiepe euertere conati funt. Ac ut beüa aduerfus Henricos et alios accen= fa omittam,rccens neruu cleäionis hac arte mci= dere conatus eü Pontifex 7P.neas Syluius. Epifco* pumMegunt'mum ifebergenfem confirmare no-luit,nifipromitterct,nim^ Mognnünuwi Epifco^ pum conuocaturum eÃe Elcilores, nifi intcrro= gato er adfentiente Romano Pontifice. Hoc /t cbt'muiÃet Romanus Pontifex, Eleélorum auto= ritds prorfus ext'mibu fuiÃit. Répugnât igifur conftanter ifebergius,qui cumfulm'me Pontificio iäus, pelleretur, fufcepit eins defenfionem in cau= fa iufia,C!' ad Elcc^orum digniiatem Gcrm4= in£ falutcm pertinente Fridericus Palat'mus, Cumó; bellum inde ortum eÃet, uicit tandem cau^ faiuflior. Senefeit autem hiec forma germantci Jmperif, (3^ iam periodus communis Jmperijs fata» lis, uidelicct quingenti anni à tertio Othone,prie* terijt. Ideo non leuia pericula impendent. Cum autem uerifiimim fit imperia Oquot; conÃitui conferuari 4 Deo,ficut Daniel inquit,Deus eA qui E 4 trdHfe
70 ANNO I r r 8.
transfert ftabilitrégna,oro Deum condito^-rem generis bumani amp;cufiodem politica focie= txt(s,ut tribiMt germania pacem crftlutaremgu^ bcrnationem.
De arguments tuis breuiter refiondeo. Eà omn'mo ^eciofa oratio qua copulatfwnmumfa-cerdotemzrR.egem. Sed tarnen falfa funt Pon^^ tificia décréta, qua Petro utrunq;gladium tribu=â trunt. Palfus z^iUe uerfus eR, qiufuit inferiptui corona Rodolphi qui in uicina urbe Mersburg fepultus eü. Petra dedit Petro,Petrus diadema Ro dolpho. Caufaautem beUorum quales fuer'mt lon^ gum effet recitare. Creuit Pontificta potentia fuo quodam fato, cr nuncfiabilitur tUorum diÃtdijs qui earn oppugnant, Fiet timen quod in Sibylla uerfu pradiélum eü.
f w/XH fXfM f U|U.H icrsTö«, Æ H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aJ\A©^»
Oroautcmfilium D« Domwaw noftrum.
lefum Chriflum, ut Ecclcfam fuam
Zy nos in ea feruet ztr gubernet.
ORAä
ANNO lyys. 71
ORATIO QVA RB.
CTOR ACADBMIÃ, ILLVSTRIS, de Generofus Contes i iJaJfciuu , CdttcnElnboi ^en quot;Viduden cr Dietz Crc. Adolphus fuunt rcnimciAHit lAdgiftrdtum fcholdÃicim publiée, j8. Oéiobris.
DOifUÃimi uiri Praceptores uenerandif honeÃumiij' Deogrutum e^l,uenerdri dc tueri politicun ordinem er iufiis legibus obtem» perdre. Cum igitur in hdc Aeddemtd leges bona eonÃlio quolibet femeftri transférant labores in âtlios, ego iam itolens depono Magifratum^quein Mihi fingulari beneuolentia Calendis Maij mans daÃisuobis gratiam habeo pro iudicio de me UeÃro,t^ pro hac beneuolentieÃgnificationejQXâ uiciÃim gratitudmcm animi uobis prteÃabo, Ztr ubi potero huic Academilt;e prodejÃ, quam ega quidem utiliter feruire EccleÃte Dei er Ãudqs exiÃimo,non deerit ei mea eommendatio, Scio eti^ dm llluÃrem Dominum patrem meum chariÃis mum de hac Academia bené fentire, er earn libens ter ornare fuo tcÃimonio,quod feitis apud bonos uiros plurimum autoritatis habere. Gratias au* tem agofilio Dei, Domino noÃro lefu ChriÃo,cru cifixo pro nobis, er refufcitato, colligenti atter» nam EccieÃam uoce Euangelij, quod haäenus er basEcclefias, er hanc Academiam feruduit, er â¬um oro f «t deinceps nos omnes protegat er gus
F y bernet
'yt. ANNO I V 7 8. i itmei, Nunc Deo iuuMte ad eleilioncm Rcäorii procedite,quimagiftratufungatur fequente Seme fin,qua: eleäio ut fit faufia ei' felix, facial fibui Dei,fedens ad dexn-am atcrni Patrii, dans dond bomintbui. D i x i.
RESIGNATIO
PVBLICA EIVS-4cw.
DOlt;fliÃmi uiri, ZT cateri buius Academ'ue JSAagiftri O^ Scholaftici, bono confilio 'm' flitutum eH ut labores magiftratus t« Academta quobbet Semeftri transferantur in abos,amp; ut pu^ iltcè exponatur, quis fit eleólus P.eélor,quia nofi fc uos JAagiftratum oportet, cr fcire confenfu Senatus eiguhernationem manda tam ejfè. Expo» no igitur ttobi5,cenfentienlibus fuffragijs cleóium, cfie Reâorem Academue, qui proximo femtfin boe magiftratu fungatur, lUuftrem uirum HEN« RICVMBARONEM Mï STARKEM® B E R G, cr f I adiunéïum 'ejfe Vicereélorcm ui' rum doäiÃtmum VITVM VVINSHE® MIV M, Dodorew artis Mediene. Ac fimul ti=â bi ibuftris Bdro Aiagiftratum Gr figna üagtftra^ tus trado.
Scitisautem Deunt mmenfa bonitAtéinftituifi fe Gr tueri pobticum ordinem, qui teftimontf ume^
anno IÃT8. 7î
«w de Deo, er de præfenfitt Dei in genere J)U=: inAno. Ac notum eil uobh prieceptum : Obedite nonfolùm propter irarn, fed etiam propter Confeientiam. KuUis prte/idij!,nullis armii inA« gismuniri poteil ordo politicus, qu-lmhAc uoce diuinitus tTAditn. Qjtarehi, c[ui Deuni tintent ucrè Ament Cf ueru reuerentiA tuen ordinem dia uinum ftudednt. Cogitent etidm, Deum uindicent ejje contuwAciæ, et' contumdciäm horribile uula nus effe confcientue, Ac uerè irafei Deum petulant ter uiolantibus honefids leges.
Oro dutem filittmDei,Ooittinmn noÃrumJea fum Chriflum, ut fdcidt,ut huius R.eâoris guber* HAtio fit fdufld feltx ,cr ut ipfe fit Acddemiit P.eillor,C}- nos omnes gubernet,ficut utrunej; mo=gt; net uox diumd,, fine auxilioVci non efiè fèlicent eurfim hominum ,ficttt mquitfilius Dei : Sine me nihtl potefiis fdcere. Er uerè Draw opifKMh ina uocdntibus eum ,ficut inquit : Petite ztr dccipiee tis.ltem: CommenddDeouidnitudtn,C3' fitera in eum, ctr ipfe fdciet. Dixi.
Datie die 18. Oilobris,
Amo jyyS.
OR A«
gt;4 A N N O I y y 8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
ORATIO RECTORIS, { nobilis et GENEROSI, Dowkj HENRICI BARONIS 4 Star* , hemberg, erc. ^uam babuitadïlluflrctn D. A* D O LPHVM Comitem in ISiajJauit, ezc. Ac
ad Senatum Academia, cum eiMagiftratum Schotafiicum offerrent atq^de* mandarent.
MAgnifice domine Reâor, Conus generofe, cr mibi fempcr colendc,clariÃimi crorna* tiÃimi uiri, Praceptores reuerendi atq- ebariÃi* ' ftii gt;nbsp;Quod à nu petitis, ut reiloriSim bac cclebri Academia munus,in boefenuflre fufcipiam,a* gnofco ueffram'erga me beneuolëtiam. Et pro boe ucflro de me ludicio gratitudo mea utciÃim ergi VOS omnesacÃngulos,totamqi hancfcholam con* fiabit. Sed cum modejlia (yâ uerecundia leges ntt doceant, quà m impar Jim buic officio fuft'mendo, non mirum eSl, quod iam perturbor, ac dubito ⢠fane quid reffohdeam. Nc^ enim confilium ue* ! flrum reprebendere me aut mprobare decet, â¬7 tumen mea imbcciUitax, et' rerum bnperitia mihl nonignotaeil. ciirn printumhuc ueni,prowifi me buius Academia gubernatoribus obedienteW fore. Quare autoritatem ueflram non facile de* i \ fugerepoffum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Ef/î tgitur me mimtna idoncum ad banc fun* (lioncmeffe intcÃigo, eb edm caufam merito tUdtit
ANNO lyyg» 7^
itliiilt detre^re poÃim, tumen ne uolgt;K Minut
, obedtens, dut contwmdx e^e uidcur, quod Dco de I RcdfWptore noftro lefu Chrifio duce cr auj^ice t felix fduflum^ fit, uejlrtc uolunUti obtempéras ⢠bo, fretui beneuolentia ueftra, mthig; certô pers ; fuadetjs, uo$ cr candido de me iudicio hune Res élorts titulivm atq^ officium dd me detulilJ'e,(^ i« bdc gubernAtione,tùm me,tùm eum quem mihi ads iuniluri eflis,ucftro confilio, priefentid,operd,eyâ autoritdte bentgne adiuturos effè,
â Deum leternum pdtrem Domini noflri Jefu
â Chrifli toto peólore oro^ut per hoc Semeftre trdns ^uiUitdtcm hii regionibus conceddt,ey hanc Scho
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Idm nosej^ omnes dementer gubernâ¬t,âprotegat C?*
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conferuet. DIXI.
â nbsp;ORATIO DE IMPEm
â nbsp;nbsp;RATORE LVDOVICO BAVARO,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;recitAtAd Georgia Cracouio Dodore lurK,cum
decerneretur gradus Mdtthiie Colero AU
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deburgenfi Dodori luris,Cdl.
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Decembris.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doloribut aliter poteü,
â i 5 «ï«»« exempla quardmui, an alij fimilia tules â rmt, nbsp;nbsp;caufas cr exitus fimilium calamitAtum i»
alijs confideremut. Omnia enim iudicant hommes î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut Regulis aut Exemplù. S^epe igitur in hac pus
blica
7^ AN NO I y 7 8,
Hied ntafticid uniuerftm dntiquitatem intMor, cum alios terribiles motus Impcriorum, tiittt uero Germantam a/jitcio, in qua ut 'm alijs genti* ius)nult£peuæmutationcs acciderunt. Sed prat* cipu£ ort£pint lt;i Komaitis Pontipcibus.uidchcet bcUd Uenrici ç^uarti GT Quinti, dc'mdctridiri^ ci Primi ctr Secundi. Post hos bcUum Ludoiiici Bauart cr Priderici Auftriaci. Ac 'm his tumulti* bus non folum regni dilaceratio faiki e^, zy- de^ biliatapotentia, Cf cognati Prmcipes,ut Cadmei fratres inter fept dimicarunt : Sed etiam Eccle/i£ deleta funt, ct muUie pitc mentes in dubitationent Oquot; in exitium pra:cipitat£. VtiliÃimum eüau« tem caufas horum beUorum conjiderarc,uidclic£t furiasPontipeum, qui ut fuamdominationemau^ gerent,pierunt ez Ez/ropiC zr Ecclepæ aActso^ f£ç, f^am deteâiis fraudibiis Pontificum multjC partes doârina' illuprantnr, or pratmtmiuntur borne mentes, nepmilibtiserroribus fafeinat^ pe* reant.
vtautem hte hiflorite iunioribus notifiant, prode/l alias aliam partem recitare, cum intégré non poÃ'mt uno tempore exponi. 'Süunc igiturde Ludoutco Bauaro dicam,de quo htecdqputata punt. PoÃit ne effe imperator qui riteelcilus eil^ Senatu Eleâorum, niji accédât confirmatio Pon* tipcia. Contenderunt tunc Pontifices,Petro non folum m'mifterium Euangelij mandatum effe, fed etiam traditam fummam potefiatempoliticam,nee
quett*
ANNO 1773. nbsp;nbsp;nbsp;77
ifucnlt;judm iuÃe fettere imperium,nià ctdfentiente Vein fuceeÃbre. a£c ut indoiHs perfuaderentur Mri£ pr£ftigi£ nwnttbuiiitcj^ oculn hominum oû fuf£ funt. Kefutationes oppofuerunt uiri doiiit Dantes, Mar/tlius Pdtdu'miK cr Occam Anglus^ ^ui Heidelberg£ conciona,tus efl:. Difcordia non ütttùm feditiones pariebat, betla., fed etiam tnultas animas trucidabat, quia lE.ccle/i£ diflrahe» bantur fulmme Pontificio. Interea Ludouicus S-tcaufaq; ualeiiSjCaufamqi tuentibusdrmis,eh flcaiumnijs, Pontificio fulmme fcditioforum armis oppugnabatur, txmeii uincit tandem,CT inx ter exempla numerart poteR,qu£ oftendunt iufl:£ cauf£ Deum opitulari. H£c præfatus fum, ut feiant iuniores ex hac Utfloria difci poffe doûri^ nam de dtfirmme miniflerij Puangelici ztrpo^ litic£ poteftatis, ZT'alias quafdam doilrimepar^ tes. yt autem difputationum ZT occaflones ZT uarietas magis inteüigi poÃint,hifioriam breuiter recitabo,
Pulcherrimus Senatus 'm genere humano e^t i.leilorum confilium ,ZT'Ut à Deo feruetur ZT gubernctur optandum e^l. P.t fiepe profuit Euro» p£ eins Senatus concordta. Sed tune difcordia ne» feto à quibus ora, magni meendij caufa fuit. Ve» r'um fuÃieor à lohanne Rege Boiemie ortam effet qui Auftriaco 'mimicus erat. Anno igitur miUefi» nto trecenteÃmo quartodecimo, ardente Comett er
78 ANNO 1 y y 8.
CSr tninitinte uenturtti cbdesmenfe Oi^obri Elf* ilores, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Treuir,zj- Iohannes RfX
Boicwjie, Marchio BrandeburgenÃs VVoldc^ wariK eligunt ïmperatoremDiicem üauariieLu* douicum, cueteri Eleélores in eodem confeffit Côlt; lonicnÃs, Palatinus Kudolphus frater Eudouicit e:^' Rudolphus D«x Saxontlt;£,elegerunt Iwperato^ rem Eridericum Auflriacum.
ErantLudouicns O'Rudolphus Palatinus na^ ti ex Amita Eriderici AuÃriaci. Sed cur eonfoâ brtnum fratri pra;tulerit nefcio, QnamuerèiS^ grc tulerit Eudouicus fratrts Rudolphi fuffraga^ tionem, poena, oflendit, quia imtra biennium poll tledione expulit eum ex patria. Expulfus Rudob phus fugit in Angliam,ubi exul poAannosali* quot mortuus ed, Coniunx eius Mechtilda filiet Imperatoris Adolphi,ctimfilijs inAuflriacotn^ moratd ed, ubi cum in exilio mortua effet,Eudo^ uicus fratrisfilios ad fe reuoeauit,eifqi ELeidelbet'^ gam (S'in Horico Ambergam, Ctr alia quiedatli oppida reddidit,fed htec aliquanto podaccide»: runt. Hoc dutem loco commemoraui non foliM breuitatis caufa,fed etiamutcogitetisquantum maltÃt ciuilis dtfcordia, cum hie auditis,inittum beUorum fuilfe,fratris cxpulÃonem.
EuitcrRudolphus Saxoniie Egt;ux Confobri* nui Eriderici AuÃriaci natiisexHagneipÃuiA^ mita,quorum nobis'gratior Ãt recordatio, qui^ hicRudolphus templum priM,quodinhoc loco fuit
ANNO Ifys» 79 fuit,uii hcccoratio habetur condidit, c^'apud matrem filiam Rudolphi Imperatorii in hoc oppi^ do fcpultM e^, Buitc propter cognationem Oâ prteftantiÃimi AuiRodolphi imperatorii memo* ridiu prtetulijje îriderictim non eil mirum.
Mox autem poil eleólionem coronatui eil Ludouicut ufiato loco in tcmplo Aquisgrant^ ïridericiK Bonnlt;£ minore comitatu. Ac ftatim in duM partes Germania fcilja eii,Vrbes Belgica; O' c£tcr£ uÃque ad Argentoratum adiunxerunt à l^udouico,o~ uicini principes, inter quos uirtute autoritate anteceUuit Bridericus Burggrauiin ÃoribergenÃs. Vrbes Hcluetic£ qu£ tune impex ratoribus noftris parebant et pl£r£q; Rhctic£ et Vlma Bridericum receperunt.Vterqi etiam extern nisauxilijs fe conÃrmauit ,Bridericus üungaros accerÃuit. Ludouicus tohanncm Regem Boiemos rum uirum induÃrium o bellicofum , qui odio AuÃriacimagis huncadiuuit quamHungari ad= uerÃarium. Tcnuit imperium Ludouicus annos tres O' triginta,mortuus in ucnatione anno Clis maiterico, SexageÃmo tertio £tatis fu£ anno\ paeata Germdnia,nam ctÃnon deÃncbatBontifex moltrinouabella: tamen cum totiesuiciÃct, Oâ leneuolentiam multorwm principum er ctuita=: turn tuflicia O' moderatione uiilortarum confer cutus eÃet,quia o hL/a-vHsixii omnium iniuriartvn fanxerat,nemo ei beüum inferre tandem audebah fridericus annooiiauo poil eleii lonem acie uiilus
G nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eil
So ANNO lyrs.
cr triennio in career e re tent uf, nee din poflei Hixtt.
Hw oÃo anni'S narije uices fuerunt,dmicatu)n esl dliquottes, Oquot; induci£ faéiæ funt, cr tentdt£ p.icificdttones cum honejit omnes dolerent, (T principes cognatos (Erant enim confobrini Lu=i douicus zr- Eridericus} Jitirc cognatum [angui^: nem, exteros pollui innumerabilibus parrici= dijs. Et Jlatim initio recitdre libct,quod in hac t(rgt; ta bi/iorid fapientiÃimc deliberatuni eil, Edcijiciia tiojk injlitutdeit, utueteri more coHcgx cjjènt pari dutoritdte,amp;' uterq^ nomen hdberetimperd^ toris,t3' oinnid edidtl, omnes literx edcrentur in* fcriptione utriuÃq;,Jicut M.,Antonius ztrL-Verus coÃegæ fuerunt, ztr Deinde Vdlentinidnus QT Vdiens, amp;nbsp;max Grdtidnus Ztr TheodoÃus. üŠxquiÃimum confîlium ddparet à bonis, fdpienti* hus ztr doélis uiris ortum eÃ'e. Sed furix PontiÃ* cix omnid pid conjtlid impediebant,
Eontifex lohdnnes ViceÃmus fecundus conten* dit fe iudicem eÃe huius controuerÃx. Vt Eund i Sole lumen dccipit, itd ordiiidtam eÃe hominuin guberiidtionem, ut à fummo Sdeerdote ïmperdtor dutoritdtcm dccipidt. Veile Deum cdput eÃcÃiM* tnum in terris, Petri fucceÃorem,cut diitùmeü:-Tibi ddbo cldues regni coelorum. Item : PdÃce ones mcds. Eixe Pontificij ordtores in EZegum Cf »» Princtpum conÃlijs Pericled gs'dndiloquentid to* nabant,
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Abijt
ANNO 1778» Si
Alijt biennium po^ ekólioneinÃne dimcäti^ «ne. Sed etnno tniÃeÃtno trecentcÃmo fedecimo ïridcricuemAgnumexercitwm ad oppidum Sue^ ui£ EfUngtim adducit, qttod ut dlt£ urbes in frd'VbmmÃtiie, parebat Ludouico. Accediteo O' Ludouicm inÃrudu^ copijs uicinorum prin-cipum amp;nbsp;duxlijs Bobemicis. ïbi cum utriquc dd lieccbdrum dccednnt dgudtum, prlt;elium fubitu cccdÃone comittitur, 'm quomultii nobtlibut ui^ rie utrmq;pdrttm cdptis,pdrfim interfe^iii^quo ndrtcdiÃeÃitm eü. H£c prima crvffa^ii^ cr do^ lorem fdpientibut duxit, qui Cddmeam ui^ioridttt ^tuebdnt ,Ã[aplat dimicdrctur, e^ Duces con-(antiores ad praliandam fccit. ildq^ folutd cbÃ^ dione EsUngenà quddricnnio nullum magnum pralrum fdélum eÃ. Sedanno milleÃmo tyccetite= Ãmo er uiccÃmo Eridericas Auflridcut mdiorent exercititmad Argen torati uicinidm ddducit,ubi diÃcnÃoerat 'mterEpiÃcpum ÃXdues. Epifcos fut AuÃriaco feddiunxerdt,Ctues Ludouicum rc=i eeperantqui ne Ãis deeÃet ducit er ipfe exerci^ iim dd locd uictrtd cdflrit hoflium. Vbiqutddu» xes utr'mq; nolcbdnt hdurirc cogndtum [unguis nein, neutra pars ad dimicandum properahdt. I« qudà 'mducijs colloquuntur etidm multi ex «= tfaq; parte, Cf' de pace, e?quot; de coniugijs délibéra^ tur. Sed Ludouicat confirmatis fuorum animis Argentorati,dbducitexercitum per[altum Jiaga noenfemd'enuitdtcs ad KhenumniHnit praÃdijs.
G 2 Rurfiis
82 ANNO I r r 8.
Rurfui biennium fine pnelio uMiore dbijt. Sei anno miüeÃmo trecentcjvno tertio Fridcrieiti Auftridctu decerntnittia Hungarorivm Cf uigt»^ ti milld Auflridcortmt, in BdUdriam ad Muldor^f ex' Ottingaw ducitytibi peregrime gentei oppidd amp;nbsp;pagos diripifbant Qf incendebant ,'cr iner^ vieni turbam trucidabant, or honeftas tnulieres ac uirgines rapiebant, lam tiott cum ciuibw, non proculà patria, fed cum Hungaris amp;nbsp;uaflatio^ ncm barbaricam m media patria facientibu^ beb lum crat, ition igitur contatur Ludouicui, ut aii= tea, fed quantum poteü, properat,acccr/it auxi^ ha utetna., Oquot; armat fuos, Veniunt ad eum lohan^ nesRcxBotemiie,'lcridericui Burggrauiies llori=! bergenjis, Gr Henricui Comes Hennebcrgenfis cum magiiis equitivm copijs ex uiema Irancia GT Rhcnana ora collcdis, Rune excrcitum dudtLu^ douicus ad reprimendos Rungaros,quorum cru^ délitas maximè terrtbths erat.
lixpedubat autem Auftriacus fratrem LupoU dum adducentem Rhetos GT Sueuos. Eo nwgfS properabat Ludouicus non eo tantum quia maitH pcriculum futurum erat, fi Lupoldus uir peri^ tus rei militaris adduxiffet Khetos Gf Sueuos, quorum non erat contemnendum robur, fed etiant quia Rungari adhuc fecuri inter populationes adhuc contemnentes hoftem facthus opprimi po^ terant. Cum igitur accefilfet ad hoftes Ludtx^ uicusj nec cederet Aufiriacus confifus Rungartco
robo^
ANNO ïyys. 8î rolore,opponit Ludouicus Hungdricis legio/tibia Boiemtcin, crEquitibu^ îîungciricis Eridericum Eurggrauimn Hennebergtum cum Francicit amp;nbsp;Khendnii equitibui. Mdgtid ctedes utrmq^ fd= (k c^,donee Flungdri pulfi or diÃipdti funt. Poe ftedequitcs Aujîridci dliqudntifper defenderunt Eridericum, fed eo cdpto reliqud multitude equie tiem cr peditum fugit.Frdtres duo principes Aue ftrtdci,FridericiK[ïmpâ¬rdtor Henricus capti funt. Eridericum AuÃridcum cepiÃc diciturEe ques qui eum mox dd Burggrduium ddduxit. Lk= poldusduditü fdmd, clddis mdgno cum doloren^ fuds copidf cr reliquidf qu£dd eu/m confluxerunt in locd tutd reduxit. Ediîum eû hoc prixiium die weeÃmo odhuo Septembris, Anno M. CCC. X X111. ANNO po^i eledionem utriufq^ cihuo. Henricus Dux Auflrte ïohdnnt Régi Boi« emi£ trdditur. Eridericus triennio cdptiuus ree tentus e^ t» üree uteind oppido celebrt Nd a
PoH uidoridm Ludouicus pdccm in Gcrmdnia conÃituere condtus ed, conÃrmdt eortm benee neuolentidw qui anted cum eo coniundi fuerdnt Cir reetpit dduerftrios qui fe dedebant, Sdncit ic/j-vusicip omnium iniuridrum,z:} Edida, de pace proponit. EtfidutemLupoldus nec dnimumhoa fiikm deponit, nec quiefcit,tdmen compefei fdeile poterdt cum Germdnilt;e pdrs nidior idm ZJ- trdna quiÃd ejfet, cum Ludouico coniundA, Sed fu* G î ri^e
84 ANNO I y y 8.
ritc Pontificite mox eo anno capto Friderico gt;nbsp;clcÃiK dijiraxerunt. E4 calamitM maiorem dolo^ reni i^ Ludoutco zj' oinnibm honeftii attubt, quam antca Pr'mcipum bcllum. Conjcicnttte eiim in pluribus 'm dubitationem adducebantur. Facit Pontifex Iohannes ViceÃmin fecunduc dccrettMt in quo Ludouico præcipit ut deponat dignita^ I tem. Id /h/î feccrit, er ipfum GT omnes ci obtcitt= perantes e'tjcit ex Fcclefiæ communione^ut nomi^^ i namiis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
initio obiecit Pontifex Ludouico btec duo tri- | mina, prmum quod Galeacio Medtolancnfi opent ! tulerit contra Pontificios, Secundum, quod nou^ dum confirmatus à Komano Ponttfice aufus fit fa^ cere Impcratoris officia. ReÃoiidit initio mode^ raté LudouiciK, fe in elcilione iuraffe,defe7iforcm fe fore iuftici£, idea Galeacium in caufa iufia à ft defenfum effe, Deinde codem iuramento fe obli= gari, ut elcÃuifaciat imperatoris officia, idco e= nimftclcâio,utccrtM Ãtdefenfor iuflicheiGr euÃos pacis in omnibus regionibus, quarum de fen Ão imperatori commendata eSl, cogi mandata diuino quamlibet poteÃatem fuo loco facere ea quit fmt'ffiui offiicij. Nec poteÃatem gercndi gla^ dij dari à Pontificc, fed à Deo,iuxta diélum : Rf* g« gentiuM dominantur,Vos nonÃc. idco adfir^ mat fe ncc poffic nec uelle imperium à Dco datunt deponcre, donee Deus eum in hac militia feruire uclit. li£c KeÃionÃo,à PontiÃci non fitisfecerit.
ANNO i;78. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8;
Jf prouocdre ad legttimam Synodum. Kac rc= fionÃonc édita ere uit ccntentio, his tantis di-: ÃutationibiK metis, undeJintïmpcria, v qutc fît autoritds Epifcopi ,quæ fît nis confirmatio: nis Eontifîci£. Pontifex impudenter fcribelat Petro datum effe fummam autoritatem non fo= ium in miniflerio Euangelij, fed etiam inPolU ticagubernatione. Quarenemopofit effeIm* perator, nifî confirmatus à Romano Pontifî* ce. De hac quaiflione multa feripta utrinque non folum priuatorum hominum, qui aut illuftra* re Hcritatem bono confîtio ftudebant,aut Pontifici uffentabantur, fed etiam ïmperatoris CZ Pontifi* cis edebantur. Pontifex] Eudouicum atrociÃimc damnat ac nominat H£reticumdioc diÃidium du* rauit annos quatuor c? uiginti poll captimi Au* Ãriacum.
Tam longo tempore'acciderunt CJ' crelr£ Uoluntatum mutationes, zy cum alibi Pontificia autoritas antefcrrctur ïmperatori, alibi défende* rctur imperator, dubitatio moderatos homines duritcr cruciauit,Ziy accedebant feditiones üâ hi* troc'inia,qu£ minus compefei potcrant,cumauto* ritas ImperatoriS labefa£tata effet. Inter hos tu* multus tarnen utcunqi ez Imperq fafiigium Lu* douicttsrctinuit,e^pacem in Germania de fendit.. Ludolphus Auftriacus cum paÃim excitarct tu* multus,nec tarnen Ludouico par eÃet,tandem Ar* gentorati motu mente cxtinäusefi.lta Deusacer*
G 4 rimos
8Ã ANNO I y y g. - nbsp;nbsp;nbsp;!
rimos hoflcs Ludouici fîitguldribits exemplis re^ prcÃit.
Quarto igiturannopoR uiâoriam Lodoub CM in ltalia)nproficifcitur,ubi toto triennio corn moratur,pacemâ,m Vrbibus paÃim rcfiituit,Komie autem ad Cardinalium, 'Epifcoporum pneci^ puorum uirorum catum,de'mde QrapudSena^ turn in quo confelfus fuit pneftantium uirorum ex faniilijs'Principum Columncnà crVr/ina, CT dlijs, expofuit inturiat, quibut adfcilui erat à lo* । hanne uice/tnto fecundo. J^iec prim coronari uo« I luit,quam intcUexiffct eos probare nbsp;nbsp;caufam fu^ :
am 1;:^ uoluntatem erga EccleÃam Oquot; R.empub: feq^ oflendebat iudicium iüis permittere, quos dicaret tanquam'Synodum effe, quia eruditione, fapicntia, eyy uirtute excetlerentyZy ipforum fen^ tentiof fepièfecuturumeffe. .AdÃrmabatampleââ éli fe conflanter doilrinam Catholic£ Eccleã rieijCy fe maxime femper optaÃe Oquot; optare com^ munem concordiam.
Ad h£c EccleÃaÃicum coUegium Sena» tui reÃonderunt, fe quoq; iudicare,\ohanncm ui^ ceÃmum fecundum non rcäe fcctjfe, quodÃne Synodo, Ãne légitima cognitione in re tanta décréta fecerit, cumq^fcirent earn alienum eÃe 4 [ falÃs opinionibM, uelle fe cum ipfo coniunäos ef-fe. DoHi etiam addiderunt manifeÃe falfum eÃe, Petro traditam eÃe fummam poteflatem politic cam. iiec Carolum propter autoritatem Pontiff ciaiii
ANNO i S. 87 cidm dici Unpcratoron uoluiffe, fed quid idmltds Udm,Gerrndntam,O'Gdüum tenebdt,reipfi Occis dentii Imperium eum tenuiffè, tumen tittdum non uoluiffe admittere,nià tranfidlione ftéld cum ijs cjui tunc titulum tenebdnt, Dci« Imperid fld^ bilit,O' trdnsfert, ut fcriptum esl, nec trdnsldtio iHd nidnddtd eA Petrp. Denitj; etidmà Pontificù dm confirmdttonem decedere Pontifices ueimt,td» mendebent hdbere tuftus cdufäi ,fi confirmdtios nem denegent. Hdc totd controuerÃd fdpienter dij^utdtd, fiunt SendtiKconfultd er db EccleÃd^ collegio,er 4 Sendtu,ut corond Imperdtorid (oronenturLudouicus O' eins coniunx Mdrgtt« fis,(lU£ PriÃic crHoüdndhe dom'mdfuit. Coro=i tMiofddlueA ritu folenniKomæ diefeptimodes cimo ldnudrij,dnni miüeÃmi trecenteÃmi oiUui it Sfephdno ColumnenÃ,qui o Princeps Oâ Cdrdt* nalis erat exceücns uirtute^
m bis ciu£ haAcnus egit Lttdouicus,)nolt;lerdtio eins idude digna cA. Poflea P.om£ crcari iufiit E= pifcopum Komdnum Petrum Corbdrium Pran^ etfidnum ndtum in dgro Reattno dc nominauit eumPiicoldum Qu'mtum. Js er fudfulmiitdcon^ trd lobdnnem uiceÃmum fecundum edidit. Hie rurÃus dijfutdtum eA: An ad ïmperdtorem ÃM pertinedt adimendi dignitatem Pontifici et alium conflituendi,er quo ordine hoc fieri debeat. Si^ cut Otto Primus,Pontifici cognita caufd in Syno=-do dignitatem ademit. Hec dubium efl PccleÃam
G y debere
8» ANNO ï 7 7 9.
dcbere wunui docendi ddimcre falfd défendent^ idcfi ord'me faciendum eR caufa cognita. Sed douicum optArimfuiffe conteatu/m tudieijs fap^â entum de ijs qu£ anted egerat,pra:fertim cum no^ uum Pantificem non d^enfurus effet, iiiferi^f aicolaui poflea captui m GaUiam miffia eâ, nlgt;t in carccre mortuui a^. Sed animi irritati contu^ mclif difficulter frenare tram u'mdidtæ cuptâ ditatem poffunt, pnefertim donee fortuna eâ dulgentior. Nec poà reditum ex ïtalia in German niam res memoria dignas Ludouiciis gefit, plaça-rePontifices^ qui fueruntpoü ioban item Vicefi== mum fee und urn conatus e/i. Sed Clcmentem bctâ luit non clementiorem lohanne uiceÃmo fecundo, Quare CT aduerfu buncedidki edidit..
infeliciter etiam implicuit fe difcordiie duo^ vtmregiim Pbilippi Valefije^' PduardiAnglici,. qui cum effent aftutifimi, ambo eum ludificati funt, Sed utriq; accidit ali^uanto poR boc c^uod dicitur'n^sUtx. P-oyn^ aÃ/o-K£rc«,aX* Z« a.A.ia-yiTclU. Valefius etiam eo mul-tum nocuit Ludouico, quèd abeolohannemRe* gern Poiemije abftraxit, qui fucrat antea ^«sd.= â nç ipffus 'm omnibus beüis. 'DiÃunxit fe à Ludoâ uico er TreuirenÃs Pledlor, qui antea uelut pe= dius eius fuerat, er omnium conÃlioriim guber^ nator.Idem deinde incitator er adiutor eü Carod lo Boiemico in petitione imperij. Tales amicorum 'tnconflaiitilt;£ etÃinquotidiana uitauÃtataifunt, ut
ANNO I î î 8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;83
ut Plato mlt;fuit cpucra tup-ïTaêoXop o 7k(^. Et Poétadicit: Omnia ucrtuntur,certè uertuntur amores, anten in dilJcnfionibus ciuili» bw multo crebriorcs cy- feuiores fitnt ualuntatum mutationcs. Noâ MMtMwt dcfcrunturamiei,fed etiamexconiunüiÃimii fiunt crudcliÃimihofies. Ciuare talibm temporibu'SÃepiÃime tws commas nefaciamui de diéio Epicharmi NÃicfE Höd fJ-ifxvHs cocfptvSp. t^ccÃducia ainicorum res non necelÃariM moueamiu, nec de* farti ab arntcis, Ãrangamur antmis in cauÃs tuflii. O ngcefÃarijs â , fed à Deo petamus er cxpcâemtei âluxdmm, Ãeut Propheta inquit. Pater mittel' feliquerunt nte, Dews autemfnfeepit nte^
Età autem uiuo Ludouico e^' elegerunt eX' coronarunt Eleüorerquidam Carolum,tatnen aus teritai adhuc tanta fuit Eudouici er ciuitatum beneuolentia erga eum tanta, ut armts Carolus nia ill tentarct. Sed poft eins mortem exercitum ex Eoiemiaad urbem KatiÃonam primum adduxit. lAortuus eà autem Ludouicus,anno proximo poà Caroll elcäionem Quinto Idui Oélobris , anno miücÃmo trecenteÃmo quadrageÃmo feptimo, cton d««ox tres e^- triginta inter magnas aduera fationes, ita tenuiffct imperium,ut in turisdiiiioa ne tuÃus,er fuorum defenfor non lentus eÃet. Et quod miruni in Vira magnanimo, ciim tantis (ontumelià irritaretur, ncmini tarnen unq bellum intulit.
ANNOl^yg.
intuUt^ Sed femper tantum inferentes armis depua iit, lt;}ua ex re adparet cum fuiffè, ut de Lacedenw^ fti/s Thucydides inlt;jutt : ^Ãi(lt;rvXOF Köd «PpasKâ çtop,qute uirtus in Principe qudntafît,non olgt;fcit= rume^. Hæc Ireuiter deLudouico ïmperatore dtxi, cum quidem libenter or piura hiÃorica CT dtÃ)utdtiones lon^iores dddcreni,à tempus pate» rctur^
Sed utilitdtem huius hiÃoriie conÃdcrdte,Mo* net ut coÿtemus 'm tantis miferijs humana uit£, hoc ijuoq; Ãpe dccidere, ut trifliÃimte diÃordi£ ab ambitione er diijs furoribus Pontificum Sycophantdrum, qui Vénales Imguas habent,qlia= ies nunc funt Stdphylus, CdniRus, Crejjanicus Ciâ fimiles,oridntur, 'm quihus hoc confibum rcäiÃi^ mum ertutiÃimum c^,quierere ueritatem 'm fon^ tibus, uidelicet 'm Sertptis diuinitus traduis, hatte çonflanter dmple{ti,er conÃlia er diliones diri^ ^cre dd normam diuinitus monfiratam, nec trd er cupiditate uindiillt;e db ea norma abÃrahi, nee curioÃtdte moucre non neeeÃaria ,Ãmul autein i | quot;Deo petere er expeihre auxüium iuxta diduttt» Commenda Deo uiam tuam er Ãgt;era 'm eum, jpfe fdciet, Eo etiam Uiflorhe hums conÃderdtio prodeü, quta oflendit difcrimen m'mifler'ij Puan* ! gelid er poteflatis Politic£,quod iwtiÃimumeÃe çmnibus oportet, erÃepe cogitandum eÃ.
Oro autemfilium Dei Dom'mum nofirum le* fum ChriflumtUt tws quoqi 'm his tdntis difcordijs publik
ANNO »rr?« nbsp;nbsp;â nbsp;51
publieh ^ifbernet er protegdt, Oâ fdciat not CKEVH ÃT^wuç eX' orgdtjd fdlutdrid noflrh dnintd» lgt;iK,'EccUji£ uniucrfe, fdmilijs ttofiris cr poflerU tdtitAnKit.
D I X i.
ORATIO DE CON.
GRESSV BONONIENSI CAROL!
Iniperdtorii, amp;nbsp;Clcmenth Pontifich,recititii. 4 Pduto Dumerichio Hallciifc Decdno
12. Fftriwri/.
Mvitd ueftigid Deus impreÃit omnibus ntiitu di pdrtibus,dc prlt;ecipuè hom'mi quic tcfldn^ tur effe Deum,er oflendunt qudlis Ãt,er conuinât cunt humdtids mentes,ut fdtcri cogdmur eÃe pro^t uidciittdm,e?quot; nos Deo cur£ eÃe,er qudntivgt;nmdi=s net ordinis, legum, fdpienti£,tufliei£,er honefliC foeietdtis,non folis hommum eoiifilijs dut utribus, fcddDeo confcrudri. ll£c feio ueriÃitnd eÃe, er cum firmiÃimd ddÃenÃone hdS Ãententids dmple^ ftdr, totd mente er toto peâore ab Epicureis, Stoicis, er' Aeddemieis furortbus abhorreo, quo=i rum Ãunt tll£ Cyclopie£ uoees,quibus contemptiu BeiÃgntÃcdtur,etiamà alij eÃrendtius, dlij timU dius loquuntur. Nec «ero tantum hdc Phyfieti eogitdtioiie Dcum agnoÃco, Ãed etiam EccleÃit ^üriitam confirmatatn reÃurredione mortuo»
rum
92 ANNO ïff?«
rum,eduilione ifrailitdrumvx Ã^ypto, O' WuU ti^tnirand^ libcrdtionibui ucrdm ejje credo, O DeîHM lt;eternum Pdtrem Don/mi noftri ïefa Cbri-fii,crcdtorem omnium rerum inuoco in dgnitione O fiducid Medidtoris. ciim igitur certivmfit nc-teriidm Ecclc/idm uoce Euditgelij per filium colli= gi,grdttds dgo Deo lt;eterno Patri Domini noftri ieÃi Chrifli, qui cum Pilio o Spiritu fanilo cce^ lum O terrain O' genus humditum condidit, quod hdilenus dementer nos o docuit O' pro=^ texit, o eum oro toto pedore,ut non finatdpud nos extingui'uocem Pudngelij,fed femper inter nos £terndm Pcclefidm coÃigdt,gubcrnet o pro* tegdt nos, Propter te Deus, propter tefdcias, ut rede agnofcdris O' rede inuoceris.
Sicut dutem ufitdtum ed, a maxime decet t» his congreÃtbus dicidUquid de dodrinis, dut de uirtutibus,dut de honeftis exemplis, dicam aliquid non dlienum lt;t ftudijs noftris, de Pononienfi con* greffu Caroli Impcrdtoris o Pontificis Clemen* tis,qutd hac contentio de re maxima, uidelicet, de Synodo, qu£ ibi fuit inter uiros excellentes fapi* entia, in htftorijs Caroli omifia ed, quam ego qui* dem tudico maxime dtgnam effe memoria O' con* fiderationepofteritatis.'Nec uero exiftimetis banc narrationem fingi, ut iunonis o Veneris alter* cdtiones in pocmdte,fed uere inftitutam ejfe hanc delibcrdtionem,ddhuc multi norunt qui interfue* runt,q^tti o fententilt;efivmmAm,Otierbd qu£dant nofirii
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9î
nojlris dHiicK namrunt, dud de refcntenti£ furnrndm fideliter recitdbo, etidntà ucrbdomnin re ferre non pojjii/m, Nfc dubito lÃos ftpicntcs cr eloquentes uiros tdntd de re, multa prudentius O' Ãgt;lendidins dixifjè, ab ullo diet pojfunt om^ niim, qui nunc fdpienthe Oquot; eloquentie laude ex^ ccliunt.
Vt autem hoc tempore potiÃimum hone com» memorationem adferrem,ec) fit, quia recens mor» tuo Carolo, fepe cogito O' de ipÃus natura de fortuna, o de ijs mutationibus, que in imperia
que in Ecclejta acciderunt. ^xiÃimo etiam fa» nos hommes hec debere recordari,ut conÃderent fa,que diuinitusfiuntinimperijs (y mEccleJùt.
Ctuis fuit Kegummultis feculisad quem op» primendum foties Europe potentia coniunétu Ãti l)i tantis motibus,t).men De«i hune Principent tnirabtliter texit, Rex Gdözee« cum haberet ma» gnimi exercitum ad Tà paruis copijs non folùml fupcrattts eSl,fed etiam captusDcinde curtt urbs {^eapolis fexmenÃbuscircumÃderetur,rura fusfraiki, eÃe Caroli potentia exiflimabatur, Ãx=t ercitus GaÃicus tbi lue perijt. Hfc Oquot; alia muite recordantes, prefentiam Dei in uiâoris defenÃo» ne cernimus.
Oualis uero in his congreÃibusfuituiilorf KesoÃendit capto Rege Gallico,0quot; deinde capto PontiÃce nihil crudeliter eum feciffe, Hec eins üiodera tio laude digna eH.
Scio
94 ANNO 1 y y 9.
Scio fore qui mihi ut proirum ohijcient, quoi in hue commemorutiotie non uitupero Carolum. Bgo uero qua fronte poÃum euentta diuinituf guhernutos uituperare Æ Etqu£ moderate ab co fadu funt, neq- occultari poyunt,neq; taxdri,nià quis calumniofe ea deprauare uelit. Grati uero i)eum celebrcmui,quod'texit hunc Principem, O' iaarmauit autoritate o~ felicttatCjUt Germaniu fub ipfo mediocriter tranquiUa fucrit. Quamai rem initto etiam eins moderatio profutt, cum nob let Pontifici£ crudelitati morem gcrere,fcd flagb taret cognitionem controuer/iarum, o ueUct re dehberataEcclc/t£faluticonfuli. Abca modéra^ tione quod poftca difceÃtt,Oquot; beüum Germanb cum moult, deploremus calamitatem huius ultimlt;e Cr dehri£ feneébe mundi,o agnofcamus tn omni* bus partibus multùmeffe fcclerum, propter qute pante Oquot; uencrunt O' ueiiient. Et oremus filtutit 'Dei, ut iuftam iram leniat, ez fua ueritati opent ferat,o rcliquias fut agminis feruet. ïpfe Carolus etiam expertus eà iUa confilia utolentafibt non fuiffe feheia,
Sed non inftituo orationcm de omnibus eiut faills, De congreffii Eononienfi dicam,qui often* dit eum initio à uiolentls confilijs abhorruiftfe.
'Vera funt hæc: Cumin italiamannotricefi* mo profeiturus cftet,deliberationes fibt firibi iufi fit de controuerftjs Ecclefiæ, E.ejfonderunt qut* damprorfus nuüam mutationem do£lr'inlt;e, aut
rituunt
ANNO I y y 9. Sj-rituum faciendum, aut pcrmittendetmelfe, nee ul» lam Synodum conuocandam effe,fed tantum armis dekndos ejji omnes amp;nbsp;Doilores (^ Principes,qui laiefailare frafentem tanquillitatem auderent^ quiaplu^malt fit in exemple admijjà mutationet quà m 'm morbo cuiui emendatie mfiituatur. Se» melenimtentata mutatiene curiefa mgenia 'muis tari ad maieres mutationes. Alij mitiores,refigt;ons deruntEcclefiam htec herrida cyLacenica confis lia non decere. Primum^quia aliut finie fit Lace» niclt;e gubernationie, aluie P.cclcfite : In Laconica tant'um quteri pacis conferuationem, In 'Ecclefùt anteferendamejfiegloriam Del. Cumautemmanis feflum fit, multas falfas op'miones, errore, lupers ftitione,auaricia, 'm Ecclcfiam 'mueSUs ejje,nccefs fariam cjji emendationem propter gloriamDei: Deinde ne quidemfore pacem, quia femper futus rifint qui aliqua reprehendent,idqi tumultuofius faduros effe multos, quia fine publica autoritate, Crfineconfinlu gubernatorum idagerent: Ejfie lt;ymanifcfta libid'mum fcelcra 'mceelibatu,qute toUiDeiis pneccperit,quantum fieri à .guberna* toribus poÃit.
Poftremo 'Ecclcfiam non debere Tyrannicam efie,fed propter probabilcs caufas lenire 'miufla onera. Athenis Solon uetcrum legum afÃerita» tem mitigauit or cramp;a'aX^amp;a.p effecit. S^epe Oâ i« urbe Koma in împerio mitigatæfunt nexe» fvm calamitates. c^uanto magisDcelefiam decct
H lenitM
95 ANNO 1779.
IcnitM, cui toties pr^ceptum eil, ut pdrcat tnjit* tnii. Detitq; cum tot Principes ad Synodum pro^ uoceiit, cr quidem cum ubiq; terrarum boni doili aÃtduis getnitibus petant Synodum, qualif Tyrannis efjet jine uUa cognitioneÃeuiciam exer^ cere. Adiunihi funt exempla bonorum Prin^ cipum,qui Synodos utilesPccleÃeeconuocarunt, Conflantmi, Thcodofii, Arcadij,Marciani.
Leito utroq; conjilio imperator Oâ natuni tnitis, O' alienus aTyrannide O'non propbaniHf re diu cogitatu o^ dij^utata cum fapientiÃimii uiris, tandem praitulit fententiam luftam O' wi^* tiorcm, o adjirmauitÃe in ea permanÃurum ejfe. Cum igituriientum cil Bononidm,inÃituti deliberationc de pacePccleÃte, cum confedifÃent Carolus O' Pontifex, o hinc fcntores Cardinal les, Genutius,ParneÃiis O alij,inde Principes Hijfanici O'italici aflarcnt, Mercurinus longu O' grauiÃima oratione uoluntatem Caroli explt;rgt; fuit O'Synodum flagitauit, Huic Clemens qui O'Ãpiens O' eloquens erat, o ad banc tintant caufam paratus uenerat, in banc fententiamre^ Jfondit : Credo ego tc Carole imperator, o ttio ludicio reuerenter fentientem de inuocatione Drt, Oâ incitatum laudatiÃimorum Principum exon* plis, bono fludio Synodum flagitare, Sed bac de re in qua plurimum eil periculi PccleÃee prior ejfe 1 mea dehberatio debet, Oquot; priecipua autoritas ⢠î^ant ut non dijfutew fubtiliter de meo iure, boe confiait
ANNO iyr9. 97 confiât, Synodum tiieenant iuÃi/fi ad Rontanum Epifiopum dcferri controuerjiM Eccic/iarum ocs cidentüjO' iwftram fedcm mdicerc Synodos.Sccpe igitur ante hoc tetnpuf cz mecum tpfe, Oquot; cum hoc Genutio (2quot; Earnejio, cy alijs dclibcraui,(}no= tnodoEcdc/tiC pad cofulendum fit,priui ne in Sy= nodo res dijputandie Jint, an podus antum annis opprimendi Ãnt c^ui difccdunt à dccretts opd nionihis antca reccptd. (yua de re cum cenfiam non i/ndicendam efie Synodum, initio peto, ne mihi autopibui RomatiiC (cdd mettiere exiftimes. loa hSnem uiceftmum tertium aiiint pocnitiiiftc,qiiod Synodum Conftantienftm conuocauerat,ctvm eum ex fummo faftigio deijccrct. Ego uero expertm Mrias fortunlt;£ uices,nuper ctiatncaptus cogito non folùm honores cz potentiam fed hanc,ipfdm nittm quoq;,fugacifiimas umbrasefte,cy traquiÃo animo cedam de hac ftatione quandocunqi me uel Eieus, -nel cafus aliquis indc abftrahet. Deinde nec de opibiis Ronu,n£ fedis angor, quas attribuit no» bis Ludouicus Caroil ft}ius,ct ut fumptus neceftari OS in gnbernatione habcamus, et ut jinnis tutiorcs contra fubita latrocinia.Sed uelim hac farcina Ro nianu Epifcopîdeuari,fi femper tales linperatores haberemus,qualem te eft'e uidco. Hon igitur Syno-dit propter has ftultas cupiditates ftigio, Hcq- hoc stTgumêto moueor,^ magni fadunt lurisconfulti : Galère debere reru iudicaatriiautoritatê,nec an* da décréta nouis diftgt;utationib.labefa£tdnda[effe.
H Z Ego
98 ANNO irr 9.
Ego ueroà pdci ,à poÃcritdti prodeÃct diÃtitd* tio,noücm cam prohibere, ac tantiitn ad publica/n pacem,cr Ãlutem pofieritatis inea fententia dire» än cH. oÃendam autem extpÃs dogmatum gcne^ ribus mei confilij caufiis.
Sunt dogmatA partim non Ãlum falfa, fed cti^ am manifejiè abfurda, qualia funt Anabaptiflied : Oportere Ãcultdtes omnium communes eÃe, Md-giÃrdtus, tudicid, légitimas poenas, Imperia, res prorfus d Deo ddmnatas eÃ'e. Omnia fieri necef-fario etidm fcelera, nuUam eÃe libertatem humd^ tue uoluntdtis, renafci homines fine uoce doärinne Enthufidfmis cogentibus repugndntem uoluntd^ tern. bJiiper etiam Samofdtenicd motafuntdefi^ ho Dei, qua; transformant Ecclefia: doitrinam i;i Mahometicam. Vt autem ad incendium boni ont^^ ties reflinguendum mox cocurrunt ,fic concurred re omîtes gubernatores oportebdt ad oppriinendd initid harum quteftionum, de res peÃimiexempli fuertt,de eis admittere uUam difimtdtionem, Sed.it Confiantiui ïmperdtor, pr£ftigiatorem dU^ direpotuit h£c blajfhema dicentcm inSynodo: Pdter eH ât/EffiJç, filius eâ lutrîSiiç, diÃimilisell ergofiliusPatri. Qmefuit h£cleuitas,uelpotius impictas, tales uoces audtre t Te ne Carole exifii* mem tam^non dico lentum, fed uecordem eÃe, ut fuit Conftdntius, ut fedens in Synodo,fine tngen^ ti dolore ctr indignatione, talia Sophifmatd audi-^ turus fis.
Sccun^
ANNO 1779» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;99
Secundd cLiÃi^ eü, ut itx dicdm,dog'mAtK tnexa tricdbilid. De hw cum toüi ccrtanimd non poÃint, meUiisfuerit od non dgitdri. Tdles funt qult;ejtiones de ddordtione pants, de oblationc, de facrificio tni/Ãe,
Tertid claÃis eü, dijÃenfaiilid PontiÃeis du^ toritate, ut 'laxdtto uotorum, conceÃto ccniugià ewienddtioÃuperÃitionis, 'm cibts, uejlitu,crÃ)ni= libiM mcptijs, De hdccldfÃecumrcsÃntmdnife» ã -, nihil opus eü dijputattonc Synodi. Si Keges Ct' Principes petent harwm reru/in moderatio^ fedes Romand uno ediilo barum rerum om^ tiiUK i7ri0a.t!ap cdcre poÃct, Vclim cy ipfe toUi ÃupcrÃitionem morum uicia, qux flultis legi^ bus augentur. Sed avapX'«p/âfâ't Petaturi Rojimka /ède cmendatio, cut nolo adimiautoritils tcmuetuftie p.ccleJã Ãententia ei attributam.
liis cldÃibus dogmatum conÃderdtis cduÃe cernuntur, quare non fit conuocanda Synodus. Reltquum eR igitur, ut Carole armis pacem refii^ tuds. Italia domita tuts armts,quieta eü. Rex Gal* li£ repreffus, qui tecum non de Stoicis paradoxes, dut ludaicisfupcrfiitionibus Monachorum, fed de Imperia certauit.Quantà facilius Germanine par* tem non mAgnam compefces, qua in re cz pofte* rititdm intuearis. Huius fedis autcritate extin* amp;nbsp;fequetur îicvapX'«^ gt;nbsp;laxatio difctpli* lueadferet barbariem m moribus, (^petulantia
H î ingenio*
ICO ANNO 1779.
ingeiiiorvm gtgnct fine fine noua dogmatt, C moram in hoc incendia pcmiciofam elfie cogitato.
nec cum dixiffct Pontifex,iubet Carolin,([uia decreuerat non difccdere à fua fententia, Mercu== rinum re future Pontifices orationem, fed cumdi* cere lAercurinm capiffet, interpellât Pontifex, toruitatc uultin or uocis, Tyrannidem oflendens, Cr his ipfis Kerb is obiurgat Mercurinum: Qiiare tuia mihi aduerfari audes, O'dominum eontri DK encitas f
Hzc fur git ad dicendum Carolus ipfe. Miratt=: tur Principes quid luuenis diilurusfit, to attenti audiunt omnes,Puitq;, hæc grauifiimic orationis [umma.
Agnofco me tuuenem cffe, O' htiius îAercurini O' aliorum fapientum confilijs uti mefateor, O debere me fapientiores audire ludico, o de hue ip fa deliberatione,qttam fcio pert mere ad gloriäi» Dei, O'ad filutem uniuerfi generis humani cum multis collocutus fum,qut exceüunt fapientia,uir== tute,O'fide,qui fentiunt Ecclefiteopus effe Syno^ do, 't^ec tu ignoras uoluntates omnium fapientum O' bonorum in tota Europa, qui afiiduis gemiti^ bus Synodum flagitant talem qu£ reile guberne^ tur. eyu^are cumrediu deliberata o-ijsargu^ mentis,qute tu opponis, diligenter cogitatis uelim conuocari Synodum,fcito O'M.ercurinivm,qu!e dixit,meis mandatis dixiffe ,O'mea.b hac feilten^ tia donee uiuam,non difcejfurum ejfe. Tuum comâ filium
anno I y y 9» lOï filium Ãteciofum o-â plauÃbile prophifiii uideri potcll,Ãd meUm er iuÃum eü er EccleÃx conue^ nicntiiK ,er'Ãme non impcdicriti^, Deo luuAnte, Ãero genen humanofalutarc futurum effe. Nfc tÃtt terribili onttione tuu abducor ù fententia, ^uod non Ãt uudiendu diÃutatio de abfurdts Oâ inextncabtltbus. t^am nee omnid qu£ nunc dijfu^t tdntur abfurdd funt, nee funt ulla inextricabiles quiefliones ïn EccleÃu de rebu^ ncceffarijs. Audiui lt;tr' ego inihi fepe Ehitonicum lÃud dici : ut pdren= turn dcltrid ferenda funt, itd in ciuitatibus ex' rct: ^âÿonibut uitid quidam diftmulanda ejfe. Moduf etui rei er inimperijs er inEcclcjia. Eunda^ 'tnentum certe in EccleÃa rctineri oportet, Ef leges £tern£ in ïmperijs er in EccleÃa retincinbe funt,qu£ prohibent tdolorum inuoeationes er li=: bidinumconfuÃones. irrepferunt autem inEc= cleÃam qu£dc(m inuocdtioncs contumeliofe con= traDcum. Etturpitudo Itbidinum inconÃ^eäiu e^. Neo tdntùm horum malorum emendatio Syno= dum requirit, fed uniuerfe dcdlrin£ integrum corpus coUigendu/m eü,quod und uoce omnes gen tes in omnibus templis fonent. Scis cnim nunc de multis mdgnis rebus, etiam in tuis caÃris diÃbs noseldmores effe. Cum jfidrferit h£c £tds qu£ddtii dbfurdd, cppondt Synodus iUuÃrid er firmd teÃia tnonid,ut er- hoc tempore, er in poÃerum minus decipidntur hommes, moniti urgumentis 4 Synas do oÃenÃs.
lÃrf
xoz ANNO I 7 y 9.
lîld dutetn uox Pontifice 'mdignd e^, t^uod dit quæddm inextricdbilid ejje. Dc«ï immenfd bonitd^ te fe fdtefecit,cruult nos dmpleélidoilrmditt quam trddidit,quæ à cÃetambigud, inanis fonui eÃet. PldcetmMautem O'Theodofij confihiM üui iuÃtt 'm Synodo quteri^tZ^ proferri teflmonid Ãncera uetufidtis. Certè enim EccleÃdm doétri^ cem libentcr dudio, ut SdmÃon monutt ; Si non 4-raÃitis uituld med non mueniÃetis.
De dtÃgt;enfdtione qudm oÃers,qudnto l)£cfiet commodius 'm Synodo f lAdior enm eritgentiwftt corcordid,fiÃmulomncstdlem £7ri£/Kaap rech pient. Pt iUo diilo Heroico deleilor : in ceminu^ ni periculoÃt communis dehberdtio. Nec (/fÆÂ«Ã¤ t«riw fum meo oÃicio rebus cognitis. Et ut cogniâ tio poÃit ordinefieri,uetertmi imperdtorum ex^i emplo ddÃuturusfum, amp;â qudntumpotero perft* ciam, ut h£ueteres leges iuÃiÃim£ Ãcruentur: quot;Vtrdq; pars panter audiatur. Et, Sententite non Tyrannicis arbitrijs ferantur,Ãed iuxta leges,ui^ delicet iuxta doilrmam,quamcertumeüà Deo traditam eÃe.
Nunc quöd iubes ut Ãne dijudicatione bond CZ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pariter deleam, id nequaquam faciam â¢
Eiolo enm ex EccleÃa toUere legitma indicia amp;nbsp;conftituere Tyrannidem. Declaraui autcm anted non obÃcure 'm bello,medm obferuantiam ergd Ec* cleÃam zj- erga federn Komanam Ztr ergd tC) quam zr dcmceps prtefiabo.
IfdC
ANNO I T î 9» lOj
H4C orationc auditd, O'Pontifex O-omnes Pr'mcipes ittgcnium o ntdgnitud'metn dnimi in Cdrolo ntirdti funt. Ideo ne mdgis incenderetur Cdroluf placidé rcjpondet Pontifex, fe cum fuo Senat» rurfiadchberaturumelf.
Hlt;ec PononienÃs ditio ofiendit tunc guident Caroll modcratam fuiffe uoluntatcm, cui cengruit O hoc,quód poftea 'm conuentu Auguftdno con=i feÃionem Pcclefiarum noflrarum fibi exhiberi iuÃit, quie omnia cogitemu^ iti, guberndnte Deo faébi, elfe, ut Puangelij doélrmd er Uluflraretur lt;3~ propdgaretur, quam propter gloriam Dci, CT propter falutem noÃram ftudioÃe difcamut, er agnofeentesimmen/d T:)eibeneficid,gratieum cea lebremui,O' ab ipfa aÃiduis uotis petdmus,ut nos in tantis confuÃontbns generis humani dementer gubernet,O' protegdt,nec Ãnat nos implicari era roribus, O' ex PccleÃa in tenebras ruere,
Te fili 'Dei Domine lefu ChriÃe,quidixiÃi: Venite ad me omîtes,qui laboratis Oonerati eÃis, reficiam uos, inuoco ut nos doceas, regas Oâ ferues. Vera te loqui non dubito,uocdntem omnes arumnofos. Dac tua uoeeÃetus ad te accea
do, O' peto O' expedo d te auxia lium O' falutem.
DIXI.
H r
PETfc
ï04 ANNO â n 9'
PETITIO AD
DE C à N V M. »
RV-uocdt mihi m memoridm hlt;ec conÃliorwn Cdroli ïmperdtoris commemordtio, eds (JUiH fkpe hdbui de Augufto Ctefdre, O' hoe ipfö Caro-to.,cogttdtiones.Multd repcrio m his duobM Prin=â cipibus Ãmilid, o-qudnqudm potentta utriufi^; fltjjgt;dr,o rerum ipfdrum, dc temporam conditiot fub utrocfi fuit diÃimilK : Tdmen in res mrtdi idm cr turbdtM incidit utcrtj^. NdttirdrumÃmilitui dmcm,gcnefeoii congruentid indicdt: Vtercj; cnim Cdpricornum wpoo-KO-as-Svra, uterq^ ciim Sdtur^^ no Mdrtetn coniunóhim hdbuit. tndc non obfcuri eü cdufdJimilitudmii,morti/m, conÃliorum, condlt; tuu/m, euentuum, rerum gefidrum,udrietdtii fotâ turnt. Kedijt in urbem Komdm Auguflui ex fcho* Ãd Khodid,d literisdd imperium,pofi interfedluw C Ctefdrem,dciuo fuerdt adopidtut ddolefcens ddâ^ wodum, Oquot; ut c£Ãs Hircio O' Pdnfd Confuhbiü fucccdcrct, credtute^l Confuldnnum dgens dcci^^ mum nonum. Eundem tetdtis dtinum dgens Cdro^ ÃUS dccitus eil Eledlcrum fujfrdgijs dd ïmperij 'Romdni ddm'miÃrdtioncm. Aldgnd beüd gefit ii=â terq- terrd muriq; part propemodum euentu, Cf ijfdem fortune uicibus, contrd domefiicos WAgit qudm exteros hofles. Vdrijs fuit uterej; petititf dduerfdtionibus O' inÃdijs. Vtriq; pritfldntifiâ^ mos o^fdpientid et uirtute beüicd uirosDeusdd^ iunxit.
ANNO Ijy?. 107 iunxit, quorum confilijs, duau, f'dicitdte ac fuc^ ceÃibm res tantas gejferunt, Augufto Agrippam, Meccetidtem, Drujum cr ahos. Carolo, lii.ercim~ numjCränuelum^Antontum Leud)n,amp;Â¥ron]Ãcr» gfum. Iz! utroq-fdpientidfuitexcellensctMmddx fnodum adolescente, e^ in/ignis pofl utdiorMW, moderatio. Terunt ^iicolaum Sckonbergtum Car= dittalem Capuanum cum perfundius Legationibus apud tres lieges, Carolwiniii/Ãaniarum,Vrancif: cum Galiiarti, lt;Q' tienne urn Anglt£,rcdijÃfct Ro= «wzzz, interrogatus effet à Cardinale S. Gcor= gij, Ciii£ reperi/fet in tills tribus regnis memora^ tu maximè digna, refÃondifje concinne admodum C? breuiter. Kcperiffe je in Callijs pulchrum ^egnum, in Anglia pulchrum Kegetn, fuitcnim forma Henrici Regis eximia : in Hijf anijs uero ftpiens confilium Regis, Qiiod et de tpfo Carolo, O' de Senatit Regni 'tnteUigi uoluit : Â¥utt er jiu= dium in utroq^ ferium res centmotas or fludluan= tes componendt, 0:3quot; cum reparata 03 firmata pa= ce, quam diÃidia diffoluerant, conftituendifiatm alicuius duraturi ad poÃercs, 03 profuturi trän:: quillitati atq; incolumitatiimperij.
Délibérât AuguÃus de forma Reipublictc cum duobus ÃapientiÃimis uiris Agrippa er Mecana^ te, utrum reÃituerct ucteremfortnäReipublice, que erat ex AriÃocratia er D; mocratia mixta,an tüam prorfus abolitam preÃaret comutare in A\c= »archiani. Extant délibérationis illius capita apud
Dioncm
JtoS ANNO lyyg.
Dionem cxpojita lotigis ordtionibof, tn quibut }nultd di]j!utantur grduiter pipienter bt trdmq; pdtrem: Ud de dirimendb O' (bpiendb con troucrfqs ^ccleÃdftici^ O ctnenddiidis Ecclepji Syiwdi legitimæ iudicio, deq^ mftdurdtidd con^ cor did,o dntebeüum Germdtiicwn opo^,ci()gt;i fdpicntibiM tnultd contulit Cdrolus in ctnnes pdr* tes dccurdtè penÃtdtd. Sed pdri propemodtnn fuccejju tcntduit uterq;,quod diu multumq; pienter cogitdrdt, o deÃieratione tdndem conÃâ lijs dbieóiis db incepto deftitit, o /èfe ceuremo^ uit d Keipubltcte ddminiÃrdtione, Auguflus peti= td ï^old, Cdrolusynondflerio,o in mcefliciddcÃ* litudine mor tuns eHuterq;.
Exemplo eü uterq^ qudmÃt bifelix bumditd fïtpientid, o qudm irritd prorfus,à non regdtuf diuinitus^
Eo libentius dutem ego quoq^ Cdroli tmpertb toris mentionem fdcio, quad inter tdntds oceupiiâ tiones guberndtionis,et beUoru,omnes fcinius eutu O' dmdfÃc, O' inteüexiÃe, O' coluiffè, dtq; exer^ cuiÃehds noflrdsdrtes EhyÃcds O' t^dtbemdtu eds, Ãc ut nee medicdtionibus uteretur, quds neu ipfe prins conÃderdÃet O' cxdmmdÃet,O' de do^ (Irind Geogrdphicd dtq^ AÃronomicd plurd noà fct,qudm multidl'q hisfludijs prtecipue dediÃt^quot; 'm honore hdberet pr£miisq- ddficeret,qui hdrti/tit dtfciplindrnm cognitione exceUerent. Hoc iudi^ ciode nofiris drtibus tanti ïmperdtorismouedno tut
anno irr?. xo? tur ddolefcentes, ut fludid Philofophiie )ndgniflt;u tidnt.
Cunt dutent cr has trigintd duos honeflos Gf* dodos uiros more Schol£ auditos, compererimM in Philofophia pr^clurdm ndUdlJi operdgt;n,Gquot; JjâC-Temus eos ufui futures Gquot; oriidmento dcpnefidio tccle/t£ Chrifli G' Keipuhlicæ, £lt;^uum cenfeo,ut ijshonoribus qui dutoritdte Tjnperdtorum dodis dttributi funt, Collegionoflro ornentur., Qudre tibi eos DodiÃime domine Decd/ie C3quot; procdzicefs hrie commendo, O' peto CoUcgij ncftri cir ipfo» fum nomine,ut titulum eis cr gradu/m tidgijicrif Phi/ofophiei confcrds, Civo benefcio ipfos tibi itt perpetuum deuilicies. Oro etidm Deum icters num pdtrem Domitii noftri tefu Chrifti, ut Eccles Ãds hdrim regionum amp;nbsp;hdnc fcholdm noÃrdm dementer tuedtur dc protegdt, G^feruet lucent dodrin£ fu£dcftudid honeftd, G'nos omnes re* gdt dc cujtodidt,
D I X t
QVAESTIO.
SCitis hos publiées ritus dd exercitid dodrinds rum pert inert G^bono conÃlio noiidbolitos
Qudre ut honcfl£ confuetudinipdrerent,nos ^tirdfrdgdri dutoritdti pr£ceptorum,quimein ^oclocodicereiufferunt, Vos etidm oro ut tris ^gt;*dtishoc l)oneft£ confuetudini) ut me non gras udtitn
ïog 'ANNO I à r 9.
Udtim dudidtii, cum quidcm ncc nMteridnt tam (idfem decrciiâ¬rim,nec proltxitdte ordtioiüs uoi diu dctmere ueltm. Qi^teftioticm uÃtdto more propono : Reâe'ne Arifloteles dixerit, utrtutcitl elfe habitum in uoluntate ex crebm dilionibui pardtum. Vtenim dubitem htec caufi eA. ç^uid età intelligi potcü,quomodo noticiie Ãnt habitiUf quiüfcimw elfcimugines crcbro ac fortiter int^ preÃds cerebro,tAmen ubtÃnt,v quidÃnt tüi bitiü quos uult Arifloteles nominuri uirtutes^ monflrure difficile efl. Puer difcit literds, qiids poflquum fepc multumq; afliexit, imagines im=gt; preflæfunt c crcbro, qu£ funt noticia zj- habitui^ CluidÃmile de uirtute dici potefl Æ PccleÃa pld^ nius HOS docet, que uirtutem aitcffe mot urn, fcH flammam Spiritus ftndi iuxta didum : Ciui fliquot; ritu Del ducuntur, bifunt Pilij Dei, Item frudus ffiritus funt, Diledio, beneficentid, ztX alij boni motus, In lofeph caflitas dici poteü,uel ipfe SpirU tus fandus gubernans cogitattones cr cor ipÃus, ucl hl effedus in corde. Pojfum et de Heroica uir=â tute dicere, in Scipione fortitudinem eafliU^ tem effe diuinos niotus,ut rede dixit Seneca: Nk/=gt; la magna uirtus Ãne Deo ed. Video etiam ubi ZX quid fint so^}ai, quiC funt in naturis non moUât flroÃs adfedus feu motus, qui in eis nafcuntur, quibus ad amplcdendam fimilcm naturam teit^ dunt, ut Parentuin amor erga Sobolem. Tales cru/XTra^efoCi , non funt iÃi Ariflotelici ZT ac^ cerÃtt
ANNO I y y 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;109
w/îh htibitui, /èâ ndfcimtur 'm nobis,ut in Ntdg^ tttte Uis Mrdhens ferrum. Et Idtè hoc pdtct 'm rerum ndturiso/xoiop o/xo!agt; lt;^'\op, quod Cicc= ro J^lendidiÃime dicit: iHihil rapdciuseflÃmili=: Him quion ndturd. 'Deniq^ ubi cr quidÃnt uitid monfrari Z}quot; conÃici potc^. Sunt enim Ardentes Ajfetlus qui erüpunt,cü nonfrenutur cogitdtione, ^reiMtur ira 'm Achille,ne Agdmemnonem 'm^ terfcidt. No« Ãendtur 'm Alexdndro 'mterficien^ te Clytum. 'Vterq; tumen uiciofus turpiter ird* cundus etl. Idtn ex contrddio drgumentum fuma, Cum uicid Ãnt 'mcendid ddfeiluum errdntium, uirtus igitur nihil erit,nià Ãt ddfeélus drdës cutn rdtione congruens. ïdà itd e^,eudncfcunt Aria flotelici hdbitus, Oquot; dgnofcendd eâ 'mgens mÃra tnitds humdnx ndturæ, 'm qud dut nihil dut udlde pdrum etl uirtutis , er rcditur dd illdtn femperda gitdtdin eynunqudm explicdtum quieflionemda pud PhiloÃphos it (r(cPaH.TOp îi aptrÃ.
Qià d igitur à uirtus tdiituin diu'inus motut tü, eil ne libertds dliqud uoluntdtis ? PoÃunt ne hommes nonrendti fdcere honeÃds diliones t Et qute res eA difcipl'mdt Effici ne lUud noÃrd ddfttca fdtlionc poteA,quod Pluto mquit ; Bu^u.oflJ'x /xcv «Tx nbsp;nbsp;Travra avJ'fa 6ivoa,'7r§aop lît wç on /J-a»
Xisa. Hdrum mdxtmdru rcrum conÃderdtioncnt 'm uitd et 'm EccleÃd neceÃdrideÃe mdnifeÃu fà ClUfire explicdtione peto .à Reuercndo uiro Pdulo ^ro pdftore EccleÃe nfgt;firit,qui fcio de humdrui 'mfira
iTO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y y 9,
inÃrmitdte cogitdntem aÃiduis gemitibui duxili^ um Del Ãbi çy dlijs petere. Ego qucq^ de hdc no* fird inÃrmitdte cogitdns,oro Ãlium Det ut nte gü* bernâ¬t,cum quidem Ãt nobis fd£lus fdpientid,iufli* cid,ÃniliÃcdtio,o~ rcdemptio,
D I X I.
RESPONSIO.
ES T onmino gloriofe diilum d Pldtone: Lib.^-vó/xop. Bu^ioatPi) pjv) d'à Travra avd'ftf itvMi 'Tt^aoji lt;5^ oTi id.ó.7\.i5a.. Sed boe ipfû/fn e^l quod ipfe nommdt 6UXlt;^âiS olt;u-o/a vojo-oSsTep' Rdrdeü hiecuirfus, O'eA dut in fdnélis mottig dcccnfus d Spiritu Ãtniio, dut in uiris Keroieit diuinitus crcdtd mdgnitudo dnimt Ãmul O' excelà O pldcidi. Ceeterum tüd AriÃotelicd uirtus e^ udlde Idnguidd. Ndtn etidtnà quid Ãint iUi bdbi* tus, fuut tenuid uefligid in corde, impreÃioneÃi* rituum fdiki,, ut relmquitur odor inwdnu,con* tdilu rei bene olentis.
in noticijs fdcilius eü cernere bdbitus, mpri* Htuntur cerebro imdgmes, utcum Ãgillivmcene imprimitur. Ute imdgines funt expreÃiores (T durdbiliorcs.
SepoÃtd dutem diÃutdtione de Ariflotelicis hdbitibus, hoc uerum eA, honeflds ddiones Ãeri Ãintreüio locomotiune. PoteA Alexdn» der
ANNO I î î 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3»
^eribfl'tnerc à coniuge ^ filiabu^ Dtirij,ide^f Regere locomotiuitm,ne eoi Attingdt, etiamfi 'wtoi Wclt;ilait,ut fatetur.
}idnc libertdtem,vult'Deui reliquäm efjè, O' feuertÃime prlt;ecipit externd membrd lege rcgi, f^bdnc dtfcipimam nommât Pdulm opera legis, lt;lâiödÃdnt cogitdtionelegis dente nemos,ettamfi tor hdbet contraria incendid. Ac urolationem difaplinie Deus/eueriÃime punit, utmultd triflia lt;ic trdgicd JÃeiklculd quotidie oflenditnt,bella,c£a dts,Udftdtiones, morbi o dlilt;e multlt;e calamitates. ^icenim 'mquituox diuind'. Omnisc^ui gladiu/m lt;ieceperit,glddioperibit. Et de confuÃone libidd nirni : Omnis anima qua fecerit has abommdtio^ nes,erddicdbttur.
borrcnci*« pÅnds intueamur, O' di/cipli^ na uioldtionemuitemus, Magna eü autem natu^ flt;e mfirmitds,O' mfidia Diabolorwm funt aÃU du£. Età igitur eil dliqualibertds, tarnen facile umcuntur homines. Sciant autem renati auxiliiMi lt;tÃlio Dei petendam eÃe,qui 'mquit : Orate ne in^ tretis in tentdtionem. ïungantur hac : diligentia O 'muocatio,necÃt homo ut truncus. Ã^uare lo^ hannes 'mquit : Natasex Deo cuflodit fe,O' Dieta bolus nonatt'm^et eim, uidelicet, mtentum â JïipoaüTa ioeorop. Heecuerbadiligentiampracia piunt.
Bacnunc breuiter de hdcprolixa queefiion: dico, de qua Jape alias refutamus Stoica O' Ma^ ï nichiea
Hi ANNO 1779»
nichisd dcliriii êÃaK.wj\, uofji adhortor,ut dÃi^ dud precatioiK uos conÃrinctis, (y promiÃioiie/it uiuuerÃdlon ad uos pcrtinere fldtudtis, in (^ndë liui Dei uerdx le^dtus, omnes ad fc uocdt Idhordii^ tes er onerdtos.
G i L
ORATIO RECITATA
A VITO VVINSEMIO , A R T I 5 MediciC Doäore die ijr. Mdij, cum grdduf DO'« dlorii in drte Medicd decerneretur uiro eldriÃimo lohdnni M.on'mgero
OnoltzbdcenÃ,
ANfe dnnos centum er Ãex, die uieeÃtno noâ no Mxtij, cdptdm eÃe urbem Conftantinopo* lim Ãcribitur, (^uie multii Ãecidis ucre urbiumto* tius generis humdiu Kegindfuit, er'non folutn arx Impcrij, fed etidm doiürindrinn er EccleÃ^l præcipud Jedes.
Bmstdnt£ rei dies cuminÃet ,dc»tcntime£ uelut oculis obuerfdrentur illd horribilis expuglt;i ndtio,ccedes Dnperdtoris, er mdgn£ multitudinis nobiliU/m uirtute prteÃdntium, ciuium, Mdtrond^ rivm, pudieiÃintdrunt uirgmum er inÃdntumÃibi» dinum confuÃoncs, literdtorum trucidatio, do^ iirmdrnm mterilits, er contumeliæ Chrifli, (jue pofled feeutic ddhuc in ed urbe dotn'mdntur ,ne
ANNO 1 y y 9.
P otuî quidem fine dolore elJe cogitdns de iïlo triÃiÃimo excmplo, cz de horribiltbus ru'mis oni=â nium împcriorum , c^uibin oftendit Dem tram fuitm ctduerfui generis humain fcelerd , ey- de multis caiijis, quibus Germanid/îtniles pÅ/ias ata trahit.
Ã^na in cogitatione tempora etiamconÃdero. Inftanratioà Conftantino faiki coüocatur inana num à nato CbriÃo ex uirgine trecenteÃmum quintum, qui fuit ante mortem Conjiantini quina tus amnis.'Excidium incidit in annum ChriÃi mtla ieÃmum, Ciuadrmgente/imum quinquageÃmum icrtium. Meruallum eü Anni mille centum er oäodecim, Congruit igitur fere duratio urbis Rome ufqi adTiottlam.qui eam deflruxit. AcÃn^ gulari beneficio Da multis feculis hec urbs Ec= tlcÃas in AÃa er uicina Thracia er Grecia des Ãndit idonec paulatim propter hominum delts Ih longius inoccidentem amtisTurcicis Mdhoa ntetied mpictais inuedn eR, er hanc tpfam arcent Imperij oppreÃit, Ãcut ante GonÃantinum pre* dixit Methodius LycieEpiÃcopuf,
Cum autem uideamus poA id tempus que ruia ne in Grecia er Pannonia fecuteÃnt, er latro* ania Turcica in ucflibulo Germanie confpician* tur, de poÃeris noflris cogitemus, erfilium Dei Eiominum noÃrum iefum Chrifurni^qui dixit^Ego uohtfeumfum, ufque ad confummAtionem fcculi, ptecemur uerisgenutibus,ttternesfernet,gu-t
à 2 bernet*
114 ANNO I y y 9,
bernet, O' protegdt. O' in hii regionibuf /èinpef iCternäm Ecck/îamÃbi colligit, o' propter fudtit gloridm pofteritdti ez fatnilijs noflrts tribudt Ea clcfids reiie inuocantes ipfum o polittM tncdio^ crcs O' honeÃdtn difciplmam O' doilrmdrum lu^ ccm, o m hts regionibus bdrburicM udflitutes ri non /iiidt,
Credimut te,fili Dei Domine te fit Chriftc, in^ duijfc mafdm noflrienctturlt;e,nefunditustotuvi genui humanum perirct, Et te,(]ui dixifli, Ego ÆÂ«'gt;» uitii, uos pdlmitet, inuocdmuf,ut nos o po' fieros noftros tibi inferds,ut/mt pdlmites tui^fctn-per te celebrdntes. Idem uos omncs cum omnibui pijs in hoc congrc/fu precemmi.
Vtrumqt dutcm præcepit filius Dci/muocdtio^ nem o fludid dodlrm£, dc de fludiorum negltâ élione commmdtio trdditd e^l, qudm dudiente: cohorrefcere omnes debent,Quid fcientidm repu^ ltfli,repelldm te,ne fdcerdotio mibi fungdris.
Cum igitur nece/fdrid daéirin^ fludid c/fe fciiü mtu, fuo cj^uifq^ loco conferudtionem dodlrmdruni ddiuuet.
Etft dutem drtes muitte O' diuerfe funt,tdmen und efl omnium Regind, Sdpientid Ecclcflæ trd^ ditd,dd qudm cognofcenddm Uteris,lmguis,Oâ(ir» tibus dlijs opus cA,
tdeo cum uos dd dicendum hortdmur, necejfe eA de pluribus drtibus did, O' focietds qu£dditt Cà doilrinarum ut /tnguUe multd db dlijs mutu*
t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;entur.
A N N O 1 y y 9, iiy ficuf finguliB aliquM uit£ partes regunt, tarnen uita oinnes ordine compleélitur. DicimiK autcm aUà s de alijs partibus, nutte uÃaam adhortatioiicm de confideratione huma= ni corporis, feu de Anatonnea doôlrina propter iuniores repetere décréta, nec pudet eadetn, qua: fepe audttis,ccfKmemorare.
Quotidte enim 'mueÃra muoedtione hiecco» gitare debetis, Cum incipis precdtionein,cogitare debesgt;quid inuoces, quis amp;qudlis fit ille creator, quetn aUoqueris, qult;e de fefe tefiimonia nobis tra^ dideritÃn operibus crcationis ztr in teipfo, CZ de^^ inde in alijs patcfadionibus C^' miÃiotie filij.
Conuincimur dute)n,ut ftatuere cogamur, efje Deiwn creatorein, ZJ talem effe,uidelicet mentent leternam, faptentem, ueracem, bonam, beneficam, iuftdm,caftdtn,liberdm,uindicemfcelerttm.
Cum ajficimus mmutabiles noticias nobis in» Ãta{,qute redh ZJ' nonredkl difeernunt, crhd», bent in corde u'mdicem dolorem cum uiolantur, in bis noticifs cum difeernis bonum et malum,dià cis Deum procul à rébus malis omnibus feiungen» dum ejfe.Non igitur fit ingrata repetitio comnwa nefaüionivin de utilitate doitrina: Andtonic£.
Nec uero iam eos aüoquor, qui fe totos drti ia.edic£ deduntyUteam exerceant, Hifciunta» mentiameffie ueüe Curationes inflituerefine con» fideratione loci dffeâti, nos CZ pofitus, ztr origi» nés (?â propdgationeSjCr qualitates, ztr lt;ru^7ralt;
I î
namp; A N N O I y 7 9»
â !s-lt;x^£'ai^ÃitguloTtimnKtubrorum noffê, neceÃe fÃ, Scire etiatn qui Ãnt Ãnulidrcs ÃitgulonM tuorbi, quce propria remcdta, qua in re etiam lUu^ fire teftmontum prouidentue dium£ cernttur. Celts pr£utdcns quibus rcbitsuita hominttm tuen' da eÃet.fiiarÃt in untuerÃm terrant,uelut inhor=: tum lt;;y Ãunicnta ad uiÃum neceÃaria, er rentes dia, in quibus bonitM er Ãpientia conÃiciuntur.
TStam utfidclts er induftrius Myropola diftri» buit in officina Ãngulorum morborum remedia, ita Ccus Ãngulis membris certa atixilia accom^ modauit, quorum omnium difiinilionem er ufuf-nofiè medicos oportet.
Sed hancorationemnon ad y[edicos inftitui, fed ad ccctum luinorum, qui diÃunt ea doólrina^ rum initia, qua; omnibus in uita neceÃdria funt.
Afiirmo autem prorfus omnibus homtnibtis ad curam tuend£ ualetudmis neeeÃdriam eÃe cogni^^ tionem aliqua doiSlrin£ Anatomie£.Vt cautio ad^ bibeatur, ne membra Udantur, er' ut morborum initqs cito occurrere poÃis, neeeÃe eR e^ poÃtiH eorum er natur as ahqito modo intelligerei.
Meminimus bicanno ante mortem.,Kcucren^ dum uirum Doflorem Martinum Lutherum fubb to nap(P/wy/xS periculofè ægrotafiè.. Cumq; ad eum ueniÃet amicus, cui fcifcitanti,eÃent'ne cru=â ciatus in calculi uijs, reÃondit ille, fupra eosuiai eÃe, er cor peti, er cruciatus Ãuiores eÃe,qudm Ãnt,qui à cälculo oriuntur, er Aamp;ieo^üfJ.ia-i^ imâ pendere.
ANNO Iff?. Ã17
I f cudcrc, Uic me tue n s cor di arteridm tdugit, nihil ibimdli fignificdhdtur, cerebrum erdt incolume, nihil erdt Apopleäicum, erdt Oquot; cor incolume^
I C cruciatut non erdnt in cdlculi regione, fed cor premebdtur.- Ex locoigitur rdttocindbdtur hic notum ntdlorimi humorum in orificio uentriculi tjje, cr or turn d frigore, erdt entm tunc horridd bruntd, lubet igitur ntox ojfuldnt djferri cdliddnt, Ct- ddri uinum non mufleum fed uetm ,}td, Deo iuudnte, mox repreÃi funtcrucidtui tîli,Cf ofien^ dit cuentM in conieilurd non fuif 'e errdtum, itd j ffpf mdgnd periculd fubito incidunt, quibw ntfi drte mox occurrM, priui, uinat nd turdm morbtK, qudtn dccerÃmedicuipote^. Qtiotiesfcholdflici incidunt in pertculofu infomnidt, alias ex crudi= tdte, dlids ex lucubrdtionibtt^, alias ex dnimi dolo= ribm, Cum cruditds eR cdufd,uentriculus fouen= dus e^l, cMW cerebri ^ftus prior cdufd eil, longe dlijs remedijs utendum eil. Hifc rowJWJKoro, ut cogitetis Ãnguli uobis opus ejfedd tuenddm udletudinenty noffe membrorum diÃinilio^i nes, Ctâ conÃderdte, qudntum fieri poteil, qui s bus rebus finguld feu heddntur feu luuentur. Ac mdnifefium fà multos interire halte confia j derdtionem négligentes. Quim multi Ãolidi in itineribus extinguuntur, ubi medicos hdbere non poffunt, quid nihil duxilij opponere pojfunt, cum locum djfeilum ignorent. Exempld. mul *
1 tOi ndrrdre poffem, 'Profeilo enim udldeerrdiii, I 4
Hg ANNO I y y 9.
gui nihil intereffè inter Mérinos [copulas (T membra, humani corporis exiflimant, nec curant uUam tuend£ ualetudinis, nec diltgentiam adbi^ bent. Adfert hoc guogne doilrina anatomicd,ut conÃderes,guam fragiles /int machmube corporis humani, in guibus zSffons eü uitse or précipita aüiones fiunt, Hutritiones, motus fenfuum, (T motus locales tCogitationes , O'recordationes, QuammoÃeeH cerebrum f guodtarneneâdomi* ctliwm plurimarum O' maxime admirabilium a^ {iionum. Cor etfi feptum eü certisThalamis, men uel exiguo halitu uenenato fubito interfici poteR. 'Pulmo,cpar,uentriculus,jflen »guà m uo^: rias et periculofas offenÃones experiuntur. Quid, uÃtatius, guà m extingui hommes lacerato Epate, cum aut in teflu auidtus biberunt,aut aliogui pluf culum mgurgitarunt. Ciuam facile rumpuntur uente O nerui Æ
Vtdi robuÃum adolcfcentcm,0â guidem 'mge^ nio prieflantem uehementiorefaltu rupta uena in pedore flatim extingui. A/ficiatur ergo mem^ brorum fragilitas, ut diligentia 'm nobis excitetur ea tuendi, o uirtutes afÃmiantur, gult;e funt mo^ deratio 'm cibo, potu, laboribus, o omnibus mo^ tibus. Hon contemnite didumEauli, guod iubet corpus honore affci. tslon tantum foueri iubet, utfouemus pecudes,fedprtecipit maius ofÃcium, ut corpora noflra honore ajfciatur, honos autem tribuendus e^ propter ufus diu'mos. Erat homo
poH
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïia
po/l creationem ante ktpfum domicilium Dei,fnl» ?,cbat 'm homme Dem ipÃe accendens lucent, quit uerè agnofcebatur,Gr flammax 'm corde j^arferat, qu£ motut aies cicbant, qualis eü ipfe Deus. r,tjî lt;tutem 'm lapfu his tantis bonis orbati fimtus, «a ^n 'm ipjis pritnis parcntibus 'm conuer/tone re= fiitui h£c bona caperunt, vfit idem m omnibust qui uerè ad Deum conuertuntur,'Vt films Dei dUoquitur primos parentes,admirant , dam nbsp;nbsp;dulciÃimam promifiionem exfînu£terni
patris profiert, or rurfiusfiulget 'meis,Gr ejfun* dit in corda Spiritum fanäum, la conuerfinune quoq; fiunt domicilium Dei, cr corpora noftra funt organa multarum exceUentium ailionum dia uinarum, ut m cafiitate cr tota gubernatione loa ppfc, cr pr£lifs Dauidis tr fimilibus. Vt autent omnes modefli hommes cogitant magna fcelera efiè, Violare templa Dei, cj- aras hommum maniia lus extrudlas, ia longe uerius magna fcelera effe fiatuamiis, Viua Dei templa,m quibus uere Deus habitat,lucet, et fie genen humano ofiendit,uiolas rc. Necejjà ria eil autem ad curam confieruationis confîderatio nKmbrorum,ac ut mteUigas,quid, Deusmfingulisproprtè agat,necefifie esi corimt dificrimma nofifie, Lucent m cerebro noticiæ. Ara dent in corde piorum affcéluum flamm£,Armane tur neruiyUt externa membra cieant,h£c ut aliquo tttodo agnofici dificernt pofimt,membrorum çr idionum difimüiones aliquo modo ficiri neceffè
I r eA
»20 ANNO »77?.
eü, DÃxi de cura tucndee ualetudirii multo Ire* uiut,quà m res pofcit. iiunc cr de altera ntilitate dicam ,qult;ead omnes domines per tine t, ad uiros Cf multeres. î^ece/Jè cfi aliquo tnodo inteUigi difâ crimina potentiarum anima;, de quibus a^Adant fuh frondibtis pomiferæ alicuius arboris fedens concionatus eA^ explieans diâum, Sub te er it ad» petitus tuns. Nunquam bac dodlrina ueraEc» cleÃa earutt, Sed aîià s magis alias minus per/pi» cuè tradita câ. i^unc quoque uidetis,quanta fit mfiulfitas multcrum, qui cùm de libero arbitrio difiiutant, nondificcrnuntpotcntias, O' uerè funt cvoi ayov'nç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Ner aero dificerni poten»
ti£ pojfiunt, nifi membra O eoruin officia affiici» as. inquit Paulus, impies detinere ueritatem ca» ptiuam m iniufticia, id effi ueras notieias,m cere» bro, quibus tumen cor non obtempérât, fiedes igi» tur noticiie qu£renda eA, uidelicet cerebrum, O' eogitandum eA noticiam in eerebro lucem effie, uelut in oculis fua quædamluxeA. Vtfiulget in i 'Dautdis eerebro noticia, non Machaberis, at cor alibt coUocatum ardens errantibiis motibus non ebtemperat, o uelut tyrannus noticia re/ia mo» nentt répugnât, ynde alibi manet uera fiententia, alibi rccipiuntur contraria incendia, Ketmet ta» men fienatus in cerebro hancautoritatcm, nt ner» nismandare pofiit, ne tyranno obtempèrent, Sed ttianus contineant, ne aliénant ceniugem attm»
g^tit,
ANNO ï r r 9» tzi
utcumiuict CMiibyfes ii:tcrfict Crafuw-, iiunc tumen mimflri abfeondunt z^feruant, Ex=: plicari h£c difcrimind non rcólè po/funt, nijt membra er corum officia diffiingnat^quam ad rent ccpiofa doiirina opui e/l, De cerefcro,corde, neruis,gradibiis adpetitionum, cogitatione^ (iria. tlcéiione Tr^ocupto-«, Simulatione, de doto,de culpa,deaHionum caufîs, HrfrwjnreruMJ conÃ= dcrationem m uita neccffiariani effie omnibitt noa tiffimum esl, qult;e dodlrina Anatomica de mewbrii (S' corum offieijs carerc nonpoteil. Hteutilita= tes nwueant bonds mcntcs,ut difcant banc dodri^ tiain, c^uæ fi minus mouerent homines,tarnen pro= pter confirnMtionem affieuevationis de Deo Oâ de prouidentia,fabricatio membrorum aÃicicnda ef= fet. Non confluxiffie hatte rerum naturam ex De= moiriti atomis manifeftffiinium ed, er ex immo= tis notieffi, c}ult;e hominibus inÃta: funt,er ex in=: ^enti dolore, lt;^ui Ãc^uitur uiolationem iHarunt twticiarum ordine immutabili, Barum rerum aÃedlio tUu/ire teflimonium ed de Deo Oquot; de prouidcntia , quas tumen ita propius affiicien :* tur , cum ipfa fabricatio membrorum ctiant conÃderatur, Ctuid mirabtlius ed quam incex rebrum tot noticias tarn uarias multarum arti^ tm er rcrum includi poffic Æ Tails maffia Ãne mente fieri non potuit, quia certè nunquam fiapU eas natura ex ccccis Atomis orirlpoteffinon enitn poteä effiedus toto gencre prtefiantior effie caufit,
Nihil
122 ANNO ifys«
Nihil de homine pr^dicdri mdim potcR,qudi9 quod uox diuind fepe dffirntdt : Hominem ejje imdg'mem Dei, Et fapientes omnes dixerunt,ut in pocmate Icriptimi eil:
Exemplumqi quiiq; eft in inidgine pdrud EH dutem fimilitudo intelligendd in noticijs reiki, C!quot; non reiki dtfcernenttbuf,qu£ funt in cereiro, V in ijs motibiis cordii,qui ctm Dfo congruunt, qui funt reliqui in hdc qudnqudm depraudtd turd sofyai Of dolor,qui fcelerd fcquitur.Vt du^ tern ingens dmor eft pdrentum ergd fobolem,ia, i» Deo ueriis eH dmorergdfilium,ct'nosquiÃlio t ddiun{lifumus,ÃcutfcrtptumeH,fumus kex«?'â i TvpSjjct nyoLTTHij^o), Ct uult nobis conditor eds so^yôiç, quds in nofiri cordis penetrdlid infe=â ttit,commonefdiliones effe, de fuo dmore,quo\noi compleilitur,quod cum fit ueriÃimum, cogiht qudntum hoe /it,quod te Ãc dmdt Deus,ut tui pd^ rentes, ct oÃendit dmorem, cumfiltum miÃt,ut ) folueret pro nobis,oflendit etidm dlijs in^ । gentibiis beneficijs. De his rebus c'um conÃderd^ tio membrorum hominis, ct propridrum in eii diïioniiM,nos commonefdcit, querimus etidm,utu: deÃnt m hdc imdgine Dei contrdrie fordes, cur conditorem htec Idnguefdih ndturd uiciÃim non dmet, ct petimus utdeterÃs fordibus imdgort^ fiitudtur, qua ciim nonÃtfruflrd conditd,rurfui ent Ãmilis Archetypo purd cr nitidd, ctined tdnqudm in Ãeculo cldrè fulgebunt rddijdiuinlt;t 1 Ãpicn»
ANNO ï y 9. Uï fifilcfttLe, Z}quot; iufticiæ. Sed nulliuteloqueiitidpitis txponere potcü, quam mult£ commonefdilioncs indjpeâione mcmbrorum proponantur, qudrum fubinde plures dnimaduertent fltidioÃ, cum 'm bine doHrindtn ingreÃi fucrint, dd quam ctidm dulccdme cegnitionis 'muitemur ,'lucundum uidcre adificid reile fdäd, lt;3- dpte diflrtbutd, qudnto iucundiia eü contempUri icdificium tut corporii, 'm quo uides, qudntd drteÃtiguld ntents brd er formdtd ercoüocdtd fint. Confilij locus uelut 'm fiieculd fummus cR. In medio robur eil, 1 nbsp;nbsp;qu id, cor fans cü cdlorii uiuifici er dff'eiiuum,qui
' jiue confilio obtemperdnt , fiuc ruunt cocci in bdc IdnguefddA ndturd,td)nen funt deerrimi. Hd^ bet tdmen fendtut mmiftros neruos, qui externos gcjlus regunt, e^'errdntes cordis impetus cohi^ here pojfunt, Imus locus dttributus eü culmie, ex qud amen drte cibi intotum corpus uehuntur..
I Uxe tildcbmdrum diftributto certe Ãdpientidtn conditoris oftendit, quem grdti celebremus, er precemur ut nos,qui er operd ipfius er domictlid fumus ,erdbeo propter filium diltgimur,clement ter fcruet,gubernet,er protegdt.Q^dntum etidm deetts eü humdnæ ndturtc, quod Deus bdne ipfdm figurdm 'mduit tm Aoyw, quem genuit dnte mun^ di fdbricdtionem er pro ferre iuÃitdrednumde^ e^fetum de reftitutione ndturie, 'm qud huic filio, qui eH u'îros'fxo'îuç »eterni pdtris,fimb trimus t Cum igitur inferti fimus tuie wdfi^ fili
Dei
U4 ANNO I r à 9*
Dei Domme iefu Chrifie, te uerif geniitibuf pre^ camur, ut nos furculos tuos ferues,gubernes, (Jt protegas.
DIXL
ORATIO RECITATA
A lOHANNE HERMANNO AR* üï îà edicie Doilore^cuin gradus Do^orum in ar* te J^edicii deccrnerctur uiro clÃviÃimo Andrea Kofe SuinphordiAiio Franco
3. Augufli.
MVitA [unt in mttura rerum uefligia Dei iÃut Ãria, qua teflantur hunc mundum non cce^ co cdfu cx Democriti atomis conÃuxijje ; fed nerè effe mentem arcbite(intricem,fapientem,ueracent, beneficam, iuftam, caftam, liberam ,uindiccm fceâ' lerum. Maxime uero lÃuflria teÃimonia in nobis ipjis circumferimus, noticias numerorum cj or* dinis, immotum difcrimen honeflorum Oquot; tur* pium, horribiles erinnyas confcientia poA de* Uila.
Kanc fapientiam eyy iufliciamajficientes con* uincimur, ut fatcri cogamur effe Deum condito* rem fapientem ZJ tujlivm. Sed ualde dolendu/m eü, quod cum adeo propè cernamus Deum,utferè manibus contreitari queat,amen adeo ferrea funl hominum peüora^ut adfenfionam non firmiter retine*
Anno » 7 y 9. ny tniufinf cupidtMcs Deo antefc* runt.
CiUAin Mirlt;i opera funt'm mentibuf,cogitatiot ficioc matio,dijudicatio
Quod esl iUud amplum thedtrum memrix, cdpax tot or tam uariarum imaginum, attji artt» ttm, O' tam cito profèrent, cum impreffa imago fepofcitur Æ
Qji£ celeritas in guberndtione,cum cogita» Ho mandat neruis^ut mottts cieant quos elcgimiti? li£c jt quit non ajficit, nec miratur^or exifli» titat temerè nata effe fabricationii autorem,nec fi» ties confiderat, is uerè eâ rigidior omnibus fcoK puHs 'mmario 'm terra ubicunq^pofitis.
Profe£lo utilis ell difciplma O'ad confirman» das mentes de Deo, o de prouidentia, o ad exci» tandum fiudium uirtutum, fiepe o kec cr alut multi tcfiimonia de Deo cogttare.
Quid mirabilius eA confcritatione focietatu himaiue 'm tant'is dijfiutationibus?
Banc tarnen conferuat DeuSt mdnifefiè retrà i bens latrones ad poenas, ut dicitur : Dmnis ^ui gladium acceperit, gladio peribit.
Exempla igitur poenarum ofleniunt, o irafci Deum feeleribuSfO cujlodeni effe legitmue facie» tatis.
Sicut ixion m rota iacens apud P'mddrum,cla» mat. Difcite tufiiciam inoniti,o non te/nnere diuof.
Cunt
3X5 ANNO ï y y 9.
cùtn dutem ut dixi, profit dfiici drtificioftlH fabricdtionomhommis, qudm doôlrina Aïedico^ rum pr^cipuè tüuftrat, confiitui ïam de hac ftione difiutdre. Keile'ne diilum fit ab AriÃote^ le,utrtutes efiè habitus feuï^ei^, ut quæramus CJ' quid fint habitus, v ubifint,(2^ quid interfit inâ ter noticias V uirtutcs,
Nam htec explicatio ex fontibus doflriiht Medicorum [amenda eA, cy prodcffie hanc confiâ dcrationem ad mores regendos manifeftum eflgt; Sicut uox diuma inquit : Sub te fit adpetitus tuuf.
Ac noticids quidcm altos effè adiones,alias ej[t habitus [atendum eR.
Ailio eü cùm m prlt;e[enti cogitatione fomutâ tur 'mago rei cogitatie motu cerebri, cy[ua quOâ dam fiirituum uibratione, utcum lingua format fermonem,
Etfi propius hicc non cernimus,neqi exponi ilâ luftrius poffunt, tarnen noticias effe formare imaâ gincs in cerebro non dubium e fi: tdq^ opus quo mirabtliuseR,eomagis teftatur Deum conditoâ rem ejfe.
Noticite uerà , qude funt habitus,funt imagine! fiepè repetitæ, cr altius imprefite cerebro,ut cuW lt;rqgt;^ôfytç eadem fepè certe imprimitur. ita cuw fiepè uideo peregrmum, imago imprimitur ah tius,cy fitfirmior.
Uac de noticqs minus obfcura funt,quà m cuiit de ailionibus uirtutum cy habitibus dicitur.
Sei
â ANNO I y y % rvj
Sed amen aäionum externer um cdufe, ut* tunq- monflräri pofjùnt.
Achillei qudnqudm irdttu, amen mdntii cohi» iet, nec interficit Agdtnemnonem.
Huitts diltonis cdufd pingttur in ipfo poentd» te. Retrdhi Achillcm fingit Honernf d Paüdde, id esl, cogitdtio legis mcercbro^docetjiion interfis tiendum e(fe fummum ducem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Huie ddmonitioni cum dfjentiretiir, Mdnddt cogitdtioneruis,utretrdhdnt mdnus. Etneruo^ ââ fcm tdlis eA ndturd, ut impulÃones 4 cogitdtio» tiibus fddds recipidnt.
quot;Hon eHtdlisucntricuU ndtierd,utóbtempc» tel comtdtioni mdnddnti dllionem.
'Ejje dutem hdne libcrtdtein in homine reli» ^Mm, ut nerui obtemperdre cogitdtioni,^:}- eiere tnotiis locdles poÃmt,mdinfeftum eR.
Vteunq; igitur intelligi hoc genus dilionum polen, quad nomindtur reiiio locomotiute jCrd» pud Gdlenum ulvHtrig -Tr^ooüpE'à KH.
Rtfi dutem ddio dicttur honefid in AchiUe titdnuum repreÃio, tdnien cör fldgrdt ird, nec diet poten ibi ejfe hdbitum, qui regdt irdm, feu Wdn» fuctudinem.
Quid igitur,ZT ubi funt iUi hdbitus, quos A* tifloteles nomindt Virtutes QiÃerte locutus f^fdulus loties dicens, Homines non fieri iuftos ^pertbus legis, quid uidet ddiones illds fieri po fie, ^»itfunt renia locomotiuie,qu£ quidem nomindt
K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;kg«
128 ANNO X r 7 ?â¦
legi'S opcrd^quiä lex regit cogitdtioncm. 'ï^oMmdt amp;nbsp;literdm, ([uid hdc cogitdtio efl uelut objcurd fcripturd, iüta cerebro. Hon efl lux in toti dnh ntd Ãplendens, nec efi incenditim drdens in cor^i de.
Non igitur gloriofd uirtutis ddpeUdtione utia tur loquens de obedientid , qudm utcunq; rdtio prceftdt in reflione locomotiute.
. ^ccleÃd prorfui de uirtute nos reflius docet, qu£ddfirmdt edm ejje motus Spiritus fdnfli, ejfuà in cordd rendfccntiwm, confirmdntis agnttioncnt Dei, incitdntis dd txles motus, qudlis ipfe efl. Vt mioÃph Cdflitds, eflnwtus Spiritus fdnfli, confirmdits dgnitionem Dez' in cerebro, dccenfdnt uerbo T)ei, (2^ repugndns inÃdijs Didboli,0' lïle^ cebris drdentis domina,
Necrecufo uti hdc phrdà ,'Virtutem eÃe ip* fumDetm,feuipfum Spiritumfdnilum,utPfdl* tnns inquit : Vortitudo med Deus es tu.
'E.tquidemint»,ntd infirmitdte noflrd,dgnod fcdmus nobis opus eÃe Deo reilore,et immenfd be* neficid ViLij Dei intelligdmus,e:t}quot; Deo grdtidSdgd* tnus, cum pro cater is beneficijs, turn uerè cr pro hoe dono, quod nos guberndt, munit Spiritu fdnflo,ne dut infirmitdte noflrd labdmur,dut did* boli odijs (y inÃdijs euertdmur.
Ndm ey dtUgentid regendi loco motiudWÃnt duxilio Dei facile excutitur.
dgnofcuni Ãpientif fepe ÃdUucindri ho* minet
ANNO I 7 7 % KJ ftnites ill deliberatione-, f^pè reéîè delibeViM ex^ cuti noun perfua/ionibui, fepè u'mà adfeétuum fluilibns.
nine ilia pint ; ovS^lç av^^fSirap l^-nou/a T« ffoe^o^. ïtem : No« iuflm in term^qui entu tnulta tuflè faciat ,non etiampeccct. Et simonie deum lüud, ou pi£/iop â^^c'camp;cu Tt^aycovo/j, Et apudSenecam h£cfuut:
^Ciua terra patet, fera régnât Erintiys: infaeinm iurajje putes.
Aut lîlud Mcnandri : Otnncs uiuunt mali.
Agnofeamus ergo 'mfirmitatem noftrajn,!:^ etuxilium aDeofetamuSyÃeut Dcniinus prteeipit; Cïuanto magii pater uefler ealeflis dabit Spirit tum pmiHtim petcntibus. Et grati 'mgentia benc^ ficia Dei eelcbremus.
Hifc duleiÃima EccleÃlt;e doärina multi iUa» ftrtus cflendit, quid fit uirtus, quam lÃa Arifto» teln,ut ita dieam, Seeniea uirtutisfimulatio feit Umbra.
eyuid igitur f i^ihil'ne dieemus efiè habituât feu t^ip, earn de uirtutibin loquimur.
Ad id priufquam rejfondeo, dieam, quid itt Philofophia uirtus nomimari reiliuspoÃit, quant habitua.
Primùm, in omnibus, kom monftrcfis, sop» ya^jCttw aeeedunt ludicUvin or lAoderatio, de qua dicituf) wg Hlt;r«' cwa ^^jusoing «.EKpa» pSj^u,
Deituit
ïp ANNO I 7 y 9.
DcMc Hcroica excellentilt;i,qu£ tditien non e^l onintum,ut Achtllii,Alexaitdri,lulijfortitHdo.
Vtrunqi dutetn Oquot;so^y-ai O' Heroicd cclfitu* do animi, funt inclindtiones 4 Deo conditie m ho^i fninum cordtbtn. Et quidÃnt,utcunqi tnonflrdri in exemples poteR ,e:y gignunt déliones extern ndt pracUrds. DiÃmilis fortitudo lulij pr-c^: itdntii O' Antonij. ïn lulio non tdntùm cogitatio imperdt externis membrii,utpugnent : Sed eH in corde ingens 'mcendium quo O' luudtur cogitd* tio, O' impcüuntur dc uelut drnidntur extcrnd niembrd. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Jn Antonio cogitdtio imperdt externis nietn^ iris, qute utcunq; uel ddfuefdélionc ucl imitdtione fit excitdtior. C^ud in re hoc quoque confiderdn^^ dum eü,quèd qudnqudm Heroicd uirtus, uerè Dei opus cR,tumen O' ip/dfdcilè extinguitur. Et tnuU ti Kerotci uiri in mdgnos furores incidunt,O'fi^ unt trifiid Ãciktculd generi humdno,
Dercules furens interficit coniugem O filios. Alexander poftremis dnnis qudm tetrd bellud eh i Cumdnted nihil in eius toto regno prater ipfiwi pulchriiis effet propter iufiicidm,temperdntidnt O modeftidm.
De Themifloclc fdiiivm eH prdtconiwm in con» uentu multdrum gentium: Sdpientid eins ferudtdin ejfc Grecidm.
Tdlis cum effet pofied fe obfeenis uoluptdtiim dedidit,
ANNO I î r 9. IÃ1 dedidit, turpiter etiam äd hoficf tandem Ãbi mortem confciutt.
De Alcibictde ucrfiii pronuncidtia eA, trfilâ eAtuTCjp cPbAop KÃlVa^TTfEpop.
Déniai tahum uirorum cr uitin pcenlt;e de^ derunt occafionem Herodoto ut dixerit : ücmi» nem elJè mortdlium neque fore,cui non db initio itidlum ddinixtum Ãt,mdxbnd uero mdximis.
Attrdhit dutem pandi in fivmmis uirisfiducid fui,qud eldti licum negligiint,ztr multd iniufiè Ãi* eiiint.
Cum igitur ncc Heroicd uirtm Ãdbilis Ãt,con» fugidmui dd filium 'Dei, cr dh ipfo guberndri nos petdmiK, ([ui dixit : Ego fumuitis,uos pdk mites.
Poflqudm utcunefi expo fui,qudm rem EccleÃd monÃret,cum uirtutem nom'imdt ; Et quid Philos fophid uirtutem nom'mdre poÃit : Nunc qu£rds mus cr quid fit Ariflotelicd cr ubi fit, ZT quit fit eius ufus.
Vt noticid; quiefunt hdbitui, ut drtes, fiunt crebrd imprefione imdginum in cerebrum: itik confentdneum e^ in corde Oquot; neruis co tendentis bus crebrd imprefione fiirituum fieri firmitdtem, prefertim cumdoólrind so^ya.i dccedunt,
Thrdfibulus e^l elemens in uiólorid ciuili, ZT fdneit h:/d.vus'iot.p,quid ex doitrind fipientum, zy ex fu£ atdtis exemplis ZX ueteribus Hifiorijs, dis dicit, non retineri imperid nimid dficritdte, zy
K Ã fine
1^2 A N N O I y y 9,^
fine Ã7rzffK.Eâa : Adficituretictm mifericordid ergd pdtriani-, cogndtos cr ducs, mter lt;fuos ndturdle focdus eü. Et erdt urbs Atticd dotnicilium Icgum, propugndtrix uniuâ¬rf£ Grieci£ contrd barbd^ Tos, Tdlent urbem confcn^nddm cfie cogitdbdt, li£c omnid fledunt cor dus,ut répugnet iriC, fntrcdt 'mimicis, ZT toüdt cdufds iwuorum bettor rum f uidelicct, Kepetitiones ueterum pojjeÃio^ «um.
Sed etidm fi quid ed ïüe hdbitus, feu impreÃiir fiiirituum in corde, res Idnguidd ed,crfdcilè uin* cüur 'meendifs rndlorum d^eduum.
De uitijsqu£ res fint facilius ed iudicdre.Sunt en'tm drdentes ez indomiti ddfedus undecunque oriuntur. t^dm in hdc deprdUdtd ndturd niultiC funt cdufe mulorum motuutn.
Domitidnits eftfeuus ex uitiofd crdfi,quid cor» pus uenendtA bile dbunddt.
idea cum fit fufiicdx, 'mfidus,omnid metuens,^ Cf fit infirudus potentid, toUit eos quibus irdfct» tur. Hec cdufe quterendicfunt in monftrofis nd» turis. Sed ruuHt,quid tdlcs funt,amp;dcceduntDid* lolorum impulfioncs, nt 'm Cdligula, î^erene, ZT aJqs innumerdbilibus.
Confirmdntur dutem praui ddfedus confie» tudine, cr fdcilèfiunt hdbitus tenacifimè hteren» tes : Vt in Gditgrend dut fimtbbus morbis, praui» tds humorum tempore confirmoM, corrigi non poted.
Jidgis
ANNO ïT�« *î?
igitur in uitijs inteUigi potcRprauot ndfeiîu'S, tcmporc conÃrmdtos,deinde habltui ef: fe,^udm in uirtutibu^.
Quid non tdnta incendid ddiuudnt uirtutef, ^Udntd funt uiciofi ddfeélw.
Profunt tdmen expetenti uirtutem,crelrd doe ârinte cogitdtio, uigüdntid, çj intentio in uitdn» dti cduÃs Idpfuum ; Ef i« Kccle/td pijs plurmunt prodeü precdtio, quæ redlèDeum inuocdt,lt;^ petit ut in mente AÃy@^ lucem guberndtricent dccendat, cr in peâore Spiritui fdtiélia drdens conÃrmet ddfenÃonem, qum diuintc uoci creditur^ CT motus tribudt tales,qudlis ipfe eii.
Tune fortior e^ gulerndtio, ewn ZT cogitd* tio neruos redlè ciet, er Ãmul boni motm in cor* de armant emnia membra.
iîae doilrina quotidiè in inuocatione cogi* tanda e^,quie qutdem meîiui intelligetur, cum Jî* mid corporis membra, contemplaberis, in quibus Oquot; teftimonid funt de Tieo, cr funt uulnera, qui* 'bits qu£ remedia Deus condiderit, confiderandwm tù.
iHominat Paulus legem P£ddgogum,quod eti* am cum de non renatis dicitur, tumen feiendum tH, quie membra bic Padagogus doceat zx coer* ceat, cr pr£cipi a Deo difciplinam, Oâ feue* rè etiamin hac mor tali uita externa dcliikipue luri.
Vof
MÃ4 ANNO I y y 9.
Vos uero in EccleÃd Dei nonfoltvm oitempe* rarcut Ethnicos oportet: Sedaudienda eRuoX Eudngelij, ut dgnitiofilij De/ in mentibus dcceti* ddtur, amp;prteftetur obedientid'Js^onyovfjS.WÃi T!r!s'£(igt;i^,ut Eudgrius redèlocutus eü :fidt muo^ cdtio ueriDei,e:^ peMur duxilium in conuerjioâ ne in toto curfu uita;, inÃudijs uer£ dodlrin£,
Dae qui fdcient, experientur fuos gemitus^tJ uotd fud non eÃe irritd, fentient in ueris dolo^ ribus, trepiddtionibuSffdlutdres con fold tiones cr duxilium Dei,
DiCc ipfd experientid oftendet diferimen in^ ter doilrindrum genera. Inter Ariflotclicdni qua eâ umbra uirtutis, ztr ucras uirtutes.
Oro autem uobifeum toto petlore aterntM Pdtretn Domini noftri lefu Chrifti, qui cumfilio fuo Domino noflro left Chrifio, amp;â Jfiritu San^ âo, creauit coelum Oquot; terrdm,cr certo aternant Ecclejiam uoceEuangclij coUtgit ,ut propter hum Dominum noftrum Icfum Chriftum nobis fît propicius, ztT' gubernet nos Jfiritu fuo fantlo, Gf protegdt ac regat harum regionum Ecclefîas, (T dotlrinaftudia, üquot; politias, Gf cum alijs uita prafîdijs etiam Medication nesfelices tribuat,
D I X I.
Quafîio
ANNO I î î 9. Xjy
Q.VAESTIO A
P VER O PROS pofitn.
EVripidci triivm priccipuè uirtutum fiudtutn præcipii 4dolefccnttbui, ut Heim colcre, ut pitrentibuiyCr quos loco parentum hdbent,ut pu^ blicis legibus Iduddtd confuetudine receptis »loribus obtcmpcrdre confuefcdnt. E^ 4lt;id/ï , ormra. tPfSp K.aÃ\.iso/) s^a stcpou/op tunAflaç «£?.. cùm itdcp pTiecipud fit in iftdte noHrd Idus ^ictdtis, ofiicij obedientidc, non exiftimo ex» peéfan d nw rdtiones huius meifddi, quad iuffin prodeo hue ad dicendivm, confido enim ipfas obe» dientia: leges cxcufdturds,fiquidinuerecundius in eo fieri cenfiebitur ,quod ceu conciondn puer fenibus,filius præceptoribus or pdtribtts in tdgt;/t frequenti confefiu, non uercar.
'Et cum cdufds noueritis omnes infiituti morii huius, quo locus dicendi dlicui ex nobis tribuitur, fcio non tam ordtionem nel ludicio cldbordtdtn , uel politdm orndtu uerbormn,quenqudm ueflnm 4 nobis requirere, quam deleibin ftudio prafidn» dit obedienti^e, cr his dd excitdndd ingenid noftrd compdrdtis exercitijs.^ Mouco dutem qu£fi:ionent deufiatd temporis nofiri c^noftrie gentis con» fuetudtne. An rede fiat,quid plurmi posl longds multorum dierum helluationes,cum corpus tcn=
K y uri
ANNO I y y 9, tAri fluxionibuifentiuttt,0'pr£cipuè cdtxrrih remedid uel d tteniedpcrtione,uel 4 fcarificdtu cit^ tii, CT elfit/îs fudoribM pctunt non femel iterum annudtim, fed creberrmè. Rationibui uiâ dentur moueri tüi hii potiÃimum, quod reprimi ac ffti dcfluxionci, e^- confumi aut dtfeuti congc» fil m altqudf» pdrtem ex afiiuxu humorcs eowmo* diM nequcdnt, nifi uel qui agitdti ferunturpet membrd, humores cum dolorii fenfu dffdtim ex» hduridntur, uel ijs, qui fefe in dliquem locum i»â fuderunt Oquot; ingefferunt humores,pdtefiat exituf, inci/is cuti pdtentioribus fordminibus fcdrificd* tu, Qt' ddhibedtur fuilio cucurbitctrum, qud cir* cumfufi etidm dttrdhdntur ztX' exugdntur. Et frigerdriduiHtatep dd temperiem reduci 'mfldilt^ mdtum uino corpus, fi fdngumis pars aliquddU^ ferdtur. Sed fdüere mihi dtq^ dberrdre d uero hn rdtiones uidentur tnultiplicitcr. Â¥crècnim,qui ex crdpulisdc comeffdtionibus ndti Cdtdrri, d cdpite in qudfeunq^ dcldbunturdc defidunt pdrtes,in ce^t rebri fimbus de plicdturis txtrd udforum medtuf cottigiituri dedenfdtis m liquor es udportbus cru» dis,quibus cerebrum imbuitur etquot; opplentur cdud intrd eerebrü er crdnium ffdcid.Ac phlebotomid cr fcdrificdtus tdntùm uenis inclufos humorese» ducunt : Phlebotomid quidë eos qui dmpliorib: rd* mis : fcdrificdtus eos,qiii extremis furculis infunt. Qjidre non medentur fluxionibus extra uends, fed tutiird ante ldnguefddnw,d)fiigunt grduius. Ab* fumunt
ANNO X y y 9. Xî7 [uMunt enim jjgt;irituum et ttdtiul cdloris fdrtem, quieprtêjîdM erdpults anted hebetAti çr conculcdtA, rehnquere naturæ, non eripcrc, quie tugere acfoucrc fubjidio temperati caloris, non diÃipare aut diminuere conueniebat , ad Hierum fuccorum crudttatem eniendandam, quibm uena ferè hcüuationtbin diftenta; atquc inflatie tument. ^t quanquam fit interdum, ut cr eu» curbitarum fudlio coüeâam fluxionew euacuet digérât, pricfiertim fî corpus fit tnintts itn» purum, GT uenlt;e feâio aüeuet corpus iuuenile, prefertim natura robuflum atque aüeuatum parte oneris crudorum fuccorum, tumen utraq; longé plus nocet crebrô iterata. Phleboto» fuia tali conditione aut hydropemaut arfof^'ap accélérât. Scarificatuf aut plus attrahit ad lo» fum affieilum ,aut eundem reddit obnoxium flu» ^onibus,dut fi nM herum infert,ddimit mnnbrii purius cr conuenientiui nutrimentum, cui fisc» atdit impurum ac uiciofium, huic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed
define plures reettare rationes nbsp;nbsp;nbsp;defiero qu£»
fiionem ad clarifiimum Dommum Dodforem An» dream Kofiam , quem oro ut cr de quæjlione ipfia, Ãr de aUdtis rationibus, ac pluribus alijs qute in partem utramq^ adduci pojjunt, copiofius nos edo*
eeat.
ORAc
ANNO I y y 9. ORATIO DB CHA»
RITVM ADPELLATIONIBVû recitdtdà , Decdno Philofophico ly. Augiifti.
IvftiÃimum cR,no^,cum m omnibus alijf honeftii déliotübui, tMn uerô in hii congreÃtbuiqui doâ éîrinarum ctiuÃd fitmt, ordiri orationent ab itiuoâ catione D EI , qui fons eAÃapientite nbsp;nbsp;iufiici£,
er ut h£c fua Ãumma, boqa, in nos jÃargat : uult ipÃc in totaætcrnitate in nobis lucere. Mecu/in igttur initio reucrentcr er caflis mentibus CT' pijs Unguis,hanc orationent recitate.
Tibi omnfpotens Deus j atterne Pater Domini noftri lefu Chrifti, creator generis humani,una cumfilio tuo Domino noftro lefu Chrifto, 8i Spiritu tuo fando gratiasa« gimus pro omnibus benefietjs tuis, in qui-busamp;f hæcfunt, Lux tuaedodrinæ,amp;,'uox honeftarum artium,amp;; huius Academi« conferuatiojamp;ardentibus uotis precamur, utdeinceps quoque nos doceas, gubernes Ã^protegasjamp;'omnitempore internos tibi seternam Ecclefiam colligas,Amen.
NVnc qua de re diAurus ftm, ut conÃuetudo poflulat, exponam, riifficilis mihi de Argin tnento délibérât io fuit, Nam in hos congreffus oratio
ANNO I î î 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï?9
«Mio adferenda cR nec inanis ncc moleftd. quot;Ego Ucro re ipfa comperi uerum eÃe tUud Ennidttvm : Ãgfr Animus feniper errät, Cum mihi ad coms tnunem mafliciam, quam diÃidia cälamitätes public£ omnibiK modeftts bominibui adferunt,äcs ^effent ingens dolor domefltcus,äccidit mihi quod dicitur, oTTou ïcAyë ïkS Xöfâ tXamp;iUt etiam à ffjèt aliqud in hocgencre fäcultäs med,tAmen hoe tempore nteo dd tdles commentdtiones idoneus eà fenonpoÃem. Externos hofles hdbent EcclefiiC foftræ crudeliÃimos. Tyrdnnos Turctcos c?quot; Pons tificios, His relidis dimicdmus inter nos,ut Cdds tnei frdtres.De hdc cdldmitdte eo non libet dicerct quid dolorem ueflrum dugere nolo, mdgnitudo tudli fuperdt omnium hominum eloquentidm. Sas pf igit«r mdndätd diuind,(y de concordtd, or de modo retinenda concordilt;e inter gemitus cy Ids tfymds cogito. Ciutd pote/l dici mdius hdcgräs uiÃimd uoce iohdnnis, D E V S dileäio eH, qui mamp;net in dileilione,in Deo mdnet,O' Deus in eo S Inde iudicetur quid de furijs illis Ãentiendumfitj qu£ dut prdfligijs Sophifmdtu reîlè trdditd cors 'rwmpût,dut drdentes odijs inflrmd membrd truns cdre qudm fdttdre mdlunt,amp;-his duobus modis Ecclefldm diflrdhunt. Prorfus dbeÃedbEccleÃd Sophiflicdm oportuit. Simplex, perjÃicua,^' ftns motd ueritds eü. J^on Deus uolens impietdtem tu es. Adeoqi neeeÃdrid eft obedientid Deo debitd iuxtdipfius uoluntdteminlege expreÃdm,ut dos , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ndtus
140 I ANNO 175â9,
«4ftó Ãt hominibut, Tilitts quiÃcret uilîimd, ({là il noÃrd ndturm obcdientiam amiÃt. CurfihiMÃt uiéiimd,fi obedicntia non cA neceffarid f !n häc qu/eÃtonccum ucritds fit perfiicua, amen im* pudcnter eam oppugnant (juid^m ludis Scphi* fticii,Ht qui ftdrefotem, tcrrdm moueridifiu* tdrunt. E t poÃim cxempld plurd commemordre. Alij uew in cdufis leuioribtn odio firuiunt, cum pdrcerc infirmé deberent. Sunt cnim e?- in uerd Ãcclcfid tencUd membrd O' mfirmdypriefertimin hdc opinionum. O' im hdc difiipUnlt;e confufione. Udlde mula dccidunt,qu£ Imiter fdndndd crdnt.Si quis non pugiMx induit ueft:e)n Imedm, cur tduq pdrricidiumO' ueritdtis preditioncmexdgitds^
Tdlid tnultd cum hoc tempore cogitdrcm, ue* nerunt nuhi in mentem ueterd di£kt ctfdän mub tA, quie funt commonefddiones de Concordid, O de contunélionc ciuium tuendd. Scribit Ariftote* lesinntedijs urbibits futjfie Grdtidrum tcmpld,ut ciues commonefierent demutud beneuolentid, de beneficentid, de grdtitudine, de condondtione of* fenfionum^ Pducd igitur de ueteribui dppelldtio* mbits Chdrituin dicdm, quid hoc Argumentü grd* tiud fore exiflmo querelii O' dccufdttontbus.
Etfidutem commenticid numind PthnicoruM deteftdndd funt^quorum, multu, ex dllegorijs ndtd funt, turnen quid initiofignificdtum jitÃudiofoi hiÃoridrum confiderdre decet. Leges ndturæ no* bifcwn ndfcuntar j nbsp;nbsp;ofiendnnt homines inter fe
deuin*
ANNO ï f J 9, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï4i
eÃe rerun oÃieiorun cowpenfutio» ne, C7 deberipro mercibui æqtMliuprcciu. Htec eompenfitioiuÃieid naminatur. Quidam uero iene/icia (y offictd gratis tribuenda eÃe,qua: eti^ *gt;nà priudtim lUis qutbtis tribuuntur no funt de^ bit3,,amè generis hunani eoÃruationi debenture Hifc eommunicatio alias beneficentia, altis mi^ Ãricordia, alias i-ssiamp;)i.t îa no^ni»lt;(^ttr. No« debet Kultus jfi. M.arceUo hofli aeerrimo reduihonem tn patriam, fed Reipub: debet conferuare multos honeÃos dues. Inlelligit autem htimana ratio has If^es, ordinem diuinun eÃe, er Deus hisoÃieiis eoli ueUe,ideo leges ipfas,honefla prteeipientes, p» ^uris pidurarum aut Ãatuarum antiquitas oflena du, ut foletnus pro Tyranno Draeenem pingere, ^ed rcmotu ««jninuitt adpeliaiione AÃegoriant titarremus.
QHÃd iottis fitije dicuntur Charites,Ãgmficaa fi«n eü, Leges de iuÃtcla er beneÃcentia diuinat eÃe. Mater Eurynone eA, quia ^neÃeia ad mul* tosperueniunt, er qutdem totam foeietatemhu* tiunam conÃruant. Parentes alunt fobolem, Ci^ «es communieant res neeeÃarias contraäibuf, (Tmulta pr^/iant oÃicia non débita. Alif Pa* trent nommarunt Solern , er Matrem TEglen, quöd uitam foueant er ornent luÃida erEeiie^ jicentia.
Nomina uero uÃtata Charitum hieefunt apud 1 HeÃodum er Pindarum, Aglaia,Eupbrofyne,er
Thalia.
HZ ANNO irr?.
Thdlu. Tres enim à plerifq; numerantur. Tdcede^ monij duos tantum pinxerunt, quia compenfatio^ nem mercis Oquot; precq, dati beneficq redditte gratine, Ãgntficare uoluerunt. Sed cùm tres nomi^ nantur,compenfatio inter duos,G^ uberior in re» ferente gratiam /ignificatur. In nowi-njamp;K^ mul» tlt;e fiint commonefailiones. Aglaia e^pulchritu» do. Primum enim pulcra, id e^, iufta. officia, iuflte focictatum caupe eÃe debent. ProbibetuT fcelerum focietas, utfcriptu/meSl ,'iilonÃi focius alienorum fcelerum. Et fimiles in legibus prohibitiones muitte funt,Societates ZTâ palkt notl debere effie fcelerum umcula. Ideo Pericles dixit, itrop-cu. .Et in Mimo didlutK eA, Bis peccat qui peccanti obfequium accoW» Wodat.
Cottega trigmbi, Tyrannorum Atbenis Tberi» । menes fuit, er quidemautoreiusflatiis,qui initio patriic necejfariui fuit. Sed cum CoUegte honeftit ciuibus uitam facultates eriperent, er filiat uirgines,'tn atrijs cruore patrum ma,dentibus,fal» tare nudas cogerent,aduerfari eis ccepit,^^ ^neri mAluit,quà m iniuÃam crudelitatem adiuuare. Eecerant Decrctum Eacedemonij, ne quis Atbe» nienÃbus exulibus bojfitium pmeberet gerentibui arma ad recuperandam pa triam. Tbebani quan» quam Eacedemontorum focijerant,contrariu/igt;t Eiecretum fecerunt, Hulia ut domus eis claufa ef* fet. coUega er affinis erat Licinij Conflantinutgt; sei
ANNO I r r 9». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14Ã
5ed itigens bellum Confluntinui dduerfiK Colka ^dtn fufcepit, ut Ecclefias crnobiliÃintci aua contra iniufiam feuitiam tucrctur,quo inbeUo MarceUmui tiarrat auxilijs Erancicis praxtpuè Coaflantmum adiutum eÃi, Denic^ynoa^Kcguht tA,Coninnéliones er Amicicidi debere caufds box ncjltu habere, Abfît autem Sophiftiea, nee aut itt fxderibm, aut in diflraiiionibusfalja cauf£ pne* texanturt ut funt liÃtatte Ironbe: Ac pletluntur homines ov (Pkx
i]Uod tarnen oflcnditur. ideo antem nudlt;e piilte funt Charites,utÃmulatio omnisabÃt inter Atnix cos er Ãcios, CJ- uero candore animoram,bencfi* da er officia petantur er tribuantur.
Pcrtinct ad caufas honeÃat er h£c, ne beneÃx centiaÃt inordinate rerum diÃipatio autprofu» Ão,ui Cocnic Antoni] er Clcopatrie, Denig; lat£ hec dûârina patet ^ut facile ex præceptis de iu» fiicia etquot; liberalitate intcUigi potcÃi,
igitur caufax coniundionum prima 'mx ter Charites Aglaia. Sccunda Euphrofyne uoluitx tuis in dante er accipiente ingenuitatem poÃux Ut, ut dicitur ,1iilarem datoremdiligitDeus. Et Veteres Gr£ci dixerunt ,âxlt;a[i'n£ip lt;îè ân. ^u^loç
Seneca fcribit, Fabiumguendam benefit dum ab homine duro ajferè datum,nommaff'e pax nem lapidofum, guem efurienti accipere Ãt neeeà fariimifUejcendo amen infuauem. S£pe er mont
L UtälOa
»44 ANNO ïyî9»
utilitdtcm corrumpit, ut dicitur,Gratiä, qua tiro dd ell, ingratd ell. Btqui fuperbèddntjotigd ex» pcclntione crucunt, ut m dulis Seneca fieri dicit, ubi dit, miurids priccipitcs efje, lentd beneficid. Nee elt;ïZ!Z«w in dante uirtu^ ell,fiiie fitperbidfine contumelid,finc captdtionc dare, fed comiter lt;y tempefliuè, ut intelligi poÃit moueri eum cogitd* tione humdtidrum cdlamitdtum,mifericcrdid (T finccrd bcneuolentid. Sed etidm db dccipientenb^ fint duaricid er infidiæ, habcdt hcncflas cdufit petitio,nec fit fimilis flcUtonum impofluris, Re(^è Tiberiut,dflutifiimtt^ fcncx,cu/m multi peterentdb ipfo utfolueret æs dltenum, quod ipfi debebdnt, iuÃiteos mfcndtu cdufM dicere, cur tdntumdtrii dlieni contrdxiffent. Hdc ucluti cenfura deterruit dlios,ne htcc TrAsovEKTK/xara ab Imperatorc pc^ terent.
Qjiid ufitdtiui eH pcrfidiofis dmicts,qui fdini* iiaritdtes aliquorum ddpetu^t,uelutabutantur tUorum ojficijs^uel ut multa fieculenturadeoi ipfos euer tendos, lt;i quibus in familiaritatem dd^ miÃi funt. lîcec Sinenis aut Sexti Tarquinijarti* field cum uix cditcri uUa iiigilantia poÃint,bonis confcientia honcfl£ uoluntdtis tarnen pofted fold* tto eH, Sed illi Deum uindicem effe infidiarum CT uioldtec fidei debitte amicis expirientur,ut uert diHumi ell à Poe ta.
Si tu oblitus es, at Dij nvminerunf, meminit fides. te ut pceniteat,pofltnodo falhfacict tui,
Tertui
ANNO I î 7 9. î4y
Tertid inter Charites Thalia cR, qiMÃgnifi=t atgerminanteniy uidelicet, Gratitudincm, prc'* eium pro merce^ officia pro offieijs. Sed htccTera tia prob dolor, procul alias jecjuitur, mixfiiciaia C7'uulti( cy fordida uefle .oftendens , Oflendite^^ nim Uta communis qu.ini rara fit pro magnisbe^ nefleijs gratitudo. Primum quam turpiter ingrax tiomnes famits Deo, cuius beneficia in fiabricatiox ne noftri corporis, in donatione uit£, in mifiione filif, patefaätone doólrime, collcâione Ecclefije, nuiricätiane,ct aÃidua proteâlioae, quotus qujf= que uel tenuiter confideraL
hlpbonfium R.egem Neapolitanum fdpientent Principem narrant,fi quando iratusfiuit alicui in= ^tato, folitum fiefie ah illius uituperatione reuoca^ re,bis uerbis,Ego uero cur hums culp£ tantopere fùeeenfeo,qui nieam accu fare potms dcberem,cunt Deo multà magis mgratus jim, qui innumerabilid botta mihi tribuit. Sedoro cum,ut Imc confieÃione tntie culpi£ leniatur. Hoc fapientiÃimi Regis exemplum fiepe recordemur, c? nofiram ingratix tudinem deploremus. Singuli deinde Parentes ue-firos ititueamini,cy cogitetts quanta res fit sopyi m cordibus coru/m erga uos, quanta fiollieitudo, quantum labarum dolorum m educationc jin morbis, er alijs periculis. In hac confiderattone fianiores omnes ualde pudebit ingratttudinis fus, (iuana contumacia esi adiierj'us Magijlratus, Pajiorcsficclefiarum, er fiddes Dodores. Mi ce
L t rat Cax
14^ ANNO I y y 9.
rAt Cdrolo Mdgno Imperdtor Confidiitinopoliti* nui inter dlid Regid dond librum Dionyfij gr^â^ cumdccurdtè fcriptum,ïuit enimolimRegiu/M tAhd dona,, cr dantes et dccipientes magni facere, Hunc quantd fit bidui temporis barbaries, recens exemplum oflendit. 'i^on enim multo dnte mor» tem ïnclytus Rfjc Chriflidnus,mtÃt Auto» jnatondrgenteum motuumcoelefttum,cydrtiû ciofè fdólumydd'Ducem Alofcouiorum, ut nomi» nant, düurus de pdee Liuoniæ. Cum reuerentet exhibitum effet K^TO/xcenp , barbdro tUi fuit aieca^o^ iujooia., qui cum dlid dona retineretÃoc pulcherrimum opus cum contumelia etiam reddi iuÃit, quid non fit pium confiderdre motus Cele» fies. Hine Gr gentis CT ducisbarbariemaflimd» te. Sed multohumdnius Vrancus nofler. Hicut liber multis notusfieret, iuÃit eum inLatinunt fermonem trdnsferri. Icuitq^ interpres Iohannes Scotus,qui tunc Lutetiafludiddoarin£guber» nduit.
Ltfiautem interpretatio nequaquameHniti» da, timen fides autori non defuit,qui comftio» nefailus eins hbri leilione, pofied quafdam ui» tiofas ddordtiones taxauit. ïd cum agreferret duditorum turba, bnpetu in Senem failo, qui fcdulo eos longo tempore docuerat, CT compre» henfo, effodiunt oculos. Tdlis grdtia fideliter do» centibus fepe redditur. Addo CT narrdtionemde hofÃite ingrato mtmorid diÿunn, qua apud Sene»
cam
AN NO 1 r r 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147
am txtdt. Philippus Macedo audacem wiliton habuit, quern ut habcret obfequentiorem in peri= culù, petenti ynaiora premia dcdtt quam cateris. Ãum autem in foua tempeftate mijiljit eum Jpc=i culatim loca qutedam, rediens miles naufragium facit, Ztr in man perqÃet, nifi ru/licus in uicino littore conjjgt;eä:o lÃius periculo, propere m Cym* bam defeendiÃet, er eum dam inter fluilus iaéhls. tur excepijfet. Cumq; femianimem in uiUam fuant Uexi/fet^triduo eum officiofe recreat, eyr recrca^ turn uiatico inftruit. iUe difeedens promittit fe beneÃeium eins Regt pratdteaturum eÃfe, eyr per^^ fctlurum ut ei gratia referatur. Reuerfus ad Phi-lippum narrat naitfragium, beneficia liberator: vis fui aftutè occultât, Oquot; ut norunt aula: uerfii/m tlcfîodi :
caJ'wç ouK. ayaSà Kt^nijSjâop avJ'pa A«dd(ï?fr pofeit pro labore pramium, er narrat in co littore uiüam effe, quam tanquam monu/!ncn= turn fui periculi fibidonari petit. Rexdonatztr tnittit quaflorem, qui ei pofiefiionem tradat. Do^ let fe rufiicus ex fuo ztr maiorum fuorum fundo cxpelli,zy quidem benemeritum de milite. Pxpo^ nitigitur Quaftori integram faiiinarrationem, quant miles, quia negare non poterat^fatetur ttcx rameffe. Cenfet igitur Qjieftor mandata differ: venda effi,Gr iubet utrttnq^fccum ad Regem pros ficifci. Audit Rex pofiTefioris meritum,zy ofiicis wn eins laudatjZtf iubet eivm retinere uillam, quee
L Ã CT
148 ANNO I î î 9*
amp; mxiores ipfîin, er ipfum uagientes exceperdf. Militein tubei cum ignom'mtd dimitti muftis iff fronte ftigfnatibus, Heffes'ingrdtiis. Tales hcjfi^ tes multi funt. Prob dolor efiam in Academijs, iff quibus multi non tantum grattam, fed pecuntatif etiaiK debitam non foluunt.
7 radidit autem Paulus P.cgulan! de competf* fatione honeftiftimam. ï^emim quidquam debed^ tis,nift diledlionem. lufticia no)mnatur,dare,quod auiti obhgatione debetur. Id Paulus fieri praci-pit. Nee unit turban uit£ ordinem, erâ iudicid^ deleri honeftas leges, dcfraudari homines prtetex^ tu Chriftiana; focietatis. Sciamus enim er ctuilenr obligationem diuinam effe. Jiü autem er naturd^ lis obligatio diuina, qute beneficentiam er gratis tudmemanimi complc£litur,de qua dicit, Semper deberiDileilionem. Sitinbonis menttbusperpe^ tuacura tuenda honeftx coniimflionts ercon^ cordiie publicte in Pedefta er in impcrijs,er lu^ uandi Clues,quantum fieri potcR,fit ctiam i-usiei!gt; us'a,fapientir ferantur ei' tegantur quxdani in= commoda,nc totum corpus percdt,ut in fonde corpore morbi quidam tolerantur, qui fine maio^ re malo toUt non pofiiint. Non patitur hoc tem^ pus longiorem orationem, er ego tantum etymon logias uteunq; enarrareuolur, quod tumen fieri non pote^, nifi er d rebus ipfis er' harm num mo» ribus in uita petantur exempla.
Legimus autem CT'fingularem piduramfuifi fe Chd*
ANNO 1 nbsp;% nbsp;nbsp;nbsp;149
p Q})AYitum in uctuftiÃiwd urbe Elided, ejudrum primd Rofdm gent, dlterd niyrtum. Tertid aflrd» galum feu talum. Artifices multd itigeniofe figni^ ficarunt in publicis monumentis, Rofd fignificat pulcrittidtnem,^ frdgrdntidm, i^ihil iuflictd,be^ neficentid, ftudio tuendte coniundlionis in bonis edufis, pulcrins ztT dulcius eR. Myrtus fcecundt^ tatemfigniÃcdt, Accipiens beneficium reddat ui» ciÃim feu officid,feu rcrum precid. Aftrdgali fig» nificdiit incertos cuentus,inconfldntidm uoluna» tum indmicis, ingrdtitudmem.Rdræ funt fir» tute zy durdbiles amicicite, ut non diuturnd fuit quot;Pompeij cz iulij dmicicid. îJec fine cdufd nec fine exemplis dixit Pldto, lt;p\/(re tU|U.£raêoÃop l^op,
Edini^; ob cdufdm prieceptum trdditum fil, /xîixvna'o (CTTisamp;p, ToôtTO. ap^pa (fptvwp. Sed de hdc fipientid loqudntur dlij Seniores ez peritiores. Nos,cjuicun(i; erunt cuentus,iuftd di» fcdinus CZ fdcidntus,intclligdmus amp;nbsp;dtnemiis grd» titudmeni, fimiis ojficiofi,ubi pofiiimus alijs bene fdccre,non turbemus uitd ordinem,non Idceremus ^cclcfids,cy fimus memores diéli,Edbor uefier no fxit indnisin Domino, Deus reiki fdcientibus dd= bit pldcidos exitus, etidmfiincurrent in cosmulti^ itniuftis odijs drdentes,ut modeflifiimè diedm.
Apud Uomerum dÃidct Vulcdno Chdritum ««4 in officind, c^uo figmento fdpiens Poëtd multa fizgt;iifieduit CT drtium operd fint utilid zr
E 4 iucun».
ifo ANNO ï f 5â %
iucmdd communi uita, O^ quod in ipÃsoperibtH aitor CJ- ucnufläi eÃe debeat, nee fint honünunt thäldmi fimtles porcorum fldbuli^ cr ucro c/ubd artifices deceit officiofos cr placides efie, noit afi^cros,non worofos, twnauaros, non intiidos. Qnanto magis in £cclefijs Academijs habitare Charites oportebat, ne dodlrinte iüuuies ct' bar^i laries alienet hommes, ut funt paradoxa stoico^ rum, ejuæ adfirmant omnia necefiario fierifionas cr malos ohttones, cr illa fanatica, impium efiè M.agiftratus gerere, exerecre indicia, bona opera non effie necefjà ria, ne'ue docentium ambitio po^ pularibus clamoribus, ïdola ftabiltat, autodia iu^ gulent innocentes. Flato folitus eü dicere ad 'Xe^ nocratem, quod triftiore Oâ rigidiore natura efi fet,uolens eum excitare ad comitatcm, fuauitate)»
iTzn'iAamp;ap, qu£ in communi confuetudine ne^ celfiariæ funt,cssivS^ x^?i°''lââ
Hane adhortationem uos quoq-, memineritis, fed concinnè intelleilam. Keâius autem dicemtn (ûTivSi tS ^isS), qui certe unit uos unum in ipfo effe. Propter Oeum ez Dominum noftrum lefiM Chriftum amemus tufticiam, ex concordiam pu» blicam, ex' fiquie diffenfiones funt,de his placide, candide, fineodijs, fine lt;^Aovamp;n.ita. fincSophi» ftica dicantur fententi£, ex fit iudexEcclefia. 1« histantis negoeijs conjficitur uerum effe, quod ait Theocritus, nihil fine gratijs amabile efje, ri yx/p ayoLTSHfiip av0fU7ro/§ a.-nW/s'J^
ANNO I S' î 9- âS'S
ot£i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iHfj, Quid dlieniuf fü,
quim res optima,ueritd(ent,p(tccm, coneordMm» Ileum ipfum,inter funds quierere. Longe dlid ad Leum uid eA, qui adfirmAt fe hdbitare in ffiritu contrito, humili, cr timente fennoncm diu'munt. Oro dutem filtum Lei Lommum noftrtm leftmt Chriftum, crucifixum pro nobis or refufcitatimtt qui fedet dd dextrum deterai Vutris, ut donA det
iiominibus,ut nos omnes gubcrnet Z3quot; pfOs tegdt,Gr effunddt i/n nos jfiritum grdti£ orpreeuan,
DIXI.
RESPONSIO D. GB.
ORGII MAIOR.1S AD QVTE. fiionem propoÃtum de Sdnilo
LdurentioyGTc.
CElÃtudo dnimi 'm Ldurentio durdns in fupti plicio oÃendit cum reilèfeciffe^quódTy-rdnno non ceÃit. üdtn bildritds illd 'm ipfdfldnts nu, opus fuit Spiritus fdnili. Lifcernuntur enint euentibusdiu'mimotus, amp;â Katto^HAi'a hivmdnd, qua dnte cructdtum fortis esi, ut dicitur, dulce bellum incxperto. Pofled 'm dcie excutitur. Vt metninimus Monetdrium, qui feditiofdm multi = tudinem m Tur in gid drmduerdt, cotte ókim ex duddciÃimis er egentiÃimis nebulonibits fojfori* bus,t^ cdrbondrijs. U citrn 'mterfeilis tribus miU
L y libui
»72 ANNO I y 9.
lit;« hotnmum cdptui effet à DucibtM Säxoniit, abicäiÃimo animo fiat. Tales pint ^^aouS'amp;'Koi, ut Pepe experientta ofleiidtt, DiÃimilis horum fuit Laurentius, qui 'm flantmis etiam robur animi oftendit ZT' Tyranno infultauit. Kel'mquo igitur banc quifflionem,^ de altera dicam. An reéiè fa^ eiant Principes harum regionum, in guibus uox Euangclij 'mcorrupta fonat, cr monajieria defe^ runtur,qu6d eoruin redttus ad fetransferunt. Keffiondeo uerè amp;nbsp;plané, c'um Principescuffo* des bonorum publiccrum effè dcbeant, transpcrre ad fe amp;nbsp;Imperia Monafferiorum v rcditus de» bent, ac de imperijs nihil dubiiim eÃ, quia Pafto» ribus cyr Scholis non punt tradcnda imperia lUXtA diilurn. Reges gentium dominantur eorimt, uos dutem non lie. Lt reclè didum e^ in Gr£ca hi» fioria, 'rffu â no'XplLU.b^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'uS^ioa ÃdIu)
truxJa-nÃfl/j '^p èt(ru)-x.Ã4gt;ûy«lt;ry^H.Ãw^e(^.
De reditibus autem agant iuxta leges,cum uo» itintas plientdonantiuni, ut Ecclepqs iUireditus prodejpent, primum ex eis attribuant Ecclefijs, Scholls Cf tioPocomijs, quantum neeeÃitas poflu» lat. SiquidpupcreA,utantureo ipPt,qiii utinant fint Oeeonomi prugales, Sedin magiu guberna» tione ne fieri quidempote^ , ut ubiq^ Principes fint iiigiluntes, mult£punt harpy^e in aulis, multi prafides,qui ut Elazianzenus qucritur'Ãri^ arei manibus rapiunt ex publico. Et omnia tem* perd
ANNO X y y 9. xy? pcrahabent exempla ueteris di^t, Tati-iell 'kó.e fi-ica. Idea per locum quidam amicus nofter ucte* rem uerfum hue tranflulit, 0 7roJ5\K K,'A44a$ 0 oZiya tTouç l^odo aliquid attribuant EcclefqSyScholis CZ' No» foeomijs, nos bom confulturos Ji reliquijs friiane turaul^e. Sed conjolationem hanc retineamuSp quid Deus promit tit Ecclefia do{lorcm,panem V' aquam, tumetji cum tribijatione. Erecorigi= turardcntibus uotiSyUt nos à oceat,gubernet,proe tegat ZT fuppeditet nobis ztf familijs nojlrisho» Jpitia tranquiUdyZt) uidlum.Amen.
ORATIO GENEROSO ET MAGNIFICO D. D. CHRISTO-phoro Burggrauio 4 Dhon Bdrone erc. Acde demuelRe^iHore habita ante L egum fchoe Idfiicarum prteleilionent ly.Septemb.
CVm acht catu^ cffc docentium, CJâ di» (centiam, quia uocc dtuitid, or non aliter £=: ter na EccleÃa Deo colligituryamemiu ZT tpfido=t ^ri/me ftudia, ZT hlt;ec agmina fciatnits habere due cemfibum Dei 'KÃyoii £terni patris, zy honeÃit legibus, dc difetpUna confoeiaa effe oportere, ztâ toram conittn^lionem omnibm officijs tuendant ejjè. ideo uobts Deges recitantur, quarum priccie pua funt ipfa uox decalogi, cy fimt addita: qu£e dant
174 ANNO X779.
dam de executione , quam Dei« magillratibai mandauit. Scitis enim deieri obcdientiam pri^ mum Deo, deinde magiftratui, qitam ut praftetK mouere uos debet autoritM diuina, (ju£ de Decd^ logo inquit : in precept is tneis ambulate. Et de la gitimis magtftrattbui ait : Ncceffe e/l cbcdire,nott folum propter iram, Sed etiam propter confcien= ttam. H£c dtótAÃnt uobii norgt;n£ uit£, cogitate homines non conditos eÃe, ut pccudunt more uagenturÃne legibus.,^Ãne eupiditatum frenis, Sed Deo uiuere, CT debere Deo conformes eÃe, cumÃnt imagines eius, o- uelit ab eis agnofci, ut fcfe eis communicare poÃit, eos gubernare, Cf Ãgt;argere in eos fu£ lucis,faptenti£,O'' iuflici£ ra^ dios. Deinde ej hoc cogitate, Academias non de» bere Gigantum, aut Cyclopum exercitum eÃe,aut Circes flabulum, Sed Dei templum,in quo cr ha-bitet Deus, Cf aÃidui Ãnt cafli Angeli tcgentes in^^ firma corpora ueflra. Ac manifejium eÃ, multon rum in hac Academia £tatem talem eÃe, qu£ uere eSl domicilium Dei,e7 à caÃis Angelis cufioditur, Sicut fcriptum eil : Angeli eorum in coelisfemo per uident faciem patris. Horum tcnerismentU busprofeilo neceÃc eil inferere itéras fententias de Deo,de Icgibus Dei, de magiÃratibus,de dtfci^ plina. Horum animi pr£muniendi funt contra mala exempla, cy pcrtiiciofas opiniones. Ideo aÃi^ due repetuntur in congreÃibits noÃris commone* fadiones, cum de c£teris rebus cognitionedignis,
ANNO iyf9» try tum Hero er de oicdientia Dco,0quot; rMgiftrdtibia dcbitn. Grandioret etiam obteflor,ut tpfi ucs iint e(fe dotnicilium Dei, or cogitent quammtfes rum nbsp;nbsp;horrendumÃt mAncre hofletnDei, aÃiers
fiiiguinem filij Cei, efÃe orgdnivm diabolo« rum,qui impios mmultaÃelcrd,V'in trifiiÃia niscorporum, or animarum panas précipitant, Gmnes igitur uocem Dei dudiamus, qui mquit ; lt;ionuertimini dd me, zj ego conuertarad uos,Z3â drdentibus uotis à Deo petan!us,ut prepter fihum nos dementer recipiat, Spiritu fuo fando, caÃo nbsp;nbsp;ueraci gubernett Miferd hominum na»
tura facile aberrat à redo fud infirmitdte. Et ue= riÃimuni ed lüud Simonideum. üon facile ed nafciTiTpiywvoii, ided,perfedum. Sed tdmeit in teneris animis multum 'm utranq^ partent do« dr'maualct. Dulce ed libertatis nomen, Oquot; ue« *â «« ed tllud Lucani: Libertatis amor totum cur decipis orbem quod redius Ãc diceretur : Lia terfrffM amorÃultum cur dccipis orbem ? Auide igitur accipiuntur iüæ tribunitié condones, qult;e libertatem amplifiednt, Oquot; frenos cupiditatibui ldxant,qualis hec ed concio Cynicorum potim quà m Chriflianoru/m, qué uociferatur banc pro« poÃtionem falfam effe : Eona opéra funt neceffà « ria^ Mirabitur pofleritas fuiffe fecultvm tam fu« riofum, in quo talis 'mfania applauforeshabueriK Seduidete impudentiam, ut flabiliant hoc tetrum nundacium, affuunt manifeflè depraudta Pauli didu.
If« ANNO 1 à 7 9.
dtihl,cinorum nattuam fcntentiam omnet itofft utdiÃi^num eü, non jblum uthorum priofligiatoâ rumtudicdn poÃmt- impoÃuras, fed cttdmquii alioqui grauiÃimtim dodlr mam 'm ijsdii.^ii Pduliti trddidit. Altera citâtur ex pofteriore EptÃold ad Corinthios fcripta : ou kät« imTixyim Ae)-u. ibi Paultit de modo Elecmajyrktrum conaonatur. Etuniuerfam Ecclcjtam prémunit contra Aaa^ baptifticos furores, de Platonica communication nc. iion tmpero ut facultates in commune con* fcratis,ncc pr^ectpioquantum qutfqueconfcrre debeat,utprincipes mtributis modampra:ciptn unt. Hon talta funt imperia Apofloli, aut pafion ris in Eccle/ia. Sed fuum quisq; teneat, Oquot; fuo arbitrio modum Eleemofyme eonftituat. HiCc e/i natiua fentcntia Pauli,in quauidetts difcerni non præceptdà pra'ceptis, ilt;cc ualct hate confequen* tia, à non pr£ccptis ad pr£cepta. Nam de pr£n ceptis dicitur ad Titum: Nate dicito cum omni imperio, /xiro: ti-occ-kç îTriTa}«?. Df præcepto. Non Mcechaberis, nequaquam diccret Paulus: u» KctTo: irnTO-yltii Agyu. Altcrum citatur ex E» piftola ad Philemonem, ubi Paulus ait fe noluijfc retmere feruum fugitiuumfincdommiconfeiifu, Nolui inquit tibi inuito adimere feruum. Sed fe* tinuiffem,fi tua uoluntas acceÃiffet. Hic de uon luntate in contrailu inter partes loquitur,utfi de conducendo equo ageretur, utar tuo equo, à mihi uolens utendum dabts.
Hie
ANNO I 7 7 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»77
nie de forma, contraélm loquitur inter par^ tes, non de obligatione^qua, Deo debemus obedten* tiam in prlt;eceptis. Etquidem rurftes docet nos de diflinà ione dominiernm, non unit prætextu ^ebgionis feruum ertpi domino nolenti. Vult in (ontnchbus ferudri legum uocem.Vrohtbet quitb* qiidm eripi dominis inuitis,feu furto,feu dlijs mos dis,quicum legibus pugnant. üdiic doélrinant gt;nt£ntilem iftifeurræin alicniÃimdm fententiam transformdnt. Utec eo commemoro, ut amp;quot;Soo phijhcam conÃderetis,i!:T mugis dmetis ftudia do* dlrmæ, quod cumfdcietis,uidebitisqudmfeuerè t)c«s nobis amp;nbsp;legum reuerentidm,et difcipUndnt prdceperit.
Hotiche na.turdles,qu£ uerifimè (ùnt radiffi* picnti£ ex menie diuinu in nos trunsfuÃ, .qu,amp; funt decalogi doârind, funt propoÃtiones neeeà fdrtd: cr immotæ mugis quim h£c propoÃtio: Bis quatuor funt oéîo. ManifeÃd igitur mftnia eil. Or Cyclopum Cynieorum furor, dicere obe* dicntidm,qudm Leg« diuin£ pr£cipiunt,nott effe tieceffariam. Ac magiflratuum feueritate cohe* cendi erânt,qui taies opiniones defendunt contu* meliofis contra Deum, ey perniciofas mortbus. (^uid intereil mter pecudes ezâ homines remotA Igt;eicyLegum noticia.^ lîlt;ecbrcuiterdixi,cu/m ^eges Academùe recitdiidæ effent, quascum au* dietis,Ãmul dereuerentia Deo, legibus cy magi* fifutibus débita, cogitate, cr fontes doélrivie de hif
iî8 ANNO
fcw tnMimis rebm 'mtucntini, remotn, Anttwftio* rum fophifticd, GT Kt decet funos hoWMtesJibeit^ ter Deo honefiis kgibtes obteiuperate,
D I X I.
POST LEGVM RE« PETITIONEM BREVIS COM= monefdilto didui ab codent
RcHore.
AVdiuiÃis AcadentiiC leges, tfaax cum fateri omncs oporteat pilt;is,honcflaf,(::r tranquiüb Mi communi utiles ejje,pr(ecipimus ut eis obedia^ tis, FortdÃis dutem leutus curant cas dliqui,quilt;i itident nos non armatos eÃe prteÃdijs, utpunire contumaces poÃimus. Scd fcitote, Deum legum cr ordinis Politici cuflodem efÃe, cpti baud dubiè contumaces punit, ut quotidiana exempla oflen^ dunt. Pt in EccleÃafle Ãcriptumefl : N«« ent â¦wp«mYw»n Ãcelus,etiamfi pocme dijferuntur. Nec tAmen décrit oÃ^io Ãuo lüuflriÃimus Princeps, qui uult implorari attxilium fuum in defenfiont iuflicite, cx pacis. Precamur autemfilium Dci, Dominum noÃrum leÃim ChriÃum crucifixum pro nobis or reÃiÃ:itatum ,fedentem ad dextram leterni patris, ac dona largientem hom'indnu} ut femper Ecclefiam in bis regionibus colligat, nos omnes gubcrnet, Dixi. Die 17, Septembrii.
Anno lyy?»
GRAlt;
A N R o â I r f lyj GRATIÃRVM ACTIO PRIVATA , IN CON5E5SV RE-«erenJorttW» clariÃimorum nbsp;nbsp;doiHÃimorum ui»
rorim,ProfejJbrum^Prteceptorum à Reüore Generofo Ã.G.Chriftcphoro Burggrauio 4 Dhon Barone habita , die Luce Euangeliflæj, cumrefignaret magtftratwn fcholaflicum erc.
De O lt;e^er«o, p^ttr« Domini noÃri lESV Chriflt,fonti Ãtpientie gratiat ago^^uôd ha» ^enut EccleÃam, ZT Academiam in hocoppido dementer conÃeruautt, or cum oro, ut deincept ^uolt;jue noiprotegat, t3quot;gubernet. Vobis etiant ^atiamhabeo,quc)d oflendiflis uosamanter e3quot; honorificè de me fentire, earnq; ob caufam mihi ^giftfattim mandaflis. Et Promitto perpétuant Academie gratttudinem. Peto etiam mihi ignofci^ p c^uid à me neglcdum eil. Ac nommathn gratiat ago reuerendo uiro,Dodori Georgia Matori, qui iabores adminiftrationis hoc Semeflre precipuot Ãiflmuit, tiiunc more légitima depono magiflra» turn, (tr uos adhortor,ut ad noui Kedoris ele» ilionem, quam filius Dei gubernet
qui faciat, utfît faufla lix, procedat a..
DlXk
H OR A«
»«o ANNO ïrr?»
ORATI VNC VLA';
QVA RENVNCIAT, QVEM COMi muiubiK fuffrdgijs, Setuttui Acadenttin Ktélorem elegtt ore,
QVod fduftitm, Gf felix Ãt, expono uolk omnium confentientibui fuffrdgijs cle* ^um ejfe Ke^orem huius Acddemi£, uirum riÃimum Georgium Crdcouium, JDoilorcm 1. V. ConÃlidrium lUuflriÃimi Ducis Sdxoni£,V.leilo* rtsGXc. AcÃltum Dez' Dominum tioflrum ïefuM Chrifium, fvdentem nd dextrdm æterni pdtris, äc ddntem domi, bominibtis, pdflores, GT doélorcs, cro, ut ZT inter nos feruet (Tgubernet docenti* tim ZT difeentium ccetus, ZT fit ipfe htnus Acd» demid; Keäor ZT Proteilor, ZT hunc Redorent Dodorem Georgium adiuuet.
D I X I.
RENVNCIATIO PV*
BLICA CORAM AVDITOR1BV5» qua fimul eos ad obedientiam fuo ma* giftratui prteftandamt boftaturi
Non cdfu ortu/M eà gentn haniantim ex Df« mocriti atom'n, nec cafit Ãefuamur. Sed ue* reed Deus lt;eternus conclitor generis humanit eumfilto fuo £terno Domino nohro lefu Chnfic» er
ANNO I Sâ î 9' gt;ûl O' Spirifu lanâo.,qui Ãbi âEcck/ùm ^eterMm colligit uoee Euangelij per cr propter filium Domi-inum ttoftrum lefum ChriÃum , crucifixum pro nobis,zj~ rcfufcintum,et mirabiliter in tantts con fufionibw generis hutnani protcgit^cferiMt ca-tus docenttum, lt;Cf~ difeentium Euangelium.
Hute uero Deo iCtertio pdtri Domini twflri iefu Clrriftt gratis ago, quod haéleiuts dementer 'mhisregionibus colligit (eterndmEcdelÃMi,cy' ueradodrina Ãudia, ÃX' eorum hoÃitta confer-ttdt, zy .hanc Acctdetniam contra, multorum ho-fitim rabiem protcgit,^' ut femper profegat^ hancEccleÃam, CT Academiam, precor, quia ue= TifmediÃum^üz üià Dommus euÃodierit ci-uitatem^fruÃra uigdatqui cufloditeam, CumM-tembono conÃlio conflitutumÃt, ut quolibet fe-mejlri onus Kedoris m alium transferatur, Gf proÃt omnes fcire,quem magiÃratum habeantjd publice proponitur.Itaq; expono uobis,quodfau-Ãum er faelixÃtjdcdum cjfe Redorem hums A« eademiiC uirutn clariÃimum,cruditionc GT uirtu-tepraflantem Georgtum Cracouium, Dodorent iuris,CenÃltarium llluflrtÃimi ducisSaxonilt;e Ele-doris G!'c. S'mgulari autem Dei beneficia 'm hac Ãhold perjÃtcue lüuftratA ed dodrinaeieelifcri-mine mmifierq Euangelici, gt Politici ordiniSf Cf de obedientia debitm, legitimis magiftratibus. Hane cogitantes huic Redori ue.flro Dodori Georgia Cracouio reucrenter obedite propter
M 2
gt;lt;2 ANNO ï r 7 9.
nMtiddtum quot;Det : Necejjc eR obedire non foluUt propter tram, fed et um propter eonfcientidm, Hæc feueriÃintd fententu diumitus traditi, conn monefdcM uos de uolunatc, iudicio Det, (T confirmet peélora,nc furenter contra Deum,t^ legitimos ynAgifiratus ruant, nec fibi tram Dei,Gr pcenof attrapant. De'mdc reuerentta erga doilri* itarunt fludia uos moueat, ut conferuari honeftas Scholas uelitts. Qttalisinuita barbaries f Quales tencbrx, qualis in moribus confufio, quà m tetra, Tgt;et âreligionum, legum obltuio fecutura effet l fi deletis Academijs, indodorum cupiditatibus, (S' monfirofis ac feditiofis fanaticorum hominum clamoribua omnia regantur, ut fit inter Anaba» ptiflas,^^ illorum fimiles. H^cmala neaccidant, dodrinlt;e tuflo ordine confîderandlt;e funt,quod fieri non poted, ntfi fint honejli, tranquiüi, (S redè ordinatt docentium (S difcentium ccetus. Taies ccetus ut conferuentur, finguli fuo loco pr£ftcnt officia communi tranquiüiati débita, cr uelmt Academtas effc itéra Dei templa, et orna* mena quot;E.cclefi£, quibus Kedor fit films Dei gt;nbsp;Do« minus nofter te fus Chriftus, crucifixtis pro nobis, refufeitatus, fedens ad dextram £terni patris, dans donAhominibus,Paftores C^ Do{lores,fî* eut inquit ipfc : Vbicunq- funt duo aut tres con* gregati m nomine meo,in medio coriMnfivm.Hunc tier um Redorem Dominum noftrum lefum Chri* fium,qui inquit : Bgo fum uitis uos palmitcs,oro,
utfa*
1
ANNO ï 7 r 9- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^5
ut faciat tu)sfibipalmites,nosdocelt;it,gul}ernet, CZ protegat. Amen.
HABITA
A REVERENDO VIROD. GEOR« iio tMiore S. Theologiie Doófore O' ProfefJorCj
D, Paulo Piero, Pccleã quot;Vuitebergenfit Paflori,cr tribtu alijs gradum, O' teftnno» nium Doilorum 'm Theologu tri^^ bueret.y.Decemb:
TIB1 DftM emnipotens aeterne pater Domi» ni noftri iefu Chrifti,creator call O'terrtCt Angelorum O' bom'tnum, unà cumfilio tuo cox» terno Domino noflro lefù ChriÃo crufixo pro nobis o refufcitato,0' Spiritu fanclo tuo ueraci O' cafto gratias agtmus, cum pro omnibus bene» ficijt, turn uero pro hoc fummo bono,c]uèdfiliimt nobis miÃfti, O' propter eum leternam Pcclejiam inter nos quocii tibi colligis, O' tier is gemitibus te oramus,utfcmper 'mter noslt;eternAmPccleÃam colligas,o nos dementer guberncs, Idcj; propter tuam gloriam facias, Jicutdmfli: Propter me^ propter me faciam, ut non adficiar contumclta, quia certe auditorcs tux dodr'mie fiemus, o te uerum Detim, qui te patefeciÃi mijfoÃlto muos camus, o tute Pcclefi£ciues fu/mus, O'difcedi» mus ab omnibus hoÃtbus Pilij tui o PccleÃue tu£. Non abijcias nos ad te confugientes, quanquam
M 5 fumui
ï54 anno lyfj«
fumui deformid îK-Tw^ara, C7 hdnc Icretltt^t uocem dd tcadferimus: üoftræ âmicjuitdte! mc* rentiir pandt. Sed tu propter nomen tuum noflri mifcredrii. Ã^uare eeu udgdbitndat Vidtordnc^ bit diÃctiJurut es i là dneto in domialio tuo,qnoi uoeem doótr 'm£ tu£ cr expetit difeit.
Hec initio priefdri nos iufttÃimum eR, quia bi conffreffitt nonfoliim propter dijÃutationesfei tnulto magis propter precdtionetumfiitutifunt.
Addenda e^autem Gr prop ter iuniores diffu* titicr. Et (JHM rcfczw hue miffa eft queeftto ; An ad canam Domini admittendi Ãnt,qiai ludicibus petunt defenfionem aut panam, Seu utaiiores, feu ut rei,cu/m fcriptum Ãt. KelmquemuniK tuum ante altare, dc tfyde, ac prius reconcilieris fratri tuo,Gr poflea donum offeros, ^fioconfen* tiens aduerfario tuo,cr c.
Hane quaflionem explieare deereui, non ut in Wales conÃrmetur prophanitat, Sed utpijs confo* Idtio neceffdria oÃendatur, GT error eximatur. Ac meminimus anteannos ftvèquadragtnta uiro clariÃimo Doólori Hieronymo ueram interpretiâi tionem pergratam Ãuiffe, cum quidam ex EecleÃa uniuerfumagmenÃorenfe eijeerent.
OptAndum eÃomn'mo,ut cenfura ditiinitiU inÃituta, feuere exerceatur in EccleÃa, Ãcut feri* ptum eü : Si non annunciaueris impio,Sdnguinem eius de manu tua requiram. Sed tarnen antecedert debet
ANNO I y f 9. I6y '
debet cognitie, cr fit certa. iudicij normA,necfidt illud quod dicitur : Dut ucniam coruiSjUexut een» fir'd columbuf,
EÃdutemucrd iudicij normuhiec: Arcendi fint 4 cÅriA Dom'mi omnes, qui in dcltdlii exter* nis perfeuerunt, pugnuntibus cum uoce diuinu, de quibu^conutnet pojfint. EfamEcclefid non infiti* cit latcbrdi pcéloris,Scd ludicdt externdfiila, cr Korrnm habet Decalogum rede inteüedum, । zj- Paulus intuetur,inquicns dd Cor'mthioi: ilon fit focietdi cum Scortatoribm, defiaudato* ribns, ïdolorum cultoribuf,conuicidtoribui,ebri» egt;fis,rdpt0ribui.
Cum nomindt tdolorum cultores, cemprehen» dit omnes, qtii 'm externa profeÃtene aut inuocd^ tione primarn Tabulam Hioldnt,ut multi fint Epi* curei, Item Pyrrhouq, qui diet Neutrales uoluiit, multi pertmdciter cr rabiofè Pontificia tdola de» fendunt, multi finatiea Anabaptiflarum delird» menta, Ct fimilid, Deniq; omnes, de quibus Johan» ties inquit ; Omnis qut non manet in dodritm Cbrifli,Deum non habet.
Minus obfeurum eH, quafidä pugnent cum ficunddTabula, Qui 'miuftèheduntaliorum cor» pora,Ciut oflendunt cuptditatem nocendi Cf odid minis aut alijsfignis, Qui fint poUuti uagis Itbi» d'mibus. Qui resaliorum rapiunt aut firantur, aut exercent miufiosquieftus, ut fieneratores, er qui in cotraäibus quoquo modo alios defraudant.
M 4 IZfj«
1^6 ANNO gt;779.
Item qui calumnäs crcmtntitis conuicijt fd» fHiealiorum nocercftudent.
t.briofosetidmcidiungit,qui dediti heüudtiotà , ojntttunt fui officij Idbores, nec corporibuf trtââ buudtt dcbitum honorem, fed uolcntes ed corrum* punttü~ impediunt inuocdtioncm er deliberdtie* nei,
Cogitdte quÃm tnultd tetra uitia nom'atdrit 'PduliK^dduerftuquecenfurdm exerceri uoluit, quad à fieret, quanti Idbores effent iudiaoruM Ecclefidfticorum t
Sed proh dolor, 'm hdc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ideent Eccles
Ãarum tudicid, pij pdftoret non adiuudnturdpo* tentibtM^quormn multi ne iudicia metudnt,nulltt conflitui uolunt^ MultiÃecie iudiciorum hdbent Sdteüitid alfentdtorum, qui fdlÃs op'mionibut fu* cos murant, confirmentIdold, er multas 'miuftdX dominorum cupiditates. Taits e^ enim ^nerif bumanimiferid, ut dtcitur :
Bîoç p.i7lt;i5oc. niii TrovMfoli^ uSiTcU
'Tlja-ijö nbsp;nbsp;apisa o K.oXa|, lt;5^u74f©-*.
O O'UK.OCpaVTSÃ.
Pollqitdm uero conÃderduimus ,qui namar» cendt fint à commumone, iam addatur altera Rf= guld,quie pdueis fyüabis comprehendi poteil. Re* de doceat Pafior, er damnet omnia uitia 'mteriolt;: va er' exteriova. Cu/mep de arcanis iudicare nott poÃit,admittdt ad canam Domini omncs,qui funt itvi'yu.'Xnw.
lUe
ANNO I y y 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^7
«âlt;( uoce compleilimtir extcrndM oiedU tntiam iuxtn utramij^ tdbuldm Decdlogi.Sit pro^ feÃio uer£ doéîrm£ cognitd multii, or firma, fit coniunilio cum ucra 'Ecclefid in inuocdtione. Sint mores lufii cdfli. Sit in officio dili^entid. Sit in Milu temperdntid y Sit modeftidinregendd, ird* cundia cr dlijs ddfieililuf,,
Tdlesadmittendi funt ctd cocnant Domini,nec funt drcendi propter mUttidniidutfiorenfies diffiu^c titiones. l^dm !:}£ res funt partes politici ordinis, iiuem mjlltuit, cr conferudt, Oquot;ddprobdt igt;eus. Uldxmè ddmittendi funtadccendmrgt;omi= ni Con/idnt'mus zr dlij milites, (dm indcietruci* ddturi ingentemLicinij exercitu/m.
ExcipitMielchizedek redeuntem expr£lio Aa brahdm, ZX ewm dd Sdcrificium ddmittit,eiq; bea nedicit.
Hifc. lt;â «gt;« de militibm. manifefid fint, fdtena dun effizr Indices, z^eos qui tudicum cognition nemfldgitdnt , cum re optimd diuinitus ordindtn Mdntur,non drcendoseffie lt;i focietdtc piorum.
At nemo litigdt,nifi irdtus zr ardens odio. Scriptum e^dutemt.Dilige proxinum ficut te ipfum ..
Etfimultiddferunt odid , cupiditdtem nocen* di, z^ Sycophdntias dd ludicid,tumen b£c funt uia tid db ipfis dccerfitd, quot;Vtdutem dmicifiimi de mda ximis rebus difiimiles hdbent opiniones, zr dlioa îw« petunt cxpeâAnt decretn ; its, boni de h£'â
M y rfdmff.
ANNO I f Ã* 9!.
rtdiMe, de contrdüibw cr alijs negocijs drfftna tirepo/fiint fine odij aceriitate cupidiMe âfcndi.
De re WAximti de fucceÃionein regno floren^ tiÃimo duo fratres filij Darij diffentiebdiit : tibdZdnes l^erxes. Nee ta?Mezï niutud beneuo^ lentidcxtiniiA eü,Sed drbitriopdtriiÃfe reue» tenter uterci; fubieeit,frenda cupiditdte: ne ultrd Leges efferetur.
Vidimus ipfi duos, frdtres Duces Bdudricof Guilelnium Ludouieum, cùm propterTefld» mentum pdtris de ÃucceÃione dilfcnttrentjinea» dijs cxpeilarc imperdtoris VidxitntUdni fcnten^ ttdm, nee fudutÃintdm fdmilidritdtem,nec oÃieioe rum CJ'donorum uiciÃitudifiem intermittere.
}n dcie duo principes dtnieiÃimi Yieüor amp;nbsp;Polyddtnds diuerfd conÃlid hdbent, AcprimiM fonÃliumPolyddmdntis UeélordntcÃrtfuo. Df« i«de dlid in re fuddentiquidddm imdignum non obtemperdt, cum quidem dicit Polyddmds : Qudmuis lt;egre dudis Heder me reÃt monentetHt No/i popuh tAmen eA cum ddmuo glorid Kegvm Amplificdndd, fdlus pottor Ãt publicd ciui Seu tune conÃlium cum pofcit Curtd noflrumt Seu cum fldnt inflrudte dcies,pugnteép eientur Hune quoq-, dicendd ed melior fententid nobis:
Dijfentiebdnt 'mter fe non de AÃni umbrd !lt;(â¢* bins amp;^Sctpio,de trdqciendo exercitu in Africain, CiT fenex ïdbius prior is bcüi exeinplis terrebatur, , ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;denicit
ANNO I y y 9. ïdj deniq- reiîiui erdt eita conÃlium. Ncc fawn Sets pioncm ederdt. M.iltiddes priclidndum effè cenfet bdt,c£tcri Duees prdlium ÃjJ'uddebantjtwn odio, fedalid, moti probabili op'mione,
Qjioties uidemu^ dniiciÃimos 'm Sendtu dlitjuot diuerfit fe/i tentidf acerrimè propugndrc,cjui cùttt idemJjgt;edient, uidelicct falutcm publiedtn^uids ta« men diuerfde ad earn ejfe putant, DifjintiebantÃs fit odie PauJue Petrue^
Cum igiturÃnc odio ex Ãne cupiditute 'miuÃe ftocendi, poÃit eÃÃe op'mionum diÃimilitudo, (Sâ fepe graues dubùandi cauÃeÃnt, exÃiecioÃa ars itmKnteii 'm utrag; parte, licet deferre controuers Ãds ad fapientes gubernatores, cum guidem hune ^rd'mem ex mÃitueritDeus, ex audtri iwbtsdus hituntibus uelit.
P^euerentia eâ Deo, legibus, ex magiÃratilnu debits herum uocem anteferre priuatieopinioni lt;3- cupiditati. Vt c'umÃngulari pugna dimicant 'inter fefe Aiax ex Heflor, guiefcit uterg; exercis tusÃeäator uirtutis duorum ÃortiÃimorum D«-««w L 1» dum mter fefe arguments utriufg; pars tis fapienterpropoÃtd dmicdnt,retmeantur ms eUife cupidiMes propter mandatum Dei,ex pros fter hunc ordinem diumitus fancitum.
Hlt;cc docendiifunt hommcs,ut odia, ex cupidie Mem iniufle nocendi reprimant,exdgnofcant ors dinem diumu,cx propter Deli reuerenter audiant ^eges ex iAagifiratus.Hiee doâr'mit ad pieMem, ad
170 ANNO 1779.
»d regendes mores,z^ ad pacem publicdM conitt» eit, Neepnf hlt;ec Stoica,(Hungere odia,0' dij(iu* tationem forenfem,Ãcut 'm Senatoria deliberation ne feiungi odium cr alias prauas cupiditates nen eeffe eü. Lex enimfit gubernatrix,non caca cU* piditas.
Doee^ igitur nos filius Dej de rebus maximis, cum iubet accedentem ad aram prias reconciliari fratri. Cultus efii oftendit, non ritus facrificion rum in impijs,Sed uult pralucere fidem,uult corn da habere noua obedientia femma, ficut 'm Hofed inquit : Mifericordiam uolo non (acrificium, C agnitionem Det, non holocaufta. Itaq; ante ritus facrficiorum reconcilieris (ratri, depofito odio, abieiki etiain controuerfia, fi fits te miufta pete* re. Sed fires dubia eR, amanter pacifiaminiuos legis uocem expeiklturos cr auditurose(Je. Sape enim controuerfia non ad te unicum,fed ad totaiit familiam,aut ad pacem publicam pertment,ut HU Ducum Bauaria, de qua dixi.
Eadem cR (èntentia diili : £(10 confentiens aduerfario tuo cito, Videlicet depofito odio O' dbie£^ controuerfid ,fi(cis te 'miu(la pctere, uel fi res dubia eR, amanter pacifcamini uos Leg««» Crludictim uocem expeiktturos CT audituros e((e. £tquidem Grace legiturâ'ilt;^t iuuoSp, Sis beneuolus.
Jam cogiti quam nice((arium fit hoc prace* ceptum 'm Lcclcfiaiin uia politica,m aconomied.
Quit»
ANNO X y 7 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171
ntula horribüid incendid uiditnuimEcx tltfiii ortu fine uÃU ueris cdufis,tantum accenfi ^Aove(K.E('lt;x zy odijs, deinde aftutè (luafitie funt ^wy^oc.lt;^M J'iK.cuo\i,ficut Plato nommât. Di=^ feeÃitex noftrtsEcclefijs Staphylm odio quorun^ dam iniuflo, Pinxit laiifds contra confaentiam, Sf ueteris cr perpetu£ Eccle/ine umdtcem cjfe Utile,cum fciatmultA noua Idola ngyi Jè^Ãuy/x«=s T« lt;i Ponttficijs defendi,prorfui ignota ueteri Ect tlcfie. Manifefimn eü zj- alios quofdam odio tioÃri, non ueris caufs abfurdas fententias de=t fendcre. Priieterea,ut in febrc, cum in lingua bi^ liofus humor redundat, ez rcliquos humores di* luit, dulcia etiam guflantifiunt amara : Ita mens ItHida facile in alieno fermone inuenit quod di^ Ãfliceat. Nfc «fró poteil effe pax, nift in dijudbt cando fit fanitas,^^^ candor adhibeatur,qHi inter* dimtobfcurè aut ambigue diibi conc'mnè'mter* pretetur. Exempla paÃim obuia funt. Scripfit alicubi LVTHERVS, duo effe Sacramentik diumitus traditii,cietera addia ejfe htimana auto* ritate, Sceleratè Staphylus uociferatur, Luthe* rum dicere, Coniugium humana autoritate 'mfti* tutum e/fe,cïtm tantum de appeUatione Sacramen* ti Lutherus di/futet : An Coniugium,quod omnes confianter adfirmamus diuinitus infiitutum efie, nommandumfitSacramentum nouiTeflamenti i R« perfijieua eü. Et tarnen tlleSycophantape* regymamfententiam adfinxit. Tales ludifunt ad*
172 ANNO I y y %
uerldri0rum,lt;it(os utfilim Da dwans uer4tdtii tomfefcdt, prccemur. Circumjjieilione noftr* uitdri tdlcs reprehenÃcnes non pcÃunt, ut did* tur: ovSip a.7i.i^i((gt;lt;if/d.a.n.op ttu truKOcfavTC® «pHy/xaTiÃ^. Sed non tamp;ntùw hac impudentid cflcndit cosmdlie cdufæ patronos efje, indul* gere odijs : Verum cr purricidid tot annorum il* luÃridÃgnd funt odij. Jn HiÃanid, in Gallid,in Bdgico,cr muldslocn dtijs nidgndfeuicid in piof exercetur. Dt Epifcopus Treuerenjis nunc ad ue* terem Trcuirorum urban^qucc obm fidum ho* Jpitium EcclcÃte fuit, exercitum ddmouit,ut piot ibi mterÃcidt. Hlt;cc conÃderdre uos decet,ut co* gitctii,qu£ crubtÃt EcclcÃd, exquiÃntueri fontes diÃidiorum, ut Ecdeã coniundioneitt cttinibus offeijs tuedniini, Ac ut 'm ciuili confue* tudine difcerni ciues ex hofles oportet, ex ne in* finit£ Ãdnt difirddiones, qu£dd)n in ciuibusin* fuduid fdpienter tolerdndd er lenienda, funt,ut to* lerdt*Scipio Tribunes : Ifa iw Eccleftd pij coniun* äi m uerd inuocdtione, qui etidmà infirmi funt: atmen funt dociles,diÃerndnturdb Atheis exido* lorum defenforibiK,qui cum uniuerfdtn Eccteã doärindm 'mdnem fdbuldmeffefldtudnt, tdntùm tiret'mcnt uÃatA ïdold,quid, uident Ãmuldtio* nem fuperfiitionis ddferre opulentidm,exner* uum elfepotcnti£. Aduerfus illdm Tdanumfo* bolem coniundi Ãnt uer£ Eccl£Ã£ ciues, non pr£lientur inter fefe ut Cddmei frdtresÃd cogi*
temui
ANNO »779. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»71
ïc»!!« in hdc dgmine CHRISTI ^/«rtoioj cffe teneros Ãquot; laitguidos comités qui la ducen ⢠di pint, ne defeÃi cxtingUMtur, Sed ut paula^ timfequentes conprmentur ,adquosetiam ucrè fertmet «ox Pfalmi: Ex ore HifazirtuwczIi-Pentium perfecifti Inudem. Tdltbus pdrccndutn odio exulcerandd pint eorum uulnerd,qult;e pdulatm mitjoribns remedijsfindripojjunt.
De tili ftudio tuettdeefcGniun^lioilis dd pt* os dues hoc modo fcribit DemoÃhenes, cuius uer* ha hbenter recito, quia prodeR omnibus nottÃiifiü e^e : TrajxxKaAw bç tkÃtci , c« auTOij iDiauTWi; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coTîTiaç 7ra| £vîwp,à AX à :/!*
«uç sacioisinui; bç tLuu Irtpap XâP'P â¢^jOTToOsiij, o\i^ oiùi ilt;^îccp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îtvtx«
TrXnfwp TO K-Oivà truiwzfîpofi or^o« (Pep BXot« â¢nfftp, ouTt Pgt;-!y*'J^«.iTa:ç â«Piaij £X3f*à RoivHc-v/xcpsfoVTa ôuiS^p, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aTCJçaX*
Xavç â ^aK.aXwjTaûra auTOà oio/d-ou. lt;P©p Tt^Åa TOp TTwëp. id eü, Adhortor alios dd deponcn* daodiA,ciimquidemÃniili humanitate multi er» ga me non fint ufi, qui me iniufiè cX' piditio* fé 'mimicis propmarunt , Sed ludico non ex* plendam effe uindidte cupiditatem cum perni* cie publtca, ncc priuata odta mifienda eÃe ne* gocifs publicis, Sed me primum hanc modéra* ttonem, ad quam alios adhortor,pra:Ãare de* here, Hlt;c iÃe ciuilws Atticfs conciotiabatur,
QMntÃ
ï74 anno I y y J.
QMitto plia eÃe £ccleã ciuemin qudfiliiti 'Del feueriÃime hoc Memdätum pr^cipit : Difcite 4 me,quid mit is fum, humilis corde. Hds com* nwnefdâioncs cum fepe dudiatis, excmpld ne* fird 'mtolerdndis 'miurijs conjÃicidiitur ,Ãthee ordtio breuior. Precor dutem toto pedore filium Dei Dom'mivm noflrum lefum Chriflum, ut effici* 4t,ut omnes, qui in P.cclejijs noflris docent, uiiunt fint in ipÃo,
D
PETITIO AD Vb
CECANCÃLL ARIVM Acddcmite.
REuerende uir, Domine 'Vicecdncelldrie Jnte* gerrime, [ Scimus f mptum eÃe de Pilio Dei : Sedet dd dextram leterni pdtris, dans dona homi* ttibus,PdÃores cr Dodores. Non dubium ed lÿ* turfdlutares Dodores ucrèd filioDei nobis tri* bui. Sed hosÃumit cxccetudiÃcentium, e^uult accedere noflrdm eledioncm,quant ipfe ^uberndt, 'Vult cr teflimonid de dodrina zr moribus pro* ferri, propter qua; ddditus ed docentibus Cancel* larita, ut plures eÃent inÃcdoresÃudioruM Gquot; morwm. ïdeà tibi offero hos quatuor uiros,quo* rum eruditionem, confeÃionem,C^ mores probari Dedoribus nottvm ed. Sed uolumus etiam tuum iudicium CT dutoritatem accedere. Etfi conduct tuutit
ANNO ïrT9.
tuum de eis iudtcium, cum noflro, ut f^ero, Pefo ut tribuM eis potcflatem fcuiicentidmdcapicndi grddum Doé! or urn Theologiiie. Prtcor dutem hum Dcij^ui inijuit : Bgofum uitis uos pdhmtes, ut nos ontncs gubemet, CT fdcidt,utÃmuspdhm* tes fxcundi ipfiinfiti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
D I X I.
RESPONSIO VICE#â
. ..CANCELLARIL
VBtuftiÃimi Cdnones î)oc ftnxerunt, ut nu^i prioÃcerentur Ecclefijs, lt;jui non dnted ecrtà ^dcio temporis in BccleÃdftiioordinefuijjent.
Voluit fapiens uetuÃds diu er 4 multis explo* fdri eruditwnem pietdtem corum, qui prdÃi* turi erdnt BccleÃÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â
Inde »M Acrfdewijî funt grdduwm fempord, Cr fuulti indices ddhibentur, Et collc^ij; docentium *diun{lus eft Cdncelldrius, quem uoluit uetuftds iuÃieäorcm eÃeÃudiorum 'm uniuerfd Acddetnid^ O ucluti cenfoyem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Atq^'ttt'mdm iwbis pliirés ddiunéli eÃentuiri doéii pij, qui Ãudid noftri cixtus ddiuudrent mjÃicerent. Sed hoc tempore Gtncelldrq uices ieruntDeedni.
Ciim dutem cgo CT' coUegtC mei hos doélos CT pios uiros (iudiuerimHS,Pdulum£berum,Erdfmum K Ltetvmr
»7^ ANNO I î f 5.
l^ætunt, ïohMnem Cogeleru/m, Pdulum CreHi^ um, er probemus corum eruditionem, mores, fMW confeÃionem, ego dutorititc, qun hoc tem^ pore fungor, ludico dignos eÃÃc honorifico teÃi* tnonio, er tribuo eis licentiam er potefldtem äc* cipicndi grddum er ornement«, Do^orum Theologid.
Scio dutem uerè d Ãlio üei fedente dd dextrdllt aterni Pdtris ddri dotu EccleJtlt;e,Pdflores er Do= élores. Sed hos Ãemit ex his, qui doärinMttdià cunt, quem toto peéfore or o, ut dementer in hii regionibus Ãeruet EccleÃdmÃudm, er' hos, quibtts teÃimontum tribuimus, Ãemper gubernet, ey'fd^ cidt eos UdfdmtÃericordt£, er' orgdUA fdlutArM fuis dnimdbus er' dlijs.
D I X I,
ORATIVNCVLA DB
DICTO PAVLI, EPHES: Illi.
4 D. Pé(k/o Efcero.
aVonUm iubeniur dliquidhoclocodicert, etfi nos hic confeffus dmpliÃimorum amp;nbsp;| dodiÃimorum uirorum dd dicendum timidioret | reddit, conÃeios nobis infdntitc noflrtc, qu^e nibd adferre poteil dignum tdlium duditorum fspien* tid,eruditione er' iudicio confirmdto mdximdruin j rerwm ufu er experientid ; turnen rurÃus crigit ....... nó(
ANNO Iff?. *7^ tus eorundcm pcr]jgt;eih humAtütas craquitM, ^uoscum SchoJärum confuetudivem norint,cr fdant, tws hus partes twn fumere nobis ultra, fed deUtM,-atqitc impofitaxfdluo officio rectiftre non poffc j fperamia ueaidw ddturos nobis, prieccpto= fumntAnddto, ut decet,obf'elt;juentibus,Qr nos pro taorc Scholarum fduca dicentes, patienterdudi= turos efj'e,quod quidem et tant ut faciänt,c^Collex g-tram meorum,0'nKo nomme reuerenter zr officiofè peto,
Conftitui dutempaucd dicere de inÃgiü diSo ^duli ad Ephef .lt;f.. AÃendit 'm dltum,captdin du= eens cdptiuiatem, Ztr dedit dond hommibus, Ex 4K0 diäo in magnis fepe doloribus confolationem nauÃ.
SumpÃt dutem id Pdultis ex Pfalnto 68. ubi Udgnificè defcribitur gloriofusTriumphus uióio^^ fis MeÃi£ Domini noÃrilepi Chrifli,redeuntis in coelum, poA deuidos hoÃes :
Hüne uidorem regreÃum infud,boceÃindlx tum feu cixlimi,wide dd hunc confliitum cum hot fiibus generis himtdui feà demiÃrdt, poä lüdnt pompam triumphalem dicit PÃlmus accepiÃe do^ na diÃribtiendahommibi(s,pro confuetudmeIm^ pcratorimi triumphantium, qui reuerà ex terra hoflili ,magniÃco cum apparatu mgreÃt urbem, ante omnia aÃ:endebant 'm fivmrnum templiim,Hbi cum fdcrificdÃent lt;ruTitfia., «7' gratias Dfo egià fentpro mdorid) diflribuebantdondtiua in mili*
N 2 tffCZ
»78 ANNO I y y 9.
tes er Congidria indues, ut omnes iUd uiâorit Lett frucrentur er luudrentur. E4 ciozM qudlit fuerint er ddhucÃnt, qua quotidie db hocTri* umphdtore CbriÃo diftribuuntur,exponensApo* fiolus Pdulut dit, Ab ipfo dan ditos quidem Apo* ftolos,dliosProphetMydlios Tc.udngelijlds,dUosPà * flores er DodoreSf quæ ftne expojitio miriÃcii , er rdtioni dbfurdd dtq; etidm rtdiculd uidcri potcA.
Sienim buius triimpbdntis mdgnitudinetU, potentidm, opulctitidm,intinificentidm Ãeiles, nihil db eo expeiklre mimerii potes, nifi mdgniÃ* cum, dmpliÃimivm, predoÃÃsmum, E/l enim hio uidor non ut dlij, imbecillis homo tintum, fedÃ* tnul D«' P thus,opt feit er guberndtor cali er ter* r£,poÃidens omnes TheÃiuros fummorum er ea* leÃtum bonorum.
Quid igitur cenÃesddri db imnwruli, niÃli* teruA bouA 14 ditiÃimo, nià dmpliÃimd 4 DfO deniq; nià diuindf hoce/i,fud mAgnitudinede bonitdte immenÃd er mfinitn bouA Æ
Qt^tgitur funt iÃd dond,qu£hic talif ettdn* tut uiilor, tdm munificus, er ob ipÃvm uiäorhe ÃicceÃiim Itberdlior, fuis diÃribuit, quos uniei diligit,pro quibus tuntA pericuU er mdldfubijt er fuÃmuit.^
Dedit mquit Pdului,dlios ApoÃolos,dlios Pro* phetds,dlios BudngeliÃds, dlios pdÃorcs,dlios Do* £lores.
HC*
ANNO I î î 9» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*79
Elt;eccine funt iBa egregid dotM,(jult;e exdlto conferuntur 4 tum potente, ntdgniÃco, liberdli Triumphdtore Chriflo, fedente dd dextram lt;etera ni Pdtris, ^3quot; uerbo potentid fuie omnia fuftinen^ te? An hic fru£iut omnis (3 finisuniuerjt iüiut belli ccnferi debet, quod Pilins Dei tinto cum mo» limme geÃit cum hofiibus generis humani,in quo morte ipfius uidorta para eü f An hac fios (a utilitits ex am celebri uiHoria, Z3 tarn gloriofo triumpho filij Dei expeiklrt debet, fcdicct Ht fint inter homines alij Apojloli, alq Paflores, alif Dodores.
Quid ucro ipfi Apofloli funt, qui inter hos, quos Paulus prædicat ejfie dona Triumphatoris Chrifti, primi numerantur, ZS' donis I'mguarum Z3 fanattonum (3 altorum miraculorum diumU tus ornati exeellimtQuid funt mquam iRi tpfi Apofloli i niji homines communi fortes totius generis humani terumnofi, fragiles, morales. Imo quidApoflolus Paulus defier coUegis fuis, hoc ed, de Apoftolis untuerfis fintit crfiribitf Ã. CorHîtf?.4. depingit fuum collegium mirificis coloribus, miferrmam conditioncm er triflifii* mamfieciem ejfi fummorum in Ecclefia, oflenc dens,cum dicit: Puto. autem quod Deus nos Apoftolos'tiouifiimos oflendit ceu mortt defiina* tos, quid fiie£iiculum fddi fumus Alundo,er Ana gelis er Eominibus, Hos ftulti fumus propter Chriflum,nosinfirmi,contcmpti,fdmelici,fitibuna
N ; di, nudi.
Igo ANNO Iff?.
di, nudi, contumcUjs otnniam expoÃti', udgäntts incertis Ãdihu^, quierentcs nobis uidum ntónuuid | laboribiis, nulediilis v blafphemijs profoititb' }nw,i!^ odijs omnium ordinwm infeftamur, denuj; K.a.^i^fxoi.Toi. huius mundifudli fitmus ; tjgjj
Boc cum de Apoftolis miiuerÃs dicat qui tpfc omnium iudicto inter Apoflolos facilt primum locwm obtinet, reuocemus nobis in mems^ riam,quid dep ipfe peculianter dtcat. (Xuà m M-ferè déplorât fuam infirmitatem, palam profitent, feston facere bonumquod uelit, fed malum quoi nolitf ïtemfîbi effe infixum palum incarnent ' Angetum Satante, à quedurifiimè cedatur colgt;tlt;= phis.
Quà m uero trifli tetra imagine fe ipfi de^ format et abijcit Paulus, cum fe uocat 10.0., hoc eü,immaturum ej' imperfeélum feetv/m, feu motam, abortu eieibim t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Taies cum feipfoseffe dicant ipà Apefieli, qui intertUa dona triumphalia primtlreeenfen^ tur,quid de reliquis fentiendum eA,Pafloribws (7 'Do(loribus,qui nontUts tantisdonisÃintutof* nati funtt
Mirum igitur uideri poteR, cur audeat Pait^ lus hos miferos, iierumnofos,abieélifiimos amp;' eonâ tempttfiimôs hommes uocare dona illa, qua bit tantus uiüor er Triumphator Dom'mus nofiet \efiis Chrifius ceu pracipuas manubias et frutlum totntt
ANNO »779» totiiK ge ft I it fte bcîlftuiélorite cr Triumphi fui in» ter homines diftribuat.
Sed Siätuttmus grduiÃimo conÃlioPMlumitA hune Dduidis locum in ter pre nt um effe,ut per il» U cÅleftid douA, quæ uiilor Dominus nofler kfus Chriflus in Coelum rcucéiut diftrtbuendd dcccpit hominibuSyintelligdt Apoflolos,ProphetdS,Paflo» res cr Doilores. Caufim igitur huius interpre» ntionis qutemmus.lti fiet zy Dduidis didum^ZT PauH declardtio iüuftrior.
Noftwn ed m PccleÃa, quomodo primi pdren» tes circumuenti inÃdijsfeuiÃimi Idtronis Dmbo» liityÃolidti ÃnttUis eocleftibus bonis, qu£ dd. imaginem Deiformdti, in crcdtione dcceperdnt, (y infuper fducidti Ãnt incurdbilibus ty prorfus lethdlibus uulneribtis. Sed Filtus Dct tmmenfd bo» nitdte mifertus generis humdni, in fade defor» ntAtt cr duulÃà Deo,crin tCternUim cdrcerem ir£ Dft, Oquot; mortis concluà db bofte Didbolo,ideo bumdUAm nAturdm dffumpÃt, ut inftiikt uulnera fdnArct, er bomt nobis à Diabolo crcptd,reftitue= ret,
îîiec bonA funt :remiÃio peccatoram,gratuite ieceptdtio cr reconciliatio, donatio SpiritusÃn» dl, uera agnitio Dei, pdx er heticid 'm Deo, in» (bodtio conformiMis cum Deo, certiÃima Ãcs uiteg er confuetudinis eeterme cum Deo, ubi co» ram perfrucmur 'mfinitA luce, fapientia erglo» rid diuma.
tSi ANNO lyr?.
loM prim per prmum Idpfui/it TihmDeiDommm nofter iefm Chriflm recupi^ raait, frdâo, exdrmAto,Jj'olidto,t^ aternis uin^ cuUs conflriila Iiidbclo,edci; boM reddit omnibui ipftidn Ãde felt;iuentibmamp; dtnpleólentibm.
Hec pint ueriÃimd iUddond. feu manubie fed congiarid, que utólor er Triamphdtor naÃer Icfm Chrtflm receptm in calum fue Ecekfie pertit de diftributt^
Cur igitur Pdulm, cum ucüet iüud diiiiM Pfdlmt interpretdri de. donis diflribucndii,non fe» ett pottm mcntionem harum uere ccclefltum amp;nbsp;eternorum bonorum, que fold digne funt d tdnto domino et uiäorc donartfCur mdluit doiid. uocdte homines erumnofos, fudm ipfertm multipliceid 'mfirmitdtem déplorantes, er nwrtiobnoxios i
Cdufd eR ueriÃimd, quod diumPdulmreJ^e* xitdd M.odum, quo communicdntur nobis bec caîeflid er eteriid bond., que non dlitcr nobis trù buuntur, niÃper miniflerium uerbi. Admirando enim confilto er certiÃimo décréta conflitiut rem,uoce Eudngelijprolda per filiumexfind eterni pdtris gt;nbsp;cr fanante per Apoflolos, er non aliter, faluos fdcere hommes,çr participes redder re eternorum beneficiorum, que fud )norte,uti âorid, refurreilioue er leto Triumpho peperit, Cr impetrauit gencri humano Dom'mus nofler Icfm Chriflm,Ãcut 'mquit ipfePaulm, Euangeü^ nm eüpotentidDeidd ftlutem omni credenti.
ANNO I y y 9. jgj
Ideô PduliM dotiA ilia triumphant is Chriflifa^ pienter exponit ipfos Apoftolos, Paflores V Doa âcres,^uia per lUos fanantesDodrtnamà filio Heo acceptant, conferuntur ZJ diflrihuuntur iHd calefiia bona omnibus, lt;jui audito uerbo credunt^ Oâ parta bona,lt;i jiZio Dci cz oblata per miniflroi fide fibi applicant.
boc di£lum Pauli oppo/itum pernicioÃf: pmo errori Stenchfcldij aliorum Enthufiafia^ rum,(]ui ueluerbum uocaleprorfus exténuant ZT contemnunt, uel docent negleélo uerbo expeitun^ dos effe raptus uiolentos,
Kobis uero Z7' doiirma proponitur ZJ~ con^ folatio:
Doârina e^ qua moncmur,ut magnifaciamut
ueneremur minifterium Euaagclij, ZtX' uerè fiatuamus per lüud, er. non aliter, nobis donari iVa caleftia bo.na., parta fangu'me: er morte Dos mini noftri iefu ChriÃi,iuxt», Pauli di£lum : Quos elegit,hos.er uocauit, item , Eides ex audita eH.
Confolatio' multiplex continetur hoc breui diâoPauli.. Prim'um quod films Dei ipfeÃteu* flosEccleÃa, er conferuet mmiÃ(rtum,excitatis fubinde pifs ac falutaribus Doóioribus. idea enint afcendit tn alttem,inquit Paulus,ideo fedetad dex* tram Dei patris,ideô regnat, ut det m'miÃros, quorum tioce coUigatur EccleÃa in generc huâ manot
y Deinde
ï84 ANNO IJâSquot;?»
Deinde ÃngulK uocdtis ddmunut docendi 'i» EccleÃd hiffc mgcns confoLitio proponitur, Quoi PdulMuulteos cert(gt;fidtuere,ÃliumDci Aoyoii tteÃe efficitcemeÃepermmiflerium ipforumÃcut inquit ahbi : Labor uefler non erit irrititt 'm Do^ niino.
Stmut nos fané arumnoÃ, fumus tniferrTfimtM ffrcti in mundo conculcati Oquot; ucrè lj^o\, Ãimus etiam 'mfirmi multis fordib^ fadatt,ac prorfus ut Pfalmustoquitur, vhttioi KOU S'xXa^ovTiç, ïmô reuera fimtus, ut Pauhis de fe inquit : în^w^ara. Tarnen fctamus filiant Dei per noflram infirmAm uocem efficacem eÃe per hanc flultam pr£dicationem faluosface^ re credentes uerbo,Ãcttt âmquit: Vir tus mea in inÃrmiate perficitur.
la hoc loco Paulus inquit îRpoÃotos ,Pafto^ res or Doélores eÃe iüa dona,, quie filius D« lt;lt;(?lt;â friumpho fÃe LccleÃa; diflribuat, hoc eà eÃe tlli Wà organa, per qu£ iUa coelcflia er 'm £terniü^ tem duratura bona hom'mibus impertiat.
Hac nos confolatione erin communibas rumnis,i!V 'm fenfu mfirmitatis propri£ eriganiui er fuÃentemas.
Te uero filtDei Xoys neu tnccip îe'iJ'îav irec^ coUeÃor ev cuftos Pccleã tu£ oramus,id nos miÃerrimos hommes uertÃhne infantes CT dlentes, er uocatos turnen ad hoc difficilemumts, ut tuam uocem 'm PccleÃa fonemus: regas ipÃ
SpiritK
ANNO I y î 9. igy Spiritu fänHo tuo, doce^a, confirmes.,cr fuftentes tn hdc mdgnA inÃrmitate nofirn, in hac trifli confujione pojirem£ attitis mundt,ut Jimus orga=i tu, faliitarid, per qu£ ftniltficetur nomen tuumt plurimi perducantur ad foaetatem regni tui, nliqiM tibi in genere humane grata fiant. Amen.
D I X I.
Q.V AB S T IO R E C L
TATA A PAVLO EBER.0
D. Paull filio.
CVM. iuffitseffiem hoc loco aliquid propone* re,ctfi mea lt;etas nondttm tdonea eü ad dicen* in anta frequentia fenum cr cruditorum, tneq; uerecundia, quam pritcipuam efjemtunio* ribus oportet,Sicut Homerus inquit, où«fwç J' au 'âtop ® y^ounfop nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mouebat, ne in
hune locum prodirem : amen eo libentim obtem* peraui Pr£ceptoribus, me in hunc locum ducen* tibus, quia uolunt me non effie ociofum J}gt;e£hto* rem honoris cariÃimi pa tris mei. P,go quidem O' toto peélore grattas ago Deo £tâ¬rno Patri Do* mini twflri lefu Chri/li, creatori generis humani, V' £ternam Peclefiam uocc Puangelij propter Ãlium cr pereum colligenti,quod haäenits nos clêmenter O' gubernauit O' protexit,0' patrem mihi ttlem dedtt,o fuis donis ornauit : O' oro,ut dtineeps totamfannltam fcruet O' gubcriiet
Ingens
ï86 ANNO ïy79.
Jngens beneficium Dei eü, longo ordine pe^ fier os uidere E.cclefiam,Qr ynAiorum teftimo^ nid dudire, ut eu. pofieris tradant, Tulis falicitdi ntdior fuit ante diluutum, fed tarnen ztr po^ dilu^ uturn uidit C7' audiuit Abraham progenitorent Sem, ex tjuo nonus ortus erat,cùm (iuidem,à ditu* Uto ufg^ ad circtmctfionem fint anni circiter gtia^ dringen ti, O magna, foeliettaa, uidere O' audire cera teftmonia maiorum de doilr'ina tot feculif. Etfi autem in hac mifera feneâit mundi non funt tà m longa uita jfactaitAtnen gaudeo me uidere Pa* tremOcoüegas, gui norunthifioriam'E.cclefiie horum guadraginta annorum, ez Deo gratias a* go 1 guôd haüeniu hune coetum feruauit,O' oro, Ut dein ceps nos feruet cr gubernet.
C'um autem confuetudo fitproponere guaftioa nem in his congrefiibus, haud dubiè hanc ipfam ob caufam tnfiitua, ut nos luniores doélr'in£ fiM* mam, gu£ certis teftimonijs à matoribus traditur, meminiffe fludeamus, propono o ego Reueren^: dis uiris Doâori Erafmo, cr Doâori lohanni htti gult;eftiones,dignasconfiderationc. Quarum prior eil: eVR FILIVS DEI NOMINE« TVR AÃror.lt;â
V/itaa enarratio eil, guæ O'dpudBafitlium extat, guta cogitatione nafcitur, cum fit imago £ terni Patris.
Altéra enarratio eilNataanzeni o aliorum, guia fit perfona. immediate alloguens Patres, O omtii
Anno lyy?. »87 tmni tctnporc in EccleÃa feruans miniÃcritm tuangclij, efficax uoce Euttngdii,/icut or ip* fe dicit : oiù) a^'xlùj on Köd Aa'Aw vfj-lp.Et EjÃi: quinquagcÃmo fecundo: Ego ipfe qui loquor lt;td* fwn, Ef dulciÃime inquit lrcni£Uf : Semper adfuit EccleÃlt;e
Hlt;cr enurratio dulcior eü,quM oflendit eà fcxóyop vlt;^sâ/j3i)jop,amp; fempereum ddeÃeEcs (leã^ in nobis fidem er rnuocattoiiem dccen* dfre,
Peto igiturdteReuerende Domine D.Erdf* me longierem explicdtionem.
Tibt uero Reuerende D.Dodor lohdnnes hdne quieftionempropono: AN TOLERANDA SIT VOX IN ECCLESIA iflorum,qui contendunt, hdne propoÃtionem eÃe uerdm ; No» «d obedientid non eft neceÃdrid,cum Pdulus dicdt, ou Kara iTviraylu} Xtyco. Kdrum qu^flionum txplicdtio cum Udldè utilisÃt oro,ut de eis dliqutd dicdtis,
VobiÃum dutem oro Eilium Dei Dominum noftrim iefum Chriflivm,qui dixit, Ego fum uitis, uos pdlmites, ut nos Ãbi inferdt tdiiqudm
pdlmites, ZX femper nos feruet, gu* bernet Cf protegdt.
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DI XI.
RejÃon*
»88 ANNO i 7 î 9.
RESPONSIO D.
DOCTORIS ERASMI depriore Qutefiionc.
Non dubium eR fiimmmn omnium qu^ejbio* num in genere humano effè, quid fit Ãliut quot;Dei, tin apud Bccleftam initio fuerit etidm An^ tequAm ex uirgme nAtus efi. Exiftimo etium prh fnum hoccertAmen in'EcclepA fuijfc,quia diAbolt, quifunthoftes filij Dei ,horribiliter impulerunt CAin O' aUa impiA orgAmn, ut negArent AdejÃc tunc cuflodem BccleJiie,O' multo mugi^ riderent, cum diccbatur ddfuturut eÃe AdfumptA humAnA HAturA O' pAÃurui.
Deinde poü quÃm AppAruit AdfumptA humAnA nAturA, non folum ceraminA de hoc filto moti funt,Sed etiAm horribtle imperium MAhometicu/m exortum eH Ad propAgAndAm O defendendAHI blA/ÃhemiAm contrAeum.
Ideó necejjè efk piAf mentes confirmAri ittufiri^ bus teftimonijs, ut O honos filio Dei trihuAtur, O noftrA inuocAtio non lAnguefiAt.
CÃm Autem ipfedicAt: î^emo nouit pAtrolt nifi filius , Oquot; eut ttoletYtliusreueUre, totoeu/m peilore oro, at tpfè nos doceAt de teterno PAtre, amp;nbsp;de fefe. Pt cum dixerit : Pgo fum uitis, uoS pAlmites,oro,ut nosÃbi inferAt,tAnquAm furculoi O pAlmites. Htec cum in inuocAttone cogttu* tgt;tus,his tpfis tefiimonijs de beneficijs commonefd* âiAggt;
ANNO r y I 9, ïgj (fi dgtwfcaniu^yUerè hune Dominum cjjè ofnnipos tentem,Qr fempcr ucr£ Ecclefu adfuijje. Et guit dem uniuerfi Erophetica. doélrma lanosdeeiut 1 diuinitdte docet, fubmde repetens didst, gu£ ada firnunt, omnipotentem efjè, er inuooandum ej]c. Hifc (/«o neqtMqudm conueiuunt uUi nctturlt;é, qu£ non ed Deui. Ssepe Mtcm mihi propono illuflre teÃmonium, quod 'm Epiftola ad Coloffenfes ext tit, ubi expreÃe dicitur ; Per Chrifitm omnin condia ejÃe,cr ipÃum eÃÃe ante omnia, Ed igitur m chrtÃo natura cmterna patri ct ^Trotvyot.a-* tgt;.a. £ ter ni Patris, Talibtcs eredt teÃimonijs alat ores ad cum confugiamitf Oquot; ab eo petamuf er. expedemwi auxiltum ,Ãcut Efaias mquit : Gentes ad eum confugient, in Pfalmo dicitur : Et de» precabuntur coram eo fcmpcryCr ipfe mquit: Vet niteadmeo)nncs,qut labor at is O-enerati eflii, tr ego reficiam uos. nunc ciculttim,hunc Iwnot fem prafiemusGf nos ab omnibus blafphemii I feiungamus, qui hunc Filitim Dei Dom'mum no» 1 /Irtwi IE S V jW C H R I S T V M, ndunt inuM care, Intueamur etiam fegniciem nofirorumpet Ãorw)«, O' doleamus, non eÃÃe ardentiorem inuo= eationem nofiram,ey Ãepe repetumus banc excldt nationem : Credo Domwif, opew fertmbecillitap ti me£,
H4ZIC meam conÃeÃionem Oquot; muocationem hoc pr£Ãcrtim loco prius recitare uolui, quà m ad tuant qu£fiionetttrej}/ondâ¬rem,
Noh
gt;80 ANNO I y y 9,
Non cÃHÃizawi eA in primo cdpite mlrrdttotiif I quot;E-Mngelica apud lohännem, âpxw o Zóyoç, nominariltliiim 2.óyop. Sic er in Epiftola pri^ rw Johannii, cdpife quarto, Jcriptum e^: Tres funt tefltficctntes in calo. Pater, r^óy^, er Spiâ ritus(andm. Et Jgnatius ait inteüigcndumeflé T^oyo/j oucriwj^, ut difcernat d fono euanefccnte. Etfidutem de caufa huius adpeüationis fcio 'Scri^ ptores dtÃiutare, timen hiec etMrratio minusdb^ fcura eA clt;eteris,dici huneÃlium âXéyop, quia Ãt perp3nA,per quam Pater dlloquiturEccleÃam,cr arcanum decretum, uidelicet Euangelium profert de reconciliatione, ignotum omnibus Angelis, cut in lohanne Ã:riptum eü ; Eiltus qui eil 'mÃnu Pdtris,ipÃe cnarrauit nobis.
Kiec interpretitio nominis etiam dulcis eow^ moneÃailio eil de perpétua Gâ adÃdua prafentid ÃlijDei apud EccleÃam ,de qud Ãepe conciona* tur ; Ercc cgo uobiÃeum fum omnibus diebits uÃ^ adconÃummationemfecuii. Vern: Vbicunq^duo aut tres Ãint congregdti 'm nomine meo,m medio eorivm Ãim. EgoÃvm uitis, uos palmites, S'me me â tiihil poteÃis facere. Ego 'm patre meo Ãim, uos inme,G- ego inuobis. item, Sedetaddextram j eeterni Patris, dans donAbominibus. Bane prit: fentiamÃlij DeiÃa-pe cogitantes, petimus er ex^-peilemusab eo gubernAtionem,prote{lionem, er liberationem ab omnibus malis, er hanc confola* tionem tâ¬nedmus,fâ¬mper Jeruatterum ejÃe aliquem coetu/m^
ANNO I T r 9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19»
feetwm,lt;juiÃt uerd EccleÃd^cr domicilium ipÃut, Simul etidtn cogitemui, (jult;e nam fit bite uera Ecx (lefid, ubi fit, nee dubitemiK efic htinc tpfum catum,bt quo uoxEudtigelif fondtfine corrupte^ lii cum funddtnentopugndittibus. Hunts Ecetefiie cum Clues fwmus, certum eA nobis ddeÃe Eilium r)ei,qui fcrudbit Ecclefidm fudm,qudttquam uurijs ^mdgnis icrumnis excrcetur,zt^'utferuetnos, toto eum peiiore oro.
Tdntum de tud Qjiæflione in hdc breuitdte temporisrcfigt;ondere uolui,mdgis,ut confeÃtonent meunt oflenderem,qudm ut dijputdtionem tnfiitu* trem. Cum enim nerd fententid comprehenfd esl, dcquiefcdnt in ca piæ mentes, z^fit nwdus dtfisu* Mionum, er rixdtrices ndturas uitemus,qu£ non pdtiunturfibifdtisfieri, üquot; nonhocdgunt,ut do^ ecdnt cr fdnent ditos, fed ut Acddemtco more Ids befditent omnid, cx mentes in idbyrinthos indus cdnt, ubi mcertitudine eppreffi perednt. Sit igis turmodus dijfutdtionum-, ZJ- dgnitdm ueritdtem pièretmedmus, er nos d fillo Dei confirmdrtpes timus. D I X I.
RESPONSIO DO-
ÃTORIS IOHANNIS COGEa /m, de dlterd qult;eflione.
POlycdrpum finilum fenemdiuntfiolitwmdis ÿtu obfiruere durium mcdtus ,fi quando aus
O dtebdt
A N fî O I î t $.
diebdt bldfl)hcmtts uoces. Ego cr niihi CT popufo dures obftruâki! effè vptdrim, eùm edunturdUt leguntur iUte tetra uoces contendentitvm: üoudUt obedientidm non ejje necelpiridm, Item bond cpc« rd ofjicere fdluti. Mtrdbitur polieritds huiM fccuii furores, cjuo conccditur, ut tdlid defen^ ddntur 'm Templis, CT eddntur in publicis Sert* ptis. Et/i dutem CT miht placet non utt hdc pro* poÃtione ; Bond operd funt neceffarid. ad falutcnk tarnen conflantcr adÃrmo, CT i)eo luudnte in to* td eeternitdte ddÃrmabo, hanc propoÃtionem ue* ram ej]eÃne uüd peregrina mterpretdtione ,Ãne ulia SophiÃicd 'mteüc^m : üoud obedicntid e^ neceffarid, feu ,'Boha opera funt neceffarid,^iiii neceffdrium non figniÃcat metu cxtortum, fed ÃgniÃcdt ordinem diu'mum, quo crcaturd ratio* nalis fubieita eü credtori, ut qudnquam sopiJ in parcntibiis, quo eâ ardentior, co rnagisÃgt;on* tanea eü, tAmen ueriÃimd e^propoÃtio: sopyi cA neeeÃarid, quid naturaÃc à Deo orf/mxfci eil. PrateTd barbarica 'tnfulÃtds eil, quod cum Ãt mentio bonorum operum, tantiim de externis diet uolunt. Noî ^«^er^orcz» CT exteriorem cbedien* turnt nomine bonorum operum comple£limur,Ã* cut uox diuina loquitur. Ne quidem popului bo* num Opus tdnt'um umbrdm externi operis,feuge* fium externum intelligit, fed in mente conÃliuni reólum CT m^ocü^ia-ip bonam compleilitur. tiiC cum per/ficudfint, tAtwn 'm multis tanti, eA, nos die»
A N NO' i f y % jçç Jico inlritia, fed nMlitiA, ut non dcÃnänt LitrAre contra mamfcjiam ueritatcm.
Vtigitur breuiter rejfondeam, rctineo Pauli diiiuntyqut ait : Debitores fumtts. Et ChrtÃuf iit^ ^uit^quod debuimut fecimiü. Et i. lohan. 4. d:c!^ tur ; Debemuf fratres dtUgere.
Qjùd uero Sycophanta quidam in uicinia di* ilvm Pauli, quod in Epiflola ad Cormthios fcri* ptumcH, OU KKT« iTtiTaylu) opponit huic pro* pojitioni, noua obedtentia eâ necefferia, uel in* fcitia esl, ud impudentia. 'Difcernit enim Paulut inandata i non mandatii, nec ualct confequenttic à confuÃone dtffaratorum, ut funt dijfarata non pr^cepa O'prtecepta. Non prohibiti funt certi cibi,Ergo no prolnbitum cdadulterium. Hlt;cc ejji i^vanóT^oü^a. omnes intelligunt.Docet autem u* niuerfam Ecclejiam Paulus,non effe pneceptant Platonicam communicationem rerum, nec mint* firos Euangdij certum. numcrum ElcmofyttArwn wdicerepo)fe,ntR.eges tribun indicant. De I3« tantis rebus,Paulut utiliÃimam dodrinam ibi tra* didit,qu£totiobruitur deliramentis,lt;!::}â Sophifli* ca tUorum. pi'£ftigiatorum, qui dctorquent uerba Paull ad aha Oper a,qu£ expreÃts mandatis ordi* naa funt. Adderemplura,nifianguflia temparit prohibcret. Sed oro fihum E)et,ut nos gubernet.
Adhortor etiampublicos Magiftratut, utpu* blicif panis coherceant petulantiam lUorum, qui lUas barbaricM uoces defendiit, cotumehofas con*
O z tm
gt;94 ANNO ï r « o,
tnDeum, crpcrniaofM moribiu. Difcditt illi admoniti uerberibut ut Therfites, petuLnMt» l'mgu£ turpiÃimum niorbtim e/Ji iLKÃ7i.a.s^ yTti'Osa ouyJsH v^al^. Pcrttnet enim cy di i pics mdgiftrdtui blajÃhcmos crpernidofof [er* woiiespunire, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIX I.
OR ATIO DE VIRO CLARISSIMO, GREGORIO PON=gt; lt;ano, Do(f?ore iurii, CdnceUario Ducum Saxontd, Eleiiorum cr c. habiti 4 Vito Vuinshemio Sento* re,arti5 Medtcie Dod ore, cr gr£c£ lingua pro* feÃore,ctim dccerneretur grddus Dodoris artis Medic£ Cdfpdro Pcucero BudiÃino. ^o.l{i!iudrij.
ET prouidentilt;e diiimte teftimonid plurimd iit medicdtione quotidie exrnimus, ditn ordineiii inrerunt nuturd, trvpirraamp;tlaç CZâvîfsraôfiaç contempldtnur. Bt Ãmul ingcntemhom'mum 'tn* firmitdtem 'm morbii nonÃne wdgno dolore dj[i* cimm. Kdnc hdbet IJledicut dÃidudm [choldHl tnonitricem de inuocdtioneDei. Quod igitur fe* pe intuens lt;egrotos uerii gemitibiis peto, ut Dein conditor generii humdni nobie opem ferdt, lenidt trumnds, [cruet dliquos honeflos Cf pios cce* tin,idem nunc ([uoq; precor, ut hdnc AcddemidW, ^U£ d pdldttt dtheii or 4 fdiMticis uariè oppugns* tur,
ANNO xféo. 197 tur,dementerguberiiet Gr protegdt,Gr'Deogrd* tidf ago, quod hcidenuf cam contra hoflium ra* item défendit.
Cum autem diflurm in Jioc loco de drgwmen* to deliberdrem, CT hoc ipfo tempore fcpe dd ado* lefcentem filium uiri cldriÃimi Gregorij Ponant medicdtionis cdufd dcccderem, quid muta de pd* trisuirtute Grmcritiscogiabdm,non aliudar* gumentum ip/iui hiftori£ dnteferendum effe cen* fui. ProdeR enim publicè, anti uiri, cuiut con* filio res mdxim£, qu£ in noftram ætdtem incide* nnt, guberndt£ funt, exempta iwa effe. Et chm non folum huius oppidt, Academiæ^GJ'Pccleft£ ciuss fuertt, fed etiam muta beneficia huic oppi* do,Acddemt£ crE-cclefùe tribuerit, iuftumeSl grdtam de ipfo commemorationem publicè cr priuatim facere. Cumq; fingulari beneuolentu multos ex nobis priuatim complexus fit,hoc quoq; decet gratitudinem fuo loco oftendere.
Ego n«z!c hifloridm eius recitabo, quam exta* read omnempofieritatem utileeH, nec,ut fit in Panegyricis, attoUam res paruds in maitis, quoi propter ingenij imbecillitdtem nonpo/fum. Sei res ipfds, quarum amplitudo cr fflendor fuperat etidm eloquentium faculatem, nudas crbrcuiter exponant. Nam cr h£c qualiscunque cxpofitio cflendit eum fuiffe gubernatorem falutarem Pc* clefiæ GT pdtri£, donee ipfc quidem uelut in naui elauum tenuit. Ad hoc opus præcipuum in corn*
O } muni
ï9^ ANNO I ; « O.
tiiuni foeietate hdbuit Pontdfiuf non ilU tdntünt injlrumcntd,(^U£Periclcs reguirit, o'óuio'ipTro*.
)g tPoua/xi/j i^{xUuQ^7u{.b}::Scd etidm ucri Hti muoeattonetn, ueritatiidmorem,conftaiitilt;igt;n iierii fcntentijs, iuflicidm ,ir£ ynoderdtioncnt, cantorem, c£tcras uirtutes, gu£ funt tefiimo^ tiid pr£lcnti£ Dei, guibuii (ccutidos euentM tribuit Dciw. Primum dutem de fludijs £7 ty^ rocmioetui dicdm,guidnecclJe c^ldoélrtnd ex-cultos eÃe eoi,gui confilid inforo nbsp;nbsp;in curid gu*
berndnt.
Hdtuieü Gregoriui Pontdnui ex honeftis pd* renttbiK in oppido uicino Vuitteberg£,cuidPonââ te nomen cA, ubi pdter diu pr£cipuum tndgi^ Prdtum geÃit, gut poflcd amen fenex hie bdbUd* re mAluit,ut eÃet aÃiduue duditor Luthert,cr co* gititicne du!ciÃim£ dûârin£ de fiho Dei fefe con* folùTctur, dd uerdm inuocdtionein celebrd* tionem Dci dccendcrct. (iudngudfn igitur CT fcneébl morbis impcdicbdtur, amenfepe hoc iongum iter d fuis £dibus dd duditorium ufgue cupiditdtc dudtendi Pfdlmorum endrrationem tmetiebdtur. Qjiid ucro ipfe iuuenis me* diocriter didicerut initid doilrindrum , dind* bdt doéîrinds, ez cum rem fdmilidrem dm* plant hdberet , tribus filijs Ãudtd diftribuit, ira ut unum ueüet procedere in doélrind Pc* clcfî£ , Secundum in lure, Tertium in drte ] médita, Horum filiorum fludia altgudndiu feni uoluptd*
ANNO I y o. 197 Uoluptiù fuerunt, Sed duobui extin^is, GregOâ* riM,lt;jui iw ciuiledtfccbat,fupcrftes fuit, Uic frimum in Acddcmta irancofordianA utrum ex^ cellentcm cruditione cr elotjuentia Doóiorrnt Plänkcbcrgtum dudiuit, quo tempore, cum Frdti» cofordue mediocrid Ãudta ejfenc Hngu£ Utinte, ipfe quoque ad luris initia adiunxit cxcrcitia fty^ li,fcrtpjtt cdrmcn çy folutam orationem, qui£ ttaturd ad eloquentiam zyJflendorem in dtctudo MifitiW, leSlione zy imitattone Ciceronii ^ir^ gtlij dcleSblbatur. Senex etiam dicebat,fe inter* dumVirgilij carmen iegcntcm nonÃne uolupa* te imagines Principum Zi^ ueteris imperq for* inam in eo contempiari. Ptà autcin Plankeber* Jittwj propter eloquentiam diligebat: amen cum buc ex Erfordia migraÃct Dodor Henningns, fama iurisconfulti, ad quern omnes diffcilliniie taufe fere totius Germanic deferebantur, motui Pontanus hue uenit, non folum ut publice docen* temaudiret : Sed multo magis ut in ctus familia* titatc cognofeeret tpÃus ludicia, ztr legum ddpli* rationes. Libenter Henningus, cum ingenium, ' auiditatem in difcendo , Zir eloquentiam in eo ronÃderaffet, admiÃt eum in familiaritatcm, tnonÃrat eontrouerÃas, qu£ad fe deferebantur, tnulta cum eo di/futat , fepe ctiam inflrudlum conÃlijs mittitad erudita Principum iudicia. Td* lent cum habcret dodorem Z^ monitorcm annos, aliquot, ut Papinianum 'Vlpianus , çr Ãmtil
à 4 /j/f
gt;98 ANNO I f « ô.
He audiret ingenio cr eruditione cxcellentOlt Doilorem Hicronymum Schurffitim, adeo in hoc doârmæ genere proeeÃit, ut d Principibics eti^itn confuleretur, o-^i if.a.'Kop lt;^\op nbsp;nbsp;nbsp;, iau[m ce=gt;
fintjÃe in nuptijs Cadmi Harnwtnes dtcitur. Cum autem ad erudittonem, prudent lam, lujliei^ am, adiuniht cA cloqucntia, nthd ca copulatione pulchrius esi, lt;juæ cum in Ponano conjÃtccretur, plures eum Principes cr ciuitatcsaccerÃcbant, ac de cieteris uirtuttbus, qu£ magss in gubernAtio^ ne conjÃeüte funt,poftea dicam. Prius de eloquent tia,quæ ei pate feci t aditum ad Rempublicam, dicendum eii. Rtfi autem fcio mediocres ho* mines non follim ineptos,fed etiam fatuos dt* a, cum uelut Critici aut Arifarcht de excellenti* bus uiris indicant : mmen eins ret modus elt: Vult Deusagnofei excellentiam nirtutum, Qjtm de ipfo teflimonmm eü,ut uerè mquit Seneca: Uulla magna uirtus Ãne Deo e^. Eo igitur hi£C commemoratio refcratur, ut cclebremns Deum, emus radios effe exceUentem ingenij um, artes, uirtûtes eximias^ adfirmamus, nbsp;nbsp;nbsp;ei pro his
donis, qu£ tribuit propter gubernationem, gra=s tiasagimus. Hoile etiam fateri bona, qu£oculis eernuntur, liuor eft. Et ego non tarn meum indicium , qudm fapientum fermones recenfeo, quos audiui dicere : Hemincm fe uidiffe, in quo plura ejjent natur£ bona, qu£ partim necejfaria funt in Qratorc, partim funt ornamenta, quam inPona^
no. ln=
ANNO I y à O, Ã59 Jw. Ingenium fuit doârina er ca pax CT' auidum, prudcntiae^ circumf^edlio/îngularis. Ner crdt haUucinatrix natura, utfuntmulta: deerrantes Adparerga, Sed rediitudo incoiudicijerat,er id, formare erudttioneÃuduit. Didicit iurts publtci Cf priuati doârinam, ex adiunxtt cognitionem feriptorum Propheticorum Oquot; ApoÃclicortmt, omnium Ecclepæ certant'mum-, er temporum, non tantum,ut fe ad dteendum inflrueret,fed muQ tô magis, ut Pgt;eum reélè muocaret, guod feimui turn ferio cr fine hypocrifi fecifie. Ad banc re» rum doârinam accedebant diuinitui ei donat!», non folùm profluens fermants copia , fed etiam fitendor m ucrbis er figurts, uox grandis er ui=t rilis,qu£ etiam'm magno exercitu exaudiripoa fuifièt. Proccritas corporis, er Jfeciesaliujaa^ 5 g^flns fedatiÃimi, ut in nuüo uidimus, er grauitostana, ut fepe mtuentes eum dicentem (ogitiremtts lUud de Solone , c^uem aiunt non exertis manibus extra paüium dtcere folitum. Hlt;fc erant eoptdchriora, quia uidebantur tan^ tum natiua ejfe,er oftenationis nihilanbnaduerti potuit.,
Prat oratio in confeÃibus publicis er confie lijs tota grauis,fine uerborum delicijs, S£pe etiam tnaefla fine aÃfeShitione : Keilas fententias cone ftanter propugnabat, etiamfi interdum ingrattc trant polentibus, melioribus fententijs er feriptis fine t^Aovamp;niKx cedebat. Vtriusq; enim rci multA
O f èxent^
2CO ANNO ïyór»
cxcmpld meminintM : ucritdtcm, iuflicidm,. tlSquot; fit lutcm pubticdm fu£ gloria fuis commodis diit tefcrcbdt : alieniÃimus lt;t poputdri adpldufu er 4 xro2.iilt;7r^a-yp.olt;rióiH,utgui feiitiret guberndtiot nis rwlem, cr non uellet cdmfibi dugeri,ttec pdra ergd dcccrfcndd cffe, rclmqucndd. tpya. 1« priudtis nero (oÃo^uijs eruditorum mbileodub ciuscrdt: Auidè dudicbdt hifloridt EccleÃa zyr bnperiorum,zy multds ipfe rccitdbdt turn leilds, tumduditds: quoties in/tgnes fontcntiaexuete* ribus rccleÃa Ãriptoribus profercbdutur, inox cdf fibi fcribi iiiÃit, ut cùni ex BdÃlio dtâum de Sold Ãdc dudiuit. MtfcebdtdijÃutdtionesdeob* fcuris controuerÃjs, ut dHorum dudirct concin* nas cxplicdtiones, condiebdt zy hildritdte tulid coUoquid, dÃierfo cdtidido file, non enim deerdt ei lepos in fermonibus hildrioribtos.
Bae brcuiter recitdui de ingenio zy fludijs tim, qua uerd. effe multi norunt, zy uereeundè fine colldtione Ordtorum didhl funt, qudm dlijs relinquo. Ad utrdmq; forntdm ordtionis idoncut fuit, dd grdttdiorem zy figt;lendidiorem, qud utet batur, citm iUo fono opus erdt in Principum con-feÃtbus, zy dd dltcrdm tenuiorem zy Atticdut formdtn in priudtis coUoquijs zy dcliberdtioni^ bus. Ptfi uideor ineptus,qui in bdcndrrdtione peeij mentionetn fdcio, tdmen libet ddijeere. in conuentu Auguftdno cùatdd Principes quaddW de Syiwdo mdiccndd dccurdtè diccret, non pro*
ANNO I5'«o, nbsp;nbsp;nbsp;201
rul fcdentibii'S Eccio O' Philifgt;po,EcciiK/cribit M parua p.'igcUit h£c utrbii : CutM eâ isic ad=: fcribit PhilippM, Eà cïm/î VuitebcrgcnÃs. Ri/r» fMadfcribit EccfMs; Profcilô esi doquens. Srd, fideo ad ferieni üijioriæ.
Cunt Dux fapieiis Pridcricut Elcilor,0'eiiK Conitliarij fdpteiitcs o elotjuentes uiri Eabiet= Hi« lt;i Ecililch, O Fridericin 4 Thun altcluo = ties Postfanum dudiuilJent, O' mgenium, erudi» tioncni, eloquentum conjiderdifent, cr »wr« fcirent bonis uiris probdri,uocdt eum D«x Sitxo* nite Fridcritus in duldtn, cz Cdncelldrij tnunus ei commenddt, quod fcttis prlt;ecipuum efje non folttm inprlt;etorqs negoc'qs,fcd etiam dliisgrdo ttioribus dclibcrdtionibiis. Conftdt dutem in ludi^: rijs rcgtndis mduflrtdm O' tequitdtcm cuts to, probdtdm fuiffe fapientibus dc bonis Principibus, nobilitdti o ciuttdtibus, ut otnncs cunt pariter dihgerent, Sed prtetorid negocid omitto. Igt;ux Pridericuscum Colonidtn fecum duxit, ubi coUo^ qiiio intcrfuit Ducts Eridcrtci Oâ Erdfnn Roa feroddwj. ibi o Alcdndro Lcgdto Pontificio feÃtondit, petcnti ut DuxFridericttsLutherum tradcret certis Epifcopis, qut eum careeri inclu^ derent.Ia initid dulicdt milttidt Ponam 'mciderunt »« printdm a-y^a^tp Lutheri O' Pontificiorum, b hxc militid deinceps dnnos circiter trigintit, plurimum curarum et Idborum fuflinuit. Nec oms tiidconueiituum prtilùihîc recitdri pojjunt:fed qutcddin
tea ANNO I 7 6 c.
quædam dttingam, ex quibuf de cieterii conieffu* ra fieri poteü. Wornidtiie ciim de niAxmii rebut Dux lèridericiK cum Uiercur'mo fiepe deliberaret : Multi, cum Ponti.no Mercur'mut fumiliuritcrlo^ cutiisefl de Caroll ïmperatorii uoluntute, quant oftendit alienam ejfie 4 crudelitate, c:;- conari ut Synodiii indicatur non fiolum propter hos contro* uerfidi.,fied etiam ut pluraBcclefitc mala corn* gantur. Et narrabat Pontinut Mercur'mum hoc Epiphonema addidififie : Eenefiecerunt Principes Germania, quad Carolum elegerunt ïmperato^^ rem. Experientur enim O' fiapientem o bonum fore^
Secutus eil Conuentus Auguftanus Anno 17 ? o. qui uclut Epitafis fuit certiminum Ec^ clefia huius temporis, ibi Carolus,qui iam Italiant armis domitam uiilor tenebat, quanquam incita^ batur, ut noftris bellum in ferret: tarnen incuin^ bens in cogitationem de Synodo, utantea Mercii* rinus dixerat, poflulat exhibcri à noftris doäri* nlt;e confefiionem. duim multa resdeliberanda tune inciderint, longum effet dicere,quo tempore pracipuas deliberationes ita rexit Pontanus, ut fapicntiameius,fideni amp;nbsp;conftantiam probaue* rin t optmi Principes Dux Saxonia Iohannes Ele* äor, O' catcri in hac caufa coniundli.
Cum autem ante exitum Conuentus nomine Pojitificiorum orationem habuiffet prafente Cd* rolo Eledor turchio loachimus Primus, atroci*
ter tut*
ANNO I y S O. 2Oà 1er tnmitdntem noftris, quam corà m audiebant liux Saxoniæ ïobannes Eleilor, Gcorgtu^ Mar* chio Brandcburgcnjîs, Ernefluf Dzlt;x Lunebur* ^eiilis,cr Wolffgangui Princeps Anhaltinui, luJJuseRà Duce Saxontæ Pleilore Pontanuire* /}gt;oitdere. Huic Periclcte OrationiMarchionis itA rejlgt;ondit Pontanus mSenatu Prmapum,ut ue* teribus Apologettcis ïuflmi (y aliorum piorum anteferri h^c re/jion/io poÃit.
Voluntas, inquit, Duds Saxonite^crga de* mentiÃimum ïmperatoreni Carolum 'm eledione eonÃgt;c£ki e^. Deinde omnium herum Principum wi reprimendis Turcis çj Ãeditionibus, ZJ con* Ãat nulla 'm re defutjje eos paci publicte. Adfir* mant ettam femper fe memores forediuiniman* dati: Date Deo,qu£DeiÃunt,z^('tefari,qu£ funt Ciefaris. Non priiiata cupiditate ulla, non curioficatc , nonerrore, non cceco im* petu dodnnam, de qua confeÃio cxhtbitA eil, amplexi funt. Sed cion cam diu audiuiffent, ©â fontibui diligenter conÃderatis, zSâ coüatis teÃimonqs Ãncerteantiquitatis, 'mteUexiffent ue* ram eÃe, non uoluerunt agnittc ueritati aduerfa* ri,menugt;res feueriÃimte comminationis diu'mte, i«dicitur:BlajÃhemiamnonr£mitti. Quare er propter gloriam Dci, er propter propriant falutem,er propter alios, quiÃudium habent pie* tatis,quorum multi funt eledi, Deo iuuante,hdnc iodrinam CT profitebuntur ipÃ, ZSâ in Eccleft/s
204 anno ï r « o,
finsdoceri curdbunt. Cumci^ mdnifeftdftt trnpu» dcntid. PontiÃciorum, qui nuOos errores,Qr nulli vitid in fuis opinKnibtis amp;nbsp;moribus effe uociftâi rantur, fldgitdnt omnes pijit^eris gemitibus in to^ td 'Europd, ut in Synodo legicimd inftitudtur emctt datio: idem petunt hi Principes, ztr ffcrtint clementtÃimü impcrdtorem,qui uidct neccjfdriditt effe e)r.enddtionem Ecckfiæ, fine cognitione non effe drmA fimipturum,ut errores,libùmes,cy alii Mtid Pontificiorum ftdbüidt, cr nlienæ itnpieati Crf£Uiti£ grdtificetur, zy ueritdtem,qu£gîoa ridm filïj Cei illufirat, cr faluti aninidrum necefi fdrid cü, vpprimdt, pr^fertim ciimffem de Sy^ nodo cftenderit. Keucrenter igiturPrincipes (yr uniucrfdm Ecdcfidtn fefe clementiÃmo Impe» rdtori commcnddnt, quem ordnt,ut etium cogi* tetfiin hdc delircHAundifcneikt genen humno mdiores confufufiones impendere, quæ cdueri melius poffunt lenitdte a- STr/efUE?«, qudm fi nu* ioresdiÃipdtiones armisfidnt,Rcut inbclUsEohe* micis dcctdit,üec ueritds opprimi poterit,etidnt* fi Principes dut populi dliqui oppreÃi fuermt, EMERGET TAM E N VERITAS, NEC DELERI A PORTIS INFE« RORVM POTERIT. cùm penè dd uerbum Pontanus dixiffet,a~ dliqui fiementes mains certAmen moturi effent, Moguntinus dit : noneffe mirivm dtroci fratris orationi rejfonfum effe durius,ncc prodeffe longiorem contentionem.
Inte»
A âN N à I 6 O; X3f Werfatur ergo Ctefar, V diet iulet,lè fdüurivin tlfè,(juod Chtiflianum imperatoreni facere in* ^umfit, atq; in Scniitum dmittiK
Bic cum fuiffet exif Ui citu Coniicnfui, poÃei Moguntinui cr Pdlaf inui Ludouicus cunt Caro» lo Xmperatoire de pace GernMni£ coUoquuntur i^oÿinti£. ibi cunt quidam a/periuf loquereturf Cafarcm habere aha régna,etiamfi Germania ua* Ãata c/fet : Interpellât hunc C£far,mquicns : H« «oniuÃi tedicere. fAolo enim fieri uaftitatem in Germanta, quia Cf patria c^, cr ab ea fummum deeu! accept. Et Iwpcrdfor faluti orbis terrarunt, qwntm poteA, Deo «««dofe, confulcre debet, ita pacem certii conditiombus fecit, qu£ durauit ab anno tricefimo ufque ad quadragefimivm fex» fum. No« confero Oratorum cloqucntiant,ma» ierioiconfero. Confampta eii eloquentia Peri» ilh tDemofihenii, Ciceronii, in tticitandis cwt« ti« (td beha. Quanto maiui deem eü , cloquen* tiam confierre ad illujlrandam glariam filif Dei, ad Ecclcfi£ CJ' patri£ pacem : Ire rebut fractpuè totiui Pontani curfia confumptut eft.
I Antefricefimumanftuweommenticio fadere âPrincipes moti, arma ceperunt. Erat Paniem terror uniuerf£ Germani£ incu/fitf ; Sed re in» quifia Pontani diligentia cxercitiis dimiÃifunt, O'tumultiu initia Ãdaa funt. Poffemplura exent^
20« ANNO J y « o.
exempla faliitartum con/tliorum recitdre. AgifO* fcamu^autem m rebus antu foclKcm faptenMXf quot;Dei beneficium cfjc Deo grattas agamus men ZJ organic Deifitus hotws debctur,z^ fiuolo^ co diitam Euripdis congruit ; Pr^ecipua laudc (t* uem dignum ejfie, non qui 'm tudicmJfieélaculH MteceUit : â^à /ëXaç icuAu'iop Ãcya»
i^olo autem uulnera noftra contrechre cotn^ niemoratione belli, quod anno 46. fiecutum e^. Tanttim hoc dicam, quod fcio eum m deliberatio* ne ilia dixijje ; Comitem fie fiortuna; Prmciputn fore,qualilcunqi euentus effict. Belli fiuafiorem nott fore. Ac fi quit multi, dijfiutat de praccdentibiH occafiottibiis, is cogitet nos iam de bominibus Io* qui,m quibtfs multiplex csl mfirmitas, Imofingidi cogitemus nofira uitia pÅnas mereri, qua-prob dolor, ZJ magna or mula funt, cr petamus, ut propter filium mediatorem æternus Pater in ira tntfericordt£ recordetur,cr mocftifitma Ecclejhe Opern fierat,nec finatfieri mfinitas difiipationes. Hon hoc tantum uerumeA ; Quicquid delirant reges pleäuntur Achiui. Sed fiepe etiam propter populi uitia mmus fixliccs fiunt boni gubernato* res. Oro autem Eilium Oei Dom'mum noftriM kfum Chriftum,ut nos propter fiuam gloriam gu* bernet,z^ protegat. Redeo ad narrationem.
Pacts tempore precipua cura fiouit Eccle/tas: Injfieilionis, m qua reditus libcraliter attributi fiunt
ANNO t y 6 o, 207 funt multii EccleÃji, ipfe fudforfuit, cumcf- earn labtfaiblre Ant'momica fadio cotMretur, pcrfes cit, ut iudicium conuocdtis pijs amp;nbsp;doHis uirà conftitucretur,m quo injÃeäores dcfenfifunK Zxeoceram'me ndtee fuiit eruditiÃiwie propoÃa tiones Lutheri contra Antinomos. Cumq; doäri^ tum LcckÃ^redc 'tntcüigerct, zy Leum rede 'wnocdret, neeÃargi erroreï, nee diÃidia accent di Ãnebat. Aiaximeq; oderat Thrafones,qui ut ui* deantur aliof fubtUitate umccre, ludunt uerbo* rwm debcijs^dc ân.^o!-'toAoy'ia.i= qu£runt,v^ ^au« fj-ara. fH/xirtap, qu£ mentes m dubitationes ZT trrores adducunt, ac narrare poffem in quibut materijs de SophiÃica gemens queÃusfit.
Alagna uirtutes ineoz^ hie fuerunt,quèd ex* pugnari Ãe pecunia nunquam pa/fus ed, Nee lt;««⢠bitioÃe unquam in alijs aulis fauores aucupatut ed, ac fitpe audiuimus reciantem ueterem uer* Ãum: üemopoted Dommis panterferutre duo* bus.
Odia er obtreihtiones fapienter Z^ Tabiano more tubt, Quanquam non crat lentus, er quere* batur ira languefieri fui corporis uires. Sed ^^a* giÃrum fe moderdnd£ irte, primtim habuiffe Du* cem Saxoni£ Fridericum narrabat. Dicebat item tuüefe precationem, cr alias res neceffarias la* xantem frenos cupiditati umdid£, impedire, ac feperepetebat uocem ChriÃiDifcitcà me, quia ttutisfMn,zj' hwmüis corde.
Domefii*
âtos ANNO lyjo.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'DomeÃtcd uitA cdfld GT fobrid fuit. Cum^
Pdier ei dmpldtn hieredttdtem reh^uerit, r)U,gii edm frugdlitdte duxit, lt;^udgt;nÃipendijs, Indefcio fepe cum mediocri pecunia fine oftentatione pdUâ: Il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peribuf Opern tuîilfe. C^uotidte aliquid temporif
facrlt;e leà ioni precationi tribuit. Et 'm bäc extrenu, feneifia. egreffm feptuagefimum annum, cum fefe, Ecclefiain er familiam quotidie arden^ tiÃimis precibui filio Dei commendaret, mcit cum uires corports tetate magis quà tn morbo de* feciffent,placidé deeeÃit, Nec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuMi 'm*
ter hos effe, de quibm diHum eh ; Bedti mortui, qui in Domino moriuntur.
Hiec de Pontaw breuius er tenuius dixi,quim uirtutum ipfius decut meretur : fed iudico utile effe iuuentuti honefloi imagines plurimas mtue* ri, Etplerunqi Biftorite tnultarumrerumdohri* nam continent.
Adhortor autem \uniores, ut cum tales biflo* rids legunt uel audiunt, cogitent filium Dei federe ad dextram Patris, er dare dona hominibus, CT gratiM ei dgant,quod aliquos dat falntures guber* tu.tores,er petant fe quoq; or^nafalutariadfi* lio Dei fieri, feq; prebeant remiges Deo guber* nanti non ignauos, Ac dodtr 'ina fe inftruant, (T ad honeftos ttfus préparent. Sciantqi D E V M «eÃe hdc diligentia coli. Et execrentur Maniched amp;nbsp;Ant'momica deliramenti, illorum, qui uecife* rantur ; 'QonA opera non effe neceffdria, ciint qui* dem
ANNO I y S O, 2OJgt; I rffW tanta fit eorum amentia, ut quid fint loua opera er mala, non inteüigant, Oro autemfik» vmDet,ut nos gubernet er protegat.
H \ L
P R ÃE S E N T A-
T I O.
CLdrtÃwne D. Doflor, er 'VicecaneeUarie, Pr£ceptor obferuande, Veritas ipfa fibi te=: flimoniiim tribuit ubtq;,mquit Galenus. îüonigi=gt; tiir in â prafentia longa commemoratione utar, quod m rebiM ambiguis er ignotis fieri filet, Nofti e«4?M eâ hums amici nofiri lA. Cafiari Peu* ceri doârina non huic nntum Academùe, Sed to* ti Germanite er exterisquo^ nationtbus. îAorum Hero er uit£ honefias omnibus nobis notifi'ma, Igt;equibusquod hoc in ioco paucioradico,id fa* eio propter ipfius [modefitam iiiT uerecundiam. Ham quod de Amphiarao UPfihylus dixit, ou J^o* u.amp;pâói^isolt;^,^a.y)iC livai : Eoanimo erip=gt; firn cjfi fiio,MauulteJfi bonus, mage quarn bo* nusejfi uideri.
Intercedunt autem ey' ali£ ^auifiimæcau» fe,atqi neeeÃitudo uetus,ut ipfumquocunq; tern* pore luuare er or nare debeamus, Qdiod utiiben* tms fiaciamus,etiam piet as erga praceptorcm nos udhortatur, Gaudeo igitur pr£bâ¬ri mihi qualem* cunc^ occafionem dcclarand£ gratitud'mis er
E 2 obfera
VLO ANNO IJ ó o.
cbfcruäntiie cum ergd ipfum, tum er erga pritef^ ptorem optime nun tum, er te eoiem unimo cjji certofcio. Quid ueroad Exumen er dijj'utatto^ nematt'met, jatisfdäum ejjè fdslcgibui Acade» milt;e. CiMre cum in hdc publica. Tefimonij Cf Gradua renunciatione etiam tuaautoritiuacce^ dere debeat, reuerenter i tc peto CoUegij noftri, meo er amici nomine, ut Ki^Caj^aro Vcucero concédai facultatem,ac, ut uocant liccntiam fup ciptendi gradum er inÃgnia dodoris in arte ÿie^ dica, td gratiÃimum eoüegio noflro erit,er optiââ tniem ac doiliÃimum uirum immortali beneÃeio ad perpetuum objèruantiam er gratitudinem tibi deuinxerii, D 1 X I.
EXPLICATIO APHO-
RISMI XLIL PARTIS fecundlt;e Aphorif.
CV M hunc conÃeÃÃum ueflrum oculis intuc^ or uiri clariÃimi, uirtute, eruditione^digni* täte atque amplitudine praflantes, deq; exceh lenti doélrina. uefiru , er mea mecum cogi-to imbeciUitite, animaduerto diiluro mihi qute» damhoc 'tn loco non tarn attentione, quam fa» itoris beneuolenti£ ueftne fludijs opui elfe, Qu£ quidem ut non difficulter mihi pr£ftetii, duo uos mauere debent. Nam neque priuato con^
ANNO I y o, 2« pho hiM dicendi partes pimp/i, ped wänddto er autoritcite legiein,lt;iudm colere cr tueri decet ontA ties,qui edm, 'm qud uiuuiit Kewpublicdm confer^: Udtdm cupiunt, or cum tranquiUitate etc dignitd» te, flor en tern amp;pdbilem: Igt;!eque exemplo hoc tiouo pdcio, fed obtempéra lduddtiÃim£ confues tud'mi,qu£ fdpienti ntdtorum conpUo mtrodudHt Gquot;dmultis ante me celebrata, or ipfo comment ddafruitu nbsp;nbsp;neceÃitdte Ãemper hue ufq^ uiguit.
tHe uerô etidm recorddtio conpderdtioci^ Ãummtc iwndnitdtis Oâ æquitdtii ueftrlt;e, qud ex hoc tppo loco duditosd uobis ante me pUrosq; memmi,in pern optimdm eredlum conprmdt, ut candem ego multo magisduobis lec^uitdtem expedlem, ^udm exhibitam dlijs recordor, qui in dulctÃtmd uobip cum multorum annorum coniunilione Oâ con* fuetudme uitlt;ie, in communicdtione mutud hone=! ftorumoÃÃciorum o fententiarum amicd coüd^ tioiie ,pnguloriim priudtim ergd me eximiam be* neuolentidm drgumentis non obfeuris perjpexi, Oreipfd multoties fmnexpertus, cuius me opt* nionis de uobis fruit urn ut percipere pnatts, er reperre ex hoc conpefpu hodie, uos uehementer pro med ergd pngulos obpcrudntid oro. Cum dutent neque ego dd dicendum pm 'mpruilus, O' drgu* mentum de quo dipiri Pcholdfiico more oportet, non tdmcompoptie ordtionis copid o Jflendore ihuflrdri dtque oflentari, qudmrdtionum pundd* mentis difcutijO dbpq^ ociopo ornatu pmplici
P Ã omtione
2J2 ANNO ï 7 5 o. orationc explicari uclit, ut fit in dij^utätieniiuf, iton ero proUxia.
Djfitw erg'} pducd de quddragefimafiecundo Aphorifiuû partis fecundce, cuius uerba funtt fortem Apoplexiant folucre impoÃibtle e^, imbe^ ciUem non facile. Occafionem de Apoplexia eo^ gitandi accuratttu ,prlt;ebuerunt mihi, quæ grafi fanturuulgo, zj' plurbnos correptos interimunt EpilepticiC O' dpopleüic£ ajfe^iones, quarutit çr inuafiones funt tom précipites ar fubitæ, cr impreÃiones tà m uehementes ac feux, ut uideani tur uclut iissKÃ'Hfji.tci vovh/jmtk , 4 peculiari eca li Zif deris conjiitutione tomntoueri mijseorpo^ ribus,quibus me^ aptitudo quxdamacpropene fio ad eafdcm ex tanguefaitu cerebri uirtute coaceruatorum longo tempore fuperfluorum re* dundantia, Neque improbo cenieäuras eorum, qut caufis bdrum xgritudinum ex Saturai CT Martis tnfauflo, noxio cr tninaci pofitu petitis, dliquanto ante de earum pericuUs monuerunt. Sed prob dolor, quantum mgluuie, crapulis, inteitf pefliuis comeffationibus, bis caufis externis amp;. calefiibus inflruimus Gr cumulamus ceu penu mamp;tcvix idoneæ incorporibusnoftrisf Quantos dddimus, cum flupemus ebrietate, aut mfanimus ambitione CX'odijs ,dut inmagnis animi dolori* bus impdtientid, uel in fubditis commotionibus præcipiti de feruida iracundid extrd nosrapimurt Tunc inqudm quantos fuppeditamus occafiones ijCdent
ANNO I J- g o. 20 iffde»t cäu/is, utm nos inuadant uimcf^ expraa nunt txerceant fuam f Sed caleftibui cduÃs ctniÃ^,depropiortbits ernobis infitis qu£ddm dilJeramus. Gulenus reélè cr conemnè uniuerfas ucTit Apoplexie proximo cduptf contplexus eA duobus generibuf, cum inquit : Iieri Apoplexiant ex defe^u fenfus Gt mottos in corpore uniuerfo co quod uirtus antmalis diffundt in aeruos, GA in membra motui de fenÃui deflinata, traifci nequedt {uel iS'kx qiAty/J-oviÿ^ riva J^ia^icriij ïiutcJ îyK,tlt;îâaAQjlt;rusHtr«.(ra/), uel cco'tZtfs 1101== i/J.7rijJ.Tr7\.a{)Sjj(op vygoTuroq cpAey/xaTws «Phç) [cilieet cerebro, uel obfcljb a^cilu prater ndturam, qutÃt inflanmtioni Ãmilis, uel oppleto obturdtocfi phlegmdticis humoribus intus, qud uentriculoru/m dluei, GA dnfrailuum multipltces lt;(c mtrando contextu impliciti duilus, Gt ceu m=gt; cià in Ãbfldntidm ipÃus tenues pori, à db in^^ fdrdu humorum liberi Ãnt,pdtent dgitdtorum Ãgt;irituum difcurfui GA trdicîlionù
Ha edufaÃuntiUufirlores, cum O' diferimen deferies cæterdrum,quæ has proximus dntece=: dunt, gignunt, dent, impellunt, GA ipÃus morbi origo conÃderdtur de naturd. Apoplexid in iHoa rum eil morborum numero, quos ex impulfu dlia quo 'tncitAti,dccum deÃuxionis impetu ruentes bumorcs, feq; in cerebrum inferentes, GA Idpfu eoncitdto de fubito uel in cdud eiusÃidcidexcuÃi
P 4
«4 ANNO 1 y à O.
mgefti, uel detru/i impaHiq; 'm uendt cr dr* teridi,qutbui er membraned cerebri 'muoliicrd ititexa Junt, er pertextum eR corpuf ipÃmt, pd^ j rere confueuerunt, Cduftrum giÿientium uni eRexternd ereuidens: Alterd interm er eon peilbui mfiti: Tertid, qte.im aiwex^ quot;tt^oert^ X« gt;nbsp;td eR, cont'mentem uocditt. Extermrum guæddm per fefe ippi mfultu uel illifu Apoplexidm fdeiunt, ut cum ualidiore iRu frdRis er colliÃi oÃtbut erdnei er cerebri mdÃd ed co/ftpreÃione codiin dtque codrRnt»,, dut Idefueo interclit/ts uel comprefÃu ià uenis,qute lt;r((gt;aylTiJiç er iuguldres nommdntur,protmui ceffdnte motu, cor reÃtird* tione intercifd Ãuffocdtur. Qjtttddm.rurÃus inten nds cduÃiu uel gignunt, dugentdc codcerudnt uc» lut pdbulo fuppeditdto, quod uia præfidt luxui dédia, dtque heUudttonibiu, uel coUcRm dnte dU terdtionum qudrunddtn immuatione pnepd^ rdnt, ut cum ex.hdlitibui crudis denÃdti codRiqi humores er 'mtrd. erdneum detenti 4 alore lentorem pduldtim contrdhunt er tendcitdtem, uel genitdi, congeÃM dc prapdrdtM impeüunt dgitdntq;, ut c'umquieti humorct dut uehemen^ tii tracundiæ feruoreueldcriscircumfujtdrdo^ ribui di(foluti dcfuÃ, dutexpreÃi eruelutexa clufi dftriRione medtuum db aÃeriore frigo â re, dut copid elifi irruunt 'm cerebrum, intern tite edufe qudf 'n^oHyovfjSjjai^ CT dntccedentes uocant, er qudrum db exteriiis origo eR, funt humorei
ANNO I 7 o. 2iy lumores, qui ud m ipÃs riuulii uenarum cupitiit bii [alicet atro cralfoci; cr melancholico fungut* ne refertd ,dut extra uenarum dudiK intra era» neam o: cerebri membranea muolucra, quacunq; patetaliquid uacat, inq; ipfis Ãnubics cerebri eontinentur, confedi cr continua aceeÃione ag^ geÃtoneque mAtert£ nouæ audi ex qs habttbiK^ qui de uentriculo, hepate,uenK in habitant totiut corporis digeÃis ,aÃtdue in cerebrum uelut te* dum fumo/^ domui fupra poÃtum efferuntur. Ab l?K humortbas tanti^cr donee quicfeunt,nihil admodum periculied. Siiquocunc^externoina citati principio explicent et dilatent fefe,fubit(tq} Oquot; conÃertim iniwdent in cerebrum, per iciilum adferunt,quo liberatur teger, Ãnatura uidrix repulfos hosexcutiatpernara,palatum,os,Qr meatus alios, ut fit in catarris. Si non excutiat, fed oneri fuccumbat,fcquuntur7roipaâÃÃcr{iç,aut ^^TrXxyîo«, aut Apoplexiie,aut alite his cognox tictegritudines.. Sed de Apoplexia dicemus. Si er* go quiaenis infant humores,cx amplioribus ramis depeUantur atq^ adigaiitur inangufliÃmiosfur* culos, protinus impletos hos diflendunt, inq; tu* morem attoUunt uniuerfos,adeoq; ipfum fimul ce* rebri corpus, in quod defiguntur or penetrant, moxq; ip fa tumoris mole, qu£q; fere fiatim humo* rum infardum confequitur mflammatione, de* niq; erumpentis nonnunquà m fangutnis effluxu in Ãnus laxiores , cerebro inferunt^ J'lol.Qitrip
P Ã fhleg*
2X5 ANNO T f S o,
fblegiMtMÃntilem, ut occuptttum dt^ue ohjtttM tmdtqudcj; uidedtur 'mfldmmdtionibiis. Hlt;fc tP/a« ÿic-i^ partim comprimeado atque coariktndo ce^ rcbri meatus, impcdiendoci; motum diduäionis Cf ccntraäionis, tiecelJarium cf dd dlios ufus Cf impulfus j^irituumac trdieilus 'm neruos,par* tim opplcndo poros, Cf fi ofculis uenarum huf mores cxcidant, ipfas etiam cauitates laxioreSjfa* citutnuUa defluente uirtute animaUext'mgude tur fenfus Cf motus 'm reliquo corpore. Si qui ex^ tra uenas fluitant uaUdiorc ddaäu 'm ipÃjsÃntu ccrebridtq; dnfrdilus fubito confertmq^imp'm» gant,totosq^ occupâtes explednt,fiqi 'm poros etiam ipfos cerebri ac neruorum fubeant atque pénétrent, qui ferè tailbus omnibus tanguent an* telargiore imbuticf tenaciore humiditate. Tali ergo mfarilu humores uifcidi cum obfiant dtqut offeiunt cerebri motui,tum irruptionem et trait* fitum Jpirituum animalium 'm neruos inhibent. Hoc modo âmgefti atque impaäi humores uel ue* nArivm riuulis uclalueis cerebri,quod Cf feélio cftendit dpopleâicorum poft obitivm,fiuntapo* plcxj.e curiop o-twix^ ⢠Proximè enim eatn, quæapoptexid propriè dicitur,/ta^eertp effich tmt, siyvao-tp ftilicet, feu coaritationcm meatu* urn cerebri emuium. Cuius differentia funt lev* uvosaig Kod nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rvKVuio-ip tumor prater
naturam inflammatioiiiftmilis, ex affluxu humo* rum per ucnas, tp-eff nbsp;nbsp;nbsp;mfardus humorum in
dlueos
ANNO 17 6 O, 217 tJneos Crplicdf cerebri ex affiuxu extvd uetitu tffieit. Ex fow liquet UMnifeflo : cum Apo^» plexùe ortui fit ex humor urn defluxu difccrni oportere tempora, confiderari initia in» ctpientis, confiftentis, O' abfolutlt;e atquc com* plet£ fluxionii, Inciptens Ti^o^uAaxZw, con* fiÃens partim 'n^otpvT^a.üliij,partim irip, abfolutA ^^aTramp;o-ip Jblamexigit, Prlt;ea fiant id autem ante ufum 'ci^p ToTenLlap t'umn.t'* vwûreç fimplices,tuma.v7icü!xô:o'aç,tùm Trapo« XtTVtfo'ftç «Æ/« qtiidem phlébotomie fcavificatut fimilium ,fi ex uenit fit maii origo, catharüi* «â orion uero, enematum, apophlegmatifmorum, trrhmorum^uehcmeatis ligature,acriwm friüio* ^Mn,fi extra uenof.
Df abfoluta, id eli,de faékl apoplexie l'oquituv Hippocrates, quam, fi fortis fit, dicit curatu ejfie hnpoÃibilem, fi mitior O' remiÃior, non facilem^ indicium fortiÃime apoplexie eR extreme labo* Tans reÃÃiratio, quam molitur O' peragit cere* brum impulfu muÃculorum thoracis. Cum enim Tcliqui mufculi totius corporis omnes 'm apople* xijs concidant O conquicfcant, foil quithoraci firuiunt,quamHis difÃculter, mouentur amen ad* dudione Oquot; relaxatione fui aliquantulum attol* Itntcs o fubmittentes rurfus pedus, idéjjfit pro* pter refiirationis neceÃiatem , qua neruorum uirtus quanquam impcfita cr languens incita* inr, corde refrigerationem fui fiagitante expul* fione
XJg ANNO I y 6 o. fione derium fuliginofortmt hdUtuum ZT frigiâ äiorii dërK hauflu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fort if dpo[gt;lexi£
gumentum, fed minuf feux, dnhelituf (Mcjutilii cr 'mordindtui dtq; intenfus,amp; ex mterudllif fe turn in tendent, tùm remit tens. Denicjiqudntà fdcilior eR, xcjtMbilior zr lenior rejfirdtio, tAnto minus periculie^.
Yitdutem fortisdpoplexidd. plend perfeëkl^} olftruólione db humor thus eopioÃs,fimulg^dut crdÃifdutcum erdÃieie lentis, morbi mdgnitudi-ne rejfondente mAgnitudini cdufe. Curationeiit dutem non ddmittit, mdgndex pdrte propter fuà focdtionis periculwm,qu6d fere citius firdnguldtu extinguitur eor, quim exonerdto er db omni ob* firuäionis impeditione expedito cerebro,fhordei motus liber reddi Oquot; reflitui rejfirdtio poÃit, tdntoq; difficilius curdtur, qudnto er humorum copid, er crdÃieies de tendcitds mdior fuerit, CT hi medtus omnes drilius obfedermt, er ddheÃ* rint pert'mdcius. Ueque cnim propter eopidm di* minui Gf exhduriricità ,nec propter erdÃiciettl perdnguflos ndrium er fducium duilus proliei er eduei, nee propter ddhxrentem lentoremre* iielli dc prouolui fdcilè poÃunt, Qiidproptcr cumrepugnet, er tvJ'elip dlidm oflenddt edufe morbum ftcientis conditio, tt,men propter ue* hementidm er uiolcntidm dffeilus, er perieuli, quod uitdm petit mAgnitud'mem, extremd fldtim inter initid oportet ddhiberi remedid,utà non li* beretur.
ANNO ï y 6 o. 219 terrtur, dtamen aUeuetur cerebrum, ^cori periculo fujfocationK uindicatum concédât tutit wem moram rcliquijs morbi perducendis ad con* uenienteni maturMtem, Cf cxtirpandit atg^ obs terendis. Sed prolixior fum, quà m conuenit. vbe* riorcnim traibttioaliopertmet. Vos,uiriclarifi fimi, ut qutc diéta funtà me, boniconfuldtis,pro uejîro candore crper/peita mihi erga mebene* uolentia, uebementer oro.
Q.V AE S TIO R E C I.
TATA A PVERO CASPARO Pc«cero filio.
Vox Vilij Dei Dommi noflri kflt Chrifli in* quit : Smite paruulos ucnire ad me, quia ta* hum esl regnum coelorum. Pro hac mmenfa boni* titeDeo primum gratiasago, quod me cr flmiles lt;tdfe uocat, Oâ' nobis falutetn in hac uitit or poà îâdRf uitum promittit. Et quia nos adfirmat mem* ^t'â(efl'e fu£ Ecclefîe, toto peâore eum oro,ut me parentes meos gubernet Oâ protegat. De'mdc pro hoc beneflcto gratias ago Deo teterno pa* triDom'mi noflri ïefu Chrifli,quad me uoluitflie* ^torem ex' oratorem efle in hoc honefliÃinio ceetu. Oro igitur Filium Dei Dominum noflrum tefum Chriflum,crucifixum pro nobis er refufli» Mum,uterhanc Academiumfempergubernet,
er
I
220 ANNO I y S o.
Oquot; totum curpm chariÃmii Patrio meire^it, Si^ cut dutem confuetudo eü,propono quteftionent-An cognitie motuum coelejiium conferuandd Ãt propter PccleÃ'am , polltide er medicationetth De hue quieflione primiwi hoc argumentum op* pono :
tiihilprodeilfcire motus fuUatA diuindtiotie, Diu'matio autem lege Dei probtbitA eil.
Ergo nihil prodeil feire motiis.
Hoc argumentum prtelexunt multi fu£ igthi* ui£,nedifeant optimasdoilrinasdenumeris,Ãâ gunster motibuscoeleflibus,qu£ tumen eo expe* tend£ funt, quia clariÃime oflendunt, hunc ordi* nem in ndtura non caÃt ortumelÃe, ÃedeÃÃmetugt; tem ArchiteÃAtricem. Primum autem negan* da eil maior, qu£ dicit, nullam eÃÃ: utilitatem co* gnitionis motuumfublati diu'matione. Sunt etibit dli£ utilitates, quaru prima eil annoru diflinHio, qu£ neceffdria eü Eccle/t£ er pelitqs 'm htÃorii er cont'mua gubernatione. Quales tenebr£in uitA ejÃentà ut boues retro JÃeiluntes nullani tetit â por um dtfl'milionem cerneremiK Æ
Cum autem uelit Deus annorum difl'milio* nem notam eÃÃe,obÃeruatio motuum ncccjjdria eil, quia fine obferuatione conflitui met£ annorum nonpoÃÃunt.
Eil autem er hoc fignum placere Deo haue diligentiam diÃcernettdi annos, quia ipfeannorum feriem, ab imitio mundi conÃeruauit, ac magnum decuf
ANNO ï y é 0, zzi 4ffw e/l 'Eccle/ta, quà d Mt âcd follt;t con/èrudti Jit'.htec fériés, amp;- quidem h£c conferuiitioÃgnim I aliquod, folius 'E.cclefiie doélr 'mAm ueram effe» I Erdt igitur frudentum gubernAtorwm nunc quo^ I lt;jwe f«rdre, ut uerA EccleÃA poÃeÃionem huius I fidcherrmite doürinæ retineret, Oquot;/Ãero Deimt 1 »pfiwn EccleÃlt;£ ctiÃodem deinccps etidtn hoc dec fusinEcclefidcottferudturumejje. Gdudeoetidm mfttm pdtrem hac 'm re fludijs feruijÃe, De« um oro, «t »je J» gwkmet, ut ueÃigia. pdtris fe» qttdr.
! Dejwlt;ie reÃtondendum eü Cr ad m'morem, qu£ diuindtioiies prohibit£ Ãnt. Vna îAowTini omnim fummacR, qu£ certè mdximè expetenda
, i}«o4 ttide/icef, CT motuum ordo doäric ȣtefldntureÃe Deum fdptenti£ fontem,
Hdnc pldcere Deo nihil duhium e/tt qut quidem maxime 'mcitare nos dd hm artes di» fccnddf debet , de quibus dit Plata ; Grdtam de Deofdmam indrtibus Ãgt;drfdmeÃe. Eiutic uero cdriÃime Pdter à te pcto, ut de hdc totd qu£c ! Ãione copioÃut différas, er oro De« um,ut dementer nos guber=i net CT protegdt.
Dl X I.
Breui«
222 ANNO 1 y g o.
brevis RESPON*
SIO AD QVTESTIONEM, cr gratiarum däio.
CAriÃime Tili, guæ abs tc de quæftione (judlH propoÃtifti, explicdtionii caufd dtâbifunt, cducrtÃimd efÃe affentior. Polfent addialicKjU^^ dam ex ià edicorum doitrmd zy obfcrudtiiji uet td fieri pdteretur anguflia tempori6,Uâ¬l opm cjfit mole drgumentorum tn re mdnife/ld. GaleniU dificernens fontes, d ^uibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peti oportet
wedicdtionum omnium,quæ fiunt,tertium confia tuitTb-^iiXop,lt;Juodut i^fc mquit:XÃyop tX® ^icTi ^j(5^ uAkç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;morbo dducrâ
fdtur : c^joTi cüç omt/ou vocra^ovT@^ cum uel affert dtque mfligit,uel fouet, ucl duget morbujngt; Ad medicdtiones uero confert id, quod qua bd* bent rdtionent ap ouk. ^V£u. Cdufiu uero amp;nbsp;conftitutionum diuerfdrum mutdttonum Tamp;i quot;TriS^iiXovT^ tn ijfdem cr diuerfis locis, rede refert tnregionem, dnni tempus, ztfqudmipfe uocdt iMTÃsaurip. Regio tdlis eü, quid turn nd* turd terrdrum dtfimilts efl temperie Z!^' qudlitd* tibus foil, eorumq; qua terrd contmentur c^' in* clufd ldtent,itemq; dqudrum,z^ figurdextdntiunt fuperficietenus partium dtque endtorum , ttmt quod tabs efl eius pofitusddmundi medium, hd* bitudoq} ad iter Sohs, Luna dc planetarum, (T congruentid dtque confenfio tolls cum tridngulis
ANNO I J- à o. '22à erÃderibui cali, id e/l, d'là aiùj ^Etr/p Kôù tfu». voiAiiuirip Tt^ôç TOUç ^stpaç. Anni cjuadripar^ tiam diftmitionem quatuor temporum gratiÃis mis uariatam uicibuf, prlt;£cipuè efÃcit cr tempes rat annuo circuitu Sol. Karasaoiç, quie amp;â maiores a'êris (utdentiores Kûù Ka^oÃotOTEpccç,* ^ minores ac minue inÃgnes,ut particulares »KnflrUiif, diurnae^ horarias, O' pene momenta^ neas uartationes compîeiiitur. ïUa ergo talie eA magna ex parteà uaria O'uaga planetarum obs erratione, congreljîiq; inter fc corundem,0'dis uerfa conicdione confertioneq- radiorum ex difs ferentibue interuallie diÃimilitcr inter fe colliÃos rum,atq; ab inerrantium etiam o cceîoadhitrens tiumÃeilarum exortuer decubitu^ Iwinintvm des liquijs, ardoribue flagrantium eometarum CT mes teororum uariante diuerfîtaté, qu£ ui fyderum excitantur O difcutiuntur.'Htec cumfint euidens tiÃftnd, ut reliquâ omittam,conuineunt'non nés gligendam eÃe Medico prorfus banc, de qua dis xifii, jiawTiiiiù}. Sed huius loci non e^ih^c pros tixiue perfequi. Quare er rationibue omiÃis, er autoritatum teÃimonijs, Oâ longiore explicatio= ne priecifa, ad id me conuerto, qiiod ultimum in hocaiüufupereii, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Prtecipuum quod in bis congreÃtbus publicis piorum er dodorwm bominum er ueritatts atq; concordtlt;£ amantiwm fieri debet, eil prccatio ad ^eum ardens ac feria, et gratiarum ailio.qua ces iebren-
1Z4 ANNO gt;nbsp;y O.
iebrentur beneÃcid , quibm diuinitut ajjicbnttf cumulamur. Ingens omnino Dei beneficiu/m
eR,quà d non folum condtdit genus humänum, huic oftendit artes multipliccs uite nccejjarias, fed quod fefe etiam patcfecit, ac traditi doârirul tninifterMm 'mfiituit, quo colligit lt;£ternam htere» ditatemictcrno ^ilio Dom'mo noftro ïefu Chrifto. Smgulare uero hoe Dei beneficium eii , quod in hdcfchola reflituta luce ueritatis, nos ex den* fiÃime, calig'me inueteratæ fuperftitionis , confiufifiimarum opmionum errabundis late* Iris , ad lUius lucis confiieilum cogmtionemq^ reduxit, excitatis atque 'mftrudis ido* neis cuftodibus hanc fouet ac conferuat 'm bac fcbola Ct plurimis alijs cum hac contundis, Cf hos nidulos fua; ^cclcfiee 'm his terris contra tot aduerfationes, molitiones cr impctitiones,contrit tam manifefiam rabiem hom'mum Ca'mico odio ( tiofiri furentiivin tuetur Cfprotegit. Hoc bene* ficio nos peculiariter Deo obligamur ad gratia» rum adionem fempiternam, ct ad acrius atq- ar* dentius ftudium ret'mendi ac propagandiad po» fieros depofitum , quo nobis frui conceditur, Agitofccre ergo hæc beneficia, er grdw mente ! cogitare, et celebrare uoce ct fcriptis nos de* cet.
Ago itaq; grattas toto pedere Deo «eferno flt;lt;trj Dommi noflri tefu Chrifti conditori generis numani LccleÃlt;e fuee,fontictautoriomnium bono*
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;22y
lonorum fxUcis etc filuteiris tntdKdtiont},un4 cwmfilio fuo Domino noftro lefu ChriÃo, qut
gt;«xl tiKwp patris, jo-iclviç iS^'iKt-nç iwfter comm pdtre, or cum Spiritu ptnâo pam» ekto, cdfto, uiuo cy ueretee, Ecckfîdmfibi inter aos coBigit uoce Z3' mmijlerio Buattgelij fui, quad etd focietdtem iUiits teinqudm ciuescr membra nos uocauit cr adiunxit, quod do^rina: cocleftisÃnceriork et aliarü artuim utilium ftudia in hdc Academia non finit extingui ,qttôd Ct'me O' jiudia mea, o condtus in doccudo de medi-candohdilcnus rexit dtqueadiuuit. Eitmq; oro verts etdrdentibus gemittbus, ut deinceps etiam O hocdoärinarum domtcilium tucdtur,^ in eo conferuet hlt;ec fua dona, uocem Euangelij incor* rupam, cr totius pitnork Philofophiie ftudid,cr totum uitie melt;e,ftudiorum de medicdtionum cur* fwm giibernet, dirigat o for tunet, meq; uelit efis fiudt mifiricordia ctorganum falutdre, ut cr fpfigran faciam, Oquot; profim tnuUis in genere hu* mano uttlid docendo,ct urtem medicamfixliciter faciendo.
Deinde grdtids etgo iUuflrifimo Principi de Domino, Domino Augufto Ele^ori Sdxoniec Do* minonofiro ClementiÃimo, quod in banc curam pr^ipuè incumbit,qu£ preecipua momniguber* natiotie effe debet, ut Deus reilè agnofcatur, rede colatur uera obedientia or uera inuocatio* »e eum fiducta eeterni filij tiediatork O' Re«
Q. z dempto*
ZzS ANNO ï à S o, dcniptoris iioflriyGfDei gloria tUuÃretur,^^ hommes doólrma, difciplma cy legibus excuk ti manfuefaäi adducantur ad Deum, ey affuefiant ad fidei O' muocationis , fdnil£ ac 'Deo placentis honeflatis , Oquot; omniwm piarwm uirtutum ftudia atque exercitia, Oâ ut hxc Scho^ laatque 'meaoptimarum artium fiudia, Gr que femel conÃitua eil doeentium confenfu norma ueritatis,uigeat acprcpagetur. Pro quibiK betie^ ficijs tanto Pr'mcipe digniÃimis, o proÃngulari er ga me dementia gratitudmemlllujiriÃim£ceU Jitudini eins perpetuam me debere profiteer o priefiiturum poÃiceor. E^ Dem oro,Mt O' ipfum lUufiriÃimum Pr 'mcipem Pledorem O' cru/xSous T-suraç eius,ac focios confiliorum O' 'mguber^ natione Paraftatas regat ac cujlodiat, o tribuat his terris falutarem pacem O'falutarem guber-nAtionenî.
Ago etiam gratias 'P.euerendiÃ'mio ct lUuflrifi fimo Pr'mcipi ac Dom'mo, Domino Sigifinundo Archiepifcopo IJlagdeburgenfi, Primati German ntieO'c. quod fefiiuitatem hanc renunciationis mea celebrari afe uoluerit per uirum dariÃimum D. Pdi/Zm Pratorium. Pro qua tarn dementi uo^ luntate erga me, cÃfitud'mi ipfius memortam O gratiiudmem fempiternampromitto. ïpfi etiant quot;Viro dariÃimo D. Paulo Prlt;etorio,o gratiam me debere profiteer o dedaraturum recipio, quod pro ueteri neceÃitudme noftra inter fiimmasoe^ cupa^
ANNO I y 6 O. 227 cupdtiones honori cxiftimattoni wetc bdnc cpertim dare, hoc officio aducntiu fui efficere non fît grdudtui, ut hlt;ec feftiuitoi h^c do£to== rum hoinmum corona db ipfo etidm duóiior, or* ndtior lüuftrior redderetur.
Débitai etidm grattai ago Magnifico D.Ke^ ilori, Inclytis ac Generofîs Dommis Comiti= bus ^dronibui, iiobilitate ac uirtute prtcs fiant ibui hofiiitibui cater is, qui cum ad hos cons greffia Scholafiicos accedunt,teftantur fe eis' dis gnitatem literarum intelligere, es' has magnifias cere ac uencrari eSquot; fiduere Schola es Bcdefia nofira, qute humanitas digntfitma al omnibus ijs, qui iUufiri loco natifiunt, es ad dliqud fiummas riwn dignitatum fiaftigid uirtute es rebus benefices hciterq; gefii5,dficenderunt,
Vobis ucró Keuerendi es cldriÃmi Viri, pies täte, dignitdte esdodrmapraftanta, Dodora es Pro fie fibres Acddcmiie Dipficte,es cateri Dos dores dtque amici eS matoresmei cum obfieruans tid colendi, eSâ tibi mprimis lodchime Cdmcrarie^ quem es ego, ut fiert debuit, pdtris loco fiumma fiemper ueneratione colut, es cum pdtria commus ni Germania, omnes extera nationes uero grauiq^ iudicio fiufiiciunt atque admirantur : Vobis ergo omnibusgratids ago,quantos caperepotcdants mus meus, quid honori meo fiauere uos ofienditiSf es tefiam'tni uera defîneera beneuolentid uos nos bificum coniundosefie, es deleduri amicicia, cols
à loquijt
228 ANNO I 7 g O.
loquij! CT' conluetud'me noÃra. Vôî circwmÃk eiens de Ulo Platonis diélo colite : ou ^^uaoi; ayXaoç ou«/* acPa/iaç, ôut/'^ Scpyupou kà ivoU «njoç av^âpwTTop «roft/pia^opiSz/öK, outwç îcs^a^ Tiia Tt^ôç o4f«î wç ctya^iü}) otvJ'pÅp o/xoeff à J*« jj-ap voiliriQ. Nihil eH omnino dut praÃdntius dut dulcius coniunélione non fucdtii, bonorum et pio* rum conÃenttentium deprtedpuis rébus, (^hoc confenfu litdntium de quibus dicit filius Dei : Vbicuncjj duo dut tres eongregdti fuerint in no* tn'me meo,m medto eorum fum.Hcec uerô ut fit m» ter nosbeneuolentid perpetud, it^y-crefcdt dtque confirnutur,fitcii initium ittius teterni et ItetiÃimi complexuf, quo fruemur in dltcrd uia, uert per* fediq^ or diuini ZfT mutui dmoris fldmmis drden» tes,in conÃieitu filq Del (y- confuetudme Bccle* fi£ caeleÃis, fdcidt Deus, qui eü dileélio cr fans concordiit.
Edfdem grdtids uobis ago Reuerendi cr cld» riÃmiuiri Domini Dodores (2'ProfeÃores hu* tus noÃr£ Acddemite uniuerfi, Prxceptores ZT coUegiO perpetud obferuantid colendi, uni Nobiles dtque dmici ceeted, qui honoris meicdufd conuenifiis, cùmdedlijs bénéfices ueÃris,tiimde eximid or confldnti beneuolentid,qudm finguldri humdnitdte declarufiis ZT prdÃitiflis mihi multis dnnis. Ndne'lit retinedtis ergd me, qud peÃim contentione peto. Ego ut femel coüeilum dtq^ dd* cptdm non tenureejfunddm,fed dldw dtquedu*
gCdUt
ANNO I f o. ZZ9 géant omni erga uoj officiorum v oifertianti^ genere,ettitdr fedulo. Et precor Deum, ut hanc eoniuniltonem animorum inter nos cr concordi^ *nt, O' hanc de uera doiirinafilij Deiconfenfio* ncnt, qua nixa ZT fulta ha:c Schold Dei prouidcna tia o procuratione hadenus conftitit cr fioruit^ nunquamÃnat turban aut diffiolui.
Tibi uero omni cultu reuerentiie digniÃimt Domine Pdtrone, Prleceptor, Parets o~Socerf quibuf uerbis dgam gratias, qui tthi debeo ontnia e Cuius pietds, fapientid, uirtus o dodrina ia me bnftruxit, ut dffiniatem noflrdm poftea non refita gerii. Htec inflitutio er confuetudo tud, quam affiilitds poftea confequuta ed, caufta mihi ed om-^ nium beneficiorum, qult;e à Dfo uit£ me£ conceft fd funt, er fttnt maxima, zx à me ut par ed, pro maxmis agnofeuntur er cekbrantur. Tua etiam edufd,qu£ nunc fiunt,fiunt omnia, tiam ctà muU tum mihi polliceor de exterorwm erga me ftudijs, er multi mthi ab his etiam dari non dubito, neque ipà mtdubiare uolunt autÃnunt, Sitigiturut mthi aliqud : Tibi tarnen ut dixi dantur omnia, quodà non inteUigdm atque pradteem, nimisÃnt tmperitusdtqueingratus. Is me ucroà quid tibi grattvm ed, pro quo Deo gratias ago er tibi, eins nomme ideo gaudeo, quia tibi gratum ed. i^ant ttà de his ornamentis, quee mihi iam eoÃata funt, ita fentiout debeo, non tarnen iUis ipÃs tarn gaua
4
2?0 ANNO I y J o.
deo uüoreÃjeiltt meo dut meorum omnium, (jtùnt te amp;nbsp;bonefiiÃimdm familum tudm ,dmenon de^^ fortturt. Q_uod ut femperfidt demceps,z^ noftrd opera utiliter inferuiat Ecclefiæ gloria Ãlij Tiet, cy tua feneäui aegutefeere poÃtt m noflrn, ZX' familia tua uniuerfe or amtcortvm tuorum conftantihut fludijs ey ofÃcijs domefticii (yex= ternii, oro aternumPatrem Homini noftri lefu ChriÃi, Eundem oro ut tc diu EcckÃa fua ey no^ bis untuerÃs conferuet, qut unus hde atdte ey bis uiribus cohibes multorum improbitatem,quorum fiqui funt impotentiores, eorum furor erumpens er ipfe fefe rctundit,et per te ab EccleÃa ChrtÃi,. fiuia fuppeditdrit -, facile profligabitur. Kcliqua preetbus tuis ardentiÃimis d nobis dreentur, qua proEccleÃa, Kepublica (y priuata falute nofird excubant. Commendo autem zy tuam ey omniâ^ um noÃrum falutcmÃlio D« Dommo noÃro left ' ChrtÃo, euÃodi EccleÃa fua,qui fe certo affiitu^ rum nobis zy defenfurum nos promiÃt aduerfus furores, inÃditu zyTyrannidem Diaboli, Ãcut
dixit : Ero uobifeum ufque ad confummAtto= nemfeculi. item: i^emorapietoucs meas ex manibus meis.
ORA='
ANNO I r S O. ZJï ORATIO DE ECCLE^
SIA CHRISTI, RECITATA A Magiftro lAdttbia Gtatderdma Cra= ndcenfi Decano.Honis
Martij,
Tïli ontnipofens Dem aterne pater Dom'mi noftri AeÃu ChriÃi, qui cÅlum O' terram O' hommes o omnes creaturas, unà cumfilio tuo co£terno Domino noftro lefu Chriflo,0 Spiritit tuo Saniio creafti, o immcnfa bonitate propter filium coUigis teternam ^cclefîam, grattas ago^ quod haäenus nos dementer gubernaÃi er proa texiÃi, Teq; oro,ut femper inter tws teternam Dc= deÃam ttbi coüigas,o non finas internos extin^ guilucem Duangelij, agnitionem Ãlq tut o ues ram inuocationem propter gloriam tuam, O om^ nipotens Dem aternc pater Domini noÃri tcÃi ChriÃi, per O propter filium tuum Dominum noÃrum lefum ChrtÃum fertia inter nos rcliqutM^ teuere agnofeentes O' célébrantes, O' nos feo* cito «riisuH îãou§, O' organa qihe in omni lt;elt;t ternitate uera gratitudine O' Iteticia te celee brent,
Hec uota primùm facere nos in his publids congreÃtbm decet , quta certè conuenimm, ut propter gloriam Dei,Ãudia dodrinarum noÃro loco iuuemm. Adeo o uos o nos adiungamm ge= tnitm noÃroi ad precationetn Ãlij Dei,quam in
Q-, Ã iHo
ANNO à y à o.
iflo ntirändo tigone fuo rccitat , in^uienr'. Säit» ä^ifica eos 'm ueritmte, Seroioitutis eü ucritin^ Idem cttm ipfo tntcivmpetite,Sanilificd nos, OW* nip''tens 'Deus,ieterne pater Domini nofiri kfit Chrifli, âmueritite tua,Sermo tuns eH ueritaSf quot;Vt autem uà ta tum eü, de aliqua doéîr'm£ parte ( Jieere, fiimpfi utilem commoaefailionem de ^.e* , tleÃa ,.de qua cum recens quidam uociÃrari ce* i per'mt,EcclcÃam inuiÃbilem effe ,quoexfermoa ne fcquitur iivapx«* multiplex incertitudo de doärina, de teflimonijs tempor um (3' Synodo* rum,de coniunätone ciuium EccleÃa tuenda, de focietatc muocationis : ncceÃe eä extare ue* nm cy perÃiicuam Ãntentiam. SienimnuüaeSi tttÃbilis BccleÃa 'm hac um , quomodo agaoÃeit* tur or uuniflriEuangclij Of auditores f OT qiue ^.ccleÃie iudicia erunt, de quibus Ãripttmeüt DICECCLESIÃ.«' QutCentteflimonioruw autoritas, de tcmporibui f de receptie libris t de controuerÃarum iudicijs f Qjtomodo diÃerne* tnus dues (y bofles, quorum expetenda or tuen* da Ãt focietas f qui pugiendi Ãnt f Qjiales in inuocatione teneera erunt ,à non diÃingues in* uocattonem tuam,ab muocatione hoÃium Chrifli, de quibus tpà inquit : No« adÃmam nomma co* rirni in labijs meis f Civm igitur certitudo qiue* rendaÃt, rede de bis tantis rebus hommes docen* difuat. Prmiuan confiituendacddcfinitioEe* eleÃte uiÃbilis 'm hac um , congruens cum imagi*
nibuS-
ANNO I f à o, 2?î «Ãmî, qttte 4 fiho Dei trdditæfnnt, de Sagend, m qud funt boni nMli pifces,cr cum hdc appelle tione: Dic^cclejiie,
Affîrnw igitur V.ccleÃdm uiÃbilem 'm hdc ui» lt;4, catum ui/ibilem ejje, dmpleà entium mcorrt^ ptdm Eudngelij doiir 'mdm, 'm quo fuut multi elec ^i dd teterndm Sdlutem, rendti uoce Eudnge= ii) Oquot; Spiritu SdmUo, etfi funt 'm eodem coetu quoquenon fdnili/fed tAmeit mprofeÃione fxterna, uoeem doilr'm£ edndem fanantes cu/m Sdnélis,
Cimtq; nomino anipledentes mcorruptdtH iudngetij doólrmdm, compleélor legitimimt Kfim eorimt rituum quos Deus quolibet tempore inÃituit, CX' excludo Idold. Oquot; pert'macidm defenc Ãottis Idolorimi.
Ncc cduiUdtione turbemur de uocdbulo Eue tngelij : Compledor hoc nomme doiür'mdm poee nttenti£ Ct £tcrn£ promiÃionis,'tmö capita âm Symbolis coüeSla,,Ãcut Apofloli appellatione Eu» dngetij utuntur, de totu m'miflerij fui doârind'. Qmù Æ? legis adpcUationem 'mfererem, protixa dtfl'mäio partium legis addenda effet. Sdpienter dieunt Jurisconfulti Eericulofas eÃe deÃnitioneSf quid non eilremedium contra Sycophdnt£ more fum, Inuenire facile pojÃint monÃrofe, uirulcnt£ er calu/mmatricesnAtur£, quod arrodant. Nec à MuÃsilla deprauatianum artificia, fed à Sphinx gf Ofix
2J4 ANNO lyyÿ.
georiuntur. Sit cdndor in 'mterprctdtiofu, uii uere explicdtio ddiunóki eâ, qu£ calumnids per^ fiiicuè refittdt, cr fïmin mcmores honejliÃim^ uocii Thucididste : cPzaSoAaç ou ou7t Tuye/J 'à vaç tij «;?\hXouç , ouk tüÃq ovraç ScTrotPEXEtö-c«. Ac pldne ndfirmo, tdn^ quam denwnÃrdtioncm, gu£iudicdri rdtione po^ teü,tenendam efÃe hanc fententiam ; Nequaquant eÃeDciEcclcÃam eos cÅtM,'quicontrariamdo^ ilr'tnam legimorali defendant. Vt Bthnicifin^ gebant turbam Deorum : multi fanatici probat uérunt libidmum confuÃones : Pontificij er hometici leges coniugij delent. Comprehendo igtâ tur in deÃnitione Eccleã er legem moralem re^ âè intelleilam. 'E.tà autem EcclcÃa non cernitur ut regnum Pontificium, in quo incurrunt iii ccmZox: Pontificum Ãlendor, dignitatim grät dus,opum oÃentatio, Purpur£, Satcüitia, deniq^ - omnia ilia qu£ Daniel compleilil ur cum ait : Coâ lent Deum Maozim, auro er argento ; Tarnen conÃicitur EccleÃa^uthoneÃa AriÃocratia,fcu pius coetus dccentium er difccntium Chrtfltanäm if.a.THXna'ipyqui tametÃnon ijfdem parietibus i«» clufus edl, fed diÃerfus, eandem tämen uer£dot ilrin£ er' pi£ inuocationis uoeem fonat. Eunc catum oculis er' auribus diflingui poffe ab omnU bus,qui aliam uoeem fonant,manifeflum cA. Paut lus inquit:oTt^tlt;£^opi'^HbHf)SpOTca teotrfs-a C'StyysAo/ç ig ^v0f cStto/ç* Q^ale Ãedblculu/in
Ecclet
ANNO I y 6 o. 2?f ^cck/ia effcpoteÃ, à non cernitur ? Ojiomodo prchendi corpora Cr intcrÃci poffunt,Ãdtliinâ= äio nequc oculis nccj; duribM agnofcitur f Cunt regnarent in Indeed Herodes,Phdrifri zy Sdddu^ cet, qui Ordinaridtn gubcrnationem tcncbdnt,hos Tion ccrtc conj}gt;icicbdntur SdteUitid CZ gbtdif, Ncr diftinffio nulld inter hos ztr ucramPccleÃdin fenÃbui dccipiebdtur.
Erdn t uerd Dci PccleÃd Zdehdridt,Elizabeth, A.nna, Jofeph, Maria, Soror Mdrite, alij tnub ti, qui horunt dofirinam dudiebant, quam cunt Phdrifei oâ Sadducei diÃentire a [nis opinions bus mteüigerent,Zdchdriam interficinnt,quod fdcere non potuiffènt fidiflin^iio nulld fenÃbui dcciperetur. J^on udgaturEccleÃa inter Andd= bdtdsm tenebrisÃd cü ut Paulus inquit,^saTfO!J 1 fcoc eil Ãeiidculum mundo, angelis ztA hommi=â I bus, feu ut Salomon inquit, Actes ad prælidndimt 1 mfiruélA,habens fua qutedamÃgna, arma er daà fîca. Manifeftum c^ldici Ãgnd monftrantidEca
I cleÃdm : Vocem tnmiflerij Euangclici incorru^ ptinÃztr ritus diuinitus tradttos,qui in oculos eurrunt, confcÃionem ZT inuocationem a c£teris gentibus dtflinikim. An,cim lulianimilitesdlij
1 facrificarent îdolis,dlij facrificare noUent, diflm^^ ^io nuHd conjficiebatur Æ Sed nubeculam » eut inuoluunt EccleÃam, obijeiunt populo ifli Platon nid. Quod creditur inquiunt, non uidetur : Ecs
1 (leÃam effe creditur. Non igitur uidetur. Hoc udfrum
r
uafrummuolucrumeuoludiKiK, i/lultce funt pro* poÃtiottes, quorum etfi ccrnuntur Subieân, a* wen Priedicatd Ãde adduntuTy ut cum dicimtu: Sol eü 4 Deo creutuf ; Hlt;ec noflrd corpora reuo* cabuntur in uMm. HÃcfides ajÃnÃo eR,qud in* tegram propofitionem ampleélbnur. Ita [ùbieila in his propofitionibus accipt fenfibus dieimus : Homines fonantes uocem TE,udngelij fint Ecclejùl quot;Dei, fieu coetus, in quo fiunt cleilt. Et amen fide pr^dicatum additur. Diftmilio interagmen mar* tyrum cr Tyraniios ocuUs ludicari poteA : Audi* wusconficÃioncm muocationcm piorum,Vide* mus eorum corpora lacerari fierro,uri flammis (T wultis modis crucian, aie fides addit priedicata: Taies placent Deo,Taies prdftant Deo gratos ciil* tus. Talcsfiunt hicrcdes cÅleflis Ecclefia. Hac re* ÃonÃone perfipicuè euolutaeR obiedio lUoruMt quiEcclefiiamfinguntcfifie Platonicamïdcam.
Poflquam uero conflitutum eâ confiici Ecclefiam in hac uia, cr quæ fint figna iwn fiai* lentia : Um addenda cü necefifiaria doéir 'ina. Man* datum Dei efifieficias, utuer£ Ecclefia teadiun* gas fide, confieÃione, inuocatione cr officijs,qtut ad eius confieruationem Deits prafiari iufiit. Vult Deustefiult;e Eccle/ùe ciuem communis militue fioctum efifie, non ho}lem, non parricidam,nen defiertorem cr transfiugam. îdeà ficriptum eH : Plantati i» domo Domini, in atrijs domus Dei nofiri florebunt. IteWt Beati qui habitant m do*
moM
ANNO t y 6 6,
tno taa Domine, E.t Pfal. 26, Vnum hoc fetiji Piom'mo, ut habttem mdomo Domini, omnibui iiebMuit£ mcic. Nec uero antum fiatadiunäio *i banc ueram Bcclefiam, Sed etiam ftudtum fit-in omnibus, tuendie coniunélionis, quale efie in bonii cr fidehbui ciuibus omiubm decet. Difcen-namui hofies crdues, Aduerfut hoftesfinit»uh pliantes cr acres, erga ctues placidi, bcneficiiob» liuifcentes iniuriat, ne diftraéliones non nccejfitu ria fiant. Non enim loquimur de Dcclefia huiid Hita, ut de corpore, in quo mini fit morboru/nt, fed habet etiam uera Ecclefia, retinens fumda* mentum, non exiguat infirmitates, itt, multunt ealiginis erat in difdpulisBaptiftx zy Chrifii,in tUaaurora, ante manifefiarn miÃioncmSpiritui Sandi, Pt amen ineo coetnerantekdiadieterii namfà lutem. Vocetó; nosadfocietateniE-cclefitt hec dulcifiima confolatio, quèd certum ed, ia eocatu eledoseffè ad aternam falutem. N«c ia numero eledorumelfe illos, qui hurc eoetui nun* quant inferuntur, luxa didum Pauli : Quos ekei git, hos Cf uocauit. Qiiomodo autem in antfi, confufione generis humani, in tam uarifs opi * nionum difiidifi fieri adiundio adueraniEccle* fiam poted, fi diftindio hominuM fenfibus non accipitur e Deindequomodo fient indicia iuxa, mandatum Chrifti, D1C £cclefi£,fi iudices con* figt;ici non poteruntf Sed hoc ipfiint tonfilium Alcibiadeum eA, cùm eninmid^d Alcibiades
Periclent
1
2?8 ANNO à j « o,
VcriclemÃlentio ct geftuÃgniÃcantettt noudf (K* riü et foBicitudmeSjinterrogat edufam,iÃe rejjgt;lt;»^ det,Se cogitdre qnomodo ârdtiones refirret, IW® «eró inquit dudax adokfcens, cogitet quorticdo non referM. ld iftifdciunt : Vociferdntuv nuü^tiH conflict BccleÃdm, ut iudicid delednt,o-ÃbiTJ=â »â¢((âmdcm 'm EccleÃd fumdnt, gigndnt dognuti tnonÃroÃ, t^uie nemo fanui probdt frenos cHâ piditdtibuildxdnt. Huic licenthe qucerunturUte^ brig uelut Qrci gdled, feu potiui ut Cerdflie fe db^ dunt,qui fe luto 'muoluunt Qt' cornud exerunt,id incdutos uidtores fducient : Sic ifli fe fdâionibttt tnuniunt, ex fuis Idtebris, (^uos uolunt iugu^ Idnt. Vtigitur muerdEccleÃd Iudicidretincan^ '⢠tur,conÃici edmfldtuendumeü. Ef ^udnqudilt bonis mdli mixti funt : tdtnen fetnper dliquïs c«â tuseilueritdtiscuflos. In fecundd EpheÃndSyâ tiodo, quig now'mdtur AksJ/kh , Byzdntium Epif copum reólè fenticntem cdlcibusitn percuÃitAHâ tiochenus'm publico confcffu, ut 'mtrd triduu/n fenexext'milus Ãt. Erdnt tarnen alij rede fentieii^ tes\ Ztr uicit tandem ueritas. nac cogitandii funt quoties recitamus didum: Credo effeSam dam EccleÃam Catbolicam, heti Deo gratias agd^ )nus,qu()d m tantis diÃidijs propterfiliitm ferudt idiquem catumitnquo funtelediadfocietatei» ' caleflis qt' teterng EccleÃte. Deinde fapientet , conÃderemus, quie ubiÃt uera EccleÃa,(^ lt;» | ettw coetum ooi ineludamWfC^ coniundionent j eiU( 1
ANNO I y « O.
tiui tueri Ãudeamus. Llt;etcniur etieini nos dd dlioa turn reólè muocdntium proces, ddiungere nojiros gemitus cr uoa, lt;}UiC Ãlins Dfi, nbsp;nbsp;eh â¢murêâ}*
pro nobis, dd pdtrcm ecternum perfert. Et ^uidem in precdtione intuedmur ptos dlios^guiÃ's tnul precdntur,/icut Dom'mus meruit : Vbifunt duo aut tres congregatt tn nomine meo, in medio eorumfunt. Etquidem unit nos Deus mutuis con*' foldtionibus ertgt, ficut dd Petrum dtcitur:Et tuconuerfus confirmd frdtres tuos. Multi Sdnili umhdbent fdmibdSyConiugespids V dulciÃinum fobolem. Hane ««If DciK 4 pdrentibus doceri O' inferi Ecclejùe^uult eo; eÃe in eo coetu,in quo (unt dllqiii elcdli. Hec dulciÃimd confolatio pijspd* reiifibus cxcutitur, ft cogiandum eA, nullam eÃe tiifibilem EccleÃam, nee fciri dn familie fue Ãnt P,ecleÃe ciues.
£tà preÃigijs diÃutationiim magni in his qtteÃionibus tumultus excitaripoÃunt: Tarnen nos maitifeÃe uoci diuine obtemperemus, firmià Ãme Ãatuentes, hoc agmen ueram O' uiÃbtient EeclcÃam eÃe in hac uia, quod fonat Euangelà uocem incorruptam, Oquot; in hoc agmine eÃe uerè eleüosad eternam calcÃis EccleÃe focietatem., O' ucUc Detim, ut hutus EccleÃe ciuesÃmus Noi O' HoÃri,o cum ed inuocdtionem noÃram cons tungamus. H(ff ccrfti O'firma funt, O' pijs ad confoldtionem O'ad ueram lgt;'uocationemutilid. PreÃigijs utro contrariarum d/Ãutaiionum op*
K ponas
Z4O ANNO lyóo» ponamm h^c grauiÃima diihl: Qua Dent pracepit, fände cogitä. Item: I^uceriiäpedibm meif uerbivm tuum. Certe enim dijfutätionum portet efe mtäi alicfUiis. Et uocem fuam Deta trddidit,ut metäx ^nobts circumdaret, ne Pyrrho* nio tnore uägäbunda mentes Jine fine errent,
Täntum hoc tempore de Ecclefiä dixi, dd con* folandos pios, contra lUorum clamores, qut citnt non ueiint quari Ecclefia focietatem, non folivnt avapX'ap diÃipätiones pnblicè efficiunt,fed etiam priuatim fingulos precipitant in pernicio* fas dubttationes. Cum autem nos luniores audia* tis, controuerfids grauiÃimas, non pojfe fine ern* ditione dijudicari Oquot; exponi, Cf' oriri plurimoi haUucinationes ab rndodts, excitate uosaddif* cendnm propter gloriam D E I,Gr propter falu* tern communem amp;nbsp;ueftram, ez fiudijs mtfcete precationem, ficttt fcriptum ed: Subditus eflo DcOjCZ oraeunt. Et fient ufitatèdicitur: Labo* ra cy ora. Quefi facietis, non dubitate ftudid tiefi:ra falutaria uobis valijs futuraeffi. Sepe ettam cogitemus huius ultime, languide CT deli* re fenede mundi mala que predida funt, ut cu* ra, fedulitas O' precationes intendantur, fient Dominus inquit: Orate utpoÃitis effugereue* uientia mala, Crefeit rabies Diabolorurn,quia pa* ne eorum fumme nuncpropioresfiunt. Ui petu* Idnttam ingentorum accendunt, armant Tyran*
nos
ANNO X y 6 O, 241
«oî C Sophifliis, ut ïdcla mniori erddclHfiefla* liliant, quant antca. Satii enim in GaUid^ nia, Ãclgico, hombiloiit fiuitiam cxcrceri. Nrc jimu^ adio ferra, utiiéc de magnitudme pericu^ lorum, nee de prtejidijs cogitemui, Se.d-pi/ihiiiüiK DcogTAtiM agamies,quodnobii aliquiyitijfe^ihe^ diocria Halcyonia tribuit-, ttj' tribui at.ifii/^wiis, ut doârina propagcturi Deinde magnitudinepet riculorum eommonef4,éli,in difeendo et inucçajif do fimui ardentiores,nec fomniemus hum({iiani-di? ligentiam huic magtntudini periculorum parem effe. Sed Jimtu memores uocis filij Dei,qtn inquit : Sine me nihil poteftis facere. Vt autem pftendit nobis imbcciüitatem nojiram : rurfus er con= folatur nos er auxilium protmUit inuocanttbits^ inquiens: Ctuantö magis pater uefteryccclefiif dabit Spiritum fandtum petentibus, non ait re* pugnanttbus er petulanter ruentibiis 'm onniiit fcetera ,fed coniungit petitioncm CTtpromiÃioa nem, cum ait: Petite et äccipietis. Vult Deus inuocatione fe coli, et ab omnibus creaturis dtf^ cerni,et uult in inuocatione filitim agnofci, Ãcut ipfe inquit ; Quicquid petieritis patrem m nomine meo, dabit uobis.
Dl X I.
R. X
242 ANNO I y à o.
ÃtVVXESTIO PRO^
'ââ POSITA A MAGISTRO Trdnctfco Raphaële,
SCitK nos nonfiducia ingen^ aut eruditionif, hucaddtcendum prodire, fed legum autoritär ti, quartvnt honefta: cr probabiles caufe funt,obâ temperare, qua mî re officij laus e^,qu£fine uüd dubitatione tnaior eü 'm lunioribus, quant Uus fa^^ pienfite.
Cum igitur lufla Ãt dicendi caufa,peto ut ordi tionem meam boni confulatis, preefertim cum pef^ feil ur us Ãm, ne prolixité uobis Mole fia Ãt.
Ctuia uerô nunc 'm Oratione I)ecani diiltM eil,RcclcÃa)n w terris uiÃbilcni eÃe, O' oportere i« fd Indicia eÃe,proxim(e quxfliones funt de tior^ liia,iudicij,ó' quare ualeant ludicum fententi£, An ualeant ut 'm pfophanis iudicijs autoritate Regia feu pr£toria Æ
De Jjw quieflionibus eo nunc dicendimt eH, quia recens Viennie E-Ãuint propoÃtiones edidit, in quibus expreÃe htec aÃeueratio Ãripta eil :
Inept um O' ridiculum eÃe, petere à fcriptura tAnquam fupremo iudice controucrÃarum rcli^ gionis definitamfententiam. Sic enhn VicnnenÃs tHe expreÃe loquitur,
Holeamus talibus blaÃhcmijs augeri iram Dei, O' oflendamus eas nobis dtÃlicere, ac precemur Tieum,ut poenas à nobis auertat.
Qui^l
ANNO 17^0 nbsp;nbsp;nbsp;245
Quid enim aliud aguntiflii' quint ut delete uoce diuina concedatur potentibui,ut in Ecclefiit coUocent idola, cr Ãngant dogmaa ut libet,Ãcut fccerunt iiabogdonofor, Anticchui,Mahometui alij.Sic defendunt hoc tempore Pontificia ido* la plurima, qu;a autoritatent Pontificiam antefet runtexpreÃa Dei mandatis.
Qjia;ro tgitur,An norma iudicijÃtuerbivm DEI,anucroPontiÃcumautorités. Deinde er lt;if Synodisi Valeant'ne earum fententiiie autori* täte p^egia feu pretoria.
Ac primum argumenter, tilormam iudicio* rum oportcre eÃÃe fcripta Prophetica er ApoÃo-lica er Symbola, quia expreÃe Ãcrtptum eA : Si quis aliud Euangeltum pradicauerit, anathema /it. item, Si quis non manet in dodlrina Chrifiit Deum non habet,
Loquimur autem de feriptoÃneSophiflica in^ telleâo, ac natiuam fententiam retineri uolumue, non afÃngt barbaricof aut Sophiflicof interpre» tationes pugnantes cum perjpicuis teflimonijf, quoi extant in feriptis Propheticis erâ Apoflo» licis,
J^am AnabaptifliC cz Ãmiles, non retment feripta, etiamà uerba calumniofè ad Ãtoi porten» tofasopiniones accommodant, Nam ha;cuerba: DA OMNI PETENTI, non euertuntdi» Ãindionem dominiorum , quic alibi pcrÃiicuis uerbis expreÃe comprobata eêi, yolumus igitur
R ; accede»
244 ANNO'' i 6 Ot acccdcre ddleilione)n,dextcrititcm inconferelt» dis locis zy' ordme dijiribucndis,
Sed contrdrium tirgumentum opponuntPon^ tificij.
In qudlibet gubcrnationc oportet uiudtn uo» cem ludicis habere fummam autoriatem, Quii femper naa lege dejîderatur interpretatio. rimum e^ dubiorum i« fcriptis Propheticis CT ApoÃolicis.
Prgo neceffdria eà uiua uox iudicis, CT ut û niantur controuerã, neeeÃ'e eà hanc ualcre ait* toritdte Regia feu pretoria.
H£c plauÃbiliter dicuntur apud Reges CT PrindpiS, fed quatenus probandaÃnt, coÃderan* divm esi. Ideo hanc grauiÃimam quceÃionein defe* ro adreuerendum utrum paÃorem EccleÃte no^ Ãric Dodorem Paulum Eberum, quem propter domeÃieam inÃttutionem Ãngulari pietate CT dtbeo uenerari, CT femper uenerabor,
DI X L
RESPONSIO AD
QVÃSTl ONEM.
CAriÃimeFraneifee, Volo CT ego meam coin feÃionetn extare contra prdÃigiatorem Viennenfemcr Ãmiles, qui uolunt normamtin dicij in EccleÃa effe, non fcripta Prophetica CT ApoÃolica CT Symbola ,fcd Pontificum CT' Sy no* dorim
ANNO ly^o. 24y iorttw fctitentiiu, or hdi uolunt ualere dutoritute Regia feu Pratoria. Httc falfa perfua/ione clati PontiÃces,duddciÃime in EccleÃd coÃocdrunt cz ftdbiliunt multi Idold. Idco tdxari earn neceffe eil^ AdÃrmo me retmcre hdnc uerdtn fententidw, Nor«wgt;K tudicij de doélrind in Eecle/i'd eÃeferi^ pa Propheticd V' Apofloltca, CT SymboU, qu£ guident ipfd tantum funt breuis coUeilio articus lorum, lt;^ui comprehenjî funt in fcriptis Prophet ticis cr ApoÃolicif,
Ctuad uero Pontificij obijciunt,fcripa jncfr« lt;!t e/fe:Palfum eft, zy contumeliofwm contra Df= IWM. Vult Deus Ct dudiri ct intelligifuamuos eem. CiU£efl enint infania ,diccre, Decalogum, promiÃionem gratia cf atterna falutis, drticulos Symbolorum, ejje incertos fonos, Cf /imiles folijs Sibylla.
Quod uero haretici diikt ^uadam detorquent ad fua deliramenta, id fit ipforum fcelerc, quia non conficrunt difla Prophetica Cf Apofiolica» Seimus opusefie doilrina Cf coUatione locorum iudtciorum , ficut redle dixit Epiphanius: No» frdâ^forgt;Kdndlt;lt; funt omnia difh tn Allego^ rias, fed retinenda efl natiua uerhorum fignifica-tio 'm lege, promiÃione gratia, CJ- articulis fidei. AdditautemEptphanius,Opuseffe fenfu amp;JÃecu latione, Senfu opus efl,ad intelligenda fingula ues cabuld, Speculatione opus efl,ad locoru et dogmas timi coHationè Ct ordinemconjlituendimi.ldco 'tn
R 4 Eccles
24« ANNO X y « o.
âEccleÃa uuît 'Deus eÃe uocem docentiimt,cjU£ noit gigndt noud dogmatUffed fermonem ProphetieuW (j- Apofloltcum dextrè redddt, membroruM | ordrà m jn doeendo ofienddt, qute db 'meruditii ! fiert non poÃiint.
Abfit ab Pcclefid duddcid, qtidm fibi multi Pontifices Hteretici fiumpferiient, v fivmintt omnibus temportbus,ficulpendi idoldfingendt opi^ niones feu peregr'mas fielt contrarias uoci db utnee.
Sed de hac qu£ftione hoc tempore intégrédb ci non poteü, de qua tarnen fiepe alijs temporibus er dicimus Deo luuante, er didluri fiumus, Oro autemfilium Dei fiedentem ad dexteram Patrb, ac dond largientem P.cclcfi£, ut fiudia gubernet, er nos protegdt,
D I X I.
ORATIO RECITA^
TAA D. PAVLO EBER O, PAST 0= re Pcclefi£ V uitebcrgenfis,ctim gradus dodlorum
Theologi£ dccerneretur Reucrendo uiro
M, Dauidi 'Voit, die 19, Martij.
ETfi quotidie de mirando confiilio rédemption nis generis humani in omni tnuocatione co^ gitandiim eü, tarnen anni tempus nunc omnes pios
ANNO I î S O, 247 pio!admonct, utmdiorfit mtcntio^cr omnU wh vanda fa£ki, ^ua inhoc teiupui inctdunt,confia dcrentur.
Cr at prima dies trit, quamundus ante annos guinguies miüe, quingentos, CT uiginti duo ton« ditut. cR.
Die 17. Maÿ prima dies crit diluuij ante an* nos ter miüc odingentos fixaginta fex.
Oiei^. Apr dis prima dies erit egreÃionis ex annos ter mtBe fexagitita qumq^.
Die 25-. Martij Ãlius Det crueifixus eR ante annos mille quingentos uigmtifix.
Confintaneum eü Abel initio Veris in tere fedum efifi, ^t 1prfc eodem anni tempore oblatum tfic, cum typi ejjènt Chrifti. De Bapttfta exprejje firibitur,circa Pafcha trucidatum efiè.
Hlt;ec miranda fiedncula intuentes, agnoficere ar deplorare nofira peccaa,e:j Deo grattas agee re pro patefadionibus, er, pro mtfib redemptore filio, exettare corda.ad.inuocationem debeboa mus.
At proh dolor ut in fieuis morbis poü mtcra ualla redeunt atroces paroxyfmt, ita hoe tempore in multis fiurorwm mcrementa funt cr tiofeoAoa, ut Medicorum uerbis utar. Helluantur, concura runt non ad conuiuia, fid ut humanum cruorent hauriant,denunciant fibi mutuaslanienas.
Va:c nos fienes, ac prafirtim nos, quibus Ece clefilt;e gubernatio commendata ed, non poffitmus
R y fine
248 ANNO ï y « 0.
Ãne ingenti dolore dÃjtcere, qui quidetH 'amp;â cdui f^}(^ÃecuturM pÅnoi horumfurorumcogitä^ inia. Difciplind mdgis mdgUcji Idxdtur immdniti» tc op'mioaum, qud: ut fcriptum cä , uertunt âXafifi amp;/à iia-i?lt;yamp;a.p. lauitdntur ergo didboli* e£ furiie, c^ bimorbi panxfuntprophdtiitdtif. Udi pcetidf deinde ruina imperiorum beüd, O' Udfidtiones^ comitdbuntur.
inter hdrum cogitdtionum fluäuf hdc uclut dncom nos ptftentdtnus, uidelicct, proiniÃtone lij Dei, qui ddÃnndt, fc rehquids EccleÃa Ãcrud* turum eÃe etidtn in hdc deltra wundi feneókt,ficut inquit : Etidm in feneamp;i uos gefldbo, er pracU pit, ne officium docendijO nwnendi nofiros dbifi cidnw.
Q^udre primunt, ut mdnddto nei obedidnt,o)it^ nibus duditoribus noflris practpio, tdnqudtn Ec« cleÃa huius pdftor,ut iniuflos impetus frenentjO Ãnt modeÃi, fie dd pidm meditdtionctn QT »i® uocdtionem exuficitent.
Hortor etidm mdgiflrdtus, ut iÃds peftes, qua fidndri nolunt, tdnqudtn îcAasof aç pdtriæ,ex op^ ptdo eifiidfjt.
Deinde cat um piorum düoquor, inter quat multi fiunt ddolcficentes tdles, de quibus ficriptunt eA ; Sinite pdruulosdd me uenire, quid tdliumeA rcgnum calorum.
Hos iubeo mecum fiupplices dd Deum dccede^ re,cuipriw'um grdtidsdgimus,quèdfilium miÃt redem^
ANNO I r o. 245 fedcmptorcmjCiuà dEcclcfîâm aternamfibi cotlU
, cjKod nobis ctiatn jilium oftendit, ZT nos Eccleã fu£ i)iferuit,cr dementer nos noflrtis. families bädenus protexit.
Erecdtnur etidm ueris gemitibus leterntvm trem Domini noflri tefu Chrifli, credtorem gene» ris humdni, ut propter filium femper mter nos tterndmEcdefld,m colligdt,nos docedt^gubernet^ amp;nbsp;protegdt.
Hdncjigntficdtionemgrdtitttdinis ZX btec «o* fct primimt fieri in bis congrefiibus decct.
Etunc z^ de pdrte dliqud dodrinte dicendum td, qu£ zy tpjd dd excitdnddm gratitudinem O' inuocdtionem proded.
In friore libro -rra^aT^amp;TropSjksp, ut nomi» tumus, cdp. 17. Dlt;t«(d grdtids dgit propter trdditdm promiÃionem rcdemptoris, quo in loco fententid infignis pofla ed, qu£ in libris I^ti* nis negUgcnter reddM ed, cum quidem grdmmd* tied in Bbrced Icdione non fit dmbigud. BreuitdS didifecit,ut interprétés qudfi prieteruolduerit fententid. Ledio grtccd propior ed fbnttbus: tTre^ç /jLE Wà ofacriç wtto«, fwÃ
é*£ KUflOà O
^^cminiflis Berndrdum Ziglcrum, nAtum in familid nobtk gentis îsiyforumy uirum cxceUen* tem ingento cruditione, ludtcij reditudine, O' fide, quo cum mihi dulcisdmieicidfuit, tsdffira mdbdt.
I
2;o ANNO I à 5 O, nmllt;(t,pne uUii corruptelis hanc efje grdmmAtï^ cam natiuam interpretationem. ET A S Plâ CIS ME IN FORMA HOMINIS, QVI IN EXCELSIS ES lEHOVA DEVS. Hiinc interpretationem crLuthertu probabat, le^lores mediocriter erudtti in lin^ gua Ebrtea, CT non prophani,agnofcere po/]unt, nequaquam peregrinam effe. Certè priora uer^ ba: Et ajpici^ mein forma hom'mis, feu ut for» tnahom'mii, congruunt cum graca interpréta» tione^
Uanc igitur gramma ticam Oquot; non peregri» tiam interpretationem retineamiis, adiunga» mui diilii Euangelicis, cr pondera Herboru/fH confideremui.
Verbum fi.djficis,congruit cumdiilo: vidit Abraham diem. rncum, ZSquot; lataties eü,
Appeüationem form£ imitatut eB; Paulmycum ait, Qui cum effet informa E)ei,formam Jeruiad» fumem,
Cumqs adfirmet hune McÃiam,quem aÃoqui» tur,uerè effe Deum Jehoua in excelfii, zx dirai tarnen eum conjfici in forma hominis, agnofed hune dominum, quem alloquitur,uerè adfumptu» rum effe humanam naturam, ut antea dià um ell: Semen mulieris conculcabit caput ferpentis. Et ad, Abraham exprefê didlum cü: In femine tuo bene* dicentur omnes gentes, Adh£cdi£la adiungatuï adfeuerattohïc poÃta,dclorma hominis.
ANNO I y 6 o» zn
Simul dutcm ddfirmdt, hutic McÃidm ejfe Dee ton khoiM 'm excclÃs, qui er femper adfuit £ce clcfi£,ut expreffe adfirmant Prophetie er ApÅ floh.
'Vt^'gitur eoufeÃioexfdtde utrdq^Mturd 'm primo cap. ïohan: ia,'m hoc loco tradia eH cone feÃto de utraq; ndturd, Ac ad confirmando! nos contra'Ebionii, Samofateni Alahometi, Serueti^ çr Ãmilium l)lajÃhen!iaf,diligenlcr iüuflria tefti* mania de doilrma colligamut.
Poflea er' conÃolattones inde fumamuSyde quie bus mox diconus. Prius enim commemoranda eH htjloria Latomi LouanieiiÃs, Pdidit is fcrtptimt contra kcclepM noflras, quod extat,m quocxe prefje dicit : Patref Adam, Abraham, Dautdettt erProphetas ,non aliam Dei notieiamhabuijji, quà m qualcm habucrunt 'Xenophon er Cicero. Kos enim nominat, qui prorjus ignorauerunt promiÃtonem redcmptoris,er tantum habucrunt qudliacunqi legis ue/iigta. Hic LrffowiM aliquane topoSl morions, triduo ante mortem iacuit, hor» ribilimugitu Ãgnificans fuos cruciatus, er exe damans interdum, fe fcientem ueritati aduerfÅ tîon ejjè, ut Pontificijs tyrannie gratum face* ret.
Hanc hiÃoriam ueram eÃe multi norunt,quant to commemoro, ut hofles filij Dei,TamnKrus,Stae phylus, er Ãmiles Ãtoc exemplo moniti., iudicium D« metuant.
ScripÃt
ANNO I 7 « o.
ScripÃt eddrm Tammerm, quæ Ldtomm, Ã' confu/ionetn gentium VEccleÃte fdctt^fingit Aliegoridm de Chrifto dit cum effe legis uoccW» Aduer/us hds bldÃgt;hemids tenedtniis uerd teftimo* nid y dc dudbus ndturis in Chrijio tidto ex utrgne, ut muocdtio dd eumÃt firmd qj- drdens, ej' jld^ tudmus uerè ncs db eo exdudiri ,Ãcut inquit : nttc ddmc omnes, qui Idbordtis C7 onerdti eÃis, er ego reÃeidm uos. Rededinus igitur dd diiliM Dduidis,cgt;' inde conÃldtionesj'umdmus.
AdÃieis me, inquit. UdÃnguli dd eum confu^ â gientes, ddÃici fedÃlio Dci uerèÃutudnt. Sciant ejÃe omnipotentem, dc intueri cordium gemitiis.
'Deinde fciamus nos pldcidè O' dementerdd* Ãiici er crigi, quid hic filiusmobis doiidtiis eA,i(t Ãt medidtor, ne in nos trd Dei ejfunddtur,Ãeut ipfe mquit : üon miÃt Deus filium fuum in mun* dum, ut iudicet mundum ,fedut filuetur mundiK per eum.
Ipfe e/i umbrdculum tuum, ne ird Dei eonfa* ntdris, Ac diligenter immoretur cogitdtio noflrd uerbo AÃiciendi, et dgnofcdmus,immenfum lene* ficium ejfe, quad hie Dominus uerè nos miferoi djficit, curat,deprotegit nos, non tdntum in communibus naturie periculis, fed etidm dduerfus Tyrdnnos o Diabolos. Deinde O' in morte fer* Udt nos,ne opprimamur æternis mdlis.ideo inquit, Hemo rapict oues meas ex mdiiibus meis.
Deinde quantum eü,quûd nos adjficit in for* nu, ho*
ANNO i 7 6 Ã, 27à IfwboWMJW? Induit humcincim nuttiir.tni itii,ut tùmejjet Jînc peccuto, tumen pcenlt;tf noftrortan pcccutorum,mortem or mejfubiles dolores fuflù nerct.
Contcmplemur nos ipfos, tjU4m foedtem Ãt Ãgt;eu ibculum, Cdduuer. Talés eü hie Dom'muspena dens m cruee, O' abieélus 'm fepulchru'm. gt;. 'Fit Ã* tnilis noflrii cadaueribus. Sic induens noÃram formum, nos ajpicit. Sed diim fit cadatter tuoÃ^ mile,Ãmul eR Deus leboua, O' tuoeadaueri redâ^ dit uitdm,O' quidem liberatam li pecfrffo, morte, O' omnibus arumnis, Ft hlt;ec nofir a turpiÃima eadAuerA, hoc Domino fiMmformam nobis tri^ iuente,fiMittemplA O'doniiciliA Dei in toa le* termtate. Fion poteü uSius creatune eloc^uentia pingi bu^e Antithefis fiortme bominis , cum Chri» ftus fitcudauer nobésfim!lc, o- nos uieiÃim in^ duimur formA refurgentis Chrifii. Vult tarnen Deus'mitiu buius Ãult;e fiipicntiA: o bonitAtis cö-gituri, CJ hue cogitAtione lucem fitdm 'in tiobis Accendit.
'PrætercA fiormAin nofirMt 'induit , cum pra firdtus cordm æterno pdfrc, ez fufi'mcns tram Dei effiufidm meum propter nofir a peccdtd, fuddt fdngtt'inem. Fiihil trifiius hue formA cogitari poi tcR. Sed hdne mduit, ut quot;AuT^ai pro nobis foludt, fit redemptor O' dcprecdtor,ficut fcriptum esl : Dum qui non nouit peccdtum,fecit peccdtum, ut fwfidmus lufiiciiiDet 'm ipfo, Sie mduit forntAin hcmi='
zr4 ANNO I y ⬠o»
bowMïW, ut in p panuts noftrortvm peccdtorunt transférât, nobii ucrö donet fuaMfor{nam,(lu£ eA lujlicta Dei, cr uia iiberata 4 peecato CJquot; Worte.
^tfi autem magnitudo harum rerum fuperat cwnium crcaturarum fapicntiam : tarnen diumant uocew audiatnus htec docentem, c?quot; ueris gemiti* bus peamus, ut iÃucefcat mentibus noÃris ueri filij Dei agnitio,(iui in his fits doloribus non tantum esl exemplum patienti£,fedeAredcmptor. Propter Hos iram æterni patris fuÃinet, er
foluit, ac nobis meretur liberationem,Ãcut in^ ^uit Paulus â. iuÃificati fanguine ipÃus. Et alibi: Tu in fanguine teÃamenti tui educes umilos tuoi de lacu, in c^uo non eä aqua.
lîanc totam fapientiam rident Epicurei, bometici, Eanatici, PbarÃeei, Pontificij, aduerfut quorum blaÃgt;hcmias dodrina nos tnuniamus, ej ab ipfo Ãlio Dei confirmari nos petamus,cui gralt;â tias agamus,ut agit Dauid,qu()d nos informa ho^ minis adjficit,^ propter nos induit maffam natu^ r£ noÃrie, quod faitus eü redemptor, quod fuant nobis formam dondt,quod cr merito cr effcacia faluator eil,quod à Deo nobis fadus ed fapientia, iuflieia , fandificatio, O' redemptio. Pro his omnibus beneÃeijs tibi fill Dei Domine lESV C H RISTE crucifixe pro nobis O' refufeitate, gratidsago,teq^oro,femperutnosajficias,do^ , eeas,gubernes O protegas nos,O' tua forma nos tn tots
ANNO I y 6 ó. jyp
'm totA gterniute induAf. Tibi twti eH humane I nature forma ianguida, plena caligmii crmor^ lorum,dcniqi deformia cadauera fumut, Ucc uIU firma folatia nouimui, nià t^uod tu nos in formes homints aÃ^icis, nbsp;nbsp;guident iubes, ut ad tc confue
giamuf, iubes à te peti expefkiri auxiltum, guod tta promtÃÃi, ut fanguine Oquot; refurreilione tua promiÃtones obÃgnaueris.
'Petimus igitur v expeikimus i te guberna* tionem cr Ãlutem. Non eü par certantinibuf cr perieulis noÃrts uUa humana uigilantia cr po* tentia. inÃdiantur nobis aÃutiÃimiÃiritus,dr* dentes horribili odio tui, hi Tyrannos vfophi^ Ãas incitant, ut idola ftabiliant, tuos ccetus reüè docentes diÃipent, tua membra occidant,bella in^ iufla moucant, cy uaflationes in genere humana faciant, deleant difciplinam,cr uocem tue dos {Ir'tne. TEt hi habent adiun^m maximam homis num partem. Videmus enim guantaÃt multitu^ do Mahometica in toto orbe terrarum, guantA PontiÃcia,guanta fandtica,uidcmiii guanta Ãtfea uitia. Aduerfus tot hofliumgenera, Of contra tantos exercitus, guid fumus nos, gui tiere Eccles Ãe membra fumus, niÃpauce ouicule inter Dras I Mn!wn,Tjgrn»«, Pardorum O' Luporum ags mina, feu guod er at Tianiel inter Leones f Hie Jue preÃdia habemus,nià te Pill Dei Domine Je* « Chrifle cruc^xe pro nobis o refufeitate, gui I aÃneis ms 'm forma hommis, er es Deus in exa I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S â cclÃsl
ly« anno I y o.
celÃif Te ïnuocojUt nos doceAi,gnbtrnes,z^' pro* tcgds f
Adhortor etiam fenes cr iuniores, ut periculd confîdercnt fefcad ddigentiam cr inuocatio» nem cxufcitent,rec iüa rnmMnitdte dogmatunt ejfemti, taxent frenos cupiditatibus.,c]Uiefingunt, nihil opus eÃe cogitatione doéirinie, diligentia in regendis moribus precatione. tmà ne cjuidei» nouant obedicntiam neceÃariam eÃe. Doleatnits fotiiis ,(2rhis Ztr alijs blaÃthemijs generi humana pcenas attrahi. Cometa:, Terriemotus, chaÃnata, Tclipfes, Ãgna funt futurarum calatnitatum. Et t^uidemtalia Ãgnahis proximis annis multa uidi» tnus. Sed blaÃihemiie non tantutn Ãgnificant ue^^ nientes panas,fed etiam attrahunt, luxta diilum : Non habebit Deus infontent, ^uicunq^ uanè ufur^ pat nomen eius,
Smus igitur modeÃi, er uera neceÃaria difcamus, uitemus Sophifmatum pra;Ãigias. Sit etiam cura pijs conueniens regende uttlt;e. Ad^ feret, ut uidctis, hlt;ec aeris Ãccitas flerilitatcm, qua Deus temulentiam cr ingluuiem puniet. Et ppè concurrunt plures pcenie,ut in uerfu dicitur.
Jâwf/aKôç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A(/xo§ a/x Stu*
Hnrtttn rerum cogitatione fleikimus animos ad modeÃiam,cr ad inuocationem, quia miti* gationem pcenarum Deus iubet peti,Ãcut tnquit: inuoca me in die tribuUtionis, zj eripiam te.
Hane
ANNO I y « O. 277
tJMc commonefailioncm adieci enArrationi diili Vauidii, quia id jit dulciM,citm nofir as tnifi* ri AS aj^uimui,
Qonfidcrent Autem fiudioji Q}-hoc : ciitn ui« dcant, cognitis fontibus, illuftriorcni fieri finten* tiaiii DAUidis,mAgis amanda ejfie doilrinA fiudtA, D I X I.
PRAESENTA.
T 1 O.
REutrende Doäor Georgi, domine Vicecän« eelltirie ornAttÃme, Preceptor, Collega er Compdter earifiime, cum 'Dommui nofier iefiui Chrifius ad difcipulos ait : Mefiis guidem eopiofit, operarij uer6 pauci, Rogate ergo Dominum mefi« fis,ut extradât opcrarios in mejfiem juam.Vtrunc^ âtnonet,jalutares Doiiores Dei donum ejfi, eumlt;]f ueUe, utagnita magnitudine huiies heneficij, ar« den ter oremus, ut ipfie det fideles O' fioeliees Ec« clefiie gubernatores, yidemus multos in mejfiem, hoc e^ , in gubernationem Ecciefia: prAtextu crdinarite fiuceeÃiottis irrupijfie, non opcrarios-, fed uentres ignauos , uoluptatibus deditos, er magisdehocjollicitos,qucmodo jibi facerdotia (r ïopfr cumulent, quà m quemodo Dfo Ecclejiatn folligant.
Rurfiuf â altos cernimus non expeéiatti le gif i* tna uocatione,tn mefiem irrepfijfie,eo quidem præ*
S 2.
textu
2îS ANNO I y « O.
textu, quod uelmt operäri,fed dum Jtbi (oli fà pert uidentur,cr zelum JinguUrem arrogant,aliorum légitimé uocatorum tS' fideltum meÃorum operas turbant cy impediunt, atq- itafit, ut eorum labor infalix Ãt, or niulttsetiamperniciofiis. Quare graiiiÃimof cauÃas habcinus hoc tempore, orandi Igt;eum,ut ipfe extradât operarios in meÃem fuam, hoc cR, det pios, fedulos, nwderatos, fideles cr falutares quot;Doélorcs, qui CZ 'mftrumenta ad guber^ nationem lE.ccleÃce necefifiaria afférant,Ingenium, doélrinam, iudicijreilitudmem, ztr fimtlia dona, â¬7 ijs uelintreélè uti, ad coÃeéltonem amp;nbsp;tedtfica^ tionem Ecclefite, non ad diÃipationem Gt' dejlru^ âionem eorimi,qua: ab alqs magno labore ,fide ac falicitate cxtruda, funt.
Extrudit autem gX' uocat Deus operarios in tneffemfitai» alias immediate, alias utplurimwm per homines pios cr prudentes, qui prtefunt Ec^ cleÃie, quorum cleHionem ipÃe tarnen gubernat er fiortunat.
Hoc modo eü uocatus admtmusdocendi Eu^ angeliumà SenatWlnclytie Academiæ Eegiomon^ tan£,äuthoritatc Gr uoluntate iüuflrtÃimt Prin^ cipisac Dom'mi D. ALBERTI Uiarchionis ErandeburgenÃs ,Ducis EoruÃix, gtc. Domini noflri clementiÃimi,hicpiusGreruditus uir Dauid Voit, ciim prius iÃic in Schola diffutatione publica GT confieÃionem Ãuam de toto corpore doüriniepiam edidijjit, er Ãuam eruditionem ac indt.^
ANNO lyÃs. 279 indufirùtn iHuÃriÃimo Priucipi Gr doäiÃimü ProÃeffbribui Acddetnix tÃiiK probaÃÃet.
Cumg; diiducend£ Ãiice Ãamilix cauÃa reucr» ti 'm hdf regiones conftituifjct, petitum cH i no» bis, ut ncflri CoUegij teÃimonio publice orndtiK dd Inelyta/n Acddeniiatn Regif montis remit tdtur. ClUd ipfd petitione oftendit GT illuÃrtÃimus Princeps, GT inclytusSeiidtusAcddcmi£Rfg/o* nwnfd/irfâjppiüw conÃenÃum 'm dodr'ind caUÃi dmdre Gr tuen nobiÃeum tieÃe. Cittare agutÃi^ mum e^l, uos huic clemcntiÃmue GT pilt;epoÃuldt tioni reuerenter obfeijui. Scis dutem orndtiÃime domine VieecanceÃdrie, hune ÃA. Dduidem muU tesdnnos nobiÃeum uixiÃÃecum Iduà e pietdt'is,moa deÃi£ Gr diltgcnti£ m omni generc offieij, AudU uimus ctiam publicè GT priudtim ip/iiu ConÃeÃe Ãonem de pr£cipuis drticulis doilrin£ cceleÃiSf GT deprehendimus proÃeiium inÃudio Theologint dignum honoriÃco teÃimonio.
Cum dutem utili conjîlio dntiquitus 'm Aedde* m'ijs elegdntur uiri Ãdpientid,tiirtute GT' dignitdte pr£Ãdntcs, c/ui fint infiieélores Ãudiorum,c^ gua bernent publicorum teÃimoniorum eoüdtionem, ^uos CdnceHdrios uocdmus, GT tu nunc,ut Deed* nus CoUegij noÃri,uiccm CdnceUarij gerds,hunc tibi reuerendum uirum M. Dduidem 'Voit oÃÃero^ Gf peto noÃri CoUegij Gr ipfius AI. Dduidis no^ mine, ut ei tribuds poteÃdtem, Oquot; ut uocdnt Lù
S 5 centidnt
2^0 ANNO ï 7 O,
ccnti.tm äecipiendi gradum O' 'mfignrd rum Theologie, o nobifcum Dcuwi ores, ut ha^ tus cundiduti miniÃertum o totius uit£ curfum dementer regdt, for tunet, oadiuuet, utÃtuM tnifericordhe utditer feruiens Deo Qr^cdeÃie.
D I X I.
RESPONSIO VICB-
CANCELLARII DOCTORIS Georgij M^aioris.
Vldenfur fortäÃis hi congreÃus noÃri Oâ h£ Ceremonite quibufddm pueriles, o qudà ludi Scenici ac Theutrici, fed fctcndum eü mugnM O' graues effe cisiufis,cur h£ ceremonite O' in ue» ieri TeÃamento dtuimtus mÃttut£Ãnt, o poÃed ab ApoÃolis aliqu£, cum m'miÃerium ucrbi qui* lufdam commendandum effet, ferudt£ Ãnt.
Pr£cipit Deus NloyÃ, ut in publica confecra* iione Sacerdotum induat fratrem Aaronem ue* Ãimentis fuis, imponat Thiaram capiti, o Ãhos eius induat tunicis lineis, o imponat eis mitram, qualis ferè ritus à nobis fernatur in ijs initiandis, quibus publicum teÃimonium tribuitur, cum im* ponimtis pileum, pr£bcmus ofculum, damns ins te* nend£ Cdthedr£, annulum o alia ornamenti ac priuilegid db Imperatoribus buic ordini con* f^ffi O' dttributd.
IM
ANNO lyöö 251
ÃH cum di EccleÃd Antiociend dd propdgdx tionetn Euangelif Pduluf Bdriidids mdnddto Spiritus faniii in Cyprum^Pamphilium, Phrygia dm O' dlu Aãlocd mittendi eÃent-Ãcuti refert Eucdf y conuenerunt Prophetic dcCoilores, Oquot; cum iciundÃent Oquot; craÃent^ impofuiÃentq^ cis KAntis, dimiferunt eos.
Hune ritwn Apofloîicum O' nos in taliius congreÃtbui feruamus, c'um initio conuenimus di prccationem, O' deinde miniflertum docendi Eu» tingelij ijs, quorum nobis explordtd doólrindeü, O' perÃeili mores, publicd uoce cordm EcclcÃd commenddmus.
Caufe'dutem, cur hi ritus inflitutiÃnt,pri£ci» pUie blt;c funt :
Primum, ne omnibuspdtedt aditus ddminifie» rium O' publicum docendi munus, fed ijs tdntum, quorum explordtd doärind o uitd perÃgt;c£ki e^., Ãcuti Timotheo d Pdulo priecipitur,Aïiniflri pro* beatur prm'um, deinde miniflrent /«vsyKÃHTBi cvnç.
Qudlisenim idrbdries oÃ'et,à homines non uocdti, dut non explordti undecunq; in EccleÃds irrumperent { ciudntum ctiam pcriculum eà fett
'Vult Eieus EccleÃdm catum eÃe honefiiÃi» Hiè ordindtum, ut Pdulus inquit : Omnid fidnt décoré O' ordinègt; ttemEccleÃd ut cdflrorim ddtsordinatd Ãt, üon uult inedeÃc bdrbdricdt
S 4 cenfu*
2to ANNO lygo./ confujiones czStKaras-acna/j, iÃummoro» Cyclopum, de guo dicitur :
icKoua OU ovSip 'ovi^ivl^.
Secunda cMfieR,quà d DemuuUconjjiici i /ott lEcclcfia cos,quibui teflimonia ddntur,ut ccr» tdÃt de eorum uocdtione, çy ipforum doilrmdtn er mores probdri toti presbyteria, er ijs quibut guberndtio. E.feleji£ commenddtA eü.
Tertid cdufd eji,ut er ipà Doäorcs EccleÃlt;t fcidtit fudm uocdtionemterhdbednttUuflridte^i flimonid fute uecdtionis, quid confeientid fecum diÃutdns de uocdtione,ftepe duriter crucidtur, er cum hdc uocc reprehenditur, Currebdnt, er non mittebd»teos,mdgno inpericuloell, er meminh mus,quofddmqui in fedittone RuÃicdnd dnte dn^ nos non miÃt cucurrerdnt, miferrimè in deâ fÃerdtione perqfTe.
Qjtdrtd Cdufd e/b,ut 'm his congreÃtbus dgdne tur grdtiæDeo prommiflerio uerbi er mflituto er hdäenus in hts furoribus Didbolorum mundi mirdbiliter ferudto,crut precemur Deum, ut porro feruet er tuedtur uerbi mintflerium d fe mftitutum, er extruddt operdrios m mcjfcm fudm, er eosipfe Spiritu fdnilo fuo ungdt, CT' mdnm fuds impondt, ut fruäum coptofum dffe^: rdHt,p-fruiluf ipforum muncdt.
c'um igitur hie reuerendm uirM.DduidVoit ab tüufiriÃimo Principe ALBERTO Mdr^ chione Brdndcburgenfe,Duce BoruÃiie erc. cutus ea
ANNO I y o. Xg5 eü exceHens Ãipientia crfgt;ietta,ad docendum TS.it* angelium 'Domïni noflri Tcfu Chrtfli 'm Acddemid Kegiomontdiiti, uocdtM pt, tSJquot; dudim,pt publice eiuf confeflio, i!:r mores eius pnt cdfli cr honeflif i:3^R.euercndi uiri Cottega mei,c;~luoet Mdgiftri i DrfwjdK nom'me petdnt, publico teflimonio huiut i-ccleptEy SchoU (^^ CoUegij noflri eumorndri, i.godutoritdte,qud hoc tempore fungor,iudico te M. Dduidem dignumefli honorifico teflimonio, tribuo tibi licentidm O' potefldtem accipiendi I grddum Oquot; orndmentd Doäorum in Theologia, in nomme Patris nbsp;nbsp;pilij o' Spiritus pnili.
Poflremo toto peâore dgo grdtids fllio Dei, fedentidd dexteram teterni Pdtris,(juiddtdonlt;i hominibus, dlios Apoflolos, dliosProphetds,dlios Pudngcliflds, dlios Pdflores, dlios Doélores,c^uód hdäenus Pcclcpdm O' hune catum docentiunt elementer flruduit,quemoro,ut o porrà nos cmnes feruet O' protegdt, O' te Dduidem co oleo ungdt,quo Regem nbsp;nbsp;Prophetam flimmum Ddui*
demper Sdmuelem unxit, O'in tuo miniflerio tettd regdt, ut ps Uds miflricordite O' orgdnum fdlutdre tibi O'Ec* clep£, A M. EU.
D I X I.
S y ORA
ià f ANNO ï y g O.
ORATIO DE DICTO
PAVLI AD COLOSS. III, SERMO
Del bdbitet in uobis opulenter, K.£citnamp; 4 Doitore Dauide.
Si'tântivm e£res,quie aliot^ui intdU ccnfelJif doiltÃimorum hotnmum plurimtim pojÃunt, Judies funt prlt;eÃdntidmgcnij,eruditie, cy elo^i qucntid, hoc loco d uobii JÃeihrentur requi* rerentur,non folùm fummo timoré dfficercr dd dl= cendimt dccedens, fed etidm hune uniuerfum ca^ ndtum dbijeerem. Agnofeo cnim lïïd non folùm non fummd,, fed necfdltem mediccridin me ejfe. CÃm dutem feidm, idq-explordtè pcrccptum zy cognitum hdbcdm,obedi{ntt£ Idudem non rnino;: rts 4 uobis fieri quim eloquentidtn , mihi non dubium facit humdnitds çy ^equitds ucftrd, uos tnihi dicenti, cumiujfus ftm, uenidm ddturos, (y breuem ordtionemfine tdtdio ty fdjfidio duditu^ ros effc,ciHod ut fdeidtis, confuetudo Scholdrum uos hortdtur, ty ego 4 uobis idem reuerenter ty cfficiofè peto,
Diduriu dutem fitm efudntumin hdc erdtio^ nis me£ nmeie , ty in iftd temporis dnguflid fieri potell, de dido Pduli niAximè tnfigni ty memord* bdi,quod in ^.cdpitedd Coloffi extat: Sermo Christ fti hdbitet in uobis opulenter,cum omni fapientid. Inter prdtcipudsfentcntidshuiusPpiftoLehoc di* âwm
ANNO I 7 Ã o.
âwin tanqudm itiÃgnisgcmnMeminet, quu tnultiK grduiÃimdf adnwnitiones continet conta mendantes doólrin£ flndium, diligenter er Ãepi conÃderandum eâ, nee tantum diligentiam in Ãa fcentibui exufeitat, fed etiam confolatur nos, qui propter hoc jiudium CT propagationem huius doa ^rttue non leues terumnAs fuftinemuf,
Primum oflendit Paulus ntAndatum diuinum effe, ut dodrinuftt Chrifti reélè difcamus, er Ema pha/is eü inÃgnis in his uerbis : TAabitet in uobis, amp;nbsp;quidem opulenter. PamiliariÃime notiÃunt qui nobifcumhabitunt. Sciamusetiamuerè 'm illopea ^ore Deusn ipfum habitire, in quo cogitatur doa Urina, in couerÃone ad Deum,er in confolatiome Oquot; niuocationeÃcut exprefÃe Dominus inquit : Si quis diligit me,fermonem meum feruabit,e^- Pater Keus diliget eum,cr ueniemusad cum,ermanÃoa nem ap-td eum fademus. Placent igitur Deo,ledio CZ cogiatio doilrina, er' per cam Deus eR eÃÃa cax,er habt at in nobis.
Sed hicEnthuÃaflie quidam reclamant, AbÃt^ inqutumt,ut leilioni tribuamus h£c incendia, quiC proprie à Spiritu fando oriuntur, qui, cum tpà libet,rapit fuosquofdam feriptos in faalibus täa bulls. Dolendum eà hanc EnthuÃaflicam imagia nationem multorum fiudia languefacere, fed nos conflanter muniamus nos lucukntis teÃimonijs diuinis, quic labefaitariiiullo modo poffunt. No« lt;» eA uox Pauli : Euangeliimt cA potentia Dei ad
2S6 ANNO î r « O.
ad fuîutem omni credcnti. Item, 'E.udngeUivm fà mintjlerium Spiritui, Non hicquidem fcntit in^ clufum eÃe Spiritum fanilum in literarum fi* guroi, fed célébrât immenfam bonitatcm Dei, qui bu/ic ipfum ordinem zragendi modum infiituit.
Suntctiam aîifçr hi quidem,qui opinionii er^ rareÃbi Atlantes uidcntur, dvm fe folos ucritatii propugnatores ejfe iaditant. Horumfimpliciter talc ed acumen ; Excludendum ed meritum,Ergo iiihtl loci habetaliqua diligentia cr cogitatio. O deteftandam licentiam, et mirabilem infcitiam dif« fcrcndt. Vere ztr Jine Sophijiica rejfondeo, Ex« f/«dt meritum, non quod omnino nihil dgamui,jed quia non fatisfacimui legi, cr proculabfumus i perfcdione. Deinde excluditur meritum,ut pro^ mtÃto Jit firma, Ctr certa Jit confiolatio, ZJ-filio Dci juus honos tribuatur, Sed hæc alibi copiojiuf explicantur. Paulus inquit: Pidescxauditued, nec uult auditum ejje Jine cogitatione, Ideo in hoc dido, quod nunc propofiuimui, iubet fiermo^ nem Chrijli in nobis habitare,ey quidem cum om» ni fiapientia. Htecadmonitioinjcriturdediligem tia,qu£habet duo extrema,ignauiam amp;nbsp;fophijii^ cen. Non habitat fcrmo Dei in facrificulis indo^ dis,qui legunt autcanunt Jine intelledu. Nee habitat in JbphiJlis h£rcticis,cr pr£jligidtoribui, qui etiam legunt Prophetarum Z7' Apojlolorunt libroSffcd legunt eosfine fapicntia: Fontes non rede
ANNO 17S0.
»vdc difcunt, qui pint 'm tp/ù libris Propheticii C ApoPohcis, ut Papifl£ non difcernunt Ugent Oâ promiÃionem grathe, cultutdiuinittK mandas tos,er piperfliliones ab hominibus excogitdttts i Anabdptiftlt;e confundunt doärindm de tupicid teteriid in corde, er de uits, politicd,. Tmgunt Pudugebum, burbdriem effejquje ddmnet ordmem polittcivm.Antmomi non difcernunt peccdtd cons trd confcientidtn db dlijs. Tdlid exenipld cogitdns dd funt,ut conÃderemusqudredicdtur: Habitet in uobis fernio Det cum fdpientid. Sit tterd dilis gentid in difcendo,reâè diÃingudntur mentbrd doélrinæ ercoÃdtio illuÃret ueritdtetn, non Ãt recitdtio ocio/d ^a-rfjAoyia, er' omnino remos uednturfophifiicd: prtefligiæ omnium Hareticos rum. Hon poteü dutem reüitudo ludicijrctincs ri Ãne curd difeendt, erÃne muocdtione Dei, Qunre er Pptlmo46. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cR: PfdUite fdpiens
ter. Acpepemihi multumqicogitdiiti de optima rdtione dijeend^ Theologùe prxcldrum uiderifos let,quod Lutherus, cuius bonorificdinmentioncm boc m loco peri iuflum eR,er nlids fxpe dixit, er in pruefdtione primi Tomi Germuntci fuorum o» perum pdulo accurdtius expofuit : Theologidtn uerdm erfdlutdrcm tribus inflrumentis egere, lüeditdtionc, qudtn Paulus hoc m loco ivomucrip, dlibi Icdionem nommât: Precdtionem,er cxpe^ rientiam ^iritualem. Ac de preedtione dicitur ffdlmo ijÿ. ïae cum ferno tuo fccundum mtfes ricors
ANNO I y lt;nbsp;o, ricordiäm tuant, er iuftiÃcdticnes tuM doet me.
Cum igitur certum Ãt, Deo placere h^c ftu* did noftrd, er Deum ddeÃe docentiiut eJquot; diÃen» tibiis, ex dd cÅleflis EcclcÃeC conÃctudinetn hdc doófrina homines duel, lenidmus nobis horumin» gentium bonorum eogitutione dolores noflrcs,'er animos in hoc curfuÃudiorum conÃrmemus, tjuos quidem ut regdt er eonfirmet tpÃÃlius Dei Ao« yoç, toteeum pciloreoro.
QVAESTIO DOCTO.
RI DAVIDI PROPOSITAA CdÃidro Peucero Pioéloris
CdÃdri filio.
VVlt Tiens leterntis Pdter Domini noÃri'teÃt ChriÃi,creator generis humdni cum fihofuo coætcrno, Domino noflro lefu Chrifto,crucifixo pro nobis,et refufcitdto,er cü Spiritu fuo fanäo, erudiri primdm £tdtem,er uult fe à nobis inuoed» ri,)icat fcriptum: Sinite pdruulos admeuentre. Talium e^enim regnum coelorum. Vult igitur nosajJueÃcriinEccleÃd ad reeitandamfuamdo* éirinam, ut ernose^alij adoleÃentes commone* fiant deuoluntatc Dci, ut cogitemus, dtfeendam efjc doilrinamÃcut prteceptum eü : Hic eft filitis meus dilcäuSfHuncdudite.
Sieut
ANNO ! f t o. 269
Sîcut dtitem uÃatum eü, proporto quioÃio* ncnt : An rcile diâimi fit,in definitione Legis mo» nhs, Lexmoralis eü icternd O' imnwaÃpien* norma luÃicia in Deo,cuius radios tmmen» ja bonitate, in rationales creaiuras Deus m crca^ tione,transfiidit, difcernens re3n, Gquot; non reiht, ojlendens quod fit Deus, cr quod uelit reihl, pra-cipiat, ut fimus ipà conformes, er quod nelit dejlrucre pugnantes cum ilia norma.
Hane definitioiiem bono con/ilio er pio fludio tradiam, arrodit quidam uirulentus Sycopbanta, itoc argumenta :
Homines non funt aterni Lex esl data hominibits. Ergo L ex non ell Eternit.
'tinne qiiæro, An propter bane futilem cauil* lationem, falfafît propofîtio, Legem effe £ternant fapientiam in Deo, erfic argumenter, reilefîc dici. ExpreÃe fcriptumeH: Ego Deus er non mutor. item, tionDeusuolensimpieatemtues, item,tian ucni foluere legem,fcd itnplere. Et quaa quam remittit Deus peceata, , amen non uult ta,fcduult ca qult;e congruuntcum lege morali, er rejlituit homines, ut fiant conformes cum iUct fua fapicntia.ltcm,fiiüa fapientia effet mutabilis, quomodo feiremus, qualis fit Deus Æ idea autem dicitur fimilitudo Dei in nobis fnlgere, quia biec noticia in nobis lucet,qu£,fi Deus non femper ta» iis effet,non referretDcum, Hecrtatura humana retinet
»73 ANNO J y 6 Ã.
retintt ntditti deem poR Idpftim \ ctMiti hane lu^t cem,lt;]Uiie etiam in EthnicKadeà fulftt, utgeni SdxontcA adhuc ignara Chrifli,tdntoperedetejid» te. fit ftupra adultertd^ ut ftuprdtds ddiütea rlt;u firdnguldtds cremduerint, ftuprdtores ZT tiKxchos, fuprd rogos fuf^enfos 'mterfeccrmt.
Hoc [cripfit Bonifdcius Pipini tempore dd regem Angltcum, lt;]uod libenter redtdui, ijuid utile efi omne$ hoc pulehrum exemplum gentis Sdxonic£ nojje. De quieftione uerà , peto,ut reue^ rendue uir D. Dduid refiondedt, zy oro filuvi» Del,ut nos omnes gubernet ZJ protegdt. Amen.
;
Tilis e^ explicdtio 'qult;eftionis tua, dn reéft dicdtur,Dex eA aternd z^ immota, fdpientu in Deo^z^ normd iufticia difccrncns reih, zr non re£kl t cuius rud'ij trdnsfufi funt in credturds rd» tiondles,ut fint tefiimonid,cfuà d fit Deus,etofien* dont fjudlis fit, ZT difcerndnt etim d rndlis ndturis, Cf poftuldtperfeânm obedientidm,z^ denuncidt deftrufiionem omnibus non obedientibus.RcJion* deodutem,Reâè fie did, de detefldndd eüim= pudentid Sycophdiitdrum, qui hdnc mdnifeftdtit ueritdtem cduillationibus obruere condntur. Hac propofitio e^ uerd in totd aternildte, zif necefid* riddb
ANNO J f « O. 271
Trilt;K ab fol UH ncceÃttatc : Dem e/lbonut. Et hec e^i impoÃibtl^ ; Deia eü ntulu^, necejJarU um lt;1:^ tmmotum e^l difcrimen bom mail. Do= cct autem Dein hoc eÃe bonum quod ordinat lex tnoraln,Ãcut lAtcheee 6. diólum eA : Indicabo ti=. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
quidÃt bonum. Ac fublato dtferimine boni O' malt, nefcitur quidÃt Deu^^o fequuntur Pyrs rhomj o Manuh£i furores.
E.jfc autem hanc normam in Deo transfufam vn homines in crcatione, conÃrmatur hoc illuflri teftimonio quod dtcitur, homines conditos eÃe adÃmilitudmem Dei. Eadem eü igitur Eiottcia bom m Deo, qu£ impreÃa esl hominibui. Et in Deo o in hommibus immota e^, alioqui non dià cerm poÃet Deus à mails naturis
Qjiod autem obijcitur,ltomines non eÃe £ters nos, legem uero datam eÃe homintbuSyquare non Ãt £terna. Eactlis efl explicatio. Promulgatio non peperit fententiam legis, quia h£cante creation nemfuit, Sed promulgatio feu transfuÃo 'm homie nes nobis earn oflendit.
U£c bremter in hac anguÃia temporis ree Ãondeo,o adhortor Scholaflicos-.ut totum lüum txcrcittmt Antinönwrum uitent, in quo multiC gen tes funt,utin Trotano exercitu,Polye phemt Ãlij,IAufculus,Stcnckcfeldiani
O aha monflra,qu£ Deus
réprimât.
ADe
272 ANNO I Æ 6 O, ADHORTÃTIO AD COGNOSCENDAM LINGVAM
UcbrtCdm 4 Mdgiflro 'ticnrico Moüero îidni-iurgcnfe, Hebrdico Profefjore hdbitd, 'Die zS-Mdrtij.
Singuldri beneficia Dem /èmper Pcc}efilt;e trU butt imgudt EbrdtC gndros et mterpretes, dlidS plures,dlids pduciorcs.ttiotum efi enim db Origene Hexdpld 'mftruitA ejfie, 'm quibm ddiunfhe funt li^ irii Ebræis doiliÃimorum hom'mum 'm cd Imgttd interpretdtiones. Po^i Origene Ductdnm M.drtyr tëpore Diocletidni Griccteledlioni ex Ebr£K fon^ tibus emeddtiones dddidit. Poü hunc Hieronymuf ttiultum lucie dttulit Ldt'mæ le(ltoni,pdrtim fidüis nouis 'mterpretdtionibus,pdrtim editis comment tdrijs, qui funt riuuli hiftoridrum zty endrrdtio^ tiumEbrdicdrum. PoAhuncdliquotÃeculis, cùni Europd plcnd eÃet Mondchorum, ftudid l'mgud^ rum Griccte er Pbr££ negleOa funt. Qjtod eo dc^ cidit, quid cum pr 'mtd £t£S non ddfiuefieret dd re=gt; âè loquendttm, non expetebdtur mcorruptu Ic^ ilio Ãdcrorum Itbrorum , er Mondebi plurimi prorfm lUitcrdti, dut operrn rufticd^ fidctebdnt,ut ddhuc inAtho monteÃdciunt, dut uentrifieruie^ bdnt ociofi, pduci literdrum ftudiofierdnt,er' fii'â mebdtur doîir'md ex Idcunts, uidelicet ex meptii rhdpÃodijs, qudf mdoili utcunque eoüegerdnt de ceremonqs, qudlia ((dhuc extant ucterum Mond^ chorinn
ANNO JySo. 275 cLotuwi monumentd, Inde cwmulabdntur faper^ Jlitiofiritm idold. Tuijje tumen Unguciriim ftu= diofos inde apparet^cfuód ey CdrolM Mdgnm fan= xtt, ut Grectc Ungute interpres ejjèt in Collegio 'Ofndburgenfi. Ezkî ediili formd rccitutur in Hh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
florid utri cldriÃimi Crdntij mei cognuti. Deinde Oâ JM Synodo decretum fdilum eA, ut prtecipu£ Acddcinite haberent Gracæ ty EfcriTif tingute in* terpretes. Circd ed tempord Lirdniif fuit,qui Vrcphetdrumleiltonem prxeldrèilluflrduit. De* inde Idbores Ãurgenfs e:^- Gdidtint fecuti funt, qui ftudiofls etidmprofunt.
Dtec eó eommemordtti, ut iudicijs fliperiorum temporum iuniores commoneftäi cogitent ne* ccfldridm efle âm EcclcÃd Ungudrum Ebrc£ er Gr£cte cognitionem. Id cum res ipfd oflendit,non Opus eU longd Ordtionc. Guberndtorum feueri* tdte Opus eflct,ut cogèrent eos,qui dluntur,ut Ec« cleflte doilrindm difcdnt,ddiungcre dd id ftuditmt Unguds Griecdm Ebr.edm. Qjtd in reprimum hoc con/ideretur : Omnium confoldtionum fum* ma er dulciÃimd h£c eü, fcire ibi Eccleflam Dei effe non pojfe, ubi manifefle reijeitur doilrind Prophettcd er Apoflolicd, dut dogmata defen* duntur manifeftè piignantid cum fcriptis Pro« pheticis er Apoflolicis ,ficut fcriptum eR : Eun* damentum dliud poni non potcH, pr£tcr id quod pof tum eil, quod eil Chriftiis lefus, Etdd Ephe* Ãos fcribUur,Ecclcfidm extruHam efle fuper fun*
T 2 iLtmen*
274 ANNO iy6o.
ddmentum Apoftolorum or Prophetarum.^t duU ciÃime in Pftlmo diâum : Ãenedicite Domino in Ecclefijs de font ihm ï frail.
VttgiturimpoÃibilceä Ãthnicam cyMaho^ meticam midtitudmemhtereticorum agmmd 'Bccleftam Dei effe : ia neceffe eü in eo cactu uerè ejfe eleilos ad focietatem coeleflis Bccle/îæ, ^ui lis brosPropheticoi et Apoftolicos legit,audit,difcit CA compleilitur, ci^uos ut popular audire CA in^ tcUigcre poÃit, neceffe esl mterpretes effe, quibui fontes noti Ãnt,
Sequuntur autem bdc incommoda, cum Do=: iioribiis ignoti funt fontes, Pr mum : tgnoti nul^i la cupido. Almut amantur ez wi«iM Icguntur facri libri abijs, qui fontes non norunt, ut nemo Latina; Ungute ignarus deleihtur led tone Virgb Uj aut Tercntij, aut altorum, etiamfi in Unguant noÃram transfufifint, femel injfeitü pofiea abifi ciuntur, Eodem modo faftidiunt indodi facros libros, quod quidem multos fatcri audimus.
iam cogitate quantum malifit, non dcleduri ealcdione, nec eamadfiduè repetere, ita fiunt mentes prophante, crefcunt dubitationes,langue^ fit inuocatio.
Secundum incommodumeà Dubitatio. ASam qui fontes non norunt, de multis tefiimonijs reti= tient triJies dubitationes. Id quod in ijs animad^ uerti poted,quiminus funt prophani. Hi fepe CA anxièfcifcitantur, quid fit m fontibus,ficutmui* tot
ANNO I f S o. 27J' tosmeminimui igiiaros Gr£cie Lbrete Ungute^ qui cum ex Pfutmii aut undecunque ex facris Librii proferuntur confoLttiones} aut confirmlt;i^ tiones, Ãudiofi interrogent, ciu£ fît netiue fen=* tentid in fontibu^,qu£fîtphrdfîs,qu£figura, sint igitur noti fontes, ut teftimoniorum certitudofît in noftro agone contra aduerfarios, utpo= ftea dicam. iiam etiamfî noftra caifîa fontes non cxpeteremus, timen fciri eos ncceffe e/l, ciim ad= uerfarij refutandi funt. Ciuantuni tumultuabaiiâ: tur Ariani prolato ex Salonione hoe dtéfo : Kup»o$ o/iüp iiuToüîtç'îfy'«. Ciiinin fontibus fît uerbum poffedit, non fîbricauit feu ïtckfft. Sed de refutattonealiorum pofîea dicam. Hune de domeftteo ufu loquor,
Tertium igitur incommodum intueaminif quod in partibus librorum fequi neeeffe e^i,fîlin3 gua fît ignota, jviultæ haÃucinationes ex malis uerfîonibusfitem ex infeitia phrafîs cr figurer um oriuntur. HÃcquentus campus taxandi falfes in^ terpretationes patetf Sed ordiamur ab ipfîs lus d£K,quibus etfî Itngue non ignoOi eil,temen iudi* ciumde phrafî ztr figuris dee^: îdeomulta fto= lidè eorrumpunt. iJlanifefîum eà Pfahnum, Di= xit Dominus,ueticinart de Mefiia, tüi detorquent ad Abraham, ztr interpretantur, De forrenfe in in uia bibet, id efi, ex Htlo. Apud JMicheam legU mus: Honintraboineam, inuerbisnullaefi:am= biguitaSi Sed phrafîs ignota eA eis. Significat fe
T 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«0«
27« ANNO I y g o.
won regndturum ejje in Sdimrid, Seruabo, incfuit'., exigudf rel!quidi,Scd regnumdekbo. ibi c'um fhdjtn in ucrbo Intrandi non cernant,fingunt peregrines fentcnties, Scitis enim in quahbet lingud profrias figniÃcationes fingularum uocum, ez ufum m tungendts uerbis, er allufiones infi=: gurisfeiri operiere, quant ad rem Ãientia jor'= mande oraitonn opus c/i, que iudeis dceA. Sed omiÃis ludeis uentamus ad Interprètes, qui in lin= guam Grecam aut Latinam [acres libres transa fuderunt, quorum laude er uoluntatem er ope= ra ipfa. Etfi enim[epe hallucinati [unt : tarnen magna ex parte mtelleâum lingue E-bree confer» uauerunt : duare ludicandum e^, ces bene meria tos eÃe. Sed fi quis its, laudat, ut fontes ueht ne» gligt, er ignauiam confirmet, is profeétè dtgnus esl odio.
Qji.im multi Pftlmi adeo in féliciter redditi funt,ut plurima membra non intclligantur, ut fit in Pfalmis : E,xurgat Deus, item, Domine probat fit me. item, üiji Dominus edificaucrit domum. Et quoties in Prophelis aliénas fentcntias gia gnuntf
Apud Uofiam er Greci er Latini legerunt : Sicut udflatus oft Salmana d domo eius, qui uindie cduit Baal. Hec prorfus a.a-up.oL funt,cum le^io natiud fit perffiicua, ficut Salman eucrtit Arbeid. Aiinitatur Samarieexcidium,ficutlüt ipfeSab man Rex AÃyrius deleuerat Arbeid.
in
ANNO 17^0. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;277
In Ydrâlipomenis, ut itom'mdmufyCdp.iy.prio:-ris hbrijegimus : Tecifli me Jj/eâabilem fuper oma nes homines Domine Deus, Gr£ci commoditiSf tTTpJtç Åç o^a.çrii^ iev^^uneïs Sic enim Ebrâi^^ « legitur, Etdjjgt;icis me ut formdhommiSyqui es khoud Deus in excclÃs. Qjeid dulciits eil hdc fen= tentidÃgnificdnte eopuldttonem dudrum ndturd= rum in MeÃid f Etponderd funt in uerbis :AÃii= cis me : curds, protegis, fcruds. Et quidem indn= tus formd hominis, trdiisfcrs in te mortem, er tribuis nobis tiiam fornum, ut tibt reuiuifcentiÃs miles efficidmur. El£c leilio confoldtioncmpro=: ponit, commonefacit nos de Ãmibbus diilis : Ettw non nouit peccdtum, feat pcccdtum, ut nosÃamus luflieid Dez in ipfo.EtÃdutem propter Ireuitdtcm cduiUdtor eludere hoc teÃimonium de dudbus ndturisin Chriflo poteA : tumen ddiun^ él um alijs multis grdtum cH pie conÃderunti,
Apud Efdidm legitur : DeÃnitn confummdtio txunddbit iuflicidm,ld eil, InÃne politi£ ïuddicæ, quipr£Ãnitus eil, luÃicidldrgiÃimedombitur. HÃc quoque propter breuitdtem qudfi pr£teruos Idt fententid leäorem. Gr£ci igitur minus per^ Ãiieue reddiderunt ucrbd, 'Aoyop o'UJOân.T/J.Hjxï^ vop Ttomo« 0 Scoç. EtÃdutcm Gr£cd uerbd retia net Pdulus, tdmen fententid congruit cumfontia lus, quibus injfeélis, quid uclit Pdulus,melius iiu* telligi poteil,qudm ex Gr£cd leélionc. Et quidem
T 4 nmlt£
278 ANNO ) f i o.
tnultte phrafesfunt in omnibus fcriptii Apoftolicif proprtie Ebr£is,qu£ fine ufu Ebreæ Ungi/æ dextrè inteütgt non poffunt. Denicj; negari non poteü, mAgis obuidf cffè fententiM in cjuultbet Imgua ijs, (juibus fd /i»2gKilt;,lt;j«dZK audit, donKlitca feu famia liarK eü, crejui phraÃn, figuras O' rationcm formand£ orationis intcüigunt, quà m ijs, cjuibuf hjecfubfidia défunt. Audiut DoéforemThcologite enarrantem hoe diâum : Propter bac uenit ira Dei fuper filios mcrcduhtatis, magno boatu di= figt;utaredeijs,gui nati funt eximpijs parcntibus. Hane cjuaeftionem mouebat ignarus Ebraicæ pbrat fis. Audiui ahum, gutfingebat prodigiofam cau^ fam,guare Deus ponereturfubieäi loco in hoc dido : Deus erat uerbum, Cum pr£dicattim de^: beat effe communiiis fubiedo. Gracus articului oftendit'Xó'Yopeffe fubicdum. Audiuiahum,gut dido Iohannis ccu hanio pene ftrangulabatur : Peccatumed miguitas. Dtfi utabat guomodo ini* guitas omnia peecata complederetur,cilt;m fenten* tia fit obuta in Graca led tone a/j-a^Tia. (^ÿp avo» fxia.. Definit peccatum antithefi Norwlt;e. Cz«» enim lex fit norma oftendens redt),, perjfiicuunt ed peccatum ejfe, guidguid lt;«b lUa norma difere^ pat, ut funt ufitatte definitionespriuationum amp;4)o!Zj5£trip tvavTiou. Ita fepe una uox m fonti* bus ledorem de magnis rebus docet. Ac recitari talia exempla mtilta poÃent.
Quartum uero vneommodum infeitiam Un* guarum
ANNO iyâ¬o. 27J ^utirum mgcns fequttur,(]u6d refutationes omncs funt Iznguidiores, niji proferatur ]ineambiguis täte,quid jit in fontibns. Ojiander uerbu/in Ifnpus tare in Gcncji or Paulo transformabat in ucrbim infundcre : lufiicia Abrah^e impuaa esi, id 'tnfufa.
Ptji uerttm eR, effundi Spiritum fanilum in corda credcntium : amen retmenda eüconfola» tio, qu£ adfirmat nos propter obedicntiam jilij Hei luftos ,ide^, Deo acceptas ejjè,non propter infttjam nouiatemjicut PontiÃcq docuerunt,qui etiam hoc modo corruperunt didunn : iufli fumus per gratiam, id eR, propter infufam qualitatem. Kcttnenda e^i autem propria figniÃcatio uoca* lulorum Imputationis zy gratia;, qu£ Pbreeis no^ tiÃimiC funt, Etiam noflro tempore fcripferunt quidam,tn inÃantibus. non eÃe pcccatum,quia pec* catumÃgniÃcet ailionem. Atfcientibus phrajin Ebraicam notiÃimum eR , id nomen jigniftcare malum pugtians cum lege Dei, Grreum,jiueÃt aäio, jiue hterens 'm natura prauitas feu defe* iius.
Heniq^ utÃt in EccleÃa certitudo priuatint V publice, feiri fontes ab aliquibus neceffariunt e^,qui CiCteros cr erndire CTconfirmare poÃint. Nee ignaui£ excufattonem quicramus, quod cum excant mterpretationes non folum ueteres faélæ t'^gligcntiiis, fed etiam recentes mult£,non uidea* tur oper£precium coUocare tempus in peregri*
T 5quot; narum
280. ANNO I y g o.
nArum linguarum Ãudium. Ldudo er uoluntii^ tem 'mterpretuM er opera ipÃa. Sed cum /hit dià fimilesÃaiic ipfam oh caufam fontes adeundi funt., ut ueram fententiam eltgas, er' uideasnon alienii oculis,fed tuis. Et ubi uox esi cadem mterpretum, tarnen hoc fit, i^uodin uetcribus uerfibus dici=^ tur
âLl cjttanciuà m fapor e.^ ablate dulcis ab unda, Dulcius ex ipfo fonte bibuntur aqute.
CiUdnquam ego non fol'um dulced'me /iudiofoF tnoueri uolo,Certitudo expetenda eA,cumquh dem tiuUd mterpretatio tarn dccuratdfieri poÃit,. qua: pondera uerborum ej' emphafes ubig^ redder re pofiit. Esl autem prtefertim Ebraia lingua ple== nd uenufltfiimarum fi^urarum. Eton aberrauit interpres d fententid,cum dixit : Quia ponet ani== mamfuam pro peccdto,rsifii âh.fa.a^Tia.^.Sed mul= to lUuflritis eitEbrdum , quodrcthiuit Pdulus,Eum qui non nouitpeccatum,fecit pecca^ turn. ÃHec falji crimen ducatur, quod fccit inter== pres. Hoc esl nomen quod uocabunt eum,T)omt=^ a us luftus nojler. Sed multo plentus eii,quod Gramma tied certo reddi po/lulat, lehoud iu/iicid tio/ird. Quod etidmret'imuit Paulus, Fdórus e^ nobis a Eeo fapientia er luflicia. Uuias generis exempla plurima rccituri po/fent. Addo autem er hoc, quod fcio eruditos er prudentes boni confu» 1ère : Fatcamur nos homines effe,de qutbus didlum eâ:
ANNO 17^0. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;28X
t/l : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;avÃpwTTM^ fêip o-ttm/tci. (fo^oç, liix
tcrdum non fatii tntentt fivmui, intcrdinn etiant cum fumns intenti, amn 4 propofito abducimur pcregrina alignaJjieaeMagni momenti(intentie eü in Pptlmo,Ofciilitmmi füium. Idcur mutarint Grxci, ne fu]jgt;ictiri quidem poffii/m. GrauiÃimtt doótrina cä m iob ; Vere fcto quod non Jit inftiis cordm Deo. lortaÃis horridiies hoe leronymo utfum eü,tüiutt ergo defuo : No» iuflies ho)no compdrdtMDco. Videtii obrui ndtiudm Ã(nten= tiam, GT leélori peregrindm oflendi de re nMxis )tM, In Daniele addidit perntcioÃitn particulatn : tortaÃii ignoÃcet Dem, cum in textu/it d/Ãeuc=: rdtto :Ecce ent fdndtio deltéloru/m tuorum. No» fcice dut reprehendendi ftndio dico, dut quod ues lim interpretum cenfor feu Ariftdrchui uideri, fed officif mei ratio poÃuldt, ut hts monitionibui exciton luniores ad difcendum. Et tarnen pauca ruderd ex ingentibut aceruA protuli. Leuiiese^ fuperioribuf errdtis, quod 'm librum Amos irrep= fitdpud Gritcos nomen Ãderii Kempha, quod m dilis Apoftolicis retinetur,ucl quid Ãc uulgotunc fielld aliqua nomindta eR,ueiquid literdrumfigu= ris interprètes decepti funt. 1» textu eR nomen Kvap. Et confentaneum eft, eum de Sirio loqui, cuius ortus initiuin erat anni ^Egyptq die decimd o£kiud iidq,incident in tempus exundationis î^ilL ltdqi à Sirio tanquam à num 'me,folenni ritu exun= datio fclix petebatur. Hüne idoli cultu/m taxat
Propbea
Z8Z ANNO lyffo»
Propbetó. Sed non omnid errdtm, idm colligere fiitui, tantum hiec pauca reccn(ui,ut iuniores co^ gitent de cauÃs propter quM 'EccleÃce neeeÃarid e^ Imguce E breæ cognitio, GT Ãà ad earn diÃen^ dam exuÃitent. Certitudine opui eü priuatim er pubbcè,GT' ambigua lectio non folum 'mfuauit eü^ fed etiam prorfm abijcitur. yt igitur Gr certte fint mentes deÃntentia Propheticorum Apo^ ftolicorum Ãriptorum, Gr horum leilio propter certitudinem magis appetaturÃmgua h£c diÃens daeA, quid ubi ffernuntur libri Prophet ici gt Apoflolici,ibi Ecclefiam eÃe impoÃibile eA.Simits igitur memores huiui dulctÃmi diAi: Ãenedicite 'Domino defontibus ifraiél. Ego quidem Deo grda tias agOy quad me ad uer£ Ecclefi£ focietatem uoa cauit, Gr in hoc pio labore docendi linguam GT vnterpretandiProphetas fcruireuoluit. Has opea ras cumÃiam Ecclefi£ neceÃarias eÃe,faciam eas Deo iuuante fideliter, GT oro eum, ut nos omnes gubernet GT adiuuet,ac ardentibus uotis peto, ut femper in his regionibus £ternam Ecclefiam colli* gat Gr membra noÃra fanet^ac faciat,ut quam plurimi unum in ipfo fimus^
AMEN.
ORA«
ANNO nbsp;I y « O. 28î
ORATIO HABITA
IN FVNERE DOMINI PHILIPPI Mc/iinfbo«K , à Vito VVmsbemio ^irtii MediciO Doâore, die uiceÃiM prima Aprtlis.
REuercndi O' clariÃimi uiri, doilritid, uirttu te, o fide prxfiantes, pdtroni o coUeg£ colendi,uosc}i optimi duditores. Non cA, ut lam i me expeäetK ordtionem ftudio dut meditdtione dliqud eldbordtdin, qualem hie lociM O' drgumena ti dignitde requirebat,t^eq; cnim in tdntohoc pu^ llico ludu-, o meo dcerbifiimo dolore, dd dicena dum dfferre pojfium earn dtiimi prafeiitidm, etJfii= ritui dte^ hcec ipfia uox tc/lis pietdti5,obferudntilt;ie, O' grdtitudinis noflrd ergd pientifiimum o ops timum Praceptorem, Ucrimii O' tnarore imp«* ditur dtq- 'mtercluditur.
R« «erô ipÃ, hor eÃ,pietdt, dodr'md O' uir* tui reuerendt Pr^ceptoris de quibui hoc tempore dicendum erat, non ntediocrem dicendi fidcultd* tern , fed uim O' flivmen ordtionie uberrimum pofiuldnt, d quo me quant loiiÿfiimè dbefifie fentio.
Audietis igitur in priefientia non ordtionem itel huic loco, uel duribut ueftrii, uel mdgnitudi* ni huius drgumenti conucnientcm, fed miferoi tdntum, concifdi, zy male cohdirentes quereldi, qudles dnimi ludu O' dolore perturbdti temerè
i84 ANNO I y g o.
folc/tt effundere, quibuf ne ucbis nimium moïeftut firn ,moder4bor ipfc mthi, breuiter Untuin fumnia, quidam capia rerum percurram, caterd, ji uiudm, fortdjje alio tetnpore pdulo ubcrua trd= ^turui.
Età ut dixi inteUigo me propter mgenij tenuitdtem cz ordfzonw mopidtn, hutcdrgumens to pro dignitdte trddztndo longè impdrem ejje^ timen uel doiïr'md Oquot; utrtus hutut uiri,uel ipjtus non tdntum ergd Gcrmdnidm noflrdm, Sed to* tum Chriftidrium orbem mena, zj- priccipiiè cr* gdhdrum regtonum Ecclefidi ZT hdnc (choldm, (y feorfum ergd me beneficid uocem mihi expri* munt, ut his fdltcm lugubnbius qucrclii cptimi pr£ceptorii mdnibits pdrentcm , quibioi cz j«s gcnr/d bond, qu£ 'mteritu hutm uin dmittimut, Z^ EccleÃdrum, fchohe, dc noflrdm orbitdtent deplorem.
ï^dm fiz^ de poenis diuinh, qu^e cum ales ui* ri ex hdc uitd euocdntur imminent, c impen* dentibus nobis miflris dicendum floret, ntdgis eti* dm dnimo flrdngerer,Zir uelut flub immodtco onert utilus fluccumberem.
De uia Reuerendi Ztr optimi Præceptoris, pducd quicddm, qudntum per Idcrimdspotero, di* cdm, ubi ut res tpfld poftuldbit, ctidm de doélrind ip/ius dliquderunt inflerendd, Deinde z^defle* hei tpflus ex huius uitte miflerijs trdnfl{tu,in eter» ndm fldnilorum fledem, dliqud adqctdm.
üdtut
A N N o I f o. 287
TïdtUiPhilippeMeldnthonanno 14^7.
die Pcbruarij 10. bow fcptima ue)lgt;ertind, in op* pido Drettd, quod pert'met ad ditioncm Princi* pum Paldtinorim P^beni, in domo Ã7 famûia ho*
ncjla, Pater ipÃiK Georgius Schwart^erit na,titi
'ticidelberga:, fuit Magifler armorum apud Prin a
cipes Palatinos Philippum,Cf Rupertum,Et pro* pter eximiam prudentiam,artcm,fidem,acuir* tutem carus Kiaximiliano Jmperatori Oâ multis Prinetpibus atque comitibus, fuit uir pius, pe*
^nèufquead fuperÃitioncm religio fus, Ãngulis no*
lt;(libus hora duodecima confueuitè ledofurgere aduÃtaariim preoumreciationem, Liberos familiaw magno ftudio cura regebat, hoc unicè operam dabat,ut toa domus piè O' honeÃe uiueret. Deniq^ ciuis erat Prmcipibus, Rcipub: lt;tc Patri£ utilts,Mater Barbara Matrona fuit ho* neÃiÃima, fingulari fapientia Oquot; morum graut* täte prtedita.
Ex talibus Parentilus natiis ,O'ab bis tà m faniilè educatus fuit Philippus, ut non fit miru/in tn tintum eum uirtim poÃea euafiÃe, Verè enmt diélum esl à ueteri Poe a, iuixiSÃKip TTouSiosi T« ÃwZa, /uossSeap / ou.
Res fuit Illis non tenuis, fed qu£ propè medio* critatem fuperaret, earn fuÃentabat, cr augebat pr£cipue Benediólio diuma, ipforum fobria O' honefia frugalitas, O in agricultura induflria ac tfigiUntia.
El
28à ANNO I y « o.
Et uiuit ddhuc fuperÃcs Phil/ppo Georgiuf frater in domo Paterna uir honeftiÃ: ac prtecipUie dutoritattfs in Pdlatindtu. Patrem Philippins ami-fit dn: 4 nat o Chriflo lyos. die menfis Septembyipfe natits idm annos iz, Aunm mdter^ num, in quo fuit excellens uerèfeniUs prudent tid, grau UM, zr integrity, coniundh, cum aUi toritatc funimd,dmifitdnte Patremdtebusunde* dm. Huie Patre oeeupato negoeijs Prinetpumt pr^ecipuè cduedtio cz inftitutio Philippi eur^ fuit.Qjiare cum tn eo admodum Puero euidentio^ raquam pro ,eate,rard: atq; excellentis indolis indicia ineffi animaduerteret, qu.im primum per lt;etatem litirof dtj'cere potutt,eum in fchoia PatriiC publica erudirt curat.
Inde pofiea abdudlum propter contdgij cuiufi dam metiem , quo fi hohe guberndtorem infcdlum ejfe compererat, domejiico prteceptori formats: dumtradit,is erat \ohdnncsVngdrus,qui pofted fub in grauefeentem aO-tem uerbi diuini concio* nator fadlus eil inoppido Marchionatus Badens fis, CUI eil nomen d porta Eercini£,Vixitq- ufque ad annum .-t nato Chrifto ex Marta uirginc i y f quo anno mortuies eii, Conferuauit htitus utri me^ morlam Philippus donee uixit,fingulari cum pie* tdte à ucncrattone.
Putt eo tempore Celebris fchoia in oppido Por* tæ liercintte,quam gubernauit Georgius SimleruS Vumipmenfis, cuius integrttdi, uirtus, cr indo* cendif
ANNO ï y ⬠®» nbsp;nbsp;nbsp;287
cendd îuuentute aÃtduitdi de fides, tunt pr£ cxtee ris per cam Germdntæ cram prxdicdbdtur. I« eat« fcholdtn Philippus niiffiis, dpud fiororem Doiloru lohdnnis Cdpntonis cogndtam fudm conocdtur» CoUegdm habuit Simler us quendum iohdnnem nil* lebrandum qui prieter publicorum in fchold ftu* diorum operds, priuatA quædam cumquibufidam hdbuit exercitia,in lingua utrdq;,Latind. cr Gr£* Cd. Hoc tidgiftro Præccptore prmum Philip* pus elements Grlt;eclt;e Ungu£ deguftauit. Vtrunsp ut alterum Patrem coluit, Simlertim pofied T'ubing£ publice docentem dudiuit.
Guotdutamp;n reuerfus ex GaUia Capnio crebrà i« Pdtriam cxpaciaretur ,inutfiend£ fororis cdu* fd, apud qudm Philippus alcbdtur, conÃderdre itAturdm pueri dtque uigcnium zy profieilm explqrare incipit, qu£ omnid cum non probarct tnntum,Ãed admiraretur ,quem dilexerdt anted propter cognationis uincidumcum propter in* genij prdjlantiam ctidm ut magnifiaceret mouc* tur, donatumq; libello Gr£C£ GrammaticeSyLexi* co, utuocant, gr£co, GtBibliorumcodice, ad gnduiter dc ftrenuè pergendum incitât, ddditis exhortdtionibus GT impqfito in cdput cius Pileo purpurea, quo tpfie ciirn Doctor fieret, ornatus fuerdt, talem futurum præfdgiens qualis eudfit. Bibliorum codicem GT circumtulit fecum perpe* tuo, Cf legit diligentifiimè, G^' hanc legendi tex* tusBiblici confiietudinem,qu6d fibi adolefcenti
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro*
288 ANNO I r lt;? o.
frofuiffe plurimum expertuieUet,cumreitnuit tp(e ad extremum ufq^, turn nobu uniuerÃs difei* pulis fuis fepè commendduit.
Biennium uerfdtus in eu lchold,mittitur in pd^ tridm Pdtris, nempe in publicdm fcholam Heideb bergenÃniy ubi ddoleÃens propter run miran* di ingenij præfldntiam, nwrumq^ fuauitdtem dc uenujidtem,omntbui bonis i^t^ honeftis hemins bus ualdè cdrusfuit, Et conjeruduit locus lUe me^a moridm huius alumni fui Philippi cum perpetud iencuolentid ufq; in hunc diem. Ludouicus Comes à Eoenfiein ibi liberos fuos HU crudiendos com= mendduit, cs- uixit in domo Doéloris PaUantis 1 heologiycuius 'integritdtem,uirtutem,cr fapiena tiam nobis fepè priedicauit.
IntercefitilU lîeidelberg£ Ãngularis familida ritus cum Petro Stiirmio Argentoratenfî fratre Jdcobijcui tuncpriudtus Preceptor erdt Vimphea tingius, uir ut optimus ctâ integerrimus,itd eritdia tiÃimus. Triennium Heidclberg£ uixit ,pdrti»t ante, partim poA mortem Pdtris, audiuit ibi iocentem Guntherum Ehetorem, cr cum Sora billo quoddm poetA,cuius uenamfepèIduddbdtf uixit fdmilidriter, fcripfit idm tunc ddolcfcens profefforibus in ea fchold orationes, qu£ publice reciat£fint. Et linguarum fludidacpr£cipue fcribendi exercitium foluta oratione cr uerfu exa ciauit.
Agitdbdnttif eo tempore^ in fcholis qu£flio»
Mt,
ANNO I y 6 o. 289 fies, liabeb^ittur uel Gordto twdo difficiliui txphcabiles, de propojhionibui modalibui,item de uniuerfallbus realibus, niultum hæ rixarutn inter usantes pariebant, de his enim inter fe lugiter digladiabantur, hos nodos ipfe diffoluit,ct cer» tsmina haie cum magna omniim admiratione fu* flulit, confcripfit tune Qt rudimenta Grxciehn^ gu£,(iutepoftea in publicum édita funt. Primum fcholajiicum gradum, cui à Laurca nomen cA,af» fumpfîtyCiim natus ïam effet annosguatuordecim, lAeinpeanno à natoexuirginc Cbrijto ii.
ïnde cùm propter call grauitatem quotannis fub autivmnum cum febrc confiióUretur, mater periculum metuens, Tubingam ipfum tranfert,ibi reélius ualuit,cr totum fexennium uixit, Priuds timacpublicè cum magna laude cy admiratio* nedocuit, ey fcripta lt;jult;edam ecu primos fÅtus, cx quibus fatis apparuit, qui prouentus in poften rum expeébindi forent, m luccm edidit. Audn uit ibi or lureconfultos ex quibus Ulo tempore célébrés fuerunt Lamparterus,P.bingerus Cf alij, Lamparterum pracipuè laudabat. Audiuit item ' Theologos,de quorum inept is Cf inutilibus diff lia tationibus in rebus grautÃimis dicere, Cf multi ridicuU ipforiim deliramenta commemorare fole^ lat.
Df Moâdc^gt;o quodam concionatore eius loei narrare foiebat, quod pro concione,omijfa Buan»
V 2 geliQ^
290 ANNO if«O.
geliorum doârind, Ethica Ariflotelis explicafi fet non paruo audientium fludio, qui cupidiui Ariflotelica cognouifTent, quà m fabulai amies \ qutbui implere templa iUius barbaricte fuper/iio tionis temporibui ufitatum fuit, Chrtflt men^ tione prorfui negleikl , Et hac recitans fepè deplorabat coecitatem cr mfelicitatem lÃiui fe» cult.
Prtefuit crTypographiciC officinlt;e Anshelmi ttliquandiu, Excudebatur tunc illud grande hi^ floricunt uolumen iJaucleri, in quo multa qme corrupta erant, ipfe emendauit, mutila multA compleuit, confufanea in ordinem redegit,obfcu=gt; rii lucem reddidit, fuperuacanea præcidit, effè» citq^utis liber, qui anted erat farrago uerms, quam mtegrum hi/lorM corpus, poftea i multis Cr adpeteretur, cr magna cumutihtate legere* tur.
Hoc fexennio crebro cr multum fuit cunt Capnione, Eeruebat tunc certamen^quod Capnio* ni erat, cum hom'intbus improbifimis cr mpor* tunifimis, nempe cum Monachis cr tionacho* rum propugnatoribiu fophiÃis, cuius certam'mii cdufe Zir uarij euentus referuntur i Philippo i« oratione quæ extat , continens hifioriam uitio Capnionis. Cum his Catharmatis uir optimus confliibibatur, CA quidem crudeliter ac duriter ab iüis excrcebatur, qui 'm ea confliitAtione multi pdrtim Komaan, partim ad impera* torent
ANNO I 7 6 O, 2$i forcw miffd (unt, ex hi^ pleraq; Philippin ipfefuit ntAnu defcripÃt. Cumcj; Capnio fubmde ex Stuhgdrdid Tubtngdm ueniret,folebdtdpudPhi* iippwm dii/ertere in lUo fchold/lieo diuerforiolo, CJ' und cum co in coücgio cibum cdpiebdt.Stoffle^^ rum lAdthemdticum mî Tubingenfi fchold fcdulo audiuit, quem ZT in primis Iduddre folebdt, Au^ diuit tunc cf PoêtumBebeltum, idm tunc em erdt tpfîui dutoritlt;n,ut omnium oculi in eum con* ieéîi effent,
Princeps dutem Sdxoniæ Pleäor Pridcricutf cuius fdpientid celebrdtur, ciim dnte dnnos non multos mdgno ftudio hdnc Acddemidm condidiff fct,amp;-undecunqueuiros doilcs,quibusedmin* Jlrucre O' cxorndre poffet, conquireret, hdc in re ufus c^ confîlio Cdpnionis in conuentu impe* rij Auguftdno, Anno d ndto Chriflo 1718. Cow« rnenddt Cdpnio Principi Prtderico Philippunt tunc iuuenem ddhuc, qui tpfum fldt'm dffumtum hue miÃt, ut Gracdm lingudm hie doceret. Qute tenebr£ tunc hie fuerint, non idm dicdm, Sed in* trd pducos dnnos Philippus earn lucent non tdn* turn Imgudrum , Ãd cteterdrum optimdrum diÃiplmdrum hic extulit,ut unius huius uiri inge* nio e? operd h£c fchold fdcilè c£terds in GerniAi nid Acddemidi celebritdte fuperdret.
qudm id initio difficile fuerit, fdciU exiflia WdripoteH, c'um omnidfceddBdrbdrie ceu dena fd cdligmc obruti, ideerent, multi dutent inillo
V ? B4r«
29Ã ANNO If s'o.
cocno fcpultiJtA ut fit, ctà propter Principii dutoritatem pdldm dduerfitri minui du^ derent, tdmen cUm uelcontemncrent,uel obtre* {h,rent,DeefJènt prietered exempld Grd:cd,e^ ofi^ fictndrum Typogrdphicdrum miniflerium, non leuc dd excitdndd fludid ddmmiculum.
Memini ipfie, cum ficrè biennium hicfiuifient, Cr Philippicd! 'Demojihenis optimum Preceptor nobii publiée enarrdret, unno db hinc trigefimo fiexto, dtiditores tUi crumui numero tdntùm qud^ tuor, propter exemplorum inopidm, defertbere enim cogebamur, or unicum tdntùm erdt excm^ plum Pricceptorii, unde defcriberemui,ttimenex his difiicultdttbus omnibus eluilatus eR incredia bili pdtientid, cum etidm uigilijs co tempore dffiia geretur, cr Udletud'mc minus commodd uteres* tur. Vidi Epiftoldmi Principe Eleóiorc Prides rico tunc dd eum fcriptdm,(iud ipfiumhortutur, ut udletudini parent, nec nimio fe Idbore confix cidt, eyy ex celld fiud commodum potum lUt offert, éitnbdt ined Eptflold optimus Princeps diiluin Pduli Apoftoli : Honorem habendum ejfie corpo^ ri. Et,fic£terddi£kiPauli ueraefiicredit, in^ quit, cr hoc uerum efic,dtquc lUi obediendum crede.
Cum dutem ante ipfim hue ucnifiet, D. t'mus Lutherus, qui htc fiacram Theologiam doce^^ bdt, cr crebro diffutabat, facile contraxit cos, itdutfit, mutud uirtutis CT ingeniorum admU rdtio.
ANNO I y « o. t9î Wfio, PÃiilippui in Luthero dnimi tndgnitudinem penè plu's qudm hurndudm, ingcnij dcumen, in lu-dicdndo inimiabilcm soxlt;iâ-lt;ââtJ-op, in explicandis controucrfijs do{lrinlt;£ dexterttdtem (tltd dond. diuind , fupra comtnunem bommum cdptum ( ut erdt tdlium donorum Bei non fegnis ceftmdtor ) conÃderdns,capit eum ut uirumjin^ guldreni cr heroicum , per quem DEVS res tndxmds ejjicere in dnimo haberet, ddtnirdri eolere, tndgnifdccre. Sie^ ipfum non tAntùm coluit uiucntem ,fedz}' poil mortem, donee ipfe uixtt.
Eutherus uieiÃim^eddcm dond DEI inPhU lippo tdnquam fiidm in fÃeculo imdginem con=gt; tcntpldns,z^ quantAtn lucem Unguarim dtque dr» tium tùm dicendi, t'um citterdrum cognitto do= drinæ fdcræ afferrct, expendens ,prlt;etered er ingenij fuduitatem, dta^ lUds Icniores cr mdnfuea tiares uirtutes in Philippo conÃderans, ut ipfe non rudis tdlium donorum Bei lt;eÃimdtor, mdgno uerocf; dinore ipÃum dmpleili c£pit. Cum fuper h£c omntd hoc etiam in eo inejje dnimdd^ uerteret, quod Philippus diÃolutd in fuum ordia tiem contrdhere, confufd reäe diftribuere, incer^ tis locum qudfi tus fumn refiituere, dmbi e guis proprietdtcm, obfcuris definiendo cxplU eando lucem præbere polJet,Et breuiter quod ipÃe Ãnguldre cr rdrumquodddm orgdnum effet,per quod Beus dliquid mirdttdum effet effêilurus.
V 4 Co««
Z94 ANNO X 7 O.
Coniunxit igitur Deus htec duo orgitnd fud^ dt(jue hos duos uiros tantos,mirabili quodam tem^ perumento : ut cum Lutherus Erufmo Kotcrodaa mo alijs qutbufdum median morborum Eccles filt;e immitior uideretur, Philippus uero eundent curÃim urgens, nec ab eo defleóleiis Icnior de mis tior hdberetur,tdli «ruyKpaafa mcdicdtionis Deo, ficut uidetur, libuit uti, 'm hdc extreme Ecclcjine fenefeentis tegritudme^quæ idm, ut ille de fenefeen te Rep: fud dixit, neq^ morbos fuosfdcilè, nec re* medid ferre poteü.
Cùm igitur dnimis CT fententi/s idm effent eoninniüifimi Lutherus cr Philippus, eucnit ut EcctusTheoIogus per pracipuds Acddemiäs Ger^ mAnitt penè omnes circwmudgdretur, er ubicj^ theniAta, fud, quibits federnpontificidm, nbsp;nbsp;eorum
temporum horrendos errores tuebdtur, diffu * Omdo Jfdrgeret dc defenderet, iTr/viK/a demde fud Cf triumphos Thrdfonico more decdnaret. Ix tdndem er Lip/idm uenit dnno x y 19. cmw quo Lutherus ut congrederetur Lipfidm uoed* tus fuit,qui fecum ddduxit er Achdten fuum Phi* Lppum ,c'um propter edm,qult;£ mter ipfoserdt, coniunóltonem, tum er propter lingudrum cog* nitionem, ex quibus tunqudm ex ipfis fontibus de tcfhmon'ùs fcriptur£ dntiquitdtis, certd diju* dicdtio fieri poffet, er nduduit tune Philippus in lÃd diffutdtione edm operdm Luthero, dtque j« 'mterpeüduit dc refuauit Eccium, ut ille fieut erdt
ANNO I y lt;nbsp;O 2^^ tTAt impatiens, tandem 'm hlt;ec ucria proru/mpe» ret : Tace tu Philippe, ac tua fludia cura, ne me perturba. Pruefagijt tunc Pccio credo animus tjualem lUum aduerfarium aliquando cfjet habi* turus.
Kcdicre abiüo congreffu noftri, ac inter eos amor cy fanibk concordia 'tn dies fingulos ma* gis magisq; coaluit. Puit tunc id tempus, quo fe furor aduerfariorum noflrorum ufque adeo ef* fundebat, ut ne quidem furtis fuis,ZT impofiuris placidé contenti elfe,aut qiiiefcerepofjent,Sed ea infttper profumma pietate, fanilimonia, luÃicia adorart poÃularent. Accidit ergo, ut Lutherus penè 'muitus ad contradicendum ma* nifeflis tüorum blajfhemijs compelleretur , ad* fuitiüifidusubiq^ Ctr aÃiduus Philip* pus, Atque ita ambo, ut fit poR confer turn prtC:: humin medium leflum certaminispertrahuntur. Hoc tempore multa moliti funt aduerfarij, no* firos ut euerterent, id quod feripta cy~aâaeo* rum teftantur. Adiungunt tOquot; noftris aliqui fe , qui -^(xAoya qutcdam mouent, ficut fit rebus motis perturbatis. Hoc loco'm quas di/ficultos tfs, O' qute certamina Reucrendus Dominus Pn* ceptor 'mciderit,commemorarc poffem, fed in ali* ud tempus ifta referuo. Ptfi hoc quidem fcio, Oquot; uerè affirmare popfilm, ipfum multas fané horri* dos fententias, ne quid triftiiis dicam, ipfum tune aliquibus cum multa lenitate o manfuetudmeè
V mani*
î95 anno I y g o.
mAnibm extorfî^Jè, C^udle hoc e^i, hommi Chri^ fiianonoH licere liti^are 'm iudtcio,aut Magi^^-flratiK Politici cegnitione uel fubjidio uti ; lus Mefaicum 'm forum eÃe rcuocMdtmt,ncque uüis legibus utendum Chriflianis. Non ifla Luthert culpa nwuebdntur, Sed fiebut fd, quod 'm ali^ bus mutdtiontbus mcdicationibus dccidere fo^ kt : bond enim fdâpè cum mdlif erddicuntur, cr fund cum morbofis eijciuntur. Notn ddhucmihi V' qudfi 'm conjfiedltt fuut eins Mtis hac dim certdmmd, qiue fufl'muit, e^' pepè de his querelds fuds, Dom'mus Preceptor dpud me depofuit. Sed utformicce certum (tr unum iter terunt, itn tÃe unum curfum urgebdt fempcr^ JimplicoK ueritds tem, edtnq; lUibatam ut tueretur, ilium curfum tenuit,edmq; meant fecutus e^, donee uixit,ncc db Cd uUis fe contumelies dut miurijs dimoucri pdff'usc^,Et DE V Al immortdlem,quie mtered tgnitd teld Sdtditie, quds mÃdids faljorum frda trum, qtidm tetram Cf dbommabiltm htiius feculi Sophtjheam , quie menddcid, quds contumelids tintd cum pdtientid, de pene ÃnefenjuÃflinuit, qudà ddoninid hteciumpridem occdlluiffèt, iios nero ckm impdtientid noÃrd nwti, ZJ' tllius ui^ cem dolentes, 'mterdum ei horatores lt;3- 'mfli^ gdtores effemus , ut reÃondendo CJ mcnddcid re feilende, Zoilis lüis dliquando tandem ord ob^: firueret, ReÃondet iÃe , dodlr'mdm fudm or fcriptd nota eÃe,nihil dlid reÃonÃone dut réfuta^
tione
ANNO I 7 é Oi 257 fiowe eÃe. Ittferea fuum iter,ut dixi,urgeidt^ cum Pontifieijs doâr'mte noÃr£ hoflibue fuat in flatione acerrmè depugnAbut.
Edidit fcripti, plurimu utiliÃima O' Udldè ne* cefjaria, qu£hic ÃnguU recenfere longum fa^ ret, fed fiet o hoc, Deo duxilidnte, dlio tempo* re, Sunt dutem ex hts quxd^m ^h'^hTlk«, quibtit pr£cipui libn fdcri luculcntu, interpretdtione ex* plicdntur, ut coinmentirij in Ddnieleni,lohdnnent P.udngeliftdm, Epiftoldf Pauli, O'dlios hbrosfd* cros,(iutbui nonfcio quidexdéliue dut magisper* Jpicuum effe poÃit, Conférant h£c cum ueteri* buf, qui uolent, o me uerum tefleni eÃe fatebun* tur. Pugndt ocum hoflthue ueritdtii ubtqi,ut dixi, deerrimè, o Mi^ quidem tugulum*premit, etfiminue fortdjfe tumultuatur, quà m ahqui uel* lent. Poflremo ut alia omit tarn, fummam doilri* V£ 'Erclefiaru/m nofirdrum commodiÃimo o~ eru* ditiÃimo compendio complexus eh âm duplici We^op.oXoyuern Augufidna, o iUu, qu£fuperto* rii repetitio efi,editA dnno 1771. Hwrfercfiit plena o exailiÃimd explicatio dogmatum fin* gulorum comprehenfd libro, cui titulier efi,Loci communes, çynemlibrrnn cum uidijfet Lutheruf dufiis fuit dicere, non dubitare fe, quin uel unum hunc librum Philippi omnibus fententidrijs, o fcholdfiicis fcriptii dnteferret.Atque ut riimpant fc inuidi qui pofiea uiro tanto obtreikire coepe* runt, proferre neque ex ueterum nec recentio*
rum
î98 anno I y 6 o.
rum fcriptif, neque etiam fuo ex Thedtro quids qudm poffunt, cum hoe jcripto, quod fit confer rendum, Etfi non nimis miqtti funt leflimatores (dieni ldboris,dicant lUi nobis, nifi utranque Con» feÃionew Phtlippt ï^oeos communes haberent, quodndm corpus integrum, dutqudm fumnum huius doilrinie effent hdbituri!' Non lamdis camdeillius utiliÃimis Ãcriptis in alijs dtfciplmis. Qjiod compendium Dialedtices, quod Rhctcris ces,quod dodlrinie mordlis,quod denique Phyfîs ces dut dodlrinu: de animd commodius, luculens tins, dut exdilius hdbemus, qudm ed qute ipfe nos bis rchquit Æ Denique quantum in omnibus his difciplinis catiginis tenebrarum fuit, dnte» quà m ipfe his lucempratbiut f Confumebdtur tots, uia in fold Dialediicd Ariflotelis difcendd,ncq; ad cam uia quantumuis longa fufficiebat,de cætcris ut breuitatis edufd lam taceam, Hæc autem labos riofiÃima Oâ ÃdeliÃma apiculd peruolauit per uniuerfos doélrinarum campos,atq^ inde ex uarijs feriptorum flofculis lediÃimum o dulciÃimum fuccum nobis in fduos congeÃit, iuxa ueterii Poëta: fententiam :
ïloriferis ut apes in faltibus omnia libant, Omnia nos itidem depafeimur aurea dida, Aurea perpétua femper digniÃima uiti.
IJunc ea uiciÃim e^ noflrd 'm gratitudo,libens ter quidë his donis Deifruimur.Sed poftea his obs faturdâ
ANNO I 7 g O, 299 fkturdti, rMoÃ-! dentibta 'm tMtortvm bencficio= rum autorem fermur, Et lt;^uod dc mgrdtiÃimis hoÃitibus lt;i Vlauto dicitur, Vitupcrdmin er co^: mcdimM amen. De fcriptK huitisuiri,deg;m=: gratitudme hominum pro hts, dito tempore p}e= niiis DEO iuudnte, ndtnhicc temporisbreuttdi addlid me uocdt, Scripa amen mdicdnt ingea nium qudle fuerit, qut Idbores, quod ftudtum be^ né merendi de toto gencre humdno, qitem ip/tus curfumut'mdm nonÃepe mterruptfÃcnt certdmi» nA er mifirite noÃrorum temporum, tn qutbns Ad perferendos Idbores molefltÃtmos, miurids 'ma fuper er contumelids, dnimo Ãctnper 'muiilo er pdtientiÃimo fuit : Netwo iüum unqudm qudna tumuis importimiis, de grddu fuo deturbdreuda luit, quin ueriatem ZT' edin undm qu^reret dc propugndret. in iudicdiido reólus, in pronuncia dndo cdutui, dc circum/pcélus, in communiedndo omnium fdcilimus eJâfideliÃimus. Sed hocipftus fummum, er pientiÃimimt ftudtum fepè inter a peüdrunt Idbores importunt er odiofi. duoties dd conuenttis er Theologorum congrejfus duoa cdtus fuit,quos ibi Idbores,quds miftrids fuft'muiti cum non antum rdbio/is dduerÃiriorim morfibtis ex^ofitus effet, fed er domefticorum rag ferre cogeretur.
I« conuentu Auguftdno, dnno mille/tmo quitta genteftmo trigeftmo, cum noftra confeÃio db ido fertpa effet, qute ut tune in Kegum er Pr'mcia pum
3Ã0 ANNO 17 O.
pu»t confe/Jit 'mui£h rMnÃt, Itt Deo nbsp;nbsp;Domina
noftro IE SV CHRISTO defenfore nuine* lit in æternum, etiarn contrd portd^ inferorum, quemddmodtvm tunc nugno animo D. Pontanui coram impcratore Principibus dixit. Utec in» quam confeÃio ciim à noÃris exhibia eÃet impe» ratori atque totiui imperij ordinibuf, fremue» runt Pontificij, in primis Campegim, atej-, in aulaimperatoris aliqui non 'infimi,c[ui ïmpera» torem ucl tot régna in diÃerimen conijeere para» turn eÃe dicerent, potius quà m iÃa ferret. Po« flridie ciim totum a'auéJ'ftop congregatum eà fet, accerÃtur Philippus, ejui animo infrailo ad eos ingreditur, uidit ibi fe circumfeptum iÃo Gyrodentium Sdanie,ZTut ionafPropheta folui intra coÃaihelu£ marinlt;e ejuaÃaturylnÃat Campegiiis, horrenda fulmina iratiÃimi ac feuiÃimi louis fui uibrat, aeteri tot regnorivm potentiam oruircs contra iÃum, heu mifertvtn CZ exiguum imbeciÃium CHRISTI o«ic«/ilt;a rum gregem, m'maciter intentant. Poferat ibi etiam uir fortis conÃans commoueri. Inter» rogatus igiturPhilippus, numcedere uellet,re» ffondet, Cedere non poÃiimus, ncc ueritntem de» ferere , Oramus autem propter DE VM cr CHRISTVM, ut aduerfarii nobisignofeant, Cy ,fi poÃunt, nobifeum dijfenfent, id eii, conce» dant nobis ea (^ult;e bona confeientia relmquere non poÃumus, Contra ^uam uocem audiant
recU»
ANNO I y ⬠o. ?or fccldiudt Cdmpegtu^ ,i^on pofjùm, non po^Juntf clduc non errante. Ad cjuod tonttruum Philips pi{s,etjiftabat uelnt in medio Leontim,Luporu'm, atque Vrforum, qui ipfum impunè ucl in minutât partieulas difcerpere potuiffent,amen ingcntein animim angufto in corpoix uerfms, fortifimê rejjimdit,Pgt;eo, inquit, caufam nos com^ tnittimut. Si DEVS pro nobis, quit contra nos Æ Deniq; quidquid ent, fupcranda omnis fortund ferendo e^l, Addidit ex hoc, habemut iam in no.-firis regionibus tot miferorum Parochorum er miniftrorum EccleÃarum coniuges er libérés, quiuel quadragints, miUiitm nicmerum fuperant, tot animat defererc non poffumut, facieniiis igi» tur, quod poterimus, à Eilio Dei, cuius h.ec cauft eR, auxilium petemus, noftro in loco erflatione quofeunque labores er dijfcultates perferemtis, etiam pugnabimus, à nfccffeerit, ex moriemur, ÃDcus la uoluerit ,potiut quà m uttotanimiei nobisprodantur. Hi fermones, er coin locodi^ Hi, num .puÃüum autlangucntemanimum indi^ careuidentur, quem iüi maleuoli falfô tribuunt ? - SuÃmuit Ãmilia certamina aliquoties in ttlibus â congreÃibus, ex- nunqtiam tarnen animo fuccu» huit. Longum uero foret omniahiec in prlt;efentia commemorare.
De uno adhuc congreffu, qui inter noflros fuit , pauca quxdam dicam, er ucniam mihi dari feto repetei^ nunc de homine cariÃimo morte erepto.
302 ANNO I S' « o.
erepto, ed, (iu£ ipfe uiuus nobii dulciÃimo fcrtnoi nereferrefolebdt. Brdt lufjit Pr'mcipumTorgte in domo Purochi, inftitutet inter Dodores noflrd^ rum PccleÃdrum primarios deliberdtto difficili=t nut, Aducrfdrij cnim tunepenè iugulo noflrofer* row ddmouebant, fuperior potefloi pdccm, quam toties noflri fuppliees pettuerant in 'Itbrd durificis f ut (juidam prtcflans ztr tndgnut uir dixit, nobis ddmetiebdtur, l^oflric^ Principes,zr qui docebdnt non leut de cduà comnwuebantur, duapropter D. Mdrttni« er dlq quidam do^-centes ,Torgam conuocabantur, ubi tunc dutd erat,ut in medium confulerent, quid fieri, uel non fieri poflet. Pxifliment iam tUi Heroes, qui nunc in tuto feroces fiunt, qui tunc Agon conflitutut fiuerit, Nam ut de minis tuceam, co^ natus certè Z2 molitiones aduerfiariorum eiusmoa di erant, edó} pericula nobis impendebant, qu£ nemo fianus facile contemnere poflet. Contra qu£ etfi Principes animo uiderentur magno atque infiraâo efle, tarnen quia ad multos periculum pertinebat, qui non pariter omnes animofi erant, cr magna uaflitas imminere uidebatur, paucis docentibus, qui aderant, ualdè difficilis confitla tatio propofita erat. Sedet igitur pauper ztr paucorum Senatus , à folo Deo auxilium orans, J}gt;erans,z?'expeâans, tandempoH preces er fia= tis longum colloquium, Philippus defiatigatus GT ntoefius furgit, erat enim paulum euocatus nuncio quodant
ANNO lyÃO, Ã05 guoditm 'mterpellanfe, cjuo dimi/Jô 'm reditu 'm» greditur concldite, in quo um erant mifera mu» herentte, Parochi cz diiorum Diaconorum com iuges ac paruuli hberi, quorum alij iatn mAmmam fugebant, alij 4 matribiis prece$ recitantes audie» bantur, Adliat zr audit Philippus cum admit ratione cr magno, dcleihitione , Jicut foiebat, puerorumbalbutientespreces ,menu)r diéti: Ex orc infinitum zrladlentium pcrfeciÃi laudem, Et quod pracipuè ipfum mouebat, uidetex Dia» conorimt uxoribus unamlaihtntcm filiolum,zr fimul paÃinacam 'm prandium manto 'meiden* tem , atque audientem alt erum paruulum reci» tanteni ujitatas preces cr 'muocantem Dcum, Exclamat,o tres fanél os ZfDeogratos labores, Ab hocÃ/eikieulo confirmatus animo, ac iam he» tus atque alacris 'm fenatum redit hilari uultu, Excipit eum Euthcrus, Quid tibi Philippe ac» (idit, inquit, quod tta hilaris ad nos redis, qui paulô ante triÃior h'mcexibas, reÃiondet tUe, ne fimus animo puÃÃo, Dom'mi, iam enim uidi eos qui pro nobis pugnaturi funt,quinos défendent, C; contra uim omnem muiäi erunt Zfmane» Quairit Lutherus, quinam funt hi tarn for» tes duces, ac milites, Parochorum noÃrorum (y Diaconorum uxores, inquit Philippus,zr paruuli hberi, quorum preecs ïam audtui, quas D E V S Hört eü furdis auribus auditurus. Ncq;easadhuc neglexit optimus Pater Domini noÃri lES'V X â Chrifit,.
?04 ANNO I 7 6 o.
CHRISTI, âCC porro, ut fjieritniuf, negliget, 'E.xceptiK htc fernw esî, utfeltx CT fäuftum enwn, V' inm ttnimis mdgis confirtiMti.Ãdtuunt id (juod pios Ct confiantes ucrbi diuini Doilores dcccbat^ CT tttud ipforum confilium, bencficto Dcj fdlutD,^ re fuit Ecclefijs, CT' ddfii{honeni,qult;e immmebat, DEVS elementen- lenijt. Poffem aha multa com^ memordre, qUiC ofiendunt ctidm uiuo Luthcro, Philippunt nofiris neutiquam nietucndi dutorcm, fed dd fiducidni iw C H RIS T O lt;7 confidntiam femper hortdtorcm fuiffe.
'Verùm,cùm idem loquuntur omnia ipfius ferb pta, for taffe fuperuacancum uideatur his imnwa rari. Quod autem lenior natura cr placidtor fuit, nec quantum aliqui ucllent tumultuatui c^, cum amen eundem curfum,confiantifiimè ur^i gcret,id laudipotius quamuitio tribuent homi=i ncs modefii,CT de illo quidem nofirorum congref=gt; fu hd:c dixiffe fat is fit.
Porro in conuentu Ratisbonenfi qui habitus Cà anno à nato ex uirgine Chrifio i y 41. fanloi labores pertulit Philippus, quantos uix decent alios robufiifiimo corpore perferre poffe credc^ rem, ut omnes mirarentur, quomodo hoc tant debile corpufculum tanto oneri fufficcre poffet^ CT quid in eo conuentu cffeilum fit, norunt CT dgnofeunt boni ac pij.
Ex hts congreÃibus, domum, CT'ad fcholafii^ cos, cos^fibi, utfertbdt, dulcifiimos laborcs re^ uerfus,
ANNO I 7 « o, Ã07 tierltK,tn quoquc tnultipliciter interturidlä^ tur, timen tantum erat in eo omnibut bencfactcn=: di ftudiimi, ut nihil molejiite patientia non uince= ret, hüte uerfut ucl Epijiolant, altcri orationon, tertio preeleitionem aut coneionem feribebat uel emendabat. Ce auliei'S enim oecupationibut er Eccle/iarum gubernattone tarn non dteam. Hit tantiiytanique multii rebui,cum dtfttneretur, non tanun lUe deólrtnte fludium,non ferUf mediti=: ttonet feriptiones, non cxplicationem grauip ftmorum dogmatum omittebat. Luthero aÃidu-ui adiutor fuit, cum 'm alijs laboribu^, timt amp;nbsp;in facrorimi Eibliorum translationeyCjuæ magno ali^ quot annorum labore inflrudn, ct perfeäkl eil. Euitij; inter eos, dum uixit Lutheria, contunilio plus quam fraterna, ipfe enim Lutherum neuere^ iatur, er ab ipfo uiciÃim ferio atque ardenter di= ligebatur, fuerunt qutdem mter eos, utÃt mter domines dodos ueritatem inqutrentes, aliquando inter dijfutandum difceptationes qult;edam, ferid dilfen/io,quod cert(gt;fcio,nunqudmfuit. Etquan^ tum ipfum amarit Lutheries 'inde ecjlimari poteiit Cum Philippus Vuimaria: 'm morbum periculofunt incidifjit , quo intra paucos dies ita, confumebaa tur, ut iam omnes de uia ipÃus dejferarent, Aca cerjitur pr'mcipis luffu Lutherus, qui quantapoa tuit celeritAte dies er nodes iter facicns,ad cum ucnit : cimiq^ ia ad extremum attenuatum uidea retjUt prater uoecm^camqiualdc exilem,nullum
X 2 uita
ÃOlt; ANNO X y g O.
«iï(C indicium ampliut relilt;iui elJit, cum gemitu
Idcrmii exclanMt, heu ^U4m preciofum, or ^cckã Utile orgdnum diuinivm,qu.im tniferè no=^ lis eü dffeâum, or penè interijt» CÃmcj; ipfum tintùm fdlutdÃit, ftdtim in genua procumbens, ordre coepit. Scimus dutem quà m feria cr tira densfuerit Lutheri precatto , qua C7' ^M«cPbia lippus qudfi è media morte reuocatus crcdeba^ tur.
Tandem cùm Lutherus curfum fuum iam con^ feciffct: er D E V S ipfum ex hac morbili uita, in lÃdm calcftem fcholam euocajfet uidimus qua pietdte interitum tulerit Philippus, quibus bene* ficijs uiduam reliikim or liberos ILuthert cumu* Iduerit, üeque quidquam poA Lutheri interi* tum,ucl doiHrina uel cercmonijs mutatum eH. Sed fiatim fecutum eA illud trifliÃimum bellum, si id, fecum,ficut ft, aliqutd dttraxit, non id Philip* po impuandum eil, fed potius temporum ajfe* ritati ,Etfiin fchold cr Ecclefijs, ut dixi, bene* ficio Dei, doflrinie uel ccremoniarum mutatio* nemnuUam uidimus. ExcitAta deinde funt,inÃi* gante Diabolo, diÃidia (y ccrtAmina inter docen* tes, quæ qui mouerunt, quà m graues Oquot; neceffà * rids caulds habuerint ipà uiderint, ctr nos nthil aliud illis precamur à Deo,quà m ut ferià fentiant, quidfecerint, quôd ifla horribili diflrailione Ec« cleÃds lacerdrunt,Gr in tam multis piortim de bo* wtwn hommiMn cerdibus spiritum fanilum per* turba*
ANNO X y ⬠o. 507 turldrunt. Cogitent aîiquando hdne feueram Chrifli redemtoris uocem, qui tolerabiliut efjc dit in imomuri fubmergi, quimfdltem unum depdv uulorum grege offendere.
Eüduteminhis certAminibiu Philtppuf ter meritwM fuum mclementer dcceptm ab illis prtecipue, quos ipfeeuexit, SumnMpeeedtihiec cR, quod leniorem poA bellum cr non /atis tu» wultuofum fuiffe dicunt. Quodqi confultdtioni» bus interfuit, in quibui utrum dliquid dduerftrijs foncedi pofj'et,qu£fitum eA.
In hit qute fuertt etiis eonfldns G-perpetud fententid fdtis exponitur in libro noftrorum de dAis Synodicis, G teftdtur repetia poA edf con* fultdtiones confeÃio noftrd,dUjqi libri edndondo* Armdtti continentes,quibui fdcilè pldcdri polfent, fi fandbiles eljent. Qiid uero lenitdte G dnimi tolerdntid iÃorum importunas clamores, iniurids, G contumelids tulerit, g qud intereufidedtque aÃiduitdte ueritdtis doArinam propdgdre perre» xerit, omnes nouimus, Koc dutem conÃlio tdcuit G itafe profeindi pd]JùseA,quid priecidere uo* luit'occdÃoncs nidiorum certiminumno necejjd* rioru/m. Vielt ergo iüos, ut nouojit«, pulchcrrimo genere uiAorhe, nempe filentio G pdticntid,iux* ta, diAum. In filentio G fie fortitudo ueftrd, Sed de bis controuerÃjs ciitn fcriptd g dpoïogiæ no* ftrorum uulgô extent, quibus fibi fdtisfieripdti* tiitur,fiqui[untfi(nAbitcs,fupcrudcdneum uide»
X Ã tur
?08 ANNO I r 0,
tur in pr£l'entilt;i plurd. uerbd fdccrc. Ad priori itdq-, rcdco. Mtttationein, ut dm, in fchoUoâ Ecclcfijs,nuÃcim uidimu^,neque aliter doemt Phi= lippM poü bellum quà m ante bellum,Ãcut aliqui de eofalfo uociferantur, quibus for taffe alio tem^ porepleniiareffondebitur : Htcc enm temporii angujtia nos ad aliaauocat. De feriptis ipjius Of dotlrina, deq^ perpetuo mftituto er curfu uit£, quantum in hac animi met perturbatione, or temporis breuitate fieri potuit, diüivm iam à me c/l. Noj enzwj qui lam per annos multos cum hoc uiro uerfatifumus, hoc certo feimus, eum omnes cogiationes, confilia, labores, erftudiafua tantum direxiffè ad ueræ cert£ er perfficute doilri^ ne propagationem, ad gloriam ChriftifilqDei lufirandam, deniq^ ad Ecclefiarum er quam plu-rimorum hominum falutem, hec lUi confiant etquot; perpétua intentio,hic folus fcopus fuit^
Ab ambitione quam longiÃime abfuit ,hQ= norem er opes non curauit, nec qmefiuit, quod hec mifera rudera rei famtliaris fatis tefiantur, r)eleekibatur,hocdiilo AchiUts, quod eflapud Philofiratum, ^/a-op feu to rsAeop jpywp
(5'fc ttAeovektoitw o ^ouAó^uóUz!^, id , mea fit laborum pars maior, pecunia autem abundet, qui uolet, Scimus quam ampla conditio* nesiüi feepèoblat£ fuerint,non ut à ^bis defice* rct (quodquidampropriamAlicia,ficut ifcariotes nie , er multo leutore compendia nwtifccerunt)
ANNO 1 f { o. 509 fed ut tantum tn guibufdum dodr'mte partibus »litiui agerct. Sic enim dicebant,concedcret quee» dam, qUiC non magni momcnti effe uidercntur^ necÃneret ob ifla leuia concordiam Eccle/iædifi folui, Ad qua refpondit tlle,fcire Ãetiamolim Arianos ab Homou/ianis eodem modo poftulaÃe, ne propter duo uerba EcdeÃam lacerari Ãne= rent, lüos tumen non conccÃifje, fequoque nihil iUis largiri aut concedere pojje, Uac dogmata oportere pura conferuari, i:/ refutari, or refus tationem tarn tetrorurn crrorum necelfariam ef fe, Sicut tÃis tunc rejÃondit, itu perpetuam eius conftantem fentcntiam fuiffe, ipfîus fcripta te= fiantur, CZ norunt otnnes, quibus propius notus fuit.
Uunc uenio ad mores CZ uitam mterioreWt in quibus nihil ajperum fuit, fed fumma. lenitOiS Cr manfuetudo. Nam biiem qua corpus in iuucns tute ajfici poterat,meditatione patientia mans fuefecerat, Sapé enim hoc Sophocleum in orc has tebat,S£fyamp;p yoi/p «1 7r«^a?p.£^ u lujocop Oà J'/d'at/K.ft, Kod TO yl^/jvoUop quot;^Is np, In familiari conuidu cr coUoquio omnibus nobis fuauitas lUius, ut notiÃima, ia tucundtÃinut fuit. De non dicam, ego quidem lacrimot quo ties cogtto,qua meafuturafitinhacmifera fcncélute ttlo amtffo folitudo :lt;^Aoso^ytap non fcio,dn 'm utlohomine maiorew uidcrm, anto CZ tà m uerô atnore coniugem, liberos, nepotes
X 4 cr
jio ANNO iyâ¬o»
er neptes compleächatur, wie «er4 dicere cmnes nouiftis. Beneficentu ueró,dtlt;juc etiam, ut'm tÃd tenuitAte rei fdmüiarii ergd omnesmu^ nificentid penè mdior fuit, qu-im ipjiiK res ferre pojjèt, nemo db illo benefictum dut eleemofyndtn fruftrd petebdt, nsijue uUi qudntumuis importuna petitori præclufa erdt ipfius benignitds. Reut fdmihdrem tenuem er dttritdm rcliquit, fed locu=t pletiÃimum Pdtrimonium Itberis cü bond fumd parentum, er Betti hieredibus ipjiuietidm benea dicet.
Viribus corporis imbeciUibus fuit er udletua d'me tenui 'mdeufj; d. pueritid,fedtemperdntid, fobrietdtedc optimo uiuendi ordine,ttd corpus alioqui debile roborduit, ut niAximis ctidm Idbo» ribusfufficeret.Animdducrtimus turnen poü cona iugis interitum 'm dies fingulos niAgisdttenudtum dc debiliatum fuiffe.
Animo dd mortem femper fuit xquiÃimo inde ufque d iuuentute,hoc dutem proxmo biennio etidm citpidiis moricndi, qutc cdufd fucritfdcilè exiftimdri poteü,tiedebdt eum idm pctuldnttie,Sya cophdntidrwn, er mdlicidc hom'mum huius noftne letdtis.
Vltimtts dUtem dilus teÃis eR certiÃimus de totA eins fuperiorc uia, dnimo, er confilijs om== nibus,dta; oficndtt,quöd nthil uiiqudm ffedkiuerit aut quiejiuerit dliud, qudm gloridm ChriÃt er Etclefix fdlutem, tempus enim er hord mortis
non
ANNO 1760»
flott fert hypocri/iti, Qvoties hts dttnis, prie^» apuè proxmis menjibm ante mortem^cum getnia tu or Idcrimis deplorauit Eccle/iarum noftrarum diÃraflionem, quam ardcntibui uotts ^3â precibuf 4 Deo petiuit, ut ipfc mtcr docentes concordiant fanciret, h^ec mala fanaret Hac um cura lüi fcmper in ore ct' corde erat.
Et de fermonibus ipÃus ante mortem multi, dicere poljintyfi htec temporis anguftia pateretur, Priefagijt enim ipfefibi mftare diem migrattonis, tnihiqi paulo ante mortem dixit, Nefcio quid mihi feret coniundio Martis ty Saturni,qM erit de* cima quinta die huius menfis, Cumq; febre corre^ ptus eÃet, cr ego corpufculum iam ante pene ad extremum attenuatum conÃderarem, atque cum gemitu diccrem, Qnomodo feret hoc corpus fe^ brem paulo longiorem, fubrtdcns rejfondit mihi» cupio diÃolui ey effe cum Chriflo.
Dixit cr pridie quà m moreretur ad generum, l^onmorbo moueor, ncq; ulla eRfolicitudo,qu«t animum meum angit aut perturbât, Vna cura eA, UM folicitudo, ut Ecclejta Jint in Chriflo lefu concordes, Hwzc fatis adparet, qult;e fuerint eius perpétua: cogitationes , amp;nbsp;quid fempcr animo propofltum habucrit, Dixit ciquot; eodem die, Si me DEVS lam eiiocaueritex hacuita,libera* bor ab inimicis plenis odio,Sophiflica, çr mem* dacifs, hoc monflrofo anno Mtur£. SÅpè ante mortem iterauit hanc precationem Redemtoris,
X y qUiC
?î2 ANNO I y 6 o.
qu£ cR inlolMnne,Smt unum in nobi^^ fieltf amp;nbsp;tios nttum fumui, S£pè Oquot; hoe didum PduU Apo^ floh, c^uod ed in priore ad Corinth: Chriftuiflt;i^ dus cd nabis fapientia 4 D E O, lufticia, fandi' ficatio, or redemtio. Edidit alias multas ante mortem fandtÃimas noces, qu£ fuerunt teftimo* nia pietatis ipfîus,ncque htcreflrri omîtespofl funt, Paulo autem antcquà m cxhalarct animant, cum à Domino Paftore recitarentur uerba, qu£ funtin Â¥.uangclto Johannis: Dcdit eis potefla^ tem,utPtlij Der fiant,qui credunt in nomine eins. Sublatis oculis er manibus drxit, Hoc did um ant=» tno meo femper obuerfatur : O felicem, Prlt;plt; ceptor,qui inhac hora hancfirmiÃimamfalutis Anchoram prehendere potuifti, Dcniq; aÃidue doneefÃtrare potuit, iterauit hanc prccationem : Deus miferere mei per Chriflum filium tuum, erÃenfibus integerrimis fuit,uÃque ad ultimum uit£ articulum, Nam h£e fuit dus poftrema uox, qua teflatus ed fe audire er inteUigere ea, qu£ nobts ex facra Scriptura rccimbantur. Kefolutus itaq; paulatim penè fine fenfu mortis tandem flgt;if= rare defijt,cr quaft obfopitus laeuit, neque ulla in fade apparuit deformatio , aut lineamentorum tnutatio, ficut in morte fieri fokt. Pelix ipfe,quent pod talem confeÃionem er- tarn multipliecm in^ uocationem DEVS »ta placido er' tranquiUo tranfitu ex bac mifera er arumnofa uita ad £ter^ Mam felidtatem tranftuUt. Nobts autem, fuisq;
omnibus
ANNO ly^o. ?iï oifinibui O' haram rcgionum Ecckfiji,dfquc huic fchol£ trifliÃtmum fui deÃderitim reliquit, qui cùm uclut in feuii tempcÃalibiK maris idéiemury ruuclerum noflrum annÃmus, tunc cùm dus pr£=: fcntid nobis quà m maxime opus cjfet, neque ullo tcmporc minus, quà m nunc,co carere poteramus, E-t faits adparet, quid DEVS in animo habeat^ cùm tales homines ex hoe mundo au fer t, ne Ãnt Jfcéhtores imminentium calamitativm, üolo male omtnart, ad panitentiam tarnen nos ad patten^ tiam pr£parcmus, ut uel iram Domini e^ugere, uel, fi Ãt opus,paternam cafligationem obedienter ferre poÃimus. Debet enim talium uirorum in^ teritus nos excitare ad timorem Dei, ad pceniten» tiam er ardentiorem precationem, er ut cautie diligentes, ac fideles Ãmus in cuflodiendo depo* fito, quod hi duo uiri Eutherus ac Philippus apud nos reliquerunt, nempe 'm puritate cafl£ Oâ in^ ccntaminat£ dodrin£ conferuanda. Eion igitur nunc hora eü, utÃmus fecuri, aut flertamus, fed Ãmus uigilantes-, Vidimus quid poü Lutheri mor= tem fecutum eR, quid iam Ãt expcilandum pro fe quisq; reputet. tion pojfum plura addere ob temporis breuitatem, z^animimei perturbatio* nem.
Tibi £ terne Deus er Pater Domini noflri I Es SV CHRISTI gratias agimus,qu()dhunc ui* rum, hunc inquam Angelum tuum nobis tarn diu conceÃifii, er Lucem uerbi ttii per eum inter nos accen*
ÃI4 ANNO I y ô O.
accendiÃi. Oramiu te, ut alios huic/imilcs'co» dores, er mmiftros femper in hac Schola er Ec« dc/id excitare uclis, luxta dulciÃimam promiÃio» nem lESV CHRISTI F/7t/ tui, Non relin^ J^tam uos Orphaiws, Certè nunc Patre hoc amiÃgt; à Orphans fumus, nià tu DEVS optime nos dementer reÃexeris, Tu igttur Lucem uerbi tui in nobis non patiare extingui, tuÃemper tibi deÃam inter nos congrega, qua te rede inuocet ercelebret in £ternMn,Tu da fidos Dodores, ^ualem iam à nobis ad te reuocafti. Et nos in fide CHRISTI filij tui, in fide inquam uera er in uerbo fincero conÃerua in omnem teternis
Mem, per Chriftum Eilium tuum, AMEN.
O R A T I O ÃLV A A VICERECTORE GEORGIO Maiore Sacne Theologite Dodore, pod obitum D. Philippi MelanthoniSjfignificatA eil fcholafti* cisVuitebergenfibus lUuftrtÃ: Princtpis ac Do« mini, D. AuguftiDucisSaxoniæ er Sacri
Imperij Eledoris er c.optima erga Academiam uoluntas,
VTrumq^ prtedixit uox diuina, er exoriturai ejÃe in genere humano maiores rerum per» turbationes, at^ opinionum dogmatum con-» fufiones
ANNO I y lt;nbsp;O. ÃI5 fuÃones tetriores, fub extremem tnundi ccu fde thifccntii fetwihm,ZT turnen Deum cx rcliqua fe* ce hominum ufq; ad mundifinem, comparaturum m'mifterio Euangelij tetcrnam htereditatcm TiliOf er hanc umbraculo alarum fuarum teSUm con» feruaturam inter coÃifiones er ruinas imperia» rum, zj falfarum opinionum confliäus, utÃnt aliqui,qui coniunäisanimis doilrtna confenfu, ez concordi inuocationc, qua: ninttur fiduda ChriÃi mediator is, ac cera firmaqiÃc a;tcrn£ ui» tic, ipfum colant er celcbrei^ ctiam in hac uita,, quot;Vtru/mq; euentu compleri, ccrttÃimo argumenta appetentis liberationem,res oflendit.
minitantur er denunciant, imo pene inten» tint orbi ChriÃiano clades immenfas, quie prater uÃtatum natura ordinem er curfum, in multis natura partibus conjpeétn funt prodtgia aliquot annis.
CreÃit Tyrannis apud hoÃespatefailaueri» tat is,quorum aliqui cum diÃimilcs fint,dudttm de» tedas fuperÃitionum fraudes er refutitas eut» denter, ea amen fauitia retinere ac Ãabilire T« K.Evâg« AaKTi^ovnç , aliqui profanitatent quam muehunt augere conantur.
Quot er quam praÃantesuirosÃuditm er proÃÃio dgnita ueritatis adegit ad rogos er in» cendia in regno GaUicof Ad commemorationem immanititis fuppliciorum,quibus'pij excruciati 'm HiÃa^
pS ANNO 17^0.
inHijpd/tM, txndem comiuruntur,ia cohorre^ fcunt menteSjUtpenèexanimentUTi
Kecens in ed Celttbercrum pdrte,iju£Pyreââ neii montibui iidrboncnà GdUiæ uic'md, 4 ue^ teribiis Gottis er Alanis Cdtulduntd: nomen retb nuit, er dntiqtiitus ante Gotticaser VanddlicdS irruptiones Caftclldnorum fedes fuit, fuprd trid tniüid honiinum in cdrccm detruft, er dd flam^ in£ dtque exuflionis fupplieium condemndtn per^ hibentur, â¢
Qu,id dicdm de mditifcftis furoribus eorunt, qui fludid, confitid, er' molitiones ruAgno condtu omnes dirigunt,tdntumddeffidendiOs dtflrdélio^ nes in EccleÃd ntdiorcs, depraudtione Sophiflica explicdt£ do{irin£ dut cdlumnijs er infeihtio^ ntbui ienè meritorum pr£textu quocunq^ f qu£ ut peÃem inueäurd eÃe in EcclcÃdm nullis poflea remedijs fdUdbilem omnium opmione citius, metui femper, itu proÃ^tcerc edm nunc mihi uidcor er experiri, bcva.yn.i gt;oop iron U
truuSlviaJi noiMp.
Quid uero d£ mteritu dicdm eorivm, quorum curd,uigildntid, fides er diligentid,normAm ueri* tdtis caleflis, D« benignitdte tiiata, eft hdilenus : prudentid uerö,fludtum er fedulitds 'm omnipie^ tdtis er officiorum genere ergd quofeunq^,Veelei: Ãds coniunxit dtque copulduit, pr£ciÃsaut cliÃs dtque auerÃs duxilio diumo occdÃonibus non ne*
ANNO I y ⬠O, JI? eeljäridrum contettfionum,dut hifcc fupprcÃis ucl äiÃimuldtis filentio dc tolcrdntid^
Hoi OK« uidcdmu^ eripi nobii hoe turbulento Y-erum ftdtu, cogiantes illud,in guo dicitur, col* Ijgi luflos ne uidcdnt uenturd mdld, non dubitea muf ccrtö impendcre niutdtiones mdximdf, quda rum JÃc^htores bos fuos miniflro! cffe Dem non uult.
Ciuid exiflimdmmportendcre mortem opti» mi uiri lt;!:j- omni cultu reuerentiie digntÃimi Phi^ hppi Melunthonii ,pdtrK cz prxceptoris noflri colendiÃtmi,ut non dtcdni qiidiitum eoextinélo EccleÃiC reiteÃentientes qudiitum bondrum dr» fium Ãudid, qudntum omnes nos prtejidium dmi= ferimus, qui eum dffeilibtts, cura, bénéfices uerè pdtrem nobis : doîîr'mæ uerö fideliÃimd commu» nicdtionc plus qudin pdtrem fuijÃe cxpertifumut uniiterfi,^
tlt;lon libenter mdlidliquid oininor,Ãed metuo, tte,ut poR mortem Lutheri Germdnid inteÃinis conciatd dtque conculjd motibus, fuo tdndem inumdduitÃdtigumc,Ãc Philippo è medio fubldto, proceüis contcntioitivm, quibusexomni parte do* iirind petitur, LccleÃd tmpiilÃd er dgitdtd, ndu= frdgium fdcidt, de doilrime luce dc ueritdte pcriclitetur. Certè enim ucl fold hîcumbrdduto* ritdtis prifiinæ terruit multos qudntumuis Ãro*
, er auddcidmretudit dc repreÃit conatus co* rundem, iiultoî leniMeflcxit fua atq^ emolliuit
comiOf»
P8 ANNO I f « 9* comitate, multorum feruidos dc priedpites turli^ num inftar impetus, moderatadduerfattone mox inter initia ita attriuit, ut protinm fathifcerent edr coUaberentur : Studio uerotuendi uerasfen^* tenttai Jine acerba uel aducrfatione ucl aduerfan^ ttum cxdgitationt, edT' precum aÃiduitate ad De-«w,lt;j«i£pro EcclcÃa Jcmperexcubabant,jregtt Cr eltjit fepc caÃidè jirudloi cr fuco falfo exqub fîtè adornatoi molitiones.
Inter htec mala tarnen, qua: augentur (dr ins grauefcunt, indies ffarfa uer£ doârinte femina ubiq; paulatim radicibus aélis, fcrpunt magis atqi magis CT confirmantur.
ïntuentes igitur in hlt;ec futurarum cladium prauia Jigna, qua funt teflimonia ira diuina er» ga genus humanum propter reflituta rcligtonis contemtum, exufeitemus animos ad precandum ardentius,certafiducia promi/Ja diumitus pro» teiiionis edr conferuationis Ecclefîa.
ConÃderemui magnitudincm bcneficiorum, qua Deus per hac duo opyotFa pracipua CZ ea fanibi, edr falutaria Lutherum fcilicet edr Philip» pum, Chriftiano orbi impertiuerit, cum his 'Do* Honbus fuperflitionis pontificia tenebras depu» lit, edr regniPontificij mciditneruos,acpuriorii doHrina luccm reduxit,auxit edr fouit.
Demus etiam operam, ut quam hi nobis tradi» derunt doHrinam , earn tanquam facratiÃimunf eicinuiolabile depofitum cufiodiamus edr cxcola» tnu^t
A N N o I y 6 o. JIJ MW yitec ÃtMmus normtum quitdra^int!i, duorum annorum mdefejjb fludio cUbomtam, com^ prchcnldtn ordme concinno, O' perj]}icuo lüux fimam f£rmone,dcniciiconÃdntiä confcÃionis er ardentibtisfidei exercitift cogt;nprobätdtt!,pcttdanx ter corrumpt, er oremutYilium Deiquiafcendit in dltum, ut det dond konnnibw,ut ipfe ueritdtem uindicet dc tucdtur fudm, et' dlios idoncos doilox res collocet in ueftigid iUorum, quos ex hdc fld* tionc uelut ex dcic euocdtos in Ãcclc/iam coelcx flem trdnÃulit,er hos inÃruilos nccclÃrijs doti= husddiuuetdc gubernet fditilo fuol^iritu,
Mecum ergo preccs eJquot; uoa ueÃrd coniuii* gentes dicite :
Tibi actemc Deus Pater Domini nofiri
IE5V CHRISTI, condiior cÅliamp; terrae amp;nbsp;generis humani,unà cum Elio tuo coacterno öt SPIRITV SANCTO,grati_ as ago toto peAore,quôd milTis amp;nbsp;inftrudis his dodoribus accendifti amp;nbsp;conferuafti in histerris lucem Euangelijtui,amp;huius mi-nifterio conuocas,amp; comparas tibi æternam Ecclefiam : quodquc dodores ipfos rexifii Spiritu tuo fandOjSâ protexifti dementer hos nidulos, qui Ecclefiae tuæ hofpitia præ« buerunt. Tecÿ oramus toto pedore arden-tilTimè, ne rclinquas nos orphanos,ne(^ de-fiituas nos »nee lucem dodrinæ tuæ in his
* Y regio-
320 ANNO I y o.
rcgionibus extingui finas, fed SPIRITV SAN CTO tuo rcgas , ducas , doccas Si. confirmes nos,quos Redore orbatos reli-quosefl'e uoluiftijutfandiflimi dcpofiti,il-libatæ ueritacis tuæfimus SC maneamus cu-(k)des amp;nbsp;propagatorcs perpetui, nec à norma conftituta uoce tua,amp; tuorum miniftro* rum opera declarata,unquam aut difceda-mus aut deijci nos patiamur, ut opera noftra le benedicente fcruiat utiliter Ecclefiæ tuæ,amp; illufiret gloriam tuam, 8i conuertat ad agni-tionemtui mentesplurimorum.
SAnde PATER, collige tibi inter nos
amp; in his regionibus æternam Ecclcfiam, amp;nbsp;fandifica nos in ueritate tua, Sermo tuns efiueritas: coniunge animos noftros uina culo ueræ concordiæ , fcilicet confenfu de dodrina tua , 8i unius Mediatoris IE S V CHRISTI Fili) tui agnitioneamp;fiducia,amp; mutui ac ueri amoris non fimulatis fiammis amp;nbsp;officijs ad tuæ dodrinæ propagationem, ut fimus unum in Tc,per amp;nbsp;propter jternum FiliumtuumDominum nofirum lESVM CHRISTY AI, Aoyop nbsp;nbsp;nbsp;eiitóva aov, cruci-
fixum pro nobis ac refukitatum.
PRaefta PATER «terne,utillorum bo« norum fiamus haercdcs, quae ut largiaris nobis
ANNO 17^0. nbsp;nbsp;nbsp;Ã21
nobis per Filium tuum IES VM CHRN STVHjhuius exemplo, poftremo prcca-Uis eft preceptor nofter ,ut pcrfeucremus in uera tui agnitione, utmaneamus concordes , 8i Hamus participes æternæ (à lucis, Amen,
Hà C pr£j'dtui fum auditores cdriÃimi,ut in hoe publico luâlu, nbsp;nbsp;nbsp;hue aiitd dnimo^
rum conjierndtorum obitu Pdtris noftri moeflü cid, cr metu imminentium mutdtionum^engdmui CZ conÃrmemus dtiimos noftros,ccrtiJpe pr^/èn^ tiæ diitime duxilij diuini, neefrungdmur con^ JÃeäu hombiltum dijlrdäionum, c^uæ mulorum ingeniorû petuldntid excitdt£, obruiturtc uiden^ tur omnia^nec de pojieritdte dcÃiercmui,nec pro* icilis remis 'E.cclejtam hts Idcerationum ZJ turbuâ= tionum fludibus permittamus, fed perfiÃentes in ftdtione fdcidtnits finguli fuo loco oÃieium noftrum fideliter dc fedulè, Dcum inuocd « tum dlfuturum dtque opituldturum nobis , CZ poftcritutem dliquam conferudturum certófld* tuamiif.
B-uius immenfe bonitdtis CZ mifericordite fult;e, ffem cerKm Deus nobis oflenditfm clemcntijlima uoluntdte cr dffeélione erga EccteÃdm,fludid literdrum, nos uniuerfos finguldri, deniq; pid cr fummo Principe dignd folicitud'me illuÃriÃimi Vrinctpis dc Dommi, Domini AuguÃi Duds
Y 2 Sdxoniic
J22 anno I y g o.
Saxoni£,Sdcri Romdni Imperij Elcéiorii wmi noflrt demntiÃimi, äe qud ut CelÃtudo ipÃ~ Ui tefldreturapud nos, O' conflerndtos hdc per^: turbdttone dnimos noflros ut confoldretur dtque conprindret, miÃt hue cum mdnddtts uiros cld^ riÃimos -, nobiliate, uirtute, fapisntid O' dodri^ nd excellentes, D. Erd/zw«)« d Konrtt^,cr D.Llt;lt;«= rentiivm L'mdemdnnum I. V. Doélorem.
tnteUigit lüuflriÃimits Princeps Eledor pro excellcnti fdpientidfud, quern uirwm dmiÃerimut Philippa mortiio Acddcmitc, imo Ecclefqs hdrum regionum uniuerÃs P.edorem üquot; cufiodem dtque excubitorem fuimt, o fldbilitdtis prieÃdium, cr cc/ctrzftifwlt;/ec»j. O'Ãlendoris fui nitorem,inqi rebus dubijs dc h£rentibiis dut perturbdtis ducetit dtq; interpretem,hoc tdm mcerto Oâ flududnte rerum fldtu,quo nunqudm minus cocdrerepoe terdt.
Hobis uero Acddemite dlumnis, pdtrem O' pr£ceptorem : Dodrin£ cceleÃi pdtronum in his terris fuum dc uindicem, EccleÃijs coniundis uni=â us dodrin£ profcÃione, O' dodorem ueritdtis, O Chriflidn£ pietdtis ,humdnitdtis, moderdtio=i tits, fdnditdtis, iolerdnti£ o omnium pidrum uirtutum exemplum ereptum eÃeintelligit Quod cum dolorem ei pepercrit amp;nbsp;ludum ingentë,dtq; üuxerit edm qudm proEccleÃd gerit Ãoltcttudi^ tiem, multorum pr£jidntium Princtpum cxemplo, amen (xcelfi untmi robore O' confolationum di^ utndrum
ANNO 1760.
uâmarum pr^/idio dolori repugnans,in huiuf fi ferucre, orbiati ^cclefiarum crnoftræ,quid ud opiiadferret, ud adhiberet confoUtionK co« gjfarc non neglexit, qu£ optimi Principe pictdf, ut eû nuxima., itn nullis 4 nobis laudibus fitis ces iebrari pote^.
Nfc fà conuenientitts quidqudm tinto Prins dpi, quÃm affid iadura ali, quamruindpofiet confequi rerum pr£cipudrum,Pcclefidrum de dos élrindrum, udut exJ}gt;eculd tnultè dntè pros filed is tempeftdtibus, quæ impendent,^ quarere remedid, quibus hlt;e dut depulfe dtfcutidntur,dut dppulÃe excipidntur dc fiftincdntur, ne improuis fo Gt' inopindto hdrum impctu udut opprefid exs t'mgudntur, quibus nititur O' confiftit prtecipuè fdlus uniuerjbrum,uerd Hei dgnitio,0' difcipltmt honefld dc legi diuinte congruens.
£tfi taq; Optimus Princeps Plcdor SdxoniiC Hontinus nofter dcmcntiÃimus hoc publico O' cetntnuni ludu ncfiro,o~ hdc iddurd,qudm dtnifi fione Pdtris noftrt fecimus, uehementer dngitur, Ecdcfiit O'noftrd cdufd ,}pfum enim Philippum fine uUd dubiatione, fimus ontnes ex iniujiorum O' cruddium odtorum impetitionibus dd hetiÃis fnum Fili) Dei o bedtorunt complexum, O' ex frementibus impetuo/i mdris inftdr turbdrum cotmnotiotiUnts, 'm quietiÃimdtn O' luce diuind plenum cedi Ãedem trududum efÃe : amen O' de eonferudtione dc propdgdtione dodrinurum dd Y à poflea
ANNO
poÃeroS fe optime /perdre oftendit, Ãuo exetti* plojAc tMndatii dulctÃimarum confobtionu/m Oâ cbmentiÃimArum ÃgniÃclt;itionum,miö djfeétuimi pdtcrnorum plenis, nosquoque mÃiem optinunt erigit dtq^inductt.
Pro gud tMi inÃgni pietdte O' clcmentid illite Ã^ iÃimd CclÃtudini ipÃiu grdtidf qudntnK po/Ãis ti.iM dgmM, ez ordmu^ Dtiwn toto pâ¬Ã©iore,ut O' ipfum iUuflriÃimum Frincipem Elcélorem, O' coniugem eins lüuflriÃimdm, o liberos O' cru^ia G»A6Vroè§ eius dc â ^(dslt;xrcn= 'm guberndtione,0â conÃliorum foctos dtciue ddmtniÃros negocio= rum pert'mentium dd falutem publicdm , demerit ter tuedtur , regdt lt;tc cuÃodidt, O' confirmet ipÃs Hires dnimi o corporis, dc uitdm proroget, O' tribudt bis terris cum fdlutdri guberndtione Ãdlutdrem pdcem, ut cfute Dci beneÃcio o protect ilione ddhuc fiorentEccleÃxySchoLe, KeÃgt;ub: dodriM, leges, iudicid, hoiieÃd uirtntum cxer* citid o cultus,conÃfldiit dtque conÃeruentur,0' fiudio dt^i mduflrid eoriwK qui prd-funt du£ki Oâ dmplificdtn, crefcdnt.
SigntÃcdmus ergouobis optimi duditores,0â lud um 'm quo esl und nobiÃu lliuÃriÃimus Pri-»« ceps naÃer Eledor Sdxonite , propter obitut» cdriÃimt Pdtris dc Fr£ceptoris noflri, o Ãetn eius de Ãudijs m hdc fchoU optimum, o uolun-Mem'm bis conÃerudndis clementiÃirmdm,o uos boramur, ut Deo und, nobiÃum de tdli eius djf^^ dione
ANNO I 7 « o.
Hione amp;nbsp;uoluntAtegrdtiin dgiitis,ZT pro itico* lumitdte ipÃui or hberorum drdentid uotn fd « cidtis.
De nobi^ p»Uicemur uobii edm, qiidtiiz^ iÃÃu^i UrtÃimui Pr 'mccps Elcilor Sdxonite, ^3'^ fideliÃi^ mi noftri Praceptoris exemplum ii^' noftrd 4 noa bis fides exigit,dthgentidm O~dÃiduitAtem in do* fendo.
Ddbitur d nobis operd fiedulo, ut diligentid^ fide, operarum dÃiduitAtc , omnibus ojficijs hu-mdnitdtis, pie folicitudinis curd,pdrtdgt;ndtdue collechm hicreditdtem Pdtris noftri, coetum jci^ licet huius ficholte freijuentiÃiinum ,hunc crgout non diÃipemus negligentia,dut toruitdte alte^ nemus, fed à augere non poterimus, confierue* mus amen tpÃus excmplo CZ imitatione, reiki dc itéra de ipÃus praifcripto docendo , operas ttÃidue inftanter urgendo dc pcrÃccpicndo, pdterno complexu fbucndo ac luudndo a^ lumnos noftros,quo ad eius fieri potcrit,ne dégénérés or tam prlt;eftdnti pdtre Migni hd 3 bcamur.
A uobis, quos reliilos poft Ãe commendduit fidei noftra:, uiciÃim pctimus requirimus, ut cicm quem praftittftis optimo Pra;ceptori uellro, diuino mandato debctis obedienttlt;e z^ reuca rentiie cultum, nobis etiam prlt;eftetis. Quod ut fiaciatisÃonte ztr aldcriter muitte uos cdufie mo» Here debent.
Primi
32« ANNO « r lt;nbsp;0.
Primo duforifM nMnddti diuini, quo uos ollh gdri dd obcdientictm cum feucriÃima grduiÃimlt;i=gt; rum pKuarum commmdttone Ãcpe dudites. Nee dubitetuDcum licentid)n,contumdcidtn:,z^ petu^^ Idntidm ulturtmi ejÃe, etidm cùm UidgiÃrdtuf dut nonfdciunt ojÃctum, dut impediuntur, ne exequi poends effrenem ferocidtn compefeere pof* fint.
Secundo,XÃuflriÃimi Principis Pleiiorii Sdxos nitt uos mouedt dutoritds, Qui fldgitdt,ut bis, quosconflituit ipfe in hdc Acddemid profeÃÃores, pricfecit ftudijs publicis de diÃciplm£ hx mo* rum guberndtiom, Ãubiefli fitis de pdredtis, (y fungdm'mi ofÃcio ueftro dihgenter. No« tumuU tuemini, non turbetis dut impedidtis trdnquiüitd^ tem dliorum, non fcclcribus cr fldgitijs poUuatis hune pulcerrimii cÅtum, in quo dbfq^ omnt dubio multi Ãuntclcäi, ztr Ãdnili, qui Ãunt templd SpirU tus fdnäi, er fiturctcic morum de ferocid er im^ VMnitdte grduiÃime ojfenduntur.Promitttt etidtn illuflriÃimtis Prineeps SdxoniiC Pledlor non Ãefe deÃuturum nobis dutoritdte Ãud in diÃciplinic de= fenfione, eJquot; exequutione pacnAVum ,fi qui petu* Idntius obedirereeuÃduerint,
De ueflrd etidm Ãdlute er officio ucflro,dtque eptimis pdrentibus ueftris cogitdte.i/liÃi buc eftis non dd luxus er belludtiones,non dd oeium dut centidtn omnium cupiditdtum,nonddofficindttt improbititis,fiddd difeenddmdoilrindm Ecele^ fiæ,cr
ANNO I y 6 o, 527
y amp;nbsp;puriorii Philofophi^.äd rcgendos de een» formendes animi affedtK, hos honeftd, mo« rum gubcrndtionc effingendos ex doürina; prlt;e-fcripto,ad cxercitid uit£ innocentis CJ-fanéhe, ucr£ 'muocationii, grdtiarum ddionis ergd Heum.
In hdne ergo ut curdtn cr eogitdtionem itt^ (umbdtisomni fludioo-eontentione^exigunt it uobis pdrentes ucflri, putrid cr ^eelefid eui de^ fiindmimyGr eui opera ueftra leruire debet,Deni* que uit£ eonditionis ueflr£ ratio, üee de uitn tant'uni Ãagitiofe tradu£hi,fed de iaâura tempo» rii eogitate uobii rationes Deo fore reddendat.
Tribuatis boe pientiÃimis manibia optlmi Pr£ceptoris ueftri,atque huiusfutife uos non tan» turn ociofos auditores, fed affeclas or imitatores probate effingendis CZ exprimendis ut doélrm£ fententijs,ÃchonefliÃimis,fanatÃimis (y cafliÃi» mis nwrtbus eins,er Icnitate ac manfuetudine exi» miac:^ fngulari de propè diuma, Huius quotieà cunque tiel uultum animo eaincipitis, uel oetilis imagmem intuemmi, eùm loeum alÃieitis,ex quo tot paternas audiuiftis commoncfailiones ueflri, exiftimate hoc cum mortuum pofluîarc , quod pr£cepit uiuus,Vosnwrtuo etiam debere quod uiuo pr£Ãitiflis.
Parcite cr noÃris doloribus, quos ex hoe cd» fu conceptos fuÃinemns tantes, ut fi tantum fun* y y dere»
pg ANNO I 7 « 0.
dercMii! Idcrimdrum, quantum dqu£ uoluit AU bii, explcrc eos non poffcmm, Hos'ne nobis exd^ cerbetis^
ciimcj- inter uos fint dlicjui, cjuos bic non dmof do£lrin£ neque dtfcendi curd detinet, fed liberius
liccntius uiuendi occdfio, procul d pdrentum conffeiiu, cr quorum uitu, jludium, cr opera cccupdtur rebus ntmimecrdmi noflro conuenU entibus, illis edichnus, ut hmc difcedant pro^ cul, zj- tulem dltbi potius qudm in Acddcmia tioflrd uititn dgdnt, qu£ non idea tantum nocet plurimum,quod prouocdt irdm 'Dei, dttrahit, dccelerat cumulât pÅnds public as 0- calami^ tdtes, turbat tranquillitatem publicam, frangit
eleudt dutoritdtem legu/m,fed etiam quod muU torum dttimos grauiter ojfendit morum diffo* lutione , qu£ ldxdt£ difcipli)i£ ^ectem pr£ fe fcrt,dliquos ucro contdgijs horum mfeólos ZX poUutos corrumpit utdegenerent. Ã^uèdfi com^ nwrati hic tales diutius fuer'mt, nec uit£ zy mo* rum emenddtione pr£buermt ffemfrugts mclio* ris,nofirum erit perficere, uta tailbus Cathar* tnatis hie ccetus expurgetur, ne parsJincera tra* hatur, etfi optar emus eos memores pietatis Zi^ of* ficij fui, diligentiores effe 'm fludijs Zir rcgcndis wioribus. Modefiis zy honeÃis necÃudia noÃra, neefuffrdgid ZJ teÃimonia ubicunq-,fueritopus deerint. li£c contmoncfaciendi ueÃri caufa dice* re fum iuffus,
Oro
ANNO 1 y S o. jzj
O ro Mtcmîilium Dft Dowwtuwi noflrum le« ÆÂ«Â«Â« Chriflum, crucifixum pro nobis er refufeU tutum, fedentem dd dextrdm patris, er largien* tcmdoiM hommibus, ut mifercdtur noÃrio' le^ ttidt nobis drumnds er folieitudines nofirdi,dc periculd,qult;e impendent, benigne amoliaturerquot; auertat,nec.Ãndt ext'mguilucem doärinte fuse^ çy regdt nos, ut finrnus organd udfi fdlutdrid nobis e^ ^ijs.
ORATIO RECITA-ta a VITO VVINSHEMIO AR.
tis M.cdicie Goilore, cùm incodret pviea leilioneni Didleélicce die 29.
Aprilis.
APeïles Veneris a.va.j^vojjSjjit^, id ell, è ntd» ri primum emergent^, caput, fdcicm er peUus, pdulà diite mortem qudna. potuit diligent tid qudm dcurdtiÃimepinxiffe dicitur,qui cùnt pdulô pôH mortem obifÃet opéré ddhuc imper^ feilo, non inuentus esl poU eiem in omni pofleria tdte Piilor, qui huic operi nunum ddmouerc, er reîiqui corporis membra pingere duderet. Videa ior,igitur ego fortdjjè intpudens tielduddx nimis,. qui mihi à fenatu Acddemiie hoc onus imponi pdjfusfuerim, ut poA optimivm, er pientiÃimwm
Prlt;f=
«o ANNO I y « O.
Pr^cppforem Dialeélicdm pr^tcgerem ,eoinlo^ co, ubi (j!pè uocctn ipÃtK Scholä/hci cùm gemitit requirent, Et poâ tam excellentetn artificem eb dem operi mamum admoucre,perinde e^aefi po^ Homer um iliudti ciinere,dut poA Regem Duuidem Pfulmos fcribere Hellem.
Intelligo agnofeo ipfe, optimi duditora, quantum ct quam longé maïui uiribus mets oniu in me fufeeperim, nee med mibi imbecillitdx ignoo, eA, comnwuet or perturbât me etiam locus ipfe, ubi dulciÃ: PriCceptor docuit,ubi icvnvaop acr^x« ultimum Cygneam uocem edidit, cuius mihi menwrid, trifle deftderium, Cf qudfi tmdgo ocs curret, quoties hucaflenfurus fltem. Dentqueplu^ rimd funt,qu£ me reuocdre quafl rctrahere poterdnt. Sed quid fdcidm i Priwum dutcritds Pr£cepti diuini me onus hoc ut flubircm nwuit, quotubcmur uoluntdti diuime parcre, Ãuo quiÃq; in loco Oâ fldtione, Cumigttur Deus Rcueren=: dum Pdtrem çy prteceptorem noflrum ex hue tnortili Schold in illdm fudm leternam Scholdnt euocduerit, noflrum eA, id quod d Domino fdd Aum cA obcdicnter ferre, iuxt), diAum, HumU lidmini fub potenti jnanu Dei. Deinde/icutin dcie fieri folet, ubi in cddentium locd O' ordinet fuccedunt qui fuperflites funt, ne totn dcies in* tcredt, eodem medo O' noflrum ojficium eA, ut* cunque fuflinere dc fulctre,rcm incUndtdm, ne tAnti uiri O' Duds noflri intcritus nobis totius
Schöbe
ANNO 1760. ïîl Schotte dtquc Eccleftarum ruinam trahat. Etjt intcUtgimuiquimipfi longé impares/îtnics, fuc=i ccdimnf timen ,Ãcnt fepè milites gregdrij in du* cum occumbentium locum, quod poffumus fds cimus, Ef ordinus Dcum per Cbriftum, ut Idbor tiofler non fit irritus in Chrifto, Et J^erdmiK uos quoque pro humdtiitdte ueflrd mediocrititem uel tcnui fitem noftrdm boni confulturos effie.
ïidc inqudm fiducid hoc onus mihi d findtu Acddemie imponi pajfiis fum, quod ut fitfiincre poÃim,uos'und mecum Deum comprecdbimini, ut ille Spiritu fdttélofuo mihi dementer ddfit, er huic fcnili ccrpori uires {'ufficidt,ut utiliter Scho* be er uobis inferuire udleum, Qjiod ut fidt fdeidt Hominus er Kedemptor nofier ïefus Chrifius, Amen.
Et quid, ut infiituti nofiri memores fimus, de hoclibro quem explicdndum in minusÃumimus, er de Didlcäicd nobis hoc in loco diccndwm eü, primùm de multiplici utiliate huiits compendij pducd quedam, ut potero dicdm,qudmuis dolore er recenti ludumultum impcdior,fed timen hoc filentio prtetereundum non erdt, ut ddolcfcen » tes dgnofcdnt qudntum memoriic huius Viri de* bent.
Extint db Arifiotele feripti in Didledlcd libri multi, qui communi nomine er Titulo inficribun* turOrgdnum logicon, quorum alij de dlijsdrtis fdrtibusdgunt,fedcùm 'mhistAntum fitcdligi, uis er
5?z ANNO I y 6'o.
nis amp;nbsp;teneirarim, ut fuperior lt;eUf,lt;lu^ AriÃot telles doärit!£ penèplusqu^m uerhoDei dediti, fuit, fe inde suoluere non poffet, dccidit,ut multi huic mdlo mederi, his tenebris lucem dliquant afferre coiutrentur. Hi uerô cùm linguarum cr diccndi artium ddminiculo dcÃituerentur, er in Bdrbdrico cccno fepulti, dc infantes effent, nee fcrtbendt dut dicendi ufum ullumhdberent, non nudóhoc nopotuerunt effeeredut confequi,Arigt; ftotelicds tenebrds ut illujirarent, fed er has ipfds ttnebrds ipjt ntAtoribits tenebris erdmbdgibus m* uoluerunt dtque obfeurarunt, 1« dceidit ut riui fontibusmdgis turbidi er limoà effent.
Hoc in numero cum dlij multi, ( fuit enim hitc praicipud Scholarum doilrma eins letdtis) tum er Tdrtdreus recenfetur, eum ut prlt;£fcntem Deunt htcc Schold ante dduentum Philippi coluit,De quo ut ttcnuÃe its, uerè luÃt quidam.
Tartara quod uincis er coeÅ nubild mentis, Honten conueniens ergo libelle tenes.
Reuerd enmi denfd caligine er tenebris plus quam tartdreis inuoluti funt till commentdrij.
Accidit igitur in Scholis tunc uerfantibus, quod dccidere neccffefuit, ut cùm team uitdm in hdc penè fold arte confumerent, ad eius cognitio* nem tumen nunquam perii^irent. Sedinpuerili* bus ef^ ffinoÃs dltercdtionibus Scholdflicis tem^ pusÃnefruilu terebant. Cumey propriumÃt hu^ lusdrtis offieitem, hos duds uirtutes ut infiruat, nempf
ANNO I f « o.
irenrpe ut indicium formet, fontes muentionis oftendnt, ip/iutreiq; hac uirtute penitus dcflituc* bdiitur ; Ad iudicundum enim mAgis mepti erant, uel utti idtota, muentionis autem ne notnen quidem norant. ïnanibus tanthin rixis inter fe cer=* ttbant. Socrates ne an Plato curreret, its, miferè tota illis uita labore inani finefruélu confumeba* tnr. Vttaccam, quod ex ore reuerenda: inemorilt;e Dotlorii Mar-tmu Lulheri ( qui in doflrina Ari» ftotelica, ut qui^uam alius peruolutatus erat, ) nudtui, multa ejfe 'm Organe qute parum utilia» Us haberent, quod utrum itafit,in præfentia non dijfuto : De argutijs cy ffinis tà m Organi quant commentariorum loquor.
ïam ex his âtenebris dijfcultatibus, pro fe quifq; perpendat, quà moperofum cr dif^ilèfu» tril Reuerendo Domino Prieceptori artem hanc eruere, atque in hanc lucem,m qua nunc benefiet» Dei emmet, proferre, quart nifi ingratiÃmi fu» tKUS,quo crimme nullum grauius e^,iuxti, Mimo» graphi diélam: Ingrat urn dicens crimen omne di» xeris, fateri nos oportet. Quod fi nullo alio bene* ficto nos cr doélr 'marum ommum fiudia affecif» fet Keuerendus Pater Praiccptor,quie quod uel ttnam hancdifciplinam, Dtaleiltcam dico, ctetcra* rum omnium ut adm'miftricem, im GT guberna* tricem in tarn luculentum, difeentibus commo» dum,e:y obuium compendium, atq^ 'm unum quafi torpw nobis contulit, hanc lucem huic regime
gn*
ÃH ANNO I y « o.
de gtibertutrici difeipli-n^ priebuit, qu£dntè iw tencbris, ut dixi, plu/quam Tartarcts, Deum im* moralem, quÃm ala obftura fcdebat. Si nuUo tnciuam aito beneficio nos pr£ceptor aff-ceiÃet, amen uel ob hoc unum beneÃeium ei non poÃet pro merito grätidm referre toa meeternumpers fleritds. Et nbsp;nbsp;nbsp;lux in reliefuis doilrmis pr£ctpue
in fderd uelÃecua fit, uelJimiliter eluxerit, uide^ runt dgnouerunt omnes pij ac boni. Hiec igi^ tur beneÃetd diuind dgnofcere,his^^ gratis anmis reuerenterÃrui debemus,i^ amen,ut etiam (efuod proprium eAGratitudinisoÃieium') autoris an= torum beneficiorumprimum Dei opt: Max: Pa« tris Domini cz ReJewptor« noftri lefu Chrifti, De'mde zj' ab co fiibreÃaäi Drgani, Præceptoris noftri memortam, ea qua pios er gratos dtfcipu^ los dccet reucrentia, pietatc,er bencuolentu^co^ lamus.
Agnofeunt hecc multi alijs in loeis uiri doéli er boni, próque hoc beneficio, quod Ariftotelici pelagi fluólibus crepti funt,Deo gratias agunt er fruuntur hoc beneficio diuinoea,qua bonosdc pios decet,piâ¬ate atq^ gratitudine,
Sed funt er alij, qui ne quidem,firumpantur, ifta negare poÃiint, fruuntur eX' tpfi his donis ac beneficijs, fed armis ijfdem, quibus ab co inftruili funt,contra dutorem hoftiliter utuntur,ficut ipft uiuus, fubinde dieerefolebat,quód olim mifera dà cebdt
ANNO I 7 « o. ny teidt Alt;iuilii, cum fagitta confixa ejJetiAgtiofco penttiMmcdt in uulneremo.
Hit quid nos precemur aliud, quint quod ho* mines ChrtÃianos,à modo ij efje, qui dicimur,uo» lumuSydecet, er oportet, tJempc,utDciweoscle* menter conuertat, dona, Hei ut agnofeant, er ut ijs uni nobifeum animo grata,pièaereuerenter utintur, er horum donorum fontem atque auto* rem, Deum uni nobifeum in fanäo erpiocon* fenfu doilrmtc colant ac cofiteantur inieternum, in Chrifio er per Chriflum lt;eternum teterni Hei filium. Hoc er ego Ulis opto etquot; prccor 4 Heo per Chrifium,Anien.
Abjbluiiam, optimi auditores,primatn partent propojitionis mejequantum in hac animi mei per* turbatione, er temporis huiusanguÃia Ãertpo* tutt,promtà enim me diélurum de libri huius^ quem prælegere debeo, utilitate, er autoris erga nos benefieijs.iiuncrcÃat,ut er de materia Itbri, hoc efl, de eo quad ägimus, nempe de Hialeilicit tiliquid,dicamui.
Hialeäica non Mtum commune clt;eterarum diÃipUnarum omnium Organon eä, Qjiieq-, ca* teras artes fuis Methodis includit,er' ut ar tes fint facit, ficut de ca Cicero dicit, fed eil cmnino lUa communis nAtur£ er mentis humame uis, de fer* tnone cr rebus rcóium uerumq; iudicium inÃitu* ens,er 'mter fe conucnientta iungens,ac pugnan* tM feparans, qua mens humanaffifana eH er fa*
î?lt;s ANNO
pit, ceu duce er Uldgifiru de guberndtrîce utîtur in dmofeendd de rebia omnibui ueritAtc,[ç:x refu^ tundd fdlÃtdte.
Hteciudicium infor)n4t,e^ ordmem inftituit, ^uoiudicio crordme omnes ÃnA mente prtediti homines, cogitnttones, confilid ex' diliones omnes guberndnt, Htec lüis in cogiando Dux, in delibe^ rdndo normd eii,qudm in decernendo fldtuen^ do fecjudntur.
Udc duce qui deflituuntur, non mirum eR ,à wonfirofds, ZJ' db humdno fenÃi longé dbhorren^ tes cogitdtiones hdbent,fi ^a.'XoyeL,hoc cü,d rds tione or Jènfu humdno deerrdntid p(fcipiunt,mos uent, meliuntur. Uisaliud , qud cerebrum fds num,quod prccemur,non habemus.
Cdufds ejfeilrices Didlcüices, ut ZT c£terds rumdtfciphndrum fecerunt tres: îZempe, mges nium ucl ndturdm, td cA, donum Dei. Deinde doilrinam(eu inftttutionem,ed ut dux iti ZX imis tdtrix cA ndturæ. Ex iudicio enim optimortmt Z^' prieftdntiÃimorum ingeniorum, omnes dftes natte ('unt,ut uerè dixerit Pldto: Artes domi nos ftrtc ndtds e(fc, In ingenijs uerô Deus hanc lucent accendit ZJ ed excit!Ht,età ut uerbi fui,itt, ztrmub tdrum drtium humane generi Deum ipfum dodos rem ac monflratorem fuijÃe credo,zxuod ZT Ard* tus confeÃus ed, cuius uerfus fubijcio.
Plurima mortales fugiunt incognitA mentes, Quie De{(î teternus nondum patefecit in arte. ;
' Holt;
ANNO 1 y O. ÃJ7 Hoe dute tnex cadem mAnifeftd. in luce pdtelmit, Qm nunc fub dcnfi caligine merjd premuntur, Hic genui bimtunum, JWigno complexuf dmore, Vndteji conjjncuum fefe dedit,dt(j^ per omna Hatura partes oftendit plurmd fignd.
Sed hunc ordinem turnen Deus enflituit er conferuatum uult, nempe ut ingenia mfiituttone ac doólrina excolantur excitentur, hoc cùnt fit,tunc ipfe dat mcrementum.Accedit demde qult;£ inter cdufas ejfeilrices tertio loco recenfetur^ u[its er exercitdtio, cap non aAoyoç TpiSâ eü, fed à doârina regitur, in agendo rcólitudincm efpcit, Ingenium itdqià Deopctendumeü,er id quod contigit, doéirina, cultu,ftudio ac tncdia^ tione excolendum , er exerciutione confirmane duw. Ad communem uitte inflitutionem iÃa per^ tincnt. iios qui in fchola uerfamur,(y difcentU umfludijs infcruimus, ad eaquic artis er doilri^ tue funt in pricfentia nos conferemus.
Ars ipfa autem,meoiudicio propiusautme» iius defcribi non poteR, quà m apud Ciccronent in Bruto defcriptd eil. Quem totum locum, quitt ualdè itluÃrKe{l,poncre htc libuit, Sunt autetn htec uerba. Sic enim Brute exiflimo iuris Ctutlis magnum ufum er apud Scteuolam er apud mul* tos fuijfe, Artem 'm hoc uno, quod nunquam effe» ciflet ipflusiuris fcientia, ntfi camprteterca didi» ciflètartë, quadoccret rem uniuerfamdtflribuere in parteS}l4tentem explicare definiendo,obfl:urant
Z z txpld»
î?8 ANNO 1 y g o.
cxpldn^re intcrpretdndo. Atnbigud primum Ufc dere, de'mde diflbtgucre, poftremô hahere regu=: lamyt^ud uerd v fdlfd ludicdrentur, ex (juibm propofttiiqua clJent, qud; non elfent confequen^ tid. nie enimdttulithancdrtem omnium drtium WAximdm, qudfi Ittccm, dd ea qu£ confufè ab dhjs dut rejjgt;ondebdntur dut dgcbdntur, Didleélicdi» tniht utdtris diccre, inquit, Reélè inquam mteÃi^ gii. Hd^fenui Cicero, qui quantum huic drti tris ludt uidctis,eruntdutcm nobis iÃd inter prteles gendum fepè iterdndd de inculcandd, qudre his nunc non immorabor, dd tüud tempus ea referuds bimus. De ordinc quo hicc ars trdditur, pducd quieddmddijcidnt,ut fdctlius difeentes iiJ^tap, CT fornum qudnddtn tllius dnimo dtque cogitdtione concipere poÃint.
In parte dliqud huius drtis diÃcendd puero mis bi Dducntriie obtigit Prteceptor uirDoätÃ: er opt: Senex Bdrtolemeus ColonienÃs, lüc hoc unis ceftudebdt,ut dd/imilitudinem Grdmmdtices,qu£ nobis idm notior erat, Didlcillelt;e trd^htionent eonformdret. Pt ex duabus his artibus,quantum fieri poffet,qua/iunam efficcrc. Quid utrum res dè fieri debedt,aut poÃit, in prlt;efentid non dtjÃus tibo, nos tune, ut pueri, cùm quafiad nota dedus ceremur, ddplaudebdmiis, Sed utar amen exems plo et fimilitudine petia ex Grammatica. Vtenint primlt;e atati, quæad Grammaticam dificendam ad* hibetur, proponuntur primùm Plemena prima
ANNO I f à o, 3;5 Ãngul£ de Ãmplices literie, earum figuræ po^ tefldtes print,max er ordo cognattones puelt;â ris incuïcantur. Ex Uteris deinde dccentur ne^ dere Syliabas, Ex Syllabis diäiones, O' porro ex his orationcm. Qjiie fipura, perÃtietta çy certu eü, ambiguiateomni exclufa,er fenfum mentis ([uäni preximè atgue exaitiiÃime exprimit, tunc ea, quod ad Grammaticamrationem attmet,opti^ ma effe iudicatur, er hue ufque procedit Gram=i matted. Vtrum mens 'm ludicando uel pronunci* undo de re tpfa a ueritate aut ratione re£ta, deer* rduerit, non curdt, fed trddit fermonem à fe iant fdbrcfaäum forori [ue Dialcdtca exdminandimt, retexendu et reformandttm.iUd eodem modo fer* monemdGrdmmaticd dcccptum,ut cenfuriefu£ ceu Lydto lapidi rc^lè fubijeere poÃit, rurfum in minutas partes, hoc nbsp;nbsp;, 'm ÃmpUces uoces refol*
mt, Ab bis cxemplo fororis Grammatiae mcipi* ens, earum naturam, utm, poteÃatem, cognatio* nes, diftrimina, atque diÃidia quam exaólifimè inquirit dtque excutit,tdÃtperprtedicabiltd er prtedicamenti, quic oflendunt ordinem er pote* fldtemÃmplicium uocum. Pnedicamenta diucr* fos omntimt rerum er uocum ordincs tradunt, Pnedicabilid eiufdem ordinis feu famille uoces rurfum diftribuunt, o oflendunt que latius,que m'mus Idtè patent, hoc eü, que plura que paucio* raÃgnificant, queq^ mter fe neccfldriö ,que non necejfaria lege coherent, lam uocesÃmplices atq^ Z 5 adei
34lt;^ ANNO I f « o,
adeo res per iUas Ãgnificdtdf, ia ccrto ordine dilt;* firtbutds examinatM ,rurfwm altert cenfuric fubijcit Dtaledica. Eins cenfuræguberndtrix e^ definitto. ïBd nouant lucent his addit, Cf~à opiit cil,ad fororem fuant diuiÃonenteas tranfmittit, ubt Ãciute Idtius patent diflribuuntur ,atquehdc qudft 'Ti^o^aoKjS^txsiu.ii prtepdratas ucccs,dedu* ctt Dialeiitcd ad Mcthodum.priusquantex his fer» monent conntikit. Methodus autent campus cr ^uaji pdleÃra cH, in c^ua definttiones cr diuiÃo» nes cxercentur. Per metas crÃacia huius cam* pl ordme ccrto ducuntur uoces, ut num quid ad* hue tn his mcxcuÃiim Ãtadparcat. Ethiccnobis primi libri materies ac quaà farrago erit, Ab hac Ãmplicium uoctim cenfura Oâ expUcatione progrejjd Dialedica, tunc prim'uminter fe con* nedere uocabula docet,ziX' extruitpropoÃtiones, tn quibus partium connexio CT genus prccdica* tionis, ut dicitur , accurate obferuandum ed. Ham partes in affirmatiuis cognatas effeopor* tet, nequefatis cilfcire,fcd ej quograducogi* tationis inter fe contingant, cxcutiendum ed ; I« negatiuis contra inter fe dtÃidcre aut pugnare. Hon enim idem edà dicam, Afinas non ed equits, (T uis contra leges non ed tufltcid. El£c pugnant, iÃadiÃidcnt: Ita Ãngulic orationes feu propoû tiones per fe primiim excutiuntur, mox inter fe Cr conferuntur, finguntur ac refinguntur, qu£ nofir£ operte erunt in fecunda parte htiius lihri,
Ãed
ANNO lySOü Ã4I fed nondum integr£ ordtionis eeirpuf hdietnus^ uer'um exqiüÃtdm tdntùmpdrùum cenfurdmdtq; explicdtionem, exqutbui ut in cr(wiiiaamp;fie prn fKum mdiora membm tdndcm integrum corpus extruitur. Vrogreditur igitur Didleilicd db his membris minortbus ordine dd mdiord,C^ qudfi ub extguis fionttbus dperit diffundit fefe in dni= plifiimum flwmen, Congregdt inter fe, qudfi dd colloquium conuocdt plures propofitioncs, fed non itA ut lüde temerè concurrdnt, is enim ebrios ' rum dut mente deerrdntium fiermo eü,ucrùm cer^: to loco, numero, ordine O' lege cm conuçnire oportet, ut inde extrudtur legitimd drgumeiM» tio, cuius qud: Ãecics, qu£ uis, qult;£qs leges fint, fuo loco, nempe in tertid pdrte huius libri ex-plicdndum ueniet. Et tune nobis dlterd pdrs Hidleélices, nempe ed qu£ uocdtur dbfo^ iutd erit.
Sed refidt ddhuc iÃd pdrs, qu£ drgumenforunt iindteridm,uim O' neruos fuppediat, nempeivft* fiue inuentrix, ed fontes oftendit, ex qutbus nMtcrid drgumentorum hduritur, dtque h£c tu^ eundtfiintd eà confiderdtio ,uidcre ex qud pdrte propofitionum fuma, fit probdtio, O' qud lege, , grddu, O' ordine cum ed pdrte cognaafit in dfgt; firmdtiuis, o contrd quomodo difidedt uel puga net in negdtiuis. Hïc nobis fiepe reffeitundum trit dd fontes, hoc eü, dd bivecAvcrip, O' ed qu£ libro primo, fecundo o tertio trddia, fiunt, EU
Z 4 «cri
342 A N N O J r g o. uerà inuenicndi ratio er locorum doârmd exs a£lè exfheaa in quarto libro, cum ea traamp;atione timen non pigebit conferre Topica Ciceronis, fT eruditiÃimum librum Rodd phi Agricobe de tn=gt; ucntione Dialeilica. In fine aiitem huim operii falfortim argumentorum refuMio docetur, ca eii quafi exercitdtio quædam, qua oftenditur,qui fit prcecedentium Præceptorum ufui, in ludicando panter er inueniendo.
Uabetis iam, optimi auditores, hac breui com» mcmorationeexprefiam,er quafiocula fubie^nt totiui huiui utiliÃim£ artis atque omnium cæte» rarum artium parentii, cxiguam quandamfora mam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiue eidytlion, quales forma parua
adificiorum proponi folent, ex quibics tumen uta eunq^ ludicari poteÃ, qualis ipfa futura fit flrua dura, tarn ueftrum ent officium, fi ftudijsuea flris,imô fifaluti confultum cupitii,hancartem primitm ut ametis, eiiu pracepta er leges feno atque exaâè difcatis, er earn ducem aegubernoa tricem uobis non tantum in fludijs ueftris er in omni genere dodrina deligatis, commune enim hac omnium dtfeipUnarum ofyewop e/l,fid ut er in cogitamp;tionibus,confiliis er ailionibus omnibus, per toam uiam fit hac uobis régula er canon ludicandi, proi:unciandi,fi:atutndi er decernena di de rebus omnibus. NuÃa enim magiftra er gua bernatrix melior eH utfiudiorum do^-^rina, itA fenfuum er cogitationum omnium.Deinde Dcum unÃ
ANNO I y à o, unimecum totopeélore ordte,utiUe clementer tniht docenti or uobis difcentibus adfit, ut labor meut er uejicr fit honori Deo, er Chriflo Ke» demtori nojlro, falutaris Ecclefi£,R.cipubltcief qu.im pliirimK hommibus er nobis ipfif,
Quftd ut fiat,factatDominus noficr lejus Qhriftus. Amen.
D I Xt
PRAEFATIO IN LE-
CTIONEM CHRONICORVM pronuncid a 4 Cafixiro Peucero Artis
lAedicje Doâore.
STPpe dudiuiftis optimi duditores, in fcriptore hijioricoefuocunquereOutri a-auicip â ko'KiIl» ulxà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, qu£ duo multi
compleduntur, ut tudicto fit pr£dttus exdi^o, ut prudentidc filerti obfirudtione confiderct, dc difiernat momentu, occafiotKS, cdufit,er uniuer* firn TTÃ^isà aeç omnes rerum er negociorum, ut locd perueftigdrit rerum gejldrum ,dtqueexplo* rata hdbedt tempord, ut perfindrum ndturdf,in» genid,er mores £ftimdre, ex ijs dlid, qu£ ex* prefid non fint,drgutè de dextre conieitdri no» rtt,regaturqi non afiiâuum impetu,fid reéii, conftdntisq; iudicijnormd,acdeligdtinfignid zr tieeejfdrid, pr£teredt obfiurd, qu£ ut aliqud no»
Z jr txtlone
544 ANNO I f 4 o.
tutione eelcbrcnttir, diguA non funt. Deincte lit cognittn res cLt^-, animo concepts sxponere poÃit fignificanter,perjjgt;icuè, difertè, oraticnes rebut accommodati. Polybius his addit ut totam omni* ttm temporum htftortam animo comprehenfant Ãâ uelut ante oculos, cr in ccnjÃedu habeat, ut fiat htftoria o'afj.a.Tcamp;if iq , integro per feit oc^i corpori fimilis. Pos', ^ui partes tantum ex hifto* rijs decerpunt, aitfimiles e/fe bve^(Lilisa-ip,id eit^ fomniantibus, nee magisfiatuere cy pronunciare de rebus pojfe, (}uà m de elcgantia pulcritudi* ne,uel perfeiiione corporis alicuius pronunciantt qui difccrptas ac dijfcrfas partes feorfim contcm* plantur, fabrica mtegri corporis,compofitio» ne nunquam uifa.
His omnibus fcitis exceHuilfe patrem cr prlt;e» ceptorem noflrum carifimum Philippum Melan* thonem pue cr fanil^e memorue, cui utmam eo ufque Deus uitam prorogaffet, donee incoatimi tnimdi exordio Chronicorum /iriem, Cit' ad Ca* roll Magni res geflas perduilum féliciter, per* texuiffet. Res loquitur fcriptorum idem teflimo* mo conumcente, qui conferatur ei copia CJ- ua* rietate doilrinæ, cognitione prope exaih hi* flori£ omnium temporum, exquifiti iudicif reili* tudine GT grauitute ,oratioHis difert£ atque ex* plicat£ facilitate, uix repiriri, ut taceam de c£* teris uirtutibus,quibus eminuit,cr nobis pr£* fuxit.
De
ANNO I y o. Ã4J
De 'Pldtone Artflotelcm dixiffè maiwrdnt. Hulldfcrent tnlem fccldfutura uirum.
HocuertM de noflro dicere Præceptore pof^ fumM,cuiu^ utitidm cogitutioncs Cr fcripa, qu£ ardentK pietatis dtutnæ ^Iuck dcfapiettti£,folin dte eruditions, moderations eximi£, furntna per* f^icuitatts, or confoldtionum cfficaciÃimdruw plena effè, tot Anns noftraedoilicxperientia di* dicimuf : Vt'inam lÃa. 'mquatn, legere nobs plura diutiis V frui ucrè cygnete uociiuiuo dcgra* tiÃimo concentu licuiffct. PldtoniÃunt: fiot Cl l^iwiiu.001 T^P tK. Tvö ffCCCffOVOUjUT©-* sé{xa.Ttg âlovriap 2.oyaip. Quanta nos fuimis icatiores, dum compellantem nos Ctquot; docentcm uoce pr£ceptoris noflri Filium Dei, audirc con* ceÃÃum fuit, Sed emigrauitex hdcfragilicr cd* duca uia illc in £ternam, po^quà m ccramen de* ccrtiuit bonum, curfum fuum percgit, fidein fer* UdUit, ornandts corona iufiici£, qu£ lUi 'm calo rcpofitucü, F-t Ãngulari conjilio, dc mifericor* did Deus hunc m'tniÃrum cr ciMS^yop 'm ter* rs fuum crudeliumodioriimimpetitionibus,cr 'initiftdrum calumniarum 'miquiÃms 'mfeHatio* nibus, cr commotmrum turbarlem quaji fluâibus, deniij; in grauefcentium in dies fingulos operd* rum,laborum, £rumnarum ac folicitudinum one* ri,qu£ ojnnia incredibili^ac mimitabili toleran* tid fuÃinuit, his ergo fubtrailiim DEVS fr4«js tulitin coeleÃem federn, ubi 'm Ãnti Abrdh£,in l£tiÃi*
/
Ã4« ANNO ï y 6 O.
latiÃimo comptexu Filif D EI Dowi«« nojlri Ifs ÆÂ« Chrifii, (juem in hdc uia iirdenter coluit, con^ fidnter confeffiii eà cuiui nomen, gloriam, me^ riti.,dc benejiçid fiudio omni de contentuneib luftrduit, dd (]ucm, hoc ipfo duce preces tp/tui CrUütA prd'lidnte,)^e,Ãduetd, de læticid ple^ hoc edreere corporii folutut, commigrduit, In huiuf (intjudm) ubi complcxufine omni dubio, à curdrum omnium impeditione liber, pro pen ' peÃis cerumuK aternd fruitur l£ticid,pro exhdu^i fiis odijs perfunditur^fldgrdntiÃimoÃenfu dmorii diu'mi : pro SophiÃarum intricdtii praftigijs,. quibus extricdndii er refuandis occupdtus f^uit, coÃoquitur cum F ILIO DEI , crbedtis,de ddmirdndo eonÃlio diuinitutis pdtefdélo inmifi Ãone FIL11, CZ (/e ddmirando opiÃcio ndturte, qud! coüoquid toties er t^nto cum deÃderio expe» tiuit, denique ubi pro conuiciorum, er cdlum^ nidrum debdcchdtionibius, qult;e ttobis obflrepunt, audit dulciÃimum âa.u.^óa.ixa. decdntunte iÃud choro EccleÃd: cceleÃii, de quo priedixit Daniel Prophetd. Ciui doili fuermt fulgebunt qudà Ãlendor firmamenti, e^' qui ad luflicidm erudiunt mukoi quaÃfleUte in perpetud æternitdte : qudti^ qudm er mter nos bonos omîtes improbiatem er uirukntidm calumntdrum, quibus hddenus immerttô lacerdtum uidimus, nunc magis detefld^ turos, età qu£ ex hdrum dj^erÃone nomini eius ddh^feruttt ]nAculd:,eds gratdm memoriamlUu^
Ãrium
ANNO lyÃo. H 7 fir turn merit or um protri turdm atcj; oiruituram confido, Twp TroVNf o7ç ou th^coo'kîtûU Xoyo/ç. Neguc ipfos credo hoftes tam imnMnes futuros, ut quem paticntifiimè omnia tolerantem ferre in uiuii non potuerunt, et beaam quietem poü mortem inuideant. Sed ad noftra redeo. Amiquot; fit ergo Academia Keélorem fuum,de quo faptenquot; turn ludtcia fuerunt, ibi futuram fuijfe fcholam, ubicunqite is fubfluijfet, fient de Scipione iudicaa turn fcribitur, imperium ibi fuijfe futurum, ubi Scipioaut natus effet, aittrcrum fuarum cottocafi fet federn, ^tamifit eum ah tcmpore,lt;]uo expofiquot; ta iniurijs plurimts, uclut nauis in medijs tempequot; ftatum fiuiitbiis, calumniarum procelliscxagiiiquot; tur concutitur.
Etfi autem nos remiges reîiqui necproiei^is remis ftattonem deferemiis noftram, nec depofia gubernationis cura Academiam, quantum ad nos, conueüifinemus,acdifqci illorum inuafionibiis, 4 quibiif petitur, amen noflra; nobis imbeciüiaquot; tis confeq, quà m fimus huic noftro Keélori dtÃiquot; miles, quà m impures antæmoli gubernationis-, intclligimus. Diftribuimits operas morte interquot; ruptas, ut quod humeris ipfius incubuit onus, quodq; Atlanteo robore fuftmuit folus, fubea * mus ac prteftemus multi, cohatis ac coniundis operis CT confilijsad fulciendam fcholam,ne qua: ipfi inntxa, fuffultu ipfius confiait, ac floruit,ipquot; fo amoto fathijcat ac corruat, Sed uix magno co» ttatu.
Ã48 ANNO ï f g o.
«4f«, er non ntfî D£O luudnte affêquemtirt quod folu^ ipfe KAUit dtque ejfccit. î^on deerimuf timn fide, dihgenttd atque mploratione auxilij diumi, ucl glort£ Dei ac ueritati, ucl corn muni uttliMi, uel officio noftro,uelfialuti de ftudijs ue» flrK. ïdcirco ne in hdc pcrturbdtione publie^ dejjionderetis ditimos, de ftudijs deJfierdretiSj mdturè operdf db ipfb reltâlM perfiequi dtque ur^ gere decreuimus, ddturi operam, utfidc,dtltgen^ tld, dtque dfiiduitite fitrcidmus, qu£ ingenijs ufit rerum, copid ex udrietdte doilrin£ confequi ne» quimus. Confidimus DEVM. uel uotis tpfius de precibus poftreniis dc perpetuis, quibus fcholdtit ex^cclefidm hdne Deo commendduit, tributu^ ru/m,ut Idbores noftri tpfb benedicente de dirigent te ornent gloridm Chrifti^utihter feruidat Eccle^ fi£,ex profint plurimis.
Cefiit dutem ex cd pdrtitione décréta ex tndn^ ddto fetidtus Acddcmi£ mihi pdrs operdrum penè difficilimd, curd fcilicet pertexendi fiertem hifta* ridrum 'm Chronicis qu£ reliqud eü, cuius rei cùm mdgnitudmetn mecum perpendo, ex meo me pede metiens dd lÃd uires meds compdro dtq^ cxd» mino, lt;t qutbus ucl dnndltum noMorem mftru* âum effie oportere fiuprd ofteudi, ex uos omnes pr£ceptorc)n ex pdtrem nteum edrifiimunt pdrd» ttfiimivmfuiftè ficitis, uideo me onus multi rndiut uirtbus mets fiubijffie. Accedunt dd difficultdtent pericula,qu£ tantà obqcientur mAiord,qudntâ trdäa^
ANNO I y 04» nbsp;nbsp;nbsp;Ã49
irnihliio noftrti tempord propiits dtttgmt,ut nihil dicdm de rerum obfcuritdte, fcriptorum negligentid, qud fdólu/m, ut de prtecipuis cz ntd* ximti rebus penè nihil nifi conieéluris explicdri poÃit. Etji igitur mdluiffèm non fufcipere ope» r^itm hdnc,qudm captdtn pojied cum meo dedecore GSquot; ddntno fcholic publico de mdnibus deponerc : Tdmen ne uiderer dcfugiendo dut recufundo pdr^ tem piibltcorum labarum me^ uoluijje conÃulere tranquillitati ignauiæ, expertri decreui,quid »« hoc genere poÃm pr£ftare, conÃdo uot omnes qutbus Ãdem meam GT fludium probare cupto, hoc inÃ:ruiendi ueftris commodis quälen cunq- ftudtum mcum in optimam partem eandidè interpretaturos eÃÃe.
incodtameÃÃe meminiflis tertidmpdrtem Chroa nicorum d mentione translati d Greecis imperif dd Rfg« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, cui mutdtioni occafionent
prdbuit, Ãeu ignautd Grtecorum Prmcipum, fett Exarcborum Tyrdnnts, Ãeu uicinorum regum impcrij Ãedem appetentium mdch'mdtiones, Ãeu ut pottits reor, dmbitio V duaricid Romduorum PontiÃcum, inhidntium iji,quiedelmperio Ro« »MW poR eieilos Gothos nondum lt;t Longobdr» dis occupdtd erant. Superbiam fuijÃe, Gr antecel* lendi , dc dominandi cupidttatem infiniam in Pontificibiii Romanis, inde ufque ab iis temport» lus,qutbuseorum dutoritas altqtta ejje coepit,\m* perdtoribusdd Ãdem ChrifiiconuerJisjZ^borum ambi»
3fO ANNO ï y g O.
nmbitionc aflu ex lacemtionibui dc t^inis pdr* tim Eccle/ïarum. Orientalium , pdrttm Imperif Romdtii rdptam potentidm , pduldtim chuiÃe mdgis nugisq;, ipÃs primo Prmcipdtum unter Epifcopos, amp;'m uniuerfds orbii Chriftidni Ec« cleÃdx dom'mium Ãbi drrogdntibu^, mox ïm^ perid dc regtM fu^e potentiit fubijcientibm, amp;nbsp;fe=t fe exruderibut Idcerdti dc diflrdóli imperij in^ firuentibuf dtque drtndnttbiin, htflori£ docent, CÃm enim in Niccna Synodo decretunt eÃet, ut Alexdndr'mitsEccleÃdrum in A phricd,Antioche^ mts AÃdticdrum, Rontdnui Occidentahum in» Ãeäor eÃetdtque guberndtor, ty ddiuniîii his eÃet Hierofolymitdnits-, qui PdLefiinieprieÃderet, tdtidem uerô ConÃdntini dccreto dcceÃiÃet dd hos cy Byzdntinus : His ergo itm, conÃitutts mox Romdnus turbdtd tequdlitate remeo deduxit,ut nihil, quod d cieteris dcliberdtum eÃet er fand» tum, rdtum hdbere ucUet, nià db ipfo eÃet pned» puè dpprobdtum, ty pdulo poü motis db Arrio certdmmibusdePilio DEl,(y orientdlibm Ec« cleÃqs hdc contentione conuulÃs, dc diÃrddis, hdne dutoritdtem ex iüis diÃidifs duxitdtque con» firntduit, donee tundem Mdhometico furore O» rientdhbus eppreÃis, dc pene extinäii, Bizdnti» tto foli de princtpdtu litem mauere capit,qud)n dà fentiente er fuffrdgdnte imperdtore Phocd obti» nuit. Im metati Romdni Epifcoptruentium in AÃd dtqueAphricd Ecclcfidrum mteritu, erfi* ductd
ANNO ï y 6 O. J7I rfwfM eL(fi autoriUtisticquifitie tjjgt;eq; huîuf coitt firnMndie cr potenti£ amplificandie, de transfe* tendo lt;td fefe dominio 'm omncs orbis Chrtfluni 'EccleÃtü, Gr hoc in Ãos ufm conuertcndo^cxem^ plo ueteris formte Romani Impcnj rogitare, idcf; ut confcquerentur, nihil non moliri atq- cxpcriri cceperunt.Adeptum tandem dominium GT raptnm cum hoc poteflatcm imperandi cieterK,cr qult;et uif pro arbitrio ftatucndi fancicndicj; contulerunt coyKt minifterium 'E.uangelij in Monarchtam pos liticam difmihm ah imperatoris potentia com* tnutarent, cr fapienter ac pie conftitutum,d:llri* butumq; conuenienter,Gr ad confcruationem pu^s ritatis do^lr'ime GT gubernationem difcipl'mie fâ¬=* uerioris dire£lum pulchcrrimum ord'mem primte EccleÃie, huic fute Uionarchitc Ãabiliend£, tuen* da:q; accommodarent. ConÃitucruntergo quaà Konarcham orbis Chrifltani Rowdnaw pontifi* cem, fruÃra reclamantibus ,Gr- refragantibut ccc* terii Epifcopis, gt Romanum iniuÃe hoc it», gt hanc poteflatcm ufurpare contendentibi». Subie* ceruntdutem huicEccleÃasaliarumgentium or* bis Chrtfliani, diflributas uelut in STrapXiaç flit prouinciat religione lurisiurandi cidem obli* garunt ad fidem GT obedientiam. Proximi fue* runt pontifici uocati Patriarchte, qui ut hodie *pud Turcos EcUerbeij, uiccs gcfferuntabflntis ponttficis extra Europam in rcliquis orbis terra* ( rum partibus,AÃa atqi Europa.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ad Aphri*
ANNO »7^0.
Aphricdnui klcxAndrilt;s,Lybicäii Tf^gyptU Ai pwcurauit, uccatui einovfjSljjiMt^ Kp/rilç. Antiochcnm AÃaticAS,quantum Ãilicet de hts re^ Itquumfuitfub Mahometici regni lugo. Bizanti^i nui IcnicM y zy reliquM A/i£ littorale. Hierofo^ lymitanui Phocnicius Cf Palteflineai-.codem modOf quo PuropcM ii,qut fe fuprcnnvm pontificem con^ flituebat, ficut ad Turcoi prou'mcioi m Europa adminiftrat Eeüerbeui Europem, in AÃa AÃati-cui, 'm Africa ^Egyptiui, quem poii deÃrudium SultAnorum regnum Selymui coüocauit in urbe lÃcmphi. in haruin partium prouincioi coüoca=i runt p.iT^oiTo'AHTa^, quos ArchtepiÃopos uo^ carunt,ut R.omani olim proconfules, aut proum^ darum duces, ucl comités, PcrfeSat^iproi, Tur^ c£Eaffas. Quorum à plures rcquireret prouin^ ct£ amplitudo, unum corum t'^apXo/J primatem, alium quempiam legati munere fun^ gi uolucrunt, qui ceu qu£Ãor adeÃet proconfuli tnprouincia, M.etropolitis fuberant Epifcopi, ut hodie 'm regno TurcicoBaÃis parent Sanfachi, Horum tS'ioii.HiriQ ad certoi prouinciarivm region nes aÃriibl particularium difliniU tradlutvnt limitibui, comprebendebat impoÃtos bis Xuft TT/ff-KOTTOVç, Prcsbytcros, Archidiaconos, Dia^ conos, v-ssolt;S^ia.)cóvo\tq, ctvayvwsaç, tTTopurscfij, ^upwpouç, uTs-KpÃTaç zy totam re^ liquam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rd^iii , conflituam ad boc, ut
adminiÃraret,T«lt;^ Tra^oiniap Sed bas exprime
ANNO ï r « O. îH
EfJf/îæ conflit ut ionc dppcÃdtioiics foUsretinu* trunt, oflicijs ipjîs cr mmtflerijs in abufum con»-utr/ts. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H
Omnibui his addiderunt tandem nttmerofli et^mina ^tiortAchorum facrtficulorim, quafi exeratui quofdam comparatos ad cuflodicnd(tSi inq; oflicio contincndM proutncM, V ad cm lee ^es infrigulos exequendof, qu£ autoritite Ponti^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
fie um lat£ crant. Summo Pontifici fenatum Car» dmalium certi officiorum diflmitione, Epificopis eoücgia Canonicorum adiunxcrunt, ex quibui le= gerentur fuccefloret. Et banc ut tuerentur maie= flatem, terruerunt Principes fubnme anathema* iis,cr municrunt fiefic opibusac potentia, pertra* üis ad fie, aut fraude uel pra-textu quocunq; occu* patis prou'mcijs. âDeniq^ eà progrefii funt auda* ci£ cr impudentiæ, ut fingere non fint ueritif toncefiionibui imperatonvm fie fie ufitrparc pote* fiatem, quant exercent, contra omnium hiftoria* rum annoti,tii,cr diu'ma conflit utione pontificunt maicftatem complcôliregnamundi CJ' poteflatem habere cripiendi imperia MonArchis,cr tradendi tadem alijs pro arbitrio, contra exprefias nbsp;nbsp;eut*
dentes prohibitiones diuinas.
time natæ dijfutationcs CT de poteflate pon* ttficum,non folùmin EcclefiaSjfed cr imperia, tnundi, CT de iure dominij politici, quod prætex* tufiäurum donationum iailitant, quee CT' totum fommouerunt orbem Chnftianum, CT' toties tur*
A. a Z
JV4 ANNO I r O.
idtäin Germunidm concufjirunt at^ue afflixe» runt,commiÃis inter fe PrincipibiiU,Ht frangi po^ tentidm, er Ittbefailari tandem autoritatem ne» cejjè fnerit. Teflantur id hiftorice belli Uenrico» rum, triflis feriiitui Itnperatorum Sueuicorum, 'Ludontci Ãauarici ceramina. Contentiones de prima tu peper er un t ftultæ er ambitiofo K.aKo]H= potenthe politicte, quod uel errore er igno» ratione difcriminis inter miniflerium Puange» licum er poteftatem politicam,uel ambitiofa mA» licia Ãnxerunt oportcre talcm in Ecclefia M.o» narebam effe, qualis eÃet in imperio, er eundent cportere ejÃe inflruäum potentia atque autori» täte taU,qualis tllius effet, er eodem conffftere hunc loco cportere, quo tllc,er quocunq^ is trän» ftuliffit imperif federn, eodem alterius federn hac ip/à translatione trahi atque coBocari. Vnllor Papa primus circa annum natiSaluatorisducen» tejimum Ecclefijs Orientalibus nouas ferre le» ^cs,er has fi reeufarent ,minitiri anAthemAO, aufus fuit. Kuic acriter reftitit lrenlt;eus Epifeo» pus Lugdunenfis auditor Polycarpi, qui Johan» nis Euangeltfi^e difdpulus fuerat. Poftea Syno» dus Eiicena autoritate er dignitattbus exaiqua» vit Alexandrmum, Antiochenum er PlomAnum, erfingulis certarum Ecclefiarum inffgt;eilionegt;» commendauit.
li£c lt;equalitas conferuata cü ufj; ad tempo» Vd Hquridj er phocie imperatortim,quibus qui» dant
ANNO I f o. jj-y datn Johannes Pttlridrcbd ConflantinopolitiiniK exult), nionaflicd fimutdt£ humilitutK comnien» dations eucäuf ad Epifcopatum, non centen lt;t tui fuo loco zj- ntunere, fe oia.'UfjSiJjin.cp did, O' ccsteris fuperior effe uoluit. Buic ciim fe op^ ponerent Pelagitts OGregoriits Magnui, ap fenÃt timen lAatiriciits Imperator, pra-fligijs cim perfuafus ,Ootn.'afjSjjigt;lt;.o}j eum deelarauit. Eut renunciationi cwn reclamarent Pelagiui II. Gr Cregoriin Magnum, Phoats, qui Mauriciumin* terfccit,metuens defeitionemitaliæab ïmperato* rtbui Grisds, titulum hunc Gregorio detulit,età is eum non agnouit. Eundem titulum eodem tem= poreÃmili Iuris prætextu ÃbiucndicauitEptÃov pus Eauennas, eo quod grafÃantibus 'm Italia Got* this, o Rohm4 Gotthis capta ac uaflata, Valen» t'mianus lunior Imper'ij federn feeeratEauennam, quam o miÃi à Grtecis Imperatoribus Exarchi aditalia defenÃonem contra Gotthos o Longo» far dos munierunt. Sed hoc oppreffo mox ident eertameit poH Gregorij mortem fub Eonifacio 111. circa annum Chrifli 607, recruduit o ue» hementius exarÃt, 'inter Eomanum O Conflan» tinopolitanum, citm quidemcaufam cognofeen» te O' difeeptante Phoca decretum fadum eü, ut titulum otK.vijSjjiuS ufurparet Eomanus Epifco» pus.
Hoefreti decrefo PontiÃccsEomani,paula» tim augere tiMgls magisqi potentiam fuam cce»
A a à perunt^
ANNO I y S o,
perunt.uà occdponibiü, efud^ irrupttones Got tb» clt;e dc Longobdrdic£, dc 1 talioc dildccrdtiones pe^i percrunt. t^dm c'ummifjùi in itdlidtndb imperdâ! tore Confldutinopohtdno Theodoricuf Gotthorü Rcx dd expeUendum Odoacrum non duderet n» Uddere P^omAm,ciUdm (idodcertenebdl ,fcd fub^ fiflcret Kduenn£, cr Ronw fubinde dominai mu-tdret, dlijs dlios excutientibm, Komdni pontificet hdc occdÃone pduldtim Ãbt ddiunxerunt o~de* uinxerunt eiuium dnimos, pert£fos tdm crebrd* rum cr peneuloÃrurn mutdtionum, quosÃdilos cdldmitdttbui reÃieere dd ipfoi, zj ex ipforam conÃlijs pendere dnimaduertebdnt. ï« fdélum^ ut cuin dutoritds PontiÃcum inudluiÃet.,poR de^ uióloi, domitos O' eppreffbs ope Longobdrdo:t rum Gotthos, Romdni conÃlio o hortutu dc duilu Pontificum neejue Pxdrehis pdrerent, neq-Lotigobdrdos ddmitterent, fed utris(];uterentur ut foeijs. Sed cum uexdrentur ab utrifej^, O' Lon^ gobdrà exdrchit andern eteâis occuparent qu£ tpà poÃederant, O' dppeterent regnuimiali£ac dominium urbis Rom£, tdndem Pontifices mett» entes potentiam et minas dc machinationes Lon^ gobardorum, O ciipientes, qu£ bis occafionibut fua fieciÃent, non mnnire tantum, fed phiribusadâ icâis üugere,dttrdxerunt Prancos contra Lonâ gobdrdos. Primo ergo Pipinusrogatuponttficit Bddridni O' Romanorum ingreÃas m itdltdm,pdâ cemfccit inter Pontificem o^ Aflulphum Regem
'fonzolt;!
ANNO ï y O. îy7
Longoi^trdorum,(]ucm cocgit Romanis ccdere de ijs, (ju£'E,xarchi5 eripuerat, cjuod hoc potiÃimimt conjîho fadum exiftimo,ut elÃent munitiores atcj^ ccnfirmatiores aduerfus mminentem O' infeflant tpjis Longobardorum potcntum.
Poftea cùm Dcpderius ultimui Longebardoa ruMî Rcx non dcÃneret hello lacejjère O preme^ rc Rotnanos, Carolus Magnus idem primo fee it ^tiod pater, o Vrbem Romam 'mgrejÃus.patrici* Drum numero à Pontifice Stephana afcriptus cd, fed cum uiolatis faederibus repararet bellum De= fiderius nec ejuiefeeret, reuerfus Carolus fecundo, hunc acte uidum O' captum abduxit. 'Roq^ Leo» drum relegato tn exilium,in quo mortuus ed, ex^ archatum PontiÃci reftrtuit. TumprimumPonti^ fees, qui res Rccle/tafltcas ante procurarunt fo^ las coeperunt cum 'EccleÃa adminiflrationc ali-* quam politicte gubernationis partem coniungerc. Sed luris 'm urbem Romam o imperium Roma* fium nec habuerunt quidquam,necÃbi uendicaue* runt, nec ucl tranÃulcrunt, uel trans ferre 'm Ca^ rolum potuerunt, cum Gr^corum imperatorunt Icgati mclitionibus pontificum aduerfarentur. O' conarentur prohiberc, ne 'm Italtam Prancica au* xilia pertraherentur.
I Veriim ciim Græcus imperator Conflantinia agente id matre irena , ex tranfadtone Carola ceÃtÃit Imperium Occidentis, O Nicephorm Imperator pod Irenen fublatam eadem padn atq^
A a 4 nbsp;nbsp;nbsp;f on-
3î8 anno I y i o.
(onuentA renoudfjct, turn dctnivm Carolut diäde» ttMte crnAtus 4 Ponttficc fdâtis eSl dominu'S, cr Vrbii Romte,0quot;Udlite, ZT'tttulum Imperdtorit ufurpduit, non ex Pontificis feu renuitctdttone^ feu diddematis impo/ittone,fed lure heilt or trdnsa dilionii. Qjtos hello defenderdt dc feruardt rogd* tu Pontificis, dh ijs/fontuneu deditione de fuhiea âione fufeeptui, dominium eorum ohtinuitlure belli, idqi eonfirmduit eonceÃio de eonfenfus ltn=t perdtorts Grieet, qui cum dntea uerè dominitsfu* ilfet,lurifuo renunciduit, idq;libéré 'm Cdrolum trdiiftulit, cum quidem retruhere dd fefe umiffd et recuperdre defperdret, quod fe impdrem potenttx prdncicie e/fe mteUigeret. Hæc cum ex hiÃor'qi nuinifeftd Jùit,comm(ntitid ejfe,cr fdl/d qu^e Po/u* tificite potefldti exeuftiida uelpingendd: potiut prd;texuntur,nonell duhium,
QKiC de Confldntini donutione finguntur, im* pudentiord funt, quùm ut refutdtioncm meredn=i tur,cum multos poH Conflantinum Imperatores, V horum duces dtque exdrchos Kom^m tenuiffe conftet, nec dommq Pontificiem ulla ujfidm jiut tncntio.
Primdtum 'inter Epifeopos tuentur fold Pho^ c£ Jmperdtoris conceÃione, quern cr Nicend Sy^ nodus exprejfo decreto prohibuit, er multi cx Epifcopis Komunts diite Eontfdcium recuftrunt, quod fds non effe fdterentur, ut fe quifqudm Ec»» clejidrum cdput Oquot; princtpem conjtitueret, Nff
ANNO I 7 fi o.
Cr£CielE.ccleã unquMn agnoucruntEpifcopum Romdiiu/m aiiguam cix.vf}S^itf.op, niji tün y8. antm, guo Galii occupato Byzantio Græctwn perium guberna,runt, 4 Comncnió fublatii ujq; ad JAichdelem Paheologum.
Commenta de äonationibM Pipini , Caroli iAagnt,Ludouiii Pij,dccjj coÃato in Pontifices pcrio urbis Kom£ ltali£,fiimilitcr hiftoriarum confenfu rcdarguuntur. Confiât enimLothariunt 'Ludoutci Pij filium nouos in urbe Magifiratut creajjiycüm immicnMtibusà pâtre auocon* cefiis ciues abuterentur,ctâ rexerunt ac confiitu* trunt italiatn fuccefibres Lotharij ex eademfami» lia.,cr poH cos Ottones etUj. into cùm Pontifi* ces nout crearentur confiât eleilionem nonfuifie ratum, nifi earn imperator approbafiet.
Quod uerb exconfiitutione Ottonis tertij eb* ijcitur, non fieri Impcratores -, nifi confiecratos Cj-diademate imperatorio ornatos à Pontifice, nihil patrocinatur commentici£ potefiati Ponti* ficum. iJam Ottonis confiitutio ins potefia* tem cligendt omnem defignatis ab ipfo elebtori* bns attribuit, qui non tantum Regem Gcrmani£t ut Pontificij afi'entatores fialfó,fingunt,fedimpe* ratoremRomanorwm eligunt. Pcntificis confie* cratio nihil aliud eil,nifi eledîirenunciatio , ZT tefiificatio, quod legitime ZT fiecundum leges ele* Uns fit.
Hon trddit Pontifiex imperium eleâo Impcra*
A4 y tori.
jSo ANNO I J- « c.
tori, fed hoc ci legitime tradittim effe tefldtur di ijs, penes lt;}ues eit eleilio,Sicttt Epifcopus Rf-menjis non tradit regntmi regt GaUne, quod acci^ pit nunc lure fucceÃionis, fed iufta, tty Icgitimei eum fucceÃione regnum cdpejfere Ãud confecm^ tione proÃtetur. tieque eleilio eR Pontificis, fed ut dixi, renuncidtio, qua eleólio publice déclara^ tur orbi terrarum, cam quidem habent nuUo lure diuino,fed humano prorfui, id eflyprimorum in Occidenteïmperatorum bencficto et coneeÃio^ rte, qui uel religiofa moti de primatu, quem iaih^ runt Pontifices,opinione,ucl reuerentia urbis^ qu£fedes fuiffet Impcrij tot annos, uel eà nwti, quôd ad defenftonem urbis, amp;nbsp;Ualiæ affertionem contra Longobardos optima Ãgt;c er opinione de ipÃs inuitati clfent,à Komano Epifcopopotius quà m alto hanc fieri renunciationem uoluerunt. iiiecmonui paucis, ut in hiflorijs tilia confides^ rentur contra Pontificum figments,, inter quie grauiÃimum e^l,er in Deum eontumeliofiÃimumt quod Clementina Paftoralts er conflitutio Bcni^ facij expreÃe affirmât, Pontificcm mandata dtui» no, armatum effe ea poteflatc, qua poÃit trans» ferre impertum pro arbitrio ad quofcunque, quo figmento Pontifex Rodolphum Sueut£ ducem, curus cadauer Mersburgi fcpultum eR, impulit ad bellum mouendum Hcnrico 1111, Ex cuius forore natus erat, tntfifo ei diadcmate cum tali in^ feriptione.
Petra
ANNO I f g O. îgj
Telrd dédit Petro, Petrut dUderiM RodoJpho.
Sed hiec prolixiut perfecjui dcftnam, zy in* ter priclegendum deJinguln dicendum erit accu* ratiui.
Oro autem Ocum sternum patrem Domini tioftri }eÃi Chri/li,utin hac orbitate dementer refiictat nos , tueatur ac foucat hcs coetiu SchoUfticos, cr adiuuet ac dirigat conatus no* firos in explicatione nccefjariæ dodrmlt;e,ut ope* ra noftra jiruiat utilitcr glortæ ip)iut ,Ecclcã CT Reipublicie, per cr propter lefum Chrifium fihum eiut Dominum noÃrum,crunfixum pro nobis ac refufcitutum.
Amen.
GP.ATÃO DE VITA
ET FAMILIA HIPPOCRATI5, recitttit 4 Dodore lohanne Herntanno, cum con* ferret titulum Dodoris in arte tà edica, M4i giÃro lohanni Schutlero Crojfenfi, die iy.iunij,
D}cere me quitdam in hoc confeffu ueflro co* nantcm, Reuerendi CX' dartÃimi uiri, more Schollt;e netcri, aliorum ac mco ipÃus exemplo, tot nunc caufe turbant (tr inipcdiunt,ut net]; un* de ordiar, nequc quid dicam fciam, cr pcne uox ipfafaucibus adhterefcit, cum dolore abforptA in* terno, turn ijs qu£ forts obqciuntur reprejja. Re* quirunf
ANNO I f 6 o.
quirunt octili lumen Schohe noftræ, ornAwn^ tum UC dectii huius pulchcrrimi cr honefliÃimi caetu^ dtque conÃcjjui um cum, er fî diceref^ Anirnum corporis fcholuftici Philippum Mclan» thonetn. Vox fornMtorem requint fuMn,Qr erua dUarumcogitdtionum dtquc clubordtie er politte erdtionis mdgtflrum mens._Kequirunt dures uc^ ftræ uerè K.yK.V0op äffixce, cui prlt;ecinente Philips po u^eldnthonâ¬, Ãuccmentibus nobis ex pneÃrip* to, tot idtn dnnis lüx itd djrueuerunt,ut huic diÃis tnilid non Ãne ojfcnÃone/int ddmiÃurie.
Confliäutur uero dnimus dnte ddhuc cum priore dc penitus inÃto ipà dtque infixo dolore, quem nunc conÃeäus uicini tumuli reÃicdt dte^ exdÃerdt. Tum ad infolitamhuiusloci atq^cons feÃus maflicidm obÃupcÃcit.
citm enim uiuo tÃo et præfente ceu uixiÃe mes tninertm omnid dc niguiÃe mcredibili quaddm his iaritutedtque dlAcna.te,ut non commouear uehes menterfenÃu publtci luólus,m quo ia moerere uis dentur omnia, ut torpeant ccu attonita, fiert non poteü, Perturbor lt;2' conÃeientia me^ imbcciUis tdtis,quèd ea, qua dó^urum tali theatro, er apud ales audttores aÃerre oportet praÃdia er adius mcna,deeÃe snihi intelligo uniuerÃd,er me anted facundum, Ãapientem, alacrem ad dtcendum, er huic theatro gratum futÃe recordor, non med commendatione aliqua, Ãed exceüentibus, ac ucri dtumts dotibus huius, quem toties cum genntu er
Idcrys
ANNO I 7 « o.
Licrymii deÃdcro, o[gt;tiini er pientiÃimipdtris de Prlt;£ceptoris noflri. Tot rrgo cùm concurrdnt caufe,(iult;e priorcnt nnhi dolorem tùmrenoudnt atc^i Adjugent, tùm nouii perturbdtionibiK accus fnuldtit, quibui ita pcrcellitur dnimus meue^ ut coÃigere (ele nequcdt, Ãiero uentdm uos mihi dd» turos ejjè ,Ji neque ordtionem ueftris digndm du^ ribut,nccdd dicendumdldcriateni prtftindmdta tulero,quod quidemutfdeidtb uos proeximio cdtidore ueftro er mco ergd uos fludio dtq^ obfer* Udntid uehetnenter oro.
Dicdm dutem pAUcd de origine, fdmtlid, er feriptis iîippocrdtis,quemPrincipemindrte nos fird fequimur uenerdmur merito, cui tinter' foil debemus erdcceptum referimusmeritó eum, qui dd nos perucnit gufltm drtis Medicie, cuius fententijs denique dddidi fumus tAnqudm de cÅlo proldtis ordcults dd cum modum, ut contrd eds fidtuere dut experiri dliquid ne fus ducdmiis.Hunc pdterna origine db 7E/culdpio,mdtertiddbHcrs cule propdgdtum eÃe longd mdiorum ferle, funt qui confldnter dffirmdnt, qud in re pnecipuè er con/îderdtione er ddmirdttone dignum, hoc eü, quèd drtis îiedtcæ fludium, culturdm, profeÃios nem z?quot; ufum utM Afetepiddum fdmtlid dttnis dm* pltus mille conferuduit, libcris in ueÃigid pdrens tum fuccedenttbus er drtis duitæ poffeÃionem de propdgdtionem tuentibus, quodÃnguldri'Deicon fillo fditwn eÃe non dubito, utpoficris mdtorim inuentA
ANNO I r 5 O.
«ïKfttfütreligtofa Ãde£uflodicntiiui,/iJ]isaddc^ rent, qua ipà cxpcriundo duce er nugifln tione didictfjènt, arsauiln, illuflrdt3,,er abjolutii creÃeret,zy tranfmittcretur mcorruptji, ad po=t ficros.
De Tffculapio omitto fahelÃM Crxcorum^nca ^ue de parentibiü eiM rixor. Artem eum apud ^gyptios didicijjc, er inde in Gritciam muexiÃi fe ,monflrati5 uiribus herbarum, e^ medendira^ tione, prorfus non eR dubium. eà çy nomen pea regrinum,quod fi ad Griecorum figmenta aUudit^ qua: commémorât PauÃtniae, uelab E:?; ey Keleph fdilum csl, quorum capram tllud,hoc canemÃga nificat, ucl ab pfeh er Kekph, quorum tgnem th lud, hoc canemJignificat, t^am qu£ de Ãfcula^ pio expoÃto, er à capra laéhto,à cane ctiflo^ dito,dcqicircumfufa huic flamma,quando re=i pertu^eR,Gr£cifabulantur,nota funt. Sedquod» cunque, Ãt nominis Etymon, aut ratio qua:cunq;t hauflam in Ãgypto artis doitrinam profeffios e^i er excreuit ffÃulapiuf in Gr£cta,ÃccefÃi anto, ut Byppolytum Thefei Ãlium in uiam reuocajÃe perfuaÃone uulgt créditas, er diuinii Ãtcultm honoribiK. A Chirone centauro educatum eum fcribunt in cadem cum prieÃantiÃimis Gr£ctie Principibus Schola, in qua fuerunt Peleus,iafont AchiÃes,er plurimi ahj,quodargumenta e^neq; obfeuro neque humiti cum loco natum fuiÃ'e,pr£â fertim cum poficros eins parti, Mieffcniac£ in Pf» lopotiquot;
ANNO I 7 lt;S O.
toponntfo imperaÃc conftdtex Homero cy Pdufd* ma. Et illo graui ac fapieiitt feculo anttijuo, ut uirtutum,Ãc opttmarum arUum etfapicntiæ flu* djd pene propria fucrunt illuftrium fjmiliarimtf tfult;£ nunc ex ijfdem re recht ac procul pul fa, po/t longa CT deploranJa exilia, uix andem in mifer^ rimii pauperum tuguriolii receptut inuenerunt CT hoj}gt;itia, lt;i quibuf ipfis etiam traihtntur pro uirium ac facultatum tenuitate, fatis tenuiter, id eA, negligenter,penè fame extabefcentibiu utrifi que,O' MuÃs ipfis, Q}' harumcultoribus.
Sed ad TFfculapium redeo, Ex fcoc nati Ãlij Eodalyrius iZT ^.lacbaon, duxerunt una cum relU quis Græcix Principibus, fuasad oppugnationcm Troi£ copias, in qua ob/idione, ej' Medicorunt eccy bellatorum prafliterunt operam. Machaone ad Troiam ab EurypiloTelephi filio interfeAo, poÃcri etus tenuerunt paterna ey auita régna,in MeÃcniaca ufjue ad reditum Heracltdarum in Pclofionnefum, qui recuperata Peloponnefo, pe* pulcrunt inde Pelopidas,iielidas,e::r Afclepiadcos untuerfos, quorum cum fefe alij alio ex fuga con» ferrent, Tifamenes OrcÃisÃlius reliAis Argis ad Achiuos, l^clidee, quorum erat à âl^cflore ori» go, Afbezji« fefe reciperent : Machaonis nepotet adPodalyrij poflerosprofugiffc exiÃimo. Capta enim Troia Podalyrius tempeflate delatus ad Sy» fon urbem incontincnti Caria:, ibiquod pertur» iati Gracia partim bcüisarderet itttefiinis,par» tim
ANNO 1 r lt;nbsp;O.
tim Ltrocinijs uexdretur, depofia curd cttpilt;* dMte imperij dc guberndtionis, fcholdm dperuit, 'm qud drtem pdtridm doccre cixpit dc fdcere.
Ex ed Schold, quaà Coloni£ deduHic funt po^ fled tres injîgnes dliæ Scholl, quic floruerunt cr cldruerunt doélrin^ Mediclt;e cultu trditdtio* ne mult is dnnis,toti^-, Grdcits Afi£ dd Perfldnt ulque i^edicos fuppéditdruiit, Rhodid nimiruWt Cnidid Cbît.
SUnt qui in Rhodo Poddjyrtum fubflitifle, tiT ⢠rerum fudrtvm collocdfle federn, expofito comiti^ tu prodiderunt.
Certdrunt dutent h£ Schol£ inter fe £Mula fludio extollend£ cr dmplificdnd£ drtis, undquda iibet dmbtttofd idikttione eorundem mdiorum, fud, dliorum uel inuentis uel trdditis dnteferente., ut ferè fit, cum memorid dut cldritdtis dutpr£a fldntM mdiorum, in ed re, in qud illi excelluerunt, mdgnAm dutorttdtcm nobis, O' mdgnos fumimus Spiritus, hdberiq; ipfl cenferi pr£ftdntiores uolumas dlijs, eo nomine, quod ex ijs na.ti jimusdc propdgdtt,quibus dutoribus peruefligã drtes dc prolatæ celebrdntur.
Sic ergo contendentibus his tribus Scholis de drtis Afclepidde£ pofleÃione,reliquds tdndem ob» flurduit Cod, o celcbritAte dutoritdtis dc fdm£, O' pr£ftdntium drtificum numero, O' pr£cldrifâ pmis fcriptorum. plurimorum monumentis, etfi O fudfuit Cnidijs fententijs dignitds dtqfdutori» tlt;^t
ANNO I y 5 o» fi«, diu in mxnibui Medicorum uerfat^t ejjè, tltq- ufurpdtiti legimui.
ciuæ ergo 'm Coo extitit Schoid, ea geiiuit, d» tuit, mflruxit O'dbfoluit Hippocrdtemdecimum nonum db TEfculdpio, in gua toa ferie mdiorum nuttui non dutoris pritni fequutin ueÃigidpro^ prijs(uis incldruit dt(j; eminuit dotibus o com* menddttonibus, dbfolutiÃimd fcilicct drtis duitic cognitione, O' trdihttione dexterrmd,fucccjjuci; inuÃu drtis tdcremediorum ddmintflrdtione dd* tttirdiidd.
Qudftt Ãngulos praftdntidm conicquutosefgt; fe, eo minus mirum ciî, quod ndili nAturds idone* ds, principid drtis mox uelut cum nutricum Idäe fugercnt, o^ intrd domefiicos pdrietes,ftdtm d teuer is qudm primum liter ds noÃe didiciffcnt,imi citm bdlbutirc incipcrent, dd corporum feólorum contcmpldtiones O' conÃderdtiones remediorum Ãmplicium ddhiberentur,ord'meq-, ducerentiir per cmncs doilrin£ pdrtes,O hdcexcultiprot'mm ad operd drtis cxperiundd aÃueÃerent.
Mdiores Hippocrdtis hoc recenfcntur ordine. TfÃuldpius, Poddlyrius, Hippolochiis, Sofirdtus, DarddUS,Clcdmttides,Crifdmis,Theodorus,Sofird* tus dlter,CriÃdmis dlter, Theodorus dltef, SoÃrd* tus tertius. iiebrus,GncÃdicus. Hippocrates,Hea ncW«, Hippocrdtes magnus.
Hebri Tritiiii Hippocratis meminit in ordtio* »e ad AthenienÃsTheÃdlus Hippocrdtis Ãlius, B b Amphi*
î«8 ANNO ï y iS O.
Amphiiîyones enim ietlum gerentet dduerfuf Cryfcos Locrorum uic'moi,repetituri direptM db illiiTentpli Delphtd opes, hune ordculi manitu dccerÃucrunt dd depeUcnddW db exercitu peftetn, qu£ mdgndm eius pdrtem perenicrdt.
Huius ex Gitofidico filio nepos fuit Hippoerds tes primus,cui tribuuntur hbri de frdduris z^dr^ ticulis,dui inter üippocrdticos extdnt, er dbnc=â poseiufdem Herdclides noftri Hippoerdtis pdter, qui Amynta Mdcedonum Kegi fdmiltdris (^t'cd^ rus fuit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Ab eo conferipti cenfentur, Aphorifmorum Cf' Prognoficorum libri,qui inter üippocrdticos folipene prmcipdtum obtinent.
Hoc plt;itre e^l ndtus nofter Hippoerdtes O' Fhendrea mdtre Herdclided, propter quatn fe ui* eeÃmum, db Hercule numerauit. Cldruit priccis puè temporÃus beUi PeloponneÃdci , quo toti GriOciie profuit plurbnusn tnduÃrid,Ãdcs, o fe^ licitds eius in iUd celebri pefldentid, qune ex PdUa nonid o lttyrideprofe£ta, cr ftre totdm Græcia dm perudgdtA ,udfliattm ejfccit ingentem. Tuit dutem ueneni antd uis,ut fubitè extingueret plu^ rimos, multis rdtionis o menwriig ufum ddime^ ret, dliquibus roborc ndturne excujfum dd ex» tremd, mdnus pedesq^ drticulis folutis ceu pneci» dcret.
lüd ergo lue horribiliter grdffdnte, ipà cum i IheÃfdln contdgium fyluis circwnqud^ incenÃs depul»
ANNO I r O.
âepuhffètjCluibui ra o'utteJ'ovûjJ^ difcuÃtt KJ confumÃt. Poflea «td Ternwpylas profeâui, Dorien/ibuf (J Phocenfibut medtatia tii.TheJJà lum filium reuocdtum ab Archelao Mas cedonum rcge,qui haredibics Perdicic fraude fnb^ latis regnum rapiicrat, conceÃit petenttbiü Athe* nienfibm fecundo belli anno.
'Draconem aitcriKn f.tiumexpagafis accerft^ tit»! tntÃt in Bellcfpontum. Polybo genero fudio^ rum cr Scholce curatn commenZtuit. Poflea Athenien/ibu^ 'm Siciliam traieiluris,rurfui Thcf^ falum adiunxit, quorum hi beneficiorum memo.* res, Eippocratem uiciÃim proximum ab Her* cule in EleuÃnijs facru coUocarunt, donatum iure ciuitAtis, ej eidem ac pcÃeriseius uniuer* fis fiipendia KJ uidlum in pritMlt;to de publico decreuerunt, quod fuit apud Athenienfcs fum» mum.
Habuit cundem 'm honore KJ delitijs Perdic* casMacedonum Rcx,cùm proptercxccHentiam art is, turn propter originis KJ famili£ Hcraclidee cognationem.
Nam KJ tJlacedonici Reges pa ter M origi* ne ab Hercule defcendcbant, ut mater na Hippo* crates.
Sequuti funt hune filij duo Theffalus KJ Dra* co. Theffalus io/otci/auTaTog ntopqùp paternis accurate uefligijs inhafit, KJ qu£ tlle imperfedlA reliquerat explicuit,qu£q; /farfim annotarat,col*
bib 2
370 ANNO I y à o, leih diÃri^uit dtcf- digeÃit 'm ord'meni, ut coh^lt;i rerent or 'mter fe confcntirent.
Contexti ab hoc ludicantur libri
Secundus, quart tu, qu'mtui er fexttcs. Sed procul d Schola v fludijsuiam inaulaRcgum Mace=gt; donicorum traduxit,non commenandofed medi^ cando.
Polybut gener, Schoã er fiudiorum h/ledico^ rum po/l Socerimt gubernationem fufeepit. Ab hoc compoÃtos effe bbros de natura humana, er de femme erudia uetuflof cenfuit.
'DubttAtumetiamfuit,an libri Tra^SSp Kippocrati potius ,quam huic Polybo jmtaferia bendi. Draconem alterum filium libros creup compofuiffe opmio fuit, quos aliqui tribue^ runt TheÃalo,
Ret'muerunt autem poÃer'i Plippocratis, aui^ t£ artis profeÃionem annos pene ducentos. Theà failli Hippocratem tertium er ex hoc nepotent Kippocratem quartum Oquot; abnepotem Draconent tertium : Draco ttidemÃltwm auo ofxtüvv/xop relt;i liquit.
Hippocratem tertium cenfuit fuiÃc autorem feripti de Dienteria Diofeorides is, qui fub Hda driano ïmperatore Hippocratica Ãripta recog nouit, er 'm ordmem redegit. Draconem tertio um medicumagentemapud Roxanen Alexandri magnt coniugem, Caffander cum Roxane carceri inclufimi}tandein cccidiiuÃit,
Cont^
ANNO IJ*« o. 37X
Contmemordnt Hiftorix plures alios Magno Hippocrati 0/J.ü^v^ovQ, ex eadcm ortosftirpe, Cooj omnes, ut quintum fextum Thymbrai hos, V feptimum Praxyanaiiisfihum,(iuospr£a tcreo,cum nee confiet certo,quo gradu cognattoa nis priores attigerint, nee reperiatur, quid m doärina arte Medica nauarint ac prafiitc» rint.
Polylum inSchollt;e uippocrdticaadtninifira» tione excepit Tiiocles Cdrifltus, qui primus Attd,=gt; tomicd ex profefib peculidribus feriptis tradkiuitt cr dutor putdtur commentarij de morbis muliea rum. J'ió.j'oxop hdbuitPrdXdgoram Coumiiicea archifilium ex Afiiepiddeis ultimum. Apud hunc crv/j.c^ci'nTixi fucrunt Philotimus, Eudenius ZT Herophylus.
Ad Philotimum refertur liber â¢ssS^i'^oeptit;, qui Plippocrdticis connumerdtur. Herophilus à doólrtnd Uippocratica difieÃit primus, quoZT Chry/ippo atque Erafiflrato dutoribus uetus do* itrind corrumpi capit,cum iam fidmilue Aficlepia» dclt;e limitibus excidifièt. Tiim primum medicorum Schölte in tres difcefierunt partes de faiiiones» alijs T^oyitcolg , dlifi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dlijs Empirieis
fe profitentibus.
Hdc occdfione fadlum elï,ut inualeficente pdra tium ftudio CZ noudrum opinionum foetu ubera timdugefeente, ZSquot; cuinceiitc, negleikifitpdulda thn doilrinte uippoeraticte cultura, totaq; drs
B b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dcgca
J72 ANNO XyÃo.
dcgenerctrit cam commentitiarum nugdroM falt;i dè aÃxrfä.
I ra enim fieri neceffe cR cum dut rudes atq; exercit!gt;.(i, (yperpetute fententi£ dc uoluntatis eorum igiuri, à quibus primo artes condita funtf aut notti, dc altem peregrinis iufcäi opinioni» bus, eviufcuncji doârinæ trailationcm fufeepe* fint, cr accedit dmbitio fuperbè faftidiens re a cepta dtcjue u/iatit, or extimuïdHsdnimosdd m* MitAtts dmorentdc ftudium.
rddionum ergo diÃidi/s cr contentionibui doârma medied conuulfd grdue uiilnus dccepitj CT' pene proteân idcuitdd Gdlenitetdtem ufij^cfui cxciMus diumitus tlippocrdlicd fcripti, è tenc» brts in lucent reduita, cr d mndis repurgdtn rura fus iüuÃrduit, (T ut in manibus omnium effent dc legercntur c;- excolcrentur, totaq; curandi ratio rcuocaretur adueros rationtvm fontes perfecit^ cxploÃs Empiriccrum Ntethodieorum dehrijs, quiequidempaulôpôA deflituta feâbttoru Ãudijs fua ffonte euanuerunt,deletdcxanimis erme* tneria honiinum doiirina Hippocratic£ nitore.
DeKippocraticis fcriptis, An yvncria. Ãnted cmnid, qu£ nomen eius pneferunt ac profitentur, dim etiam dubiMum legimus, quod inde natum cH, Cum Ptolemeus Philadelphus inÃrudlurus Bj=gt; bliothecam Alexandrite cmnts generis optimd feripa tnaximis fumptibus coemeret, multi tunc, ut fit, lucri Ã)e cy eupiditite, autoram titulis detra^
ANNO J y à o» J7à à etrdHii nemen üippocratfs alicnis'.liiris pre* fixer un t.
J^ec kuiter eofdem corruperunt ij , qui fe emendatos ad ferre libres idétxrunt, eo quèd au* ddaer,que uifum fuerdt,tpfi muaffent,excmptK, intertextis, tnnlfofitis pro mrbitrio fententijs, ficut Mnemon Sidites tertiimi Epidemiorum ob^s tidit prepojito fuo nomine, cum dddttione tS «P/OpOwTCU.
Poftea. cum Bibliotheed Akxdndr'md confia* grajfet, ej remanfijfent exempld queddm,m pri* ueitorum mantbus, Artemidorus cognomento Ca* pito zx coguAtus eins Diofcorides, Akxandrini ambo, temporibus Adriani Imperatork, coUeiln* rt dt/pcrfa fragmenta plus ettam damni dederunt deprauatione fcripture, in fenfum fepe een* trarium prorfns detorfione.
Quèd ergo refiitutù er emendatis fruimur Bippocratis fcriptis,uni dcbemus Gakno,qut qui* dem (J notd ac fubditicia à genuinis difccrnit,cr ertpaXp-ara corrigit,queqido{lrini» liippocratice confond cr conformid funt, que dltend ac dijfona, O' ucl fraude corrupt«,,uel dgt;n» biticne prêter rem infarib,, exaélo iudieio de* monftrat, oueram fententiam elicit ac dccla* rat,
Primum is o tertium Bpidemiorum Hippo* crdti,ut feeundum, quartum, quintum o fextum The/falofilio eins at tribuit.
B 6 4 Keii*
Ã74 ANNO I y g O.
Reliques ut Ã^urics amp;â fuppoÃtitios reijeit, Tifoyviüfftap libroscum aphorifmis alibi Magna Uippocrati, quo potins mclmat er fréquentions bus fentent ijs, alibi huius patri Heraclidte adiudis cat. Moflro ctiam aÃignat libres de aère aquis er îocis,er de ratione uiéius in morbisacutis^età ex Cnidijs fententijs hos decerptos effe^iqutbufdant iudicatum fignificat. De ipfo Hippocrate Galeni indicium eR, itaÃop nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âvtpa îxuTOp
ytyovtVt«, A*.M lt;^7^Qb.(s.ia.q S «gzAoïTo^iag îtXMflftaç er de feriptis eins : KateSç ôuJtp t-yja-j-îp , fed ejfe qn£dam obfcurioria, qutcdam mutila, pl^eraq; concifa,breuia, e^' vn ars il um contracta, nihil fuperfluivm, ociofum nihil, eralienumd rei natura continents, fed argua, breuitate rotunda er ÃgniÃcantia, tantaq^ refera ta bonarum rerum copia, ut ubertas er amplitua do rerum,iierborum numerum longe uincat,
Idcircc requirere ea agricolas bonos, qui ma cultiora conférant atq^excolant ,confufa difUna guant', concifa ac minuta augeant, deficientia perficiant,
Quod cum melius nemo Galena ipfo pr^fiitea rit, huic earn referamus nos gratiam, quam ipfc Hippocrati reddidit, er eins feripta non exemplo Auerrois er multorum rccenliivm carptim et caa lumniofe exagitemus ,fed eo animi candorc,iudia tij reà itudine er ueritatis fiudio trail emus, quo
Hippos
ANNO I f i o, î7y tJippocTitfica ipfe ceu fubigit O' elabordt. Idfiet à uniucrfum complcxt corpui doôlrinæ, ex collar tione omnium, gux fuerit o fit uerd de perpétua autortt de pracipun parttbus fententid , reélè dextreej; Oquot; fine Sophijlicd conftituerimus, O' l)unc in firiptorum Hippocrdtn teilione ducem nobis propofuerimus, dtq; Interpretern unum om* mum optimum.
Deprehendemus enim ddhibito conuenienti cdndore in ludicundo, ncc monfirafie uüum dlium fontes ueros do^lrina medic£ reélius , neque eofdem cxplicd/fe commodius o fufius, nee y^e» thodi drtificem inueniri praftantiorcm Galet no, o confenttre hunefibt ubió-dcxtrè inteUct ^um,.
Agdmus er Deo gratias, dutori O'fonti fd» pienthe Medico, O' omnis fclicts ac falutaris medicathnis ,quod talibus artificibus doilrinam defiribi integram uolucrtt,0'quod hacmonu» mena, inter tot temporum iniuriasdefenfa,dtt quedb interitu uindicda,O' fidcli opera idoneot rum hominum cula ac propagata,nobis commua nicarit.
Agnofiamus ingens'Dei beneficium efièquà d und Ajclepiädum familia annos amplius mille dot à lrinam hanc,qu£ pars c^ praicipua fapicntia di» u'rna in creatione reruwi exprejfic ,ficut earn O' Paulus nominat, quod ergo ilia banc conferuarit fanilu fide dc diligentia tamdiu.
B b y Nee
Ã7lt; ANNO I y lt;nbsp;o.
N#f »KIMI« elJè Icneficiwm Dcz cogifeWtK, ^uèd poU Galcni tempora orbe terrarum horrid liliter dilacerato beHorum motibiK, ïmperio Rogt;nd«o peregrinarum ae barbararum gentium irruptionibui ac confu/ionibui pene euerfo,nee præcipua huiuf doärmx monumentA perierint^ nee coneiderint ftiedia, nee prorfut corruptA fit doflrina,c^ petimm ut hoe nos quoq; pofteros noftros dono fruifinat.
Oro autem filium Dei, Deminum nofirum ie» fum Chriftum,ut inter nos eeternam fibiEccle» fiam coütgat, tucatur ac feruet hancfcholam nojlram, qalt;e efl ct fuit multos annos inde ufjue ab imtto repurgatæ E^cclefix, domteilium dotlri» fite cceleflis, er omnium aliarum honeftarum ac neeefiariarum arfium, Oquot; leniat nobts dolores ^fti^os, quos ob ereptum nobis ducem nofirum fufiinemus, ac prohibeat ne fiant aut noutt uafiationes terrarum aut matores
Ecclefic dilacerationes,
D I X I.
ORA*
ANNO I f i o, Ã77 ORATIO RECITA-Ta a casparo crvcigero l. trofelJore Thcologiæ ,T:icclt;ino CoUegij Phi^t lofophici 6. Iduum Sextiln in pro= nwtionc tlt;Ugiftroruni.
CV M boc folennt dte, cr i« tab confeffu ru laude GT dignitate prxÃantiÃimorivm bominum dicendum mihi effè fcirem,uehcnKnter periurban fenfianmumnuum, cum dilÃcultate rei per fe,tum recordatione eorum,cfUi£ ex hoc los co in talibus feftiuiatibui Scholaflicii à multis iam annis ego (^alij audtreconfueuinitus: cum prieeffetadhuc fludijs communibuf patronm prlt;es ceptor, nbsp;nbsp;parens quondam noÃer,uir clarijiimut
C7 nunc SanäiÃimui PHILIPPVS ME» L A N T H O N. Cuius memoria cum. celebrari 4 nobis debeat omni tempore, non poÃÃim faecre quin in hac ingreÃione mea, pro mea erga uiuum Cr nwrtuum affeilione, O' lUius erga me ingen* tibus CT pa ternis beneficijs, quibus me, priuatim etiam, plane obruit, pro his igitur quin ante om* niaaltquid huius memoriae dem^nonpoÃiim face* re : Jd quod bonos CT amantes Reipub: CT falutis communis uniuerfos animis fuis comprobare fcid.
HonautemJ'du.^vop nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eil,dormtens
lacrima, ( Vt CaUmachus appellat quot;) à me excita* tur,nequeÃa res commouetur. Heque deÃnet lu* duofa e/fe Academiae noÃrae, O' fauentibus huic, dtqueEccleãChriÃiuniuerf£,ca dies,qua ex
378 ANNO 1 r 6 ©â¦
bäc deccÃitif, ^ui Aà ademidm hatteefji fecit, id quod grtecum uerhum,quo dp^lldtur,/igntficat, cum tpfe ejjet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;remedium,^ mca
dtc'mdm, quictem, dtque trdnquiüiatem ( rebut Idbordittibuf O' perturbdtif ) pr£ftdret ^ccle/iiC ' acKetpublica : î^eque feitfia eorum perpetuuf, quie moric huiuf annferuni respublic£ o priuds t£ twflr£,deponi mcmoridtn illiuffinunt,eum tw» nitores O' monumenta hdbedtnus nimis muta Oâ triflid omnibus 4 pdrtibuf,qu£ dolori noflro quiea tem nuUdm concedunt, Yuit ilie uerè parens no^ fter: t^eq^enimuHuf pater nu,iore affeéiione eli, magif'uebeneficuf erga fobolem fuam, quam ipÃe fuiterga respublicM opriuatas noftras: Cumcp} effet if,qui inftruiluf ingenio fummo o dotirina excellente res bonos o falutares fapienter pru= denterej; cxcogitare, O'cafdem dffertè pronttn» dare poffet: Earn omnem facultotatem Ãuamad falutem commuttem Eccleju Clmfli, bonorum ftudiorum,o publicam Acddemi£,dtque omnium qui hanc ab ipfo expetebant ,contulit, Vnde, ut alijs uiueret,ipfe uiam Idborioffffitnam uixit,cum, ft fibi uiuere uoluiffct, omnino eff'e potuiffct bed* tiÃimuf.
Qudntuf autem iUe murus fuerit oppojitus, fophiftic£ ,mendacijs, o tumultuanti aduulgut ieuitati, res docet, o (ut pericttlum esl ) mogis docebit de'tnceps. Hondum fex mcnÃesÃunt, ex quo terr Of reliquit fan^iÃimo animaip/ius, o
qu£
ANNO I y 5 o. Ã79 tlU£ moucdnturab inquictii, uel hoflibut poHut faint is cr cfuietis publicte,ante oculos cR: qui cum nunquam fuerint trtiit^'foviG: -, nunc timen nwre tuo illo audent omnia,o\i ^lt;x/p K,opu0@^ Atuo-ycri it^û'a-ossoi}, cum uiuentem non minus metucrint, quintoderint,mortuum odiffe pcrgant^metuerc deÃnant. Ego uero ,etÃ(ut u^tus ex gratis ) pu^ llico O' priuato nomine deleRor commemoration ne beneÃeiorum eius,quem colui o dilexi inprien fentia,timen nihil uolo commemoratis addereetin am propterea, ne feindam dolorem publicum : Et funt in manibus alia.
Eeflat igitur ut in hac orbitite noÃra,0' den Ãderio tabs parentis, nobis uideamits o rebus communibus. Kihil autem poffumus o per fc fan cere reiiiits, O' quod pià manibus parentis pr£n ceptoris O patroni iioflri gratius O iucundiits Ãt, quam Ã, fequentes priecldriÃintum exemplum O' intpreffa uefligia ipÃus, coniunilis animis er operis ( pro noÃra mediocritite,fuo quifq^ loco ) propagemus ueritatem, o eaÃudia qu£ EccleÃa O'Reipub: utiliter inferuiunt. In quonoÃerco^ natus ante oculos eR, neque prorfus obfcurus,nea que 'mfclix in Domino» Nam, Dei beneficia,cona tra ominationes er uota multorum non pefiimè fe dant initia adminifirationis noÃr£,o conferuan» tur adhucjChriÃo gratia,ca qu£ fanRifiimus pr£a ceptor nofier nobis reliquit. Etfi quad tali tempo» re noflro, tAÃs eR flatus fihol£ noflr£ hoe etiant
mor»
j80 A N N O â 'i y o.
mortuo dcceptwm refermus, qui preciiut iiïiui uiuentis hoe nobis pcirtwm Ãatuimud, qutuÃtdit pro ^cckÃa fcholis, cr pcculiariter pro Acd» demid hac noflra,drdâ¬ntiÃimM,edcj; Ãne dubio, in fai(l:iÃimd. dnimd ipÃus ergd Ãlutcm publicdtn perpétuédurdt impreÃddÃeflio :utprcctbui ips Ãu6 Ãare uidedntur res noÃr£ uiut er mortui, cum, qutbui noflrds coniungdmus, permittentet Deo Cifterd,
Quid uero cptimèfunddti doär'nid Ãcholdrü er EccleÃdrum noÃrdrum,er imprimis SanäiC fimc mortui praeceptoris noftri feripta in-uaduntiir , noud impudentid, db ingrdtis illii dlumnis noÃris: ideo ueriatt iuprimis, fed er mortuo pr£ceptori noÃro hoc debere uideor, ut de ijs, qu£ cx Pldtonis er AriÃotelis con^t trouerfijs, idm m r.cclcÃd temere er ttouo cx^ emplo mouentur, De lüis igitur, ut dd dtfeipu^ tos Acddemi£ noÃr£ in prtefentid qu£ddm differ rdm. ^xtititdutem nuperin hac uiciniagenu* hominum, quod negdt fe de Deo noticids hd^ beredut fentire ndturdlesdliquds. Docet enint non efle innatas ullas homini dc Deo notio« nes, neque de uniate huius, neque de Credtione rerum, er prouidentid. De huius igitur rd» tionibus qu£rdm, qudntu/m in pr£fenti4 tempui feret,ex funddmentis hum4ii£ fdpienti£, CT do* Arma EccleÃg
iÃ
ANNO I y « o.
E/l dutem uctus haec inter Platonem amp;nbsp;Ariftotelem controueifia, dtt alieiua Ãnt 'm» fit£ nobis uüis dc rebus notiones, qu£ no^vai' tvlt; vo/'üU erfuut Griccis, Ciceroni no» tienes cr noticiiC, PLATO i« M.enone (y Phædone docet eÃe quxddin ludicid or qudà pros titsncidtii mentis, qit£ non compurentur di/cendo^ fed i nAturd inÃnt, qttód anima in corpus ilia fes cum intulerit, neque in caduco corpore illlt;e nos ticite exiÃere-, neque has inuentre in hocanimt potuerit: Ideoq; concludit /xi^nirip eÃe âvaAlt;-v«quot; trip ,id eR, noflrum difeere recordationctn eÃe. Atq^^ut Platonis dogma Ciceronis uerbis expos nam ) in eo libro qui infcribitur Menon,puÃotient quondam Socrates interrogat quddarn Geometris ca de dimenÃone quadrati, AdÃc ea ille reÃons det ut puer, zy tarnen im facties intcrrogationes funt, ut gradatim reÃondensco perueniat, qitaà GeometricadtdiciÃetz ExquoeÃci unit Socras tes,utdifeerenibilÃtaliud,quamrecordari. In Phoedonc autent difertè pronuttciat, quemuis,qui omnium r er urn rudis eÃe uideatur, bene interros ganti reÃondentem, declarare, fc non tiim ilia dis feere, fed reminifeendo recognojeerc : Nee «ero fieri uUo modo poÃe, ut, à puer is, tot rerum atci} tantirum inÃtas, zy quaà conÃgnatas in animis, notiones (quas £vvoi'«ç uocant) haberemus, nifi animus, antequam corpiu intrdÃet,m rerum cos gnitione uiguiÃet, ©â c.
Contra .
J82 ANNO t S' lt;5.
Contrjhiecdi/putduitARISTOTELE S qui ititelleóïumÃmilem habcri uult abuhe rdfiic,ut j« ^Ko ,pcr fe GT ab origine fud,nihil inÃt neque notuidrum nequc fcientiie.,fed inferdturinhune extrmfecM quicquid hdbet huiui generii : infcrri dutem per fenÃtf, quos proptercd in duimdatibut ePeuja/JKu triljuitpinoi} nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dppelldt inAnd^
lyticn,ubi, a.}X^'P yvwtrfuç, exproÃeÃ'o dia Ã}UtAt. Ita igitur AriÃoteh nihil eü in intcüeâu, quod non prins in fenà Ãuerit : Cumq^ negdre non poÃit,oportere efÃe Tijr.uas-apxS^^a/J yviücrtp dliqudnt, dbfqi qud nihil difei poÃit,in hoe quident ti cum Pldtone conuenit,Ãcd tunde Ãt,in eo diferea pdt, Ab lüd cnimÃnfuum fdculate hdne deducit. In Nicontdchicii dutem dliqudnto pldniiK, twjj j cti/jucv iTTctyayH ^EopoetüTo«, at Si outamp;Ha-ff, «» lîi i^ta/xu Ttvi, ngêj aJS'.o«
Hlt;cc eA ittd uetui ut diximia ) inter Pldto^ nem O' Ariflotelcm controuerÃd,quie non poteil breuiter decidi, poffet dutetn,Si de AriÃotelii fen^ tentid conÃdret,An dnêmd. Ãt,ut in fcholiilo» quuntur,ex trdduce, o cum femme propdgetur t QuodnonfenÃt Pldto. Arifloteles quid fenferit non rcperio, O fieri poteil, 'ut ipfe quid fentiret noninuenerit. Nam età dnimdm formdm fdeit, corpus mdteridm, dtque hoc modo non pote^l dni^ mm 4 corpore fepdrdre,cum formA non fit reipfd fcpdrabilis 4 ntdterid, er ipfe docet his uerbis.
ANNO I 5â ⬠o. 58î
tfJ'oç uAk ou nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tS Ti^ay/xaTijç,
ut hac conftderdtione a tx traduce in Jemine ejjè oporteat : vSp amen alicubi facit, ahcubi S'Uf a^£p iivamp;ernvcgt;U.,lt;C^ 9§op eivop /xóvop, ne(j; aäiones huius qutcq habere cum corporis adtonibus commune. lS.tà autem me nonfugit, cuiufntodi interpretationibus utantur qui confiât re fibt Artftotelem credi uolunt, baud fcio amen an non ex bis locis, O' pluribus alijs, conuinci du* biationis poÃit, quam de ea re, cuius explication nemfibi fumpÃtjMbuertt.
â(^uodà aliunde in corpus uenit uel vovç uel anima, fuit priujquam intraret,atque ita aliunde fecum ea qult;e habet in corpus intultt,neque à ror» poris mole comparare Ãbiaut dtfcerc potuit,qult;e corpus nequcfcit ncque habet, cum ne fenfus qui* dcmÃt corporis proprius.i^am (ut reite Plato in» quit ) neq; aurisaudit,neq^ oculus cernit,fed ani* tuns per aures audit,o- ccrnit per oculos : quippe cum animo occupato fieri poÃtt, ut patentibus ait ribus O oculis,nihil time neq; cernatur neq; audi» taur. Et fenfus etiam extcriores,qui uocantur,cjà communes animi Oquot; corporis d{tiones,non corpo* ris folius, Arifloteles docet, Origo autem animià diuina eil, quid de noticijs quteritur unde Ãnt i Ita igitur peruenitur lam ad ea, qute Religionis twflr£ ueritas tintum nouit Gr explicat, eÃeani» mam imaginis diuin£,quam in corpus ex limo ter» reformata und cum uia, Deus inhalaucrit tilem,
C c id e^t
î84 ANNO » 7 g 9, id eü, 4 corporii nAturd diuerÃÃimAM,^.^ von poftca conditMn ( qui ex aninjA O' corpore conjiat ) generdndo hanc propdgare in fobolem, ut totus homo gigndt totum hominem.
ïtaq- literqi i^p(^g^t, et P L A T O,quiÃntper omîtes omnium animds aliunde in corpora ima mit ti fenfit,AKISTOTELE S,qui omnes ex femine etquot; materia educit. I^am in materia ei forma ineü cTttwap-Ã} O'' fint eidem, ut munduSy iti generationes etiam perpétua: (y originis exa pertes, A uerttate tarnen Religionis minus abera rant Elatonica,ut ey Pbilofophia htiius uniuerfa : Quibus ctiamfife oppofiit Ariftoteles, uiilia taa men ueritatis roborequod e^i ilt;y^upo/j,cd dixit qu£à Platonicis nonjunt diÃentanea, utretuln mus. si igitur homo eA conditus ad imaginem rgt;ei Qquod Platoni zy AriÃioteli puto effe diuinum iüud, quod in homine agnofeunt ) Sequitur inejfe tioticias in eo à prima origine. Qua etfiin natua ra corrupta, ut catera uirtutes hominis, affltilte funt,non tarnen perierunt prorfus. STOlCl in natura oua^ncip, 'Tt^ÃAxq.ip, O yntsta-tp iwmia nant, qui cum cüiamp;iic'ip feparent , ab ea, quæ e^l yvwcriç CT'Ti^ÃÃK^fç j tton uidentur 4 fenfibus iotcc dedueere. De 5CEPTICI5 quteri nihil attinet, qutppe qui nihd dicant.
Solus Epicurus, fine uUa ty dubitatione ty cautione, animam prorfus aÃigauit ad fenfus, tanquamad pratfepe {Quicquid,inquit,anima cerni
ANNO » y à 3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?8f
cemmut-, id omne orttur lt;i fenjibiu) afque itA dni^ 7Mm qudji interemu, cui omnem uirtutcm ty fcientidm, quam injèc^ per fchabeat, detrabit : Cum Ariftotelcs tmidiM pronunciet ,crin fententid deanimd zy' inteüeilu /ibi non conftet, qut,à mtcÃigeiitidm diu'mitAtem hdhcre coacedit, non tuntùm noticidf inÃtaf, fed aliifuidniuUo iiM er dmplm ei tribuit. Solus igitur Epicu^ rus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;interimit (ytdiximu^') er omni
uirtute C7 fcientid,qua)n ex fe hdbcdt,intelleilu'tn ' Ãohaf, Huius dogma ta/e in fcholdi Gquot; Eccle« fiam reuocant ij, gui negant fe de Deo uüxi hdâ: lerenotieiM ir.Ãtäf, fed d fenÃbws hdbere omnid, J^tque,ne cdüidè dgere uideumur, editn uerba quac Epicurifmum lUum profitcniurjtozw fide reciabo,qu£ Ãc habent :
Sialiquis homo in Sylua effet educatus, neque unquam autabalrjs hominibusau-djfl'er,aut tcrriculamenta fpedrorum perpef-fus efTct,non etiam tonitrua ,auteiufmodi alia, Quid tandem plus de Deo fcirct quam brutum lt;nbsp;Quod etiam nunc ipfa experientia teftatur in pueris negligendus in fylueäribus locis educatisamp;c.
Tales dodorcs cum Epicurcos appella-mus, non contumeliofè dicimus, fed propagator res dogmatis Bpicurei ejà fignifiedmur. Btà Epi* curus foi üor eA, quem non minitAtiti murmure
Cc Z calum
J8« ANNO 1 r O. cocluwcoMpreÃit, Ef Pythdgorici. (VtAriÃo» teles refert} ad terrendos eos tintktn (im funt 'm Titrtiro tonitru exiflere nutumdnt.
Ariftoteles demonftrattone Logica probat eÃe unum primum nwtorem, non plttres,m PhyÃa cis : Izi Aïetuphyficis autem (, ut appeÃant) etiam uerptm Homerictim de hoc ufurpat.
ouK.aya9o/J 'nâÃonoifCwliiiiç noîpccvoçâha.
Pythagoras, Socrdf« er Plato Deum faci^ untyTo ïp, m zjgt;.ovo4:ü£ç,i^ -ro Scutcxî'uêÃsTO fxox vaJ'iKop, rb ^cvrtriç îtyaBo/j. Vnde CJâ lUa définie tio extitit^neus eil menslt;eternA, caufa boni m natura: Ãue Plato autor eà huius,Ãue altusMwn=r dumcoepiÃe Plato fcribit, cuius Philofophia pris tnumhommem conjiituit: Et notus eü de créas tione rerum Lini uerfus Poêïlt;c iÃius antiquiÃ
Sp TCOTt m ^ÃVOà ÃUTO§lt;^W W^ÃTraVT« tTTESpUHe,
Nd« quid Ãt illud Ci fact 'm prxfcntia non quieritur,ortus tarnen rerum mdieatur. De Pro« uidcntialt;t«fm quam foÃicitè diÃutarunt uetes res illi fapientes 'mp qui extra EccleÃant fuerunt, cum quiererent etiam quomodo argus menta refutarent qu£ obijeerentur. Et fenten» tiam de Deo,quidÃt Deus, Ãquitur etiam de Pro* uidentia decretim, iiam eÃe Deum confiteri, er nihil hunc curare, nihil agere, totamq^mach'mant «lundi,qtue hdc contmentur neque reÃieerct tte$
ANNO I y « o. 387 tuitte guler/iäre, uel hätte etiattt nefcire , id cü, uerbo Detwn fäcere, reipfa toUere : Qjtod Epieu^t rum feeijfe legimu^, ut contra hunc Poflidonius dif^utnuit. QJii igitur Deum ejp; fcntiunt,eos nes ceffè eü hoe etiam una flatuere, ut opiÃcent unis uerfitatii rerivm, itä guberndtorem eorundem elfe Deum, cuiuf de prtejtäntiÃimä mente otnniä conflituäntur^
Sed dicunt non conuenire de his inter Philofos phos, cum albf aliorum dog^ttbus obtrc{lent,cr hcerefes Ãnt, fämtlite horum multipliées ; In ijs Eutern quie näturte funt, confenfus eü omnium, Ji» cut Cicero definit legem naturte effe in ejuo omnes populi confentiänt. Præclarc. Cur non eädent Opera ärgumentäntur î^on effe sojyaç in nas tura,neque parentes colendos effe, cum fit genui hominum ijuoddam quod mailet parentes : Aut nihil effe certum quia Pirrhonijs aliter uideatur» Item, turpitud'mem effe opinionis commentum, pudorem non effe in natura, cum Stoici quidam, penè Cynici,obfeantMem in uerbis aut rebus effè aliquamnegent. Argumenta tamf«,Præci-pua Epicureæ fobolis lütus noux,quam brcs utÃime proponamus, Paulus fcribit (incjuiunt) Homo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonpercipit eaqua: lyei funt:
ltem,Qu^od mundus perfapientiam non cogno* uerit Oeum : E^ feriptum eR, Dabo legem meant 'm cordibus eorum. Ergo natura non ineü. Et Gentes fucre ldolatr£ : P-rgo noticiam de Deo ms
C c 3 fitatik
?g3 ANNO I f 6 O.
fiMunuUdtn habucre. , pueri deDeo nihit fc» tmt: quot;E-rgo 'm adultisetiamnuUdeRdehoc notb eid. D.fcciudlid fintomnes 'mteÃigunt. Confun» ditur enim fapientid legis cum faptenttd Eudiige» lij, dt(j; kdc cdufd e/l lilis error is ttlis.
De fapientia Euangcltj uerumcft, credi edm, non fciri, cum non antum igiwa fît UAtu-rd;, fed contrdrid etidm principles huius,qndlc hoc e^, Nitialiend iufticid cr fundiate, cr non proprid ; cum rdtioni hie fît murus dheneus. Nii confeirefîbi nuUd pdUefeere culpd. ( Sit cnim hoc tmivm pro multis.) Hane igitur quod in ndturd non inejjet, idea dttulit nobis filius Dei ex finit Pdtris,ut fdtttos nos fîteeret per ftultdm prddieds tionem cruds, cum uideret nobis fdlutem perfd^ pientidm non pofje conferri. De hue fdpientia quterit EVSEEIVS, dn demonftrdtioncs hd= bedt, zy hdberc negdt : 'm quo tumen fenfîffe cum melius exiftimdbimilt;s,qudm loquitur. Neque cnim fînipliciter kzzI aTrXwç nuUds Demonftrdtiones habet, cum uerbum Dcifit ueritds,Qr fdentid fit fdnélorum, qua habet yvZcip lt;!::x âa.'ÃHÿamp;xp, fed Aoyruà ç nuüds habet. De legis autem fapien-tia Paulus feribit difertè, legem fcriptam effe 'm cor dibus hotninum. Dac igi tur alia lex eü, quant ilia qua 'm corda renatorum immittitur, qui non nafeuntur talcs, fed fiintuMvii tCTia-iç cr ötva« '^wVTOii (ICVW0E/J, Qjiod fi lex inesi in natura, Cr habet aliquas noticias reliquat, eruiit ilhe non
ANNO I Ã S O. ?85 non tAntum de fecund^ fed etiam de pr'nnd tA iuld. Et reperit ndturd expr'mcipijs injitis cRi unum Heum, zxelfe colendum, itcque profd-* nd! uoces ufurpandM de rebiK facris, ijuod cR proprie ^âXao-efnp.amp;p : dd culttos ctidm nuw.inis externes cert is nbsp;nbsp;nbsp;flat is t empor ibuf opus ejfc
intelligit ,qii£ uiolari temerè non licedt. Cumq; 'Decdlogits jit imdgo Oquot; ^udjt pMurd Dez, 'mtelli^ git hoc etidm rdtic,eds omnes uirtutes in Deo in^ ejfe, ut/it lt;^7lt;a.vd^lt;e,7r@^ KOd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iuftus,
lgt;eiieficus,cdftus,uerdx. Sccundd: dutcrn abu^ Ite prdâceptA itA in nAfurd hdbent euidentes nos fields, ut, ijudmdiu fdnitds mentis mdnet, fuo iudiciofe ddmnentfdcinoroà tlli quicontrdhdc délinquant ; Df ^«o Idtinus PoctA in fdtyrd fecit. Vnd csl htcc ultto quod fe ludice nemo nocens dbfoluitur Cfc. Et funt hinePoetArum furi£z }nteliigit e^ cognitione fcelcris fieri rcoshomis ties, etir conceptum dnimo fdcinus etidmfi non perpetretur, turpitudincm hdbere : ut uidedmur exfeeundd tAbuldddprimdm drgumeatAri poffc. Si riAturd inteUigit e/]e Dfztwi uerdccm, iuftuWf cd/lum dgnofeere edm etiam quod /it Gens.
SuntmA igitur h£c esl : gt;fupere/fe etidm in ndturd corruptA, ex principes in/itis,ii;r imdgine GcifidS noticids,E./fe Geum,e:tr quod fit colcndus^ etidm qudlis /it,uerdx,cdftus,beneficus,qui punidt fcclera CT uirtutem diligdt : fed ncq; qui fit Gem (id cll,qH£ ova-!a,feu ttdturd hums ) cr quod fint
Cc 4 friet
Ã9O ANNO I y g o.
triä itt quibui Mmm,neque quomodo colendut Jtt^ reffcrire dut ftdtuere ndturdm uüo modo pofjc : indcfdäum e^, utquælibet gens pcculiarcm cul^ tum lieifibt commmifccretur, cum Dcum efj'c er colendum effe mtcüigeret : hinc idoldtrue om^ nes ext iter unt : Quibus non antum de Geo notU cid non euertitur, fedbæcontrd tUos Epicurcos noticiarum cuerfores drgumena fuppeditdnt. Neque enim nos fic drgumentdmur : Idoldtriæ funt multipliées gentium. Ergo ndturdlis in his de Deo noticid non e^l. Sed contrd potius rdtios cindmur : Quid gentes cr num'md multiplicid/la bl finxerunt, er cultus certos excogitduerunt quibus ilid deleihiri crederent, ergo in ndturd cA hiec notio wi/i«, e?â Dcum eUe,er colendum ejje: cum nuUd gens tiim bdrbdrd unqudm fuerit,qu£ non religionis dlicuius formuldin jibt conftituerit^ Atq; ituquide ueroDeo ueroq^cultu hums nihil cognouiffent non tumen cdrere religionis cert£ formiild ( ut dixi} ueUent dut poffent. Sicut dUa tem in circulo unum tuntum punâum eil, lt;t quo omnes linex duile dd dmbitus Uncdm £qudles funt, quod er per ^oxlth punilum feu iciv'^op dppcÃdtur, cum infima in hoc concipi poÃint dlia : la unum tdntum eà uerum, cum in c£teris, turn in religione imprimis, d quo quxcunq^ rece» dunt error funt er impietds. iw rc/igio uerd und (il,ldoldtri£ multiplices.
Qÿôd dutem in pueris,utc£terdrum uirtutum
ndturdâ^
ANNO X y O. 551 nÃturdlitvm, ia. intelligentie: ctiamfdcuh/utninut euidens eR, dtque itd notici^etidm infite: minus in hts dnimdducrtuntur : eius rei cdufem Plato expofuit, neque deeffe poffitnt cogitdntibns dliie, quds dfferdiit. No»i cnm]i nonftatim ingredutn* turpueri, ideo nullde^ mhis cerebri Gr neruoa rumuirtus. Atque ut intelligentite etidm, obftdt Idxum nimis cr humidum cerebrum : dnimorum tAmen cr 'tnteüigentid: motus, tèm orgdnici quditt inorgdnici illi, etidm mpuerisfele exerunt, zr rdtiocmdtionum condtus 'in hisdudiuntur, tenues quidem illi, plerunque etidm ridiculi, rdtionis w« men Gr noticidrum indices. C^udsÃinterrogdtor aliquis Socrdticus interrogdtiontbus fcitis qudà eruere Idborduerit, turn prorfus etidm mdnifeflie fientdliquæ. Ad tlldm,igitur ultimo loco com^ memcrdam obtedlioncm fittis fit in priefentid, re» Ãondere nos Ex Ariftotelc, Jpecimen nAtur£ uniufcuiufq; ex perfedki GT intcgra,noexinchoa aa dut corruptd,cdpicndunt efiè : Vt cum de ho» tn'mis ndturd qud:ritur,neq- puer neque fenex de» crepitus produccndus fit.
Scd htec ipfi. quts modo coUegi, tempus non finit nos neque explicdre, neque produdlis drgu» mentis confirmdre. Neque quterdm etidm,quomo» do numeri, proportiones, GT cd in fiimmd oninid, qua fenfu nullo dijudicdri, neque db his deferri dd dnimunt ullo modo pofiunt. Hdc inqudm, non qudrdm quomodo difcdiitur dut pcrcipid/itur f
Cc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hcc
Ã9Ã ANNO X 7 g o.
Hoc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, fi Ãn'ftotefici effè uolutttt
omnemdc Deo,crprimam tabua lam legis diuinæ ex natura tollunr, ewr pr4= dticd principle (y fccundam tAbulam in nAtura telmquunt f. Nam hd( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^EopeiS-o«
figntficdt Ariftotcles. C^uidenmt cRaliudci tÃ/ca /J.Oà die f dclt;]uo fupracx Nicomachtfis rctulilt;* niM. Sed päulo poä hi£c ctiam mcralia oppugnAs bunt. Vidcntur enim paulatim procedere uede, amp;⢠ad cam rem aditimi (juxrere, ut fublaa ex nA=: tura prima nbula, inuadant dcinceps jecundam. Qua CT ipfà fublaa, tfuairi nimirum er dijfutari poterit, Aubamp;na. opera fint Tcafà c lt;fivcrip,aut K«T« (pûeript Neque difficile ent probarc, effi h^ec contra naturam, (]ult;c nec/ue fint m OAturatn ⢠infita, er nAturam infuper ajjiigant : nam lex tya rannui ell, er utrtutu ftudtum corpm dcbilitAt^ er nuUo officio aut difcipltna contmeri, nihilg; contra uoluntatem facere, uircs alit, er immAni corporum magnitudine homines efficit, ut de Sueuis Ctefar fcribit. Suppcditabit er altos ufm ad turbandum multipliées, de quibus in prafentia. non uidetur dicendum.
QuodÃAridotclem fcqui uolunt, diÃutiu^s tern contra Platoncm de inficis naturae no= tionibus, carà Ariflotelici omnino eÃ'e uolunt, non audiunt cum docentem, ejuod homoÃt nbsp;nbsp;x*
â¢Ti^aftto/j t Sed Epicure! illi lunt,non Ariftote« lici,af dtximui. Uornbileeli profciló legem Dei tent ope*
ANNO lySo.
topere oppugn^ri i petuldntM , cr profdniate vnqutetoriim hommum : Sunt qui exEcclefiæ do» ^rma. banc fublaam uolunt, Alif ex uitn fan{lo= rum tollunt,tam etidin dcccdunt,qui nc tn nAturd quidem et locum rclinquendum contendunt. Sed ent ei lociii firmui,C}~ fedes perpétua in eordibui cr UM fidelium, Ecclefid, Chrifti : quem oramits, ut animos omnium ad uerita^
tern QJquot; pacem conuertat, D I X I.
CtVAESTIo;.
X TAide optarim^ bos dicendi partes magis idoe nco, 'mcct:tunoftro,commendatascfj'e. Ego fntnt nAturlt;e imbecilUtatem CT infantiam me= am agnofco ac deploro, quie nequdquam afferre altquid dignum ifio cruditiÃimorum uirorum con fejju poteÃ. Sed quta me uebis excufdt fchoLehua ius conÃuetudo,C^ preceptor urn autoritas, quant detreänreÃne fldgitio non potui, ntbtl met pur=t gandi caufa addam amplms : fed cum altquid bic loco omnium meorum c-vfi^ontt'mp iuffios Ãtn dicere, commonefecit me biftoria Ciui Laurentij, cuius memoriam Ecclefia po^l biduum celebrabit, utde mÃgni fortttudnie tpÃus pduca dijferam. Qjtam puerilem meant bdlbuticm,ut,pro bumani» tamp;te ueflra, patienter audiatiStreuerenter à uobis etiamatq^etiampeto.
tuit
J94 ANNO I y 5 O.
Tuit hic Laurentius, fub 'X.ifto Lpifcopo Roa inAnlt;e T,cclc)ilt;e, priccipuus ex coücgio Diacono^ rum, (juibus ctiatn erat commi/Jù cura er inflow dta Eleemcfynarum iSquot; aliorum redituum,quihui tuncnimiftri uerbt er egentes 'm illa Eccle/iaales bantur. Hie Epifcopum fuum duäurn ad fupplt» cium comitans, ab eodem mandata accipit, ut iita terea, dum ipfc quoque Martyrü coronam confer quatur,(quod poSi paucos dies puturum ei prtedia cit ) diligenter cuftodiat the/auros Ecclejiie Ãbi concreditos. Hoc diilum cum Satellites excep» tum ad priefeilutn urbis detulijjint, accerÃtus Laurentius,iujÃes eü Jmperatori Dedo mdigenti pecuntjs ad militiam, pro cotttmuni defenÃone impcrij, TheÃuros EccleÃa; fua: tradere. Id initio Ãbi non licere caufatur Laurentius, fed, inflante, erquot; extrema m'mitante priefedo, tandem,quaà territus comminationibus lÃius cederet, petit tridui Ãbi Ãiacium dari, donee Thefauros illos, non uno in loco reconditos,conquirac,er ex lateis bris erutos 'm unum locum coniportet ; Hoc tetnpore impetrato, conuocat omnes, quotquot in lila urbe dodr 'mam de filio Dei agnouerant, tnendicos, cÅcos, claiidos, mutilos,leprofos,attate er morbis confedos fcncs er anus, quibus ipfe Ãngulis dommicis diebus alimenta exairario Ec« cleã diflribuere conÃeuerat. Eos ante tempU fores ordme coUocatos, ad conÃitutum tempus, pr^fedo urbis cupide expeékniti mgentes auri
ANNO I J « o. jjy fdili argcnti Jignitti cumulas, oflendit : dd* dens, Has cjji iUos EcclcÃa fu£ thefduros ,htec Rö^KÃ/a, ^«orww curatdnto ftudiojibidbupie fcopo yLiflo dn te mortem eÃet commcndaa, ne quid inde fineret perire, cum Deus tilts ceu pr£= ciojtÃtmis ud/ts, imo ceu fleUis, dlic^uditdo cale=i ftctn duldm fudm efjet cxorndturus.
Sed fruÃrdtusJpefud Oquot; infuper (ut putdbdt) etidm j'uperbè dertfus pr^feólus^rdpiddfuppli» cium iHtco iubet Ldurentium, Oâ dldcri uultu oa fiendentem, fedd (iu£uis fupplictd ferenda pdrd» tivm,imponi crdttculie,cui prume fubflratte crant, ut lento igite excruciatus, duari prtejidis crua delem dnimum dtrocttdte zj diuturnitdte fups pltcij exaturaret. ibi non eiulattis edere,non quia ritdrt,nà conuiciari,dut maid imprccdri fuis tara toribus Ddurentius, fedcclebrarefiliurnDeihetA gratidrum détone zr ardcnti muocatione: tdna dem conuerfus fdcie dd prd:fcäum,unum,inquit, Idtus idm fdtis dffatum eR ( ut opinor) appone igitur de IÃOquod uis, ZT comede,zjâ reltquum Idtus imuerfiim,djfd fimiliter. Atquein hac cona fidntid confeÃionts ztr aideritdte de lequabtlttate dnimi perfeuerans, crfubmde preces pro incoa iumiate EccleÃie repetens, tandem in craticuU txpirauit.
Hdnc hiftoriam, propter iuniores ,breuiter comnumorare uolui,quod earn no tarn effe utile drbitror, cwm mults, ibiÃnt de quibus erudite dia putari
ÃJS ANNO I y S o.
putari poÃit. Ndtnciutfti fokt ,Rc^téne fecerit LdurentiM, quid præfeiio ïmpcrdtork nomme petenti thejduros i,cckÃlt;edd ufui publicos, con^ tumdciter fe oppofuit,cum potiiertt,dmiÃione pe^ tunite,o^ fudin uiam redimere,^^ pldcdre crude» litAtcmTyrdnnt, ob hdnc exdcerbdtioncm gruffd» turidtrociui 'm 'EcckÃdm ,dtque itn toti coetui crcdentium trdnquiÃMtem hoe obfequio compd» rdre : Scd quid h£c quaÃio dlids hoe m loco cru» dite dgitAti eft, omijjd ed, pducd dicdm de mdgn^ diÃimiktudine inter Ldurentium pdtientem hor» ribile hoe fupplicq genuf,O' Chriftumfilium D«, gt;nbsp;leuicre,ut uidetur, fupphcij genere necdtum.
J^durcntiui hdnc horrenddm dffdtionem zy-uftuldtioncm durdbilcm corpork itA pdtienter perfert, ut non modo uocem frdéli dolore dnimi teflon dutgcflum deformem, per impdtientidttt non eddt, uerum etidtn 'm ipfo fupplicio dcccrbifl: Ãmo,trdnquillo dn'imo,qudà iocdns,tyrdnnum de» ridedt. Chriflu^ uero ( ut confldt ex hiflorid) eti» ' dm dntequdm cdperetur db hofltbui, 'm horto, qudm miferè torquetur dngiturdnimo Æ quint flebiliter difcipulis dperit fudm moeflicidmf inqui» ens, Triflis efl dnimd med ufq^ dd mortem : Item, Ãgt;iritios quidem promttK efl, cdroueri 'mfirmdZ Qudmdnxièordt pdtrcm Æ lt;utcdlixiUedfe trdnf» ferdtur,qudm humiLiter furgcns d prectbiu, dcce» dit ad difctpulot fuos Æ djfdtur eot, exufcitAt dor» wientet.
ANNO » r lt;nbsp;O. ^7 mienfcs, petit ut fcc um in hoc dgone uigiJent, ^udfi opem,aut(dltem confolationeni ab ei^ requis rens, fubinde dd ipfosrcuertitur: deniquequim figniÃcdntibttf ticrbis MdrciM cxpreÃit hd/tc in in tpfodol^ii nugnitudincm f cum tnquit,]^ i(p(aTO £K.^a/xS0tä-ü« Kzd à cJ\/xoi)p/j, hoc est, qudà cum ftupore coitfteritdri, uchonenter Mgidaimo. Qriidf quod diixicatis impetus ex^ prtmtt ipfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fdiiguineos loco fudorii^
cdq^ omnid ci cucntunt dittcqudm corptwdb hogt;i fle cxcrucidrctur. In tpfd uero crucc qudm triÃii er flupendd uox iüd fuit de McÃia prold tu f cum excldmatfc d Heo effe defertum,etJitimÃbi potu rejimgui pofluldt. (^id herum fimile in Lduren* tio cernitur ; ïgt;KÃ,qu£ non fignA eminent in Ldu» rentto animi celjiorii erfirnnorii^
Um igitur fic drgut pote^ :
lAdior Uticid, dut Ãütem minor trepiddtio., }nfupplicio,eüJignum mdioris confldntiæcr ro» Ioris dnimi. In Ldurentio non modo trepidatio deformis nulld conÃiicitur, ueruM etidm heticitt quafiexultdus in ipfo cruemtu : in ChriÃo ucr», etidm dntc tormentd corporis,uox er otmics cor^ foris gefltis fufinrndm trcpiddtionem er nullam Ixtitiam oÃendunt. Ergo Edurentiugt;s excelluifÃe uideri poteA fortitudine antmi er conÃantia Chriflum,cum amen perfonlt;cÃntin infinitum ineequdles. jkd huiits argtvmenti folutionem necejfé^
J98 anno I y 6 o.
necejjürili tttihi e/Jè uidefur confïderatio eorivm nulortim^qtije à . pluribia tolerdntur. Nit»/ nuior 'PropoÃtio tut» demum uerd cil,cum ægudltd funt mAlti,quie lt;i pluribus ferenda Ãnt, ubià quii pr£ cæteris deforiniter trépidât ,ueriÃmtle eRiüunt moUicie animi refugcre 'pafionem, Sed mÃni^ tuin difcrimen eü inter ea, qua: Chriflus fuflinet, 'mter tlla, quæ Laurentius patitur. Hic enim animo nihd mali fentit : fed hetatur in Deo,feit fe propter mediatorem, quemÃde apprehendit, ha^ here plaça tum Deum, feit fe in caufa confeÃioniSt pro gloria Dei ex uoluntate ipÃusÃoc fupplicium nuüo fuo dcltiHo meritum ferre, fett fuam mortem futuram teflimonium do£lrina:,ü' confirmatu^ ram in muliis Ãdem er conÃantiam in confeÃioa neÃmdi: fcitÃbi promiÃa effe in ccelo fempiters na prlt;emia,inÃnitis modis fuperatura hanc breuis temporis paÃionem, Utatur tempus adeffe,quo li* beratusex hoc trifii carcere faedati peccatocor* poris er inquinatiÃimi mundi, poÃit tranÃre ad xternam confuetudinem er uiam cum Deo, er cor à m fr ui luce, ftpientia iufiicia,er clt;eteris,qu£ 'm Deo fumma funt, lt;eternis bonis, Oquot; uniuerfi gloria. Horum bonorum conjfeilus er deÃderia um in Laurentio abforbet, er hebetat fenfum ex* ternorum cruciatuum. in corpore quod folum pa* titur, er erigit animum auxdio ffiritus fanili ad illam animi tranquiüitatem er Letttiam,qult;e forts ttiameutdentibus Ãgniscon/ficitur.
Sed
Anno lyco,
J ChriÃi paÃio infinitif modii eSl mdiort Jpfe enim non tantum corpora lacerattonem re» formidtitdut refugit, fed laborat fufiinens çr m* ftntuns horrcndam iram Deiaduerfut pcc^ cdtum totiui generis humdnt, effufam in ippim^ und cum fenfu teternlt;e mortis cr dbieéiwnis 4 r)eo, qudm nuUiis hominum dutangelorum fuflis nerc potuijfet. Hoc finguldre eA in filio Dei,qui idea maffe cdrnis noftr^ uniriuoluit,ut fufimert fud omnipotentid lUdtn immenfitaiem panlt;e, pro Ldurentio O' nobis omndius poffet, ut perfoluto lytro Dem nobis pldcdretur,O' rcmiÃio pcccdto* rtmi lt;tc aterndrum impetraretur. Cum igitur itia Ãnitd fit in^qudlitds inter mald,qtilt;e pdtiuntur Chrifim O' Ldurentius, non eâ tnirum, ctiam gc* fim O fignificdtioncs externdf dolor is cjfediÃH miles.
Sed hie obijcitur dliud drgumentum.
Mdximiit dmor dbforbet fenfum o metum mortis: ut parentes cernimus in periculis liberorS mere in prgt;efcntem mortem,pro: magnitudine Oâ drdore mnati dmoris èrgd fobolem.in Chrifiofuit ardentiÃimui amor erga Deum o hominum gea nui. £rgo lUius amoris immenfitax debebat toÃere omnem trepidationcm ofugam mortis ificut uia demut Agdtham ,Laurenttum o altos quofdam Martyres alacriter adijffe ac pertuliffe atrocid Cupplutd. Hicetiamad Maiorem reliondendum
D 4 cenfeo:
4lt;5O ANNO i 6 O.
cenfeo : Metum fenfum mortis aifbrbcrt dmtn ris nugnitudmcji prteter mortem corporis aliud mdltim non fttadiunäum. Sed Chrifto minimui cruciatuum erat perferre lacerationem er wwr± tem corporis : Alms ex prins diélis cau/ts eum intus excruciabat dolor, cuius figna foris conjjgt;ici non fuit mirandum,
Sed cum fatear me, per infantiam,mAgnitudia nem iftarum rerum explicare non poffe: officicfi rogo Reuerendum Dominum Doóiorem Paulum Eberum huius Ecclefia: Paftorem,ut ad erudiendos iuntores accuratius er- uberius de horum argumentorum folutione différât,
D I X I.
R E S P O N S I O.
*
EGo uero DoäiÃime Md gifler exiflimo fontes foluttonum uercs à te monflratos effe, quatt^ tum in ifld breuitdte fieri potuit, i^am barum re=: rum amplitudincm exhaurire, nullius creature fdpientia poteü. Verum eü, mmorem in paÃio^ ne trepidationem effe argumentum magnitudinis animorum : cieteris paribus, fidqualia/int mald, qu£ d diuer/is fuflmentur.
Patitur quidem Laurentius horrendos crucid» tus in lüd membrorum uflulatione, fed tan timt corpore fentit dolores, animus integer eli,er be^ atur
ANNO ïyóo. 4or
tlfvrin Deo, erroboritt-ur^ SpirituSdnflo,qiti eil,ut in tetnpio caninmf,ïn läborc rcqutes,in leftu tenrperies, in flctu folatium, feu, ut in 'Zuehdriii «ominätur Spirihes grdti£ prccunt, dceendens in Laurentio fiduciam ccrtdin intfericordite, qua ftdtuit fe effe dcceptum Deo propter Filiunt didtorem, propter quern feit fc hdbere certam ffew harediatii uitæ confuetudinis iietcrn£ cumDeo,quorum boiwrum infinititnagnitudo, monftrdt}, Laurentio , per uerbum crffiritum fdnilum, gignit in corde Utitiam t^ntt^nt, qua: uelit hdne obedientiam in truce, O' leniatfenfum txternorum crucidtuum, adco ut nuüusforis coti^ fficidtur geftui indecorus, mcUicieni animi dut impdtientidm drguem.
Sic de pucllis quoque fanélis legmtn,dcceÃifi edf, cum tripudio quafi, ad fupplicid exquijitie crudclititK plena.
Et meminiflis uos aliquando audire Jimilent Mrrdtionem, de Anglico quodam Ludimagiftro, à reuerendo pr£ceptore noflro Domi-noPhilip^ po failed: memone, qudm hifloridm propter coj, qui rccens hue dccefjcrunt, repeti utile elfe art iitror.
illeAnglicuf Ludimdgi/lcr, uir piuiO' cru^ ditui, cb admonitum per liter di de impid condor ne facrificulum,deldtui dpud A.egem, Wcnricum V111. cr cdlumnijs opprcjfui, ddn!ndtur,ut hie^ reticiK ad rogum, Eridie dutem eiut diei,qui fup^
Dd 2 pticio
402 ANNO I J- « o.
pltcio deÃ'matuicr^t, inuiÃtcum cjuidämexdmU cis in ciircere, ajferens altquid dclicatioris ctbi djfati cr obduAi pancd crufla^quod genm condi* turlt;£ pafietM Anglt uocant. ibi cum ultimumÃ-tnul candrcnt, cctptiuus cupidiuf dtt'mgens carncm feruentiorcm, Lefum illo nimio calore di^ gitum retrdbcrct, ridens fudtn ipfe moÃiciem re= prehendit mquiens: Ecce nunc unius dtgituli uflionem ferre non poffum^ contre(tdtA carne feruentiore,quid cros Ãciai/tiCum totut cre* nidbor.
Deinde conuerfu ad ferios fermones, multd pijÃime dijfutducrat cum amtco de neeeÃtmte confeÃionis, de miferia huiut drumneÃe uttæ, de beneficijs partii nebis paÃione er mertefilij D«, dc immenÃtite glortlt;t promi/fd filijs Dei m alteret uitfk. Sequente die cum ad audicndam fententiam capitalem in aulam ejfet adduilies, er Rex ipfe al= loquensreum, proieäo ante ipfum fafciculo far* mentorum, quemgeÃare cogunturad locum fup* plicif iOi qui igne cremantur in Anglia, liberum feciffet optare utrum ueüet, uel uitam,qudm fer* uaturus effet,à confeffui errores fuos publice re* canfarct, ut loquuntur, uel cum fafciculo rogum eligerc,ÃperÃÃere in hiereà decreuilfet, ibt Lu* dimagiÃer procumbens in genua Regi gratiM egit pro hac dementia, er palam teÃatuf eil,fe* cundum Deum nuUiuf autoritatem in terra fe pit* rKfacere,quim Regis fui, neminem etiam plm reue*
âANNO 1 f « o, 40?
re Kerm ez diture, qudm Kegidm rtMieftdtetn, fed twn poffe fe Heum contumelid ddficcre, abieiin ipfiui ueritite, de cfUd certus effet, Qj- pro cuiw pdtefdâhone Filio Dei in totd æternMtegrdtidi ailurui effet, inde pofitum dntc fe fdfcem uirguU tor um arripiens,zy cum complexo exofculdtts, O tfiihi dulciÃme fdfcicule, 'mquit, tu me potua ere» mdtwm huic miferte uitte exime, quim ut contra Deivm clementiÃimum meum prudens, v fcien$ illiquid fdcidm, Grfilqipjiui fdnguinempronie mifcro pcccdtore effufivm,feelerutddbncgdtione uerini,tisdb ipfopdtefdél^ conculcent. Atqueia, fdfciculivm pro more gentii lüius gcfldns, ddro^ gum perdui^us eü, ubi multum ddhortdtui tur^ bdtti circumftdiitium dd uenerdtionem RegiiS Mds ieftdtis, zr dd fludium dinoreni pictutls dc ue=t ritdtis, dnimoÃÃime perfereits fuppUciMn,inter inuocdtionem cUrdm Dlq Dci,zy- cantiones Pfdk morivm, tandem fldmntAfulfocdtiK eSl.
Hifc jnemordèj/M funt,^:^ ddmirdtione digniff ftmd,,fcd fieri laexperientidbuiuinoftricatatis docuit, quit plurimd triftiÃimorum fuppliciorunt exempld pdÃim hdbuit, qua pq hommes etidm ex fcemmeo fexu mdgnA dnimorim dldcriMe er conftdntid per tuier unt, ut confftci poffet ueriÃut murn effe id quod Chriftus dd Pdtilum tnquit: tus med in mbeciüitate pcrficitur.
Sed longé triftiord. mdJd. fufl'muit Piliia Dei Dommus iwÃ^er lefus Chrijius, qui ciim uniuerfimt Dd à molent
«
404 ANNO I J- 6 o.
molem peccatorum totiu^ generis humdni in fe deuolut/Jet, hdbutt non nntùm totdm rcrum nA= tumm jibi aduerjantem fadus pidculum cZKoca ^app-a er mAlcdidum pro Jiobis,fed etnun Deim ipfimt, nAturd infenÃÃmum peccdto, fenjit ini= tine urn Ãbt, itu ut quoc/uo ucrfns animi O' corpo^: risoculos circumferret,nihil niji irdm,poendSy mortem , 'tnferos ^dbiedionem O' ddtnndtionem cerneret. Hoc diluuium ir£ dium£ O' poendrum in umvm hunc hominem ejÃufumAbforpjiÃct'eum, nifî diuina ndturie mdjjdm quam ajÃmpferdt mortdlcm,fud omnipotentid fuÃcntdjÃt. Hunc ocednum ir£ Dei cernens in fe unum irruere Chri fins, jicutEfdids mquit: tecitineumincurrere pcccdtd omnium noflrum ; o 'm horto cUmdt., Pdter,Ãfieri potcA,trdnfedt d me cdlix ifle, P,t 'm cruce,Deus meus,Deus meus qudre me derelts quifli.
Et ideo tdm diligenter iUd ce^fdov'a. cz ayw« Via Eudngeliflis deÃriptd ed, ut feiremus, 'mfi^ nitis modis nidiord ejfc illd,qu£ films Dei pro no^s bis pertulit, qudm que uel Ldurentius uel Anglic eus lüe Martyr tulerunt, uel uUd rdtiondlis cred^ turdcogiando djfequi, nedum fufi'mere o per^i ferre ipfd poteü.
Ex quibus æflimdri utrumq; debet,primum, ^uim feedd O Deo inuià res fit peccdtum,cui
Unto-
ANNO ïj-fio. 401* tuntgpere irnfcitur Deuf,ut ne quidem filio fuo dile^liÃimo parcAt, cfum in illo quod mor tule cR, ÃX paÃibile, horrendis nwdis conterAt Oquot; deftru=gt; At,quiA fe Alienor urn peccAtorum reum feccrAt, cr Ad fAtiifAiltonem pro peccAtis gencm humAnsÃe ipÃe obligAUerAt AbiecerAt.
Uac Ãepe cogitinda erAnt,Ad cxcuticndAfit deteftAbilem fecuritutem noflrAm, qute extenudns peccAtA cr irdm Dei aduerfus peccAtum,cum con^ temptu Dei ruit temtre m tetrAftdgitid,qudfircs leuti fit O' fdcilintè expidbilis uioldtio mAnddtoa runt Dei.
Dc'tnde etidm conÃderdri debet immenÃtds anwris Dei patris ergd genus humAnii/m,qui ne per tret funditus opusÃfe ad imaginem fuam fds élum, cum aliud nuUum tequiualens precium in uiiiuerfitAte rerum credtarum inueniri poÃet, tia Hum fuum co^eternum uoluit fieri uiilintdm pro liberationc generis humani. Cogitetur etiam im* menÃtAS dmoris Filij Dei ultra fie oÃerentis ad hanc triflifiimam Icgationem O' cum defiderio Accedentis ad hoc opus redemptionis no/lrlt;e,/icut inquit ipfi : Defiderio defideraui hoc poflremu/m pdfiehd WAnducare uobificum.
Flarum tintArtim rerum cogitatio exuficitet in nobis timorem Dci,fiducidm , dileiiionem Dei
D d 4 con«
40« ANNO 17« o.
coniunihm cum ftudio grdtttud'mts CT ferine oie^ dientia etidm in cruce Vddfliólionibui.,qult;e nobis diuma uolunate imponütur,ut hac trtfti PaÃtone tilij Dei liberati d fenfu ira Dei et[£ternie damna* tionis,llt;eti 'm Deo aci]uiefcamuf,exemfgt;lo Lduren* ti) fenfum extcrni cructatus umcëtes cogiationCf
certi. fÃe, cr deÃderto aternorum bonorum ad quorum poÃeÃionem cr Ãuitionem,ut nos de* menter ferducat benigntÃimus Deus, er interea in hac uia nos uerbo er jÃiritu fando fuo doce* at, regat, roboret, fuflentet ac conferuet in fan=: diÃcatione fandiÃimi nomints fui, in partittone regnifui, in aliqua obedientia mandatorum fuo* rum, coniundis eum uotis per ïefum Chriflum
diledum tpÃus Filtum unicum faluato= rem noÃrum ardenter in* deÃnenter orabmus.
D 1 X I.
ORATIO DE INITIIS
PROGRESSIONIBVS ET INCREs mentis Dodrinlt;eeruditne'm Academia
Lipfenà er Vuiteber* genÃ.
De Plauto feimus uerfus quofdam commemo* rari, ipfumq; hos compofuiffe 4 Varrone eÃe traditum ; In qutbus ed,poÃquam iUeÃt mor* te captiis.
ANNO iy«o, 407 tecdfgt;tuf,Iugere comÅclidm,cr fcciMm ejjede» fcrtum, cz nefcio quid nugarum coUdcrimalJe. No^ dMfcw niulto ueriiK dtijue rcâliM perhibere pojjiimui^ fubldto c terris tJidgiflro, preeceptore, parente ( ommunt ,fummo uiro Philtppo Meldn» thone, cr noÃrdm Acddemidm in orbiate dtque fclitudme reliébim, cr plurimis publiée prtud» time]} triÃictdni,mcxrorem, luäum obldtum,ddm» ttdcf; ZA tneommodd ddtd ejje : Sed de dlijs dici ne» eefji non cR: î^oflrd dutem proprid detrimen» tu dnte oculos ZA i« mdnibus funt. Qu£cnim do» ilrni£ pdrs twn defiderdt ingenif ftudij^} ipÃut fdeultdtem ZA ddiumentd f }pfdlocd,non inagis refonantid tioceeius,fqudlidiordfunt. Qutsdu» tem noftrum omnium non indies cum nidximd molcftid, ZA dnxictdte ( ut detrimentum tdce» ttm) requirit Keligiofe pieatis huius intcgri» tdtem^or curdm ueritdtis., er fipienttte eopi» am , O' prudcnti£ conÃlium , ZA eruditionit ufum
i^dmquid ego commemordreiH benignititent ZA liberdlitAtem ipÃus in uniuerfos f In quo cnim unqudm cldu/d fuit, uel non effufd potius Philip» pi MfUnthonis tnunificd ZAfproltxa largitdsf Qjiis,non mipetratoquod petiuiÃ'et,db hoc dimtf» fus f Cui non profuit ille lt;â dut,de quo non eü bene meritus,mpertiendo neceffdrid,dut nauando ope» rum i Qui ex dttimo CT Ãnceri communicduit fum omnibus cunitAtquibus dugeri ornariq^ dli»
Dd p qui
408 ANNO 6a.
tjui poffènt : üeque auxilium ncquc fauor ipÃM uUi defutt, )'tue admonitionc, feu comncndutione, fiuettdmdefcnÃonc cpuseffet: Nequepurfimoâ: niamadhibuit illc unquam m fublcuando egen tes, uel dundo etium quibufcunq^. Dc quo nunc plurn non dtcani.
ClU£dutem cxpofufed cumudofnnesordines, eonditiones,£Mes, res,tenipord pertineant : iftos ttimen coetus,CJ'celebrttdtcmfcholaÃicorum con^ uentuum tnprimif acerbiÃtmi doloris fenfum hue morte percipere necefje e/l, Izj qutbus non ruAgts audtuntur,neque reciantur compofta à Philippa ÃAeldnthoneJilentc nun uoce eximtu 'm folenntbiti congregationibns,neque hac facultate nos ämpli^^ US injlruente. PtÃdutem tdÃuiroè mediofubld» to, plus ddmni dcceptum csl, qu.im abdliquibui forte creditur, O' detertord ( nià propttius Dc» US, ptorum precibus motus, duertut ) euentent, quim metuuntur, o noflrorum fludiorum cur fus undiq^ impeditus ddh£rcfcit de retdrddtur : Non inmen, tdnqudtn m mari nduis ffohdte. guberuA^ tore,O' flucbudns,omni ope deflituendd eü ddmi^ niflrdtio Acddenii£. pffct hoc crimen lUius,quem ereptum nobis deplordmus, non fe tarn diuturno Idbore o fideh dÃiduitdte efficerepotuiffe,ut rc^ Imquerct decedent tdoneos dliquos dd fuftmendd Cd onerd communitcr, o coniunäis fludqs, qu£ tpfe fufeepiffet O pertulilfet folus.
Confitemur o pr£dicdmus Phthppi îAeUn e thon iS
ANNO I y « o. 409 thonis in omni gcncrc cxcellentcm induftrianty cam qud noftra non compdrdndd Jit : fed ut Poeti Lyricue, non idea quod priores tenedt Mlt;eoniui fcdcs Hotnerus, latere, dit poftcriorum Poetdrum Cdmænds ; fie eminentibus quidem Vlnlippi Ilt;\e= Idnthonis jfcciofifimis opcribiu,noftri tsmen eti= dm ftudij coiidtns O'operd diligentid conjfici po^ tent. Sdpe in prdlijs, Imperdtore dnt Duce cdfo, dffliilam rem cr turbdtam dciem,dlicuius tribuni centurionis'ue uirtus, dut milttum ctidm confen* tientes dnimi,coniim{ldqi rmxnusrejiitucrunt. Et J« fe res hdbet, ut 'm terris omnid,non pcrmdnen= do, fed fuccedendo,durdre pofint. Pquidem timt=! dè hdc dico, (j- fentio udlde i/lo loco perturbdri dnimum nKum,Gyquid dmifertmus intcUigo: de ijs autem qu£ fecuturdJint,ut non debeo neq^fds cA deffcrdre,Ãc,cum effcanimi mei nonnuUam hd:/t* titionem fdteor, turn ordtionem uerccunddtn dtq^ tnodefldm effe decet.
Mem'mimus fupcriorc dnno,cum optimus prd^ fidntiÃimusq; uir liedtcas Doilor Idcobus Milichiuf cxhdc liitdmigrdffet,quints, Philippi Meldnthonis mafticid fuent, ciim gemitu O' Id^ crimis profequeretur inortem illius,non modi des fiderio uetens amici, quo longo tempore fdmilids riÃimc ufus effet, fed cogitstione ctidm dccepti damni : qudiido copiofo fermone, qudlis cr qudtts tus uir tile ereptus publicd utiliati e/fet,demons firduit, pnediedndo ipfîus reltgionem, pietstem;
fidem,
4ïO quot;nbsp;ANNO ïjâgo.
fidem, uirtutem, fapientidm humilitAtem, in» credibtie fludium in Icgendo non modo antiquo» rum utriupj; linguic nutorum lAros, fed cuoluen» do etidtn huiuf fecuU fcripta, fi qua effe leilione non indignA iudicajfet. CÃm enim iUe untiquitn* tem ( ut decet ) ueneraretur, O' pr£cipult;tm exis tnidnicii euram in hanc conferret, iwn deerat ta» men reeentibm quoque operibm fduor lüim, dc potiui h^ec etidm ddmirdtum ejfe eum,o mdgni fcciffe edndidiÃimo iudicio, fcimuf. Non co»/a mordbor nunc in dUjs qudm plurimif nomindn» dis, ^uibus dmiÃis mdgnlt;e idiHur^e fdflte funt,^ult;e reciatio ineideret etidm in domeflicdm mentio» nem.
Sed omn'ino noftrlt;e miferie bic qudà colophon aceeÃit, ut non multi uno., cum Philippo Meldn^ thone, iucundiÃimte fdmilidritdtis confuetud'me, O' officiorumÃrmtÃintd contumilionc, o bene» ficiorum femper pdrdtis meritis priudti, fed om» nes ut ( rebus dubijsdi^ue difficilibus ) ope duxi* Hoéf; deÃituti fint, O' pr^fidium defenfioéj; Acd* demt£erept),. üon poffiumui igitur non mdiorem dolorem cdpcre dnimis noftris, qudm uerbis fig» ntficdre conceddtur, neijue nugnitudo infeltcia» tis confoldtionem ddhuc ddmittit, o deplordre nos grduiter'^ ferre cogit hune cdfum detrimenti dcerbitds : cfuamuis cum ipfo quidem qudm opti» tnèeffiedilum intelligdmus,neque eius,quemut pr£ceptorem, imè pdrentem,dmorc mdximo pro» fequi»
ANNO I Æ lt;nbsp;o. 4« fe^uimur, projperttm fortunAtn dcflere dcbeamm. Nd« cr tnedtocre curriculum confecit uiuendo, CJâ Idboribui perpetuii dcfutigatus ad c^uietent translutut eii fempitcrndm. C^uis enim ncfcit i in (luantis occuputionum infiiitarum qudji flu=s äibus illc idilAtus fuerit, cui ignoftc funtaÃiduie interpelldtioncs ipfiui f cm molcfliÃimu negoctu f quieanoii indies, fed horis Jingulis fiebdiitâ.cui curaf qmbus diÃrahebatur huius uiri dnimm,non ille qutdetn rejficiens ad fe aut fuos, fed publicum utilitutem circumÃnciciis, zjquot; omnium priuutim commoditAtes compleitens.
Accedit,quôd eu tempora tam exiÃebdnt,qiio» tUTtt triflicidm,fi uia ei fippeteret,dcplordre pop fet,conditionem Ãdtum iuutire,fAcereqi mho* rem baud fcto an non poffet. Tantum quufi pro» ceUarum feuitiam inciart uidimui odij, 'muidite, maleuolentije, cum horribili cahgine obtre£la.tio* num cr calumniurum, ueluti fulminibm infe* ékttionum atque malediccnttie. Stbi omn'mo lUe féliciter cj oportunè deceÃit, ejfugiens impetus crudeles aduerfantium trumjuillititi, Ct eo fe recipient ubi in pace ccrtn ucquiefcere hcerct. Kihil turn enim in beat», uit», illi nocere poteü, quamuii, aliqui, tAnquamfer^ beflu, umbrum er jfecimen irruendo petant,dum corpus cz rÅ at» tingere nedueunt. Obfcanurum ctiam auium clungores fadi non definent obflrepere famæ cr nominismELANTHONïI exceHcntite at»
^iz ANNO I y « o.
(jite cldritdti : Et nunc ddeo ijuofddfn execrdndof flridere ofcines fcrtnr KaKM (Secundum Tra* gocdtatn') KAa^cvraç oSsjw kou ^tSapSapu« fjSjja. Qute ncfanda: uoces /iue muÃitentur, feiietiam Intendantur, cr grandiores fiant,nihil rctulerit ucl illiui, t^ui feniper taliacontempfit, uel neftra, citti nihil curamiM, aiit ctiam, uc * luti lioratianx parr£ rcc'mentif omen, detefta* Mur.
Non igitur quicciuant mali morte accidit Phi* hppo Siclanthoni, ac plurimum potim boni con* tigit : Confilij, ingenij, autoritativ, pietdtis, hu* maniatis, dodr'mæ ufiu fruéluq; nos fumusJpo* liati: ia tumen, ut cius ,cuitKmortemceremus, ieneficio, ab ipfio conftitutte res nobis reliél^fial* U£ incolumesq- permanere pofie uideantur, ijs tuentibiis atque confieruantibus, quos lUe, cim docendo infiituijfiet offieijsq; tribuendis coniun* xijfiet, expertuv eâ f'emper,^' nunc habet memo* resmaximorum benefiailorum atque gratos. In quorum numero extremum quoq^ me poni, cy ultimo loco,facile patiorimodô inter eoscen* fear,qui Philippum Mclanthoncmadmirantur, colunt, celebrant laudando, pneceptorem com* tnuncm agnofeunt, ey memortam ihius,tanquant parentis optiminon dégénérésfilij, uencratione cr honoreprofequuntur.QuorumnoneftiÃimum agmen fequi malo, quà m ahud, nefiio quod,duce* rt ; er honefiius mihieffè pcrfuadco prieceptorettt hunc
ANNO I f ï O.
bunc mgt;niniire,quam dodom appelUtioncnt con tm hunc ttmbtre.
Cum autcm ttlij, non illof cjuidem labMtcs ref, fed mmen comniotds, pr^cUre poÃii inftaurare^ Atcjue fulcire ; etium d tneu tcnuiate,meo loco,dli^ quid oper£ ( ut fÃero ) nduMturJi non ingenio, atcfue folertilt;i,lt;it dtligentid, C!' feduliatc-, cuiiit fubjidio C3quot; ine effe perfeiiurum confide, nc etdu^ dtcet ddmmifirdtio Acddcmitc in ea doâlrnid: pdr=! tc,ciu£ ntcd c^ proprtd, cum cicterii omnibus tlhi fit Iduddbilii dtquc firuiiuojd. Curdtio mtbi nuper Idta eft rei honeftifiim£, CiT in fcholdfticis con^t uentibiis mdximc utilis, uel, fi lUi confifiere debca ^nt, ornnmo necefidriæ, ut pricejfiem iudicio de ftudijs fcbobifiicorum nofirorum : quibuf fi di^ gni uidercntur, titulos boitorum pneetpuos de=: £crnendos curdremus, ut optimdrum difciplisi ndrum dtque drtium Magijlri dppeUdrentur, J^egocium hoc gefiimus cum ed, qudpdr fuit, diligentid dc fide, Adhibiti funt optimi do« diÃimi uiri dliquot, qui, interrogdiido, qudn^ turn quiq; difcendo profcciffent cognofccrcnt, â de uitd nwrihiisqjingulorum ferrent fententidm, ISlihil omijfum eii dttentioni'S,Hel elidm feueritd» tii in iniquircndo : Comperimus omnes hoc ornd-mentwm cr decics mcreri, ey confentientibui fuf» frdgijs honoris cximij pulcherrimum nomen tri» buendum effe fidtuimus uniuerfis. Renuncidcio Ãutemad mepertinet, cdinperagdm confuetudine
Acadcs
414 ANNO I y « o,
Academic noftr£: Vbi pducj. (ju^diim, fecutut morem huilenM /£ruatum,dtxero,(juæ animos au^ dtentium aligna non futtU neque mani cognittone tn/iruere poÃint. Recorder autem fepe ex hoe loco hiÃoriarum prudentes narrationes eÃe recis Mm: lt;]uod m præfcntia er lt;t mf Ãet,Ã:d itu, ut exs pofitio omnts cum diÃmtatione quadam de fludijt commifeeatur. Hane orationem neque iniucuns dam audientibus J ne^^ue utdiatis expertem fore exiflitno.
Commemoraho autem Progreflîones Srin-crementa dodrinæ eruditae apud nos, eiut temporis , cuius noftra parentwmij- noftrorum eetM memoriam compleilitur. Q««« contemplant tes multa animaduertere poterunt quÅ non modi deleilenty fed profint etiam. Referam autem pie» ralt;^ auditit ab alijs, mg; his prints patre meo, de Jfuo omnium bonam effe extÃimationcm certi CIO, negue de ipfo meÃgt;lendidius logui conuenit. Atgue ut ad rem ueniamus. Hon puto effe guen» guam tn hoc catu, gui dubitet, aut demonftran» dum effe arbitretur, dodrme eruditionem eÃe ad Deum CJ- hommes rem optimam CT preclariÃi» mam : cr contra, barbarite infcitiam turpiÃi » mamatgucdcterrimam.Hoc igiturmenunc pros hare eÃet fuperuacaneutn.Religuum igitur ed de jnkqs doAdnac finccdods 8lt;rediorisapud nostdegifiudiorwn liberahum reflitutione,cr iÃ
gui
ANNO T 7 g O. 4iy qui in percolcndis iliis pr^cipuèelabowuntjbre» uiter dijjèrere.
Primum auttm,fcilicct, opm fuit fundamenti, â¬ui faptcntiae CT humantatis quafi extruitto im= foneretur, quem effe GrammAtiae truibltum me* um ignorut,ln quo qua./i c on for manda ad aliqucm ufum fermonii, amp;nbsp;ftrifita ucterum intelligeiidit, baud fcio an nemo nojirorum quidem hominum priM aliquid magnopere adiumeiiti attulerit hte* rarumftudtofis, quainBebeliui Z3~ Hcnrichtnan* nui. Quorum illtuiante multos annos mortem, adoîcfcens turn, Philippus Ulelanthon ucrjtbus grlt;ecis tclebrauit, eiusq-, rctnouitas plerorumc^ anmos admiratione commouit : H/c adhuc pla* cidam uttum (_ ut audimus quot;) degit Auguftte yinde* licorum uir honoratus iT féliciter fenejcens^neq-enim mullo ewm abannis centum abejfe oportet,jt quidem hos nondum uel attigit, uelctiam fupera* uit. Ante annos LV. édita pritccpta ab ipfo Grammdticie in precio fuerunt propterea quod crdine perjjiieuo tradi omnia cernebantur, cr addebatur exemplorum illuflris copia, Audiui ex pâtre meo^ optimum uirum c fideliÃinum preceptorem ( quo ipfe quoq; uteretur ) tilts ton* poribus GBOKGIVM. HELTVM,nofira: Academnt non ignotum, fuis ciifcipulis eum li* brum propofuife,ita ut edifcere cogeret hos uer* lofas fané commentât lonis accurata expojitiones: ttt^ multn fuiffe id per quà m moleÃwn ac graue.
£ e Rcuch*
anno I ï « o,
R E V C H LINI (qui Capntonem grtcco K9* tuincfeappcliitbcit ) ijjdemferè temporibui fludio utquc iindujirid tiun Hebrmcæ qudtn Gr£C£ liters üpparere or conduct m GermdUM taperunt, zx incrcdibili cupidiate erudita dodr'md luucntut exarfit. G^uundo V Philippi Mcldnthonii ( quod hic fdcilè cùm ingenio atque nAtura,tùm ftudto de diligcfitid pTicfidret ) in primd ddolefccntid , dc pmepucritid, ceUbre nomen fuit. Pulcritudo rci tn(uct£ obldtd oculii noflrorum hominum ingen* tem dmorem in dnimii exciabdt, utilitdi etidm jn= ttlleih plurimos düiciebdt : ia tùm dccidit,ut bos tidrum literdrum ftudid colerentur, ZJ' effent in precio dtque in honore doilores illdrum,zy pdu* latim obfolcfcercnt priores mflitutiones fcholafli* de. Quèd Jiqui negleüionemhdrum inique fer^ rent, hoc modo confequebdntur,ut in odio cjfent, Zy d quibufddtn irriderentur. Sed hec omittendti funt hoc loco.
Omnino feruebdt opui, Züquot; deferebdntur] trd^ ihtiones prioris dourine obfcure dtque futilis, ZJ nitor elegdntidéj- difeipline politioris expete^ Idtur, Tune Tip/îdmKicardus Crocus Pritunnus, qui in Gdüid duditor fuerdt Hieronymi Atedn» ein,uentt anno ChriÃi M.D.ICV. prôfeffusq^do^i ârinam Grecarum literarum, omnium amorent fduoremq^ fidtm cA maximum confecutus : quôd huius imgue non primordia, ut aliquiante tpfivm, fed integram atque plénum fdentiam illius affero re,zir
ANNO I y J o. 417
, Oâ pcÃe banc totam fxplicare docereq- ttideâ retur, Negabat mem pater credibile nunc effe, id (fuod ipfe tunc cognoucrit : Tanquam ccclitus de-tjnfjum Crocum omnes ueneratos elJe aicbat, u-numquemq; fèfcliccm iudicaljè ,à in fatntharitA= tem ipÃui inÃnuaretur : Docentt uerô er merce-Ãem, qu£ poÃularctur perfoluerc, GT quocunq; locotemporecfi prlt;eÃö cjÃ,recufauijÃc neminenr. à conenbia node fe conueniri à quamuii longe extra oppidum iuÃiÃct, onines libenter (mquit) ob-fecuti fuilÃent. Uunc feinflituto prxccptorii Helti (quimagnosfumtui faeerct in Croci do-drinam ) publice priuatimq- audiuiÃemem pater dicebät, cum baberet condifcipulum toaebimum Camerarium: quem ipÃim quoq; Ãimm de ijis Ãepe mentioncm facere, nonÃne iucunda recorÃatione flagrantii tuncflndij er incitAt£ cuptditatis di-feendi, quam tantopere paulo pod c^piÃc remitiere, er nunc plane Ãigerc déplorât, PraÃecrunt dodrina: latinarum liter ar um eo tempore LipÃte, Vitui Verlcrui, ZTGcorgim Calim Aubanut, Trancm uterq^.
GeorgiiK autemlïeltm,cumdiligentia fide inftitutionis, tum difcipHn^e fandiate, parem al-terum non babuit, 'Delitianut etiam,qui Epiftaten fe Hominabat, in opinione fuiÃe perbibetur Ãn-gularif er eximite dodrina; : qui tarnen quod demi fiere latitaret negligens cultits zy ufiu'S bwmani^ ty intra panetej docendo twn adbiberet jfilendo-
E e 2 rf«lt;
4i8 A N N O I f S O.
Tem oräticnis, er tofd um horridior effet,mlt;ig!i fuj^icicbatur quîm colcbdtur. His Iohannes Llt;lt;n= gus Lempergius aceeÃit, quem accurate er exa quifitè ueterum autoruin monumenta explican» tem,multos auditores allicere folitum accepimus : Jsq; nunc ettam tHedicmæ facultate exceüens, e* rudittÃimis feriptts probat, quantum hisfludijs (de quibtis loquimur) opera; labortsq; impenderitt In adoleÃcentibus eminebat Andreas Irancus Ca^ mitianus c^i poflea dignitatem iuris feientia Ãatis amplam csl confecutus.
I^on pofjum neque debeo omnia,qua: comperi, nunc ricenÃere, neque omnium,de quibus indica^ tum cd, nom'matim mem'milJè, cum quidem pro^ poÃtivm Ãt, De har um Kegionum dodis er polU tis, uerba facere. In qua mentioneneeeÃe fuit, priores tribuere Academia LipÃa, ut antiquiori, er aliquando copioÃort. Sed nunc perfequamur reliqua. Cum Croco aduenerat Iohannes Mczelea ; TUS, tanquam difcipulus feätins MagiÃrium. Paulo nbsp;nbsp;1
pod er Petrus MoffcÃanus LipÃam fe contulit. Apud nos quidem recentes res, er' quaà adoleà eens Academia indies turn fieri grandior atque firmtor,augente iamfamam hums cum aliorum dodrma atque fapientia, tiim eruditione TPfli^ campiani : quern quod quidam maleuoli I^ipfia eieciffcnt, exiftimatio de eo maior fuit, quia, non tarn fuo commerito aliquo, quam iniquiorum in meliora fiudia cz boitarum artiumprofeÃionct» odio
ANNO 1 S' i O. 4x9 eJio, expulfum eÃe, lüum confluret. Entered fan* élitdte Rcligionti )wftr£, non modo ftipcrftitionis leuitdte,fed mdlicid etiam cr frdude improbitatii, cbfcurdtA cr uiolatd, ddeo, ut mAximarum rerum falutdris ueritds ad errores fÅdes nugato» rid commentd detorquerctur : De Tbeo/ogw quo= que qudefttones contentionesq^ funt infolitx ex* ortte.
Et cum Lip/id Crocui deceÃijjct reuertens in pdtridm, eiq; Petrui JAcfcUdnus fucceÃiffet, Phia lippui t,\eldnthon ( id quod ignotum nemini eii quot;) de fententid cogndtifui Cdpnioni5,db iüuflriÃimo Principe Eleffore Duce Saxonite Eriderico, Era neÃi fillo inuiatui per quint honorificeaddo:! ärtnam cxercendam in Acddemid fiud, uenit hue annoChrifti M. D. XVIII. Eluiuidnniinitio Jodchimum Cdmerarium JLtpfid deeeÃi/Je ndrrd» bdt pdter meui, cum fiocium tUum bdbuijfiet fludi* orum annii ferme quinq;ycumqi circiter annos ex his tres ambo Croci M.ofi:tldniq; doilrinam fire» quentdjfent. Crocus praceptA Grammatica in» printis calluit, is fuit qui tradere ea plané CT perjficuèfeiret : Atque ediditt'um elemenahu» ius, tdbellis quibufdam cxpliedtA,qui libellus nunc etiam, in tanto aceruo fcriptorum huiusgeneris, is ejfe exiflimatur à peritis lingua Graca, ut, ad inflitutionis celeritAtem ct commodiatem difeen» di, uix alius uUus magis idoneus rcperiri poffe uu dcatur. iiofellanus autem,cum uoluntutescon»
EC Ã uertere
410 ANNO ïy5o.
uertere dd dit lord, çy f^em melioris uicriorKcb doélr 'mlt;e fdcere fchold/iicte congregdtioni cxpif* fct,ndtur£ infirmiate ( quod cfjit corpore prd modu/m grdctli dtq^ tenui ) fiudiorum defdti» gdtiones diu tolerarc twn potuit: Quibus opprefgt; fM, ddmodion luuenis obijt,dnno poüqudm publi* cè docere cxperdt, fexto.
Vuit turn itolird Acddemid ddttiodum frcquem^ quod, poR Philippi Meldtithonis dduentum,mnua mcrabtles in iUdm confluèrent: cum idtn teueren» d£ menu)ri£ Mdrtini Lutheri, prdftdntiÃimi The ologi, C7 dtuinitus cxciati dd Keligtonis flindia Mem dffèrenddtn, refeüendosq; errores fuperfti'* tionis or fraudes mAlici£ confutdndds, cr Juris Confultorum principum duorum, D. D. Hcn/im» gi C}' Hieronimi, famd dttrdheret undiq^ pluria mos. Atque hand fcio dn nullo 'm hoc loco pofted eruditioiie dodr'm£ exceUuerit quifqudm,qui non ex hdc Acddemid prodijffet, cum hie uixijfet uel difcipuliloco,uel et mm docendimunerefunilut efl'et : etfi difcipulos effe public£ do{lr'm£ non pua debdt eos quoque, qui alios docere tpfi pofl'ent CT folercnt. Quid ego dicam de ijs i qui ad Reia public£ admmiflrdtionem hinc acce/jerunt, cr ampliÃimos gejferunt honores : ex quibus nunc etiam aliquos paÃim ad gubernaculd Rcipub: fca icre non eR obfeurum. Keque horum nomma,in hdc fcholafltcd dijflutatione inculcdndd duxi ; in quibus non modo honefta cr nobilid, Jed iHu * flriÃimd.
ANNO I y « O, 421 HriÃitnäJUuÃria, er gcnerofi plurma rcperiun* tur.
'FuiU'e tum fodahtium quodddm cclcbre pr^s cipuorum genere, digniate, prudentia, tngeniOf cruditione ddoleÃcentum, cognoutJtmtliter ludi* CIO pdtris mei : In (juo quarnuui interdum hilaritM uÃurpdretur, tamp;men pudoris er modefttne obliuio» nemnon irrepÃ/Ãe, tUedfftrmdbdt. Admifccretfe ahquis mterdum ferocior dut infolcntior, ia ('m* ^uit) dccipicbdtur, ut dUt congrcjjui ipfe eos fld* timMturet ultra,dUt dntmumfuum temperdndo tnortbiK pldcidii ctcterorum dccommodarct. Nc« mo horum in libcrdli confuetud'ine ab dltero Ãc ojfcndebdtur, ut cdufd ei iufla guerclte darctur. Qu6d Ã(juis trafeialtcui temereduderet,tdmne» gligenter hoc ferebatur, ut ÃidÃionte, er diÃi» tnuldndo, grdtid breui tempore reconciliare » tur, er expoftuldtionibut nuüis relinqueretur lo» cuf. t^on libet, ne hdc quidem in parte, nomind exponere, memorante pdtre meo mihi noti, ddo^^ lcÃ:entum optimorum, qui poÃed pleriqÃtn fum* ttws uirot eudÃerunt: cum et tpÃe Ãe in iHo numero cum maxima uoluptite ÃuiÃfc diceret. üonigno* rant etiam h£c Ãere uHi, audita ex aliÃ. Fuerunt dutem hi omnes , qui pre clt;eteris Philippum Melanthonem obferuarent , er eo familiariter wterentur. FoÃdem ipÃum quoque Lutherum beneuolentid complextvm effèÃngulart conÃat.
aeque meÃugitreprehendi /olere,in nofirii
Fe 4
422 ANNO I y 6 o.
pr^fertim catibuf, hildriorein uiam, Cf haieri pro dtjjbliitu atque leut. Quod amen tian incrito fieri extftimdttdum,c'um ca geruntur atquefiunt, in quibut non modo tnrpttudo esi mantfefla , fed non etiam honeftof euidens.Ebrtetatis faeditoi uca fana rixarum, certiminum, pugnxq; deformitas, obfcaenitat ucrborum t ZT qu£ alia conimitti ims probe petulanter interdum uidemut, ea ftagi^ tiofa funt Qf feelerata, : Triftitiam autetn uitæcf^ labores (ut ait Poeta') finire libérait Letitia,(ut alius Poeta fecityirivamp;p uoa â nai'^dp ttouTa «Ti'a Ktxaot t]gt;fovë/J, non efl profeélô culpandum. Dca claratur autcm editis opufculis, quid dtdutn fa* £lumq; fuerit iUo tempore. Eeguntur ucrfiis, ey extant alia fcriptd,compofiaabqs,qui infoda* litio hoc coniungebantur mutuis uoluntatibus zy-off cijs : Ipfo Philtppo haram operarum autore Crarchiteâo. In ^«o gencre eximium fuiffe fci* nius publice matcrtam aliquant argumenta con* ueniente declamitari : quod cum tpfe princeps fc* ciffet, exemplum iftud fecuti fucre non pauci flu* diofè cr diligenter. Vt autem cupiditas in ado* lefccntibiis eruditionis literarum maior effet,cum ahjs fcribendis, turn Grlt;ecis tn latinum fermoncnt uertendis, CZ hortando idem tüt ut cxperiren* tur, icmuldtione præclara animos ad ftudiorum bono um laborem Philippus i,\elanthon incitare non deflitit,
Ita procedcntibus rebus apud nos, quentadmo^ dum
ANNO I f à O. 42J dum ( rcferentes dlicr'.m femwnes} diximttt,Ãu* did uirtutis ZJ fdfgt;icntilt;e, coniunila picatt, coa lendo cffloruerunt, nojlr£cj^ Acddenii£ concilid» runt famam cekbcrrimdm. Et qudmuii eo loco bd-cjita, effet, qui 'mcolM opportunisteÃid non mdgnoperemuisret,plurimi amen inhdncura lent federn coUocdre non dubitarunt reliélA pda trM, ZJ negleitii honoribin digniateq^ corn* nwdis, quibue, ucl dpud fuos uel dlibi, potin fdcilè potuiffent. Quo fdâumeü,ut qudfimunicipitm quodddm hoc Muffrum, id e^, omnii libérait^ C3â ingfnttiC cognitionii de fdcultdtK exifteret ; Ow« nés autem boni,quibus hic con/tflere non licuiffet, hdnc amen Acddernuun, qudfi pdtridm dlterdtn fudtn gloridndo ojlentdrent. Admiffi fdnè,utfity fucre nonnuüi improbi ztr nuli, mgrdtiq; ergd, eos quibus deberent omnid, zy indximonvm in fe coüdtorum bencfciorum immemores. Quæ «= men noflra Acddemi£ pr£ftdntiÃimo corpori Ida bcs z:^' mdcul£ ferius funt dfferfe, neque in hoc diu h£fcrunt, H£c eü Editio (ju£ddm, indoôioa ricin dut femidodorum cr fcicnti£ opinione m» fldtorum quorunddm, cdlumnidtrix z^ obtre» dtindo maledicd : qu£, tdnqudm foboles prdud O* impia,^ fedindo pdrentes,dliquod nomen ex cria mine lÃorum ducupdtur db induis uulgi futili dp» pldufu. Df quibus meliusÃlere fuerit,ne per con» tumelidin quidem Z3~ probrum mentione dignis, boc pr£fcrtim drgumento, cum neque fint lüi
Ee eruditie
424 ANNO I f i O» truditi, net^ue eruditiónïs deem unqudnt addnUh» tier mt.
Cluonidtn autem oflettdimm ,undeprogrejj(i Iiterarutn cruditio, ex doiir'ma bondrum urtium, ^uibuici;qudà uentis fecundis proueikl, eo dpud nos pcruenerit,ut non longé db exceüentiæ perfe= ilione ex ueluti fdftigio dbeffe uidcdtur, dd præ^ cldrdm certèj^eciem perduikl fit : Reliciuum eil, utpdrtA non modo tuen fed etidm dugcre cone^ mur, Omnid dutem ul acquiruntur dtligcntid Id^ boreq^ er ftudiojtc negltgentid de/ididq^ et ignd^ utd dinittuntur, Iruftrd etidm commemordbttur I dliorum pietds, curd., drdor mentis dd rerum ldu= dem, ex qiiicquid /feciofum eft deJflendidum :à 'tntered feelere fldgitijsqi uiti eonaminetur. Si neque Dei metu neque hominimi reÃedu tdngdn=gt; tur dnimi, ft turpitudo non modo non fugidtur, feddffeéietur quoque,fiIdnguedtdd Iduddbilid er rcilu dppetitio ,ft in oeeulto ideere ex fordibus uolutdri pergdt propofttum. Q«o enim futilia tdtisuiti, moresqi euddere eaeperint ,perftgt;teuum eil : turn qudntd foeordid eonudleftdt, ex quod frigm oeeupet feholds, fentitur. Verum de his neque £tdtemmedm deeet, neque eongruitpera fonte, qudfi eenforite grauitatis in ferre ordtio» nem.
Breuiorem dutem muite» ndrrdtionem medm, qu.lm cte res defiderdrunt, quæ indiedtte pottus funt quiim endrrdtte,Jfero nuUi omnium futftc in* iucun *
ANNO ïyâ¬o.
iucttndäm : fortaÃe etiam frudu non penifm cda riturdÃt. intelligi enim potuit, concordM at= (fue fuduitatc honcÃie confuetud'mii, crincum=: bendo in optimdrum difcipUndrum dtque drtium fiudid totis utrihm,multos exiflimdticnem lo^ ndm,digniatemq; honores conÃcutos, er nolt;c flrdin (hl Acddcmid dudumcfi orndamg; effè:quent (tiimodum oflendimus. Vnde conflitui poted,gu£ Ãmih in Ãgt;e,z^dd pdremeuentum cuig; feguen» da expetenddcf;, er uitunda ac fugiendd Ãnt, GrdKij?)»»« dutor Xenophon docct, pulcherri* wum er potentiÃimum regnum Cyri in AÃd, ut printumdiÃidiofuccelÃorum Idbefdókttumjtn dc^* tneeps defiaentibus eiutdtibus dc populisdimi^ nutum, er omnid uerfa in deterius fuijfe : Tune er Religtoncnt atgue pietutem primùm, deinde omne ius htmidnum Ãdemg; uioldtdm : Hlt;fc con« ftcutd eÃe dudriti£ er luxurilt;e uitid,ckm er in» fdtiabili cuptditite lucrd,gu£rerentur,cr erdpus ld,libidinibus,ocio,delitgs,inertid tdm dnimi gudtn eorpord eorrwmperentur : Vnde er omnem eognitionem Itbcrdlis Ãeienti£, er reimihtdris exercitdtionem dpud illos interijÃe: tdndemÃ, proldpfos dd extremdtn jmpietdtem , er' officij negligentidm er iniufiicidm, penituf eÃe eÃcemi» ndtos, Hdud Ãcio dn dlid fit iiiftori£ utilitdSy guim, legende ed gu£temporibus dclocis diiier» fis diuerfd dceiderunt, in hoc tAngudtn Ãeculum injÃiei, er fitmi exempld fdcienderum fugiendo» rwn^
425 ANNO I f $ O, rumq^, quiiiii d uitijs deterredmur, nbsp;nbsp;impeîldn*
tur animi dd tandem. lilt;ec utilitds petatur à uete^i rum quidem hbris potiÃimum, fed mea ctiam (nià fdltor') ndrrdtio reram recentium cd conÃderare, qu£ expoÃa,funt,uotcntesinftruere conÃlio ZT prudentia potent : ut confcreiites cum tempora, tum homines, tum etiam aHiones ZT Ãudia me^ liord,uoluntdte reilA ZT fano confiiio cligdnt,ZT détériora déclinent.
Caput autemeil felicititis ZT diulurnitatis in quacunq; hominum congregatione, confeiifio eo* rum qui tüam regere debent. HocjapientiÃimus dutor Plato Ãmpliciter uerum eÃeait^zTquie^: cunque communitas ea Ãt,donee concordia duret in pnecipuia, ^amuis hi Ãnt numero pduci,hanc commoueri poÃe negat : dtÃidijs autem cxiÃenti» lus ,Ãmul flatum priorem mutari. Hoc oraculum exiÃmandum, ZT omnibus uiribiis annitendum nobis eil, inÃe non modo dignitatis fed etiam fa* lutis ret'mendæ, ut quibus Academiam noflrattt creuiffe magnitudine, ZT orndtamÃlendore, ZT celebretn ucra laude ,ZT(,ut Gra:ci loquuntur) '^»'Xo'rlÃ} faUam cÃfe twuimus atque fcimus,ad cd perfequenda animos,uoluntatesqi,ZT fludia, opc* ras, rationes, fententias ajfcilioneÃnccradcfi* deli coniusigamus. Hoc cum erit tegimentum re* lus noflris, ZTÃc præclarè pertegentur iüa, ne perpluant,fccundum Plautum: tum ucrö 'mimi* cis ZT muidis dolorem afferet maximum ZT acer» biÃimum.
anno 1 y 6 o, 427 uidcdnt 'mgrdtos int^befcdntcjue ui» dcndo.SucccjjHs noftros,ut dit PoëtA,fupbliaumqi fuum /int ipfi.
Ce guo reliquivm eâ ut precili» utdmur', ZT uotdfdcidmiM religiofd mente O' orepio, implo^ rante! opem praÃdiumcj^ l'ilij Cei Oâ cuftodii generic hiimdni: cuuk deprccatione ga ternu^ pater motm, oblitmcji offenfionum omnis umyO reconciliatd gratid^fauore benignitatis fug, humdnum genia coniplexus eü, iüudqi con= fèrudt perpétua filij ddcóli commendatione urai /xEo-mîa HM. c^Tvu'^ö, o mittitÃiiritum. fans üwm dirigcntem dnâmti inteUigentidm adomnem tieritdtcm,O' uoluntates obfequentium,neque dd=: tiiffantium couertentein dd reikt,honeftd, laudda bilid, uirtutemqÿ O' decu6,ut degatur uita, in fan^i üiMe O' tufticid,Ãne reprehenÃone O' culpa ad Ce um o homines. Huic Ãli, uni, gterno, omnia potentijfanilo, forti, immortdli,iuÃo,cdflo,libéra rimo,clementiÃimo Ceo Patri Comini O Itberda toriinoÃri IPSV CHRISTIÃtlauf^ honor, gloria, 'cr uiiloritf
Ãne fine,.
ORA«
428 ANNO I y è o.
ORATIO INGLYTà ET GENEROSI DOMINI D.CHRI« fiophori Burggrauif lt;i Dfco« Baronis Cc, qua SetMtui AcademiieyProfejJbribus huius Vuinerfis, C conuiuis omnibus ante difceffum ad prandiunt inuitatis gratias egit c tuiedixit, die zy. Oóiobris.
MAgnifice riominc Aeélor, Jttuftres C Ge-nero/i Domini Comités C Barones, uiri pietite,eruditione c uirtute prafiantes,Prte'gt; ceptores c amici cariÃimi: Gratias ago toto peiîore æterno Dco, patri Domini noflri teÃu Chrifli,cum Bilio unigenito CSpiritti fanüo, (luod mc 'm ueflra Academia fonante ueram de Deo doäir'mam per filiivm mediatorë èfînu letertâ Patris prohtam ,C 'mhac mundiÃeneikt hoc 'm loco per eximia Dei organa, praceptores noflros denuo accenÃam, hadenus, qu£ diu'ma eA ipflus dementia, benignè conferuauit. De'mde c hoc grata mente pradico : quèd uiuere me uoluit in hac Academia,'m qua non modo'm honeflarimt artium fludijs operam aliquam ponere: uerum C hommum dodiÃimorum,mihiqi, de quo pr^cipuè gaudeo, amidÃimoriim, conÃuetud'me dulciÃma famtliariter uti c Ãrui licuit. Ex quibus non pofl fiim non grata mente meminiflè uiri fandiÃimi (pi£ memorise )Dom'mi Philippi tVLelanthonis, Pr^eceptoris c Parentis noftri düediÃimi. Cuius benet
ANNO I y g o, 4â9 tnitcÃeia cum pMim ex publica ittJiituHone, parim priuatis udnuinitionibu^ cr ijs guidem pa^ ternii, ana in me extiterunt, ut non modo non ucrbu ilia ajjequi, fed ne cogiatione guident ad corum amplitiidmem accedere mihi Itccat, nulla unguam illorum m animo meo memoriam obfeuratura eR dum uiuam -, obliuio. Vobif uerà prefcntibm -, guos DEVS adhuc uult eÃe fua perflites, cr accepttc doélrinæ puriatem pros Pâ^garc, gutbufeungue potcro fludijs O' oÃieijs gratum meum animu/m, propenfamg- uoluntas tern probare conabor. Ciim autemea/it rerum mearum ratio, ut mihi in poÃerum uobifeum uis uere nonliceat, uolui ante difceÃum meum Ses natum Academie huiuf, cum religun Dommis atgue amicis meis ad tenue prandium inuiare^ ac primum paucis uerbis gratias agere uniuers fo ccleberrimehuius Academie Senatui, gui Jins gulari guadam 'm me pieate , beneuolcntia O' promtitudme fumma me huius VniuerÃatis ads mmiflratione fungi uoluit, pro gua uolunate omnibus uiciÃm O' fingulis buic Academie addis âis,debiam animi mci gratitudinempolliccor^ officiag; O' fludia mea omni in loco promitto. De'mde Oâ Itiagnifico Domino Ke£tori, ac ces teris Preceptoribus meis pro fideli fludiorim »!«oru«i mformatione ac conflanti erga me uos lunate,ea gua debeo diligentia gratias agoatguc uniuerfis o finguHSffeorJimucroiiagnfcodos mino
4^0 ANNO I y g o.
tnmo Reilori, cum quo Ãngularis mihi (tuïcis^ er graa um dudum confuetudo,multaq-fctmilM^ ritiitis intereeÃerunt officu,opcram,fidem,C7 grA tum mcA uniuerftm defero. Singuläres etum grlt;f^ tus etisq^ qudm poÃum nMximM ago dommis Co^ tnitibus Qi'Baronibus,cteteris(p,amicis dikdliÃimis pro omnib.officqsdmicici£ et communtbiis fludijs, quoru dum in uia manfero, memoriam conÃerud^ refltidebo. Quanquam autem Magnifiée domine Redlor an». M.T. aliorimcji Preeceptorum collie torum m me beneficiorum jit multitudo, ut nuHo tmquam tempore parem me referre gratiam poÃe confidam: amen cum qualemcunq- grati animi te* fiificationem ncccfidriam eÃe intelligerem,uolui ad conuiuium hoc non magntficum qitidem amp;nbsp;Ãlendtdum,optmo amen cramico animo inÃru^ Ãum uos fimtil conuocare, quod non neglexiÃet habeo grattant, atq; eo quoq^ amorem ueftrum er^ ga me agnofeo, Oro autem Magnificum domtnunt Reólorem cum dominis Comitibus, Baronibuf re^ liquisqi Pratceptoribus Oquot; amicis,ut tenuiateilt hatte boni confulant, Quod reflat, cmnes leterito Deo Pdfn Oomini noflri ïefu Chriftt uni cum iif Spiritu fuo fando commendo,G)~ ardenttbus uotü T)eum prccor, ut Ecclefias er Scholas hartem reâ gtonum dementer confiruet, defenddt,Gr guberâ net. Me uerà ut gratilt;e cy bcneuolenttæ ueftrat qua me hadenut complexi eftis, m pofterum quoc^ comeitdatum habeati5,etiam atqi etiam peto.Dtxi-
RcÃotP
anno J y g o* 4ji RBSPONSIO HA. GNIFICI d. rectoris magi-ftri Petri Vmccntij yratislauienÃs lt;td eundem'Dominum habita.
ILluÃris (T Generofe Domine, cam ratio officij, quo in prafentia fungor, mihi potiÃmum re=a Jpondcndi adfcrat neceÃitatem, faciam,quod ius beorcumbrcuiMe. Primum omnium gratias agimut aterno, omnipotenti, uero Deo, aters no Patri Domini noftri SaluatorK teÃu Chrifli, quod 'm w/thv temperum uarietate O' Ãepc omi^ noÃs mutationtbiK Dcclejiaf harum regionum, dukcm communium ftudiorum O~doâr'm£ alutnnam hanc Academiam noflram dementer TejÃtxerit o- conÃeruauerit,quem nunc etiam, ut äWsfcmpcr, ita 'm hoc congrefjit oramus ues tis gcmitibui O' toto pedore, ut Academiam, i« ^«(lt;prw»(«n ftudia purioris dodrin£ Euangelif diu'mitws m'miflerio Lutheri o Philippi fanda memoria; Præccptorum noflrorumrurfui excMtd funt, porro Spiritu fando fuo regat, o nos in hdcorbitate pod amijjd Ãmma ornameta opras Jidia fub umbra alarum Ãuarum contra Pontifia cios furores, o Sycophantarum maledicentiam O rabicm protegat, ac deinceps etiam feruet, quodeum benignè fadurum effe de ipfius immens fa bonitate non dubttamus nobis poÃiceri, freti dulciÃima promiÃione exprefia dido Prophetie : Pf Propter
452 ANNO I y g O»
Propter me fdciam, propter me, ne bldj^hemer. Veftra etiam confuetudine ïÃuftris generofe âDomine, mirificè omnes deleddti fumui, cui CT hnnc dnimum, CT iudictj dexteritdtem grdtuld^ tnur^quod fivmmdm uetuftdm generis nobilia^ tcm doélrind et eruditione orndnddm cenfueritis. Camcj- ueftrd GeneroÃtdf non folum dd ftudiorunt dmorem,pietdtem, dnimi modcrdtionem GT Jïngu^ Idrcm fuduitdtem morum exemplo fuo dlios fui or^i dinis homines inuiare ftuduerit, dtq^ itd hoc toto tempore quo uerfdtA eâ 'tn Acddemid nohifcum, uixerit, ut dulciÃimo M.endndri uerfu irndginent morum Gf 'mgenij ueftri exprejfdm effe exiftimeo mui, cum inquit, uç hcTu a'luiioâamp; ^hsothq k£® K^lt;xixpSjjH,Scd etid deldto d nohis fummo in Acd^ demid mdgiftrdtu eddem Generofitds ueflrd cum fummd grduitdtis GT fdpientite Idude per fun = £btÃt,nosiiiciÃim GriÃdrumomniumqudsdixi prlt;efldntiÃimdrum uirtutum præconium meri â tô uobis tribuimus, GTdb Acddemid gt ttobii omnibus grdtidm uobis GT beneuolentidm perpe^ tudm debcri profitemur, Ad qudm etidmqudà mutuo fxdere fdilo GeneroÃtdti ucflr£ nos 'm pr^fentid uolumus dUigdtos, Optdmus etidm ut tnflitutd migrdtio V. G. projferè feliciteréf} (uenidt , gt' ordmus teternum Pdtrem Domini nofiri lefu ChriÃi, ut totum curriculum uefirtC Uit£uelit effe fdlutdre EccleÃie GT Keipublic£ e^dn'nnie uefirlt;e, Pofirentôpetimus ut v. G.
nofiri
ANNO I f S o. 435 noflri t/Knuriam cum btneuokntia conflanter tea nere inter fiudia cowmunM cum pluriius no» firtim, uelpotius cum omnibut inchoatam amicis ciam benignètueri ueltt,proquo cr animo amp;nbsp;cfficio nos uiciÃim debiam V. G. gratitude nem cr beneuolentiam poUicettiur.
D I X I.
ORATIO DB CERE«
BRO KECITATA A CASPARO Pmero Artis lAcdiclt;e quot;Doiiore, cum ^adus Do= ^orumin arte Aicdica decerneretur duobus doa ^is z:r honeÃis uirts UlagiÃris, Sigtfmitndo ^cborhelio iiaumburgenÃ,O' loachimo Struppio GelnhuÃenÃ. die 24.
No«ew{gt;rw.
F^Ãiuitoi Scbolx h«ec altera e^l publicd,(}Ute à beatiÃima ex kac uitA migrât tone parentis ac prteceptoris noÃri Philippi Melanthonis coetum fcholaflicum ad ipftas tumulum folenni ac frea quenti concurfu colligit. TaltUmÃÃiuitAtum cca lebritatem cum pene unus itle, dum in uiuis eÃet, gubernârit prlt;ectpuèfapicntis eloquentiæ ada mirabili promptitudine, cr exornârit itenerandi conÃedus ac nuüi non cxpetittc prtefentiæ Ãngua lari autoritate,qult;econiun{lionii fuit noÃrlt;e nera uuSfCy nunquam'mterituris diumi ingen^ monua if Z mentii
anno iyâ¬o.
mentis pofteritdti commendÃrit, certus [urn, ne* tn 'mem in hoc ejji numero,qui aut non ingens hue iUius deÃderium afferat, aut non ingemiÃat, uel aÃieiens orbitntem huius confeÃus, uel cogitanS quantum publicæ doftrinte lumen, admintflritlt;â tioni fcholte prlt;eÃdium,toti coetui noflro decus CT amp;nbsp;ornamentum illofublato deeeÃerit. Meum ue^ ro dolorem quanquam confenefeere non patiun^ tur, cùm memoria fummorum illius in me beneà ciorum,aÃeäionisq;erga me CJ- demefoîlieitudi* nis penè plus quà m patern£, qu£ in horos er mo* mentA recurrens uulnus reÃricat ac uellicat, tùnt iUa etiam oculis aÃidue obuerÃantia ar^liÃimte coniundionis er dulctÃimie conÃuetudinis noÃra monumenta domefiica CTumcula neeeÃitudinis noÃr£ atq-, nexus Ãivmmi, cariÃtma Ãcilicet pigno* ra coniugij mei,quie quà m tenerè dilexerit, quoiu curarit impenÃe, CT fouer it foUicitèf quoties me* cum cogito, penè exanimor.
VLiec ergo età ne conquieÃcere quidem unquotit dolorem meum Ãnunt : amen incitari nunc cum uehementius CT exalÃerari Ãentio conÃedu uici* ni tumuli CT recordatione lachrynMrum,quos me fundere hoc tpfo in loco jneminifiis paulo ante mortem,adinchoatam mentionembeneÃeiorum, quibus me plane obruit. Vix me reprimo,ne in a* les nunc erumpam lachrymos dejfiderio mortui, quales tune uiuo eo CT' aÃidente expreÃit mihi pr£ÃenÃo nee falÃa, nec fortuia fequutur£ mox diÃum*
)
anno I f ä o. 4îy diÃun^ionis,cum fingultdntibus fuj^iriji reforpa, tntercifaq; uox,inter'mitid faucibmddh£refce=t ret, iterum at^ue itcrum red'mfegrdtn, tinten impingeretdc titubdret, Uiidemqi cum fe fruflrd poftremo condtu mcitiÃet, initnddntium Ucrya nurum impetu abrtipti, prorfm eonticcÃerct. Qudrum cdttfds ne totum retexens atg; excutient, cum repererim nulltif,profcib, ed efje rdtiocinor ex occulti commet tone dnimi,emindnti} difceÃdnt ex hdc uia iÃi, eu i nuüd effèm in pofterum publia* Cd teftificdtione pietitem debitdm cordm decidrds turut, tftihi ueró prdtfdgientis propè imminentott crbititem^
Accedit dd ludlum ingensperlurbdtiodnimi tx[enfu imbecHlitAtis me£. iidtn dd preeteritd me reuocdns fuppediatAw hdilenm dlijs, mihi nunc denegdtum ornAtè eS' fdpienter dicendi ex hoc locofdcultitem deÃderdnf,expdUâ¬fco dd con^ Ãeilum orndtiÃimi confejjiü ueftri,e:squot; infelicitia tem mcdm tdcitè dccuÃo, qud: conceÃÃdm Dn benb gnitite dlüs uberrimo cum fruélu perennis giorite tpforum Ãdcultitem ,mihi in ijfdem occdfionibut inuidit.
Qudnqudm ergo propter dolor is recrudet feentis deerbititem, Gr quod illd,qute ordtori ex hoc loco uerbd fdéïuro beneuolentidm concilidre G}- dttentionem poÃunt, cunikt deeffe mihi inteU ligo,unui ex omnibus dd dicendumfum minime idoneui : amen cumdutoritute publicd diftribu»
3 tlti
4;5 'ANNO ïfgOi
tus in CoUegio noflro ordo oneruM laboritW publicoram htumihi pdrfef detulerit, perfrahi me hue pdffÃM fum officij dtque obedienthefiudio, beneuolentice ueflrlt;e certiÃima fiducia^'m quit cttm po/ttd uidedm otnnid, eam ut benignè mihi prxftetii propter memoriam at^uc ttmoremiÃiits, à ^uo uos perhumdniter dtque officioÃe ddiutos onnet meminiftis, er melt;e infelicttatit commifed ratipne, uos reuerenter oro,
Scitis dutem conÃuetudinem obtmuiffe,ttti» hit congreÃibus dicdtur dliquid de rebus no pror^ fusdltenisdftudijs cr profeÃione noftm: quee cùnt tales Ãnt plerteq-, ut dijÃutdtionum fuccinitAnt perfÃicuitdtem mugis, quim orationis longue uä^ gas ambdges O'ctmbittoÃum ornattmt ament atq; expetant, deleäus argumenti conuenientis, diffi= cultAtem mihi aliquant attulit. îîanc auxit uarieâ tos recitatarum ante orationum, qult;e o quidquid fuit amÅnioris materite,id omne pratripuerunt dióluris in poflerum,0' in ip fas M-edicte art is lau^ des exhauferunt pene, quod de ea dici potefl. Et quanquà m amplitudo nAtur£ fuppeditat pluriwiit, quorum uel explicatio uel indicatio fold libera* libus ingenijs iucunda eâ, eo quod udletudini curandte conduednt, Oquot; confirment in animis af* fenfionem de prouidcntia : tarnen ciini obfeurita* tis aliquid plaraque habeant, prtefertim fi ad fubtiliorem rdtionem phyficdm reuoeentur, O' trdilAt:
ANNO ï y 6 o. 4^7 ïrrfiîhfioMew exigant à dccldnMtor'ie genere tilienam, huius loci non funt. Sed re wultùm diuq^ deliberata, citm de cordii pdrtibiK ex biflo* ria. anAtomes Med quadam d coüegis meis dt^, 4 Uobis uerô »Mg«4 cunt deleiiAtione auditd grd^ uitjueiudicio probdtd meminerm,putdui nonin^t grdttvm etidtn nuncfore uobis, fide cerebro quie^ ddm commemordrem, m cuius ædificio plurd dlis qudnto qudm in uUd pdrte dlid occurrunt,lt;iu£ dd^ tnirdri po/Jùnius, intelligere penitus cr cxplicdrc non poÃumus.
Btfi cnim nüüius qudntumuis exiguæ pdrtis ndturd penitus perfiici cr rowpricbcndt dcie mentis htmtdnæ poteâ, cerebrum amen cr fdbri^ c£dtque confornationis concinniate, cr ddmùt rdnddrum de pldnè diumdrum dilionum pr£à . ftdntid c£terds fuperdt omnes. cùm non tdntùm drx fit fenfutim omnium cr motuum KÅp drtifex, mdgnds membrorum moles, cr mu fi culorum pr£tttmtdd corpora tenuiÃimis neruox rum fibris fepe ex longo interudUo trdhens dtque impellens, in quo ipfo amen multum iste^l ddmis rdtionis, [cd cr [dpientiæfit domicilium, zr offi» cind cogiationum,iudicij,rdtioctndtionis, nKmolt;t ri£, quibus Deo genus humdnum fimilimum eft, Viam qu£ ex corde ccu fonte fluit inreliquum corpus cum brutis hdbemus communem. Jntedia gentid qu£ non ex naterid brutd trdSbX, fed dcs cepa ex diu'miate, ü- bdc delibdtd, eognatione
Ff 4 qiidddm
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4î8 a N N o I y o.
quddäm animos humanos cum Deo coniungitt longé fupra natur as reluquas genus hivmanum effort atcj; extoUit.
Sed (^Ute eSl fubfidntia cerelri f übt Ct' ^uo^ tnodo fiunt in hdc tarn fqudlida maffa aitioncs tarn admirandas lri£cfdtedinur non penitus fcirif fed quantum fciri pote^ confiderentus, gratt celebremus. Nec cu)nTS.picuroex Denwcrü ti Atomis confluxijfe corpora noftra fentidtnus : Sed dgnofcdmus effe Deum meutern aterndm Ar=â chiteétatricem, qua orgdnd corporis ad ailiones diuerfas tdnta arte Cf fapientta fabricärit^ ty edndem effe tdle)}i,nimtrum uerdcem, beneficdtHf iufidm,cdftdm,qudlem fefe expreÃit ijsnoticijs, qudsrddijs fult;£ fapientiie inmentibus nofirisdc* cendit.
Athenienfes, quöd htvmdnæ fapientilt;e fedes offc'md effet cerebrum m homines,huius reueren^ tld db omni cerebro abfiinuerunt, Gr PaUddeitt » fdpientiie Dedtn ex cerebro louis natam effe finxe* runt,cui fdbeU£, ut pr£buiffe caufdm hac mÃtit cerebro diümitdtis uefiigid non repugno ; Sic twit teuibus conieéluris moueor, ut exiflimem profe-itämeffe exreliquijs apud V,thnicos ceu fomnijs doilrin£ ueteris fdnilorum pdtrum de Dho Del, qui eü fdpientid pdtris, quem pater mens £ternd gtgnit ab£terno T^oyop twd iinóva. fuam.Cogna^ tio eA magna graca uocis aScwa cum Hebrad Adonai, ^t impreÃit Deus howinibus quaddtii limuld^
ANNO I y lt;nbsp;0lt; nbsp;nbsp;nbsp;4^9
fimuidchrdj^uic nos de ipfo commonefacerent, utiturq^ uocdbtdis noflris^cum fe fdtreni cr ^uent db aterno genuit filiiim,'X6y'0i) ^ii^ovanomi-iMt.tomuntur auteni in cerebro ut dtcetur gmes rerum cogitdndo. Sic pater £ternus fefe in=: tucns GT cogitans gignit imagmem fui, qua: cSl i.Tva.vycec'/J^a. tk^ «Po^nç jtód XixpaKTiip -nti^ utsto« SttCEcaj JîtuTOv, in qua ipfe fulget. ^thic quot;Kóy!^ pofteaaüoquens Eccle/iant patrem oftendit.
Sed redeo ad cerebrum , cuius età fubflantia penitus nou non eü,Gr obfcuriores multo funt aStiones : amen inÃteäio docet originent elfe ex tenuiÃina cz puriÃimd pdrtc feminum ac Ãgt;iria tuum plena, qu£ dum natura conceptafemina dis flribuit, horumcà coólionem tnoderatur ac dirigtt dd formationem corporis , caloris feruore CSquot; IÃirituum impetu in iUam funimam arcem pros pellitur. Nec corfgM/rfttó feminibus abftmile eii. Forma rejÃondet oÃi quo includitur, iinmobili. id weroex oéloniseA compoÃtum oÃibus, futuras ' rum comntiÃfuris inter fefe artiÃciofe coagmens tUtiSt
Sed qua ui fuftinetur, ut uelutin aquilibrio pendens fuoq; fefe pondéré librans,nec collabatur ac procübat in baÃn cranei cum Ãt copioÃÃmtum in homme, nee in fefe concidati tot pertufum,fos ris obliquorum Ãnuum duélibus, intus alueis pas tentioribus, qui utardua laquearia maximorum, ledificiorum, incumbentemmolemreliqu£ ntafÃe
Ff î fub.
440 ANNO 60.
fulciiwt, cunt guident motibM dgitetur eotttinuii, amp;nbsp;fuK,cjuibui fefe diducitdtq; contrahituicifs fim, alienis, putbus totum concutitur corpus i Etfîenim gemma membrana quarwm pracmâit qudà uinculo quodam circumdatum colligatur atq^ cont'metur ne diffluat. ïlîa ergo età id annes XU quarundam fibrarum à cranei culmine fuÃen* dunt : tarnen cum Ãt moles non parua,eur non ru* ptisnexibus fubÃdit, faltibus corporis reuulfum detrailumq^^aut cur non potius in fe conÃdit. An fno conglobatum nixu ac ueluti conglomeratiM anÃaduum complicatione, fefe cont'met,formA^i ipfa figura fua fuflentat momenta Æ qua ui parietes ceUularum fefe fufl'ment rcprimuntcf^ea, qua for is urgent, ne fraili autelià irruentium impctu in cauaÃaciaadigantur Æ EtÃergo, ut dixi omnium caufe reddi nequeunt, tarnen qua ucl ratione, uel conieduris explicari aliquo modo pofiunt, conÃderentur.
Conuoluitur cerebrum toto exteriore ambiitt in anfraâus multiplices zr gyros helicum mftar, qui penetrant inprofundum. Intusqua ÃniioÃs his ceu plicis coiéuntibus, harum coalitu folidari incipit, mox a coalitu in amplos rurfus er laxe hiantes fefe expandit dlueos,quos mtegunt ZT muniunt ex anfraóluum fiffuris folidata partes, flruélura âm liquida ztr penè fluida maffa, opere Z7Ãecie admirabüi imitante formas ztrlaquea* ria am»
ANNO I 7 6 o. 4^1 »âMiifttpliÃimärumarcium. Quod uerà amp;nbsp;inhù ipfîs parietibuf, CT t« anfrdiluum interflitijs ac feptii folidum cernitur, hoc onme /Ãongiarim inflar, tcnuiÃmis amp;uÃvm effugicntibm farda ntinibm periitum de porofum e^. ïnteriorum cela luldrtim quorum qudtuor funt, duce priores ZT tminentioresfitu dextrofînifiroq^ difttnila, fora Wd cr mdgintudmepdres,utr'tnque dd 7i::iilt;oamp;Sita terebri corpus conÃftunt ,quod dformdcdUiÃc denom'mdtum, diflnntes fuprd erdÃioris menta igt;ran£ infarélu difunilds cerebri pdrtes rurfus codgmtntans ,produeit fx fcfe feptum,ciuo Åa dent cellule idntum dntcriorc pdrte d fronte quantum pofteriore db occipitio remotd; , in dextrdni finiftrdmcii dirimuntur. Ba du£ cela hl£ intus rotundié, cr fuprd fornicum inftdr £c}udbilitcr incurudt£ , figurd lun£ recens d coitu prodeuntis, db interioribus in pofteriord extenduntur, Vbi rurfusi'nflex£uerfusdnterioa rd, z^ obliqua duiiu fenfint cornuum effigie dra £ls.t£ de uclut fafttgidt£ in dcumen, per cerebri feruntur fub/ldntidtn deorfum, donee eà per a tingunthidntibus ofeulis, ubi olfdélus orgdnd, neruos opticos cerebrum ex fcfe emittit^ Ztr qud mdximi rdtni drteridrum fopordlium, qu£ Kttpw'ij'iç funt , cerebrum fubeunt , de quibus intrd medtusiüos conditis, crinfubli^ mè fubueâis , dcfijfurd multiplici difcerptés, rurfusque implexis inter fe z^ tenuis mem a brdn^
442 ANNO i; 6 o.
Irdttie intertextu deuinólis, nAturd conforwet (^J'vn.'à oamp;S^uocdtum â KâXiyp.oif vti ^uo lt;jui db drterijs fopordUbui dduehitur ex corde uMii,uirtKte celebri exeoätu, dc uelM lUuftratta, ex obfcuro lucidiUtexigneofer* itidoqi Ãi letbereuf ZSquot; caleflK.
Q«(t uero feÃe h£ duie çeÃulte contingunt proxmè, coeunt nullo fepti interflitto feelufe, ZX in celluldtn noudm dc tertidm fe explicdnt utrii^i (omtniinem.qud: profundte Gr dcut£ imHi duorwn contiguorum montium, ([uorum difiunibl cdcit^ wind und quieddw continud iungdt tefludo perÃ^ wilii,priortbis dudbus fubidcet. Huie deÃiper ob^ duAd cerebri pdrs,qu£ tefludinis. figurdw intiti^ tur i Andtowicii 4a2?lt;o8lt;Kç tru^a, dicitur. W bdne tertidm cduitdtem exonerdnt Ãtperfludfit^ prewiedute. Verhdiicex ijÃdem /Ãiritus dnimdlii in poflrewdm ZSquot; qudrtdm celluUm commedt. EX iüdipÃdenimtertidceUuld mcdtm inÃgniiÃfp^^ dorfdlis meduUte principium,huic pdrtim,pdrti»t cerebriÃubfldntite inciÃts,inter cerebri «TztPiz/x»? C yXïTta, quibus d teflium zy' ndtium Ãmilitu^ d'me nomind dttributd Ãtnt, in poflrentdm cellu* Idm ducitur, qu£ dorÃdli medulbe z:r' cerebetlo communis, dc exedudtis in titroq^dimidij ouidtn^ plitudine Ãntbtts conflituitur,qud dorfdU meduUi cerebellum ddndÃ:itur. Ex eddem tertid ceUuU dlius meatus dd cyatbum cxcipiendlt;e pituite cere^ bri defiindtum porrigitur, qui ex deÃuxu d Ãtpe^ rioribui
ANNO lygo. 445 riorilgt;fw collelkim in ipfd pituitam eo dtuchit ac deponit, ut inde per ttibulos ac fyphones,quorum utrinq- gemini funtex tenuii membruniepropa^ ginibus confl(iti,inos Oquot; ndres excerndtur.Sed totius cerebri Ãruilurdm perfcqui nimis foret longum. idcirco de folis eius ceÃulis pducd ddddm, in qudrum prioribus excoquitur Oquot; dbfoluitur tmimdlis Spiritus, cum ex uMli exdflius elabords to, turn ex dttemperdto buic dâére,qui injfirdtione dttrdbitur.
Non pnf dutem ba ceUuhe ocioà dlueiffirU tuum,necJfiritus fudfe ui mcitunt CZ dgitdnt,nec fud ui modcrdntur täus iüos,tiuibus cogiMionum lt;nbsp;fenfibuf informdtA teld dctexitur: fed feriunt et împeUunt hos»toduldti,Qt^ uelut dd numéros cer=! ^os fe uibrdntes cerebri motus,qui d continuis motibus eiufdem difcrepant. Nm«= enim quiefcit cerebrum. Sunt fbiritutm in dlueis cerebri dÃidui uelut in Euripo fluxus dta que refluxus, quos diftentum dtque debifeens ce= rebrum ex ceUulis conedmerdtis intrd poros ZT finus obliquiores dtque compreffos, exorbet, rura fusq^codrSkitum regerit in eofdemdtq^ refundit. His^irituum motibus nbsp;nbsp;nbsp;perpurgdntur ceUulte,
ZX implentur atq; infldntur,ut expedite pdtednt, ipfumq; cerebrum uelut furfum dólum de fujflenlt;t fivm cilrd ddminiculd dcfulcrd cminet,Jfirttibits leuitdtis fu£ impetu tdntum id cogentibus furfum, qudntvm pondéré dc.grduitdte proprid trdbitur deorfum:
444 ANNO t^6o, deorfuM. His ipfis motibtu /^iritus traijciunturin neruos extcrnorum fenfuum, ut gyntiones ginum feu Jfecierum dduehcint, qucis iierui ab ob^^ ieilis externis, accipiunt,
IneR zy ipà cerebro itis 'peculiaris ortA ex te)nperie,qult;e obfcura quædam rudimenta, cogitta tionum menwrije mfonnat in brutis. Sed lüos tn homine cerebri O'jfirituum uibratus, quibui perjficuè conformantur rerum imagmeSjO lon=â ga concmnaqi ac reile cchterens, imo artisac fa^t picntite plena cogitationum feries ceu depmgtâ! tur. lUos ergo ciet cr gubernataltauisprieftan^ tior,cuius non eA ex natura bruta origo^ianc uo-cant animant rationalem.
Etfi autem de huius fcdc non dijfuto, quant cum facris Uteris cor di includo ; amen prxcipuat mentis o uolunatis ailiones, cum cerebri pra^ cipuis uiribus ut coniungamus, res cogit. vi menu tis enim exciatum cerebrum,cum opus eR,fua fe= fe temperie cum expeditius commouet, agtans non fortuito turbatoue : fed tequabili,congrue O' regulate motu Spiritus, turn eofdem fua natura informes, fed claros,lucidosckOcuiUbetmagini fufcipiendce aptos ceu conjignat adumbratione quadam obfcurarum imaginum, quas effngit iUo fiiiJ^irituumq; uibratu ex ante impreÃisJimula^ cris,moxq;exhis propagat aliasatq^alias,ficut lingua uocem ex ajferæ ar ter ice anguftisrimulis inconditum quiddam refonantemac rude,uariatis iâibus
ANNO I y i o, 44J' iäibui format,nwdcratur etc temperat. Rurfui ut lingua continuato j^iritu traélui unoq}modo fluât entes fonosctefim ceu in kwA« (dr M/xfxaTK particndol, modulatas uoces efficit, ut producant tur iniongumextentoJ}gt;iritu,Cf uarientur 'mfle^ xo t diftinguantur concifo, copulentur mtorto^ promittanturrcuocato, crex inopmato infufs centur, ut murmurent fecum : nihil edit tarnen articulât um per feÃe, nihil charaileriflicis expreÃ: fum twtis rerum quarurn imagines cogititiones fffingunt fed qu£ homini ineü mens inteÃigens, bifc cerebri impulfus, tddf agitatie Ungu£ uerbera-tus nwderans -, horum opera ex^\uficis illis (dr ad tntlodiamharmonicam concinnatis fonis : fed pris gt;ttlut infculptis in refonantem a'êrem Ãgnifi-^âintibus charaéleribus, (tr his fuo ordine coUos ^atii, notas conficit, auditui attemperatas, qui£ peroculos impreffas aut hauflas auribus,(y'ada* ilu/firituum iüitas cerebro imagines,ceu refultu guodamac reuerberatu referunt in aëremuicifs firn. Sic cerebrum età ui fua agitatii,interruptis, diflributis, e?- ordine fuo collocatis atcj; coaptatis ffirittbus, lt;jui externorum obieilorumJfeciebus ceutinëli funtatque imbuti, etÃhis igiturrudi-menta ^uxdam adivmbrat futurarum cogitatio= num uelut primis tineis duëiis,t^uod brutorum phantafinata oflendunt, tarnen expre/fum, intes grum,firmum, ordine contextum,reële coharens, amp;nbsp;rervm cognitarum ideas compleëlens nihil cfjicit.
44« ANNO
efficit, nià totam illatn fomMtionen},dirigdt, ex^ poliat atijue dbfoluat mens ipfa ui priejiantiore diumd, cr luce affuà Ãiritibus per feil tore, qudm iUi eA J^irituum ex folo cerebro acquiÃa. Rurfus aberrat htec cogMtionum Ãries,cimi cet rebro corrupto ut fit in melt(ncholici,s djfeilionit bus, dberrat primd delmcdtio, ut itA dicdm cum^ Ãirit tuum dd tmprejfidm J^eciem rccipienddm non eH conuenicns bdbitttdo ex uitio dliquo, Perficit ere gohimtdn^ fdpientite cogitdtiones cum cerebro mens inteUigens hoc modo. iJeque hdsdutceret brum fine mente, dut fine cerebro mens molitur, tuntiÃer donee in his corporis cdrceribus meni hfcret.
Adhos ufusprtecipuèfinus cerebri compdrdt tos ejje res oftendit, quod his non reilè d ndturd fiormdtis turbdri cr dberrdre uim rdtiocindtrit cent, ut inijsquos o^tiKtcpà Xôç cr lt;fo|ou5 tnindnt, dut humorc crdjjb oppletis dtque obftut pefidiHs,extingui eundem uel hebetdri experimur, ut dpoplcélicisdccidit.
Sed ut in re obficurd Oquot; difficili plurd de ceret bri dflionibus cr uentriculoru ufiu explicdre non poffivm, uulnerd noftrd deploro,qutbus O~ not ticue de Deo obficurdtue funt, nbsp;nbsp;hcbetutn eR ment
tis dcies ,utfidd mÃeilioncm noftri ZJ' reliqui ndturx fi conuertdt, cæcutidt uelut noéîuæmt tuentes in lucent merididndm. Si tttud retmuifiint lumen
anno ï y { e,
tumen mentet humante, quod ex inditi diuinitui lucefulÃt inprimis parentibui ante lapÃim, nec deceÃilJet t»,ntum abfolutiÃimte corporum no» firorum fabriclt;e,aeicmentK'Deum rcilè agnoÃce* remm, zy in abditas penitufq; abfirufoi rerum penetraremui naturoi, zj corpora noÃra qua fonditn funt,ut Ãnt domicilia, ztr templa Dci, organa efÃent ailionum diuinarum. Sed lapÃu attenuAtum, z^ atra cirçumfufum caligme,id quoddelumine rehquum efi,obfcurè micat, ceu tenuis fauiüa inter magnos aceruos cinerum, ZiT cercbri craÃs labeÃaäuta atque corruptu cum adiones edit mutilas ac deprauatas, tùmÃÃiritus S'^ntt impures, unde tant'um prauarum ztr abers fantium ratiocinationum in generchumano, tane fophiflices ac perplexitatis,tantum dubitatios numet ignorantia, tantum caliginisac cacitatis.
' lioleamuscrgopeccatis noftris ztf clariÃimos lucisdtuina radios, in nobis penè extiniîos, ZT comparatam ad ufum mentis inteUigentis pulcers rimam atque abÃlutiÃimam organorum fabris camita languefaéhm ac uitiatam ejfe,ut mens in hac deprauationc ceu duélor cacutiens Z^ rudis atque imperitusartifex, cerebri uelut organi cor» ruptt ope zy adminiculo infiituat Zir pertexat cogitationum opus artifici conuenicns,td eà lan» guidum, mtitilum,obfcurum, deforme,diftortunt, procul aberratis à redlitudine, CT ab ea nornui procul diÃtdens, in qua conÃÃit perfeâio.
G g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Doled»
448 ANNO
Doleamuf etiam plurimcs cum alijs fcekribuii tumuero inprimK heüiMtionibiK, crapulisjuxii lAidinibui reliquam adhuc Itm'mii diu'mi fc'm^ tilluldm,^' cerebri quantuUmctmque uim, com* tu uiolento oppugnare atque obtundere^CT impe* dire aéiiones neceffariax, jpiritibiu uel exbduftii, uel crudorum humorum cano dfperÃs atque in* quinatis,cellule dutem obrutii dtq; obturdtis con* geftdrwm ex crdpulif forditvm dceruo,^t cogitdn* tes de ferid emenddtione, quardmus uerum Hedi* cum uulnerum nofirorumVilium Dei. Huncpetn* mus, ut cum ipfe Ãt leternd fdpientid teterni Pd* tris,, nbsp;nbsp;lumen leternum de lumine,quod uenit in
huncmundum dd difcutienddm Ctr depeUenddfit cdliginem, in qudm fefe genus bumdnum ex com* municdta diuinttus luce, Ãid uoluntite perprte* ceps demerÃt, ut ergo borribili Ube deÃormAtdS, cdligine denigrdtds tetrd mentes nofirds, rur* fus expolidt dtque iUuÃret fud luce,i:x trépidédt* que obfcurè fcmtiUdntes in nobis fldmmuldsdd* fldtuÃiritus fdnäi exuÃitet dtque dugedt,cy- in* flduret Idbem ndturee.
Cumq^ per miniflerium Dudngelij nondli* ter rddios lucis fuieÃdrgdt^Oquot; cum ijfdem ejfun* ddt in cordd noÃrd Spiritum fdnélum ut in rene* UdtisiUis exuÃitet motusÃiritudles ,Ãmul peta* mus,ut uoce Pudngelij aterndmÃbi inter nos Ec* cleÃdm coUigdt,qu£ pldntet coclos in hdc uitd. Tc ergoEtlij D« Domine nofler ïefu Chrtfle Aoye
ANNO I y S o» 443 wd «iKop «ïlt;Pi£ âtS âïJ'îou Trarpôç, crncifixe pro tioiis cz refufcitate toto pedore oro,ut rd* dijs fapicnti^ tuio dcccndM er iUuftres mentes ttoflrds Cf ftndifices nos Ãiiritu fando tuo, fanes uulnera nofira,noscf; tibi infertosgefies^ Cf hanc Ecclefiam ZT Acadennam protegas atg; gubernes, AMEN.
RESPONSIO.
VO conjïlio 4 tnaioribui introdudtimpt^ noflra etiam lt;etati in tahbusfeftiuitati* aliqnie dicendi partes conecdantur, de eo ex f}oc loco diffiruêre mul» multi, quorum rationes extant mandatte Uteris. Itaq; hoc tantum agam, vt qua diccnda 'm prafentia accepi,eorum recita* tor firn difertus Cffidetis in ter pres,'m quo fola laudemmercri poffum ut meis cf propr'qs.
Exijsautem qua 'm medio funt, Cf hoc anno (Tautumno acciderunt, Cf conflitutione aëris, quant nunc etiam experimur, qua/lionem propo* no rcnunciato iam Medic ma Dodori D. ioachi* mico Struppio,talem.
Cur in nofin's regionibus G auftri Hint frequentes, amp;nbsp;autumno rofaria denuo efflo-refcant, pcftikntiac fccuturse ea Ggna haben-tur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Ex
GS
470 ANNO lyfio»
Ex bw uero Ãgnis duewddmod^ roÃtrum flores dutumtiAlcs fepiuflule fdüunt, itd duflron rum creiri ftdtus ferme nun(judm,utriiif(j; tdmen dncdufe Phyflcce fint dliquie, utbocportenddnt, cr qutefint iil£ quterimus. Ptdcdufiris primum, dn confentdneum fit, quod quiddm djferunt d uea nenis quibus lüie regiones fcdtent d'érem qudfi contdgione infici, dtqfitdmdlum cr peftdentcm ex his nobis dffldri,ficut ex Idcttum zy ftdgnorum dquis putrefcentibus GT cddduerum uno in loco coUcdorum çr putrefcentium copid dêrem infici certum e{l, uel dn hoc tenuius fit,O' ex fontibus dodritite Hippocrdticteproferri dliquidpofiit re» Hilts o mebus.
trulli quident tienti de remetioribus locis Cr per udfiiord mdrid dd nos^feruntur, qui Septen-triondlesfimius,qudm Aujlri, ut horum qudfi pe» regrinitds nocere nojlrisficis pofiit, ndtn A» fricte qudm propius dfldnt frigidi efife fcribun* tur,ut noftris Aquilones O ncqudqudm pe^ ftilentes. E/fe dutem nobis uentos humidos iüos Oâcdlidos experientid docet ,fiue longinquitdf locorum, ex quibus fiirdnt,fiue mdgnummAre quod trdnfeunt,fineflelldrurn uirtustdlesfdcit, putdntur enim excitdri d Venere. Hi igitur (um continenier figt;irdnt,ficut hdc totd aftdte o CZ dutumno toto continues hdbuinius,eodem mo» do dérem db his dfficineceffeeH. ltd pdrtium dn» ni temperdtnentum coifumpiturjicut buius dnni tefids
anno lygo. 45'1 tfiiii humidd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dutumnui fîmiliter huitiidut
cr caliduit
Quemddmodum dutetn ^ooâif.^aia''a. huworian m corporibus caufa esl morborum omnium,MJt partes anni tcmperdnwnta fud non ferudnt certo^ rum morborum cdufe fiunt,qudm Medicus ex dos âritid Hippocrdtis prteuidere Oquot; pr^dicere po» teil,cum cnim in uerc fdnguis,£}ldte bilis, dutum» no Meldncholia, hyeme pittum in corporibus re» dundct, quie coftitutiodëris quos humores dugedt qudsq- «Tuo-np^rfaç inducdt, qui cogitdntes funt Gquot; PfiyÃci aflimdrefpoffùnt, implet dutë corporit cdlida zy humidd dëris conflitutio,repïen», uero et l}umidd corpord excremëtis fcdtent,qute funt cdu» f^ morborû priefentes, deftdtis igitur cdlore corpo ribui refolutis cdlor internus exhdlddo dttenudtur et fit mbccillior,nMgis dutem debilitdtur bumoris copid dugcfcente,quo obruitur,G- fub finem lt;eftd» tis, quod tempus Graeci oTra^à p dppcÃdnt,excrâ¬Â» mentu in corportbus diëkl dugcre hominesfoIenL Qwod fi idm dutumnus fucccddt eiufnodijqui neq; corpord frigiditdte fud con/îringdt, utcdlorfefe recoUigdt çr corroboret, neque ficcitite fud hu» mores prlt;eciddt,nMlum dupltcdtur,hyems dutcnt ndturd fud phkgnM duget, qudlis igitur fitnguis erit ueris tempore Æ Putredwji enim prtcpdrdtum corpus itA cfi:,ut Cdlore dlieno dccedcnte,de exter» nddut intcrnA cdufa,, celeriter illd inccnddtur. In Mère dutem tAli uebitur non aliter quà m in loco
G g ? pdlujlri
4^2 ANNO ï y g 0« pAluftri, îpfc dtttem per fe /vvAfatriixp concipit ex uentorum comnutionibus çr contdgione ea dm ^Ude pcftem affert, ut foie in hune agente ca^ lore fuo affeüioncm concipiat,putreduti Ãmüi^t tnam,filt;iutdem putrefeere cum negat AriÃoteleSf O«« ex propinquis caufis peftilentis confiUu* tionii una cenferi poteR.
Stvmuntur autem h£c,ut explteatim dicamuf, ex dhâii cr corporum, qu£ ai hoc maxime afficU tmtur,conftitutione, aëre enim corpuipliti utitur eoq^magii afficitur duà m cibo Gr potu,eà mfine cibo multis diebui,/tne acre ne momento qutdent durare utun poÃit. Acr autem per fecalidus cr humidui à quatuor caufis potiÃimum afficitur, primùm ijs qua in folo fubieRo certis inlocisaes cidunt, de quo initio dtximus. Secundo à flcUis: Tertio à uentis,qua; funtaëris commotio,quarto 4 SoleG^pofitu huius, unde funt certa tempera* muta, quatuoraiini temporwni,qute funt Gracis wfou, htec cum conferuantur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habet
aerfalutares corporibus cr rebui nafc'entibusu* niucrfis, ut contra morbiferas cr pefiilentes fi ex caufis coeteftibus aut alijs h£c peruertuntur. Cali=i dut igitur aër humidut per fc,fi infuper GT ab teftatis hu/more cr autumni calore alieno, incale^ feit hu/me£kitur,tum iütim,ut corpora in mor= bisfolentjquandamTTix^cc (pvcip T-oifxinlù)-KaTasatrip concipere neceffe eR,cumad falutare temperamentum ealoris huius nonuifi duos parât
tes
ANNO lyÃo, 45-?
tet ^inni cdlidM effe oportedt,duflraU igUur tefida te cr dutumno der cdlore cr humore dlietio, ^ud-p obrutut corrivmpitur,Qr]putred'mipræpdrd» tur, qui corpord pofled or terram dtque hdc ndfcentid pmiliter dfficit,ut cdlorc uernoetr teftis uo fuccedente peftilentidm grandri confentaneum
Rofdriorum fecundd dpud ttoj cfflorefcentid «bprudtionii eü populdris nt'minqi eruditie et fou piui fdllentis ut dixitnut,neque ettam htec tdiitutn^ fed uiolds quoquc cr dlidf ex flirpium genere ite= rum efflorutjfo cotnpertum e^ , dudiuimuf Ilf dliquid referri de certis locis âm ord feptentriondli dd ntdre Sdbulofumubi qu£ddm dUtumno drbores noftrdtes omnis generispmul fruiiui ettr flores bdbuer'mt und cum roforijs, neq; timen fiquentem annumpeftilentem fuijfoyCr hugt;i ius dnni dutumno font, qui dd Rhenum idem uia derunt, cum drboribus quibufoam nofirdtibus fie« ri. Sedpieftdf gelidiufould eAmultd'm flirptbtfs reprimuntur, quo mmus fefe proferdnt,quie po:: fled dutumnus cdlidus cr humidus elicit, ut tilts omn'mo huius dnni partis conflitutio iUam efflo: refoentiam efficiat ,qudmppeflisfequitur,resad itlds ipfas cdufds recidit, quas de auftris protulis mus. Fallit tumen boc fignum turn potiÃimum, qiiando precedentes partes dnni J'vo'x.facriap ttuUam bdbuerunt, neque eftas auflralts fuit. eA enim bocquafi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;figni certioris, er
G g 4 Ãg'ii
474 ANNO lyÃO.
Ãgni quodddmÃgnum fecundariivm. De (luiiut omnibta crcatim lam Medicinte Doüorem^tt* dire cupimut.
Deum oro, ut «tuerfut 4 peccatii noÃris in fucient dikäi filij fui intueriuelit, er propter crucem er mortem atque intcreeÃionem huiut pitreere pecedtis noflris, er mitigdre pÅnds uit£ huiui^dtque ab EccleÃd,er populo fuo omnid tdin dnimdrum qudm corporum uericuld benigne dt ucrterc, propter eundem Dominum nofirum
lESViJl CHRI5TVM AMEN.
BREVIS RESPON»
SiO AD CtyÃ5TIOx N E M.
CAriÃime AjÃnis er erudia eH qu£flio,ciuä^ produxtfli, er- pdtet IdtiÃtme, qudnqudm er dbs te de ed dijÃutdtum eà tdntum, quantum ex^ plicdriueris rdtionibui fummdtimpotefi. Adde^ rem plurd,à ratio id temporis er confuetudo Schöbe patcretur. Compledlitur enim fontes caufas dijfutdtionis de infeélionibus peflilentibui, quafunt iTri^/xicU b'ri^^ioi,er de multislegrt^ iudmtbus diijs. EtÃenim mfeótionum er conta--giorum peÃilentium caufe propmque funt, rà tru-nsiJ^oVüiifii iOdó.o'iJ-Qaoi feu Ãotia-ult;Sit cuzEf/xas
Tlt;d,itt
ANNO Ifgo.
ra, ut Gälenui nominai qute uel d calefliiui cdua Ãsde terrd exprvffd,uel demdgndputredinein aerem editd, in dmpliÃimos diffunduntur trailuf, inÃgt;irdtu^ attraäd humoribus permixtA dc Ãnritibus, cdlore uitdliÃugdto eltfoc^,putredinent corportbutinferunt -, tamen duftrina conÃitutioa nes prlt;ecedunt pberunque quie ceu affufd corpoa ribtis excrementitij hu/moris Idrgiore copid,refo* lutoc^- dc bebetdto ndtiuo cdlore , cum tomentil, præpdrdnt putredini, tum edndem excitdnt igneo Cdlore in dlieno humido dccenfo, «ritmTM gt;oyp P-aAisa TK vy^à O (Ttü/J-ara, ut Gda lern« inquit. Tanto dutem mdiorem comnwuent putredincm, qudnto amp;â diutim durant Ãeq^ in hoa ras pene er momenta, crebriue udriant,ey~ aliento* reanni tempore ingruunf, er magie idonedcora pord comprehcndunt,qudlid funt dut aaK-oxu/xia na dut ttT^h^uioiu.«- in cacochymicie craÃities dc lentor redundantium humorum tA«.lt;}3pa|ip : In plethoricis copia ac multitudo (rcpuucocrif] efficit, qua; fit cum in extremes uaforum dudite humores impetu quodam adddi, er infardi impaéiiqifuca cedentium copid,occludunt dtqueobturdntoria ficid, ne perjpiratio fieri poÃit tufta er necejjda rta. Hippocrates cum de morbis Epidemijs pera trdd^t,orditur lt;t conjiitutione aëris,er wde cau» fds petit. Sic in primo Epidemiorum cdufas »nore borum, qui grajfati funt in Thafo, refert in Aua firinam Kardsaa-ip. inquit cnim : In Thafo aua
G g y twnnali
4ïö ANNO I f 6 o, tu/mtuli tempore circ4 dequinoHiuM amp;nbsp;ocedfmn Pleiddum,uf^ue extmddttones wultie,cont'menteit molles ut in Aujlrino cceli fidtu.
Vt.ergo m rebus terra nd^'centHm Auflrin£ conftitutiones, guod eus fuppeditdnt qudlitdtes, tjuibus orttu rerum cr generdtio c«nfldt,iterdtos flores eliciunt, reftituto eo fucco,qui prius in flo» res fruilusc[i fuerdt dbfumptus dtque exhduftus, t3' eodem cdlore percoiHo dc mdturdto ; Repti ⢠Hum uero quorum ex putredinc origo eH pro* uentum foecunddnt : Sic indnimantiumcorpord adduila ed humiditAte, qute uenis continetur, dr* terijsq; efficiunt uthumores concepto dlieno cd* lore ex putredine infebres dUt drdentes dut pe* flilentes exdrdefl:dnt,dut inanthraces fybubo* nes efflorefcdnt, pro corporum, humorum,conflit tutionis ipflus, Qf infedionum rdtione dc diuer* fitdte. Suntqi tmiuetflm flccitdtes intbrtbus[dlu* briores ztr minus noxiu^dc periculofle. Vimdu* firorum dtgue cffeilionem pducis Hippocrdtes cftendit -, cum inquit in tertio, porte Aphorifmi. Aphorifl quinto. Auftri duditum hebetant, cdli* ginem offimdunt, coput grduont, tarditutcm (T longuorem inducunt. Udm uniuerfum corpus, dliend cr penetrante humiditute implettdo, cum emoüiunt, loxdnt, cr longuefaciiint orgono fen* . flium omnium, dtque orbitrorij metus,horum^ Æ principium O' fontem, turn cdlorem tuturolem ebtundunt ocpenèfirofigulont.
Sed
ANNO I 7 g O. 45-7
Sed hlt;ec prolixiuf perleqiti defîno, necfue wittit hiclocia ubcriorcm trdóbitione)n,qult;e alio pert'mct, Parcendum cA etiam ornatiÃimo con* feffui doiliÃimorum uirorum j ne hac pro* lixitite off'cndantur,zx ut bom confidant, qu£ in hac temporis angufiia did potuerunt,reuerenter oro.
Titi uero cariÃime affinis gratiam habeo,lt;juod honoris met caufa hanc diccndi ex hoc loco pro* umdam fufdpere non es grauatns. Kenouatmihi conJfieAus O' uox tua memortam o deÃdermm patris tui, foceri mti cariÃimi,quern cum propter nirtutem, dodrinam, prudentiam, mtegritutem, fidem bono uiro dignam fciam carum fuiffe, collegis omnibus in hac Academia, o mtdtis prlt;eflantibus Prindpibus, quibus profuit prüden* tia ippus ufu rerum multiplid, dodrma o £tAtc pene abfoluta, uehementer doleo earn mihi non contigiffe felicitatem, ut Jfieäutorem eum cerne* remihi liceret eorum qute honoris met caufa mfii* tuta iam o peradu funt. Te tarnen hortor ut paternis inpfias uefiiglfs, O uirtutes eius imite* ris, O' oro filium Dei Dominum nofirum tefum
Chrifium crucipxwm pro nobis o refufci* tutum, ut fando fuo Spiritu o te rcgat, O' me adiuuet atq^ iubernet.
ORA«
4î8 anno I y g I.
ORATIO DE LQTHA* RIO SAXONE, RECITATA A CldriÃimo uiro ïohMne Schneide'wein. I. V. Do* ilore ac Profeffbre publico, cum tribueret grudum Doóloris, Vi£lori Ottâmgo
Keudlienfi ^.februdrij.
SI, ut 'hommes oderunt leges,cupiuntc{- dcïetds, M mox omnis eartmi dodr'md è fcholis eijcien^ du, crMtoritM toUendd effetègcncrehumano, iiindudum euerfo toto ordme politico, ext'tnäis iudicijs,difciprm(t,fiudijs uirtutum ztrhoneftd^^ rum artium,diÃipdtlt;i totius generis humanifocic^ tAte, pro humunitAte er tufticiu regnaret pliü quint Scythicd blt;irb(iries,belu'md feritAte,dtqi mAiiitdte Cyclopicd drmdtA. Ontn'mo dgrefle dt^ efferum uulgus, GT nAtum nondum ctcurdtie,mA^ gno drdent legum dc difciphnlt;e odio tdnquitn du* ri cdrceris,quod i ndturee prduitAte ortum,mAgit confirmAtur d Diabolo cr mdld confuetud'me: dcuitur uero cr ejferdtur, cum fermonibus eo* rum,qui Legibus O' Magiflrdtui conuicidntur dtque obtre^nt, tum exemplis conculcdntiiM petuldnter difciplmdm.
Sunt dutem tria præcipuè hominum generd le* gtbus 'inÃenÃa. Vnum Cyclopicum eoruyn, qui,ut dpud Pldtonem Hippias, legem deeuÃant tdnquint Tyrditnum, i cutus praÃeripto dtÃcedere nonli* cedt. HecÃcripto iure opus effè. O' huius 'mter*
ANNO J y 5 I. 4^5 pretdttonc,lt;jua doilrind lurifconfultorum expo* nitur: Sed tutn inuitudc moribu^howinum for* ntdndii dcregcndii turn in rebui ddmintflrdndis de iudicdttdif/equenddm efjè ndturdm ducem, (y drbitrium uniuicuiwque contendunt, cui tdntnnt trtbuunt, de eonfidunt,ut non ueredntur id duto* ritdtilegum dnteferre ,feilieet, huim pr^etextu dnhehntes dd lïLim ipfdm tyrdnnidetn,ciudm in Ie* ges fdlfo eonferunt. Udmlegwm dutoritdte eteeis tpforum dffeilibus uinculd inijei, metinqi eirewmx ddripotentilt;e dut lieenttte, qudm dppetunt,fc* runt grduiÃime.
Alterum hypoeritiettmeileorum,lt;}ui Ãtnilent tyrdnmdemreligionis titulo quierunt. NdW dum ieges Ronwnd^ tdnqudtn 4 Repub: Chriflidnd dli= ends cleudnt,(y explodi uolunt dtq; extemtindri «b eo ecetu,m quo eH EeelcÃd Dei,hoc moliunturf ut dbolitis legibus horum interpretibus fubs motis,ipÃâm eorum uefligid fuccedentes,uel tun* qudnt interprétés Mofdiedrum Icgum, uel ut ius diees hvoTnu^ujooi foil dominentur in dulis Priwa eipumeyRebufpubliciSity fuo drbitrio guber* tient uniuerfd.
Tertittwi eft prontifeuum nulgus, quod ut nd* turd ferum dtquc indomitum cH, itd nee difeipli, lid: iugum, nee legum frenos libcnter ddntittit,zy in g^rtMw duci, 4c eoncludi repdgulis eÃrenes im* pctus dnmorum dgr'e pdtitur, cui,utprafenstm* periwmon}negrdueeä,Ãeut Tbwcjididem dicùwr;
4«0 anno I ft ».
fiicitur : it», qu£rit cr cupidiÃime dmpleiHtitr AnArcbidtn omnem, (^Uie qtMuis esl Tyrdnnide grantor dc pemiciofîor, amp;ddoccdÃones qudfi cuncjiuelut effrdHisrepdguUsitrumpit extra me* tdfjfertur^acruit,quo coeco 'mcitatur impetu.
Contra talium homimvm iudicia z^furorei tnuniant fefe tuniores eonfideratis legum fonti* zy- penfiatd totim ordmis politici dignitatc, zy magna cura je ajjuefactant ad amorem ztr re* uerenttam legitm : furores autem eorum execren* tur,qui eam fapientiam, qu^ in librisïurifconful* tortim continetur, oderiint zy contemnunt, No« funt leges tyrannica umcula,humdndueldflutia fabrefailA uel dutoritate fdneia,, ut cupiditati* bus pot ent urn adulentur, et hor urn drment dc fla* btliant tyrannidem contra imbeciUiores, ft fee* lerdta e^Hox,quant his uerfibits expreÃitPeli* tianus:
inuentum Attæi dicuntur iura T)riconis,
Vera nimisfdma eA,nil n^ uirus habent, fJeque imperid,dutdefortuito actemerario eoncurfu hominum extiterunt,aut fold uel fapien* tia uel uiolentia hutnana conflituta funt ac fufii* nentur,dut citm ruunt,cdfu intereunt : fed le* gum fontes TJeus ipfe gencri humano nwnflrd* uit, cum fua lucis ZT fapientùe radios in men* tesnoÃroi transfudit, tli radij de duabus rebus nos docent.
Primum,
ANNO I y g li 4lt;i
Primùnt, quid fit Deut mens terM,tntelli» fens, fipiens,gradiis rcrum me ferfonururndi^ ftinguensdc dtflribuens ord'me nd confocidtionent necefiario, fdneiens diferimind dilionum, fecer» tiens benddmnliSjiuflus, beneficut, uerdx, cdftus, ^ui detejintur horribiliter omnem ord'mis fui con= fufionentjC^ in fdc'morofis, ord'mis perturbdtio^ tient panis dtroeiÃimis feueriÃime uendient.
Secundo hos ipfosrddios diumæ fdpientilt;e ii» eirco 'mfitos effe mentibus noflris, ut drehetypi imdgmem exprimdntj 'm qud Deunt contemplent tnur, er ut bond e^uæ 'm eo fummA funt, ngnofednt mus dtque teflmemus ex ijs, qua nobis impertiuit, wteHigentid dijudicdnte uerd d fdlfis,bond 4 niAnt lis,honeftd d turpibus, libertdte uoluntdtis noticid ord'mis ZT numerorum. Deinde ut fint norntd, dd qudm dirigdmus, moderemur dtque dccommo= demus déliones nofirds, quds cum hdc fudfdpien« tidDeus congruere uult,ficut dd certdt ftelldt tidutacurfus nnuium mfleéiunt, ne 'mcertis dffea äuum fluélibus impulfi dtque idóktti udgemur dtque erremus fine duce : Non'uult enimnegligi Deus confiderdtionem reltquidrum imdgmis fult;e mhom'me,z^ exprejfum 'm hdc confilium ipfius Zj uoluntdtem. I ïion uult ruere hommes extrd tnetds,quds rddijs fuiefdpientiie ipfe definiuit, lüec dehdc DEI uoluntdte aliter ludicdt mens non prorfus Cyclopicd dutferd,ficutPldto elegdntius
ANNO I r « O.
CrueriiK quÃm cateri^ientitudinis huntditaf» »ent jiatuit o/xo !ac ip tS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«.ara to ti'cuJCiTop,
id eÃ,conforgt;nitat£m cum Deo,quantum effingere tic praflare uiribm, fuii ad exemplum impreÃte imaginis homo potent.
Ex b« reliquijs fapientiic diitiM, quanquam attenuatis C)â obfcuratis labe natura: corrupts, no ext'milis tumen, ficut aliqui nouo furore con^ tendunt, funt extruélte Deges,quas cum nommo, non mteUigo leges cum norma diuma pugnantes, quails lUa fuit Sybaritarum: t^emonoftrumfru=gt; gi eflo ; aut Scytharum, de parentibus fenio cona fe£tis,maikindis: aut LycurgiapudSpartanos, qu£ concedebat pacifci cum alterius coniuge ; Sed cum aliarum gentium honcftas leges,turn uero in prmis noflras Komanas intcüigo,quas ajfrmo efa fe Dei fapientiam,propofitam generi humano, per eosgubernatores,quorum mentesaffiatu commo* uit O' rexit fingulari Deus, ut iufticiic fontes in* quirerent, O' ex hh perjfcdlis formam o ufum iuflicùe genen humano demonflrarent atquecx* plicarent. Ham ex his diuinitus patefadis fonti* btis,ucl firmis demonftrationibus,uelrationibus non alienis à demonftratione, deriuata funt atqiie detextie leges Romante, O cum Decalogo con* fentiunt.
Nec legum tantum fapientiam Deusaperuit generi humano :fed ut 'm hoc mundi fyftemate cocli o elementar urn pofitus, totamc^caufarum feriem
ANNO I y 6 I. 465 ferie^tt Wultiplici eirundem difiinilione eo difiri^ huitatque contexuit ordine, ut fublimioribiK ins feriores cr fubiedlte fint certa lege,z^ nexuads wirando cohtereant : Sic genuihittnanum magna ordmum ceu graduum uarietate 'm ccrtas clafiis diflmflu coniimxtt atq^ deumxit inter fefe legutii nexihiis, nbsp;nbsp;nbsp;alijs u'meulis multtp}icibus,imperijs,
»« quibits alij pr£funt,alij obediunt pio loco atque ordme,doHrma uirtutum, contra(libui, iudieijs, fr£mijs,pccnis. Huiefbcietati adcA perpetuotCr ord'mem à fe conftitutum tueturac munit aduers fM furore! Diabolorumac turbulentorum homU num, ad eum modum, ut excitet ipfe,Cf autoritas tt! atque fdpienti£ uiribm mftruatlegumdefens fores atque mterpretes, qui, cum opus eü,laxatos difcipl'mie neruos, rurfus afir 'mgant, mcifosreftis tuant, ^tfi uel eludatur autoritas,ucl mpedia= turconatus magiflratuum, ipfefacmorofosmiris fids occafionibus ceu 'm nafidm ittedos Oâ irre« titos,rapit ad fupplicia.
Cum ergo de ordine politico dicitur, non tans turn mtueamur dift 'mdos hom'mum gradus : fed compleiUmur er âDeum autorem ordmat£ con* foe ationis aefontem legum, o leges ipfas atque harum dodr'mam, qutbus tota ceu idlt;ea ordmis politici defcripta e^, zy perfonas ordmis cuftos des, qua pricftant, ne quid turbetur, neue 'mters rumpatur aut labefiat ac diffoluatur hæc focietis tis humana: uelut compages. Leges Oeconomicas uh CT
4^4 ANNO X y t.
politico generi hum^no, ut mirändormtund^ tuum dique effeâionum leges, nAturlt;e Deus ipfe impofuit : titciue 'm ndturu feriem uires cdufi* rum,ficin jbcietdte htimndpcrfonArumgrudus dc munerd difireuit. Et «f ndturdm fuftentdt ;fic l^umdUdm coferudt focietdtem. Ncc minus lucent in his ordinationtbus prouidentilt;e,prlt;el'entiie, fd^ ptenti£,bonitdtiSi dmoris Dei ergd nos uefti» gid,q in c£teris ndturu; pdrtibus: etfi proh dolor, crebrioribushieet tetrioribus confufionibus tur» bdntur, ijUie excitdntur d Didbolis amp;nbsp;hominum ntdlorum furoribus. Ord'misdutem ife conftitu^ tt rdtiones zy~cdu[ds oftendit generi hutttdnoin ed, fdpientid, qudm 'm humdnds mentes indiditdc uelut confignduit, ex qud ejfulfit lumen fipientifi legum, Bt tuetur hunc ordinem cum per fefe.jùiii per tdoneos homines, quorum,qui dd guberndculi fedentes, legum uocem fondiit O' exequuntur, Mdgiflrdtus : qui his legum uocem decldrdnt,ïu= ris confulti fint.
Klt;£c Dei beneficia dgnofientes ,D'E.0 autori grdtidsdgdmus,cumqi oremus, ut concinnatant magna fipientia harmoniam pulcherrimi ordims, depuljis Didbolis crmalorum hominum turbu^ lentis mohtionibus dtfiuÃts, contincat dc fulcidt, ne fdtifidt ac dildbdtur. ïouedt amp;nbsp;ftudiddoilri^ na: Legum, amp;nbsp;idoneos his conflitudt interprétés, qui fint ueri iuftiq^ amantes, O' alieni à Sophifma= turn prteftigijs. Largiatur (2^ tranquiUa tempora fludijs.
ANNO I y g ï, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4lt;;
litrhdrie Turcica aut Mofcouitica diÃgt; dpHnatn O' leges (leleri,O' uaflitatetn in his ter^ ris efjici finat.
Utec pTiefafus fum prolixius,ut ïuuentus difcat Legum doârmam per tine re ad politici ordinis conliruationem, O d'Deo ortam ejje,'Etutjiij commonefailionibtis excituts,, dj^uefdciat fe ad hiec tuntn manera pijs precibus à Deo petenda, ac praflet iibcnter reuerentiam atque obedientiant Tegibtif ac legunt cuftodil^, colat dodrinant Tegum, O' caueat mala exempla ac fcandala,qui^ buidut labefdókintur dut diÃipdnturbonic con=: fiitutiones, ac leges obruuntur. Tales en'tm com= monefadiones pra-cipuè in his folennitatibics rea petere conuenit, O' noftri ord'mtsÃunt propriie, ^uibus legum cura dti^ue cxplicdtio conimenddt^
(â um dutem uÃtatum Ãt in his congreÃibut aliijutd dicere,quo ueladanwrem doilrina legum inuitenlur \uniores, uel de altqua do{lrinlt;e parte erudiantur, uel cclcbretur memoria eorum, qui praclarum aliquid pro Repub. gejÃerunt, aut ex ufa o dignitateReipublica; conflitucrunt,decree ui recitare hiflortam Lotharij Saxonis, 'm qua citm multa Ãnt memoratu digna, tiirn hoc praci^ pue laudabile eA, quod legum RomanArim do» ârinam, tempor urn 'miurijs 'mtermiÃdm, è tene» brts reduxit in lucem,atquead culturamreuoca» tut O ufumiäÃtu fquaÃoreq-repurgdtdm. Jnci»
Hh z ditietas
4«« ANNO I y 6 I»
diteim m turbatiÃimitf res p(itri(e,lt;lUie Ger^ niMid borribiliter diflrlt;libl,'ln}perij uiribus enitr^i udtis dtque comminutis, Imperatorum autoritAte labcfdihitA Oquot;potentiddccifdfPontificivm RoiM^ norum er P.pifcoportvin tyrdnnide confirntAta, omnempenè, qua reliqud fuit,mdieftatetn ïinperq euerterunt. Pontifices enim fcelerdtè dbufihdc tyrdnnide,non tantum crudeli fi(perbid,dtque du^ ddctd dcteftandie improbitAtis plena,, conculcd^ runtïmperdtoresdnAthemdtum fulmine territos, er concitAtls 'm eos fubditis, cruentorum ediilo-rum promulgdtionibiis, Germanidm bellis 'mteftiâ= nis 'muoluerunt, de quibus ciuili fdngu'me fpen^ omnes dnguli 'munddrimt: Sed etidm furore pror^ fus Didbolico, cÅlo bellum 'mtulerunt, decretis fdneitis contrdfilium 'Dei, er huius 'mjiitutis dut deletis dut profdndtis, nut borribilium Idolorwtn cultu obrutis.
Sed dd Lothdrium uenio. I; efl pdtre Gebhdr^ do, Comité Suppleburgio, nidtre filid Priderici 'Burggrduij iiortci cdftri, pdupere regno ndtiis dd Imperium mdgnum, co tempore, quo Sdxonid bellis drfit, quie primùm occulta, conjfirdtione Pr'mcipum Sdxoni£, poflsed dduerfdtionibus CT mdch'mdtionibus dpertis er' iÃorum er Ppifcopo^ rum 'm Gernunid dcPontificum Romanorum 'm-cenfd,er Pontificïbus odid dlentibusdtque exdffe^ rdntiius, longè Idteq^ grdfidtn, non Gcrnunidm tdntùm ctedibiis, inccndijs dc direptionibus deud^ ftdrimt:
ANNO I y 6 I. 407 üärunt-.fedGr fimiltiif totiM deleuerunt perij fornMm mutAuerunt. Longit eA iniurid.,lon= glt;e Ambiiges,longii m4.lorum,qu£ m'de sxtiteruntj feries. Sed cdufa paitcii perfiringam.
VetufliÃima confuefud'me inde ufque à tem^ poribui Conftantini Ulctgni obferudtum fuit, ut nuUi munws Epifcopi ufurpdre in orbe Chrifltdno liceret, nià djjènfu Autoritdte Unperdtorii confirnMto. Dehdc confuetudine, cum Cdrolus Mdgnttî imperium Occidentis occupdÃet, itA ina ter ipfum cr Epifcopum RonWMMWi conuenit, ut titulum cr AUtoritAton Oecumenici Romdnut Epifcopus retineret, cr procurdret ed,(ju£ dd res fdcrds, minifierium fcilicet doArinie, diÃipli= n£ EccleÃdflicie guberndtionem pertinerent. Sed ins conflituendi Eptfcopos ueterum imperdtorum exemple, Edrolo crpofleris relm(jueretur,Elec uBd ullius,etidm ipjtus RomdniEpifcopieleAio Idberetur rdtA ,fi imperdtor non dffenfiÃet, Ncc eleAo liceretdut Synodos Epifcoporum conuocd^ re,dut in rebus uel inritibus EccleÃte mutdre quid uel conflituera Ãne conÃlio er dpprobdtio= ne Imperdtoris. Hlt;f c «t expreÃb conÃenÃu utrin^ que ÃdncitA,itA J Cdroli poflcris,nMgno defenà et conÃerudfA funt fludio, dcÃeueritAte nMgnd, con= trd Pontifices, qui nwx d Cdrolo hiec pdihl dtque conuentA primo cdÃidè drrodere, mox uiolenter infringere tentirunt. Cumq^ dd Sdxonesdignitds
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hb à Imperif
4^8 ANNO I y 5 I.
Imperij translata, effet', eädcm renouarunt Ottoa nes primus tertius. Extatenim mffrtum iuri Pontificio decretum,ubi Hadriani primi exemph, conferreff dicitPontifex Ottoni Ctefari potefto^^ tem eligcndi Papam, conflituendi ffdem Apofto^i licam, Epiffopos confîrmandi^/imuli^ panant Mieit Gr ftatuit iüis grauiÃimam, qui non expe^ iksto Ctcfaris fuffragio Epiffopos conffcrarent. Hcec conftitutio quantum profueritadEcclefiot rum GT ïmperij tranquillitatcm, oftenduntamib tiofa certamina Pontificum, qu£ deincepsffcuta, Italiam obiecerunt direptioni peregrinaru/m gen^ tium : Germaniam confiftere Gr eonquwffcre ntinquani permiffrunt. Certè Gallia qua inbac eonfuetud'me nihil immutari paffd eR,ncque Epiff eopis potentiam ullam contra ueteres rationes concedi uoluit, hoe nomine, quà m noflra Gennafgt; nia multô fuit beatior gt tranquillior. Sedintpa^ tienter tulcrunt Pontifceshancffruitutem, quit cumprtecludi fibi adttivm omnemad earn poten» tiam cernerent, qua feff oppreffuros ïmperatorcs eonfidebant,nihil mouere GT moltri datis occaffo» nibus deftiterunt, quo lUS conjîrmandi Epiffopos in ff trans ferrent. ïd cnim /i perfeciffent,non fo» re difficile perfficiebant, quando ticllent,aut ele» élionem impcdire ïmpcratoru/m,de quibus delibe» raretur, aut elcélos, quos ferre noUent, repeHere, Germania per Epiffopos commota. CÃm autent banc rem fcpè tentaffint frufira, tandem poU
Uenriei
ANNO lyÃi. nbsp;nbsp;nbsp;469
HfMWÃ III, mortem adepti lt;3- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rei
pcrficicnd£ (tccommodätiÃtmam, Gr prophaftn fiecioÃÃimam, TMgno demum ferioéii (^onatu in cammeumbere caperunt. Ardebant odijsmutuis Tritnci Gr Sdxones ex £mulci âde Imperia conten-tione,qu£ odid non primfdnuri potuerunt, cfudm extirpdtis rddicitin utriiej;, cùm utriiq- fepeli= rentur. Irdnci excuÃis poflerii Henrici Aucupii occupdrdnt Imperium. ld Sdxonibus Gr graue erat Gr dcerbum, ut qui non obcdirc,fedimpe^ rare longo tempore gT' didicerant GT confueuea rant.
'^eliquerat dutem Henricui ïll. impuberem filitm Henricum quartum. In hunc confÃirant Saxonet, GTueteribui inciati odijs GT irritati nouii miurijs eorum,qui Imperium tutorio nomi^ ne adm'mifirabant, ut fit, inÃolentiiis,Gr aüeéli in /Ãem rei conficiendæ immatura aitate Regie pue^^ ri. Herum odia magie magieq^ inflammabat Otto 'Bduarite Oux,origine Saxo, Comes Horthemij Gr dominue terrarum ad ViÃurgim, quem Henricite, ciirn paululum adoleuiÃÃet, conjÃirationis GT' affe^ (bâti imperij criminie conuiÃum. Ducatu Ãaua^ ri£ exuerdt. Praicipua tune fuit potentia in Saxo^ nid lldgni er Hermanni Ductim Saxonité: Otto:= nie,de quo didlum eü : Pcberti Aiarchionie Saxos niie, qui per Thuringidm Gr MtÃniam late impes ritAbat: vdonie Marchionie Prandeburgenfis. Ex bac Saxonum coniuratione audi animie EpiÃ
Hh 4 copi,
470 ANNO I y 6 X.
copi, O' 'm f^etn eer tam defenÃonis contra ïmpe^: ratorem ere£li, m eundem ettam cum Romana Pontifice con/pirant. Aceufatur Imperator refeos, ob male adminiflratasresRccleJïce,O' di-flrtbuta non iioneis facerdotia,qui fuit pratextut maximè plaufibilk : Euocatur Romam ad dicen-dam caufam, condemnatur ad pcenof, quibuf ad= mijfa crim'ma luatatque expiet ad lim'ma templet: rum 'm urbe Roma, depo/ita dignitate ac maie^ fiate Imperatoris, totiui anni fpado, fed iti, ut priuifejè nudispedibus adPontificisgenua pros uoluat, Utec dum Romæfiunt, nouis ediilis Pons tificijs turbatur Germania. Rodolpho Sueuorum Uuct,cuijlenrici foror nupferat,mittitur coros na cum mferiptione : Petra dedit Petro, Petrm diadema Rodolpho.lubcntur Saxones Rodolphum fequi.
imperator re cognitA,properat redire in Gers maniam, o fubito, quantispoteâ copijs coailii, Rodolpho occurrit. Quintopralio uiélumad ALersburgum O'grauiter fauciatum profligat ex acie : Vbi ciim Rodolpho iam expiraturo, dextra quam 'm prtelio amiferat, dilata effet, nmis feri fcelera O' perfidiam Pontificum deteflatui : HifC (aflantium Eptfeoporum agmen dllocutui)mquit, dextra eH, qua imperatort iuramento promiffant fidem confirtnaui. Hac uiolatæ à me, uobis inftis gatoribui,fidei argumentum O' nefarue perfidie ueftrlt;e teftif e^.
Offens
ANNO ï J- g I. 471
Ojlendit Dem' in hac Trägcedia, ittuflribut fumnwrum Principimt cxemplii,lt;idejji felegitimis MagiÃ:rcitibm,hosci} tegereac tiieri,cr reprimere iniuflm AC feditioptf molitionesjuxti, diiium'.Qui gladium acceperit, gUdio peribit. Deinde non oriri inlerire, neo conjtftcre Jmperia cafn, fedferuaridc mutAri diumitus. Denic^ue ueram tffiregitldm,quant tradit filim Dei, Vt Keges gentium dominentur : lA'miflri uerbi non teneant imperia politica, Dederunt enim pcenaf,quotquot conÃliorum feditioforum fuerunt autoresô-fo^ cij ex utroque ordinc politico CJ~ Ecclefiaflico. liant cr in autores Pontifices fcelera redierunt fua, er pracipuis Saxonivm fianttbjs extMis,degt;: tieneruntpr'mcipatm ad alienos. Cunt enim repa~ ratis uiribm à Rodolphi interitu, Hermannum quondam Imperatorent delegififint, queni alij,Lo= tar'mgum,alij Saxoneni fui/fie prodtderunt,er hoc in oppugnatione cuiufidam oppidi, lapidis iólu miferè perempto, Jpent rcgni fiecijfient P.cberto Marchioni Saxonite, qui P-cclefiam iiaumburgen= fem condidit, Vincente fortuna imperatoris, quanquam afflióli, fruflra beBum mflaurarunt, Cccidit in his bellis Otto Dux ad Vifurgim,cum filijs, Conrado cr Henrico Crafib. Ducivm Saxos niaiflirpcm claufit magnus Dux Saxonite, fiquals lore er fiordibus careens confivmptus. Echardo fillo Ecbcrti Marchionis Saxonite, in molendino, non procul à Brunfutga opprejjo er iugulato,
Hh y concis
472 ANNO {y g I.
conà dit pofteritii^ Henrici Aucupis.VdoneiPrb miildo Obotritorum regulo pulfo, Gr pofleritM etm extmfki perucnit Mdrchia Brdndeburgenjts ddAlbertumVrfum. InterfeiluseA Lothdrij pdter Gebhdrdut comes.
mec fdtis fuerdt Pontificibus, dlienosdd fedi* tionem folicitdfji, nifi etidm ex împeratore ndtos filios, Conrddum primimt, moxij; eo mortuo GT Henricum dd focietatem bcUi, contrd pdtrcin per= pulijjent, qui, ne inultos ferrentpdrricidij cond^ tus ftdtutds expreÃis qudrti precepti coinindtio^ nibuf pocndsperfoluerunt. muddtn ergo dihunc modum Sdxonid Prmcipibus,cum Mdrchidm nchfem Henricus Pdter dttrihuilfet ThimoniBi^ thinie domino, conditari ftirpis Uixircbionuin Mifntce, Filius, qui fe cum Sdxonibus contra Ptt= trem coniunxerat ,ut partdm obfequijs bcneuo= : lentidm donationibus confirtiMret,credt'Duce»i Sdxoniie Lotharium, GT conccdit, utÃmul tenc^ ret, qult;£ d coniuge filid Henrici CrdÃi, que item i focru, forore Pchdrdi tidrchionés accefferdnt. Itó Lorfjdrzftó beneficia e? coneeÃione tmperdto^ ris, totim eomplexus Sdxoniam, ex fort und teniii dd potentidtn amplam Gr lllufl:rem euedlus c^l. Sei nonlongd nee durabilis fuit hec d'non bonis ortà prmcipijs,dmicitid. mam c'um qfdem poftuldtis j Pontificum Henricus filius dduerfaretur, quepd* ter detre£iArdt\,.aouis mcitutionibus Pontificum
con*
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO ï y $ I. 475
coniwtélione dijfolua, bellum recruduit, ÃM quo cùm LotbiriiK Pontifici^ partes defendens cos pias Henrici quinti deleuiffet, ïntperator à fortus TiAdeftitutus fmilus de defdtigutuspertindci improbitttcPontificuntytindem de fuo iure ceÃit. Etji enim princeps fuit non contemnendus, tHa men neque dn'mi magnitudine dtque conflantid neque mduftridmilituri, nec ciuili prudenttd,nee quefueeeffu in rebus gerendis, pdtri pur fuit, qui, ut nuximè in prima teate liberius uixerit ae difâ folutius, ut fuit educatus indulgentius : Tarnen non licuit propterea turbare Pontificibus ïmperif tranquiUitatem, uetera de neeeffarid iurd cons ueÃere. r)equibus,quod dimicarit eonflanter de fortiter, non multà clementius trafbltur in hiflos ri/s,dbdduldloribusPontificum,quà m db ipÃse^ Pontificib. exagitAtus.Sed c'um ambitionc cr crus dclitate Pontificta profe£lds,cdufas ne ipfe quident feriptores tegereprorfus de diÃimulare poÃint, de feriptis eorum reffondeo,quèd dixiffè Leos nes, in fabulis eü, ui fa ftatua, in qua Leonern hos mo ftrangulabat, Aliter bane lu^m expreÃus ros futffe Leones, fi fculpere didiciffent. Puit oninino Henricus quartus, unus ex fummis beUda toribus, qui cum fexdgies bis, deie conflixerit, fepius Vnllor quam uiélus , féliciter egquot; exter* nosbofles repreÃit, erdomeflicos nwtus corns preÃit, Nec cum Pontificibus de lana caprind contendit,fed de reftimmA,qud conceffd,rutturdm
impcs
I,
474 ANNO ïjgi,
Imperdtorum autoritdtem,z^ mdieftdtent Iwperif coUdpfurdttt proj^icicbdt,ficut ra docuit. H4J Pontificum artes O' machinationes nefdrids ac Ãcelerdtdf, O' ab Ppifcoportvm tnunere alieniÃia mas, paraÃti ipforum alto premuntÃlentio,tdn=: turn Tragicè exdggerant,à guid uel Rege puero, à tutoribus,uel ab ipfo luuenilibus annis peccatwnt e^i,dequibus, cum ceffirit o feuitite O' cenÃr£ PontiÃcwm, cur eum crudcliter perÃqui,cur om= nia feditionibui mÃcere , ut extorquerent qult;e flagitdbant,non defliterunt^ Sed redeo adLo^ tharium.
Henrico quinto mortuo, 'Epifcoporum conÃ=: lio,depoÃitur atque euebitur 'ad tmperitiM btc noÃer Votharius, uir acris, induflriui, iufiusfi^ piens,fortunatui'.Sed qui PontiÃcilt;e tyranntdi ni^ mitvm conceÃit O' indulÃt,feu metu fcuÃupcrÃiâ tione,qu£ ab bis initqs,eo uÃqUe progreÃa eAdult;! daciceatque impudentiit, ut non contenta, princbi pätuPcclcÃie, î/lonarcbiam etiam orbis Cbriflia* ni dppetere ac tentare Ãuerit auÃa, O' conati Ãt opprimere. l^otbarius ergo plurmorum fuffragijs Imperium conÃcutui, occupata contra æmulos Sueuos Germania auxilio generi Henrici Leonis 'Ducis 'Bduariæ, O' boÃibus terrore potentite po=â tiui, quam pralio deuiilis, primiim in patria fefe confirmât. lAox O' ïtalia potitus, cùm uideret utrlqi neceÃdriam eÃe pacem, boc agit ante ont-nia,ut utranc^ longisac diuturnis bellis, ceuna^ uitn
ANNO ïyfii, 477 uim proceUis quaffà tAm de fatifcentent reficidt dtc^ 'mftduret, omnibm bcÃorum cdufis prieeiÃs». Jdperfecit fubldtis 'm ïtulid Pontificum diÃidiÃ^ Cr ex Apultd pulfo Rogerio Sicüite rege : 1« Gers mdiiid Boiemorum tutnultibm Ãcddtts^ er recons cihatK dnimii,ciui mutuis ddhuc fldgrdbd.iit odifs^ exreccnti ctuilium beUorum memoridÃcut Athes tidf reflituit Tbrdfybului fdneita dtnnifiid. Sed pdeem in Itulid non fore diuturnam drbitrdtut, i« tuntn, er Legtün diÃimilitudine er iudiciorim diuerÃate,qudm peregr'mdrum genttu/m corns tnixtiones inuexerdnt, ideo ctvm fecundo ueniffet in lalidm, idm fenex er dnteceUens dutoritute dc potentid délibérât de conflitutione iudiciorunt er Legum emenddtione, Adhibetur dd edtn delis lerdtionem lrneriui,qui in itdlid, dutoritdte, er prudentid: lt;(c iuflicilt;e opinione exceÃuerdt inde uÃj;d tetnporibiit Henrici quid cum Cons fidntinopoli didieiÃet LegesR.omAndf,zringus berndtione effet, fepè ritm bdrbdricos, in fucccfi Ãonibm c?- dlijs negocijs, ex Gottorum, Longos bdrdorum et Prdncortm confuetudinibus relis iluos,depr£fcriptoRomdni iuris dut corrigeret aut tnoderdretur. Confultus is ergo, ofiendit Lotbdrio, quantum fit dÃdturd boni ïmperio er publictc trdnquiJliati,eddem uox Legum,cons gruens rdtioni, er iuflicia conformis,er hortds tur Imperatorem, ut mandet ludicibus fuis,ut de edufis dccerndnt 4c pronuncient ex^ure Romds
«o.Ne
47« ANNO I ; « r»
no. i^euerodoÃt iîlùn copia, pro fer t ex ^iblioà thecis libres feriptos, ut cxcolaturac nottim Ãat,fuadet, ufSononiæ ueteri more,dperiatur fehoU lurifconfultorum. ibi enim TheodoÃus ïm= perator, Legum interprétés coUocdrat ,l)oc, ut opiner, conÃUo,ut qui fequi duldsanted or caflrd Imperatorum confueuerdnt, legum 'Doilorcs, po=! fled certo m loco cr doélrinam prefiterentur, CJâ de iure interrogati reflonderent. ç^u^o confllio vnGcrmanid Camer£ ludicium ,flcut dpud Gr£= cor Amphiôiyoniwn inflitutu/m meminimus. B.e=i petit Itnperatori longd narratione onginemcr antiquitAtem iuris Romani,cuius inittdpopulus Romanus, ut natura horridior cr afuetus de de=: dit us bellis,acceperit à cultiore gentc Gr^cd, cuin /ludÿs humdnitatis. Commemordt, qualcs eodem tempore Reflub. alibi floruerint. Vt Cdrthagi^ nenfls Jmperij amuld, drma Romana cxercuerit, O' ined gente uirtutem dtque induflridm beUi= cdmauxerit dtquedeuerit. Atticauerè,Rhodia O' lÃaÃilienÃs, qua Phocenfium in ionia, Celo^ nid'fuit,ut ingentd Romana emoUierintpauld» tim O'flexerint,eloquentia O' fapicntiafludijs tradudba ad humaniorem uiuendi rationem. Vt leges Romani fuas per decemuiros coUigi de con^ fcribi curauerint, cum ex Atticis legibus Solonis, turn ex dlijs Gracarum Vrbiusn conflitutionix bus, ut ex legibus Zdleuci apud Locros, Gha^i ronda apud Thurios» Ex his demum, quo=â modo
ANNO lygï. 477
MM Jo iegcs duodccim tAbularum, plurihui, au^ Rcmpublicdm pert'mcrcnt mtextis , confia a tic, cr excmplo Athenicnfïum harum interpre* tes fuerïnt conflituti, qui leges enarrarint, er confulti de lure pronunciarint. Deinde quo* modo his initijs creuerit fiudium Leg«w,Gr' pro* pagatum fît atque conferuatum Kontie, 'm Bcry* to, Conftiitttinopoli, Cf andern in latia Hono* nice ufquedd Gotticdf ZT Longohdrdicas irru* ptiones, quibus oppreffa uox Legum conticue* rn, zy- dejierit ufus earum dtqtte cultura. H^ec dunt recenjet, exdggerdt recentes dildcerd* tiones lali^e , quds pepererant belld ' Henriet ïill. amp;nbsp;quantum publicis diÃidijs dirimendis fopiendis, re/iitutio iiiris Rotnani profntura fit, dcmonftrdt. Pldcuit (dpientilmperdtori con* filiumirnerificumcj; deeÃii letlor, ipfe idtn leate ' grandis dd fcholds refit qt' ^ocendi Idboron fufeipit, ut pofteriati confuldt. Hk initqs Mt» fldurdtd Legum dodlrmapdulatimin dlids dtque dlids lütlid: urbes, indeq; in GuUium er trnidem in Gernuwiuf» propdgda eR,qu£ quantu/m lucis dt* tulerit controuerfijs dubijs,qudntwm opis KebujÃ. exponere nimis foret longwm.Con/litutis boe ino* do rebus in talid, Dotbdrttis rediturus in Germa--nidtn, per Trideniinu udllentyVeronte worbo cor=
1 ripitur,quo tandc in itinercextinftu-s eü,cïan dn= ' te iter lalicum amiffofilio amp;indfeuld proie defigt;e* 1 Mta, Henricu Leonem BuHurHni Saxonite Dueetn,
478 ANNO I y é ï.
atque iUitufdrtis hlt;eredemi AlterMn genertim Ludouicmn, cuiuf duum Ludouicwm Bdrbdtum ConrddM Sdltquus Comitem m pdrte qudddnt Thur'mgiie fecerdt,'^otiiM Thuringu crHdÃilt;e uicinie Comitem proumcidlem inflituilfet. De« ceÃit dutem dnno imperij ij. Sdlutn noftrte 1140.
ïn buiui guberndtione duo priccipuè operd Prinapi conuenientid crUude dignd Ãunt, quod pdcem Germdnite er Udli£ reddidu, er reflitua legum do{lrind,formdm ludiciorivm emendduit, Phec beneficid utmdximdfimt,Ãcgrda commet mordtione cd nos celebrdre decet.
Cum^ grdtitudo duds compleibLtur uirtutes : uerititem,qult;e dgnofeit undeprofe£lafintbentâ ficid, er dutorem celebrdt : er iuflicidm, qud fe obligdt dd mutud offictd, dgnofcdmus er nos to* thdriumfuijje unum inter fdlutdres Principes ge* neris hMndni,cui Italia qudnqudm externo er pe* regrino, timen edm tribuit {dudem^ut poR Cdro* Ium Uldgnum d iiuÃo ex tmperdtoribus fe mdiori* busbenejicijsdjfe^meffeprofitedtur. EtDtO dgdmus grdtids, quod er tulcm dederit Gernunii Principem, er per bunc Legum doärindm,u[um er dutorititem reflituerit,prâ¬cemurqi drden* tibus uotis,ut h£c fud dond conferuet,
f J N I S.
ORA=gt;
i
ANNO lyéï. 475
ORATIO RECITA.
tain PROMOTIONE MAGI5TE-rij 4 ïohanne Knor Hocb/icttnjè Dca Cano 4. Martij,
SI tà m ingettio uakrem O' elo^ucnfia,i^uà m i«a tclligo,ciuantMn dcÃtnnhi in u troque,non ora direr ab excufitione imbeciUititis mete, fed qu£a relam inftttucrem de difpculate deligendi conuea niens argumentum, in tana rerum uarieate atq-ubertate, cr de infclicis fecult noÃri megt;ribui,dui dijjiculatem augent. Argumenta enim fefe ojfea runt midique. Naw C7 hie locus, O hoc ipfum anni temput,dc ijs meadmonetuirii,quos h^ec Schola habuit fummos, quorum altcrumgcnuit, aitcrum eripuit Februarius menfis. Herum, ut curfus,Deo gubernante ,falufaris fuit BccleÃtc ; ia »Kriw erga Rempub. Chriftianam, o decera tiaatqueixhaufia procakfti ueriate ceramia na, fuperaaq; perieula,O' tnagno fludio iiiufiraa t£ doélrïnie, campos aperiunt eloquentiie ampltfa Ãmos,omagnA refertos copia rerum grauiÃimaa rum, ^iMrum commemorationem, cum debeatur memori£ o bcncficijs horum uirorum dc poflea riati,Ãgt;erareni neque ingraani neque mutilent eÃe fuiuram pijs o gratis mentibus. Recordatio uero prscmaturi intcritus utriufquc,o qu£ cons fecua funtmala publica,tri fies dilaccrationes Eca (leÃarimi) horribilia odia, contenttones maliciofe 11 magis
48« ANNO I r « I.
JMagw cjudin neceffdTM, dccrba infeilâtiones O* imrfm uirulenti fepultorum, cdufa offerunt tua lis luflM, quxreldrum, in quM,fi fefe dolor no= Ãerelfimderet,etÃforaÃeimplacabilM nonnida lorum odid â¬Xdcerbdturlt;e ejjent, bonos tumen, Oâ ueriiAtis Oâ pdcis amantes, non modo non o^ena derent, fed in foeietutem etiam ludius noftrfqnettt confenefcere non patitur imnutura O' infelix pr£cocium fcriptorum fcetura pertraheret. No* ftr£dutcm artes,quas tra£la,mus o exercennts aÃidue, o in quibus occupatur omnis cura noa ftra atqueopera, quantum argumentorum fup» peditaret Æ de quibus homo facundus jflendidè poffet dicere citra offenfionem cuiufquc, età ue^i reor,ut hoc etiamÃne offenÃonefieri non poÃit. Eà e«w»,prob dolor,res redicrunt, ut phtlofophi-carum artium nomen in odio fit, mentio 'm fufit^ ticnem 'mcurrat, ufus o cultura toleretur £grè : ut præcipuorum Po'éturum, quos uetuflas,ut foâ pientiæ magtflros, coluit, fcripa adolefcentia lusèmanibiis excut(antur,O relegentur è fcho^ lis.
Jn c£teris,fimpltci uerituti, cuius uiguit ha^: ilenus amor O' fludium, impudcns O turpis fo^ phifiica : liberaliori eruditiont, audax o ladbl* buttda infiitiatredlè ac propriè loquendi fludto, rudis o infulfa barbaries : mnocenti£ ,fuÃicio^ nes, uim ajferunt. ïicque didlum eü quicquailt tà m explicate, aut fadum tà m_confidcratè,i»
ANNO I y ⬠ï» 481
tun irruift atque inuitdiit mordicui Mden* tite Iiuor,quodue uirulentiic acerhttMnoncona Jpurcet Ct inficiat, uel caltvmntarum uiclcntiit non conutüat ac deprduet. Et g«« infduabuf ttdhnc murmurant ucces, hlt;erent^ interdental imo qua uix oculis fefe exerunt,occula animoru/in fonfdjpriufquam proferuntur, intentiÃtmearris piuntur,/iniflerrmiè detorquentur,rabioÃÃime txagiantur. 1« n«fi« ctt4w own« lt;tc ge/ÃKi een« fur£ agtmtur,quodqi fapicnttÃimum ejÃe in rebut humdtusÃepe iudicatum fwt, dc tutiÃimu/m,ttiees re,id idm impunè non licet, J'iaSa^.iup uis-o« ifâlt;i.â^£g,qutcfu'Ht a(xa.xop K-axop, luxtiPMas rum, occupdnt animos non tantum promifcult;e tnultitud'mis, cuius eü TvipTi.ois to HTOiâ,fcdctiam fdpientum. Si ergo er ab eloquentia inftruélus t^em,er doilrina: me dtqiie ingenlj nerui non dcs Ãccrcnt, in bas exaggerandas potius,quà m in me extenuandum atque abijeiendum ea expromerem, Sed qu£ fit tenuitdf ingenqmei,quie j« dieendo infantid,er cgo mihi confeiusfum optime,er ncs miniueftru/m ignotumeÃ. Qiidre reuerenter uos oro, ut cum elabordtum mbH atq- expoUtum,ners uofum etiam nibtl, aut ex fontibus uerte folidieq; fipientilt;e petitum, à me expeikiri fcidm,cuiuÃmos dt iDdfunt, quibusanimi ueflri imbutifunt,ct aà fuerunt dures, ut ergo quiequid td fuerit, quod à medicetur pro more confuetudine febohe, boni confuldtiSjÃir candide interpretem'mi.
li Z Ad
ANNO
Ai iHd nero cfuod t(ttinet,quie dttigi,prece)»U nt uni mecum ctrdentibu^ uotis, leternu/m D« filn urn, Dommum noftrum ïefum Chriflum, Xoyop Hgi/) fiucvaaitÃio/jTvy «ïj'iou 7raTfdç,regndn=i tem ad dextcram leterni Patrio, Gquot; diftrtbiientem doita, homenibufy ut inter nos fibi coüigat Eccleû am perpétué), Ct haue Spiritu fanüo fuo gubera net,dt(jue in ed conferuet iÃagt;n,quim inenArrda bilt bonitAte hts poftremis mundi delirant is tem^^ poribus dccendit lucem doärinlt;e Cf cxterarunt artium^quarum pr^Ãdium EceleÃamrequircre resdocuit,noflri fcculi experientidâ.Auertateti^i am certdmind amp;nbsp;difcordiarum femina occd-Ãones, quibtts animi diueÃuntur, diftrahuntiir i» contrarias occupationes fiudia, Cfquot; ueritas cona ttulfa de uelut difcerpti fluiludt,donec merla ex^ tinguatur autdiÃipata euanefcat, fanet uulnerd ttoftra, Cf fleikit animos eorum,qui fedent ad guâ, berndcutd, ut quærant remedia falutAria diÃidtis publiciSiCt caueant,nc crefcant, neueEccle/ue maiora confient pericula ; deniq^ uniuerfos nos coniunilos animis, fenfibus ac ftudijs,unofigt;iritu regdt ac dueat, ut prteeunte luce coelefii,direókint expreÃe ueritatis normam fequamur perpctucgt;,Cf hanc tueamur cf propagemus, priuatas iniurias, quanquim acerbds Cf indignas commendemus Dfo, patienter feramus propter Ecclefiaitt Zvdcwnç ÃKtû'aç ètVEU fttuôtç âv/Sçitoà fxitSip vtón^op cf^ ^vaswffWTfcg neeieop, MaU enint
ANNO If lt;ï, nbsp;nbsp;nbsp;48î
tn'nn tttitlis nee toUuntur, nee leniuntur, (ed ex^ (ijj)erantur e:^ ciemuUntur, ngïj ttuji' ouo-Sóvu«
Qu^rentimihi dutemdrgnmentum huic loco Cr tempon dccommoddtiwn, fateor dehberdtio»-gt; nem cam fuifje difficilem.'Veterd fepe repetia gnt tidm non babent. Noud gignere mearum noneSl Uiriun2.De parte dliqud doârinte noftr£ différerez tutum non egt;^ in bdc licentid edlumnidndi, Ztr lie dcpctuldntid ingeniorum 2n«rdicui prlt;eben^ denttum aclacerantiumfi quid ex hdc Schold prodeat, quantumuis piè, moderdtè, prudent ter, circiwiffeâè cr difertè diôliim. Virorunt bonorum celebrare Idiides CT mérita , pideu^ lum effe cenfetur. Récitât Pindarm prteceptmn Nfrci, ut mimici etiam laudent eum,ciui res lufldi etr utiles ctuibus gefit. Hoc frufira decdntdtur iis,quosodiorum mueteratarabies eôddigitdee mentt£ , ut non tdntum laudes benemcritorum ferre non poÃint, fed etiam fud. dUtoribm detra^ here , zts operibiis, qu£ rcliquerunt pofteritati, fidem dtque autoritatem derogare non uerean* tur,
Qudmuis itaq;, ztr inftitutlt;e hoc in loco feffi» uititi conuenientius, er mihi laboriofum m'mui dc difficile, er de quo non dubito,toti duditorunt ccetuifuiffet gratius futurum, Ji narrationem in* fiituiffem repetitam ex hijiorta eortim, quos ut tneriti eolimus ac ueneramur : ffc celebrare nuÃis it } unquà /ft
484 ANNO 1 f Ã.
unqtùm Idudibw fatis poffùmm : titmen ut cede» rem temport,hoc omiljo, conÃitui pducu monere à e eommuniivm ftudiorum finepr£cipuo, nbsp;nbsp;hor*
Un ddolefcentes ad conÃderditddm ZX 'mteüigen^i ddm doilrindrum omnium digniatem, dtqiiein primK dd edf drtes mdgnifdcienddf,qudrumà de^a flitudntur ddiumento, énfeliciter mdiord dggre-dientur. Omne fludium noÃrum confumitur in duabuf rebui pnecipuè, in cd fapientid diÃendd, dd uÃem conferendd, qu£ rebies diflinà n drtù vmqidiuerÃs eft generibm pertrdfbttii. : O'elo^ qucnti£ exercitijs, quibui res,cum opus esi,cxpli= cdntur O' illuÃrdntur. De utrdq;, grduiÃimd extdnt Pldtonis tefiimonid. Artibus hoc tribuit, quod in Ãngulds grdtd de Deo fdmd jpdrfd Ãt, l£.loquenti£ Ãnem Ãdtuit, ut dicdt Deo grdtd Qu£ Ãnt ergo uefligiddtumitdtismdrtibusÃn^ ^ulis, conÃderdbimuf.
Et Ãdcr£ liter£ docent, Oâ communis idipfum intelligcntid,rdtioq- inhomine conuincit,hoc mundi pulcherrimuM thedtrum tunu fdpientidi Deo drchiteélo fdbreÃtilum, tdntdà rerwm ud= rictdte exorndtum efp: hominis cdufd, hominem uero, cuius O impcrio fubditum o fubicólum intelligente eÃe mundum iioluit conditor,his dù uin£ ndtur£ proprijs orndmentis, rdtione fcilicet O liberd uoluntdte, condecordtum eÃe dtque in= Ãruilum, non untum, ut emineret pr£ c£teris nAturis dtque excclleret,fed propter
ANNO ifgï. 487
cpiÃcetn, ut his ducilus O' ^dtniniÃris Deuw agnofceret, o ucrd obedientid coUret ac ' cclebraret. Si ergo traóktm hauflatnc]^ ex diuiniu= te lucem homo non amiÃfjit, in mentibits humanis uelut in nitidiÃimo Ãieculo expreÃiÃima refuljîp fet effigies archetypi imuÃciuiÃq; in. ÃemctipÃo ocu^ lis Ãu£ mentis prlt;elucentibus inÃuÃe diuinitus lu* cis radijs, Deum effet conff^icatus ; Et iffdem ocu= lis penetraffet in abditas ac abftruÃas reru/m natu* vas, harumô; eauffs er ut is ac difcriminibus,con* ditoris conjtlium O fapientiam intégré perffe* xiffet. Denigue imitando Oâ effingendo imprejjà : imaginisceu idteam, dd nulum O uolunatemau* toris omnem obedientite conafum inflexiffet de direxiffet. Etfi uerô O'hdnc fapientne diuinte iucem,ldbes primorum parentum Idpfu nature infliélii hebetauit atque obÃcurdutt,0 imaginent arebetypi fade affierfit ; amen nee lüam prorfus extinxit, nec banc penitus expunxit aut obtriuit. iiecdelctis omnibus noticijs, mensbumana nudlt;e abuLc fimilis euafft, quam fenfuum pereeptiones, nouis conjîgnent notiontbus,ut cenfuit Ariflote* les. Sed retinuit mens aliquid infitie lueis,ut noti* ciam principiorum, ordmis, numeroru/m,dtfcri* men ueri O falfi,quanqHdm obfcurè lUa micat ue* luti fcintilluld tenuis in denfa caligine. Retinuit Cr ueftigid quidam abÃolutiÃima; imdginis, qu^ adhuc, O' quôd fit, o qudlis fit ~Deus,utcunquc tgt;flendumt,nimirum, quôd fit intelligens, fapiens,
I i 4 ewiMï
49« ANNO ïy«I.
cnmipotens, iufiut, tribuemiequitlUieclUdUiui Ã* ne accepütione perfonArum, boM, bona, nMbt mAlK,uerax, bénéficia, caftut, Itbcrrtmu^tdihgem crcätuvAf, lt;13' pree fer tm lüud opuf fuum, in quo fuam effigietn conjfici uoluit, ZT flagituns, ut mens 13' uoliuntAs noftrd cum ipÃus mente Oquot; uo^ luntäte congrudt. Ketinuit dutcm cum his O' trv/x(p\nvp eS'óiM/j.ip ic^i7Lgt;i.lw,iMdc,quicquid Cà fdpienti£ humuna, profeäum eR, artes mde rgt;et Jingulari inftin{lU:,dudluq; O' dux{lio,extrua entibus utris fapientibus.
At beec lubes nAturlt;e humana; utinfidurdree tur,ut reftitueretur mutilati imdgo, nec mens hu=i manaaut uerfareturin perpétua Dei ignoratio^ ne,aut confititaretur cum aÃiduis fluilibus dubùe tdtiontim, effecit Iilius Dei, Dominus nofler lefts Chriftus, intereeÃtone fia apud Pdtrem,obedien* tia o miÃione Spiritus fanélii Hicprolato dro caiw décréta diuinitatis, promifît o prlt;efldt in^ fldurationem genen humano: nie oJlenditPd* trem, o rcpurgat ac renouât in homine Spiritis fanét o imdgtnem drchetypi,tüitas maculas o ob^e duébtm rubigineni extergendo, o noult;e lucis (ommunicatione expoliendo.
Inde duo prima diucrfa extiterusit doélrind^ rum genera. Harum unum, Dccleã proprium, docet agnofeere Deum, Ãcut fefe patefecit per rilium,qui hanc doélrinam, exarcanoÃnu£terni Vdtris depromptam, fud uoce promulgduit.
doélri^
ANNO 1^0, nbsp;nbsp;487
Kott tantum fapientite, prouidentite, lonitAtis diuiwjtefltgia propontt, ut cietertc, nec obfcuram faltcm Deiadumbrat maginem, cfualcm reltciuie'm mente litur£ referunt,uelut primarum linearum duties, fed Dei ejfcntiam oftendit ac uo^ ltmMem,atcfuealfeiiicnem erga genm humanum dcelarat c? eonjirmat,^^ qualisfuerit,atque effe debeat imago Dei in homme, qualisg; futurafît in ilia£ternttate, enarrat, O'quomodo in hac uita reftitutio Hints incohetur^edocet: Denique,i quo reparaafît faites generis humani, qua: perte* rat,quóuc oquibus auxilijs ac pratfîdijs accipia* turae rct'meatur,explicat.
A.b hac toto genere diferepant reliqua do* ärin£ uniuerfa:, qu£ DettWJ eJfcjO qualis fît,de* monflrant aliquo modo, uel ex lituris mdu{l£ atc^ cbftifcat£ imagmis, id e^l, ex reliquijs tUius fapt* enti£, qu£ in humana, mente de prima effigie ar* chctypi,deqi radijsfapienti£ dtuin£ fuperfunt, ucl ex uefligijs,qu£ in c£teraru nAtur£ partium admirando opificto de architeélo teftantur, O' qualtcunq;,quodfupere^i,acuminemcntiu'm hu* manarum comprchenduntur.Orditur mens ab in* Jpeätone o confîderatione fui. Indeduäu fen* fuum progredttur ad contemplationem domicilij, m quo habttat, o c£tcrarum naturx partium, qu£ ad ufum hominis magna fapientia, deflinatis cffieijs,dtfî'méiis cffeaibits,O locis ac fedtbtts ceu «lapt«« dtfîributis,comparat£ funt. Nott duHuw
li y efl
488 ANNO ï y « X.
eft hlt;erere adhuc in mentibuf bwmdnis de m/i'tit friwd imdgine eeu Unectmentd cr ddumbrdttonet । ^uafdam notittarum, qutu Dens uoluit effe reli^ quäs,ut harum ludtcio monitu,honugt;aliciuo modo dgnofeeret drchetypum,cr (è iUt fubieélum efje debere feiret. In his cum mens intueretur Deum, quails /it, nbsp;nbsp;quod dilionum externdrum,
cum his conformitatem requirat, inteUigeret, lea ges mde detexuit.quie con/ociarunt homines, t:x quid in focietAte coiundiis conueniret, qu£ facere oporteret,qu£ omtttere,qu£ dd normam in mente txpre/Jdm congruerent,qu£ ab hdc difereparent, monÃrdrunt, tiis conftitutd funt imperia,iudi= cid, contraéliis. Uis communitA O'fults, eadetit uelut pr£ÃdiofirmiÃimo fufientantur dtque gua lernantur.
U£c fnnt uinculd O' nerui tmiuerÃe foeiea tdtis , priudtim de publice, quibus ruptis , illd diÃiparetur : laxatis hi/ccret ac fnnderetur in rimas, ncque continere fefe diu atque con/iflere fine hts fulcris o repdgulis po/Jit. Ncc minus in dodlrina legum ,oijs, quas leges fdnciunt,ordia nationibus, lucent : fapientia, tuflicid, ueritas,cda ftitas,o dlid bona, qu£ in Deo funt /umma,quà )n in mente ipÃa humana. Nee tioftrtKff legwm honea 4) fiarum, qu£dd imdginis diuina ue/iigia congrua F unt, fcopuseüalius,quim utfapienti£oluflia ci£ diu'm£ Canoncm in mentibus hu/manis, uelut â inbreues fafciculos eonuolutu/m, euoluendo o
tXpdlte
ANNO î y 6 I, 455 expdndeitdo, dtque in omnes priudtord/m pu» ilicorum offiaorum pdrtes, adeoq; incodgmen* tdtiones omnes O'nexui ordinii politici tanqudm normdm rcilitudinii guberndtncein dirigeiido, dccommodcnt dd afum generis burndni, o fodea tdtis humdHie guberndttoneni dc defenÃonem, ut ddmonedntur homines, Deum dutoremeffè ordi^ nis o fdpientia politicte, o poÃuldre huius or^ dinis coiiferudtionem.
Simt reliqute in mentibushumdnis O~ noticilt;e crdinis dc numerorum dtque dlidplurmd,o in^ telletlus connexionis cohtercntiæ, dtque confecu^: tionis in drgumentdndo, O ut uniuerfd pducis dicdmHdcddiutd mens,pofl* qudm fefe exeuÃitjO cd peperit,qu£ totum com» plcduntur genus hiimdnutn,prteeimtibus fenfibus fcfe conuertitdd partem naturie humana brutam, rationisq; expertem O mtetligcnti£. ïn fabrica ergo corporis humani, O tota rerum natura, qu£ad huitis fuflentationem ddmirabili rerum dia uerfîtate, fed concordi confenfu uelut conjÃirat, in his ergo, cum quanta Ãapientia in humane cora pore ad ufus certos partis rationalis : in reliqud natura ad corporis humani ufus Ãngula fabrefds Ha Ãnt atque attemperata, pcruefligaÃ'etartem Medicam condidit, qu£ dwm ex antipathid o fympathia naturarum, eruit ctexplicat ratioa nem tuendi fouendiq^ corpora humana multiplici pr£Ãdtorum, quibus natura redundat, uarieate, rurfus
490 ANNO I 7 « ïlt;
rurfiK amp;nbsp;effè Deum,cr ({ualis Ãt,deiWnÃrdf.Sei dliter (juim legum doélrina. lî£c cnim animos qudà in rem pritfenteni deducit,poncns ante ocu^ losquandam ueluti piéluram, aliqua exijs,qus funt âH Deo, reprafentintem, iUa non Dei imagi^ nem efÃngit, fed ex fabrica corporis humani O' admirandarum in hoe uirium difermine ordineqi délionum, O' cum humano corpore cæterariM natura; partium confenfu O' repugnantia pens fiupenda, eadem ratiocinando coliigit. Idcirco digniate prior eü Legum doärina, poÃerior ars Itiedica. ïllaenim exreliquijs imaginisdiutniein mente defcriptu, hi hac, Dcum cernendum propos nit eo finc,ut humana, omnia ,priuata o pubhei, in hac externa, communis uita; focietAte fiant huic imaghti conformia â¢.Etcomponit,fingit,atquciit Platonis uerboutar, ,partem hominis nobiliorem rqua is addiuinitatem proximè acce^ dit, animum fdlicet: HuncfleéiitO'aÃuefacit ad moderationem, nimis feruidos impetus repri* mendo ac retundendo, O' intra definitas meM concludendo atque cocrcendo. I« , quod di^ flortivm eà ac deprauatum, corrigit,quantum O' reliqua lux,corrigendum eÃe monet,0â imbeciüi^ tos humanoi patitur. QUje aÃuefailto erÃutx fomnium eA umbr^deiüa obedientia, quam lex Del flagitat : turnen O' neeeÃaria 0^,0-à Deo prtecipitur. Et pertinet ad diAum ; Lex eA paa dagogus hi Chnfiun»
DoAri*
ANNO 1 y g !⦠nbsp;nbsp;nbsp;451
Doflrind îAcdicticurâni corporii dgit, ut nwnti prdflo jù ac ferutdt,d(l ultmumfinem con^ fcc^uendum, dd qucm komo condituscA, perÃcit^ dcq; Dfo ex fabric£ uirium dtque dôitonim prdftantid aflinidt dtque ccnflituit. Sed toto c«lt;t lo,ut dicitur,fuperdt utrdmqi, doilrind Eccle/tte, qult;e, quid, er- qudntam defit homini, fola expli^ cdt, cdufdi fold monÃrdt horrendte Idbii i« utrdq; parte,tenebrarum dtque ealiginii fircum« fufe imdgini diuMiicm mente, deprauationis Koù l'aç fwrktWrttMi uiritvm i-n orgrfniî eor=t poTM. Sok etiam utriq; denuneiat, offert de pr£^ fiat remédia à Tilio De/. Q/ilt;t»/,q//tlt;t non uHd ges nuit ercatura, nec uii CX deumeit ingenif humdni dut ex fefeed;dit,dut cruit exnaturd,fed Filtiis ^ei aperuit, produihm ex areano eenÃlio de des ercto diMiKifdtK, de rebut, non ad banc fragilem dtque eaduedm,cr initiridrum omnium de mtfes riarum procellii expcÃtdm uitam pertinentibm, fed ad aternam, luee diuitid Cf Icetieid plendm,eus 11«, q«o»/ocio inehoari Miit/lt;t in bac uiti, ZX' quaà rudimeiM qutedam oportedt, oflendit, idetreo Dtnni ckU« reuerentiæ faniliÃim£ ac perpetuæ dtgniJ?Mnit eft. C(etcrdf,uit CT aeumen ingenij Oâ fedulitat induÃrite peperit buman£, petit« prina pijs ex notionibw-s nobis biÃtis, qiidruw confumis tur operd cteurainbaeexterna uiabenereileq; er cum ratione (tgendd, er iw buit« uitte miferq^ leniendis,erratis eorrigendis, bonis adiptfeendisi er
492 ANNO I y I.
er uii dcc^uiJitA funt,fouendii, augendis eXof itAndii, TotA enim Pbilolophiti nihil eâ dliitd, nifi querela, de humanis miferijs es' leue frenum.
Vento ad noflrat aiftes Philofophicat,qu£ cum duabutpriecedentibut ex ijfdetn propagatx prine cipijs,ordine nature proccdunt,dignitAte fequun^i tur. Ham i!y fti'ndamenti,qnibi{t lUa; nituntur, préparant ac pr£ftrunnt, er ijfdem uclutmini^ flr£ afiflumt acferuiunt, qutbut, qui fefe non eXâ pediiierit amp;nbsp;e onfr mauer it,in iÃat ihgreflut ftpf b£rcbit achallucinabitur. Pontes Legum eruit ac demonflrat doélrina de moribut, quam Ethiiieett uocant. Huie titritmt in homine difcrimina expli» cat doélrina Phy/tca,difcernens libéré agentes Gf rationis compotes ab agentibus naturalitcr amp;nbsp;ratione carentibut. Eadem aditus adornat ac 'pr£munit ad Medicat artes, v prima quajihnca» menta format,de quibut reliquum corpus contexi* tar. Vtraqs ex doélrina nnmerorum, proportie* num,motuu/m calcftium, plurima affumit mu» tuatur. Vtrique,ut trafkiri ac doceri pofint, ar* tificia Methodi neceffaria funt, Gt' proprij fer* tnenis copia atq' exponendi facultas.
Quanquà m autem peculiar is eR doélrina Ec* clefl£, tarnen non pauca lUa quoque habet,in qui* bus harutn artium prafidia Cf adiumenta non afliernatur. Ham Gt fermonis ufim atque 'tntcUe* élum à Grammatica, er traébitionis rationem ex
Diale*
ANNO ly g I. 49J TiitikiHicis, Oquot; guanditm c^uäfi defcriptioncm di* flmilarum uirium in homme, multdrumq^ natus r£ pdrtium decldrutionem ex Phypcis, cz £t«ni Ydtionem ex doHrind dftrorum petit,de cæteris pdrtibus,ciult;ehuic cogndtiefunt. Cumcf; de ijs materijs dijjercndum ell, qute dd legem Dei pro^ prié périment, multi fumitex Philofophid mord* li, ut nom'md uirtutum, definitiones, doiîrindtn delegeudturx. Etipfd coUdtio Phllofophiie mo* rdlis doilr'm£Ecclep£ tUuftrdt utramq;: Nec lt;fe difcrim'me, nifi ufraque cognitd,reélè dici po* tell. Sed ed fdpienti£ dium£ teÃimonid percenfe* re, quibus refert£funt fingul£,cùm tot£ nihil dli* udfint,nipDcifdpientid,nimtsforet longum. In« teUigodutem uerdm Philofophidm ex prmcipijs natura notis,dut longd animaduerfis experientid, demonÃrationibus conftitutam : Non deliramenta StoicorumautEpicureorum uelaliorum otAoy« avott?toXóyKTa commenta.
Ciuis negdbit fapienti£ dium£ pdrticula efie, dut 'm doilrma numerorum, horum uim, feriem, tnterualldyrdtionem, analogiam, qu£qi ex his ex* truHa funt,'mfinita uarietate : aut in Geometrids demonÃrdtiombiis euidcntidm certitudinis: dut in doilrina de motibus cÅleftibus, demonfirationum Oâ numerorum, cum perpetuo ortiine tnotuunt admirandum confcnfum.
Meminerint ergo diilum Pldfonis adolefcen* tes; Gratam de Deofamam 'm artibus figt;drfam efie.
494 A N N O 1 r r.
CZ coghcnt, doürmnif uerM res(icriK ejje dert^ Udt/ü ex riuulis fapicnti^ diuinie,qn£ tcflStur Dw wwi e]Jè,cr (JmUsfit cÃendunt. Et rcferri debcrf do^lrinas omnes ,no dd obfcurdnd urn uel obruen* ddfn,fed ddornanddut dc celcbrditddm gloriat/t Dei, confirmdnddm dlfenfionem de prouidcn~ tid : M.entes etidm in doârindrum trd^tione femperdcberc intentdi effc, CZ deÃxds in Deunt dutorem, qui his fefe expreÃit, tlt;!utic etidm hoc tnoneo ddolefcentes, ut drttwm Philofopbicdruni utilitdtem intcüigere difcdnt, dc mdgmfdccre : Et inhiifefeprimd lettte, dwmuigent tngenijs,nec dum Idborem difcendi,dutgrduiterferunt, dut fdflidiunt, diligenter exercednt, Omnino enim id fibi pcrfuddednt, infeliciter in cicterii fcfe dolt;flri=* nisopcrdm poÃturoseffe, ntfihdujid cxhis dï^ tibnsfunddmentddd eds dttulerint,qu£ Ãmt uelut dl£,qudrum remigio fubldtd ingcnid,euoldnt id fublimiord. nis deftituti, humi rcpunt, fruÃri dd tUd enituntur, tdndemq^ mdgiw condtu d lange tnultum diuqi dd iüd dnhcldndo,i(ix guflum edruni tAitdem perclpiunt. Nec nwucdnturddolefcentes, dut cldtnoribus eorum, qui fua rudiati amp;nbsp;infei^ ti£, nefeio quosÃoärma fdcræ Ãnguldres ey En^ thuÃdflicos mteücélm pratexentes, Phtlofophtâ ca drtes trdducunt dd uulgus,tdnqudm pernicio» fdf nwribtis chrtdÃidnis, cz cognittonem do^ Jlrinte fdcrie uerdm impediunt, dut iudicijs Ãni^ firisdUquorum, qui cxcludunt è fcholis eos duto^^
ANNO ïy6i. 495 res,ci}uibiafoiis purittu lfnguarum,)juarttmcos gnitio Eccle/i£ ncce/J^ria eü,dilcttur, SeJ contra ales,meliorum O' faniorum indicia ati^ue euiden* tes utdiates fibi proponant.
Te uutem Fili Dei, Domine nofter lefu Chriftc, ^ui es cuflos O' wnbraculum FccleÃa, toto pe= iloreoro,ut hii regionibus dementer pacem tri= buM, nec Academiam hanc, o b£c dodrinee ftu= did, quie profitemur, deleriÃnas : Sed excites O' inÃruds ingénia dodrinarivm capacia. O' falntas rid EccleÃa tuie, qua difccndo docendoq^ ,ea cons feruent O' propagent, ut tu celebreris.
D I X 1.
DE AFFECTIBVS INTER PAREN* tes o liberos mutuis,^uos sopyà ç uocant, Keciaa à M. Faulo Ebero filio.
VAldè me pudet hoc wî loco o conÃflere o dicere ante dlios,qui me iieatc,eruditionc,0' iudicio longé fuperdnt,ac optArim O' hunc locum O has dicendi partes, alij mandatas fuiÃe,c}uidb ingenio, dodrina o ufu, quorum nihil in hanc exiguam atatcm meam cadcre poted,iuÃrudior, cum laude Schölte noflrlt;e cos fuflinere potuiÃet, qualesmulti inhoc coetu jMforuwi compctitorum
Kfe
49S ANNO Xf
itiueniuntur. Sed quid hoc iti utfum c^l ijs, quo* rum duthoritdtcm defugcre nohis iunioribm non licet, ]jgt;ero omncs,quibios huiui Acddemi£ confue= tudo notd cii, mihi ucnidm ddturos,dliquid de uo^ lunate O' tujju pvtcceptorum meorum fummdre^ ucrentid digniÃimorivm afferenti, to potiut obe^ diendifludium probdturos ejj'e,qudm rcqui/ituros facundi£ conAtum,qut non modo omnistrritui effet fut urut, fed etiam ridiculut in hdcmed£ate uidcri merito poffet.
ciim igitur O' Schoi£ confuetudo, O' ftffimi Domini Decani dutoritdt,dliquid me in hdc ipft meainfintid dicercpoftulet,conftitutpduca qu£rere potim quà m diffèrerc de ftorgis Phylîcie, quae confiât in cordibm parentum erga liberos, pr£fertim calamitofos, flagrare ,admonitiis hi-Jiorid. Euangelica de muliere Cdnan£d, quam die Domintco proximo à Keuerendo uiro, pieate, ruditione o uirtute pr£ftante Domino M. I0« hanne Kittelio Pdflore'Eccle/t£ Brandeburgenffs, hoffiite noflro,luculenter cnarrari audiuimtts,quo inodo tà dter acerbiÃimo dolore ob miferiam Ãli£ d D£monio horribiliter uexdt£, perculfa O' imlt;= pttlfd, ad Chriflum accurrerit, O' fuum doloretn ardcntibics gemitibus, lachrymis o cldmoribta tefida,Opern lüius imploraucrit, tbiq^ fflentio pri=gt; mùni quaff ncgledlionis indicio abfterria, deinde posl: difcipulorum ctiam intereeÃionem exclufd O retceid fft d focieate populi ludaici,quaff eins
ANNO lygï. 497 foîiiM faluändi caufa Chriflui exhibitum effet titidem etiatn poA repetitM preces, çr }na:ftiÃi:i tMM fupplicationem, cum conuicio immutidic cr cbfcatite cants, c^uafi prorfus repudiate fit,uli ti.» menmcititA O'antmaa magnitudine amor is Oquot; doloris materni, hoc ipfum conuicium detorferit â ad futc petitionis ffntcntiani, atcjuc M capto fuis Herbis O conftriiio quaff Chrifto, extorferit ffW, quant priusconftantcr denegare uifus fucs â rat, cumaUegato catcllorum iure, quod in demo cum flijs families habent, erudite interprétatif effet ,diuinas promiÃiones de benefieijs MeÃite, ^öd, etff iüa principaliter femini kbrahte debe* rentur,tiint:i, tarnen eorum fft largitas Oquot; ubertas, ut etiam alienis à populo Dei indigentibus O' pe^ tentibus contingere debeant, er abundè fuffeÃu^ raffnt. Eorum beneffciorum,qutbusfilijnonin= digerent, miculis faltem o bucceüiscitmfe fatu^: ran petiuiffet,non tantum à Chrifto idimpetrat, quodpetiucrat, uerum etiam audit fuatfidei con-gt; ftantiam, robur O efftcadam palam prlt;edicari tantis encomiis, quantis nuÃius tunc Apoftolifi^ des laudata fuit, qui contrà fepius o dntea aua dierant, o deinceps auditurt erant, fe oAiyoTrn sovç, fe tardas corde ad credendum, fe amsop J'ns^a/j.pSjjlw 4 Chrifto appeïlari O obiurgari.
Jn hac muliere cum admodum inffgniter cons fficiantur sofpat parentum er ga liberos, o 'ca^
Kk z rKm
498 A à N O I y « T.
ym ctiam infignes utîUtates cerndnttir,qU(tf etffe» runt, ciwt uerbo Dei reguntur,extflmdui opéras precium, de ijs dlii^uid dicere, non contrd StoicoS witum, qui bas quoquedffeilus,ficut zs' alios, op'miones effe iudtcdbdnt, amp;nbsp;ut fuo genere uicios fos cum dlijs legi Gei manifeflè tontrdrijs ex nAs turd hontinis toüendos ejje cenfebdnt : Verùtn etU am contrd quofddm üypocritdsrecentes,quiiüd Stoicorum delirid Theologia mifcentes,pr£textu Jingularis pietatis hos d^eilus uniuerfos impra^ bdnt, cr hominc Chriflidno indignos efjè cldmi=â tdnt, qui mente fud Ztr corde tantum inaÃiduo contuitu cali djfixus, nuüd prorÃus re terrenalas tari dut ddfici debcdt, nihil nià ccelefltd appetere, cogMre, Ãomnidre quoque, nuUd re trifli comme= ueri,nullius proximi caldmitnte, lapfu,morte, dos lere dut lugere, denique dd omnes euentus exter= nos immotiK,imperterritiK,a- avaicQ-HrlQ^ quafi eÃe debedt.
lE.t hos fdndticos fuosilupores etidm fcriptu* ræ fdnda teÃhnonijs tueri,o~ imperito uulgo pro Ãngulari fdnäimonid uenditare conantur, alles gantesdiäA ChriÃi (yApoflolorum,quibusiUi reprchendunt GT damnant intempcfliuas curai er Ãolicitudines de uióiu er defenÃone, cupiditus tem uindiäce priuata ,nimiam trepidationem ob metum futurorum, Ãduciam erÃem fluxorum bonorum nimiam mocfliciam er' indecoros luilia in calamiMibuf noÃris uel proximorimi.
HiC
ANNO I y « I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;499
Hlt;ec diiki, Scripture ifti fanAtici detorquent ad omnium dffeiluum hunMnArnm prohibition nem, i^exigunt in régénérât is plus quÃmiloin citm bii!sa.^0a.p, qudm pofted Ãngunt effè dptU tudinem cr prtepdrdtionem dd iUm , quds idâin tint , illumindtiones c reueldtiones drcdnds^ ijuarum udnA promiÃione imperitos homines i fiudio uerbt , 4 uenerdtione e3quot; ufu miniftes rij, db officijs communibus huius ciuilis facie n tAtis dbducunt , gu£ ueftnid. cum in DetiwJit contumeliofd, cr perniciofd communi uit£,fiepe illuflribus argumentisrefutdri debet,Ct econtrdn rio proponi uen dodrind de affedtbus, ut difcds mus, qui cf qudtenus fin t in mturd conditi, zy quonuido debednt regi, ey quod multdrum mdxin ntdrum uirtutum, er Iduddbilium ddionum in= flrumena ey mcitumentA fint, er de nMximdrtmt rerum confiderdtione nos Militer ddmoneant.
Hdnc dutem dodrindm de dorgis eo libentius trddzlnddm fufcepi,quôd immenfiatem beneficioc rum qua à pqs pdrcntibus dccipimus, nobis ob o= culos ponit, quorum omnium fans C origo funt iHa diuinitus infita cordibus pdrentu/m sopya» ergd fobolem, y nos uiciÃim no/lri officij, er i« primis grdtitudinis,qudm pdrentibus debemuSt commonefdcit.
Primum dutem Stoicorum delirium reijeimus, duifinxerunt,sopyà ç elfe tdntum opinion««« Kk à mente
yoo ANNO I f S r,
mente, ex ohieilis per fenfum monflrittis cottce^ ptM,uelpropenÃoncs uoluntdtumex diuturnioe re conuerfdttone Gr iiriliore confuetudine ortäi, utà cdnii nobis domeÃieus bldndidtur ob fepiitf dcceptos cibos, uel dlioqui ob diuturniorem noti= cidm,dlienos uero ignotos,Gr nthil meritosdUd^ ⢠tret, duerÃtur Grfitgidt. Itt infdntes noÃros GT i/gt;2 iiniuerÃtm fobolem exiÃimdnt Stoici dbbldndb ri pdrcntibui,uel propter Ãepius dccepti per illos nmnu,Ãuld,ucl propter diutumiorem noticidtn O* famiUdritAtcm, Gr uiciÃm pdrentes propenÃo^: res ergd liberos luos,qudgt;» ergddlicnos eÃe, uel propter opinionem, guod ex feÃiüos ortospu^ tent, Ãcut dliocfui omnid noÃrd cdriord nobis fun t,Gr' pluris £Ãimdntur,uel quod iUis itu ddftie* uerint, ut omnibus eorum geÃibus,uocibus GT lu^ Ãbus deleélentur nMgis,qudm dliorum,quibus non' ddfueuerunt.
Sed fdlfd hiec eÃe multis drgumentis oÃendi poÃet,à tempus permitteret. Experimur enim fo^ bolem diligi, GT quidem drdentius,tunc,c'um nihil foris dppdret, quod nos deteótdre poftt,cùm mor^ bis dut fcdbie deformdti, GT dlijs de cduÃs fordb ddti infantes ab dhenis dtque ddeo d domeÃteis ctet ter is non modo non contrc{b.ri,fcd GT uixdÃiei pr£ ndufed poÃunt, quo tempore matres omnium follicitiÃime g^- drélifimè fouent, Iduant, ter^ gunt infantes,GT in lÃis ipÃs fordibusampleilimt tur £7 ofculdntur.
Rurfus
ANNO nbsp;1 y 6 I, yoi
Rurfui liberos non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utilMis cogitutione
acceptorum bencficiorum recordatione moue= ri, ut p4rentâ¬s diligMt,indc certum eil,quo d'non fbliU itutres Mt nutrices fuusdiligunt mfcintuli, dquibuslac zj' cetera alimentu, zs- fomentA dc= cipiunt,fcd etidm ad pdtresnMximo cordis impes til feruntur, à quibus tumen nihil aut pdrum nu= trimenti dccipiunt, dliqudndo etidm per longa hi^ teruaÃa uifuntur Ztr ÃalutAntur. Et faiMcn cerni= itius infantes fæpead primum ingrejfum patris in cottclaue,zy dd primum contuitum moxexulture, geflire ,rifu, uociferationc, iaikltione omnium membroru/m, o/lenderc fubito dccenfam tn tpfo^ rum peüufculo Iteticiam, cordis dilatationem ZJ' Jftrituum effuÃonem , quaà ruentium ultra ai complexum aliquandiu non uiÃi patris, qualcs ge= flus non edit infdr.s ad conjfeîium cuiufcunq; non dico dlieni, fed domeflici ctiam, imègt; flt;epc ne md= tris quidem dut nutricis acceflum tdnto gaudio excipit infans, quanto fe effert,pdtre ex interuaU lo ZT' mediocris temporis conÃcilo.
VaniÃima igitur cil Stoicorumfentcntiaex^ ifiimantium eiufnwdi sofyai; fjjè opiniones ex narijs occafionibus intra animos conceptas, er conÃrmatas ufu ztr diuturna cohabitatione,
Teneamus hoc, quod uerius eil, sâopycèç effe naturales motus cordis,quod ita faitum efl,utfena fu cogttAti uel fanguinis uel Jfiritiis afliciatur,
Z^f
yoz ANNO 17^1.
O' dilatetur Leticid, quä/t oMitm mens tn cont^ plexum fdnguine tundi hont'mis, Cr'mrfm cons trifletur cr contrnbdtur cernens dlilt;iuid moles fium dccidere coguAto fdngu'mi.
Horum motuum cdufds mteriores et propiores cuperemuf omnes mteUigere, Nec ego is fum,(iui mihi edrum explicdttonem fumere debedtn.Sed mis rabiles effe motus cordis, cr mutto dliter ergd cos gitAtos jefe hdbentes,quint ergd dlienos,experiens tiddifcimus. Neque enim tdm fdciles motus, tdm celercs, tdm dcres fentit cor noflrum ,fl quid boni uel mdlt dedlieno homme per fenfus nuncidtum dccepit,quimfiidemueletidm multo leuius cos gnouimus , de eo, qui nobis fangume iundui esl,
Imo quod mdgis mirum cB, etidmfine fenfuum nuncidtione, dhqudndo cornoflrum Idnguoredfs ficitur, comprimitur, ey mocflicid infobti cr res pent'md grdudtur, cuius cdufdm mdicdre nuUdm poffumus,eo ipfo tempore,quo uel libcri noflri uel pdrentcs, etidm cumprocul dbfunt, dliquid mdii pdtiimtur, corde uidelicet pr^fdgiente dliquid noflris trifle cueniffe, dut euenturum, dntequim qutdquim ftniflri nuticij dd nos dUdtumfuitde obituuel dlijs cdldmititibus noflrorum,qudspos fledfdmd uel nuncio camper tds, tempor urn coUds tione fdikt, experimur tunc dccidijfe cogndtis noflris ,qudndo fine euidenti cduft cor noflrun tnÅfltcid 'muflatA Idnguere fenfimut-
iti
ANNO J J* 6 I. yoj
ItA fieri interdum uidcmus, ut mater Mt fetter filium,frdter aut fioror firdtrem, propter diMur= niti.tem dbfentite, de fdcie prorfia igwtum,intu{ dgfiofcdt, priufqudm for is ocult formant dijudU cent dpprehendd/it, ffiritu nimirum cxfdn= gu'me cognato 'mtr'mfecus commoto, ebu1li= ente^ey' fundente fefe extrd cor, ez quafi ni= tente etj- ruente dd cognAtum fitnguinem uel ritum.
Itdenim naturd co)npdrdtnmeR,utfintiledd, fni generis dltud magno condtu tenddt,ficut fidtn^: ma ex lycbno drdentein id, quod ignis naturz proximwm eü , ut in pinguem amp;nbsp;dcreum fu s mum,uel dliam materidmfimilem celerrimè trdt!=s filit.
Ita uerifimile cR ,figt;iritum dnimdlem, ex ttno corpore per gcnerdtionem duulfum, in dlia corpord propdgdtum,qult;erere coniun£lionem,zt^â toties nwucri ZX dgitdri dd confotidtioncm,quo= ties uel recorddtio cogndti fanguinis mentent, uel fiiecies externa uifum, uel fama duditum mouet, imo ut ditlimi eR, dliqudndo fine tdlibus ddgt;nini= cults, fuo quoddnt peculidri motUjZtfpldnè diuino cietur fiiritus dnimdlis,utcorddmoefttcidntuel heticidm conmouedl, tunc, cum cognato bomint proeuldbfcntiihfigniter maledut benéeA. QUiC ideo recito, ut apparcdt id, quod ueriÃintum e^b, sopyÅç nequdqudnt cfie imdgindtiones, dut opU ntones,qu£ pro drbitrio fumi,dcrurfiisdeponi î poÃint,
5ro4 ANNO j y 6 l.
poÃint, dut tenure ddfltidttt er receddnt,ut élui ^uripi db incertii uentis impulÃ, fed ejft iidturdles motui, fubftdntiu jfirituum dnimdlium inditos,utÃcut ilii forntdi dlidrum rerun perÃn^ guld fenfuun orgdnd dpprehendunt, difcernunt, cr iudicdnt, itd etidtn jfiritum v fanguttiemd fuo uel cognAto corpore or tun, er in lt;Siud cor^ pW per generdtioncmpropdgatum,dgnofcdnt,a' adeun mAgnA celeritAte Qr uehementid rudnt, atque ia cor hnpcÃdnt, ut cogndti hominis con^ Ãgt;cilu,conucrfAtione, O' rebus proÃieris lutetur, O~eiufdem dbfentid, cdldmiMtbus, er intcritu contrifletur, er uehementiÃimo conAtu mdld db eo depellere nitatur. Inde exoriuntur dmoresjd^ titiæ, hildritAtes, inter prufentes cogndtos'Ande eü ArdentiÃimus dolor, er Mius er' deliderium, in cdldmitAtibus, fepara tionibus er mortibus co-gnAtorun : ïnde eü fcruentiÃimus zeIus,mAximo conAtu etidm cum fuo periculo contendens ,mAi tun l£dens d cogndto corpore depeüere,quos dà fcilussa^yixQ noinindmus,er' ucrè credimus diui* nitiis in credtione rdtiondlibus nAturis impreffos, partem eÃfe imdginis TTei, dd (juam homo conÃtui fA, er' futures fuiffe in naturd intégra er tiles ripiirgdtos et ardentiores fore in £ternd beatilu^ dine poil haue uiam. ïn hdc ucrö uitd feimus eos feuere à lege ITei rcc^uiri, qu£ dileitioncm proxb vwrun ferio pr£cipit,er in renAtis d Spiritu fan* ilo reÃitui,er purtores dccendi dc regi,
Paulus
ANNO X y j, yoy
Pdului (guident eer (è inter fummdp.c!cra,'(jui(= lia 'm Etbnicis alienis prorfue 4 Deo,fuiÃi,cir circa finem mundi in maxima natura; bumana; dege= neratione O' prauiate pracipuc futura effè fcri= bit,entimcrat taneiuà m teterrimum uicttvm ctiam ^sopyïap : ciim Kom. i. C m fecunda ad Timo= tbeMwi capite tertio fcribit : Howt«« fuifje O' futures yovivcip aTreeeÃjfexapfeyç, à sop} bç. Et MI primaadTimotbewm ejuinto dicit de uiduis: riifcant priwHiK irp âîlt;Piop oiKop tucrîSpp, î)tp.oi6«çWolt;J'iJ'ôvoa Taïç -n^oyovoKj. to^tü
K-aAo'p Koù aTVOcTtUTOp iviatriop 'tS) fitS. Et
I addit p4Kiô p6R : Si lt;iua fuorum, o maxime do= meflicoru/m,curam nonhabet,fidcmnegauit,0â
1 e^ mfideli deterior.
l Sunt autem maximarum utilitatum eaufasof» 1 yai conditie in natura bominis. Primùm,ut con-l feruari, propagari o augeri genus bumanum \ fer nutneationem, cducationem O defenÃonem l fobolis pojiit, {jUte i^uidem utilitas botnint corn \ brutis animabbus eft communis,in cjuibiw cernun= \ tur mrabiles inclinationes, Ãudia, artifeia, Cf I impetus in fouenda,nutrtcdnda, tucnda,proue= 1 benda proie tam diu,donee Ãbi neceffartam ad ui= \ fliwn compurdndtMn induÃriam, O ad defenÃo= 1 nftnptie incoltuniwitw uires o inÃrumenta ne^
ceffaria acquiÃerit.Vnde poÃea parentes fobolem i iJcJèrunt, «el etwm à fe prorfus fugant O repel= \ {«lit.
HofKWl
ANNO lyéi.
Homini uerà ^opy-aï 'mdit^e non äd tempuf, fed per totdm uitAm durant, tmo etiatn cum æteete fiunt ardentiores O' deriores, qutbiis mouentur pdrentes, utnon antum uiÃumprimis nutricd=: tioHKdnnts foboh quterdnt ,fed etidm imftrudnt edm prieceptü uirtutwm,regdnt earn confitijsfuK, trdducdnt dd dgnitionem o ueros cultos I)ei,cus iuf officij imdgo cernitur 'm Ãtu uberum, qu^e brutis dnimdlibut, IditAntibui fxtum, 'm imo uem trecoUocdtA,mulieridd peiiui ddmotu funt,ut ÃgniÃcdretur, pdrentes deberc Itberis non uiiltvm tunttvm, O c£terd dd hdne tcmpordlem uitdm ne^ ceÃdrid, fed fdpientidm etiam imper tire, qu£ Ãruere o præpdrdre O perducere fobolem poÃit dd eterndtn uitum o confuctudmem cum Deo conditore.
üuius so^y'»lt;^ iUuflre exemplum o 'mfignis frudus nobis propofitus eAinproximd bifiorid mulieris Cdndne£,cui mater num pedus iafld^ grdtdtnoreo doloreob 'mgentem talem calami^: Mem fili£ , ut o foÃicitiÃime circiemjpiciens qu£rdt cpituldtorem, omenftrdtumpdrtim i» promiÃiontbus,pdrtim communi fdmd,dnimofè o intrépide conuenidt, fupplex oret,0' nihil re^ ueritd fudm 'mdignitatem , nihil nwrdtd etidnt monftrdti opituldtoris duras uoces O conui^ cid, pergdt, urgedt, o pert'mdcid fidei o 'muo^ cdtionis tdndem expugnet Dominum, O cogdt qudÃ, fili£ fu£ Opern ferre,qudm ddeptA,hdud du^
biè cum
ANNO lyöi. 707 hië cum filia poÃeii bunc liberutorettt pro ucro MeÃid Oquot; îilio Dei dgnouit, inuocduit, celebrd* utt, er etusfiducia ftdtuit fe Deivm pldcatum hdâz ierc, er exhde uia deeeÃit l/etu dd leterndm Det conÃuctud'mem.
Ad hdne üntdm bonorum tempordlium er-tternorum copidm petenddm d Chrifio er confer f]uenddm,mcitdfrix huic dffluUte mdtriÃuit sop= y», diu'mitui ipfiut cordi imprejjd, gua conduief= cere ipfam 'm antA filia miÃertd non pertni/it,do= necliberdtionentd corpordlt mdlo ddipifceretur, cMnqud,creÃcctitefimul luce er drdoreÃdet, £= terudm falutem eii conJecutA.
Hifc tAntorum bonorum inftrumentd dddia hominum ndturit,nos iuniores prtefertim dgnoÃ: cdinui,mAgntfdcidmiiS, ergrati celebremuf, cz toto peilore deteflemur illosE-ntbu/idftdrum fu^ rores,qui hdf flor gas non dgnoÃci ut dondDei, tionufurpariuolunt,erdenientdti indni cdptd=: tioneÃdnditdtis, homines non folum détériorés infideltbuf -, ut Pdulus loquitur,uerum etidm ipps belluis crudeliores fdciunt,dum mdtres d liberis, liberos d pdrentibus, frdtres d fororibus perpe= ctem religionis duellunt,er hds s:o^ytxg,qult;e pro= ximos inter fc deuinciunt, er nerui qudp funt domeflicte conÃoeidtionis er' mutute beneficen=i tiieergrdtituPnis, exdiiimis hominum eueUere co/idntur.
Ego quidem pdlà m proflteor,me ab iÃoru inÃds
ro8 ANNO ï f « I.
nid totA mfnfe Momre,^^ grdtiiif Deo ^UMt^ concipere animo poffunt, reuerenter ago,(}uèd hos fonticulos uberrmos 'm peéloribus parentum noftrorum 'mfcutpÃt, ex quibus UrgiÃitM ad noi omnis generis tjuotidie beneficia, pronanant, imprimis dutem ey^ nommatim Dfo gratiasago, guod mihi patrem largitus fà «gzxósopyo/j, mä piè amantem, cjuL tpfe à pueris me falutari do:= ürtna de Deo, er- omnibus honeftis ojficijs infiru^ xit, cr abalijs rede âmfiitui amp;nbsp;fiormari ad uir^ tuUsGr bonarum artium Jludium curauU,cui memoriam pr^dicationem borum beneficia^ rum cum débita reuerentia er obfiequio, Deo iu-uante , ef inhacuitA, er intofaieternitateprie^ ftabo.
quid buius mater iiC über tos meam longé ex^ cellit infantidm\, reuerenter oro, ca.riÃime pater, ut tu de digmtdte fiorgarum explicatius dh cas, ef argumenta etiamaliqua refutes, quibus fanatici homines eas impugnare audent.,
D I X I.
RBSPONSIO.
P A T R 1 5.
CAriÃime fili, non finit temporis anguflid nes bic inftituerc longiorem refutationem, orna^
ANNO I 7 6 I» yo9 crnAtij^iwi uiri nonfunt prohxitAte owfionw nos fir£ incuUte infuMK oncrandi diutius. Dicam tumen pro pctterno meo i« te amore pMcd, (fuid in publico hoc optimorum uirorum confejju dliquid fillo honeftdrdtione petenti dcncgdre, uiderctur effi dlienum dbeiui nAturd, cui tu lt;^'Koso^y 'ap trihuiiyiqud me non dbhorrere fdteri mdlo,qudnt cumEnthuÃdftii iflis uideri propter ipfum a7ra= Oöaj] fcrtis nbsp;nbsp;nbsp;confldns.
SpecioÃfiimum drgumentum, quofc ifli fund* tici impugndtorei florgdrum impcrito uulgo diélum Lticu^-ubi inquit Chrtflu'S'
Si quis uenit ad me, non edit pawcm fu-um amp;nbsp;matrem, Si uxorem, Si filios, Si in-tres, Si forores, adhuc autem amp;nbsp;animam fu-am, non poteft meus effe difcipulus,
^rgo qui unit ejji difeipului Chrifit,mquiunt, debet fe omnibus his uinculis domeflicdrum ne» ceflitudinum cxolucrc, CZ omnemdmorem amp;nbsp;eu» 1 ramfuorurndbijccre.
Tdcilis reflionÃo e^, Chriflivm ibi loqui de eds fu confeÃionis, quod inde certumeA, quid inlet etidm odijfl fudm uitdni qudm certè non uult , ttosipfos dbrumpere noflro drbitrio,fld teueri nos prohibitione, Non occidcs, ÆÂ«/«â¬lt;â ,«ec dlis os,necte.
Veritm
po
ANNO I y lt;nbsp;I
Verum cùm cottfeÃio banc tibi neceÃitatem, imponit,ut aut parentes, liberos, fratres,mà ni^ tim tuam, amittas, aut à Deo defieias, cr manifes ftam tdolatriam approbcs cz ufurpes : ibi man^^ datum Dei ( Fugitc idola, nbsp;nbsp;: Non habebis
Dcos alienos coram me.) own/lx« alijs carif^ ftmis rebus, cr 'mferioribus præceptis. Honora pattern amp;nbsp;matrem.Dilige proximum tuum) i antefcrre debcs. Et ban: eÃ'e fententiam ucrboâ rum in Luca,)nanifeflume^â¬x Matthæo lo. erf« pite,t(bi idemprteceptumjic ejfertur .Quiitmt patremplus quam me, noneft medignus, amp;nbsp;qui amat filium aut filiam,fuper me, non cftmedignus.
Non igitur Ãmpliciter prohibet amorem proââ ximorum feu slorgas,fcd uult cos regi fummo man [ dato: Diligas Dominum Deum tuum « j toto corde, ut Deum magis amemus,quà m nos, aut noftros. Hune amorem transîatum à ea^ rtÃimis perfonis in Deum tempore confeÃionis : ChriÃus uocat ediffe proximos, hoc eÃnegligere eos feu pofthabere in cafu confeÃionis, vbi funu^ mum Cf infinitum bonum debet ante fern inmo^ ribus Cffinitis. Extra hunc cafum uult nos tene= ripr£cepto*, Diligas proximum tuum. Ho« nora patrem amp;nbsp;matrem tuam, hoc eR, uult exercert à nobis ilorgas erga fobolem, parentes, frates,itA timen, ut ilia regantur uerbo Dei, gri^ dus faciente inter obieikt amoris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
N4W
ANNO 1 y S 1» yil
NdW eHdw boc diÃimuUri non debet^fropter pcccatum origmis his ipfis fianiniis kgitimi oiTWa rw ergn proximos, äjÃcrgi multas fardes, Vt îaiia guidiorjît dfnor ergd cognâtes,guim oportebat, aM itA uchemens C? peruerfus, ut ad qutelibet uU tia nojlrorum conniueat, cr omnia indulgeatf ^Mod flegd/iti uerjtculo reprehenditur : Glanda patrumfegnes facit indulgcntia natos.
Ab bac KraVâ O'«itijî, lt;J«lt;e aliundèacce» dmitjûitgè difcernaiitur ipfa; sopyaGUt rcîi Dco ccndita;, cr fua na,tura optimte, dequibus frofeflô proderdt fape commonefieri iuniores,ut diMBiitm fapientiam cr bonitntem confiderarent attentius, ez pfe 4d «kbrdtioncm illiiw, üquot; lt;td grdtitudinem erga parentes exiifcitarent pfpu«. Ndw inilkssopyaî funtomnium flagrantiÃimee, ^ua;,ut rcilè dixiÃi, funt fons omnium beneÃcio* rion,qMd;à pdrcntibiw in iibcroî conferuntur, qMorujn amplitudo «ntl ut iinlltt clo^«entw i cxpoijtrc earn poÃit.
1 ï,lt;t bond duw (juierunt foboil parentes, et com= \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f irdnt, qudtif uni fubeant kborum, p ericMlorunt,
1 wolepidrum ,qH(tntum fupi«eant cKwrum, uigia I Jidrum, icruwnArtwn, q«dntum perforant erweida \ tMtwn-ÃgritHdint«« ©⢠dccrbipimoruwt dolortwn, I corpork CZ aniwi, nenw ucl cogitando affequifa= l tis poteSî, ad qua imiuerfa mala toleranda cz exa 1 bditncnddjUnicdtlld diKinittw in animis ccrdi= I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L l buî
L
px ANNO I y è I.
1gt;(M conditA sopyi, cr nAtimlis propenfîo erg4 libcros Oâ parentes, anmat,roborat obfirmat, ne moleftias pibterfugiant, ne doloribus fuecum^ bant,e:y fobolem 'm mails déférant, ant benefacere recufcnt,
lt;juidem uis 'anwris m parenttbus tnna, e^, ut ne quident tetrlsfepc flagitijs liberorum extingui queat, ïmó etiam refiâmila nonnihil, dc^ nuo exardefcat, ckm fobolem quamuis contuma^ cemjey flagitiofam,in magnis conflitutam arum^ nis, dolere amp;⢠pÅnitere fa(ii intelUgit.
Exemplum, e^l Dauid,qui contumelioflÃimo filio Abfoloni uult parci, amp;nbsp;extinilum grauifi-mè luget, Cf-autorem cadis loab tandem puniri mandat.
Dulciflima uero imago proponitur talis pater=gt; na sopySç in Sene diuite, cuius filins, cum fttaiit bareditatê improbis flagitationibus extortamflc=â leratè in fcora er aleam profudijfet,tandem nero nbsp;nbsp;i
in fumma inopia Cf poena barens, cz paterna tarnen sofyii confifus,domum redire conflituiflètâ. ibi procul adbuc accedentem,cr 7nacic,fqualore, pannis faedatum, tarnen diéktnte cognato flgt;ilt;â ritu pater intus agnofcit prius, quam oculietM dinofccre potuerunt, occurrit igitur prodigofi- [ Iio fcnex pater, CJ~ oblitus dccori, oblitus omnium priorum flagitiorum or offinfarivm,filium am-plcdtttur,ueftit, ornat, cxbilarat,in locum filij (T nbsp;nbsp;'
haredis denuo rcponit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Similia
ANNO ï y 6 l, yx;
Similis hii fepè fiunt 4 piji parenfilui, quo=z ruw caufi eü iHa animis ipj'orum rndita diumitui flamnM, amoris, quad beneficium Hci, liberi grati (tgnofeere, pruedtcare, rcuerenter ufurpare debebant, er fiummo fludio conAri, ut parentibui debitAm gratitudmem obfiecjuio CZ reucrentid cünueniente pro uinli prteflarent, fuâ tmgt;de= flid,profeâuinfiudijs,0'(ilijs officifiparenttm curât, dolores ,moleflitts, quds ipforum præcipuè caufd fiuftinent,lenircnt amp;nbsp;fubleuarent.
Sed c^uod in dlijs partibus humanæ fiocietdtis . fcpiÃime uerumeA,illud ctidm dpudlibcros locum interdum i?dbet,quod Pinlt;ldrus conqueritur: tso-Tcaia. tu Æ a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q
Rrfro enim nunc fobolis reuerentid pdrentum pie= tAti refiiondet, ez dolendum rfe mirdndum e^, cum flatntfiie motus ndturdlisfit ,furfum tendere, quèd hic ignis amorisfipius e^' efficdciusd pdt Tcntibus in fiUos defcenddt, qudm d filijs mpd= rentes uiciÃim dfeenddt, ut idm pudendum qui= dem, fednimis fepe uerumdpud nos prouerbium boc ufurpetur : Pdeikusefie uni pdtri dut uni md= tri deeem liberos nutrire , qudm decem Itberis unum pdtrcm dut undm mdtrem in fetieâute diere.
Sed generofi dnimi, confiderdtione huiusdm* plifiimi beneficij PieÃconditoris hdrum jidmmd= rum in pdrentum cordibus fle£b,ntur, uterebro exufeitent fefcdd fludium pietutis, cbcdientite cz
Ll Z grrfa
P4 ANNO ij'gl.
ergn pdrentes ,meniorcs grduiÃimie commmdtionii : Non reccdot mdlum dc domo Zrdti.
Frittered nuUo modo prttereMtdum hoe ^uo^ queeii^ldf sopy«? inpdrenttbtn ergdfobolem, non tMtum elJè inftrumentd mutuie beneficentiit inter cogndtos, nbsp;nbsp;neruum focietutis communii
hominnm: ucrumetidm eÃe dulctÃimM umbrdf, Cïquot; ittuflres commonefdélrices dc tejiimonid de dmore itterni Pdtris ergd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de eo dmore,
^uo nos Deus Pdter propter Pilium complcflitur, hune Ãuum fubfidntidlcm dmorem,Spiritum fdiifliim, per Pilium Adyop in noflrd cordd effu«â dit, ut nos/ibi copulet, Oquot; certos redddt,db ipÃo nos multo drdentius, confldntius v efficdcius ligi, cumÃe nobis credentibus in Ftlium, PdtreHt fore profitetur,(judm uÃus homo pdter dut mdter fudm fobolem diligere poteR, ficut Pfdids dulcià jimè inquit : Et dixit Sion : Dereliquit mc Dominus,amp; Dominus oblitus eli mei.Nun quidobliuifci poteft mulier infantern fuum, lit non mifereatur filio uteri fui Æ Et fi ilia ob« lita fuerit; ego tarnen non obliuifcar tui. Hde cogitd,, quoties precdtionem tudm inchods, edttt formdm recitdns,qudm Chriflus nobis pncfcrtpÃt'-Pdter nofler, qui es in coelts : cr certo fldtue, nott fruflrd hoc dulciÃimum nomen pdtris DeumÃbi tribui ueüe, fed eum, qui fiorgds cordibus pdren^ tum impreÃtt,ferid tiir puriÃimd so^y» te quoque com^
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;6r. p;
totnpfe^i, fcfio dffici tuis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wulto uéhenun^
h£c miferd rMter CdnAn^a foUicita eA in cdldmMtcÃliieÃult;e, qnomodo ea, liberari poÃif. Ccrtoflatue huncPdtreni calcftemteprodigum, C^tuo fcelere incxtreiMni miferiam prolapfum filium,fed pccnitentcm Cf reuerientem,procut contueri, mox ägnofcere, Accedcnti tibi occurrc^i re, geÃire te, compleâi, nbsp;nbsp;exofcul4ri,uelle fora
des tUMabluere, iuflicid Pilijfui te ueftire ora riAre, annula fxderii perpetui, hoc eü, arrabone Spiritus fctnäi, aterncim harcdMtem tibi confira mare, nbsp;nbsp;maänre tibi uitulum fagindtwm,l'ilium
fiium, 'ûommu'm nofirum lefum Chriflum, ut pro tefatisfacidt iufticiie Dei, pocnus exoluat, tibi dea inde cibutfit,quo ftgineris ipfe,recrecrii, CT cxa hilareris in (ctcrno conuiuio cum Dca.
'iJâec cogitandd funt, quotiesDeumPdtrisapa peVcttione compeUamus, uelquoties parentes noa firos, matresfamüias naftras cum infantulis blana de coÃudere, eos laiklre ,eorum morbis O' calda tiiitatibusexcruciari cernimus, ut/idtuamus,Dea um multà ardentius nos diligcre, niultà uehea wntit« noftris nulis affici, O uelle nobisopitua lari, ficut filiam ucxatam à d£monio petcnti ma^ tri incolumem reftituit.
Hutic clementifiimum O' ^XosofyoraTOp Patron calefton,qui efl: £ternus Pater Domini noftri lefu Chrifli, toto peiiore oro, ut nos in hdc VMgna, ttiiferia, infirmitate o pcriculis nofiris 1, l 3 démena
pS ANNO 6j,
, dementer rej^iciat, ztr protegiit, ttT EccleÃdm uerèidlt;enwnio tniferè hoc tempore uexdtdm lts beret, cy te Pdule fill, ac honeftos CT eruditoi cru/x^o/THTtt^ tuos omnes fito fan£lo uerbo (T Spiritu ueriatis, roboris, ey cafiificdtionii doce^ ai,rcgdt, confirmet, fiinäificet zy ddiuuet,ut fid* tu orgdUA utilidE,cdefid;, feritientid glo~ rite Del, ey fiiluti ueftrte animie ey plurimorum dliorivm,
D l X I.
ORATIO DB LEGVM ET ORDINIS POLITICI DIGNI= tite, Kecitdai nobilitute generis uiro cldrifimto loachimo 4 Beuü 1. V. Bgt;odore,Profeljbre eiup dem ordmario , cum conferret g^duM dodoris, Brico Royer pdtricio
Bremenfi, SMdrtij.
aVod duce dtciue dufiice lefuChrifioRe* demp tore nojiro felix ey fduftumfit, Df^ dums dc Lcgum ey ordmis politici dignitAte,or!= diar ittxtA legem Atticdm dbfc); prooemifi ey dffe= dtbus, Qudmuis dntc hdc fiepe hoc ipfio ex loco, eadem de re, db dlijs Ifilendtdè ey grduiterdidum cd, Sed hec fiepe repctendd fiunt, ut in iuiientbitt dldtur legum ey politici ordinis retierentid, No« ftro uerofiecuto magis etidm qu.im unqudin dnted neeejfie
ANNO 3 7 â I. 717 neceffc cR ifid fepe ineulcari, cùm in bdc Mundi fencfcentis poflrenM infirmimte Momitd multi=z tudo honc/ÃM leges cr difciplindm cmnctn mfen= fiÃime oderit, quid udgds e?quot; errdntes cupiditdtes fuds, iuflis qud/irepdgulis frendri cohcrceri fentiunt. Mordent igitur frenum,ut fero'cientes equi, Oquot; hoc iugum excutere condntur. No/lrum tgitur eü, qui Iuris üquot; legum Sdcerdotes dicimur, fubinde hutiM ordmis politici beneficid commemo= rdre,cr homines, quantum quam inendrrabile dontmD« hocfit,}m)nere.
^ultienimfunt,qui ftcut nippidSdpudPld^ tönern, leges quaft Tyrdnnidis dccufant, P.t cxor=: tifimt noftris temporibus Andbaptiftlt;e, legum dc politici ordinis ut manifefti, itu infenÃÃimi ho^ fies. Et Antmowj,quicaÃidèlegivm fundaments, conuellimt, cum fingimt illos qui contra confci-eiitiameasuiolant, tsmen Deoplaccre, Hisuero ccctnenda erat fentëtia Pauli Apofloli, qui Dciw» dicitnonejfc Deum Acatsfia/ias,id c^,fcditio^ nis,confuficnis,eyr udfliatis,fed ordâmis cy pacis, Pdcilè ucro his adplaudit contumax, eyfreniim^^ patiens multitude, quiafomniant homines inanem titulum liberts.tis, qu£ nttüd e/fe pote^ nift in Re» bujfub: legibus optime conjiitutis. Its, fit ut hoc tantum beneficium diumum,ficut er cteterafum^ m D« lt;ioK4, nee agnofeatur, neque,ut debebat, reuereitter habcatur, jèd contemnatur ac penè
LI pedibui
A N N O I î lt;nbsp;ï.
pedibiif conculcetur. IJon enim homines uem hot nA agnofcunt, ZJ' uerè diäum eüà Sutyrico: Omnibus in terris, qult;£ funt à Gadibus ufcj} Aurordm,z^ Gdngen^pduci dinofccre po/Jiint Verd bonA.atq- lUis multim diuerfdjemoli Erroris ncbuU, etc.
Schotte uero ob edm cdufiim precipuè in/litutte funtjUt pictAtis^legum,dip:ipline,z^ omniim hot^ neflorum offictoriim Jint ojficinte. . No; igitur qui in Scholts uerfdmur -, decet cum his profane multitudinis erroribus pugndre, profe quiff; eniti,ut legum dtque difcipline reuerentid, qudiit mAximè fdlud cr inuioldtd mdnedt. Ob hdnc cdu=gt; fdm,cum in hoc honefiiÃimo cofcjfu mihi in pre^ fcntid ordtio hdbendd e^fct hoc potiÃimum dr^ gumentum delegi, ut de dignitdte er utilitdte iKâ ris, legum, zy politici ordinis breuiter dicerein, 'Etfimihi neque ingcnij uires,nec ordtionis ubert^ tAtem, ut id re£lè Ãdcerc poÃm,fuppetere inteüt^ go, tumen contrà me conÃoldtur, quod diélum eil db Euripide :
Keékl O'/implex ordtio ucritAtis cH, Neq; uerborum multis dmbdgibus indigct, ]niuftd uero cdufd ueluti Idnguidd tJiorbo putri, fdpientibus cget pharmdcis.
Grdtidm ueró eterno Deo debemus,qui ut lu^ cemÃdcrdtiÃimi uerbi fui nobis in hdc cxtrcmA mtondt feneóta, rurfum cldrius iüucejfcre uoluit, ia, legum,iuris, cz politice gubcrnAtionis dignité atem
ANNO 17g ï.
Mem dti^ue utilitdtes,Ãmul nobis multis iÃuflri= bus teflimonijs ojlcndtt. In qualibus enim tcncbris fupcrior letas ucrpiajity'mde ieftmari potesi,qucd de ordtnis politici dignitite in Ecclejia dltiÃimum filentium fuit, neque h^c tuna bénéficia D«, ncc eorum utilitasagnofcebatur, inline ucro nobis zy fcriptur£ fdcr£ tcftimcnid in conjfcdlu fumt,quix bus Deus hunc orfmem nobis commenddt,e:tr ex« empld prtemioruni dcpoendrum nosfdtis docent, quanti ilium Deusfdciat, quamfanélè conféra Mt um uelit: Soh uerô Chrifiiani nbsp;nbsp;pij agnofcusit
bac beneficia, at que illis ea qua debent reuerentia _ gratitudine utuntur, Profand multitudohis ficut dlijs donis Del ad cupidiatcs fuas explendof petulanter abutitur. ïgitur multi in pÅnis harent, quia Deus banc ingratitudinem non finit impunitam,
Vdulus Apoflolus legum ztr politici ordinis uiolationcm affrmat effe pcccatum mortale, quo confcientia lt;i Deo auellitur, ztr obediendum effe dit non antùm ut uitetur pcena, Sed multô nagis ne confcientia peccatopoîluatur. lllufirc hoc tea fiimonium e^, quo Deus hunc ordincm munit, cuius ipfeauthor er conferuator e^l. Fontes enim legum quid aliud funt, quà m radius lucis cr fapia entia duiina in mentem humanam ab ater no cona ditore trdnsfufa,lloc duce qualis fit Deus,c^ qult;£ ipfius immoa uolumtas dgnofcimus,}ioc duce tur* piaab honeftis,db iniuftis lufta, DcniqucDeo plda
L l y ceiiti 4
y20 ANNO
cent id d dif^licentÃM feiimgimM, 'E.t inter Dtulti teflimonid de Deo,qute in ndturd extAnt,uix dhud eü iUuftriui, qudm quad iftdm lucent trdnsfudit in mentes ho)ninum,qud à dcÃituercmur, nihil fd= ne brutis dnimdlibus prtefldremus, lino propter multds cdiifds iüis longè qt' fcediores eÃetnus O' miÃr lores,Si igitiir pulchcrrimum de certiÃimiint ordinetn in rcliqud rerum ndturd ,à teniporum (tnni,dierum de nodlium,à motuum cceleÃium ui» ces dtque ordinem cum ddmirdtione Ãedklmus, cur non o hunc ordinem iuflicid;,quem Ariflote^ les lucifer0 O foie pulchriorem eÃe dicit ,ddmiâ» rdmur, £tc mAgnifdcimus t î^empe ifte ordo no» bis mentem er uoluntdtem leterni conditoris in legiim libres, tdnquùm in illuflri imdgine exprefi Ãm exhibet. Vt uerö Deus ijlitm ordinem in hu» mdiiogenere fdnxit, itu er eundemconfldntcrtu= eturdtq; conferudt, id quod ntdnifefld experien» tid tefiatur, in ijs qui pr£cipuum neruum legum, nempe iusiurundum uiolunt, item 'm hisqui iniu= fle fanguinem humdnum fundunt, qudm himird'= biliterdd fupplicid retrahuntur t neque ferè ullus , euddit, quin hteredt 'm poenis, ut mdnifeflè ddpd» rcdt ,diu'mitus ifldÃc ddminiflrdri, er Ãquibus poen£ forte diÃeruntur : Hi ftiznfzj 4 furijsitH dgitiiitur, er' alem 'm corde cdmificindm fecunt circuwferunt ,ut Mis longè optdbiliiis eÃe poÃit, quocunq; genere mortis extingui potius,quiim in alibu; confeien ti£ crucidtibm niant trdhere, Ob
bdiic
ANNO I y g I.
hdnc citu^ätn nonnuUi cum latere fgt;otutljâ¬nt,ultro [c ludîcibuf ad poeriAtn obtulerunt, fcclui confeÃi^ ut cititK à tor tore interno hberarentur, Alij por= rô eum euaderc facilimum ejjet,it3,rettncntur, cz ad tribwnalia retrahuntur,ut oinne^fatert cogatis tur à folo Deo hoc fieri, Refera»! tmum atq- altes rum exemplum, ciuie ante ahquot annos hâc accts dcrttnt,amp;multis noti fiint. Vulucrdttir 4 Scholas ftico ReilorAcaden!ii£,et ex eo uulnere paulo pojl woritur,Author cddis tertio primum die in hors rco prope Member gam prahenditur^et 'm foro hie fMpplicio afjicitur,qui interrogatu^ cur ta diu ibi toto pene triduo plue tmo miüiari pos tuijjet conficere,refiâondtt pedesfibi et crura uifa plumbograuatu, ut ulterius progredi non pojfet. Qnishac uincula pcdibus iüiusmiecitt Nempe Tgt;eue,umdex fanguinis hivmani iniujlè elfufi.Cons Jpidunturfimilia exempla multis 'm locis.Egredis tur ex hacciuitate in agrum Agrtcola quidam fub noéiem cum tam portie claudcrentur, qui cum 'm uicmi filtum corriualem incidiÃit, in ter fielt ips fum, huic nox tota refiabat qua commode effugcs repotuiffct, SedDeus tpfummanifeftomiraculo retinet, Cogiturper horos quindecim in proximii fegettbits defidere,donee indices i;:tr Lidores pros firidie ad occifum corpus cx publica uia tollens dumegreÃtipfumuna rctrahunt, qui cdp!tepo= flea hic plexus esl. Talia exempla multa quotidios na into oflendit, ut ea ornittamus qua in Hifloriis
com*
A N N o I y I. contmemordntur. Hine Veteres furidi uindices homicidiorum fecerunt, Qui eùm ttlid exempla niula non fine admiratione J^eélârent,mn ternes rè neque edfu hæc fieri reputuntes finxerunt pros prium de peculidre quodddtn numen,quod fdn^uis nem bumdntmi iniujlèeffitfwn ulcifcereturt
Propter uioldtam uero iurisiurdndi religiös ne)n,nonmmus illujlrid funtpoendrum excmpld, Quisenim unqudm periurij paendtnefi-ugit t Bes ne ddhuc elementer cum iUisdgitur, qui inhdc uitd puniuntur,dtq; itd dd poenitentidm reuocdns tur, qudlid ddhuc multd mifiriccrdi.e diurna exs empld eernuntur. Hoc horribile e^^cum ddaters nds pcendi refierudntur. Vidimus hie nuuuni dexs trdin hominis periuri, qute per dunos oólo (J uis gintiin fepulchro idcens,cum totum reliquuin corpus multo dnte totum confumptum amp;nbsp;in pul^ uerem redddlum fiuijjet, fold putreficcre. nonpos tuit, ZJquot; erdntdigiti formdti in modum lurdntis, cum dlitcr infledterentur, in illdm formdm ftdtim redibant, Adharebant tendincs ZJ' ncrui,quibus pollcx ztr proximi duo digiti extenduntur intes grt,c£teris confumptis. ïnuentd htec fuit inEcs clefid coUegij Mondchorum in ditione Cdttorum, edT' cum fold mdnus hdc digitorum forma poR tot dnnos effoderetur^non fine cdufd moti funt homis nes rei mirdculo,^^ captum e^ qudri, quis co hl loco fepultus fuiffet, id uero fuperpofiti hpidis / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infcriptio
ANNO I y g I, yi; infcriptio tcjldlxittir. Jbi cognitumc/l QUieflos rem collegij Mondcborum eo in loco ante tot annos fepultum fuijjc, qucm dliqui nordnt ho^ fninem leuem de profdtjum, dd iurdndtvm fdcilem, V relig^oniseontcmptorem fuijji- âEtimcj; pros p'tcr fud cr coUegij commodd fapè peierdffe, periurijs fuK multos defrduddffè, Quum uero ^-ioiidcbis fidus minifler fuilJe iudicdretur, eunt ip/i honorem mortuo hdbitum, ul in ^ccleÃd in loco celebri fipeliretur, DetwM tAmen periurios rum umdicem tdndem hocmirdculo iudicium pes ttw oÃendiffc. îAiffd fuit hicc mdnus und cum his ftoridd Principe Cdttorum dd P.le{lorcMSdxos tihe, à quo porro hue dd reuerendte memeri£ Dos itorem Duthcru/m cr Återos 'Pheologos trdnfs milfd fuit, neque Ãne horroreJfeihrt poterdt. Si quis hoc tettiere itu dccidtjje putdt,nec iudicij Dis uini teflimonium eÃe,is non tintitm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id
cii,imptusdc profdnuSyfed pldne mente cdptus c^l. Tdlid exempld tulit nofrd memorid,neq^ uUd ætdi cldiitur,ç^in DEVS dliqudhominibusÃmilid mirdculd propondt, ut tefletur fe Legivm amp;nbsp;pos litici ordinis cuftodem dtque uindicem effe, cr ils los certô punirc, qui prlt;ecipuum ncruum ciuilis guberndtionis, nempe iusiurdndum uioldiit, Hdic exempld cr mdnifeftd expericntid quofddm ctidnt exEthnicis mouit,iit de his rebus ferio dilis genter cogitdrent, Hi«c iUd Po'êturvm elogid funt,Cludlehocell:
1 7^4 ANNO I y lt;5 I.
Ah Mifer à quii primum periuriii ceUt. Serd tuinen tacitii pand uenit pedibui.
Atq; htec quidcm ddhuc prtudtd funt^nAm cunt publicd confiderdmutjlongè triflior Oquot; tcrribilior Tragadid Ãeilundd exhibetur. Extirpantur fun= ditiK dinpliÃimte or florentiÃimte Principum dc regum Ãdmüiie ,Euâ¬rtuntur potcntiÃima RfgK4 O' Kejpublica, propter iniufldi cades cr per= lurid. ItADeus imdiqioftendit Ãe IcgumÃufticia, O' huius politici ord mis defenforem dc confer^ Udtorem eÃe,^ hoc ucUe, ut interiores motus in mentibiis humdnis Ãbi amp;nbsp;itiflicia Ãua conformes JÃiritu Ãuo regdntur, Exteriorcs ucro luxti ie= gum o politica guberndtionis normdw in officio retinedntur, Cludmqui Idbefdihre condnturho^^ Mines turbulenti zy Ãeditic)fi,d Deo ipÃoueldd pandsretrdhuntur, uclquod horribtlius c^,teter» nii panis nMncipantur,Ciuod nià fieret,quomodo poÃctdtdm pducis,qui guberuAtioni prafunt, iuntd niultitudo ÃurioÃd cy- mdoniitu coherccri ! PraÃertim cum SdtunM perpetuus Oquot; inÃnfiÃiâ MUS huius ordmis hoflis non quieÃedt, Ãcd tot is ui-ribus contenddt, ut iftdin hdrnwnidm turbet, CT hdc luce extinâu oMnid tdrtareis tenebris inuoU Udt. Excitdt tUMcn DeusJingulis atutibus dliquos bonos Principes , quorum minifierio utitur dd MunienddM conÃerudnddm hdiic gubernutio^ nem, Idq; non tdiitiim inter eos homines,ubiÃudin hübet 'EccleÃdtn, ueruM Ztr inter Ethnicos,ln quo
ANNO I y 6 I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pj,
^0 numero Alexander Seuerm reilè reccnlèturt lcgum,difciplmi£,cr politico: gubernAtioniidcer^ rimiiicuÃosdcdefenfor,ciui cùmJ^eges duplici^ ter oppugnari uideret, nempe Sycophanticis nr^^ ' nbsp;nbsp;tibui, zy apertn uij'utracii 'm re exemplum flat uit
I utile ej' conÃderatione dignum, ad omnein po/lc= ! ritatem. Sycophantam enim c^ui fumos ucndide= i rat, i« foro publics fumo necari iuÃit, dumq^ tile pleóiifur ,pr£conis uoce populo denunciari, I fumo puniri eum, qui Ãumos uendidiÃet.
1 nbsp;nbsp;nbsp;- '^lpianimiuerofummum inter eins iCtutii lugt;â
' reconfultos,ciim propter fapicntiam,fidcm et exi= tniam uirtutem priecipuo honore coleret ,M ut Scrinij Magiftcr, quern nos Cancellarium, uoca^^ mus , apud cum eÃet, eiusq^ conÃlio imprimis ute= retur, etiam in caflris ipfum à fe non foiebat di^
I mittere. milites autem difciplinte impatientes,cr Pr'mcipis feueriMe off'enÃ,cuin à lureconfulto
I ipfum , ut aÃierior eÃet , inÃtgari fujficarena tur, aduerfus Vlpianum coorti funt, qui cum iamÃiicula ez flriéli gladij in ipfum uibrarentur, I imperatoris interuentu Ãruatus eü,purpuram e= ! nim,qua ipfe tedus erat, corpori lureconfulti Se= 1 «en« inteelt. Atq- itA inncxium contra furoreni 1 gt;nilif«)n tutatus eii,quos poflea iuÃis poems affe=gt; cit aliquot legionibus exauthoratis atque cum i infamia dtnnÃt^-
ANNO ï y I.
Itt leges Oquot; hune publicum guberMtionis or* j dinem turn contra occuUm in/iditHyquibus ceu eu» niculis furtim oppugnatur,qu4m contraaperteint uimmilttaris turb^ opfimus Prmceps eaquade^ luit unimi mdgnitudme défendit, Atque uttnant cmnes gubernatores hoc Jibi cxetnplivm imitum dum proponent. Sunt ucro ed)quot; ultd hunts Imperiâ torts faóta, quiC non mmorem Idudcni merentuf. Cum en'm per Pontifcum or facerdotum audri* Clam multa iniuflè O'' impiè fieri animaduerteret, eOquot; edm non mtntmamIdbcm ejfe dtq^ impedimeiui turn in guberndtione, in templd corum ingrefiiis, quidqutd duri dut drgentt inuentumfuttyinpu^ llicum lt;erdrium redigi prdteepit, fubinde bunc Perfij Sdtyrici uerfum tterdns ;
Dicite Pontifices, in fdcro quid facit durttm^
IntcUigcbdt enim fapiens Princeps, htts tres peftes pr£cipuè legitimte guberndtioni infeflas ef , fe,trempe Pontificum Ambitionem o~râ'phtâ^gt; SycophantdrumphendcifmosiO rabiofe multituâ dinis uiolenttam.
Pucrunt contrd inter principes O' turbato* i reshuius ordinisnonpuuci, ut Caligula,iiero, | Bafianus o alij, orgdna Sdtdn£,qui cum ad git- j lerndtioncm dccefiiffent,uelut apri in cultifiimwM hortum irruentes omnid udfidrunt, Pt ut bonus Princeps falutdris eü multis, ia lUe humdni gena i ris peftes o Alaftores multis hominibus O'fibi ipfis
Anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^27
ip/îs t^nJem 'cxitioà fuerunt. Interficit iniufie Ãatrem GetAtn BaÃianus, lt;luent exercitui char um (JJi norat,er cum ob cam caufam milites fremere animaduerteret, agit cum Papiniano lureconÃul» to,cuius tn exercitu propter fapientiæ er iuÃicilt;e admirationem magna, erat autoritär, ut codent fa{ktm coram milttibus defenderet, et ipÃos do-ceret Getam iuftè interÃilum ejjè, cui Papiniaa , nufreÃondet iPacilius eil,O Imperator,parria eidium Ãacere ^uim defenders, Mäluit enimuir iuftus O' digniK hoc nomine iurâ¬confulti,certum fMppliciiwn, quod fibi ob hanc recufationem poa ratum cjfe fdebat, ftdgt;ire, tjuà m parricidij defena for aut excufator elfe, lut ficut Barbari er ebrij in conuiuijs fuis infanis clamoribus M.uÃcam hara moniam turbant : Ãc Gubernatorcs praui hunc Ifgiwn er politic£ gubernationis pulcherrimum ordinem turbant lt;iuidem erâ interrumpunt, toliea re t!.nunnonpolfunt,ciuiadiuinitus conferuatur, cum ipÃtriftiÃtmis exemphs pereunt. Tiens enim politias legibus reile conÃitutas, uult eÃe Bcclea Ãiefute hoÃitia, in his cum c£terte difcipHn£,tum pr£cipuè doürma de Deo hommibus proponi poa te^, ubi ad honeÃam difeiphnam er obedientiam hommes iam ante funt adfuefaéli. Ham ut rtiarius dixit,inter claÃica er armoruflrepitum,fe legum uocemexaudire non potuiffe: itu in Turcica er l/lofcouitica uaÃitate, ubi homines tantum c£dia bus, rapinis, er feediÃimis hbidinibus adfuefeunt,
M m dcilr'ina
r-» ANNO I y 6 I,
do^frwid de Dco,de tntwcentU,cdÃ'motiU (Hateuit£, ncqueauribui nec dnimts ddmittitur. Sdtdndxenim tdrtdred lue hom'nium mentes occua pduit, obÃdet, or cdpfiuM tenet^nec uüifdnædut fdlutari doélritjie locum concedit, id in Turcis munifefte uidetur, qui cum de Deo v pietate uea Td nwnentur, mox la ird Cf furore implentur, ac uelut in rdbiem efferdntur,ut d ntdlo gcnio dgh tin eos ntdnifeftè ddpdredt. In Pildppisfiquis dd fidem Chriftidndm conuertitur bdptifdtur,qui dtinum uitd! quintwn QT uigeÃmum fupcrauity hunc Didbolui nonÃnit uiuercÃed pdulo poll in» tcrÃcit, qui uerô in primd tentefiunt Chrifiiani, loi utuerc folent. Koc tnultis exemplts cognitu/m esi, GT publicd fdmd confirmdtum. Kmcteflimdri pote^l, qudntdÃtpotentid Sdtime in bis locis, ubi nulhelegesfunt,nullddtfciplmd. Et diuusPdului AcdtdftaÃdm, ide^, ordinispolitici confuÃonent dc udÃitdtem inter trifliÃimd Sdtdme opefd re= âccnfct. Et 'mldcobi Epifiold dtcitur : ubi Acdti^ fidÃd,ibi omne opus mdlu/m eR. Sophocles nullum tndtus mdlum in hdc uin eÃe dit, quÃm Andra chidn,td eH,ordinisin guberndtione confuÃo* nem.
Qjidnts, ergo humdme mentis c£citds,qudnn dcmentid eR, quod hoc nntum Zitquot; tdm ncceÃdria um bonum repudidt, Zif fubldtum uult,quod cum dufertur,nihil relit^ui mAnct,quod db homine funo in hdc uitd expcti poÃit, E t pcrinde fit, utà quis folem
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yxj
fbkttt O' lethercam luccm c tnundo auferat, tunc necefje eH hoc fieri, quod e^ apud Po 'étum, Lucidui umbrofo mijcebitur auerno.
Uic finii Icgum eîi, nempe gloriu Dei,©â pdx iic trdnquiïlita^ ncfira, tieccfie eil igitur non hu= TUMno furore, fed plané Diabolico agitari,qui zr contra'Deivm, ©â in fuum propriumexitium pu^ gnant,n!alè perire ©quot;in aternii pocnie h£rere malunt, quimfaluic/fe,Gr inpaceac tranquilli= tutefuauiter exigere uitam. QUod autem aliqui prietextu liber at is Chri/lianic Icgum cr difcipli-s fia iugum excutere conantur, non libertatcm ,fed p^auis cupidiatibus licentiam atque impunia^ tern quiirentes. His rcjfondcndam csl, Chrifium non uenijfe, ut legum ordinis politici pcrtur^. hationcm, ac uaftitatem ilabiliat, fed ut htec,qu:O propriè funt opera Diaboli, defiruat.
£t qihe uefanla eH, nos qui nos homines uo* cari uolumus, hunc ordinem rccufirc,cum admit rabili ordine uniucrfam rerum naturam diuiniti» condtameffe, in brutisctiamanimantibiis na^ tura magifiird ac duce uiuentibus, hunc ipfum cr^ dinemnon fine admiratione fieHamiK. Habent apes regem fuum, cut honorem cr obedientiam pTtejlant, circum hunc denfie ftipantur,hunc in pugna acerrime defendunt, inmedijsaluearit bus federn huic augufliorem uelut arccm cxtrti^ unt. Hoc faluo mancnt in officio, cxtinilo ucrô
lAm 2 fiatin» â
510 ANNO 1561.
^atim turbant ord'mcm, cr ipfe aluedr'id diripi^ tmt, fed rege incolumi ordinem fuwn rigidiÃime ferudnt,e^ ut virgHim incjuit,
lAdgnii dgitunt fub legtbiu
Hdbcnt zy formic£ pr'mcipem pitm tiuetH corpore cæterii grdndtorem, multie fitnul,fîqud neceÃitd! incumbit , tergid Ãuid exceptum in tutum reportant. Adpdret zx banc quantumuis pdrudni dtque exilem befliolam tumen ordme cer^ to,de uelut legibui certii uiuere. Grues ducem bd^ bent, quem fequuntur, dgunt per uices cxcubit^, ex negbgenttus uigildntes puniunt,uolant ordiné esquot; quaà cimedti, dcie inftruHtCt ducts uocem du^ £lumq; obedienter Ãqutmtur.
Viuunt etidm Ciconiic, quod mdnifeftd expe^ rientid tefiatur, certis legibus, dgunt conuentus, (Xquot; m orbem fldntes inter fe roflrorum obfeuro ftrepitu quaà cqnfultunt ,à quid forte nout dcci=gt; dit,quid dgendum Ãt. Viderunt multibomines non procul d Cembergd uic'mo oppido cdpMle indicium d Ciconijs plus centum in dtnplo prdto fdilum,ctlt;ni qute red erdt, triflis ddÃdret in medio qudà centra ctrcuU, cætcris ordine circumfldns tibus, cumq^ferèper duds boras capitibus nutun^ tes qudà collocut£ effent, andern uno impetu emnes in ream,ut tdm dd fuplicium condemnaam irruerunt,dtque rojlris ipfdm in minutas pdrticus las concerpferunt, bdc homines fide dtgni utdea runt, cx'dlijs porro retulerunt, Adulteridapud iUas
ANNO I î 6 I. n» illuCf non ahoqudm cäbitili fupbcio puntri con= flat. Citatur apud Arijlophanem plena humanias its pietatis Lex è Pelargidarutn ideH, Cicos niarum tibuli!,quam hie recitare libuit, Continet tnitn dulctÃimam doilrinam de pietutii offices, quiefiUj parcntibus debent, tradiam cr bi quarto pTtecepto Decalogi, quo pracepto Deut domefli:: camÃmul CT publieam gubernationem fancit cr communit,additi, lUuftri promiÃione,qua; huic praeepto prte cateris, ut D. Plt;tM/«î ait, adiungi= tur. Verba legis h£c funt,loquiturautem ex auh bus una :
Sed e^l CT' nobis auibus b£c antiqua lex, ^eÃeriptü, in legum tabulis, quas Ciconhe 'Habcnt, paruas nam cum pater ciconias ^iutriuit, zsr iam faólte funt uolatiles, eportet natos banc reÃerre gratiant Parentibus, ut fenes uiciÃim nutriant.
De terreftribui iam diximus, Qult;e in aquis de=i gunt,magis Ãupida uidentur,fed t^men C ex lüis quædam certis legibus er ordine uiiliant. Sunt conchis unde uniones petuntur, fui/icut apibus, duces,magnitudinc eruetuftate prtccipuè emi= ttcntes, mirte ad periculum cauendum folertiie,haf ingenti quafi examine fequuntur cattera, CT' his faluis, à pifcatoribus, quieasconfe{kintur,non facile capiuntur, donee urinantium induftria du^ ces intercipiuntur, tunc pricda opima in manibus
Mm à eü.
nz ANNO I r « I.
f, ingenti tnim numero 'mcludumtur feiibuf. Hifc orJwïM Cf guiernAtionis fimuUcra /i teme^ Te aut cafu, ac nonÃngulari fapientia Cf bonitAa te teterni conditorii in animantibus brutis ia ex*
, certè ipfts brutii tnagis bruti(u= tnui. Nobis,propter quos omnia condia funt, exempla funt propoÃa, ut per ca Cf de opU fice, Cf noÃro officio admoneamur, Kc{lè cnim uerè diétuni esT: ab Arato :
Nam Deus 'tngenti genus hoe complexus amore, Muneribus uarijs toto fe monflrat m orbe, Vt quoties oculis mcurrunt undiq^ noÃris ^jÃe Deum doceant uefligia talia,nosq;
^SÃquot;^ ^nitos teflentur,Cf ipfum Agnofcant noffr£ mentesjucemej; ffequantur iuflici£,quam noÃra opifex in peïioraÃarÃt.
iam Ãcut in cæteris animantibus natura ipÃt quot;nbsp;ia diuinitus condita eü,ut ordmem quendam fua um, Cf quaà eer tas leges ferne t ,ia in hominit mente hi radij cocleÃis fapientie lucent,qui fans eA Cf origo legum atque ordinis in politica gu= hernat 10ne. Hinc ueteres Palladem,quam eandem Cf legum inuentricem Cf urbium gubernatricem fecerunt, louis Ãliam, Cf q^iidem ex ipÃus cerea bro naam efà finxerunt, iÃa imagmeÃguificana tes, leges effe cam regulam iuÃtci£,quie tn mente ' diuinaeil. HeÃodus dixit luÃiciam ad thronum er in conj^edu Det femper aÃare, cf commune quoddam numen eÃe inter Dcum cf homines, per
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc
ANNO 1 J i I» yij bof MJdicdns, harte effe perpetudm çy iwmotartt uerintem Dei, humants menttbus primum impreà fam, cr doärma ae legibus poftea magis lÃuflra^ tam. Cui ^ui aduerfantur, hi Deo ipfi naturiC quafi bellum indieunt. Cum Deo autem cr nAtu-gt; ra pugnare graue eR,Ãeut Uienander ait. Deniq-, fi cjuem mandatum Dei, dignitas legum, (y hitius orÃnis ,fi prarfentis uitte manifefta ncetÃitas mi= nus mouet, ut hoe tanto benefieio Dei eupidè,re= ucrenter oy eum gratitudmc utatur, hune faltem utilitas cy 'mÃnita commoda uitte in tanti boni «mplexum aÃiciant cy inuitent. duid melius pa=: quid duleius quiete, tranquiÃitatc cy fecurU täteconiunikl eum timoré Del, pietate cr hcncs fiate uitte, Pax aurea, pax etmäis potior trium= phis, inquit tüe. Htee uero feeundum Deum prars tipuè legum çy huitis ordinis cH bcnefieium, â(er« m-oUifs-op CM 7roiamp;, id eR^tequalia bellum non fa= ciustt. luxtA fententiam Euripidis: Sed legibus er iftaiuftieiie régula fublata, nuUa inter homines aqualitas feruari poteil,ergo ncque paxretineri pote{l,ey nceejfi e^,eum htee Diabolo lanua ape^t ritur, tumultibus, bellis ae tenebris infernalibus omnia 'muolui, atq; uelut mi antiquum lüud Chaos reeidere. ïam fi er etetera legum ae ordinis hiiius leneÃeia,eommoda, atq^ utilitates eommenwrare Hellem, dieshte mc eitius quam Oratio defeeerit, iieque propter multitudinem er uarietatem htee numero comprehendipofiunL
Uim 4 Quem
5^4 ANNO I y gi.
Quem^uil'areuelit, Libyciuelit£(iuorisidem Difcere qu^multæ Zephyro turbentur arenift Aut ubi tMuigijs uioknttor 'mcidit Euruf, ïioff'e quot lonij ueniuntddlittord fluitui.
Longiorem igitur enumemtionem in prtefen^: tidomittemuf» fdcilèeA imperium in bonis, in» duit Pldutus.UonA enim er redè 'mftitutd ingenid fdcilè mteUigunt,qudntum D« beneficium, cr qudm cuidcns drgumentum pr£l'enti£ diuin£ fdU tem mediocris guberndtio er difaplind publicd fit. Difiortn uero ingenid,qu£cf; d Sdamt dgians tur, nuUd diumorum beneficiorum commemord^i tionefleili dut mitigdri, uix panis coherceri pofi funt.
D E V M £ternum Pdtrem Domini zr Re* demtoris noftri lefu Chrifti toto peélore ordmuf, ut inter nos prim'um lucem fdcrdtifimi uerbifiii non pdtidtur extingui, Et fibi inter nos fiemper Ecclefidm, in qud ipfius nomen er benefiad cele^ brentur, coüigdt. Vtg^ cùm c£terdrum optimds rum drtium, turn er Juris dc Legum doófrindm, honeftdm difciplindm, er mediocrem guberndtio^ nem,cfU£ honeftdtis er dil'ctprm£ euftos cü, nobis clementer conceddt, er contrd Sdtii,n£ dtq- orgd^ norum ipfius uim er infidids h£c fiid donA dc benefiad tuedturdtlt;ji conl'eruet,per et propter
Chrifium Kedemtorem noftrum.
DlXl.
Qudftio.
ANNO I y 6 ï. yj;
Q.V AE ST IO.
DVlt;c funt potiÃfmum uirtutes noflr^aMi propojitee ,qu£ cr ïttAximè cokndæfmti iiobif, dectis funt atque oriMmentum noJirum pr£cipuum. Reuerentia fciltcet pttrentum Ac les gim,ijU£ diuâmA uoce ÃAncitm eli,cr M.odefiia.HAs rum uirtutum confîderdtione Adduilus Ad dicens duMi l?«c prodij.cùmâenim chdriÃmuf pdter meus, ^ui /imul legum in ter pres de Doóior eH, hoc pues flit officio uolucrit me feruire hottori Doéloris CidriÃmi nunc orndti,dutoriMtem eius defugere fine uioldtionercuerentite pdternæ non potui. ïmô ^^fipAter mihi non effet, tumen, ut interpreti dc P^ofeffori legum repugndre immodeftè non debui, Huic tgttur cum necefJÃriô obtemperem, non dis fputnbo de cAufis,cur pueris nobis locus dtcendt in his Ãcniorum zj' dolt;fliÃimorum uirorivm congrefi fibus tribudtur. Sed ueniam, cd quA debco reues rentid dc modefttd precdbor, ut puerilem oratios nem boni confuldtis.,
çùm Autem in dif}gt;ut!itione proximd uir cIas riÃimus D. D. Erifi« de mutuo prdcldrè multA difjcrucrit, ddfero ego ufituto more eddem de requicflionem dignAm cruditd explicdtione : Art cum diedt Chrifius Luc: 6. cdp. Mutuum ddte, nihil 'indef^erdntes, prohibedt forteni repeti e Lt Anrcélè fdcidt homo pius fine dcceÃione ufurds rid mutuum répétons i
Mm
De
ANNO X y 6 i.
De brfe qitteftione metninerunt fenes,(ll{dntlt;gt;» pere tumultuati fint olim Anahaptiftæ^or tili) fii^ TiAtici, mAgno conatu contendentes, Communion item rerum ctr tteceffdridmc'umhoeChrU fit dtilo t'um alijs pluribus cenfirnuri acfiabilirL Cum enim in mut ui datione nihil ueltt inde rt, opinantur necelfitrio omnia habenda cfjè coma muntd. Cumcfi de mutui dationedicat, Peccatores peccatoribui mutuum dare, ut paria recipiant^ Tragicè uociferantur, peceatum ejji repetere mutuum, CT econtra perfiHioncm a fanilimoa niameximiam effie nccefiariam hii,lt;juiperhibcn Chrtfliani uelint, ne quie mutuo aUjs dederint, rea petiuiffe à quoquam uideantur. Sic enim fore, ut merceseorum copiofa fit in cacli5,zr filij uocetia tur altiÃitni.
Ego uero hanc infulÃam conÃequentiam er manifeftam deprauationem diili Chnfii fanatia cum comentum efie non dubito,dc prudenter con* fiderandum ludico totiuf concionis contextum, er hufnc cum (£terii diélkEuangelicis conferena dum,ut 'mtcrpretatio analoga fit er confentancit fidei.
Kam quad de Impijs ac peccatoribui Chriftut inquit, Hosmutuo dare,ut paria recipiant ,Etelt;â contra lubet pias dato mutuonihilindefierare, eoncio eR taxans multa uitia er peccata Pharia ficorum, qui non folum non feruicbant alijs egena tibus his ncceffà rijs dileilionis ofiieijs, Eleem^inis er
ANNO 1 f j I. J37
CT Mtttuo, Sed cr acceÃionibui CT exdÃionibui ufurarijs egen tes onerabdnt contra mdndatuLe^ uit: 2^. Dcut: zi. cap. Tifion faneraberis fratri tuo, AittfiquibiK benefaciebant dato mutuo, des ligebant tsles, apud quos ffes eratÃmilium offs ctor urn: Vel erant eortim mutuationes crUees moÃnie comparât^ ad oÃentationcm, ut liberales er oÃieiofieffe uiderentur,crfacilius muenirentj ^ui fimilibus officijs ipfos egentes luuarent.
H(f£- peccatn, o-uitia nommât 'Dominus paria^ tjuorum ffe impios mutuum dare ad fr mat, Et ftanc feu liiert ffem, feu captationem fimilium ofs ficiortm, feu qualifcunque gloriobe taxat. Et ad pt£ceptA 'm lAofe fepe repetia fuos auditores des ducit,ut in bis offeijsfiudeant ejfe benefiet O' ius fttergaomnes. Eton Ãfeernant amicosO'inimis cos. Eton prtefient lila officia tintùm benemeritits aut'ffelucri,ucl reddendorum fimilium officios rum, Sed ex eommiferatione o dilcüioite non fis mulat),, rcffeiîu uera; neceÃiatls, Erga hos guoc/f â ea cxerccant , t^ui ttel fuerunt ingrati,o- malè de ipfis meriti,ucl .â ( (ptibus uiciÃim expe^Are fimilidt autetiam fortem ipfam non poÃint,Elon omittant banc liber ali t) tem u'mdiila cupidia te,non 7r2.io* vt^'aaut odio intufto.
Hlt;lt;«c funmam eÃe concionis non dubium eR. In diéio ergo : ïAutuum date,nihil inde Jferantes, O'ut Mattheus uerbo fignificante inqutt: Voa lentem à te mutuo fumere nc auerfcris, nequas quam
jrî8 ANNO I y 6 I.
quant exi/limo intelligcndam effe infulfant iUdnt AriAbdptifldrum confcquentidm, Qj^dpeccdtum fit l'or tent feu cdpitdlerepetere. Effet enim h^c donatio,non mutudtio, fi fortent repeti prohibe* ret db his^dui foluendo funt,e^ foluturos fe bonA fidepromifirunL
Sed cum propter £tAteni hdnc quæflionent ego explicdre non poÃim, de fera eamad te CldriÃimc D. DoiSor Erice ,Etdte reuerenter peto, nt tu nobis eruditant eins explicdtionent tradds, Exijii* no enim non foliint exdo(lr'inlt;e coeleftis fontibui endrrdtionem eins uerani peti poffc, Sed ucflrd* rum quoq^ legum fapicntidnt multd de hdc quie* ftione uttltd dc necejfiirid moncre non dubito.
OroduteniFilium Dei Dom'mumnofirumïe* fum Chriflnm, ut hanc fcholdtn Ecclefiam Uquot; nos ontnes dementer feruet de protegdt,
RESPONSIO»
CHdriÃime puer,Etfi temporisdnguflid non pd titur longiorem explicdtionem qult;e/lionis, qudm dignam iudico o- ego eruditorum confide* rdtione, funddmenti, folutionis uerd lt;i te mon* ftrdtufunt: Tarnen ut plenior Cit enesrrdtio, bre* uiter h£c addenda elfe extflimo,
Hon dubium eil gloriofum titulum effe nomen perfedioniSfEt dulcent appeUationem communia* nis
ANNO I y I.
nis omnium rcrum, prlt;efcrtim ignauis heluoniim cr flctitonibat , qut opibuf aliorum mirificis arti* bui infidianlur. Sicut ccrtum cR bdc tpfa caulii multos ad fodetatem Anabaptiflarum pertrados tjjè, quia Jjicrarunt je ex alteno Jine fuo laboredb= unde habit nr OS eÃe, unde gulié fu£ CJ' libidâmibui didu ncfandis indulgerent, Sed tarnen non dubis to communionem iUam rerum omnium fanaticum delyramentum effè, ac diflindionem dom'miorum rcrum proprictatcm diuma fapienta fancitum
Ãquot; confirmatum e(JcfirmiÃime credo, ^toppono Anabaptiftis praiceptum , Non furtum facies. Quo nià dominta rcrum diflinguerentur, non poffet ne infinita quidem rapacitas furti nomine noari. Quceenim 'm ilia Vlatonica confuÃonere=t rumaltenarum occupatio aut inuaÃo poffetex^i iÃerc f
Et uox Euangelq c'um non aboleat aut confié tuat politics , fed adferat iuÃiciam eyy uitum teternam cordtbus, non toÃit ettam contradus le» gitimos, aut citeras ordmis politici partes,tudi» cia, uelpanas légitimas,Imo hoc ipfumdidum ChriÃi,de quo diÃutafli, confirmât légitimant dommiorum diflindionem. Ham rebus 'm com» tnune coUatis, uttr proprictafe fublaus,nihilmutu» tim dtci poffet, nec mutationes ull£ fièrent, fed tanquà m de ccmmuni peculio aut bono publico omnes accipercnt, quantum eis non folum opus fflft,fed quantum cr quotiefeunqi libcret. Cum
ergo
5'40 ANNO X 5 « I.
ergo difiMionem dominiorum funciat D(^lHKiKt e:r creditoremddntem dltcri mutuo dominum re^: rum fuarum ejfepermittdt, Non toÃit coirdilimif quodccipiens mutuum obligdtur dd reddendum antundem qudtitum dccepit, Nfc impcdit credit torem, quo minia repetere mutuum poÃit.
Sed ut reâè inteUigdtur modus communicd^ tionts, quem diélo hoc fdncit Chriflus prudent er obferudndd funt difcrimind mutudtionum. Hdtn ut mendicdntium du£ funtjfecicf, Aliquiflellio= nesV tmpoftores, Aliqut uerè egentes : Itt tuofumentium duofunt genera. Sunt enim dliqui tintumfleütonum fimiles, qui quibuspoffunt dr^ tibus dc pnetextibus cumuldre debitA jiudcnt, nec hdbent animum folucndi. Df J?oc genere tenenda funt diiki Prouerb: y. Ne dej fubflantidm tuant crudehbus. Simt entm tales hirundinum fimiles, qui tantum dcfraudare et exhdurire alios ftudent. item Pduli z. Corinth. 8. Vbi pr^cipit iin dan» dum efiè, ne nobis fitadfliilio, cr alijs ignauum ocium. Item Pfahni 57. impius mutuatur non foluit.
Alterum genus e^ uerè egentium, qui ad ufus ceconomicos multipliées offcijs alients indigent, V fideliter fiudent reddere quantum ab alijs dcceperunt. Sed fepe fit, ut aconomicis mife» rijs impedit i foluendo effe non pofiint, ucl eer» tè tempeftiuèliberarefidem fuam nequeant, quant
ANNO » 7 6 I. r4i infumptione mutui dedcrunt creditori. De hii poÃertoribuf di£h ChrtÃi inteüigendd funt: 'Ne idles pctituros mutuum duerfemur dc fdÃtdiofe repcüdmus,Aut cum his mutuo dedimus terum^ ttds corum intelligimus nc fuperbè debitu extors guedmui, ut monet parabold, tAatth. ig. de feruo fuperbè rcpetente debitum centum drdchmdrum lt;i conÃeruo fuo, cum tpà tdlentd decies miUe d do* w'mo bcntgnè reniiÃd effent. Hicc miuÃieid er duricies in repetendo m'utuo cA pcccdtum, non tnutui repetitio,qutecü ordo diuiniK,quo debitor qui eü foluendo,creditori obligdtuseA.
Difcernit htcc generd mutuo fumentium ipfd uox diuind Deuter, ubi d diutte concedit lex fumere pignus, Sed de ucrè egentibus inquit : Sin pduper eft 4 quo repetiturus es rem qudin debet tibi, non pernoiiabit apud te pignus eius,SedÃd* tim reddes ei dnte Solis occafum, ut dormiens in ueflimento fuo bencdicdt tibi, er habeds iufiicidin cordtn Domino Deo tuo.
Difeernuttt eodem modo cy- noÃrlt;e tegesÃeHi* cnes,fures er impoÃorcsd uerèegentibus,er in ÃeÃioncs dc fures poends grduiÃimds fdneiunt Sed de bis noÃris legibus fi dicendum hoc loco nobis effet,nimis foret prolixd commemoratio.
Adhibedtur ergo prudentid 'm interpretsndo diilo ChriÃi,er intetligdtur,id de an'mo ergd ue* rè egentes ofÃciofo er liberdli, qui pluris fdcidt ofÃcium
742 ANNO I y é ï,
officium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;egenti, quim iaäurdm rei uet
pecunue mutuo dd.t£, de quibui loquitur Pdulut inquiens : Rüarem datorem diligit Deus. Et amen in hoe ip[6 genere feruentur reguLe,quibui cr hic communicdtionis modus circumfcriptus eü. ChriÃus 'mquit Eucæ 11. ra tvóvra date boe eR, pro uiribus nbsp;nbsp;nbsp;pro facultatum. modo. Item,
Paulus i. Corinth. 8. Si modo animi promptitudo adfit, accepa eü ea fecundum id quod poÃidet ae poteR quiÃj;.
Sin ueró mutuo quis deditei qui foluendo eÃ, Ãiat mens pia non cjje peccatum legitime répété» re mutuum, cum alter qui debet in foluendo me» ram facit, Ac reélè iudico te ratiocinari, non fe» qui barbaricum AnabaptiÃarum fomnium ex di» il O ChriÃi, Quód fors feu capitale repeti non poÃitfQuia tunc effet donatio,non mutuatio, fi fortem repeti prohiberet ab his,qui foluendo funt, Cr foluturos fe bona fide promiferunt. Sed ne fim prolixior, ad poÃremam ailus cr orationis no^^ Ãrlt;e partem conuertor,ut uidelicet grattas agamDeo cr mets prlt;ece»
ptoribus.
ORA^
DIO ET CVRA RECTE DICENDI, Rc««tt4Mdgjyîro Alberto LenMigeroîinm-bttrgenji Profeffbre Rhetortcet.
y. M4if.
Veniädnwdum in florenti Repub: homina modefti, indomitæ plebis multitudine,qu£
feditionem CZ excidium )«miMur,igubernAtio:2 ne deterrentur,metuentes futura nMld,cr incoma noda, lt;JUie ex fcditiofd fubditorum multttudine expeihndd funt : IW fcoc tempore, quo fludijs, literdrum offieâmts, beUum, udftit3.tcm, cxtrea m^m bdrbdriem, rabies inquiet or um ingeniorum denunciat,ex nwderdtisdlq mctu impendentium malorum, literarum militiam plané deferuntydli} qui dulcedine artium tenentur, in fiudijs quidem progrediuntur,fed priuatimfibitamp;ntum uiuunt, ne ex umbra in adem produdi, cum inuidia,odifs, animorumuirulentia,ambitione,criminationibus, temerarid audacia, fimilibus nAtura monftris congredt dc dimicdre cogantur. Hdzjc communem ejj'e huius feculi,in quod Deus nos incidere permd fit, querelam, apud omnes mitionbiis uirtutibus prxditos deprehendimus. in primis autcm iunio= res zy non admoniti plurimi, quod nunc cum dolore z:}- gemitu attmgere cogor,hac dtdtc in odia um huius Acddemiæ,^- fedis folidorum ftudiorum adducuntur, multi honefli nbsp;nbsp;pq homines fecum
ti n dif^utAre
y44 ANNO t i 1, di^utdrc incipiunt,dn ad hunc locum liberos plot dtjcendi cdufd ablegdre poÃint, cum publicis fcri=* ptis zj- in publicd condone de fuggcfto d qutbup dam AcddemidVuitebergenfis, multirum h£re= fium dccufetur, M.ultt nobtlitatc generis, zx uir=s tuteprtefiantes politici uiri,mtquisquorundant uociferdtionibus addudt, qui docentes in hdc fchola. non coram audiuerunt, earn de hac Acdde^ mid fdlfam perÃuafione conccpcrunt,quod duribui lt;3quot; dnimis iuuentutis quotidiè horribilium erro^ rum cr htrefeon femina infitllcntur. Horum inb qua crpcruerfd iudicia ,Z3mt à munere in hdc fchold docendi duocdrent,nifi cordm per annoi aliquot publicè in hdc Acddemid longè diuerfwns docentes dudtuiljèm. 3ond enim confiientia, or cordm Deo cordium injpedore, e3 coram toto mundo profiteor, quod ex hdc ipÃa Cathedra, in quamüeo fiedifiioncntc exmandato iÃu/lrtÃimi ac ClementiÃimi Princtpis noftri (3 prudcntiÃimi fenatus Academic confilio collocatus fum, per ann nos undedm,dudierim non tantumfidelitcr nobis d reucrendo Prdceptore fandiÃima memorig, CT reliquis ftudiorum gubernatoribus fideliter trd^ dit3, effie PhiloÃophue e3 honeftarum artium ftu-i dia, fed i!3 dodrinam coclcftem itd cxplicatami ut nemo duditorum erroris, aut hdrefis eos ar^ guere potuerit. Et hanedodrinam quam nobiS propoÃuerunt primis annis, quibus hue ucni,quant multi audierunt, qui earn fuÃgt;e£tum publicis
fcriptis
ANNO I J- lt;nbsp;I 747 fcrlptis feddunt nunc 'm b^c ipfk cdthe=z drd,bis annispofterioribm, 'm bunc tpfum dirm Doibcrcs repetunt, Z3' aÃiduc duditoribus 'mcuU cant. Hane ipÃam doâr 'mant, quam ab anno quin^» quage/imo ufquc in prafentem 'mbac Academiit didici, toto pedfore ampledlor., quod cam cunt fcriptii ProphettciijC^ Apoftoticii congruere in» tcUigam, (y- cum iftis fundamentis cr initijs, qua tnihi à Pra^cfptorthus prim£ atatii in fchola Ham» burgenfi cdifcenda pricfcrtpa funt, zj- cum iftis dodlr'mlt;e partibu^, qua^ non tnntùm pro concio» ne, fed cz in coUegio Tbeologorum, Reucrcndia nir pite memoriic, Dolt;3or lobanncs TFpinuf in patru mca docuit. Quod autem in hac ultima nundt fene£lA,ingcnM inquiéta, diffutationes, cr ^(djhones fubtihores moucnt,qud( quidam ex no» Jiris confulunt, non apud indodlos idiotas pro toncione difputari, ne nmia ftibtilttate,auditorcs turbentur,V aÃtuplici ueritati^ fententia auo» ccntur,fed ut dodli de bis metis placidé conférant, et quid uerMti congruum Jît,décernant. Propter banc dtlationem in prontmciando-,0- reiedlicncm barum quatflionum ad conuentum tnultoriim eru» ditionc,prudcntia, ctr iudtcio ualentium an Aca» demia noÃra damnanda fit, amp;nbsp;bterefium borri» bilium aceufanda, ipforum confeientijs, qui bxc agitant,cogit!inda o- expendenda relinquo. Hicc initio iuniorum caufa,quorum multiuirulentis feriptis (2' conutcijs turbantur, dixi, qui omiÃis
non
74« ANNO ï 7 I.
ncn tiece/prijs dijjiututioniiui, relinciuiinttos iU umo iudteio,quod Paului portituros eos,qui tur^ bint nos,denuncidt ; liofira intcrea fludia cr ex^ trcitia, curemia, ea diligentii,ciult;im ex officij no^ Jlrt ratione Deut parentes a nobis reeiuiruntj ne luce doélrirta diuitiitus traditie, cr Philofo=i phiie in tenebras cr fordes, in qtnbus maiores noi Ãrt uerfati funtyrecidamus.
Cum autem mihiaPrieceptoribusnoflris,qui Ãudia hterarum promoueri cupiunt, impoÃtum Ãtmunus explicandieamdod{rma,lt;ii(ie rattonem redtè formandie orationis oflendit, aliocfui re= eepn eonfuetudine, aliquid pnefandum eÃet,utile fore iudteaui, pauca de dtgniate,cr utiliatefa^ culatis dicendi in medium aÃerre, ad exeiandos nonietAte proueiltores, lt;jutbus hac commémora^ tioncminmè epuserit , fedad inflammandos iui^ niores, ut maiort Ãudio, aÃiduiate,cr diligentia in curam rede dieendi incumbant,cr utÃne ttUa dubinstionecredant,multum-operic atquefludij confumendum cum in tradenda, tum in dtÃcnda huiusartisdodrina, Quod cum breuiter expedii! am, uos reuerenter, amp;nbsp;amanter oro,ut me ea pa^i tientia Cf benigniate audiatis,qua altos ex hoc loco dicentes audire confueuiflis. E f/i autem op= time inteUigo ingenij met tcnuitutem, qua uix gnintisatque amplitudinis umbram in faculta» te diccndi capio, multo minus Ãlendorem Cf ma= gnificentiam eius orattonc itluÃrare ualeoiTamen
non
ANNO I 7 6 I. y47 Mö« dulito,(iuin me apud uosexcufeiperfonA^ ^uitm wn meo quodam iudicio mihi affiimpfi, fed publicAduthorMtegero. Ac mead dicendum 4ca ccdcntem,humdnitdt congrejfus fcholdfttci erigit, in quo non modo exceüentium uiroriem iudicid, fed dliorum mediocrium honefiiC uoces,de ftu=t dijs doilrinne duditmtur : Sicut in fendtu Attico, non foluni Tbemifiocles dudiebdtur^dut dltuf eru» ditione cr eloquentid prafidtn ordt(ir,fed etidm ob alijs mediocnbus ciuibiu fentcntite dtcebdn* tur,
i^ec de excellentie de perfeih, eloquentid,quda ^nt Cicero in Ubris de ordtore defcribit, qudm ne qnidem JJjerdre po/fumui, hoc in loco dtcdtn, fed de curd reHè diccndi, or diligentid componendte Idtinie,proprice, perjficuce ordtionis,qult;e qudjt inchodtio eH cloquentiieepducdmonebo. Verutn eum in commenddtionibm drtium,dlijsdli£ rdtioa nes probentur , quofddm enim mouet utilitcose dlij oble^htione, quidam neceÃitufe impcîluns tur, cumq; und fît hone/lds, cuius cduft liberdles drtes, gencrofis quibtisq; dnimis debent effe com=gt; menddtiÃimd, de ed nunc pducis dicdmeOquot; oftenci dam non modo propter pulchritudinem, dut utiltca. titem, fed preecipuè propter neccÃitutcm hdne dodrinam expetenddm ejfe. Proinde pducis coa gnofeite, quic me adduxerint rdtioncs,ut preecb pue fludiunt dicendi necejjarium omnibuf exifii=s
mem.
N n J Pri«s
r48 ANNO I g I.
Principio omnibui in conjjfcólu ÃtfeueriÃb^ wum Dei imindeitum, quo præcipit non tantum ut nofimcdufa aÃidue Propheturunt Apoftolo=gt; rum monuments legtimu!,^^' cognoÃeamus,Ãed eti^ dm dlqs ea qu£ Icitionc, uc pid mediMione peroe^* pimuSydocendo a.c dicendo coinmunicemui,
Necdubium eR prtecipuum amp;nbsp;fummum eÃe omnium operum bumiinorum.,alios reilè de Deo^ de dodrina. uitte neceÃarid docere dtquc in=. forniAre. tUdnifcftum ed dutemÃaedieendidr^ tibus.quie concinnAm,Ãmplicem,cr' eruditum dos cendi uidm trddunt non poÃe integrum dodrinte corpus, dextre cz Ãnc corruptclis duditoribm proponi,multo minus tot, cr am diuerfe opinion ncs, qu£ in hoc corrupto feculo, dtque feruilibut. Kioribus irrcpferunt ,Ãne fdculate dtcendi reijci, de refuari. in explicdtione enim dodrinx cale=i fibs neeeÃe efl,ordinem db drtificibus prsefcriptum fequi, ut duditores felicius trddia percipidnt, CT impoÃurdrum edufds, exueritlocii cr funddmen^ tii monflrdre, ut conuidi errorem dgnofcdnt. ideoqi Diuus Pdulus Ecclefjs pent urn dytii dieeti^ di prteÃeiendum cenfet,cum inquit,eligcndos eÃe, qui poÃint confirntdre duditores m Ãdnd dodri-nd, cr centrddicentes conuincere. Et quoddm in loco udlde fdpienter prtecipit, iguArum fdculatis dicendi db EcclcÃd remouere, cumdtt ,ia.p Jè /XH K Jâ/(^(U.Jtu6VrH'ij,o'jyaTO âip iu.K.'XiM'ici.Si quis fdcultdte dicendi non fit pneditui, tdcedt in. Ec# elefidt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Slt;epè
ANNO I y 6 I. 749
S^pè duditK Thucydidis grduiÃimum teÃi* inonium recMri, quod cum hoc ipfo loco Pauli consentit, quo Keipub: Attica: priecipuum lumen Perickm ornat, cum ait yvóvoi rà cTtovra xgîj tp/A^tuEVo'c« TavTOL. Hoc bvcui Elogio complc= éiturampltÃimam doärinam,qu£ çyin uerbis Diui Paull continetur, qua monflrat quibui rcbui eum mflruilum eÃe oporteat,qui in ciuiliÃocietus tealià authoriate, confilio, amp;nbsp;dodr'ma prodeÃe Mclit. Httzic uult primum mtelligere eax res, qu£ communi hominumÃocieUti neccjÃarilt;e Ãunt,cr præditum eÃe faculate, commode, er perÃieue fxponendi res utiles,erneeeÃarios. Hlt;ec duo Ãum= »»âi' doH4 cmäUiTtp uidelicet,et J'cMafs.i)} £p/XNv6V= ^if.b}},non minus Paulus in ijs, qui doilrina: Chris fiiame tra£b,tionem fufeipiunt, quam ipÃe Thus cydides'jn Philofopho er uiro politico requirit.
Ncc quorundam iudicijs aÃcntiantur lunios res,qui iÃa cura loquendi minime opus eÃe puant Theologis,cum certumÃt in Propheticis feriptis, er Apo flöhe IS monumentis plurima er' egregia ernamentn, ex oratoria Ãaculatc eÃe deÃumpa. Non quin ipfe Paulus i primis annis in hac dicendi arte probe fit mftitutus, cum eius feripa concinno ordine, elegant! methodo,er optima forma orationis, fint diflributa er' cons texta. Eiam ut Strabo refert, in Tharfo Pauli pas tria,artium difciplinlt;e floruerunt,quarum difcens dl cupidiate er Paulum mflammatum fuifje con*
Un 4: fetttas
TTO ANNO I y I.
fcntaneum eli. Sic etiim Strabo fcribif, TantUiit TarfenÃbut fiudium circa. Philofophiam fuit *rÃJuâ2Sî\.Zugt; iva.ua.2.io/J ,a7raa'ap Tccu/^ap, ut Athenof cj-Alexandrtam fuperarent, (X fi lt;iuis aliui locut dici pote A, m ^uo fchollt;e or Phtlofo^ phicte cxercitationcs fuerunt. Sed hoc uno plurb mum exceîlit,quod hîc indigenæ dtfcunt,peregria ni uerô non multi hue adueniunt. Hfc Strabo, Didicit igitur inter ctetera Pauîuf, er rationent docendi ac dicendi, qua Doilores in Pcclefia des flituti, fententioi uarièraptatascorrumpunt, er ueluti catuli y ut Platonic uerbK utar , lacérant mordicus apprehenfo, panniculos,
Ac exempla fuperioris eetatii teftantur quint turpitcr fcriptores fepè in grautbus caufis haÃu=gt; cinentur,qui hac arte non fuerunt inftituti. c'unt enimaffiiefaili nonejfent adcuramreilè,propriè er per/ficè loqucndi, doélrinam Ecclcfilt;e 'm ex^ plicatione abfurdis dcclarationibus corruperunt, non 'mtcUigentes proprietatem phrafiimiy fcrmoa niSyerfigurarum,aut fi ipficontrouerfiamali» quam explicare conflituerent, ita monftrofa ora* tione y er compofitione inconcinna y magnos li^ bros confuerunt, ut inemine quantumuis fa^ picnte 'mtelligi pojfent. Exemple nobis efiè po/funt fcripta Monachorum y quorum qu£^ dam adhuc in Eibliothecis multorum afferuan* tur y ut pofleritas uanitatem 'mgeniorum, er nugas fuperioris £tatis uidcat, Hemo quantum^
ANNO ï y « t. j-p uit fîbi /dpiens uidcatur, Scott fermonem intelli= ^et, qui nuUum dognu illuflrduit, fed nugdciÃia nidt dijfutdtiones in EccleÃdm inuexit. Ef m/« interpretet in facrts Utens uerè funt âóvoi p.va pW, ut communi prouerbio celcbrdtiim e^l. Quia cuncjue igitur fferdt fe fine drtis dicendi præfidio Theologum fore, do^rinant 'Ecclejtie reilè endrrdturum,in/îgniterfdllitur. Genus cnim fera tnonis Prophctici, Zif ApoftoUci,finefigurdrunt, phrdÃum -, Ungudrum cognitione, toa rd= tione formdnd£ ordtionisperfpici non poteü,nec doârind PcclcÃx Ãne coptofd,(^ commodd orda tionis fdcultate propugndri.
Quod ucró dicendi fdcultds ad uniuerfdm Phia lofophidm expUcdnddm cr dd 'tngenuds cr Ubea ralesdrtes Ãt necefÃdria, difputatione noneget^ cumomnis doiürma honeÃdrum drtium ordtione gubernetur,!!^ continedtur. »anc curam dicena dl omnium prtecipuam qui negligunt /mfelidter in fuperioribus facultatibus uerfantur. Videmus proh dolor mdximte partis uerjà ntium infludijs literarum imprudentiam, Oquot; peruerÃtutem, qui cum Academias accedunt, incenà cupiditate ara tium fuperiorum, fundamento folidæ eruditionis reiedlo,quod nobis dicendi artes præfcribuntdüoa tis manibus cr pedibus,ut dicttur,dijficilium maa teriarum traiiUltionem fufeipiunt. Alij hisinfea rioribus artibus negleÃis adfacultatemTheoloa gleam fe totos applicant, alij facrarum Icgum er
N » y iurif
ryz ANNO I y X.
iuris doHrinam dccedunt, alij Jjgt;retis diccnc^ dr^ tibus dd fdcutatem Medicorum properdiit.Qudm infchciter tdndem in fdcultdttbus fuperioribui uerfentur,communis experientid ofiendit, ubi idles dd guberndtionem in BccleÃd Repub: dcflitutt his ddminicuUs drtiu/m dicendi cuehun= tur,^udntum fiepe communi hominum fbcietuti nocednt, deplordre potius qudm prolixe commet mordre uolp. Cerium esl enim lt;juod uniuerfd ho^ minum UI a, gubcrndiio Ecclefilt;e, iudicid, fchoLe^ ftudid literdrum, forum, fernwne c;- ordtione indigednt. In his nomindtis pdrtibus nemo dnimt fcnfd , Cr cogiationes dlijs exponcrepoteA, ui intelligdturji non cera tfudddm uid dc rdtione loqudtur, cr drie prius dicendi fdculatcm con-Ãrmduerit.
Summi ordtores, qui uetcrum monumentis ce» lebrdntur, cum fcirent prtecipud uit£ negocid, ordtione proprid or perÃncud cxpbcdri, non mi= nus follictit fuerunt de concinnis cr commodis ucrbis, quibus dnimi cogiationcs cxplicdrent,, qudm de rerum mdgnitud'me, quds pro temporis ratione trdcb.runt.
Pericles cuius ingenij cxcelicntid,^^ ordtorif fdcultdtis prefldntid tuntA fuit, ut in condo» nibus tondre, dc fulmindre diceretur,quoties dd condones recitdndds dfcendit, femper d Dijs tm» mortdlibus precdri folitus eA, ut ipfius lingudnt
gubcr»
Anno sy^i.
gulerMfettt, ne quod fibi uerbum Reipub. obfus turum cxcideret,
Demoflheni cum obijcerctur quod weditutut id dicendum ueniret, rejjiondit, non modo impu^ dentem, fed etiam improbmn einem uideri iÃumgt; qui prodire ad dicendum uufît, re non diu anted, tnultumq; cogMte,, fe j't poffet,non folùm feripta, fed etiam fculpa diilurum cjjè.
C^uid de Cicerone tnter Romanos Orator ^ji r« eloqucntiÃimo commemorem f qui ipfe fa« .9 nbsp;nbsp;nbsp;tetur, fc cum fummo timoré ad dicendum f^pè
|i â¢icceÃtÃe. Hjc aliquando propter diem tudicif IJ pforogatum,quodei de caufa obfeura GJ- intricaa w dicendum erat, ia laitatus c{i,Jit fcruimt id re* ttunciantem liberate dcnarit^
H(Cc exempla Gr indicia Qratorum pr£ftanlt;» tiÃimorum nos moueant,ut ftatuamus, fumma dh I ligentia, et crebris excrciationtbus nobis opus ep fe, ad banc proprq, puri, gt perÃ^icui fermonis faculatem comparandam, nec miperitorum per-fua/i'onibusajfentiamur,qui putant nihildicendo facilius e/fc, cum certum]it omnium bumanorum operum fummum,Gr' difftciUimum effe dicendi fa= culatcm. î^onenim cü eloquentia, ut multifibi perfuadent,ociofus aut dccerfitus orationis fucus, qui uoluptatis inanis caufa adhibetur, fed cH fa^ cultas inter rehqua beneficia diuina hominibus ab ipfo Veo conceffa, ut de magnis gt- necejfa* rijs rebus, de religione, de iurc ac tuflicid,dc omni uir^
Sâî'4 ANNO I y lt;nbsp;1.
uirtutis officio, propriè perffiicuè clocere alif filiospoÃmt. Si ([UK hatte dicendi fdcultdtcm non ncceÃitatii cauÃa, fed ad inanem oftentationein excogitatim cjfe iudicat, erga Deum extreme im^ piufCringratiiseSi. Qui igitureloquentiamiu^i dicanf donivm diumitui homintmt genericoncefi fmn,cf potiui nAtiua,quà m monftrefa forma oroa tionii deleilüntur, non tantum inuigilent fludio (omparandi cognitionem rertvin bonartmt ,feii addant er loquendi facultatem, qua res ueras rea ilè er perjficuebono genere fermonis exponant. Pidores magna cura in eo laborant, ut mediocria bus CT uiuis quaà coloribus ipfa corpora imitena tur, quanto magis decet homines litcratos in exa plcatione maxintarum reru/m,in Keligione er publicaÃudiofe pr£ftare,ut oratio res in mente rede cogitatas exprimât uerbis Ãgnificantibus ac illuftrantibus. Sunt enim in oratione uerba nota rerum, quibus res explicantur er definiuna tur, has notas non ambiguës, non perplexas,non cbfcuras effe oportet,Jî res quæ in mente latea bant, er cogitatione conceptaerant,uiuiscoloa ribus pingere erexprimere dcbent,utà lcdoria bus er auditoribtts redè inteîligantur, ne de fen* tentia propria, er natiua rerum qua ab oratore proponuntur,aberrent. Quare in cauÃsobfeua ris er grauibus explicandis prudentia er cira cumfpedione opus ed,non tantum ut res utiles generi humano proponamus, fed etiam genus fera
monis
ANNO I y « I. yyy tnonii proprium cr perjpicuum deligttniUi, quod rebus ucru refpondet, quod omni umbiguMte cus ret.
Res pletm perieuli e/l ludere pneftigijs /ophip tnatam, (y umbiguis diilis, quibus diÃimiles epic niones in animis dudientimn exciantur,unde in= ter Dodores odia,eoneert(Hiones dtrlt;e, C}- difcec pationes'eum pernicie Bcelefîie proueniunt,eimi quisq^cpinionem exdmbigua orutionc eoneepx turn, mordicus defendere nititur. Ruripides no* m'mat turptÃimum morbum Imgudm petuLtntentj feueff-renem lt;XKoAa3O|) yXSoJccu euc^lo Iw vó« o-ofj qud: in Ecclefid horribilis pernieies esi, cum in optnionis dlicuius defenÃoneludit, utÃepefit improprijs dtdlis, quæ dut ex TnAhtid,dut ex infeU tld defendendd Ungud eiufmodi fufcipit.
Ncc antùm linguie utrulentiam,quam ntdlieid iidturte multis fuppeditat,uitemus, fed ZTdmbic guiatem, quantum fieri pote^, fugidtnus , quiie rndgnurum turbarum fiepe cdufd eÃ
In Synodo Syrmtenfi cum quidam Arrij con* trouerfidi humano confiho mederi fluderent,mens tionem uocabulio/xoio-to^ filentio Dbruentes,in Symbole poni öp.o;o$ pro âop-oia-t^ décrétiez! runt.Rune cothurnum,/tutrdq;parsdccipcret^ exiftimabdnt difcordilt;e finem fore, quid utrdque pars filium effe fateretur, ZX quidcm fimilempa^ tri,omijfa quieftionc,an fitofj.oilt;noq. Subferipfig hüte décréta, er pius fenexRofius Cerdubenfi
Epifcoc
yyS ANNO i y à i.
EpifcopufjCMäui, ut MrrAnt^ cum tAwett dntelt;t uerits^tetii conftanter dcfendijfet. Hwc UAta funt innumcrabtlesrixie inter Orthodoxes cr Arrtd^ nos,utriflt;j; pArticuldmo/XQiQçadfuâm opinionent infieflentibus, dlij uoluntatts, dlij eljenti,e tudinem 'mtellcxerunt. Borum malorum cogitA^ tione Uofius, in anum tnajhtiam incidtt, ut doâ lorednimi extinóius putetur.
Boe exemplum eo rccitAui,utfliidioÃcogi* tent,quantum referai, quibus uerbis res mente perceptie explicentur, cumq^ nos deccat eÃe ueri^ tatis euftodes, non tantum res ipfas reà èdifcd^ mus, fed er forntam idoneam er uttlem exponent dl animi fenfa nobis comparemus, ne monftrofd ordtionis forma aut ambiguis diilis auditores eJ Icdores turbenms.
Pr£tered hiCe reâè dicendi feientid, er opti* marum rerum cognitionem duget, quæ femper cum eloquentid coniumókl ed. Oratorum fcriptif quorum imitatio ad facultatcm dicendt lt;tc fieri* lendi nvbis neceffarid efl, plena funt utiliÃimis inaterijs, in qutbus Ãmplici, proprio, er dilueido fermonis genere doärinam de natura rerum, de moribus,de Reipub:gubernatione, er omnibui rebus bonis explieant,
Nfc eü qiicd quis cogitet cloquentiam effe Ãne rebus, t^am ita, inter fe coniuraruntEruditio er Eloquentid, ut diuelli nuUo modo poÃint.
Sunt
ANNO I y 6 I. nbsp;nbsp;nbsp;ff7
Sunt eniw eloc^uentia fontes doärind caleflis, Philofophid moralts, doólr'ma PhyÃrd, cognitio poetndtu/m 'O' hiÃoridrum, Ac nihd dliud e^ elos (juentid,ni/t copiofè loqucns fapicntid. Idcocj; Pld=i to uerè dicit,qu6d cloqucntidJine fapientid, cr probitdte fit tinqudin gladius acutus in manu furiofi. Hoftri igitur offtcij er it animum optima^ rumdoilrinarum cognttione mformare, O'fi^ mul fiudium, O' curam reélè loquendi adiungere. Nemo enim eloquens e/fe poteil in eo quod nefcit, ideo Demojlhenes cutdam interrogantiquomodo rede dicendum ejjet, Rejfondit : St nihtl dtxcris nifiquod bene fciueris.Et ufiatè dicitur: Quodq^ par urn nouit nemo docere potesl.
Ac nos, prefer tint qui in ftudijs uerfamur, ad mediocremorationis compofittoncm, fuduitas o uoluptM homine et libérait ingcnio digtta,inuitd* re debebat. üullum pulchritts ornamentum in hos mine literato effc poted,quant fuauis oratio,quant non monftrofd o abfona forma,qualis Aionachox rum plerumq; fuit,fed qua; perjptcuo,o proprio fermone, de concinna conipofittone, animi cogU t),ta,refert, Neque Mufica dulcior, aut iucundtor duribus omnium finfuum dclicattfimis, aut men= te percipi uÃa poted, quà m tequabilis oratto,con* Jians bonis Uerbis ac fententijs. At longé à n4tu= ra hom'mis dcgenerauit, into nulla humanitate prdditus esl,quern nullauoluptate,orattopura, perjficud et clegans aJfcit.Q^is cnint non mauult audire
ANNO I 7 6 I. *
iudire Philomelctm dulciÃime canente)u,^uitn cut culum mfuauiter firidentem, quis non aures pos tim nlaudie, qudtn glotoranti (iconic præbereti Hercules Ãngitur aured cdtend mdgnos cactus hominum quocuncj- tioluerit traxiÃe, qud fdbuld Ãgnificdre uoluerunt hommes fdptentes,quód elos qucnttd O' dtcendi fdculate hom'mum dnimi mos uedntur. rienwfthenes fud eloquciittd impulit cU ues contrd Philipptmt Mdcedoniie Regem.
AgnofcdmiK dutem O' eclebremus fummA beneÃcid Dei, qult;e o Retpub: O'PccleÃte,per facultdtem dicendi profita funt. Superiori leate qud optémd rdtio dicendt ncglcóh, cii,artes cmnes confuà o obfcurè trddt coeperunt, o dodrnue religionis puritdsÃibldts, fuit. Riihil propriè dut latine eo tempore enwiciarunt, fed reliih imias ttone ueterü,qui reélè loquuti funt, nouum genus fcrmonis dc prodigtofum in fcholds importarunt, quo uniuerfam Philofophiam dc Theologiam dens /iÃimis tenebris inuoluerunt. CumenimfermoÃt nota,, er quafi deferiptio rerum, nemo doiirin^ alicuius pdrtem re£iè intelligere,multà minus alijs cxplicare poteü, nià uerbts dc notis figniÃcdntis bus id perÃcidt.
Qjidre diuinitus cxcitati funt peÃremd muits di lt;eate, duo hcroa multis uirtutum generibus prtefldiites Doäor Dutherus o Philippus Melatts thon ÃinifltÃimlt;e mtmorue, patres ac prieceptores noflri
ANNO J I i I, yp noflri immortili gratitudme cclebrandi, (^uibtti c'um aha dona qua: grata mente in utroc^ agno~ fcimM ac celebratniis contulit,tùm pr£cipuè elo* quentia, e3' dicendi facultate eos infiruxityUt dos drinam EccleÃlt;e, amp;nbsp;hone flarum artium ftudia à , fordibus tenebris repur garent, nbsp;nbsp;ab interitu
u'mdicarent, ac fublata barbaric,qutefuperioribui fecuhs in Phtlo/bphia grajjdta ek, artes in uete= rent dignitatem atque ampUtudinem reflituerent. Ãiuoties de hoc immenfo Dei beneficto cogitamust quod in hac ultima zj- delirante fencHa mundi Duangelq lucemEcclefqs reddidit, cr fludiaclo^ qucntue cxcitauit, quibus relique artes lüuflrate lunt,pudeat nos o itîgratitudinis noflræ,qua hec beneflcia nondebiai gratitudine ac rcuerenx tiaagnoicimiis,z:r deploremus maxime partis ig= nauiam,qutefludia artium dicendinegligit,quù hiis hic Optimus thefà urtis conferuari, çy ad po^^ flcros propagari debebat. Noy infludijs uera famur, cognita fuperiorum temporum infcitia, non tantum gratulemur noflreetati, diitinam ib laminartibus que refloruerunt,felicitatem,fld fugiamiisacrej-ormidemus faflidium prefcntium bonorum,ac cura poflcritatts afliciamur,ut diccn= di facultatem nobis comparcmus , qua dodrina Ecclefie, ZT alte magne artes incorrupte ad po= fteros propagari poÃint,
Quoties hanc triflem Ecclefle faciem, quam twbis quorundam inique contentiones inducunt,
O O intueor.
yfo ANNO I y 6 i.
uidco etiam pduUtim doârindrum fiudii languefieri, çy difcentes non edmaÃiduititem 'm dodr'marum cogn{tione,cic diligentidtn ddhibere, quam primæ ifta artes requirunt.
QKlt;(re cum fummo dolore cogito breuintda gnof tenebras fequuturas, V 'm doélrmu Ecrle-Jiic, in ipÃs artibus dicendi,quibus fuperiores facultates ac difciplinæ nituntur : quas ut Deus dementer auertat, fuppliciter eum aÃiduis precis bus rogabimus, crfimul quantum fieri potesl 'm eô ciutemur, ut has artes à Domino preceptors iUuftratas, tanquà m preclarum depofitum, fivms ntd fide, fiudio, O' diligentia affieruare poÃis mus.
Porrà O' ftyli 'exercitAtio, eo nomine nobis commendatA fit, quod mgcnia dcuit o excitAt,ut Cd qite ledione dutdufcultAtione percepimus, res dins intelligdmus. Cum enim in ficribendo res prudentcr mueftigdntur O'apte digcruntur,ins genid noftra circtmfiedA cogitdtione, o curd excolimus,mtentionem o perjÃicatiam augemus» l^on ed quod nobis perfuadedmus ftudiofiunt pres dare ojficio defiundum ,fi quam plurima dudies fit, o multos libros quotidiè euolucrit,fed hoc precipuè requiritur, utftyli exercitAtioncm ads timgdt,o ipfic res auditas et Iedas commoda eras tione explicet. lS!am quod Ouidius de rcliquis ars tibus redè dicit, Solus o artifices qui fiacit ufius trit, \d tn doquendi arte precipuè locum habet.
Hemo
ANNO lyfii,
fJentoenim mtdiocrem fdcuhAtem fcrïbcndi fiH compdrabit^nifi ufum cr' aÃiduam exeratdtioncin Adbibuerit. (iuare Ciccrc,cutui ndturd alids ad eloqitentiam ejfiiin tiidetur,defefcribtthisuer= Ik: Jpfd Hid Ji qua fuit in me fdcultas orationis, nifimeadhds cxercitationesretulijfem,exaruif= fet. Et in primo deOratore dicit, optimum de prtefldntiÃimum dicendi effeilorem^dc mdgiftrum effeÃylum. Quodà bdrbdriem,^' tenebrds fupcs fiorii A;tdtif,qult;e idm rurfiK pr£ foribui funt, in ^'ottum noflrum reducere recufdmui,qutbui certè omnes pofleritdtis edufd fummo fludio rcjtflere debemuf, loquendi de fcribendi curum dntemuf, cr flyli exercitid, quibus negledis nos Ct totani pofleriMem rurfus in cahginem, fummos erro^ res,dtque ntdximdrum rerum ignordtioncmcoii:: iqctemus.
Carolomannuf pdtruus Cdroli Mdgniit quds ddtn Synodo, prieflnte dpprobdnte Bonlfdcio, prteecpit, ut fdcerdotcs difecrcnt emenddtè cr reélè fcriberè.Seiebdt cnim optimum princeps fcri= tend: fdcultdtc mdximè opus eflè ad grauiÃimd^: rtüM controuerjidrum in Ecclejia cxplicdtionemj CSquot; hdc curd proprie ct perjficuè fcribendi, emen^ darimultd ingenij uictd.prchibcri prtecipitanti= dtn, excuti iffiduiam, frendri fuperbiain, qu£ te^ mere iudieat de altorum fcriptis oratione, 'Vtindm et fenatus cdtdlo,nunc multi cogerentur, dd has dicendt CT fcribendi drtes, quds plurimi
Oo z cum
ANNO Ã y 6 I.
f itm nugno detr'mento in prima leate negligunt^ nonÃc^ut faciuntplteriq;, pneÃtgijs fophifma^ tum 'mreÃria ludercnt, nee Cyclopicis moribui commuai ÃcictAti nocereiit. VeriÃima funtqutC dicojGT oftendere poÃent exempla hominum,qui hiee fludia contemnunt, quorum feri mores oflen^ dunt,quantum ab humaniate abÃnt.
Poflremo O' ipfa pulcherrima hominis fabric eatio nos ad curam dicendi O' fermonis,qui bomU Dis proprius eA, inuit!i,bit, Indidit enim Deus ho^ tn'mi^quemad imaginem ofimthtudmem fuam condidtt, duo exeeÃentia dona, mentem O fermai nem. Mentem uoluit eÃe ducem, o uitæ guber^ DAtricem, quæ optima rations regat Ãuo im-^ perio fubieftos Ãubditos , iuditium o uoluna^ tem , difcernat honefla o turpia O con^: templetur Dei uefligia in rerwm natura. Deinde menti addidit Ãrmonem, utÃt organum quo mens domina rerum utitur in explicandis rebus uit£ neeeÃdrijs, o in adminiÃratione ailtonum, qu£ comuni foctetati neeeÃdria: Ãunt. Hoc igitur fum= mo dono fermonis,uult Deus nos uti ad ucram fui nominis cclebrationem, O' ad ^celeã, Retpub: O communis focietatis utiliatem. Qjtod tointeUexiÃe utdetur,cum cflendit dicendi fa^ cultatem gubernandam eÃe itiflicia feuuirtute, O faptentia,cum Gorgiam bis uerbis loquentem introducit : th pHTOf/KH âîw â jvJ'iHûuà p^HSiop lui.
lam
ANNO M y 6 I» y«5
IJM conItderemtK nMximam generis humant fgt;artem.,cjult;e Imgua fernwne fceleratè abutttur, ad contumeliam nom'fnis diu'mi zy perniciem fo^ cietAtis humanic. Non dicam iam de abufu Ungut utdgart in obtreffAtione,qua ettam infimi ordinis homines nugis CT fabellis excogiatis, obtreiktre bonis cbfucuerunt,de quibus Plautus dicit : M^ultis m quteflu eU thefaurus ftultis in linguaÃtus, ut qu£flui habeant male loqui de meliortbus : fed a^ Ãgt;iciamus cuiufcunq; ttatis uiros^qui in guberna^ tione Reipub: cr E ccleÃte primarij perhiberi uoa lunt. Ptorimi multiÃc fermone abutuntur,ut dia» holo u[um Ungute concedant,ad mendacia Ct hoa micidia, qua propria funt immundi Ãgt;irttus ofÃa cia. Exempla hutus Ungut abufus nobis fuppedU tattotius mundi htfloria,qu£ cum omnibusÃnt non, nolo exemplorum commenwratione audito» ribiis ticdiwm aÃerre. Tantum noflrt ttatis ht/to» riam conÃderate, in qua Ungut er fermonis aba ufus uulgaris eU. Duo iÃi Pontificij agminis pro* pugnatores prtcipui, Staphyliis üoÃus eloa quentiam Unguam non ad eos fincs,quosDeus propofuit rcferunt ,Ãd fermone utuntur, utDea wm contumelia afficiant, Cfdiaboli partes Ãrea nuè agant, ciirn enim falfa dogman^magna cona tentione, O' orationis acerbitatc defendant, quid aliud faciunt, quam quod Unguam Diabolo patrt mendadorum ad mendacia, plauÃbili prttextu ornanda, Oquot; utÃmplicium animos decipiat, ufui
Oo J con««
K4 anno 1 y « I»
Acuerèdehis crfimilihuiPinddrU dwn iUud did pott/i, n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diovç sX0f lt;lt;
crofgia. Odioja fdpientideillieoconuitiarù
Deinde cunt Reges Oquot; Principes, Pontificijt erroribus ddhuc ddhierentes,contra coetum i» ue^ ra Ecclefid, cuius fangumemfiliunt,excitent,dia^ bolo quoque fua dicendi facultdte ad alterum lUud officium homicidium ftrenuè inferuiunt. Horum tnalorum conÃderatione, fludiofè uitemus abua fum ^lngu^e,cr Deo conditori graft fimus,qui hoe tinto bono fermonii infiruxit n4turam,ut Dcjwn eiufji opera pia mente cclebrentus, (tr curant lo= quendi ad cos referamus fines, quos Deus in uer^ bo patefado propofuit.
Recitiui qua potui breuitite contmonefadio^ nes iuuentuitt utiles O' neceffiarids, qutbus nwueri nos decet, ut aÃidue fumma cura. O' ontni animi intentione nobis contparentus fdcultatcnt,proprio OperÃicuo orationis generc, explicandi animi fenfia ac cogitutiones.. Si quos htec eontmemoratio' ad cupidiatem facultatis difendi 'mcitiuit, dixi ut uolui, fin ea fuit orationis noftræ tenuitas, ut neminem incitauerit dixi,ut potui, o fi quent nonmouit, uox mea,ueritas ipfa cuius euftodes nos Deus effie pr^ecipit, ut ad curam rede loquen^ dtfingulos impeüat, exopto.
Cùm dutem nullus labor felix o falubsris fit, fine duxilio diuino, toto pedorc oro Deum £ter=:
num
ANNO I y é I.
ttu/m pdfrem Dowwj noflri iefu Chrifli, condito=i rem generis htvmdni,lt;cr Ucclefllt;e fuie und cumfilio fuo co£teriio,rgt;ommo noflro lefu Chriflo, pdtefds ilo 'm Hierufdlem, cr Spiritu fdnilo, effufl in Apoflolos,ut 'm hisregionibui£tcrnAmfibiEcs clefldmuoceEudngelij coUigdt, gt hdne Acade« midm prtecipuo guberndtore orbdtd,et 'm eaflde^ liter docentes feruet,dc contrd cdlumnids, fbphi^ fticen, Gf dird conuitid c^uorundam protegdt,uos cjUogue G^ ueflrd fludid Spiritu fdnäo fuo regdt^ GT ddiuuet, dd nom'mis flu gloriam, GT Ecclefilt;e de politidrum fdlutem. M.entcm ettam medm fuo flgt;iritu coUuflret, ez Imgudm docentis gubernetf Ut 'm doür'mdrwm explications ipfî grdtti auditoribuf uerà ulilid gt faluarid
dicdm GT proponam.
D I X I.
Oo 4
ORA-
ANNO I y i I, ORATIO DB PALAE. STINA RECEPTAjET CONSTITV-to regno Hierofolymorum duce Godefrido Btleos nco,R.ecitAtii,i liobili cr ClartÃimo Viro, cbimo i BeuU. I. V. Doilore cr Profelfore culatis ord'mdriojcutn tribuerct titulwm cr inÃa gnia Doilordtuf j« V^rolt;j,- iure, OroAtiÃimo uiro
Paulo Goldtfie'm D.ClariÃimi uiri,Chiliani GoldtÃe'mfillo, diezo.
Maij.
CVm denuo in hoc mihi loco dicendum effif, {lt;oü mteruaHivm non longtvm,deeodemar=i gumento, de quo nuperrimè uerba feci, CT cogU tAnti paræmtacum iüud, Crambe bii coiln mor$ eA,ueniret 'm mentem, opuifore 'mitio aliqua mei excufatione , 'mdicaut remecum confideraa, non aliam me muenturum uel rei ipfi, uel perfoniO quam fufi'meo accommodatiorem ea, qult;e eA in colloquia Hippie cr Socratis apud Xenophon^ tem. Hippiof ex longo 'mteruaüo reuerfin Atheo na^,cum audiret Socratem lUof fuof ueteres nbsp;nbsp;u^
fitatas admonitiones, 'm amicorum congreÃibus familiariter repetere, nec iam alia aut noua, aut Ãlcndidiora pr o ferre,deride t eum inquiens: Ad^ hue Socrates eadem lüa dicis, quæ ante multos an-nos dicentcm te audiuimus Æ Ego uero inquit So= crates,de ijfdem eadem : Tufortaffe qui 'mgenio, fdpicntia cydoflr'mee copia anteccüis, de ijfdent non
ANNO xy^i. $â^7 non dicis eadem. KefpondetHippitis. Prorfus 'm hoc incumbo, ut aliquid excogttein cr djferdtn noui. An de his qult;e fcis, inciuit,ut ft quis interrort ^et, cjuibus liters fcribatur Socrates aut an bis quincjuepnt decern f Aha nunc dicis,aUa dicebas an tea Turn Hippias, De bw eadem ut tu. Sed de iujUcia nunc alia dico, quibus contradicere nee tu necalijpojfunt. Socrates: M.agnum bonu/m toti gcncri humano inuenifli. Ham fi cognouer'mt hanc luftictam homines, cui contradict nequeat, nunquam inter fe diffentient. Ita nuBæ eruntcb uium ciuMtum difcordia:, Ct finis ent fedi* tionimi ac beUorum. Nec magis uelim quant hanc à te fapientiam difcere. Hippias. At non au^ dies,nifi prius tu quocj^ plane Ct explicate dixeriSf quidftdtuM effe iuftum. Nec concerfdw ut tant'unt interrogcsycteliidas diibl,ac fapientiam tuam oc= cultes. Socrates. An fatis perjpicuè diccre uideor, quid fentiam ejfe iuftü,cum failis tpfis oftendamf Sentio igitur lufticiam effe præftare legibus obedi= entiani. Hippias. Sed quomodo lujlicia cü legibus obedirc, cum gentium multarum leges contrario fint^ Nec uerô confeiitaneum eâ tufla inter fe pugnare. Socrates. Atquifunt leges qutedam non fcriptic communes omnibus hominibus, quas non fapicntia condidit, uel autoritas pofuit humaoA: Sed Deus ipfe genen humano tradidit, cuius rei certifitmum Cf cuidentifiimum eà argumentum, quod omnium homtnum confenfu iudicatur re^
Oo y Hum
yes ANNO 1 $⢠6 i.
fjjê, primtwM Dewm colere, deinde parentes honore afficere, I^etjue ideo tmlid non funt legi^ titnd,quM nonnuUi eeinonfaciunt. Adfiauntur cnim pani^^hi qui uiolant hdf leges.
Kiec fimimA eù colloquij inter Hippidm Soerdtem dpud lX.enophonteni,quod uifum eüdp=i ttÃimum præbere huic ordtioni exordium. Redeo enim in hunc locum ex interudUo, non ut Hippids longo, fed breuiÃmo, diâurus de drgumento^ de quo qudlis fuerit med ordtio nuper,meminiÃis otnnes: Sed de iBo ipfo qudnqudtn per fefe tdm dm=i plum Jit tdmq; Jflendidum, ut nuUtus hominis uel cogitdtionibus comprehendi uel exhduriri elo^ quentid poÃit : tumen quid 4 me dice debet,uel poa tius quid dici potcA,dut prioribus melius ueljplen didius,dut quod diHum non Ãt priuf,quodÃ⬠dfda pientiÃ: dtque eloquentiÃ: bominibus de legum dc tuflici^e fontibus fummddlioru cum dttentione Cf ddmirdtione fepc hoc in loco reciatum,üquot; in hoc ipfo idm commemordto duorum priefldntium uU rorum colloquio exprejfum non jit. Siitdq; eddent nunc quic nuper, cz quie dntc me dlij, dtque inter hosprimi er optimi hdrum muentionumdutores er drtifices fepc ufurpdrunt. Si er dcijfdemed= dem, nec rebus mutdtis,nec innoudtis dut udridtis fententijs pronunciduero, confido neminem ues firum hoc reprehenfurum ejfe, cum me excufetdc tuedtur exemplum amp;nbsp;dutoritds lüius, cuifdpien^: titc primdstribuit, non tdnt'um Grteciie umiuerfc cottfen*
ANNO ï y « I. 70 con/ènfui fed etiamdbhdc interrogdtui'Dtemon Delphicui. Sunt uerô cr fecundum Euripidem, «ttAo: t« thç âÃHÃîiaç ï-sb-h koà ou Tro/Ki'Xwp J'amp;Tcu (pap^aKw;). Nfc ijfdem, cum und jit Ãmplex ueritdf, nifi cddcm did pojfunt,
}nciuit Socrdtei: Uffe quttfddni leges non fcri= ptds, fed diu'mitus conjtitutds, de gutbus mter fe cmnes hommes confentidnt, cr orditur d prhnd, gu£ cr omnium fummAeü^c; Deum effe docct^ ZJ' gudles jit demonftrdt,^' eolere hunc prtedpit. De his non fcriptis legtbus dit prtecldrè Pldto ; Peruulgdtum hunc effe multis fecuUs confir= mdtum fermonem , quod direihm iufticU fuie normdm in ndturdm Dcjm extenderit, cr hdne tu= edtur,tteuel rumpdturdut crepet, uel Idxetur. Adiunxerit autem uindidAm t quæhunc neruum incidcre condntes aut dlioquin d reditudine lc= gis diuime dbcrrdntes aut nulitid cr petuldntid, dut imbecillitdte, Teflcddt nd nernum pu=^ nidd
Congruunt h£c cum tefliwonijs D. Pnuli, qui dffrmdt legis opus 'm cordd gentium 'infcriptum ejfi^ Cr notum effe gentibus to d'lK.ottup.a 9io\iy quod ef leternd '(j immoa, iufliciie normd in Deo, pdtefdda homimbus in Crcdtione, cr repetin in Decdlogo. Kedè dutem Soerntes dddit non tolU dut euerti certitudincm notitidrum prcecipienti= iimqu£ dppetere O' confeikgt;,ri,qu£auerfdrI dc fugerc
y70 ANNO I j- g I.
fugere dcbei»KUi,ettdmà multi tum obtempèrent : ( fedrudnt pctuldnter extra, definitM metds contrd
Tdtionif pr£fcriptum, Sed cdufat cur hoc fiat neef; mteUigit neque explicdt, nee quid his notieijs des fit, C}quot; ubi hareant dc deficidnt,perj^icit : H£C Paulus ex Ecclefiæ dodlfma detnonftrdt,qui e^' de pcccdti cdufis, ZJ- de lapfu hom'mis fradis dc Idns guefdflis uiribus humdnis, cr de earum mftaurds tione per filium Dei conctondtur.
Sunt ergo dliqu£ leges, ut Soerdtes dit,a.y^(is ipot, quas neque ex fefe effiiixit,neque ex ndturte operibus exfculpfit uis ingen'ij or conatus indus ftria humana: : Sed Deus fuo digito in mentes hos minum ceu tabulas quafdam inferipfit, ac uelut configitAuit, quartim ucritas eR immota, çr immutabilis ordo atque conjlitutio, O'rigor ins flexibilis, magis multo quam à Poêtis efjè finguns tur tJtinois O' Rhadamanti décréta apud inferos. Ncc proptered nihil funt, quod multi O' fuorunt ajfeiluum infdnis ceu ftuilibus acproccllis,o ins citantiu/m diabolorum furoribus magis obfequuns tur,quà m falutaribiis harum legum pr£ceptioni» bus, quas ratio diRitdt,ficut apud Comiewn ques ritur quidam:
Tvià /o-lu} iXovT« fx K epuaiç ^ia'^ZTOU,
Si Kpcîosup i/xZp èovAamp;i/xccTVsp' innata menti uim me£ ajfert prauitas. Et uincit ira confilij prudentiam.
Sed
ANNO 1 f g I. Ã71
Sed ^Mnent notitice firmte,etiamfi uolunttu inti terdumaffciluum impetu ui£bi,fefie in fielen cr wztfc in pcentts, qult;e immutubili ordine figuuntur, prcecipiM. Nlt;tw Nogt;nothea, ita, cy- cuftos uis gilantifiimut, amp;nbsp;cenfir dccerrimits, Oquot; execjuua tor eH fiucrifiimui Deus tpfi harum legtim. AdeR tnim ueriÃime ordini politico, genus hum4= num curat,dc fouet, nec deleri Mum finit, ac rcs primitgrajjantes Didbolos,zy turbulcntos homit: nes,ciut leges hasutolant contumaciter, atrocin bus fupplicijs punit in hac ceternA uita, ncmini parcens, cuiufiunque fit ordinis aut conditionis. Dbedientia uero feciendtl/m has leges, ea cA iuftiti (^ia, quant ZTquot; lex Dei ,0^ ex Icgis doilrma quans turn de cd natura notum eii,reflè fie nomindt Sos crjfa, etfi hcec iuflicid. humana longifiimè abcA 4 pcrfeilione ttiius, qudm lex D Ã1 propon/t ZT flagiat, qudntuntuis ab Ariftotelé Hcfiero ZT Duel fir o prtedicetur Jflendidior.
Ex his nonfiriptis legibus detexuit alias hut mana fdpicntid, quibus conftituti funt z^-ddmiti niftrantur impend,regnA,Refigt;ub. toti deniq^ generis humdni focietds. Hlt;w «f/Kf riuulos congrue* te oportet cum fonte ipfo. Si diferepent in genere ( nam fieciem fccpe circurnftantice uariant) legum non merentur nomen. Obedientid enim erga leges politicos zy Magiftratum Dei intueri, zy ad Dei gloridm refirri debet ,fieut in credentibusfit cul*
tus
pz ANNO ly^ï.
tus Dei. Deiphicui Dlt;e)non in terrogätus, tjuibui coliDeMdebe(it,rcjjjondit,vo/Jilt;a Tró^ea^. Hlt;ec etfi iudens dtxit fuo mere, amen ridentem etidnt dicere ueruni^quid prohibet f PoftuUt enim httne obedientiAm Deies ttb uniuer/ts, eanden ettant in impijs ornat pnemijs in h4c u{a,ficut exempU teftuntnr.
Ncc honeflis legibui humdnis, qult;e dd nermdtn effiihm in mentibu'S humdnis, Gr Deed'= logi uoce declardtdm dtque iUuftratdm congru^ unt,qudles funt Romdn£ leges, ciU£ citrd contra» uerjiam posl M.ofdicds c£teris ut dntiquitute, Ãc digniate, ut dutoriate ,Ãc ueriatis certitudine, ut rdtionum dc demonflrdtionum euidentid,Ãc ordinis confldntid dnteceüunt, his ergo tribui mdius dut pr£cldrius poteü nihil, lt;ju4m cum pri» nM'edrtvm uelut delinedtio feu ddumbrdtioinfd» picnti£ diuin£demonflrdtur ueÃtgijs,conflittti» turó; Demdrchitcilmedrum GT uindex,Ãcutje eÃe horrtbilibm pÅndrum dtroeiÃimdrum exeni» plis ofiendit. De ufu uero cum dicitur,cjuod non tdntum nerui Ãnt coniun£lionis dtque focietdtis iumdn£, Gr coercednt 'miuflè fdcicntes : Sed Ãnt etidm p£ddgogtd in Chriflivm. li£c età peffent CZ debcdnt orndriÃilendidiÃime, turnen cum fepe inculcentur, deÃno cd proltxim perfeejui : î^dm Gr Gr£co uerfu dicitur : quot;Vertitur in bilem mel quoijià nimium eü.
Habent dittem GT hunMn£ leges fuosi^omo» phyldcds
ANNO 1^61. nbsp;nbsp;77?
P hyldcM dtcjue exequutores mdgiftrdtta politicost quos non cafus nec foU uiolentia hutn^nd, fed Dca w ipfe fummo loco coUocat, arrndt potentia, mtia iiit dutoricdte, cy dema,nddtomuncre fmigentes ddiunat ac défendit: Contrei officium facientes defaftigio detarbeit, CSquot; nefibi poteftatem inÃnia tAW fomnient, eilligdt dd edfdem leges, Ufdemut uices fuels delegeiuit, itae cjquot; nomen communicat : Dcoy enm eos appellat, quo Encomio quid requis ^at déclarât, nimirum, ut curant fufcipiantac dca fenponem rertim diu'marum in genere humano, non earum tintùm, quec ad focietatis humano: con feruationcm pertinent, fed multo magis Ecclejtee, utdoilrina uera propagetur, multi adducantur ad Dei agnitionem, idolatriee extir pent ur, oppria meintur blaffiemtarum fentina, priufquà m rafficia bus aüis confirmentur QJquot; ferpant. Deus uera cbedientia egt;quot; [inuocattone in agnitione C3' fidua ciafilq lefu Chrifli celebrctur.
Hiec cum cogitAnti mihi de ordine politico,CT exempla preejiantum principum mecum rcccna fenti occurrerent, uenit in menton inter alia ex* peditio noflrorum ArgonautArum, quee fufcepiA eü in AÃam duce GodefridoBtlenco, de qua quoa ties cogito, toties optotycum gcmitu require, quem ad AchiUis tumulum fans fcribituroptaffie Alexander Magnus , preeconem rerum tllarum Ãomerum. Flt;tnw Argonauticee expeditionis in Colchidem ad raptum aura ueüeris,c^' Greecee tn Phrya
î'74 ANNO I J- 6 I.
Phrygiam ad Trotie expugtiAtionem, cofttpleuit omnium hom'mum uures atc^uc animos omni tem^ pore, Cf uiuet, uigebitq-Ji qua futura eü pofte» ritas, propter ApoUonij ZSquot; Uomeri pocman. Se4 ^uidh^funt comparatæ ad noftrortwihommu/m in Ajia res geftas, ftue conjihum V caufam expe» ditionis,/tue fuccejjus,/tuc bello domitasac fub» a{las,cr i tyranntdis acblaft'hcmi£iugolibera» tas conftitutas proumcias ,flue diuturnititem beUorum atque aftgt;eriatem ftgt;c£lemus. Non prx* die ft'e ut diriperent auri argenticf; thefauros, nec u'mdiâie cupiditate, ut repetcrent cr perftque» rentur priuatie iniurite pcenas,rem tantam auft ^^gy^ft^qifnerunt. Sed quod unum practpuè or maxime ftmmo principe dignum eü, ut quas ob» fédérât ac poüuerat Aiahometicua furor, oppreft ferat tyrannis Turcica Sarraccnica, proiedis Cr abolitis rcligione uera, artibus ac difcipltnis, legibus,iudicijs, florentift: A/ite Tcclejias zy pro» umcias,lUas Chrifto, has orbis Chriftiani Imperia recuperarent ac redderent, detrailo propham ac blaff hemi errons fafeino mcntibus: triftiftimo feruitutis iugo ceruicibus.
Tenebatur tunc Afta à Turcis zty Saracc* nis. Turcos à Saracenis origo ztr mores, non fu» pcrftitionis prophanitas , que utrifque com» munis erat ,ntfi quarundam opinionum diuerftta.» tc fecernebat. Borum imperium oppreffo Baby» lonicoCalipha,quifiimmits apud Saracenosma» giftra»
ANNO lyôi. 777
^ilirdtut,compîeilebaturfimul religiottis reg» nicurdmatque ddn3'miftrdtionent,hoc ergo op3 preffo occu^uerdt omnem Afîdtn 4 T?onto dd Ldx odictedm ufque. Scd d diuerjts gubcriidturSultd* nis,quorum unui ^iicene 'm Bith'mid, dliin Ddmdf; Cl, dlius item Antiochiie in Sirid, Alepi dliut, f}ult;e fuit Bpiphdnid dd Mefopotamidm, dltui ïcon^ ht Lycrfonw Idtè imperitnbdt.Reliquie Syria cum Pd* lafl'md ZT Jf gypto uniuerjd totiq; littordli or« Aphrica in plures dtque diuerfds prou'mcids db fiributa dom'mdbdntur Sdrdceni,Sed potentid ZT dutoriate dnteeettebdt cateros Cdliphd TEgypa tins.
Cdufam expeditionis tdnta bdbetis, digniÃU mdmduÃbui tdntii,dff'crtioncm fcilicet 'm libertds tern ZT reflitutioncm Pcclejidrum dc pclitiarum cppre/fa A/ta. Dicam zT de occdfîonibui pducd, tlagrabdt ciuilibus bellii Gernidnid, Sdxonibui arteZT perfidid Pontificum condtutis in Henric: cum qudrtum. in his bellis Godefridus Bileonem duxLothdringia, uir fdpiens, deer ZT pietitis d^ mansdtque iufticia fequutiis pdrtes meliores,res tndximds geÃit contra fcditiofospro imperdtore, ZT initio beUt deflitutum d cateris, quos Pontiff eij dliendrant dtque impdrdtum, pracipue inflrUe xit. inter fuit ZT prafuitpralifs omnibus, quibiis depugnAtum eil cum Rodolpho Sucuia duce, cui Zy profiremo dd Mersburgimi utdo dextramam^:' putauit,ddd{lA in peólus eius uexiUi quod gefiduu
Pp cujfide.
778 Anno ï y « i.
cujfitde. PoR etmt pugnAw perttefui dontefticdriM diglddUtiomim, guod IcclerdtumeÃe duceretf in pdtrice uilcem c,edibiK fceutre, aut confîtid des commoddre ZJ' operdi» ut fuit pdtrid Idccretur mdtitbiK, fuolt;ji eon/perfà cruore miferdbiltter itis tercdt, uel J^olidti ornAniëtii de prajîdijs imperij de libertdtis deuenidt in turpem jeruitutem : uos tum uouit non fe in poÃerum uel operd fud uel conÃlio foturum ZJ' ddiuturum beüd eiuilid, ZT ne etidmÃgt;e{htor eÃe eogeretur tdni erudelti Ids nieme inter fefe ciuium, eeÃitrum fe folo pdtrio^ Ztr dlibi noud regnd zt}quot; noucn fedes quaÃturum belli gerendi rdtione honeÃiore zy Chriflidno ors biutiliore. idÃÃieeret,j^erdbdtfefdeilè zy fos ciorum zy militum multitud'mem ntdxitndm exs emplo permoturum fuo dtque eodâurum dutoris tdte,qui profieÃeentem dd reeuperdnddt PccleÃdi eorum loeorum, in quibus filtui Dei fdludtor noâ Ãer ieÃiiChriÃui ndtm eÃet zy pdÃui,doeuiÃct, dfecndiÃit in eoelos, codem pieatii zeloÃionte fes querentur. Sperdbdt ctidm futurum,utà precis puumrobur militi£ dbduxiffet, Gcrmdntd exdrs mdtd, bcQd eeÃdrent', de quorum dltcro ut eonies äurd eum non fefettit ,copidf enim zy numero muxirndf, zy dnrniK pdrdtiÃimds e? mÃruiliÃi^^ ntds drmii eontrdxit, itt deeeptut eü in dltero. âiJdm ne exhduÃdm quidem Gerntdnidm quiefeerc permiferont eoneeptA ex impdtientid exofe domU neitionii odtd, qu^drtibiis pontiÃeum cxdÃgt;erds bdntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Socij
ANNO ïy6i. 77?
Soci)hniu^ expeditionis fuerunt cttmulijplu^ res uiri praftantes, turn uero pwipuè fratres Godcfridi duo,BaldumM cr Euftachhis,1iugo nAgnus frater Philippi régis Francorum,Robera tus comes Uormannorurn, Vuilhelmi Angloru/m régis films. Poëmimdus Princeps Tarentinorum films Guifcardi tUrns Ftormannorum prtncipis^ quiApuliain omneni Z)quot; Calabriam Saracentsper=i doinitis e^' tot a Ualia eicëlisfuam fiecerat. Tan» credus nepos Bo'emu^di ex forore cum Guilielmo fratre. Ramundv/, comes Tolofanus. Robertus Flandrite comes, Sed mms Godcfridi imperio cr tmtu regebantur omnia. Finne entm e3^ propter uirtiitis, fapienti£ac iufliciee opinionem, pro» pter memoriam rcrum in patria gefiarum, Oâ propter tetatis maturitatem, promptitudinem ac celeritatemconjiliorwmin rebus dubijs CTanimi jnagnitudinem in dejperatis, aeteri Jfonte ut du» cem fequâ¬bantur,ac uenerabantur,
ingreÃi ergo iter ad decimum oiinuum Caîen» das Scptembris, Anno à nato Chriflo faluatorc mitlcfinw nonagefimo fexto ,peragratis Funga» rorum z;;!- RulgarorumfinibuSifubannifinemcum exercitu ad limites tmpcrij Graici perueniunt, quod tunc moderabatur Alexius Comnenus. Ab hoc etfi ztr petitam per prtemiffos ex urbe Philip» popoli legatos facultatem traducendi excrcitus facile impetrarunt, (j honorificèacceptifunt,
Pp 2 quod
J8o ANNO lyôl, quod cxcrcitM nutueretur, tAmen poflea tMgntS dctrimcntis affeili (unt. Tranfmiffb dd ByfdittiuM Hellejponto primd contrd Turcos cdflrd contun^ ilis uniucrjis copijs ponunt dd Chdicedoncm. Erf pr/wd Ajtie urbsèregionc Byfantij ïalico nomme hodte Scutdrium dicttur: ubi lufirato cxercitu, fcxccntd peditüin, drmdtorum equitum centum miüidretenÃafimt. ïndepromotis cdflrisobÃ^ dent J^iiccdmâ Bithiniie urbem, Synodi üicente mor id celebrcm, qute Solyntdnno umo 'mterTurci^ cosSulddnos omnium dcerrimo cr potentiÃimo fubdia erdt. Ad hdnc urbem primd noflris cum Turcis fuit erv^pa^tq, Solymdnno oppugndtioni 'm tentos d ter go ddoriente, (2^ multos de exercitu inepindto aduentu oppreffos flernente. Sed re^ pulfo tllo oppugndtione qua difficilisfuit re= dintegrdtdnoÃri Uindem urbe or uniuerfd Soly^ mdnnt fdmiliu dtque dmpliÃimis thefduris potui, urbem Imperdtori Alexio reÃituunt, qu^e non multo dnte in Turcorum. potefldtem uenerdt.
^rogrefÃosd Uiced PiÃdidm uerÃus Solymdn^ nus duceniorum miüium equititu d ter go mud=: dit. InÃflit procedentibus urget, donee pr£lio commiÃo eiy edia dtque dcccpaÃrdge regredi re 'mfe£iu cogitur. Hoc uixpericulo depulfo,in dliud incurrntit ,qucgt;d eôntAius fuit priore, quid nec conÃlto necuüis uiribus buntAnis duerti potuit dut ieniri. Deldti enim 'm exufld cr retorridd
ANNO I f 6 I, ç8ï Pïjidiæ loot dr dores Solis (y dêris fquaUorent fera ç vore Syrÿ ddaugente, tintant penurid aqudrum perferimtÃtm,ut non tdntwn uelut tdbe con^ fumpa hotninum cr iunwntorum corpord défia cerent, fed lejlu nbsp;nbsp;dridiate utero gereutes créa
parent dtque dbortirent. Nec fuifièt Solymanno difficile fi inftdre perrexiffet, eneruatos fiti atque emdcidtos fine pr£liodclere, Sedferudtos fuiffe, ac proteilos diumitus dubium non eH. Ex bw elua ibiti mdlis, ubiexercitum dd Antiockiatn Pifidhg tnetropolim, dtnxno, fertiU, CT ubere loco fiant recreafiènt, iter per Lycdonidtn inftituwnt uerfus Antiochidm Syria:, quie Kcblatie nomine in facris literis ex Scdechilt;e regis iudlt;e hifiorid nota eü,oca cupdtis i« L^cdozjid, tconio, Herdcled Marea fia. ïnterea Balduinus, BocmundiM Oâ Tancrea dus cum parte copiarum uicina locd Lycdonilt;et Ciliti£, Comdgena O -iJlcfopotamiie peruoliant^ nequid inexploratiim 4 tergo Oâ latrocmijs infea fium relinquerent, neue coüigi ujfiiam O' confia dere nouos hofiium excrcitiis paterentur.Tarfum Pauli Apoftoli patriam, lÃamiftram, Samo fatum, Edeffani qult;e Rhages in hifiorid Thobiæ, para tim ui expugnant,partim deditione capiunt,pr£a fidifs Turcicis umdtque expulfis, O' omnem ufa que ad Euphratem regionem populabuttdi fuba igunt.
Godefridus è Eycaonid Antiochiam uerfui wouens,qua:dd Orontetn eü fluuiwm,urbemoba P P } fidione
j-gz ANNO ï y 6 I.
fidione c'mgit, fruÃm fepe oppugnAtiLnt tuma menfe proditione occupât, paulô poil in eitdem i Turcis, qui è PerÃa aduenerant conclufui er re^ rum omnium penuria ud extreme anguÃh^rc^ duilui, cx de^erutione cum hoÃibus numero er robore longe fuperioribus dimicuns uincit,in quo fi prxlio fuccubuiffit, ailumfuiÃet de uniuerÃs : Antiochiu: captæ pr^eficit 3oëmumdum,er cu ex^s ercitu procédons ulterius,reli£ki, qua fruÃru ten^ ubut in Ph£nicum rcgioneTripoli,dd obÃdionem ierofolymorum properut. Hac po^ menÃs unius. obÃdionem multo Ãuorum lubore er Ãngumc po^ titus,cum primum conÃenÃs e^ fuperutis mani* bus in urbem irrupiÃet, hoÃibus ucritcr reÃÃen^ tibus,t(intlt;i ciedes fxckicä, ut per plateas ue^ lut riuifdnguinis fluxerint. Kecepti, eü urbs an^ no d HAto ChriÃo 1099. Idtbus duintilibus. Goa defridusut pietdtis fu£,uirtutis IdborumÃiu: ilum dliquem perciperct, confenfu omnium 'm re=i gern Uierofolymorum credtur,cumq- dc more dids demdte regio ornAndus eÃet, non duredm, fed ex^ cmplo ChriÃi fdludtoris exÃinis contextAm fibi corondm imponi uoluit.
Keceptæ ïerofolym£ fdniA cum in Occident tem perucniÃet, ana omnium dnimos Utitid complcuit, ut noud cx Gernanid, GdUid er itdlid fubÃdtd ceratim compdrdrentur, qu£qudm pris mum in Orientem trdnfmitterentur, ut mdcdts tenudtds copids twuus P£x rcficâ¬ret,pr£fertim cum
ANNO I y fi I. ygj cum non amphut cum folis Turcis ei res effet, fed acceÃiffent boftes Sdrraccni, 0-d tergo imm'me^ rent Utrunculi Arabes, qua gentes quanquà tn difcordes fuiffintante, amen crefcentts percgrU »apotcntia 'm Affa metu conffirarc v confer^ re uires, copias cr confilia fua cogebantur,nifi de totius Afita imperio fua falute periclitari ueU lent, î^ouis ergo deledibtts, qui claffe adduceban-tur confirmatus, reliquam PaUflinam Sarraccnis aliquoties mde profligatis cripit. Tiberiadi Cafirca confenfu Pr'mcipum, duces imponimtur. Vitcimo poR recuperatam Hicrofolymam anno, R.egi uit», funilo furrogatur Baldu'mus frater, qui quod 'mPalaft âma, Phanicum rcgione ,proa p'mqua Syria,Mefopotamia, Comagena, reliquum erat, id omne magno, ex parte 'm potefiatem fuatn redigit.
Confequuti ergo Argono.ut{e prafixum CT cptAtum belli finem, er terris potiti amplifimis, non m'more cura 'mcumbunt 'm alterum pacisfi,i nem. îiion enim otia agunt cr ludos,nec uolupt»= tibus fefe dedunt, fed partîtes opens ex' curis, Ppifeopis quosfecum ducebant, commendant Ecs clefias,bisq; ut prafint, iubent,docendo admi-niflrandis facris, ut ffarfa Mahometica impietatis fem'ma exanimis hommum paulatim cuellantur, acuelut fuccifis radicibus probibcantur repullu,,! lore, neue repurgatas Ecclefias denuo corripiant mficiant. ipfi prou'meijs bello partis compo=:
Pp 4 nendis
J84 ANNO 1 î I. nendis amp;nbsp;ordmeindis occupantur,condunt leget, inftituunt iudicia. CcUocant duces in JitigultH prouinciM, qui in aÃiduis excubijs mtenti in cir^ cumfuforum hofttum confiiia, conatut or nucht* itAtiones, urn horum GT impreÃtones fubdtM re=lt; primant cr elidant.
Hoc modo Dei duiiu duxilio : fociorum mAgnanimitute, folertid, uigilantia,fortitudine, felicitate laborum incredibili tolerantia pdrlt;â turn atque confiitutwm regnum KierofolymitA» num, cr exornatum religionibus, legibus, iitdi* cijs, iuflicid alijs rebus,denique adieilione plu^ rimarum prouinciarum potentia non content» nenda amplificatum. Tale ergo regnu cum primi expeditionis duces Gr fubniiÃi ex (jermania noui fucceffores fcliciter adntiniflraffent Grfortiter defendijfent multos aniios, ad Cunradiim Sueuum ufque, fold tumen pene tandem euertit improbitas cr perÃdia Romanorum pontificum,que nefarijs molitionibus impcdiuit ïridcrici fccimdi magnis fumptibus adornatos belli apparatus ad eum fi» nem,ut quemadmodum maiores,Conradus Gf i'ri» dericits primus laborantibus fubjidio uenerant. Sic iam d Saracenis opprelfbs ipfe uindicaret in li» bcratem. Hoftra tetas fi fie affeikl, effet, non in foribus zy ipfo limine Germania; conjficaremur impunè (y crudeliter graffiintes ex parte und Turcos, ex altera jM.ofcos,Gr immantbus cadibus dedudas ex Germania matorum tndujlria colo» mat
ANNO X y ⬠I. - ysy nitiS deudftdntes. Anni funt'pdulo plures q trecen= ti,ciim m Sueuoru/m pofierioribiu dd terrdmfins (kim profeâionibuf 'mftitutd eâ militid lAdrid=s norum dd Ptolemdidcn Phanict£ urbem. Kutut inftitutirdtio fuit grduiÃmd. Projfexerunt uiri fdpientes,cuin otio cr ignduid obtorpuiffet uirtui niilitarii, fore bkli mikte opus,qui uelut in jidtioa ne ttÃidud Chriftidni nominù hofles drceret, dut ne progredi po/fcnt fuflineret dc remordretur, nec tueretur tantum, fed proldtdret etidm impe* rij flues, duo nunc Gertnaniie uirtus reddikt eR, qult;£ hoflem impune fdngume maiorumpdrta abs ripere, his ceu deuoratis dtque abforptis,proa ximd qult;eqi inuadere,et in ipfa media patri£ qudfi uifcera penetrare patitur. Erepta potcntiÃimis hoflibus Afl£ régna : Occupat£ tn man mediter^ raneo lnful£,Khodus, Sicilia, Melita ali£ ; Pf» domitó dtque obtentæ ucrfus feptentrionem gen^: tes Liuonic£ dc Borufliaç^e, excult£q; dcman^ fuefai!l£ colonijs noflris, er contra Earbaros uU cinos longo tempore acriter defenfe, teflcs font uirtutis maiorum, E£dcm nunc magna ex parte dmifli, noflram arguunt c?quot; incufant ignautam, in hanc interitus fut cdufam conferunt,huicfimi=^ les clades dtque cdlamitdtes denunciant, sèd h£c turn dcmum fero nimis dcplorab!mus,cum fruflra a cerutcibus noflris propulfarc conabimur. Si dg-nofcerent Monarch£ orbis Chrifliani, fe diuinitus in hanc flationem coUocatoscfli, non ut pr£fldijs
Pp er
yss ANNO* f g t.
amp; inÃrumentis potentiie utdntur dd uoluptMin fuarum lüeccbrM atque condimenta,ncquc ut fuis ipfi cupiditdtibui Unienam exerceant in genere humdnegt;,fed ut ceu miniflri fumtni Pdflerisfilij Dei eommenddtum gregem cuftodidntde propug^ nent,O' uelut ex prddltdffeeuldproculdccur^ rentes lupos cr gregem dppetentes obferuentdc depeüdnt, Hoe ergoà dgnofcerent, imitdrentur mdiorum exempld, cr omiÃis bellis non neceffd^ rtjsdtque odijs dcpoÃtis,conÃltd er uires ecniiM^ gerent dd ferendd, duxilid oppreÃis. Sed longius prouehcrqudmconftituerdm. Ad noflros Argo« ndutdf redee), in quibus er con]ilium fufeepta er rdtio ddminifirdtie , er proÃeritds ex fententid confeiiicexpeditionis, iüuflrid exempld fuppedi^^ tdt cum fdpienti£ dtque uirtutum plurimdrum. mdgnis prineipibus digntÃimdrum,ut pietdtis er amcris ergd Dcum, ergd EccleÃdm,ergd pdtridm, iufliet£,confldntiie,fobrietdtis,cdÃitdtis,tolerdn^ ti£ldlorum,fludij ccnflituend£er foucnd£ccn=i cordi£, mdnfuctudinis dcfdciliatis in condondn» dis offenÃs, tùmprouidenti£ diuin£,boniatis,mb fericordi£, perpetu£ pr£fenti£ Dei, in imperijs, protcilionis de defenÃonis piorum in periculis. Serudntur dltquoties er uincunt in conftiiltbus, (um omnibus rebus impdres,imô cum fame dutÃti prope eneiii, non cjuonwdo uincerent,fed quonu)= do honeflè perirent délibérant. Hlt;ec cogitantes (ompleäumur er noflra periculd, ac Deum pres
esmur
ANNO 1761. nbsp;nbsp;nbsp;787
f twur ardentiim gemitibuf,fcr cr propter £ters numÃtium Dotnmum nojlrum kfum Chriftum, ut excitet aliquos Principes, gui labantibui orbis Chrifliani rebus fiiccurrant O' opitulentur. Ser» ttet ac protegut cactus ipfum reâè agnofcentiumt tnuocuntium uc celebmntium Ãduciu Pilij media.» toris, nccJinat bene conftuiitas Ecclejias cr pohtii/ts cuerti autdeleri, D I X I.
Q,VAESTIO.
IN ueteri PocmAte de Gigantibus beUum'calo mferentibus, non dubium eA furores hominum fignificdtos effe, lt;]uiJfretis legibus, Deunt ipfum contumelijsadficiunt, Ncm qui initia furorum Hum m contemnendis legibus non cauent, horunt peAora dtaboli paulatim occupant, o odioDei impeUunt ea ad tetra fcelera, quæ âpoÃea fequun= tur poena: tragic£, O' teternum exitium, ut ex» lt;mpla ofiendunt triÃtÃima hominum innumera» lilium.
Libenter igitur me adreuerentiam O'dmat rem legum, 'm bac etiam mea mfantia afuefacto. Pt chariÃimo Patri meo, has diccndi partes mihi imponenti,non fölum cupide obtempcro, Sed gra» tias etiam ago quanta poffum ac debeo reucrëtia, Qjtod in hos honeftiÃitnos cofcjfus DoAorum,uo=
cem
y88 ANNO
cem diuuidw, leges çr alidi loneftds drtes prop* tentium^dliijuoties me ddduxit, Et de dliqud parte doilritite legü diccre me uoluit. Ed 'm re cum mdlt;i iorpt obedientiit Cf officij Uus, eiuim elocjuenti^ cflentdtio, c^ute 'm hdc infdntid, med nequidem ex^ peituri d me potc^^Eeuerenter uos uiri clariÃimi oro,ut legibus Cfäutorititi pdtern£ obtempe-rdntein,C}~ de re mdxmd pueriUter bdlbutientet» pdtienter dudidtis,
Adfero dutem upato more, qu£Ãionem,de C[Ud me dtjputdtio proximd domini Eioéloris Pdu^ li commonefecit. C'um enim tune dÃiuerduerit ud» Icre renuncidtionem, quam fecit filid mediante iu^ rdmento,quod dotedcceptd contenta efjè uelit^CJquot; quo minus ab intefldto biereditati pdtcrnæ fucee^i dat,pliant impedire, Elipiusiurandumtalemetu nel dolo extortumpt, Qj^iero uerd nept uulgati in iure régula : lusiurandum quod terrore extern turn uel ui metufue edufa pailum pt, rdtum non haberiÆ
Ac primwin ex depnitione oÃendo magnas amp;nbsp;graues ejÃe dubitandi de ueritdte regulte eauà fas,
Eftenmiuramentum aÃeuerdtio derepoÃio bdi amp;' Itcita, faikl cum inuocatione ucri Dei,quii pettmus utpt teÃis di{lorum,cr punidt falientcs, üâ nos ipfo teÃe ad poenam obligamus fecundum ippus comminationem quap arguentes eum men^ ddcijp non punidt fallentes, Cumdutent,depro^ tttiÃione
ANNO I y 6 I. y89 tniÃtone nuda ac fimplici, in qud nos ueracesfore fiiopondimus, diâumfît : Sit fermouefter, E/i, EÃ, No«,Non. De iurdtnentis ucro feueriord Jint mdnddtd diuind, Non peierabis, fed folues L)eo iurdmentum tuum, Et his additifÃt triftiÃt= tnd conimindtio,l^on hdhebit Dens mfontem-ciuià quis udne ufurpdrit nomen eius, Non dubium eA tnu't!pltcitcr ddfici Detvm contunKÃijs,eum iurds mentum d feiente O' Uolente uiolatur. Cum cnint Ãt rogiitns teflis Oquot; uindex, uioldtio negdt eum teflem uerdcetn cffeyContemniteiusuindiAam cr drgnzf eum ntenddcij O' duget deliHi dtrocitd= tern, quod nos tpfos ad poendnt iurando obltgd^ mus.
Non poteAdutent uJJa res eogituri dfroctor, qudm tdntis contumeltjs Deum ddficere. Nee uU^e restdntæeffe pojfunt propter quds tot fcclerum , ac peeedtorumreatu Ãiens de uolens quispoUn^ ere fe uelit dut debedt. Quocunqi t^go modo feu terrore feu dolo iurdmentum de re poÃibtli O' lU citA extortum Ãt ei, qui feiens lurat o potefla^ temiurandi habet, potior eÃe debet iurisiurdndi religio, o eonÃderdtio gloriee Defqudm laAurd rerum corporaliivm quarumcunc^, EAq^ res in in^ finitumminor prdtextus terrorisueldoli, quam contumelid Dei o fccleris tanti confeientia. Ndm etÃin terrore fcuuiolentid magna impedta eA uoluntatis libertas, amen cum propoÃtis duobus iitalis,minus damnum uoluntas eligit,reuerdin pro*
y9O ANNO lyÃJ
proniiÃicne tali libera eü. vt ft quii latroniÃe pecuntam daturumiurat utuitamredmat, Hiec eleiiio poftquà m faikh efl, non uult Deus uitunt autpecuniam periario rcdimi. In dolo ueroetà non projfncitur fccuturum damnum, Tarnen cum mteruenit luramenti umculum de re poÃibili O' licita,Ãatiui efl rerum corporalium iafluramfa^ cere quam periurq fcelcre confcientiam oner are. Ac fepe hlt;ec cogitanda erant, non folum ne uiole.-mui iuramenta, Scd etiam ne in turxndo ftmus fa= cile!,utM.attha:i^. futility! ilia taxatur. SitSer^ mo uefter,cfl, efl, non,non, Quodampltutefii malo efl.
li£c uera cjje manifcfliÃimum efl, Tt hiflori£ omnium tcmporum teftantur Deum nominis fui contumeliam, qua in periurqs adÃcitur,feueriÃia mia exemplis punire. Ac fepe totii gentibm pce^» nos periurijs accerÃtas eÃe, qutbiK uel hi prtetex^ tu^ metus aut doll circumdati funt, uelalijs modts adeludenda iuramenafuciaflutèquteÃti funt, ut Ty fander dixiÃe fer tur, Pueros aftra gaits ludere, reges luramentis o faderibiis. Suntq^ omni tcm^ pore ueri uerfus Tibuüi :
Ahmifer,O' Ã quis primo periuria celat, Sera tarnen tacitts panauenit pedibus.
Sed fortaÃis O' in contrariam partem erudi* t£ o magna caufe régula ufitata à fapientibut adducipoÃunt. Cum enim nec iuramena, nec lc=â
2«
ANNO 1 y ô I. 791 g« uîncula ejjè dcbeant iniquMtis, El ntdgiÃra» tm adm'miftrijint iuftici£ or aqualildtii. «c» ro terrore uel dolo prjeuenlut cum fe ddturum quid îurdt, quodfine mugno fio, dut rerum fud=t rum detrimento de ddmno prtrflttre nequit,infigni ddficidtur iniurid, iuftiÃimum effè utdetnr, iurd= ment!i,,kge$ dcmdgiftrdtui,dliorum libidini zx iniquitdti in detrimentum dliorum non pdtroci^ na,ri. Ac inhdncpdrtem redè forniÃk Prator in iure ciuili dixerit ; Ã^uod ui,metufue cduÃdfd^ ^um cR, rdtum non hdbebo. intcüigo eiüm id di» (ium hune in nwdum,non ddri dilionem Idtroni dut infididtori qui terrore uel dolo iuramentunt extorferit, Ac re£lè fdeere mdgijirdtui nondu* biumefl. c'um enimfint euflo^s legiim,non des bent confirmAre latrocmid dut iniufticidtn dlinin qudncivmq;. EortdÃts ZT hoc à fdpientibui dddi poteü: ^eéliui confultum iriconÃcienttjSffiGrquot; iw bw turdmentis metu uel dolo extortis,ut mdliji iniuflis cr prohibitis promiÃionibui ,fimpliciter pronunciet Lex,lurdinentA Idtronibut dut infis didtoribui ddtn, non udlcre, ZT prohibent promifi fdfolui. Sicuoce legis prohibits iurmnentA tilid, neminem obligdrent, ut dlioqui non obligat iuras mentum de re illicia, aut prohibits failum.
Sed utciinq-, h£ magnte cr erudit£ uidedntur cduÃe,prior tame fententia firmier de uertfimilior efic uidetur ,Ndm etfi non drmat dut adiuudtlex Idtros
ANNO I y 6 i.
btronem aut âtnfidMorem dcM ailione contrd iurnntem, Tdnwn priudtim uniufcuiufque confd-cntiæhdnc curdm permittit, ne iurdmentumde re poÃibili et licitd fdóliim,feiens de Uolens uiolet, nec prohibet quo m'mus protnilfdfdcidt, Cum igi^ turrem corpordlem poÃts^uocunq^ tempore Jine pec ca to reimquere, multo md.gis id fdciendum eil,poHqudm antum uinculum mteruenit. Deiw-de etidmfi mdgtftrdtus prohibttio dccedat, fieri tdmen poteH,ut cdfius quijÃidmpromiÃionem comi trdridm dlicui exprimdt, Bicdn potior fit hdben» dd rdtio iurisiurdndi üâ gloria Dei,qudm uioldtue prohibition's hunum^, dUjs reimquo reuerentet de re tdnti, iudicdntibus.
Cumq; quieflionem hdne grduiÃimdm explied* ut pdr erdt, propter atdtis zj- iudieij int* beeillitAtem non poÃim, defiero edm ego dd te eld* riÃime D.üoélor Pdule, Et d te reucrenter pâ¬to,ut tu edm exponds eopiofiuf.
D I X I.
ANNO I J- 6 I. PÃ
ORATIO COMPLEX
CTENS HISTORIOLAM COLLO» ^Kij habiti inter doilos, mundato CdroU V. Imp: Anno 41, in urbe Rdtisbond,Rccinitn i Magiflro
Eufebio t/ienio Decano coBegij PhiloÃ}= phici. 1Ã. Augufli.
a Vie in ufu hdfienut fuit confuetudo,exempt plis introduiU mdiorum, ut hui publico* rim congreffuum feftiuiates ordirentur, cr qud* Ãconfecrdrent,uoaprieccsq; lt;«lt; Deum Pdtrem âeternum Domini noÃri lefu Chrifti uiud uniui uoce proldtn, cieterorum tdcito dffenfu concepO, dtgue dbfolutd: cdmutpiè rcligiofeq; conferuc* mus nos pofteri,mouedmur non tuntiim dutorittte iUorwm,qui moru/m dc dtfciplinie fdnilioris Mdgi* Ãri, cr doitrime melioris dc uerioris intcrprctes nobis primi extiterunt dcpriectpui, fed cr pert* culortm mdgnitudine, qua in hds fefe terrds dtq; EccleÃds ex omni pdrte nunc concitint dcrius,Zir procelidrum infidr effimdunt impctuoÃus dc mt* ndciusqudin unqu.imdnted. Accingunturdd no* udpraiidTurcijterrd mdriéf;. Adfeptcntrionem confirmdt fefe efferd dtque indomM uisRoxold* norum,qult;eTurcicd rdbicm immAiiitsite fuperdt. Nobis Mcro co mdgis mctuendd cii,qu6d ne quidcm qudlicunq; religionis feu cogndtione feu Ãmilitu* dine lenitur dut fleéiitur, cum Chrtflidntfmum gens lÃd ritu mcreqi Griccorum profitcdtur, fuis
CLq qut*
^94 A N N O X y g j.
quibufdditt erroribm cz dbujïbui à , noflrlt;e reî!^ gionii puriatc difcrepantem ; Et quôd ceruictbut noflrii propiiif imm'met ,utqu^em ipfd ïam feuit Imperi^ uifcerd, cz hdurit coniunâdrum nobiî Ecclejidrü (dtiguinem, aÃidud infdttAbilt aede^ dclet eonflitutdt Eccle/îdi Z^ReJjiub: extinguit doélrindrivm fludid, diÃipdt er cfficit udftitdtcm triftem de deplordnddm. Ncc contentde^ occU'^ pdtts, fed recenti ccedeferox, fremenfq^, progrès ditur.
lid;c dum forigt;sfiunt, demi non m'niord nuU molitur ZTftruit dgmen Pontificium. Etfientnt non prorfiis mtetligo, quo confilio inftitudtur nodui,quie autoritntePontificid cogitur, zy con^ fido })npâ¬ratorcm ,fi eonuentum fucrit,delibcrd^ tioncs omnes z^ délioncs exeniplo Cdroli frdtrii, optimi de IduddtiÃimi Pr'meipis, fud fdpienttd int moderdturunt ejfe,ne uel Tyrdnnieis decretis op* primdtur dut Idbefdâetur inuiHa, doélrinlt;e eale^» fits in Eeelefqs noÃris ueritdf, uel priord diÃidid dut eumulentur dut exdeerbentur nouis odijs,qui= buf,fi m beüum exdrdefcdnt, pdtrid eonfldgret : tAmrn quoÃieiletde tendet uefdnid, mlt;ilignitds,dc uirulentid iUdrtvm erinnyum,ut Stdphyli cz huiuf Jîmilium, non eü obfeurum.
ni dum dnxiè conquirunt, dgmindtim congés runt, rdbioà exdgitdnt, qute inÃdmmdre mdiord odid in EecleÃdf noflrdi pojfe intelligunt,quoru/in amen dut frdudulenter mutädtiS} dut ueterdtortè deprd^
anno 1^61, y9j à eprdUdti5,dUtÃne discrimine bine inde deccra f)tis,confutisciS[cdlimnilt;irum crSophiÃices nuJè cohterente nexu,aut impudenter JiMlitiofè co=: fiâis rdtiuncuUs, ^utbM nitwntur, qudmcunqne fiecum prie feferant, uel acentibui omnibuf rc^ elaniAt perpetud dpud nos CX cenfentiens doélri-nlt;enormd. BconuerSô dum regnAPontiÃeum db 'EcclcÃd dlieniÃimd, dum iniiÃlds eorundem le^i ges, fdlfdm doéirindm, fuperflttiofos citlttK,ido^ loniAnidm, ducupid pecunidrum, libidines, pdrris etdid, nonexcufdnt tdntum,fcd propugndntdc fldbiliunt, quid condntur dUudnià ut cdufdmd^^ eerbitutc er uirulentid Ãcophdtitic£ mdledicens tu iugulent noflrdm, priufqudm in iudicium ue^^ nidt ; ut confirment potentum dnimos, ne uüdpid er moderdtn conÃlid dudidntur uel ddmittdntur, Zr incitent eofdem dd crudelitutcm impietA:: tem fdncienddm ac tuenddtn : ut ciuili beUo denuo interfe pdtri£ eines committAnt : ut difturbent er fiunditus cuertint BceleÃM twftrds, trucident Chriftimembra er piosBudngeUj tnintfiros.QUd=: lefeunque enim Ãnt dutorcs, turnen propter ops pugnationem doóirinie,propter fiophiÃnAtA,dtque ddÃeciem fdpientiæ fette compoÃtas, er cdÃidè fucdtds impofturas, er quod blandiuntur dffeilis bus fui dgminis,in ddmirdtionefunt.
Bton dttingdm nunc noftrd uulnerd,qu£ non^ tiuUorum uefdna peruerÃtas, zr odio noftriÃon^
2 te des
pS ANNO I 7 6 I.
te dccerÃtA cacitd5,uelut unguis 'm ulcere,codlefâ cere,dutÃcoednt occdüeÃere, tumen non Ãnit,fed nouis fub'mde irriamentis rcfricdt exdÃerdtj fcilicet, ut conficidtur his potiut EccleÃd uulne^ rtbus, (miin de ipforum ucl dutoritAte,quie uulgi dpplduju nititur,dliquid dcccddt,ucl deceÃiÃe ui^ dcdntur de op'mionibus,quds non iudicto,fed edio noflri tuendds fufleperunt.
De iUis uero quid dictwi clddibus qudS tegt;tt=gt; pefldtum cdldmitdtes, quds tunto frdgore de tdtn fornuddndis iiiibus intond,ns mugituq^ rebodns tdtn horrendo calwm, Gr tot ignium corrufldtio=i nes : quds uentorum procella, excuÃi nubtbus turb'mes, impulfd 'm terrds muÃtutte md,gnitudis nis grdndme : quds his proflrdt£, per medium ue^ lut mcifle dut confrdihe,rddicitu5 euulfe drbores: quds tdihe, diruta uel fundit'us euerfe domus in multis Germdnite pdrtibus portendunt de denims cidnt Æ
Hlt;ef portentd cum proculdubio Ãnt mdiorunt cdldmitdtum præuid Ãgnd, non dfliernemur dut negligdmus illd mdigndtionis diumx teflimonid, fed obijei cogitemus, ut dd uit£ emenddtionem,Gt' dd precdndum drdentius nos exufcitent. Profeiio quern circumfufd undique hofliwm dgmmd Gr in nos 'mtentd, quem Idcerd pdtriic fdthifcentis, Cf' idm propinqud ruitid crepdntis jpecies, quem rd= bics lÃorimiyqui non necefldrijs rixis dtflrdäiones dugent, quem projfedus periculorum, qu£ inde
Eccle=
ANNO lySi»
Eccïcfijs crReipub: impendent, nihil dfjiciunt^ turn Cducdjt rupibui duriorem, ZS' Hyrcand. Ti^ gride immaniorem ejjè oportet.
Vnd mecum igitur uotn conitmgcntes ueftra dicite : Omnipotent £terne OBV s, teterne P4=: terDowi«/ noflri lefu Chrifli, conditor generis hunMni cr 'E-cclefiæ tua, und cumfilio tuo Xoyq» amp;nbsp;imagine tua, cructfixo pro nobis cy refufcia^ io,zy~ Spiritu flanilo Paraclcto, uiuo caflo cy ue-faci,qui fenefcenti Pcclefiie propofltA cera con^ folatiene dixifli : Vfljue ad feneäam ego ip fl, ey ftflue ad canos ego portabo : ego feci :e3âeg0fe= ram : ego portibo zy faluabo, Te oro,collige tibi inter nos aternam Pcclejiam uoce or miniflerio Puangelij tui, per e?' propter teternumfilum tu^ wm, ztr guberna nos Spiritu fanâo tuo,ut te cum leterno Tilto esr Spiritu fanilo uerèagnoflamus, rctlè inuocemus,conflantcr conflteamur, obe^ dientta tibi placente colamits cr celebremus. Ser=! ua ©â rege cÅtus docentium cr difcentium, do^ ärmamPccleJite neceffariam,e2- protege ho/fitia E.ccleflarum. Auerte furorem irte tult;e à nobis, Cr miflricordite tuie menarrabili bonitate, cle^-menter mitiga atrocitatem pcenarum, c^uas iuflo iudicio tuo O' confefione noflra meruit O' me^ retur,qu£ creuit longa lenitate O' impimitAte peccandi licentia. Keprime Oiabolos oppugnan-tesEuangelium,nontAnti(m inciando potentes per deflinaa organa ad tniuflam f^uitiam, fed
à ctiam
Ã98 ANNO I r Ã.
etiam callidè tendendo 'mfidiiU prtetextu [dpieiü ti£,O' offundendo ueriMiÃ)eciofMpcrfuafionesi Elide zy pejjundi tMlorivm hommum conplia, coKAtufac nwlitiones, qui ucl falfa dogmutn. O' impios ritm drtificiofé p'mgendo, uel horridiori* bui interpretdtiones tutpH/xoTéfaç affingendOf neruos tyrannidis o idoldtrue Pontificite inten» dunt dtq^ confirmant.
Prohibe ne dut Sophiftdrum prtcfligijs dtque impoflurii deledtur doilrinæ tud; lumen,dut drmis uel domefticis uel externis difiipentur Bcclefiee. Perrumpdt O' uincdt te duce doilrinic tue ueri= td^yprofirdtis dtque conculcdtis ijs ,que contrd ftruuntur, dut uiolentid rndnifiefid^dut mdchind^ tionibus cldiideftmis. Hiecfidcidi propter te^pro» pter te, ut tu und omnium uocc.uiw peäore o uno J^iritu uerè celebreris, Amen.
t^uncutferuidm confuetudini fchole^breui» but ndrrdtiunculdm repetdm ex fiermonibus pi£ O fdnéle memorie Reucrendi D. Preceptorii Philippi, o pdtris mei lufti Menij, continentem hiÃorioldm iflitii,fieu confliólus fieu O' collocutio-nit,quddutoritdte Cdroli V. Imperdtoris Rdtis» bone Anno 1741. de controucrfisinrcligione Chriftidnd drticulis inter noftros o~Pontificios dijjgt;ua.tum efl,ducihus fcti ccrtdminisfieu collo» quij Phtlippo o Eccio. id ut fidcerem, monuit me Synodiis que fldgMtur o urgetur. Deinde quod ccrtd»
ANNO ï î 6 I. 799 «rttffjInuMt ijute fuflinuerunt twflri, clU£q- oltù nuerunt , cz arti/ictorum quibuf circumduili funt atq^ elufi ab aduerfarijs caufe (uædiffidentizi bin : Uorum ergo quod noliciam aliquam ad pos fierMtcm propagari dcbereiz^ exemplum ijs, qui uelut in uejligiu tllorum fuccejjcrunt,profu=gt; turum effè ludico.
Plato 'iCenophon, Socratn cz aliorumfà igt; pientum de Pbilofophia fermones magna cura pofteritati commendârunt : quanto magii nosea decet Uteris monumcntnqi conferuare, quibus fa=i lutK noftrlt;e praifidia hojlibus uelut extorta funt de manibuf atque recepta, qult;e tot fcculn ittt aut implicata obuolutaq; tencbris denfijiimis, aut foes dis obruta abujibus, ia arteocculuerunt ac prefs ferunt, ut pro religione uera niultiplicium crros rum uaniÃima perfuafio Pccleftas poffederit. Puit dutcm ba;c inter utrofq; a-v^pa^iç pracipua, in qua ut Augufia; exhibita, ita Rati^ome defenfa fuit doiirina: ncflrarum Pcclcfiarum formula,er dijfutationum confliilu O'conftantix exemplis. Ncc alias imperator maiore cura o flus dio.ea qua ad reftitutionem pacis publica,et cons troucrfarum difceptationem pertinent, adiuuit ac promcuit, quà m ibidem.
Sed quo conflio commiÃi interfeJint utrique, piucis referam. Cum initia gubernationis Caroli V. incidiffent in mota de religione certamina, qua fuit praditus fapientia, pro^icicbat, ea Ji inudlu=
lt;^q 4 '/Tfnf,
«00 ANNO ly«!.
iffint,tnutdtiones mdgnlt;M,non in EccleÃd tintant, fed cy Imperio, pdriturd eÃe,quod dUeriui ordi» nis,fdcri fcilicet,dignititemdtquedutoriatent, imo fdlutem propemodum in dtfcrimen ddduci his diJjiutAtionibus : cr futtddmenti, quibtts iUe nite^ retur dtque confifleret, peti conuelïiq^ non obfcu^ rednimdduerteret: Quo dut Idbefditdtodut euer^^ fo, fecuturdtn ruindm Imperij, dut prlt;efentis forlt;i tttue mutdtionem, non poterdt non fuj^icdri, Sed uiciÃint cum intuerctur cr confidcrdret coniun^ £ktm cum prophdniate cr impicate deformiti^ tern mdnifeÃorum uiciorum Z!}quot; dbufuum, qui in rchgionem Oquot; Kempub. Chriflidndm irrepferunt, fdluti CT trdnquiUit^ti publicte orbis Chrtflidni CT pdtriæ inprimis, nifi fufccptd horum emendd^ ttone,confuli non pojje intetligebdt. â Id ergo inde ufq; d principio guberndtionis dcdit operdm, ut pcrficeret, quo controucrÃjs in Synodo, duditis, cognitii, dijudicdtis, Gf compofitii publicd duto-^ riate,tùm conferudreturfdlud CT integrd dignb tiis ordinii EccleÃdftici, turn corrigerentur uel prorfus dbolcrentur, qute retineri Jine impieate non pojjent.
Sed cum drte rem duccrent Pontificij,G^ dflu^ tè con/ilid imperdtoris de Synodo eluderent,quód i mutdttonc quorunddm, quæ noÃri fldgitdbdnt, tmperdtorem non dlienum effe : Sedi Romdme ue= ro conceÃionem omnem quantumuis pdrudm,pe-riculofam fore dnimdduertcrent, ne lUis cnnfbin* / tibus.
ANNO 17«!. nbsp;nbsp;nbsp;«01
ere feebit mdies,cr glifeebit ntigis nMa gu^; diffenÃo, publiei eoneordu diffoluta in beb lum eru/mperet, dut dlterMtione perpetui diflri^ her et ordmes Imperif : Ne fc^ce ergo iceiderent,eô deeumt eonfilij,ut utile fore eenferet,fipriui uirt doéli ex utnq; pirte, pUetdi fententiirum deeipittbuf controuerÃs eollatione, qult;e horri-dion eÃint, eeu moÃirent, ie limdrcnt : gult;e ob^ feurion, explicarent : qu£ non procul inter fe dtÃiderent, de ijs diuerÃate fublia,uni eommuni formuli, deÃnirent. Cognitionem enim omnem O' difceptAtionem Synodo fore ficiliorem ,à id uclut praminfi deferrentur, oflenÃs ijs,quie uentrent m eontrouerÃam, qui Ãnt fontes. Q^ôd fi quid etiiitt eoncordi confenfuflituere= tur,dc qudcunque eontrouerfiirum pirte,id pro^ futurum ad concordiam inter ordtnes Jmperif, fartitn teihtm retinendim, ufque id Synodi iudi^ citw«. Hint uel pliciturum id effi, ucl leniturum dliquintulum odii, qH£ ut di/ceÃio accendent, iti PontiÃeq regni inelirntio indtes exd/feru = bit,
Hwic extiterunt O' eonfulationes o dccretu de eonuoeandis dd diÃnitdttonem pliciddm uiris doâis, cui cùm Spird defiindn eÃet, PontiÃcijs feu me tu feu fiducid potentite fi£, feu quôd Synos donihilî noÃris pr£fcribi uellent,coUitionem omnem non renucntibus dpertè, fed edllidè ter=t giuerfdntibus faélum, ut inde Hdgonocn reieéldy
7 mox
6oz ANNO
t)wx ex Hitgonoc âVuornMtUm reuocdt£ : cunt ibi fehciter captA ad caput de luflificatione perduéht, effet, doär'tna qua de uicio originis nos fira Ecclcjite profitentur obtenta, inde ettam aus toriute Ciefarb omnia modérante Granuelo, Kas tiffonam Jit translata.
Cum ergo uentum effet Katiffonam : etficons lundi Auguftana: ConfeÃioni pctiuerunt pertext diffutationcm Vuormatienfem, ucl earn ob caus fam, quod collatii hoc nwdo c diferte cxplicatis rebus, facile fit futurum Prim ipibus, ucras fens tentias agnofeere : Tarnen imperator repudiato hocconfilio aliud propofuit, ut pauci dcltgcrens tur, qui non tarn pugnantes fententias défendes ïent,quà m quærcrcnt qu£ dogmata conciliari poffen t.
Pluie conÃlio, ctÃaliquoties deprehenfe techs n£Pontifici£ nonnuüos mouerunt, ut fraudem fubeffc fufficarcntur,pr£fcrtim cum uetcribus CX rccentibus cxemplis cdodi,meminiffcnt plcrimqt in talibiis conciliationibus decum ad ambiguas, flcxiloquas, fucofas cz fallaccs formulas, quibus. cbruitur ueritas , er EccleÃarum uulnera nen fanantur,fed magis laccratur : Affenferunt tament quod hanc uiam profuturam effe cenferent ad des clarand.is fententias,quas proÃtcrcnturEccleã, qu£ complex£ funt Confefionem AuguÃanam: e^deipfo jibi Imperatore poUiccrentur ,quod futurus effet mitior,à intcüigeret non tarn abs furda
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¬o}
furdd effe dogmlt;M noflrdrum Ecclefiarum ,ficut dSycamp;phdntis trdducuntur : præfertim cum fcrio Cf grduiter tcftdtmeÃet imperdtor,uclle feina quin ueritdtem, cr ne quid periculi metucre inde pdrs dltcrutrd poÃet, non uelle fe obligdri quena qudm his deltbcrdtis : nee præiudicij ed uim hdbca redeberc,fedcmnid pnus ddtudicid Principum referenda eÃe.
Proldtm ergo tunc Itber e/i, quern propter nwderdtioneni imperdtor prtetulerat cd-tcris da ccrbim dc durius de eodem argumento fcriptis. Plures enim coUegerdt, O' ftngulari fludio pio= rum cr doilorum fententids longo tempore coga nofeendte ucritdtis cdufi explordrdt. Hie liber dea icilis dd colldtioncm propofitus cR conditione aquiÃimd, ut qutc non probarent, noarent libera rimé, fed candore ddhibito. Hie ipfc hber Ãptem annispôA rurfus in fccndmprodqt,Ãd noudcr monÃroÃore Ãecie, conuerfm,fcilicetmetdmora phoà noud in Sphyngem Augujidndm, cr pdrtu éditas infelictore. Ndw er turbauit GT concuÃit. ^ccle/ids Gcrmdnicds grduius multà ,qudm beüum quod praeeÃerdt,
Pofluldtum e^ autem, ut legerctur Uber, erdinede Ãngulis Cdpitibm diccrentur fentena ti£. Vnde qudÃquiedd uclitdtiones diÃutniionam cxtiterunt. imtid de hominis creatione : dc lapfu: de libero arbitrio : dc pcfcdti cdufd ; de uicio cria gmis C quodex VucrnMtienà formuld repctitd
^04 ANNO I 7 é I.
effent}reuocatA in dijfutitionetn nonfunt,fed frieteritA. His proximè coherens locus de cutione hominis corum Deo, ( quod nouM quuft ddm fententiiis contineret, c plernq^ in eo effent obfcura, ambigua impropriu, ut uideretur uliis difertè dicere, Tide iuflivm effe hominem coram Deo propter Chrifiunt : alias contra, propter do^ natas uirtutes: ut Thomas, feu ut Plato loquitur:) certarnen nuuit, in quo poA aliquot dierum cer^ tumen, euicerunt noftri, Eccio quantumuis inuito confitente, Tide gratis propter Chriflum, non propter uirtutes noftras hominem iuflificari, Compofita confenÃonis formula eA,quam fua mas nu defcriptam Granuelus Imperatort exhtbuitac declarauit, tanto cimt gaudio, ut non dubia feriô letantisan'mi Ãgna ediderit, O' injfcm uenerit optimam fore,ut deleili cater as etiam controuers Ãas,fi non dirimerent, at faltem moderarentur. Eccttvm etiam tergiuerfantem ac confenfus fui tes flificationcm aÃtgnare tardantem, maturare coes gent nonÃne indignationisÃgnificatione.
M.oueor hac re, ut qua de ConfeÃtone extres ma Caroli V. imperatoris non uano aut dubio,fed uno omnium fermone circumferuntur, cre^tn non prorfus effe uana.
Altera fuit de EccleÃa, cui parti ( quod liber inÃdiofe intexerat falfam hypothes Ãn, fcilicet communem EccleÃa confenfum, O' légitimas Sy nodos nonerrare) magnum cer tumen ortu/m
ANNO I y S I.
ortWM c^. Cumq^ per dlicfuot dies de hoc loco de* leilt diÃluaUent diligenter, (T dtiqui corwm fen* tentMtn Itl^o contrnridtn oppofuifjent ,dbrupti dijfutdtio,zy in dliud eü tempus reteHA.
Hmjc KeMftwn cà dd neruum f/ldicfldtis Pon* tiÃci£, nimtrum dd controuerfidmiri^i /j-tra.* SoXvç apr«, indodrind de Cand Domini, ybi c'um hocfigmento explofo, Philippus dbufum cce* n£ Domtntc£, i« Idoldtricd repo/itione, circum* geftdtionc ZT ddordtione pdnis, his ueris er fir* mis funddmentis impugnajjeti Nihil hdbere rd* tionem Sdcrdmenti extrd inftitutvm 4 Chrifto ufiim : Item, NuUdrn credturdm po/fie inflitucrc Sdcrdmentum, dut in his, ([Ute dutoritdte diuind conditA cr commenddta, funt,dliquid mutdre. His ergo cr ciim ceu fulmine quodS idolum quodddm JAdoZim'jn regno Pontificto perculiffct dcpro* firdffet, C expreffd idoldtriæ mentione Pccium non terruiffet tdntùm, fed etidm enerudfiit dd eum modum, ut cr dnimi GT cxercitit£ dc lu* brtc£ Sophifitccs pr£fidto femetipfum deftitue* ret, h£fitdretq; ringeretur de trepiddret : His ergo uerds demum commouit turbds Eccio, quod extorto filentio penè fe uidlum effe cogeretur fd* teri, pr£ mdigndtione zx fremitu furente : Grd* nuelo ex uehenKutis irdcumdi£ impetu in hds e* rumpente uoccs : ut dicerct : non tuntdin fore Un* perdtori iadurdm cr dmifitoncm omnium regno*
rum
ANNO I y « r.
rumipÃtii,quMtA eÃet futuu'dbolitio NiÃet I» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hecuncittdm päÃurum cum,ut propter cultutn
NiÃ^ idolâtra eÃe cenfeatur. Errare 'mquit po^ tutinui : idolatrie eÃe nolumui,
Lutherum ( ubi compcriÃt, efuibu^ rationi^ bui Idolomaniam Eontificiam 'm abtÃu Coen£ Do^ minieic Philtppui concidiÃet^tAntoperehetatum fuiÃe eerto confiât, ut penè exilierit gaudio, CT nuncluam fe rem tAiitam aufium fuiÃe confeÃuifit, multis auÃentibui tefiibui c(.^ioTrisoiç.
Sed ad hifioriam reuertor. Quod autem eo dieEcciuiicfiuans adhuc concept£ mdignationis feruore, apud Epifcopum Mutinenfem meraciore u'moltAlico fe impleutÃet,eo(ii 'mfiammatw 'm fe^ brilc meendmm exarjiÃet, diÃutatio de hoc argu mento pr£cifa prorfici Cf mtermiÃa eÃz^Gropit pcroEccijpartes fubeunteac tuentc,cocptumeA de fec^ucntibus capitibiis conferri. Vbi rurfus co^^ tentionem acerrimam peperit gu£fiio per fefio^^ Iida, utrum 'm Confefiione neeeÃaria fit omnium deliilorum enumeratio ,Pontificijs regnum con-feÃionum magno conatu defendentibus, uel pro^ pter autoritAtem ordinis Sacerdotum,uel propter culinas M.onachorum. Contentio h£c 'meumfi-nem defijt, ut utricji de hac (iu£fiione fententiant fuamfeorfim fcripto expofuer'mt. Agitata et ciu£ii ftio eh de fatisfaäionibus : deq- potefiate Epifco^-porum,cui libcr tribuerat autoritatem ceremonias diumitus infiitutas mutandi. Ef certam'ma mout
ANNO I r « I. ÃO7 Junt de Inuocatione Sanélorum, gui ex bdc uttA difceÃerunt : de Applicatione MijJ'lt;c,de priuauk Mi/Jade ufu integro Came Dommi: de guibut cum Gropperui uir minime ad difputandtmt ido=i neM, tintkm proferret coUccIa magno numero hinc inde ex fcriptoribui teftimonia,ad flabilien^ da ea, qu£ liber cont'mebat : d noftris contrariie fententilt;e exhibita: funt. De Inuocatione mortuo^ gt;â¢Â«)» hominum Granuclem dixiffe confiât,Tantum 'm ea efife mali, ut fi excufari pofiit, ferri non des beat propter abufuum magnitudincm, quod auers fosaDcoanimoshominum conuertat adinfanos O' Ethnicorum furoribus fimilcs cultus ftatuas rum.
Cum ad hunc modum Librum dcledi percurs rififent,iufii reddito libro ofiendere,de quibus cons uener'mt, zj- quie controucrfiæ dircmtæ non fint, cenfuram utriq^ fuam confiripferunt, quibus pers le{lis,cum fenon idconfiquutum Imperatoruis difiet, quod quiefierat, ut in reliquis etiam cons trouerfqsaliquid farciret, fi componere totas non pojfet : aliam inijt rationem. Tentati funt Vrins ciptmi anmi fflendidè exaggeratis concionibus de Militate Concordia; ex' pacts, de ingentibus malts, qu£ cittilia bellet comitarentur. Adieâum O illud tsi,quod blandirctur improuidis, Imperatorem ' ttwliri emendationem Tcclcfia;, amp;nbsp;doéirinam cas pitim, de quibus confenfum efi'et, propagaturum effe in exteras regiones. tata bona impediri,fi c£teri
«08 A N N O I y « I.
c£tcri drticuli mordtcut ret'meiintur., cr regrt* dientes aliijudntulum, celJuros non boflium im* frobiati, fed ptorum indlijs regtontbui utilititif ^uiafiduecranxiead DEVM pro qualicunlt;^ uera doiir'mie luce fuff irarent.
Mouit ntultos belli ciuiln mentio, ut nuarettt dnimii CT fententijs,ut eü trifiiÃimd bellorum eb uilium Jfecies. NonnuUos animoÃores dlterd pdri â*^2^ ^jÃctt,qui cenfuerunt modcrdtione noflrd inuiandam ct' confirmdndam effe uoluntdtettt Imperatorii ,uniuerfo orbi confulere cupientis, quorum hoc fuit argumentum : Cum finguli ijuit^ dam amicorimi uicia dtÃimulemut,dliquibui etiatd erroresfuos condonemus, poffe etiam hoc tempos re aliqud feu remitti feu muolui ac tegi,ciim pro^ pter noÃrds EccleÃof, in quibut bcllo ciuili uafib tdffutura effet, turn propter aliarum gentium tilitatem, qua ad Ecclefia focietdtemdUietendti Ãntatq; adducenda.
Alij contra, età 'mficiari non poterdnt,fe pa* tria EccleÃarwn er fcholarum excidia metuere-tarnen cenfuerunt doärina corruptelas fugiendat effe. Neque hot illud ntntum mouit, quod omnibui ) periculis ueritas fit anteferrenda, fed hoc etidtn confiderârunt : Ermtum moderatiores pacettt, qua oftendatur impetraturos non effe, nifi totaitt pura dodrina profeÃionem abijeerent. Deinde ad domefiicum etiam confenfum rcfficiendutn effe, Plerofq^ enim domi talcm pacificationcm, uel
cuw
ANNO 1761. nbsp;nbsp;nbsp;£05
twm päucorum drticulorum depraudtione accrri^ mè reprehe^urot improbdturos e^e, Inde fe* ^uuturM ejje mdgftdf in Ecclefijs ncÃri^ difcor^ didf, iBduer6 promi/Ja deaureo feculo, eldest mendationc Y.cclcÃdrtim uideri,ut apud Thucydi* dem dicitur, o^{d.a. tpà Ãkop Xcyy.
ReÃonfum cü ergo ïmperdtori deliberätiones de reliquii controuerfijs differcnddt effe, donee fententi£ in utrag; parte de priore dtélæclfent. imperator j^e fua deceptus,fenAtu conuocato,ro* gauit fententiof de Libro deleilis propo/ito. Hlt;e f«er«nt triplices. PrimamPontifiewrumdeÃri^ pto pronunciauit Guilelmm Bauariie dux, refer* tim criminatione eortim, qui ConfeÃtonem Au= guflanam amplexi eranl. Htee reietto prorfus li* bro quem Imperator propofuerat, ccnfuit nuUiui opinionis corre^lionem aut nwderationem : nul* lam legum Pontificiarum mitigationemadmittcn* dam cffe,nec concedendum ejfc noflris, ut à rece=gt; ptii cr tot feculorum ufu comprobatis opinioni* but ztr ceremoniji dijfcntiant. Mitiorfuit altera Legatorum Epifcopi Lolonienfis, Eledloris Pala= tini ad Rhenum, O' aliorum quorundam: hac «rticulos conciliâtes probauit. Cateros ad Syno* dwm aut alterius temporis coÃationcm diftuliL Cenfuit autem paulatim coituras Eccleftas in con= cordtamJi adhibcretur aquitas : Oquot; confeientijs piorum, qu£ dcfîà erent uictoforum rituum o o=i pinionwn emcndationcm,confulendum cjfe.Tertia
Rr noflro*
«10 ANNO I y « T.
noftrorum fuit, qute recipi conciliittos articula poÃcprofeffi eü,fiqu£dam amiiguè duikl diluci^ diui expltcarentur, or addtdit de ctcteris fenten^ tiM a, noflrii fcripttu uerdf O tant candide ac derate fcriptas effe,ut no dubitent,ceK pifs omnib. fitisfa^uras ejfe.Dtfcrepantibus crgo Princtpunt fententif5,c'um fe imperator nihtl his conftlijs pro^ ficere, cr fruftra m farcienda controuerjiarunt dircmtione concordia anniti, ac laborare cxperi=: retur,ut abrumperet traibitiones honeftè fine fuo cr publico detrimento,nec quidquam iudicaretur priuatA autoritate tyranicè /andre Contarenuttt Legatum Pontificium pronunciare iuÃit,quod eri rebus hiercntibusoporterct. Hiccùmfe antea oftendi/fct, non abhorrere ab articulis conciliatiSf incitatusEccij importunttate,pr£ter /fematoue opinionetn omnium, conciliate. reiccit,zi^ fer^ uaritotamcaufamPontifici Romano integrauo^ luit,Qr de his controuerfifs iteru di/Ãutari uetuit.
Hic fuit exitus deliberationum optimo con/i^i tio fufceptarum, quas qui turbârmt e:!r impediue^ rint non eil obfcurum. Ciÿod fuerit imperatoris uolnntas or concordite cupidiÃima, à crudeld tatealieniÃima, ct' patriieamantiÃima, res docet: De moderatione nojirorwm teÃantur fcripta qu£ extant. Improbitatem ,peruicatiam, eyduritiertt aduerfariorum ajferrimos fcopulos cr Caucaà rupes fuperantem declarauit oratio Baiiart. Vcâ rufitamen ad eum omnia finetn dircxit prouexitqi
DEV5j
ANNO I r 6 I. â¬n
TiEVSyUtex eo conuentu ueritAtii lux nugis in* tliruerit,ZT plures Ecclcfiji Hoflrii conciliati fint Atq^ lidiunili.
Agamui ergo grdtitu Eilio Dei Domino nofiro lefn Chrifto, primkm quod antmum optmi impe* TAtoriii«rcxit ac fiexit,ut ueriatem pijs ac mo* deratii eonfilijs perueftigiri de pro fem uoluerit, quod eundem cum euentm non rcjfonderent confilijs, ceu inhibuit ne quid ucl fraudulenter moliretur,uel tyrannice ftatueret cum hoftiiiu,in Ecckfiarum noftrarum perniciem. Deinde quod nofiros protexit,anmtauit,zy ddiuuit in uerMtis confefione et ad/èrtione,qu6dqi aduerfttioncs cy tUAchindtiones hoftium, qui ueritAtem utroq; mo* do pTieftigiatrice Sophtfiicd et mindcibus decretis cppugndruntfdifcufitac diÃipduit,dc petimm nrdentibui uotii, ut nuncquoq; gubcrnct Impem* torii de caterorum Erincipum animos, ut ea fuf* cipidiit, ftdtudnt,Cf exeqtiantur inreligionii ne* gocio, qUiC non regnum 'Pontificum O' Epifiopo* rum inftruant de munidnt, o horum acuantatq; exdfiierent tyranntdem, fed quie prouehant dtque tUujirent gloriam Det,amplijiccnt Ecclcfidm,con* firment de fulctantfidem in animii piorum red* dantconcordiamEcclefiæ, o confenfum de uera do6lr 'md,ac duleem Oâ neceffariam pacem. Seruct etiam ac protegat bos nidulos Ecckfiie in hac ora, cbieilos truculentiÃimii boftibui,Turcis cr IViof* cis,necfinat doilrmarum fiudia deleri. DIX I.
R r 2 Qh^«
«K ANNO 1 J- « I.
Q.V ABSTIO,
ET/i me cottfuefudo fchol^e, hoc m loco,non meriMe priuntii,,aut ingenijfiducid, fedle^ gum iuffu diccntem excufare poterdt, Tdmen dg^ nofco iufliÃimum elfe,uenidm me precdri,qui cùnt legibui amp;nbsp;confuetudini fchollt;e ciedire reuercn» fer cupidm,producer timen,nec eruditione ed,nec diccndi fdcultite inÃruHns, quim hic confeffm honeftiÃimui fchol^ dignité requirebdt. £t ttt multi dlij, qui dntc me hoc ex loco dixcrunt, cùm drgumentorum tùm explicdtionum bonitdte fdcilimè fduorem ueflrum impetrdrunt ,lt3, mihi utrdqi redeftituto mdgis exiflmdrem neceffaris vm, ejfe beneuolentidm ucflrdm dccurdto ex^ quifîto fludio exordre, nifi O' hoc ipfumfruÃrd mecondturum mteütgerem, O'benignitdtii ue^ firæfiducidin ffemdlidm mduceret,qudmfciot non tdm ordtionis cultu, qudm ofÃcij o mode^ flilt;e fignificdtione compdrdri, îtdque, ut me pdU* cd quæddm modeftè O' breuiter didurum benign nè O pdtienter dudidtii, ed qud debco O po/fum reuerentid peto. Adfero dutem ufîtdto more qu£= fiionem digndm conÃderdtione, de qud me fermer nés O dijfutdtiones de Synodo, qute hoc anno d Pontifice Pio IIIL Jferfwn Tridentum indiilA eü,commonefecerunt.
Conâ
ANNO ï y 6 ï. «ij
Concedendum ne fit Epifiopo Rontäno Jui eonuocandarum Synodorum, ©⢠an citati ab ipfo^ decedere ad Synodtmt, necaffarto er fine recufd:* tione uüa cogantur : Ac primùm non dubito, fd= pientes omnes inteüigere ac confiderare, omn'mo Synodos 'm Ecclefia efii oportere, que cùm con=: trouerjùe 'mcidunt,indicia fint ord'inaria er legU tima,m quibtes multi dodi e^ pij fintentiat placid dè conférant,er teflimonium ueriati perhibeant, Zr fua confeÃtone alios erudiant ac confirment, tali Synodo,fi{inquam Ecclefieoput fuit, hoc profeâlô tempore maxime eSi necejfaria. Acut fiat aliquando ueris gemitibus à Deo petendtvm tiam ut hombtlia Idola er cultus 'tmp'tj,qui in max'mta orbis Chrifliani parte parricidijs cruder libus defenduntur er ftabiliuntur, tandem aboiera antur er' extirpentur, er ad pofteritatem aliqud fit ueraEcclefia DEI, tn qua uoxdoHrmtecoe^ leP:is fonetac conferuetur'mcorrupa, er aliqua fit tranquiUitas, er docentiivm pta coniunélio, nec 'm JevapX'« proh dolor nunc eAj'm^ finite fiant Eccle/iie dilacerationes, nonexiftimo uUo allo modo aut confilio humane effici, uel cona ^itui pofièjquà m pia er graui eruditorum er ue» rètimentitm DEVH Synodo, acdijudicatione rerum hoc tempore controuerfarum,
Quod ergoSyitodum offert Pontifex, erad banc pios cr reilè fentientes 'muitat non modo
R r 5 no«
iSi4 ANNO 11 « I.
wn uolunt reprehendi fapientes, fed etidttlgf'cltk Am ei hAbendAtn exifimAntfUtqui Ecclejilt;ezy cAufe publicæ bené uelit, O' quantum quidem ut tpfo e^jconfuli reäiÃime cupiat. Hec uero, quod de lure conuocationis Satellites Pontificisex di^ élis Chrifti ad Petrum,dijfutant. Tu es Petr us,o fuper hanc petram icdificabo TccleÃam meam, Item, Petre amas me, oues meas pafce,tinti facio^ ut futilitsktem ouanitatem iftarum meptiarumf hoc in loco reciandam aut refutaadam exiÃia mein, Magis moueor fapientum ludicijs oque^ relis, qui cion neceffariam effe Synodwm uideant, Tt meminerint non folum hoc iuftum o recea ptum effe,ne uocationum officia diftinikl confuna dantur, Scd etiam ältcrum hoc, tlt;le fapienter o graui autoritute fail£ coiiÃitutiones, prefer tim multorum feculorum confenfu confirmatie tenure moueantur aut mutentur,acerrimè contra eos di=* Jfuant,qui Epifcopo Romano lus indicendi ac conuocandi Synodos concedere nolusit.
Primùm mquiüt, PoteÃas Ecclefiu habet mani* datum cognofeenda doilruhe, nec funteonfun^ denda iudicia, Sed caufe prophanu rclmquendlt;e funt Magiftratihus,qui Imperia gubernant,Ecel£=â fîafticæ uerö definienda: funt per Epifcopos O' Sacerdotes, quibus cura doilruhe commendatA eü,Sicut o in Malachia feriptum eü: Ex ore SO* cerdotis requiram Legem. Et 'm Deuteronomio praceptum eH, ut ad Sacerdotes deferautur quoi* Ãiones
ANNO I y 6 I.
fiiones Jf relui amiiguii. Pauhu item ete iudieiji inEecIcÃtt mAnifeflèinqtat-, Spiritui Prophcta= rum prophetis alijsfubieilus esi. Ergo,Etictmfi fummui Epifeopus non effet Ko^nxnm Pontifex, Timen officium Epifcopi proprium eum ficere exiftimdnt, cùm ad toÃcnda diÃidia de do^rina, ludicia légitima offert Ecclcã, Et rfd Synedos inuiat pios reffè fentientics. Ac quod alf de Synodii diffutant Rcguni ez Principum autoris täte cas conuocandae e:yy rcgcndM effe, hoc ipfo ftrguiwnto fe refuture arbitrantur,
cùm cnim diftinila officia Ãnt Gubernatio iittperiorum cy doélrina cognitio, Non exifti^ Want ad Keges aut Principes hanc cognitioncm ullo modo picrtmere. Ac ivoT^v'n^a.y/xoccfflu) Conftantq tmperatoris cùm ab AtbanaÃo reâè reprehenfam,tùm lt;t Leontio EpifeopoTripoUs in Lydia, nato in UiyÃaad iflrum,in Synodo publies itiflifimè refunnm, arbitrantur, qui cùm imperator Syrmium conuocaÃet dtÃimilimos homines, et in Synodo intcmpefliucÃbi iudtcium de cauÃs fidei fumeret, primum objiinatè tacuit, Poftea querenti Imperatori, cur inter omnium fermones ipfe folui Ãleret,reffgt;bdit hanc fiJentq caufam eÃe, Quia cogiiAns miraretur,impcratorë, qui ad alia négocia ordinatusÃt,alia timenaggredi moli-M, £lt;})«,OTrwç er^aJ'iiTretfi TciX^^i'ç iTt'po/ç î-snXfipëç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/jxùé npy 7ro=
Zi2tK.w/j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢n^otSMK.oij, imcr)i.07ro!ÿ
Kr
(iS anno I t lt;nbsp;I.
TtSp £/à fj-ovovg ÃTT/fTKOTTOUg HKOVTW^t J'/aTa'ïfojufiy^» Pofted Canoncm ueterent Hi» ceitie Synodi grdui piorum autoriate condituMt er tot iam feculii confirmdtum labefddundivin dut 'm dubium reuocandum effe, cenfent. Quo conflitutwm eA, ut Epifcopm Komdnui 'mjjieitor ejjct Ecclefidrivm 'm Europd er Occidente, Et Ita hdberet conuocdndi Eptfcopos, quoties ufiutr ncceÃitdf Ecclejidrim requireret,ÃcutEccleJid^ rum Orientif mjÃeäio er curd Alexdndr 'mo Ea pifcopo Cdtwne codent commtjjd legitur.
Citunt er ex Socrdtii ndrrdtione biÃorid Tri^i pdrtitd lib. 4. cdp. nefcio qudm EccleÃdflicatn Keguldm ueterent^'Hon oportere prater fenten^ turn Romdni Pontifie is celebrari confilid, nec Epifcopum ddmiiAri, Quonidtn fdn(idm Romrf« iiAm Ecclefidm, primdtem omnium Ecclefiarum, fdnili Apoftoli, er horum j'ucceffbres cjj'e uolue* runt.
Cum igitur er ejfie Synodos, Et conuocdri hd( db aliquihus oporteat ; Et uero Epifcopus KonM= nus hatte feu dignitatem, feu prtuilegium, hinc eonfenfu pracipuorum m gcnerc humatio Epifeo* portim dceepertt,er tot iam fecidis poÃederit, Ctimq^ er Paulo Apoftolo tcfte altquem 'm Eccles fid ordmem atque tvra^iap effe ncccffe fitter aKarasao-ia perpetuo Ecelejia exitialis fuerit, uehementer dc pertâmdcifiimè negant fapientes uel leuiÃi^
ANNO I y 6 !⺠nbsp;nbsp;nbsp;â¬17
leuiÃimattt 'm hac tdtn ueteri Uuddbili confue^ tudme dc conflituttone mutitionem facicnddtn ejje,gud femel ddmiffd,äv«pX'â amp;nbsp;'tnfinitn diÃipdtio, Imo tyramtis conÃrmetur multorum improborum O' indoäorum multo tetrior Oâ in* tolerabilior, qudm RonMntEpifcopi fueritj^uent ut tyrannum dccufemui er excutere conemur.
Voedt OS igiturdd Synodum, drbitrdnturnon po/fe bond confeientid, dut dliqud cum excufdtiox ne ueriÃmtli uel tuÃd, Synodi iudicium defugerCf preferttm cum fcriptumÃt, Pdrdti eflote dd red^ denddm rdttonem eins, qute in uobts e^ Jfei, omni pofeenti uos. Addunt etidm crimindtiones multi* plices O plduÃbiles, quibus prtegrdudnt cos,qui ad Sy nodos accedere recufdnt,
mcunt EccleÃx iudicid O' dutoriutem, pr^B* fertim exterdrum ndtionum,qu£ dmorem religio* nis ttMXimis rebus geÃis idm olim declurûrint, Oâ Multos cldriÃimos EccleÃue dolores pepercrint, er nunc ettum fludid, doélrmdru/m hdhednt flo* rentiÃimd, in alibus contemni, dicunt eos uel pu* dere edufe, qudm defendendum fufeeperint, quid proferri edm in lucem nolint, uel ita, deleéhiri dif* Ãdto orbis terrdrum, ut temeré fe d c£teris ndtio* nibusfeiungdiit, O'prohibere cupidnt,quà mi* nus cocdt concordtd, cum dccedere dd Synodum O'remedid mulorum publicorum oÃendere no* Imt,
Rr y C«»t
^ÃS ANNO I y g ï.
CÃM dutcmhis criminationibM nihil dtrocita cogiari poÃit,non pojjum non uehenunterhi^ tommoueri, Ncc «tro ignoro dut cxtcnuo,quie in partent contrariant ucrè dijÃutantur, cr reilè cppontmtur iniuftæ KomanorumPontificum fu^ perbiiC (Jquot; tyrannidi, Pt fcioEcckÃad noftra^in^ corrupam Puangelij doilrinam amplcâentes, in^t iuflè his falÃs criminationibiis oncrari ac défera mari. Atque ddeônon contcmncreeaiPccleãt aut nationum exterarum iudicia, multi uerà mta nud latebras quicrerc aut lueem formidare, ut hoa ipfum potiud agerc certiÃime Ãatuant,utuerei Synodus, Gr uerum eiui ludicium habeatur,m lt;}uo non folui Ppifcopui Romanud, ZJquot; huic luratifaa tellited,qui iniuftd dom'matione CT tyrannide Ec* ckjiam opprcjferunt, Sed multi pij er doäi, non partiales, cognofeant, GT dijudicent controuera fias, damnent idola GT cultud commentitiosciM uerbo Dei pugnantes, GT ueritate patcfaâa 'de confirmatd, reéiè gt piè Ecclcfijs confulant, Sed tarnen agnofeo diÃutationem GT qult;cÃtonem maa iorcm cjfc,qudm quie à me uel mediocritcr propos ni,ncduim explicari mtegrè poÃit, Cumij; cona fuetudine Schölte nobis in his congreÃibus,td quod faciltus,Gr noÃrie attati conucnientius cü,dcmAtta datum fit, ut fcilicet, QuieÃionem tantum propoa itamus, GT erudiri nos GT Scholam à fenioribm pctamus, defero QiiieÃionem hanc ad Magnifia turn Reucrctidum utrum D. Doilorem Geora gium
ANNO I 6 !⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¬15
giu^ Maiorem huiut'Acddemite Reâorem, o-cum mto de Schole nomme rcuerenter oro, ut ips fede hoc copiofiu^ différât^ Et quid in re tana fidtuendum Ãt oflenddt, D I X I.
G O quoque intucns trifliÃtmd Eccleftdrum uulnerd diÃidid docentium , qute in avap= Xiof b«iK-s /ff«/», t3' rerum omnium confuÃoncy it!tcumuldntur,utpropemodum uideantur infis inti çr inÃdndhiltd, non poÃum non ingemifeere, V cogitdre Ãepe de Synodis, prlt;efertitn cum Oquot; recens d Eontifice indiibiÃt SynodudJÃecie udlde terribtli.
Ac quod in oratione tud dixifli, non cÃÃe con* filium dut remedium hutnanum dliud, quo tolliâ controucrã-, ^ fdnciri dliqud EcclcÃdrum con= iunâio poÃit, quam pidm Sy nodi dijudicdtionem, facile tibi affentior : Imö addo hoc quoque, non me cernere, remedimn malorum publtcorum alittd etiam diuina uoce traditum ejfe , mH uno hoc excepta , quod immedidtè DEVS dijudicat dc toüit tandem controuerÃas deletis impijs, ut im* mediate ipfe refutauit luddos. Et teÃimonium de= dit ApoÃolorum décréta, quod de abrogationc Legii Mofdicie in Synodo 1erofolymituna condi* derdttt,
«10 ANNO gt;nbsp;r « I.
runt, dekto regno zr Sdcerdotio populi ludctici, Qklt;c po^iquam redaita,funt^'m nihilum^iantfinit e^ controuerfie,
Biic ergo und rdtione excepta,qug tanun in fbluK DEI potefldte confilto Itbemmo pofitA eü,non tradunt firipta, Prophettcd cr Apoftolicd rationem finiendarum controuerfiarum aliatn, prxterquant feuera iufla piarum Synodorum iudicM, E. t pTiecipi ac fitnctri ca diuinitui,ex di£lo Chrifii manifeftifiimum eâ : Djc Ecclefi^e,
Vult non [olùm audiri Ecclefiam,utTyo{lrk ce)»,fed etiam ut iudicem,pronunciantetn ex uer* bo DEI, cum controuerju zs' certamma id po» ftulant. Ac cum nominat Ecclefiant, prlt;ecipud eins membra mteUigit, Do^^orcs, Principes, ZT altos pios. Hoy uult conuenire, ZJ' coBatis fen^ tentijs, curare, ut una extet confintiens doilriwe norma,neinfinitafiant difiipationes,qualesfieri neccfièeü, cumfinguli fuas opiniones comminifi (untur zy~ mordicus retinent.
^cc ullum ell in uita figt;eiktculum pulchritis, qità m tilts clt;etus fapientum fenum, eruditoru/m, O' uerè timentiwm DEV At,unazy confentien^ tc uoce D E V M cdetrrfnf/um,
Tdlis Sy nodus, fiquando iudicat controuerfi* as, uerè in terra Uymnum Angelicum canit : Gio» ria in excelfis DEO,Et in terra pax, hominibui leticia.
Sed
ANNO ï y 6 1. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«21
Sed cogitari ac diet de Sytwdo tdU poteü : An Ãierari in hac tdm triflt or déplora ta rertvm om^ ntwm confuÃone , cr delyra feculorum feneihl poÃtt,ualde dubito, NdW «t de Pontificijs Synodis figt;em pi£ dijudtcationK concipiamiK, aut noflrts net querellé ucl dijÃutationibus Pontificetn cj fia teÃà esetut itiutatwn iricredaniin ,rationenulla addud pojfunt.
îdq; de QtiteÃione,(iuant proponis,non iudicai feniquidquam à nobis effe dijÃutandum,nià ut fetlè dteis eorwm nos querehe cr criminationes e^ogerent, qui cùm in Aulis Regum cr Pftncipum ttideri uelint exceücre fapientue ez conÃliorum Milium laude, Synodorum autoritate flattim eleÃte tsilem conflitui poÃc exiÃimant, in quo ni-büÃt certaminum deformitatis. ldeoq;auto= res füllt Regibus Prmcipibus,ut quocuni^ mos do cogi SynodoSjCr flatum, quem fomniant, con« Ãitui curent, ac fuis poÃea armis defendant, in^ terea atrociter, non defugientes Sy nodos Pontifig cias,accufant Gr crim'mantur,ac à temerè dtÃidio orbis terrarum deledemur, GT' non ipforum tan. tum conÃlia,fcd remedta publicoru malorum im= pediamus,(ymaltciam inmultis inquietis Gr tur^t buien tis ingcni/spertinacta iniufla confirrmmus.
Horum ÃccioÃs GT plauÃbilibus cùm argu^ mentis tum criminationibus, quid opponi uerè cy Ãne Sophiflica poÃit, iufltÃimum cri eruditos GT pios cogitare.
De
C22 A N N O à î « Ã. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
De tuii ergo drgumentK re/}gt;ondeo. Prtmutft indnis uerborum pompd cft, t]uod incluiutitfEpifi copis mdnddtüm effe doür'mie cognttioitem. Re» £lè igitur fdcere Kemdnum Epifcopum offeren^ tem Synodum, CT dd edm pios muitAntem. ïnde uerö nondum fequitur prmatut ille, quem drro= gdnter nbsp;nbsp;impudenter Jibi Ponttfices Ã.orMni fub
hoe pr£tâ¬xtu conuocdtionis ,fuprd omnes Eccle^ fidi rdpiunt, Qvöd fe exijlmant Epifcoporum o^ mnium fummos ef]i, quos folot O' conuocdre O' ' regere Synodes oportedt,Qutqi cum fuis fdteüiti^ j fcjwzwj hdbednt dicendi fententids de uoeesdeei-Ãuds. Eidm de hoc potiÃmum priuilegio praemb nentite de primdtus fummÃpugndnt Konidni Epif eopi,cHm de ture eonuoedtionis diÃmtdnf.
Vtitidmuero quodin drgumentoJfeciofè diâ^ citur, fdeerent Ronuni Ponttfices, er cognitio= nem dodrinte feueriÃme ipfis mdnddtdm fdtentur,muneri ipforum proprqÃime compelt;â tentem, non négligèrent. Vtindm dd eruditant colldtionem fententidrum,O'pidm rerum contro=â uerfdrum dijudicdtionem, imo dd extirpdtionent horrihiltum Idolorum o corrupteldrum ferio 'm^ uitdrent fdpientes, erudites O' uerè lyEV IJi ti^ mentes, la his drgununtis o~ nwleftijs diffiutdtio^ num non foret opus. Eitmc c'um non folum negli^ gdntdoärindm, fed opprimere ueritdtem omni condtu ftudednt, cùm idold O' cultus commenti'^ tios tetris pdrricidijspiorum O' innocentumfld^ iilidnt.
Anno ï y ó i, lihant. Ãum lUi ipà conuentm ipforwn, qttosSy* ttodorum auguflo zy fdcrofanüo titulo falfà or^ «Ant, potiiifjint, quà d dicitur, cercopum, quÃm piorimt Sacerdotum catm , in quibitt homines folluti idolis Oâ libidmtbui,zy fdÃindti tetrii er^ foribn4, imo Epicnrei aflto» banc ipfam ob (dufam concurrunt inter fc coniurant,ut fuos furores zy Tyrannidem fiabüiant, ubi nuUd uox liberd hominis pij ztr eruditi auditur, ubi non fer^ Uätur Lex iequiÃintd diuina zy nAtural(s,a/jiipoTp c/xoîwç iiitpoacamp;otz. Et iudicant tüi tpÃ, qut uel dccufdti zy rei funt, uel caufds zy res, de quibm pronuncMturi funt, nec dtdicerunt, nec inteÃi* gunt.
laqi ipfos potius dccuftt argumentum, qu.im Ut iuri ipforum patrocinetur ,quöd etiamjiun^ quam habuiÃint aut poffedtffent legitimum,tAnKii Jd lufiiÃimis de cau/is tarn amitterent.quia zy ho=i fiesÃnt tter£ doilrinæ, zy rei horribilium idolo^ tum er corruptelarum, de quibus, à haberetur SynoduSjpoÃulandi zy accufandi erant.
Ham talibus uel itts conuocattonis, uel uoces deciÃuas, zy fummam in ludicio autoriatem per=â tttittere,aut in Synodum eorum expreÃe uel tacite confentire,quid eÃet aliud,quam ueriatem hoflt^ lus ChriÃi zy Eccleã miferæ, ijfq; manifcfiiÃi:: mis flagitiofè prüdere ac proflituerc.
Sed non eà in re manifeÃa alia refutatione prolixiore opus. Ac de fecundo argumento tuo eo rcjfon^
lt;24 ANNO Ã y lt;nbsp;I.
reÃwndeo breuita. rffè çr hoc comwentum ult;f* fttÃimum, quad de confiitutione Synodi Nicfzii« diatur. Ndw; cf/i propter ordhtem ZT tmnquiüù Utem miiorem, TaccleÃarum in Occidente inÃe^ iiio tune commenddtA eAEpifeopo Ronuno, Td« »Jfâ optimi patres primatum illum feu autoria,^ tentfummam uniuerfalcm, quant in negoeüs religionis,cr rebus, ut ne»ninant,j}nritualibus,fuââ praomnes omnium Ãatuum ordinum honth nes,z:r uniuerfas inorbeterrarMnEccleÃas,jibi rapere conatur,nequaquant tribuerunt. la. enitn fecum pug?iArct,feq; ipfum deftrueret Canon, qui inÃeciionem ac poteflatem Ãmilctn Alexandrmo Zy Antiocheno EpiÃopo attribuit.
Elamà reilè ex Canone primatum fuum uni* uerfalent Romanus extrait Epifcopus, Non zd«« unus ipfe, fed tres funt conÃituti fummi ZT uni* uerfales orbis terris terrarum primates, id uerô ut intolerable e^ Romano Pontifici, ita uanita* tem argumenti penè ridiculam perfincuè demon* firat.
Ac refutationem adiuuat hifioria cum prace* dentium,tum fequentium Synodorum maximèce* lebrium. Ham non fol'um fex tüa, ut uocantur, Oecumenica, zir uniuerfalia Concilia, fed ztr Sy* ttodos alias in Africa tempore Cypriani, in Ori* ente,inAÃa,in Griecta,zy alijsnationibus ac pro* uineijs, non à b Epifcopis ,fed Imperatoribus Ro® manis indiilas Zit habitasefife,exhiflorijs certis
CZ in*
ANNO 17 61 6zr V indubitutis notiÃmium efl. Nee negdti potefl trM itta prlt;ecipud cr omnium celeberrinta Conci» lid,Nicenum Conflantinopolitunum CT V,phefia num^non Ãolum non mdi£la,fed ne quidcm gubera tMO, fuijjc à , RomAttii PontificibiM, fed ab atijs Ppifcopis.
Nicen^e enim Synodo Euflatiui Antiochente Pcclejiie Epi/copuf prafedit : Conflantâmopoktia nd Gregoriui CTNefklriui Epifcopi Confia nti* nopolttani : Ephefime CyriUut Alexandria Eptfc ecpui.
Etfi autem Canonic Nieeniprdfextu,CTPria »feiftt«! hunc,et ahafingularia prdeminentid pri* utlegia audacifiimè fibi Epifcopi Romani arrogaa uerunt, CT annii multis lam cum quadam opinion ne légitima; prlt;efcriptionii poffederunt. Tarnen non tgnotum efl, quibu^ td fraudibui CT praflicis initio qu£perint,CTpaulatim adept! fint,quibiKq; ^ftibui femel raptam Tyrannidem fiabilire ac eon* firtnare fiuduer'mt. Ac tefiatur id per/ficuè Sya nodus Carthaginenfis tertia, habita Augufiini tempore, Et fèxtApaulôpôflfccut!i,,inquacùnf deprouocationibus Epifcoporum difinitatum cf: fet,Lcgatus Pontifcis Romani Zo/tmi pofiulds uit, ut concederetur prouocatio ubtcunq; aliqitit ad Romanum Pontificem ddpellafièt,ldqiUtoba t'meret Zofimus,literisquas Eegato dcdtrat,dea cretumcommentitiwm 'mferuit ,quod adfirmabat in cam fententiam in Nieena Synodo conditum
Sf clfi.
«2« ANNO 5 y à 1.
e^fe. Id cum reciatti/m effet ^quidam Epi/co()oriigt;H AlypiiK, monuit cieteros,iflii fe in dccreti} Synodi Eiicenie non legiffè. Mi/tt igitur Synodws Lega^^ tionem ad Cyriüum Alexandrtnum Epifeopumt
Atticum Conflantmopolitinwm, feq; ex y^lt;x^o7ç feu exemplartbu'5 Synodi N4ceâlt;e Ãde dis gnu de ueritAte deerett doceri petijt. Ibt cum in longé aliam fententia illi refcripfiffintjcognio, ud nitate decreti eyy falfo, quod Pontifex Komanui committere non metuerat, petitio eorum repus didtn,ö- audacta atq^ ambitio acerrimé reprehens fa tuxaa eR.
Sed etiamà tfta nec diffutemui nee cxaggeres mui,Tamen pauló ante dM efl, alias effc maiores cy mxgis graues caufas,cur hoc tempore,cy uli rerum conditione ius conuocandi ac gubernandi Synodum Pontifici Romano non permit tendu fit : (yuiaùidelicet ztr ipfe cy fateUites eius,Cdrdinas les, Epifcopi GT Pralati Återi, hoftes funt uer£ dodlrinee, quam nonfolkm iniuftis anathematibui CZ exccrationibus iant dudum condcninârunt, Sed quotidiè c£dibus cz fanguine innoccntum extinguere opprimere ftudent.Sicuti hoc terns pore Uiontalti m regno Eieapolitanoà Romano Pontifice inaudita crudelitas aduerfus fanéloshos mines,ueratn doilrinam de DEO profitentes,exs ercetur, Vbi oiluaginta odo homines ante paus cos dies, præcifa gula, non fecus, ac oues proicdi in terrain, in fuo fanguine uolutati,crudelifiis tnèÃ
ANNO ï 7 6 I. Ã27 wè 4 cdrttijice fdnquätn Letnio mAditi Cf in terfedi pint. Hlt;fc funt (à crificid (:!r dujpicid, ^tnbui iÃipdrricidie fud Concilid initidnt cr con=! fècrdnt. His pdrricidis,fipermitterctur,quôcl pofluldnt ccnuocdtionis cr primdtm priuikgi^ um,mdnifeftd fe dbnâ¬gdtioneEudngelij,acpro=gt; ditione ucriatis,EccleJã pie conflitutlt;e poUucs rent, nbsp;nbsp;nbsp;in condemndtionemÃii uolentes confctn
ÃÃe, imô illo ipfo confenfu fuo,tAn(iUd}n teÃitno^t nio proprio, caulà t» optîmdm Qt ueriÃimdm con* detntidjje uidcrcntur.
Età igitur grduc eH crtfnindiUd,(fuibustrd* ducimur dc deformantur, fuflinere, Tdimn cunt nec tenure, nec propterleiies cdufdtd Pontifici* bus Kontdnis, CZ horum defcnioribui, âm re tun * tn diÃcntidtnus, cogitemui mdnddto diu'mo nos cogi ,nedd Synodum Pontificidm dcceddmus. Ac potior nobis Ãt ueritdtis confcÃio,(iudm probro* rumdcconttmtelidrum iniurid. Cumcj; fcriptum Ãt : Peccdtis dlienis ne contmunices. item, No« Ute iugwm ducere cum mfidelibus, Ojiu enim fo* cietds lucis tenebrdrwn ,procul d, altbusEpi^i curcorum congreÃtbusdbeffe ttelimus, quos munt* feÃum eil, tAntiim dd opprimenddm Zf' delendunt ueritdtem mflitui.
Intered citm priedixerit ChriÃus poÃremis tem* paribus tn odio omnium hominum futures eÃe, HonunipÃus profeÃuri /tnt,hdc nos confo*
Sf 2 latione
«28 ANNO ï y « 2.
iatione fuftcntemMy cjuôd dlibi inquit : Bcdtieftii cùm riMledixerint uobis hommes,lt;1:^ pcrfecuti uos fuerint, ZT dixer'mt omne mAlum aduerlus uos^ Wfntientes propter me ; gaudete exultnt£,quos ttiam merces ucflra copioft eü in coclis. TAuicigb tur dileâo Domino noflro lefu Chrtflo,cuftodi etc proteâori ^cclcjîlt;£, nos pericuU noflra commendemus.
D ï X L
ORATIO DB VITA
IA COBI AIILICHII DOCTORIS drf« tAedicie, atque eiufdem Profefforis in Acd^ demtd quot;Vuitebergenfi celeberrimi, reciand M» Eufebio Aienio pro Decano Collegij Pbi= lofophiei 1 j. Clt;slend.
Martij.
Et fatilesperiodiregnoriim mundiatque Ee» cleã z^ ipfi rerum in orbe Chriftiano iam commotArwm quaà fliidus, admonent nu de uatU cinijs traditis uoceChrifli z^ Apoflolortwn,lt;jui-bits prlt;edi£lum eA utrunque, zx quod EccleÃam horrtbiles ac tetr£ religionum confuÃones, atque imperiorum inter fe barbaric^ coUiÃones, ccu proceã qudÃätureeÃnt, ZT timen manÃtrus Ãt coetitsaliquis eleétorum, qui De«« re/lèagnofi cent.
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;éij
etM, inuocalunt, dc celeirabwnt in d^nitione Oâ fidacid filij lefii Chrifti mcdiatoris, ufque dd l£^ tdm o gloriofdm rc/ufatutioncm piorum , erit catui exiguut dij^crfus, dbie^uf, dcfomiSt fine itnperio,fîne defen/ione O optbm, o ptlt;e dc profdnte multitudinis potentid cppref ⢠fus.
Cowpleuit tyrdnnts PontificuM Rownorm fdtulcm periodum dntwrum quingcntorum. Hanc fnperflitiones o Idoldtrine crudelitite O fcelcs fibus conftituerunt dc retinuerunt, tdntif^cr do^ nee durduit. Nunc luce do^iruw cÅlcftii uelut fuln;MC perculfd ruit, o fruftra fdtifcentem un^ dique dc dilabcntan fulciunt fateUites Pontifia ewm noud fupplictorum d/rocttute o peuitid.üec dubium e/i,hos,ficonftliis, o uirtbus proprijs nihil profccerint, ubi fruftrd tcnturint o)nnid,uet Acherontd nwturos efjè, ut fefe cenferuent. Sed difcutiet lux ueritutis tenebrds, fulguris impetiu potenttd}n,qudntdcunq; compardtd fuerit, Eucrti enim O' qua/i confldgrdre ncceffe esl regtium te» nebrurum, hoc nouo repurgdtd; deéirinlt;e ineen» dio. I^cec/fe eil ZyZdnid,qu£ fuccreuerimt, cr dodrindm ueram dtque cultus fujfocdrunt,exuri, ut reftilgens ex ed fldmmd /flcndor,dnt⬠filtern re» rum diffiinddtur in omnes orbis Chriftianidtigu» los,cr omnibus geiltibus prius 'imiwtefcdt, Idctrco quicquid lüi pro regno tenebrdrum cuderintdut flruxcrint, in neruutn erumpet o peÃum ibit.
Sf i ïa^t
«îO ANNO I y g 2.
Jnift dutem cum Luthero ttoua période, pojlremd interilllt;it,lt;iUM exprimit dtihvm Hefe« Propbftó, fex mdUbuidnnorum bifaridm difl'm^ élis qudà in ipÃs articulis, in periodoi duoiecint. Hitc reddidit nobii, immenfa er ineneirrdbiliDei beneÃdo , er opera pr£ceptorum noÃrorit/m hanc, de qua dixi lucem dodrina ccelcÃii, er ottt^ itium difctpltnarum. Sed quà tn exiguo tempore coneeÃa fuit nobis facultof hac tranquiÃè fruen^ dii Quà m momenanea fuit félicitas anaf Quaa^ tas cito non neceffaria er petulanter mota certa^ mina EcclcÃarum diuulfarum perturbationes, odiorum encendia, uoluntitum difiradiones pe^ pereruntf Quanalabesinfliikieildoilr'tniemA^ gno labore ex intrieatiÃimis labyr'mthis erutte atque euolutte, magnoq; periculo adfert^ atque defenfe C^uanta patefaih, eü feneÃra malis genijs ad omne petulanthe genus f Deniq^ 'm quant rabiem plurimos adegit uulgi applaufus f Tyrans nis Pontificia in Anarchiam couerfa eR,qult;e eunt Ãt 'mfinita Tyranis, feruitutem adduxit muttà 'm-tolerabiliorem priore,in qua licet cuiq^ quod libet: er audct quisq^, quod m mentem uenit : Profein-duntur clamoribus, ac penè iugulantur boni wcürS^ ovoi oâl^Hu-'ioiq : Kali tyrannicè reg^ nant,er inter fe colludentes focdcra faciunt,qua^ lia muiter faciebat cum Simta : p.« TVTrfdiJ /ailii quot;mTrlitamp;cu, /o-H-n. Jaitvep, J'aKVtlt;ô'ûK. Df» ziz^«e inÃeiluntur opinioncs,er proijeiuntur uc= r^efea^
ANNO ïf^z.
ræ fenfcntite dd aliorum arltria. Excidimm ergi fenè ex iOa felicitate, ijuam l^etiÃima mit ia quafi renafeentis EccleÃa hts terris uix oftendertmt^ tZTvpavv« u6f luj (fivyovTiç,îi(= lt;PHp.y ânoXasy tiSfip i/a.Tri!rofjSjJ, oç w0£B t^Trsrw/j t« Tt^Hy«: Mocra Ãhveu «c» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rroTa/xiâ 'iKEAfgr^.
Adcà nihil eü in rébus humanis firmum aut jia^ bile. Quà mnunciuamlütc mtra mediocritntister^ tn'mos diu fefe continent, fed à medio exorbitant tfi leuibiis occafionibus fubitô in alterutrnm ext trenwrum per praceps ruiint, fu£ imbeciüitatis fato, cr diaboli furoribus impulfe. îlt;am ut Imt peria 4 iuftieia v nwderatione in Tyrannidem dégénérant: ItuReligiones à norma pietatisdit uinitus prieferipa, uel in fuperflitionemeffirunt tur,uel recidunt in prophanitatem.
Supcrflrtiones fecult fuperioris uiderimt ij, Quorum letas grandior e^. Nos iuniores ab his, gualesfuerint, aceepimus. Sed qu£ iUis depuljîs f^uccefferit prophanitas, cernimus tftrit];.V[a:c cùnt Indies crefcat,cr Ãmul augeatur atcjuc confirme^ tur licentia quiduis fingendi faciendié];,periçulum eis, ne lux dodrinx, qult;e uidetur fulguris inflar riwmentaneo uibratu nos perÃrinxiffe, profligaaii dijfutationum partim perplexiate, partim prot phaniate, déférât nos, ac migret allô, çy intereat fitnulpietas, extinda 'Epicurea fecuritate,lt;itiam difciplinæ laxatio peperit, (y pernitiof£ content tiones docenttum in Eeclejia alunt. Vf enim nttnc
Sf 4 Ãfe
ANNO I y 6 2» fefe dant res, metuo ttdeffc mittd ru'tnlt;£ uenturie m Ecclefiam fub extrentAin mundt delirantis fene=gt; iUmJicut prtemonuitÃliiK Dcj, cum 'mqutt ; Sur=» gent Pfeudochrtfli Pfcudoprophctæ, dccia ptentmultos. Iten^Pucuntjigna zy prodtgia,ut fi fieri poÃit, feducdntur etum cledlL 1 fcw,P«f4lt; ^u6d ueniensfilius Dei mueniet fidcmHw dJë rùw fignificctur utrunque, Ztr quod exoriturte Jint 'mEcclefid ldola.trii£,quibus obrucntur uerd dodrina, cr ueri cultus Det,efiicieturq- Ecclefi£ Udftitds,ztrquod reliquus fiuturus fit cactus aliquis Dcîww rcélè coUntiuni : precemur drdentibus uo* tisfiliivm Dei,ut in hoc coctu nos ejfie uelit,etfiem^ per coUigdt fibt in bis regionibus teternam Eccles ]idm, Hec propter ingratttud'mem ntdgnte multi^ tudinis liicem doóirinne JiiMt extingui.
Nititur fiilus Ecclefiæ fiunddmento Cbrifli O' Apofiolorum reélè 'mtcllcélo. la orndnuntum eli ingens Ecclefitc Philofiophid, cum reilè, erudite, fabric ZTquot; moderdtè trdditur. Et ut in euerfione ucr£ do{lrin£ confiftit interitus Eeclejiarum, iti peftis eA dtque corrupteld iuditiorum, qu£Ztr Ecclefi£ plurimum nacet, c'um pro Philofbphid infiiUdtur dnimis confiufio opinionum uerdrum cr fidlfidrum, er dccerfitur fludium abfiurdd de^ fiendendi uerborum pr£fligi}s,Jicut reperiuntur quos deleéhtt Epic ureas furores diit Stated delird-mentd, dut dlids portciitofds opiniones tueri. Tdlis con»
ANNO I 7 g Z.
eonfuetudo parit SycophäntM^art lum itj'r.cclefîie conturbatores,quos ut arceat Deus ab his no^ fir is alueclis procul, fcrio cy ar den ter precca mur.
In harum autem rerum cogitatione quoties diÃimiktudmem temporum confiero, deploro coa lamitatcs nofiras. Quanto beatiores nobis fuea runt, non hi tantum, qui doilrtnas nobis reflituea runt, fediliiquoq;,quibus conctjfim fuit lÃius ucrè aurci feculi felicitate frui,quo acri zy tndea fiffoftudio reuocatte funt atque expolitæ doilri* na, quaJitu fqualoreq^ perierunt. Noi econuerfo quat6 fumus lüis infcliciores,qui ad eafumus fera uati tempora, quibus Jpeétare cogimur, ut dtfcia plina uelut ab hoftili barbarie maiorum indufirta uindicata; ac recepta, cy in intcgrivm reftituta, uelpetulanter cr tmpimè dilaeerentur atq; cona Ucllantur,Vel noua barbarie, qua, ut Prouerbto dintur, lUyrica lUuute fadior eü,configt;urcentur fy mquinentur. Hos pejles c'um Dei beneficio hadenus nojira Schola nondum finfcrit, etji for is grauiter impetita,dcmus opcram,ut quoad eiui fieri potent, procul eas ab hts alucoUs repellamus, coniundt fiudijs, operis, ofiicljs, Oquot; beneuolcntia mutua, ne ex diÃidqs domefticis accidat nobis, quod apibus intra alueolos fumo difturbatis. Et idquidem uera gratitudmis, quam Deo cz ioribus noflns debemus, ed pars non mtnima, de qua nos zy hic dies commonefacit, qui médius cA
Sf inter
Ã54 ANNO I y Z.
inter duos iUos, quorum pftecedens decitnus fex^^ tiis Philippum genuit, fequens dtcimus oitauus Luthcrum fuftidit.
Pcrtinet uero ad grdtitudincm etidm celebrd^ tio illorum, per quos diu'mitus fludia. literdrum excitAtifunt. Qttdrec'umdlidsdedlijsuirisprx^ fldntibus hoc in loco uerbdpÃaÃnt,qui fufcept£ confeiticq; emenddtionif doótrinlt;e in hdc Acdde^ Wid dutores fuerunt dtque principes, cy reflet ina ter c£teros lACOBVS MILICHIVS, hunc »lultis de cdufls dclegi priecipuè, de quo nunc dicerem. Puit enim inter lÃos uiros neutia qudfii minimus, qui doélrinte fdWA, eruditis fcria ptis,omni uirtutum genere, huius Scholæ eekbria tdtem duxernnt, cz exant eius prxcLtrd in hdnc Acddemidm merits, cuius emolumen td publicded prudentid, fide dtque diligentid curduit dtq- proa ucxit, utqui mdximè. Meueropriudtimfemper utfilium dilexit, or quibus potuit officijs ftudtofè iuuit, dtq^ promouit,prieterqudm quod prieceptoa rem etidm tn drteMedicdy^^ ducem dtq- monflrda torem cum habui. Qudredeberemeei utciÃimdli» qudm gratitudinis fignificdtioncm dgnofio, cr uobis,qui uiuum coluiflis, mortuum fiepe defidea rdflis, hreuem commemordtionem de mentis ipfim non ingrdtdmfore confido.
Pidtus e^ Idcobus Ittilichius pdrentibus hoa tieflifiimis tn Pnbergd Ãrifidicd, none/ Cdlendas ï'ebrudrij, primd noil is bord,duno d odto chnflo millea
ANNO ï T « 2.
thiücfîïM (^umgentefimo primo, (juo tottipore Sa= turnui, iuppiter, Venm or Mcrcuriwt uAlcentem fXceperunt triquetrii çx fextilibiK radijs ex do* â decatemorijs Geminorum, Aqudrij nbsp;nbsp;nbsp;Artetis.-
lt;^pruim cùm uim ejp; peculiarem CT mirificam, »« formAndis cxceücntibus ingenijs, longo ufa de* prehenfum Jit, vnde, quad pratctpuosquos habnit orbis terrarum uiros doôios, till aliquo fyderum * pofitu, in luccm editos effe obferuatum e^i ; con* fentaneum eüad earn ingenij mAgnitudmemac prxÃantidm, qup in eo fuit, haram ftcBarum lu* men plurinium contulijfe, adfuljione conuenienti in «Aturam quam à parentibus acccpit optimam, ⢠oportunè tmprejfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
Pater prlt;£cipuum ciuf urbis mAgiflratum gef* fit,qui pojlea in filium noftri laeobi fratrcm,qua* fi h£reditario lurç translatas eil, TS.t antecettuit' opinione fapiëtùe, laude iuÃtctp atq^ integritatis, ^autoritnte. Isc'aminfiliolacolmperffexilfet
I 'mdolem idoneam ad littxds,(y difccndi cupidam, * fiudqs eam dejiinautt, erudiri primùm cura* tnt i« Academia patria, qult;e tunc pr£ catcris da* xuit, adduda fcilicet in admirationem ac celebri* tAtem ab ijs uiris,quos Germania illo tempore Itabuit fummos. ibi Erafmo Roterodamo, Vlrico IZdfio, Conrado Heresbachio, Henrico Glareano,
I Hicolao Gcrbclto,Bedroto, Philtppo Egentino,c:r I plurimitalijsfamiliariscrcarusfuit. De Erafmi I priuau, domejtica confuetudineacfcrmombii'i multi
6^6 ANNO I y 6 2.
wtdtd nMYire folebiit civm tnAgnd uolupfdfe: Quomodo diuriids opcrds pdrtiri,Oâ ut mdtutino tempore rcbm ferijs udcdre comnwdiui poUèl:,ues terumnwre tdrdtuf prdndere, indeuel amicisp^ fe dedere, uel obdmbulare, cr inter obdmbuÃdtt^ dwnuelcollocjuijs fuduibui fiinuitdread hilariit Mem, dt^ue obleiUre,ueled recitirc folitufÃt, ^U£ex ore eiui recepta, pofled familtarium Collar quiorum tttulo prodierunt. Cum cenfurdt referai ret,lt;judiErdfmin in efflorefcentid fubid tempM inge/iid Germanite fuo more, cr pro ed qua M=! luit dutoriMe Itberiits dgere, confueuerat, dte^ bat, lUum de Philippa adolefcente adfirmaffe: Quod in quamcumqi ar tern neruos ingenij intent furui effet, in ea omnes fummos artifices effet pera.turiK. Udc uoce Erafmidiebat fe mcenfwnt fuiffe ingenti cupiditate Philippi uifendi,
Pofled cum Erafmits Pribergd difeefiiffetBd^ filteam, ipfe de patris fententia fe contulit in Aco* demiam 'Vientienfem , in qua magis quà m alibi tunc fioruerunt eruditioris Philofophite fludia, cr pr£ c£teris Phyfica CJquot; M.dthematica,cùm re^ liqu£ Schol£ adhuc occupat£ effent magna ex parte barbarico coeno doilrin£ fcholaflic£. Uld^ thematicas artes Academia Viennenfis diligentid præcipua excoluit atque lUuflrduit, prima fo'i laq; rebqu£ Germani£ impertiuit, aittoribus Gea orgio Purbdchio ctrlohanne de Monte Regio»
Inde
anno I Ã 6 2, nbsp;nbsp;nbsp;6j7
Inde c«»/ pofiea ceu Coloniie tfiathenidticie dedux ãtÃcnt in Acadefni/uâc^eterM, päuUtim alibi ^uoque prcpagdfte funt. In banc noflram Acade= miam primi difcipHnof itttu muexcrunt Volmarui CZ Kilichius, quai cum adolefccntcs cupidiÃime amplcilercntur, or urgerent ac pcrfcquercntur certatmt magno Oâ alacri ftudio, inuitati Ãdlicet certitudme doélrina, o cuidenti utilitate o pr^cipue cxcmplo atque autoritate Philippi Mes lanthonis, qui propter caufoi grauiÃimai extcUcs feeoi uerii laudibm, o ab adolcfcentibut Ãcuere txigere foiebat, breui tempore ita creuerunt in hac Academia, ut cæteroi hii facile fuperarit O' obfeurarit, O laudem iUiiflratte Mathefeos alijs priereptam fuam fecerit. Huim laudif pofleÃios ttemcùmtucri nos dcceat, non pojfwin non pcrâ= turban uchemcnter,quoties ignauiam noflrie lt;et!is tis ad alacritatem o ardorem prtoris fecult corns plt;iro,qui tantm fuit, ut indoélior baberetur, qui in bis artibus uerfatm non effet,etiamfi 'tn al'ijs txceüeret. ilt;!unc, quod turpiÃimum nobis erit ad pofleritatem omnem, coresredijjfeanimaduerto, ut non folïim negligantur aut uix leuiterdegus flcntur,fed plané contemnantur,out 'tn tanto numero reperiantur pauci, qui,quad olim pueris familiariÃimum erat ac tritiÃimum ,ufitAtam mes tiendoru'm intcruaHorum, o conformandorum thcmatum call doélrmam norint, Pudeat nos igs nauhe tarn flagitiofe, de qua me queri hoc in loco
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oâ
«58 ANNO ï y 6 2.
er dccet er nece/Jê e^. Sed dabitur in poÃertim epera 4 twbis -, cjuibm gubcrnatio doârinie Philo^ fophicte commiÃa eA,utfi uIm ratione fieri non poterit,uel folaexaminu/m fcucrituteddhicftu^ did iuniores ddigdntur. ïiunc dd uulichiumreâ deo,
Hic inter pracipuos eB,ciui ftudidtAdthciM» tied in noflrd Acddemid excitirunt. Hdbuit dU^ tem prieceptorefH, er m his er in drte Medicd Georgium CoUimttium, Tdnfteterum, infignetn doólrind utrum, er drtis Mcdictc cogiiitione ttfitefi ccleberrimivm. In Grxcd lingud Ritheimerunt. Et fdmilidris fuit inter cæteros Gdfi/droVrfinoVe^ Iio PoctiC exceÃcnti, Philippo Gitndelio, Woljfi» gdngo l,dfio.
Viennd difccdens uenit in hdne AcddeniidHt dnnoChrifti iy24- inuttdtus potiÃimumfiudio uer£ doilrinit de Deo er Philofophiie purioris, cjuie repurgdri tune er inftdurdri eapcrdnt,er fdmd nominis Philippi. Vbi,lt;juod unieè expetiue^ rdt, eùm jefe infinudfiit in fidmilidritdtem Philip== pi Mcldnthonis er' Simeonis Grynlt;ei, quem eddent reuiuifieentis omnis doilrinie politioris fdim hue pcüexcrdt, in cdm uenit dpud utrumq^ opmionent er ddmirdtionem, prop ter ingenij er ludieijre* äitudinem,dnimi edndorem, doélrina pro ed netia tc udrietdtem, dtfeendi drdens er inexplebile ftu^ dium,ut dd extremum uitae ufque utriq; fuerit ed^a riÃimus. iidm qudntiewnfeeerit Philippus,quo= ties
ANNO I 7 Z.
ties in grduiÃimK confilijs eiia O' dulciÃimis ac pieatis cr faptentiæ plenii fcrmonibm nu,gna cum(uMtate conquieuerit^quotwi dercbui Oâ controuerÃjs nuximis iudicium eim O' fententis requifiuerit : Deniq; quoties upud eum animi tgritudines ejfuderit, ac depofuerit, cum mtrifico iUeiMtiottis fenfu, memmimui pleriq;.
Cum ergo O'ingenü o integriutii dc dilt* gentùe l^ecimcn prabuijjct eximium, o jÃes eÃ^ ÃtuÃii eum dtquc orndmento fore publicis flu^ difs, tributt ei Academid mumtt publiée doeendi. in quo qudm fideliter O' utiliter fcruierit Scholl, O quantum nauauerit atq- effecerit ad poflcritii,= tern, teflatur enarratio Secundi libri Plmifin qua exdoilr'in£ Ptolemaicæ O'Ariftotelicæ fontibui nodi dc Ldbyrinthi aflronomici O' Phyfiei pie^ riqueiti funt explicdtioiüuÃrdti,ut difficult tdi, quieuifd fuitrudiori feculo fuperiori ineffe nuxima,euiih atq^difcujfa omnis uideatur. Net^-ex/at mdgii pcrjfieud enarrdtio. quot;Vt enim ndtura ingenudO'reiblerat,it!i, perfficuitdtem maxis mè dmabdt, iuxta iUud Euripideum : iiamp;Aop to caepiç. Et fyeophantidm dc Sophiflicen uehemen* ter oderdt,qu£ in eo reditudo itAtur£ cdufd crat, ut cum Vito Amerbdchio, qtu tiim bic Phy/icen docebdt, minui ei conueniret, quod ab ca Jftno/à a rum dijfutationum fubtilitate o perplexitnte dbborrerei, cui aitcrfludebat maxime,
Pofts
«40 ANNO I y « î,
Poft^uitm dutem ittgenif cr doâriniie cotti^ mnddticne incldruijj'et,uenit in noticiam cant dliorum prueftantum uirorum, ^uibui illud erudi=gt; turn florcns Gerrndnite fcculum abundduit, turn uero cr Pobani KeÃi dc ioachimi Cdmerdrij. Inter Cdmcrdrium ZJ lAilichiumfludiortvm,opb nivnum dc uoluntdtum Ãmilitudine contrdibi, d^ tnicitid, in earn codluit lt;etdte neceÃtiuditiem, ut qui Cdmerdrium impenfîits coliierit dtque obfer^ Uduerit Milichto. Et uictÃim qui Milichiutn cogt;n=â plexus Jù fuduius Cdmerario, uix uiderim.
Vtorum quotiesJÃeihui congreÃÃus dpud Pht^ lippum Mcldnthonent, cuius domus uelut ex defli^ ndtoDoélorum omnium undecunq^dduenijÃent, commune femperfuit bo/pittum, uiÃtts Ãummihi uidcre â jrOM'âhp »cf'i^op , quod lÃd Ãyne* drtd Ãdpicntum ueterum, dut iüorum,quos dpud SocrdtimPldto introducit Athcnis,dut Lielij,Sci= pionis dliorumck in urbe Romd mihi in memcridtti redegit. Kec fine Ãummd uoluptdtc Ãepe recor^ dor Ãernwnum,^uos cum conucnilJent hdbitos nte^ mini, non tititumde noflris drtibus,Ãcd derebiu ntAximis in Ecclefid imperio, Erdt enim in Mb lichio prtetcr liberalem cognittoncm omnium Phb lofophilt;e partium, ZTartemMedicam,exccüens prüden tia, quam, cum naturd ualeret plurimttm, duxerat atque inftruxerdt multd C7 ddfidua leit lonc hifioridrum ueterum ac recentium, in qut^ bus CO-
ANNO I 7 « Z, «41 cognofcendis tuntum of)er£ ac temporis po» fuit,ut quem iÃt hdc bt parte pr^feram, li Philip* pum exdpiam ctr Cdnurarium , non hdhedm. Ciulcquid enim extdt probdtorum hifloricorimt, id non tantum femel injfexerdt, aut obiter per* eurrerdt, fed ut erdt ddÃduus er dcer,iterdt!t le* äione fcpiiM euoluerdt, dc pldnè exhdùferdt. Pe* périt ei ciuilis prudentid nonminorem quà mars t'\edicd exifiimdtionem , qute 'm ddmirdtionem tim ddduxit dpud tüuflriÃimosPr'mcipcs fdmiliæ Anhaldmte, ^uibus mdduerft corporis ualetudi* ne medicdndo : I« rffcf« dubijs dut difficilibus fd* pienter confulendo, pltufepe profuit i^udm multi dlij»
De Durera D. Philippus pi£ mentoriie foiebdt dicere, Pidoridm, qud dntecettuit citrd contra* Uer/tam omnibus fii£ aitatis drtificibus, fui/fe in tom'm'mdm,tdnti fccitprudentidmcius,et ludicij ^rduitAtem' in dlijsrebus. In Milichio prudentid* ncdrtem M.edicdm,dn uero hdc iOdm uicerit, mco iudicio non m'mtts difficile foret dccernere. Pt/i trat enim uir M.edicus multis dlijs praifldntior unusâ. tarnen prtceminebdnt ineo ornAntentapie* tatis,prudentt£,er dlidrtim uirtutum.
Docuit uero er drteni tticdicdm multis dnnis inhde Acddcmid magno cum frudit, credndem fcliciter exercuit. Ciud in re magna lUidebetur grdtid, non eo tantiim, ejuod dodrmdmfidelitcr tradidit ,fed multo mdgisquod primus drtem re*
T t uoeduit.
«42 ANNO I f^2, uocduitydtque reduxit dd fontes Greecos, è (^uibut Ardbum riuuli funt deduóii, Bt duditores ddfue^ fecit, ut fe duce dtq^ interprète dodlr'mdm potius ex limpidis fontibus dutortvm fud I'mgud loquen^ tium, qttdm ex mterpretum turbtdis Idcunis hdu» rirent.
Erdt in dutoriate legum tuendd ZT totAgu^i berndtione Scholdfticd feuerus. tn executione eo^ rum ^ult;e ex ufu de dignitate publicd grduiiudicio conftitua muniuntftdtum pruefentem, ufyuedd pertmdeid durws,menwrid ueteris didi quod fettle per in ore hdbebdt, -w eu Kii/jSjjop /x«' niVHTtop^ Deniq; in omnibus ciuilibus offieijs, honeftus, iu^ ftus, dc grduis erdt, idq; nec drte ddfeitum, nee dÃua fimuldtione fucdtum, fed yvHtriop prorfus erdt, ex uero conflantiq; proficifeebdtur iudb cio,quod crin uultu ndturd effinxerdt,in quo elu^ cebdtâ«^lapdxlLMp quidddm, dd moderdtim grd» uitdtem honefliÃima Jfecie compoÃtum, cr ipfe oflendebdt omnium uirtutum exemplis in ferme» ne,ingeflu,dtque mceÃu,'m quibus dfferum nihil inerdt, dut deforme, nihil inhumdnum dut infud» ue,nihil dculedtum dut nwrddx, nuUd toruitds,fed eximid grduitds ddmirdbilt temperdtn comitAte,cr ingenuus edndorliuoris omnis dtque inuidentiiC expers, Sæpemihi intuenti dUt cogitunti eum, tl» lud ^tienAttdri in mentem uenit : uç HtPu a'uuia'à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qudmpulchrdres ed bo»
niatis erfdpientue temperdmentum.
mit
ANNO 1 7 ⬠Z. lt;45
Tttîf priuau eiw uiM exemplum illuflre omnU ïtw uirtuttim bono pio^; patrifamiliM conuenicn-tium.Deum reüè inuocabat tn agnitione cr fidu^ eu Uiediatoris ïefu Chrifti. ïn eoniugio cafltÃime uixit, familum m/ïgni regebctt feueriate. Erat lt;ëi7\.o^ofy^ adnwdum, cr [obolem quam Dci beneÃcK procrearat numerofam, twn tuntùm re^ inflitut curabat per altos, fed ipfe quoej^ adÃx duè exercebat,nec defugiebat laboreni ijuottdianie inÃieäionts atg; explorationis fludiorum ac mor; turn in fuis. Cumej; laxiMe dtfcipUn£ diffolua tiore U in adolefcenti^e uehementer offcnderetur, ne uel fè abfentc fui negligerentur, uel ocedÃone liccntitedegenerarent, uel praui fodalitij confuce tudine inÃcerentur, nulebat carcre eo cjUieflti, quem à uoluiÃit confeâtlri, percipere potuiÃet uberritnum. illo ergo malebat carcre,q committee Te,iit fua alitjua culpa liberi corrumperëtur, quoi futurum metuebat ,Ãaut crebrè abeÃet, aut plu* res er aliènes fuis adhtberef,Quie fuit cauà pr£= eipud,ut feilt udinem quietamÃd infrufluofam in fua domo, frequcntiie tjua^Ãuof^ prxtulcrit.
Denitj; familiaeius erat nihil aliud, quà mEce eleÃa parua, quam ipfe gubernabat, ut Antifiès partais operis cum focia coniuge,matrona honea fiiÃima er grauiÃima,et uerè prlt;eflabat hoe quod iubet Paulus iiiqutens: tovto. T^oy'i'^ttOâoU. ,oo'lt;x, îcAkOh, ocra o(5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, c(5
^A5,«(gc ïucfK/ÃoU,.
Tt Z
Cum
lt;44 ANNO I y g z;
cïinidutem cupiditan cognofcendi fontes do* ürittæ caleflis prlt;ecipuè hue eum perpiiliffet, nb htlprius habebat necpofleriusftudio ficntrumU--terarum. Legebat ituq^ adfiduè o- diligenter Pro^ phetied Apoflolicd fcriptA , or his dddebdt probatorum dutorum commentdrios ueteres (J recentes. 'Dodr'mdm ucrô ta perceperat, ut otni nitmi controuerjidrum moments zy fiendamenti redè zy intégré inteüigeret.
Tanto dutent fldgrdbdt dwore difcendi,ut neejf cùm Udleret tneommodius, neque c'utn istds mgrd* ucfceret,fibipdrceret, Et reprehendentibus hdnc nimidm dfidiiMtetn obijciebdt uerfum Solonis: yH^aa'u.ü^ J* outp TToÃià nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tetit^
poristdtn pareus erdt dij^enfdtor, ut nemo eunt domi fult;e repererit, nià dut legentem, dut cometis tuntem dliquid ,dut quod rarumerdt,cumdmico alic^uo taxingsludentem, Quo ludigenereprdcii pue, ZT prefer tint d prandio deleiktbdtur. itnô ne qutdent tntempefliuas lucubrationes 4 eoend ZT dntefomnum moderabatur, Cttirei infomnid tribuo,quibus Idborduit. Tenuem enint admodunt de breuem habebdt fomnum,z^ cdufam nwrbt,qtto ext'mélus eR: liion dubium eil enm,nimias ztr ad^ Ãduas, dtquc intempcÃiuas dnimi intentione, atb flixiÃe in eo eercbrt z:r uentriculi uires,eùm eÃet altoqui corpore fucculento ZT pleno, Ed feà TTÃsovE^îa tdndem in a7ro7rã^ia/j exoncrauit, cerebroobrutodtqueoppleto, Quodfibimortis
genus
anno lySz, «4y genuf aliqudnto antè ex indicijs non obfeuris ip/i * pradixit. Ham Gr uerti^mes crebriores fcntie^ biit,quibui dnted tentari non erat folitut, Gr tan» tof guident, ut alt^uando non fine periculo ex dito perprieceps ïn terrant décident. Ef cumxftate prlt;ecedente grauiter decubuifiet,Gr fine uüa eud=gt; cuatione corporis,niediocriter reftitutus effet, fubinde maitis malumfitbi uidebatur ominari. De^ ceÃit dutem ex hdc uita qninn die, poftquant apo* plexid correptui effet, répétitif fubmdc nondit=: bijs fignif dnmi intus drdëtis ueris Spiritus finili tnotibits,qudrtoldus Houemb. anno là dnte mortent, cùm apud Philippum Melanthos neni ntultd de P,cclefia piè GT grauiter locutus eff fet, addiderat de morte ; Etfifit iter durum, td^ men cùm feidt homines non cafu nafei ad tantoi ealamitdtes,fed rejlarealiam uiam meliorcm,/è expetere idius uitlt;e fdpientiam, ubi Deum coram, GT cdufas mirabilium operum in natura cernât, CrducentefilioDei,ffe frucndie lUiusfapientiat fe minus ab illo itinerc abnorrere,
Hifc de uiri GT Medici optimi, GT pr^ecepto» ris de me praclarè meriti uita, quantum ex fami^ Hari GT dome/lica cum eo confuetudine mihi oba feruare GT cognofiere licuit,cotnmemorare uoluL Cum dutem ornamentum ingcnsfuerit Academite noftrie,grdti memoriam eius conferuemus,Gr Deo ff'dtias dgamus,quà d talem huic Scholar uirum des
T t J denï.
lt;4lt;î ANNO I 7 « I.
derit. Precemur etUm Piliam Dei, ut cîi pdidtitn/l bond cr re£bi ingcnu defici4nt,^perictdMn ims pendeat P-ccleÃte mdx'mum, lt;i twud tetriore barbarie, (ptà m quæ fuit anted, ut ipfe excitet ZT iuflrudt idoneos hommes , qui fuccedentes 'm ue^ fiigid eorum,quosfdadbripuerunt,fideU curd zrfludiodoélrindsd ntdiortbus qudfi per manui trdditds cuÃodidnt dc propagent. Deinde ut tue* dtur hos noftros alueolos, crÃt Reilor noÃcrt
dcgubernet nos SpiritufuofanÃo,
D I X I.
Q_V AESTIO.
STF.pè ego,^^ orndtiÃimi,Ãdns hoc in loco,(T rccordatus fum eorum, qui ante me ex his fub* feUqs dixerunt,P,t cogitans de his, uehementeii perturbari ZT excruciari an'mto coepi, non ob me-am tAntum in dicendo mfantiam ac tenuitatem, imparcm eruditioni ZT Ãlcndori eorum, quos btc me praceÃiÃe mem'mi, Sedmultomagis propter cdufds altos grauiÃmas, de quibus me cum locui hie, turn tempus præfens commonefaciunt. Nrf»» qualcs nobis uiros heflerna ZT craÃina dics,deci* ma fextd fcilicet ZT décima oâdua Pebruarij, ZT deden t ZT abÃulerit, uos ipfos,pro ueÃra fapien= tia ZT pietate, non Ãne mgentt dolore animi re* cordon arbitror. PieÃerna entm fuit lux ilUfelix
ZT
ANNO J y « Z. «47
EcdeÃic falutdrû, tjua dntedmws fexdgina ^uinci; nAtuieü uir fin(llt;e cr imnwrtdlis memos ri£, Reuerenduf Prteceptor nofter, D. Philippus lielanthon. Craftmd ueró infduÃei tÃa cr calami^ tofa Ecclep£ dies eR qua ante atinos fedccim ex* tinilus v nobis dbduéliis ell,uir itidem income pArabilis tetenu, immort^liate dignus, pater acPr£ccptor nofler, D. Martinus Lutherus, ue* ruscx indubtatus extretneelt;eatis ELIAS»
Horum uirorum, qui paulà ante ornamentum Cf decUS iftorum congrefjuumfumtnum, c;}- Rea Ãor« eorum prcecipui fuerunt, cum recordareTf Ãf conjjiedum acpræfentiam eorum rcquirerem» Simulqircputdremmecum,qttà m trifles Eccle/iie confujiones mortem utriufq^confecutieflnt, e:y nunc uelut morbi tTTiJ'H/j.oi ac Sontid paflim m Ecclefla graflentur, ttn perturbatus fum, ut ad dicendum inftitucre animum non poflim. Nam praterqudtn quod nec natura, nee doélrtna, nec dicendi faculatc inflrudus fum, qua m hunc or=: natiÃimum confejfum ueflrum prodire cum fidu^ cid dliqud duflm, bnpcdior etiam illo ipfo do* loreac perturbdiione animi, qUiS mthi V ucrba idonea res neceffarias, fl qua amen occurrerc tdlid in tantd imbeciüiate mea poffent, elidit. Et quod dccidere lt;egris or perturbatis dolore aitis misfolet, ta me, de oratione idonea cogiantcm^ excruciate ut pene totuscxanimcr. Oro igitur
Tt reuca
lt;48 ANNO I r 6 2.
rf«f rf/jfer, ut qui multos altos hoc in loco dicen^ tes benignè audtuifiismequoque, non fiducia genij dut eloquentitCjfedproconfuetudmcfcho^ he, er de /cntentid dtque autoritdte précepte» rum noflroruntfpduculd quedam,bdlbuttentent uerius quant dicentem, non graudtim audutis.
Quid dutem dlius dlid de re hic di/j)utdt, Et cum muitte dliæ in Eccle/td controuerã grduiÃi* mlt;e poü Lutheri er Philippi obitum, proh dolor, dgitdri coepti Ãnt, tum hec imprimis, de UeeeÃi* titenouaobedientiæ 'mrendtis, Qult;tm fub dnni huius initium quidam in uicinid noflra tetro er horribili furore ita renouauit, ut obcdientiam ra natorum non follim non neceffariam, Sed ad pla^ citum Pidei, libcram effe contendat. Ego,ut er me,er fcholam erudiri petam, de hac potiÃimuia re querendum aliquid cxifimauL Quæfo itaque ut me patienter audiatis, prtefiabo enim er bre^ Uitate ordtionis, i» fdcilitdte ueflrd abuÃts ui^ dear.
E/l autem h£c controuerÃa, Sit ne probanda reccns illa Antinomorum fententia, quamquidani accrrimè propugnant. Nouam obedientiam, non fül'umnon neceffariam, fed adplacitumPidet libe* ram effef
lAagnd caufa eil, er magno conatu annos ali^ quot idmaild ey agitati. Et ut haud dubiè memi=â niÃis, non foHim patronis er defenforibus uarijs
pro*
ANNO I 7 « Z. «49 propUgMtn, Sedetiim, quod'm menducijs neceffi eü fieri, pharriMcfs diÃimilibus,ijfqiomnibui vox zy noxifs curaa ac medicate. îüec enim futu fuit, -TrgoTayûJVKsaîç horum ctrtam'mum, neceÃitdlem nou£ obedienti£ qualicu^q- pr£tex~ tu afferend£ falutii renatorum, fubdolè toUere t:y' negiire,aiji cr hoc adteciffcntffdludndiscampera tiiciofam cffe,e::r faluti eorum officere. Hunc qua^ fi nondum fat is fit diilum, aut fcicns quis 'm pera nictem fuam ruiturus fit, noui illi pugties C? paa trom, recens hoc fanAticum de Ubertate conu mentum tanquam corolartum adijciimt, ut qui obedireDeo. fide cr confctentia bona fluduerit^ libéré fe Qfuolentemad pernicieni fuain content dijfe 4C properaffe mteUigat, Alij ut efficatiui hocipfumfeuanteuertant feu prohibeant,iam tn truncos, lam m hoftes DEI, dcemwè Deo rca pugnantes, conuerfos ey renatosimmutant, Q«i libéré nec obedtre DeopoÃint, Nee poÃint, uclmt: Sed partim ut trunci, partim ut hoftes répugnantes ad DEI arbitrium fingantur CT formentur,
Sed eohorrefco toto peilore cr corpore h£c portenta cogitansac referens. Et tarnen Ecclcfi£ permultum mtereffe ftatuo, ut de his furoribus amp;nbsp;pr£moneatur, cr monftratis horum feu pora tentorum feu pr£ftigiarum fontibus erudiatur iuucntus. Etfiautem fophifticaper fe infinita or mendacium icx.ccra^.U'^op esi, Ac in his quoque
Tt Y pegt;ra
^ïO ANNO X y g 2.
forttntis non uttum tAntiim pnefligidrivm genut âdhibetur, Tam'ne hoc uidetur recentii îûjXoâ Kpatrîaç de liberate obcdicntilt;e drgumentimt ejje pracipuum de prînurium. Quodcunqi neccffdri^ um e^l,id Gr coaéîione (txtortum cr meritu/m e^ Sed obedientid noud in renAtii, nec codiltone ex^ torti, nec meritum eü. Ergo non eH dicendd ne^ ccjfdrid,fed dd pldcitum Eidei liberd.
Pofled y ut cemmentum bldndtmi mcdutue GJr fiolid£ multitudiniytjuie Idxdri libertdtem hetdtur, dlijs feu bldnditijs, feudelitijs eonditdm infliÃenl: CT imprimdnt cfficdtiui, bune etidm pardlogif^ inum, tdnijudm ccelitm demijfum ordculum idâi^ tint y Grfîngulii propcinodum pdginis Gf lineis 'mfdrciuntyGr dtnpuüii uerborumfefquipeddliunt exorndtum Gr tnuoluttvm uenditunt. ImpoÃibtle eà promiÃionem ccrtdni ejfe y cum qud ponitur conditio obedientiæ necejfdriic. Sed promiÃionetti uitæ Gf fdlutiâ aternæ oportet ejfe certdm y E!atn ideo eatn Pdulut ex fide ez grdtuiam ejfe contenu dit Rom: 4. Non poteü ergo fimul poni conditio ncccjfdriæ obedientitc y nec exciadendd funt an=i tummeria operum y fed ipfd etidm prlt;efient id fell neceÃitdf obedienti£ neceffinrite.
'Dehis pdrdlogifimis cgoquoq; interdumntea cum cogitOy GT fieculi noflri fiurores ueris gemiti^ iu^ deploro, quod conceditur iftùs furijs, ut tdtit firiuoliiy putidiSy nifiulfisy GT mdgu ex hnpudentid Cr mdlitid,qudm tnficitia ndttsprafiigijSydere
ana
ANNO i 6z
iAtM in quot;EccleÃa ludereimpitnè ituÃnt. Quid eil enimputiditK dut'mfulfiui, quam 'mtelligere nes ceÃititetn de codilione dut torturd, Tè,t'de ed ipÃt fômnidre, edm nefcio quod ingens meritum dut ejjèdutinfe includere Item fingereyneceÃiatem bdne promiÃionii grdtuit£ certitudinem euertes re dut IdbeÃtihre. Hdm ut de eodilione nen difa putcm, qudm omnes non flupidt cr non dementis ti Antinomorum ÃdÃcmo, mteUigunt, uocdbulo neceÃiatis fdlfà djÃngi, Qu^dlis hiefiupor eü, fis Iqp/î 'm ddieäo contrddieens, codilum quid er quocunq; modo extortum^ nKritum eÃÃe affeuerds re Æ An cui per Ãomnium m mentem unqudm ues tut, meritum eÃÃe, eum quis lomieidto, ddulterio^ fur to, dut fimili dliquo Ãcelere poUutui, dd Ãupplis ciumcrpoemm fujîinenddm cogtturi Et qn« eduÃd eil dltd, quod zy olim Peldgidni db Ecclefict uerè dccuÃdti ZJ' eondemmti, noftro quoq^ tem= pore MonAchi ZIT totum dgmen Pontificium ius fiiÃime reprehenfiÃunt. Quod liberum drbitrium inhom'me finxerunt, üifi c^uid intellexeruntfds ptentes er erudtti in Ecclejtd Doilores,pofiti dr^ bitr'q ZT uirium noftrdrum libertdte Ãcu o-'ux tili,qud fdciens quii quod in Ãe eil, non foliim de congruo,Ãed etidm de condigno uitim xtcrnamp;m meredtur, poni ziT' confirimri Peldgidni er Plt;(e pifiicd de merito Ãomnid.
ÃMic uero lÃis explofis, boni ifti libertitii des fffifores,nou(im meritorwn genusÃomnidiit ,.ex repugs
«72 ANNO I r « i.
repugMntium,lt;iudm fingunt,co4flione. ltd uerè ifehii prtefii^ijs diet f)oteA[Euripideum iUudz â¢KOivra. Ti5TO(ç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttolvto. sXl^,0 ouJ'fcp
i®p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etidetn neceÃitds obediently,c/Uie
guident Ãc ponitur dc reciuiritur,ut anijudm fru^ ^(nfidei crSpiritiM Ãnüi iufliÃcattonem fe» qudtur,fiprottiiÃionif grdtuity certitudmeme* uertit dut idbefdiktt, Ciuy ratio eil,lt;juod dn^ tecedens conditio Tidei lUatn ipÃam non impedit aut Idbcfdcit f Traditur en'm promiÃio remiÃio^ nii peccdtorwm, falutis er uity yterny, hoc mo^ do, utÃde dccipidtur, Nfc eü aliter aut dl'ijs ra» a,,nifi hii,qui fideedm dccipiunt,ficut 'mquit Pdului, luÃificatifide pdeem habeniui. Item, ideo ex fide gratis, ut promiÃio firma fit, Hxc ante* cedens conditio fidei necefiariy, cum non tmpedi* at promiÃionem, quo iure accufatur fequens obe^ dientiy debitum, quod uox diuina tim adfirmat ejji neeeÃdrium ,quim priorem feu contritionii feu ftdei conditionem Æ Et in regulaEdulind,quy efldefinitio obediently neeeÃiriy proprtjÃima er eruditiÃime utraq; copulantur, fidei er bo^ ny confidently fiudium er neceÃitds, l^.ihta bo^ nam militiam, rct'mensfidem er bonam confide entiam.
Sed etfi fidteor ac protejior, me toto pedore ab his Antinomicis blajfihemijs abhorrere. Tarnen chaos pryfttgiarum, quibus hyc portenta palli= ant, er inuoluunt Amtinomi, utdeo magiseffie muitte
ANNO I y « 2.
Multiplex de udrium quint ut me ip fient euoluere inde poÃim, Nee tentpuf hoc,v mea etiam tenui^ tMlongioremmihi orationem hoe in loco conce= dit dut fuppediat. Itdq; quicflionem hdnc defero dd Reuerettdum C cldrtÃimiim uirum D. Dodo= rem Pdulunt Lberum P.celcfi£ noftrlt;e Pdflorem, Eumqi rogo c? meo (2quot; Schollt;e dtque EccleÃlt;e iw=! mine^ut pro fud erga EccleÃdmÃdc dmore fin-gulari, edufdm hanc dijudicdnddm C3quot; explicdtis dam fufcipidt, A.C nutte,quantum fieri pote^, ttS'me fcholdm dehdc erudidt.
D I X I.
â¬?â doiliÃime Virtrecordor ego corum de quibm in oratione tud dixifti, uirum Reuerendum CldriÃimum D. Do« ftorem lofcdftnew BKgeÃbdgiiwn Ecclefiie iwflr£ Pdflorem, ernoftrum omnium pdtrem memini, quanta cum heticid fiepe dd hos congrefius dccefis firit. Dicebdt enim, dd nuüdf fie fieftiuitates ficho^ laÃicdi Itbentiui, dut muiore cUm gdudio uenire, quam dd hdi Mdgiftrorum reniincidtiones,quibuf mirificè fie dfiici dffeuerdbdt,non eó tdntùm, quod tx hdc uelut pdleftrd multi exceüentid ingenid, quorum opéra Ecclefilt;e es- Rejfiub: prtccipuic in tà crmanu uterentur, prodijffie numiniffiet, Sed ideo
ANNO tj SJ ideo (juoijue, quod de rebui optimis necefjttrijs liic dtjjèri plttcida fententtarum coUatione ue=â ritAtem4 pijs, fobrijs Cf inteUigentibia uiris in^ qutri dnimaduerteret, O' fciret coüationtim dc dtf^utdtionum iÃdrum omnttvm Kcélorem dc gu-ierndtorem efji cum uirum,(iui de thefduro cpti^ mo cordis fui non niÃfeleäd O'optimd, ueter^ O' recentid gt;nbsp;promcre ,o~dd ufum Schöbe poncre femper foleret,
Accedo dutem dd hos congrcfjiis ego guoque non dlijs de cdufis,nec minori cum uolupate : Sed nienc O' die prafenti o~ ordttone tud commone» fd{lus,dum orbiatem noflrdtn intueor, O'eos cftios dixifli utros dnimo o octtlis de/idcro,dum^ ftdtum ^ccleãtriftiÃtmum,(iui nwrteincorum (iibfecutus e/l, tdcite mecum reccnÃco, itu pcrcel* lor dtlt;j; commoueor dnimo, uix ut recoUtgere poÃim, O' duget ntihi dolorë di/Ãutdtio qudm pro* pofuifli,(}udm dntepducos dies publico fcripto expoÃtdm lt;odcfenfdni d Doólorc Andrcd Mufeu* lo nonfine Idcrymisdc gemitibus plurimisdffexi dclegi. Etqudnq potiÃimum glori£ Deio^c* clefi£ cduÃd doleo, ut pdr eil ntdnifeftè impid O' fdlfd,o in 'Deum contumcliofd, O' EccleÃdm hu* tus temporis dd uniuerÃdm poÃeritdtem defor* Wdntid publice fÃdrgi O' defendi : amen o eorti uirortiÃde ^uibus dixi memorid mihi dolorem exd* cerbdt, quid dlterum Philtppum db homme iflo dudaci impudenter, dÃdtrari o Idcerdri uideo,
Alte*
ANNO ï 7 S 2, Alter UM Uero, Lutherum uidelicet, quem omnes icerrimum Gr implacabtlem Aiitinotnic£ fdilio» nii hojlem in uitu fud fuijje, er äd extremum ufc^ J}gt;tritum permdnÃffe memintmui,diÃgt;utdtionK al^ ominandi er perpetuo ab ipfo refutdt£ dc ddm^ ndtiCypdtronum dc defenfore conftitui dc produci pr^dpuum Gr unicum, perperdm dÃegdtis dc de=: prdudtii fcriptorü ipfiui teftimontjs, Id t.im dcers bum dnimo meo dolorem afÃcrt, ut uerbis eum ex= primere non poÃim.Sed funt hxc fdtud iUd Gr pos flremd tempord mundi fenefcentK nbsp;nbsp;delirantts,
GT 'm perniciem fudm furenter rueiitis, de quibui i« Pdulo didum eil z. TheÃ: z. ç^ÿonidm chdritda tem ueritdtis non receperunt,ut Ãdlui fierent,ideö immittet illii Deue efÃcdces iüufiones GT errores^ ut creddnt nKnddcio,ut iudicenter omnes,qui non erediderunt ueritdti, feddpprobduerunt iniuftU eidmGrc. Sedhdsquereldsomitto Grabrumpo, quibus nec proficimus quicquam, nec mutdre qult;e jAdu funt, poÃumus, GT ut meo loco,quantum 'm hdc breuitdteÃeri poteil,confuetudi»i Schölte fer» uidm, dd qurftionem gt argumenta à te propo/i=i ti, uenio.
Keile dixifti dc maiore propoÃtione pr'rniiAr^i ÿimenti ; InfulÃÃimum figmentum effe,cogitdrc de neceÃitate, q,ÃgntÃcet codilionem,dut tortu^ ram,dutmerttum, SedeR iüufirior rcfutdtio,Ãad negdtiudm hanc addatur zy- adÃrmatiud, quid propriè GT' quidem uniuerfaliter uoeefh^eeeÃari/, Ãgntficetur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eÃ
ANNO t r è 2.
NecelJîtriu/myquodcutKiue [dpientU diuittd Ãc Ãncitum eR, ut impoÃibileÃt id mutd^ ; ri,dut ddri eiui oppoÃtum,nià Deut ipfe, quod fe^ melÃnxit, mutet, impedidt,dut contrdrium liber^ J rzgt;«4 Ko/wTjfti^e fdcidt. Dt quideminhdcipfddtà puatione de l^oud obedientid, üeceÃdriumÃg-mficdt ordinem diumum, fdncitum credtur^ rd^ tiondh conditK redemptte i Dfo, utÃt 'm ipà conformitdd cum fdpientid ZJ luÃicid diu'md, uel integrd uel inchodO., lt;juem ordmem impoÃibiie fà mutdre dut Ãdncire dhter, quid Ãc d Deo Ãucid' tu4e{l,ztr nonmutdtur 'mtotdi£ternitite. Deut enim in toa ^eterniMe nec uult nec dpprobdt iu credturis rationalibui dlium dgendi ordmetHt ( qudm qualem biisnAturisd Ãeconditit crredcm^ ptis immenÃd fdpienttd fud Ãnxit dc trddidit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
Compleäor in definitione omnes grddut ceÃitdtis, de quibut dlibi dicitur, nec pofÃum pro^ ' pter temporis dnguÃidmexemplis cdm decldrurc, ' quomodoÃngulis neceÃitdtis grddtbus congrudt-PoÃed »M definitione t^eceÃitdtis pertinentis dd hdnc propoÃtdm dijpututionem, A ngelos ZT bed* | ^o^ hommes Ãmul comprehendo. Angelorum o* | ledientidm djfirmo necefÃdridm eÃÃe co ipÃo,quid ' bis confimidtis 'm bono, dlius dgendi dut obedien* di ordo,qudm ut diurne Ãdpientue ZT iuÃicie con* formes Ãnt 'm totdlt;eternitdte, nonfdncitur nec fdttcictur, cz quid mtpoÃibtle eA ddri Angelum bcdtutit
ANNO t 6 Z, lt;5p iedtwn amp;nbsp;in bono confinMtu/m, huic orJini/à * picntiie cr iufttci£ diurne non conforment.
Sicrenatorum obedicntiarndtco ejfe necefftx tiAnt,etilt;imfi non eà ut Angclorum, imtegra con* formitiit,fed tuntum tenuis GT fordida bichoatio, ^uia homini primum i Deo condito, poflei preciofo fsngume filij Dei rcdempto,hic ordo a* gendt GT obedtendi fincitus cA, ut obedire Deo fde GJ' confeientia bona incipidt, Et quid im* pof ibile eA dare rendtuM, in quo huius obedien* tue nuUd eA inebodtio.
Suntqi confidcrdndlt;chuius feu NcceÃitdtis,ffU ordinis imntutdbilis in bontinibus cdufe propria immedidtte. Vult Deus credturum d fe condi* tint fibiyUt Arcbetypo, conforment cjfe. Etfiigi* tur in didbolis GT bominibus buius ordinis con* turbdtio tetrd er triftisfdAA eA, tAmen cum non fint abicAi homines ut dtdboli, ntdnet bis perpe* tuo er in totn iCternitAte b£c obligdtio, ut fint Arcbetypo conformes. Et Deus ipfe in omnibus bominibus uniuerfiliter bunc fuum erdinem tue* turdc uMicdt, er poenis dtrocibus deflruit qui* cunqi bdne obligdtionem feu debitum obedientia negligunt, Gr dtrocibus deliAiscontumdeiter ui* oldnt. Ncc/ö/(lt; corpord ahum bominumldcerdt dut deflruit, fed ipfis mentibus GT cordium pene* tralibus ccu carnificem GT uindicem fetieriÃimum imprcÃit, confcientidm, qu£ etidm cum for is non dffiigunturdut cruciantur corpord fupplicifi er
V u panis.
6|8 ANNO
parti!, tinten mentes excrucidt, quæ tormenti à infinitum corporis Idcerdtiones exuperdnt. Hoc debitum ex credtione reliquum non folkm non de^ Ictur in rendtis,fed dlio feuertorc uinculo confirm mAtur.üdtn cum immenfid nnfiericordid genus hu^ mdnum per cr propter lilitmi recipidtur, Ttlim dd redimendum dcrepdrundum homines mtjfits, non idea fitnguinem preciofum profiundit, ut li* centtdm de libertitem fixeiendi qutdlibet, nbsp;nbsp;nbsp;dd^t
uerfdndi ordini fidpienti£ dc iuftiche diuin£ coni= pdret dut confirmet, nec credentibus O' rendtis , bic tpfe Filtus O' redemptor Spiritum fitnitum it*
O' in cordd eorum ejfundit, ut ociofius in iris,ucl dormidt, uel dd qudficunqi ipfiorum libidi== nesddfit dut conniuedt, Sed hoc tpfitm debitum, quo conditori tunqudm Archetypo obligdtifiunt, fiabilit O' ddimplet, o^ ddto Spiriiu fiinilo motui tiles tn tpfis dccendit, qudlis O' tpfie Spiritus e^, Et bic ordo fdpientiæ o lufticu diuinlt;e requis rit, dtque iti ddiuudt rendtos, ut quod fuis uiri^ his nequeunt 'inchodre, ifio fdltem duxilidtore poÃint.
HiCcuinculd tinti funt, ut nuÃus poÃit cogi^ tdri furor nusgis teter O' dbomindbilis, qudm flt;tâ cereexobedicntid rendtorumrem liberum, drbiâ trdridtit, oquod fortdÃispdulô póü dicent,fi impunè hlt;ec licentid dijputdndt procedet, ddid^ phordm,qult;e ddpldcitum fidei prtefldri ucl omitti poÃit O foledt, Sed o rem miferdm,tdlid d 00(10-=
ANNO lySz.
9vlScek/tlt;enon folùm diÃfUtari, uerum eftafftpu* ilicii fcriptis defendi GT prcpugtMri,
Sed addo ZT de JAmore commoneÃiätonew tieceÃariitm dd refutationem huius SophifmatK : No« e^l coadum c^uid, nec mentum reMtorum cbedientid , fed Ãotianeo zy libcrrimo Ãiritu pTteflutur. Ergo non dtcendd necelfdrid oiidiena tid reuAtorum. Vcrum eR antecedens, nee quifi quam ftnits id negat, Sed hinc nonfcquttur. Ergo libera QT ad placttum fidci arbitraria eH obedien* tia. Nam hoc ipfum,ut libero,ÃontAnco,(y hilari fiiritu prlt;eftctur, non uel pcenanim metu,uel me* rttorum fiducia, c/l neccffarium O' diuino ordi* tie fancitum.Vt Angelorum obedicntia nec coa^A
, nec meritorumfiducia pr^eftatur, nec uUa eis Kaioraut fyncerior uoluptat eR,quà m obedire t)fo : tarnen cü neceffaria, quia hoc ipfumfii* itnt Angeli diumitus fancitum effe, ut hilariter fuamunia ctr obedientiam uniuerfam prgficnt atque obeant. Itt in pijs zy fandis parentthuis,be* tieficentia erga natosÃontanea ed, zy co arden* flor ac purior, quo magis prompts O' bona funt parent um nAt uro;,amen rcipfa cd neceffaria,quia, natura fie à Deo ordindta esl. Jdeö barbarica in* fidfitas ed , propterca nccefiiatem obedientiic impugnare aut negare,quia ab htlari et Jfontanco fiiritu prcfictfcitur. Et dtuerfifiimæ res funt,Ãgt;i=s ritusjfiontaneus feu promptus, zy Itbertas feu po*
Vu z ttut
ÃSo ANNO X y « 2.
tiui liccntid dd pladtum faciendi quidlilgt;et. Sed âM re VMufefta quid opu^ eü immorari.
quot;De altera etiam argumenta reilè dixit tua o* ratio : TS!on euerti certttudmem protniÃionif fe* quenti obedientia débita. Vtnon euertitur pro* pter antécédentes feu contritionis feu Ãdei con* ditiones. Ndw «/ in omni uera conuerfione iufli* ficationcm zj- uiuificationem antecedit neceffario contritio amp;nbsp;mortificatio, ut in curatione uulne* ris neceffario antecedit doloris Ã:nfus,Nec iRo an* tccedenti impeditur curatio aut uiuiÃcatio : M accepts, remiÃione peccatorum Spiritu fanäo /èquens obedicntia nen modo -non impedit aut la* be facit fidei e:;}quot; confolationis accept£ certitudi* nem, fed potius dulce documentum eR, eÃendent certo conuerÃonem inchoatam, CT cor tale donti^ cilium ac templum Dei fadum effe. Quomodo au* tern fordida lUa CT imbecitld inchodtio placeat lieoyet qua rattone de hac ipfa Quaflione erudiri ptM mentes oporteat, alibi prolixe fepe did* mus. îlt;iam utrunq^ docemus, neceÃariivm cÃipqi mentibus, ut inteUigant, CT quomodo perfona ac* cepta fit, CT quomodo languida eius obedientia placcat. 'iJam has quoq^ barbaricas uoces execra* mur: Deus na curat opera.ttem,3onA opera faluti obfunt.An Deus non curat renatoru obedientiam, ciim horrendam iram fuam et tarn aduerfus eleäo* rum pcccata in poenis triÃiÃimis declaret, ut Da* uidis CTfimilium f Quare etiam hoc docemus
ANNO I y g Z, Ãói t.tfi Noua obedientu non cà rewiÃionis pecca» toru/m,dt(tuit£ leternæ nteritum,tAnu:npr£a ntia habet 'm hac uits, cr po^ hatte uttam de qui* busdixi differi alibicopiofîus. Quare non addo plura, Sed oro rilitvm D« Dowi««« noftrum le« jwn Chriftum euflodem amp;nbsp;caput Eccleffa: fu£,ut clemententer nos doceat, nbsp;nbsp;dileikitn Ecclefîant
fuam regat,feruet,protcgat,et à furoribus Diabo* lorum liberet, Eundetn quoque oro,ut ueflra ftu* dia regat ZT for tunet,ut feruiant glorue Dei^ cr fint falutaria EccleÃe ZT uobis.
D i:k L
ORATIO DE BAR. tolo ivrisconsvlto præ« flantiÃimo, Rccitata 4 Georgia Cracouio I. V. tioâore clariÃimo , cum conferret gradum do* (loris,m utroq^ iure uiro OrnatiÃimoPhi* lippo lunger Ofchacenfi.
quot;J. Nonis lulif
QVotics iuuentus in his honeftiÃimis con* greÃibus publiées Acadetnite ritus, difet* pltnæ ordmisq; caufa à maioribus /äpientiÃime inflitutos adjficit, non tantum templi hums fflcn* didiÃime extruâi atque exornati pdrietes,aut eo* rivm quiadfunt ora ac uultus mirctur (quanquint 'm his decet lt;rt6«ç £ilt;ropôovTaç, ut Hos
V « î meri
eiz ANNO i r 2.
mtriueriii uUrquot;) uerùmmultà nugis dedium^ rebtn,(lU£trä{lAri CfexplicariabijSiqui hitnc Cathedram confcendunt, folent, cogitet, äcuotu fùd nobifcum coniungat,oretqj,ut Dem pdcem CT tranquiUititem toti orbi terrartim liirgidtur,dt^ hdnc quoq; Seholam, pietatis ac doilritidrum offia eindm, exqud uelut ex equoTroidiw mÃnituipes nè doi-'liÃimorum hominum exercituf prodift, cte» menter regdtjconferuetdc taedtur.
Pythdgorm dicere folitm eH, tum mdximè CT pietitem cr religionem uerfdri m dnimis bomt* num.cùm rebui diu'mii operdm ddrent. Et Thdlet inter Grtecos JdpientiÃimiti hdbitm, dixit, Homi^ nes extÃimdre debere,Deos omnid cernere. Deo^ rumqi omnid effe plend, fore enim omnes cdftioret nwdefliores. Religiofè hdcfdpientcrq^ Ethnic rt,uer£Deidgnittonis igttAri monuerunt. c^udn* io igitur mdgis nos, quibm filius Dei non tantum èfnu leterni pdtris fdcrofaniktm iüttts uohtnti* tem reuelduit, Veru/metiam morte fud ah lt;eternis pacnis de crucidtibus redemptis ,donduit lucem, iuÃicidm Ztr uiam teternam in cordibm fanâo fuo Sptrttu obÃgndtdm : Noj ergo quanto magis esquot; dodrinatn Deo diligenter cognofeere, ZT omnium liberalium difcipltnaru/m fiudijs,Eccleftie de Reipub. mdximè nccejfarijs fummd curd dtque diligentia muigtlare,dc in omnibm uit£ ciudis offeqs modtflidHi catu litcrariodignam prlt;efldre decet.
Kulto*:
ANNO I y ö 2, nbsp;nbsp;nbsp;^6?
NukoyMn (prob dolorem 4nimk,Ãncer£ reli^ fîonk dgnitieq- ueriatis ttmor tdco nucfrigcfckt imó extmguitur penè, quod uc! pdlÃm Epicurci fiunt, uel Ãudid doilrind: caleftkÃurii ZJ hotten ftdrum drtium negligunt, uel petuldntid dc tndli^ tid iugeniorum noudi dc portentofM op'mioncs gignuut nec eruenda dc defendenda, qudm oppugnandiC euertendec ueriatds 'm omni dià cipimdrum gencre,fludiotencntur, 'mcenÃfcili^: cutæmuldtionc er muidid. Qudm feculi noflri infelicttdteni non immertto omnes boni 'm teilte gentes profumdis gemitibut deplordnt. Qjidttt fqudlidd enm qudm triflis er miferd Ecclepæ dc Rcipub. fdcics pdulo poä futurd, qudmq^ tetrd bdrbdries fccuturd fit execrdiidum (Ctdtis iwfirte licentidm er peruerfin^tem, non difficile eil ceftU mdre ijs,qui uel præfentem orbis terrdrum fldtum inimo compleäuntur, uel de pofleritdte folliciti, exoriturds confufiones mdiores pr£fdgttint^Qit£ tpfdeogiatio, nunc Ãe, nunc me tu permixtA non idro dnimum quoq; noftrum grduiterperceUit:
VOOà iVM'cri/ji.oç,l}uj!i p^o'i ècorit 6U(U.Oà ivîSHfitOJ/ cr/J'Hp£OÃ,îcÃ.â quot;Vt Homericd utdrfententid. Deum dutem £tcr=^ ««w pdtrem Domini noftri kÃu Chrifti oro, ne mtfericordiæ fii£ obliuifcd tur,Sed ut fernen dlicubi piumferuet,dc pcendiimminentes pro immenffi boniate fud mitiget,dtq; impios ey hojliles cond* tus eoru qui orbi Chriftidno, Ecclefùe de E^eipubt
Vu 4 exitiiwi
«^4 ANNO i r « exitium moliuntur^repriwät, jtöd iiri Mnop, *(§ fit fn Gracorum eR prouerbio,
Proinde cum partim Schollt;e confuctHdo,par» tkn officij ratio dicendi ncceÃitatem hoc tempore mthi importât, Età cum propter ingertif doUrb naq; tenuitatem, turn uero etiam propter occu* pationum ac fludiorum ab hoe diferte eloquent terq; in hac doäiÃimorum uirorum corona di cendi ufu quodammodo alienorum uarietatem, ac temporii (quo ha-c fcribenda eranty angufttattt, nihil expeikitione (r atiribuf ucfiris dignum ad* ferre pojfum, pauca tarnen ex hoc loco dicam, ne ab ufîtita Schotte confuetudine difcedere, aut erga cum qui publico teÃmonio nofiro ornandus cû parum ofÃciofut fuiÃc uidear.
Sitpè autem alias de Legum ac profeÃionis no^ Ãrte utilitate Cf dignitate didaudiuiflis, nec du* bium eà Iuris dodr 'mam ex Decalogo extruitsä» lumen ac pra:Ãdtum effe humante focictatis ,qua nihil unquà m boni optabilius, nihilq; prteflantius mortalium generi dari potuit. tiunc uero aliud deligam argumentum, ac de ui ta, 'mgcnio,cr do* drina BARTOLI Le^MWDoilorisacinter* pretis clariÃimi pauca rcciabo. Qk^, Jfero, in hoc pTiefertim coetu, in quo non ntà uiros dodià Ãmos Cf uequtÃimos de Iuris fcientia cenfores cer* no, neminem offendcnt.
Barbara cnim Cf peruerfa eorum iudicia qui ccu
ANNO 1 r « 2.
ceuGorgiaiapud Platoneut legem tyrMntvmeffe cenfent, uel morofis cr miquls tudicijs, interdum ttittmcaltvmnijSfprofeÃiones aliM prtcgrdiMnt^dc genuino mordent, adeo non moror,ut morbo lUoa rum potius remedium querere, quùm xmuldtione uel inuidid mutud cum en ccrture uelim, P.ffe enitn jmguln difciplinK edrumq- profelforibui fud do» iiA zy- orndmentAjnonnifilheonmo dente roden» tes omnid,mÃcidt ibunt.
Ctetcrum quod Cicero inquit: 'NuUdm timqudm mgriAm lurtutemfine ddfidtu diu'mo extitijje, td cum de togdtiSj tum beüicis drtibus uerum ejjc,ni* hldubium e/l,
Hicroicce enm ndtura principdliter ZT imme» diäte ab ipfo natiine impetu diu'mitus mcitäntur. Sic Alexander,Scipio, Cæfar, non populdri laude, Uel commodis, fed ndtura duce dd fortitudmem Accendnntur, dc opera faciunt alijs mimitubtlid. Archimedem ZT dlios in îAdthematicis difciplints arttÃces,motuis caleÃes tarn exadè Ãne diumo in* gento imiari non potuiÃe, quit negabit Ncc Poëtziw graue plerunq; carmenÃne coelefli aliquo mentis inÃindu fundere, nec cloquentiam fonan* tibiis uerbis uberibusf fententijs abundantem,Ã* ne ui quadam maiore Ãuere, doäi omnes ut fate* dntur,neceffe eü. Ac plerunqi tunc,c'um Deus uel res magnas gen ZT politias conÃitui, uel Ãudid reltgionis, iuris, ]!Aedicin£,ZT Uterarum cxcituri uoluit, ingenia quoq^ tantis rebus paria (quemad*
V « j modum
^^5 ANNO ï « 2.
wodum uniuerfi tnundi hiflorU plurimM exenipltt tejldtur ) exufciOiUit, Nam ut/dcrahiccxcmplti tà oy/îs Gr dliorum pritttredniiK-, quit ne fat dità ^ ridm GT immutubilem Pldtonis G^ Ariflotelis in PhilofophtddoârtndmQudntam Gdlcnoindr^ te Medicd prtefldntidm Medicorum fchold tri^ huit f i^oflra quoc]; teate cum Deut pulfis errin rum GT infatitc tencbrii, do{lr'mlt;e purientemiic Uterus mfdurdri uoluerit, quim heroicd ingenùt pietite, fdpientid , eruditioiie dlijfqi uirtutibut præfldntifmd exciuuit
Sic diuinitiKexciatum effe Lothdriumïntpfâ rdtorem, Sdxonum ducem, ut leges Komdnds,notf multis dnnis poH Juft'midtti imperium, Itulid in* teftinis beUorum motibusjîdgrdnte, ittiquiÃimif Longobdrdorum conflitutionibus opprcffus, in Scholus de forum reuocdret,grdti dgnofeimus.
Inter eos uera qui iUuflrdndis explicdndii^ poftcd legibus operdm nuudrunt, diuindqudft uo^ cdtione,princtpem obtinerelocum BARTO« L V M, Jc quo nojlrd eR inflitutu ordtio, c'utlt fcriptA lUius, turn omnium eruditorum teftimo* nid comprobdttt.l^iec dubium cR, dbfq^ diuino dd* fldtu dc motu, turn ftnos, tdmq^ iuftosjegibus, ri» tioni, GT lequitdti congruentes ititeüeäus, iUun pdrturircdutgignere, dc difficillimdrum contre* uer/ldrum ttodos dtffoluere GT explicdre minime potuiffe.
Kdtut
ANNO I y ⬠2. nbsp;nbsp;nbsp;8^7
Ndfi« fà aulcm BartoIiK Anno 1309. Ar «f »fP alicuii rcfert,puâ¬r pViCccptcre tifui eil Petro de AÃiÃio, fuuu eruelitionent er integritutem nugnopert pr^edieat. Ab eo prima elementA tantih fcbeiate, eelcriate didiat, ut uix annum ietA= tii 14. egreÃui, ad Iuris ciuilis fludium in urbe PeruÃana animum applicuerit, acannis poftea fex elap/is, ciita Cynt, Jacobi Butrigarij, er Ro« «eri/ lorotubenÃs dtÃcipulus ÃuiÃet, Bononiæ pu* blieè de tare ftemma eum laude reÃgt;onderit, An)to «erà feepuenti eetatisfu£ 21. tiiulum ac inÃgnia doéioratus, ineomparabilis ingenif, doilrinte, er induflria fu£ pramia à GymnaÃo BononienÃac* ceperit. id exeellentis nAtur£ er admirandiin* genij argumentum eÃÃe facile ciuiuis coneedet.
( ut Qi^Mutius Scruio Sulpitio revendit) furpe Ãt patritio er nobili uiro caufas orantidus w ([uo uerfatur ignorare,quantum in Bartolo decusfuiffe cenfeinus, tant folidam perfeilumq; iu* fis fcientiam f Paulè pà ^, c'um ea qu£ magno flu* dio lihris iurifconfultorum hauÃflet ad ufum transfcrenda,er in praxi negotijs appltcanda efli mtelligeret, ad fort adliones fefe e/ontulit. Tuder* ti igitur, eùm crtminaltum caufarum affefldr fa* ilus effet, eyr iudicis prudentes er iurifconfulti peritiÃimi ojfcio eo ufq;funlt;ffus eü,donee res illi fané peracerba aceidiffèt. CÃm enim uel fua cul* pa,uâ¬l inuidenttum calumniamalè audirc ccepif* fet, quèd legibuf nonfatisperpenÃs,fententtam
6^8 A N N O I f £ Z»
duriorettt aduerfui rewn ttd furcdi imnuritô con^ demtuitum tuli/jèty/tue confcientü,Ãue calumnitl ittd perturbdtm, funilione deferiA, rurÃtt dd Ih brofdcfiudidfeceÃit f in loctvm fdtiili Vtâoris, non procul d Bononid fitum. ibicùm euoluendis legum uolwminibus dli^udmdiu tempus confuntp» filfet, dd publicdm profeÃionem dcccrfitus Pifif conceÃit, ubi dtino £tdtii Ãu£ z^. celebrem illdm repctitionem L, Siisdui proemptoreffâ.dcuÃi» cdp: conÃcripÃt, Pofied PeruÃum ÃeÃe contulit, ubi mdrituf fdHut, anti cum cclebriate er dd* wirdtione iurii doilr'mdnt i» Schold trddidit, ut fummim notn'mti funam de glorium ddeptui,prit* fidntiÃimi I. C. nomen in ïalid folut, dum uiuc* rctjtucretur, er dd tllum dudiendum mdxintd iw* dequdcjiÃudioÃorum turbd conflueret^ PrtectpuiU uerô ex diÃipulis lUiia fuit Bdlduf^qui non an* tùmexceüentem ingenij fui de memoriæ umiu dijfutdtionibui^Bdrtolo uiuo probduit,uerutiieâ ttdm mortuo eo in doilrin£ er honoris ipÃm qudà pojfeÃionem pra reliquis ptcceÃit. Tdnai« enimBdldusiuris cognitionem confccutuseA,ut nthtl in iure ignordre d pherifq; dicdtur. Ae re* fert is Bdrtolum praceptorem fuum femperte* nuiÃe opiniones Ldicis pldcentes, hoc eil, qu£ ad inteüeiltvm communem er £quititem propiusdc» cedunt, unde multum Ãbi honoris concüiduertt, Sdpiens omnino ed in re Bdrtoli conÃlium fuit, quod in obfeuris iudicium potius redl£ rdtionis
er
ANNO 1 y 6 2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««3
er iejuitdtK prudenter fedui, qudttt nhnidm pne cifionemdutptbtüitdtem fequi uoluit,cùm ut J. C. 'mquit : in qutcfiionibus de bono cr tequo, pfe» runqi fulâ dutoritdtefcientiie iuris, pcriculofèere retur. lutt enim ucrè in Bdrtolo fdpientid excel» lens,fummA boniatc temperdti, quo tempera» tnento pulcrius nihil eil v dulcius.
Non futt timen Bartoli qudnttvmuis diubto ht» genio pnediti fdntd lt;lt;nbsp;cdlumnidtoribus tutd. Solet tnim inutdid ( qudm elegdnter Socrates ulcus dni= »he dppcUduit) doilrinam dc uirtutem non dliter dtque umbrd corpus comitiri,âdtque ut apud Pin» darum dicitur : -7150$ -np t'xovT« b epSovoç EfTre Flt;lt;»zlt;e igitur iUius inutdentes. Alij memoriiefir» tUMtetn in co deÃderdtam, Alij dlienie Idudis oc» cuttdtorem eum fuiÃecdlumnidntur, proptered quad prancifei Tigrini legum profeÃbris operd inPeruÃo frequenter uti confueuerit, Ãbiq^dlie» naindufirid Idudem comparduit. PlonnuÃi iHud quoque uitio ei uertunt, quod Ãtniliter ueterum quoq; nomina tdcuerit, eorumq; inuentdÃbi uen» dicdTtt,quod dnfugiUandi iUius caufa tantum, an utro merito eins fiat, incertum cü. Verum citm fieri nequeat, quin multd fcrtbens,db alqs quoque dliquid mutuctur, er inuentis quicdam uel adddt, uel dctrahdt,nulldm prorfus cd reprichenÃo labern Bartolo aÃerget, aeà quid hdc in parte deliquit Bartolus,iufliui multö uituperandi funt pleriq^ ex eo numero cenfores, qui cumprelixos commenta» rios
lt;70 ANNO jyéî.
rios ex alienis confuttnt, amp;â centones compilent, rar à dut nuttciuim furtA ipft fua produnt, S£pè etidtn non ueritatis inuefiigdtidte cr qu£râ¬ndfi ftudio, Sedftula temuUtione, ^Auvdccix 7i.auTÃtx,interdum etidtniudicij errore,Bdrtoli dccifioncs, Icgibm ZT lt;equia.ti coiifcntdneM, fo^ phijiicè oppugKdnt,cr reilis fententijs cdligiiieiit inducunt.V/ttAtiK is qutdèprduis 'mgenijs tnorbuf eü, db dlijs reófè di£ki cduilldri Pyrrhonio more, omnid 'mdubium uocdre, ZJ- nuUiiis qudntumuis Icnc diiltl dutfdäa, probdre, Sed fdlfd fdpiêtilt;e per fudÃone oniniü utiles Idbores de condtus inuidio/e cdrpere,dc pr£ fe c0temnere,quibtis tindé dceidit, ut nee fecu tpà confentidnt,iuxt!gt;, lAendudn uer^ fum,o^ÿ6ve§oç «utS tsso'KifS.toç naÿi^aTeâ Scd cum bonos de fdpientes uiros cdndor z^ integritd* mdximè decedt, non è fcholis tantum, ( in quibus candidas effe Mu/à rum ianuas Zîrlt;eciuoluerunt) Sed ex uniuerfa quoq^ hominum confuetudine fo^ phijliea redegetur zt^ exterminetur.
At in omnibus an Bar toll deeiÃones probe* mus, nec uUa in re ab lüius iudicio cr calcula dif* cedendum putemus, quarts Z^uantum tüius cùnt ingenio omnibus numeris dbptluto, tùm autoriati longa annorum ferie confirnMtæ tribuamus, non cbfcurè oflendimus,ab opinionibus tumen tUius, ut quibufdam in eduÃs non fatis ab eo explicatis dià cedamus,lcgum ac rdtionum autoriate tnouemur. Kec probamus quorundam [ententiam,quiuelÃ
ANNO 1 7 5 2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£71
uel i Bdrtolo nunqudm difcedendum drbit trantur, etidnt tn his, ubi proprio eorum conflet iudiciO:,diuerfum in lure uerius ejje, imô ipfds com mimes opintones à ut uocdmus) tunc deinum reds piendds cenfemui,fiexueriate,textibuilctlicct amp;nbsp;rdtionibus, non dutemex conj^imto fduore forum prodednt, qui no fdtis perpen/ts rebus dm* litiofejTuis bldndientes fen tent ijs communis fent tentt£ titulo de prietextu,uelut Gorgone, dd ucrit titem terrenddm dbutuntur, Neij; idea minus ho* nortf cède BdrtolofentiendumeA. l^dm ut nec liomeriPoetæ, nec Apellis piiioris prteftdntiÃimi nel poêmd uel tdbuldm ideo contemnimus,fi impdr tmius uerfus fit elegdntid,dut indliquopièlur^ â ïraptpy» mdculd dppdrcdt, Sed corpus totunt propterdrtis pr£ftdntidm de dignitutcm fuffied finis Oâ ddmirdmur: ia. Bdrtolo uerititem iuris ex tndgnd opinionum cenfufionc ztr obfeuriate ret figiofèdc cdndidè inquirentt, dc corpus quodddm iuflict£dc £quitdti conforme colligentt,ignofcent dum eSi,fidlicubi, uelut logo itincrc defe/fus pede dltero impingens hdUucinetur. îidftt ut m ueteri fH uerfujbu^ii^ avfipwTTamp;jp a.Troo'ra troefeç.
Sed dliud grduius crimen Bdrtolo 4 re* eentioribus quibulddm fcholts obijcitur,qu£ lüum ceu bdrbdrnm ex Gymndfijs rclegdiidum cenfent, dequo pdulo poil dicemus.
C£tcrü ut pr£teredmus plurimd dlid iUius lyKtS ^«if pro/txe 4 Jitpne cz dlijs comemordntur.
^TS, ANNO I y « Z,
(ne^ue enim libet hic fcripti Bartoli, in quibui rn* ^enij, doUrhtue, «c fapientilt;e fu£ magnitud'uietlt expreÃit, recenfere, cr qutc lUitu yvila'tcx., guiC^ fuppo/ititiafînt, cftcndcrc, c'umalterun td Jitlo» Cl ac temporis ) fummatn in Bartolo iam fenefcen^i te dilccndi auiditatem, luucr.cs non admirari tan^ tùm, fed ZT imiari decet, uel alio quoq; turifcon^ fulti lulidniexemplo,qui fee ttamfi alter um pcdem in fepulchro haberet, addi/ccre ucUe dixit, Qucd ea fola reÃA uiuendi ratio effet, üam cum proue* äioreiam effet atate Bartolos, didicit timen lle^ bratcam linguam crMathemati, (quorum ufum ad iuris quoqoe ciuilisinterpretationcm in cottl^ menarijs fuis tranfiulit ) nec aha liber alia ftudii, ut fj.KToKa'Xoi fajlu turgentes,Qr isifulfi nunc quidam faciunt, contempfit. Quodipfom argu^ mento â¬Ã,eum fi 'm fcliciora et cruditiora tempos ra,ac prteccptores doüiores incidiffet, humaniti* tis,l'mguariim achifloriarum Ãudia minime ne* * glcélurum fuiffe aciniuriam fieri Bartolo ab i/!gt; qui eum uel ignaui£ uel m4liti£ fu£,quôd nihil h* beralium artium difcunt, ztr ingenuas difctph^ nas odto habent, pr£textum ac patronum qu£* runt.
Poflremà non in fcholis tantum Bartolos cU* rus, fed ZJ' in admiratione apud fummos princù pes fuit. Imperatoris enim Caroli 1111. confilia* rius failus, pr£mia ab iÃo doilrina ac uirtute fui digna tulit. }^am non folùm ipfum,fed C7 totatn eius
ANNO I y 6 2, nbsp;nbsp;nbsp;â¬7î
fitw poftcritutcm mftgnijs alijsci} cgregijs priuik* gijs imperator Carolus quart us ornAiut cj illua /irautt, de ut ipfe mcminit in traibttu fuo de in* fignijs CS' armts,Leonern rubcum cum caudii dua* bus in canipo aureo, ceu uirtutis uerieth nobili* Mii, ( qua' ex uirtute non ex pagorum jeptts^aut agrorum pulueribus nafcitur) tejlimonium,Clt;efdr illidonduit. Curfu uero fuo feliciter abfoluto tnortuus eR Bartolus Peruff Anno Domini ijyy. setatK uero fuie 46.
ais breuiter de uitA acÃudijs Bartoli com* memordtii, calumnia eorum, qui Bdrtolum ideo à pulpitis lurifconfultorum arcendum et exploden* «lt;«»! puant, quod eloquentie, elegantiorisqi Ute* , rature ftudia cum iuris fcientia tion coniunxcrit, nobis refutanda cR. Eà cnim hac de re inter no* firi prefer tim feculi luris profcjforcs bellum pau* limmus Troiano. Capit dutem Uec contentio fiatimcum legum intcrpretatione, ut exuetuÃis autoribus crfcriptis Ciceronisquoq^appdret. If cnim fuo quoquc tempore queftus ek, diÃimilem iurifconfultos docendi rationem fcqui, O' indo* ^orum tabularum infcitiam nonraro tdxauil. Sic ininfcitidm Publij Confe,quife lurifconfultum iaäitabdt,cum tanquà m teftis interrogdrctur, cx fe nihil fcire diceret, Cicero iocatus efi.Difce que* fo ait, forte de iure te interrcgatum credit. Ac fcribit idem, iurifconfultos Jiue erroris obijcietidi caufd, quo plura Oâ difftciliora fcire uideantur, Xx fine
674 ANNO 1 5quot; 6 Z.
Ãue ( (^uodÃmilim ueri eü) ignoratione docendi Hain non folutn Ãtre aliquidjartii cfi, fed quiedam ars etiam doccndi ) fepè quod poÃtum e^ in und cognitione, td j« infinta diffartiuntur. fieri id nojlra quoque lt;ctdteab ijs qui nulla prorfui bumd=» niorum literaru cognitione tinéli funt, falua quis fide baudneget. Accidit tarnen Ciceronis quoque feculo, ut non obfcura inter Oratores, lurià confultoselfet £mulatio,tergiuerfdtionum CZ re^ prcbenÃnum nutrix,cuiie5,nec ipfe prorfui expert fuit. In oratione enim pro Uiurena, Iuris fieit^ tiam anquam cognitu non diffcilcm extenuare uidctur,fed tempori ut arbitrer, inferuijt, nee tarn ex iudicio quam ex clientis commodo pro trb bunali dixit ,Ãquide)n alibi, Ztr in oratione pro Cluentio ius ciuile uehementer extollit,-zr ad Tre= batium fcribcns eam feientiam ex libris per fefe cogiiofci nonpo(fe,do£loremqi Ztr lumen deÃde= rare teftatus cR, Imo perfcdlum oratorem abfque folida iuris cognitione exiflere baud pojfe, pluri=gt; bus in locis contcndit.
Valla autem /u£ profeÃionis oratori£, in qud excellerc poterdt oblttus,non uulpis ut Lyfander, fed L£onis,utÃbi perfuafit,pelle adfua,Ciceronis KaKo^xXia, aut nmto ingenij feruore feduilui, aut contentionis rixandtq^ ftudio,ut cxiftmo, ni^ mia in reprebendendo Trajpxcria ufus(nc quid grauius dicam ) non tantum Bartolivm aliofq; le= gum interprètes,fed ztyipfos ueteres lUuÃres \uru
autons
ANNO I y 6 Z, «7J-ittfvrcs exdgiOLre non £ruhuit,quaà crLatini fermonii puritAtemneglexcrint,cr interÃc[e dià Ãdeant,euiiti Thrafîonifmes ab Akiato,'ZaJto, zy âtlijs doäiÃimk uirkfatk réfutâtes, ne tfiâg rlâ nÃl(ä (powi'^amp;fj uidedr,nuncqMdempr£tcreo. Bu^ dteu! quoq;,nuîlidoârinafccundus,longius inter* dtmi aaimi commotione ueâus,ac forte in fuo the* atro ab indodliortbits irrMtuSyfatts acerbe in Ac* curf'um zy Bartolum inuehitur, cut ideo facilius quant Valhe ignofcendum eft,qu()d in aliquibus I«x gt;â¢Â« partibus lUuftrandis non contemnendam prie* fiitit operant, ac multis amen 'm locis de feruore fuo nonnihilremittit ,eosqi tantum AccurÃanos {ficenim nommât ) à fe reprehendi Z3' axari o* fendit, qui nuUwm lurijfentum effepoffe puant, ucl uolunt potius,non eundem latiniatis contetn* ptorem, qniq; in obtreclationcm meliorum litera* rum prifcipites a£it, nuUo deleilu autores omîtes latines,prater lunfconfultos antiques, interdice* refuis folent.
In fcof 'Budai iudicio nihil ego quidem repre* henÃoneaut inuidta dignum anintaduerto. Infe* lixenim (ut moÃtfimèdicam') in Germania quoq; febolis fupcrteribus annis, quorundam ïuris Pro* feffortm fuit opinio, artium linguaru et hiftoria* ru ftudia non antùm turis fcientiâminimè decerc, fed ut peflem legum omnibus fugiendam ejfe, cttm reuera non aqua ZSquot; igni pluribiis locis uti poÃi*
Xx Z mus,
â¬7« ANNO I y 6 2.
tnuf, quint Orutorum, hifloridrum (y PoëWrwH dutoriate, quod ipfum ergu liberaliu ftudid odium non ntfiex ignordntid ndtum erdt. Neque tuntunt ipfd Ãudid odcrdnt, ut Alcidtus in Purddoxis qucritur, fed cr iudicibiii v CduÃdtcis erudition nbia tunquim transfugii dut delirU, qui i uerd gemtdndqi AccurÃanitdte ( ut Budxus fdlfè lo-quitur quot;) deÃiuilÃent, infenÃÃimi erdnt. Seculi Un men tüiui craÃiorii inÃelicitdtem potiui accufan^ ddm, quam ProÃefÃores ipÃos, quiÃcÃenticbant, notindos cenÃeo, proptered, quad in eo numero tnultos uirtute, doärind zj' integriate prdÃan* tes ÃuiÃi uiros meminmus, qui etidmà arte dcÃU tucrentur,nAturie amen Ãaliciatedc dono, fum^ nam prudentue, ddndorumq; conÃliorum, dcre^ gendorim iudiciorimt Idudeni reportdrtwt. Hià m tempord Ãxliciord O' cultiord meidiÃint, nec communi eius teatis errore, qui ( ut leges dlicubi loquuntur) lus ittis pepererdt, perÃudà de feduili fuiÃent, pro cxceüenti ingeniorum fuorum ui, longé dlidmfententidm ÃecutiÃniÃint. Porri,ut dd propoÃtum reuertdr, non antieni db Ordtorb bus feu RbetoribuSydc SophiÃis potius lis hice mo* a, fed in ipÃs lurifconfultorum gymndfijs infeli^ citer nda eA, ddeoq; multorum nunc oceupduit dnimos dcfenfus, ut nuüus Ãylo pugndndi dc mamp;-ledicendi modus dut finis fit^ Imô dbfque bis hbris, Bibliotbecic typograpborum prorfus frigere ui-dediitur, Pitq^, ut non fine nagiioKeipub. nalo, nimiivm
ANNO I r « 2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fgt;7~f
ititnittmahercando ucra difcendi ratio,imoipft. luris ueritM penè amittatur.
Gallia;lurifconfulti^qui Biturigibin,alijscfici* its regni in fcholis docent, cum Tholofanis, Piikl^ utenfibui cr Aurelianenjibu^, de Iurii difcendi cr expltcandi ratione multos iam annos rixanturyÃr fubinde id bellum twuis edttionibus recrudefcit, Hi enitn, ciim Bartoli ucftigia aliorumq- ttal'i^ îioéiorum,ciui noftra gitoçi; lt;eate floruerunt, doa cendt interpretandiq; ïuris rationem fec^uantur, ntalam apud illos, qui Bartolo iniquiores,exaiki,)a lat'mitAtis potiiis, quà m doélrinte falubrioris cu* ram in iurifconfulto requirumt, gratiam incunt, quafi à reiio ludicio ac uero difcendi docendicj; tramite prorfus aberrent. Ac habet utraq^ pars fuiC fcntentite non rationes tantum probabiles, fed tiif diucrfa doilifimorum paÃim hominuAn flu^ dia. Clute igitur inquis,in ea docentium diffcnjto* Ue uerior fententia £7 melior traâündi ïuris ra^ tio e^ i Difficile mehercle, two cr pericitlofum eil,man hie fefc committere. iiïeq; ego mihi iudi^ cium de uari/s eruditifimorum hominum fcriptis, dec]; eorum certamine, quod antehac doclifimi ub ri alij dirimere aut fopire nequiuerunt, fumo, ne uel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;l^i/cio'Kamp;p,ut eil in proa
uerbio,uel audafferaut temcrè autoritatem intera ponere meam uoluiffe uidear.
Veniam tamen,utffero,mihi dabitis,Ãpro ea, qua lurisfiudiofos compleilor beneuolcntia huiits
X X Ã cotta
«78 ANNO I y 6 2.
(ontrouer/i£ fummun 'm grutiant tUorum pducK expopiero. ConÃftit autein, meo quidem indicia, hec difceptutio w tribut difcentimn dut docenti^ ttmgcneribuf. Quiddm enim rdtiiis de piretii prorfui fontibut, dd Idcuttdt, ut dicitur,dqudtum eimt, nihil eruditionis dut literdrunt curdnt, imà edf lurifconfulto eudfuro dedecori de impediment to futurdt opindntur,fcci; tunc Vlpidnos dut Seet uoldtepfi cenpent,c'um interpretumJurisfcriptd obiter GT per trdnfenndm dd/piciunt, totiq- in re» pertorijs conficiendis peruoluendis fuddtit,uel inter hos diligentiores etidm comentdtorum libres omnibus dbfq^ ludicio peruolutis, in cdthedrd CT fubfeUijsÃne modo rixdntur,fc(j; tune fnbtiles pr£ diednt, cum cpmiones opiniontbus dccumukint, nouiÃj; fententijs db dntccefÃorumdoärinddliet nis,pdginis replent, dc pro ueriatis explicdtione, UdiiMtum pldufird Scholis obtrudunt. Sic uidet mus non pducos icatc pofteriores,fcniorumfent tentifs dducrÃrt.reäe dida, ldbepd£ta,re,zy 'inÃet eimen excogitdtis drgumentis conuellere,hdncq} fummAm ingenij Idudem ducere, ft in omnibus et gregieÃnt cÃ^afVH^noi nöd b.vkXoyinot,utde filiofuoiHedpud AriÃophdnem inguit, cum nee uulgdris ingenif Profe/Ãribus difficile Ãt nouM excogitdre fcntentias, Acddemico more omnid 'ut controuerÃdm uocdrci fdcilius eR enim deflrut cre,qudm conflrucre,ut Ariflotclcs inquit.Hi dum Acciirfif Oquot; Bdrtoli itniMores, imo bisÃmiles
ANNO iy«z. ^79 Jefeuilitdnt, longiÃime anten ab ingenijs Oquot; do^ ^rina illorum abfunt, proptcrea, (juód tüi certis doélrinarum limihbut ac canccllis Jus noftrum concluferut, ac 'mterpretdtionis modu fcruarunt, J^on igitur folidam luns fcientiam,c]ii£prjefertm apud doilos cr litcris cxcultos in adntirationefit, Cf lcgum non barbartcè aut infulfified eleganter, Cf ex ipfis Phtlofophi£ ac doélrinæ liberalioris et fecretioris fontibus confcriptarum Profefiorcs dcceat,prmi generis Doólores affcciuuntur.
kc tametfi umbram lurifigt;rudenti£ aucupan^ tur cf eonfiquuntur etum^et in foro fuos habent applaufus: amen inlauftus lUe omnis literatur£ co tcmptus facit, ut prudcntum, bonorum Cf folidè eruditorum lurifconfultoru nomen in fcholis tueri baud püÃint.amp;epe enim hiftoriarum ac Imguarum infcitia iiire pcnitiis dura cos h£fiare, cf dunt lucem rebus adferre conantur,tcncbras accerfire necejfe cü ,ficut in editis quorumdam, repetition: nibus Cf leiluris uiderc licet. Earn igitur cognof: eendiaut docendi luris rationem luuenibus per omnia fequenda non effe,ttcmo ut rcor, intcUigens tiegabit.krtium enim Cf linguarum cognitio qu£ ucram methodum ofiendit,ac hominum indicia, format, non ornamentum antùm,fed Cf pr£fi:: dium Cà fingulare religionisacltiris. Hec iitdco qua rations, abfq- impudentis calumni£ noa,qui:: dam male fcriati errorem fuum honefiis ingcs aijs probare queant, qui cenfent, nulium eÃe
X X 4 lurcs
«80 ANNO ï y Z.
lureconfultum polfe,(iuiîdtinè O' elegdnter lociui fciat, cùm antiques uel i 2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiel refera
ptorum uel ediîlorum interprètes, uideamus O' doâè O eleganter fcripÃffe. Atque eorunt ex nua mero IkrenniM Miodeftmus non folùm qutcdai» Griccèii feferipa. edidit, uerumetiam condendi earminis gnarus in Vergilij opus Periochen conta pofuit. Antifiium Labeonem omnium diÃciplinaa rumcognitione excetluilJè Geüius tradit. Atteia um etiam Capitonem, non minus eloquentia, quant reliquarum artium feientia claruifje Tacitus mea tnmit. Solon legislator humaniorum ftudiorum autoritate Keipub: Athenien/i cauÃam obtinuit. CÃm enim Athéniennes O' Megarenfes de Salamia nos InfuliC poÃeÃione contenderent, Solon fU'iC Retpub: caufam ( ut Plutarchus, O' Demofihettis interpres refert ) Homerico ucrÃi,cui aliudÃniul earmen ex fua fubiunxit Minerua, defendtjfe dU eitur, propterea quod pofleriorem iüum à SoloM rccitutum ac fadum uerÃum Homert eÃÃe indices arbitrati, autoritate uatis moti,ac fi Salamin omni memoria homtnum Athenienjium propria fuilfet, pro Solone fententiam tuierunt, quie mgenioÃt faUdcia ab eruditione nan, fruduoÃa Athenienfia bus. Soient uero honorifica femper fuit.
Centra alij delicatiores nimitvm tierborum lea noemtum feékintcs, res ipfas deferunt, Gloffas, Bartolum, Baldtvm, o hoc genus alios fcriptores, ((»
ANNO I y « 8. nbsp;nbsp;nbsp;«81
(iw cfuibu^ et/î minor Latinte lingua tlegdntid,re^ riMn amen pondut ddmirdbile eA ) odio hdbent, tit fttperfiitdrtam Iurii cognitionem hdbentes, fi uerbd quieddm Ldtind dut Griecd,m textibmpdu= là qudm c£tcri commodiuf Cir elegdntiui inter» fretdntur, uel htjior tarn forte dliqudm,dut fcri» ftorii dnttqui fcntentum dd id quod explicdn» dum fufceperunt, belie detortdm in medium dd» ferunt, uel Grdca aliqud fententid locum Iurii il» luflrdnt, htc criÃdi erigunt,altoq-, fupercilio dho^ ffwii fcripa contemnunt, nec amen diffcilem dit* quern lurti drttculum dttingunt, dut ufum legum iuditoribm futi 1 rerum omnium foriq; dâionum tgndri, oftendere poffumt,undcÃtycitm reà kt, fundamentd non lecerint, ut rdrà dd frugem bo* tam peruenunt.
Hortwn moroÃatem^nimiiqi tencrdm deli* cdam de legibin foricji dà lionibut cenfurum ne= quaqudm ftudiojis probanddm ej]'e ludico, qudn* timiuii mdgno ardore de dtnore literdrum humd* niorum fludid db ineunte ufque teate ego quôq; perfccutui fum,dtque nunc etidm bdudfucdtocd compleà lor fduore. Soliddm cnim, non muncdtit dut mutildm lurijfrudentiæ cognitionem requis ro, nec moror quereldf dut contentiofa fcriptd eorum, qui in hoc doAorum genere, multorum quidem bonorum fcriptorum,quibui hiÃori£,t'um ldtm£ tiim Gr£c£ lUuÃrdntur, in publicum emit* tunt,fedpdrum fucci,quo Rcipub: obfeurii in
Xx y cdujis.
«82 ANNO I r « 2.
eaufii, dut reis labordittibus, fuccurri ^uedt, ète^ gibus fugunt tpfi,dut difcipults fuis 'mftiüant.
Tertium dc poflremum genus cortim eü,lt;]ui eum rerum cupidiÃmi de ftudiÃÃÃimiÃnt, uer-borum Uimen la- curdm hdhcnt,ut interim res non minus expenddnt, Gloffds quoej;, Bdriolum dc cd* teros interprètes, etiam/idlicubi Uterdru/m CS' hi= Ãoridrum imperitid lapfifunt,adeönon faÃidi^ unt, ut zy fdinibariÃmos lUos fibt effe cupidnt, CSquot; debitum eis honorem tribudnt, cum in textual um dc mdteridrum explicdtione, uelut Mercurio quodam ad luris lufliciæq^ cuftodiam duili,perpc^ tuis uehendam Idudibus opcram pnefliterint, Ae temporis potius tniquiatem quam lUorum cub pam, quod latiniatcm puriorem non rctinuerint, dccufant,nullum cum Ptinio Itbrum tarn mdlum effe exiftimantes^ ex quo aliqutd bom dccerpi non quedt, dtque itucx lUts eptmd qunecp coUigunt, non alienum d Lucretij praicepto fdcientes,cum inquit :
lloriferis, nt dpes,in fdltibus omnid libdnt, Omnid nos itidem depdfeimuur dured dtikl.
tidne cognofccnddrum,trddenddrumq; legutn rationem, primus nojlrd drtdte inltaltd Alciatus, in Germdntd ttero quot;ZaÃus fccutus e^, qui quident in eodem curriculo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â gt;
Uude contenderunt. Ac inprimis Alcidtusedm tr.ntd felicitate abfoluit,ut pauci hdiienus earn perfeillionem adfeihre, nedum dffequi potuerint.
Nfc
ANNO ï 7 é 2. ggî Ncc improbat ii cam mterprctandarum ïegivm va tioiicm.cùm pronunciatti, feu notabilia qutedam ex textibui eotligutur,glolf£ excutiimtur,0''Ãartoli oppo/ïtiones expltcätur, imô pinguioris lA 'merute fcholafticii utikm effe affirmât, Ji mcdws adhibea^i tur,nec nimis loga mterpretatio ftudioforu cona» tui rcnwuâ¬tur,atqieandem exponendarum lcgum rationem eum fecutum effe, commentirij lüius ab txaâione,iudicto zx annii maioribui profeili te= fiantur, 'm quibut nee ordinem Bartoli fequi, nee feliquorim Doótorum antcccfforum fuorum au-toriatem adducere, iUu/m puduit , qucd ipfum quoq; ab Angelo Aret'mo, (Alciati teftimonio') Græcèdc latine difertiÃimo, O' ïafone eloquent tiÃimo iureconfulto failum effe, lueubrationes il= lorum eflendunt.
Btji autem non défunt è medio iUo Hoilorum genere {quorum nomma feiens pr^tereo') qui elariÃimos lÃos noflra; a:tntis Iuris interprétés, g. i« «i/ferdw Bartol'mie, feilieet feholec partem niâ tnittm inelmarmt,fcenieq; actepori inferuierint, fâlt;gillent,ac quodämodoÃdem et conftantiam illo=! fum fuffeiflaffi reddere conëtur, Bas amen ab in^ uidia magis q incorrupto indicia profeëlas repre* iicnÃoties leuiter curandaseffe cenfco,ciim fcripta torü,qu£ab hae calumnia lüos facile uindicaiitjn oculis o manib./int omnin,nec diÃimilesfunt ali-qui, qui imitationc Alciati aut 7.afij gignendis no^ VHlegu intcHcäib/cfeexcruciant,Simiishumatias operas
lt;84 ANNO I y lt;nbsp;2.
operM imitdntibiK. Akidtuf enim non tdntutn Ldtini fermonis clegdntid leges iUuflrdt, fedipfd Iurii mediiÃd ex Bdrtolo dlijfj^ fcriptoribus hduÃd lt;jc in fuecum ^udà furnn conucrfd,qult;e in foro,iu=: iiicijs,dc difficilimis confrouerftjs ufuieffeques dnt, perplexii opinionum labyrinthic difeuÃis, in medium profert,nec ddeo uel fiiperftitiofa uel te^ tier eü, ut fcriptorein rebus dbunddntcm optimis cbucrborum fimplicitAtem dut tenuiatem fajii-didt, imo de Aceur/to, Bdrtolo cr id genus alijs Doäoribus feribit,fuiffe eos mdximos lurifconfiil-tos,cfui etidtn dpud ueteres locum fuum teuere po=: tuijfent, etidnifi ne fummis quidetn labris alias dr^ tes dttigerint, dc tnirdri fefe ineptam cenfurdnt eorum, qut grdutÃimo fupercilio fluentiÃimd fcdturigine hoc foliim nomine 'm eos muebuntur, quod bonarum literdrum, fuerint rudes , qudà qutfqudm fdnus idea minor is excellent em Aflrolo^ gum fdcidt, quod tAuÃam ignoret,aut Galcnum prd;ÃdnttÃ!mum Medicum damnet, quod Buclidis circ'mum nunquam m manus fumpferit. Tcuit in Bartolo diuina quidam oflendendte ueriorisiu^ fiiorifq- in rebus obfcuris fententiit dcxteritds,cr fummum 'm conferendis legibus, earumq; caÃbus diflribuendis iudicium , ut ex diÃinäionibus lUiiis uidcre licet, quibus non aliter ac Lesbia régula 'm diÃicilium controuerÃarum deciÃonibus utimur. Hds ideo contemnere,qu6d dlicubi m'mus Idt'maÃt oratio, fluit itid eü. N4W cum qutclibet drs fud hd^ bedt
ANNO I y 6 2. ggy uocdhu!.-i,}iircconfultis quoque fuis uocubulis fiece/Jario iitendum effe quis negdbit f Ãiult;e licet ^liquibus burbura et inconditu effe uideantur,non idcirco timen noud prorfiK fingeiidu funt,quie Hemo intcBigcret.
t^emudnwdutn igitur Poctices uut orutorite fiudiofi optimum quemqi uutorcmfibi imitMdum proponuntlegum tyrones pofirenum hatte difceudi iuris uidin fcquantur, ac quantum cuiufq^ htgeniwm C!quot; Mhterud concedit, eorum qui medi^ inter prima duo doäcrum genera (rerum fct= licet de uerborum pondère coniuiiilio')tencnt,ex^ fttipla Ãbi imianda proponant, ita fcilicet, ut i Bartolo ucriatis in !z/rc magtÃro, reliquifq^ pro^ hatis fcriptoribus res ipfas gnauiterdifcant, literaturam elegdntiorcm,qutein Im guar urn cr Injloriarum cognittone conÃftit, egregium lurilprudcntiiB ornamentum eRiAlciatt,Zafii, ^iglif, Ttraquelli, O' aliorum noÃri feculi erudi= ^âÃimorum ïurcconfultorum excmplo non omnU
Hegligantji^cc fi Ãatim ad perfedtonem adjfi^ ^are nequeant, idea odium aduerfus literdrum ae Ihjguarum mitiorafludta conetpiant, aut prorfus deprogreffu in legum cognitione deferent. Ham
in fecundis conÃficre fuffeit, Ji prima ajfequi Hequeamus, Oratorue feientiamita iurecon* fulto neccjfariam effe cenfendum cR, non quod forpus efftcidt,fed fuperficiem potius iurisco* loret.
Verttm
^8*î ANNO ï J- 2.
Verutn conciliatione häc noflra fortdÃis fe* cundo lUi doccntium gencri nondumfttisfailmn en,prof)tcred, quôd hi non tantum nouam Uiris e» legantita traâundi artem proponere, fed anti* quum Komanorum lu^s, ailionumói^ ueterum for^ mam in forum rcuocare, et legum intelledin mub tis tarn feculis communiter in Scholis iudicijs obferuatos è medio tollere, ac )wuum quodammo^ do iui conflttuere UeÃe uidentur, Specioft equi^ dem hüte propo/ito arguinenn quneruntur, par^ tim ab antiqui iuris ae procejfes tequitate cr/im* pheitate, partim uero abinuedlis contra genuin num ueterum legum fenfum opinionibus fumpta, qutbus Bar toll itigulum petitur.
Quapropter non tarndefendendi Bartoli cdu^i fa,quem cr menti fui erga Rempub: magnitudo, er confenticns tot feculoriim approbatioabfquc noflro patrccinio facile tuetur, quam ut eorum qui in legum tyrocinio uerfantur,er fcri'pta quo^ rundam eruditiÃimorum fané in Uteris hominum in hanc fententiam euulgata legunt,iudiciafor* mentur,pauca de bis fub'qcienda cenfeo.
in fingulis enim eoriim qui huic fedUe addidli funt,paginis,penè inueniM repetitum, nullam effe utiliorem iuris tradhndi rationem,qiüm /teorum Ãmplicitatem imitemur, qui id nobis feriptum re* liquerunt, ac pro exemplo fufficere polfe, unum Vlpianum in commentarijs ad edidlum Pr^etoris urbani, quibus nihil puriui ,fimpliciifs aut ele= gantiuf
ANNO lyöz. 687
IMiiti repcrirt queat. Nihileos quoq; diuino Vlx piani cr reliquorttm ciu^ lt;£ta.tis clarijiimorum lu-fifconfultorum mgenio, mcrcdibilt dodrhite ppientite detrahimui,imó horuin monument!», om= fiiti, cum ipfa Repub: Integra pofleritati feruata tf}e maxime optaremui. Verùm tllud quoq; utfa=: ftantur,nobifq; largiantur Critici lüi, neeeÃe eil, xeterum lurtfconfultorum quoque tantam fuilje diffen/tonem, tantamq^ pugnantium opmionunt gt;tirietatem, quibui refertifuerunt lUi, ex quibiti findeci£ defcript£ funt,libri, ut uix utta pagina ef/'et,qu£ non aliquot Iuris coiitrouerfi capita eontineret.Ac conqueritur ipfe lujlinianus Impca ^ator tailbus commentaries faâumcl]e,utrur~ fus confufa Zir tn immenfum produit fuerit I«* i'iÃirudentia.
Multà ante Cicero quoq; idemqueflusefl.Nam in oratione pro Cecinna,de uario lure loquens^Ãc tntni appellat ) figniÃcat lam fuo tempore rem eo fedailam futffè, ut qui wni lurifconfultorum pla= ^tret, alten diÃliceret, Suntq-Jimiles apud tüum lt;]uere!æ mult£, Idemci; lurifconfultorum inter fc pugnantium fedla et familite, hmcSabinuiiorum, illtiic Proculianorum, fatis comprobant. Hane ne /implicitiUem imiabimur, aut tn Rcjfub: noftras reuocabimus ï Aut quod doi^eÃimo illo feculo cloquentiÃtmi fapicntiÃimiq; tentareaufino funt^ noÃraatatis fiolos, JEtna reflinguenda:laborem woluntespr£jtiturosJf eremus Æ
Fatetur
â¬88 ANNO I y « 2.
Tdtetur tpfe I. C. Cdiui, latis primtf legi'buf, capijje (quemadmodum ndturalitcr euenit) ut interpreatio defîderaret prudentum autoriti* temnecejjarianiq; dijjgt;utdttoncm fori, duidfu^ turum exiflimamui, Ji mutatK lurtbiu, conuerjo({{ cognittonum ordine, ac commumum dectfionuin fublato confenfu, uel iiK antiquum reflitueretur, uclnouum prorfm corpui£ quod necejfc foret) conderetur f An non noua interpretatio ej dijjiutatto fori fecutura, noutq^ commentatores {ut ante iufliniant tempora accidit ) leges expli^ caturi,elt;edemqj nobis quereU^quarum fupra men^ tio fa£kt eü,oborituri£ effent^
Atqui inquiunt,mula à luftiniano,eiufqi eon* filiarto Triboniano perperani intellcéla, confu* feqi in Codicis librum, cr Pandcilas relaa, eac^ corrcilione digna effe concedes,nec difcendi iurn rationem ueteribus lurifconfultis ufitatam, noM meliorem cruditioremq; effe negabisf Sint hdc fané, ( neque enim ignorant hi quoq;, qui Bartoli fcripta diligunt, multos paÃim in lure locos celt* furadignos effe.) Veritm quod partium quarmi* dam n,eui uniuerfo officient Pulchre quoq; fibi placeant fcriptores illi, qui optimam iuris ratio* nem ab Hermagora , Cicerone, CornificiOfCT Quintilidno traditnm in fcholis reuocandamcen* fent,fuufq; oratoribus Grammaticis in infli* tuenda prteparandaq; iiiucntute locus fit. Sed ubi nunc flint Hâ¬nnagorie,ubi Cicerones,iffq^ Ãmiles prie*
ANNO I y 6 Z, 689 prMptorei, (]uibM noflm iuuentui inflitudturf Aut queim ( orntiii abjit affentatio) nobis iUi ipÃs ïurisprudentiam tradidcrunt aut reliqueruntt quds leges tulerunt, quas in foro caufas foUda ïli^ ris explicatione de fender unt aut obtinuerunt^ Sunt omnino firiptores ifli laude digniÃimi, ab his qui ad folidlt;e eruditionis faftigitvm con* tendunt, fludioÃÃime perdifcendi. Aliorum uero deR.epub.pr£clarè nteritorum laudibus pr£conia iUoriem fraudieÃe minimè debent, CÃmenim '^artolus (T id genus atij doâores waximi Iuris* (onfulti fuer'mt,qut locum etiatnfuum apud uete* res iUos iuris uertices tuen potuerint,non dubtum tA ucl Hcrmagoratn, ucl Ciceronem à fuperAites effent,de tUorum laboribus lt;equius iudicaturos fu* iffè, quà m noui hi Catones, quibus adeo nomen Bartoli fordetjUtà fcriptis id juis, non aliter ac foitentes odores à grauidis medici arceant, Ctete* rum ut controuerÃie huius fundamentum cr car* I dinem attingamusjillud nobis praitereundum non eA,
Cale fits quidemdoélrittie zr Eccleã ea con* ditto eft, ut nutlam diuini dogmatis mutationem, nulla décréta ab £ternt conditoris decretis ac prlt;e eeptis aliéna ucl his contraria admittat, into alttid ^uangeltum docens,anathema habendus cA, ut fa* ere teftantur Utero:. Protulit enim Iilius Gei ex ftnu leternt patris immotam cr immutabilem illitts Uoluntatem, quam nec angelis, nec ulU creatur£ y y mutare.
«90 ANNO I t « X, tnut4re,aut infleâere licet,\mó cctli territ^ pria moles concidet, qudm ut mandatorum diu'moru/n ucl apex minimus labefaéletur. Quam ob causant, unum ac perpetuum doilrma genus ProphetieiS
Apofloltcis Itbris comprehenfum BcileÃam fanélè cuÃodire,nec noua uel dogmata gignere,uel traditiones humanas in EccleÃam inuehere eui^ ^iiam, mortalium licet. DiÃimilis uero poliiiit gubernand£ ratio cü.tn iHa enim perpetuo eafdetit tantum zr eÃe er dur are leges,nee rcrum huma» ttarum fert conditio, nee temporum eoncedit ra» tio.Paulatim à condito mundo ufcj^ leges humame creuerunt,nunc fublat£,nunc mutatlt;e er emenda» t£,nunc auil£,nunc dmmut£ funt, Alias Solon, alias Lycurgus, alias pofleri eorum leges 'muene» runt. His tantus legum uelut Oceanus,gut adbuc extat,fucceÃit, ciu£ i fummis mtgiflratibus in bunc ufqi diemnon raró pro temporum aut ne» gotiorum circumflant'ijs,probabili aliqua ratione, corriguntur. Hanc condendi feu renouandi poÃti* UI iuris cum iure naturali er diu'mo non pugnan» fis mutabilcnt rationem Puangelium minimè im» ' probjt,ncc politiamabolet.
Tametà igitur ab antiqui iuris ratione,eiuflt;^ Ãniplicitate difceÃum, atq^ alia uel tradendi, ucl pronunciandi tuns ratio, quam fuit quondam, 4 'Bartolo ciufq^ anteceÃoribus fuccelfortbus fu» feepta,er longo nuneufu introduira effet, Vêtu* fias tarnen nullam iufi£ quereUfnee morofecri* mmatio*
ANNO X y G Z, Ãjx VMiAionis aduerfus iurif iudiciorumq; htiâcnm firuatorum rationan c^ordir,tm(_à condor 'm hoc ^uo res 'mtertnortud penè adhiberetur)feruenti{H fis lA'mtrua hom'mes cdufim habituri eff'en(,pr)e^ ffrtim cùm poÃcrior hdc iurifconfultorum fehoo ^,nfc itnpias nec d redic rationis iudicio Z!f tcqui» täte aberrantes fententiax defendat.
Si quis autetn i« banc profeÃionem (guod »lijs accidit) abufits irrep/it, aut fi qu£ artificum trrata mciderunt, ea hj turis transferenda tion efiefiam onnes 'mteUigunt. Net fi cjuorundam interpretum nimia prolixitas legibus obfiurira^ tem t:^ caligmon 'mduxtl-,tdeà Bartoli labor, qui hac in remodum feruauit, cr dijficilimas materias Ãngulari dexteritate ctfide explicauit,ac fen* tetitias iuri cr xquitati confentaneas ex magna iHadifi/utationtm confufioiie tradidit,extenuanâ dufaut contemnendus c^l, Cumq; Juris ars tunc ilentum requirat artificem, cum negotijs accom* snodanda e/t,propterea quod fingula négocia fuam quondam babent uarietatë,et raro gencralibus for t/iis iurif prcrfus conueniunt(Tantô enim, ut Ari* Hotcles mquit,dtfficihor eil ars,quantcgt; magis dr* , eofingulariauerfatur) cf i« decifionibus fingula* hum eaÆÂ«M Doilores noftri,uiri ifl Reip.et fori ne gotijs exercitatiÃimi^quos Barbaros itti mfolentcr uocant)plurimum pritftiter'mt,dc 'm fedtbus,ut di» citur, ordinar 'ijs nihtl quod aliquando ufu ueni* fequeat, 'mta(lum,'mexplicatumqi relmquant,
Y y i tfidgna
«92 A N N o I y « 2.
ntägM profeâo iHis gratia habenda eü. Ab hü ettim,(]ui earn traddndi iuris uiam, c{U£ in int^ubi renda antiquitate pctiÃimum uer[iitur,[eilMtes, intra priuatos tantum parietesdelitefcunt,necin adem prodennt, circa quorum pulpita,baÃa fola crepant(ut fHartialis utar uerbu;)nec contrat uer/iarum ob/curarum dcciÃones, nee uÃa Rei^ pub. aut ludiciorum falix gubernatio nobisÃgt;e^ randa aut expeilanda cR. c^uod fi oratores iÃi amp;nbsp;^fnTi.ofj^ó.si'ytg, antiquitatis tantum admira» tores er pr^fentium contemtores, fecuîum tüud nobis antiquum reddant, Romanamq^ tlîam Rem» pub.fuofato ac fenedaquafi languentem,Denilt;à iurisconfultos lÃos Vlpianum, Papinianitm, Sce» uolam ar alios rejhtuant, atq^ (ut iUe ad Qÿinti» lium exclamabat) legiones nobis ami/]âs reddant, nteiHi multos infententtamfuampertraâuri Oâ facile nobis perfuafuri effent, repurgandi refor» tnandiqi iuris eximiam ffem reliquam effe. Sed de effoeta hac mundi feneîia, quid quiefo nobis poUi» cebimuriDeclamatores certè /a.s/j.^i/a.o'fÿg eru» ditione quidem uaria, qu£ fuam in feholis laudcm meretur excultos, fed ufu rerum exiguo in^ru» âos,qui de cafuum deciÃone CT iuris apicibus 'm» terrogati hoc fefe nomine exeufant, quad nonfo» renfem tüam feu pradicam, fed fpeculatiuam 1«^ riffrudentiam didicer'mt, reformatores ngij va» ia.o9iTamp;.i^ nemo,ut arbitrer, conflituet.
vident
ANNO 1 7 ö Z. «95
Vérfent non lÃi tantum, fed alij ^ttoq; uiri in IfO'e prieclarè uerfati, qui età cogitata à fenon sertis Hatim iUitiunt itutprlt;elif fubmittunt,curii fitmen Rcipuk maiore etiam fortaÃis quà m ^i* ifli tanguntur, dejtderari non pauca ineolaborc po/fe,quem luÃinianui eiuÃji confia ^urif pr^ftiteruntyCr i« cemmentarijs corum,qui poflea Ju^ explicarunt,Nec ignordnt,qult;e olim ue^ teris lurts ratio fuerit, fed uel exemplo Jufliniani, »el rationibutetiam non leuibia moti, non temere fcoc faxum, Stfyphi grautm, mouendum, ludicio:, ftmcy ac cognitionum in lure formam tot annis titediocri fcelicitate feruatam, conuellendam een* fent,memores prlt;fcept{ Gr^eeorum, to namop tù »(ip5jijop,fJiÿ »(.îvHirop Neqi enim femper tà m quid fieri expédiât,quà m quid prieÃare poÃibilefit,co* ^itareprudentit eft.
Hicc cùm ita fe habeant, non poffumut non ab torum diÃedere iudicio, qui nimio antiquitatis, eruditioriiqi literaturic zlt;xlo feduâi, (y inter» prêtes luris in fuo genere prtcclaros eontemnunt, Oâ uniuerfam luris haiienus feriuti formam, imà CrfubÃantiam euerfam cupiunt, Eamq; optimam luris difeendi cir tradendi rationemeÃe cenfemus, fiRudia humanitatis cumlegum cognitioneatq; eorum interpretum, dequibus noÃra inÃitutafu* it oratio,fcriptis ita coniungantur,ut iUa magnum buius ornamcntivm, banc uerà iüoruAn atq^ adeà uniuerfe Retpub.fummMn prifidium effe perfua» Y y î fiÃimum
Ã94 ANNO ï 7 '2.
ÃÃimum habtdmui, itdedsresconiungdmilt, qiM etfi folt per fe fuo loco plurimum momentide ^nderit hdbentt coniundd tdmen, neruum Ketp, inhdc fqudltdd mundi fenedm non leuiter luxätutn er conuulfwm,tdntô fortiuf corroborabitnt.ÃiiM ut de eloqucntiit cy Poefeos coÃatiow OuidiM inquit :
Vtq; fneii numerii tud ddt fdcundid uiret, Sic uenit d nobif in tud uerbd nitor.
Itd dubium non e{l,iurifconfultu)n eloquentidi humdnioributq; literif excultum,non tdntutn plu^ rimum dbiüis ddiuudri,Hâ¬rumetidmuel Ciceronis exemplo Iduddbiliorem in ueritdte inquirendd, ddtniniÃrdndiijCrreisdefendendis ope^ rdm prafldre. Jsenim pro Ligdrio contrduehe^ mentent Tuberonivm deeufdtionent, quem îudicet (Cr inter hos luliut Ctefdr quoc^^pro condemndto idnt hdbebdnt,ddeout dd dmicos Clt;efdr dixerit, Rf(0tt quidem condentndre certiÃimum efjè, ntbii tdmen prohiberi Ciceronemdudire,Iurc in ed edu^ fd eloquent iÃime explicdto, in Sendtu ntdximd ont* nium ctt»n ddmirdtione dixit, fuitif, is in CKerone defen/ionis torrens, ut Ctefar uelut impetu dtcenf tis 4 propoÃto detrufus, quem dnimi fut deflinatione ddmnduerdt,pcr fen* tentum dbfoluere non dut
bitdrU.DlXh
ORA»
lt;9r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A N N O I T é Ã
ORATIO DE ORIGI^ Ne, MVTATIONIBVS ETMfe p'^tionibm gentium quic Germanium tenuerunt, Rteitatd ù yidgiÃro Henrico îà uUero Hamburg
genfe, eoUegÿ Philofophtci Decftno 8- O/fnd. Septonb.
Votics in bis publicis congreÃibiu conttea \^£^nimM, toties primum omnium de hoc tpfo f«tu fchobflico, ^uem cernimui, ipft nobifcum ^ogitcmiM,c{uod prtecipuaÃt p:irs ueris Pcclefite, W tjud certô pr^fcni Ftliui Dei ex promijjo effunt lt;lit Spiritum fanâum in corda audientium uocem ftlutaris docirin£, cf cjuod omnibus temporibus tilis alitjuis coetus Fcelefiie fuerit adiundus, i» quo rudior tétas à teneris reilè inflituta ac pr£^ parita e/l ad gubernationem generis hu/mani in ^cclefiis O' politijs, Deinde, ut in templis, f,ritias agamus D E O, quod immenfa bonitate pitefeeerit fe genen humano per Filium, O ne txtingueretur dodrina de fua uoluntate, re^ purgari earn lt;t coeno imptarum opinionum fub=t inde, ac reÃitui. Prtecipuè ucro quad in hac pofirema mundi £tate, cum proflrtita iacerct c cbruta uuigi fuperflitione, impijs decretis Pon« tificum O commentis Monachorusn ttiflaurdri eam in hac fchola uoluit,Deinq; quod et dodrinam ipfam O hdnc fcholam dementer protexit de fnruduit inter inteÃinorum bellorum periculofot y 4 roii^
^9^ ANNO I r 6 2.
confliâui,amp; perniciofd certdminlt;i ttcMrum oph nionimt,qudrum, quod non päuc^e, Dei beneficia fuo, quo tn ueritatem inueila funt impetu coüife, ntdgnd ex parte lam rurfits difiilierunt atq^eua^ nuerunt fingulari prouidentia Dei, qui ueritatis umdex efi, perfeilum efie, gratii mentibus agnogt; feamui, Poftremi etiam uota fiaciamui, ut porro Deui hot nidulot ZiT htecaluearia tueatur aduera fui beUorum ac difiidioricm tempeftates, CT noa ilrafmentef,qui coüocatt fumm in hancHatioa nem,ut cuftodes Ãmui doârinte tnagnii certami* nibuf ac pericults mnouatte atqiadfertie,ut ergo wentes aoftras accendat, zyregatconatui acHua dia,ut labores noflrt illuftrent gloriam Det,feruia ant EccleJilt;e, cr profint pofieritati, nbsp;nbsp;Hiec eo
initio pricfatus funt, cr fiepe inculcanda elfi ado» leficentibus fentio,ut admoniti cogitent de dignia täte uit£ fcholaftic£, crde conjilio ac uoluntate eorum,à quibits hue tnifii funt, ne exiftiment pu* blicM ficholas e/fe licentite ac petulantitc gymnaa fia, fed hue uenientes cogitent, fe tn ficratifiima templa mgredi, 'm quibus de Deo rebus inaxia Mis erudiantur, GT ut ad hets tantas res adfierant animos excitatos ac preeparatos inuocatione Dei ad fludium audiendt GT obediendi.
eR autem confiuetudo i« his congrefiibus uel preeconia artium recitare, aut exempla uirtutum, uel aliquam doärina partem iUuftrare, quibus aut iudicia adolefcentum formentur, aut animi exufia citentur
ANNO nn. '69? titenturad uirtutK ZTnecelfdri£doilri»lt;e4moe fem üudium. Qgttre ciwn erde Philofophiit (rde doäritta fiera, cy de prteftantium uirorum pfteclarè meritii, fepè ex hoc loco dtdiim fit (lt;amp; tlijs, O' uarietat uel nouitat interdum grata fit^ belegt argumentum hijioricum, quodetfinouum uidebitur, non alienum tarnen ab hoc loco cr j fludijs noftris,neqâ indignum ejfe dneo confidera^ tione eruditorum. Diäurus fum enim aliquid de tteterii Germaniæ printis Colonis, harum origine «c propagatione. O' demutationibns,qttM noua» fum gentium ex Oriente migrationes, cum fefe ilià s alijs occafionibuf è priftinii fedibius commotŠ»« Puropam mfiidiffent, poftea attulerunt, o^ hat tnutationes trifariam partiar,
Oelegi autem hoc argumentum non eo tan^ tum,quod pita expatria: fada re ferre labor, fed etiam, quod iucundum efi O' utile confiderare, quefuerit maiorum noftrorum prima O' uetui patria, unde prodierint, et quibm feculii,aut qui» bta occafionibui in hiec loca commigrarint, deniq; à quibuifint orti progenitoribui. duantivin proa genitores fuos Iones, Aeoles 'Dores iaditat Griecia^quà m operofè O' follicitè mutationes qune euenerunt defcribitf ut originem primam agnoa feat po/lerttas,ac grata memoria celebreticum taa tnenfua fequuta fomnia pl£ra^fabulis impUcet O' corrumpat. ⢠Iwo gUiC non gens fuit occupata in inquirenda origine fua^ Quanto id magis nos y y faeere
^98 ANNO I J-
fitcere decet^quibm certain,qium fcquämur in iit» ucfttgindo normam literie facrte proponuntfquat rum mdubitata fides ey immota atq- inuiolabilii dutoritof. Non reccnfebo fdbeÃM Berofi, Cornelif Tdciti zs- dlioTM» de Tuifcone, Manno, Vandalo fimilibus,quos illi uel fita op'mione (y- arbitrio, uel ex al lor urn falfo ludieio noftr£ gcntis autoree Hatuunt.Sed altius repetita uera origine à poile* ritate Noh£,quem omnes fcimus fuijfe ktisLcu CX patrcm generis humant po^ dtluuium,propaga* tionem inde noftri generis, ac deinceps gentturn ex Afia in has terras tranfitum ac difiributionettt,' cum exrecenttorum hiftoriarum non fiilis anno* tationibus, turn ex conteéluris alijs atq; argumen tis non leuibus oftcndam, que cum monumentis 'Riblicis congruant, te^antur narrationem Mofi de origmibus gentium ueram efifi, confirmant in animts adfenfi'onem de antiquitate c eertitu* dine doärin£,qu£ femper in Ecclefia fionuit,fcili=* cct,quod prima ex antiquiÃima de Deo doârimi h£cfit,qu£ ex patefiafiione diuina à fanilis Patri* biu accepta atq^ conlieruata,(y ad pofteros certif* fimis cy grautfiimis tefiimonijs tranfinilfa eSl,cu* tus eeu epttomen expofuit Mofes, quam pofiea Prophetarum condones CT feripta fepè repetiue* runt cr copiofius declararunt,ac propferea tefii* monta Moyfi, ut de alijs rebus, ita de origintbus Gentium ante ferenda effe aniltbus fabulis c£tero* riim,quidoärin£ facr£ fucrunt ignari,
Scriptoret
A N N o I y 2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^59
Scrtptores Gr£ci kÃ^tcc^ notttinärunt uno nomme gente! ^u£ uerÃa oecdfum aj- Sep* tentrionem longo traâu i Pyren^i! motibtts penè tld pontivm Euxmum ufq;,cr MÅotidem pdludetn hdbitîrunt. Et efl htec de his gentibui appellatio uetufiior multà ejuam Germanoram, ^U£ po/rea 'ntueâii 4 nouit gente feriuf mnotuit Occtdenti,c:^ iioutim gentem 4 Celtii diflinxit. Celti* enim nemen retinuerunt, gui intrit Pyrenieos Cr Rbenion ad mare utrunque crad Alpes Dd* tiubiumque accoluerunt, Inde cr Gdlloriim exi* gud mutdtione nomen defluxit, çy Gullue Celti* ceappellatiorelKiUdmdn/it.Germdni Clt;etert no= ntindti funt, tjui Rheno fluuio 4 Celtis feclufos, Pontogue E«xmo 4b ertu, mari Arüoo.d Septen* trione eont'muis montium Sude turn Surmdtico* Jquot;!«»! iugis i Meridie 'mdufos tradus po/Jideruiit. Sedunde CT gentium er appeÃdttenum harum crigoeilfDe Germdnis iumdicäm.
Inter Ãlios Iapheti,qut eR lapethus Poetarum, recenfet Mofes Comerum pdtremAfcdnis,cr Se~. tiiiÃlip liber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;annumerdt Mdfen
er Getherwm. Trddunt dutem mdgno confenfu Ueteres feripteres Gomerum Cimbros : Afcdnetn Tuifcones : MaÃen er Getherum MalÃagetis cele* berr'mdm er beUico/iÃimam AÃte gentem,Ge* (herum Getos condidtÃi. MaÃagetie certo Heros doti er dliorum teflmonio tenuerunt loco ad mon tem CducdÃum zj mdreHircanum,quibui 'm Iods fedes
700 ANNO t ét,
fcJes continutu habui/Ji, ud potiuf wixtimhdlii tdjji produntur plures alice gentcs tx eddem cum KdlJdgetis origine. Udin cr Germdni Ddi CZ Sdcic inter iUtu nomindntur db Herodoto, yieno» phonte Gf di/s tempore Miondrchi£ Perfic£, ex iJ^djJdgetis Dion producit Aldnos, ciui regent eortvm dppelldt Phdrdfmdnum, aoce, utconijcio, ex Vudrmundo uel Vttdrmdnno deprdudtd. Pto^ lomieut Sdcis locum tribuit ad fluuium idxdrtetn, qui tenetur bodie lt;i Tdrtdris Zdgdthdis, quorum wetropolis e{l Sdmarcdndd, omnium orientisur^ bium dmpliÃimd cr populojtÃimd poft Cdtdidiit regidm mdgni Chdmi, Idem Mdftdgetis Ddos dd^ iungit cr iUos uiciÃm Sdcif etidm inferit, in uicinid borum coUocdt Aldnos, Sdftones Sye* tios,/icut nomindt, i quibus nomen trdxcruntsuegt; uicimontes, AUdftdgetis Cyrumdcieuidumcr interfcdum efte trddunt, quod drgumento eR, mdgnum fuifte gentis illtuirobur, cum tdnt£du[d fuerit fefe opponere potentie.
Germdnos Jicut in Herodoto nommdntur,non difcerno d Cdrtiidnis, quod nomen diu reliquunt fuit in iUd pdrte Aftd:,(y Aldnos db Eldm deriuo, quod nomen genti Perjtclt;e cj- uicâtnis dlijs tribu* tum eü in Uteris fdcris. Cum ergo teftetur lAo* fes pofteritdtem Sem ex Armenid, que Arcdm ex* cepit,cy primum fdmilie Höbe bojfitium dquis eldpfts prebuit, inud/iffi ey occupdffe terrdm in ortum per amphÃimdt filitudines porreddm, conijcio
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;701
tonijcio ex his argumentis amp;nbsp;congruetitii ucte* ftim appeHationum Ulifen Getherum ad Hirs canum mare has cognatas gentes, quas eotnniemoa raui, magna uarietatc condidiffe,
Sed quando ex illo Ajiieangulo hasgentesefs fufas effe 'm Afiamanteriorein^atq^ indectiam »» Suropam porro fedcs ad lürum Pontum trans» latis paulatim promouijfe uerftu occafum,fecun» iwmlittus maris Ariloi, exiflimcm, poflea re fee tarn, cum de Cimhris prîtes Tutfconibm die !(er(K
Cimlros ex Gomero progenitos TSojfhoro dm Hlerio ad Taurica Cherfonefum: Tuifeones ex Afe cane terrlt;e Afcani£ in Phrygia nomen dedtjfe, dee niq; ex herum po/îeritate Caueones ortos, propè fttrofq; (edes fixijfe,/tcut et nomen ad Tuifeones al luJit,cur dubitë non utdeo.Hec cau/Jà sreperto cur non a/fentiar, Cimbros, Tuifeones cr Caueones fiue Caycos,qui eelebrantur inter primes cr uetue ^iÃimos colonos me£ patriie,qu£ fuit antiqute Germanic pars ocetdua, tUorum in Ajta pofleroe ttm Nohte fobolem effe. Hoc cerium eft teftimoe nioHerodeti cr Plutarchi exfententia uetuftife ftftiorum fcriptorumt Cimbros Aftaticos nomen dedijfe Chnbrtca: Cherfonefo in Europa, quo de hac regione nullum reperitur anttquius'.Tuifcones fcoriwn uicinis ad mare Balthtcum: Caueones mee diterraneis Caycis adutranq^ ripam Albis. Nflt;]fj. his uetuftiores harum regionum Coloni in uUis hiftorijs
702 ANNO x'r^2»
hiflorijs indicdntur, Imo pens Rotftdn^ î)i^oâ riafolæ federn'm hii terrii Cimbrorumprmum pitefecerunt,Ãcut uirtutem nobilitarunt difficb les de deuidis ijfdem ut(iorite,fuerunt([; hör um äd Mire Germdnicum uic'mi Gimbriuif, quorum me^ Morum eonferuiuit nomen meie patria Himbur* g(«M, Sicdmbrorum.
£tà uero cjuid de hirum gentium omnium, iJUis dtttgi, dutoribus fdbulentur ueteres, lt;]uid probent rccentiores,lt;]ui unwn Septentrionis äd MireBilthicum angulum fomnidnt, uelut equU/m Troidnum, edidiffe gentcs uniuerfdf, quie poflelt;i Germdnnm noÃram, Uilidm, Gdüiim O' HiÃditf dmcompleuerunt,non ignoro,nec certi deÃnirt tempora poffum aduentus earum ex AÃa 'm ropam: tarnen cumuideamdnti^uaiüa'Eeroà Tdcitidul commentitid prorfus autfibulis «îmo* luta effeÃibenter ampledor o Ãlt;juor,guiedehit dnnotduit }ierodotus, cum ueritati maxime con* fentaned Ãnt. Alt Herodotus, régnante apud Lydos Halydtte rege, ante Monarchiam PerÃcam Cimbros etedos fcdibas fuis d populis Scythicis defccndiffe 'm AÃant. inde repulfos ab Halyatte deÃendiffe in Europam.'EtÃuero quosScythas in* ieUigat non déclarât: tarnen cum notum Ãt Grd» cosgentes Hyperborean Scythan appellareconfue^ uijfe nomme non gr£co,fed prorfus ut mihi utde^ tur gentis proprio ac patrio, nimirwm Germantco (Scytha enim noflra Imgua td^ÃtUuÃgnificat, er
eadem
anno xySz. 70J
titdem prorfM eà quic ScotoruM dppelliitio)moa «eor Ht Cymbros cnm uictnii Tuifconibns cr Caj) ciitxturbatosejp; folo patrio eredam ab tllii,quot Mea enimteraui Germanise Alanis, Sueuis,Dais, Getis,Siicis,ciui ex Oriente locis altiortbus atq; dÃieriortbui feptentrionts in amaeniÃmam A/ã ütiterioris planitiem defeenderunt, Huim conies dure cum alia argumenta habeo, turn hoc quod pfecipuum eA et euidentiÃimu,m,quod pauló poA longe ante Monarchiam Grecorum mAÃaetâEu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
topaadPontum Euxinum et ifirum inuetertpaa iria CimbrorHm,he gentes potentes fuerunt ac cca libres,cum ante tUarum irruptionê eadtm loca,Ht dixi,incoluermt Cimbri, Tuifcones zy Cayct,
Herodotus fub Dari/ Perfe imperio Gethas ma terThraces in conÃnto My forum tali prédicat dogio,ut av0jJôOTaTȍ 0 «PfKctio rocTbç Ã^anup ttoeet.Poflea Alexander fucceffbres, qui AUcc« lt;ionilt;e imperarunt,cont'menter cum ilUs beüa gefa ferunt ufq^ ad R.omana tempora,cum deuiAo Pera Ão Macedonia redaâa eA in formant prou'mcie.
Ex RowdHW primus M. Cra/fus bello tena tiuit utrofq; Dacos er Gethas,quos ad utranque iflri ripam Strabo limitibus er focietate etuf* dem feu cognate Imgue coniungens, er inter fe er cum uicinis Tyrigethis ad Tyrant fluuium,ae Myjisbfo.i^'ts^ KZxI o/JtoyAw-ifai; facit. Diuautem ttiultumq- RomazM arma ad l/trum cxercuerunt uiriqf,et alto tempore alij potetia antecellucruiit,
Gffiwi
704 ANNO lygz.
Getharum fuit notior uirtm tempore tJ^oitdrcJiU Grlt;ecie. PofteuKomanii imper ant tbia DacoruM fefeextulitpotentid, qudm Decebdlui illuRrduit. Hdc difcejfu cr migrdttone gentis ex locis tllis,de quddicdm, pduldtim languefaild, rurfu^incUruit Gotthorum nomen, quorum armis dfij- uirtuti ceÃit totuf fermé occidens. ïn omnes enim fere occidentii proutncidi Gotticæ fefefamiltlt;e differ tnimdrunt çr extenderunt, e:^ régna incolis fub» dilis conÃituerunt in Germania, Italia, Gallia amp;nbsp;Hijfania, Nee dubium cA cr gentem effe eandentt
gentis eiufdem appeUationes eafdem Gethas, Gotthos,cy Guttones,fîcut eandem gentem deno» tant Dai, Ddc£ or Dani ubteunq^ hæ appellation nes repertuntur,
tnGetharum confinio aboccafu Strabo repo* nit Sueuos, quos Plimius ampliÃimam Germanem rum gentem facit difcrimmibui pene inntemeris, ficutcy Tacitus. Germanorum appelldtt0,ut clt;en terarum gentium, qiM exAfia aducnerunt, poH mtgrationem fub Halyatte faäam, cr poüoccu* patas has terras ab tflro ad R.henum ufq; primu/m in accidenté celebrata e{i,Gr confuetudme popun lorum ufurpari de uniuerjis communiter capita uel propter potentiam qua antecelluerunt Gern mam cieteris, uel quod loca cultis gentibus uicinin ora obfederunt, quibus propter irruptiones terrb biles nomen fuit formidabile. Sic igitur de hac min gratione exiflimo, Cimbros cum uicinis Thuifcon . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nibus
ANNO lyÃz. 70J ttiiui ef Cdycis^multitudine gentium orientalium, iquibuf infefidbdntur dc premebdutur continuii incurÃonibut coddos qult;tÃuiÃe nouds Ãedes in Europd. Hoj inter Orientdlesè ueÃigio mfetjuu« tos e^e er urÃfÃe dd ripds Rheni ufq; et Ocednum [eu Germdnos feu Cdrmdnos-.his rurÃu nwx mhit* Iijje Sueuos : pod Sueuos andern [eu bello feu for* tepdrtitis terris inter tflrum, Pontum Euxinuntt tnontesSdrmdticos, erÃntvm Coddnum confediffe GethM,Egt;dcos,Aldnos,(iU6S Getdseffe eonfldt, er Sdcdf dc Sdffones. Plinium cum Gerntduorutn i]umlt;j;generd fdcit, iudico non tdm nAturdrtm quim morrnn fludioru/m^ diÃimilitudinis,dt Ãtus ituerÃtdtem exprimere uoluiffe, uocibus id indi* eintibus. }fleuonesenim BdÃdrnis opponit, quo* »â |«n hi colonos dd ortum hdbiantes, illiocciduos txigud muatione literdrum ÃgniÃcdt,V ued xeo* 1 ner er ofittrnen. IngeuonesVudnddlisopponit, Crutrtfcj; Hermiones. Ingeuones indigendi,uel potius domi utdü terrd colcnda qi{d;rentes:Vudn* ddli negotidtores feu mercdtores : Hermiones bei* Idtores ÃgniÃcdnt. Gæterd difcrimina omitto.
Hæc de primis colonis Germaniæ, qutc ex du* toribus ipÃs peti pojfunt, eo prolixius expofui, quöd de his in pterifq; uel obfeurd uelfdbulofd re* eitiri dnimdduerto, ut exemplo commonefddn ddolefcentid difcdt repudidtis fdbulis fefe dd inue* fligdtionem er conÃderdttonem uerdrum hiflo* riurum ddfucfdccre.
Zs:
N«nc
70»î ANNO ï f g i,
Nunc de reltquis duabui muMionibui pdUcd ddddm, quorum una common irruptiombuf Sitelt;= uorutit, Alanorum, yuctndalorum, Gottoru/m (T DacoruMi ir,cidit, ut rdtiocmor,in tempora Tran am, Adriatu i3' Anton'morum.Altera Henetorutit KS' Sarmadortein fequun eü tetatem Heraclq. lUd ex Komanii hiftorqs , quæ accurate defcript^e funt, noaperfefe fatis eA, h£c obfcurior^eA: Ante Antoninum, neque in Cimbrica Cheribnelb Ttanorum, neq; in infulis marts ArAoi or littore | Borfo maris Balthici Gottorum, neq^ 'm TeutOâ num uetcri fede Vuandalorum cr SalJonum, nec^ in reliqua Germanta Tyrigetarum cr îAyforum, deniq; neque in Norico crRhctia Alrnannorum amp;â Francorum uUa fit ment io, ut btfloriæ R.omaâ n£ CT Geographtc£ defcriptiones teftantur. Itin li£ uercgt;,Gam£, Htfigt;ani£ CT Afric£ prorfus tunc ignot£ hægentes fuerunt. Debistgiturficfta= tuo,partem Getharum CTDacorum,quiadlftrtmt federunt continuis, partim Romaiwrum,partint ferarum gentium Orientisarmtsdiuexatam, rc= UAo Oriente, conucrtijfe fead Occidentem qu£= fitum nouas terras, CT cum utrisq; uicinosSue^ uos,quos Strabo autor eA fepè cum Gethisad iftrum dimtcajfe. Ha gentes ergo maris ArAoi littora CT infulas adorta funt certatm, mterque fefe CT cum Sueuis, qui ilia loca lam olim tenues rant ante horum irruption'em, armis de pojfcÃio-Me contenderunt, donee Dam Cimbricam Chcre fonefunt
ANNO ïÃdz. 707 fsmfw» aloîito ueteri nomine : Gotthi infuliis o-wg»dm partem Suedilt;e, in qua Oflgottorum er Vue^gottorum fedes eH, fuam fecerunt : partem regions aliquam retinuerunt coloni ueteres Sue* ui, à quibiis nomen cum gente Suedica propaga* tumeü. Kehqua Sueuorun multitudocoaâa.i»* iurqs partim nouorum ujcinorum,partim Sarma* tirum CZ Uenetorum, qux gentes Germanicis ui* eina: fetnper, cr alicubi etiam admixt£ fuerunt, paulatim progrejjâ acceÃit ad Khenum, Hoscte* ter£ ad ifirumgentes fecutæVuandali, Burgun* di, Alant, Saffbnes, Tyrigetba;, Myà reliâo folo patrio, ingenttbus agminibus in banc uetcrem Germaniam proruperunt, (y fucceffu inciatie, tnox âm uicinas etiam Romanorum prou'mcias in* tiolarunt, quas edomuerunt, ueteribus mcolis cr ^omanorum colonijs ac pr£/idijs ad Bhcnum ïtanubiumqi partim deletis, partim oppreÃis,par* iinproÃigatis,prtetereos,qui eontunilis laribia feÃe (y liberMem tutati fuam,à retenta defenfaq^ libertate noua tygloriofo nomine ïranct appeÃa* fiuoluerunt,inq;üoricorum, Cattorum, ey 'V/i* petum ueterum regione ad Vbios ty Menapios gt;*fqi confederunt. Longobardi enim Albis accohc, qui è ueteri Sueuoru gente fucrunt, 'm Pannontam fecejjerunt,unde in Italiam poftea commigrÃrunt, cum Hermunduris cr plurtbiis alijs Norici ! »w/ifitHd, Anglieû multis Sueuoru gentibus Britan oiam oecupârunt. Uarum inter fe gentiii coÃidlus Z 2 (iwriïs
708 ANNO
duririwt eoufji, Jonec Myfi KenMnduroruntt Tyrigette pMtim CdUorum partim Cherufcorum ueterum fedes, Saffones totAmintraRhenum amp;nbsp;Albim terram cit falttim Thuringicum, Alanii uero admixti Sueui Rheti^ partem nouo Almatt^ twrum tumine imporatO)Burgundilteduortim agros in Gallia obtinuerunt. Ef Vuandali freies Sueuis cr Alanis fuperato Rheno m Gallitu eua^ ferunt, hif(j; peruafiatis UiÃtaniam ettam percur^ rerunt,^ tandem in Africam traiecerunt. neni^ que donee paulatim confirmati, rurfus Francorunt potentia magnam GaUite partem cum Germania, quttBoijs (y SaJJbnibus interiacet, coniunxit regnum confiituit, Gottis, Burgundis,Alemannia cr Tyrigetis fubaélis. Extint adhuc in his terris cum aba Erancorum monumentA,tHm Benediilimt familiie Caenobium in urbe Erphordia, quod opas efi Dagoberti régis Erancorum.
Ncc uel obfcurumuel incertum cil,quibui tempor ibus has gentes hiÃorbe primum cclebrent. Eranci, Galieno, Alemanni Probo, pene iffdent temporibus Vuandalt ac Burgundi, Saffones Va» lentiniano imperante ex irruptiontbus fadis in Romanorum prouincias inclaruerunt. Tardiut innotuit nomen Tyrigetharum cr Myforum ex Erancorum hiftorijs, eo quod longius à Romano* rum prouineüs abfuerunt. De Gottis qui ad iflrum remanffrunt,notum eH 4 quibus in Itabant cr Calliamliarbonenfem introduittefint,zy qui»
ANNO I f à Z» 709 bui occaÃonibui Ronunis oppreÃii, illM fibipro* umciM uttidicdrint, dcnique ut bine tandem 4 francis cxcuÃi tn HtÃania regnum condiderint, è quorum poÃeriate longa regum ferics pro ⢠dijt,
Kane alteram muationem Ãequua ell tertian non itAlongo âtnteruallo,qult;e à Sarmatts extttit Kenetis. He gentes cumprioribuiadlflrumab ortu cr Septentrione perpetuo incumberent,eaf* dem uel fuaÃonte inde digre/Tax uel propulfas in« fequi urgereqi 4 tergo non deÃiterunt, donee om* nem intra Pontum nbsp;Ãnum Venedieum in mari
ArHoo terram,ad 'Boryflhencm,Tyram cr iflrum fiumina,in qua late priores gentes rcgnâruntf eeperunt, CT ibidem uelut arce belli aduerfus Ro« gt;»4n» imperij populos er gentes Germanieas eon» ftituta, non tantum adoecafum ampliÃimas ter» fnu ufque ad /ilbim cr Salam intra mare Ardloum tz montes Sarmatieos Carpatum,Sudetos, fed cr meridiem uerfus Tbraciam omnem, lAyÃam, M4« tedoniam, TE-pirum Zir lUyrieum eompleuerunt. indead meridiem Seruioru,Rafeiorum, Bulgaro» turn, BoÃinorum ar Croatorum ad occafum Po« lonorum, Boemorum,SileÃorum, Pomeranorum, Cajfubiorum, cr in extrema ad Albim cy Salam ora Soraborum ar Kenetoru prouenerunt difcri» mina, qua gentes ar inter fefe ar cum RoÃis ad ortum habitanfibus eadem utuntur lingua, fed dialeâo difcrepante. Cum Sorabis Franci ; cum Z X J Hcnctis
710 A N JH O 1 y 6 Z.
Henetis Sdxones perpetud belld gejjèrunt, u/^; dd trdnsldtdm MvnArcbidtn Romdni impcrij in Ger^ mdnos,qui iÃdigentespduldtim beÃo frdâM, V religionis Chriflidn£,z^ dliorum officiorum cont^ municdtione mdnfuefd£liis,mp(rio Romw tim fubiecerunt, partim amicitu crfaderibuf contunxerunt. Domitorum à Francis Soraborum monumentum exM in Mypiîa CÅnobium familiit BcnedifUnie ad urbcm Chemnictum, quod firtur conditum cffè à Lothdrio Franco.
SdrmdUrum origo refertur mKiphatfiliunt Gowr. Hic ciiim nominatur Pater Paphldgonuntf quos Henetos effè confiât Homeri cr 'ApoUonif teftimonio. At Henetos efjc Cf fuifji maximdiit gentem Sarmaturum omnium hifloriarum confetti fu trddttur.
Htec de mutitionibus colonorum quas fec^ Germdnid inde u/îjue db mitio, quantum [ciri teü,breuiter recenferc uolui, cum de more fchold hoc 'm loco aliquid dicendum cfjèt, qu£ legentibuf hiflorids ueteres cr récentes hoc prlt;eftitttra cont= modi effe jjgt;cro,ne 'inter fdbeüarum commenta tte^ lut in ignoti fylua ita oberren t in poflerim,ut lt;}uo euadant aut ubi confiflant non reperiant. Receit' tiares Hunnorim, Tarturorum CT aliarum gentil um,cum neqi exilia noua peper erin t in Germania, nec fedibus fuis totas gentes emouerint, omitto, Vtile eA autem bas tamflupendas gentium ncr= firaruni
ANNO î y 6 Zt firdruw dif^erfionesdt^i obcrrdtiones cogtwfcere etiam earn ob cdufdm,lt;iuod in hif ucl nMximè con^^ f^iicitur rerum humAndrum inflabtlitaf.'Vbicj; ter= rarum omnibui feculis,omnesgcntes, otiiniit imp^' rù, imô priuatee familia, uelut Euripi,fubindc no^: nis cr calamto/is wututionibm diftrahuntiirne diÃipantur, ut nos de exilio O' de fugacitxte ititiè prefentis m (jult;t incera,, fragtlia o cadueä fünf ctnnid, deq; huius exilij caufîs ddmcnednt , funt peccatd prbnorum parentum, quæ finguli proprijs peccatis indies ctunuldtiiuf : O te/ienn tur genus humdnum non tantum ad ingentesea* lamttatcs huius terumnofe iiita eonditum efie fed' rcjlare aliani uiam mcliorem , in quant trahf^' ferentur pij ex ærumnis pr£fentibus uelut ex' (tinpeftate quadain ope diutna erepti, ubi in. ^eo uera O aterna, Utitia exulabunt o tt^qui»' rfeent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
cùnt ergo legmus has ntutationes, O' cimi to^^ fitagentcs uel deletas, uel diÃipatas, uel patria ex^ tftas cognofeimus, prieparemus animos adexci-piendos ac perferendos omnes fortuna cafus, o ^°gdemus hanc utam aliud nihil efie, nifi triflifii* ffuim éxilium erroribus obnoxium ac iaihtionN hus perpetuis, nec tranquiUam fedem uüis uffiatn fore, nifi in illa teterna, o calefti patria,ad quant nos uocat o ducit ntiniflerio Euangelij Eilius Dci «PXnyoç Ecclefiie. Et tarnen fempermanfurant tffe Eeclefiam aliquam etiamfi non florebit opis
Zz 4 bus
7» ANNO 1^62.
but er potent Id, fed inter ruinM dilttceratdruHt pohtiArum udgabitur fine fede crfine hojfitiji certis,miferè dt/ferft^uel etiam crudeliter CT Tyrannicè oppre^d,lt;juam coniunget una con* fentiens doilrmlt;e uox, uniat ueri Dei in agni* tione cr fiducia Dlij DeilESV CHKlSTiin* uocatto. Hone uerum Deum afiduit gemitibut precemur, ut inter impertorum cottifiones fluilu* antemBcclefiam regat cr feruct, ne horumrut» nii obruatur aut mergatur, ht quibut ipfa tnolet periculorumoftenditthumanh confilijs crpri* fid^i Ecclefiatn Dei non ferudri,fed petendam efi fe cr expedandam defenfionem à Deo, qui qui* dem poülcetur fe etiam fenefcentem, CJ'fenio de* lirantem Ecclefiam feruaturum effe. Ante octdoi funt er nunc graffationes crudeles er horribilef uaftationes Turcorum ztr Mofchorum,qui uel to» tat gentes, uel prlt;ecipuaf familiat aut delent aut transferunt, adduilis 'm loca defolata nouit Cf barbarh colonis. In tali gentium translatione quantum 'meü mall f diueüuntur in perpetuum coniugesabflrahunturà complexuparentumh* beri,amici coniunüiÃimi diflrahuntur, utnihil dicam de legum honeftarum, iudiciorum, Politia* rum,de Ecclefiarum euerfione, de uera doélrinif er uerlt;e ïnuocationis abolitione. Tales 0 Dli Del lefu Chrifte uaftationes ab bis terris auerte, Cf coüige tibi uoce Euangelij inter nos £ternam Eea fley?lt;lt;»», er ut htee coütÿ poÃit, mitiga arumnas publicof,
ANNO lyÃz. 71^ public^) CT concede falutarem tran^uiüitdtcm propter te, ut tu honore adificiarit ne célébré* ris, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I.
Q_V AESTI Ogt;
T/i grrffMW mè debere agnofeo prteceptoribut noftris, qui fua quddam ergd me beneuolentüt, CZ «t exiftimo, reuerentid tmtnfierij Euangelif hune locum mihi tribuerunt, ex quo mthi dieen* dum efjit publicè: tumen optArim hds dteendi par* tesdlqs in hoc catu eruditioribus ddtds eÃe. üdm citminteBigdm,qudntAÃt in hisqui dpident CT uirtutum dtquc ingeniorum prieftdntid,cr qudm grdue de rebus omnibus iudicium, çy med mihi nets,Ãt in dicendo infdntid, uereor ne med ordtio potius offenddt duditores qudm obleélet, idq- eo nwgM l^uturum arbitrer, quèd cum multos tdtn tnnos 4 fchold abfuerim,dtque htec dicendi exer* citid intered omiÃrim,nemo minus nunc dd dicen* «fum idoncus dut inflruilus uideri poÃit. Sed ta,* txen cum non Ãne grdui conÃlio à maiortbus in* flitutumÃt., ut 'm his honeÃiÃimis doäiÃimortvn hominum congreÃibiis aliquid diedmus,parère me publics dehoneÃ,e confuetudini ncceffè cll,ac4 uobis pTieccptores obferudndi, citteri utri do* tliÃimt dtque honefliÃimi peto, ut qud Ãdeihtate dc beneuolentid alioscx hoc loco dicentcs audiui*
Z:c à Ãis
.714 ANNO iy«2» fi K fepèfCticlefn nwc]uolt;jue ialbutientcM ueriui ^uà m dicentem tiudidtif.
Ad fer O dutem quaflioncm non percgrintUH, fed bute loco CT tempon conucnicntem, quie ipfl nos de dignit«,te horum fludiorum commoncfdcit, CA has felioldfticM opéras nobis commehdat. Cuxt enim Apofiolus iobannes in fua ^piftola dicat, Vnâio docet uos, uociferantur nonnuUi, nihil opiu effe fiudijs aut exerettijs fcholafitcis, (J pojfc fcripta Prophetdrum CA Apoftolorum, eti* am fine hdrum drtium, ijuce in feholis traduntur, admintculo legt dtq; intelligi. AePdpi/hequidem n 'mis funt crdÃi,CA meritô à nobis explodendi,lt;lid dulcifiimtvm lohdnnis didlwm dd ceremonialent tllam unilioncm, qudmddhibent i» confirmationt eorum, quos Cdtechumenos uetus Ecclefia nonii» nare folebat, accommodant, eiq; ubn quandam niagicdm extra uerbum CA pratter inftttutionetli diuinam attribuant, dum feptiformem gratiant, cumomni plenitudine fanilttatis O uirtutis,ut loquuntur, per banc undlioncm conferri contenu dunt.Nec opus effe longiore refutatione exiftimo, cum ipfà mfcttid cos redarguat cr conuinedt. Quidenim infulfiusdidaut cogitaripote^,quäM undionem lUam, de qua Prophetic CA Apefioli ftpè loquuntur, ad impium ilium CA ineptum rb turn, qui ne per fomntum qutdcm iflis in mentetn uenerat, transferre f Sed Anabaptifite, ut mai(r= rempietatis ffcciom prlt;efc ferunt,quà mPapift,e, quorum
Anno ï y g z. 7if quorum pietM religio toU in obferudtione rU tuum de ceremonidrum conjiflit : itn ntAiorem hic fucum twbis ohtendunt, fuos dffldtiu feu Em= comnunddtTt, quibus ia dbripiu^tur^ Utfpretii orabie^ii omnibus fludijs, pedibus cr »idnibus,quod dtei folet, tUotis in fteræ fcripturtc li^tionem irrumpant,cr fenfum no dndlogu fidei, pdfuis dffeüibus C7 cupidiMibtis flultis,quds illi *Jfiatus diuinoseffè idditdnt,congruente elicidnt. C'um eniiti eertunifit, unüioncm de qud Apo= fioluf loquitur, non de eeremonid indhi, ut Pontis fieij fomnidnt, fed de Spiritus finili donis inteüilt;â gtnddm ejfe, nwx, qua eü ipforum uefinid, exte^^ nuint djperndntur leilionem omnem dtqfm^ terpretitionem, amp;nbsp;labores feholdflicos,ut futiles tty rebus diuinis non mifeendos reqeiunt. Aiimt Un(}ione,hoc eü,d Spiritufanito nosdeeeri mtus, tttq; foris non ejfe opus altquo fludio dut diligcn^^ fidin inquirendd uerd et ndtiud doélr'nia Pros phetiea Apoflolica fententid, dtq; eos qui fiu= dio multo de Idbore dÃiduo in indagdndd ueritdte ^Dnt(ndunt,nomindnt literdles, fe uero jpiritudles pradicdnt, qui Spiritu doélore dc monjtrdtore Uâ tdntur, dum dlij intercd indni Idbore fdtigentur, in fyüabdrum dtq; diilionum udrietdtc explh ednda fnt occupdti.
Speciofi uidetur hac e/fe ordtio^O' multi per* tafi laborum, quos hac exercitid fcholafticd ddfe^ runtpenèinfinites, fdeile hisdlfentiuntur, Ncc did
ANNO gt;nbsp;f t Z.
dici pote^,qudfft grdttÃt hoc tempore hom'ntilul ambitioÃi perfttäÃone fdpienthe tumiäishde, utitii,dtcam,o-amp;aâa)(9ia. dum Ãne Idborcdcflu^ diodd fummof quos expetunt, honores perueaire fe pofà exiÃimdnt. Hdq^ uideds nunc pdÃim ntub tosudgdri,qutmfldtihdc perÃudÃone itttempbt Ãà proripiunt, Ãq; fuprd omnes hommes efÃrunt, crqudnqudm pedibus terrain ddhuc dttingunt, tAmen,ut eü 'm uetcri diilo, ri Kilt;Jgt;aÃH Tvp oupoü/öp büfaosovtri ,hoccü,utilo* rdtiusimquit,fublm{ Ãriunt fyderduertice.
Kis dutem inÃnis AnAbdptifldrim cldwori* tuSj'qui z^fludid doflrmdrum delent, licenti* dm quidquis fingendi in EccleÃd confirmdnt, bre» uiter er perÃieue reÃondeo : Tc.tà uerum ek un* âionem db ApoÃdo nom'mdri confirmdtioneiiit quie Ãtd Spiritu Sdnilo, dum mentes noÃras cer* tos reddit,ut fldtudnt, hdne doélrinam d Deo trd* diam, er in Ãriptis Propheticis dcApoflolicis comprehenfam, uerdm eÃe, er dubium non eH præctpuum doélr 'mte lumen eÃe d Spiritu Sdnilo, ut uÃtdte dicitur : Kià Spiritus mtusdocedt,'m udnum imgud dorentis Idbordt: tdmen iliud ipÃin lumen non dccenditur,nec ddtur Spiritus Sdnduf, niÃperuerbum propoÃtum PccleÃie,er quidetn reitle 'mtelledum dc cogitdtum. Ncque cnim nu^ gtcd uis fyUdbis dut diétionibus, ut olim TFgyptif ( er Chdldtei iudicdbdnt, cA tribuendd. Vt dutem
Ifgi,
ANNO I 7 5 2, nbsp;nbsp;nbsp;717
, ireólè inteUigi,dc iwdiationc diligetitî cogi» *ââ ^1 poÃit,opui f à ctrtè ftudio-ac doärina ntidtia plia.
Qÿttmenimtu uerdt» dutfimMtt confoUtió^ Henitx fcripturd cdpies fÃ,utin Pdpdtu fdilum ^ntèhiec tempord uidmui,omnid diâa 'mperea g^witwi fcitfum çy tuotdntwmpdidtodrridentent ^aorferii Vt cum promiÃionem primdm in Pds ^i^dyfo cditum de MeÃid, qui deutäo Didbolo, op» l^elÃt morte er Ãubldto peccdto reftituturm ejjet mflitiam er uiam, d qud primi pdrentetper Idpa fim exciderdnt, Ponttficij Ãcelerdte contrd uerunt grdmmdticum ÃeiiÃum, dd uirginem UidridW-, nt cultum eiui ftdiilirent dccommodîrunt. Mihi
, non eil efficdx Spiritus Sdniltis i« bis, qui ^oc modo diflis feripturte ludunt, omnid dd fuos ddfcflus ey cupiditdtes trdbunt. Ndm cum ^aleÃti iti,Ãt dUigdta, dd hoc uerbum, quod uoce l^ophetdrum ey ApoÃolorum ipà eil comment ddtum, ut extrd id nec confoldtionem nec fdlutem reperidt uüdm, quomodo certus ejfe de fud fdlute ^mfqudm potefl, qui d ndtiud uerborum fententid pftulanter difcedit, dut qui omiÃis bis libris,pro* pridf fibi opmiones de Dei effentid dc uohmtute tomminifcitur f eiudre er Pdulus feuerepræcU pitTimotheo, utdttenddt leâioni. Et Efdids ina quit. Ligd teÃimonium, obÃgnd legem in difeipu^ lismeiserc. vbi hoc ipfrnn duditoribus fuis ddri petit Prophetd, quod ApoÃolus unilionem nomU ndt.
fut. obÃgndtio lüd, non aliter fit Spiritum Sanilum, qui dum mentes noftras iüuini^ nat, CT corda noftra acccndit, ut CT 'mtcütgiiil do{lrinam,CT uera fide 'm ea acquiefcant, tmgete dtci phrafi iingu£ Hebr££ propria, Nfc «üoiSpzrùwî fanfliK autobfignat, nifiquidifii* pâli [unt crauditores huiuf doélr'm£,qu£ p(f Prophetas CT Apoftolos 'm Ecclefia fonat, Quart cxecranda CT dctcftanda e^ Anabapttftaruniiu^ fania,qui fuas cogitationes quai ftoltdiadfiâtii CT ciec£ cupidMtcs ipfis fuggerunt, iudicanti!â lum'mationem efie ortam à Spiritu fando, qiut pr£ferenda fit ucrbo manifrfio, atque hacfiducii elatfnonfol'um libres Prophcticos CT Apojlolicd reijciunt CT contemnunt, ucrumetiain portento* fai op'miones pro fua libid'mc confingiint, quibin CT Ecclcfiam CT 'R.cffublicas bene confiitutaa multis 'm locis conturbant. tios uerô cuin fciaiHUi praiccptum effc,ut attendamus ledioni,et fcriptit^ ram ferutemur diligenter, nec dubium fit,per hoc fludium ,fiaccedat pia muocatio, dari Spiritiuu fandum CT non aliter , non moueamur mfulfn ifiorumhom'mum clamoribui, fed potius quanto poffumus ftudio annMmur,ut ueram, natiuam (T incorruptam fententiam ex perpétua feriptura confenfu defumptam ampledAmur CT retmeamm. Et quia id fine mularum artium adm'miculo fieri non potedjho! quoq- amemus CT colamus diligent ter,CT de feholii, 'm quibm h£ magna, cura traf fiiduitis
ANNO I y 6 z. 715 fiduittlte trdduntnr, bené tnererifludedmui. Qiiitt ucro dmphÃmd doilr'nid in diéloiohdnnii contint nctur', dtg^ ed in hac teniporis dnguftid es' ingenij met tenuiate cxplicdri lt;i mr pro digniate non po^: ttü-reuerenter oro,uirum cldriÃtmum D.Do(ïo= fern lohanncm tAdiorem^ de totd qu£Ãione, cr pTiefertim de Phrdfi Ebrlt;£d GJquot; de unilionii ritu, propter tuniores dicdt coptofiite.
D I X I.
Efweà diâunt, tnfcitid gignit barbdriem.. Hoc cHW in ciuUibiit uit£ délionibia, turn Hero in religions negotio,ubi de fdlutis noÃr£ re^ iiudgitur, nimn uerumcjÃe, priord feculd rndgnoi lubii drgumcnto eÃe poÃunt. Sub imperia enint ^onttÃcum, cum liberdlium drtium Ãudid negier ^eÃent,cr Imgudrum cognitio dt(j; propriétés nonobfcrudretur, nemo fdcrt fermonisjen/um nA* iiuuta eruere dtq: elicere unciudni potutL Neccà Ãrii igitur in titras errores propter ÃniÃru/nt Ãriptur£ inteUcélum Idp/iÃtnt, cum diikt Eudn* Srli] proprid de grdtuinÃlutis dcceptione, nec intelligercut, nec difccrnerent 4 fcntentijs ex le* gis doélrina dcduilis, Ãd promtÃue dd mord* lern dodrindm ddphcdrent, er fine dtuino inÃitu* to,noud decretAfalutis dcguirenddcomminifee* rentur.
702 ANNO I y 6 Z.
rentur, (yfacros ritta in TS,ccleÃlt;i,in adioncf TSgyptioru more,niua,rent,toUnici-fcriâ pturam ftcmtit dd ftabiliendam tantum potentiiilif fu4m uiolenter cr impudenter dctorciuerent.
Udm cy Sdcrdmentorum rdttoncmfeu ccvot* 7i.oy'ct.p non confiderdntes, ufum eorwm uerum i reà o fine trdnftulerunt, et Ãgnd fdcrdrum rerttnt i» Nummd trdnsfiormdntes, horrendos idoloruw culttH infiitueruntjUt Vefldmet Cererem Ethnici quonddtn ddordrunt. EtÃdutem fubinde erudittoââ res dliqui ex iÃoru coetu emicuerunt: ijdem amen ne^leâis Ãriptur^e fontibus, interpretum leâio/d folum incubuérunt,G-de mteUeüu fcripturi non exfidei conformitdte,ut S. Pdulus pr£cipit,fed eX perfionte feu interpretis dutoriate litem decide* runtyhocq; egerunt unvm,ut priefintis regni con* fiitutionem tuerentur feriptis, nec Idbefaéhrele* ges eiM,dut d receptis moribus difcederequcnqnd patiebâtur. Fdâum igitur eü,utÃcut in Euripide de Meneldo dicitur, quod longd, conuerfatione. cum hominibus bdrbdris, tpfe quoq^ barbdrofejfe* äiuÃt: ita miferd EcclcÃd longd commordtione in folttudine inter bdrbdros idolortvm cultus,ten* qudm Simfon in PhilifldrtmtpiftrinOfdlienelin* guæ dÃueuerit,dc ndtiudm dedifcâ¬ns,no inteUexe* rtt fermonë dttipliui, de cuius cognitione fud fdltH dependeret, dtq; interpretdtiones fcriptura con* fe^ui dduerfdntes,uocdbulis Crdtiæ, Ftdei,dli)fqi lt;ejfingerâ¬t. Proinde ctid/n eo ignordntue progreÃt
ANNO I f 6 z. 7Z1 funt, ut îohitnnis Apofloli duldÃimum hoc ^iMn,Vnéliouos docet,dc impuro illolinimento iegenerum Epifcoporutn acciperent, cy hocad^ plicato mitiatK facrorum ritibut, ajjererent,hic Wemonia, tanquitm tnagicd â¬jfe£lione,occultd ata ^ue latentequadam, conferri fanfti Spi^, titiM efficdciam,rcrti/nilt;j; diumarum fcientid)» itlt;t hifuiidi atq; imprimi fcriptorum dtumorum qudn ^umlibet rudibui,t}ut4d Intelligendct ea nuUtt una littgudrum atq; drtiwm adminiculis ufi cfa ftnt. Hlt;c quidcm mjulÃtdi nbsp;nbsp;nbsp;impiâ¬tia,qult;efilio
Dei effundenti de Spiritu fuo in corda credcntium faniliÃcanti ea,)nunus proprium -derogatycx tingltflu cognitionis forni£ loquendi in facris litea t'Kortae^. }dcirco totaPontificiorum cclluuies, tnextemam quorundant rituum obferuatiotiem, Ãnepr^ecepto diuino, pietatii fu^fummam refea tente}:horriiilitcr obfcurarunt doârinam de bea luficift filij Dei,atq; hi Pharifeorum more,qui ria tibuià fe excogitdtis, çy difciplin£ extcrna;, mea tiium fdlutis ddfcripferunt,db una parte Ecclc/ia lt;i»thoftiliter oppugnarunt crob('ederunt:Abala ftroautem latere,EnthuÃaflie,hofles EcclcÃue uea extiterunt, qui ucrbt fcrtptt ey uocalis,feu exa terni m'miflerij dutoritatem eleudntes, utfafua er reueldtioncs peculidres idâitarunt de rebui diuia nif, Deiq; communicdtionem cum hominibuf fine eonfiderdtione ucrbi fcripti exiflere,nec ddm'mia culo arttum çy Imguarum cognitione oput ejje Ada nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;di
ANNO I y 4 2.
ad fenfum eliciendum in fcriptis diuinis, fed h^e immediate gen lt;i Deo, inttts primum peculiariter occupantif peilora, Oquot; reuelantK ac doeentis rcf ccelcfles, O' uijis Ãngularibut fuam iüis mentent patefacere o declarare : deinde ucrófequi mini^ Hert] externi doélrinam,ut exterior homo exerci-tio alitjuo teneretur, Sed uox «eteriii Patris de Pilto cümitans ad uniuerfum genm humanum,Hic eil Pilitu mem dtkdlm. Hune audite,feuere prfci^ pit cognitionem o inueftigationem doâriM, qu£Ecclc/ilt;ediuinttui traditaeil, c^uidenimin^ dignim effet, quam Deo hominet alloquente uoee fcriptur£,aures auertere aut occludere, o tantôt» bonitatem fafiidircf Vult extare o audiri minifle ritvm publicum. O' maicflatem etus confirmât de Calo. Apoftolus iubent, Attende leäioni, o ditationt,docet Ecclefiam Dei ad certum doärin» genus aüigatam effe,nec lieere ei alio modo notm ram O' uoluntatem Dei inueftigare. Certis enit» O conjfiicuis teflimonijs uocem fuam defcriptont literii tradidit Deut, quam nos ampleâi animo, dtfeere o imtelligere cupit, cum à nobis agnofei O celebrari uelit, inq; eum nos finem condiderit. Contumelia igitur in Deum eil, o furor horribU liter à Deo damnatus, mentes abducere uclleà le^ (Itone fderoru/m Itbrorum uUis opmionibus aut mentitis adflatibus, o utfis,qu£à doélrin£conâ fenfu,o fundamentis diffentiunt. Oritur auteitt talis furor Enthu/iafiarum ab hoc opinione,qu£ fingti
ANNO frtgit Mionem ct conÃderntioncm diuindrü pro* tniÃionu inutilem ejjè, ut tgnari excratiorü fidei Mefciuttt ac^uiefcendu eÃi m ipfif promiÃionibuf, CZ fxpfddzidu)« eÃe tuitigdtionem malorttm,Ãdu* eilt miÃericordi£ D« i« promiÃtontbuf oÃenfie. Hmic iUi clamitdntÃe Icilioni (tut meditationi uer* H minime adfmbere has conÃolationes, hlt;ec animorum erga Deum fiducia filij incendiailt;iu£ proprie à Spiritu fanilo excitantur er oriuntur^ ^ui non incluÃus reperitur notis Ulis librorum,fed inbiandum eÃe alio,ut dum ipà libeat,rapiat guoà dam Ãngulari adÃatu, quos fatalibus in tabulis conÃgnatos atq^ referuatos habcat à retiqua mul* titudine. MiniÃerium cnim rem eÃe externam^CT Ãn/am tantum in BccleÃaquoduocaturminiÃe* ni»«. uerbi^ P.rgo neeeÃe eÃe per Spiritum uiÃo* nei oÃerri, à quibus pendcant ment es,er quas ex* pcüent. Sed Paull manifefla uox eR,Euangeli* um eÃe potentiam Dci adfalutemomniercdenti, er ex auditu Ãdem prouenire, er Euangelium Spiritus eÃe miniflerium.üonÃentit Paulus inii* terartim Ãguris inelufum contineri fanäum Spi* rUiwn, fed célébrât hune proeeÃum er agendi niodum,P)ei bonitate immenfa hoc ordine inflitu* tmn.Arguit peccativm peruerbum, uultaudiri fu* am uocetn er cogitart er ibi conÃici uult uolun* tatem fuam.Et cum homo non cotemnens luüatur inter trepidationes, er audit Euangelij uocem, er mens conflernata aÃciititur promiÃis Dei,hisq} fe
A a a z fuÃen*
724 ANNO I y g Z, fuftentdt, û-dubitdtioni ac diffidentilt;erepugndtt promiÃionem opponit, cr fe erigi à Deo petit: turn caleÃis lux in mente 4 Spiritu fanélo decent ditur, rcluftdns habet prtmordia fidei, cr eà acceptui Deo,a'ueriÃime Spiritus fanâufineo ejjicdcidm fuam exerit er oÃendit. MiniÃcrium igitur,(indnciuim ut res externa, er fonus expert uirtutis dium^e, nihil agit in homineitamen Spirit tus fandus non poteà conttngere,niji per uerbuntt ut dicitur Rom.JO.Fides ex auditu ed. ErgoÃne uerbo nec Spiritus fandus necfides contmgunt. Eunuchus regma JEthiopum doceturde ChriÃo per Philippum, er hanc dodrinam dccipiens,iici cipit Spiritum fandum.
Sic Centurio non docetur uoce Angeltci,Ãi diuinitus iubetur ad fe dccerÃere Petrum, ^uo D«â US oÃendit, quanti fieri uelit uerbi miniflcriii/» per homines prtedicdtum. Sic non ed mortud terd,nec fuperuacaneus miniflerij externi ufus,itt contendunt Anabdptifllt;e, qui dodr'ina inquifitioa nem faÃidiunt,ddmmiculd eius cognitionis,drtes, linguis, fcholaÃicd exercitid, qu,ie confenfum do^ drtnlt;e er analogic fidei inquirunt,prorfus reijei* unt,nec prophanas artes er literudd ufum facri» rum literarum adhibendas eÃedocent.Ãiuamdili* gentiam ad intelligendam feripturam qui ufur^ pant,eos mortua litera incumbere dieunt,fefe ue» ro uiuo E)ei Spiritu doceri, er cognitione code* ftiumrerumpeculiarimodo imbui. Etfienimfoli literd
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;72;
literd feu docentis uox non dttentc(,inteUeäd,con* fîderdtd,dd{)licdtd,cr fine Spiritufdnilo non red» ddt uttdm cr confoldtioncm, cum non ex nidgicd ui tjuddatn uerbum dgdt: tnc^ui/ttio tdtnen feu cog» nitio liters fcriptlt;e cr externum uerbi m'mifte* rium nec^drihm eü, cum Â¥tdem ex auditu e/Jc Pdului djferdt, ZSquot; ^ui crederc CT' dpplicare pro* miÃionent Ãbi debednt, eos dudire oportedt, Et Idudem priecipudtn in hoc Jibi poÃtam ipfe uoluit^ quod externum uerbt tniniÃerium exercedt,cr li* fera doéîorÃt, inquiens, Egopldntdui,ApoÃori* gduit, Deiu dddidit incrementd»
liegledld enim litcrte cognitione Cf confenfu fcriptune non inquiÃto,oriuntur monflrofie opi* niones, eucrtentes do{ir'm£ fundatnentd, atq^ in eddcm impingentes,cum rudes dltqui ddfingunt fcripturlt;e interpretutiones proddfeâu Cfcupt* ditate fud, Oâ auddiHer in facris nugdntur, aut Puungelici o Politici regni diÃrimen confun* dunt,quod cà reuerd delere Cf tollere literam,uo* ftniDeidSpiritufunélo per Apofiolorum manta fcriptdtn Oâ propdgdtdm, o ipfum filium Dei, quem Pdter dudire pr£cipit, legdtum exÃnu Pd* ttK proferentem doiHrindm, djferndntur rabiofè, O uoci eiiif dures occludunt.
.In tantôt igitur furores inciderunt Anabdp* tift£ ex peruerfo Hudtorum contemtu, o infcitid proprietdtis O' confuetudinis fermonis in dido iohdnnis tVndio docet uos. Vt enim color urn
Ad (t 3 difi
72« ANNO ir«à difcrmmd,nifi in cldrd luce diei,difcerni non (fof=gt; funtjtd dbfj} con/tderdtione formic locutionis,to* tuiueterii cr noui tcftdmenti ferma ignotm Qudngudtn dutem Apoftolorum monumentd gr£â co fermone proditd funt:tdmen cum dfcit£ lingue fcmper referdnt fdpidnt dlit^uid ndtiuie,dccidil ut locutioni græca, plurime forme (3' figure loâ quendi, tuxtd hebreum morem ddhefcrint (y'ddâ mixte Ãnt.
tn tohdnne Apoflolo plurime iTszlHyKct«)â, îwavaAi'-^Bç y isa.Ai\oyllt;u O' îctrcw^Era re^ pcriunturApfd ordtionif quog; formd non dccurd^ tefcriptdeÃ, odiilio hebreum loqiiendi confue^ tudinem plerumq; fapit.ProMe o in dlijs multif locis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ndrrdtionum,et firies rerum â¬Â»gt;
pofitionif ordimi nonreffiondet. Hec utreâèinâ telltgdntur, iiudto grdmmdtices er lingutrunt cognitione opuf eÃ, er membrorwm inter fe conâ nexione dte^^ coüdtioue.Vtitur dutem crebro uocd* bulo unilionis lohdnnes, de grdtid Spiritus fitndh fumtd trdnsldtione d confuetudine unélionwm,ciue in ueteri lege in luddico populo regibus er fdcer^ dotibus peculidris erdt. Prophete enim piäurdM uerbis res confoUtione pleniÃimds inuoluentes O exprimentes, fermonem ex more ef ritu publico ddplicdnt er dccommoddnt dd resÃnritudles, O dd omnidEcclefie membrd, que, ut Petrus inquit, infdcerdotium regdle unguntur d Spiritu ftnäoi non iüd ceretnonid feu terreno Bdlfdmo,quod nul*
libi
ANNO I y à Z. 777 ^i^âfi^Men,niÃa{gt;ud ludaos nci[ceiiitt(r,utPoetie uerfus itidtcett:
Salfama ludtCiC tantum nafcentia genti: ut hoc Ãgnificaretur, hisc dona de quibiK nunc dicb *1^} pcculictria eÃe EccleÃ^, z:f populi Del tan» ttm.
^loel utitür uocabulo Eff'uÃonis de Spie ^gt;^ngrati£ er precum,exponens typum feufigu* f'till 'm taberndculo: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oleum [der um quo 'mune
g^bdntur, er quod ejfundebdtur fuper Leuiticos ftcerdotes er reges luddicos, erdt exemplum er figutd Spiritus fanilt, eum quo unicus iüeSdeer* dos ^rex nofler pr£ omnibus fuis confortibus,ut Pfdlmo dicitur,Ãne menfurd unilus e^,et metna ^td eius,uidelicet EceleÃd,tdnqudm ueflimentd ZT fnofflbrd Adronis,oleo defliÃdnte ex cdpite er bare Kpsrfundi er rigdri debent ipfo eodem Spiritu, ^uomiohdnnes undiionem nommât.
'PtÃintonid uero, quod h£c loquendi forma, undionem habere, er ungt,idemÃgnificet,dc hda ^ore grdtidm Spiritus fandii, pdÃim multd extdnt itiPfdlmis er Propheticis feriptis. P-Hq^ inter dlid ^oc mdximè tüuflre, quod dpud Pfdtdm cdp, 61. itgitur,ubi eum dixi/fet, Spiritus 'Domini fuper lntiHdtim expliedturiis td alifs uerbis, ut mos eâ Propbeti5,fubijcit,idcô unxit me.pR igitur ungea re er Spiritu perfundere in loele, er obÃgnare prorfus idem.Hdc occdÃone, er hdc origine hune loquendi modum Iohannes tranflulit, cum inquit:
Add 4 Vhs
728 A N N O I y g 2.
Vnäio uo! docet, Qjiod quidcmdiâum faiitlfici ttrripueruitt,ut ab ^ccïepa ufam cxtcrtti miniftet rij rfmouednt,ittq;excludant.Scdnatiua fenteiiM diäi eH, Chrifli jidcla, SpiritiK fartäi itiagiÃeria edoäoi, obÃgnatos, atq- confirmatos in cordibuf, iam fare qt teuere qute proponat tpfi's, ut non Opus fit eis^quafi incognita atq; tgnota difiere, Excitatos igitur uult difdpulos juos Iohannes meatione Spiritus fandi, uel unlt;aionis,dd cuius autoritatem çy teftimoniumde fuadodrinapriri uocat, ut confirmatiore fint animo ty cogitent, dodlrinam quam modo amplexi funt er tenent, ucram effi Dci dodlrinam, camqs Spiritus fanäi teflimonio atq^ figido ob/ignatamefie,comproblt;f tarn er confirmatam,
lila autem certitudo dodlrinie,z^ unäiofeu obfignatio eius in corde, certè non contingitfine txtcrno^eruocalimint/ierto docendi, fine cogita^ tione uerbi, fine inquifitiene doéirina:, er fine tn:^-ximis certamlnibus. entm undio, cu/m in dubijs atq; dcfigt;eratis rebus,uelut oleo recreat £7 I rcficit imbutas mentes fenfiu latiti^e in Dcum SMâ dusfpiritus. Quodfiincteterisleuioribusartibus dodrina aliqua,fine ufu atq; experientia, non fatis eerta ac firma ed, quanto magis id in hoe genere dodrinie accidit, quod fine maxima studio, ufu, I experientia, indagatione, confideratione, er exer* ( citijs fidci, feu certami/nibus nuUo modo intelligi I foted,utS. Paulus fiatetur fe nondum hocajfequu
tusii
A N N o I y lt;nbsp;2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5-29
tun elfe, fed fummii Urnen animi intentione eniti ut affe^uätur, uiderefcopum quo curfuf dirt^ gfBiiw Ãt. Si quis drbariitur fe fine doi!lrin£ multiplicii er rfrui« cognittone,^^^ tifu 'm doilo^ rew fac rar um liter arum cuadere pojfefCr hiflria onicaPonttÃciorum imilioiie efÃci ^ioMot^mp, utmeniorant Hefiodum cum paÃor effet,accepto cdaitio à tgt;\uÃs 'm Ucliconc uatem iffeäum effe,is iitfulfaiti concepit op'mionem, nee qutdÃt undio iiitelligit, qu£ primùm Ãne uerbi Dei intelledu apud rudes er indodos nuüa effe poted: undio enim obÃgnatio ed cognitionis ,'Vbi nuUa uerbi eil cognitto (3â cogitatiojbi nulla ed obÃgnatio, naBa Spiritus fandi gratia, Poflea etiamà uer,t fatifumus aliquandtu 'm uerbi ledione, (3 degu^ ftiJMiwiK 'mitia rervm facrarum.undio tarnen non fabitoanimiomnes maculas detegit, e3 caligmem baÃtationum atq^ erroris propcUit ttc difcutit. Püto Bea^iwn Ãbi tllmn uideri fatis fuâ ferq;,cui tandem 'm fera £tate conttgerit, ut fapi» entiantyucrafq^ op'miones affequaturndq^ de ijs re* biisfipientiÃ: uir aÃeruit, quas humana ratio'm* f^fti^are atq; deprehendere poted. Venus igitur dediu'mis rebus afÃrmare hoc poÃumus, qu£ pro* ' fedi uere aÃtci atq^ 'mteüigi,ntji 'm ferijs exerci* dÃ, in ipfa dimicatione atq^ experientia non pof* funt. Et tarnen ab iüa meta, ad quam eontenden* dum ed, procul nos abeÃe mem'merimuf.
A a et orfmw«
7JC ANNO
Orctnuf igitur Ch riüu/m,Ht ipfe äugcitt tn nif--bii dona, cr Spiritus fanât gratidin, cz /py? nos doc ere pergat. Stadia artiimi ctr linguaratmamei : tnus crfideliter propagare cont£ndamus,cum cfuh I don tn explications doârmie codeflis neceffaria fit diligentia inquirendi proprietatem fcrmonis diuinifC^ quierendiava'Koy'îapquie fine adntini^ culo multi plie is doârtn^, linguarum c^artiuxt cognitione non peruefttgatur, ficut uidemus tit cmni barbarie multiplicem efie confufioncm in de» ârina, et erroribus impijs,ac in fundamentum iini p'mgentibusfcatere omnia. Ad leâionem igitur et iludiafacræ fcripturlt;e, timorem Dei, cr antoreix ucritatis,dexteritatetn cy candorcm,crliterasct fermonum cognitionem adferre nos oportet.Et cut ufus tn reliquis ad perfeâioncm eonducituta in hoc genere doârina tüuftrior er it, fifidei exer^ j citiacy ardens accedat inuocatio, cr Deus lucent j faam 'm an mis 'm his exercities accendit, de qua ' diâimt fonat'. Vnâio uos docct. üec mole laboruiit 'm curfududioruM dcfattgcmur,aut animo fuc* cimbamus, orpericulis conterritiueritatemnon deferamus, aut agnitam poflea 'm gratiam aliorum contra confeientiam diÃimulemus, aut £tiam,quod ! iud£ proditoris esl, oppugnemus. Cum cnim cer^ tum fit Deo placere hos fcholafticcs congreffus / Cycxercitia fludtorum, ipfumq; adeffe difcenti* bus, er bac doârina duct homines ad eçeleflis Ec* (Icfiie focietatem cp- confuetudmemtHorum htgen tiurn
ANNO I y g Z» 7JI tium lonorum conjidemtio leniat dolores, er ani= mis 'm hoc curfu uocationis cuilibet noÃrum roâ: bur atiimum addat. Qjict)» quidem llAtionem noflritm ut regat et confir)tiet,per Spirituntfuutn in cÅtu noÃro Ulms jyet, toto evm peétore oro,
DIXI.
ORATIO DB DIGNI.
Tate ARTIS MEDICà RECITA» tä i CaÃäro Peucero drtK medici Dodore prxa AnntiÃimo, cum conferret gradum Doüoru murtemedicaAbrahaitto Wernero
^eppidi WitebergenÃs phy/ico.
'P^^cipuum decus cR ctgtninls fcholdÃici,ijuod purs eH illius cat us,qui uoedtur EccleÃd Del, roUigitur uocc tn'miflerij d Filio Deijdc regitur (t Spiritu fdnäo dd leterndtn confuetudinem cum Fieo,tye'mde, quod trdädt dtq^ exercet doilr'tnds, qui iion funt tdntùtn ortidmentd er prte/idid fox eietdtis pullic£ in genere hiwidnoiSed ctiam tclt;! ffifftonid de Deo, qute uel uoce ChriÃi'Ãoyüdua cuntnos dd uerdtn Dez dgHitionefn,qudipÃcon:^ lungbnur dtq; copuldmur,ttel drgumentis rdtioni obuijs, dut in jenfus mcurrentibus confirnidnt 'm dnimis ddfcnÃonem de prouidentid.E^l enim 'm dr» tibus etidm grdta de Deo fdmlt;t j^lt;trÃd,Vt reile Pldtodit:
ANNO I y Z»
quot;Loquor äutem non de Scboltf E thnicorunt hoflium Vilij Dei, qudles funt Mdhometänoruift amp;nbsp;omnium qui quociuo modouelfuroribiumMU fcflii,uel fraudulent^ Sophtflica glortam oppugnant ,Sed de noftrit loquor dgminihus, igt;t quibuf, cum fonet incorrupt^ uox ^uangcUj, CT iiudia doflrmarum referantur ad bunc finern^ut Deui celebretur, certum eil Keilorcm noftrti/M Hgój v-a56^a.cûJ-'s{xu effe ïilium Dei 'hó-Yop,ftci(^ affirmât ipfe: nbsp;nbsp;vbtcunq; duo aut tres congregiti
fuerint in nomine meo,in medio eorumfum. itettn Deleildtio mea in filqs bominum. Ciÿotiefcunc[Ke ergo im boc publici minifierq loco,qui bis congre^^ Ãbus propter renunciationum fehiuitdtes deflu natus eil, conuenimus, difcernamiK lt;3- coetus neâ Hros, cr doilrinas, quds colimM,i prophanis (T impijs agminibus dogsnatibus omnium leMuiit, ciT omnium dliarum gentium, qu£ caruerunt luce diuind,ffue gloriofum Eccîe/îie nomen titulopro^ fiteantur, dnimis cr ftudijs dlientfimi 4 pietdte, fiue pro boftibus Bcclefiie fefe tnanifefte gerint a deeldrent.
CogitcmusdeDeo dutore cr fonte uere p* pienti£, de demonflrdtionum in drtibus ueritäte dc certitudine, qu£ funt ceu fcintiUantes ignteull dfiduo inuefligdtionii dc colldtionis ftudio pro* pdgdti ex radijs lüiui luminis,quod de luce fuefa* pientt£ Deus in mentibus noftris accendit, Cogi* temusf^de normd dodrinarum, qu£ fit dudio* ruM
ANNO I 7 6 Z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7Ã5
t ' coiutuMH noÃrorum guberMtrix perpea ( ; tHit,vtDcumiyDcioperttà rebuimalisfepdrâa »â f.DcHm redè 'muocdre, res bondx eligere GT atn* i pleâi,nnild! odiffe ac reijcere difcamus, 1 Deni^; teÃcwur ucrd ergd Deunt grdtidrum ⢠t{liotie,Qr beneÃciorim diumorunt celebrdtione, obhorrerenostotispeéioribiis 4 bdrbdricd CT Cya flopicd fipientid omnium ittorivm, ^ui Cynicorunt out Pyrrhoniorum more Deum ea- uefligidDei w naturd, cr ndturic conÃderdtionemjmo totum uita ordinem contemnunt, plaufus cdptdnt tptid Ruhos uituperdtione doilr'mæ O' ord'mis, quern Deuf iti totd ndturd o tn uitd bomimis fdna xit,dut drtium o dcilrindrum vertitudincm uel Idbefdädnt lu/ibus ingeniorumjuel inuoluuiit pra uerborum.
Adbftriwn rcrum conÃderdfionemoddgrda tidrun idtonem, ut 'inuitetur o ddfuefidt ddoa lifceniid exemple publico, ddferimtu dd has c ona gr^/fus inuocdtioncm Dei, cumg; de drtium noa ^rttrum dignitdtc dicmus,repetimus mentioned I)et dutoris^o drtium ufum dtrigimus dd bunefia netn,utilluflrent gloridm Dei,O' feruidnt utilitda ti hoittinim.
Sit tgitur hlt;£c primd Oquot; prtecipud pdrs ordtioa nis noÃr£, qud nos ceu publtcd tcÃificdtione db omnibus alijs ccetibus extrd Ecclc/tdm feiungda mus. Hdnc mecum pijs mentibus recitdte,
I
Tibi
7Ã4 ANNO
Tibi ontnipotens Deus, uiue,fdpiens,cdÃe,i(â nefice, Gr libcrrime, lt;eterne pater Domini tioÃri iefii Chrifli, conditor cali ty terr£,(y homifiwif una cum filio tuo eolt;eterno Domitto noÃro leà Chriflo, gt Spirit» [anélo effiifo in ApoÃolos,eJâ Paracleto, gratiof agimus, quod immenÃi tmfer» cordidte pdtefectÃiin creattone, rcdemtione, CT refufcitatione generis humant,^ quod ädhuc coUigis tibi teterndt» Tcclefiam etiamexbisfor^ didis reliquijs generis humdni, er utconfemdri h£c poÃit, fuppeditds dlimentd er remedid ncâ ccjjà rid cor paribus in hdc tdntd, er ddhuc indies dugefeente imbeciUitdte iidturd: humante, Denità quad excitas fubinde idoneos aliquos er fideidot f dlores er Ulcdiccs cerporum. Teq; ueris geâ j tnitibus oramus, ut deinceps quoq^ femper inter I nos colligas TccleÃdm, er tuearis, alas, ferues,ie I ' regds nos, er fdmilias noftras, ut jint, qute te ig* / ' nofednt er célèbrent, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
Podlhdt{ccommemordtionemdeDeo,adiuiigiâ / ' fnusaliquid de arte noflrd, de qua cum dicintof, 1 femper compledlamurcdufas,curhommesforniiti l ' Jimus r Vnde tanta Ãt tarn prueflantis nature Æ â infirmitas, quje ad aternitatem omnibus fummis, / ' Oâ ex diuinitdte profeilis ornamentis exculti / ' eUdtq; infirudlae vnde tantum in ea calami* / * tativm,tdntum dtrociivm acfeuorummorborimtl I Quare mors in hanc Dei imaginem graffeturI / gt;nbsp;Cur nos Deus ad tempus cibo er remedijs fuÃen* Æ ' tetd /
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yjj*
tctfQÿomodo tandem per filium reflitudt dd tctcr Mm cum ipfo uitdm amp;nbsp;confuetudinem luce,iufl(a cM,Cr Utitid icternd plenam, in qud tn menttbui nofiris ab omni labe cxpurgatis, refulgcbtt inte^ g« cr uiud imago Archetypi. De hts maximis tebiK etji nos fold uox Euangclij eraditttamen^res »»edioruni conÃderatio mcdicdtiones, ut cdu^-fas intjuiramus in dedrind Ecclejia: commoner* faciunt, cum obfcurds cr mutilas Philofophid ojiendat,
Ingentcm humante nature infirmitdtemuix uHi magis norunt, quim Medici, qui pcnè quotis kinaÃgt;edant exempla, cr fapè ex Icuibus offen» fionibus aut erratis cernunt ndfci maid mmcdicde btlia, Siepe tn triÃiÃima incidunt ffedacula fe* uiÃimorum cruciatuum, qu£ intuerifine ingenti unimorum perturbatione ZT horrore corporum nequeunt,
Caufas cyfontem mali demonfirat uoxccea lefiis, Ed uiciÃim cr remcdid morbis prcpoÃtd V ufum remediorum explicatum cffe docet di» uinitiu hanc unam eyr folam ob caufam quod uult Deus ex hac quantumuis frdgtli orpoUutd coHuuie generis humani in hac uita comparare iteritatn h£reditatem filio, a qua tn omni £terni» täte liera agnitione cr obedientia colatur de cele» bretur, cf cm fefe ipfi uiciÃim in £ternum com» Kunicet, in quameffundat fefe, in qua confide^ it dt^ conquiefcat ,Jicut monent dulciÃimi uer» fus
73^ ANNO
fui ReuercHdi pdtr^ nofiri Philippi Meldntho^â nit:
Hon'Deaf oflendit [e tântùm at corpora citret, Sed cur ferustri nos uelit tile monet.
Scilicet ut fefe nobif communicet ipfe. Semper (y ut uiuMt peólora plena Deo.
Tunc autem 'm nobis fulget,tunc psfiora coiuplcti Menspiacumdifcitjnuneranojc DEI.
RcÃè ergo afjirinat Syracidcs,Oquot; remedù Dei opera ejje cr artetn a Deo traditam ejje. Sic enim deremedijs mquit : Dom'mus produxit pharinics de terra, cr prudcns non faftidit ca, De Medico addit: DA LOC VM MEDlCO.NdWCT ipjum Deus creauit. Item M OM ORA Medb cum, Quia propter neceÃitatcm Deus eum creSâ uit, id e^. No« folum remédia genuit Deus, Sei impulit etiam mentes certorum hominum ad re^ mediorum con/idcrationem, cr adiuuit Mi«^ inquijitionis propter neceÃitatcm, eiuod natura hom'mum fraéia languefaila peccato, mortem priedpitata, medicationibus carcre no« polfct,niji aut cruciatibus aÃiduis excarniÃcanda, aut protinus lt;juà m primum haue lucem aÃgt;exi/fef) aut ex circumfufo acre hauÃ/fet uitalium balitu» um pabulum, ext'mguenda eÃet,
Confiliumctiam er dextrammedicantiumdu u'mitus regi indicat Syracides,ciim creatiM a Dw Mfcfjetü» perhibet, Creatio enim gubernationei« otiat»
Anno i y s z. 757 it'min ccmpkäitur tMtura ordbie «getttis, ezâ meft Ãne DcouÃd falix mdicatio. Ipfeeüe^ nim, Ãcut Ãriptum eil,uitA O' longitude dierum. In ipfo uiuimut ,fumM, o ntouemur. Vere Detà Hitlt;£ fons (^,0 uitales hdlitm corporibus tpfe «dfUt noflris. Sed uult nos reuerenter uti rebui 11c uÃwM mdgnd arte o ftpientid compdrd» uttiCfliimmutds dldnt fouedntcj;,o corpora lelut ru'mofdsdomosreficidnt, fulctdnt,dc tent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quidem itAofficdces funt,cum ipfe
ribuit, O men tem dtque tndufiridm Mcdkt pa4t.
Srfgiw ifciq; hlt;cc Artis Uiedica dignitds eU^ liiDeo cïl, Oâ opem fort imbecillitdti bomi^ , de confulit 'mcolumitdti ecrundem propter leÃdm, ut O Ãngulis dd fludid pia doéïrmlt;e ;dJ?idMd exercitid Ãdei O inuoedttonis uires litt longiore fufficidnt, ez exemple multi ad^ :intur dd Dciwn O' dd {bcietdtem Ecdefiie. ;q; exigud pnefldt pijs mentibus eonfoldtionem ir ipfutn ^quodfcimusDeum dfprobdre drtem, t Wc ojfictd noflrd,et ueUe utrumqi,tiim,utÃnt rtiliccs,qui drtem trdddntdlijs O remedid exbia ediit, tum, ut Del donis,id eü,remedijs ipÃs, o atdicorwm officijs bowlneï reuerentcr utdntur, iedddferdnt Htriqne dd medicdtiones uernm O' (rdentem 'muocdttonem Dei, O grdtidrum dilto= ncm.Itt enim doKum falix eritfidelis Medici opea rd,cr proderit agro,
B t b « Non
758 ANNO 1^2*
Nott funt probdncLe uoces iUorum Sdpientiti^ qui propter cctldtnitAtum ZT nurrborum molettt cldmitAitt praftdre hominem dut non ndfci, dut mox, ubi jit tMtu^, interire. Tdles uoces Æ tuntur db hominibus prophdnis, qui funt ÃneW dgnitione, zy Ãne fide, in Ecclcfid amendudiri mmimè debent.Cuilibet enim cxpctcdd eülongict uia propter multds cdufds, ut difcdt doélrifidfit de Deo: Vt ufu cy exercitijs crebris ftdbilidt CT dugcdt fidem:Vtdoólrmdm dlijs impertidt, (T exemplo aUtcidt plurimos dd pienttem, Ecclefid coniundtionem: Vtfiuo quifiq^ loco iiel fa pienter er fideliter confulendo, uel fartiterpriâ lidndo ubtopuse^l, tuedtur pdcempublicdiii,dc prouidcdt prüftet, ne dut deudftentur, dut difijcidiitur imperid cyKefimb: bellis externis» uel fiditionibiis domefticis, quie cum hoÃicidpriâ béant Ecclefijs, iUis ruentibus, hdne quoq;colldlgt;l dtque intcrire, dut fdltem detrimentis djfici, cejjee^.
to: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïdcirco, ut dlids res corpori necejfiridi,
ia, O' uitdm longdm Deus d fie peti uult.
Prorfius dutem hoc pr^efidt corpori huntdiie drs Uiedied, quod fidpientid Icgum fiocietuti hunM= nie,qu£ eil qudfi umum corpus. Mdgnd enim utn^ ufique eAfiimilitudo. Vt enim d Idbe O' infirwia^ te, qudm peccdtum inflixit ndtur£ hominum, morbi fiunt, qui quod de pulcherrimd hdrmenid ndturs
ANNO ï y ? 2» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7^5
tutuTie infegr£ reliquum eÃ,pduUtim dtlJôluunt, ieformint, fttutildnt, dcftruunt,amp;' dli£ deinceps cdufe nwrbos dddugent, dtgue exdcerbdnt cru:z cidttu : te in ordine Politico confuÃones tyrdn^ nidiim,fcelerum, libidinum, iniuridrum, G!quot;fîmi= litim,(]Uie funt Rertmpub: morbi,pdrtim db erro^ TibiMnentii cr uoluntAtii humdnie contumdcid, ntcendijs udgdrum errdntium cupiditu^ fK»i, pdrtim d furoribui exiftunt Didbolorum. Morborum dlij avró/d-onvi funt, dlij Mtsctiot, e?' borim ([uidem qudtn illorum multo plures. Sunt O-dlii dlijs gt;t.aiLOH^iS6^oi uel imamp;u.is6^ot. Sic CZ uiciorum dtque confuÃonum it! ordine politico Ingens efl difcrimen, nbsp;nbsp;mult à plurd db box
tninum uolunaitibus Didbolorum furoribus 0^= oiuntur, quà m dliunde, Rurfus ut cdufarum tdorbortmi,Ãc ^üedicdtionis eflÃmilitudo. krs Kedied,ubi locus efl opi humdnie,phdrmlt;tcis,quie ex terrd petit cr dnimdntibus, morbos uel lenit, uelextirpdt. Siuiolentid morborum medicdmen^ timitiord reÃudt,igne eos uÃuldt,dut enecdt excindit ferro. Sdpientid Legumiu=: '^â^âjhpanis ,dtrocitdte fuppliciorum uitid coa bercet, ac retundit mdligniatem i(9yi KanoH^'ô^ o.p, bis fcilicet pro circumfldntidrum rdtione Udridtis, de à impunitdte fcelerd ferpdnt er contngio inficidnt plures, exdjferdtis, Ãcut pro corporu/M er tnorborimt rdtione medici remedid dcuunt.
3bb 2
Ne«»
740 ANNO tyiz.
Neutrd tAmen fontem nMlitollit,Sedttlitigiit aliqtMntulum ac demulcet, ceufici folijs conter Hum, lit m'mui exerat fefe,^ l/ddt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt;iiâ
niis hdbedt deformitAtis. Qwid enim aliudtoH guberndtio poUticd,lt;^ud)n qudlecunqifrenum hu-mdndrium cupidiMum, quo cohibentur,ne exM metMrudnt, ^!' ord'mem humdnce focietAtis tenn^ rè uel turbent, uel euertdnt Æ C^uid ucro medicd^ tiones nojir^e funt dltud,nifi qudlidcunq;
f (a fuppuUuldntiian indies ex uiciofd radice, cum ætAte ingrduefcetitium tnorborum, qui dpriâ mis in nos pdrentibus in ipfo exortu propdgiiti, (3- penitus inÃti, dlid remedididhumdrtificetnde^-fiderdnt.
Sold igitur 'EccleÃte doóirind uerd reniedid dd^ fert d 7ilio Dei, qui iMturdW db interne Idbc per^ purgdtdtn pduldtim renoudt crinftdurdt,cuiiii renoudtionis initium e^ inhdcuitA, crconfwni mdbiturin tUa lt;etcrnitdte, in qud erit Geut oumH 0à omnibus.
Sed reuertor dd drtem noftrdm, cuius dltcrd cR dignitds cr proximd, quod demonftrdtisiiefii^ gijs fdpientiæ, pr£fenti£,bonitAtis,dc beneficentid Dei ergd nos in rerum ndturd, cr in ipfîs medicd^ tionibus^ducit dnimosdd dgnitionem Dei opiÃeis, ïdteri enim necejje eA, Ãdiios omnes contrd Ic-pb cureds opiniones, qu£ fingunt cdfu omnidfieri, nec imÃtds eÃe rebus uires difimiles,e^' dries iM^ nid de fdbulofd commentA eÃe : contrd hds mqudm opinioi
anno lySz. 741 cpwio««5 fiteri necejje eH finos,non cdfu ex Hemocriti dtomis confluxiffi rcrunt nAtitrdw, Sed fumnu arte ac fapienttd i Deo architcâo, piente,bono, bencfico, cdflo, iuflo, u'mdice f:e= icrum, fabrefadkim effefdcfufiineri. Quantum ^^fapientia 'm fabrica corporis humdni, 'tn uiris Zr dilionwm difcrimine, in remediorum cr
«ru^TraStfoc, Kûd avVfsraÃEi«, dd ^Mos morbos, Gr pdrtes eer tas corporis, GT 'm^ p/è, tn uÃu remediorum, er dpplicdtione ? Zittid eH en'm ddmirdbilius, qudm dltds res opent ferre alijs membris, dlids item prlt;eÃdid eÃe contrei ditos morbos
Smaragdus gemma epilepticos pdroxyÃnos uel ürcet,ne accédant,uel, cum 'muadunt,profligdt,à umcat ;Ãfuccivmbat,uelrumpttur, ac diÃilit, uel cumnitore uimomnem amitlit.
Corallid de collo fuÃenÃa colorem cumaffes âibus cordis tnirifico confenfu mutdnt,r.fflorefcit enitn rubor corde ceu reuiuifcente exeegritud'me dltquei, aut 'm letitiam effufo^ Vaüefcit exhauflo^ uel torrefaâo corde, uelmeeÃitta fenÃm extabeà cente. Plena blt;ec funt diu'mitAtis. Sed in bis abdia ti latent atq; abflrufa alia mdiord,m quibus fapis entia Dei T^oyoi^ ludens coram Deo, ludens 'm ora be terree ,ut 'm Prouerbijs dicitur, ceuÃeikindd exbibet Angelis Gf bommibus admiranda opera diumMtis.
Ham in bis ipÃs proprietatibus mirandee funt Bbb 5 imagit
742 ANNO 1y 6 Z.
ima^mes exprtffæ, qtM res mAxmau pingUHt. rt uero dgone confcienthe ludAtur fides cvm dubiti-tione, in quo certHitnine fiumcdt,exciat fenfui» uitæ cr Itetitiic £ternie ; fi fuperetur, opprimitur homo horribtU defiieratiene C}' morte xternd.
Sic exhildrdtur Spiritus fiinâus, cùm cordd piorum obtemperdnt Kedlori Dfo , ardent amore Dei. Contriftdtur idem, cim (efi lt;( Deo duertunt cr excuffb Reélore Deo rdpiuntiff fldmmK inord'mdtorum dffedluivm. Defino exeltt^ pld recenficre, cum plurtmd recitna fint anted di dlqs.
Seddrs opificij humdnieum ofienddt,qMlii fit Deus, aeterdrum confiderdtionum teftimonid longé dnteceïlit. Siceâconditushomo,utnKtn^ brd corporis fint organa rerum, quas Deus, ehxt j in ipfo fint fiimma; , homini dd imdginem fiallt j confiormato impertiuit, vt fdpienti£, uerititis, [ bonitatis, lujlititc, beneficentia, cdftitatis,pefâ j fèueranti^ in bono,liberd: cledlionis. In Cere= bro lucent noticiæ cr ueritas, intelledus nis, numeroru/m, rddij Legis diuin^ difitr^ nentes inter re£kl, non re£tn,inter honeftd O' turpid.
A Ccrefcro oriuntur nerui,qui eogitdtione (T | uoluntdte impulfi, externa membra uel incitant, uel continent. His firenatur impetus imnwdera^ tiorum affeiluwn cordis, quos eerebrumcùm d cordt
A N N o lyöz. 74î corde uitAffi accipidt, uiciÃim 'm iüo celerr'mo cogitdtionum diÃcurfu cxcitAt,prouit!i,rdtionii dtque mteüigentice ceu guflum quendäm iÃi re= fendens. In nbsp;nbsp;nbsp;mdmfcftè cernmus dliquid Ãtpis
entid ,libertdtis, mftitite Cf dlidrwn uirtutum i« bomine reliquwm effè, etidsnfi id Idtiguidiits qiidtn mitio conditum fuit, Et uoluit hoc E)e= ^^eliquum elfe, ut oftenderet, dc tefldretur,quds ^i^fitipfe.
Adiuudri ergo conÃderdtione hdrum rerwn dgnitioncm Dci, qudntum fcthcet de E)eo cognof--(cre mens humdnd fne uerho poteü, Cfjimul confirmdtA ddfenÃone dc prouidentid, excitdri mentes dd reuerenter fentiendum de Eieo, Cf dd eeleirdndum huius prtefldntiÃimi opificij oufyop, /dfcri neceffe eü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
cum drs Uledicd pcnè cogdt hommes djfU cere 'm msturd uefligid, quibus itd fefe Deus eff n= xitdtque expreÃit, ut pcnè contredkiri mdnibus poÃtt, etidm non exclude leges Cf prlt;£ceptd JV[e= dicorum db encomto,quo orndtur Lex apud Pdu^ lâm,cutn dicitur, quod Lex fît Peeddgogus 'm ^briÃum. Etenim dubtumnon e^l, congruere eu/)i temperdmentis corporu/m, incl'mdtiones dnb mormn:bis uero rcjfondere mores Cf dèiioncs ex=: ternds,fcilicet,cuni ndtic ex uiciofo temperdmcii^ to uiciofe, dtq^ ex his ortd: propenfto^ nes,uel drte dc dodirmd, ucl potius Spiritus fdnfti duxilio non corriguntur,nec frendnturdut repris Bbb 4 mwttur.
744 ANNO i Cz.
W.mtur. vÃtAtmn diólum eH : Bond PhyÃcdÃ^i^ bondmBthiciim.. Ciudntopere enim Ãnt inuici^ proctiues, qudntoi dd ed ferdntur mpetu, ndtuf^ /ua'KfOini O' difiorti, dut confuetudine oorrn^ pti,dut mfldmmdti mtemperdnlid, dut qui gendo dcuunt cupiditAtivm fldmmdf, exemple dlt;ââ cent. Vtroq; ergo modo drs medicd fit petddgogud »« ChriÃum, quod denwnftrdtione tefiimonio^ rum diumitdtis 'm ndturd fleilttdnitnosddcogi^ tutionem de Deo,quodÃt Deuf^qudlisfit,t^ curet res humdnds j C7 quod emenddtione uieio^ rum 'm temperdmentis ,fiue conndtAÃnt,fiuclt;gt;ââ quiÃtd, corrobordtione membrorum. pf''e^âPâââââ rum de J'Uuoi/j.iap, exercitijs temperdntiie amp;nbsp;cont'menti£,moderdtione dffeiluum omnium, tibus conuenientibus, Ãmilibusddiumentiiidfii reddit dgiliord,0quot; dldcriord, orgdnddiu'mdrum ddtionum m corpore, nd nid fud promptius de reilius obeundd. ïncldrefd^ enm ndtiudÃirituum perÃtcuitds,fitqi luctdioit nitidiorq- eldbordtA codione perpurgdti deceit fereiidtu,, ut citius u'm lucis Cfdffldtusdiuntidt^ ripidnt or excipidnt,dc celeriore eundem uibrcttti orgdnis imprimdnt.
Quis pote^l fienfiiis effi ficriie pietdtis in bis, quibus ftupet tumetq^ cerebrum obrutum, âgt;bâ uolutum denfd nube cdligdntium hdlituum, leftu'-at cor mcend'qs fieruidifiimorum djfedluum, drdet focus dppeiitionum fldmmis libidmvm, finfiu omnes
ANNO I y « ï, 74T onnes Metefcunt. Aut quibus hlt;e partes crdpuïis er libid'mibus ccu eneruata fatifcunt dtejue ex« oluuntur. VeriÃimi funt enim PoëtiC uerfus :
Quod corpus onuflum
PeÃernis uicijs, animum quocj; prtegraudt ipfutn hnmi diuinlt;e particuldm dur£.
Ideo pr£cipit Paulus ; habendum eJTe honorem ferport, Quanquà m enim ex luto conflata esl hiec moles corporum nojirorum : Tarnen ad eum ufutn tondiaeil,utintotA aternitute Ãt templumac domicüium Dci , Qf organum admirandarum a(ltonum,Ãcut in hac uitn credentesfiunt tem^: plum Dei, m quo habitat cr efficaxe^l'touitrmis tds, Deus pater, Filius, er Spiritus [anëlus,Utens minifterio organorum corporis.
Gignuntur 'm corde Spiritus uelut ftammulue tJcpngumc expreÃt, qui ut Euripi tcÃus ad cere*
I trom effcruntur,cui uitam afferunt, er huius fa^ j miliariüte modificati atq^ illuflrati,cùm adiuuant cogits.ttonem,tum cicnt uiciÃim affiëlus in corde. Inhanctotum difl'mëlorum halttuum molemfefe
' 'mfinuatdtumitas. DeusleternusPater,quiuitic ⢠prmcipium er fons e^l,aÃgt;irat ex corde halitibui * tiiülibus uim nouam,qua renouamur dd teternitu^ ; tem. Cerebri jpirittbus affundit nouam or teter=t j nam lucem Filius Dei, qui eR lumen delumine
oÃendens Patrem, zy reddit fimtiores notitias, dicens confolationem. Spiritus Ãc meenà noua luce agnittonis d(Minlt;e,è cerebro rcmeant ad cor,
Bbb y VW
74S ANNO 1 y é 2.
Vbi Spirituiptnéim, agitator, punlcletut, mutuui unwrcrmutud Itetitu interPiitrem O â]cilitvin,rurpa in corde hue noua luce /^irituum uibrato perculfoq^, quaà cotnplexu mutuo nou£ nitie ac lucis, 'm ipfaÃtrituum animalium ac uita^ hum permixtione, excitât své^ytiaç nouas, Cf motus legi 'Dei congruentes, t^on deflruit eniw, fed 'mfiaurat ac red'mtegrat organa aâionwn in credentibus diu'mitas. Quanta eRigiturdignitas artis Medica , quà d organa domicilij dedicati Deo,ad adliones fandlas adornat ac préparât, Hanc fi tnulti confiderarent, maiore diligentia (T reuerentia,confilijs cr præceptis Medicorum obâ temperarent, er pluris facerent banc dodlrinatiigt; Peccant omnino grauiÃime ,dui negledlo ord'tne in ctbo ZT potu, fomno,labortbus, denique in ogt;gt;t= nibus motibui animi ztr corporis, naturte uires af fligunt, Jpirttus uel obtitnduntacbebctant,iul exhaurmnt cr diÃipantjmpediimt 'm ipfîslueeiit diuinam permixtam Jfiritibus corporum, Dtuiq; ante tempus mortem fibi ipfi,. eonfcifcunt. Peccant c;- Medici, qui tegrotis adulantur Cf indub gent, aut fie lucclli ad ajfeétus CtJ' cupiditates eo^ rum alludimt,cum permittunt res non conuenien^ tes aut noxias et tam, uel cum exhibent remédia blanda quidem, fed pcrniciofà , quod quicunqfià ciunt, hl fciant, fc homicidas efie non minus,quam funt iUi, qui artis prorfus ignari,Medicina tarnen facere fumwo cum dtfcrimine tegrorum tiönue^ rentur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cùnc
ANNO lySz» 747
Cum ergo non tantum utilis fit doilrma Medi^ corwm, fed complcStatur etium confiderutionem fapientilt;e, bonitatts, uc beneficentiiC diuinte erglt;i «OS, cr conducutud uer£ pietdtii exercitid,iinK=: mus edm,Ct- propter gloriam Dei,cy propter nos ftrdm utilitatem,cy grdti beneficijs Dci fruumur, oelebremus fdpientidm bonitdtem eiui.Nott ^o^itcmus nos Deo tantte curlt;e effe, ut huiusfrde ê'Himæ cr fugdciÃimie uitæ curricula confeéîo, pofled nihil (imus, ficut iudicänt homines igndri ^Mngelij : Sed ut in tUd teterniate, confuetudine «I« frudmur,cr aÃidentes Â¥tlio DeiDoiloriuc= rdtn fdpientidm dtfcamus, dd cjuam iter effe uult Oquot; tyrocinium hums uitlt;e JÃdcium ,duod ut reélè foUocemus, cy praceptum nobis effe cogitemuSf Oâ i^nitamur fedulo.
Eremus etidm Filium Dei lt;]ui dixit : Sine me «ihn potefiis fdcere, utipfe nos ddiuuet, cr gu= bcrnet,t^ conferuet honejlct fludid,lt;JU(e funt prte= eipuum ipfius munus cr priefiditim Ecclefiæ dc focietdti communi maximè necefidrium, ne pofie= «ti« ex hdc cldrtÃimd luce deiirmdrum omniimt, nobis fulfit,'m bdrbdricds tenebrds,quds les uidit letds fuperior,reuoludtur.
DIXÃ.
QVÃs
^48 ANNO gt;nbsp;r à X.
Q_VABSTIO.
Vteconfuetudo noflrtesetiti tn'hiifeftiui^ \^.J^titibui.dicendi copiant fdcit, etim ego quant difertê potero recitAbo,de quibw atque edoiliufum querere, Cum^defiudip'^^ ' diet dignitAte praflantia oratio iamÃt habits de quibufdant qutc codent ualeant diÃiram. ! tur autent in contmentar 'qs Crlt;ecorum EZeebiatn regent ludiC, kbrum Salomonii de ntedendis tnorbii entnii generis, qui in teniplo UierofoIyntitAiuad* feruatus. fuerit, inde remoui/Ã, quod agroti ex hoc potius curationes morborum, quant à Dee precibus pijs peterent, eyr quanquant in facra bi^ | ftoria de hoc faólo Ezechia nihil extat,iu)n tAnten ejfe à ueritAte alienum, ntultA funt qult;e arguunt-fuit enim huius Regis in extirpanda ontniidola^ tria atque inflauranda i/nuocatione eyr uero cttltt* ueri Dei/ludium exccllens,qui neq; ante,neq} poA fehabuitin illo regnopietAteÃ)nilent,itAque imagmes ZT flatuas qua colebantur euer tit atque : comntmuit, eyr montAnafacra aboleuit,^(y lueet ! cottfecratosÃiccidit, eyyÃrpentem iencum,quein â N.oyfes in defer to erexerat O' qui ad iHa ufque tempora, annis pluribus quadringentis conferua^ tus feerat, confregit, quodludaidiuinoshottores eihaberent incenÃsfacrificijs,qualis fuperflitio . atqi Idolatria et cunt antitypo ligno cruets in qu^t ;
Chrifiid
ANNO X f ⬠2» nbsp;nbsp;nbsp;749
Chrifiui pependit ufurpau fuit ueteribui fempoa nbtts,quMi Nicephoruf ^mooto/o/jdppeUureau^ ict, idem no/tris temporibus dd ddordndum eretlum, cz ddhuc ctidtn dlicubi erigi fcimui. ll:* lii/m igitur ferpentem Ezeehids confctdtt^dtciue i«p(pfr opprobrij cdufd biehufldm cognom'mduitf ^Mo in iQrf l'mgudÃgntficdtur res aned, idos lumètemplo remouitjomnidqi monumentu om=i «iscj; reliquids idoldtri£ excidit. Cumqi fubldtis publicis exercetidie idoldtri£ oecdÃonibus â gt; imme^: fttwfrt mdneret impietds in hoc genere ^iidieorum, Oquot; in priudtis eedibus edm injtdurd-^fnt,Ezechidsinhis etidm inquiÃtionefudhdnc ^^pcrfeeHtus,Qrâ Ãribunt hoc etidm Gr£ci,quôd »xtu Rcgw aucrfd tdnudrum pdrte tdoldtum de=t pinxerint dute ddordrent, ut inquiÃtores regios hoc modo failerettt,quod dpertis idiiuis edcon=s tegerentur. Qja igitur cum ferpente Mofdico ^oâ:fecit,etim uerÃmile etidmSdlomonis libro «on peperciÃe neq^ prccum inuocdtionis fiu= diunt,ab hoc ut Ãebilitdretur uidere pdti uo^ Età dutem neqtic de Sdlomonis hoc libro ^âiicquamhabet fdcrd htflorid, fdpientidm tdmen Sdlomonis eitm fummdm futÃe conflet,quippe qu£ exceüuerit omniumhominum qui fuiÃent er fus tuneÃent, Nondntew minintd pursÃtfdpienti£ humAn£ ndtura er effeitionum huius cognitio, O qux indeexiflit dtque progreditur Medidna drs, utrifque etidm feientiÃimum tum fuiÃe dus bitdri
7?à ANNO ï ÿ t.
iitAri non poteA, celeirantur tnfdcrdhi/loi rid de flirpibui animalibu^ diJ^uMiones huittf üdmirabiles ctmdis gentibiM amp;â orbi terrarum, qui differere fciu{t,de lignii d, Cedroqu£eilin Libdno ufdM dd Kylfopum qua endfatur dd pd-rteteSyCr Jîniiliter de dnmdlibuf,duibuf, repenti^ um genere pifcibui, ut in Phyficis enttuijje fdpientidm Sdlomonis dppdredt. Ezechidt turnen Sdlomonis librtvm dn è templo tdntum renwuerit, uel prorfui dboleuerit, non e/i difertè expoÃtum, Dc«$ certèextdreetvmlibrum,Ãquifuit, noluit, fiue Ezechia dd hdnc rent operd ufuffuit,Ãue dUter Ule ut per tret permiÃt, cum in gente iuddU cd proÃdnitntem dugeret, er poÃeritutemiüd co» gnitione dbuÃurdm eÃÃe prauideret. Ex hit igitur renuncidto idm tiedtcime Doilori dmito pdtertto propono quaflionem hdnc.
An hoc Ezechia fdólum dignitdti Medicina aliquid detrdhdt. Etndtura cognitio dtqueââ^-dendiÃcientid profdniatii periculum pra edte^ rii humdna Ãdpientia drtibus compleitntur. Et ChriflidUd pietMquomodo medicinii utdtur, Nf$ «ero hac dliend quaÃio db hoc loco er' prdfen» tibus dilionibui exiflimdndd, cum er in adeÃd» erd renuncidtio fidt, er dehiiquarcreViedicum Chrifiidnum non minuf decedt,qudm de ullii Pbyâ Ãcis er Alcdicis diÃutdtionibut. QuodÃenim Kippocrdtes ivcg^nfxolt;rónnQ Medici qud^ rere er' pracipere non dubitduit,qudnto iMgU de
ANNO
^oc ^/{terendiim,an hlt;ec profeÃio et quomodo Deo pliceit pie exerccri poÃit,cum hocfitprofi=gt; »ititii extremlt;e m uit£ genere uerÃtrt, quod itn Dfo proamp;e4«r,«on(i(H» conftit uer is.
Vt igitnr de propo/ia quaftione ex multis Pâ^ticAdicamui,qu£ tempus tulerit. In ftiniliÃmi ^lt;^gisftdum non mquiremus,cuiusconfilid er lt;i^iotiespeut in cateris, itu, hdc etidm in re diui=: ^Itus gubernAtds non dubiamus, zy pies ^tismulti facitquce non hdbent,ut KaSunop ftois ^Mti,£uAovo/) aTToAoy'ur/j.op. Quod tdmenille ^certo cumfcripto, ZtTdd auertendum ituus inprecibuspdrtim Ãecuri,pdrtimldoldtrici popilifecit, hoc contrd uniuerftim dr tern l\edis
ZTomnid fcriptd huius induci non debet, ^(quepDeus tUum librum Ct db illtus temporis hominibtii cr omni pofteritdte certo conplio dus fttcndumflatuit ,ïdeo etiam cr omnem naturic tonpderdtionem tolli,cr i^edicosnullos eft'e,nes qte Medicindmulldmufurpdriuoluit. Vultenim iteus fe er operd uniuerfd 4 genere huntdno J^es
Atque conpderdri, cr homines qsddglos rum D EI er Ãdutem ipfcrum uti,qud'de cduftd amp;nbsp;de imdgine fud mtelhgentiie bonum homis ni communicduit, er in mundo eum collocduit. Idis etidm ipps temporibus , quibus Uber Sdlo a mortis fubldtus eA, in fuo populo Ct alifs gen^ tibus Medicos Ct medicindrum ufum confers luuit, Ct Efdids pcubus impoptis fdUAt ulcus
EZechidt
7^2 ANNO I y g 2.
Ezeclite huiuf, ubicuncj; turn Salomonii itle liber fuertt, quanijuctm ex Hebrteis aliqui tradiderunt ejje halte medicinam mtrificam amp;nbsp;fapientiabu^ nianæ contrariam ,fîcuteniin ferpeniteiicuipro» poniturijs gui ferpentibiu nwrà fient, Num: 2r. C«« tAlibtti legrii ajfedlum docerent ejfe mortis ferum, 0- ligno amaro dulcef dgu£ reddtentur,iti ; ficut ulcer urn cur^ aliendf eÃe tradun t, de guo â ipfi uidcrint. Poflerioribm autem temporibiu ! Græcorivm mgeniaad confiituendam Medidna/n i gult;e in terris maneret excimuit, in guibusenti^ I net ex Rfclepiadum fatnilia Hippocrates, Cr i«â I ftaurator atgue explicator huius Galenuf. Etfi igitur Ãncdubio Salomonis fapientia multofuit amplior, tumen pro his religuijs, guas in getiere humanofupereffe uoluit, gratias Deo aganius (it I reuer enter gs utumur, cum ueriÃmtleÃt ex salt)â I nwnisfapientia in his etiamaliguidconferuatuw, / figuidetn ex omnibus populis conueniffelegitnus I guieum audirent, Naturie ucro (irmirabilium / effedliontm huius feientiam non tantum non eà I ficere fed exterminare proÃtnitatem multo ma^ / gd eA confentaneum, Cum cnim rsamp;p to lt;fvci^ j Kop ^a.0ia.asop Ãt, ut fcribit Arifloteles, hoc ipÃo ad Deum adducuntur non abducuntur animi, tta ^uidem prope ut manibus guafi contredlent, cum prieÃntem monflret gu£i libet herba Deivm. Quod tarnen crexuea i -tcribus ctr noflrortvnt temporum excettenttÃi= Æ mi5Me=gt; I
ANNO 1 y 6 z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75-^
Ãis MedtcK profani multi fuerunt,non fludio wip«titnd(«tt, fed alijs cduÃs, qutu txplicure non »ft difficile. Et («zit enim fuere nimh Pby» ffii er Medici aliqui ( nttm btirtun profeÃientim »ft, Mt Arifioteles ioq«tfHr : «rowof oç 'n^a.yfxa.s qwemadraodiwn Epicurei itit fe perffiexiffie lt;itq;cognouiffie untuerfim mturam gloruntur,ut «Miu re qu£uccidere poÃit terreantur ;
Quos nec ffimd Detwn ncc fulmind,nec »)Hiitlt;(nti Murmure comprej^it ccelton»
Nurn hiecffimilid ob dudt cdufiu PhyÃcisufd
1 nbsp;nbsp;fuit,ut peHercnt mortis er rehgionis mettMM,(jMi
1 uero omnium reruw cduffit fe reperire poffie pu^
1 ti(t,cii«ijiiimusqMin profdnitdtem contrubut^ert
1 non potcft,cMi ignorntio philofopht£ tdiit'um plt;«
1 rit mirucuU»
( Sicut autem Medicoi CT Medtc»jlt;M effie «ult
1 Ecks, er tttriwnq; crenuit (tItiJ?twtM, îtn boc no»
I \ uulti« morbis à Medico potiiM,quùmnfef(tl«te)« J 1 peti utq; expefl(iri,(j«!lt;m etji iüe nonnunquum mi» , I rubiliter confert, ordine tdmen à feiK/lit«to,per
\ Medictvmer MedicMiusUrgitMr.Qttemudmodiwtt
, I igitur inuerfHtteteriiubemMr WdnuTOddmoucntcs \ wiuocare Nummu : Wlt;t bic ctiurn oportet utruwq;
] \ fî«rigt; Cr primwm quidem à Deo peti c(uxi!iuTO,er \ deinde per qu« illeboc in terris confert djfume= rc, er Ml timorc ipjiiwreuerenter uti,HocJi qui
\ non f(iciuiU,eort»n proftnitds uccufundd eft, non 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C c c obtrcs
774 ANNO 17^2.
obtreólAndum diuino muncri, O' huMiiogencn fAluariarti. Cum dignity o' prteflMtiii ex eo iL'ftimetur,^ ittud fludiu, de quo IJledicina cxifltt, innatura. 'mtegrd fuiffit imicum. Nam et/i tùi/t nequeMedicês neque lurifconfultês opus fuiffct, ^supia ameu o contemplatio natura: inboiiii=: ne 'm fuit, quam 'm præfenti flatu noflro medic'inii ad fanationes morborum conuertit.Neque qua iit re fuauiui fefe et cupidiui occuparet acies nuntii i}unMn£ 'm iÃa'mtegritate fuapoH Deunt quic= quamhabuit, quam rerumabeo creatirum O mundiuniuerfi contemplationem, quodeRPby= Ãci O' Medici favc-Qop pra:cipuè,qui uniuerfant natur am confiderant, de qua cetera: humana fi^ pientiæ profeÃiones particulas tantum quafdam fibi fumunt, cum ex hoc Mufeo exiflant uniuer^ fie. Qualium rerum contemplationeoftudioad uenerationem Nummis excitattir, qua/iq; meb 1 lefcit ad pietAtem animui, O'i^ 'm hoc uerfatur, ( utnon imflet eumfcienti£perfuaÃo,quaarcbb j teéli iÃiui fapientiam fe square multi exiftinii^ I runt, cum quomodo quidcj; effecerit depreben^ I diffefibi uififiunt,neque uUiiis operis huiia ration I nem fie ignorare, Sed earn cjji fcntit o fapientb / am o potentiam huius, in qua fcrutanda buntal! 1 ȣ mentii acies nunquam fibi fatisfacere poÃit, / utaltumiUe fapcre non foleat, fed ufurpettimo^ Æ rem religiofum. Ita igitur uerè hunc mumdum o ; ^quae hoc cont 'mentur, quafi Scholam habet o Æ
Mufaium, /
ANNO ïy^î» 7SâSâ lUu/^um, 'm quo pietAtem 'mprhnis 'mflrudt dtque txercedt. Extdntautem ueterumetiam 'm Ecs cleÃd diÃgt;ut4tiones de hoc^li nlç in. tuç K£;çH(amp;£)K KaratTKOTTop Ttii^ tuo-sÃsiaç Gf mmdiofunt cxplicationes Græcorum luculen= fer. De quibtK omnibus tibi D. DoÃor hommi P'oCf liiro GT Medico optimo 'm promptucrit dicere.
DB ILLV. STRISSIMO HEROE AC DVCE i'itturicio Saxoniis Eledlore ZJc. Recitaa cars m'micè à lohanne Mdiore loachimo Sacre Theologie Dodlore, V Poëtn Lau= reato,E)â¬cano,Calfnd:
Martij.
MAgnanmum. Heroem qui Saxona regM potenti
^i»perio, er luftn défendit fortiter arwis ^â^uritiwmrnulli ueterum uirtute fecundtm, ^'Xefide, feu quis pace cA expertus Oquot; armis, ^Xftc uerfu grauioreeanam : gens fera nepotum Audiat, GJ' meritos uirtuti expendat honores ^ê^egiamdecorans animam,que fangu'me nobis iianc patriam:, amp;nbsp;quodcunq- boni nunc floret 'm (^bt'inuit,pulcramq; adijt per uulnera morte, (ilia Hie uir erat qui facra Dez temerata ueneno
VfKz/c«
Ccc 2
7rS ANNO I r «
Vindelicte Sphingif procerunt trepidMte caterthi Vnm reftituit,fciida^ mfede locduit, Spirdntemc[; miniiS,pcrplexdlt;^ dtUd fondnteM B.eppulit,cr feuos extinxit/duabui igneh Hoc Duce ItbertdS fdndt prlt;eceptd falutis Kcfpexit miferos, quit prlt;ejjb obinutuitore Sphingemaid dominante locis.Ãiuin ipfe furentë ! Cent 'mtanum Rom^e nobis noua fulmina belli Faucibus Alp'mis uicina ex urbe Tridento Cudentcm, atq; aris iterum noua facrd,nouiim'cji lî« intentdntem,fubità dare tergd fubegit, folus ferro crimen commune refellit.
Hic rem Germanam belli turbante twmultu, Diftraäamqi dnimis ^udid in diuerfa, reduxit Rurfusindnttqudm uirtutemt crfxderdpacit Legibtts,cr durisfirmauitprotinusdrntiii Hune panter magno fucceffu magna gerentetit Rxterni tremuêre hofles,timucre fodales Arthacfi uirtutemq; domi'.mouet ipfius mgens lama uirfuirtusq; fuis matunor annis. Hune teüus qua Thrdees drdnt,huc Caucafus altut Horruit,Qr populos metuit committere pugne ïpfe fuos,pdtriuntqâ retrô reuocauit dd H£mum. Huicdebet,à qud eü meritorim gratta terris, Huic,inquam,flduum qu£ Rat fcola condita ad Ab Qmm fauis turbata armés,cr fedepaterna (bint Rxcuffdm,extrema et Rantem iam 'm forte,refecit Auxilijs,mdiord loco 'mcrementa reponens, H'mc folitô emicuit maior, nmneroq; referta ejl
Dif
A N N o I y lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7y7
DifcffifK»:: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuit ufui lnillo,
QrMtteq^ olim uentunt feltdus artes.
il£c du/m carmmibus celebro : T» Cbrifle pa^ Vox leternA tui,tu uiuens illiui inflar ( rentis Expert prinapij ZiJ' fints,tu noflra fereniK Orfd tuues, nnti^ faue praclara canenti ^â^(ts.'Ducifyfldtucji tuo rege uerba,nec aura ^dit), difcrepant, nubibm irrita Jjgt;argant. T« fcoHAfrfrtt tege, Z7 multo fudore receptant His terris duce te pacein Ducts huius ab arte, Te flruéias tacite uires elide,nee itllum Confilijsoro euentum permit te,quibiis te ^otlrmamcii tuam cupiumt fubuertere futtdo, ^elui,uelfreti perplexa ambage loguendi. , H««c etiam ludum porro.atcjj bos alJere catus, ^gregiospariter cÅtus iuuenumci;, fenumq;
Qui liiMdetB afferuere tuam,laudemgi parentis. , S^dprtus iBuÃres or tus à flirpe parentitm ^xpediatti, cr primce reuocabo exordia gentis. Hiwic d( Saxonhe ueteri propagine crettvm . Accipimus , fericmq; domo deducere ab ilia prifci autores gentis longo ordine duili, Atej'iiuo propiore patres, nomeng; decuscj; Pacis cr armorum fludijs gej?cre uiciÃim, Atq; acie inflrudlas ^^artis duxere catcruas Slue domi, feu bella forts peragenda uocabant, INumqiionon pénétrât uirtus^ TuGaUiatefiis' Mitiorum uirtutis eris, quant fortibus armis Ajfertatn,Mm nunc etiam ditione cocrccnt,
C c c 5 Tefies If ..
â y
7î8? anno
Tefles AÃobrogum populi, belloij; fubdili Taurinates, dito qud uertice nubild call Aut Alpes Grdi£,monattdüe Coccid angimtr Qzw ferus Aufontds inudferdt Uditntbdl ords.
Scd non hic ueteru/m dtt'mgdw monumenti ub-Viuit ddhuc dnimis A Iberti fdmd,nee olm (ror«, fortis dui memores fubeunt obliuid mentes, nie duondddntè ditos Burgimdicd belld regebdt Conjilijs,operdq; huiiis,cr uiribus u[m Pdnnoniæ trdäus fuperosq^fub iurd redddot Aïdtthite regis tenuit qui iwm'md Corui. Aidximits obt'muit rurfum 2Pmitidntis in dntiit. Kic infurgentes bello tres ordine reges PÅondjSdrnMticiméjs, nbsp;nbsp;fórtem M.drte Boënttw»
Pnelid dum tentdnt dnimis, v uiribus lequis, Cui regnum Ply/iæ ceddt : de/iflere db drmis. Et pdcis leges cdpere, cotnponere pdcem, Cumó; mdHU beüi terris excedere db iflis tmpulil,hofiis ope intentdns difcrimind lethi Qui legem haue cdpere, er legi pdrere reeuÃt. Sic regmtÃmul er Utes eomponere,er idem Ingenti pdtridm potuit terrorc leudre.
O prteÃdns dnimi robur : quod tempore tdli Si quod ddhuc reltquü Ducib: foret,heu ferd niisq Prdilid fic,nec anm forent odid impid,er omîtes letter fc dduerfis concurrant motibus urbes, Necfe hue tot gentes uicinec impumè tuliffent Incurfu, metudtq^Ãbi Gernunid clddem.
Denic^eum fummt proccres uolucre udcdiiti Perfil
ANNO I 7 ⬠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;779
Pr^Ãccre imperio,poilquäm fMlid Cicfdr t^tmcra. foluijjit, fceptrum, regniq; coronAm tà Anddre buic (oli^tAntum o fi lucefruatur ^theredjHcc ddhuc fdto ceÃi/Jet nd durdt: ^Antum iudicium tulerdnt de principe tAnto. ktPdtrU er Pdtrui uirtui/ÃeSkitA recenter PbriÃdeii Idtè bellis, fefe extuht drmis. tttec minor in puero uirtus ineunte fub £uo SigUA ddbdt, mdgnis diiimi enm motibus dnms f^nteiret, fortes prd;ftdns ddfortid uires, Dum pugndm, dut dliquid mdgndrü inuddere re^ Mcnî dgttdtfibi,nec duld cotcntn quiete esl. (rw ^onetenim frenos pdtitur nuns drdud,er dccr Impetus nie fuis longe prior euoldtdnnis, Si nefcis,Deus hune drdorem nuntibusdddit, £tuelut dccendit,Ãc certis fledit hdbenis. Indoliscrgo bonu puero bond, curd iuuentte C^Ãit, er Afcdniu de ftirpe Georgius dla Huie ddtus hurebdt cuflos, moresq; regebdt. lliii« ud nutum mores expreÃ!t,et d^ Compofuit,ut quie uifus fit uclle monere, Hic fddisq; momen ti occurreret ultrè. Ndmfdndosuitie ob mores,ueruq; bedtum Dotlrinte fludium,dtq; inÃgnem peiloris drtem, Non anttm ingenti ingentem coplexus dmore cà Officio indulgens, fed enim cumulabdt honosv Siiffiieiens,mdgnAq;dnimi pietdte colebdt, VtfepednteDucesillofenomineferret Cui duo prd;cipui,tdmfido pedore noté,
7«O ANNO ï r ö j.
Quint pietAte uiri,funt iunüi fxdere amori!,_ Vt nwrtem hitud dubitet pro reüigione pttcifci QMmtencdntitti, fcriptii^ 'm fecldpropdgeitt, Te prmcepf uencrande uocans, doilumqi Philipe Ambos mjigncs fdnM,et uirtutibus dmbos. (puWt Si duo prcetcrei tiles GermdtiA tuliffèt.
Terra uiros,idm nunc fcriptorum forte bonorutü Plus erdtjdtc]; m'mus turbdrent fcrtpa ntAloritnt-quot;Diiki hdbuerc fidem, ^otuit qui plurimus drier Effe fuit,toto regni cocunte Semtu Elexiloqult;e Spb'mgi feriptis obfiftere contrd Aufus erdt, prtmusq^ pijs obtendere diäis eorim, primus firepitumq^ m'mds^
Subiecit pedibus, frcgitq^ ferocid monftri Cordd,uotentc Deo, donee ui uicit,^ drmis Obtriuit furgentem, nbsp;nbsp;Ãbild coïld, tumentent.
ET mérita ptctds Ducts eü iufliÃmd curd, Hine Decus imperq Ãdbiltrc,ztX reddere pdeem, Prouehere ingenuds dries, dure priemid doélis, H£c eddem ut fdccret, quem non hdurire IdboretH ^SSrelfus, quos non cdfus tulit hei quibus lüe ïdiüttis fdtis^ dues ut pdce fcdercnt, llle drmis 'm beUd ruit : de h'mc num 'md uero 'Vt celebrent cultu, tot monftrd 'mfditdd deorum Suftulit lüe ddytis,purgdtdci; fderd reliquit, 'Vt pietdte £tds tenerd educctur drte, inflituit ludos ubi Udni fdna, Pdpdtits. Mdiefidte fortvm muniuit, legibus urbes Queis ticqi mos, neq; cultus erdt ; coUdpfd rcfecit Tetnpld
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7S1
TcMpld Dei, O'ftudid dd [blitos eucxit hottoret, At^i his 4 curis regnAtidi exordid duxit
C««j fdtre defimdio pdtrijs fucceÃit hdbenis, Hmc bené dijÃoÃtis ndtAli in limtte rebus ^ilitidm,cr grdue lAartis opus trdéklre ferendo ^luit,eyfumtis uires oftendere in drmis, Noh pitfrw infejldns,fed miqud db lege refoluens, non rumpens, fed longo in fadere ferudns, l^eirco baud focios regni, ciuesq; pdternt ^»iperij dggrejfus,fed Chrtfii notninis hofies ^^xaÃt hello,noftris ut pellereb oris,
dÃ'ereret decus,cr fud tnusterd Chrifio. ^^(gt;è foris uoluit pdcdtd Teutonis ord, Cum Scythiie populis duro eoncurrerc beBo. ^^folusmdgnds îJ^drtis nutrire cohortes Artnorum impenÃsproprqs,dtqidgmine denfo Tcnare ingrelfus,dmtjfdq; regno, reliéhe ^âfâtâionidjdomMfq^ repofeere uiribus urbes.
extrd pdtrid primus tndgnd dgmind du^i Comtnuni uiélus pdtrid,cr uirtutisamore (xit Qjidndo j» Pitnnoni«e tendebdnt milite cdmpos, fenittK toto certdtivm cR corpore Regni. Nic primm Jfecimen preefldns certumine belli Itnpleuit terrore hofles, quem deinde fecutus ^lt;*cccffus rerum mognis ddeô extulit duÃs dlios regni proceres ut nomen hdberet, Qkos den ingenio tuntum fuperduit,ut omnes ^xtinguit Ãellds exortus luce fud Sol. time Aã tciim inimied cohorruit olm
Ccc
Audi»
â¢7f,Z ANNO 1 y Ã.
Auditu/m dd ttomeu,fuccttffdc{i uifcere in imo si quid dpud rapidü tune geflu eR for titer tjirum ConÃlio, dtq- tndnu fletit hutut Prineipts iüic, Hic poüqudm urgetur pugna congreffus iniqud. En bellator equus præceps ex uulnere,terrte Sternitur, excuffimq; equitem fuper ipfe uolutut })}}plicdt,b£rentemq;fèrit grauis unguld pulfu Kdud dotnini mentor, amp;nbsp;terra infuper ädp'lieät Diuerfumq^ rdpit: fed inutilii,inq; ligdtut (ipfum, Teld infldrc uidet, udrtjsq- dffultibue hofles, Ncc fe eripidt, nee qud ui tenderepoflit Adpdret,nt/i Jold oculis lethi horridd imdgo. Proripuit iuuenis qui tunc comes hafit inartni^^ Umq;dffurgentii/m dcxtris,pldgdsq;ferentun tn medio/icntcns fubift, hoftesq; mordndo Suflinuit, lethoq; fuum caput obtulit uitres Pro duce fe hofltli gdudens fuccedere dextra. Aduerfumt ett' iugulo non infcius dccipit enfeitt Etum pr 'meeps fcrui obieilu protcólus abiret.
Ergopedem beSo refer eus tua Carole atideH^ Cdflrd fequebdtur,fub te telerdre mdgiflro Egregtds artes belli, tua cernere failii A/fueuit, mdgnis ex' te fedklrier aufls.
Gelricd tum uiäor poR bella cxhaufld,mcuebits Signd per Attrebates, CT regem lAarte petebdf Erdncifcum,tumidis ubi Sequaiid labitur undif-Jumxit opes,uiresq; tibi,Gallum^ferocem Landrifij ad muros repreÃit, nbsp;nbsp;exuit armis-
lÃox iterum ut beüo egreffiisÃgtid dlterd fi^is
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;76?
Qui DeÃderij Fctnum de nomine fertur : 1 Vk!« homo aduerfos itu hello terruit hoÃe^, Vt fdcem petere,O' tentarint tendere dextro.
lii mille ec/uttes inop'mo turbine in hoflef Concitiit,igiMros rerum,oppreflosg^ ruind, päuefalln uirum demiflt corpord letho: Qÿd^rdge impulÃ, ceflubdnt protinusdrmii, bello ordbdnt flgt;dcium interponere pdcK.
Nfc qweng ingeiiioue pdrem, nec robore, üquot; dr te ^dc^iioflunqiddittos uelles,tu Cdrolehdbebdi, Nomen, ut incduti uix fepe effugerit, drdens Ingenio,cr promtis obeundd dd munid neruls.
Qudntui in hdne pdtridm fduor extitit,drdor Teftes hcu nimiHwi tefles ciuilid belld, {O' ingenf,
1 Cempofita O' Utes, rurfusq^ è forde reduókt RcHigio, ofixiC leges, quibiis impid beOd, Bellortiw Oquot; cdufds penitus prtecideret omnes.
Dum pdrdt ereptdf collcélo milite terrM AfferereHenricus quifremt Lycdonis drcis Sufiinet, o fubito reditu procul inijeithofli
1 Terrorem, immittitcj; fugdm, O fle deijeit omni, ^eglomeraremMà contrd,dut obtendere poÃit, Nec friceepj uires tempus duret ; ipfe repenté Contrnxit^; mdnum,O' fubita, ui compulit dgmen Sub/idio (bcifs uenicns,qui foederis i{kl Lege tenebdntur per mutud : deniq; totdm Ad pUcidftra euentum rem detulit, dflgt;erd ne qu2 Ingrueret pwgnA, o bellum fine fdnguine dbiret.
Idem ctMM tremcret trifli Germduid teUo,
Co«=
7«4 ANNO I r S Ã.
Congrcfjos Carolo nee dijs nee uiribui itc^uis Toedere coniiwilos proceres perfenÃt, cr itrntli Abfiinuitprimiint,fcdtAndetncau{jii cruento ImplicuttbeUo, peregr 'ma ut gente profeili Appeterent terrdäq^fuM, cogndaiji regtu.: m fitcidt,rapidnt lt;ilieni,e:!r fub iugd mittdnt, Aut inftent J^oliis,dut c'mgdnt oppidd flamtnK*
At CdrolM meriti tdnti no tmmetnor unqudiH, Et iam uiólor oudns,uirtuti prtemid foluit, Et feptemprocerum in numero,coetuqirecepit, E)uiloretn cr beüi fldtuit Germdnide terrd. Tempore idm ex itto qualem fe oflenderit deri Ingenio,e:^ qudntum duri Mduortis in drmis: Eiorunt cr Rbeniis pater,Gr uiolentior Albi'S, Et tumidii ferm ïfler aquis. GT SequanaÃautts.
Jltec Scola cum fxdè ante oculos diÃeita idce'â DigeÃit numero rurfui,t^drtisq-furore nbsp;nbsp;nbsp;(ret,
Di^erfdi olim Mufds ad priflina uexit Aiumertbm cumulansq- nouis GT honorib.dugeits-Et ne doólrinam opprimeret Sphinx impia uerd^t Prtefligijs fraudum : magnis epnatibm ac ui OppoÃtus cepa impedqt, ntox numine Verbi lAulta reluéhndo fatalem auertere pefiem Aufi^erat terrahde, donee pede preÃit,Gr ipÃm Turbine correptam flygias deiecitad umbras, UdeÃmul extinäa noua citm molimind cudi Pr^efenÃt,rurfumqi nouosinflare tumultus Quo pid relligio,quö demum interciddt omnis Libertas pdtrùe : fubito tum furgit in iras,
Atteh
anno lys?.
kttoUitq; dnima, primùm oififlerc falfis imperät inuentis, er ult;hm reueUere di{ki, Hätte opcram facris pr£flante M.eldnthone rebut. Quem triÃe exilium, non dignacf- multA timentent Qum latebrotdperit Sph'mgif, fraudesef; retexit, Complexus fuerat caÃa conflanter in omnes.
ubi nil ageret, fed enim iura irrita, ferri ^lt;imnAgis,dtq^ magis uidet,(y' ddta, feedera folni, Cognatosqi Duces belli diferimine cdptos lam contra folitum umclis cy cdrccrc claudi Pene omnis patridmffes nt prierepta, uidendi, Et dulces natos ; ultra impldcdbilis ardet, f^rmaé^ 'mautorem Cdrolum diÃrimgit, cr armis Infetjuitur, clauditcj; uidtn fub ruptbus arâis, Pidentemq; fuga: retrahit, fubigitq; reponi OS'« «fq; pilt;ce priui udluit,nec ferre precando.
Sfd prim hie tdcitis concurlibut dgmina fur^ ^ogentesfidio pacis,placid^cfi ciuietis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(tint
^gt;Ãtcit,uitreo qua labitur amne Vifurgis. Purthenopenq; urbem, quid confuetudine regni Pxaäos dues longa ditione fouebat Seditione potent, captdtn fub iura coegit, NonIpolid uHd petens, fed enim moderata, tulerut faikt dud laudem, dum qui cane peins angue 0 diffent hofiem,iam communi ore uocarent Vidorem, patrie pdtrcm,cy fe legibus ultra I Subijeerent,famaq; parurent tollere eÅlo.
Atq; itu Teutonia; terras ultroqi citroq;
Excolnit belli terrorcjomnesq^ furorum
Caujfoi
ANNO I r g
Cau^fM è medio tuUt, und forte reliibl, ilon ia, pcrfciia,, nee db omni pdrte recifd, num properdt Turcos duertere Pdntwnii ord, Atq; dditu ex lUofldbilcm ^uocj; condere pdceitt» Ndw tune lüum moliri beüd putiret Qtiem focium beüi non tuntum i« rebushdbebdt Vt pius 7f.neds fido comiatus Achdte, Sed flipe colldtdijui militts ardnurebdi Mduritij dddidus/îgnis, o- fadere itmélus ? Quippedomum beUo rediens,Turcisqi repulfs Tcce nouo implicitus bello edpit drnM,furore5C^ Horrendos premere, dtq- 'miufti ineendidbeüi iufto Mdrte pdrdt : feu£ idnicf^ dltius ir£ Kduritio furgunt duólorijUt feruere cades Alberto grdffdnte uidet,ncc fine teneri.
Tt idin fummd procul teniplorum cultnindfumdiit Ad M.ani trdfius, defieilte funditus urbes Intereunt.^ fupcrdnt cades,flt;eu£cji rdpâmte, Hec ptetds mouet,dut dulces circu uberd mdtrunt 'Pendentes ndti,férus omnid corripit ignis. Pt idmfda. eddeni I^lyforum rurd propin^ud Contigerdnt : ruit ecce dnimis Mduortius heros Subfidio pdtrite, celertq^ occurrit opum ui Sdxonite 'm cumpis, nbsp;nbsp;uiélum ftrdge cruents,
tmpulcrdt ddre tergd fug£ : Cum plumbed cdnnis Cldns expulfd cduis medidm i(lu trdijcit dluum Trdnftdtgens coftds, Of cdndidd pcólord rumpit. Incertum qud pulfd munu, quo turb'ine dddfii, Hec fe AAauritij idikiuit uulnere quifqudtn.
Impies
ANNO I 7 Ã. â¬67 cruor,o~ refolutn, uiciÃint Ad fupcros anima. cuajit,corpuiq;reliquit In te nixa fide bone Chrifte,tuoci; cruori.
Oceidis heu,Gettc£ (juem no potucre phalanx Sternere quanq aélis inftarent undiq^ teUs. (ges heu re{kl,fides,Sic magne laeebis Flos ueterum, uirtusq; DKf uw fte Teutona tellus Abreptum heu nimium fatis crudclibus orbi SuJ^irat gemitu mgenti ; te deinde reqniret ijier,ct in patrifi qui currit finibut Mbis Bdrbdfit cum moto configt;exerit draw furore Seuitia horrenda nuUo prohibente uagari. Non ille immanes Mofcos impunè tulifièt, i^onaditui tales apertre ad limina nofira, AïoliriûePapam tanto conamine tantas Infidias atlis eonuentibus : He« ffitbi quantum GiUid prefidium, quantum Germania perdis.,
Nos Mero b(cc feros grati referemus ad annos Faihtq;, uirtutemq; Duels,quem lumine cafifum Ad Hitdit titeandri laudant,cr Cajfiia flagna : A\tratur Latium mdtgnans,nomenq; perofum Qttdncjndw, fi tantum RonwiiiCpdrcerc fedi Aufit, nee Capiti infultans tot damna dedijfet. Ipfi etiam ad nomen fufiaratPannonis ora Definfore carens, defenforernq; requirens I/lÅfia fuum : Nee grdtt fatis Germanta antis Pro mentis, fedet in tenebris, exua nitore,
I THonfam£m£morantiqu£,nonlaudts auit£: Oderunt uiuum,nunc cajjum luce requirunt.
At
7^8 ANNO ï y à î.
A t tu nAte Dei,regttK tu fuffice tindeltt pTieftantet uirtute Duces,(]ui fan£kt tucntur lura tua in terris,uinci nefcù priebe Pc^iord : fini tüiqui cÅtus te rite colentutft, Pt tua. per populos oracU immoti foMntmn, Dum redens orbi, uiuost]; nbsp;nbsp;luce cnrentès
Conctlio cogesj uitnmq^ icf crim'ma, difces.
QV AE STI O,
VEïwî eR utiliÃinne coinmonefaRionis bolum : yvwO/ lt;rza.\iTÃp. Ego ucro iti non foleo infdntidm menmdpudttUos, ni jndgis dcfeélus nteos (juotidie feriô deplorctn.Ctnii igitur itunc quog^ meomepede dcnwdulo or, croculisdc cogitutione me refera dd bunc ccetum, m guo conucncruntomnigeneredoârù nArum,^^ grdui^de rebus iudicio utri priefldntes, quodq;TS Tfownga^iop cR, diuim ilUus thonis tjuper Trapasaroa fideles, doleo uerè CT ex dnimo, quod hoc confcjfiu, in quo mihi publicè dicendum eR, Ordtioncm dignnm ddferre non pofiim. Sedutprlt;£cipereoptimd,fummu}ninge= nerehumdnoopuseR,ita crprlt;ecipientibusob! I temperdrc, fuam merctur Idudem dpud hommes f dntdntes uirtutem. (Quorum fdnè poftertuscum nnhi uendicem, CJ- me,qui nec erudttione,ttec elo* i quenttd infiruRus fivm, optimorum pr£cepto=! j rum, I
A N N o I y g î. ygj
â¢âiwM, ^«î ttiihi häf diccndi partes tribuerunt ,fua i liintataittoritaSjCy eos lt;jui conuenerunt, pro ina ^enij fui dextertate,qua de officio wniufcuiufque
1 Ãpieiiter iudicdnt,Jfiero m balbutientem benignè iudituros effe, eodemq; ftudio complexuros, quo profequuti'funt hdâenus humaniÃime eddemin tilioî multos, præfertim cum non tà m docendi,
lt;lKlt;ini difeendi cupidus prodire iuffmÃm. Ex ore wfrfiifittw (S' Iddlcfitium, inquit Pfabntts, perfe* ^iÃildudem. ReJ^icit igiturdtqueadprobatCT dternui Puter bdlbutientiimi uoces,quibus ccu
t ofgdnis utitur, ut dliquA in M.undo fiant CZ dia
, «ntnr ipfi grdtü. Neqwe ucrô uÃd eloqucntid uel ( An^elorwm uel hominum tinti. eil, ut pro dignia t 1 tite fttis celebrdre poÃit uUam pdrtem opertim ( lt;li«HtonwH, ne dum blt;tc fumma bond, quôd ipfe - fiât nos fud templd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis communicdt,
, fEr propter l'ilium, ut in totd aternitdte Ãua
I dnur ipfîtos lucc,fdptentia, cyheticid : Idq^eo , ordHie,Mt in hdc uia prius nos regeneret per , 1 «erbuw, c Spirit um fdnila/m, quein effundit ht ! tordu noftrd, w miniflerio Eudngelij,ficutexa ( 1 Pâjfifcrtptumeil:Supcrinduemur,fi timennon
l nudircperiemur. Et: Eudngelium eft potentM Deiud fulutem omnicredentL Età igitur tuntua
J \ ruwrcruwimugnitudmem udȔir£tbwj!«r,er pro=s I fi«« ((dÃ)ificmiM in uita lt;eternd, cum Deiw erit , owhm in omnibiw beutii: 'intered tumen in fcuc J ; WtauKitDctw ws edtn cogitare inteÃigere,
fónquuiw
Ddd
770 ANNO ï y
tin(}M»ttn£nigmAte,cùm noftr£ confolitM cdulfa,tiim ut uerbum Dct,iâ eü, fcripa, Prophe-ticd Apoflolica, per qu£ ipfe res tintiis, ccclo et terra, maiores in Ecclefîa gerit, grata peclo^ re amplext^magnifdctamus, amp;nbsp;lt;4 corruplelis uiii-dicemui, quarum tnult£ omnibus temporibus it multis petulanter excogitantur.
Stenekfeldius hac £tate lt;^6oult;riae'p-ovç è Coelo petens fine teftmonio diitino, uirus fiunt iaté figt;argit cum adprobatione multorum, thorMtem firipti uerbi eleuare O' labefaâire conAtur,ctm negat, Deum per uerbum,audiM, leélum, coginitum efficacem e/fe, fed immediate fefe peéloribus noftris infundere. Nec ceffatPla^ cius Sycophants, inflar /xagt;p/xZv@^ fafcinans,ac territans incautos,ckm 'm alijs falutis nofr£ cottâ! ueüerevTsósoLo'ip, tùm de hoc ipfo patefado iu/â lis m Ecclefia uerbo,renouare certamina : Puait» gelium non effe pr£dicationein poenitentt£ didb tuns. De quoeùm utile fit teuerefingulosuer as fententias, propono, ut ufitatum eA hae loco qu£fiioncm : de Veteris O' noui Teftamenti dif crimme, O': An Euangelium fit pr£dicatio poe» nitenti£. Varie in hac materia fe torquent multi-SedTeflamentum iwndubiumeA hicfignifieare padum,fèu foedus. eA igitur uetus O nouwm Teftamentum obligatio mutua inter Deum O homines. Diferimmafiquterantur, puto rediÃi-tnum effe,qu£ 'm utroqsfoedere e£dem,qu^ feÃaiit
ANNO 17 5 î. 77X
fefiänt olligntiones utr'mciue, conpderlt;ire. Tam ueteri autem, quà m nouo fadere^Dem credentibus grdtum,iitflitiam çy uitam cctcrnam propter MeÃtam. Nifi guis uclit affirmare, Cir^ cumcponcm fuiÃe o'tfpayTd'« twui Tcflamcnti, ri«t fuiffe tantum lt;rlt;pflt;ny7J'a foederis legalis,noti autan : J'iuÃu.oomu^ ttÃsewç : ^«orww neutrum cordatiores diäuros ejji exifiimo. Erat enim â(ffayiç «fiKZXxoatWHç 7r/S£63Ã. Etuetusigttur pailumeam compleélebatur. Sed non opus eÃe putoplurtbus id probare,quod perÃmanifeflum fft. Alioqut fuiÃint infelices homines ante idiu/m fixdus twwiwn, obligantur etiam utroque fxdere
I homines ad Ãdem,cr ad conuerÃoncm.
Haäenus igiturcongruunt. Sed ueteri pafio i feciperefepromittit Deus,cr reeipifehomines 1 wdunt propter exbitettdtWM : 1» nouo propter 1 wbibitttM MeJ?!«?». Veteri obligat fe Deus ad 1 «littendM»! nAtum ex multere, ex Abrda lMm,lpilt;ic,l«tU,DdMtd,er fcruandum u[q; ad eum
1 fxbibiiiwn Sacerdotium O' politiam tà ofaieam tn
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Citwn : 1 II NoMo, dd feruandam Ecclepam
1 wbdc uita, n«llis exprej^w circumflantijs. Id eft,
1 Veti« babebdt pro»!ij?ioncs corporales'm JÃecie.
No«uiin tintuiM in genere. Vetere obligantur bo«
1 Wines (ld ferudnddm totam legem MoyÃs: Nouo nd Noiwm obedienttdm O' Mpwn Sdcrcimentoruin
i NûuiTefUinenti, Hiwc iKdnifejliwn eil,fcedus «tn? i te O poftexblbntwm McJ^idWjquibiM dijfert,cxis \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Odd 2 gwlt;(
ANNO I 7 g î.
gua ejjê ,à conferantur ad ed, quibtM congrtiif, i Nfc uidetur abfurdutn quarenti, cuiits rc^edu dicatur iwuum, Gr reÃondere de uerbis fcriptu^ r£: Hoc fdélumeâut compleretur : Hine enif/i perÃieue reÃeäm completionis intelHgitnr. i Compktione autem compleélor exhibitioneiti I promtÃi M.eÃilt;e, gt qult;e conÃequuntur, abroglt;iâ j tionem legis Ceremonialis GT HorenÃs, finettt po^ ( ltti£ MoÃicie, Gi promiÃionum tetnporalium in ( Ãtecie. H£c facile iameH prolixius declnrare: ego 'm pauca rem fiudeo conferre.
Sed ntagtM uidetur hie difÃcultas obijei à fcnlt;â I pturlt;e locis, ^uibus uetus Teflamentum aboknlt;: ( dum,liters, mortis, feruitutis ; Nouum lt;eterituin, Spiritus, uitte, libertatis m'mifterium dicitur Gfe- I Hie puto regulam tenendam, qua non obferuatn i multi fe im^icant ac torquent. Alias tà muettU 1 quà m nouu/m faedus Legem gt Euangeliunt com- । plcilitur. Vetus eonfxderationem Hei legalem 1 Euangelicam ante exhibitum, Houum poA exhù i bi tum MeÃiam. Sic proprièhtec nomina ufurpaâ i ri arbitrer, Gr Ãc fumi ea, oflendtmt diétâ : Gene- / A 7- 'HritÃgnum foederis gtc. Et : Hie eil ealix Æ Houi feederis : GT alia, Siceafuprainteüigo. Sie / nonitnprocul diflant, quà m à multis fettmgun^ / tur. Alias uero fynechdochicos, Vetuspro lege, / Gr quidem omnibus legis Moftice partibusâ,Ho= i uimipro Euangelio fumitur, Sie leremieapHs- Æ
Sie
SicPduluiz.Cormth.er dlibilociuitur. Etre* tierendie dc fana£ nKmoriie 'Domino preceptor fbilippiis, ia ueteris er ncui Teftanwnti difcria mine,Legem Oquot; Euarigclium difcernit. Vtautem tune uetus Teftamentiim omnes legis MoÃtictC partes Ãgnificat, ita nouum non tnntwm promif* fionem grapiie er exhibendi MeÃite, fed etiam de MeÃiienuntium compledtitur. Etfecundum hanc finifieationem Ãmul inde db edia promtÃione pmma, utrim(}i cxtitit : multo »Miord Ãunt difermimt.
Hiflc lUrf odiofd Veteris Tefldntenti epithetA. utriufqne commumid O'proprid feceriit
lt;}ttte principio dixi,Vetus uÃjue dd MeÃidtn exbi* tituw pertingit: Eioiium db cius exhibitione ina «atmneft, sicferipturd diflinguit temporibui liecdHo TeftdmentA. Ac fdtis ntdnifefliMn eUt âM« femper Vetus, Legem, O' Nouttw , Eudnge=:
IliMW Ãguificdre. Vfus huius difcriminis m Eccles J*â funL Erimus, ut fcidmies idem effe Ãxdus Dei t^biÃum. O' fton pdtribià quodd fdludtionem, 'âl eft, cddem nos uid falnart. Secundus, ut uetus 'i'â^flamenttim confirtnet nos de nouo. Tertius,ut ^onfiderdtis beneficijs, quibiM nos dnteceüimus, (xcitemur dd grdtttudmcm. Qudrtus principds lu eH,ut notugt;njit,nos propter miffum,tllos pros
, I ptermittendumMepdtnpiiuos ej}êüquot;c. Et q«« ( 1 exutroci;tcftdmentod:terndÃnt,fdcileelluidere» , 1 CcjJdVitMnpHtttioi«Jlttùe,nAmwnputationepoà {1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ddd 5 bdc
774 ANNO ï î Ã
â hdc non erit opM, pronnÃionescorpordlet,Ãiet cr «fiw nt'mtflerij.
Cttr dutem noud dicdtur concio Eudn^fUc^if rejÃeäu legdlis, non mdiget longd explicdtione'. Synecdoche, cjud nomen feederts ddlegem nelEn^ angetium feorfim reÃrmgitar,ucl de toto fadere dicitur, cjuod pdrti cenucnit: cur ufurpetuTjphâ respo/Jent rdtiones ddduci,PotiÃimd ejfeuide^ tur : Ãÿtd turnJfedlantur qute utriq;Ãnt pdrth culdrid. Vt ueteri,promulgdtio legii Mo/die£, tdouo dutent, cocio de MeÃu exhilgt;ito,proigt;iiÃio^ nihiM de typis complétés, Prtetered,uctus compte* élebdtur toam legem M^oyfîs : îJouum tuntà m re* tinet Mordlid. Et dd ueterés doélrindm Eiunge* licdm,dceeÃio fddlti edi m nouo. Atqueitd oblcu* ! rior in ueteri, eldrior in nouo, cr copiojtor eH i Eudngelij concio : Sicut cr Idtius dtffufd Spiritus ) fdnHiperedmefficdctdCrc. Necmiremurferi* ptdreuerendi Gomini Preeceptorés dliqudntôfe* । eus loqui, de ueterés noué tefldmenti, qudm de I Legés çy Eudngelij diferimme ; quid hic Eudnge* lio oppionunt pracipuè legem Mordlem,ibidutem omnes legés Mofdicæ pdrtes confiderdnt. Ac pof fent etidm legés zty Eudngelij plures differentie conflitui, ut ex Pdulo mdnifeflum edi, 2. Co* I rinth.^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ
Sed neÃt explicdtio longior, uifum edi Domi* ( no preceptoré noflro, precipuds ' indicdre, que 1 fdeilèpojfunt einémo comprebendi. Otnnidigitur / fdcilè /
ANNO
fâcilè couciliari pojjè exiflimo, obferudU régula ;â (^uodfcriptura doctores, alias Teflamcntimt ^etus iwminent totam legem cr promiÃionem gratite quantum cita 'mteUigebatur ante Cbrifti lt;lt;d«erttiHn': Nomuw ; legem Moralem Oquot; con=
1 cionem de MeÃia iam exhibita. Alias uero fimplia uetus pro lege tota, J^ouum pro ^uangetio fumant, iam fectmdum pofteriorem fignificatioa nemquomodo differ ant,non eft obfcurimi.Secuni: dum priorem,ut difcernantur, tenenda eH altera «guilt; TÅdera. diftmgui rebus ad quas fit oblis gotio confoederatoru/m. Htcc régula, non uideo quid relmqudt fcrupuli. in ueteri fcedere obligabat fe Deus ad recipiendos wi grdtidm pro? ptcr mittendum,omnes agentespceni^t tcntidm, ad mittendum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex poften
«5 Abrabic, (tcf feruandum cultum ZS- polittant Kopicdm ufque ad McÃiam exbibituw. Declefia obligitbittur uel credendum in McJ?ilt;ttrt
1 ttcnturtwn, cr lt;td obcdientiam fecwndunt omnes partes legis, ddbibim tumen declaratione Eitdua gtliM. In HOMO foedere De«lt; obligatfe adrecU piendos crcdentes, propter MeÃiam tam exhibiez
j tum,er feruandam'Ecclefiam in bdc «iw,in ge= nere. ^cclefia ad credendum in MeÃiam exhibit tuffl,itd noMitwobcdieiitii(m,cr «fiwn totius miniâ
Sed defino pluribus dicere de bdc jnAterirf-, cMmJît lt;(wplij?wnlt;t, Oquot; ex eius uerd enarron
D d d 4 tiottc
77lt;S A N N O I r « tionepetipoÃit rcÃgt;onÃo,ddrepre}}enÃotiestiiâ ! i truditdi zy cduiU:lt;itorilt;i5, reuercnter oro cldriÃi^ j tnum uirum, qui in doärinddeüeo rcilc eru= । ditui eü , Dominimf^ Petrum VincentiiM, i ( conterranciem iy Pr/ecepterem colendum ,utlt;y , hätte ipfdin cdufätti, or quieÃionet» propoÃtMt explicit nobis copiofius. Te uero Pib Dei,Do)liiâ nelefu Chrifie, totopeâoreorojc'umÃi Enu/f/tei nofler: In noÃris uiuens mentibus e/io T^Sy^-Cumqi titdÃam noÃrätn orbatn affbmferis, copuldtioite teflätusÃs, te uerèddfici fdlute flra,ipfeÃsfundui ey tua EccleÃe, ent tot zy tdiiti terrores, hoc ferreo feculo päÃittt proponuntur:
VeÃserdidtn uenit,nobifcum Chrifle mänetÃ, Extingui lucem nec pätiire tuäm.
Dl XI,
RESPONS] O. !
VEteref Poé'fa Ulotnumqucndäm, ut eH in
UeÃodi Theogonid,No^e mdtre,Somm pä^: 1 tre nAtum,finxerunt, qui cum ipfe utile nihil Ã- I rerc dc pro ferre poffet, res amen diuimtus cotu Æ ditäs odiofè edrpere feieret dtque reprehenderc, ( ut quod bobus cernud in cdpite, dc non potius in I armti condia Ãnt, quo fortius fer ire poÃint : ey I hl hot
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;777
»I botÃHiK opificio, quod non m peiloribus fcnes fifis fdiitc jint,per quäi delitefccntcs cogitAtiones P^jjiicipotutijent, Elt;t Fubulu piiluraeATheo* iogiie fcelerait Fladj, qucm uidtmtK, cumfiudijs io{lrtn£monumentum utile nullum unquum cons Ãccrepotuerit,nullam partem doélrma: explica^: tiomiilliui Foetid exemplum plenum ^'Stifällig atra uirulentia ueUicantem, arroa allatrantem tttr calumniantem ab alijs uia piè, reilè erudite utiliter ^plicam. Ã\uèd ei tot annosprofeétó impimè faa ein bis regionibtts nonlicuifjctcumdedecore ^cck/ã publico crÃmpltcium animorum, qui ^lecpio zelofieri cxiftimÃrunt perturbatione, Si ilerostlle,qui à clariÃimo uiro domino Decano . nerif paulo ante laudibut tanto Fr'mdpe dia ^noPanegyrico decantatufeU, diutiuf fuperftes ^âIfet. (yuèd autem ad dificrimen 'Veteris er Houite/lamenti attinet,exifi:iino abs teFefmari pro temporis ratione eruditè didum efièi'E.t cx= dt in Locis cbmumibus di/èrtn explicatio, quant Ifgerc ftudiofi poterint er debent. De arrofia lt;{ Flacio cr repreijenfa Euangelij definitione,m qua dicitnr : Euangelium ejjè concionem pcenitentiie, C promiÃionem remiÃionis peccatorum,recona ciliitionis, iufliti^ er uita: teternte gratuMnt propter Filtum Dei,cuius promiÃionis notitia nea quaquamnafcitur nobificum: Sedexarcanofinu aterntPatris prolatA,fit fupra e^ extra conjfiea
D d (i y dum
778 ANNO ï f « J.
lt;7ww ownium crcaturarum ; Rejpondeo Ireuitcr, çr defendo earn ucram, piam amp;nbsp;eruditam, äiÃime traditam efjè. Quod autem obijcitur, (onfundi Legis amp;nbsp;Euangelij difcrimen, angelio panitentue doélrina tribuatur,n{in fo^ lum puerilis calumnta eâ, eij' aUatratio digni ridlu ^'KciniKë: fed etiam turpis cr fiagitio^ fus error. LSon cnim fit ntentiopÅnitentit,iit Legis er Euangelij fiat confufio,fed ut uÃu utrie lifjue dodlrnue fit magis con/ftcuus,acluitiidà declaretur, nequaquani aboleri legem Morilet», fed er deeldrari,er ftabiliri pcrEuangelionficut inquit Dominus : LSon ueni foluere legem Ãed plere, Paulus difertè inquit : Eide legem fabi^ limus: Ac fint iunioribus in conjÃedlu illuftres rd* tiones, quare oporteat in Euangelij defertptione mentionem pÅnitentia: fieri, quas hoc ordine, pingut, ut aiunt Minerua, ac perjficuè red* tibo.
Primo quodEuangelium proprie ei^prtncipd* liter docet de pracipua panitenti^ parte qua ell | Eides, id esl,Eiducia gratuitte remifiionis peccato* ! rum propter Etlium Mediatorem, qua o^ertur in Euangelio credentibus. Hane fidemfiLexdoce* ret aut complexa ejfet, nihil fui/fet opus noua re* uclationc.
Deinde C alteram poeaitentite partem, Coit* tritionem uidelicet, qua propriè Lege fit,ia ti* men moderatur Euangelium actemperat,utfiat
con*
Anno
tfilio fdlutäris, cuiufmodi fuit eR Dduidis^ HdnAife, Petri ztr Sdtiäorimi omnium conuerfio^ t^dfeernit earn dpxni tent id non fdlutdri, qualis fuit in Cdin, Saul, ludd., ïulidno, cr ent, nifidd fieum cenucrtentur, breui in Saphylo, Tldcio amp;â t'unumrdbihbuf dlijs. De tertia etinm pocnitcns ^!lt;^pdrtc, qu£ eü Noua obedientia ex folo Euan^ S^lio difcendtvm eü, quomodo inchoanda fit, quomodo pidcedt. Quantit igitur impudcntid eft f(derdti ueterdtorie fugiUantis ucriatem, eyr toU IntispÅnitentue jiKntionemexBuangelijdefcrigt;: piio/te Æ
Pornj, quod ad dccufationem confcientiarum oitmetjLege quidem accufantur omniapeccdtd, Lege prohibits, funt,ut oftendit definitio trd^ dits d lohdnne ; a/xapna ^p avopi.'a^
Hlt;ff kvo/xia tobt CX repetitur in Euangelio {fcut Lutheriis locutus eii propofitione ^z, terlt;i tie dijfutstionis contra Antinomos, cum inquit, Chriftum legem Moyà non folum recibtre, fed eti= uni perfetlè oxplicare : cr propofitione ^4. Chri=: ftum per legem argucre, m'mari, terrere,^:^' fimb ha legis oficia exercere) eyr eademo-vofxla poftea fatiAturremedio propofito in I.uangelio, fdlicet, fide in Chrtflum, iuxbi didlum Luc: 7. fides tua tefdludmfccit. Et hadlenus quidem Eudngelium generaliter dcceptum, legis minifterio utitur. Sed f/l quoddam peccatum finale C7' ultimum, nuUa alia aut noua jdtiifadiione expiatidit in to a £ter= nibtte.
780 ANNO I ; j.
ternilAte, non exprejfivnt vn bge: fed EM/tgdV proprium, GT 'mEuangelio propriè turn expref film,turn decldrdtiim,uidelicet,ignorMtii(Eilij incredulttM m Eiliiim,Eilij contemtus cr de/^ent^ tio, de guo ipfeDominui mquit : Spirits ftnéluff quemEuangelij miniflris fefniÃiirum protndtdf ar guet ^J[wndiim,id eR, ludteos nbsp;nbsp;Gentes de hoe
cdpituli Jfecifico peccdto,lt;}uod non credent in T ilium. Iti, ab ignoratione lilifuoce Euangeli/ uocdntur omnes homines dd eiufdem dgnitionent crfidem,Ãne qud legis pÅnitentidimperfect tliutild ztr ddmnofd cR.
Hoc qui non conÃderdnt,fdtisoflendHntuel crdffam ignordntidm, uel fcelerdtum mdlitidtnÃ-am,cum uel non inteUigunt,uel uirulenter nbsp;nbsp;ue^
terdtoriè diÃimulant, qud fronte confeÃioneiH AuguÃdnam legdnt crApologidmi Jn qiutrunt ntraq^, cum pcxnitenti£ nomine intelligdtur toü conuerÃo, in qud duo funt termini, mortifiedtio j C?quot; uiuificdtio, an negdbunt, uiuificdtionemfob ( Eudngeliofieri Non enim certè uiuificdntur uh ' li, nià credentes Eilio, ZT dgnofcentes fummum j peccdtum effe incredulitAtem finalem in Eiliunu i Vnde ZT hoc rcéfè idm oUm diäum e{l in Apolos gid, nec unqudm dÃno uUo reprehenfum,cim iHâ quit: Hec enhnuerbdfunt:
Summa predicdtionis Eudngelij eü drguere ptceatum,ZT offerre remiÃionem peccdtorim ZT iiifli*
ANNO lySî. 781 iuflitiiim propter ChriÃum, Spiritwrn fknätmt ztr ititäm £tcrtMm,z:r utrcMti benefaciamutyC^c. Sic cotnpMiturÃumiMtn r.uängelij Cbrifltts ^lt;^Klt: cimait,dclgt;erc prlt;edicari in nominefuo paniteiitiam Ztfâ remiÃiotiem pcccatorum,
^oflremo redeÃt mentioâpcenitentiie in EudUs ^tlij deÃnitione etiam ob bdnc cduÃdm,duid Eudn= ^eliumed mterpretdtio lefgis, cum cftendit tun^ eÃe mdgnitudine ira Dei dduerÃa bi.vojji!aij. tit nuHd alii fatisÃidionc in calo, terrd aut inÃc^ Eilij tmigeniti morte btec ird pldcdri po= tKerit. Item , AdditEuangelium legi deinde duU , cum oflendit, guomodo ei fdtiss fidt iconuerÃs, hocâed, quomodo incbodtiidm eiedientid, ([udmuK mbectüii QXquot; multis modis eonümindtA, amen Deo pldcedt in perfonis res (ondliatiSj ztr Filij umbrdculo dduerfm irtetefium
Rede igitur Lutberiu,cum Ãepe dlids,tu»l oltamp;uciOâ nond prime dijÃuationis contrd Antia tiomos, propo/itionibm : Pcxnitentid foamp;m ex lea j inquit, dimidium uel initium pxnttentie, uel persynecdocben poenttcntided,quidcdret bona propo/ito, Età perfeuerdt,Ãtpoenitentid Cdin, Saul^ !udd, ZT omnium de Dei mifericordid difÃa dentiumZT dejÃerdntium, id ed, pereuntium. Et propofitione 21. Confrd inutiles deÃerdtionis Md ^iflros,inquit,Euditgelium cÅpit docere pcxnitena tidm
gt;82 ANNO f f « î.
tianifyc. QuidobfecrohiecLuthm,Uerltt[iittt | fldcio, Si h£re/is cA Philippum dicerejBuangeli^ urn cffc conctonem pÅnitentiie f
Pojjem tnultó plurd comnumordre, Sed in re ; Wdnijcfla cdlumnitc nihil e/lopm longiore erdâ! tione, crnunc temporis hdbendd rdtio csl,vr(^ uerendidc cldriÃimi confeffus, qui harumrerum comtnonefdäiotiibiK non indiget. Kdnc duteitl , breuem amp;nbsp;pcrà icujm decidrdïioncm dddidiqn^- nbsp;nbsp;i
flionituæ, iuucntutis er imperitortmcdtifd,ne j Sycophdntdrum Cynicis cdlwmnijs,indrrodendd , u/ttdti Jzcclc/i£ er Schohe huius dodlr'tnd ex^ j plicandt formd, dnnis dmpliui quddrdgin a ufur^ nbsp;nbsp;f
pda,turbentur. Pcrcdnt Momt, Sycopbdntd er
cdlumnidtores Pldcici,ut nKrentur,er mdleÃt ip-
fis impoenitentibus.
Oro dutem £ferniim Pilium Dei, Doiuinani,
Oquot; Sdludtorem nofirum lefum Chrifiam, fummiDii
Doâorem er cuflodem Ecc!efi£ fu£ fidentein di
dextrdm£terni Pdtris,amp;ealitusimmenfdboni'
ÃtZe Oquot; grd tid ddntem dond homtnibus ,utte, edâ t riÃime Per 'mdri cum uniuerÃo cÅtu competitor i rtrt» tuorum,dtque ddeo nos omnes ipÃe docedt, (T
in fldtione pid hdc,docentes et difientes regdt CT
gubernet tmiuerÃos, er ergd hdne fcoldm,propdr
gdtricem er cuflodem dodîrin£ ealeflis, inendrr I rdbilem et perpetudm bonitdtemÃudm er clemen*
tidm,ut hddlenus inter tot imperiorum rumdsmi*
rdbiliter fecit,femper exercedt. nbsp;nbsp;D1X f.
ORAï
ANNO I 7 « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7gj
ORATIO DE AFFE. ctibvs.recitata a iohanne Hernwnno artis Medicte Doilorc, cum conferre* tur gradtti Goiloratm in arte medica ho= neftis tribm uirts artium liberalium nugijlrii Medicii.
S^pè repetimm, ueÃe D E V M aÃgt;ici rerum naturam à genere humano. Certu/m eü cnim boc ttiundi domtctlium ideotAnta arte conditum tjjeatquc conformatum, CZ hominis mentem ideo todijs lucis diuinte accenfam, amp;nbsp;aliqua diuinitAtis purteddtbutum efje, ut in ipfo opificio lue er et ztr (onÃiiceretur fapientia D EI, er pulehritudo ac wrietMrerum inuitnret oculosanimosqiadajpe-^ionem-.aÃiedUo excitArct inmentibns conjidc-Wionemadmirandarwm uiriwm: tUrKW anmad= impellcret ad inuefligationem ortusatque «ufdriwn, quas recenfens animus tAndem deuenia ^ctid ultimam caufam architeilAtricem, qult;e hac tidmiranda opera fabricarit^ inq^ hisfefe expreffès tu id euwi nwdttm, ut ratioci/nari inde atque con^ fludm mentem necejjiJît, oportere illam tAlem cffè,qualem referunt Cf oflendunt opera : fcilicet diumamyinteÃigentem,fapientem,omnipotentem, beneficamjuflam, amantem generis hutnani. Ideö «on uult ajpici naturam, ut apud TEfopum, Canis intuetur fabellam artficiofè piilnm, fed mentem adhiberi uult, atq;confiderationem.
Hec
784 ANNO I y lt;S
Hlt;fc fdpicntid,ciudn! PdulutdffimMtetid^ noum fuijje gentibtii,cil pulcberr'muiin decui he* mmimt, O' priecipuiim uit£priefîdium. Adcuiuf i cognitionem O' ddmirdtionem, ui muitetur iitâ uentm, Oâ mtMiidturâdducrfuf idrbdricd ittdici^ imnuiniivm illorum Cyclopum,qui cr DEV^I O ejfifU 'tn ndturd dtque drtibiif diuitiii^^^ uefligid furenter contemnunt : /ipe proportbniif petttn ex ndturd exempld, qult;e multis obnoxâ»» infultibui,fd;pecii imp'mgentem dc nutinteiiilt;ijf^'lt;'â fionem de prouidentid confirment,o pietut^»^ fâ* dnbnisdldnt. î^dm 'm pijs etidmdcretlèinftitu^ tis, qudndoéj- diÃimilitudo euentunm, énormité confiufiontmi, magnitudo cdldmitditmtyquibin niuidentur'miuftè opprimi: um inferuntâ/fei^ fui,dcdÃiduo o uiolento mpulÃuciudfidtumli* beÃd£lnnt,ut dubitent an fit 'DEVS,dncurlt;efi'gt;^ D E O r« humdtiie, cum omnid Ãerri uidedittiit O fiert cdÃu.
Plurimddutem hdbet ex diu'mititeprofil orndmentA genui humdnum præ reliques tuturi!' enim conduits homo,ut effet domicilium D E Igt; «0« eo tuntuni, ut quetnddmodum reliqud ntdch'md oftentdret dlijs imprefjd ueftigiddrcbb teilt, fedmulto mdgis, utipfe dgnofceretdrtelH O'opificem. 'Et conforrudtui cH dd-imdgitui» DEI, 'mciudcerni o dgnofetuoluitdrehetyput) ijute quidem expreÃiÃmtmi eAdeDEO tefiimo'-nium.
ANNO ï y « î. 78y
J ; Efl Oquot; conditiw dd fodetufcM. Idcircè non ttntùmcAinflruôlwpr£fidijs ,qu£ comgt;nunicaâ= i tioiie fcrmonis, er aliorum offiaoru/m conalidnt f iitque coniungunt homines, interq; fefe denâvnci= lt;nbsp;untyfèd habet in femettpfo defcrtpam inUgrè pos J litià formam, uiribin diuerfis, ceu lege cera di* J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clafjis,qu£et/t leniuiTiiHyip.o*
( vimà imperio gubernantur diÃimiliter, ad iwtiw» J tînifjidirigiintKr fcoptMJijUt in/itu ui aliquane^ , I »!itt£W)iEnte, non««Illt;t impulfududuq^rationês , I lubernAtricii,finguld fuo loco aitquid eonferant, , 1 cumadfuflentAtionein fui,ti(m adconferuationent , 1 foacfeitK pitbliciC. Deniq^ qu£ inrcltquum mun^^ , difyfleinA,fufd fient dtq; dijjierfauarietateinfind , 1 tîi,illortt»i ferè aut pdrtem aliqudm,dut imdginent , ( pltcm DE VS opifex contulit in unum homi^ t n«»,ExdiMb«î diuerfiÃimiiiidturis codgmentu^ » fiWN 5 mtrifico clt;truw contextu inter fefe dtq^ cos
i «litK, «élut 1« epitomen, ut rcilè proptered «occa
( i Utr pviK.pÃK.oo'iui©-â.
I Hdiic ob cdufani libenter ddolefcentes ddfuefd^ 1 fimw, ut primum fefe contemplentur, cr iudi=
âi 1 «tNi« inter cieterdid etidm monere ordculi «oa ,1 «itt, præcipicntem nn crtayTop. Deinde I l «t diwn fefe intuentur cr excutiwnt,cogitent quda
1 riwi rerum focietite D E V M. dttingdnt c dià 1 cernAnt partem brutain rdtionisq; expertem, qult;e
J l ex elemcntii conjidta plicrdq; ciwn reîiqud ndturd \ (omniuntrt habet, à parte inteIligente,qHam ex dia il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bee
786 ANNO ly«?.
uinitAte nAtim effc teflAntur,cr conuincii^t injt* tArum ttoHcidrum chardéleres, quibiM fefe Deui in mentibui hominum, ceu in tubettd quaddm dc^ fcripÃt. Ht qudnqudmnuncdttriti peccdto,cr obluerdH, obfcuriores fuiit, K.nKn ddhucut iit denfd obfcurd calig'me ccu periyyay^id^ap quanddm, qudlisÃt Deus ddumbrdnt.
l^thildutent pukhrius, nibtl homilie digniut eR cognitione cr eonÃdcivttone eorum boiio rtmt, qute cum in Deo fumma, cr perfedliÃimd fint : amen ed nobis fecum eommunid eÃiuoluit, quæq- in his,qui credunt in filium, repurgdtdtque infldurdt Spiritu Ãmäo.
Qudpropter cum morcfcholicin his publias fefliuiatibus, qute celebrdntur dd commoncfdct^^ endos iuniores dlids de dl'qs didumfit dtuinititis in nobis uefligijs : pducd de affiedîtbus reciabo ex doârind noÃrd, congruentid cum exemplisquo^ tididuie experientùe. Sunt enim amp;nbsp;hi pdrs dliquet tmdginis Dei in homine. Vt enim eü in Deo fdpi-entid dtfcernens redkt non re£h : E^l (y luntds exigens re£ki, 1;:^ Ãid qudddm Utitid in bis dcquiefcens, zy-nolens contrdrid, uerdq;G~noti fimulda indigncttione rcpellensed ,dc defiruens: îa hominem condidit, ut menti indiderit legesÃu notitids, tudicij normds, quæ rcdh prlt;ecipiunt, , prohibent contrdrid. Volunati dttribuerit fd= culatem efficiendi urgcndi monfirda d rd^ tione, Z3~dffâ¬dlus ddiunxerit , ut pracUrèPldto hiquil,
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;87
tiç To (PofucfofKKop ^0iK.«fxa.,tAnlt;^Udm teliitcs m'miflros uoluntutii in cxequendii no=! titijs.
HtciUuÃriürd efjcnt ,fiut in ndturd intégra uires omnesco ordme,^^ qud inter fefe nexccfuca fUitit hartnotiid congriierent: Sed hdc turbdtdjZyquot; Mlwitdtii impeuo Unguefdito, dffeólibuscii info* ^(»ti contumdcid efferdtn, qudntæ fequuttc fint ^onfifiones, confincitur iniUif, qui ineendifi cr impetu alfeéluum -, ecu, proceUn uorticofi tnrbi^i nii rdpiuntur, nee fefe reprhnunt dut rcuocdnt intrd metds iudicio rdtionii circumddttü.
Vult timen Deut O' in hdc corrupts natura ufidut tinqudm executores ejje notitidrum. Vult letiricor, cum notitijs reSbtpriecipientibuf,obs tewperdmui not ipfi, Cfdlip Sicuthetdturtiyp-politm Thefei filiui ,fugiens confuetudinem no^» ucrcd. Scipio ferudns pdtriam ereptdm cx hoftU umniAnibiit. Et iÃuftriord funt cxempldEcclex filt;c.Veriore/lenim Utitid inlofeph dbftincnteà Eon'md, propter Del »Mnddtum. Verior in Dd^^ uide,repreÃis dc domttis uicinis hoftibut, refl:itiis tntepdcem Oquot; trdnquiüitAtem in populo. Voluit cnhn iti uiucre de conferudrihanc ndturdm, ut Idtdretur dgnitione Dci o reflè fdilie congru^ entibus dd Dei uoluntitem, O dcquiefceret in Deo.
Rurfut uult etidtn in cordtbui noflris efiè cett repdguld O' cdrccres,mettvm poenArum o futuri
Eee 2 m/f.
788 ANNO I y « ?.
dmU , ^uià nihil proficiat ratio,monendo acprii^ ctpiendojftolidè tumultuantes aut rabiofi fierociâ entes, petulanter contra ordmem ruentes cii^ pitates, acri prafenfione ac mmad dcnunctatione ingcntiummaloYum coherceat atque cotnpefcat. Vult cjfi incendia Oquot; ftamtnas irie,qu£ incitent ad expetendas ac perfequendas poenas fielerum lt;( noâ bis Cf al'ijs, 'E.t ad priefiandain defienfionem ww-ftèopprefiis. Vultdolere nos propter nofltâât^ aliéna delinks,, Cf trifles noflrorum cafus,atq; fenfu dolorum, qui cor ceu uflulatu longo patda^ tim conficiimt, er enecant, admoneri de crucid^ tibus teternis, ideoq; hör um [enfu reuocari acjl(â £li ad modefliam.
Deniq; uult efle tormenta horribilium crueidi tutim, Cf furios ultrices fcelerum,quie ceu uindi' ces protcritorum malorum, er tefles iudicij contumaciter peccatis peccaa cumulantes dÃf duorwm Cf intollerabilium dolorum acerrinto fenfu fatigent atque excarnificcnt,er tundemde^ ftruant atq; extinguant t Qjiarum uim experiC'-tur in ceternis fupplicifl impij, Cf in hac uitd ex^ perti funt Cam, Saul, ludas, er alij,quos acerbic tos Cf magnitudo dolorum ad deflerationein) dejfcratio ad fieuitiam 'm femetipfos, Cf oternuiii exitium adegit.
Sicut ergo notitio D E V M intelligentem (T fapientem efli docent, difl'mguentcm uera ifidfis, honejla à turpibus, redki à non reilis'. Sic affè^ tluunt
Anno jy�» 789
Udrktäf oftendit D E V M luflum ejjc,cus \ ftodem publicte focietmtis, O' trdnciuiüttdtis,dc difdplm£ in genere humana, iudicem o Hindis cc»t,o dcleiidri dc latnri rede fddd,eacf^ orndre prtemijs ; Contrd horribiliter odtffe o uldfci fcea Qndpropter toto pedore execrdniuraTrcc^
Stoicoru)n,qui panter djfeéluiomnes O fondemndnt,ut fuo genere uittofos : Ef ex natum fubldtos uolunt. Nrf« D EI iffjdgi««» ex homine toUunt, quam non expumgi aut induct, fed expo^ liri Deui atque illuflrart uult, lE.t quidem quomo= doÃntdjfeilud pars diuin£ tmaginis inhommCf tios m ^ccleÃd, ex dodrina diuinitud pdtefa£tagt;, (/iidpropimO' certiui effentidm er uolunatem Del demonÃrdt, reditos vnteUigmud -, coq^ magii tniti Kos decet, ut er naturam dffeduum cognoft edKiiK, er eos ad normam prteceptortm diuinoa fum fiednmits, regatnus ac moderemur, ne repeb knt uel eliddnt admifcentes fefe affidtus dc motus apiritus jandi, Ndm fi cor occupatum incendijs cdiorumjrdcundiie, amorts iüiciti,£muldtionum, irÃmüium motuum, tcftuet intus ad nwdum fer* tftntis aqua, locus effe ajflatui fdero nuüus poa ! ted,
ïudico dutem hac etidtn de imdgiine D E l i« I nobispiedici.VtenimÃliits DE ted er uocatur 1 'KÃyoq ngyi è/Kcop patris, quid e:r exprimit in fe^ I fe, er oflendit nobis patrem, accenfa noua luce in I mentibus noflris ,Ãcut cogitutiones rerum imdgi=i
Eee à nes
790 ANNO I y
«« referunty explicdt fermo : ltd Spirlti^ Fdn^uf cü er uoedtur Spiritm, tùmquid eüceuptnntd fnutuidmoris er lictüiic inter pdtrcm quæeff'ufddpdtre in filium o/xoia'iop,âr^lt;ii^â^^ pdtreniyUtfitcomplcxui mutuuiyet ((Udficoitlt-tuiquiddtn m wium ; t'um epud cniijjus dbutro^^ d pdtre er filio,ceu fldtus quiddtnferit de perccb lit eordd, er hoe modo pulfdtii eordibta,ââe uiirde tu Jjiiritibuf, cxciat motui legi diumteeongruos, Utens mmiflerio eordis er /jiirituum,Ãeut iinpitl= fieogitdttone Spiritui dnémdles erelifii«nt^â^°^ pereutiunt eor, eoq^ idiu cienturdffefius reÃon^ dentes eogitdttoni. Digni funtergô odijsfurores Stoieortmi,quod exuentes hominem omntbm ujfe» Mui, detrdhunt ei orndmentum fummum, quo uno cieterii ndturis dnteceUtt , feilieet pdrteiu tmdginisDei: Sedeum Stoieis nobis confliihiri non eü propofitum. Hoe tdntum dddo, nos eum in dffeitibui etidm dltqudm pdrtem imdginis di^ ttinie coüocdmus, fepdrdre dffeilus toto gencre,(T fud ndturd uitiofos d eicteris, quos pdrtim pr£ciâ pit er fldgitdt lex Dei, pdrtim Deusipfe infeuit dnimis, è quorum genere funt soiyou, tejles Utno* ris diuini ergd nos.
Dtfeernimus etidm ordinem in djfeâibus infii* tutum diuinitus, er eertis feptum metis dtquedi^ re£lu/m dd Deum,uelut ultimum obiedtum,d eon^ fufiamp;ttc er araÿa, quie ndtA ex pceedto,ordinem inters
'ANNO I S' 6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;791
iitferrttpit,.CZpcrturiduit,eordeduerlo dHeo, CT con«frfad(i obieikl dlicnA.
Dcnic^ procul feclndimui furores Diabolicis fmiles, dut or los d Dtdbolis, quos cogiMitesdut eernentes, expduefcdmuf, CZ nwiorc curd de flu-dioMt «otemefip/i; frcKdre difedtnus dtque co^ bcreere rdpidos uefdtios cordés impetus,dc res gt defendtq; nos pemmus i filio Dei, ne infuro^ resfmiles mcduti, negligcntid noftrd dcfecuritda te rudmtis ,dut d Didbolo impelldmur dc prlt;ecipt^ temur. QutdtrifliuseR,qudm dmbitione,ird, odijs, efferri in bldj}gt;hemds contrd DeitmopMîioü nes er uoces, er in rdbiem dduerfus homines,bet^ uitut imnuniorctn. Cuius rei exempid quotidiè (prob dolor) eernimus in eontentionibus homis num furentium dmbitione, er odijs eorum, quos nutuunt exiftimdtionem fudtn effc obfeuruturos.
Vbi ucrèfeeundum Poétum :
Non opus eil furijs, tintum mirdntur er ddfldnt Lâiudiiiites,hom'mumq; dolent plus pojfe furores.
Hoî ergo omnes procul remouemus, in auibuf fffigies Dtdboli,non Dei lucet imdgo, Sed djfeitus ' i«f£Ãîigfî«iM,qKJ dltquo ntodo legt diuin£ confetti tiunt.
Ptfi dutemnec inteUigi neq;explicdri ndturd djfediuum poteil : tumen qudntum djjequi po/fux KUS, confiderdre er dulce er utile eH, propter
Dee 4 impref.
792 ANNO If«?.
impreffu affcâtbui plurimdrum rcrum imdgines, qu£ cogiatie dtq- perpenfe mirificè ddficiunt (y confolantitrdnimos.
Sit ergo dffeiluum definitio, qu£ frdditA eü lt;lt;nbsp;reuercndo Pr£ceptore iwftro Philippo Meld/t^ thonc,qud nuüam reperia dHtpldniorcm,dut eon^ cinntorem : A jfedliu, qui 4 gr£cK iwmindtitur 7rff.0H, motus funt cordis, noticidtn fequentes,quh bus cor profequitur, dut refugit obieékl. dut iuuent ndturdm, dUt deflrudnt, fcmper conti^ tdntur extrctni motus ,dut Ufd ndturd , dolor dc trtflitid,dut fuduiterdffedbi dcle£kitio,feu betitid dcquiefcens m obie^io.
BR ergo cor fedes ey orgdnum djfcâuum idem ZT uit£ forts, cz cdloris, dc jjiirituum uia^ Hum focus dtq; offic'md,cr dnim£domicilium, (y in credcntibus efl tcmplum Dei.
Hos uit£, dnim£, eyJtbi ipà fedibus coniu«â ilos effe Deus uoluit, quid zy uitd £tertu eritl£=â titid £temA in Deo, cum cordd Deum coittpltxd, drdebunt dtledlione Dei, ey Utitid dcquiejccnte in ipfo, quern quidem corum cernemus, non cdli^ gdntibus dut coecutientibus mentis oculis,utin hdcuitt: fedfldgrantibtos uerddcperpctudluce. iAors contrd ent horribilium crucidtuim indefi-ciens dolor,amp; odium Dei.
His etidm dut conferudri dc foueri, dUt dbfunti dc deftrui uitdm,tefldntur et fubit£ comtnotioncs corporis 3 dc muationef, qua ex mdgnis dc ucbe^ meiiubnt
ANNO 1 7 6 î. 79^ nfntil)«5 dnimi perturbdtionibut repente acci^ dunt, et c£ter£ djfcâtiones,qu£ pduldtim fefe pro* ferunt. Mdg«o repentmo gdudio exanimari hommes compertivm cÃ. Irdcuotdid Atax in furo* Tem cS déliM rabiofum, cerebro phrenetide ob/èf* ) fo. Alijj fX £ftu tr£ fcbrilia incendu exdrfcrunt, ( Multoj cadem in A poplextam, epilep/îam, arthri* I tidcn, fleuritiden, zj Ãmiles morbos coniecit» ScMdebergo excandefcentt fiÃis Idbris ÃangtiK (rupit. Hcrculew mcejiitid longd, cr ut in uiro hcroifo de mdgndnimo uehemens, ddegit in furo* ' r« tieinncholicos: Multi maflitid contdbefcunt, forde inflnr tofti pyri torrefdÃo. Multi dmorunt fldmmis ceu liquefcentes emdrcefcunt, quod An* I tigoni)îiiolt;tcciiiit,Afc/cpM(ie ex pulfuoccultd* fiwn noMcrcà dnwretn prodente. ConÃerndtiones («bit« CT- nMgn£,repentino impctu corde percul* foydut exitium ddferunt aut obflupefuciunt ho* »unes, ut attonitis Ãmiles ceu obtigefcdnt. Sed i dpud HerotJof(«n Pfammenitus conÃteild cd* lumiatc libcrorum non flet, uifd ncce dmicorunt iHitcbnmt. Cur item domino CT Saludtori ko« flniefu Cbriflo cogdtio de cdhtmitntibus euentu* ris populo tuddico, Idchrymds exprimit : Agon 1 «on exfrmit ? Cur pdru£ cur£ loquuntur, in* j gcnt« flupent fecundum Trdgiciwn f Pdteor ut notiticirtm,Ãc ajfciluim uercim rdtionem,fugere intcUigcntii«»,©' excedere captum noflrum. Er« I go ijj contentiÃinuf,qu£ utcunq; aÃcquimur.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E c c y Ante*
794 A N N O I y «
Antecedunt âjfeâu^ noticia^quie oiieéh Wtin^ ÃrantjÃuc errent notiei£feu reéïè iudicent. Cor notitiji per neruos iilivm, pofled fefe incitit dtt^ impellit fud ui,opefibrdrum,quibut mtextume^t itd ut exilidt, de ceu mfurgdt, rurfiesq^ conciddt, ' Cr diducdt dtque dperidt, rurfiaq^ contrdhdt ic ( comprimdt fefe,de mottes hofee pro ut dliter dtqut -dliter dffeciurn cA , mirifcè cclcrrimo uibrâtu iitifcet dc udriat. Simul dutem jfiritiu ipfo! cr humores,eosqi m dlijs dffeAibtes dlios det (J txdc gttdt.
Llt;etitid Jfiritus Jfdrgit ex.corde,ijsq;fdnguh nem trdieüum dtq- impie turn,zt^uiuificd ui bnbui tum futidit dtque extenudt. Irdcundid bilem commouet, CT exdcuit. In hdc enim corde ob fan^ j guinis Jfirituum feruorem exiefliidnte,mceiià , indrdentibus humoribus expreÃiq}hdlituiftrui-dt, cr cordis impetu incitAti rapidifimo fefe Idtu diffiindutit tn omnid. Qudre ubi coneuÃd rudît dtque obruerunt cerebrum,fit,ut tunt homo ceu motus tnente, confiitudtur extrd fefe. lAoeflh cid meldncholicos humores exaggerdt, mtn confenfu comtnotos ex liene prolicit. Metus re^ trdhtt Jfiritus, dd inter tord, qutbus cum recurrit fdnguis tenutor dd fontem.
Vicifiitn uerà redumddtts in corpore btlis i o^txÃAouç : Meldiicholicus humor nioeflos: Sdtt^ guis Utes efiiett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
B£i:
(x
ANNO I y Ã
HiCciw fieri finfiu diÃcimiK experlentia, ttfi (juomodofiant, non prorfui perfincimm.
In llt;eticid cornante amoreni uertim O' legitim »iMm ^o«/i ergd figt;on[dm, cum figt;onfit^ complexu figt;oiife fiiatur, cor extliens de penèdifitliens Leti^ tid fefe cell pdndit de dildtdt, dtgue ennÃis figt;iriti=gt; liM pTdhcnfdt er drripit obieâum dddmatum, id^ceu exceptum thdidmis [uts intrdq^ [efeconâi dens,fihi iungit dtque ddpltcdt, er cum qudddm fuduiate 'meo dcquiefcit, doletq; reuelli. Ac fit irdentior l£titid,cuni dmoreü miituus. Hic dfc= dlusimdgo eü dmoris diuini ergd tws, o âBilij Lei ergd Ãionfdm Ecclefidtn, Deus ditigens nos 'm dile^o, fidinmds dmoris fui, Spiritum fdn s .
I ftutn wii cum Filio per uerbum excutit O' ef~ fimdit w eos, qui djfentiuntur uerbo, quibus nos i eeuprehenfosjibiddtungit o inferit. Hic dnwr copuldt o connedlit credentes Deo, fitq; drdcn=
1 tior'mDco,/i dliquo modo fit mutuus in ncbii,fi non prorfus frigednt cordd nofird^
Gdudio repentino, O' fubia improuifdq; con^ fieriidtione extingui homines qudndoq; fenes prefertiw, er ndturd imbeciUcs, uel fyncopc cora fipi,eo,quod ifthiccdlore uttuli lt;ic Jfiritibus è forde dd jummd corporis dijferfis diÃipdtisqi cor i defiitutum calorc ; bi'c obrutum O' fuffvcdtum foriMidcm recurfu corrudt,dltenum d rdtione non tft.
Stddn hetieid eb antum reficidt c(£ recreet ui* ns,
796 anno I Sâ 6 ?»
ris,quod dgiutionc effufortvm f^irituuMjCtiloreill iMtiuum 'm tpÃs J^iritibm, hutmribm O' iris fufdtet augeat : LiccftitM uero ideo frängdt etc deijeiett uires , quod compreÃiotte Cordts retretdos eitque conclufos jÃiritut (in flrMgulet, dtque ta. cor ipÃum quoque rct, (Oexiccet, calorem 'm cater is obtundtitäb que obterat, concodionem Idbefailet ,bninoris äddenfeti melancholicum humoretn coi(irnitgt; neÃcio. Accedere haenon dubitOyfedfunquie^ dam ut Ãt luturd cordi, qua eiet dffe^in, (3â qud fit,ut latitid perfufivm ceu reuiuif«it,ââ(^ que exultet : contrd opprejÃim dolore ceu ciddtdtq; contdbefcdt, neeeÃe eü, In hune cum fiant impreÃiones cogitittione , fequi dffe^ion^^ temperamentt cordis, hifq; mutitiones,qnie in reâ Itquo corpore accidunt reÃondere iudico, dddam plurd, cum utx plurd did poÃe exiÃ'(gt;ii^gt;^gt; (O de omnium dÃeduum udrieate diÃiririâ'^^^ dnguflid temporis pdtidtur, necÃt 'mflituti pm-fentis^
Sed qui fit,utdiäumeü, utpdrua cnr£ qudntur, lO illdchryment, 'mgentes fiupennt-Omitto diÃutdtionem de mdterid Idchrymdrum, qua è cerebro esl, deq^ medtibus, per quosixtiu Idnt db utraq; pdlpebrd dd mteriorem oeuH ntt* gulum.
inÃubitis O' mdgnis pduoribus, deÃerdtddt'^ pulÃone jMlijdUt hberdtione,coroppreffii/gt;»Ãfigt;'^
anno 17^?. nbsp;nbsp;nbsp;^57
«o coferfocj- recurfu Jjgt;irituum ceu fdthifcit. Acb cidititicj^quiddAm/imtlcdjfedioni, qudtn naras 2.H4ip,tiommdmui,Gr mxToxl'JJ} Gf' fluporemuis ^ilantem, lt;juo correpti, mente fenfu^ omni, de ^tu cejjdnte ( fold ^irdtione excepta, ) ceu con^ '^clatii corporibui obtigefcnnt, formdtn tarnen Gr omnem corporis retment,(iud erdnt,ctmt prehenderentur, Kanent immoti, nee audiunt ^mdtjudm, nee uident, etiam oculis Idtè hidntibtts. ^rcrftKtdlequiddam expduore obflupefcentibut euenit, etfi dtfimiles cdufe fint, tn Cdtoche uen= triculi cerebri, repente db 'mftuxubileoà de pis (âitof humoris obruimtur gt obturdntur. In hoc I fl'ipore uitales Jfiritus deficiunt inccrebo,cuiM I ââ « eau fa eR, quod cor fubito coit in fefe cr con^ fifigt;iÿtur uehementifimè, fibitoq; reuocdt om^ quantum fieri poteA,db exterioribus uitalcm ealorem gt finritiis : receptosq; condit intrdfefèj ^tfefeferuetde uindicct. Quapropterfubtradlo
I eeteris «fore uiuifico,mox coit dter circum prie^ ^wdia fanguis,Gr uires uniuerf^ ceu uita priudttc obtorpefeunt atque labafcunt, ut nequeant fun^ I otire Grexequifud,s,cumuisuitaiisreli= 1 quM corporis uires uniuerfds exufeitet G^- dni= ^t, u^c ergo edufd e^i, cur perterrefdüi fiant
I fittulcs dttonitis, quod cerebrum cdlore uiuifico exhauftum, ceu torpore afficitur de ue terno dtq^
I eongelafct/.
Eademcaufd cur ldcrymlt;e nonfîudnt,quod * fitgore
798 V ; A M N O nbsp;f f i
frigore cr humores coaähdenfutiq;ÃfltMtUr,^' vwatiK comprmimtur.
Edndemobcauptmomniiuifübità fduoretir» ! * ritis,uires dutcldngueÃunt,autdcijciuntur GT ' concidunt, ut non tremores antùm, conuutÃones i O' fyncope, fed etidm eruptiones GT proÃuuii ' humorivm inuoluntdrid fcqudntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ïn mdiocribttf doloribuf nee cor opprn/n'tur, ' nec eripitur cerebro uis uitdliiAdeo nec cerebrum obÃupefcit,nec cor fdthifcit: Sed miriÃco confenâ ' fu, qui eil inter hiec menibrdJuSkttur utrunq;,ce= â rebrum cum mdli cogitAtione quierens prdÃdii dc depulÃonem cor cum dcri fenfu dolorii,cupi= ens propulfdre mdlum. Coniprimitiir ergo utrun= j
, ZSquot; quoddcccdit fctnpcr feu indigndtio,fâf ) \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnifericordtd,feu utrunque,ideo condtur utrumq;,
depetlcre dut poend. ddÃcere feu dutoremfeu * fdtn dolor is ,dut opcm ferre oppreffo cr lobordit^ â ti. Concutitur ergo utroq^ motu cor,contrd(bif' J nisdc dildtdtionis, dtque incenfus indiggt;idtgt;one cdlor circd cor ejferuefcit, Vnde cerebrum mtdâ lefcit, nbsp;nbsp;bumorcs fuà fluunt. Hos contrdâionc । â
fui cerebrum exprimit dtque expellit dd oeulos nbsp;nbsp;f
Zy ndres, Tenuiores per occulorum medtusejfUi Ã,m Idcbrymds dbeunt,qutbui cxhdufiis,dolor ini* nbsp;Æ
tefcit, qudfi Idchrymis confumptits. idq^ ijsmixt^ me dccidit,qui Udturd funt lent,citô etidm pldcdntur.
anno I S' ä î» 799
Iw iUdchryniiit Chrijlta prof^icicns cum in=! ^ctiti dolore calamiMes, c^uic feq^uutur£ eÃent in 1 fc4c uia,dele(ionê polititeludaic£, deflrudiionem ' Krbii, perpetuum diÃipationem gcntts,(lU£ fuerdt populuiDei, Scd longo in muiore dolore eh poft^ ' nbsp;nbsp;M,cum fentit in fe c^undi irum Dei aduerfus pec=i
cdtd generis humunij cum uidet, qudutum Dc!« irdfcdtur peccdto, amp;nbsp;dolet in mugnA pdrtegcnc= tis humuni perire hxc, quie fuÃmeat pro uniiiera foy^uodplurimi ingrdtipro hdcrcdemtione,ru^ *nt inateriids paeiiM. Kefugit mortem fecun* lt;l«tn nAturam,cum jit nAtur£ dcflruilio.
Ad hdrum rerum conÃiedlum, fètifu/mq; itt ex= pducjcit Filius Dei,ut fere opprimdtur,et ludetur penèjUt metuens dbiedionem, Non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i w=
^ue,fcd in cr«cntu«i fudorem diffluit. Concurre= runt enitti in Chriflo multi lt;eflus dtque agones WdximtQ- feruidiÃimi,quos nulla creaturdfuf= , ferre potuiffct,dutfuperare. Ingens pauor, trifli^z tilt;ifumnM,Ãcut ipà dicit : Triflis ed animd mea ufi^ue dd mortem, Ira atque indigndtio fumma dd= ucrftuDidbolum,quie impulit finn dd uindidte cu~ pidiatem ; Item,amor generis humAni,amp; miferi= eordid : Dolor de ingratitudine magnte partis in genere humano : Anxietas, Ztx agonia uehemcn=
Hw contrarijs nwiibus corde diftrado, ' nunc in indignationem incitato,mox contrado iit triflitiam, fcquutd ed in gens agiMio Jfiirituum 1 i
1
800 A N N O I y î.
er humorum, ad cordis conciiÃiones ac nibritut incxphcabiles, intro forasq; magno impetu rucn^ tium,udut in Eurypi fludibus er fuiÃ'e impctufti nullt creature tolerabilem cruptio cruentifudorif , cfiendit.
^£0 de ajfedibus paucis commemordui,tit Medicus,cum pro confuetudhie fchoUalicjuid diâ cendum eÃet. Multa dcaffedlibus regendisaemo^ derandis pr£cipit dodlrina facra, Mula tradtt Philofophia, quorum itlaÃgt;cdant eo, ne proccüis er fluditbus incompo/itorum affeduum impedut^ tur uelexcutiatur Spiritus fand us : H£c neiioâ luntasyuchemcntia a/feduum raptuautinciaa, facidt contra rationeni, er mpediatfludia at^ exercitia uirtutum. llt;los cum de uiandis cauÃs atque occaÃonibtis affeduum uehementium, hisq; frcnandisac temperandis pr£cipimus, prrpari^ mus cor Spiritui fando, er gubernationi rediC rationis. Ac docemus propter morbos quos com^^ | mouet dut fubitos ac uehe)nentiÃimos,dutlongos dc diuturttos,ogt;nni ftudio cauendos effe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Non dubium cd tnulto plures ex fanis cr in^ teUigentibus, ext'mgui dffedibus animi, quant atijs ( cdujis. Quant multospræcepsiracundia f quant multos nwefiitid ex conjfedu publicorutn aut I priuatorum malorum naa,abfumpjit f Vt ergo / regipoÃint nojjè caufas er organa hutnerumq; I qui in fingulis den tur genera conducit. Ed er I cura adhibenda fumma, utfanitas cordis,quantum j
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi^ri 1 â
ANNO I y ⬠t. 801
I ' fitripotell,reflittMtttr cr conferwefur. Et clt;u lt;nbsp;1 iitndimeil,neuelintemperdntia,uelMulgentid, I »MgK i«ccnd(tnt»r cordd, uel mficiantur,: t:y fea f ^iwntHr furores nMiores,fieut exempU teflantur, i â¢Â«tcrrfcrrelt;fntw.
t Mulu enw» tunc concurrunt, corda gignunt { I ftiirifi« uitiles uenenatos, lt;jui cereirum amp;nbsp;uUm , I pâtftesinficiunt,utfittnrlt;ibtofisbeftijs,0quot;lt;tccea t 1 dit Diabolus, qui occttpans corda, turn a^tufuo à 1 pMKos ajfeéus accendit cr auget, turn ext'mguit ( ( in mente uerum iudicimn. ïbi cor quod conditum s \ til,utlitdomiciliumDei,fit cloacai^^organum , fworimi Diuboli. Hoc cum fit trifiifiimum, nw» . torefludio finguli frenemus motus cordis, CT pe* ( 1 ttmi« noj regi i Spiritu fanilo. Te ergo fill , \ DeitotoorittniMpeiÃorejMtdccenclfMMtntenttbt« , «o/lrK uerum luccm Cr agnitionem tui, O' Spiri=gt; . I tufin^o'mfiammes corda nofira,utfacidmustibi à ' ^lt;tti,fernesetiamboscoetus,e^nidulosnoflros, t , nbsp;nbsp;nbsp;de concedfK fdeem, ac res neceffarias proa
pdgdhonidoflrMturton propterte,
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uttuhonoreadficiariSt
i â1
t\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIXE
1
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iff OKATIQ
* â
i I
1
901 ANNO I ; S Ã* ORATIO DB CLADE VARNENSI, RECITAT'A A CAS^- j f 4ro Peucero Philofophite amp;nbsp;Medicinie Doâore cekberrimo in Academid Vuitcbergenà eiufdon Profefjbre, cum decerncrcfur grdduf DoélordtiK in arte N.edicd, duobui honcfli'S amp;nbsp;dodii uirii, die Aiartini,
Dies beflernM,ciui efl qudrtuf Jduum tJoueitt^ bris, renouât mihi memoridni Chtdii netifls. Eo cnim die ante dnnos centum rugt;uetnde= dm, ingcnti flrdge db Amurdthe Turco ÆÂ«ÆÂ«lt; fugdtusg- mflgnis Chriflidnorum exercitus, ydrudm Bulgdriæ, olim Myfld: inferioris opptâ dum. Situm id eü in Ponti Euxini dmccuiÃimi^ uberrimis cdmpis, ddflnum dnguflum, fed exâ cipiendis nduibus peroportunum inter duopfe^^ tnontorid Cdüdt'm zy Kdcropolm, non ptoeuf^ Tomorumurbe, Ouidij Poët£ exilio celebrknetfl }fler 'm Pontum pruegrdndtbus qu'tnque ofiip verdt. AntiquitusDionyflopol'm nomindrimt.'Dt hdc ergo Clddeciitn, nw tempits ddmoncret, redire hifloridm conftiilus uolui or occdflones, qgt;*ei cum dicendum eflit uÃtitA confuetudine abÃt*tlt;* cxhocloco, cogitnrem defdtigdtis audicndo no^ flr£ doilr'mæ ucl drgumentn morborum mention ne mfuduid, uel prlt;edtcdtiones toties ufq; dd tidb iimrepetitds: Offendunt enim, ut uirtutisÃt* dodrina
ANNO ïy^î. 805 doflrMiiC äc profcÃionis alietite, laudes nimiee: Quod ergo uobis ludtcarem hiftoricam nlt;irrdtio=â Jtcmplw uolupatis aUaturam elfe, gu4gt;K perpe=* tuM dtÃgt;uation£s, aut iteratu. encotnid : uarietds tnimdeleiklt, e^cj; â¢crap to -zBiÃcîIop ajtcufop. 't^ecme tempïis folùm in haue induxit cogitii* tionem, fed CT locus prtelij, cr ex Polonica gente belli Dux,Rex Ladislaus,patre Ladislao lageHone ttatus,ijuiprimus decus er dignitutcm Regij no^ minis 'm hancfamiltam mtulit. A loco pruelij non itt longo in teruallo abe^ Boryfthenes fluuius, ad lt;{ucm poüfinitas paucorum menÃum, ab expug^ natinuperà RoÃis munitiÃima Lituanixarcc, indiicias, nunc bellum totisuiribus mÃaurat dute potetiÃima gentes Sarmaticte,Polcntca er Roffà eultu corporis, genere drmoruw, lingua ac morü bus non im, multmn differentes, nià quod in reliai ÿone ritus Gruecos RoJ^i fequuntur: In militia ÿ^ittiori armaturte GermAnorum more fludent foloni. Sedutinam fortuna profferiore contra Boffos nunc Poloni dimicent, cjuà m cumTurcis ; âIfpKgJMriMtt ad VarnAm, id luÃflet, pcrtculum ) ne ut poü Varnenfem cladem, ceu reuulfo ef= flatloq; Germania ad Solem orientem propugnas ^ulo,p(ttuit aditusTurcis ad has terras ; la fupcs ratisatque oppreÃis uicints, eaidem pateant irru^ ptionibus Scytharum, quos tnultitudine innumes 1 »'w, fcritate immAniÃimos,illt reprefferunt haile=! tins,ce u obieihi, moles extmdans flumen.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SileÃa
804 ANNO I 7 6 ï.
SileÃd feuitidm Scythdrum dtque irnnMnlMoii, fuii dnte dntws trecentos edo£lA certAmmiiin, Zr i ctadibtK gt;nbsp;mem'mit, de metuit, quie ntfi tunc per j Po/onww de Pdnnonidm, ut locufldrun dgm'md dppulfos, duxilio cceleÃi, o fud utrtute inhibuif-fet initio dcdetinuiffet aliqudntiÃer, tnulto Idbore (3quot; (diiguine eoncifos dtquc concilia cdtos progredi ulteriui probibuijj'et,illi incendijs, rdpinis, ciidibui, totdm Germdnidtn inftdr[ubiti inccndij,ut olim B.unni, pcrcurriffint.
Vtindm uero ZT noftri Principes mdgnitudi* nem pericult, quod prteforibus eü, proÃgt;icerent, ae preemetirentur, er communibus confulereiit rebus, dimt hofiis dbeü d finibus longius,ctu pre^ pius imtninenti ceruicibus noflris,frufird funtoc-curfuri. tüoUm enimdutfuperbè contemnifitK^ nimto uoluptitiim fiudio, deÃdiofe negligi,uell^ rocidttt gentis bdrbdricæ, uel fcclicitatent iuiÅnis,qui exercitum dd u'meendum aliquot bo^ rum dnnorum Ãcundis pralijs dffuefddum du* cens, in ipfo uiiloridrum curju bldndientifortu* n£ obfequitur dtqÃindulget. UdmÃuincereper* rexerit, pofled quiefeere necuolet necpotent-Stimuldbitur ipfe crefeente indies cum gloria ipft glortæ cupiditAte. P,t exercitum uidlorijs infolef* centem de ditefeentem rdpinis quomodo contiiie* bit f prefertimà mitioris cccli 'm Gernunid ton* perietnà gentis opes, à rcrum fruenddrum uber* aton,
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8o;
titciit,Ãdelicdtior^uit£ uoluptAtcs perj^exerit ^^^deguflarit f
Anni funt qumqudgintu, cum in ijfdcm ad tyfihenem cdmpis,fexto Id; Septembris, pdrua ^nuf Polonorum deuicit de diÃipduit ingentem ^offorum exercitum, cumqi plurcs de his dliös t^iumphos Poloni enumerent, tdm certdsfibi dc^ frondent uidioridis,fiiuflo fit decernendum pra^ ^0, ut fuperbo contemptu, cr pr£mi,turis confix fijs ttiam extermi auxilid non uideantur ddmijju^i e(fe. Sed uidednt hdc fuu opinione ne deeipuna , neue nhnid uirium fudrum fiducia, amp;nbsp;hoftia twideJjieiHu, uel negligentius uel confidentius aa ^,int,quod eidem genti ad Vdrndm,PdHnonibus ad ^dgititm dccidit. Stcpe timidior hoftis dut imbca â^âBior,fed uigddns,o- in occafiones intentus,poa tentiorem CT priorii faliciatis fomnio fecurèfea tocientetn, fafluq; nimio ctecutientem,opprefiit, extmxit.
Kac dico non priefagiens nuli aliquid, nec i^ontumelia dfficiens quenqudm, Sed nxtuens cr ^ornmonefdeiem. Vercor enim,ne cum pertodm fit circumaibn, annis quingentis iam completis, Régna Buroptca properen/ dd mutationes, ura gentibusfidtis aefatahbus panes. Ad hancentm metam perduda, régna inter ire, uel externis uel domejiicis conuulfia atque dcfi:ru£ki drmis, teftana tur tot urbium regnorimq^ rudcra Oâ c'meres, ttfimulti earn metam nonattigerunt, Pannonia:
Pfif à lacera
80S ANNO I r «
Idcerddc triflts JficciesditteoculoseH. GdUiitii fdól tones diflrdiki, de ceudbimômotiflu^ifââ^â^^ ntttdt, 'ticque obfcurè fefe coinnwuent dtejw^' runt fdti regniVolonici. Domiuero diÃid^oru^ occuia femind, ex dilfidentid profe⣠rdouâ tiones intefi'mæ, neglcdlionesg; exteriierum bo^ flium de prou'mcidrum, ([udt uirtus mdioru/indb impid or Tyrannicd bdrbdrie u'mdiedtdf Ecclejt^ Chrtflt Germdni£ eoniunxit,quo ttndenrfrâgt;^ eudfur£ /
Vtergo eomnwnefdéîione commonefddi hoe tempore,de noÃrd etidm c'morum falutc diligentius de frequently cogd^^ mus, uoa dd Tgt;ciim fdeidmus drdentiori pro ijs, qui dimicdturi funt,non minus de noÃrd,qi^ fua fdlute ( Noj en/w iUis fuperdtis eddein ptâ''â culdproximè exeipient) l^drrdtioncm pr^bj Vdrnamp;m 'mÃitudm,qudm rf edu/is (tr oecdÃoniiof | beUi ordidr, ut hoe exempla etidm difcdindf fis beHorum oportere iuÃy effe,C^ hoÃtbiis pââ^ j ferudndd effe. Tune dutem tuÃd; funteauÃd,^ , Dey tune drmdt de regit Duees, de ddt ui^ori^ dm, eùm,qai belld gerunt,funt uerè btfj.lu}9fjSjlotr qudlesÃuduerunt effe Romdni,de quiby dffrmi^ tur,quèd omni eauerint studio, ne priores ipà dlifs drmd 'm ferrent, neue deuidis, Gt fub iu^ord reddclis miuÃe imperdrent. Tdles fucriint dduer-fus Tureos lohdnnes '[iunniddes,GT Georgia j firwtiis cognomëto Sednderbegy, quorum utroq; ।
ANNO ly�. «07
«on laîmit co tempore Occidens exercitdtiores in rc bellied,?? dcriom uiros infer omncî, lt;^uot^ quot eMW TKreis Ãgnd contulerunt,
GeorgitK rpiri Pr'meeps, fed puer,citm obfes Atnmtbi à pdtredtttus e]fet, eduedtui moribuf TurcicM, dtq;dd difciplindm militurem iUiui gertââ itsd tenerisaffuefdäui,poftedTurcicos exerct= tut perpetuis uiäorijs terribiles ,frequentiÃime proÃigdtos, de retufos, mdximis clddibut dffecit^ ttt Ht feptem Ottomdnnici nominis præctpwos Principes pHrpurdtoî, quosBdlfds nomiiidnt, eda
I Jiris exHtos, duf trHciddrit, dut ceperit, putrid 1 Croid fortiter defenfd , qMdi» c'um expugndre \ Amurdtbes nttlld ut poffet, dolorc toties fruflrdti 1 fOHAtHS COnfuWptlM
1 Htwntddcî dd PdnnonifC limites in perpetuis
' nbsp;nbsp;cxcubijs, ueluf mwries, ut de Acbille,Homert« wr=
1 quit,nonPdnnoniicfolti«,fedreliq«lt;etottusî-Ma , Topic,duos duddcifiwos dc falictÃimos Turco= Twm tjirdnnos, Amurdtben, Oquot; Mdbometcn,pro= Jljerrimis uidorijs frdilos dtque fdtigdtos, CZ
I procul d Pdnnonid in Tbrdcidm rcieólos, coegit ' db iniurijs, qudmdiu niuerct, db/bmere. Horum \ Jiijl uirtute dc foclicitate tunc fuijfent repref i ' Turci,id»H olim nos awt fcruitutts Turcicic cr«dc= \ Ilfitnd fubiiÃemus iugd, dut in medio Germanid: 1 turn bis conjliftaremur. Num neque mdgnitudo ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îff 4 dnhnf,
808 A N N O I y 6 J.
animî, nee uires, neque occdÃones hii Tyriituu^ tunc Ocrant ad occupandam laliam Genius niant,
luit omnïno Hunniades units inter fumws itt faliciÃimos bellatores non tMitum nofirifecuUt fed omnium tempor um, folers ac fagax in proiu^ dendis, patiens in expeamp;lndK, celer in arripieitâ dis, acer in perfequendis rerum occafiontbus,lt;tt(^ in ipÃs rebus urgendis pertmdx,conficicndis tunatus. InhocVarnenà beüo non fuit fjSjj@^ Rege Lrfdw/rfo non iuÃa arma cäpieiitt contra datum ante fidem,quando pax in annos de^ cem faiki fuit,ac fancita conditionibus ai^uiÃfnis-UiutAtA fuit ergo prior eius ac perpétua fortuné quid ipfe uiolato iure beÃi, me tos defenÃonis gitmtiC exceÃiÃet. Sed ad nArrationemipÃniiac'-cedo.
Sigifmundus Imperator cum bis inÃxlie^ drm Turcica tentaÃet,femel ad aicopoltttl^y/^ urbem,coUatis cum ÃaiazeteÃgnis ad tertiwn Calend. Oilobris, Anno à nato ChriflomiHtÃ^ trecenteÃmo, nonageÃmo qumto, atixilio Gillo= rum, quorum temeriatc res perdita fuit : Deittdt ad Columbacium, Seruia: oppidum, luxta Saman^ driam Alyã mferioris Thracueà propugnacu^ Ium,non longe ab ïflro, congrejpts cum Cclebino Baiazetis filio, annis tredecim poü cladcni prio^ rem, reliquitpofleris materiam ingentiiM bello^ rum. Hon eaim quicturi erant Turci priores beüo
ANNO ïy^î. 809
er loc mfoclici, imtoq^ conAtu, dniniAü mj^em potiundtc Pannonite ereili, Sigtfmun* 1' «umulturiis Albertus AuÃruciK gencr,in ipfo ar ^^/^ppAratu è uiuis exceÃit,cüm nondu copiai f'Pintwnia er Germania uniuerfas contraxijfet. ^clüfuit is uxorem grauidam, fed duarum lam fia matron. Qitôd ergo Pannonia à morte Ala btrti rege careret,Amurathcs,(lui Georgium Sera ^fi^Ptej^otam nuper principatu cr liberis Jfolia» tit, ratus occafione utendum, continuo in uicis Seruiic Pannoniam populabundus irrupit, ^carfionescrebrM,atque incolis maxime funefioi feett. Pannones di^entes rebus fuis, cùmjèfolot tr-fine Kege tantum hoftem ac tint pertinacem MX fufiinere pojje animaduerterent, ut uires fuas augerent Polonorum focietate, confiltum iniuea runt de nuptijs Ladislai Kegis Polonici, Keginte grauide conciliandis, quatii^uam de partu quid fua turum erat, efiit incertum. Kegina etfi initio non abhorrait, argumentis neceÃitattsperfuafa: taa »len ubifilium enixa efièt, nuptias prorfus rccufta ttit,dc quibus ad Polonos iam erat relativm, cupis ens filio Regnum auitum conferuare. Ea res in bellum erupit graue admodum, ac perntciofum, cum ex proceribus nonnullt, qui res ad Ladisla* IHM in/jexcrlt;tnt, hunc depofeerent, er ad uindi* candam repulfe contumeliam incitarent, nona nuHi Regina: CZ Regis pofihumi paries tuerena tur,
Fff r
IJU
810 ANNO I y J.
IngreJJui in Vannonidni Lddiihui fiudio fawre^ procerum, ob urgentem belli Turcici fteeeÃiliâ tern, cite) bonam Kcgni pdrtem obtinitit. Nfc bits fuis de fuit Regina, recuperando amijfi, O' aflu dtque inÃdijs tddtslaum oppugnando.
His inter fe confliikintibus, Amurdthessii^ nine negligenddm effe drbitratus db inteÃino bcUo occdÃonem, copies uniuerfas celerrmè pet JJiyfos, TribaUos^; attraélas,Belgradoddnttmtt, qutc urbs Taururt nomine ueteribus eelebrati, Cr dd Sdui Hanubijepi ccnfluentem comniediÃiâ mo locOjCr ttdturddtque artemunitiÃimopoftti, Regnipropugnaculum erat. PreecipuetapudLit^ dislaum ualebant dutoritate, ïohdtines Huttnid^ des, ci~ Georgius Seruiæ DeÃota exul, epueinpe^ pulerdt c pr'mcipdtu Amurathes. Horum alternait Husiniadem Ludoutcus Trdnfyluanite ,qiue uetc= rum Ddcorum fedes fuit, prtefeeit,ut fe inteftbto iellodifleiito, exea parte areeret aefurnnte^ft* ret d Pannonia Turcos. Alterwin Georgia/iti à i limites contra Belgradum coUocauit cumptefi-dijs,ddprohibendds ibidem Turcorum excurfio-nesdc populationes.
Omnem autem intra Tyram fluuium crty* iurnica iuga atpue Hemum montem,lt;pui lt;( Jlt;ïef»iâ tria continuo dorfo in Macedontam procurrens, Gf utrobiq; in ramos brachia tus, MyÃam fuperio^ ' remaÃeris collibus ac prof undis ÃnuoÃsejiUaüh j bus 'mÃdanià Macedonia dÃerminat : inter ergo I huitc I
ANNO I y ö ?. gn huneittontetn,^^ inter Pannonite Daci/ec(iUeteris limites, dcPontum Puxinum conclufim regionem tenebant tunc VuaUacht,1itnlorum coloni, cr Surs mf,ttc£ gentes è Septentrione egreÃje, ortu pAe triaq; diuerflt;e,lingud O' »idribus inter fe cognA= t£, Ed regio Rowdiiii temporibiis D(troru;n Gca fdruMiqjdd utrAtnci;iftriripa»i,amp; his uictnorum Roxoldrtorw«, Arpiorum Oquot; TAurofcytharum : Ante bos Tbrdcttw, liiyforum, Tribaliorum .Ac PiArdAnorum jedes fuit. Wdödcbi origmem nos mine ipfo mdicAntes, intruTÿrdw Oquot; tflrum. ubi Adhuc PontisTrAiAni trigintA quAtuorddmirAs biles piLe nequdquAm totds obruente Ddiiubio, uifuntur, (« ueteri Psdeorum pdtrid confedcrunt. Hy/tAm mferiorcm cum pdrte Thrdci£ Bulgdri profeélidc denomindti à Vuolgd fluminc Kojfos turn, qui eft Antiquorum Rbd: Superiorem Mys pAm, Seruij, d progenitoribus Sordbis, Sdrmd = tis'ue: TribdUorum regionem dd Jflrum Rdfcij 4 Rof^K «omen forttti : DdrddnoruKt pdtridm cm lUyridis ord dd montes Eugdneos Boj?i = i«i feu Pdc'indc£ compleucrunt. In Epiruw Oquot; AcArndnidm Albdni fefe infudcrunt. Singulis fui imperdrunt Principes Grlt;eco DeÃiotArum nomine, qui idm olim poR dildccrdtum ÃFrdncis Byzdntinum Iwpcritwn, fefe in liber Mem dfferucs nbsp;-
runt, nt plures dlij- Gr£ci£ Principes, Bulgdritc I BejJjotim multo Ante fuftulerdt BdidZetes omni 1 a regione in forWB proKinci« reddita, Seriiue 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â quot;Defpo»
812 ANNO I r « ?⦠DeJjiotdW MuUduiie ,^ult;epdrs eii VUdUdchu ad Tyrdm dmnem, O' ueteres Idzygei, reccns A» tnurdthes eiecerdt. Idem in Epiri Dejpotim Gfigt; orgitim Cdflriotum mdchindbdtur, ui ofrdKde, quiAmwdthe decepto, pdteriiMn principdM receperdt.
Cum ergo Amurdthes omnem edmregionei)i, ddEpirtim O'Pdnnonidmufyae complexe,ttni= mum dd utrdnqi ddiecijjet, cupiditite proferendi uerfiet occidentem ïmperij, fdcilè quidem Pdiino^ nid tunc fuiffetpotitus,propterprocerumdifcor^ didf^nifiaunniddii uigiidntid O' uirtw^multisue^i litAtionibiis, O iufiis pralijsdccifumeumufq;dt^ tritum retdrddffet dtq^ euertiffet.
Mdgnitudinem periculi cum inteUexiffent cateri Europ£ Principef,id dederunt epcmm, ut diÃidqs inter Lddisldum\ o regindm compoÃti!» perficerent, quo uires uniuerfe in boftem Regno inbidntem conuerterentur, Miffus e^ligiturdd pdccm tend cum reliquis conficienddm db nio Pontifice ïulidnies de Ciefdrinis Cnrdindif» Pontificum enim exitidlie orbi terrdrum dwbitio idm turn in omnid fefe regnorum negocid ingeffe-Tdnt. Is ctcterorum Principum dutoriMCtCr ope rem deduxit eo, ut Regind certis conditioaùi bus filids duds frdtribus Lddisldo o CdÃmiro de^ JÃonderet, Orcgnum pofitis drmis retineret. Hicc enim wtdferèe^l dirimendorum beUorum, O dmicitite inter Reges coltcUidncLerdtio. âivamp;t
ANNO I 7 6 J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çij
Xypamp;vayKÃKçâi^Ufî/i; a'v/J.Saa'eç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ouic
tSÃÃouo-/ crv/^pSjjamp;ji, inquit, de bac ipft Herod,
Quod uero interea Hunniudes multos Turcos gt;â 1«)» exercitus deleuilJet, Seruilt;e partem ac Kuliiuiam totam recepiffet, id grauiÃime ferens ^uratbes, contrailis uniuerÃs copijs Europieis, btcottlumeliam banc bcUo ulcifccndam totis uiris luu'imcubuit: Ladislaus iUi occurfurus bortatu i^eterorum Principum, Pannonicos exerdtus uis ^ridbus copijsHunniadis adiunxit. It^progrefi (usaduerfus boflem confilio Hunniadis, cito mas ximam Seruilt;e cy Eulgarilt;e partem,profligatis ins deatqueexpulfis Turdsrecepit. Hlt;ec («itM cum tffènt latiÃima, Regt i«Mcnt ingentes addiderunt tnitnos,
Hunniadcs in eo beUo uno die ^uin^uics cum Turds aperto Marte coiigrefÃus, qu'mque uidos fijs partis,ut Colopbonem priortbus adderet jÃlen duüÃimum , fub noilem fexto pr^lio Anatoli^e 'BaÃam Amuratbis affinem ingenti aufu temerè Oâ improuidè Hunniadis fortunlt;e feÃe obijeiens ftiHjifci contriuit,ut triginta Turcorum millia udinternecionem c£cidertt. Ad buius cladis fas rnam, età trepidare Amuratbes ccepit, tarnen ne timiditate, q- fefe, cz maiorum uirtute acquifis turn imperium dcjlituiffi diceretur, nouis ex AÃa co^s aedtis, fadoq^ fupplemcnto, Cdrdwbcitwt j PbogiifjHirtwn impigrumtO^' confilio mas n«^
éi4 ANNO ïy^î.
nu^ proMptum, m quo /pent oninent poÃtdm biMt, denuè 'mflruxit. Hunc m nwntii Uemi mI» hbui tiimio uindiflæ dcfiderio 'mcdutiui irruen-tem, Lctdislaui Hunniadii prouidentid itn exce^ pit,ut inexpeibM celeriüte obrutum de eircttino ddtum cepcrit, copijs tlliws uniuerÃs pitrtim iu^ gulatiâS, partim diÃcäts. Ea clades csntuni incup ÃÃifcrtur Ãmurdthi terrorem,ut demorteÃbi exde/peratione conÃtÃenda conÃlium habuerit-Sed pr^efentta ac maghitudine animi, expeditisq; conÃlijs aalibei Eaffie, hommis aÃuti cr UdÃi, quem Carambeio fucce/Ãirem deflinarat, rur/iH confirma,tus,ecidem monitore aliatn in tuit beÃi gf rendi rationem,ut pvtecluÃs obfeptisq; ad Rhodos pen montent anguflijs,eluderet cunikindo cir^ curnducendoq^Eabij Maximicontra tîannibdklit flrdtagemate, artes cr conatus Hunniadis. Ed» Ladislaus animaduerfa, cùm bcUum uideretur turum longius, ac difficilius propter angullidS i infidarum uaüium, contentus aliquot uiäoria^ rum gloria, Cf hoÃis fuga,exercittmi,quanqudiit | aduerfante réclamante Hunniade, reduxit tri= umphabundusBelgradum, o/lentans inter praddf Turds ereptas captiuum Carambeium.
li£c poflquà m acciderunt 'm Europa, Card^ mannus Cicilite Princeps, iflarum cladtum fama excitus , ualidiÃintis copijs Pontum amp;Bithy^ ntam Turcorum prou'mcias 'm A/ta inuaÃt. Amu rathes tgitur cùm accifas tot pr£lijs atque atte
nuatds
ANNO I y ⬠î. gij niMtJt fopi'i« utriqi bello non fujfeiîurtu cffè cers ^ct, fcdEuro[gt;£um hoflcm exercitum mus g«, quim AÃa ticum reformidiret, LegAtos mi^ Jit lid LadisUwm petitum pjcem, i^'s conditioni^î lâiif,iiuibus ueüet. Ladislauf non difficulter ajjcn^ fi«, DKown'd diélt : Rofli cedenti ditreum pontent ficnendum ejje, condttiones tulit, Vf Amtird^i to^ cederet Seruia, dcdu^lis pr^Ãdijs ex ijs â^eibus^ oppodis, ^u£ adhuc tenebat : redder W Georgia DeÃtotie liberos, redderet fortimitij ^ibÃmeretdb iniurijs. in poflerum : non repe= ftrrt i/lold(tuidm nec amtjÃtm Bulgariie partem. Ibiaim Amurathes folam fibi Bulgctriamrelin^ 5m peteret integram-, annuente Radislao, pax (onclufa eü in annos dccem, nbsp;nbsp;nbsp;itireiurando fir=!
IWtt.
Sed pacis leges, dim uix Amurathes ex E«s ââüjM m AÃani traieciÃit, uiolauit Ladislaus, lu^ i 'lt;*nis alacer er ferox,incert£cj; belli glorii£,ipiim fleura pacis autdior,cx afflatu,fcilicet blandientis i pn'ore bello fbrtuna, er applaiidentis undici; or^ I fiiî Chrifliani acclamationibus, in nouas eosq^ in-ffntes elatus Spiritus : ex Amurathis uero abfcn= in WMiorwn atque lUuftriorum uiiioriartmt, â»loin linpcrij Byzantini recuperandi Ãgt;emille= ^us. Rwpit dwfë blt;ec feedera perfuaÃtsex Eugenij inflMu luliani Cardinalts infanis er exitialibus ' eonÃlijs,qui Pontifici Heere iuramenta,pr£fcrtint I bofiibusCbriftianinominispraÃiti,religiofia du=
toritAtc,
Ãiö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y g ?.
toritAte, nbsp;nbsp;diuinitui concelfa poteflâte,imü
reddere atque refcMere contendeidt ,lt;juidiiuid contradicerent faniores, rcgi fdcieidt, futurtvm, ut Pontificis, Philippi Burgtmdiadii^ cis,ZT Venetorum chÃis, ad tieUej^ontum rathi fuppetias fuis laturo,redittim ex AÃd in ropam intercluderet.
Pduxit ergo Ladislaus copias Segedinicon^ gregatas undecimo Calend. Oüobris. iuliano tT c£teris Antiflitibus Pannonum impeUentibnt ZT urgentibus uelut Purijs,dire(lo^ad Ãnifiramp^^ lAyfiam inferiorem intinere propter patientto^ resacplaniores campos, auâus copi/sauxilidri^ iusDraculteVuaUachorum Pr'mcipis,lt;}ni exps^ ditionem ifiam uehementer diffuadebat fdititno euentum prafagiens, Bulgariam omnem iuxaJjtf^ ripas ad pontum Euxinum ufque, praÃdijs Tni^ cicis Jfonte loca deferentibus occupauit,ZT quot;Varnam morbo languefaélus fubflitit.
Amurathes, ubi rem comperit, mox Caramanno,ciuantis potuit itineribus adHeil^ Ãiontum reuerfus, AÃaticas copias,auèd ptcis metu defeilionts in tà m dubio belliÃdtu no fatis fideret, tranfuexit in Europam, ariliÃimum eA ad Caltipolin,claffe Jtilied,Ã^ flagitiofa timiditate, feu fcelerau perÃdia,ocioà figt;e(kinte. Corruptos enmt fuiffe JfeculdtofO^ nonnuHi tradunt, i^ui timidiMi exercitus potto* c'mantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
ANNO I y « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8â7
Trlt;lt;n/[)orfeirMnt autem copitu GenuenÃum iu,ucs,lt;iuibui de/ingulii capitibM,fingulos dureos nummos folutoi e/fe perhibent ,fcilicet, ut quaà q«4ddgt;» fdtorum conÃgt;irdtione in hoc etùm tdm licerbo ac fuftefio cafu pdldnt Ãerct, tju^ Ãt CT Ãerit Satellicij Pontificij in periculis (.hriflianæ RtipublicæjCT' quidem Pontificum drtc comtnotis ^tq^accerJïti'S confldntid, rnAgnamp;niwitdf, dcfor^* Allude : qu£ Ugurwm Ãdes.
Amurathes tradudldf ex AÃd copias non pro= tuldbl/lhmo Cherfone/i rhraeij, inter Europd:= «,qu(e ibidem congregatie imperatorem expe£la=
1 liint, diftribnit, cr promotes inde caflris Adria= I JKipoIwi uerfus, incredibili ufus ccleritnte, die fep^ I fimo contra Ladislawn adhuc dd âVarttam bd:rcn» I ffiBjC nihil tale cpinantem,caflra pofuit, I nbsp;nbsp;nbsp;Nonaudiebatur tunciitinniades,utanted ,fed
1 tgt;lMlt; (wlcbant iMlidw ej- Pdnnonicorum Antifli^ ' âUm ftolida cr Rcgi faalia conÃlid,quos libri ors 1 âujjciit dcccntius quam drma. Certè Antiflites^à 1 dcdogmûtibiM, c derebus ad EcclcÃam pertts I *gt;cntibiÃ, (jMod »iKnerii ipforum eü,ucrofludio 1 fotiiw, qnrtm flulta, alienaq;, Oâ toti chrifliano 1 erb'i pernteiofa ambitione, ati^He curioÃtate, de i »tiÃrMcnddrum acicrum ratione, O' confligendi l ciwn (unto bo/le occaÃonibus differuiÃent,Ãque ' PccleÃas potiiw qwà tn régna Oquot; beüa adminiftraà à fent,refli«i cum EccleÃa,reäHus cum orbis Cbris l jlidiii regnis, O' tunefuiÃetdilum, nunc ages \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ggg rctur.
j
8i8 ANNO ï 7 è J.
retur. Uac nMia cum nunc agnofctontu, dUiin» quam ferö nimis : Tarnen ne nunc quidetn iu/itt Cf conuenientia remedia adhibentur, Sed tilia,qui= bu^ uulnera exacerbari, periculd aggrauarifftt^ tnlçm 'mteritum Europte accelerari cxperimur. Eduihe pint igitur ad Stutariam pugnam acies u-trinque 1111. It/zw Nouembris. chriflianani firu^ xit Hunniades nuturo deliberatoq' conÃlto,iti ut latiis uttum ad paludetnqtiandani,alteruntad currue ualli infiar autmuri concatenatoSytcrÿ.iW' exercitiK ad montes conuerterit,
Certatum eü totos dies nodlesq; tres, diii fon tuna ancipiti Qf euentu dubto, Sed tinto ufrittep^ animorum ardore, ut cicforum fanguine canipi Ãagnarent. Viilorta tandem ad Chrifliaiws inâ clinare uifa cH, ob primas Turcorum ordines di- j fiurbatos, atque in fugam dtlapfos, Imperator ( rem ippmi trepidantem ac dejperabumdo Jtt/iilem, i cùm Antiftites ex ftationepM fugientem boÃcnt Ktconfulto profequuti, aditu ad nudatos oraties patefa{lo,ui£loriam er uitam Regis, crtotiiu ex^ ; ercitus, Regnteji Rannonici, imo Europa; fallt» temboftibusprodiderunt, Moxenim in nudatos Equittbus ordines conferti Turcorum Sagittarij I immiÃi, denfa telorum nube Ãpeq; ingeininati I Legiones anteriores perruperunt ac dijiccerunt, / Antiflites procul ab ade O' ordimbus fuorum, , nuüo negotio à Turcis diÃipati, nunquà m adex^ ; trcitum redier un t, fed in turpi fuga, turpi in» j tend /
ANNO I y é î. 8j5 teirtdi paettiif dederunt perfidiieÃolidlt;ecj; auda-^ ftlt;e,nimirum cÅnom paludibiufujfocati.
ÃMittiades dum fciffbs, confufosq^ ordinct rec Ã^it, audit regem Ladislaum adconfertAmPræc ^tiMorum phalangem iuuenüi ferocia pcnetraà Ãy lt;^tinq- his prtcliivm confrere cÅpijjè. Ad lÃum fatis reparatis ordintbus fublcuandum dum f^'operat, fatilis, Rege tiondum intercinpto,famlt;i fubito percrcbefcit,Regem à Prtetorianis obtritnc ^^itum efje, iHec demum falfa fanu relK^uo exerc ^â^ui ob diffutos ordtnes laboranti caufam fug£ ^£buit, ut in poflrcmo Scipionis cum Hannibac * con/hólu, feceÃio Hannibalis ex prxlio. E4 Pglt;t conjpeâtl Amurathes ctii aliquoties res âd deÃerationem rcdicrat, animum reciperc, (â^^tinactiis ex omni parte urgere ,atque infla= ^^iboruriq^ fuos, cr turbatos Idccrosqi ordi= farcire atque producere , donee Rege, qui (quo lethaliter fauciato prolapfus erdt, cone t^lfo y Mdntds pojfet Chriflidnorum copiât, cire â'':^ÃiÃs undiq; Legionibus concluderet, Ture ^^'^â^eonÃictudine,
. Iftt R.CXJKUCTIM Pontificum hortdtudd fdle ^gt;^di)n fidetn impulfus, (3- ab ijfdem, rebus metis., rfc proditus, inep ip/a dcie fdtellicijPone T-dj imperia duddcid ac turpifugd,in diferimn ddduilus ,eumqicxercttus fepe uidioe fâ(rte naxima mtferdbiliter trucidatus, rebus Ggg z Chrie
820 ANNO I r « J.
Chrifiitinis detrimentum fummum : hoflibm fum^ mam ad acquirendum ac flabiliendum Oricntis Imperium, cpportuniatem attulit. Adco confen^: fu expertentiig perpetult;e certumeü, Nutta un^ quà mfuiffe falicia jalutaria, uelfoederacum Pontificijs fa£hi, uel bella de horum confilioÃu^ fcepti admintfirata, atque eorundem auxtlijs gefla,prefertim ubi caufejjtecieReligioniifue-rimt pidiæ, aut cùm dignitatis ac potentia Politic ficiæÃ^eihia eR ampli/icatio.Turci in pralijloco trophieumerexcrunt^pofitacolumna,, cut com» mijjà t pugiiie tempus infcriptum eü.
Himniades in deiiÃÃimum agmcn Pratorid^ norum delatus ad cadauer Regis repetendunt, peâ nèinterceptus futffet. iam enim in omnes partes diffiifi ordines Turcorum, copias Chrifiianorum in medium agmen ueluti in na/jetm illeilas, impu^ J ne conculcabant ac malkibant. duodergo deÃx-rata cjÃent omnia, in fugam ipfefe quoq; p(f deuia proripuit. Pugientem earn Dracula inters cepit, (T captiuum detinuit. Sed admirationc wr= tutis iterumdimifit. ReucrfoinVngariatnpro'-cerum confenfu gubernatto ac defen/io Regiu commendaa eft, utfufeepta publicarum rerun cura prouideret, ne quid detrimenti Regnum ed^ pcret. Cicterte copilt;e,quibusbc[li for tuna pepera , cerat, fuga quidem ex hoftium manibus ereptit funt: fed partim paludibitsac lacubus abforpte,
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A N N o I y 6 ?. g2i
pärtim finw, frigore, uigilijs eneäie in ÃluK, tni=s Ãrabiliter interierunt. iuliditiK rumpendi fxn ieris autor,clapfm exhojliummdtnbu^, in fuga ' perfidiic pÅnas tragico cxitu iuit, îAudut cnim rca pertus 0- niultts confeiiiK uulncribm, ludicatus cfl i fuis eÃe lugulatm.
Aiunt Amurdthen ob fuorum fugdmJ^e dni^ déficiente»!, conuerÃs oculis i« uexiüum, i« ^â0 depidld fuit 'tmdgo Chri/ii crucifixi,dla uoce pit Imgud exchtmdjfc : Crucifixe ,à uerè es 'Deus, fdafiere perfididm tuie gentis, qu£ contrd im er fits,contrdfidem ddtinijdrnMcepit.
Hfc eR Hiflorid clddi5VdrncnÃs,c}Ud»tea cowmemordMi, ut conÃderdtis eduÃs, (iu£ dttrd^ lgt;«nt gentium, regnorum,dtciue urbium interituf, ÃtKus nwdefliores, cr d Deo gubernAtionem de ' ^cfinÃonem petumus. Opturim dutem Gemtdnia cos Principes, erin inquircndis dc cognofeendis TwrcicM (ttq;(t!ijs bdrbdrdrum in uicinidgentium bijlorijs diligentiores, in pdtrid contrd tules
I muniendd defendenduq; coniunäiores effe «tqwe deriores. Ac à mugis noÃent gentesipfds, Ã'Tyrdnntcds,dtque iniufi£ fieuict£, obfccenitu^ tis,mpieMis plcnds,dpudillds gubernutionum formM,excmpIdn:ultiplicis er belutnte iniufticiic , immdnib.tis, gent« militiiiC, confuetudinem i pwliitndi : Mdgnitudo rcrum excitdret genero» 1 fosttniwoi ddmuiorent curum tuendi conferudns
Ggg 5 diq;
ANNO ï y 6 ?⦠diq; inpdtrta pr£fentem politilt;e, formAHï mis conÃitutdm de temperatamlegibus: Gquot; mores humAnitatis plenos : ^ccleÃds fottAntes ucräm de Deo doéirinam: iudicid,quie iuÃicii^ funt in pdee pr^fidia, çf communis focietitii ncrui: fdmiUds nobiles,quds fcr£ gentes rddi^ atus extirpdnt: honeftds politids ,difciprmiis dc doilrinds , quds dbolent prorfus, fummd rerutit in difeipima militari,cr beüdndi conluetudme,iic iniuÃis rdpinispo/ita. Queritur là cclefid, à pud nduidem fe exuldre inter Mefeeb Gquot; Keddr, à eil, inter MoÃhos Gquot; Ardbes, ex quibus Aoà funtGTurct. cùm ergo h£ gentes iminmeditt ex propinquo ceruicibus noflris , petamtts enta Ddutde duxdiunt g defenfionem à Deo. Te erge fill Dei, Ãoye tiAop à ïJ'/£ tS Jcïd'ft#7?lt;x^lt;âÃ, toto oro peilore, ut propter gloridm tudmttoi protegens prohiheds, neTurcicis, RoÃicis,dUtti» uilibus beÃis efÃcidtur m bis terris barbdried tid^^ fiitds : Sed coUige G ferud inter nos fcclefîdtH teile 'inuocdntem, g rege mentes docetls^ tiwm,ut unumÃnt in te, Amen.
D I XL
ORATIO
ANNO I f S 4. nbsp;nbsp;nbsp;S2?
ORATIO DE STV.
EUS AÿTRONOMICIi, RECITA:, tt â Magiftro Bartolenjteo Sccnborn profejjôre
Dcclt;tno Coliegij Philofophici, die Mats thiie Apoftoli,
Ne bi congrejjui noÃri, 'mquibiufitrentm* ctatio teftimonij publici, ejfent tantiitn uel ecioÃa uel etiam profana J^e£l:Acula,lt;iudlia 'm fuis pinegyribtii exhibait Gracia, fapienter 'mflitus tUMi eü, ut ante renunciationcm proponeretur commonefadio aliqua utilis difcenttbus, cr huic ' mifcerentur uota ad Detmi precesej^^eiuibiK Eccles 1 fi, EccleÃte neceÃari£ artes a Heo confer uas I fi petercntur. Hlt;« enwn itu cum dodrina Eccles fe omni tempore copulatas fuiffe conflat, ut ubis
1 etmque hiec refituta effuIfit^iUneÃmul tüuxer'mt, (^hacextindAjpaulo pod iUa: i^uoquemteries fint, barbarie oppreÃte,
întelligo autem artium nomine, non manem iut garrulam Sophiflicen, alienam à ueritate, ZT woribi« lt;tc «if«e pernieiofam, fed ueram ac fobris i ant Philofophiam, qu£ deducit mentes ad confides 1 Mtionem natur £, zs eA commonefadio de Deo, Talem adfirmo Dei donum ejfe, et excitari atque iüufiraridiuinitus. UancduxacMagiflraEccles i /îd la dirigit ad normam do{lrm£ cÅleflis, atque J intrametas Moce diuina circundatas ita ceu coërs I
Ggg 4 fff,
824 ANNO I 7 6 cet, ut uiciÃim ornAmentivm acpritfîdiumAlxi pctat atque confequdtur.
t^eijuc id à me dvrogdnter diet, tnteÃigunt eruditi fdpiente!, qui norunt,ciult;intumPhdoi fophid fiepe do£trinlt;e caleflt perfficuMtis tiddiH, fi lüd pr£ccdente dtque iter regentefiec ut dncib Id fcqudtur, dc feruidt difcentibiu in uerd eturrd^ tione fermants : qudntum etidw conferdtludsdc prefidij cieteris drtibit5,cluibus regitur dtlt;^ ddnti* niftrdtur focietds hunutna,.
Sonnt Ecclefid inde ufij-db initio generis hu^ mnni uocem fuce do{irin£ fold,de mentis (}â beneâ ficijs filij Dei, quibus inflaurdtur genus huminii/m ad æternioitem. alt;ec ipfi propria, lÃifoli hec diâ uinitits patefd£kl eâ. Sed intercd tnmenfola etiaiii doilrmam legis mordits integrdtn conferuduit at» que 'tncorruptdm,qudmgentes catere horribili audacid furtofis obfequutx cupiditnttbus partim mutilarunt, partim deprauaam proiecerunt,dsâ tinentes ueriatem in iniufticid,ut Paulus ait- EX hac detextA eA totn dodrina \urisconfuliotiiin, quant or ab Ecclefia cepiffe,repetitA docent legu/nt initia, ceu pod longa exilid,ac nonnudaetM apud dtuerfas gentes natifragia, redqjfe Utndeilt ad Ecclefiam,ut ad normam legis diuine autoriti^ te Ecclefiæ ceu istflexa atque ddaptaa corrige^ retur : Oflendunt piorum Imperatorum decreü, qui ex ueteribus legibus Romanis fuflulerunt eas, quaspietas Chrifiiana nonadmifit, Grflatucrunt
ANNO I y à 4. nbsp;nbsp;82?
iliiitp!eli(i4nAlogii(,quales funt, quic prohibent cidtM Idolorimt, ac pÅiiM fanciunt capitulct t« tos,à quiEthnico more paLim Idolis facrtficiia rentjUt Junt ediikl de his Conftiint âmi,Vjlent'mMs nijTheodoÃi, ph^fii'iùorumèTroa/ofÿiôp.a.TCi, quibt« confittutiones Ethnicæ uel emendanter uel âMentur. Uccdubium e^ ,dijpuationes iuriis fonfultorum dodlrina EccleÃie plurimum eÃe lU
Sold etiiim EccleÃu monflrät cy explicat uera fiutdamenn doiirinie de nAturu rerum uc IA.edic£ iirtis,refuMisEthtiicorumcommentis de mundi exordto, de rerum princtpijs, de cuuÃs inflabilitAa tism ntAteria Elementen cr imbecidMtis dtque confuÃonum in genere hunMtio. Nam O' Detwn oflendit eÃoprimdm cdufam drchiteamp;utricem. O' tundoK eÃe mentent æteriMm, infinitum, omnipos tentent, ord'inis intelligentem, liberrimdm, diuer^ fiÃimdm ab hdc uiÃbilt mdchmd, qute er hunc or= dtnem iu/lifMerit, O' feruet dtque gubernet nAtu^ nm Itberrimè, O' operibus inuÃtdtis extrd ordi~ nem nAtur^ tefletur, non tAnt'um fe opificem eÃe dominum nAturie, fed multi mAgis fe cufio= demdc proteitorem eÃe illtus coetus, cuifudS pro» miÃiones tradtdit, quds uult intelligi dc fein fudm uocem dc fud decretd eÃc^ lt;tc fdnélè coli o euÃo» diri.
Cdufdi ueri incertorum dc udgorum motuunt i JJMferi« O' mAgntC frdgilititis nAtur£ humAiite,
Ggg à wrbo*
8î6 ANNO I y ⬠4.
nwrîiorttwj, mortK alidrum horrihiliam con^ fujionwm, quM mens humdnA mtuens obftupefcit, cùm caupK uerds nuüds ptrj^icidt, refert tpft in idpfum primer um pdrentum, çr c^ud: hune confer cutd eA,execrdtionem diuindm.
Sold denilt;ii EceleÃd, ut multi dlid prdtereim, perpetudm dnnorum fericm inde ufque db initio mundi recenfuit,qudm exare Ucus uoluit,ut mumdi primordid fcirentur, cr ordo pdtefdâio=i num innote(ceret omni poÃerititi, qudndo,in quibus locis, cr quibus tefiibiu trdditi fit uex di=i u'md, ubi cr qudndo filius Hci Dominus nofler lefut Chrifttis conciondtus fit ex nwrtereuixea rit : toti deniq; Ecclefid eonditd, propdgdtd,dt* que inter triftiÃimds .ïmperiorum ruinds crima judniÃimds didbolteic Tyrdnnidis perÃequutiones mirdbiliter fuftenatie hiflorid, ut d pofleritite eognofccretur.
Seddd decurdtim dnnorum dcÃcriptionettme diftindltonem, eùm multdrum dlidrum drtium rea quirdntur ddiumena, prteeipuè uerà GeometriiC
Arithmetic£, quibus uelut dlis Aftronomid fea fidttollit in fublme dd dflrorum av9o-llap,ut Pldtoait : certum eù Peelefite etidm deberiprda cipuè drtium M.dtherMtiedrum propdgdtionem, quds ut eonderent dbÃoluerent fdn^i pdtreSi credo nonnulldm etidm fuijfe cdufdtti, eur eis uiti in tot dnnosfit prorogdti,
li£e ideo pvoUxius commemorojUt excitent in ddolefa
ANNO lj'^4. nbsp;nbsp;nbsp;827
*iokp:etitibus curam con/idcrMdi dtligcntiui Ec« twflri tetnporis,in ^ua ubi iÃiagiionerint â¢âc petiÃtAuermt beneficid,ciu£in bäcpoÃrcmd ââ¢c délira ntMtdi fenâ¬Â£ki,mcxhdnjta bonitate Deus ^bis communieduit innumcrd, ccncipient fud Jigt;onte ueros cr luflos impetus dd pcrpetudm grd=gt; ^ttudinem, lt;JU£ ueritutem compleà itur cr tnfiitis pTieftdnddm Deo O' ijs,perquos tdntti, benefia Deus impertit diq^ confcrudt.
Rcduéli fwmus dd focietAtemuerie'Eceleã,0' lid aÃcäum dtej- dgnitionem illtus £tern£ lue is,tn ^Ud Deum uifuri dc celebrdturi fumus cordtn in ^ot), £terniMâ¬,quod nuUi unqudm eontigit extra icclefîdtn, qudntivmuis hununo iudicio, fapienti ^xt bedto, Udnc dccendi Deus uoluit in hdc fcho^ ^,dt(jue ex hdc cteteris illucefcere. Adiunxit dd (tm lueem, Cieterdrum drtium lumen, quantum Germania,/i quid fiiÃorijs creditur, niinquam ontea uidit, quod tueriac fouere ad poÃeriatem augere dijÃeilius er it, prdfertim bis mori=: ^us, qui fenÃm irrepunt o conÃmiantur. Hicc Una bona nec peÃilentibus dc pernicioÃs docen= ^iitmdiÃidqs conueüi aut obfeurari, qtiibus arÃt Germania lam multos dnnos, nec bedorum uaÃds tionibus proculedri aut obrui,dpud nos eü pafjus.
Exigit ergo Veritas, qu£ prima gratituÃnis p4ri eüjde profitetur utideÃt ortum beneficium : Illa ergo primum hoc exigit, ut ,noti imduÃria, fipientid, con/ilqsMt uiribus hu}tMnis,has res pdrtdt
828 ANNO 1 7 g 4*
pdr fi« dttji confeilM ejje fomnietttui t fed in ricum dutorem referamiu: Alterum,(iuodre(iuirituet ritM,eR,ut cos uiros,quorum opera,cr cos Prin^ cipes, quorum auxilio protedione acdefcnÃone EccleÃa condttur, fubinde mdgis magisqi dtit^ pliÃcdtur dc dildtdtur, quorum beneÃccntid ceu pdbulo artes benefit,alto: fotccq; crefeunt,agâ nofcamus organa, diu'ma eÃe, exufcitdri, regi, cr dotibus mÃrui atque aditiuari diuinitus. Tales CT 'Dodores Cf principes patrones Eeclefjs harum terrarum buic Academie, dtuinitus hucufq^ tri* butoseÃi profiteamur, Gt bocDei donum grdti celebremus.
Dc Ãde,induÃria, fedulitite Dodorum,tefldn* turmonuments conferuat£ puritutis dodrintc u* triufque ,facree Philofopbiclt;e. Prhtcipum pie* tAtem erga Deum, amorem Cf affedionem erga EccleÃatn,curagt;n poflcritutis, fapientiam, muni* ficentiam , commendabunt pofleris monument!), EcclcÃarum fcholarum i« bis regiontbus, qu£ Cf nunc florent, Cf prteÃdijsneceÃarijs omnibus optime conflitut£ ad flabiliatem, faciunt,ut prte* clarè Ãeremus depoÃcritite,dequaut quifq^Cf uir melior cd, cf fuorum amantlor, itamaximè folicitus ed, cupiens fuos in eandem uera beatitu* dinis poÃeÃionem collocare, in qua ipà uiuere contigit.
in bac gencre cum lüuÃriÃimus Princeps, DuxSaxoniic Eledor Augtiflus 3 dominus nofler clemen*
ANNO ï y fi 4, nbsp;nbsp;nbsp;8^5
tlementiÃimtüfitn certet cr cum nMioriim cum multii alijs Regibuf de Pr 'mcipibtn -, ut nulli ceddt, diÃimulare me publicd conimodd,qu£ lt;* Uerè heroied ipfim prouidentid de fdpicntid,O' tnunificentid redcunt,nonddfuos tatts ^«tn, fed,dum fuit confulit, etidm dd gentes exter=t gt;'ât! plurimdf, grdtitudo non Ãnit,eüm in banc coinmenwrdtioncm deuenérim. Hthilreferdmde ionufticd eiui confuetudine, quant omnes feimui oceupatdm ejfe aÃiduii exercitià do£îrmlt;e Ãdeney gt;icr£ Ãeri^qi inuocationisDci ,dc Ãdn(litnonilt;£ : cura cor um, quie polit iie flatim firmumatq; flo* tentent, Cf gubcriMionent Ãalutarent dc tran= Ãillam prafldiit ; deniq; inter tot tatiMq;anipliÃ: lintie gubernAtionii négocia, etiantacri in de= ÃjÃo jiudio plurtmarum de difÃcilimarü artium, W quarum nonnuüif,ut eft ingenio dcerrinto,pers J}gt;icdciÃimo Cf auidiÃimo,mutt3, ex Ãontibm tpfît ^egt;gnoÃcendi,prteÃertimMdthemAticd,tdntumeld» ^orauitatque-elÃecit,ut non Ãolitnt multnexÃc/e txtelligdt, ex inueniat etiam, Ãed ut exerccre ip* [^tettant artiÃcet poÃit, ilec, 'tnqudnt, ttfi pro* ^^jÃet redan,quod domefliclt;e uirtutes Ãuml cont* ttioneÃadiones omnibus utiles, amen hoc loco, ^âlt;gt;ft pratÃcntis inÃituti non /int,ca pnetereot Ãapicntid dicam conÃulente rebus prieÃens abus ac projÃiciente Ãuturis, deq; munificentid , jKa ceu Ãulciuntur ac muniuntur PccleÃte Ãbol£.
InteUia
8»o ANNO X r à 4.
ïnteTligit lUiiflriÃimuf Princeps Eleitor SdXót niiCypriecipuum efjè ntuftui pij MdgtÃrätuf, prte^ nbsp;nbsp;nbsp;j
fldre non trnttùm, ut m prtefentid Ecclefijs bene fit, fonet uox uer^e doélrmlt;e, ddiuuetur dc de= fenddtur minifierium Eudngclij, curetur uiélut âi p docentibui, fed ettdm ut htec bond propdgentur, ( r, de peruenidntddpofieros.
ïnteUigit (^ hoc, Politidi bedtdi fore dcflo=
rentes, non tdntum ,fi, ut Pldto iudicdt, dutprie= ,( fint Philofophi, dutquipræfuut Phtlofophentur,
ctfi fdnd, Pbilofphid egregid guberndtori ddiu^ । mena, dd hoc munus tribuit er dccomnwddtplu^ e rimd,fcd niulto ntdgii,fi quiprafunt er Ecclefds
hofijitio excipidnt dcfouednt, er ipfifintprdci*
pud Ecclefitc membrdycxemploa prdcdnt cuetcris, ( Hoc moneri fe feit uerbis PfdlKi : Et nunc reges . j inteüigite,eruditnini qui iudicdtis terrdtn. Seruite ( âDomino in tigt;}!orc,exultdte ei cum trcmore.Ofcl(lt;gt; j Idmini filium, ne qudndo irdfcdtur Dom'tnut. i
Dc drtibui uerodc difcipl'mii cteteris la, fen* j tit ,utnon contenttu iudicio Crafidpud yieno^ j phontem,ccnfedt ant'um effe -ssiiyoiç aaTiw^.', etfi er hoc Encomium prtecldrum eR,feduerius er । rcéiiui iudicdt, cjfe ornAmëa dc prtefidid Ecclefii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
dc Reipublicie, er- ncruos confociationis humdme. j
Idcirco cum Ecclcfids hdbedt in his fuis region ( nibui puriate doëtrinæ,pijs ritibui,qui exercitijs I dolt;!lrin£ er 'tnuocdtionis feruiunt, iudicijsEccle* fidfiicis dc difciplime piu: ; Guberndtionem Poltti-
cdgt;n
ANNO 17^4. SîK
Um loneftiÃimis legibm, Cr feueriÃimis iudicijs quot;⢠ÿriuiterac Ãipienter conftitutam dt^ueexornA^ tim: ut h£c bottA confirmdrcntur dc perdumrent iipofleroi, fcholMdlityCr mÃruit,publicdi dudf, (triudtM tres ,uth£(y doiir'mie fdcrlt;e, dc cæte^ â¦quot;dru«: diÃciplmdrum fideles cuftodes efient, incji ^isfineeria,tem,dtque confienfum tuerentur, zy tu Ãem'nadrid educdrent, ceu proatudrid fnppe^ étirent Ecclefijs idoneos uerbi m'mifiros, dd Unt certdm dtcjne confentientem do(lrin£ fiorx ^m ddfiiefiddos: Reipub: utiles guberuAtoreSj ftdinc deduäis liberalibus ingenijs, ^UtC cum iu= ^eio deligumtur ,perdrtes fingulds,d primis dn^ âtiiiUt folidumdliquid dfieciui poÃint,ubi cetdf ^tifuit dc iudicium. Sine fchoUs enim uniuerÃd il~ ^cito ejjent intertturd ,à idoneis guberndtori^ ^tttextmiHtSrKOft protmusdlij in iÃorum ucftigid [t(ecdereat,ifs fi exculti drtibus,quibus amp;nbsp;munc^ ^tiocendi Oquot; oneri guberndtionis, qute du£Ãunt in genere humdtio omnium mdixm}£,pdres eÃjc foÃmt.
Hiefchol£ qudtttum pr£jlitermt domipdtri£t ipfa loquitur. Ciudntum e£demprofint dcpro fnerint Ãorisexteris gentibuSiCrcdo nuüdm ex ipx tjji Autfore, qu£ non libentcrprofitedturjOquot; °pttmiprincipis hac in pdrtc pieatem dcliberd^ tititeni gratt, pr£dicet,
Sed dd ïileólorem noftrum redeo.lluic,ut Ãdpi^ uti Pr'mcipidc fuoru et pofteriatis dnMntiÃimo,
non
8î2 ANNO I y «*4.
non ft fis fuit^tuntis impenfîs pubticisM fcho^ Im dïere^ifed quod uideret fato quodam temporti/n noflrorum,negltgi,uel ettam contcmnt fludia Hte^ rdrum ab ijs, ad/juos præcipuè pertinebdtyO' cu^ ram huée propagandi ab ordinibus fupertoribus, quos olim in Gracia (y ïtalia confiâtpoffeÃionent doürinarivm, quafi fitamac propriatnÃectfie,de^ uolutam efiè ad ordincs inferiores,quibus ne fach le emtrgant,obfiat res angufia donii,futurum au^ tem, ut hiec res adferat tandem uel detrimentunt uel ruinam, er artibus ipfis ac doilrinis ,erEelt; clefqs efiam ac Rebuff ub. in quM mox tetra effet peruafura barbaries,ft uox doélrinarum eontieef= ceret. Ideo ut banc quoque calamitatem,quam im^ pendêre, into ingruere iam,fapicnter prteuidet, à fuis regionibus auertat, quantum bumanttus fiert poteÃ, rurfus decreuit nouos er uerè regios fum^ tus in bac nofira Academia certis Scbolafiicisfnt^ figni numero, fed eer a conditione deled is, qtto^ rivm alij in alijs dodrinarum generibus exercean^ tur iufio tempore, quod intégré fontibus percipi^ endis fufificiat. quot;i^on enim uult, ut tantunt eua* nidas fedenturaut captent umbras, aut fold de^ gufient initia, fed utfontes baurire,er perjfiee^ re uera, firma ac folida ftimdamenta confuefcant, He unquarn'E-cclefijspij er intelligentesmintfiri, Rcipublicie fapientes crvfj.amp;ooAzÃTcU,fcbolis eru' di tl dodorcs,dodrinte ipfi acres er cxerciati de^: fenfores defint. Bas uerè diitinas dotes er' uirtu^
tes be-
ANNO I y « 4. SB
Ijeroiäcdt, Vieatem lÃuflriÃimi Principis Ple=t ^o^is, quic anteit cr gubernat c«eterits, fapientU *»i,iuÃiciam,munific(ntiam:bdf ergo, fi non ^iMntafunt mctirttnur de perpenderemM,nimii ofcitdnter de his eogituremus, ut leniÃime dieant. Siuero nongrdtn mente eelebrdremus ZJ- pofleri* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-i
^tieommenddremus/miuftèfdeeremns. Htee er-* ?o, ut alia in eo illuflrid orndmentd plurimdrum ^oicdrum uirtutiim,fldttMmusdonA dtuindeà KzTdUgeri eonfirtndriqid Spiritn Ãando pe=: ^nnis,utdiuTS.eeleÃlt;eP)â¬izyKeipub.proÃnt, Id flint fldgiat ueritiu, qult;e,ut dix{,prmd grdtituv iinis^drseR,
Cumdutem dlterd grdtitudinis pdrs ÃtluÃis filt;i,qute fefe obligdt dd officid zj )nutud,cogite=s »tus poÃuldre d nobis leges iuflieiæ, ut de perce=t ptis ingentibus beneÃeiis Deo aÃidue grdtids dgd^ »tas^z:}- grdtitiidinem omnibus demAndata obedientite offieijSy in dgnittone ztP fidueid filij u=gt; f^igeniti Domini ZH^ medidtoris nofirt lefu Chrifli, decldremiis. Deinde ut eos, quosfuorum beneû fiorum uoluit eÃc eeu diflributores, tdnqudm or^ gitdd diuind z?quot; generi humAno fdluartd, eo re» igt;erenti£, obÃerudntite ztr obedientine cultu dffi» (lAmusde profequdmur, quo unumquemq; eonue» nit fuo loco ztP ordine. Denique ut dries ipfds de doÃrinas ceu res diuinds fdnâè religtoÃeq^ trdfte» Kus de eoldmus, quod Ãet, à quds dccepimus,rclia ÿofd fide tueri Zir poÃeris quaà per ntAnns trd»
Khh dere
854 ANNO I 7 4.
dere incorruptiu fluduerimui. Tales aufent reth nebimus, Ã, ne uel tricis ocio(br{im Sophifmatum inuoluantur,uel tcbfurdarum opintonum cceno iii^ qumentur, uel nouorum cpmmentorum diÃimili* tudmeac difcrepantia deformentur, prohibtterb tnus, mÃftentes ucÃigijs, qUiC ante oculos funt, fcriptis expreffd. id nero ut 'non dubito unum^ quetnq; ea fide, diligentia ztSquot; afiiduiate prtefiitua rum in fua arte quam profitetur, qua quifiq^fecit baiienus litame meo loco faóiurum promitto,qui cum partem dodrinæ Aflronomic£ mhacfcbold tradam, co magis de hums conferuatione folicitus fum, quo magis illam EccleÃte cura fuiffe confide^ ro, qu£, ut dixi, à primordqs mumdi duótam fe^ riem annorum, Gr accuratiÃima fanilorum pa=i trum annotatione diflinilam nobis communicos Ult, quaà careremus, quanto plus feiremus de no^ fira uelaliarum gentium origine, de mitqs'E.ccle^ ã GT imperiorum, quam de fua origine noue^ runt omîtes gentes extra ^cclefiam, i^gyptij cio in quoi commentitia miÃia annorum retro fuam uetuflatem referunt ,Ãne uUa aut principij aut progreffuum aut mutationum, qu£ incide= runt, ùndicatione. Gyttdmabfurdum e^,quodex horum commentis citât Herodotus, Solern intra annos undecies mille trecentos GT quadraginta, quater uariaÃe locaortus Groccafus. Etjienint fortaffe de muatione, uel mAxim£ obliquitatis Solis uel Apogeorum ac perigeorum, uel orbis
ftellati,
ANNO 17^4. nbsp;nbsp;«î?
ficTldti,eiccuJdrimentioortùtiM atcfue oecdfuum poljet^timn figmentum de tettipore abfurdiÃi» mtmieû. Arcddes ÃeÃnxerunt dnte Litttdnt ^os ejj'e. Thejjalife fdbuldtifunt ex Idpidibue pro*
Attiei udUA idikintid gloridbdntur, fe â^VTBX^owQ cjÃe, qudà fx ferrd proruperint.
Ridtculd htec nobis dccidunt, qui de hdrügen* tium origtfte ex Sdcris dtfcimus, d quibut dutori* bw conditie jînt,et qudndo cocperint.Pdtremgen* tis Xgyptie nommunt Sdcric literie mizrdifnum filiimt Chdtni : lonice gcntis, tdpetum, ÃMum. Nec his diÃimilid funt, que de primis pdrentibus Gernunice gentis comm'mifcusttur multi, nixi lt;iutoritnte Tdciti, dliqunntô mdgis ineptiimt Gdl* lia feriptores, dum dbUedoris nepotibusPrdn* fo er Bruto propdgdnt i'rdtieos O' Brimn * «Os,
ItA cùm etidm de noftre gentis ortu nutlddlia ^onumenti trdddnt teftimonia ueriora, quiim Ecs ^Itfidfticd, etfipofted dlie hijloruedd Ecclejîdfli* coüdte, lumen mde dccipiunt, dgnofcdmiis qndntum hoc fit beneficium, qiiôd doccdt Ecclc* K tende fit gens nofird, ex qutbus dutoribus nu n
O' quôd indnnorum ferie tempord etidm ori* ^ittii indicdt ,quibus confentiimt deiiicepshifto* ^ilt;^,qu£ fequuntur. imà ex Ecclefid natum effe
profeibim dnni diftributionem coUdtio ofien* , etfi 'm ed fingulegentes fuo quoddm confilio lab'inde aliquid nwarunt,quô fe o ù populo Dei,
ühb 2 cr
ANNO 1 y « 4â
CT itlijs gentibus diÃiäere oftendereitf. Certify fimtvmen cnim exbifloridNohie, fättHospatres iw menfes Ãngulos,^o.dics recenfutffe,quod Ãgy^ ptij tmitati in fui anni dcfcriptione obferuarunt. ^gypiijf cteterte gentes Europc£,(juicquid de anni ratione in ufu habuerunt,ferunt aeceptu. Neque uRos unquam Cyclopes fuiffe tam feras puto, neque uüam unquam tam horridam barba* riem,qult;enon menfium atq^annoruminterualla acmetas notarit,
Sed cùm anni neceÃitat manifeflaÃt,uelim ttiam fcholaflicos attenté conÃderare , quant latè doéirina de Anna pateat, quantum ad exaitam buius ceu fabricam atque confiitutionem confe* rat totus chorus arttum Mathematicarum, quie Cf inter fcfe,cr cùm Aflronomia prtecipuè,ieter* no deuMæ fÅdere,ita opéras cum hac communi* cant fuas, utà qua fefe ex his fubtrahat,autÃde* Ãciat,ha:rere max iRam, cr aliqua fua parte man* cam fieri atque mutilam necejfe fit. t^equecnim magnitudo anni definiri poteÃ, aut fiderei, quem îtsiÃoTïipîJ'a uocant,fiad inerrantcsftcRasSolis circuitus referantur, nifi orbis fteRati nwtus ex* ploratus fit : aut Troptci feu uertentis, ntfi fimul etiam momenta æquinoélioru ac folflittorum fint comprehenfa :aut utriufij;,nifi uniuerfa in annuo Sohs ambitu uarietas, 'Thlt;^ lt;pou.voijS.ijHi= b-vceifaoL* A/a$ incitatiore CSquot; tardiore incefi'u ad diuerfa Zodiaci punélafitanimaduerfaatlt;^perfieita.
Annum
ANNO 1764. nbsp;nbsp;857
Annum conflituunt nunflrud Jjgt;dcia. Hec ue* ^o,quotnodo defîgnabuntur ac diftinguentur^nifi ex Lun£ conuerÃonibui, nel ex Solis deeurfu per Zodiaci J'^sSincuTUfJ^o^ta. f Ergo circuitui ^undres, in guibus nuior adhuc ineA udrietas, ut prius metiamur neceffe eA quim menflrud Ãidciit ^eterminetnns. Diurni ueró noAurniq; temporis eontinuis uicibus crefcentem dc decre[centem uda tietAtem quomodo explicdbimus dltter, qudm ex e}uottdidno ccdi circumdAn, cr Solis condtu ni» ^iiq- in contrdrium^
Egt;eniquequdtuor dnni temporum grdtiÃimM xicMjCr mdgnA fdpientid peculidri temperte4 eixli utribui diuinitus diftinAds, qu£qs in hds incis iunt menÃruds, diurnds,hordrids dc penè numens fineds dêris muationesy amp;nbsp;pr£ter hds dlids etidm âffcAiones dtq; impreÃionestqu£ è cali defluxu in dmpliÃimos deris trdAus Ãefe diffnndunt,dc uel ftlubritutem ddferunt, uel ddmnd, dtq^ detrimens tArcbusndfi-entibuidtque cotporibui. lUdsergo ^utquomodo mteîligemus,dut quomodoperjÃis eienius, nifi ztr quinq; errdntium ftelldrum,multo tnuore udrietdte difcurrentium, curfu dlids dliter in boredm uel dufirum deflexo,^ incitdto uel res prcffo, dd Solis mterudUd, dut itineris,in quo des eitrruntjUt itd dicdm, djÃerititem f 'S^ià ergo hds rum etidm Synodos cum Sole, cr cttua^à ç »(gyi îtOToypoiaç er 'jt^oognixaÃdo'ld-o'Ji^ dd Solern
omnium ti.m errdntium qunm inerrdntium Hhh ; ortut
Sî8 ANNO I î 6 4.
or^(« dtque oiitui numerducrimus dc notnuerl^ miii. )
Ac difci hicc nià dc documentii ifgt;oÃvopSjjlt;gt;gt;p, eruditK obferuationibui multorum feculoruM, nec niÃde hdrum inter fe coüdtione dccurdtn, ne=! quci^nt. Orditurenimfeu AÃronaniidfeu Aflro^ }ogtd,(utroci; enim nomine uetuÃdt ufd eü) db his^ qu£(^otJ.v6(Auci^ fenÃbui oflendunt,7ra^a.'rHfHcramp; er fenÃbui er ex Geometrtcis atque Arithmettcis demonflrdtionibui rdtioniperfuddent. ObÃrud^ tiones eruditec orgdnie fiunt, qu£ ddcMnufuM fabriedt Hlechdnicd , er rdtionem firudlura dc diflributionts dirigentibus Geometrid ZT Arith^ metted. Cum^i inflitui nequednt^nià explordtim Ãt, in quo terra uefligio, qud dd Solu iter, dut dd tequinodlialem uel Polum extdntcm,qitd dd ortunt ueloccafum hdbitudme conÃÃdmui,er orgdnd collocemuijCoÃnogrdphid opue e^,qua quid coniâ^ pledlitur yi(üy^a.^nlt;xi= XüJpOTjagzxa? m^ct.yfxa.'nitxç, terra fuperÃetem, locorumqi in= terudüd dimetitur dc dtflribuit, cui rei nugnum uÃm prafidnt J'»o'rr[p/KH, /xETtcopotrttoTr/K» er yva/xoviK.«. Hac enim ex gnomonum er umbrd-rum rdttone, rurfM Geonwtricts innixd fonttbuf, ende petites flultd demonflrdtionibui, multd compdrdt dd motuwm obferudtiones dc doélrendm neeeÃdrids. /j~.iTiafO(ru.o-oeiAH fleüdrum dltitu-denes: A/oTrfpjK.H cdr tendent interudlld exqutntdc ceu menfurdt.
Totdftt
ANNO, ï 7 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;859
t TotitK uerà per orgditA call flendrumcj-con=: fciftpldtioncm dc notdtionem dirigit o-ir[inù, cinn ^ilionn rdtionem explicet,dc cdufds muenidt, cur fedem Ãellte eodetn dut diuerfo poÃtu nidgnitu=: ^Wem mutent. lî£ itdque omnes età ijfdem poflea jirniAntur demonÃrdtionibui, quibus Aflrologid, ^men ipà ceu Ãmuldntur cr fudm dccommoddiit t'perdm, qud illd tundem perficitur.
Seder exobferudtts prmt5,multA de'mceps ilia extruunt dc dâ¬texunt,coniunflis er pdrtitis, ptout opui eR,operii Arithmeticd er Geometrid^ cum 'm ipÃs motibui 'tnÃnt,non ta,men db om=â ^ibui euidenter percipiuntur.
üeque hte difciplmie dd rem tintAm fold ddfe=! fant Euclided elementu,, età 'mde 'mitium e^ : fed ^ultA dlid ex hii confldtd,fed Geometrid prdcipuè ^oéir'mdm Tridngulorum utrorumg^, pldnorum âc Sphdricorum, qud ceufcalds lÃd confiruit,ciui= btu er dfcendit in fublimè, et rationes explicdt fabricd: corporum dtque erbium caleflium, mo=i ^tum, interudllorum ,nMgnitudmis, connexionis Wfcr fefc et cum reliquo mundi fyfiemdte, habi= ^adinis dd terram. Ex fcw tandem,ubi ea er inter fÃc er dd ucterum dnnotatA congruere depre== l^tnderunt, demonÃratio mueÃigans confenfum, logiÃice d'mumerans motus dc tempora, con^ feiiitur Cdnoncs medioru/m motuum. ütec AÃro« ^gt;tii£ initid funt, qu£ poÃquim folertid drtiÃi tv/m fdbricatii orbibus dc circulis homccentris ubh er
840 ANNO 1764.
CT eccentrii, adrationcm motuivm digeftii atque coaptatis ia ceu depinxit de expreÃit, ut oculif cernendu/m proponant corà m, quodprocul fit in fublimt,fi tunc Geometriclt;£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;con^
uincant hypothefes obferudtii cr lt;pdivoijSjjoiç fdtiifdcere, doârind conftituitur, Cf de dijferein tid medtorum dc uerorum nutuum canones con* duntur 'ngolt;amp;alt;poiifia'iap, de quibui logiftice ex Arithmetics ndta demonfirationibiK , deinceps motut fiderumddqu£uis momenta, elicit depro* wit. Bi fi intégré coUeéii obferuatisde cpeavop^î* voiQ refiiondednt confiât doélrind omnibiu fuis abfoluta partibis. Si difcrepent, redit labor adus in orbem jquem repetiab initio atq- itcrariopor* tet co ufque, donee motuivm utrorumq^, horuM qui numerantur ex cdnonibus, tllorum qui obfer* uantur in coelo, efficidtur confinfio. Sed bic la* bor, CUM nec unius fit hominis, ncc paucorum an* norum, ncc fumtuum,quos fuflinere priuati pofi funt, decebat Keges cr Principes propofitis prtemijs excellentia ingenid, qudlid nonniul* tis contingunt, excitaread h£cfiudid,nonmi* nus quam dd dlias artes quæfiuofas, urgenda ex* colenddq;,quod olim AÃyrios er JPgyptiosreges, recens ex Komanis Impcratoribus paucos,ercx Btfianis umum Alphonfum fecifife legimus, cuius tmpenfis Ptolenidicd funt refiituta ,qu£ fiinte* rififient, quanta effet ladura fadd f in quantain poflcritas rtdada, fuiffet barbariem I Brat cr
nunc
ANNO I î lt;nbsp;4* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84»
nunc emendittione opm Culendärio Rogt;«4«o, m lt;]uo eequinoélia ac foljlitia penc in ippt menfium principidfunt retrdiki continuo rcgreffu. inde nifi dd principium fuerint redtiiki, pcrmutdbnnt tdndem cum lt;equino£lijs fedes fuut iolfiitid,dtque W uernos O' duttvmndles menfes hlt;ec demigrd^ iunt, reliÃK hybernis O'lt;£finis,ut db ^qumodijs oecupentur. Sed quotui quifq^ eil ex fummis or* lt;iinibus,qui hdc curd dfficidtur f Scholis relinquia tur, in quibus utmdin hoc, quod drtiÃcum fiudio nojiro tempore, pdrtim ex Ptolcmdicis fcriptis^ pdrtim ex inuentis recentibus, utcunque contex* turn dtque congefum eA : lgt;!dm O' Copernici Oquot; nefiri prtcceptoris Erdfmi Idbores merito ntAgni» fdcimus dcretincmus: Vtinum ergo illud coms ntentAndo iüuflrdre,O' docendo confrudre pojfes ntw. t^dm de ncftris inuentis uix dut jfem dlis siuum concipere ipÃdut poÃiceri alijs quid pojfus gt;nus, deftituti ijs fubftdijs,Ãne quibus/ruflrd tdns turn ejfemus opus dggrefiiri. Optdrim dutcm O' hdrum drtium neceÃitdtem Jimul difficuttdtem eonÃdcrdre principes fdpientes,O' de edr um com ferudtione cogitdre. Intered duditores noÃros hortor,ut,ctidmÃpri£mid deÃnt tdntis Idboris bus dignA , tdmcn fud Ãonte hds drtes dtnent dc difcdnt, cum propter ipfam drtium pulcritudis nem, o certitudmis euidentidtn, qud; ineA : timt quid utilitdtes funt mdnifefllt;e, imo neccÃdri£. tsfs fuefdcidnt etidm fcfe ad cccli dÃieAioncm, ZtrÃdes Hhh y rdnojfe
842 ANNO X y 6 4.
vu. noffe confuefcdnt. t^uDd profeâo funt puîcrio» rdmonimen.a,qudtnh£cin calofulgentid lumi^ «A,nec putet quis,uÃM pyrdmides uetcrcs dut tros phlt;£d uUd mdiore cum ddmirdtionedut uohiptute fiedlurt pojj'e,qudm djj/iciimtfdpitntesintcgris hybcrnii noilibu^, dlterum call Idtns perudgdns tcm Orioncm : nunc nos ccrnimus fub Cuncrî fiderc uiciÃitudine ddmirdbili difcurrcntes, Sds turni dc \ouis fleüds, dd eum mcdum, ut progrès dicndo diÃiingdutur, in regreÃu mox concurrdnt rurfus dtq; ccniu/ngdntur. Vidimus hos die qudrts, menfis Septcmbris aiini fcxdgefimi tcrtij,tdm pros pè congreffbs, ut ccuUs diftingui enterudUum non potuerit. Tulid in calo nottre zy compleâi eogis titione Deum drchiteéîum dtque guberndtorem ifiorum corporum nwtuu/m,di[igetitid eü cons neniens zy digms Scholaflicis, in qud nuUi décrit ftudium. Oro dutem Deum ictcrnum pdtrcm Dos tnini nofiri Icfu Chrtfli, conditorem in calo lUos rum pulcherrimorum corporivm, ztr dutorcai fts picnti£, qu£in dodrind calcflium motuum con= tinctur mexhduftd,ut ztrh^zy dlids dries i.ccles ft£ ncccffdrtdi nonÃndt extingui, Ct prohibent, lieÃdnt bdrbdricte Udfldtioncs in his terris,fed conceddt Cf llluflriÃimo Principi Dledori trnns ' quilldin dc fdlutdrem guberndtionem , Cf nobis grdtdhdleyonid dcconimoddtn his fludijs ,quibus ipfe honore dfÃciturdc cclebrdtur,
DI X I.
PETIs
ANNO I7«4. nbsp;nbsp;84Ã
PETITIO AD
D E C A N V Al,
SPe(fhfij?»ntâ Domme Decane Gr procdncetltl== nc, compdtcr, collegd amice obferuande : t-t ucriÃima esi commenddtiotua Mathenufica» gt;âimt difciplmarum,CT' iufiiÃima cckbratioaugu= filt;emimiÃcentitelÃuflriÃmi Pr'mcipis noftri,ut lt;«»»1 in utroque officium non poÃtt non gratiÃi= fluuneffè bonii inteUtgcntibui omnibut. Hoc pofteriios, etiam pietatis Idudem complet igt;tr. Miht uero cr cites temporis, in lt;juod blt;ec Scholdflicd feftiuitM noftrd incidit, exquiÃtio dt= ^ue conjiderdtio, fuppeditare nonnihil uidetur, lt;ittod dd ed, ciu£ tu de horum fludiorum ufu dtffc» tuifli^ lUuftrandd fdcidt, cr ijs, qu£ inpnefentid ^^endd funtuidmfferiMt.
Keffncientibuf enim dd dntiquiÃimds fd= bijlortds, fub hoc prüfens temptes,^ hdcdn=â Hi noffri parte, celebraffe uidetur gens Hebrad nemoriam fortium, quibus tempus quarcbatur, quo de con/iIio Amanis Rex AÃuerus extirparc è regno fuo deberet populum ludaicum, Quod conjilium ciim Deus pietate GT- opera inprimis Ãardochæi cz Efthcra : qua gt' Edijja eA, eiy ^^offd effè putAtur Herodoto : impediret, g^ au* torem huius euerteret , GT cor Kegis populo Maico ita reconcilidret, ut contra hoftes fuos
arma
844 ANNO I r « 4.
urrM ei permitteret quihm cr feliciÃime 'ufm fuit, Turn igitur ut liberationis huiui diu'mx me^ moriii conferiMretur\ lodchitn left filiut, lt;iui pdtriidpud Ddrium ahfentK,locoPontifexcrdt in 1Ã0 populo db Adrone decimui oiktuui, ut N^ cephoruf numerdA Hie igitur tunc de fententid lAdrdochiei Tefium inflituit folennii^ celebrdtio» nis huius, Quodddomnem pofieritdtem in popu^ loïfrd'éliticaceîebrdrctur, decimd ([udrtd (^de^ emd quintd die menfs Addr, quod ut in lætifim^ rei memorid feÃum fuit hildritdtii puiliete, £t ficut Romdnorum extiterunt multis feculii poll : Ifti fcifc tudieorum fuerunt Hildrid quneddtn. Q«o exemp/ofowmoZ-of» uerifimile eA dliquos poÃed in EcdeÃdm introduxiÃe publics Idtittte i'eflum, cum ptaeeret eis, ut effent dhriflidUA etidm Hild=â ridquæddm.
Qudm commode dutem cr qud de eduÃin Ijoc tempus collocdtd ed fint, equate inflitu^ turn iUud fit, non qudrimus in prafentid. Sed bdc poÃed temporu/m cr moritm peruerfftds in Bac^ chdndlid ZT Lupercdlid ethnied conuertit. Atque kmc effè lUd noÃrorum temporum hildrid,quie idm in Buridlid conuevtuntur, etidm temporis rd* tio comprobdre uidetur, Cum in pdrtcm dnni edm, qud illd luddicd cclebrdtd funtÃncidere uide* dntur.
Reffiondet dutem menfis Heirdus Addr, Ro* mdno Eebrudrio in dnno lulij, ut Hifdn, qui Mdr* tio re*
ANNO I f « 4. S4F *io rejpondere potiuf ^uim Aprili uidetur, an^ etwn, quern apud Kebritos Dom'mui fanxit, *iieoet.
E/l enim dnniK EccleÃie 'Dei priÃta duplex : Kniw dutiquiÃimui, db iÃu primis pdtribut nbsp;nbsp;hu»
^ndfdpientid conftitutus, dnte etidtn diluuiu/ntt 'll utdetur, nbsp;nbsp;pok tempord huiut db Abrdhdma
fttam propdgdtut ,qui Chdldaos Arithmeticdm AÃronomidtn docuijjc legitur. Hie dntiquif» Ivitut dttnut incodtut fuit 4 noud Lutid praceden» dqu'moiiium dutumndle, ut'meiddt in Septem» ^em Rontdnum dnni lultdni , qui fecundum no-lirtit rdtiones reÃondet Ttfri Hebrao. Cduftm huim incodtionit dntiquitdti fuiffe dliqui putunt hnc,quèd indutumno mundum effe conditum ^Uidani etidtn ex 'Hebrais crediderint,Cf non'tn ^e,âc'u»t dliwtde, tiimexdrborum fruäibusdr» iimentumducentet,ut dppdret. Sedmdgit efje «ideturronfentuneum, idea turn 4 prifeit tllit m» (odtum dnnum fuiffe, Quod omnibut frugibm Ct frudtbus turn in omnibut propemodum tnun» di pdrtibus perceptit, expeÃnri incipidtur no» 'flu prouentut. Etfi dutem fold EceleÃd, fieut dotlrindin de initio tnumdi, itudnni etidtnrdtto» ncm conferuduit integrdm, dd beneficiorum Oâ (onÃhorum diu'merum explicdttonem: AÃdts,» tnen fermé ton hutte d pdtribut deceptum re » tmuit, qu£ db lequinoiHto dutumndli dnnum in* eodMt,Qr TF.gyptut fermé eumdem ufurpduit, Incepit
84« ANNO ïy«4»
Vicepit eitim annum à quarto Calend. Seplettilrii. t Hic igitur uetuf annui eü EccleÃte prim£,quo tempore menfes nondum habuerunt nomina cer^ ta, fed numeris tantîim notuta fuère. VfurpaOi autem et conferuata fuit in EccleÃa htec prima annt ratio, ufque ad tempora exitus populi Jfraë^ j litici ex 2Egypto , qui ettm educeretur node, , pracedente decimum quimtum diem eius menÃs, qui in ueteri anno feptimus erat,crpoÃea N/« pn appellatus fuit, propter rei tAnt£ memoriatit I Dominus mutauit anni ueteris rationem, et । flituit nouam, atque pracepit populo fuo, ut hic 1 menÃs, cuius décima quin tu die eduilt fuerant, i e//êt cis principium er caput nKnÃum, id eH, primus in menÃbus anni, ut habet paraphraÃs , Chaldaica, quo manifeflè oflenditur, ante hoc tempus nonfuiffe tUum menfem principium an=gt; , ni. Cur enim mandaretur de nouo initio i Hie , igitur annus alter esiprtfcie EccleÃa, etcom^ peratione cum priore recentior, fed per fe ant tiquiÃimus, lÃe prior humanlt;e fapientia e^, hie ' alter inÃitutionis et mandati diuini, quernfer^ ttat in fua hifloria Mofes, Et fecundum hunc Genef 7. primum menfem nommât, et Eeuitici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
X ?. ubi feptimum uocat eum, qui prifcispas
tribus annum incoauit, qui menÃs poflea prlt;e* , ter nonwn Tifri, ctiam uetus habuit Ethanim,
liominatur ctiam feptimus, TSiumerorum z 9,
Hl prifclt;e EcclcÃ.e annt fuere. Poflea Eccles ,
ANNO I 7 (5 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g47
pi« ânM.ximdcx pdrte Komeno anno ulc(c^,ciui
Niacedonum. er TEgyptio receiitiore facile *ilt;equatur, quem Z!r hodie retinét, ni/i quvd à ^tuli chrifli annum 'mcoat,qui brumx diesejfe lt;^feditur, cr quo tempore Chriflui natm futt â¢Â» 2 7. Décembres inctdit, 4 quo idm receÃit ans ^idpando ad dies fermé 1
De bocuero iitroque anno, Ãcut confiât ex iifiorqs ueterum, itu hifloria; Hebrad quem los âimt m Romano anno habeant , quo deinceps ^cclcÃa ufa fuit hodie utitur, de hoc inquant confiât Ãmüiter.
Rtquanquam magnifado mcolocofluditimt ^oHiÃimorum uirorum -, qm in hac re explicatis â¢li commnnicärunt nobifcum labores fuos : I/t ftomptu tarnen eA demonfirare, Romani anni 'â¢lt;( Rebr£um reduflionem cxquiÃtam , à Lutne 'l^menÃum Lunurium numeratione effe nullam f°fie.
Menfes fuos Hcbrtei confenfu omnium d Ltta ^etatis medio motu ducunt,quos eij- incoant i ^Uilunio-, fed Ãacium reditus Lutra; ad Solem^ 5«i appellatur menÃs ctuilss ct fynodicus, habet '^â(s z 9. horos circiter 1 Ãc Lunaris annm fitnmunis menÃum duodecim, habet dies ? 7 4. * quo numero abfunt adhuc dies 11. Kf Roind« gt;gt;usanniK compleatur, neq^folaris annus cum hoc âHo modo per difiributionemmenÃimi in trigmta dies
848 A N N O X r à 4.
diet poteA indtinis Ãngulis ^ntuUèntvnut in multis, j^unaretn amen hunc fuum, cum foU-ri ddæqudre, utcimciue iUam gentem legimut,non epailis, fed Embolifnu) tmius integri menÃs,ut annus 6/xêoA//jLa(oç hdbeat menfes tredecm, dies ?8?. horos in prafentM non numero. }ta terni annt Rebrtei fermé cum ternis Romanis eequon» tur, exuperantibus Romanis ad dies circiter très, Sed cr tempora Embolifmi ïudaici peculiaria funt, tn periodo enim Cyclt lunaris iÃius lt;^ui de^ ccm cr nouem annos continet, fit infertiô men^ fis intercalaris fepties, quinquies po^i duos annos interie^os,bis poâ unum. Item anteuertit Pe^ riodus Cycli fequentis pracedentcm proximunt i-fi coniunélione Luminum hora una cr fermé dU midia. la fit, ut multis annis mtercurrentibuf omnium menfium initia uaricnt.
Ex bw ratio meatur de menfe Elifan, utrum Romano Martio aut Aprili refiondere hune nta= gis fit confenancum, Cuius inittum funt qui do= ceant aliquando prlt;eceÃi/fe, aliquando fecutum fuiffe tequinoäium uernum. tdq^ accidiffe pro^ pter Embolifmum,quod ahunde, cy defataia æ^uinoüijsanticipatione teflimantes, annoan* turn Embolifitueo uel excurriffe, uel longiusex* currifie in Romani Aprilis tempora, menfemP^i^ fin arbitramur, cùm hadenus dtÃuaa demons ftrare utdeantur, quod in menfibusttebrais cuM
Roma-
ANNO I y fi 4. nbsp;nbsp;nbsp;849
conferendis, necfue finbrej^ndeat, Oquot; tnultorMioresantiafationes 'mitiortvm fdciend^ lint, lt;^udm uuïgus cxiftimdt, zr ic^uationem ex» ^mÃtam e/Je nuüdm, Etji de hii breuitcr did non pofe^ : dtlt;jue int TrAdtre mi fcoc potins prtc^ ftns noflri anni tempus, isiddere iUd gentis He» ^lt;flt;e Hi/drw Mardoch4ica,uttippellituimiis,qiMm iit aliud iudicamus.
Cum dutem hoe tempore noflro, crtinnt fre* fptentid fit petentium honores fcholaflicos, quan» ttmnon uidit hdc Academia ab initio fundatios nis fuee, nequedealiÃf^pe compertum eR,Et in hocipfum tempus promulgatio bcnignitg.ti5ïllut ÃriÃimi Erincipis de flipendijs conflitutis incia iiit,Cai^AS habemus cur fcholafticaetiamHilda quicdam cclebrare poÃimus, lopTaJovnç X«* fiSKfia in medijs periculis E.eipubliCie.
Sequentes igitur nota D. Decani nofiri, agia tHus gratias proptcio cr mifericordi Deo, qui flua dijsnofiris cultoresGrpatronos conciliât,quod â¢n maximis tcrroribus gt periculis, qune undtque offèruntur , penè unicum adhuc argumentum iâabemus, nondum prorfus contra hos terras irria f^'tx ine diuinte, cum hoc modo maximum benea ficium, quod terris conferri pote^i, conÃeruetur, iieritas caleflis GT humana fapientia.
iSuÃriÃimi autem Principis munificentiam ptnè rcgiam, fubmijja ueiieratione, er quantam lii animi
8p ANNO 17^4.
animi ttojlri concipere poffunt grdtitud'Me ce^ lelrätnM -, ^ui foltK ex pr'mcipibui Germtinite duds fcholM publicds omnibm rebuf inftrudiÃbi Wds habet er conferudt,neque conferudt antkm, fed nouis quotidie bénéficias de inexhduflo fonte munificente heroicie cumuldt dtque duget. i^unc dutem poR cieterd fud,tnntum 'm huius fchoLedifi cipulos fud jfionte confert pecunia;, qie er dd no^i te Academe futidationem fatis effe poÃit, er fi^ ne quanta impudente crim'me, peti ab tpfius Ceb fitud'me non potuiffet,ncque 'm herum temporum pcriculis fdcere fortaÃis liber et multis alijs, Sed non conceditur nobis tempus,'m pr£fentid,ad exs promendum dehac re cogiationes noftras. Nlt;t« età er officiofa er uerbofa fuit hdc in parte ora^ tio tua, fi cui tarnen contendere tecum libêrct,ei propter amplitud'mem argumenti, neque deeffe poffet quod diceret, er pietatis id effet certa^ men pulcherrimum, 'm quo u'mci etiam glorio» fum fuerit. His igitur mifiis, tu£ dignitatis JfieihatiÃime D. Decd«e, comtnendo hos ui= ros er iuuenes honeftos dtque eruditos,qui in pri== udta erpubhcd exammatione eos fc c/fe probd^i runt, ut collegium noftrum, fummos 'm fiudijs Philofophe er bonarum artium honores eis des cernendos iudicdrit. itoque coüegij noftri nomis ne tuam fieitotam dignitatem reuerenter oro^ ut quos candidati hi nofiri meriti effe er tueri pofiè iudtcantur, eos honores ipfis benignècons feras.
ANNO Xî^4. 8p fer4«, CT' pro concflJà tibi poteflate, publice nut* ÿfiroi optimdrwm difciplmarivm er Philofophite frees atque renttneies. Pro qua re er coUegium tioflrum gratiam tibi debebit, ercandidati ifli fuo quifque loco, qult;e debebunt er poterunt o^^ da, pr^eflititros fe pollicentur omni tempore. lt;^od reftat, oro Pieum, ut bac noftra uniuer= [a, Pcclejite ipfius, ReipitblictC, Academilt;e, er 'm hacdocenttbus er difcentibus omnibus, er candidatis noÃris, bene féliciter^ euenire uelit,
D
RBSPONSIO.
CLariÃime uir, prlt;eceptor, compater er' collega obferuande. Cum fatis conÃet uerià Ãnu, ejjc, qu£ abs tc erudite er grauiter diikl funt, deutilitate Ãudiorum noÃrorum, qutein Anni conÃitutione maxime conÃgt;icitur: non libet plura 'm earn fententiam uerba facere. Petitioni autem tu£ eoetiam afÃcntior libentius, quia ius fium eR , uiros honeÃos er idoneos ad docen^ dum,publicis teÃimonijs ornari, ut Ãudia lite* rarum conferuentur Pccle/iæ er 'R.eipublicie ne* Hi 2 eeÃaria.
8f2 ANNO « à 4.
cefj4ri4. Po^qudtn igitur horum cdndiiitt* torum eruditionem atque mtegritutem probduit collegium twflrum, ey acceÃit grduiÃimwnt iudiciumlttuftriÃimi Pr'mcipis D.PrnefltLudo^ uici, Stetini dc Pomerdniie Ducis , INldgnifici Reilorid dc Domini noflri clementiÃimi, cuiiti Celfitud: fy mdgnificentid non grâtiMti/1, eÃ: hoi ipfos cdndiddtos dudire publtcè, ut dechtrdrett fecr mdgnifdcere noflra fiudia ct de cdndidd^ tis optime fentire dc JÃerdre,fitqipropteredde» cretum ut titulut CZ inÃgnid Mdgtflerij Phi^ tofophici hii decerndntur : Ego quoque ipforiM honori dc digniMi fdueo, eosch promoueri cu=â pio, non eo tdntum,quod mthi cum plerifque eil fdmilidritdi cr dmicitia, fed ideo duoque,
quod ingenid ipforum ty fludid Ecclefî£ ey Reipubliae profutUTd eÃejfero,
D 1 X I.
QtueÃio
i ANNO 1 y « 4. Sy, Q^VAESTIO, SVMTà EX CAP. Vin, EPISTOLÃ
Pduli ad Koma:
I s 1 certo mihi confldret, omnihut, ht hoc dtnpliÃimo O' duguftiÃmo coetu, morcm de tonfuetudhtem huius Acddcmia: notum ejje, Oquot; Ãmul ctidm hoc perfudfum effe, me non med J^on^ te,hune locum occupd/fe, nec ultrôhdtdicendi pdrtes mihi defumfîlfe, Sed iudicio O' dutoritna te pvieceptorum, quibus dbfque grdui culpd re^ luà aritwn potui,utrumque mihi dttributum O' äÃignAtum efjè: Prorfut non hdberem, quibus Uerbi! dut rdtionibus hoc fdüum meum exeufd^ fetit, quod in tanto numero eorum, quifimul or^ tidtiÃhni coüegq Philofophict teflimonium publi* eum hoc tempore mecum expetiuerunt, Ego poa tiÃimum ht hoc lüuÃriÃhnorum Prmcipiim,gene» roÃÃimorum Bdronum,0'dliorum doäiÃimorum O praÃdnttÃimorum uirorum confcjjù,hoc onia dicendi ht me reciperc dufus fuerim. Pdcile enhn mteUigo, nuüdtn ordtionem, qudntumuis dccu* fdtè eldbordtum , me d fldgitiofe hnpudentilt;e O drrogdntilt;e fujÃicione liberdre pojjè, Pt quid dlioqui ndturd fum thnidus, O' db omni oflen a tdtionâ duÃu dlienui de dbhorrem ; omnmo ob* mutefecrem , fi uüd ex pdrte mihi hoc obijci fofiè dgnofeerem, Me higcnij fiducid, O' oflen* ^ii î tAndx
874 ANNO ï 7 « 4.
Unda eruditionis grdtia^iilijs doäis ZThoncflit^ uirii lt;rvttlt;foiTHTaiQ cr competitoribus miSf hM dicendi partes præriputffè, Sed civin bac Ãgt;icione me baud dubiè hberet hums /chohe hoa nefla confuetudo, twa omnibus , qui adfunt î gaudeo me leuuri difficili labore purgandi uobis hoc me um fadum, cuius me gnmiÃtmas cdupii habere tp/i mtelligitis. Quad uero fecundolo^^ comihi htc agendum qua/t necejjario erat,i(tro^ garem me patienter audiri, qui me£ infantile mihi confcius, profiteer nihil à me affempojji, quod talium Virorivm præfentia dignum fit, aut iudicio exadiÃimo fatisfaciat : Video 'm eo quo^ que operam fruftra fumi apud eos,qui fiimma hua maniate crbonitite preeditt,magis uerecundte obcdientije ftudium, quam operofie fdcitndi£ ce a natum lt;l nobis hoc in loco requirunt. Vertmtia men quod ucftr£ eximia uirtutes ultra mihi pro* mittunt O' JÃondcnt qitafî. Id precibus etiaitt nuis ctvtn debitu reuerentiu cultu à uobis cona tendo, ut qua facilitate alios fimili 'm loco confia tiitos anted audiuiftis^adem me quoq^ nunc pducd didurum patienter feratis : cui ueftra aquitite magisopuseâ quamalijs,qui aliquot lamannos db Acddemijs publicis rcmotus , cr 'm puluere fcholafiico detentus, omnem ingenij met tultua ram O' exerciationcm, puerorum utilititi poüa ponere coaélus fui. Sed quoniam de uefira boni* täte non dubito, prutermijfd' longioriprufattone, de'ma
ANNO* I y g 4. nbsp;nbsp;nbsp;877
à e'mceps ddea dccedam, qutc miht pracipuè dd di-rendant propofui.
Satui pro more[cholte reccpto,dd me dîioi frudiendos, tjUieflionem proponere ex grduiÃtmo fcco T?duli, qui in 8. fdpJfe epiftolæ ad Romanos txtat: Vbi inter cætera argumenta,quibusTà c^ flefîam, in hoc mundo uerè dolores parturientis fuflinentcm confolatur, ctrad jÃem ac patientiam gt;« terumnis prteflandam adhortatur. Non temcrè, fed magno confilio cr inenarrabili Jà pientia exx tmplum totius naturce rcrtim proponit, Quam â¢ffirmat diumitus uanitati fubieôtamp;m, C}â prtete^i featriÃi feruituti obnoxiam effè, qult;e fittienda demum fit, cum interitu ZT corruptione uniucr* fi machinée mundi. Verum fub hac uanitate zy dura firuitute,uclut fub arumna ZX' pondéré gra^ ^iÃimo, dit omnes creaturax gemere,ZT niti, zy tnore parturicntium mulierum anxtetatcm ztr eructatus trifles per ferre, una cum V.cclcfia, eu* âw liberdtionem Ztt glorificationem folicite ex* pedent, ut cum ea etianiipfefui renouationem ^ecipiant. Htec enimfunt uerba Pduli Apoflo* il, «f MI Grifciî fontibus fignificantiÃime red* tantur : k aTroK.apaJ'on.ia iuq ûlicreai^ aià i o^nroH.aAO'P'P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ôiS amp;-3y£KJ'£^X^T0tt,
/J-oi.TûtioTHa H iCllirii^ unsiTcéyH, ou^
, â/5\a J'/Å np virorófw/Tct siiy tA â niliPt. oTi XgôJ ccurii h nlitriç ê'Ãâ/^i^to^Ha's* Ttiu awo d'ovÃslaç epSo^aç, £/ç olùj lit 4
sr« ANNO I r « 4»
-niç vi)}} T^KVM/j Tbv ^toü, OK^oLfjSj/ Toc^, oTi TsAcra. K lîfwiç lt;rus£va* Kgî!) cuvu/lva a^i Tb vaS). Etcnitn folicia a,,inquit, Creatur£ expeikltio, rcuelationent filiorum Dci expeiht. Vanititi en'mi fubieiki, eâ jwn notens, fed propter eum, qui fubiecitearn'M Jpe, Quia CT ipfa creatura liberabitur 4 feruita^ te corruptionis in liberatione glorùe 'Eilioru/M Dei. Scimusenim, quod otnnis creatura conge* Mifcit, cr una parturit ufque ad hoc tetnpus.
Vt autem dehocdiâo Pauli cogitareMhoe temporepaulà diligentius,crde codent queftio^ new infliluerent, tnprimii me admonutt proxi* miK call ardor, ut Jtccum Liuio Cf alijs lat'mis fcnptoribus appelle»!, qui recens nondum elapfo ailiduo,conÃ)e0luseil admodum tembili fliecie ;pertotam ferme ttoâem, qult;efecutA eü diem tS. huius menfis ïebruarij, qm tpfo die ante 18gt; annos Reuerendus Pater Dommus Doâor M. Luther us Islebite ipfo die Concordiie,'m patria fuaex hacuitain calejlem patriam cuocatus eü. Eo am trifli Jfeéktculo, quod fine confiernAtio* tte animi aÃneere non potui, commotus, cum ty ahorum piorum querelas Cf gemitusdeeoaudi* vcm, et confolationem in uerbo Dei qttarerent i Inprimis mihi hums lociPauUni recordatio fub* îpt,qui cum contmeat qunedam fubobfcura, Cf de^tu, truditorum lt;rv'^HTiisramp; Cf declarationc,
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãy?
cü Jecopauca dicere, ut occafiottetitprie* alijs doilioribuf de eo dtjferendi aceumtiutt ^cogiandi diligentiui,
Primum cnim mirum uideri alicui poteRtQ^ gt;âe Pdului tribuat tüdm dnxidm expeildtiono», ^f^em liberdtionis, CT gemitum dcfenfum do* Ioris, rebiK manimatis conditii d, Deo fine fen* fit, cum de re fcrid dgcns, ttoii uidedtur debuijfe^ hcturum dut Ordtorum nugt;re,figurdrum intern* ptfiiuo ufu qudfi ludert.
Deinde cum dicdt Pdulus, uniuerfdüt Mtu* ftim 4 Deo condttAW, udniatt fubieikim, er cor* fuptioni obnoxidtn ejje, uidetur conÃrmdre ucl* le Epicureorum fur ores, qui intuenteshdnere* lâ¢|«» confu/ionem in mundo, er dbufum credtu* fdrum multiplicem, rdciocmantur, Ref eeww iunundf ferri tetnerè de nullum ejfe Dei proui* ientidm.
Poflremo dubitAri pote/i de cduÃs, qudreDe* us ndturdm rerum non uolentem Udniati ip/i fnbqcidt,^^ tuntis dbufîbus timdiu expofitum efje Ãnut f Et qudre hdne pulcherrtmdm mundi nuA* chmdmyfummAfdpientidd fe condiam er ornd* turn, dd extremum prorfui defiruere er denuo inftdurdre uelit.
De his rebus, età nec ingenij mei imbecillia tds, nec temporis dngufiid meÃnit longdm dtjfu*
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lit y tthos
SîS ANNO I y « 4» tntioncm inftituerc : Tanten quia aliquid omnino dicendum eA, exponam breuiter meat luueniles cogiationcs,pctiturut poftea à reuerendis Pr^* ccptoribuf earundem corredlioneni, uberio=gt; rem huiut diiîi Paulini eoarratioaem.
Nequaquam igitur , quantum ego iudicare pcÃum, ludere uoluit Paulut figurarum flofcu^ lis, in hac grauiÃimadijputatione, in qua corni^ tur ueras efficaces confolationes proponere pijs, perfecutionem patientibus propter confeà ]ioncm Puangelij, fed ftngulari Spiritus motu, wtuetur horribiks abufus, qutbus res bonx i Tgt;eo conditit, 4 Diabofis ü~ mpijs homintbus, contaminantur quaÃ, cr deformantur. Et/i au» tem omncs créatur£ propter hos tarn fxdos ab» ufus cr horrendos prophanationes, eo ipfo uiden» tur quafi uoces zr gemitus lacbrymas fuos cflendere, quando plures mu/itatos motus cr ef» feiliones habent, quas Prodigia nominamus, qua^ tia funt in fubtimi Cometarum trifles flamnt£, Chafmata, eyalia incendia in acre ,fulminim item amp;nbsp;procellarum crebritas ac feuitia, ma » num ey fluminivm fubitæ eximdationes ty dilu» uia, cruoris ex terra fcaturigines , monflrofl partus, terrarum tremores ey horrendi mugitus, quibus omnibus ey abufiim fui multipliccm/tgni* ficare, eyceu uoce édita eypiduris propofitis, prienimciare uidentur clades totarum gentium,
(y
ANNO 1 y 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8^9
Cr extremum mundi interitum : Tarnen Paulin iocquidemin loco,cumcreaturMdicit ingcmif-eere, nonuideturad lüa prodigia rejjncere, fed idea potiÃimum fie logui. Qjita prtecipua pars maturarum, cuiui caufa rcltqu£ ômnes cr eon* dit£ funt, tam diu conferuantur, Pij uidelicct liiommes in Ecclefia omnibm temporibin, tüum nbtifum rerum 4 Deo conditurum CT cernuntma= propter cum acerbiÃimos dolores animo* expertuntur. Quemadmodumenim, cum ^itu£ tdolorum Tthnicorumtemplolerofolymi* (ïtto ab Antiocho Epiphane inferebantur, £3quot; in lt;tra ad uert Dei cultus dejiinaa ui£lm£ prohibi* Ie Ethnico ritu maiklbantur, pr£terea in ipÃo fnnplo hommes pij trucidabantur, lionefl£ uir* ^mes Cf mAtron£ ad ftupra rapicbantur, uaÃa Rempli aurea in Ethnicorum obÃcoenis conuiuijs prophanabantur , non dolebant aut gemebant ifnc ipfi lapides tcmpli, aut ar£, nee aurum frophanatum, fed M.accab£i e3alia pia mem* ^a Ecclefiæ acerbiÃimo dolore excruciabanturt O tarnen fe promiÃione diuma de manfura Ec* ^^tÃa e3' uenturo liberatore eonfolabantur ; rw ââ «w omnes res fint fubic£l£ multiplici abufui ^iabolorum, Tyrannorum, ^3 aliorum impio* hominunt, er una cum Ecclcfia fuft'meant ^gnas miurias (yprophanationem : Hunc affe* dolor is,quo excruciantur pij 'm Ecclefia,per ftofopopociam, uelpotius a'luioiKiiaa'ip Z3 com* muni*
8^0 ANNO I r « 4.
tnunicdtionem qudnddnt, trdmfert Pdulus 4 prlt;e* cipiM pdrte credturte inuniuerfdm credtumn, ld(ii ideafdcit,^tid certo confldt,}iAturdmreââ rum conditdm ejfe, non dd tdlcs dbufm cr iniua ridi (mpiorum/fed ddutilitAtem, letitidm, CT incolumititcm piorum. Hunc uero bonumfineiti, cum rerum ndturd poR Idpfum generis humditi fctnper tencre c^dlJè(jUi non poÃit, imo eontrd ipfum cogdtur fepe Diabolis cr impijs feruire eontrd Deum, eontrd pios homines, eontrd uerfdm Ecclcjtdtn : lîdud dubie Pdulus Ãgnifiedd re uoluit, ipfdtn ndturdnt rerum lUos dbufus tdcb tè ddmndre, cy dolores de gemitus piorum dp^ probdre.
Itdque ut exprimeret hunc confenfum cogiâ tdtionum in pijs hominibus cum eofine, dd quatt Mtiuerfd ndturd credtA eH, uti uoluit tdm fignifi^ cdnttbus uerbis, Trà cra m lîfîenç crusîva^a xpîj trus:(o/tve.
Sed ne nitnis diu in primd pdrte qucjlionis propofitic inhteredm: Nunc quidem ddtdterdtn pdrtem dccedo, in qud dubitdri poffi uideo. Num Pdulus ia dicdt uniuerfits credturds udniatifubo ieilds ejji, quod uelit impugndre dut euertere fintentidtn de prouidentid.
Hie breuiter rejÃondeo : Nequdqudtn eo dnb mo intueri or deplordre Pdulum triflem confu^ fionem rerum 'm hoc mundo, quo Epicurus il* iartt
ANNO I y « 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;861
Um df^icitf qui inde ntAlehoc mod« rdfioeinite fur : MuUm res finit Ceui ab impijs rdpi in te^ frum abufiim o indigne traiturt: ^rgo pror* fùi non curat Deut res humanM. Item : Aliquant lt;liu tilis fuit confufio er uanitof rerum in mune lt;io ; Ergo perpetuo talis erit^
tn ales coUeäiones umiuerfales progreffät lt;nbsp;particulariate, (quas uitiofas effe omnes fini ^telligunt) incurrere hunanam fipientiamnes ^tffe eA,dum intuetur hancconfufionemcui fubicän eA natura rertvin,fine uerboDei,nec fiufis illiuf cernit, nec modum aefinem iüius m» hÃigit, nec profpicit denique ac credit libera^ fionem credturarum, cy fecuturam inftauratioe fietn gloriofim huius domicilq, ad uerum CT' teter^ film ufum beatorum.
At uero Pduliu Apoftolui hiec omnia ex «frbo er patefdUionibus diuinis agnofeens, non cbfiurè contra ipfum Ppicurum btec argument âmuertit ad confirmandam prouidentiam : PA, inquit, confufio (yferuitus creaturlt;e, Sed iUa fit Deo feiente er permittente imö fubijeien^ te,qui ercreaturam in iUauaniate ,ne in ni=! bilim redigatur, fuftenat, er finem eius dc li» berationem er gloridm dctemam Dcclefite pro^ »iifit,er poenas teternas Diabolis er impijs priemt dixit : Ergo necejfe eA prouidentiam effe fa^ ' teri,
Quad
8^2 ANNO ï r S 4gt;
Qjiod dutetn tertio loco hie ciu£ritur, re permit tut Deus credturam fuam, non uolen^ tern, erprteterfuum meritum,dc contrdfinent credtionii , am foedlt;e feruituti tumdiu fubijei, ddeo multiplici dhufu impiorwm projdndri^ Dt qudre lUos ipfos dbufus duertcre andern nett dliter uelit Deus, nià deflrudionc zy- corruption ne totius nMchinlt;e , c[Udm ana drte curlt;t condidit f
Tciic ego Ãne uiiîui dmplitudine rerum hicn reo. ^t qudnqudm mihi dehdcre cogiantidlin ^ud in mentem ueniHnt,c{uæ ddduci non income mode poÃe uidentur : Tdmen cum ipfe fidere nuii cogtattonibus non iudeum : Mdlo de rebus antis dudire fententids feniorum , c^ui diu res eafdem cogiarunt, quorum tudicid, ut Pldto in qudddm Epifleld fcribitjcertiordfunt.
Qudmobrem oro Reuerendum Dominum Pdflorem hums P.ccleÃlt;e , Doâorem Pdulum Pberum , Præccptorem O' hoÃitem munt, ut O' de reÃonÃonibus mets dd priores pdrtes qu^Ãionis propoÃta fententidm Ãidm expondt: Rt poflrenam pdrtem Quafltonis de cduÃs to^ lerdttc feruitutis O' deflruflionis huiuspulchcrs rimi ledificij , ipfe expltcdnddm fufeipidt. Cui pro hoc o dlijs ergd me benefieià Oâ mritis uerè pdternis, O' ego gratitudmem dnimi fern* piterndm
anno I 7 é 4. ggj poîliceor , toU pofleritM fanior Mud dubie perpétua meritorum ipfita célébra* ^one prteflabtt.
DI X I.
RESPONSIO
A D Q_V Ã S T I Ox N E M.
DOHiÃime Mdgi/ler cbriflophore , No« (/«amp;IUWI cü , quin mediocriter intelligent Ztr pij homines ,aitimi octilos circumferen* per orbem terrarum nobis cognitum, ztr otn* â'Um regnorum or regionum EccleÃas ztr po* fâtias,ztr fummorum Principum familias,omnes Unique flatus ac ordines in genere humanoper* ^âiÃrantes, uehenunter cenflernentur ac cohort gt;'efcant, cum ubique tuntam confuflonem, avapa Xmp , ZT, ut Paulus nominat, /xaroKoTnroL, »lueniant, quantam nutto unquam tempore fuifl ff legimus alias, niflquando fatales ac umiuerfa* hsorbis terrdrum poente ac uaflatioiies proximic t^te foribus fucrunt. Pquidem de meo dolore cen* fsduram facicns, quem capio ex confleólu pu* ^lieorum praifentium^ZT ex metu impendentium »Mlorum, quem dolorem non dubito mthi cum plurmis pijs communcm ejfe, omnino flatuo, adue*
8^4 ANNO I y 6 4.
aduenifji idm tÃÃud poÃrctntim tempus , tn Chriflus pnedixit fore a-uuoxlti} imo^ f'lac,, ^TTo uX^VTOp amp;v0fwTTw/j awo (poSou âTÃoo-jf'omaç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oinovpSji/ij,
hoc eR , fore Ãngularem anxietatem genttuim, ad defferationcm ufejue, contabcfcentibus homi-nibui prif timorc cr expeékttione eorum, fupcruentura funt orbi terrarum. Qvarefi quam, nunc certc opus eR, ut nos 'mflruamits ue^ risacfirmis confolationibus, quibus ertgt erfub Ctrl corda noÃra poÃ'mt, ne prlt;e me tu aut fenfa tantbrum malorum deficiant. cùm autem effi» caeiÃima remedia dolor um quorimilibet, exfolo uerbodiuinitus patefailo bauriri poÃ'mt, debet earn ipfam ob caufam nobis fiudium facraruM literarum hoc tempore eommendatius effe, 'in qui» but CT priediéhe funt hie confufiones mundi, uergentis ad tnteritum, CT confolationes pro» ponuntur folide, quibus muniri acroboraripe» Hora poffunt, ne mcerori fuccumbant.
Laudo igitur pietatem tuam, ChriÃophore, quod in communi maflicia horum temporum,dni* mum tuum fludes confirmare cfficacibus confola» tionibui, qualem omnino eÃfe iudico iflam, quant ex Diuo Paulo tn medium adduxiÃi, in qua dtcit, uniuerfam rerum natur am nobifeumgemere,(T dolcre ob communes iniurias impiorum, cr Ãe» rare etiam , cr anxtè expeiktre liberationem, ereâo
ANNO X r « 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8^y
treäo qudà capite circumj]gt;eâiintem, unde o-quando uenint nuxtliwmÃid enim uox Gnecd öcnroa Ka.^a.iS'onep,Ãgnificdt,qud Pauluf utitur,lt;tllitdens baud dubiè ad diäutn ChriÃi, iubentis nos capita trigere tunc, lt;]udndo po^remi temporis tnundi confuÃones cr terrores ingruunt.)
Sicut Mtem fitpè expert us fum in magnis do* loribus, de pr^ecipue in proximo meo uulnere,dnia mum tneusn Icudri nonnihil,lt;judndo uidi dliosbo* nos uiros meo luduÃmul commoueri, (quentddmo» dumnihtleü dcerbius £îîr»XcWp£Kax,ia, iw« fultans meeflo, er cdl«mttdtem exprobrdns, ut imt pius Semei Dduidt exuldnti fdciebdt) itd in bis do» loribus,guem conÃeäws publicorum ntdlorum mi» bi pdrit, efficdciÃime me confoldtur O' recredt btec Pduli 'n^oerussozsoiia, ^ud djfirmdt totdm re» rum ndlurdm, qudmuis expertem dlicubi fenfui, nobifcum gemere O condolere de noÃrd-miferid, de cupidiÃime expeädre, o certoÃerdre nobif* cum tllum l£tum dieni, quo libcrdti db omnibut tntferijs, traducemur in promiÃum regnum, er gloridm dcfruitioncm d'ternd: eonfuetudinis cum Cco.
Rfuîc igitur tu iudicus, Pdulum tribucre bdt qudà uoccs,gcmitui,dc fenfum doloris, toti rcrum nAturie,reÃgt;icientem udÃnem ipÃum,in quem eil i Pseo coiiditd ercdturd, uideheet ut feruiatdd utib» tdtem er fdlutem hommum dd bndginem Dei ere» dtorum, er Deum reâè dgnofcentium dc colen» Kkk tium»
86« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO X y « 4.
tium. luxtd hunc finem didt p4uliM,credtut rdm deteÃiiri abufm cr inturidf,lt;iuibui Didboli CT impij hommes contdmmdnt res bonds, ijsq^ dd con^ tumeliam Dei, CTquot; perniciem piorum de EccleÃfi abutuntur, cr qudji emiÃa uocc de gemitibus de» plordre fudm triÃem feruitutem, CT eonfirmdre pios,quà d muitd feruidt impijs contrdEecle/idtn, erquodÃt futuriis huius trtÃis feruitutis hetus finis,cr feeuturd ingens cr£ternd glorid piorutn, qutbus tpfd quo^ ereaturd renoudtd,poÃed in totd lt;eternitdteÃne ulld ojfenÃone,eontriÃdtione,dbu^ fu,Ãt feruiturd bedtis hommibus, er eommoditurd dd {gt;trpetudml£titidm,gloridm, uitdm ipfo* rum. ,
Hdnc duleem eoneionem omnium pdrtium ntun* di,qud iuxtd hoc Pduli dtdum nos in drumnis no» Ãris priudtis cr publicis,qt(otidiequdfidüoqui» tur CT confoldittr totd rerum ndturd, nobis hoc difto proponit cr commenddt ApoÃolus, quo ne» qudquim toüit prouidentidm Dei,fed potius con* firmdt, ut tu reà è rdtioctndtus es, cum dpertè di» cdtPduluSjCredturdmeÃe fubieildm udnitdtiiÃi« top uwoTa^WTa, propter Deum uidelicet,erga Deo fciente O' permittente fuÃinet iüdm feruitu» tem, o quidem irs iATehf'i, inquit,cum jpe ccrtio liberationis. Loquitur autem hic Pdulas more fcripturd, qu£ Ãepc dicit, Deum altquid fdeere, quod permittit fieri, de non eÃicdciter in prüfen» tid impedit,dHt mutdtfdut contrdrium fieri cogit, ficut
A N N o I r lt;5 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;807
ftcut dicitur indunre cor Phardonit oflenfîone plurium tnirdculortim, quando finit mere in lÃAm e4ecttdte)n CT contemtum mirdculomm cor impij Regis, perfudfi li fuis fdpientibus,drte mdgicd lUd tnirdculdd Mofe fieri, qu£ ipfis imitari non ejfet difficile. Propter banc extcnudtionemjUd /lupen* dAfaäd Det perMofen edttd,erdnt tdntiimrcgi impia caufd (fed minime proprid) mdurdtionis,ut pertindcius denegdret populo exitivm in defer* turn, cum tdmen Old tnirdcuU idea exhiberentur i t)eo,ut fuperbui dc contumdx régis animus molle* fieret, cr flederetur ad obedientiam Deo tdm po* tenti praftandam,
ltd hie dicitur Deim, credturam fubieciffe Udnitdti,hoc eii,horribilibus abufibus Diabolorunt impiorum hominum,cùm non eofine conferuet t)iundum,ut-eo tam fceleratè Diaboli cr impij abu* tdntur, fed propter alias grauifiimas eaufas : quds htinam tam facile mihi effet exponere, quà m tibi facile fuit, Chriftophore, eds ex me fcifiitarfde ^uibus cuperem ipfe alias exercitdtiores diffiren* tes audire. Et hic locus, ac temporis dnguftid,non patiturorationisprolixitatcmiueruntdmen ut tu£ fetitioni dliiiudtenus faltem obfequar, pdueiÃima adijciam.
Potuiffet Deus benigniÃisnus conditor gene* fis humant, primos Hommes poA feediÃimum la* Pfum uni cum ipfo domicilio in ipforum uftm fondito, fummo tare ilatim funditus delere, er
Khh 2 iiitu*
868 ANNO ï y « 4» innihilum redigerejhut ante creationent nihil fuerunt.
Scd cum pro fua immenfa ionitate ac ntiferb cordta,^udtn filij coteterni interceÃio ac obligatio ad fatisfaélionem progetiere hiMnano,impetrarat, Homines in gratiam recepij]êt, cr eos ^uamuis morti corporis obnoxios, tarnen longiufculè uiuere fuperterram ueüet,ut multiplicare fe crefeere in eÅtivm ac numérofam EccleÃam pojfent, cr tempus haberent, guo cr plenius inftitui,^^ pro^t ficere indies ac confirmart in agnitioiie Dfi, Oâ eandem »« fuos Oâ altos propagare docendo O alijs ofpcijs pojjènt : etiam mundi domtcilium ipÃs reliqutt, o creaturam uoluit eo ordine ac fine,ad quemcondita initiô fuifiet,omnibus hominibiis fer* uire, ad fuftentandam, fouendam t prorogandam ipfis uitam, o ad monftrandam ipfis infingulis naturae partibus etiam utlifiimis,Dei conditoris fa* pientiam,potentiam, ^hsóthto. «SzAwöf«« 7riap,ut Paulus nommât.
H£c m'mifteria uoluit Heus creaturant fine cmni recufaticne prieftare pifs potifiimum homi* nibus, O ^cclefiæ fux ciuibus, propter ^uos Oâ initio earn condiderat, o poR lapfum hominum in ordme fuo reliquerat, nifi quod fibt hanc pote* Hatem Uberam refcruarat Deus,ut eiufdem créa* tur£ m'mifterio poffet uti ad cohercendos, exer* cendos, cajiigandos filios fuos in Ecclefia,feroci* enteSjlanguefeentes, o dclinqucntes.
ANNO 1 flt; 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;869
Sei or impijs (tc ingratis howinibui uoluit tieus eadem tniniÃeria obfequu rf creatura fine recufttione praflari diqiMndiu, fi pojfènt impij hlt;tc bonitdte condttorK, O' obfequiji rerum ab ipfo conditarum,flâ¬(li o pertnoueri aliquando lt;td pitnitentiam i ad agnitionem Gf reuerentem cultum Deiyperuoccmfilij )nediatoris,Ãcut Chri» fites teflatur mquicns, Matth, ^,Ãtis imitatores Matris ucÃri, qui in calés efi, qui Solern fuivm finit oriri tam fuper malosquà m fuper bonos^o pluui^ «m facundantem agros impertit non tantum tu-fiis,fed O' iniuÃis,
Nfc propterea Deus caufa illorum fcelerum efl putandus, quie defignant impij,adtuti minifiee tio creatura, ipÃs aliam ob caufam conceffo,ficut ille benigniÃimus Paterfamilias, Luc£ if.HoneA cenÃndus caufa fuiffe prodigo filio profuÃonum, beluationtim,0' fcortationum, quibusnequam iUe filius ifed poÃea per panttentiam conuerfus') hie* reditatem à pâtre dementi acceptam prodegerat, quant optaffet pater ad alios ufus conuerfam effe, jicutpotcrat ac debuerat ea filius utiadfuam Cr ttliorum multiplicem utilitatem.
Caufa igitur eü Principalis, cur Deus hune tnundum Ãnat etiam in his abuÃbus ac uanitate tamdiu durare, immenfus amor O' mifericordia Dei conditoris erga genus humanwm, ex quo ut coUigatÃbi copiofam PccleÃam, cuifuam bonita» temlargiÃime communiest,finit per aliquot fecula.
Kkk } durare
870 ANNO ï y S 44
durare multiplicationem ho}mnum,lt;jtforimi uîtti)tt ftflcntat minifterio creaturdrum.
Altéra caufa eü, ineffabtlii dementia (3quot; fxect K^o^vfj.'a, qua Daps perfert aliquandiu impios rum fcelera, abufui optimarum creaturarti/m, ut habcantJjgt;acium reÃpifeendi perferiam pÅni^ tcntia»i,et ut,negleéia. conuerÃone ad rgt;etvm,qult;e tot modis abipÃs eü requiÃta cr flagitata,mex* cufabilesÃnt in iudicio Dei uniuerfali.
De fcrfc caufa loquitur Paulus, Ro, 2. inquiens P-xiftimafne o honw faciens htec fcelera,qu(idef» fugiturui Ãs indicium Défaut opulentiam benign nitatiscr pdtientilt;e cr /xattfoSu/xiaç contenu nii? ignorans,quôd bonitos Dei te ducerc cupitad poenitentiam. Tu autem fecundwn duritiem iniâ! poenitentii cordis tui, accumulas tibiipfiirami» die lro,(y reuelatione tuÃi iudicij Dei.
Hoc jgùwr dmore erga 'E.ccleÃam,^' patientia ac longanimitate utens erga mpios, Ãnit Deus tnundum durare fubieilimt tot zy tamÃxdis abus Ãbus,quos feriô improbat, O' grauiter punict per filium uenturum ad iudicandum omnes creaturas rationales, quando igné diffoluet etiam banc to» tam mundi snaebinam.
Sed hic rurfus quoris, o petis à me caufas tibi e)epont,curDeus tllos abufus non aliter ueltt toiles re, quant cum dcflrudione huius pulcerrimi adis ficij, quod tanta arte ac cura femel extruxtt,O' tam diu conferuauttT An non pojÃet auferre ad poenas
ANN^O X774, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;871
pattiK lt;eterniif impiot contdmindtores creatura* rum,filuo zy durante ipfo domicilio in tota teter^ nitdte
Ex multif cdufîs pducds recitd,bo, qua nos de inamp;gnis rebus utüiter commonefdcere poÃunt.
Prima e^,quód etfi htec reru/m uniuer/itas per febonaeR,Ãcutteftdtur diilu/m GcneÃs'.Et uidit Df H-5 omnia quie fecerdt,(y erant ualdè bona : ta^ men propter lapfum primorunt parcntum, zy propterfiliorum degenerationem ac impictatem, etidm ipfa fedes hofifmum aliquem quafi reatum contrax{t,zy Deo quodammodo muifa eA reddi^ td,zy malediAioni diuime fubie£ki,ficut manifcftè dicitur Gen,3. lt{dlcdiiU terra propter te. Ab hoc reatu zy malediUione aliter non liberatur, nifi ipÃd quoq; deflruatur.Vt enimÃordes zy foetorem altquem uenenatum concipiunt ades zy conclauta iHd in quibus homines leprofiaut alqs contagioÃs rnorbis ajfeili aliquandiu commoratiÃunt-.ita mun dus quaq^ poÃuitur quaÃÃelcribus inhabitantium Didbolorum zy impiorum homintvm, zy Ãordes contrahit, quds per ignem abolert zy quaà exco» qui oportet.
Sectmda cauÃa deÃruflionis mundi eA:ut Deus 'm Ãne mumdi edat tnÃgne zy lüuÃre teflimoni^ immenÃie Ãu£ ine aduerÃus peccatum, non modo Diabolos,qui prima peccati cauÃaÃuerunt, zy Komines impios, qui 'm peccatis zy contem^ t«DEI creatorisÃnepoenitentia zyÃduciafilij
Kfek 4 Hedi*
872 ANNO ir«4*
Medhtorif perfenerarunt, abieSfurui cR in itfer^ noi cructatitf, fed etiam totam tllam domum,qult;e fedem priebuit pollutes O' ingrdtis credtttris,funa ditiu demoliturus cr renouuturus cÃ:,ut femel om» nis peccdti qudfi memoria aboleatur, o palam fiat omnibus angelis o hom'tntbus, adeè Deum odijfe, Cr ferre non poffe peccdtum, ut ne locum quidem illum tdlem relmquereuelit,quilts fuit,m quo pa» tratum eil peccdtum,quemddmodum pr 'mceps iu» fliciteo uirtutis amans non contentas eil, latro» nes, quos comperit immaniter graffatos fuiffe in homines mnocentes,fupplicio capitis ajfeciffe:Sed, ut monument urn relinquat iufi^ iræ fult;e,ipfas eti» am ar ces o receptus latrunculorumdcfirutt o cuertiK
Tertiaedufaeil,quod hac crematione mundi Heus ettam teftimonium fute clementiie o amoris aterni er ga Eccleftam edere uolet, quam cum ftpè permiferit antea per creaturas affligt,exerccri,cr propter aliqua deliila etiam puntri o excruciari: iam refufcitat£ o glorificatie Ecclefia oftenfurus eü, er anted fe inuitum tllas poenas irrogajfe, cr pofihdc nullas amplius poenas aut affliiHones Ec* cleã metuendas effe, quad ut ei eer tins perfuade» at,omnibusBeatis jfieilantibus, totamhanc mundi machinam tgni comburet, cum renouatione talis £dific'tj,quod tantum ad gloriam, utilitatem, leti» tiam, o deleilationem Beatoriim in totalt;£terni» tateferuiat ; Sicut mater pia poü acrem caftiga»
tionem
ANNO I r « 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87Ã
Honem filij ca/i ob deltélum, çr promittcntis fen* am emendationem, uirgxf ipfiu,quibiM ucrberauit, filium, ipfo af^iciente, cum indigmttione zy maht imprecuttone 'm ignem abijat ey comburit,/tniul «t tejliÃceturjibt quoq; tUxm neceffitriam ca/liga» tioncmfitij uduerfitni zy dolori zy ut rurfut exbilaret ac confirmet Ãlium hdc abolitions m^ firumenti pÅnariim, ne poühac Jimilem iratn aut lurbcra nietuat.
Expofui ex muîtis dliquM cMfu, quare Dem w remotione uanitettis cr abufuum rcrum 4 fe creatdrwmjimul uelit ipfatn mundi niachmam de» Slruere cum renouatione eiufdetn.
Qjtod tempm ctun non procul abÃt,Ãcut plurima m'mimè Ãlldciii, çy eu tpfd Ãgttd tefldn» tur,qu£ pr^eeeÃurd effe lüdtn mundi conflagration nem ipfle filiut Dei pr^dixit : oro Deum £ternum patretn Domitti noftri lefuChrtfli,zy hune ipfum hlium Dei zy filium Hominis lefum Chrtflum, rediturum cum menarrabili gloria ad tudicandos fliiritus zy hommes uiuentes tune zy à morte re» fufeitatos, ut nosinterea replantes fuper terrant in magna imbeciUitate noflra, zy triftiflimis con» fuÃontbus fqualentis fenio mundi,de m immanibus furoribus Didbolorum zy 'nnptorum hominum,fuo uerbo zy ffliritu fanélo clementer zy paterne do* ceat, regat, munidt, roboret,uiuificet, zy adiuuet, M poflimus uigilare, zy eredis capitibus expeda* fe,retmentes fidcw de bonam confcientiam, (y l£*
Kkk y tis
874 ANNO I y 6 4.
tw cordibM excipere aduenientem Dominum de rcdemtorem noÃrum lefum Chriflum, Ãcul ipfe gratiiÃime monet homines uiiluros eircd lUdpo» iiremit tempord mundi, qu£ hdud dubiè nos dttigi* tnuf,inquiens : Lucit zi. Vigilate itaq^ omni tem^ pore,ordntcs,ut digni hdbedminiejfugereijldoM* nid,quie cuenturd funt,cr fldre dntefili^ urn homints. DIXI.
ORATIO PRONVN^
ClATAAB 1 L L V S T RISSIMO Principe de Domino, D. Erneflo Ludouico,Sedi=â norum Pomerdniie, CdÃubiorum et Henetoriim duce Rugtæ, Principe Gutzeouu, cre^
Redlore Acddemi£ VVitebergcn/is^, cum leges Acddcmi£ fchohu: flicif repetcrentur. die plduum April,
CVm Schol£ debednt eÃe officine fdpienti^,tt uirtutum, iudico utile effe, ut fepè rcpctdti^ tur, non tdntum dodlrine ncceffdrie, fed etidm commonefd(liones,dc legumfontibus,cydignitdte totius ordtnis politici,ut teneris dnimis infliUetur honeftd de legibus opinio, rudior £tM nondunt cicurdtd dodlrind, pauldtmt dffuefidt, dd dmorem lcgu'm,dc difciplm£,cr reuerentidtn ergd ord'mem foliticum, qu£ dffuefddlio deinceps ddh£ret (y frodeü per omnem £tdtem.
Nfc
ANNO I y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;877
Nee minor eRIaut oiedien tiic ergo, leges, lt;ie iHitgiflrdttvm, quimtHAgn£ eruditionis acfapicn* tiie, uelpotiiumulto tïliustiwor htui cll,ctimftt ornitmentum hominis pr£eipuum,compleâens to^ tum chorum uirtutwm,cuius pukhritudinem Ah« floleles HcJ}gt;ero ac Luctfero, decus Plato omnibus uiäorijs Olympicis priefert, Quod à corporels term oculis poÃet, ut lÃa conÃiciuntur, ardentioa tesmulto fui amores, er maiorem «tdnurationetn commouerct, Sed perjpicitur tarnen acie mentis, Ruanda legum fontes conÃderantur,in quibus cum oflenditur autor legum, er Arcbiteilus, ac euÃos ^rdinis politici, ejuifefe in legum fapientia depin* xit dtiji expreÃit,Si ^ui hiec audientes,dut leuiter, *ut nihil dfficiuntur, cos quouis Cyclope feriores sÃe oportet,
Proio ttacy conÃlium er confuetudinem hums fi.cademi£,quôd et leges fuas repetit annuatim pu=â ilica uoce, er autoritate, er ante recitationent proponit coinmonefailiones adolefcentibus neeeà farias. Cumq^ er initio me legum autoritati reue* tenter fuhiecerim, et poflea liientcr paruerim fen* tentijs Profejforum hums Acadcmi£iC{uando Ma* 2fjlratum Scholaftictim mihi impofuerunt : Nunc ttiam non grauatim me ab ijfdem hue ad Ulas ipfas ^ontmonefadiones recitandas product paffus fum, ttem id exigeret ratio muneris, quo fungor, er ex* tmplis inuttarer multorum illuflrium hominunif
ante me eundem MagiÃratam geffèrunt,
Patcor
870 A N N O 1 Sâ 4.
Vdteor me dUqudm huiut rei pdrtem ctUm de* lere inRitutioni Scbolaflicte, lt;juôd li teiurii iti d[lt;â fuefdâui fum, utfcidm non debcreme^uelopinio^ nes,dut cupiditdtes priudtM ante ferre legwm fn» tentiji, cutuirei exemplum. hdbeo 'mCyroXcno^ phonteo,uel temerc refrugdri iudicijs^cr uoluntd^ tibia Seniorum de prudentiorum.Neq; excidetutu^ qudm dnimo meo lex Tbeodofif Jmperdtoris, lit qudmeunqi me guberndtionis publica pdrtem Deuf collocdrit,digndm effe uocem mdieftdte regndntâ. Legibus dHigdtum je Pr'mcipem profiteri. tidne tonfuetudinem qua pduldtim ludicio zy atdte con^ firmdtur,c'um mteÃigdm mibi mdximoperè profu» turdm clfe,meritcgt; Scholds dmo er colo,
Ãeducnio dd id quod nunc dgitur.Vos Sebold» ilicosddbortor,ut cogitetis leges fdpientia diuithe riuulos, ordinem politicum er conferudtionem humdna focietdtis., iuflicia diutna opusiutruq^ te» übnonium prafentia diu'ma ejfe 'm genere hu* ttidno.
De Mdgifirdtu uero itd fentidtis,non db homi*. num dmbitione er â ss'Xiovtlla. Tyrunnicè rdpien* tium Imperid, dut i uiolentd oppreÃtone 'mfirmio* rum bunc extitijfe,ficut multi propbdiii iudiednt : Sed 4 D E O legibus ddditum,er dutoritdte depo* tefldte diu'md drmdtum effe, cuius officium cü,ut fit legum cuftos. Sicut pracldrè deferibit M.dgi» ftrdtum Ariftotelef,id eü,ut fönet decdlogi uocem infocietdteciuili,utexequdturp«ndi et coherce*
dtfdc
ANNO 1764. nbsp;nbsp;S77
lt;f. lt;tc puniät idelinquentcs ccntm Decalogum, ut ftmt opm eil, [uof qudfdam leget ddddt,t^ 'mter=! pretetur, qua nan pugnent cum DecAlogo,ut poe» nMetidtnfuis legibiu fAncitdi exigdtacperfequa* fur. Leges enim Jine pcenis eontemnuntur. it htu» ^tur diilum TEfchinis : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TróT-tayi;»
«2tç /XH vtüfa.i7ct TWg aæ/KSvTaçâtXÃ' Certà ctiam uobis perfuddeatis,Deum tueri,^- ordinem [uum. cz coiiftttutosÃfehuiin ordmis cuflodcs, de praÃdes, ed jèuerifdte, ut ÃMdgiÃrdtus impedida tur,uel(ud imbecilhtdte, uel delinquentiumfero* tidyipfe iudicûs crfdtellitis munus obiens, duto* res mirdbilibus modis, cr occdjionibui cojfipre» benfos Atq^ irretitos.rdpidt dd exquiÃtds pcends,
enim certd cr immotd reguld. Noh erit bea ne impio. Item, Lion erit impunitum Ãelus, qua cum congruit Ordculi uerfus : ïvSiii^ âvSpwwup «æiKco/j ÃUK. a7roT!lt;ramp;, etidin 'm hdcuttd.
«Him «nçMdW contumdcem uioldtionem le» giwn et fcrocem fut MdgiÃrdtus contemtum, mul» tum tulit, I^eq; impunitdtem JJieret qutfqudm,qui ordinem dtu'mum turbduertt.
Uuüi exercitus, SdteUitid nuUd,nullidggeres, dut propugndculd mdgis tnuniunt Mdgiflrdtum, qudtn Pduli Concio dd Romanos,qua non tdntum duties poends eontumdeibuf denuncidt,fed eofdem raos fieri aterna ira Dei, cr mere 'm aternum txitium,pronunctdt, Quotiefcunq- ergolegum nocem duditis, Dei uos audtre uocem cogttetis, cr dd
878 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO
ad Uldgifiratum quoticscuniji acceditis, nteuitne^ ritK,uos,ut Plato ait, ad numen quoddam accede^» re,CUI uicesfuat, in ciutli gubernatione focie^» tatis humante Dcm dclegauit, cr præflà adeft,adf iungit autoritatem ac fufficit uires, quando cog^ no fat ac difceptat caufu, dicit cr exequitur fen* teiittasydepofcitadptenoi delinqucntes. Cutin rei exempla fuppcditat quotidiana expcricntia.
Suntdutem ordinn politici, poR Oeconomioi prima ac pra-cipua pars,Schola;,doârinA ac difci* plina bené confit tutte, qu£ uelut feminaria ac promptuaria Ecclcfias Gr Refiublicats dehtde in= âruunt.Oeconomitecnim tantum gignunt ntt* triunt, SchoLe uero formant cr excoluntEccle* fits Politijs idoneos gubernatorer.
Cluare certo Ratuatis, Scholas Deo, eomagit curie efiè, quo magis refert plurimos, quà m opti* iȏ,à teneris educari,ZT quà m pauciÃtmos cor* rumpi, prefertim ea tctate, que ucrè eü domteili* umDeÃzT eufioditur à cafiis Angelis.
ita de Scholafiico dgmine qui fentiunt, reâè fèntiunt-.Quigigantumaut Cycloptvm colluuiem, aut Circes Habulum ejfe putant,'tn quo fitlicentia omnium flagitiorum ac fcelerum, hi Scholafiico* rum nomen, uel ipfi hnmerito ufurpant,à his fefe annumerâ¬nt,uel contumeha fumma afficiunt,fi ab hoc grege funt alteni. Nfc fe dubitent graniÃimoi Deo daturos effe pcenas, qut etatem innocentent z:y~ hnprouidam excmplis uite diJfolHtioris,zy in*
ANNO I5r«4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g7$
folentii contumAcilt;e muitdnt ad peccdndum, uel fediii^os dut tncitdto! etidin cogunt degenerdrc.et hoc rwdo conturbdnt in ip/is Sptritum fanéluni, dolore dfficiunt optimos parentes â¬orum,defrdu=t dant Ecclefidf,et Ketnpublicatn, contumeliojifunt tn Geum, cuius Imagmem, qu£ reftitta debebdt^ folluunt prius,dc déformant magis magisq^,quant db m/itd labe purgdri coepit atq; expoliri.
Cian dutem conuocati nimc jitis dd audiens das leges AcddeinU ; hortor uos,eo ut dnimo illas ^diatis, quo uocem de calo fonantcm adtniffuri tffetis, cr dmplexuri.
Suntenim inter has pra-cipuie ipfa uox Deca^ ^ogiitddefcrtpt£,ut uerèfîntofj.oiMivXlt;iilt;;, quit hsPldto leges effe dcbere rede dijfutdt.
Uis dddit£ funtqu£dam de executione,qu£ à öfo M.dgiflrdtibus mandatd cd. Obedientiam au^ fecundum las leges, metnincritis, dcbere uos ptimum Deo, deinde Magiftrdtui,quam ut pr£fle=: mouere uos debet dnte omnia autoritas diui» t^,multis declardta pr£ceptis,quibusDccdlogo, legitimo Uidgijlrdtui dignitas fua atq^pote^ ajferitur ac dabilitur, M.ouedt uos publiai te tranquillitatis ratio, quam petulantcr turbare ptffefcelus ed, etiam/i fequatur tmpunitds. Ac^ tidit enim qudndoq;,ut cocleftes ettam poen£, quas s inÃigit, dtfferantur, cum quidem im^ punitds blandiens fcrocibits tngenijs, dcuit du^ dtutnpeccandiaugetq^ licenttam. Sedheceoipfo
88g anno
^uod erefcit, pcenarum CT nutnerum 4cctimult(t, çr atrocititcm exajjicrdt.
o^avflwcx «KapTTM« sd^Ui} anÃfO^c/j TTotyK-ÃauTO/j o'^a/xa 6£p@^. Nfc c««dd4»r datis occd/ionibui Diiibolui,fed db initijs tdlibuf teldf texitncbis incxtricdbilcs, quibiif irretitos, conijcU in cdlamitdtum peldgiift fju^deinceps in totdx gentcs zx fdmiliiU multi: fe* (ulii graÃ'dntur horribiltter. Jn libcrMui inge^ ni/t uero pin: ualeat honeÃi rejÃeäui, propter tnMddtum Dei, qudm formido pcendrum, 'old cuXpo'/J «Zi^pwç Tvïç u.a'XZq TTttpUAoa-ipfecun^ dum Sophoclcni. Turpe e^ dignitatem generi: à parenttbn: acecptam, turpitudme propria, aut ccntamit!are,aut obfcurare:fed omnium maximum eü,lt;iuod in ij:, ^uiperfeuerant in deliüi: contra confcientiam. Den: non e^l efficax.
Qua de re grauiÃima eà Siracida fententia: kvHf o-ocpo'ç OU /J.ia-Hlt;ramp; vóiJ,op^ó^v'}f^ijnó(iSjJolt;i îtUTO COà lt;^H.aTeiLy7/t tcAoTo/j, id ell,Vir [a^ pien: non odit legem, Qt^iuero eii hypocriu i« fdfà uelut intempeftate Cymba, Simulator ejui non uerè aflintitur uoci diuinie,legibuf exprejÃe, fed putat fabulam ejfe aflute excogitatam ab homi» ntbns ambitto/i:, pact: caufa, i: ent ut Cymba in tempeflatibn:,\aäallt;itur fluiiibut cuptditatum,^^ Diabolorum impulÃonibnt, ac tandem fine confo* lattone ruet in exitium lt;etcrnum. ç^uid trifttM eA,qu4m effe cx tnanere hoflem Dei, ey organum
Diabo^
ANNO 17 6 4, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g8i
Dzâdlgt;o/orttW, cjui contunukces contemtores legum exunofcelerc in aliud, amp;nbsp;tandem in trifliÃimat poenM corporum or animarum prædpitant:
Horum cogitatione excitate er alite in animif feuer entiam er ga leges,er ordinem Politicum,zr' nunc,dum inSeholis uerÃam'mi,O' deinceps omni tempore,ad quodcunq- uos genus uitlt;e 'Deus uocarit,er libenter r)eo,Magifiratui, er honeÃis legibus obtempes
rate, D I
RECITA LEGES.
POST LEGES. ''
AVdiuiflis leges Academia;, eftiascum fateri omnes oporteat,pias,honeflM,er tranquilli= tatt eommtmi utiles ejJe:Priecipimus,ut eis obediat tis,ca autoritate,quamaudiuijiis legibus diuinitus attribut am eÃe.
Debebat poâ gradum miniflrorum 'Euangelij agmen Scbolaflicorum,flos er decus effe Ecclejilt;£, Et eA flos prtecipuus, pi/ fenes Dodores, er pij Adolcfccntes,quales in hoc catu multi flint. His vt'mam non ejflent admixti alij efferi, qui Deum, leges,Ecclefiam, lAagiftratum, honeftam flocieta^ tem er omnia utrtutum oflficia contemnunt, er Erlt;eeeptorum condones atq^ commonefladiones tterè patentas,ideo leuius curant,quod uidcnt, non
L /1 flatit
882 ANNO
fdtis arnutos ejjè, ijs prieÃdijf, quibtd tdlem petu^ lau tl am cohercere poffent.
Sed fciant iftt, Deum fore u'mdicem, er fe Deo pÅnM uiolatifui ordinis debere, quM perfoluent guando eat Iudex illc expetiuerit, cuius dcclmdre forum, dut defugere iudicium non poterunt, CT perfoluent non præmoniti, tor taffe cum iniuridi rum efUds fecerunt obliti, beatos fe effc, er extrd periculum fomnidbtmtjTefldbunturfuo exemple, ut multi dlij:
ïndomitum nihil effe pio,tutumuè nocenti.
Preedmur dutem tilium Dei, Dominum no= flrum ïefum Chrifum, crucifixum pro nobis, dc refufcitdtum,Sedentem dd dextrdm lt;eterni Pdtris, dc donA Idrgientem hommibus, ut Scholdm hdnc uelit mdnere domicilium Ecclefîæ fute, cr ueritds tis refiitutne Cufiodem,ficut fuit hue uf(j;,Et con* tunélionem cum hdc Schold EccleÃdrum er Scho* Idrumpdtrtie er regionum noflrdrum,m und fide er Spiritu umo, cfud 'mter fcfi hdólenus itd deu'm» ilæfuerunt, utdiffolui nuüts humdnis, nullis Did* bolicis drtibus potuerit.
lüdm ergo Coniun^ionem, precdmur ut con* fert(etdctuedtur,utÃmusomnesunum inipfo'.
ORATIO
ANNO I y 64. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;88î
ORATIO ÃtVA CA.
LENDIS MAII PVBLICE, ILLVc ^riÃimti'S Prmccps ac IDominui. D. ERNES= TVS EVDOVIÃVS, Dux Sedinorum, POâ: weräniie, Cdjjubiorum, ac Henctorivm, Priitccps Kughe, Comes Caycorum, cj'e,Acadeniiie tebergenÃs tunc Keiler, lAagiftratum fcho= laflicum reÃgnauit,eum(ii lüi^riÃimo C.S, fratrt,duci B A R NI AI O tr(lt;= didit,cr commendauit
Antw I j 64.
MVLTà magne incidunt difficultates in omnem quantumuis Ãalutarem,CT plactdattt gubernationetn. Nam cy hominum nature fimt infirme.CJ-odio DeigraÃantur DiabolihomicU qui imbeeiües natur as incendunt, ut contura bentdifciplinam,Crmoueant Re/Ãubheas, Iddo^ Cent exempla omnium hifloriarum quotidiane experientie. Sed uos qui in doür'me Ãludijs uer= f»nini,precipuè decet, hec con/ïderare, er intel= ^gere,er hls commonefailos, reprimere errantes bnpetus, quibus turbatur uite ordo, ac petere ar^^ ^entibus uotis, ut cÅtibus hominum DEVS ipje â^fideat, con/ilqs interfit gubernatorum, ut fle= Ãut mentes ipforum, ac fubditorum ad uirtutim *^telleilumatq}amorem, VeriÃimivm eslenim ^oä 4 Salofnone fcriptwm cü, Vt oculi uideant.
Lil z aures
884 ANNO I y 6 4-
Crd«w étudiant, Geum facers utru»tâ;,Xd s^, ut diu prtejint, reéis confidant fids, CT fubditi mo= dc/le obtempèrent, nec furentcr dilacerent bené conflitutum ordinem, h£c Dei beneficia effe, ad* fidentis ad gubernaculum,ficut in naui ad clauum adfidetgubernator, HiCc uota afiidue repeters dsbetis,fed tali tsmpore ar dent ins, quandofit rs* nunciatio Magiftratus ueftri publica, vbi ccnjfis* ilus Uiagiftratus ds toto uos ordins Politico com* nwnefaciat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Mecum igitur omnss' piamsnts intuentes Cr inuocantes ucrumDE V M,his uerbis preccminL Tibi £terne DEV S,pater Domini nofirt IP. SV CHKlSTt, conditor, cz conferuator omnium rerum,O'Pcclefiæ tult;e,una cumfilio erSpiritu fanäo,qui in focietategeneris humaniuis configt;ici fapientiam tuam,iuftictam bonitatem erga ge* nushumanum,^-uisPolitias e/fehojfiitia Peels* fia: tuis, T it« srgo toto psélors gr a tias agimus, quod in tantis furoribus hominum, qui uarijs fee* leribus uites ordinem turbant,feruas tarnen aliquos Politias m his regionibus nofiris, atq; alijs pluri* bus,inquibus fonat uox Puangelij, cxcoluntur artes uita communi nccelfari£,Peclefi£ uclut ni* dulos habent, uita ciuilis nonTyrannicis impcrijs, fedfapienter cr iufte fcriptis legibus regitur, or mores hom'mum mediocri difcipHna frenantur. Pt oramus uthas Politias,inq^ illisfiholos crPc* clefias porri tuearis ac regos, ne opinionumoc
norum
ANNO I y é 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;88y
merum tetr^e confu/toncs â¬xiflitnt,fed minedtit Ac uigcdnt, uox Uudngelij, honcftd dc necelfdrid Ãu=: did, leges, iudicid, V omîtes nerui difcipHitte, ut femper inter nos perpetM à Deo coUigdtur Ec=s cle/id. lï£c bond cr peti pracepifli, dffiriiidi te ddturum eÃe propter filiuw,Confidimus it^; te uotd dc gemttiii pctenttum cd exdudituritm eÃe.
Ab bdc precdtionc exorfi nunc Jignificdmui »obi'S pro finguldri cenfilio SendtusAcadcmiæ de^ crctimi nobis eÃe fuceeÃbrem in MdgiÃrdtu fcho:^ laflico per hoc tcÃiuum ÃmeÃre lUuflriÃimum Prineipem,dc Dominum, D. BARNIMVM Stetini Or Pomerdnid: DucemOâc.frdtrcm mihi dilctUiÃimum.Et ddiunälum iÃi eÃe proreilorem, Mru,m,eruditione,uirtute cy- prudentid excellcns tem CASPAKVM. PEVCERVM PbU loÃphiiC îltedicmie Doclorem, Hunc uobis M.dgiÃrdtum conflitui cogitetisd Deo, no« tdn^ tum dutoritdte prlt;ieceptorum ueflrorum. Qtidre ^ui Deum timent, uerd Ãe reuerentid ei Ãubijeient O- omniobedientid eum colent.Qui er Deum er MdgiÃrdtum contemnunt,meminerintDeum con tutndci£ uindicem eÃe er fe perÃenÃuros tditdetn in dnimis,lt;iui comitdri hdne folent horribiles con^ fcientiis crucidtus, quifuritcÃunt ultrices contu^ tndci£, c?quot; »« exitium dgunt rcos uioldt£ obedie tnti£.
Nunc tu£ dileflioni trddo er Uidgiflrdtuntf O mÃgnid huius dtq; orndmentd, ef opto pres
Lll 5 eor$
A
88« anno iy«4.
corc{^,ut guiertutio T.'D.Ãt trdnquiUä acÃlutd^ rii, TdlisÃne duxilio dittino cum ejje nequedt:
Oro Deum leterniim Pdtrem Oommi noÃri ïcfu Chrifli,ut ipÃÃt Keilor Acddetniæ, de T. D» CZ nos omnes dementer gubernet, ddiuuet.
D I X I.
ORATIO DE VITA,
ET GVBERNATIONE SCHOLA» filed Vdlent'mi Fridldndi Troccdorffij, mÃdttrd= tore GT'redore Sd)ol£ GoltpergenÃs, KccitdU 4 diÃipulo olim ciufdem, AUgiÃro Bdlddfdro Rhduu tlt;!dumburgenà SileÃo^ Collegij Philofophb ci in Acddemid Witebergenà tune Oeedno, dtq; lüuflriÃmorum Oucum Pome^
Vdnite Praceptore. i8. C4= lend. Septemb.
SI quem fore cxiflimdrem, qui me reprehenfu^ rus Ãt djferentem Ordtionem, non tdmueldb hoe loco.uel lt;lt;nbsp;dudijs Philofophicis dlienlt;i,m,qudm drgumento tenuem dc noudm, Idbordrem mdiore curd, in exeufdndo conÃlio meo. Video enim eo moigis fludio mihi ucflro dc fduore opus eÃe,quäm Cietcris,quo mdgis in me deÃdero ed pre/idid^que dpud uosdlios hdc follicitudine liberdtos,fubleud^ runt, hoff es fum in Acddemid hoe tem^ pore,^ ut fdtisfecero qs,quibus cum dliqud mihi neeeÃttu*
ANNO I y « 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;887
tteceÃitudo wtercedit, quorum cum oru, uultucq; intueor,flt;itcor recordutionem bencuolentitc ergu mt illorum uiciÃim engere nonnihil,ac recrcarc Animum meum,zy^ loci 'mfolentta,Q}~ conÃcjÃus hu^ iuf amplitudme, auditorum frequentia, graui= tfr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: Tumen non poffum non uereri
ludicia reliquor urn, qu£ ut libera, debent, ita uarid eÃe, cr excauÃs atq^ occaÃonibm naÃeidiuerÃs folent.Sed cum cogito,cr qui uir lUe fuerit de quo uerba fdiluriu fum, (dr quam de fe reliquerit cpi=: nionem 'm animis tieÃris, inÃgt;em uenio pene ccr^ ttm,memoriam meritorurn illiui, CT renouatum fold mentionc nom'mis dmorcm ucÃrum,uel non admiÃiirum eÃÃe cenÃurdm i» me Ãeueriorem,uelà quid offenÃe adhicferit, id illum diluiturum eÃe dc deleturum J^onte, mc tdcentc. (Peivai )o(/p ai ïu=: gt;ioicU cnfSucourcu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;Pflv«?lt;S'fc0truya
K.pu4-öï^ â¢'â¢Ã¶d (rvcrtnetcr eu. Toii= ot^xapT/aç.
Dtâuruf enim Ãum de uiro optnno O' 'mgcnio^ fum Ãirmdtorc fceliciÃimo,Valent'mo Trocedorf* fio, in quo laudandoyà pluÃculum indulÃro dmori erga illum meo,uenidm mihi ddturoi uos, o quid^ quidpcccdtumd mehdcin parte Ãuerit,id pietati et gratttudmi,qudm Pneceptori optime de me me^ fito debco, tributuros eÃe confido. Itd enim apud dlum fuimut,quotquot 'm eiui fchold dtdicimut,ut animo nos paterna complexut,nihd diligentia;, cuâ raq^maximie 'm nobis erudiendis dtq; inÃituen-tarn pr£ceptis uirtutum dtq^ pictdtis, qudm
L / i 4 litcris
888 ANNO 1754, litcrif bonis dtq; drttbus O' dodrittii rcligionis omifcrit»
^on dberdt 'm eo ergd nos dignd lAdgiftro fea uerttds, fed dbfq^ toruitdte de moroÃtdte,mirificd qudddinyO dtdtinoflrie turn grutd comitdte tem* perdtd. In propottendis ijs,quie difeendd erdnt, dexteritdsÃnguldrK. Hdne itd moderdbdtur,ut dd edptum fefe demitteret o dccommoddret dd uires fingulorum, cum 'mgeniorum pene 'mfinitd effet diuerfttds. Inexcrcendd uero operd noÃrd,penfoq; extgendo fummd aÃiduitds.
itd(}} cum metueremus, obferudremus, reuere* remur eum tdnqudm mdgiùrum, non fecus tdmen Oâ dmdbdmus O' colebdinus, ut pdrentem.
Digiidin uiri mcmortdm ludico, quie commen* detur poÃeritdti, Sed dignius exemplum fcholdfli* ae guberndtionis,qudm dd formdm optm£ politic itd conRituerdt, diflributis claÃibui, legibud, Hu* dijs,exercitijs, iudieijs, KIdgiflrdtibus, officip pu* bficii, O' priudtis,ut prüfens dbfenfq; pdri feueri* tdte O'foelicitdtc ddmâmiftrdret, diq; exequeretur omnidyO in officio,dtq; 'mtrd circumfcriptds me* tds,qudfi cdrceres quofddm contmeret feholdÃieos'. Vt ddeÃe ubiqi, cum procul dbeffet, O' Ãgt;eädre cordm fingulorum operds dtq-, urgere, cenfurdsq; agere in fingulorum mores dtq^ ditiones'.ut quou'is momento dgere aliud nihtl, nifi docere uiud uoce quosuis, repetere diddtd, pr£cipere, monerc,l]or* tdri,poends mmitdri delmquentibus,Deniq^ ut dd hoe
ANNO ïy«4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;885
fcoc regnum 'm fchoU Mtus,atqiddiumentisne» fcjjîirifs dtumitus 'müruUus ejjc uiderctur.
Emnt enim res uere diitmx c(dtnirlt;ibiles,opa Utt deji'mutici- in eo mutiere fuccejjiis, de quibut teftintur, qui è fcholu eius prodierunt iwiumerit amp;nbsp;dutoritds, qux tuntd erdt prxditus^ut conjjpes ^ui folus pr£fentis,Qr fold mcmorin dbfcntis pr^-^drcnt dtq; effcerent^dpud ndturds etidin ferocio* Tes, dc minus cicurdtds, quod uix dlibi legum dc paettdrum metus poteü. Sed circumddtdm jibi di^ uinitus dutoritdtem tuebdtur cr dugebdt,feduli» tdte 'mofficijs uocdtionis, cr integritdte de titonid uitd! 'mnocentis^ Hdnc dd uocem dodrinte qudm trddebdt itd compdrdrdt, uerd dnimi pietate, ut excellcntid uirtutum,quibui commenddre fe om» tnbui : fed fcholdflicis fuis prteire dc prielucere co» ntbdtur, ne fujptcionem qutdem de ipfofiniftrdm, utiqudm 'm dtiimos hom'mü, uUd 'm pdrte ddmiferit. I)oceb(t idfcquens ndrrdtto,dd qudm nunc dccedo.
Ãdtus ed Vdlent'mus Trocedorffius, Anno 1490. Pdtre Agricold, uirohonc/io,Bernhdrdo tridcldndo, m pdgo à quo cognomentum trdxit, cum aliud fit nomen familtce pdtern^,Difldtpdgus Uno milidri d Gorlicio,fuperioris Lufdtue oppido. Pdter cHW ndturd effet reltgiofus,fuperflitiontbus eius £tdtis dpprime deditus, frequens Mondchis ilitus loci ddcffe,qu£q; illi mendicdndo coUegijfent, ddferudre domifu£,Et cum'm urbem ucntitdret fecum dduehere eratfolitus, qu£ occdfio fuit, ut lH 7 dccet
8 90 ANNO 17^4.
accedentem ad Monacbos patrcm crebro Ãliu4 eo^ }nitaretur,in quo lUifeu jjiecie ccnftderlt;itu,feu ob^ feruutii argumentii atq- mdicijs alijs, quod cr cus riojius 'mqui/ïuiffet multd, O' hbrorum trdildtioa nc deled an utfas effet. Uk ergo notis ubi in eode=gt; prehendiffintindolemdifcendi duiddt», o dodrb narum cdpdcem,bortati parentesfuerunt,utfili* um fcholiCddhiberentjCr erudiriliteris curdrent. Sequuti conjiliunt pdrentes, Redori ffhohe iti urbe eum comiiiendant. Sed cum utx Itterds noffe, O' iungere dtdiciffit,relidd fchold, redijt domum dd operds rufficds,fcu pertxfus uttie fcholdfti,c£, ffi* reuocdtui d pdtre, cut res famibdris ntdgis, quant filij indoles cura erat.Sed dduerfdbdtur utriq; ntd» ter, qua u/itdtd illorum temporum perfud/ione, turn demum fe fore bcdtdm putabdt,fi uelSdcer* dotem,uel Mondchum genuiffet. Cum ergo opti* mam de fillo ffein, ex Mondcborum iudtcio concea piffet,abduct eum d literK nolebdt, o ne marttiM offenderet,/i filium jn urbem remiffum^db operis xuflicis prorfum arccret cum rei familiaris detrb tnento, d pdftore O' cuftode pdgiinipetrdt,utbic ledioncm, o pronunctationem pueri fuccifiuis bons exercedt, lUe Itterds eum forntdre dc pingere doccdt.
Ad bunc ufum aiebdt turn inter iorent betula cortteem chartds, dnferem cdlamcs, fultginem in-fumibub dirdmentum fiuppeditaffe.
Kis
i
/
J
ANNO ït^4- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;891
H« exercitiji, poÃqu^m biennium confum/ù ^pud parentes, quod iam aufio cum £tute tudicio, iittrurum utilitatem confideritret^atq-ititeilige= fet }ncliui,mdtre etidmaÃidue inÃigantc, répudias uit Uttam ruÃicam, er urbe repetita, tot um fefe Ãudijs dedidit.Mater abeuntem profequuta, zSâ dis fniÃum à fe multii lacrymis obteÃata fuerat, ne uis tarn fcholaÃicam defereret. Hm uoces Ãepe afÃrs fnabatjfe tune omiiiii locoacceptÃe,c:Xâ de fequutus r£ uit£ eurfu, qui fcholaÃicus futuruf eÃet,inters pretatum eÃe. Quare à quando deinceps etiant »d funélionet aliM ÃilcnÃdiores uoeabatur, ut Ecs tlcÃaÃicM, recufabat cm, quad fe uoto tmitrii^ SehoUs dcdicatum eÃe »umintÃit. Ab bis Ãbt per mandata eiufdtm falua pietate dtfeedere non Its fcre.
Reuerfuf ttaq; ad Ãudia,tanta cum intentianc *nimi,cr aÃtduitate tanta 'm tüa 'incubuit, ut pam eorum annorum Ãgt;acio £tate fupertores omne^, longo 'mteruallo anteuerterit,et Ãem dc fefe funts nain concitarit. Pr£ceptorem babuit quendatn i\agiÃrum Alexandrum CuÃ'mianum,qui poflea puriorem Euangelij doélr'mam amplexuiÃutt unta biter prxcipuos, qui Ecclefiax Sileã à fordibut fontiÃeijs repurgarunt. Parentes amiÃt annos Uitui uigmtitres,idelt,annoà nato ChriÃoSals uatore tertio decimo, quo dtuendita bxreditatc uniuerfa, LypÃam fe contulit, vbt quod propter tudicq maturitatem ac reäitudinem pojfet per
892 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO) I y 4,
fe conÃituerc,qu£ if)à ^ludta ntäxime conuenircnt, odtÃet bdrb^ricni fermonis monlt;iÃici,ciui tune in fcholis dominab£tur,fcd ubf^; cognitione lingu£ gr£c£, perfid nil pofie, in cruditione doilriȣ cerneret, ut coniungeret ergo linguam utrumque, delegit pr£ c£teris, KdgiÃros, Petrum MoÃeUd* num, Gr Riccurdum Crocum Anglum, quorum alter M.ofelldniM in Idtina lingua puriore, alter Kiccardus in gr£ca exceÃere iudicabatur, er qui* dem Riccardui gr£e£ lmgu£ fludium in has ter= rasrecensadduxerat. Vtrunq; er audiuit diligen* ter, zj celuit fludiofe amplius biennio, CT exem^ plo ac uelut manuduilione tllorum feriptores in utraq; linguaprobatiÃimos legere,cr.imitarieum fermonis, tum biÃoriarum caufa coepit, ibidem co tempore, primum ÃuÃeptt in philoÃopbia gradam. Inde uocatus Gorlidum ad docendum in fchola, Etfi inttio erat loco inferiore, pauUtim tarnen propter liberalis ac polit£ cruditionis opinionem ita creuit,ut non pigeret Redorem Schoù er coU legM, illo Magiflro uti in difcendis dementis gr£â c£ lingu£, er Eatinis Scriptoribus cognofeen» dis.
Quare tune er eoüegas er fiholaÃicos pari* ter docutt, Collegis libros Ctceronis de ojficijs e* narrauit,er Plutarchi libellum, de puerorum edu* catione. Adiuuit er multos alios bonos uiros,in fcholarum per Silcfi'am emendatione er conÃitu* tione, Opera atq^ confilio fuo, qui capti pulchritu* dine
ANNO 1764. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;89?
di«c de dulcedine reflorentium literdrum,faflidie» bdnt bdrbdricM fordes, in quiiui confenuerantyZr hunc iuueiiem certdtim coicbdntdtq- inuitabantdd fefl. Sed hdud itd ntulto poR cum Luthcrui editii propofltionibui oppugndret 'indulgenties,qudf ue* ndcs circumtulit Tecehuf,cxcituiuirifd»id,buc Vuitebergdtn ittiui uifendi cdufa profeilui eR, I/ja ciWjf tunc forte fortund 'tn ludteum quendam Chri* fiunii fdcris bdptifmo initidtum, Hddridnum no^t tn'me, pdtrid Biflidnum, tiuic, cum non dbunddret pccunid,operdtn fudm dddixtt dd m'miftertd domes flicd, quopoffet fine fumtu flio, dudirc trddentem elementd lingu£ fdcrtC, in qud celeriter tdntum profecit, ut mox cum multorum ddmirdtione, ins teUigeret zy recitaret PfAlmos Jine interprcte,fud lingud,cr eofdem cxplicdrct alijs. Commordtu^ in Acddemid dd dnnum quintum ufq^, duditorem aÃis duum cr fedulum prebuit Lutbero Philippa, Sed deleóldtus ingenio de fludijs Philippi cr eiufs dem in docendo perjjneuitdte, facilitate dc res turn coptdjdd hunc imitdndum totum fefe compo» fuit.
Tdntd curd dutcm,dc tdm reltgiofe uefligid eiui 'confe{idbdtur,ut non fententies tdntum db iUo trd* ditdf,fed cr Kert(lt; retinere fluderet, dtq; ufurpdre in docendo,dd extremdm feneildm ufq;, S'ih.IjJj vhs
â ss'oJzJâoç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/riw -n^ièoT^lù}, up «
â^'^Tuav'^ lt;flwHÃ(taua-ss0^rHr^H ttSu'Skké, âJHd uerbd fepe in ore hdbcbdt, imopidculum ft tohis
894 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO 1 r é 4.
commî/Jurum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pritfcripta norntd, ufl
Idtum un^uem difcederet. î^eq; obfcure pra fe fercbdt,eum fefruéium capcre exfuisliboribui prtecipuumji guof in officmd fud excoluilfet,pro=t bdret Philippa, amp;nbsp;ScKpoaraç huie idoneos pr£i ftdret. Ndw 01 ed crdt fententid, fcholdf priuatM debere GT ucfltgtd fequi publicdruim, O' ingenid tenerd prdpdrdre dtq; dffuefacere ad clementa pu=i blic£ doârin£ in Academijs, pr£fertim,Ji certd et £tdti puerth dccotnmoddtd doélrin£ forma extd-ret, non dd fita inuenta, qu£ eager ent ur f£pèddo=â lefeentes dedifeere labore aliquanto difficiliore, quam addidiciffent, Nee lt;^7lt;avTiap probabatib torum, qut in fcholdf fuof non ddmittebaiit quid^ quam, ni/t quod ipfi uel genuiffent,ucl fuo ludicia hinc inde decerptum corraÃÃ'ent.
Poflerioribuf dnnisin Academid priudtim do^ cendo fefe fuflentautt,commode o liberaltter,idq} turn fdilu non fuit difficile,
Tdnto enim flagrauit difeendi Rudio £tdfiiïd, ut cum magnd effet rdritof re£lè eruditorum,fi qui reperirentur, qui meliorif doärin£ inftdurda tionem de propagdtionemddiuudrent, ij multa mer cede conducerentur o cumularentur premijs. Pnarrauit dutemprdter Ciceronis fcriptd,quia buf multam opere cr eur£impendit,PdulindsP.â pifloldf Gr£cdf, non'tom lmgu£, quam doärin£ edufd,cuiuf fundamentd his Magiftris o rnftaurda toribiis,quosDB V S excitarat, cupiebat intégré cognofeere
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;89fâ
^gnofcerc.t^eg;ab iHo tempöredemeepstmguaitt findium doilrm£ faerce de manibui depofuit.bidtn *bduéltK ex Academia,dutoritdte conjtlio uiri ^ptimi or 'mtegerrimi,G EORGIl HEL=:
E RIC exceüens fuit doärina e::^- pru=: '^entid, ad reftitutionem fchola; Gcltpergenfis, coUdpfd erdt,poä difccjfu/rd Uicronymi wiU âItbergij utri cldrifimi, qui ante pduccs annos in ^oruÃta nu)rtuugt;se^l,dnnis plcnw, Centefimum tnim dttigiffè putdtur.
Eà ergo abdudluijcum non fubito fchola auge= ^tur,rebus mutatione doélrinte ttc rituum turba^ ds ac fludluantibus,^^ collega à pulucrihus fcho= ^it/licis ad rempublicam acceÃilfet,ipfe omne tem^ pus tribuit dtÃgt;utationi,commentationi,colldtioni ftntentiarum, cum amicis de fufeepta religionis ttnenddtione.
Inciderat tum forte ccrtarnen Doilori îoanni ^([fo, Theologo prdftanti, in urbe Vratislauia, fttm AtoUAchis ZSquot; faccrdotibus eius loci,quorum ^tinceps erat quidam DoiHor Sporns, id ad di=gt; Ãiutdtionemdeuenerat. KESSVScongreffurui aduerfdrqs,nc folus rem tantam andere uide= ^ttur fiducia quadam uel ingenij uel doiirintef ptie multis alijs Trocedorffium Ãbi adiunxit, tarnt 9(am paratiorem cieteris ad conflidivm, er à fub* Ãdijs necelfarijs inftrudiorcm. Cumq^ libres Bit ^ieos amicis dijlrtbuijfet, qui ad citata attende^ ^^tit,iudicio Trocedorffij tantum tribuit,ut ab eo
89« ANNO I 5â « 4.
folo textitf, qui proferrentur, in fontibui Grlt;ecif V liebrtticis,inj^ici ac confiderdri uolucrit,
Eodem tempore innoudta religionis oecdjw^ ne StenckfcldiiM nbsp;nbsp;nonnuUi Ali},quos propter ob^
fcuritdtem nomtnis confulto pratereo,/jidrlerditt in urbe Ligniccnji fcmind fditdtici de peflilentit delirij,qucd dcittceps dilis pduldtim rddicibM,non SileÃdm foldm,(ed multdi dliiu Germdnt£, dc pr£s eipue noiinuUo! Sueui£ pdrtes, infecit. Tumuero cr Principis in ed urbe dnimum occupdrdt.Pluic delirio,etim primm fefe oppojuiffet, dcriterrc* flitiffit pene fotut Trocedorffius dliqudndiu, ct td/t dem in fecretioribus eoUoquijs Prinerpem pertind» ater diureluitdntem^euidcntid tcflhnoniorun[d* erortim,nonnihil flexiffetyobtinuit^ut db co contri fdudticos dccerferentur, td/iqudmdd Acddcmidtn, qudtn conditurus eÃit,uiri doâi ex hdc Acddemid, inter quosfuerunt Berndrduc Zigkr us, quern ex» ceÃuijJe peritid rmgU£ Hcbrieæ metninimus cltineS, Corddtus nonnuUi dlij circiter dnnum à iidto Chriflo Hi cum non dutores folum fdndtici dogmdtistfed O' pdtronos horum experirentur o^ piniones femel conceptus mordicus rctinere, O emenddtioncm futurum effe dtfficilem: Ptà pertu* lerunt uliquundiu uduerfuntiivm oppugnutwnes, nonnullos etium ex his fummouerunt, aliquot in fententidtn truduxerunt ftniorcm, tundem tua men cefferunt dcerbitdti o importunituti cu* terorum, quos inteUigebdiit toUi dijÃculter pojfegt;
Solut
ANNO 15â64. nbsp;nbsp;nbsp;857
SolutTracedorffiiu in Ãatiotie perÃitit,cr iüut tclaq; fuflinuit tüorum, eo ufque, donee dcuido expugttAto Principii animo, perfecit ut per-nictoÃum dogma radtcttiK extirparetur, autori» iuf dimiÃis.
Pr£cipuani in hoc ncgocio aieiatfuiffe aut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i|
ioriatem Lutheri, quanciudm multos Princeps tonfuluiãt,pr{efertbn poütjuam impetrafjèt, ut Stenckfeidius hue ad coüot^uium cum Luthero tmtterctur.
Rcdijt ipfe in Academiam dnno proximo inte conuentum AuguÃanum, ei' hoc peraäo, GoltbergcnÃbus, autore ei' impulfore Helmerico, ^uem fupra nominaui, ÃUicite ac pene fupplicis ter eum ad inÃaurationem fchola; fu£ muituntU bus,hisobÃquutus propter amicum ucterem, rc^ teptt à ex Academta Goltbergam, anno tricefimo primo, er fchohe gubernAtionem denuo,fed pro=gt; Ãeriorequam antcafatoacÃtcccÃuadijt. Quod tnim farna nominis tpÃus SileÃam complcuilÃt totani multo ante,cito inagitA Ãholdfl!corum,mul= titudo ex omnibus locis eo conÃuxit.
Nunc reliquam uitum eins pertexam, quam in fèhoLe adminiÃraticne conÃmpfit. Ltà dutem ex priudta uia comemorare poÃem priecldrd exem= pli plurtmarum uirtutum, congruentium ad fo= tum ordinem Decalogi, ut ardentis pietatis erga ^eun,ferieeeraÃidud:inuocationis,uigildntiie, ffdulitatis 4t- conÃdnti£ in uocatione llt;(borio/iÃt=
Mmm
898 ANNO I r 4*
»ttt, cr pZf «4 nwlefliärum, addo etiam plettA î«^ diarumDtaboli, non fimuldtte caÃiMis, fobrietA^ tis, beneficentiæ erga pauper es, quie fuiteximia, lt;ëa%o^opyiaç ergafcholaÃicos, quos anquam ex fe natos compUétebatur ac fouebat : tanwn de fchola prtecipue dicam, quia publica illuÃriora funt priuatis,cr prodeü exemplum cxtare ad po^ Ãeritatem. Celebrantur lt;i grauitate acfeueriate difciphn£ Ãchobe uetercs, Rhodia, cr KlaÃiliens Jts,fedfi nata ex £cclejta, nbsp;nbsp;nbsp;ad lt;eternitatemÃie^^
âbhntia fcholarum ornamenta, fi ucros difcipltn£ neruos pluris facimus, quam euanidam fapientiam Ethnicorum,longé hanc Ulis anteccHuiffie aÃintiec mur. Erat enim prorÃts fimilis, ut dixi, optime conÃitut£ polithe , er legibus, doilrina atque alijs honeÃis exercitijs, præclarifiimé fancita;, ad huncÃnem, ut adoleÃentia 4 teneris imbutafan^ élis de Egt;eo fententijs, fleiieretur ad timorem CT inuocationem Dei, ut diÃceret elemcnta literaruM atque artium ncceffariarum Ecclefiæ, er commu=: ni hom'mum focieati, ut ardiore difciplina uelut cicuraa manÃueÃeret, er aÃuefieret ad communia honeÃa ojÃcia publica ac priuata,
Coetum uniuerÃtm qui nwmeroÃts erat, fed in^ genijs diÃimilis, diÃinxerat ueteri Attico er Ro* mano more in claÃes fex, claÃes in tribus certas. ClaÃibus fingulis pro captu ingeniorum, fua de= ftinaratfludia, qua: aÃidue repetebat er urgebat citra
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y 6 4» nbsp;nbsp;nbsp;899
fitrd iefatigationem eadetn per cadem dceliranâ: do. Superiores eluffis ipfc docebat, primù dliciuot ittnis (blus, fequentibus cum iCtas cr opera cre^ ViÃent, auxilioeoUegarum, quos afciuerat, ln(e* rtores erudtebdt per difcipulos t^tu grundiores, quos exercerc ingenia ac profeblus fuos hdc occdâ (tone uolebdt,tn ijs, qua atuti puerili conueniunt, frofeiliores exercebdt in funddmentis doólrina facra, hac enim pracipud curd de diligent id in* eulcdbdt, in ufu lingua utriusq^ Idtina or grace, ijs drtibus, qua formdnda ordtionis cr regen* da rdtiociiidtionis cdu(d trdduntur. Qudre dialeâicen nunqudni intcr/nittebdt,^' Vergilij pocmdtd dc Ciceronis fdmilidres Epificlds in md* nibus fcholdjlicorum perpetuo e(fe uolebdt, C3* prlt;f^fr hdS ex interudllis,Ciccronts o(ficid O' ord* tiones eiufdetn, nonnunqu.im o Liuidnas endr* rubdt, ut dd Rhetoricd ctidm excrcitid pduldtim trdduceretiir iuuentus. Ad gracd dementi Ifo* erdtis fcripti dddebdtip' PduHnds Ppifiolas. Et qudnqudtnÃngulis diebuf,hordin undtn repetitio* Bi publiblica tribueret : amen utdcueretdttcn* tionem CA diligentidm in duditoribus , femper praledtonibus mifcebdt exdtnind , quaftionibui metisdut drguimentis,qua fereexEthnieddUt ft* erd dodrind fiemebdt, dUt propoÃtis fententijs, ueldliquo loco communi, quo fiebdt, utÃmul cr Eiidlcdtcdrum praceptionum ufum conÃ^icerent ^olefcentes, O' res ipfds nofÃe dtque intdligcre Mtnm z coil*
w
900 ANNO 17^4.
(onfuefctrent. Argumetitorum cr cjUteflionuni rxplicdtioncs uel ipfe inftituebat,uel extgebdt ab aliquo ex auditoribui,ciuos cum re^uircret,decla= rationes uberiores, ex fontibuspetitiis,prie= monebat ante publicie prteleélionis tempus, la in Ãngulas etiam feptimanas bina ftyli exercitia itt=â flitucrat, alterum in oratione folua, alteram 'in carmine. His tertium argumentandi addiderat, cutaderatcrprteerat,Thematibus tn dijjiuatio* nem propofîtis.
Materiam fcriptis fuppediabat alias facrani alias Philofophicâ,Sed ociofam aut ieiunam nunq. Scripa quidem publice exigebat à fingulis at^; inÃgt;iciebat,ut diligentiam exploraret fuorum.Sed raro perlegebat, quod tempus non fuppetereti Quæ ueróformandi Styli caufa nwnenda erant,ea feorfim accerÃtis ad Ãe Ãngulis, ubi commodum erat, exponebat priuatim accurate, de ijsdem fepe publice nwnebat.
Sed prater banc fcribendi diÃutandi^; Gi prater quotidianam lattne loquendi confuetudis ttem, occaÃones ijfdem exercitijsprabebantplua res aha conÃitutiones, difciphna caufa introdu= Ha,de quibus hifloria gubernationis monebit. De qua priusquam perrcxero dicere, hoc diÃmulare non poffitm, yideri mihi gubernationem anta multitudinis ideo cttam facihorem lUi faille, quod ey in paucaeam contraxerat, craptiÃimo or^ dine gradus officiorum, quibus utcbatur diftinxeo
ANNO 1 y à 4, nbsp;nbsp;nbsp;501
tdt, Id ttfro Ãngularis emt prudentite, NäM fakx ^Atem tdceo, qute prorÃa erat diuina.
Vniuerfo enm ctxtui prierai ipfe tanijuat/i «uTCKpaTCip- Sed tot Ephoris utcbatur, ut in Unto agntine nuBi manenti in Hatione, intra, metoi, uUo uel loco ucl tempore fui deeffcnt cuflon des atque cenfores. Qjtos ergo domeflice dtfcia pimici-asi/J.i'XiiTCiLà cr cuflodes conflituerat, eos (xconemos ; Ciuos morum cenfores, er quafi hart tnoflas inter ofxo'^âssi'laq deÃgnarat,hosEphoa ros,er mjfeüores : quibus td negotij dederat,ut in conuentibus publicis, qui leclionum, facrorivnif «ut diÃiutationum caufafiebant,obfer narent cona tributes fuos, hosquæfores nominabat,
Oecononwrum munus erat curare er pr^eflat re,ut donufiica quisq^ officia reilè faceret. Hi cum mane furgendum effet, tintinabuli pulfu ex» citabant cateros, paulô pà d hoffiatim circum* euntcs,nondum progreffos cxcutiebant,Cieteros impeüebant, ut rite mduti ablutiq- properarent communes ad preces, quas prlt;£cipua cura ac feue* ritate flagitamp;bat er urgebat, lidemerad leâioa nés conuocabant agmen fcholajitcum Ãgnodato, Oquot; à prandio ubi prteterijffet tempus quod laxaa tiontbus animi honeftis conceffum erat,conclauia perluffrabant Ãngula,num purgata iÃa effent,ut decebat, nu/m leâiÃrati cffent,ueflimëtA exterfat fupellcx munda er compoÃta, num ad locum er operas quisq; fuas redijffct, Prouidebant etiant
M.mm i ac
Ã
$02 ANNO I 7 ó 4.
ac pr£ftiibdnt,nc qui tu/multudrentur.,dut tdrent, dut fdbuldttonibui mtempcÃiuii ud mu/i=gt; caexercitijs dlteiw tempore turbdrent jiudid ui» c'mortmt. Somni tempore dppetete,poÃqudm pre» ces rectütie efjènt, ÃchoU foribuf condufis dtque obferdtii, codem Ãgno dd ledum quenqudm fuunt reuocdbdnt. Cumq^ de Ãngulis inquiÃuiÃent ho» Ãidtim, Silentium imperdhant. Uec citiui ip/ife quieti ddbdnt, qudm conÃluiÃe omnid ubiq;dni» miduerttffent. Hortan citwt plures eÃent, 'm plu » ribu^ dc diaerÃs contubernijs, cæteri dd imum, qui prd^cipuuc erdt, referebdnt, de fult;eÃdei com» miÃK,quidÃeret.Hic renuncidbdtprteceptori qui. noitnunqudm Oeconomis dderdt, nonnumqudm multo pod ,dut 'm uwuerfos ipfc 'mquirebdt, dUt de ijs fafcitdbdtur folii, quos de nodurnK eudgd» tionibiM 4r difeurfdtionibus fuÃiedoi hdbebdt.
Ephoris fubiedi erdnt Dyfcophori. Hi menfr m'miÃrabdnt, idq; ordmeÃnguli hebdomdddtim fdciebdnt. Ephori mdgiÃri erdnt illiiM pdrtiidià ciplind; ÃholdÃiciie,quie exigit mundiciem,elegdna tidni nwdeÃidm in menfd, dc leges qua de hif pr^cipiebdnt exequebdntur. Cumq^gercrentmu» nus commenddtum dutoriate pubticd, catericos non mâinus, qudm ipÃmt prteceptorem reuerebdn» tur. Hüne fublda menà dbeuntcmcundiÃeque» bdntur è ueÃigio, ncc comnwrdri diutius cui» squdm,nec ante datumÃgnum Itcebat rcuerti. Vo» lebat
ANNO I î « 4. nbsp;nbsp;nbsp;50Ã
hat autcni [uccmüos accumbere /tngulof, ut aftri= (lutac uelut uinilut uenter minus implcrctur atcf; oncraretur cibi farcina^ ingenij ZSquot; ualetudinis vaufa.
Ciu^Ãores operarum publicarum erant îpyos J^iuKToU. Singulis auteni tribubus fui præerant qu£flores, lt;jui uni fiipremo fuberant uc pare= bant,]lli hcbdomadatim crcabantur,e:y fefe magi» firatufolcnniterpublica oratione abdicabant.Bo^ rum munus menftruum erat,Ad hunc ctetcri refes rebant, Siqitt ex contribuhbus uela leilionibus uel à facris publicis, uel à ucÃiertinis dtÃiutatio^ num exercities abfuijjènt. Nd« dlt;/ quxftores per=^ tinebat, cogere contribules, ad obcundas aÃidue acfedulo publicas preces leélioncs, Abfentes uero notare atque mdicare. Thematu item qu£= flion urn uel argumentorum proponere, de quibus à cccna, per boriC dimidiie Jflacium, inter fc con^ tributes conferebant ,Vno interrogante. Stquos ex aconomis aut quieftoribus uel négligentes efli »« commiflb munere, uel fuis conniuere, aut cum ijs coUudere deprehendebat,m tales ut prceuaricaâ tores grauiÃime animaduertebat,
Rebus Jie conftitutis, qui contra leges,mores, inflitun feholic deliquerat, aut contra officium feccrat,indicabatur prieceptort. De huius fentetu tia ad poenam corporis aut mulélam condemna^ batur, uel à Ulagiftratu fcholaftico uocabatur in tudicium ad diccn^m caufam.
4 Ec
504 ANNO I r 6 4-
De Mdgiftratu res fie fe habet. Creabat cotta fiilem nten/ibusfingulis è catufcholafiico, cui ad^ iungebat Senatores duodecim : Cenfores bmes. lût ConfuU caufas cognofeenti aÃidebant, quorum fî quis aliquid admittebat indignuin ordine tUo, SetiAtu mouebatur.
Cenfores lAagiftri erant worum de difciplin^ »« uijs cr congreÃibus publicis, ut in inceffu, ge* flu,fermone,cr tons corporis dHioneprdjldre» turdfeholdÃieis modeflid ordinem decens,
Qwbus uero iudicium publicum fubeundum erdt, his dies dicebatur oiliduo ante, utpriente=i dititi dccederent. No« enrâî dut fcenicum dut thedtricum Ãtcikiculum exhibebatur , fed res dgebdtur fend, cum ed, qua: publicis iudieijs con* uenit folennitAte de feueritdte. Sendtus fob ac dr* cumferipto loco intra determinatum ctreum con^ Ãdebat, quem tranfeendere ncmini licebat. Cir^ cumfiabdt agmen reliquum intentum in rem pr/e* fentem, cum uerecundia cr modeÃia rei tunttC conueniente. In medio dgmine confiÃebdt Dt^=â tor perpetuus. Keus d reltquo coetu fepardtus, jpeÃdnte audiente totd corona, dccufabatur» Partes dccufatoris ipfe qudndoq; dgebat,nonnun^ quam eas demandabat uni ex fcholaflicis, prafcr^ tim fi quid commiÃu/m erat contra leges aut bo= nos mores. Reus luÃus reÃondere, prins enim fan non licebat, Si uelculpam diluiÃet iufla ex= cufd tione,uâ¬l agnita culpa, deprccatione ufus, di= ligctu
ANNO if^4. nbsp;nbsp;nbsp;50J
ligentidm fuant oratione probaffet confeffid ab» foluebatur, fentcntids rogante confute, quod decretum erat pronunciante. Si ignAUhe index effet négligent oratio,quamquisqi fuo iJlarte com fonere oportebdt, condemnAbatur uel in leui culpa. I
MagnA feueritite cr grauitAte deincepsip/e â dläat fententiat repetebat, exaggerabat,cr exe^ quebatur. inftituerat autem ludteia hoc potiÃta tnum conftlio, ut adolefcentes lt;i teneris confide» rare dignitatem ordinis politici, ntAgiftratus i»c ludicta, tanquam Dei oput^reuereri confuefee» rent» liatn ut pietatem er ga Deum uoce doârmæ C3- prccttw exercitijs ,fic reuerentiam erga ordi= nein politicum Jfeäüculis ludiciorivm publicorunt tcnellit animii mferi oportereatq; infigi cenfebat. Hec miniif ei cur£erat fingere mores ttnicuiusq^, quam excolere peilus doilrina. Commemorandte hoc in loco crant ez Panegyres, quas more Grte» ci£ ueteris peculiari quadam fefliuitate célébra» bat. In bis ertim reciabantur à fcholdfticis ora» tioncs latino: ceratim,et coronAbantur cum prie» conio publico, qui uiciffent,ut olim in certamini» bus Olympicis.li£c ffeibicula animos non prorfui aut ueternofos aut à cupidiMe glorilt;e alienos,ue» hemeiiter accendebant et mcitabant. Hec diÃimu* landa prorfus erant corporis exercitia,quiectfi non tarn urgebat,quam permittebat,amen ffeibi» tor effe plcrunq; cum aut palefira exerceretur
Mmm y dMf
900 ANNO I Ã Ã 4â
dut curfu certiretur, dt^; dgilitdtem uniufcuiuftj; ohferudre, cr coUduddre dldcres dtque excitutos, uitupcrare tgttduos aut diftortos folebdt. Sed (jquot; hæc cz dlid pcne 'mfinitu, perfegui neque temporis ratio pdtitur, ne^ inftituti eü noftri.
Ad huncmodum. fcholam ille fuam gubernAa uitannos plurimos. Sed in extreme d(iu infalix fuitjdbefaibit!i, difciplina, Didboli infidijs or igt;n= pulfu, GT crefeente petulantia de nulitid ingeniös rum, fdto quodatn ejfata huius de delyrd: fenei{lt;e tnundi, in qud ruunt ceu impetn ejuodam pr^ch pitdtd,bene conflitutA omnid, zy coUabuntur dtcj; intcreunt hone}l£dries dtq^ difciplinæ ,duidquid contrd mobdmur dtque eoncmur. Accejjerumtdd domefiicds cdldmitAtcs maid publicd. Ndtneum diÃipdtdm (cuiÃimdpcftc Ãcholdm uixuelutfrd^ iids. c nauÃrdgto tubulas recoUcgiffèt eyy infidu* rajÃet ,fubttcgt; incetidio totum conÃdgrduit oppi* dum, in quo ledifieid fcholæ fimul pcrierunt ,Ãed nuüi Ãchotdftieorum quidqudm dccidit. Hocbene^ ficium cuflodhe fdndorwm dngelorum trtbucbdt, à quibtu improuidum cr curiofum dgmen erep^t turn ex eircumfufo incendiodc mirdndis modis firudtum eÃÃet,
PoR earn cladem qudm grduiÃimc tulit, cum dgmine fcholdflico feeeÃtt in exilium, in quo dum occupdtur coUtgendis fumpttbus dd adipeia par* tint renouandd, pdrtim fircteiidd, fed de aÃiduis Oper is feholdÃicts nihil amen retnittit, frdätu ante
ANNO iyâ¬4. nbsp;nbsp;907
anteaMe dclAborilm, cx rccentiius dcloribin curls riMgislcinguefnäus, opprimitur fubit% Apoplexia inter docendum, cum cnarrare ccepià fctpfdlmum z^. Dominus paflormeuscâ 6. Ctt« lendarum Maij,Anno i y y 6. poÃguam annum attigtÃet fexageÃmum Ãptimum.
Hoc cxu««ifarKfar/(J)fff; C7 innocentem in terris clauÃt Trocedorffius, anima cumPfalmi prccatione eniiÃd,crDeo conditori redditt,,inter fanäiÃima opera uocationis. Congruitin eumuc» riÃime Encomium,^uo ornaÃe Epicharnium Ãert-iitur antKjuitas, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)lt;x/p Tronjaf) Traï*
rip li-!Si ;\^Hcrips.a, (XtyiT^a. X«P»'ç QJM^ rccuminEccleÃam extent menti eins pricclara plurima, Oquot; totus uit£curfus feruient glorne t)ei, zà iommumi uttliati, agnofeamus eum Ãuià Ãcorganum Ãalutare, exciatum er gubcriiAtum diuinitus, ad has opcraiS,qu£ rüdem adoleÃcentiam deduxerunt ad agnittonem Dei er aliarum rerum lonartim, atejue accenderunt pietutls er uirtutis fludia.
Agamus ergo Deo gratiaseiuod ey talcmdcx dent EccleÃa Deflorem, er labores eiusguber= narit acÃortuna.nt,utcjÃentÃalutares multis. Pe= timus etiam ardentibus uotis, ut tiles multos fups peditet uiros,quorum miniÃerio,er EeclcÃa col= ltgatur inter nos, eelebratura tpÃum in toa icter= »itite, er conferuentur neeeÃariaÃudiudodri* tUirum.
Te
ÿOg ANNO I y 6 4,
Te ergo oitinipotens,ieterne,uere rietti,£lertie pdter Domini nofîri lefu Chrifli oro, ut fernes cz pro^eg4^ £cclcjîdf in bis terris, nec finds extingui lucem dodrindrum, dut udftdtiones ejfici leUis wlibus uel extcrnis, per cr propterÃlium tuum Dominum noÃrum iefum chriÃwn, Amen.
COMMEND A*
T I O.
Peikibilis D. Decane, procdnceîldrie digniÃb me, uel unus, de quo uerbd fedÃi TrocedorjÃ^ US exemplo e^ quot Cf qudntis orndtum uirtuti* tgt;us,Z7' quibus ddminiculis dc praÃdijs alijs opor^ tedt effe inflrudum eum, qui ddolefcentum debet forntdre ingenid, Cf fingere dc regere mores, qndntum tilis uiri Idbores conferdnt dc prlt;eflent commumi hominim focietdti,quanqudm pene nuU lius ed munus dtque profcÃio contcmptior mter homines. Deniq^ qildm neceffiiriie fint fcbold Cf Itterdrum fludid. Vt mdgnd legum Cf dodrinda rum, mdgnd /choldflic£ uitie, qudnqudtn tmbrda tilis, Cf militite fimilitudo ed, itd non minus dos dort in fcbold, qudm dut guberndtori,in publicd, dut duci bono m dcie, opus ed, prater Reprafidd multdrum rerum, dexteritdtc qudddm iudicij dc fdgdcitdte, eruditione, prudcntid, quoddtn dnimi robore dtque confldntid in uocdtionis operis urs gendiSjin perferendis iniurijs dc tnoleflijs,qu£ obs ijeiuna
ANNO ijâlt;S4, 5Oÿ ijciunturinpnit£ ,ätgucm contemnendd i»grii= titud'me, tolerantu laborum, uigtlantia lt;tc feduli» Me,lt;ic præter hlt;ec,(tutoritnte cr feliciate/ingu^ kri, qua cum confcrantur cr gubernentur diui-nitui lit reile dixifli,prccatione etiam aÃidua atq; irdente oput eR,qua 4 Deo petantur et cxpeâeus turfucceffui. Relt;^e Plato iuftos effè Philofo^ phos aff'erit,etfi enim adreipublicieadgt;nmiftra= tionem non acccdunt : urnen cum iujliciaÃt fuum quenq^ officium facere, Ct ffiuâum etas officq fuo loco conferre ad communem falutem generis hu= mani, id maxime faciunt phitofophi Zï' doäores i« feholis, qui reîigicnes, rerum naturalium eau-fat, omnium boneflorum officlorum leges 'mqui= runt Oquot; explicant, er has res diuinas cateris im= pertinnt, qui artes illuÃrant, mandant Uteris res geÃas, enarrant hiflortas, préparant ingenta, ad alias artes maiores,ad EccleÃam,ad rempublicam, Non geÃit magiflratus ifocrates, fed tonÃlijs fuit gubernauit imperatorem laudatiÃimum Timothée lt;»gt;», Cf formauit multorum ingénia, qui poflea in republica principes extiterunt.Nec magis de uita, hotninum meritus eA TEfchines orator quam Ari^ Ãoteles, qui et fi nee magiflratus geÃit,nee caufas fgit: tarnen Alexandrum, O' multos alios princis ^sdocuitfapientiam,e^âfinxit ac affiuefecitad i iufliciam beneficentiami Errant qui ad fliuam ^fci,aut in ftabulis educari,uel gubernatores uel duces bonos ac fapientes crcdunt. Errant qui re^ tinert
910 ANNO J y à 4.
tinert de defendi pdeem de trdneiuiUitdteM pullid edm putant fold militArium conjiliorum cj uirtu* tis bctlicæ de mdnuum promptitudme. Sed qui utrunqi coniunxit, qui eA A/xcj3#7tpo/j,e($^7rw/J svuaAi'ofo 6£ûio,H96J p.oMo-amp;p ÃparSc^ tPwpojJ i7risa.fj3dj@-^. Ef qui mdrte udlet, niufirii/m QT wunercprajldt. QUdlcs fucrunt M.onAreh£ omni tempore,qui impend conftitucrunt, (yria, Alexs dnder, Ciefdr, Cdrohn Magitta : hie excellit. Hide ior amen politic£ fdpienti£ quam bellica uirtutis Idus eft,quod potior pdcis qudm beUi curd efte des bet. Rcéie Euripides corondndos cenfet fpientes ez iuAos, non qui belld dttrahere dut accendere, fed dirimere de fopire norunt, avlt;rpaç, inquit, iyslui a-oftgt;o}jt= n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, qgt;v:^t,oiii stat's
lt;amp;lt;«, X wo-T/ç KyërûîZ ttóA«, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eouffùp
up ctvHp, CS-/à gt;£ /du^up tf-Y ccTraë KaKâj/xaX«? t a$£«pwjjlioù sdereq, niuvrayoï/p ttoAci ré Tracr» gà Traerip £Ã«c-/gt; KaAtî. Oportet,inquit,uirunt fapientem bquot; bos num corondre frondibus,t!ilis fit guberiidtor n» uititis, moderdtus CT iuftus, qui confilqs res pers niciofds duertere cr belld de feditiones toBere nos uit. Bacenim erciuiati omni ei' toti Gracia faluturid funt.
Udrum dutem rerum initid, futiddmena, ners ui, ddferuntur dd rempublicam, non ex ftabulis, fed ex feholis, Etfi dutem educati extra fcholds homines cffcri plarunqi gt;ton folum contemnunt, fed
ANNO t 7 lt;5 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;911
etiäM crudeliter oderunt liters,uin^ fula fudrum cupiditutum, amen hortvm ludicijs non mouedmur,plies Udledt dpud bonos dignit^is Its terdrivm,QSquot; publicd utilitds qudm miqud CentdUs rorum ludicid, qudni odid Tyrannorum. Venere= /I )»«r nagnifdcidmus fcholds anqudm feminds rid Ecclejtie OS'reipubliclt;e, cy fideles dcficlices fcholdrum gubernAtores coldtnus anqudin orgd^ «4 fialutdrid, tnilfit diuinitus dd confierudtionem de fropagdtionem rerum mAximdrum 'm gencre hu^ OAno. Cui rei cum feruidt etidm bicc 'm jcholis con fuetudo, qud tdeneis tribuuntur tefi'monid public Cd, de hdc ettdtn reuerenter fientidmus amp;nbsp;religion fe edm confieruemns de tuedmur. Cum duteni hifice diebiu explorda fit CT comprobdaà collegia no= jlro eruditio horum trigina oâo honeftorum doiHorum uirortmt, fitq; decrctum ut ornctur pu» ilico teftimonio doélrime, tibi eos diligenter com= mendo petoq; collegif no/lri nomine,ut autoriate ) publicd, qud in prdfintia fitmgeris créés et renun= des eos liberdlium artium cy' Philofophite mAgi= flros, Quo beneficia amp;nbsp;collegium no/lru CT cdn= iiddtos ipfios tibi m perpetuum deu'mcies.OrodUs tem Oeu/m tcternum pdtrem Dommi noftri iefit Chrifti, ut totum curfium uitee ipforum ia guber= net,ut feruidt glome ipfius,cy fdluti communi ge= neris humani. Kegdt etidm dc protegdt hos dlueos los nojlros,nc uel externis uel domefiicis beÃis dut docent turn difiidtjs turbentur. nbsp;nbsp;D I X I.
Kejfonfio.
ÿi2 ANNO ï f 6 4.
OäiÃime domine l\dgifler Seiaftiane, Col^ legd cr dmice colende,Ãdigntatcm ordis nis fcholdfltci, huiiu nofiræ mdtttæ literdrit tnultt in hune modum conÃderdrent, dthgentiiu fefe dd fcholdrum gubernAtionem prtepdrdrent. Certum e^l enim non bene idélis primis fundda rnentif omne reliquum cfuod fupcrjirutturfrdgile e/Jè dtef; cdductim,fed ut in hac pdrtep^ccetur in culpd eil fepsÃime uel negligcntid,uel infeitid de ruditdspræceptorum. Qud dere, non inflitudm hoc in loco qitereldm, quid de hii noflris candidd» fis, fecut tudtco, de quibui Ãem concept non dus tidm, mdgno ufui eos dtq^ orndmento fcholts,Bcs clefiæ de Reipublicie futures effe.
Qudpropter fsuco honoribusdedignititicos rum,dc libenter tu£ petitioni djfentior,
Qjiod ergo foeltx fduflumq; fit, es- Ecckfi£ ChriftidcRcipublicte fdlutdrc, ego dutoriate pus x Hica, qud in prafentid fungor : Vos trigintt oilo honcflos ^3quot; doâos utros liberdlnmi drttum, Gf Philofophtie magiftros creo cr credtos rcnuntio : In nomine Pdtris V fitij or Spiritus fdnüi. Etdt= tribuouobis omnid ornAtnentn prtuilegtdquis hushicordoùfummis Principtbus fingularicons filio oriMtus tü.
A N N O X y 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;91$
Q_V AE ST 10.
aVod iubeor fdcere, ut dicam aliquid hoc loco Cf tempore, 'meome fludium cf mo^ figerdtionem meam prohare decet cUriÃimK uia ris Dommis Præceptoribus nofiris. Hoc igitur ofa ficium meum ut dpprobent, Cf conAtus tenuitntis tnelt;c ut benignè ferant cum ed, c^ud pdr e^l fubmià fîone,ucnerdtione,dtc[i diligentiaÃngulos Cf unis uerfos oro, qui dd hdnc S-choldflicum fefliuitdtem conuenerunt. cùmdutem 'm tdlibus renuncidtios tnbus quteÃiones proponi folednt, de rébus bonis O- utilibus,riu£ expîicentur ; in prxfentid de quos ddm cdpite quæremusex ijs,qu£ hodieconiuns iHonemPccleÃdrumnoflrdrum conucÃunt: Rc= ile ne docedtur nuüdm cjà uoluntdtis httmdn£ dtlionem 'm conuerÃone dd Detmi : Sed hdnc tintum hdberefe,ut fubieilum pdtiens,Cf quidem repugndns Deo, ideccj- expechindum ci eÃe donee diuinitusdd credendum cogdtur^ Aeprimumres (ito drgumentum, quo pottÃimum moueri dudio dnhelos lUos diuinorum impulfuum cdptutorcs : Pecedtum h£rens in ndturd corrupts, non folunt sfjtxaiç illius R.eilitud'mis de conformitdtis eiim Dco,qu£ in credtione hom'mi 'mfitd fuit : Sed esi in totofubiedo horribilis deflrudio Cf omnis virium hominis a/auecpi'ia fummd : In mente Cf priudtio Cà lucis redè dgnofeentis Deum, ünn zr
9Ã4 ANNO i ? 4, er äcceÃit mÃuper horribilis Ciiligo,cr multi trn fles neut alij: in uoluntAte priuatioeR conform miatis cum Deo, zy-dcceflit horrcndd confu/io lUiuf hdrmonite,quieantedfuerut dulciÃimd: in corde faikl e^ kra^Jct Ct confu/io dppetitionunt inenarrabilis, /icuti Paulus dcfcribens h^ec iiulne^t ra, utitur triftiÃima uocc, qua tunquam fulmine per terre fail os cohorre/cere nos oportebat: Sen^ fus carnis inimiettta cü ddtterfus Dcum,ncc fubij^ citur legi Dei, de ne pote/l quidem.
Tails cum fit natura hominum, non eR con^ fentaneum dhquam eius atdionem in coniierfione ejfe po/fe, nift à Deo impulfa Jit uoluntas, ut cre^ dat uerbo cr Deo obediat.
Hoc /feciofum argumentum prtecipuum effe uideo, quo tuentur fc lUi diuinorum impulfuum (y cod^ionis defenfores, ac conceffa aliqua uoa luntttis adione in apprehendendo uerbo,extenu^ ari pecedtum inquiunt,cr- deprauari terribilc il= lud fulmen Pduli, quod rigidiÃime tilt expofltunt uolunt. Sed ut dubitem de Argumenta h^c caufd eü. No« fà quidcm exteniiandum peccatum, ty deprauatio harens 'm nAtura,quia trifliÃima funt omntd, de quibus loquitur drgumcntum,edq; eiuf modi ut nuüis humants uiribus,nullo quantumuis diffictlt dc laboriofo conatu toUi poÃmt : Sed tis men à codéiione tÃa er mord cxpcékinte diuinos imputfus abhorrcre pias mentes iufliÃimum eil, qttid innumerabilta funt mandata,qua feueriÃime pra^i
ANNO ï y 4.
f»â£cipitwt tredi uerbo promiÃionis nolU trâdigt;â to, 'Bac omnid prorftiseffentf)Mnid,/iadflattis de calo expcHandi funt,quibtts-ad credendum co'â
Sed sophiftteen uniuerfditi, (jud Ãe Entbuffafhe hdc in cdufa inuoluunt atas noftrd conipreheiiae^ fe non poteü, ideo oppono dbfurdd,cjuie codilio^ ttetn feciuuntur horribiltd, v Ãunt dUquanto con:t ffcifHord, qudm ut uSo Sophiflices inuolucro tegi poÃint. Primumenim confirntdtur prophdnitm ntdxima multttud 'mii, qua hoc pratextu fe tuebi^ tur, quod expeilet rdptui etidmff furoribui emniâ^ bws mdulgcdt, pofted remord tur conuerÃenem ca tiamm hisquinon fient prorfui a^iot autproa phdni : Extinguit amp;â confoldtionetn Eudnge a lij propridm, e::^ dbducit mentes à uerbo Del dd quarenddm puritntempropridm,qndtn ifliffccioa fo titulo ntotuum diuinorum orndnt,cum fides dc* ceddt dd Deum innixd uerbo Dei, non mottbus dia Umis, dUt purittiti propria. Poftremo confirnidt iubitcittoncm prohibitum manddtis innumerdbtlia bus, qudle hoc eA i, lohdnnis 4. Qui non credit Deo,menddcem eumfdeit,
Haccmiiid cum fint mdnifcftiÃhnd, dbhorreo tofo peäore db illd expe£bi,tione codélionis,dc re« Zuldm uerdm effe iudico, quum Ecclefia neffra trddunt : Audientes uocem uerbi Dci Legis er ^udngelij uelimus obedientidtn, peamus duxia ^ium. Hocpoffi hominem, qui fdnaiur uerbo, non
Unn Z dubitOf
51« ANNO X r « 4-
dubito, Gâfîc fit conuerfio çr non dlilâ¬r,Ãcut 'm Apocalipà dicitur: Sto dd oÃium cr pulfo,à (juis audit uocem nuam ZX aperit ianudtn, 'mgre^ dtdr dd eum, iohdiinii S. Qui audit à me, cr difcit,hic uenit ad me, Sed fateor me hanc de tan^t tii rebus quaflionem non poffi explicare : Idea oro Keuerendum O' elariÃimum uirtm D. Do* äorem Paulum CreUium ,ut me cr altos doeeat, cr fumdamena explicationis monflret.
RESPONSIO AD
QVÃSTIONEM.
SÃpe teflati fumus, nbsp;nbsp;teflamur, ainpleili de
retmere nos dodr'mam de omnibus fidei Chrb jhan^e Articulis mtegram Oquot; mcorrupam. Et Kon mtelligere hdnc aliter, quam Ãcut uoce diui^ na traditur cr enArratur. P.t conflanter perfeue^ rare nos 'm fententia orthodoxOyrxpoÃta, de com* prehenfa 'm conÃÃtone Auguft* exhibits impe* ratori Carolo Anno i y ? o. Arf qudm cr uos nu»c obligati eÃis omnes deÃnguli, Ac Dfo iu* ud/ite fententidm et ConfeÃionem hanc nimquam in uia noflrd abijeiemus aut deferemus. Sed quid his tcfiificationibus noftris proficiamus, dut pro* fccermt hdilenus patres de praceptores noÃri cariÃimi quteÃio oÃendit quam propofuiÃi, de qua und nunc dccrbiÃime er dtroeiÃime dccufd* mur ab ijs, qui ex EccleÃarum noÃrartim finu
ANNO 1754. nbsp;nbsp;nbsp;517
} (^fîne culpa twflra hofles nobis faéîi funt acüsoviPot ZS' implacahiles. Nec obÃcurum c^ quanto lila conatu ac uchenKntia,zS' olhn agis titA flt, ZS nunc propugnetur. Ctvmq^ non défis nant nos propter hanccriminari ac traducere as trociÃimcEnthufiaflie ac Sycophants ÃAaK/noj non moleflefero de hac ipÃa qusri à te,AcÃentens tiamdeea noflram quam plurimis notam efie ac fspe repcti, zs neceflaritvm, ZS utile efli tudico, ad refutandam ,aut leniendam, certè apud bonos Cy intelligentes criminationim iüarum maleuos kntiam cs acerbitatem quibui paÃint déformas tnur. Etfi fimul uideo non poffe hoc zs loco es tempore caufam totam itA cxponi, quemadmodum magnitudo eius requirit.
Ac primum omnium affeuerationem, de qua initiodixi, repeto iterum,conflanter nosampleili dc retinere ConfeÃionis Auguflanæ fententiam, cum de reliq^uis Articulis omnibus, tum de hoc ipfo, cutus ate in quteflione mentio faHiA e^. Ac uera me dicere teftaturos fiero honefloritm zs piorum omnium oculos qui fcriptA Prlt;eceptorum noflrorum Icgunt ac legerunt. Et uos omncs, qui inschola zs Templo docentes nos auditis,
'Etequaquam Pelagiani aut Monachi fumus,qui peccatum Originis ZS lüa triflia mala, qute laps fum primorum hominum fecutA funt, extenues mus aut contemnamus t Sed miferiarum ZS mas lorum molem maiorem zs tnfliorcm effe adfirs Unn à mamuf,
I
913 ANNO I y « 4.
nMfnui, qudm qua uUiiu hominis dut etUm Angeli fapientid (y elof^uentid comprehendi O' exprimi poÃit.
laq^urgumcnti itlius, qiiodrecitiÃi,0'reilc iudtcds pr£cipuu,m dc fummum eÃe eortim, qui nos dccuÃnt dc crimindntur : Eins inqudtn ex» dggerdtio trdgicd, qud pdÃim utuntur,twbis nott erat oppoitenddÃcd Peldgidnis O' Mondchis. ^ie» quaqudm enim dicimus dut Ãentimus peccdtum Originis tuntum redtum eÃe propter AdtC Idps pÃum, Ncc, ut Motidchi, tenebrns trifliÃimas in mente, duerÃonem o acTal'ap in uolulitdte O corde, dicimus poends tantum eÃe peccdti Origi* nis,nee ejÃe res pugmantes cum Lege Dei. Sed cer= tö eas O paenM primi Idpfus, O peccdta inÃn* gulis ndfcentibus eÃe ddfirmdmus. LiuUo ctidm, modoimagindmur, hoc tantum im naturd humd* na nidfum , o in omnes homines propdgdtuM morbum, eÃe in hdc uita infldr dccidentis fepdrd* bilis, quod d ndturd hominis noflro drbitrio O noÃris uiribus,toUi dc ÃepdrdripoÃit, utpdÃim nos Sycophants ilh ÃdlÃe derident, incuicdtionc-amiÃs imdginis Oei,qudm inquiunt non ÃuiÃe in* Ãdr Corons, qas cdpiti uirginis pro drbitrio im*-ponttur dut ddimitur.
M.emtnimus nos quoq^, quod AuguÃinus imd*-ginem Oci intelligdt de ipjd ÃubÃantid dnims, mentis', o uoluntatis, nee reprehendimus hdnc fcntcntidm, Sed eomplcflimur ws cum fubÃdnM
ANNO ï 7 6 4- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;919
O' ipfd JetM, feu ut uÃtdte nominant,uirttttes in /ingulis animæ potenties, congruentes cwm mente (Ituina ; In mente lue cm de Beo noticiam legis, V firmam ajjcnjioncmacquiefcentem 'm Dfo. lu HoluntAte o corde rcélitudmem ac conforming tem cum uolimnte Det,er copulationem omnium uirtutum ,Et deni^; hherntem uolunMis nlcm, qult;eÃne ulld contumacia mferiorum uiriumpo* terat Legi Dei obedire.
Kate dona omnid compleiimur appellatione imdgmis ,Ãcuti er Pdulus imaginem non de fold deprauan fubÃdntid intcüigit, fed deed,in qud lucent uirtutes, congruentes cum mente diumd. 1 llld uero dona fuiffeab ipfa fubflantid animcC, mentis er uolumntis diflinän er fcparabilta,lap= fus oÃendit,quo dona lUa amiffa funt,mdnente de retena dnimlt;e,menfis er uoluntntis fubflantid. Huius autem, ut naturg 'mteüigentis er liberté, cum alid funt déiiones,ejfcdlioncs er motus,quam corporum aut rerum bitunrum, aut altdrum qudt: rumeuttq;, Ãne ludicio er deliberatione, natu^ taliter er uniformiter nntum dgentium, Neqtia* qudmfequitur Ãmplicitcr, propter dcprauatio^t ntm, qult;e dcceÃit, conucrÃonein hfiminis eÃe tun* quam trunci ocioÃ,-aUt repugnantis er inuiti, Nec enim cohierent illd : amifla eä in potentijs dnimte Ãmilitudo er conformitas cum Deo : Er^t go nullte funt harum aäiones, effediones de moa fus, Item conuertitur homo lapfus ac peccatt Ida ünn 4 iccor«
ÿ20 ANNO I 7 6 4.
be corruptut, ergo repugtuns conuertitur. fiindu enm diuerfi eivm/tnt^ morbi cr peccit^ ti origMis Locus, ut fîc loqudr,feu fubieâtutt ipfum hdbens diltones/ibi proprids dc peculidreSt in quo fubieilo hteret ntdlum deinde morbus ipfe, feu defeilus in fubieâo, propter quem fub^ leilum reijcitur,utdliud funt ruderd feu partes lt;edificij diÃipdti, Aliud ipfd lt;edificij feu form^ de^^ firuilio dc diÃipdtio. Item, ut dhud eâ memo brum in corpore hominis,dliud morbus dut uulnus in membro hlt;erens. Sic inqudm cum dtftindA fmt, pcccdtum, zj- fummit potentùe hominis, in quibus pcccdtum effe dictmus, prudenter retinendivM eo rdt hoc difcrimen, zj confiderandum, quomodo mturte deprdudt^ ZT inquinat^ fidt farutio ZT inftdurdtto.
t^dm noticite nouie,qute de Deo, de iudicio Dei dduerfus peccdtum, zs- rurfus de mifericordid e* ius,umiuerfdliter ztr grdtuito recipiente dd filium confugicntes, ZT dliiefîmiles,in mentedccendun^ tur per uerbum ZT Spiritum fdnilum, non fic m* primuntur menti, ut cerlt;e figillum inprimitur,dut ut rddij foldres in dolium ffdrguntur, dut parti corporis flignid dliquod inuritur, fed dccenduna tur eo modo,qui naturjeet dilionibiis mentis como petit, ZT proprius eA ex crcdtione. Et euw dco cenfe funt, non Jicin mente retinentur dutmdo nent, quemddmodivm uinum in dolium infufum retinetur,dutut incorpore cicdtrixQf uefitgid
ex
ANNO I f 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;521
txuulnere,(iut ht ufio fligntdte mènent,Sed utdc* cenfe funt, itA mènent dcrctinentur ntmentibw^ to modo, qui délionibus menti competentibut ey proprifs congruit. 1« ruMî in uolirntute zy corde fente! amp;nbsp;ucrui timor Hci, cum fiducia, mifericora dhc non figt;nulittA,cum urdens dtleéîio Iiei,cwm la* titu ht Dco, cum /fes,pdticntid,dut alia uirtutes^ dccendumtur ; üonfit hoc, ut Ji cerdm mditu trd^ ücs ZT ltqucfdcidi,dut ut herb£ Z^ medicdmenti humores in corpore trdhunt, dut ut corpora igné cdlefiunt,ut frigore obrigefeunt. lAulto mhiui itA h£cfiunt, de fi lignum nodofum ZT difiortum, fculptor quiffidm formet, Aut eques recdlcitrdn* tem zrfurentem cquum frenh et cdlcdnbia man* fucfdcidtjSed ut de primd de fummd dnim£ potent tid,dc mente Z7 hitelleélu,di{lum eH, Ita hic quo^ que ht uoluntAte cr corde conuerfio illd ZiT rege^ nerdtio ZJ noua immutAtio ,fit eo modo er ordi-ne,qui ddionibui z^ motibm uoluntAtis z^ cordh propriu! eü, quiq^ in hdc qudmuh deprdudtA, ZT peccdto corruptA,dtqi inquhidtA naturd, tAnqudtn Del opta ex primd credttonc reliquia cii.
Ac qu£ fint ill£däiones, effeitiones ZT mo* tut,mentis, uolumtAtis ZiT cordts proprij ZiT tidtua rdles,non ex Phyficd tAntum doflrhid : Sed ntultis diuinh teftimonijs ,oftenderedc demonftrdre fd» eile effet, nifi zy loci huiia CT temporis hdbendtt effet ratio.
N«n 5â
Pere
A N N O I Ã Ã 4.
Pcr^icuè igitur, q^tiid de modo coiiuerfïonii fatiAtioitis nAtura noftr£ fl:atuAmiis,Argumens fo cz qu^ftioni tu£ rejjiondeo. 'tJequaquam mi^ fcrrimte UAturie noflrie,AUt uoluntitis uirihuf.,(eu, ut uulgo loqui folent,libero hom'mis drbttrio,hAnc mAgnAtn exceÃentem dignitdtem tribuimui, guod fuii utribuf poÃit Ãedppliedre ddgt;grdtidm, imô hoc non tribuimu^,quod m 'mui cfl, quod mens Oquot; uoluntds non renAti, fuis uiribus,/tneSpiritK fdn'fo poÃit dfÃentiri promtÃtoniEudngelij, dut mchoare mtcrioretn obedientiain , pldcentem Deo. î^cqudqüdm Ãumus Peldgidni,quiÃnxeruntj Ttth'il cÃÃepeccdtum originis,amp;pofÃehominem, uiribus »Aturdlibus, Ã'ne Spiritu Ãinifo ,à uclit, legi DeiÃdtisÃdccre, interiore exteriore obedit enttd.
ExprcÃfe ddtnKAniâ.is Peldgidnos, Z)''dbhorre^ mus db his blajÃhcmijs contumcliofts in filium Del CT Spirit um fan dum, cT dclentibus uerdm doélrindm de Lege, de peccato, de grdtid C!f de bcneficijs diuinis, quæ per Pilium (T Spiritum Sdnéîum nobis exhibentiir. Ample élimur toto pa diore uoccm Pilij.Dei : Si uos Ftlius liberducrtt,uea re liberi eritis, Et Pdulidiih: QuiSpirituDei ducuntur hi funt Filij Dei. Item, Si quisSpiritum Chrifli non hdbet,hic non esl eins,(T Deo grdtii» dgimus pro his fummis bonis, pro douAto Ftlio er ^piritu fdnilo.
Res
A N N O X y 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;92?
Rff WMJor« funt toüere feccatum mor* tem, qucim quæ uiribus hum^ntf , aut libero fiybis trio non renAtorum /inc Euangclto Oâ /inc Spiri-tu fdndo tribut poÃint. Talcs enim ftu libsridt feu faculties ,/îadhuc fupere/fet in natura botni* num non renAtorum, quid opus c/fet Tuangclio, filio Dei, aut Spiritu fanilo f Itaq^ o adfirmatiiâ uambanc nosanipleéliac ret'mcre, difcrtc o fan* ücteÃamur. Solins Det beneficium eÃe,non iuh firarum utrium aut no/lrte uolimatis, quod con= uertimur -, fanamur O' regeneramur. Ciuod 4 trtfttÃima feruitute peccati o rnortisperTiliwm' O Spirit um fitnäum libcratnur, Quod accendi^ turm mcntibusno/lris,lux rcfleagnofeensDe^ trni, firma a/fi;n/io,ucra fides,ucrus timor Dei, ar= dens oferta dileilto Dei, o rcliqiia obedicn= tia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¦
Itt «fro ttfr««^,- adfirmasniis, ne baca//cucra^ tione deleanius aut de/lruamus, qme in natura ho= ntinum, admiranda fapientia o inenArrabi/i bo-nitttc Dei, non folum crcatA, fed ettani posl: tri* fiiÃimumlapfum reliih fimt,acqufd inteUiga^ mus iatn diximtts, tpfam uidcltcet mentis,UûluntÃâc-tis O'cordis in homine fubjiantiam. Itemailio* fes, e/feéltones, o motus hartem potentiarum proprtas. Quod ut faciamus, hac graiitÃima Oâ maxime necejfaria ratione mouemur,quodDeits Kult doceri hemines^^t hoc ntodo folo,o non alia ter,uult r(gencrarc,fanAre cr cenuertere Homi*
tics,
924 ANNO iy«4.
nesyimo uulthommes ordiri confoldtionem, conuerÃonis certitud'mem, non d regenerdtionis Mt renoudtionis fenfu, non uult hommes pronuna (idre defedutde uoluntdte fud ,fccnndum lucem iUdm noudm d fe in mentibus dccenfdm dc fulgcna tem , non fecundum qudlitdtcs feu motus nouos in uolunate Ãf corde,non ficundum laticia dc cona foldtionis fenfum, feu pdruum,feunugnum, fed iuxtd folum uerbuntd fe propoÃtum, quod uult iiudiri,legi, cogitAri cr dccipi fide^
Htec cum Ãnt certiÃimd er mdubitAtA,cr in leiliione, duditione, dc cogitAtionc uerbi, 'm qu£a rendd confoldtione d uerbo propoÃtA, profeiio homo non Ãt truncus, non pojfunt ill£ utÃc noa m'mem, nuturdles er congenttie omnibus, mentis, ttoluntdtis er cordis diliones er motus qudntuma uis dcprdudtif 'mquindti er Idngucfdâildbeoria gmdlt, dcleri dut toUi ex ndturd. E^ c«gt;k Ãnt iUd in ndturd reliqud , nequdqudm did poteü, nec congruit fecum 'm explicdtione, conuerti hotni^ nem tunqudm truncum ociofum ,multo uero minus diet poteü, conuerti muitum cz repugndn* tem^
J^iihil hdc de impreÃione Nouitdtis ( ndm hoc tterbo utuntur iUi praÃigidtores') imdgmdtio difa fert d Mondchorum fomnio, de iufltcid feu grdtid infufd,dut grdtis ddtA,er pr£pdrsmte dcformdna te hom'mem dddccipienddm grdtidm, grdtum po* fied fdcientem, ut de congruo er condigno homo
ANNO I y ⬠4* nbsp;nbsp;nbsp;52J
fuftiÃcetur. I^atn età mottiÃime htec pariidoxa 'm* terpreteris : Inteüigi ca ottinia,qHie de pure pdÃia ua. 0- quidem repugnAtitium conuerÃone dtjÃu* tent,tnnlt;judm de dlieno er dotMto lgt;etieÃcio,quod neftrii uiribui non dcquirdtur, tdmen nondum hoc dicitur,dequo Pdului et EccleÃa noflr^con^ tendunt. Quonwdo donatum ienefictum dccipid» tur er qud in re uoluntd(,dccipicns {d,dcquiefcdt^ tmde item certitudeÃt,de qud mdxime pduidtc er perterrefd(l£ mentes in iieris doloribus diÃuunt.
Hze Pdulus er EccleÃ^ noÃrte multo dUter mentes erudiunt, beneficium inquiunt, dïienum er grdtuitum eÃe^quod per erpropterEilium t)ei medidtorem recipimur, fed hoc ed condilt;gt; tione propoÃtum dc promi^um eÃe , ut fide dccipidtur. Proponuntergo pduefdäis men= tibuecum promiÃiones uniuerfales, tum mdndd^i tum omnium fummum, quo prædpitur, ut oms nes erÃnguli proprid fide obldtum beneficium dccipidnt, ut uerbum duditum,leilum er cogitus tum non dbijeiant, non dÃgt;ernentur,ut non induis gednt dubititioni dut diÃidentid; contrd uerbum. Hoc cum fdeiunt hi qui ed netite funt utdoceri poÃint, non dubitunt EccleÃa nofird: talescerto dccipere promiÃiim beneficium, er' accipere td Uolcntes, non codlios. Acciperedutem non liberi Arbitrij dut uolunatis uiribus dut merito, fed ut donum Dei per filium CT Spiritum pné}um,uoce ^Udngelijleélu,dudM,cogitdtn,efficdcis.
Hane
925 ANNO î y 5 4â
1 Hdttc crgo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocem proponitttui nien^
tibm pduefaüis cy trepidantibM, Et ab hdc or» dtri tos proccfjum umuerfum conuerjîottK, rege» ncrdtionès, luflificdtioni'i cr fdludtionn lubemut. înhdc ipfduoce etum dcquiefcendwm,dtqi 'mde pctcnddm effè certitudinem docemui. ]^e(]ud» qudm ojfundmus pdiudis mentibui hoc qudÃ/^e* (lrum, je dudtcndo, legende cogitdndo uerbo, dut rectandis m inuocdticne precibus,nondlio cumfruttu occupdri dut fdtigdri,(jUdinolimlu* ehei occupdti fuerint fudrum trdditionum obfer» udtione,dut non fdcere opus melius dut fruiluofi» us,qudm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tAondchi M^onidles, qui
in templis libres fdcros ut uerbd ZJ fonos non in» telleilos, demurmurent. Sed lubemus dnxids men» tes pronuncidre et fidtuere de Deo luxa uerbum cr promiÃionem Eudngelij grdtuitudm (y uni» uerfdlcm, qudm uffirmumus cum Pdulo potentidin Del ejjè dd Ãdlutem omni credenti. No« lubemus flatuere, ut MonAchi ZJ hi EnthuÃdflie notii,fe» cundum lucis dut nouiatis infufe uel imprejjie fenfum ,feupdruum, feu tnAgnivm,feudrdentem, feu Idnguidwm. Hune enim fenfum, qui Spiritus fdnüiopus e^jdffrmdmus non dnteuer tere dut prlt;eccdcre cogiationem dccepattoncm uerbi, fed fequi certo CZ indubiate, qudndocunq^ mens ht uçrbo dcquiefcit ,zir eofe fuflenat. Eldm pro» ceffiis diuiniis diÃimilis eA Phy/teis zy humdtiis proceÃibus. Medicus nihil adfirnat de remedq ef»
ficdCM,
ANNO I y 4» nbsp;nbsp;927
ficdch,n'ià prim fado expcrimcnto : At uoxdU Uma lubet homines pron unciare iuxta uerbum, er accedcre ad Deam innixos uerbo, Poftea fequi eÃa ficaciam ey feiifum confolationis dicit. Suut h£c otnnia Regula breuiÃima complexm eü Pauhii Korn: 4. Idea ex fide gratis,ut fit firma, promifiio. Item Rom.io. Ex auditu fides esfiauditm per uer* bum DeL
Nec praftigi£ ill^, de trunco Cf imprefiioni tiouitatis, re^utari melim aut redim pofiunt, quamfimpltciter oppofito mandate hocfirnnmo et iinmoto, quod 4 uerbo ordiendum (y co fiolo ad tieum acccdendmn ed,à quo cum abducant homi= Ues haic paradoxa portentofa de trunco O' de re^^ pugnantta, ad imagmationem aliam,de quatrendis tiouisin mente, uoluntate o corde mottbmim* profits,ut loquuntur, diuinitm, euerti ac deleri o^^ Uinemfidei Oquot; confolationis certitudmem non du* bium efi.
De repugnantia uero etia'm conuerforii quant Uihilo pertinacim propugnant, una ed perjfiicutt ^fiionfio. Cum intelligamm conttcrfionem,non de Jlt;Ko antii momento, aut de muttloatq^ hnperfiedo uiitto, fed duobm ea terminis inciudamus, Ternii* tto uidclicct,à quo,o ad quë,ut difcernere couer* fom Ct no couerfum pojfumm, Eamfi afiiduo coti* ^uc exerceda effc,etcerto cxcrccri m inuocatione ^rra dicamm,tmô cu uices O' incremeta cim fint, ^^ufingimus hunc conuerfum ejfc,in quo reliquue peccati,
9î8 ANNO I y 6 4»
peccdti,iti Spiritui er kgi mentis repugtunt, ut ipfe régnent er capiiuum hominem abrtpiant,ad excutiendlt;tm fidem er lapfus contru confcicnti* dm. Sed in quo hlt;e ipfe reliquilt;e eontumdciter Spiritui aduerfantes, d Spiritu mortijicdntur er fepeliuntur, ne regnent aut dominentur. Sed ut regnet Tiltuf De« er Spiritui fanäm, per uerbtim 'm renato er conuerfo habitans, 'Et ut uitn eon=â formis effe ineipiat motibui, er efficaciteÃlij er Spiritus fin{li,iuxa diéta, Pauli : Qui/Ãiritu D« dHcuntur,hi funt filij Dei,fta{liones carnisJÃiri* tu nwrtificaueritHyUiuetii, item mente ferWo legi Deierc. Ituq; propter multiplicem ambiguiti* tem neutrum hor um paradoxorum recepimiif, conuerti hominem repugnantem, aut habere fe hom'mem in conuerÃone, er poü conuerÃonem repuguAtiuè er hofliliter ergaDeum. Ham età earo aliquatenuf adhuc répugnât er aduerÃatur Ãnritui, amen non fequitur 4 ditto feeundum , quid ad ditlum Ãmpliciter, homo conuerfus repu-
glut ere.
Sed abrumpo htec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et prolixiorent
totius controuerã explicationem alijs rel'mquo, er oro Eilitim Bei, fontem lucii er' fapientM omnii, ut dementer nos regat, doceat, er ceramina docentium fanet er'
toUat, Anten,
oratio
ANNO I y fi 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;925
ORATIO AB EODEM
DECANO RECITATA CVM TRI-teftimonium primi in Philofophia gntdM quatuordecim honcÃii ädolefcentibM flipen* diarijs yüuftriÃimi PrmcipK,Gucii
Siixoniie A V G V S T I, Pleiloris,
AKnui ittm alter agitur,lt;iuando de Ãententia cûttegij docenfiam Philofophiam 'm hacA» cademia decretum fuit, ut reftitucretur intermià fa aliquandiu conf/etudo, tribuendi publice tefli* montum doilrinie, ijs, tjui perceptif féliciter pria tnii artibuf, qu£ formandi fermonif dc regcndtC ratioc'mationif caufa traduntur, deguftatif etiam aliquantulum reltqu£ phtlofophice mitiÃ, fundamenta ieciffent frmiufcula ad eruditionent folidtorem. Huiuf confilij catife, fcripto fuerunt explicate ac propofitte publico.
Hec fujficari tune potuiffet qttifquant ullos fore tam mcogitantes, qui laudatiÃimam confus^ tudinem ueterem fapienti conÃlio maiorum infti» tutam,lcgibut fancitam,diuqi cultam atq^ ufurpa^ tarn, er noflrie fcholiCcommunem cum alijsAcas demiÃ,quifludiumhuiui reducendæ improbatua ttcjfent,aut contemtui habituri,uelctiamexagH taturi.pricfertbn cum id agi,jj)eóluriqi cbÃaret,ut inclmatis (td rwwriw ac nutantibuf ftudijs hoc etis
O 0 0 amquaÃ
?ÃO ANNO î f 4* am qudà remedio,Ãcut nonnuUU alijs,fiiiuettirei tur, dtq; confuleretur mature priutquam euerfd omnid,ç^ proieild penitui obrueret barbaries ex lllyricd tüuuie na,ta.Sed banc de more antiquo re= uocando uoluntatis optimæÃgnificationem, quoa modo cxcepermt corruptiÃima feculi tioflri iu^i dicia non libet meminiIJi, ZT referre pudet. nbsp;nbsp;Se^
auutum eR demceps^ ut cum noua donatione ïUus firiÃimi Principis 'E.leiloris Cf Ducis Saxoniic.
Dommi nofiri clcmentiÃimi, Academia auge^ retur,qua alerentur, cr cducdrentur,quiferui=i rentolmt Pcclefiæ crP-eipublicte, ut ergo in ea donatione, ij, qui frui ueüent munificenti£ iüu^ ftriÃim£ beneficijs,iubercntur fecuudum leges, ey uti conuenit, ordme difccre artes nâ¬cejfarias,Gr' de confeilis dtÃmiklrum claÃium fludqs petere teftimonid à prieceptoribus publicd. Ad banc lllu^ ftriÃimi Principis conflitutionem,Jferauimus non nuüos æquiores futures ueteri mori cr de conÃ= ho prtcceptorum reélius iudicaturos effe.Sed adeo licentid deprauandi cenfuris iniquis omnia, qu£ Ãunt à fupcrioribus,dc maledicendi libtdo,in non= nuüorum in/èdit animis,ut ne nunc quidem conth nerefepotuertt. Quibiis cum dtgladiariboctent: pore non uolumus. Suas enm iÃos furias ulturos effe fcimus, cr pÅnas publicas contemtum legum, ordinis, difciplinlt;e, uindicaturas effe, certum eil: Quo res redierit, quantum dtfciplma labem fcccz: rit, quantum ferocia, creuerit, cr contumacia in
£tate
ANNOâ ï ; lt;nbsp;4,
mtiite teneriore,dgnofcimiK, cumidfcnttMitK cr txperidmur.Deplordmm id etum^Qr eè mdgii de:gt; plordmus,quo ntAgii ufu compcrimm, eo ufcj^ mxlit proceÃiffeyCr inudluiffc,ut remedid, qu£ddkibcn* tur, non ferdnt, into ut hutmtentur z^exdcer* ientvr. Coudre cum fruflrd tdlibui remedid qu£a rdntur.reltnqudmw ed V)eo umdici. Sed cum mula tl in hoe catu bonifitnt, multi fdttdbilcs, illos hora tdmur,ut dcliberdtis dc decretii dutoritdte publia Cd fuperiorum religiofè obtempèrent, cz lt;ïc qu£ more nuiorum introduóbi dc recepfd, qu£ lea gtbus ex ufu publico conftitutd, qu£fingulorum commodis futit dccommoddtd.^reuercnter (entidnt dc loqudntur, tdnqudm de re fdcrd,qudm prophda nit fermonibut:,(commdtts,fdnnis,cdlumnijs cxdgta tdre,hoftilii fdpientid cR,ut Pinddrut dit.
Propter hos pdued degrddtbw dicdm,quibt{t in fchoUs publtcis fludtd cr honores diÃin^ guimtur. Non repetdm prolixe quo con/ilio tt olim ffrddus inflituti)int,v qudntumdd commua nid jiudid momenti ddÃerdt tllorum conjirudtia. 'tidtdmejjè confuetudinem conijcio cxfcholtspea ripdtettcorum,qui grddus fecerunt doürindrum-,
qud/t cldlJis qudfddm tojj
«H.pa/xa'ZtK.u/j, £tdtum et ingeniorum cdu[d,cum mdgndm conftet e(fe diÃimilitudinem diÃcentiumy Cz ordine tdmÃt opus in dodrin£ folidioris exa ^dificdtione, ut /tc dicdm, qudm in omnibus dlijs gt;t!t£ negotijsÃn R.epublicd,in Architedonicd. Pü
O o o 2 in£t d*
9?2 ANNO Ã7^4-
in ætdtepuerili imbeciîlitiif cjuæddnt, (^Utenec in plurd diuerfdcji fe diftrdhi Ãnit fimul,nec dmplitu* dinem rerum cdpit dut dÃequitur,ciuM dries fupe^ riores compléétumtur, nec dliend Imgud de rebm différentes mteVigit fine Imgudrum cognitione, fine culturd dliqud dtq; dfiuefiiilione ludicijfine ddmimculis multdrum drtium, qu£ prtecedunt ty uidm fternumt. Qudreuifum fuit, qudfi,pergrd* dus quofddm, pueros pduldtim dd artes grauiorcs traducere. Quemadmodum enim, ord mfantunt non ftatim cibos capiunt dutferunt folidiores,fed Idéle diu dluntur, poflea pr£manf6 cibo, donee confirmentur or grandefcant. itd infirmioribus teneræ dtdtis ingenijs, rudtord de fdctliora imtio tradenddefji, poflea ordine reliquas artes adiun* gendas eflèySapiens antiquitas cenfuit. Necatatis tantum tj- ingentorum hac in re, habita eA ratio, fed ord'tnis ettam,quam ndtura monflrauit,qu£ ab ijs,qult;efumt priord natura ordiri docet ab his demceps,dd ea qutefequntur atq-eohtcrent pro* Kim£,aecedere, Donee pcrcurfis de fuperatis ottt* nibus,eniti atq; euadere ad fafligium liceat.
Ad quod ut uix peruenerit ullus,ntfi quigrd* ddtim afcenderit,fic quo cum fruéîu in fuperiori* bus Doét r in is uerflntur,i;^ qua eas cum flxlicitate de dexteritate traéient, dtq^ exercednt,qui infe* rioribus pr£teritis,dd lUas pedibus,quod diunt,il* lotis proruperunt, tanquam in rofasfus, cxemplts didicintus
ANNO ï y 6 4.
didicimut ntultorum, quos fera nimK pr£pofierlt;e rationis difcendi pxnituit,
His de cduÃs uiri prudentes in fcholts cldfjes qusfddw deferipferunt difeentium, ut lecundum letatum diferimina, ingeniorum uires alij in alijs difciplinis mflituercntur in fud quisq^ cîdU'e,tdnqudm intrd feptd dctineretur,doncc dd alid mdiord uideretur effe fatis priepdrdtus,quod cum exflordtum effet,trdnsferretur inordwem proximè fuperiorent,
Vtq^ idjierct cum qudddtn folennitdte,ZT dcu» tretur diligentid in difcentibus, proponebdiitur honorum prlt;(mid, quæ cum dpprobdtionis de iu* dicij eorum,qui priecrdnt tefliÃcdtione publicd conferebdtttur, cr ddiungebdntur iurd, imtnuni^ tates, Zfr orndnuntd cei td, quibus differrent db dlijs.Uinc honorumetidtn de dignitdtum quidam grdduf extiterunt, qui teflmonia funt iudicij pu* blict Academiarum de doilrina cuiusq;. Ho5 fapi* ens dnttquitds tanti fccit, ut qui uel infimum con* fequutus effet, haberetu-r dignior, dtq; 'm Repu* bhcd, 'm feholis, in Rcclefia, euchcreturpree alijs, tanqudm magis idoneiu. Ncc puduit heec doârina teflimonid petere Principes origine clarifiimos. De Alberto enim Bauarite duce, Auo illius Albcr* ti, qui nunc rerum potitur apud Bauaros, affir* tnant, quod m Parifienfi fchola cum 'm exammi* bus ufitdtis profeâus 'm primis artibus fuos colle* gio Philofophico probdffet,orttAri hoc primo gra*
O O O i du
5Ã4 ANNO I y 6 4«
du uoluerit,nec recuftrit iUu ctum geftdre orndft mentd,qu£ confuetudme fchoU promotes in himo ordmem diÃinxerunt d caterts, Uiultum degenea rauit d grauitdte mdiorum lt;etds noftrd,0' dccidit grddibus 'm fcholis,quod in mihtid ord'mi eejuitum durdtorum. Credri equitem durdtum,pdtrum mea mor id, tant A erdt dignit as, ut d fummis Regibm etiam expeteretur. De Â¥rdncifco enim Galiiarum Rcgc meminimus, quod inÃgnid (tr orndmenld bums ordmis,non ufurpdrit,dntequdm promtrutà fet ed uirtutc ZTrebus geÃis, quodfdilum e^,poA deuiHos dd MdrignAiium Heluetios. inline in tdna turn dcuenit contemtum, ut Idtrocinari, quam hdo dignitdte equeftri ornAri,m'mus turpe ducatur.
Eddem fere conditio eA graduum 'm fcholis, fed primus contemtior cü reliquis, quu eds dries, quds compleólitur, dc requirtt hie grddus,fdftidi= unt pLeriq-, dut leuiter dtt'mgunt,dc fuperbd pera fudÃone protinus irruunt dd dries ('eueriores,nida Id imgudrivm, nuüd dkendiÃientid,nullo dliartmt dr num prieÃdio inftrufli. Hine tUa rei literdrue ndtd cdlamitds e/l, qute itd concutit CJquot; Idbefda £btt fcholds, ut nifi ddhibitd emenddtio fuerit,nea ceÃe/it colldbi (y mterire fludid, Ac uemtmihi in mentem uox queeddm.cldriÃimi ïurifconlti,Doâ éloris Elieronymi Schurjf, is 'm confejj'u prieftdna tiÃmtorum uirorum, A\ultdS fore w doHrmdiua ns confttjiones dixit,non multopôü, quod pluri* mi rudes prxccpnonum primdrum drtiivm dd
m
ANNO 1764. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;957
ris prudcntiäm fefe conferrent.Tdxdns iuuentu^ tem,ciuee nuUo ordme,dd grauiÃimd fiudid ruih
Audiuiflis qudi pii conÃlij rdtioncs bdbuerit dntiquitds. üunc nofirdf etidtn cognofdtc. Noj ruind iwuet, qute dnte oculos eli, Rumd inquam ioJMritm drtium dtq; difciplmdrum, cuiuscduÃe fimt,quèd non ordme, neq; mtegre drtes luuentm difcit, quod exdfn'md refugiutit,dlij dmbttione,dlq confctenttdfu£ ruditdtis, quad fine cenfurd,cr fi^ necxplordtione protnifcuè, quiuis fefe 'm Scholds, RccIefidSydulds amp;nbsp;Rejfublicds mgertmt, tur'm Acddeniidi plurimi prorjusrudes, quorum dltqui chpti dulced'me ltbertdtis,quce conceditur, er exemplis licentiic muitdti, recufmt uiuere fub dlieiw ïmperio, er legibus mflitutionis legitiniie fefe fubmittere, oderunt enim ut leguM,itd pnece» ptionum u'mculd,'mgenid non ntdnfuefddn, atq; ut inmortbus,ficmdrtibuslicentidm quterunt. Aid qui 'mtuentes 'm exeinpld profeéliorum,putdnt 'm* genij effe fordidi, diu h£rere 'm Grdmmdticis,dut fimilibiis nugis. Mox propcrdiit itdq^ dd drtes dli* ds, 'm quibus cum dliquot dnnos contriueriint:,fi dijfersndum fit demeeps dcpdrtedliqud,uixhifi cere pofiunt, deftituti fdcultdte dicendi, cuius compdrdtidæ prior curd effe debebdt. itdfit ut cum neq; ddferdnt in fcholds publicds, rede per^^ ceptds drtes p'rimds,ncc curd fiteds difcere,nun* qudwperuenidnt dd foliddm eruditionem, er fud
O 0 0 4 fon«
5?« ANNO 1^54»
contdgid propagent pofiea inter cos, ad ^Uos cru» diendos conducuntur. Hi ipà fimt, lt;jui oderunt primum in Philofophid grddum, quid examind ode rtint,Alq,ut dixi fuperbid,!!:^ contemtu,dlij metu. Udm exdmind mÃituuntur,non tdntum,ut explo* rentur profeâus, fed etidtn, ut m mores inquird* tur,Gr confiderentur ingenid. iUcties fui itaq; dlij altds cdufds hdbent. ïnfcicidm dlij,o~ quidem plu* rmi,quid primds drtes pieriq^ negligumt,Alij cor* ruptos dut poUutos mores. Alq mgcntd diftortd, perplexd, dtnbitiofd. Htcc initio nec prodi uolunt, neq; drgut.Hi ergo adolefcentiæ O'(choUrum pe* fles funt,qudm extirpdri neceffe eR,quod cum dli* ter fieri non poÃit, ntfi ut ddigdntur dd examind, conflitutum eü, urgente fie neceÃitate, neminem uel ad fcholaflicas funólioncs dein ceps promouen* dum cffe,uel teflimonio ornandum ac profequen* dum publico, quo multi hdélenus abufi turpiter alijs mpofuerunt,nifife priui Decdnocr profef* foribus coüegij Philofophid, dignum probarit primo gradu.HiCc graui confilio a præceptoribus fdnciri,uos agnofeere decct, Oâ reild præcipieti* tibus obtemperare,prlt;efertim cum ipfi, O' publicè Crpriudtim fideliter o paterne modum difcendi tradant, o lediones optimas in omnibus difcipli* nis proponant, fummo fludio explicent artes,qu£ uelut dite funt,quibus adiuta mens m cedum attol* litur,ncc fit dliqud philofophiæ pars qu£ non pr^* clarifiimè enarretur. Veftrum igitur eü,id opegt;
ram
ANNO I 7 6 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9Ã7
rlt;«gt;H £llt;trf,nc ttofcw defuifje uidelt;im'mi,fed pricfen» tibiu commode grati frMmini.V.t flatueùs Ecc/e« fiam td i uobis peterc, ut ludicia. Prxccptorum, lt;]ui fludijs.,^' conferuationi fummorum bonorum, 'm geilere hunMno, examina O' hos gradies condu» cere exiftimant, o nunc optimo confilio in hanc fcholam pubhcè reuocant, magnifaciatii, lt;0 eo* rum autoritati pareatis. Quumenimmaiorabea neÃeid ab EccleÃa acciptamus, quóm dpriuatis udisjiue pdrentibufÃueamicis,iequum eA,nos illi hatte grat lam referre, O' omni Ãde artes cuflodi» re ac defendere. ïd turn demumcommodè fiet,fi 4 primis artium 'mitijs, ad fuperiores difciplinois contendemus,ac pattenter repofcentibus doär'mie audita diéhlta,rcjjgt;ondebimus.
Cum dutem nullius conAtusfitfxlixO'Utilis unciuam,Ãnc Dco,lt;i (^uo manant omnia,cjuii^ per» ennis æternuscji bonorum omnium eil fans, toto eum pedore oro, ut nos omnes dementer iuuet, regat oprotegat, panas mitiget,neeÃnat diÃia pari catus rede docentium O' difccntium,Per O' propter filium fuum, Dom'tnum nofirum lefum Chriflum, Amen.
aVod igiturfxlix de fauflumÃt, Ego auto* ritate publica, qua iam fungor, uos qua* tuordccim candidatos, Primo gradu Philofophia orno O' tn Baccalaurcos ingenuarum artium Pronioueo O' promotos renuncio. In nom'tne Pa»
O 0 0 7 trii
958 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO 15-64.
ïrtî ©⢠Spiritui fetnüi, Cmnq; fcidmaiui^ tam tuin efje falicem, niJtDeoguberttAnte,o- iu^ uante, O' quodclementiÃime pr£ceperit Dem,ut ipfum inuoccmm, o auxilium inuocantibm pro» mittat, ficut fcriptum e^l, Petite O' dccipietis. Oro Deum aternum Pdtrem Domint noflri lefu Cbriftt, conditorem cali O' terræ O' bominu'nt Mid cum fillo fiuo co£terno Domino noflro lefu Chrifto, o Spiritu fdnélo fiuo, fiontem fidpienti£, iuftiti£ o pdcii,ut nos omnes gubernet,O'fidcidt orgdHA fidlutdrid noflris animabus o alijs,OâH* lujiretdc confirmât propter gloriam nominis fiui h£c fidlutdrid ftudtorum ucftrorum principid.
D 1:^1,
ORATIO RECITA^
TA AS ILLVSTRISSIMO PRINâ cipe,dc Domino, D. B A R NIM O, Dttce Sedi» norum Pomerdni£ Cafifiubiortim de Henetorum, Principe Rugi£, Comité Caycorum O'e.
Keiiore Acddemi£ Witebergenfis anteftatutorum Scbolaftico» rum pr£leaioncm,
CE.lebrdtur ficbold Pytbdgor£,m ed ord ltdli£, :IU£ ma,gnd Græcid appellatd eü, quod pro» duxerit nbsp;nbsp;Philofiopbos fidminoSjO- optimos ac fid»
pien»
1
ANNO 17^4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;959
pienfiÃinw! îJomothetiif ätq; GubernAtores, qui «b Autore Pytbdgorici funt notnmuti.
Etfîdutem poflqudm hi paÃim m urbibtnprin=: cipdtum cbtmuifÃcnt,cldndcfli^d quieddm illorum coniiirdtio, quie tarnen qudlis fuerit^non exprimi-^ tur, cdufdm præbuit, ut deleii tpfi, Synedrid eorum cxufld Ãnt uno tonpore uniuerÃd cuius fia mile, de fdmilid quadam MilitiæÃdcra legimus,mda iorum noftrortim £tdtc,quos Templarios nominAa runt'.tdmen cr leges quibus confhtuerunt Refiu-: llicds,honefiiÃimds fuiÃÃe dtq; grduiÃimois,docent reltquiie conftitutionum âZaleuci CT Chdrond£,et eafdcm profuiffie publictc tranquillitdti, quamdtit uigueruntyte/idntur feditiones,qu£ Pythdgoricos fubldtos fccut£ funt, O~doiirtnam politic£Ãapia cnti£, quam dutor famili£ ex Ãgypto aducxit, congrudm cÃÃe fontibus fdpienti£ dtum£, oftena dunt frugmentd difiutdtionum, qu£ÃuperÃunt,ex Jchold iÃd profeiki.
P^ecitdtur dlicubi Diotogenis Pythdgorici Ãententid,qudqudlem dcceat efie bonumprincia pern deÃnitur, Princeps bonus, inquit, e^,qui lUa fitÃimus efliiuftiÃimus efl, qui idefl,qui maxims fccun^uin leges imperat, ^iUM.opvófxi/£opivri.Tdlis dutem esleyr impca rator bonus,cr index iuftus, GT Sacerdos fanflus. Trtd enim exigit officid prxcipud 4 bono Princia t^,'W ^'TUyep,id efl,foris bcllo arcere hoftcs,dc
Idtrocia
940 ANNO ï y « 4-latrocinid depcÃere,ut fubditi domipà ce fruipofgt; Ãnt, ijs uacare operibm, quie pacis propria fient.
Secundo,TV J'inao'vso'Kiîp ra /Imcioc «T/as vîp-amp;p,ideîl,domitueri adminiflrare iuflici=â atn, que flabüit thronum, regere iudicia ac difei^ plindm,ânvsoiepiü kûù tutpytrepTOuijv^oTi* Ta.ypSjj'isq, id eh,dffe{lu paterno confulere utilu tatibus populi, ut patresfatniliM educare liberos ZtT' honeflis arfibus erttdire poÃint, ut conferue* tur 'm terris uera de Deo zy fiUo eins lefu Chrifio noticia, O' colantur alia uirtutis fiudia, qu£ ne^ glignntur aut deferuntur,cùm uaÃationes effieb untur bellis aut latrocinijs, aut cum tyrannicè opprbnuntur fubditi, uel exbauriuntur pr'incb pum ÃyXi/xi«,
Tertium,quod requirit,eR tc ScfaTrtuap Sià p, iuxta diéü : Reg« intelligiteiErudimmi qui iudi^ catis terramiOfculam'mi Jilium. Item : Aperite portas pr'meipes ueflrds,ut mtroeat rex gloria.
Item, Reges erunt nutritorcs tui. Duo enim compleilitur htec pars, ut qui prlt;efunt alijs,ipà reélè agnofeant, feriô 'muocent,uera ac nonfîmu^ latapietate, O' p'qs oÃieijs atq-, exemplis colant Deum. Deinde ut fonçant ac tueantur EcclcÃas O fcholas, adiuuent mintftcrium Euangelq, pren pùgent ueram Dei noticiam mter hommes.
Idem Diotogenes ciuem optimum defribens, bunc cigteris antefert omnibus, qui nullas uido^ rias
ANNO J y 6 4. nbsp;nbsp;941
triunipbos nutlos, nutlos in Kepublicd bonos tes, ut vUto alt, pluris facit, quant did ciuemobt temper an tent legibus CT prindpi,qui eü
,iieù, uiua ei' anmata lex,fedtta, cum non difeedit d Regula, nec dégénérât à fe» metipfo,fed intra metas legibus circumdatas fefe continet,
Rtji feio autem ab bomine'Etbnico btecdici^ neq^ tgnoro,quantum interÃt inter dodrinam Ecs propriam er fapientiam Ethnicorumitas men pr^ccepta moralia à quocumq^ tradantHr,fi cum Decalogo congruant, iudico effe uocem legis diuin£, quie eà aterna, ü-intmota fapientia cf régula iufticia: in Deo, cuius radios Deus condis tor/farÃt in mentes bominum,ut oÃendant,quod rs- qualisÃt Deus, uelut normte regant adlios nes. Et fiunt itluÃriora talia prteccpta,ut ctetera legis diumte, citm ex EccleÃte dodrina declarant tur,prtefertimà concinna breuitas inÃt,
Jdeo libenter talia di{kl ampledor ufurpo, meq; hac Diotogenis commonefadione deleikiri fateor mea er aliorum caufa. Elam mc Ãudijs eo conÃlio adhibit um effe intelligo, ut qiitc mei oft ficij futurafimt in gubernationc difcam atq; ext ercere confuefcam. Et cum propter Magiflratum fcholafltcum quem gero, dtcendum eljlt aliquid Ueteri more atq; inÃituto, de obcdicntia c cfÃs cio, hoc in loco: ludico mc à memetipfo crdiri dea IntiJJe. ,Elam qui alijs prtecipiensÃbi etiam le~
gts
942 ANNO ï r à 4.
g« fcrt, ^vo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuui^yoit^ To/çâ/ey^upo«
TaTDi^'io'óifiTL Rod «êzXavSpwTTia, ld e^, admini^ ftrii Utens duobiis fortiÃimis, tequalitate et hamd^ nitdte^ut Polybius inquit,is fuoplas effidt exëplo, qudm uel oratione longtt,uel utroci cbmïnutione,
Alf guident O' borum o fimilium dlionun pr£ceptorum,quie uox caleÃis tradit^ud qu£cuH* que mc Deus guberndculd prouexerit O' euexe^t rit,memorem fore profiteor.Et oro Deum putrem teternum Domini o ftluatoris noflri lefu cbrifii, per O propter filium, ut me docent,regat et du» cut Sando fuo Spiritu,dc fnciat me um mifericorâ dite, O' orgdnum fdlutdre meis dc multisdlijsin genere humdno.
D£c cum de me dixerim, uos etidm commilitoti nesoptimi, ojfcijueftri eommonefdcio,'m quo fdâ ciendo,ÃÃudio inter uos o diligentid certdueri-tis,qui eÃdgon omnium /blendidifimus,èfa.Ãamp;op duferetis tdli uiiloriie deflindtimt dmpliÃimis pro» miÃionibus diuinis.Ambttiofè,ut Pdulus loquitur, hoc dgite, ut proprid fdcidtis, hoceü, qumofficq funt o uocdtionis ueÃr£, qu£q- funt uerd,iuÃd, cdÃd,dmicdbilid, Idudedignd,,o referte omnid dd gloridm Dci,neirritetur ird Dei, ne oÃendnturde deformetur EccleÃd, ne turbetur pdx publicd, ne moerore dffcidntur pij pdrentes ueÃri.
Sit perpetuo mens defixd ueÃrd in Deum feue^ rè Ãdgitdntem difcipUnnm, dc minitdntem contu^ mactbus,quosponè fequitur ii,J'fó.sia,uibrdtifre=: tti/ô»
A H N O ï f g 4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;94Ã
fl! fonifU influent aÃidue n /umSii) ayap, Cogitds fio uerô compleikitur fanilos angelos, cuflodcs eorporum ueflrorum CT aélionum omnium in]^e= iloreSyOcuU intueantur prdceptorum,CT omnium honeÃorum hom'mum iudicid,ubicunq; eritis, qufi non reuereri, aut ferociter etiam ac petulanUr contemnere, argumentum e/l impudentia dc pro^ phdnitdtis extreme, cui proximè imminent ruina atq; 'mteritiK.Perijt enim is, cui perijt pudor.
Moucdmini ej- poendrum nugnitudinc, qiid: immutdbili lege iufliciic diuinte dcliibi comitdn^ tur.Quid Veits iuflus cA, (y cum propter iuÃiei-dm fuam dbomindtur de deflruit contrdrid, tùm mteUigi uult,Ãe iuflum eÃe, extare uult diÃerU men inter lufld O' iniuÃd. Ncc conÃflere fo=i cietds generis bumani poÃet, nififdeinorofi ceu pcrniciofd membra toUerentur^ Vt feidt du=: tem unusquisq;, qu£ fldtudnt requirant le=s gesÃholdÃicie db unitierÃs unoquolibet ue* firum, fuo loco dtq; ordine, recitari nimc eds pu» blicè curdbimus. Vos qud dccet üttcntionc cj re* uerentid duÃcultdte.
POST TT GPS KECIT AT AS,
AudiuÃlis leges Acddcmiie, quibus, cum Ãe= Hent gloridmOei,fdlutem trdnquillitdtem pu* blicam,commodd priudtd/ingulorum,^^ congru* ont cum decdlogo, reuerenter obtewperdbitis.
Summd
544 A N N O I r « 4.
Sutunu, Idui eR illorum,lt;^ui ita, uitatn inflita« MityUt turn nwdo non panics dignA committantf fed etiatn obedienttx confeqiMntur teflimonia O' mercantur pTitmia. hk long£uittos uoce diuinii promittitur, referta dtq-, cumulatd rebui ad uitant bené beatecj-degendam necefjarijs omnibM.
Proxima laus cedit ijs, quibus t« â ^a^Hfs.aTot funt fxa9iip.a.Ta,qtii ucl commotiefafli uelcafiù gati pcccare deÃnunt, aut quos aliorumpocme rf peccando deterrent. Amentia eR,m bac tanta na^ turx infirmitate o Diaboli f£uitia,ciu£rere atii» mopolitiam /itieuicijs O'fine error ibus. Quare fuaetiam tribuenda lauseRfanabilibus,(juospx^ nlt;e O' exempla reddiait meliores.
Deplorati prorfits funt, qui uel catci ac ferret, »ec fuis nee aliens poenis etnendantur,uelejferan^ tur 'm peenis ac fiunt rdbio/iores,ucl repreÃi ali^ quantulum, mox relabuntur in eadem fcelera.Ta^ les Salomon facit f miles canibus redeuntibus ad uomitum. Sed longé triflior eA uox Chrtfli,qui affrmat, talibus poÃrema fieri détériora priori^ bus, redeunte Diabolo cum alijs feptem nequiori» busJfirttibus. H^c cogitantes totis peAortbus co* borrefcite,cumq; muitte O' magna confufiones 'nt uita oriantur,tiim lt;i Diabolo, turn ab hommum uel »egligentia,uel petulantia, petite uosgubernart à fillo Det, O' maiore cura ac diligentia regite mo* res ueftros, reppimite impetus ferociores,o ob* temperate bené monentibusiquia eertum cA,Deunt
non
ANNO 1764. nbsp;nbsp;947
I non effe efficacem in his, qui frenA laxunt cupU j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t dut perfeuerant in deliilii contra
confcientiam. Lfx enim eü paddgogui in Chri*
. Ãtvm,
! Oro (««ffw toto peÃore Deum ttternum pa* trem Domini noÃri iefu Chrifti, conditorem call I terrnCyt^ hominum, cr Ecclefia,und cumfilio â fuo Domino noftro ïefu Chrifto, cructfixo pro ' nobis cr rcfufcitdto, cr Spiritu fanilo paracleto, I ut fud immenfa mifericordid propter filium per^ pctuo inter nos coUigdt d:ternAni hareditdtem tiliOfCrregdt nosSpiritufdnilofuo,feruethos ffitid ^.cclejtie, Oquot; cum ueriÃime fit fans fdpien» tia nbsp;nbsp;legum, fit etidm cuftos inter nos commu
nis focietdtis, ordinis politici ,difcipitnte, iudi* dorum amp;nbsp;uirtutis, e^cidt ut femper inter nos i iucedt uerd ipfiiis dgnitio,ut eum inom= ni £ternitdtecelebremus.
D I X L
Ppp
Ordtio
94à ANNO I f à 4i
RESIGNATIO BIVS DEM ILLVSTRISSIMI PRINCà pis Crc. publice habttn, cum mAgiftrdtum fchoi UJlicum, die S. Lucæ Eudngclifl£ deponeret, ZT ïnclyto dc Generofb Comiti SolmenÃ, lOHANNI GEORGIO trddcret dtcj; com=
mcnddret.
IDfo uerfdmur in fludijs literdrum, ut in rerum uAturd, in ordine politico, 'm pcrpetud ferie Ei» iloridrum Ecclcfid: zyquot; imperiorum, 'm doârind Ecclefîæ GT lierd Philofophid quardmus or coUi» gdttius teftimonid de EiEO , cr his confirtmti Ãrmiter ^dtudmus elfedliqudtn DEI EccleÃdtit ingenere humdno,nofq; 'mcd DE O cur£effe, dc propter edm ferudri hunc rerum ndturdtn, Pnpes rid, literds, difciplmdm, leges cr dlio^^eruoshu» mdn£ focietAtis. Et utdd ilium nos catum ddiun* gdtnus, qui efl EccleÃd,dtque 'm eoÃnguli fuo lo= co dtque ord'me,fruflum Ãudiorum referdmusdd himcÃnetn, utglorid DEI celebreturdtqÃUu» flretur.
E£c cogitdtio infixdÃt dn'mtis noÃris,h£cde» cenddt muocdtionem DEI O'fleikitdnimosdd timoremDEl,dd modeÃidm,ddfludiumobedi» endiDEO dcreiledifcendidrtesneceffdrids.Ad htmeÃopum direilusÃt otnnis Idbordtq^cond* tus naÃer.
ANNO I y lt;nbsp;4» nbsp;nbsp;947
N#(J; eR uUd uUitis uel doârinie, ueî hifloriæ Wel focicMü humlt;UM itcl iMturæ pars, tam exilis, obfcura contetnptA, quæ non fit re ferm ueftigijs proutdentilt;e,prtefenti£ et bonitatis diuin£ infini» tis, sed inter reliqua uos fcholaflici conÃderatc præcipuc domeflica exemple hunts Ecclcã ZT fchoLe, in qua Deus ex denfiÃimis er plusquam Ctrnmerijs tenebris errorum ZT tdolomani£ pon» tfÃci£ acoenfam rurfusimmenfa bonit!ite,clariÃigt; mam Euangelij lucem ittuccÃcere orbi terrarum ucluit,quafundanKiM prima iecit Eccle/u ex di» uerfiÃmis gentibus hoc mundi poflremo Ãeculo colligend£. In his nidulis initia habuit Ãua poflrc» mi temporis EccleÃa, quam nullis innixamhuma» nis pr£jidijs, mirandis modisprotexit Ãeruauit Deus, cunt oppugnaretur mÃcfliÃime à pr£ctpuis omnibus orbis Chrifliani principibus.
B£c ifE I operrf, non minora eÃÃe miracula certö Ãatuatis, quamÃuit edu£lio populilÃraeliti» ci ex Ãgypto per undas maris rubri, uel redudio etuÃdemabexilio Babylonico in primam patriam ac reÃilutio, Etfi animos Ãeeuros ZT uohfptatibus ebrios kuiter aÃficiunt. Sed ab horum prophani» titc totis pedoribus abhorrentes, h£c ingentia t) EI beneficia, grata memoria repetamus ac ce» lebremus, ciim alias tum uero pr£cipue hoc die Ãatah Academi£, confiftentes ad fepulchra qua» tuor Ãummoru utrorum quibus tanq organis Deus uÃus ed ad tantarum rerum perÃedionem. Inter
Epp 2 quos
948 ANNO
^uos cum cffigicm lHuÃriÃimt Prmcipià sohannis Tgt;ucii Sdxonite Eleäorii dui mei îMterni oculis intucor,dnimui meiK recordatione uirtutum iüiut tnirifice perceUitur dt(j; commouetur.
Excelluitenim otnntbui uirtutibuf neceffdrijs bono principi dt(j; dd communem confocidtionem utihbiü, iuflicid, dmorc ueritAtis,fide, confldntidt modeflid inimicdfdfiui O' d)nbttioni,fortitudi»e, caÃiatc, 'iieque ineoilhedrte dfcitæ dut fucdt£ erdnt, fed ndtiuic. tuit in co pedits cdndidum,O' ingeniium, non 7r7i.tovtn7iMp, non fucdtum,non in/idiofum, nonliuidum, nonfujficdx,dlienumdb ^emuldtione,d crudeliate,db dUdritid, d curioÃtd* te, cdndidè fuum cuicp locum tribuens, fugitdm rixdrum.dnuns Principum confocidtionem et pu^ iltcdm concordidm.
H45 uirtutci rexit non oflentmtio fdpienti£ iit^^ dnis et fophifiicd,fed uerd prudcntid,'mtuens uir= tut um föntet in Decdlogo monÃrdtos, o De«»» duthoremordiniiPolitici O beneficiorum omni=! um, qutbut fc djfeilum O orndtum effc diuinitu^ dgnouit,
Cumq; multd fdpienter, multd iuflè, fortiter, liberdliter, piè fecerit, tum reltquarum uirtutum chorum bdc fupremd coronide, qute fuit in eo ex=s ceüent opta Spiritus ftnili, condecorduit o db» foluit, confldntid fcilicet confeÃionis mdgno dc præfenti animo editte coram Imperdtore Carolo Qjtinto, inter infenÃÃimos hojles, non territut pen*
ANNO 17^4. nbsp;nbsp;549
pericutis, quibus expoÃtu/m Ãà unditj; obie* äum cffe intcÃexit.tllt;ec uiâorijs omnibus umphis eü antcÃrendu.
£olibentiusdutem htcc commemoro,ut cr me excitemad imitationem uirtutum duiturum, cr uos commonefditi de beneficijs diumis, gratidf mecum dgdtis Deo dutori, dtij; mcolumitdtcm fdlutemJE-ccleÃdrum pidrum Ãholdrum omni* urn, qute ex hdc Metropoli 'm multds dlids tervds, uelut colonia deduó}£ funt de propdgdtie,pijs uo* tis de precibus eidem commendetis,
Tibi ergo aterne ueriÃ'ime DEVS, pdter ater* ne Dom'mi noflri Icfu Chrifli, conditor CT cuflos t,ccleÃie tu/ejUquot; iuflicade Ãcietdtis humdrne con* Ãrudtor, grdtids dgimus toto peólore,quod red* didtfli nobis lucem dodlrintc tute,nec finis eüdpud nos ext'mgui, quod protegis pid -Ecclefidrum ho* Jpitid, (J- concedis pdeem Ecclefljs cr doHrittd* rum fludijs necefldridm, quod dccendis cr régis cerdd piorum Principum, ut dgnoÃdnt te uerum t)cum Ecclefids eurent de fouednt, Et ordmus te drdentibus gemitibus,ut nos de'tnceps quoq; gu* bernes de tuedris,Ct propter gloridm tudm 'inter nos fillo tuo, Domino noflro tefu Chriflo,coüigdt hlt;ereditdtem,eelebrdturd ipÃm 'm omni leternitu* tefierueshdneÃholdm,qute fuit dlueus docentium de diÃentium doéir'mds neclt;;ffdrids mdeufq;db initio repurgdt£ do{lr'mie,dc prohibeds ne pefle, fdme,dut beÃis hi catus diÃipentur.
Ppp à Cum
JP A N N o ï y 6 4.
Cum dutem ordmis politici pdrs pr^cipudJtt, ut quilibet certo fit Mdgiftrdtui fubiedui, in ed focietdte,in qud uiuit, neq; expedidt Kebufiubli^ cis ut fine Mjigiftrdtu udgetur quifqudtn, grdui confiliofuus etidm IJidgiftrdtiis catui fiholdftico conflitutws cB:,duem cum per hune dnnum ordine gejfirimiM iüuflriÃimui fréter meu^, Gux Sedi^ norum cr Pomerdnilt;e Crc. ^rnefliM Ludouicuff. «:y ego, de confilio fententid fendtui publici i/n hdc Acddemid, wfum eii eidem Sendtui, M.dgi=! ftrdtumeundem grduiÃimis decaufis deferredd ïncîytum cr Generofum comitem ïohannem Gelt;t orgitim Solmenfem. Qudreuobiihutu^ Schold Alumni fignifico nobis fuccefibrem, uobis Reilo* rem defigna.tum efie, dtquc decretum authoriate publicd Inclytum CZ gencroÃum Comitem Sob nKnfem,iohdnnem Georgium, cr nobthtutc de di^i gnitAle iidirMii O'dlijs ornumentis i{luflrem:£teo ntm longd inclytorum A\diorum feric ZT cognA^ tione fdngumis dttingit preccipuds prinetpum in GernMnid fdmiliM otnnes, Gf egregtdi Eximij genij Gy generofi dnimi dotes hdbet. Proreilorem uero huicddditum efie uirum doblr'md GT uirtu* te orndtiÃimum Mdgiflrum Cdfidrum Crueige^ rum, Huie ueftro Mdgiftrdtui tit debi turn reue^ rcntidtn Gy obedientum prtefletis, no minus qudin legibus ipfis,uos horuimur,cogitantes illud.tfoSH* riop OUK, oLnsamp;'ylfijOi^ac vo/xou (JiMviw, quid uox Icgis, non e^ hotninis fed Dei uoxi nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Tiamp;t
ANNO I y 6 4. 9p
Tibi uero ïnclyte conus greitulor,lt;juod in hdc tnihi prouincia fucccdis, quam nec in amiciorem, neque in coniunilioretn qucnquam trans ferre po= tuijfem,hoc in 1oco,civm propter alias caufas, turn uero propter generis à flirpe Naterna tua cog= m,tionettt,Tradoqi tibi Magiftratus fcbolaflici in=â Ãgnia, fccptraJtgillumJihrum,cUues Cf Eponii^ dem. Etoro 'DeampatremieterntimDommiCf faluatoris noflri icfu Chrifli, authorem cuflo^ dem humanu focieatis lt;3quot; Eccleflte fu(e,ut tribuat tibi gubernationem tranquiUam ac falutarem, uti= lem ac neceffariam culturu ac propagationi do= drinarum difciplinse, Oquot; feruet acprotegat btec feminaria ^ccleflce,^ Nidulos hofle, qui bo= Jficta ccetui docentium ac difcentium prtebcnt,ne turbenturaut diftpcntur contagtofls infedioni^^ bus,quiein multis Germanuelocisgraffanturaut beüis cxternis aut doineflicis. D J X I.
RESPONSIO ELECTI NOVI RECTORIS GENEROSI Comitis IOHANNIS GEORGII ad lllu^ flriflimum Principem, duccm Pomeranitc BARNIMVM.
ILluflrifme Princeps Magnifiée Redorflomb ne clementiflmc, Keuerendi, clarifltmi uiri, gt;!tfi propter letatem, quu tenerior ed, cr quia ut 4 hojfes
srz ANNO I r é 4.
l)o/}gt;es nouuf in hac Academia imperttui rerum, confuetudinii publicie,poteram uel deprecartf uel etiam honefte recuftre onut lAagiftratus fcbo^ Idfiici, quad mihi imponitur, plané idfdcere confiitueram : amen ctim nu deceat no refragari fententijs celjïtudinii uefiru, cr caterorivm in Academia Profefforum, quibui nu, ut Academi^e dltvmnum iudico debere obtcmpcrare, uolui nu ut reliquis legibus, ia iudicijs, CT fententijs ueftii etiä in hac re fubijcere, Prüfertim cum intcUigiifti aliqua ex parte etiam quufitum effe honorem nu^ um. Nam Academic digniati,quuperfc floret, autoriate,0' digniatc docentium,ac celebriate, (3quot; frequentia auditor um, qute à nu poflit accès derc ana autoritas, quana foraffe expedatur, ne per uatem quidem intclligo. Quare cum mos rofa reeufatio eflèt habitura Jfleciem uel infulflos tis uel prupofleru faptentia;,ne in alterutram cids pam incurrere uidear, parère ueftris fententqs decreui, atq^eo Itbenttus oblatum munusaccipio, quia O' uos uniuerfos O'Jingulos confldo negos tiapubltcugubcrnationis fideliter adminiftratu* roi elfc,O'quem miht addtdiflis Proredorem, quem picate, dodrina, autoriate, O' fide antes cellere fcio.
(parede utroq-uobis nugratiamdebereags nofco perpetuum, O' cum tdeo me cledum effe uis deam, ut cofuefcam negotia gubernationum paus latim ajficere O' inteüigere, benigne peto, ut me
O
ANNO lySy.
C7 Prorf dorew meum ueflrd beneuolentia autos ntAte f Jiudio cy mduftria adiuuetii. £t oro Deu/m teternu/m patrcm Domtni noflri I E S V
CHRISTI ut hanc fcholam omncs nof guberttet, luuet, dc protegat.
ORATIO HABITA
A MAGNIFICO D. RECTORE Academiic Vuitcbergenfîs lobanne Georgia, 1ns clyto Comité in Sobns, Domino in tJlinceburg Cf
Sonneyrald,cum reciarentur publicic leges Academiie.
VT graui confilio inflituam CT £tAti tener^ neccffdrumelji cxiflimem, banc repetitios tiem legum publicarum, cum aligua commonefas élione de difciplina, quam in Academia ufurpari uideo,moueor non antum autoritate lUuflnÃtmos rum Principum Eleiîorum, Academic omisaip, lt;}uorum mandata id fit, etfi h£c apud me, ut par eR lt;tc decet, maxima eâ, fied multo magis caulîs ipfis confilij huiui CT maris, guas res ofiendit ad exatandum pietatis (T uirtutumamarcmadfiers replurimum mamenti. Duo enim agi JÃeilnricii pr£cipuè animaduerto. Vt mentes tciier£ difiant reâte mteüigere fontes zr uim legum, ZT adfues fiant ad reuerentiam ergatotum ordinem politic cum zy obedientiam.
r Ctt«t
974 ANNO I y 6 y.
Cum fontes Legum in Decalogo nwnflrdntur, deducitur tncns ad vop-oSiTlw prtmum legum du^ torem dtque ordinis politici Architeilum Deum, cr nm tdtn nMgiftrdtui qudtn tpji DEO obligd=â turomneobediendifluditvm,qutdid quod mdgi» firdtusfldtuit dtque fdncit, Deum ueUe,illd decld=gt; rdt congrucntid cum Decdlogo, 'm quo fdpientite de iuflicitc fuie Idtedm de nornid Dcjm exprefit,cui conformes uult effe homines, 'm quorum mentibus hdne lucem dccendit, ut ndturd mtclligdnt to tPi* KciM/xa. Vt 'Pdulus nomindt,cr uoluntutem drnMuit,ut regere externd membrd,feu utuoa cdnt,nwtum uoltmtArium poÃint.
Qudrepeut 'm non conformes legi diuinlt;e,ldti eà immoa fententid, Mdlediéius omnis qui non fecerit hæc,quie in lege fcripta, funt, nbsp;nbsp;a^apri«
avop.!a, id cA, qiiicquid difcrepdt db iHd norma,la de ciuilibus Mdgifirdtuum legibus pro-^ nuncidt Pdulits. iieceffe eil obedire non antum propter irdm. ^ed propter confeientidm, qu£ uioldns leges Mdgifirdtuum fit red cordm DEO.
SfWJWKMi 'm homine ornAmentu eil,Tv TrÃOotf« Xe/J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agt;a0o/J s/ç to u.oi.Ta.'n^a.'Tlamp;p
T Ã ya^Ã , quid efficit homines conformes uolim* tati diuina, qui ultimus eil finis, dd quern homo condituseil, orndtur ingentibus pramijsdi^ uinitus.
eA contumdcid dduerfus IcSf^h
AfïNO jySf. 977 leget, tfuia non delitiquit negUgentid dut mcurid. Sed ferociter repugndt uolunMi diuinlt;£ cunt quciddin Cyclopico contemptu jyEï, er horrid iiliter pwntur Supplid/s huiiK uit£ er leternis. Nee cum in poenutis Gygdntesdccumulatis mon-tiitos flrimlJèdditui dd coclum, itt ioui bellum ferrent, er d loue fulmene oppreÃt de diÃeili ejfe fingimtur,Ãgnificdri dliud qtticqudm cogitemut qudm hos mdnifeftos furores mdgiftrdtui dc legb ins contumdciter dduerfdntium, quorum pedord Ãmul diabolus occupdt,infdnilt;e fcrocidni ddau =: ^cns. Demde er dtrocitatem poendrum, qu£ tSflp aient coniiantur, DEO md,!entemfld= tione,ac nugnam partent delinquentium rapiente ad fupplicid fuis mdnibus,quos u'mcire legum re-pdguld er cohercere Kdgiflratuum uires non pojfunt. Vt cum no puniebantur d ludtctbus Phd= rdo, Alexdnder, Antiochus, Antonius, Caligula, â Nero, er innumerabtles alij, opprmebat coj Nf= meÃs dtuind, er opprimet Ãmiles alios omnibus tcatibus. VeriÃime enim didum ed :
No« wrt5,«o« regio, non a tos uUa Ãueri ludicij exeniplis non domus uÃd caret.
la cum de or dine politico dicitur, quod Ãt o* pus DEI, M!(izcd7ttr mentione autoris,qua uene^ ratione hoc opus traibindum, qua fouendumÃt atquetuendum curd ,fcilicet anquam res facra, ©â attinus Mt£ nofirx utiliÃimum.
y tin din
97^ ANNO I y 6 f.
vtmdm uero hte condones eos pdrerent fru^ dm in omnium lt;inimis,qui outeruntur.Sed nMgtiA ingeniorum diÃimüitudo nbsp;nbsp;nbsp;Alij infirmitite nA^
turlt;eruuntcontra leges, Alijfiudtodutconfue^ tudine fibi furores dccerfunt, quos ubi inudfit didbolus, furores lUi erefcunt., Neq^eodem nwdo commonefadiones dccipiunturd iunioribm, Gf 4 ndtu grandioribus, qui um non folum lt;etdte,doa drind cr ufu dffuefidi funt utpropius confide* rent hdne DEI uoluntAtemcrordinispulchri* tudinem, SecLetidmcdldmiattbin itu funt edodi, ut iudicium irdm D E I metudnt.. Cum enim reipjd experimur euentus certo reff andere cottt^ mindtionibus diumAÃrmior fitdffenÃo. lélusfd* pit, ut did folet, Itanos poenis commonefdât dc territi,fubmittmus dnimos Gf intrd modeftiit fi* nes nos recipimui.
Pldto rogdtus, ut Cyrenaids Leges feriberet, reffondit, Difficillimum effe Leges ferre fccun= ddfortund utentibus, iJihil enim indomitum m4= ^lseffe GTefferum animo rebus projferis Grad uoluntatem fluentibus inflato,Con.tra tra£klbilius nihil effe etflexibilius cdlamitatibus aliquantulum fubdflo. cr condocefado. tdem cy teneræ dtati aeddit, qu£cum fit ignaramiferiarum humanas rum atque improuida,nce magnitudinemrerum tantarum intelligdt,cr lafduientium adhucatt^ exultantium cuptditatum iuuenibus fthnulisdgb* tetur,non minus odit crauerfatur condones de
difd*
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97?
à ifcipUitd,^udt» ipfd legum uincula,ceucaput 'quatiens ac frenum meidens m/iar'^equorum ins lt;lomitoriem,cum de officio admonetur autfeueris us cohercetur. Sed hoc intereil, quod età noflra tetas uclut luxurians genuino fucco ferturnatus impulfibus Oquot; ferocior cH, nondum oiriguit tarnen. Sed à deteriorihus ad meliora fleiii ac traducipoteR. idea in fcholisdodrinaexcolitur er regitur difciplina, ut cicurata domita, cons UermturadagnitionemDEI, ddt'morem DEI, «d obedientiam. De quoÃne lcgis,T?aulus grauiÃis mè inquit, Lex eü ptedagogus O' additur laus anipliÃima,ciim inquit effe padagogum, Vt Chris flum agnofcamus ,id cA, Lex docendo Cir caflis gando rudibus inflittat initia [apientiaccxleflist O' paulatim prouehit difcentes,o compefeit ers rantes impetus,Vtmentes admittant dodrinant de fillo O' incipiant fieri templa DLL
Cum igitur hiC publics commonefailiones ins ftituantur preecipue noflra caufa, quibus difeipUs na maxime-opus efl,audiamusreuâ¬rCnter diuinam Uocem in legibus fonantem, O' his magna curai obtemperemus, Summam laudem in obedienliae pudio ponentes, Agnofcamtts etiam paternasaffes iliones pricceptorum, qui pia Ãoüicitudine confus lunt, quibuspoffuntmodisatAti nofirte, o utïve sopyo» patres fepe tolerant nonnuüorum errores, aliquorum etiam ferociam,]fe emendationis. Non txtfiimate tarnen cos qui 'mdulgent cupiditatibus, nee
978 ANNO ï 7 f.
nec dejinunt petulttnter detreiUre dutcyîtAteUi legum V prteceptorum,quos Dem i!:^ juo amp;nbsp;pdi rentum loco nobis cofiituit,Deo placere. Scd tales Ãne omni dubto cogitate it Deo defert or f-uturum effeut tandem trifliÃmis pÅnis muoluantur, im~ mota funt enim hlt;£c ordcula ; î^olite errdre DEVS Kon irridetur : Idoldtra Scortatorcs,ddnlteri, ho^ micidd:,maledici, dudri,furestrdptores zj^c. non poÃidebunt regnum Dei. Item propter htec uenit ird Dei fuper uos. His ordculis omnes commoner fdili dtfcipimdm fldtudmus neceffdrtdm ejJ'e,Qr tU more Dei dd modeflidin dnimos componamus. Hoc qui fdcient indies magis magisq; mtcUigent, qudn turn fit bonum efje doniicilium Dez, regi, duci, protegi diumitm^
ADHORTATIO POST LEGVM leilionem hdbita.
Audiuiftis leges Acddemite CTpramiffdmbis commonefdilionem huic loco conuenientem, quio dpud modeftiorcs, qui difciplind reguditur,qui uc^ rdm obedient he Idudcm appetunt, qute funddmen^ turn eA uirtutivm omnium radix feu qult;e uerU us omnes in fefe uirtutes continet. Dcniq; qui O' effe Deivm fdpientem, iuflum, Gr uindicem ftiUu^ tent, GX eius iram GX' poenas metuunt. Apud bos ergo cofido illds hoc e^eilurd effe, ut cogitatione de his dÃidud fefe exufeitent dd hiec dtuma bond, uenerdndd GT dd obedient idtn Deo debitam,dc dtf riplinie
ANNO ï 7 y. 579 ciplittit dMoretn. Ho^ ädhortor,ut confuetud'metu cteterorum, qui fureiitcr difciplwie repctguld exa cutiunt,cr' frenos abijciunt, fugiant, eosq; uelut pcftes et nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uitent. Cogiate ut rcîle cen=
fuitdpud y^enophontem Cyrus, pietntcm corum, quibus cum uerfdbiminiJingulis ueftrum condu^ cèrejuxa diilum, Cum bonis bonus eris,cum per^ uerfisperuerteris.dudre ut ij,qui ntdre mgreffu= ri funt,nAuigdre mdlunt, cum pijs,qudqui dliquid fcclerdte fecerunt, Iftt ra contubcrnio fcholdjiico Uelut in nAui honeftis uos potius cr modeftis dds iungdtis q turbulentis CT inqHietis,quos ut mdre, fie cr focietds humdnd, ctr hic ordo politicus cum tolerdre dmplius non pote^ytandetn euotnit. Talcs cnim certum cû efie hoftes Dei, er fuis cupiditAr= tibus quicrere infinitam licentidm,ct pricbere cdu» fam diÃtpdtionibus çy uaftattonibus in optimè coi fiituto catu, cr andern his turbis obrui quibus fimul implicdntur dlij minus mali. Sed horum con=^ fuetudinc et focietnte conamindti.
Oro dutent Deum leternum pdtrem Domini Uoftri iefu Chrifli, ut feruetEcckfids df politids., Oquot; cuftodidt hoc dgnicn feholdfiieum, tn quo dos ^rinam filq fut lefu Chrifii multi rcélè difcunt^ quos mdgno ufui (2^ ornanKnto Tcclefijs poli= ^qs futurosefjc, figt;es eil, Auer at occdfiones diÃi^ pationum er pericula conagionum lumen do* ^rind;fute nunquam finat extingui.
ordh'o
960 ANNO I J « P
ORATIO CONT h NENS COMMONEFACTIONEM de dtfcipltna fcholaflica, recitit). 4 Decane Collett gij Magtflro Alberto Lemaier, cum teflimonilM doärmlt;e aliquot honeflis er doélis uiris tri* bueret die Martij uigefinu.
CV M uetufloi teÃimonia publice tribui uo* luit, non eo fol'um rcÃiexit ut htec in oculos incurrentia Ãgt;eStncula, adoleÃentibm dignitAtent doilrinarum er graduum commendarent, fed tnulto magis ut in hit congrcÃibM fieret inuoca* tio, er adderentur cotnmonefaätoneslt;£tAti tene^ Tie utiles, de aliqua doólrinlt;e neeeÃame parte, de uirtutum exemplis, de difeipUna.
Non dubium eü enmt, bunc talent confeÃwn tot piorum fenu/m Doélorum,er tot piorum ado* lefeentum, uerè efife tctnplum Dei,er præcipuum Bcclefiæ agmen ac feminarium, congruens ad di* âum -, Domus mea domus orationis uocabitur,cu* lus agminis Keâor eA ipfe filius Dei Aoy^^^Do* minus nofler ïefus Chriflus, accendens mentes lu* mine fuo, cr impeUens atque gubernans corda Spiritu fanélo ,ficut de fe aÃirmat,inquiens,ubi* cunqi duo uel tres congregati fuerint in nomine meo,m medio eorum fum. Qjtare neque inuoeatio noflra, quæfit coniunäis animis er uotis irrita eA unquam, neque inefficaces prorfus funt uoces
ç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;momtri*
ANNO ï f 7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5Ãi
wanitrices, tjuù fcriptum eü,Verfgt;u/)n nvum ncn reucrtctur ad me fine fruflu, etfi fortafie font in boc ccetu, quos iüæ uoccs non magii nwuent aut ajficiunt quant aur£ Jibitui.
Ordiatur itaq; orationcm noftrant frecatio^ cuiut cum me uelut conftituat mimui public urn, quod ger 0, uos qutefo uerba pifi animo* rum motibui fubfcquimini,Tibi omnipotens DeuSt icternc pater'Domini noftrilefu Chrtfli,ccnditor call ZTterræ imacumfiliotuo coæternoDomi* no noftro lefuChriflo, cr Spiritu [anilo, fapiens^ l}onc,uerax,iufte,caftc,mifiricors, gratias agimue, quod hailcnui immenfa bcnitate hoc tua: militite agmen ita protexifli, ut cum tentatum fuerit un* diq;^helli5,fame, peftcycalumnijs inimicorum,cone uulfum tarnen ac diÃipatum non fit. Et idem ag* men tuum quod ita rextfli,ut quanquam in hoc fa* tali articula mutationum mundi fenio ccu fathif* ccntis,omnia ruinam minitenturfftudia tarnen do* ilrinarum in eouiguerint atq;flcruerint,lt;3- me« diocriterfit gubernata difciplina.
Hon cafu h£c tanta bona nobis eueniffc,ncq; mduftria aut uigilantia noftra parta effe finti* inus.Sed te authorcm grati agnofeimus, cr tux mifericordite tribumus, quod ft:/' nos fuperftites fumus,e:^ his tuis bénéfices, incolumi ac tranquil* lo Ecclefiat in his terris ac Eeipub.flatu fruimur. Acuotis ardentibus te propter filtum Dominum fioftrum tefum Chrifium crucifixim: pro nobis or
Ccq q refufei*
9S£ anno ïâr^r.
rcfufcitdtum oramm^ut deinceps etiamfîmiU io'i nitdtenos ferues,cr omnium noftrum m(ntcs,uo* lunrates, conÃlia, diltones cr ftudid guberncs,ut fint fdlutdrtd nobis dUfint ucrèfiniiis udfi mi* fertcordt£,lucedt lux nojtrd cordm homittibuSjUt tu uerè celebreris,
H£c uotd, Ut mdiori motu dnimorum ficidtiSy Cr fepe ingeminetis, prlt;efertim in hoe confifiu, monednt uos cy pr£fentes cdldmitdtes orbis ter* rdrum,cr periculd qult;e impendent. Præforibus funt poen£ pecedtorum dtroces dc tembiles CT penèïa^a.Ta.ilt;Y_iTtap ut Gr£cidictunt,Grdffdn* tur beUd, feditiones, peftilentid, furores fandtici, feuictd dduerfus reilè fentientcs cr docentes,qu£ fdtdli qudddm dmentid dc c£citdte exdfierdtur in multis locis. Sed triftiord imminent dbirruptio* nibus bdrbdricis, domefticis nwtibus ut dtÃipd* tiones gentium, udftdtiones,cxcidtd urbium,exililt;t qu£ amp;nbsp;dccidere poffumt cr prodigijs multis, phdfmdtis, eclipfibus, infduftis congreÃibus fyde* rum, denuncidtd funt, cr multorum furoribus ir* ritdntur.
Hfc nifi dut ferrei eftemHs,dut prorfus cuttkX yxKoTiç, nifidut dedoluiffemus prorfus,dut obri* gutjfemus, fleélcre dnimos dd dliqudm confiderda tionem ir£ nbsp;nbsp;iudicij diuini,zy excitdredtg^ dcu*
ere, in nobis cur dm ZX ftudium inuocdtionis dc uit£ modeftioris debebdnt. Sed quid fitfPdrs pene Jttiximdi dut uoluptdtibus cbrid, dut coecd,dc ud* rijs
ANNO I r « y. 3^5 l^ijs ardent cupiditatibut ruit, qno cupiditatum uefano impetu incitatur. Ki fecult mores, non de:lt;! nunciant tantum,fed attrahuMt or cumulant poet nas publics. In hot non tninus quam in poenM ipfas mtueamur, quos nifi agnitos ferio emendat uerimtis,quo animo compeUabimus Deimi,calatni^ tatumfublicarwn niitigationum petituri^
Precationi itaqi fubiungam cohortatiionent, equam ad uos fcholaÃicos, mandate præceptorum dingo. Kane inflituere nos cogit, degenerantu paulatim ubiq; locorum,atqâ coUabentis difeipUniC ; ruina,zj morum corruptie,quantà tam facile eà fet nobis reflituerâ¬,quani premtum fuit ambitiolà : leuitati nonnuüorum diffoluere, dc labefaâà re, minus in remedijs quterendis laboraremus,Sed co= natus nofiros non fore irritos confidbnus, freti promiÃionibus auxilij diu'mi.
tHagna e^ generis humani imbecillitas,qua fit ut natura tetas rudior, abcrrct atq^ exorbitet facit kareäo, nenfecus accarcerem oderitdifeit plinam Qf leges quas exifiimct effe triftia in= tuÃa u'mcula naturiead uoluptatem x:onditlt;e,Sed ad hanc communem imbeciUitatemaicccdunt alite mawres caufeuel à negligentia,uel à petulantia, V furoribus hominum er aabolorum,^^ a^op« M«« multipliées,quibus petulantia confirmatur et crefcit. ^amnon folum prima atas luxuriansadt liuc fucco genuino, ignara rniferiarum humait
ecq q i WWM
954 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO ly«;.
tiArum dc mcdtttdyinimicd, eü dtfetpHn£,Sec{ etidm ttiAximd part grdndiorum, ^ui ctim pro/^iciditt pixHAS contemtdrum legum,tarnen ftrenuè indulgent exicioÃs cupiditatibia.
Parys, TPgyfiuf, Tarquinius, Pdufdniae ,Alcb Hades, Marita, Cdttima, cr innumcrabtles ali/, dam libidmi, ambitioni, cupiditati uâmdiilæ mo^ rem gerunt, feientes accerfuntfibi cralqscalda mitâtes. Quam multi(efe iracundia aut ebrietate in extretna periculd conijeiunt f Ncc no«lt;t eil hxc querela. Omnibus temporibus fapientes dolu» erunt uinci legum O' magiflratuum authorita^ tem,petulantia o~ furoribus hominum, Etinhac inÃrmitdte humanie naturæ, quam in alijs magis in alijs minus deprauant, infaufl£ commixtiones fyderum, creducatio prima affuefailioq; ac do* dlrina, qult;e in utrarnq; partem plurimum ualct, inhde ergo inÃdilt;e Diabolorum aÃiduteÃunt ac multipliées, quam caucre uigilantia ac diligentia circumÃgt;edlionis humana fold nequit,
Bas caufas initio conÃderate adolefcentes,0' mementote auxilium petendum eÃe à Ãlio Dei qui inquitiOrate ne intretis in tentationem, ut'adiuti diuinitus uitetis laqueos o retia Diabolorum. Coniungi enim uult Deus utrumef;, inuoeationem CZ diligcntiam noflram. Quare inquit ioannes, l^dtus exDeo cuflodit fe, o Diabolus non at tin* git eum,uidelicet intentum ujdù TOpSvra tauTo/). Bicc uerba intimis fenÃbus peéïorum ueflrorum
perpe*
ANNO »r«;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;96y
Perpetua infixé, excitent er impeÃ4nt uos ad di» ligentidm cauendi occaÃoncs peccdtorum,cr Dt* aboli inÃdtnis,
Sed propoÃti noflri tton eü, de cauÃs uiciofa* riim dà ionum in Ãngulii hoc in loco differere. Keincdia quierimu/s^quibui labafcenti difeiplinte, primquam tota. corrudt obuiam edtur,'ti£c twde pctonui,nià 4 CduÃs, quibui difcipUnd hoc nofiro fcculo Idbefdikltd eü? Sed cdufdf quomodotoUc* tnusfinitium corruptionii difciplmæ extitit d beb lis,hæc qudiitum 'mfringdnt,eucrtdnt cr concul* cent uim legum cr Mdgiflrdtuum duthoritdtem, fuperiorum diiiwrum exemplo didicimtu, BtÃue* ro ndtd, inde maid maxima fueruntÃdnari tdmen dtq; emenddri rcÃitutd pdee publicd pauldtim po^ tuiffcnt, nià Idbefdikttd ante, grduiiK mox impu» liÃint ex dmbittone cr odqsprofeéiæ contention ncs docentium in l£.ccleÃdyqu£ mox in manifeflot horribilei furores eruperdnt.
Qudsuocescnimdudiuit £ccleÃd?qu£jfedA* uit certdmind f QudS expertd fuitmolitioncsfdb ijs,qui uelut Cddmxi frdtres hoflilid arma huic fchol£ dtq- EccleÃa intulerunt , quorum dliqui ceutrdnsfugæ incdflrd hoÃium fe contulerunt, aliqui turbdto donn dulciÃimo confenfu EccleÃd» rum,quds umd do{lrin£ confeÃio copuldrdt, tdun turn hoÃibtis commoddrunt, quantum prodejje non poterdntà dpud ipfos militdrent. Hlt;cc diÃin did,età uulnm pent'immedicdbile inflixerunt diÃ
à (iplt=
9^6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y 6 y.
dpHnlt;e,tdmen pita nocuerunt tribimitite condo» nes nouorumdognMtiftartim,CiUdlcs iHe fwnt uo* ccs-.Homincm habere fe ut trimcum. expeékin» dos efje Enthufîapnos raptus.Et retmeri fidem CT Spirituwfdndum 'm lapjibus eontrd confden» tidm,ttem qudlis ittd efl condo cyclopum dut Cgt;-«Korum potius,qudm Chriflidnorum,(fU£ uoctfe* rdtur, hanc propoÃtionem fdlfdm effe bond operd funt neeeffdrtd»
Klirdbitur pofteritds fuiÃe feculum tdmfurio* fimt,m quo tdlis mfdiiid dppldufores muenerit.Td» lestdmtn condones, qu£ amplificant hbertdtem ntultitud'mi grdtdm, erfrenos cupiditdttbiK Idx* dnt,duidè drripiuntur.
Sed quantum damni deder'mt, quantum effèra» r'mt animos, non fentimus tantum 'mdies,fed er fe» ro nimis er fruftra dtploramus,cum ne nunc qui» dem his manifeÃis furoribus fui deÃnt patroni dc defenfores.ln feditionibus 7röt(S âKTta k«k.5 JSi inquit Thucydides. Et ueritatem poeta ueteris comprobat experientia J't J'ixosourm way« K.ax.iQ-' 'iidp.0^1 eA t
PeÃimus ut quiscfi efl,Ãc crefeere honoribus orta Scditione folet,premitur contra optimus omnis.
U£cà quis ex noflris euenifÃe diÃidijs nondum cerntt, uel fua uohmtate cacus, uel malitiofus efi. Sed eo maiora detrimenta adferunt diÃidia zy fe* ditiones in Ecclef js, quam politijs, quomaius bo* nvm
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO I y 6 P
tiMn eü, ({uôd in his pericliMur. ^xtmguitur enimuerii Dfj agnitio,£Xt'mguitur inuocatio,ZT pro dileélione regOAnt Cdinica odia. Nec guteri* tur ueritM^fed odijs certatur, 'TtjocrKaXu/XjUaT« quterimtur 1(9!^ Ti^oiy^H/xara, quibus prtefligiec qiM fuis quisij; opmioiubus^ lt;2- odijs obtcndit^pina gdntur de furentur.
K£ cdufe feculi noftri mores publiée corru^ ' perunt. Hie pefles injingulds aconomids perua» ferunt,igt;no in fchohis priudtds O' Ecclefîds domes fiicM.Vnde noud rurfus nidld in EccleÃumredun* ddrunt. Singuldrum enim fdmilidrum priudtd ui* cid nià reprimdntur, mox dbeunt in mores public i cos,Ãcut è diuerfo intrdnt in thdldmos publica ddmna titos. Noft funt uerfus ueteres, de Helidca urbc qudm tandem terriemotu dbforptam effe Pdufanids tradit.
«Z»g ^9^ /xiive 1(9:^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£Kas«
Ã/K.©-' TO/nJ\ ^tWaTS-Ot^ â JS'ÃÃiÃ.
Uelidcd urbsÃmul eH menddx, dtq^ ebrid, tdUs Totd urbs eü, domus ut quteîibet effe folet
Qudles enim duditores, ejuibus prieditosmori* lus,ciuibus imbutos opinionibus, ([Ud licentia den prdudtos ex domeflicd nonnuUorum pdrentum in* fiitutione er dliqutbus etidm priudtis fcholts dc* ceperimusi Qu£ iUi nobis inucxer'mt uitiaquem
Ciq q 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M««»
jig ANNO Ã y 6 f.
attulerint contmtumuel doHrinie pullicte, uel frteccptorum, commemoriire non libct. Hoc dtÃi* muhtre filentio non pojfumnt nec debemuf, cum et corruftionis cdufum non minimum extitiffe bd» ilcnuf inde comperernnui, honeflos hommei prtenwnitos.deQuorumÃalute commodn,/ponte bdcin re conÃlid ZT conAtui nofiros,ddiuturos e/Je confidumut.
Adutnguntur filijs pieddgogi, parentum pri* Mto iudicio, quibies ip/is propter ruditatem ZT tetatem, f£pe zt^ Uiagiflris doi^rinie ztr cen/bri* bus morum ac uitlt;e pritMt£ opus ejjet. Pntcepto* res tales,non metuuntur rt difcipuln, fed ipfos meigt; tuunt. idea nec^ flolidts lUorum cr luuenilibus er* roribuf,dc cuptditdtibiM dducrfdri,nec delinquent tes cohercere dudent.Ei in ipÃs ddolefcentibus/è* netd ndtd primumex tndulgentidpdrentum,itd pduldtim memorid lenitdtis idius dugcfcit,ut non ueredntur, quotses libucrit, præceptores mutdre, donee in tdles inciddnt,qui dd ipforum genium dl* luddnt, id cR, qui dd cd indulgednt conniue* dnt,qu£ uolunt, zy uident diÃiputi. Ex hoc fonte plurimummdli oririÃdubitdinus, intucdmur ex* empid tot prieÃdntium iuucnum m hdc Acddemid, qui cion et u pdrentibus qudddtn feueritdte d tene risÃnt dd uirtutem dffuefdilfZT inteUigentium pTicceptorum curd ZiT iudicio regdntur itd uh uunt, ut jttdgnoJint orndmento Acddemitc, Hos Acddcmid z^ orndbit, ubi potent Encomijs iu*
ANNO 1 y ⬠y, 9S9 profeguetur difcedentes prlt;econijs mtritæ UudK-Xciwphon m difciplina Ferfica, hoc prtc* cipuè commendat, guôd tenerdm ætdtem itd fin* xer 'mtjGf formdrmt,ut ncdppetercnt guident de* inceps ullum licentiie ^enus. Adhnncmodum,fi ceu prteformdtos filios, pdrentes omnes dd nos )nittcrent,uelfi horridiores ddhuc de minus cicu* rdtos commcnddrent fiuertoribus Uidgtflris,^ fî dpud hos reuerentid pdrentunt tdntd ejfi:t,ne ex* cutere repdguld difctphstie fuo drbitrio duderent, guoties Uberet cr guoties licentid grdtd efijet^mi* nus Idxdrentur, cr Idbordrent minus difciplinie publics nerui.
Sed guiie ddhibebitur his mdlis Medicindf Cdu* fis cognitis fdciles funt medicdtiones. Sed non me* dicindmferunt edndcm, nec medicos eofdem^cdu* fe diuerfe. Ad Uidgifirdtuum feueritdtem perti* nebdt,cohercere tdles guifiidrgunt ex defendunt opiniones contumeliofds in Deum, moribus perntciofdSjèguibus fifuiffiet zy ipfis initijsma,* lorum obuidm itum,noneôusgiprocefiifi'etlicen* tiecc^ ôAiy» TTO^i^à inguit ThucydidesAtu ex le* uifiimts dc penè ridiculis exordijs,ndtum difièn* fionu/m inccndiitm, cumnonreftinguereturdutot ritdte piiblicd, penè mdxintdm pdrtem Bcclefid» rum reile fentientium corripuit, Nfc finis erit niAlorum,nifiddhuc duddcid lt;(3' infdnid nonnuüo* rum repreffd fuerit^
3-7Q ANNO I y 6 y.
Quid ttAin inter bruta mtcreB: homines? Quit nfuf erit concionum pocnitcntiie,Ãdei,Re^ tniÃionis peccatorm, nouie obedientiæji qu£ Ari^ flarchi tÃt nobis pepererunt,locum habere debent: Qudles Hero Ecclefiie,qu(tles Polititeerunt rcmoa ta Dei cr legum noticta : In parentibus nonnullis quiddeÃdercmus,oftendimus,fcilicetut cr ip/i fe^ uerius regantfuos domi, O''m Academijseofdcm non finant uagari Ãne gubernatore O' cuflodt idoneo,prtefertim Ãtetas adhucÃt talis, qu£ regi fuo conÃlto non poÃit,Ãd alieno dudlu, ope O' mââ fiitutione Mtgeat,
Noy m fcholis qui patriam poteÃatem 'm au» ditores noÃros exerccmus, quà mafferre medicb nam poÃumus altam^quà m qua hue ufq; uÃfumus? Cum inÃerimus tenens animis ueras fententiM de Deo, de legibus Dei, de magiÃratu, de doilr 'mis otnnis generis,de difciplma, O'priemunimus eof-dem contra mala exempla o pernieioÃas opinio^ nes,obteÃattonibus,exhortationibus, minis,denim ciatione ireediu'm£ O' pÅnArum coel£fltum,cdfli=gt; gattone etiam paulo aÃcriore,ubi iufla feueritate opus eÃ.
Quie nos remedia cum repeterc cogat nonnuU lorum petulantia,rurfus uos auditores cariÃimi, omnium præceptorum nomine O' loco, obteflor, ut cogftetis quo conÃlio 'm hanc literariam millâ tiam conferiptiÃtis, quid à uobis Deus, quid £0== clcÃa o KeÃub, quid parentes exigant o expe*
ilent
A N N o I Æ lt;nbsp;y. 971 ^ent, (fUte omnid furenter contemnere,DidbolicA hfanici e^. Totd uitte ueftre rdtio congrudt cum tiecdlogo.
Sitis diligentes 'm difcendis 'mitijs dodrinit de Heo.m teilione, in recitdtione pidrum frecivm, 'm ferudndis ritihus mini^erij Euangelici, quiC qui-: dem operd reguirit prinM tdbuld.Cum kis coniuns gdtis cr exercitid uirtutum fecutide tdbulte^iu^ flicie,temperdntiiefmodefttlt;e,ueritdtis.
luÃicite proprid funt, reuerentid ergd pdren» tes O' pricceptoresjtwn turbare quietem aliorunt, rixis,diglddidtionibiis, dtfcurfdtionibus,bdrbdrieo lodtu,tumultibus,débita tempora fiudijs tribuere.
Temperdntite eü fcruare modum in ctbo CT potu cottuenientem udletud'mi, O rede diflin= guere laborum, cibi, o fomni tempora,non pro^ ducere uel uigilias ftudiorimi, uel commejjationes bettudtionum, in multdm nodem.
tJlodefti£ eft in fermone uitdre obÃanitdtcm, feurrilitdtem, arrogantidm Thrafonicam, conHi* cid, uirulentiam, dtrocitatem ommas, ironias, toruitdtem 'm geflu aut leuitdtem,formam uefii== tus non conuenientem perfonte.
quot;Veritdtis ed dmplediidmdre,Oâ conÃdnter re* tinere ueras notifias, ueram dodr'mam, o ue* ros fermones, o dbhorrere à mendacijs o So« phiÃicajcÃfalienumafucatis cz 'mÃdioÃsÃmu= lationibus,eÃifere ut dida feu promiÃa o fada
congru*
ANNO 1 y 6 y. congrudtityCf ut ferma ne geftut (Xterni,reJ^on» deant cogitationtbtK dnimt.
Uartm uirtutum exercitid feitote à uolis exi* gi. ConÃderdte etiam cum animif ueflrK,quAntum Ãt bonum eÃe domietlium Dei, hdbere Reâorem CT euflodem filium Dei,eÃe 'm numera eleäorum, frui 'mitijs xternorum bonorum, (}ȣ in tHa £ter* nitdte Dein 'mtcgcrrimA communicdbit creden^i tibus, cum crit omnid in omnibtM credentibui,
Contrd, quim horrendum Ãt cr miferum ncre hoÃem DeijdÃcrnAri fanguinem filij Dei,eÃe organumDidbolorum, qui impios in multd fcelerd cr in trifliÃimds corporum ([T animorum paenux prlt;ecipitant, Non libenter attreélo ualnerd no^i fird,fcd cxempld mem'miflii qutc immutdbili lege iuÃicite diuinie petuUntidm coniitdntuv. (Xudntut ueró Ãupor cil non ddÃct uel communibus arunt* nis, uel proprijs uulneribus dut pertculis,quorunt confpeÃus nos commoncfdcere de precdttone CT curd noÃri aemodefliddebebdt. Sed e::r confcÃio contrd Didbolos quotidie oÃendendd erdt,non tdU tùm inuocdtione cultu dnimorum,fed corpo= rum etiam cr externorum geÃuum. Hdnc quoi modis impediunt heÃudttonesf ut de reliquis non dicdm, quôd mens obtenebrdtur, in qua lucere de^ bcbdtÂ¥iliufDci,quôd Unguefit uirtus cordis,cu* ius motus debcbdnt feruire uiuidis nwtibusÃgt;iri^ tus fdniïi, quôd dboletur cr defiruitur imdgo Des in homme iBdrbdrtes dutem in geflu ueflitu, etidtnÃ
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57Ã
ttum/î per fefe deforntis e^, cum propter ipftnt Ãyecienhabkabitu honeflorum hotninutn älieMni, turn cjuid nAtura hotn'mum ad ordinem condita eR, tarnen eo magif fugienda erat,quiaÃgnificat in animis contenitum legutn,aÃitaiK feritatem, e^ multos furores, hatte in nonnuttis quanto cum do^ lore gemitu ajftctmus,qui fere rcdcimt inAa cademiam, habitu tali deformati i fuis,eum quia dem dolorem nobis auget parentum indulgentia, to quod mpedit eonatus noflres in difcipHn£ina fiauratione.
Agnofeite ergo fcholaftici euros ac folUcitUa dines noÃras, cx' reîîè monentibus oltcmpcrate, acregiuos fcruari petite aflio rsei.Quodfi noÃra monita aÃernati fucritis,fequuturas non dubitetis pixnas publicas atroctÃima;,quarum inia tiapneforibus flint, bcllorum fcilicet barbartcoa rum aut ciuilium,in quibus utrisq^ tantum eù maa lorum, quatum nulla mens humanA completi co* gitando poteÃ,
li£c à nobis ut dcpellas,nec ÃnasÃeriin his terris uaÃationes £cclefarumet politiarum, te fili rtei, toto
peâore eramus. ''
D I X I.
PETfc
?74 ANNO X 7 6 j*. petitio ad pro* CANCELLARIVAl, VT CONFER-re/«4r MagiÃcrij titulm triginta (jutituor Candi* Sebafliaiw Theodorico .
V Vinfhemio, Mathematum P^ofejjbre,
SPeikibilii âDomine Dccdne, coHegd er lt;lt;we obferuande, iudico hdne de difciptma commo* nefdilionetn fu^e nccelfariam, â¬7 confido fchobe profuturdm effe. Ptà en'm diÃimiles funt dU* ditores noftri, tarnen plurimornm tngenia talitt funt, qua fleili commonefailionibue, nbsp;nbsp;regt dif*
ciplma poffiMt, dut ubi diligentiits cogitar'mt, quantum /it bonum, quod tdeo conditi,cr perfi* lium redetntiÃmus,ut cfficidmur donttciba Dei,in qutbuf uiudt dc regnet Dcui ipfe 'm tota neterni* täte, Cf quod tales qui funt tentpla Dei cu^lodi* antur ac protegantur diumitus, maiorc cura ob* temper ab unt monitis noftris, nbsp;nbsp;nbsp;feruidos acfe*
roces impetus animorum répriment, quibus eij* citur Spiritus fanilus. Kepetuntur autem h£ de difciplina conciones traibibilibtts ac modéra* ; tis.Ceeteris qttos ita occupautt âXóya'n, avo/a 4gt;p£« â twvTt tpivvuç ut nee poendrum atrocitate, nee con/feäu ingentium miferiarum,qult;e deliiks, co* mitari folent,mouedntur, ceu furdo fabula cant* tur. üos non hx nofirx condones attent prins, quant
ANNO 1 y è r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;977
ijudm j» panis htefcr'mt. Sed fera, time erit panis ttntia.
De temperamento uirtutii doilriiilt;e inejuit Menander uiiHcl^tj ertaiia« ^^ksÃtrç KEnpaw-iVg, eR omnino homini Bthnico uUiuf rei f^ectei txterna palchrior,cjuam eruditioernata boneftii nortbus. Qum mitiores uirtutes pariitnt,^uæ hu» tnanitatem efficiunt. Sed res longé exceÃentior eA faptentia Vilij Dei lucens in mentibus, atg; ardent tibusac uinis é corde Spiritus fandi nwtibus fefi oftendens in itéra inuocatione ty obedientia erga T)eum, in omnibus pijs ojficijserga homines. Barü rerum ineboantur exordia in ijs, qui dodrinant ià cclefia; in feholis diligenter dilcimt-, cr normam iodrtnæ moribus exprtmerc fludët. Et qui id dant operam, ut fint domicilia Dei, hi res eafdcm tunc penitus cognofccnt,cum pleni luce diuina in ilia at erna Academia cor.à ni in Deo er idaam natu^ ra contemplabimur, eX' caufas creationis natura, ac rcdemtionis generis humani audiemus. Quoi qui faciunt,ijs honor ctiam debetur inhac uita.
Cognouimus autem talcs efiè hos ^^.boneftos ac dodos uiros, quidodrinæ fua ei' morum tefti* ,| nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 noftro cctlegio petunt.Hos tibi diligenter
comgt;ncndo,pctoq; ut gradum atq^ infignia Magl^ jlerij Philifiiphici eis tribuas. duo bcncficao lUos fT tibi deuinctes, er Ecclefia obltgabis.
Oro autem ucris gcmitibus Deunt atetnum pa^ trem Domini nofiri le/u Chrifii,ut ipfcfitnpcr adfit
97® ANNO
tdfü'm mentibui er cordibus nofirit, fy'mbcc fuo domicilio, mentes,cord4,Spirituf er uircs om* nes noÃrM gubernet fud luce er fuo JJiiritu, ut uera doccamus er fdlutdria nobis et Ecclejùe tttuf, Gubernet etiam totum curfum ftudiorum dc uiu herum Candidatorum, ut fit fulutaris
Ecclefiit zj- ipfis. D1XI.
ORATIO CONTb
TINENS commo NEFACT I O=f new de pefte,(iu£ la te uagatur per Europam. Re* eitdtdd CASP ARO PEV CERO.Philo* fophite er M.edicinlt;e DoiHore elariÃimo,cum in* figntd Doäoris m Arte Mcdicd conferrentut uiro doilr'md er uirtute orndtiÃimo Mdgi* firo Petro Cnemtandro Ldubdnenfi
Süefio,die Z7. Mdrtij.
GRduiÃitHlt;e funt cdufe, cur de diu'mis operi* busfepè er dicdmus, er dicendum effi ext* ftimemus. inter cfuds h£ prlt;£cipu£funt,ut ieneriU mentes dd teftimonid pr^fcntiis Oet,dc prouiden* fite 'm rerum ndturd er ordine Politico,non ofii* tdnter er uelut in trdnfcurfit, fed cum dttentiotit qudddm dtcfi ddmirdtione confi'derdndd, uoce no* jlrd exufeitemus, er qudfi ntdnu ducdmusiDcitide utDEVM Architeflumhuius pulcherrimiopi* ficii,er focietdtis humdn£ dutorematq; cuftodciti
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;977
^rdti ceïebremuf : Denitj; ut fiinul nosipfoscom» inonefdctdmu^ de fine,dd i^uem conditi fumiM. Sd» pientid pTtepofterd eR, mdguA curd pcruefligdre um ufum corporum motuumci^ calcfiiu/m,dut rerum tcrrd ndfcentitun'.lieqid (e potiui ordiri,ct primumquierere dtq; 'mtuerifinemjddquemmul^ to mdicre drte fdbrefailum c/l genui humAnuntf tjuod cieterK omnibui dnteccÃere dc domindri opifex rcrum uoluit.
lÃd ingcns rerum udrictdi in ndturd, grdtiÃn mA uiciÃitudo teniporum,copid Ac dtfiributio dlù mentorum de rcmediorwm, cflendit genm humd^ num Deo curæ ejjè. Sed cur uultferuari hommes^ An idea, ut pecudum ritu titiildtui cupiditdtum obfe^uentcs, dclicijs cr uoiuptdtibm corpora cx^ pledmui,ijudi mAximd parshominum foldi expetit AC fe£ts,turf tmo propter hdnc cdufdm undwom» nium ntAXiiinA}n, utJittt homina domicilium D«, i« (juo in totd dternitdte hdbitct ipÃecrdcquief» eat,fpdrgcns innosjitnul è perennifontefult;edi» uinitdtii, uitdm, lucemfdptcntiam cr iuflicidmæ^ iernAm, qudrum rerum hdurimuiinitid,c^- qudà ^uftum pcrcipmtii in hdc uitd,â¬X fobriddc pid eogitdtione credtionis ac redemtionis per filium. ideôcùm operd crcAtionii celebrdmiajncludimut «Htorem Deum, muitdmui iuuentutem, ut de ^co,de ingentibus Dei beneficijs,de femetipÃs fe^ pè cr reuerenter cogitent, dona Dei inAgnifdci^ «ntAc priedicent, o- htsreilè utantur. Sititaq;
Krr Or4:lt;
978 ANNO I y é y,
Or4fio«w ncftr£ 'm hoc confeffu primd pdrspre^ catio,cum quduotd ucflrd conitmgite.
Tibi omnipotent 'Dent, uiue,(apiens, ueretx,iu^ fie,benefice,cdfte, liberrime, £terne Plt;^^er Domini nojiri Icfin Chrifli, conditor cali Cf terrlt;e et ho^ mmntn,und cum dternofiliotuoDommonoftro ïefu Chrifio,crui fixopro nobis Cf refufiitatCiCf Spiritufmóio efi'ufb in Apcfiolos CfPdrdcleto, grdtids dgisniis uero Cf drdeiiti motit peélorum, quod imtneiifd mifiricordid te pdtefecifii in credti one, redcmtione et refifiitdtione generis humant: Et quod in hdc uitd colligit tibi ex genere humano uoce tud dgmen fandum, fruiturum confuetudine tud in omni teternitdte : Et ut coUigi poÃit,non fi^ nis deleri totum genus hurndnum beÃis,fAnK,pegt;â fie, nec udflitdtem effici impediturdm congrcfiïis publicos,necefidrios dd commimicdttonem doAri^ n£ : Sed fuftentdt hominum uitdm,firuds et pro^ tegit hone fias politids, leges, iudicid,Cf 'm ira mi^ firicordiiC recorddris, mitigdns periculd beÃorum dc fieuitidm grdjjantis multis 'm loeit pefiilentilt;e,
Rurfius ueris te gemitibus oramus, ut deincepi etidmbenignè refiicias dcfoueds Oquot;Ecclefids âantesuocemPafloris fui ÃESV CHRISTI, Cf hos dlueolos nofiros, in qutbus te multi reilè dgnofctmt, Cf colunt te reélè nonfimulata inuoâ cdtione Cf obedientid :Colligds tibi ex hoc dgmme ttofiro Cf 'm hit regionibus perpetuô teternam
Ecelc^
ANNO I y f. 97gt;
in feäoribuf noflris obÃglKS Spia vitu tuo luce)n,lt;}udm uoce dodrinee accendtfiiz Arixdt Diabolos 'mÃdtantes glorilt;e tu£, O' huic ccrtui profitentitiomen tuum: DepeUas fcmina at* que contagia falforum dogmatum O'peflilcntiæ, ne uel lUis opprcjja ueritatejaus ttta internos con ticefcat, uel his turbato difieóloq^ hoc catu audi* entium Oquot; cognofcentium uocent do£irinlt;e tUiCy interrumpatur neceÃarius'EcclcÃlt;ecurfusfludio* rum publicorum.
Huie de Deo commemorationi adimtgatn ex pVitfenttbus occafionibus fumtam commonefaili* onem de cauÃs o periculis pcfliferie luis,late ua* gantis per Europam,qu£ multas GermaiM partes tarn in annum tertium infeflat ac depopulatur. v= traq; enim in natura teflmwnia Deus ittquiri O' peii/itari uult, inexhaufli amoris fui erga genus i}umanum,O uiciÃim tuflifimæ irlt;c fua: aduerfus peccata generis humani, qutbus eenflata horribi* Us labes, reddidit hominum ttAturam,quie ad leter* nitatem perfeâione fumma condita erat,obnoxi* am morti, morbis, mails externis, utrisqi innu* meris.
Pulcherrima totius opiÃeij Oecottomia, O' corporum uiriumq;fapientiÃima diflributio cunt direiki Ãt atqz accommodata ad hominum utilita* tern, oflendtt Deum ucluiffe confulere faluti atcf; incolumitati hominum. Prgoe diuerfoquiccunq; aduerfa pevuitiofaq^ hominibus uel porteudunt.
R r r 2 nbsp;nbsp;nbsp;«f/
980 ANNO I y 6 y.
ucl infligMtt,Ãuelege ordine ndfurte, Ut ectb pfes, infdufti congreffùfÃd£rum,/tue prater uÃd tdtum curfum, houo infolitoq; more euenidnt,ut eflentd dc prodigid : ed fldtudmui ejÃe mdubitdtd drgumentd indigndtionts diu'mie, propter Ãelerd hom'mumiCrcdufd^ eÃe horribiliutndtq^ dtrociitnt peendrum, ciute iufliÃimo Dei iudicio grdÃdntur tn totdigentes. üccminoreR impiétés inDeum, ridcre prdmid in ndfurdÃgnA,^:^ dnteccdcnd tes dtq^ effeilrices cduÃdt belloriim,ãrilitdtK,pea Ãilenti£,(]udm Epicureo furore toUeYeex ndturdf itno ex nobis ipÃs ueÃigid diuinitdtis.
Quöttefeunq} igttuY HAturdm rerum amp;nbsp;noi ipfos d/Ãicimus,cogitdtione eompleilamur Deunt Ãrchiteéium,cr ÃrmiÃime tenedmus contrd Ãpia cured delyrid,Ã!equdqudm edfu cxDemocriti Aa tomis confluxiÃe himc dtflinélorum corporum, interq-, fefe ddmtrdbili nexu cohierentium, cali, aèris, dqu£, terree trddum: necÃderd temerè ijà dem perpétua legibus motuum circumferri, efudt grdtdSdcneceÃdridspdriunt dierum dc noäium, leÃdtis er hyemisuices iüec homines cdfu ndfei er occidere-.Ãicc in hominibtis fortuitd efÃe,duteJt ndturd brutd cYupiÃfe, mteüeólum numerorum er erdinis, lumen diÃernens honeflddc turpid,hora rendos crucidtus cordis, er furids ultrices feelea rum in fdcinoroÃs, Sed eÃe meutern teternAm,Ara chiteékttricem, ordints intelligentem, fdpientent, hont cdufdm, qult;e er mitio fdbrefecerit omnidt
ANNO gt;nbsp;y 6 y/ 581 CrbrfMc fäbricdw [uftincdtjdgitct dtqueguber* net.
Hdnc xterndnt mentent inteUigdtnui dlind effè, prater iftdin cali circumflexu eonclufdntmdchia tidm,lt;judm oculis cernimut, Cfejje
â¢yop lilgt;errtmum,non inclultim çdreere ntttndt, ncc legibiM itAtura umüumjfed qui Itberrimè hune or* dinem inftituit, cr qudm dm uult conferudtdc ttegetdt,qui hoc dcfiruilo nouum eendere,or in hoc ipfo uircs effeilrtees lt;t fefe rcbiti inditM inhi* here de reprimere, qui hominibue omni deftitutii Jl'e opituldri peÃit et uelit, citrd opem obuidrum in ndturd cdufdrum, ef contrd edrundem uim ucl exertdm idnt dtq^ intentdtdni m ipfdf percuntium ceruiees,
Tdlem fe effe, er itd de fe quôd[entire nos uo* luitfteÃdtus e^ non tdutumpateÃnilionibusno* uis, utpromulgdtionc promiÃionum,Sed er ope* ribus inuÃtdtis, extrd ordincni ndturlt;e,rcfufcitd* tione. mortuorum, repreÃione curfus Solis, pdrtu tnulierum ndturd Ãerilium dut fene£ld e^Åtd* rum, pdrtu uirginis, fludtibus dehiÃ:entium er [copulorum inÃdr inÃurgentium dtq; inÃÃcnttum aqudrum, conferudtione hominum in medijs fldm* mis, eertiÃintis udticinijs de Mondrehidrum nu* mero, exortu dtq^ interitu, mutdtionibus.
Hæc er Ãtnilid dlta teÃimonid oppondntut Stoicorum delyrdmentis, qui itd Deivm fecundd* rum cdu/drum nexibusirretiunt, ut libertdte om*
R r r à nipo*
932 ANNO I y 6 f.
nipotentite exudnt, cr noftrit eadem inculcenttif animii,iic in caUmitatib. nut periculis,cùmdeferâ^ ti 4 Md rerum ru.turlt;i uidcmur^ de duxiho diuino deÃieretnies.
Sed ddddmiM ex 'Eccle/i£ doflrina ituÃriorit teÃimonid pecnlitirtum puteÃtHionum, eptue de== cldrdtit hdnc ætemdm mentem eÃe iüum ipÃm uerum Deum,qui e/i Prffer Domini noÃri IE SV CHRISTJ,quicum FUioO' Spiritufitiélo res tinttterfdf creduit ex nihtto, qui miÃt F ilium dd redemtionem generis humdni, quod perierdt, O' cum Filio Spintum fdn£lum eÃundit in cordd credcntittfin,deniq; qui età uerè irdfcitur peccdto, tdmen recipit O findt reÃpiÃentcs per o pro^ pter Fiîium.
Hit de DeoÃntentLe uelut oSityoi certiÃimi mmmteq; fdüentes procédant nos, quoties dd nd^ turæ contemplationem dnimos dduertimus,o dU rigdnt cogitdtiones cdterds, qu£ Ãne hdc nornu, reârtce fepè 4 uero dberrdntes, tdndem m Idby* rinthos incidunt inextrtcdbiles hurndud: rdtionit ut Philofophorum commenta oÃendunt.
Sedà Deus cdufd boni e/l,o dd hominumfd^ lutem ndturd conditd cà unde eü in generc bu» mdno tantü morborumf Vnde tarn fubiti mteritus tdntd multitud'miSy quantum conÃicumur peÃe abÃimi. O' celeritdte Ãepe tdntd cxt'mgui,ut utx futmme ddfldtiperednt citius f Ciudre quafdluti bomi«
ANNO 1767. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;58î
hofnmum Ãruirc deicnt, pro fulÃdio tJccejJarU cpii uim inferunt, pro falute intentant pcrnicient atcp^ interitumf Hoc fcilieeteü, cuiiK mucftigan* da noiii atcf; explicanda ratio e^l, contra Epicu= rcos,Atbeos, Hypocritaf, gnorum lïli in cafion onnia : hi in nagos incertosg^ materia: motut,^ ttim c^nandam /Ãerum otnniaÃcclufo Deo,quem à modôDeum eÃe credunt, Ãniniant tarnen,ut lo= ttcw Homericum negleamp;:l, cura rerum humanas rum, ocioà er fecurè alicubi dcliciarnîiypocritæ contra in Deum omnia refcriint,cauÃs fecundis e natura fuklatii.
Sic igiturÃntiamtes,Nec morlos mortemq^ (dc his enim prlt;ecipuè numc tiolis Ãrmo efl') cajii ey Ãne uüo Dei conÃlio acciderc : Nec cauÃs in folo materite uicio uagoa^ motu, aut coclo quarendas eÃe ; Ncc ifrf in iuflittam diuinam conferendas eÃe clades pulîicasÃerilitatis, beüorum,pcflilcnti,e,ut ttim omnem fecundis cauÃs detrahamus, quarum tniniflerio quot;Deus utitur.
Sed contra Epicureas opiniones, quas primo cmnium eueUi cx animis atq; extirparioportet, accendamus er confirmemus in nobis agnitioncm pra:fentiæ Egt;ei, er curiC ac follicitud'mis dc nobis diuin£, bis ueris ac perÃicuis teflimonijs:Omncs capiUt capitis ueflri numerati funt. in ipfo uiuU tnus,mouemur er fumus. ipfc e^ uita tua er lon= gitudo dierum tuorum. Eiomtnus mortificat er ttiuiÃcat. Ego Dominus faciens bonum, er creans
Kr r 4 malum
584 ANNO 17^7.
mAlum,fdlicet pÅnæ. Hiec liiita, enmt oÃendtmt non fortuity, fed fctcnte Deo »Mia obijct. Qudre ut 'm bénéficier um, fie 'm pÅnArum cdufis com^ pleikimur Deunt.
De fecundis cdufis loc tenedmut. Qudnqudm ut fedittones, bettd CTfîmiles dlt£ pÅnæ ii Didbo* lorum cr hominum fouit id oriimtur,fîc morbi pricfertim epidemij 'm materid edufos hdbent, qui uel mitid corruptionis connpit 'mtri fif'e,cx 'mfi* tû d primo ortu, contrdiîoue deinceps ex dlifi Cdufis uicio,dc fem'md mox contdélu, fiomitedut cxpirdtione propdgdt, uel cÅlejiium corporunt motibui de lum'me inficitur: amen ne hlt;ec quidettt cdfu eucniunt, (ty fineliei uolunate. Adek enint perpétua Deus opert fiuo, Ctr ndturdm Itberrimè ddmmtftrdt.Vt igitur frenos IdXdt uel mijett md^ liciie Didbolorimt dut hom'mum, definitis metis, ultrà quds lüd cjferri de prouehi nequit ; fie O' mAteri£ udgos motus moderdtur dtq^ eohercct,0' caelcflium cdufdrum uim uel rcflr'mgit dtq^ cohi* bct,uel mciatdtq^exdcuit tùm uufocumqs ^d fie* lerd hom'mum merentur.
Itd Deus grdffiintibus epidemijs infiedionibus, multos dutcorreptos idm ueneno de pericliantes firudt,quibus nuüd pote^ duxilidri humdnd mdu* firid,dut prorfus tutos dtq- immunes d contugijs pr£ftdt. 'E.t fopè dlids 'm cdldmttdtibus publieis _ dut curfom ndtur£ foum permittit,dut uidus'E.c* clefî£ precibus, uel mitigdt uiolentidm publiée fo* uienti*
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;98;
Uientiunt cUdium, ud opem fert oppreÃis, natura tota aduerfante ac ceu conjpirante 'mpernicietn defertortim, ut ferunbat populum ifrachticutn in ^gypio,in jnari rubro, in deferto.
Hac )pe cy fiducid municimui dnmos, dd exo cipiendos pefttferæ luis appulfus,ut 4 quibuscun^i cdujîs tüd ciedtur,fcidmus effundi edtn dtq; exun* dure in genus bumnnum, Deo fcieiitc dc permits tente,zy cdufds omnespoÃtds eÃe in Del poteftd* te. Nfc c^uod mulei intereunt, m foldm dndlogtd)» pdtientium ate^^ dgentium cdufdrum,ut Athei: Nec quad multi ud inter medid cddduerd non in^ guindntur,uelfuperdnt uirulentidm foldtit referdmus fubiedorum corporum J'viwaSeM/, dut uim dtq; efficdcidm rcnu:diorum.Sed 'm iÃo iu* Ãitidm, 'm hoc mifericordidm DeiÃmul comprea henddmus,quod non dcecndit omnem irum fudm, feddliquds Ãrudt reliqutds generis himidniproa pter EccleÃdm. üdm Zir quod ndturd; in aliquibus tdntum eà robur, ut uenenum profliget dtep difa cutidt, O' quod mediemd efficdx ed dc prodeÃ, Deiopus cd.
Hecuero proptered dut contemni debent cdUa feprdifentesdtq;obui£,qute Ãmt udut 'indices dc nuncite tr£ diuinte, o udut miniÃrd: dtq^ execua trices ludicij dcÃntentilt;e diu'tnæ : dut negligi dea bent rcmedid, bis mdlis ud dreendis, ne inudddnt, ud extirpddis,Ãprebederint,propoÃtd diuinitus. Cuflodit enim,tueturdc ferudt Deus altosÃne tnea
R r r y diÃ
980 ANNO 1 f 6 f.
dijs, alios ^cr ordmata media. Sed medijs omîtes uti unit,/lent cibo Cf potu.
2^agtMm uim e/Je infaufii congre/Jus aut com mixtionis trium fuperiorum Planearum, pr/efer^ tm ubi crebra tetraq^ mifeentur luminum deliâ fjuia, Mercurius fuum uirus a//gt;ergit,fi guis 'mâ Ãeiatur: aut ofeitanter nimis, aut numguampror» fus cceli motus uirosg^ contemplatur,m terrena foâ la oculis animog- deÃxus. Sed guid ad peÃilenâ tiam hlt;cc 'mguies,cuius è putredine origo creberâ r'tmè e^i^ Età non mÃcior multa particulatim loot 'mgu'mari halitibus peflilettbus,emiÃis c putredine magna, fordida atg; coneluft, uel cadauerum, uel rerum terra nafeentiu/m, uenenatarum maxime,'m aguis ei' extra aguas,aut maligne matertne in terâ rlt;e cauernis abflrufe-.tamen nulla ent unguam pUâ tredo tarn magna,gu£ 'm tarn amplos atg; patentes a'éris tra(lus,anam molem halituu et coalitu tarn Ãrmo cohnerentium di/fem'mabit atg; di//)erget,ut fimul 'm pluribus ijfg; dtÃun^liÃimis locis,ceu Ãoâ mitc 'm aêrepeflilentismaligniatis acccndat,mulâ tos annos duraturum, fed accedat ad propinguas caufisuis maior ac penetrantior c caelo neeeÃe eä,priefcrtim ciirn fepè multos citri cotagia uüa, citri antegre/Ãtm putredmem, uis uenenata corri piat ac Ãrangulet fubito. Tradimt hiÃorice,cir etter annum Chriflt nz7. luem tim immanem ter* ras E uropeas peruagatam e/fe, ut tertiam partent bom'mtmi extmxent.Eo tempore confiât fub virâ
ANNO I r « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S87
ginw 'Dodectitemorio coijffe Saturnum, ïoucm cr Ulartem, anteceÃijje defeäus liminum fre^ quentes.
Qttlt;e fecua de'mceps Pcfiilentia circiter annum tniÃe/{mum,trei'enteÃinum, quadragefimum quin» tum,mAiore feuitta partem hominum dimidiam fu» fiulit quinqutnnq /^acio,initia habet ex eorundem Planctarum Synodo fub Dodecatemorio Aqua »
Alia rurfut ingens Peftilentia,fed prioribusmi* tior Puropam dcpopulata eil,anno miUeÃmo,quaââ dringentefimo, oäogeÃmo quarto, Saturno cr loue copulatis fub iugo, oppreÃiÃj; aduerà er in» fefli Niartis diametralibus radijs.
yidimus congredi eofdem hiÃe duobus annis, fubCancri Cr LeonisÃgnis,cum quidem pracef» ferint aliquot annis creberrima er terribiliama» ximèlummis utriufq; deliquia. Lffeäum mox de» itneeps ÃnÃt Europa,cr Ãnttt eundem adhuc iant perfeuerantem in annum tertium,inde aÃoryflhe» nc ae Ponto Luxino ad OceanumAtlanticum ufq;, ut penè ab infeilionibus ÃuiÃimis ac celerrimè ittgulantibus, nullus reperiatur angulus immtmis, nijiquibus Dei benignitas ha^enus pepercit.
Compertum erde hocloceeHmultisueteri» bus obferuationibus,inÃci hunc lue peflilentc,cùm Saturnus uehitur in Leone uel Aquario,et exaÃc» ran uirulentiam ac uehementiam,à Mars uel aÃi» fiat Saturno, uel in htme aduerfos radios minaci uihrrttu
?89 ANNO «r^r»
uibräfu etdculetur. rtÃigiturPeftilentidm ïv/h* fi-iop feuizs-iXufiop cr contdgioftm èputredine pirticuldtim ndÃi fdcilè dÃentior.communem td* men immenfii terr£ trdilibus dc uerè imi'i/xtop freari confldriqi ui mAiore,(p(ie ccelo cxcidit,con* fenfus experientiic dubitdre nos non finit,.
At qud ui fimdunt uenend calefies cduf£,cùnt nuUds db orbe elementdri recipidnt uel ddmittdnt uiciÃim djfeólioncsJ üuUd fidt in calo lumitlis cum terrcnis expirdtionibuspermixtiotynde tin= ta, emergit inter fuperiora cr 'mferiord corpord Antipathid certo poÃtu Ãderum, ut extiÃans è fupertoribus uirus protiniu homines iuguletf
Cdufdm huiiK Antipathie nuÃd Philofophid etÃiquitur.Sold enûn edm doilr'md calefiis demon,^ firdt, inhorribilildbe uicidte mdterie de turbdte harmonie reruni omnium, quam O' homîntvm ge^â neri O' reliquis nature elementaris partibus in=â flixit peccdtum, Tantam DE O iuÃo indice dC uindice preftdntiÃimdrum de perfediÃtmdrwn rerum ruinam, tantam inter fe earundem diÃre=â pantiamatq; difcordiam traxitlapfustriftiÃmun prmorum parentum. Tie hoc lapfu o de ingenti inÃrmitate noflrd,que lapfum confecutd eÃcoin^: monefdciant nos trifliafpeiklculd magno numero Vitcrcuntium homtnum,
Sed cur ubi rccurrunt ijdem poÃtuf, nonfem^ per pari uehementid ingruunt atq; urgent e Cur «fro etiant non in omnes homines pariter fefe exerit
ANNO ï y 6 f. jgj» fJco-jf O' effundit uis eorundem f Lon^UM eÃet fîngula dd ueros caufdrutn fontes reuoedre. Ttieq-ut 'm re cbfcura o- nondum fdtis explordtA, in* â¢quijitio dtfficultAte cdret. Dicdm tAjnen Z3' de ^Mflionedliquid.
ConfenfuieH mirificus cati cum orle clement tAri.Cogor Oquot; hoc fdteri,experieiitiie documenta conuiéitif, dlid call Ãderd ha tcrric pdrtibus or huicgeneri dniwdntium cognAtione mdgafdmit lidri,qudm dlijs coniimiki, dut contrd infefld ntd* ^adtiji 'mimicd eÃe. Qudrc cr ipfd olbiuicrba fiderd uim crrdntumt,uel extimuldnt uel frendnt. Obferudtum eR enim, ut c^terd prtctercdm, ui* brdtos coniunilim rddios fuperioru/m, è Gemuio* rtvm,Virgma dut AqudrijÃdere udlidius incum* here in genus humdnum, idg; urgere infeflius^ qudm dnimdntid ctetcrd, prafertim fi ex dntegref* fis alijs call gudlitdtibus euidentibus dc ntdnife* fia, EndemOe dUt Lpidemine confiitutiones dërtm corpord prispdrdrmt. Stepè Oâ pofitus mterit ueniunt contrdrij dut'fimiles mferiorum Pldnetii yum, guorum ilU uim ae ter or urn non elidimt guU dem,fed rettmdimt tdtnen ac hebetdnt,hi ueroext stÃerdnt.
Sed ne guidem orba elemtntdra eddcm ubig- e^ â conftitutio,dut hdbitudo dd uim calitus emiÃdm.
Hegi cddem corporum humdnorum temperies eft dut conditio, dut hdbitus idem. nbsp;nbsp;dlius dlio di*
ligentiusuitdtfugitg^periculd, Citius cmnino /end*
990 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNO
concipit ucttenum corput ««koXw/w/J dUlTrXn* Ãufiiioi],non co tMtùm, ({uiii Ulibus fontes incH copiofior uccommoddtiorq; fufcipiendo cralen* do ueneno, Sed co etidm, quod in his punit Ceuf ingluuim.heUudtioneSyintempcrdntiam, libidines, quibus cr eneruantur cr poUuuntur,cr uicioÃs humoribus implcntur corpora : in iUcs oftendit Heus nonfirmitite tantum aut robore uirium,dut præfidijs humana, induftrta comparatis atq; adhh hitis, conferuari uitatn hominum, fed ope diuind, cui quidem nugis quant aeteris cauÃs tribuamus, quod multi feruantur, Ueceffc eH enim fatcri Medicos fapientifimos etiam Cf exercitatifimos, tAntam fa;pè m peflilentibus morbis ueneni uint effcyUt praÃdiaartis atq; induflrif humante pror fus rejpuat, qualta de Attica peflilentu Thucydi* des,de lalica Antonini fecido Galenus commenta» rat.
'tJeq-excludatur ab his cauÃs'Dia.bolushoÃif Tilii Hei ey generis humani, qui permiffu diutno ex his occaÃonibus crudelius feuit in miÃros ho* mines,atroci cruciatu lacerans corpora,cr uiruf afflatu uenetMtiore adaugens, Sed tarnen huius poteÃatem fcimus metis ccrtis circumdatam eÃe dtutnitus,ultrà quas progrcdi nequit.
Coniungamus itaq^ caufas omnes,quas (y' De« us ipfc coniungit, PeÃilentiam Ãatuamus effe pce» nam multiplie turn peccatortvm,in magna, multitu* dine generis humant, nbsp;nbsp;nbsp;irnmitti feu uolente
ordmante
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;591
trd'Mdnte, ut in Hiftorid Heiuid, feu permittente heo. Cogitemui iujticia diuinic proprium efJcyUt dtrocid deliikedtrocibuf pomis^publicè grdffdntid publics communibiK fupplicijf uindicentur^ intueamur et in eM cdufdi, quibus Deuf ccu mediji utiturJdnquAtn in teftimonia iræ diuind: dduerÃti peccdtd,^ tetnejudutin Lcgis diuind uocem, de^ nuncidntem cz infligentetn pandi promcritdf.
Kurfus oppondntuihis et rcmcdid dnAlogd,fud fcilicet amp;nbsp;conuenientid fingult'i,led eo ordine GT tnodo, (^uod Dfo iiiftitutum dtg; concefÃtm eilt Cogitemits Deum GT liberrimum cfje nAturd Do^ tninum, non tdntum iuflum, fed niifericorx dem effe,qui pocnitcntibiis unit purcere dut paitdi Icnire. ideo uerd pcenitentid, çj'fcrid diq-dÃidud inuocdtione fludcdmies fleilcre g^ duertere irdift DeuPeti enim G!quot; expeóbtri d fe duxilium prdci^ pit.Sicut dicitur.lnuocd me in die tribuldticinis,et eripidm te.,GX honore dfficKs me.Atq' ut precumy fic remediorivm prdÃdium conceffum nobii effe fcidmut,qud in humc ufum Deui condidtt.Nec ntd^ gis peccdt contrd Deum, ufurpdns renwdid legia timd, qudm petens libcrdtionem .lt; morbo dut mitia gdtionem,}i dd obedientidtn fefe offerdt,fi dlitcr Deo uifum fuerit. Proptered non fdflididmus dut fferndmin remedid, neceÃifdtis Stoicd perfudjto^ ne,qud in mdgnd uulgi parte domindtury. Guitit Uoces funtSi in iÃorum Gdtalogo fum, quos D E« V S fupcrejfe uult,quorfum Medieiitd opia eü Æ
Net
592 ANNO 17^7.
Nee temcrè in periculanosconijcidmui^cfuodeâ tentare Deum. Sed cr uitemuilocainfeókl,ey' contdgijt occummus, cr prarnttniMnui at(]; ob^ firmemus corpora aducrfu^ fetninaria cr inquina^ mena conagiorum.Animos uerô pr£paremus ad utrun(f;,fcilicet ad picplacideq- jerendum c^utc* quid euencrit, Oquot; ad obediendum uolunati diui* na:,à uel uocatio nos ret'mucrit mtrà met as ojjicij noflrt, uel ex hac nos Jlatione Deus euocarit,
ïietùmquidem reeuÃmus medicationes, cùnt pericula urgent. Sed faitsfailum pictati certô no^ bisperfuadeamus,à et' integris uiribus^zy deÃe^ ratis auxilijs, parifiducia ttntei Mediatoris noftri lESV CHRISTI MJ Dei uclur.tateacqiticà camus.
Diéc de cauÃs periculis pcÃilcttti£,ut ado^ lefcentibus proponercm,tempus meadmomut.
â Cumuerô 0quot; betta nobis non tantioncadeÃes Kin£,fed iamflrepentium penè pr£ foribus undi^ que armorum fonitus ex multis locis quaà denun* cient,recorder uerfus Oraculi:
u^a Awf JttKÃç rsQ'Ksp.oq,^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»/à . au?.
Dorica beîla Ãmul uenicnt,edr maxima 7eÃis.
I
Et ualdè metuo,ne Ãmilibus calamitatibut Germania obruatur. Trifle eü flgt;e£lacultvm, cu/m -agminatimfuneraefferuntur. Sed triflioralongé funt
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;99?
funt l^ellAcula benorum,^' maxime ^uidem bar» bancor um CT' duilium.
Barbaries, non ut inter bumaniores gentes tintùm certdtur de imperio,nec uidor cententui gloria uiäorite parelt debellatis, ncque incendijs antùm deuaflantur prouinda, aut aedibui fami» ltlt;e, direptionibui faculates exhaurtuntur : fed delentur Ecdefî^e, Politùe leges boneflte, iudd aa, contradus legitimt, rj alij confodationis humante nerui. Abiguntur ut pecora hommes ho» »eÃt,Oquot; nihilo mitius aut humanius, quam pecora tralklntur. Abflrabuntur à complexu parentum Itberi, maritorum. coniuges, er diitulfi inperpe» tuum diÃundiej; abripiuntur 'm trifliÃimam fer» uitutem animoru cr corporum. Qua re mens pta, amans fuorum,cr fottidtanon tam de prtefenti quà m de leterna beatitudine, atrodus nihil nee triflius cogitare poted.
Hec multóclementior ed exitus bellorum Ci» nilium, in quibus ferè ij inter fe dimicant, cr in» feÃius penè atq; ardentiori odiorum impetu,quant truculentiÃimi hoÃes,non de imperio, fed utri fu» perÃnt : Ii ergo dimicant, quos nAtufa,quos re» ligio, quos pdtria, quos ReÃublica inÃnitis ar» diÃima neeeÃitudinis uinculis coniunxit, eo euentu, de quo dicitur :
KXoue 0 viKHo-aç, cSi vtau^tiQ aTroAwÃt,
N4W »»ffr v»kZuü Köd rrWo'Atÿf'iap in beBis Ciuilibus nihil ed medium, fecundiem Appianum.
ff lt;^^re
594 Anno 17^7*
CiMreUonterici ucrfiude CiuHtum beUorum toribus ucriÃimi Ãmt :
Atpf KTtop, fl-iip-tsoq , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£KeV@^.
Oà TTOÃt/xou tparca £73r/J\p.iou WKpuatVTOÃ. Itnpiui 'm patritimciifudm,leges(l;'Deivmqi 'E,Ã,quicimqi cupit ciuilid bella ciere.
ImnMiti qult;e mox fimeftunt omnid ctede, facra^O' leges aboient m pace uerendas.
Hw nw/w iwflro nos loco obuiam eanms,poenh tentia, precibus, fobrtetate, modeflia, ddigentitt 'tn omnibus pijs officijs. Et ardentibus uotts com* mendemus EccleÃam fuamfilio Dei, at^ue 'm Ec^ cleÃa nos quo^;. Et oremus, ut hnec mgentia maU amoliatuirac depeUatà nobis.
Te ergo EiliDeî, ïefu Chrifle,cruciÃxepro nobis or refufcitAte oramus, ut paenas nobis leni* as, nec finas 'm regionibus optime conÃitutas Eo^ litias er Ecclefias euerti, aut deleri doólr 'marunt Studia, ne uaflitasÃat, qualem 'm Oriente arm^ Turcica er Tartarica cffccerumt. Propter te hoc facias,ut tu celebreris,
Amen,
D I X I.
PETI*
1
ANNO ï y £ r-
P E TIT I O,
l
D. DoÃor Vite, Decâfte (S' Protâ cttnceBarie digniÃittte, Prlt;eceptor Ãom^ pater colende. Simüitudo periculorum, in quiluf efl tota Europa propieft pefliferam lutm,reuocdt fniht m memoriam Schôlafn. Pîipfiocratis , lt;^uifloi ruit tempore beBi Eeloponnejtaci, gra^aiïte iBd infigni Eefiiientid, quamAtttcamuocatit,ut opà nor,propter mentionem urbis Attiae in biÃoria Thucydide. Vagaa enim' e/l lues per Graciant totam , Macedoniam et Thraciam, er for taffe uerfui occafum longiict, Nam ferè iüarum mfeiiionvm, qua Europam inuadunt ac peruadumt, initium ell ab Oriente.
⢠«
Eo tempore Hippocrates exfua Schola Medi^ eis inftruxit Graciam u^iuerfam,quos publica au toritate teftimonijs ornatosablegauit. Theffalum flium Athenas, Indern Peloponnefum: Draco* nem alterum filium ad HeÃcfÃontum ; Polybum generum in Macedoniam ; Alios difcipulos alio miÃt. Jpfc Theffaltam, Achiam er Phodden cir= cumiutt,ac Delphis Apolloni facrificauit, oflcn= dens Pefltlentiam ab irato nivmine pana loco in* fitgi,nec foils auerti prafidijs remediorum.
lÃoueor cxemplo,utex UippocratisSchola profeiktm efà hanc noflram confuetudinem ex*
S ff Z iflimem.
A N N O ' I y lt;nbsp;J-, iftimem,qua publico teÃimonioornAtisÃtctmut poteÃiitem docendi Ac faciendt Hedic'mam ijs, Ãfttof idoneos effe deprehendimuf. Et cur neceà arU fit h^ec confuetudo , fepè alüs cxpofitU/in
Cttin dutem 0- hic'Mdgifler Petrm Cnemidn* d^, qui teflimonium à Ãoücÿo noflro petit ut prdÃefitid, priudtim Cottegio noflro, publiée toti Acddcmu, cum laude fua cr approbatione omnium,oflenderit fe doilrinamartis lAedic^e, ex Utppocratis fontibus intégré cr folidè didiciflif 'Ã' peritiam, induflriam -, fidetti, falicitntem in medicando iam per multos annos probant pluri* niK^ in hacurbe cr alibi, cr profeÃionem hone* fliÃimis ac caflii moribiu omet : abs te CoUegij, meo cr ipfius nomme reuerenter peto, ut autori* ate publica,qua fmtgeris, facial et potcflatem,fl* ctmdum leges noflras, fuÃctpiendi gradum cr »«« fignia Doiiorif in M.cdtc'md, Hot offlcio CoU legio noflro gratiÃmumfeceris, cr iHtvin tibi ad pcrpctuam gratitudmem deumcies,
RESPONSIO,
Non eü mihi ignoti huiiu Magiflri Pffri Cnemiandri atntci noflri doibrina, ecr uitae de morum integritas, Proinde eitm paterne anto* rc compleélorf Et hoc eins confiliwm ualdèprobo dt^
A N N I y 6 Sâ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;397
atiji l4udo,quôd non uoluit ad Uiedicationes accea dere, aifq^ Prlt;eccptoru/m autoritate cr teflimoe nio. Id enhn fignum eü, quod quam periculofà fit buius artii traäntio, iam pridcnt fccum animo rea putauit, neq; ad earn tcwre cr quafi tUotis mania bus irrucre uoluit. lilt;ec modeftia laude dignaeH, ezquot; bo«t«e»j Uledicum 'm primis decet.
Quamuis igitur non dubito,qum fanäiÃhnum lufiurandum Hippocratic fepè legerit,ZT femper in conj^eiiu babeat, imo 'm ipfo peilore fcriptimt fecum circumferat ; tumen prlt;ecipua eiios lurifiua randi Capita propter Scholam hunc honcftiÃia mum confefium, hie commmoranda efiè duxi, ut uideant omnes, quant cafiam cz fanékwt Hippoa eratcsuoluerit cjfehuius artic traäationem. Suttt autem huiui lufiurandi haic pracipua capita,
Primum, Prlt;eceptores meos loco Parentum babebo, ZT liberot eorum fratrum loco, illisq} quod habebo benignè impertiam, neque egerc eo$ patiar.
Ditetam ord'mabo omnibia £grotantibu5 falua tarent, cr noxiaprohibebo.
Hulli uel fionte uel iulfuc praibebo pbarmaa cum noxium aut lethale,nec talta fac'mora ope uel confilio iuuabo,
tiutti ntulieri prabebo, quod abortum cieat.
Cafté ac fanélé ztr artem hanc exercebo,C7 uia tant meant cuftodiatn ab ontni labe, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S ff i Aliud
998 ANfîO ij'tfj'.
Aliud nihil nià fdniMem' falutem'lt;egros tdntium quteram, ncc^J^eibibo,dd quemcunt^ uoa cdtutfuero.
Deniqi ubiq^ honcÃdtem CT cdftitAfem tuebor, çrdbomni fu/^icionc libidinum innocentem me conferudbo.
Et quicquid uel incurdtione morboruw, uet cxtrd edm uidero ucl dudiero, quod non Ãt effc^ rendum, id per uniuerfdm uitAm meam anqudtn fdcrofdnélum myflerium fcniper celdbo,
Hec ideo recenÃndd duxt ,ut O' nos ipà dd^ moncdmur, er dlq uidcdnt, qudm Ãnile er cdflè hdncdrtem trdikiri uolucrit Hippoerdtes.
Sed omiÃt ipfe, ut homo Ethnicus, ed que no=gt; bis primd er precipud eÃe debent, nempe timo=: rem Dei, uerdm pietutem O inuocdttonem Des. Noj dutem beneficio diumo Ãxlicius er mtltus in= Ãstuti hoc Ãdtuere debemus, Omnem fdlutdrem Medicindm d folo Deo eÃe, Ideo db eo dÃiduis uo^^ tis er precibus petere debemus, ut cogiutiones, rmtnus er mentes noÃrds Spiritu fdnilofuo regdt dc gubernet, dd qudm plurimorum homintvm fd^ nitutem er fdlutem. Neque he preces irrite, fed eÃicdces erunt,er mdgis quim uÃd morborum regt; medid leudbunt egrotos. Sicut pius Poëtd noflro tempore cec'mit :
üditiq; preces cdfle pdUentes pellere morbos, VotAqi Poeontd fortius drte udlent.
Quoi
ANNO ï y 6 y. 999
Q«O(J dutem dd hoc dttïnet,quod in præfcntu ri me petitur, td uerô Domino Cdndiddto,pro mco crgd lUum dmore,fivmnM uoluntdte concedo.
Et dutoritdte gud in prafentia fivngor, pote^ fidtcmiüi facto, feu, utloquuntur, tribuo ilUlia centidtn affivincndi titulum infignid Doilora» tus 'm arte Medtca : Et cætera qult;e ad renuncida tionem,cercmonids,dtqi ad hanc folennitdtem per* t'ment, clariÃimo Niro D. Eromotori, Compatri meo charifimo permitto cr commendo.
Et æternum Deuw, patrem Dommi noflri lea fu ChriÃi, omnts falutaris Medicimc fontcm pera tnucm oro, ut cr te cr nos Spiritu fuo fanéîo rea gdt, ZT effcidt, ut medicdtioncs tu£ quà m pluria mis hominibus fcelicesjînt dc falutdres m Chrifto, CT per Chrifium lefum, Redemptorem nofirum, Am.
Q_VAESTIO.
Et meminimui dijfutationtim tuarum dcFca bribus cr Pefiilentite malo nuper habitarum, Renunciate dom'me Doilor,M.edice eximie,amice paterne : cr audiuimui modo orationem de caufis diu'mis CT naturaUbus contagionis illius mortifea r£. Qutbus ut meo loco fubferuiam, edoélus fu/in de codem argumente qu£rerc aliquid, non tà in PbyÃce,qu4m de eommuni cr dd omnes pert'mena
S I f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tedoa
»000 ANNO
te doélrintireltgîonis Chrifiianie,quie eAfcientid finAorum, cum talia Ãnt omnium locorum or temporum, ct hunc etidm locum dicatum ritibut fdcris inuocdtioni rcltgiofa,dedecere minimi poÃint.
More igitur inueterdto, cr pro concefjd au» ti noflr£ in feÃiuiMibm Scholdflicif tdlibui ucr* bd Ãdciendi poteÃdte, primùm renuncidti Domini DoAoris honoribuf nouii grdtulor, ei^ bcniprti cor,cr OmeÃionempropono hdnc.
Cum PeÃis Ãt inter edi poendijCfme irritdtii, ird diuind grdifdntur in genus humdnum, An Ãmper cdufdi in ndturd bdbedt, dut diuinitus cz per mi» niÃerium bonorum Angelorum hoc ntdlum in terrdi effunddtur, dut etidm d milis Ãnritibui nonnuntjudm exiÃdt, Deo necj^ mdnddnteneqi eu» Tdnte, quiminiÃerio horumj^irituumnunqudm utitur.
Difficilis eÃe putdtur cr impedim reÃonÃo, cr dlidrum Scholdrum proprid. Sed cr hoc loco non eA indignd. qu£Ãio,cr ejuôd fideiÃt avdAo» yop de hii dtci,et itd res trdÃnri poteA,ut d Scho» lu etidm Medicis non Ãt dbhorrens diÃutdtio. Atque ut comtnemorem quic de hdc re ego di* dici.
Mdgnd res eA plendéfi difficultdtis CT obÃa» ritdtis, de contdgiontbus ZT cduÃs hdrum dicere, fed de ijs quÅ in peflilentid fiunt inprimis, nbsp;nbsp;nbsp;td»
men fi res inexplicdtd mdnet,Qr ignordtur edufd, metho*
ANNO ï r f. »001 methods ccrta in ntedendo ejji non poteii. Atque Mnire dlicui in mentem poÃit, hac de cäufn uetex res Medicos hi avliipifPMua. ZX 5tã|«pafMa3 xa coâ^rlt;t Peflem fttd tÃm tnultd codceruajje, ex ^enere eorum qu£ contra uenenum ualent, cr putredinem arcent, crprtecipua membra confire want, quod huius ueneni caufiam O' naturam non baberent perfi/eâifihnam» Sicut cum Gatlicus morbus primum inuaderet nojlros hommes, in malo ignoto adhibita fuerunt ea omnia, qutbus t.mpirici ueteres contra Scabiem grauiÃhnam uà fucre, 'm quibus Oâ tmdliones finit lUie cum bye drargyro,qu£ hac occafione adhuc in illius morbi cura confieruantur,
Sed ex fcriptur£ fiacra biftorijs ZT tefihnonijs boc confiât, inter panos diumas, quibus peccato bommum puniuntur, effe famem , bcüa, pefiem, ficut morbi 'm genere fiint pana peccati, cr fcri= bitfidpiensllebrlt;eus: Qttipcccatcoramcreatore fuo,meidet 'm manus Medici. PoteH autem 'm nox tura deprauata, c, ut Paulus loquitur, fiubieilA udnitati,exijs qu£ fieUarum concurfiis O'cone figurationes cert£ atri hnprimimt,ajficiiüeOâ inqmari. Sunt enim Gr£cis jxtlt;ô(r{S-a.Ta, O' me didem uentorum flabra commoneri poffimtpefiia lentia,O'in terr£ cauernis O'fuperficie buius materia coUigi poteâ, qu£ exbalando aerem 'mfi» ciat. Qtt(C cùm fiunt, de nAtur£ curfiu, qualis iant t^3 Pbyficè pefiis excitari uidctur, nondÃas
1002 ANNO
iorantibui ucl Deo per bonos Angelos, uel nMÃii finritibus in uAturd admadum turbantibus. Et td^ men h£e etidm tnm pand ell, cui ndturd fubielki eH propter peccdtum, dbfg- c^uo nihtl tdle in nd^ turd fieret. Sic etidm ed quæ Sirdcides commemoa rdt, noxid fiumt homini, ignis,mdre, fûmes, bea fii£, ucnemt, Scorpij, inunddtiones, morbi, non confulto dccerfiti.
Hoc igitur difttnguendi cdufd prmum genus peflis cffe pottumus, Phyficimt, id eH, cuius cdufe in ndturd dppdrednt dliqu£, or quod tarnen pand effe diuind non defindt.
Sed pr£tcr hoc genus funt dtid duo, cum non fimpliciter de ndtur£ flatu pr£fenti mdlum exa tflit, fed dccedit uis externd, edcji uel diuma, qu£ mdlum pan£ huius commouet, uel didbolica mda lorum finrttuum, qui ndturd dbutuntur dd per* fticiem.
Cum diuinitus peflis immittitur, utitur Deus dd cam rem Angelorum fuorum miniflerto ,ficut in alifs panis, qu£ non dffimptis ndtur£ ddmisiia culisd Deo exiflunt. H£c enim dlids affu/m it iUe, alias non dffumit, cr ut in Scholis loquimur, dlias cum cdufis fecundis, alias fine his aliquid exequia tur, ut cum Angelus Domini interficit multi mtUid hominum in exercitu Senndcherib, cr pcra cutit primogenitd ^gyptt. ltd i. Paralip, zj, mtttit Dominus Peflilentiam in ifrdèl, mittia tur Angelus Domini in lerufalem, ut percutidt
editt
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;looî
pefte, (2quot; uidet Dttuid Angetum 'Dommiflan-tcm inter calum terrant, findu/m gladium manu eius, O' uerfwn contra ïerufalem, cui cr paulo ante tnandat Dominia, ut cejjèt manus eiui à ccede. sic enim ibi legitur: Cum percuteretur krufalent, utdit Dom'mut, o ntt fer tm edfuper magnitudine malt , Ctr imperauit Angelo e^ui pcrcuticbat ; Suffcit,iam cejfet tnanus tua.
J ta cd Deus o ttri'^ap^aK«, gui malum cre^ at,fedtwn ttattà ùwtp à gt;}i K.oâXa'lófxi^ajâaiSi^« Xi3-ö!zlt;^uóp.£^a, ut ex Gr a'cis Theologis unus lo= guitur, ld cd, Non cd mala créât Dominus propter gua punimur, guod uulgo malu/m culpa noâi minant, jed per gua cafligamur, gua m bonum uertunt gs guibus immittuntur, guod ed malum poena.
Quicguid ed pratcrea in natura mali, idDe= us neg^ condtdit neg; nunc etiam créât, negue fu= ftentit,aut conferuat,fed 'm natur am ab ipfo cons ditam deprauatio iüaa, ed, atg; ita o peccatum in homme extitit, QT propter hoc catera in unis ver/tate rcrum mala extitêre, guaomniaDeus edit auerfatur, or in homme peccatum dete^ ftatur, O' punit grauiÃime, tantum abed,ut cons feruet aut fuftentet. Et haud/cio an caelum et ters ra hac de caufa interitui fubieSbi fint.
lion tgitur neg; peccatum 'm homine, neg; mas turn in natura religua Deus uult, fujlentat aut
cons
«004 ANNO lygy.
conferMt, fcä tintum Mturdm 4 fe codiutncon^ ferudt,quie bond eR, dtq^ ut itcrtvm dicdmiu, banc folam conferudt. Q«o modo fit, ut ed qu£ in bdc harent non db ipfi} conditA, fedem Slocum re* peridnt,duo nitentid fimul ipfa fuftententur, non 4 De0, fed db ijs in quibia bærent, quint diu hiec ferre in operibue fuis Domino libuerit. Erit eninf tempui, cum hie mundios confldgrdbit, or turn non dmpliui federn hdbebunt opera Didboli. intea red cr tolerdt de prafenteftdtu dliquid, dlidi hoc dd pandt uitur,dhds cobtbet cr reprimtt quod in hoc fefe commouet.
A Didbolis peflis commouetur per cdufdt fe* cunddt nature adminiculd tintum,qu£ hit fubieiia eR propter peccdtum, CT propter hoe tut hdbent in naturdm, cr Principes mundifunt dppelldntur 4 Chrifio. Quos enim fubieäos pedibtu noftris conculcdre potuimut, eos per peca cdtum fecimus HocrAoxfotTOpa? *19^ ®pXà ç- tti igitur hi in dire ed commouent, qua hunc uencna inficidntfUt fidt pefidens homintbut.
Nequedb ijs etidm qua in dere ndturdliterfi* nnt, qua in primo genere retulimus,db his in^ qudm non ettam dbeffe uidentur Didboli operd mirificd cy occula dtque inexplicdbiltd.Vndefiea ri poteü, ut fit quod Phyficorum de Medteorum rationes de eaufis CT ortu Pefiis in plerifq^ con* turbenturGT hareant,prafertim cum abfijihoe multi
I
ANNO I r lt;nbsp;r. »ooy tttula i)i Mtura rertvm huntAtti in^enij Acict pers figt;icere tiequeat,
Sicucroilli Spiritui tiAturu aiutipolJuntCT fblent dd pernictem, quafi pro iure fuo,nifî à Deo réprimantur, qui permittit, ut naturte Idboranti curfum prafentem, itA poteflatem his in natus ram propter peccatum, utdiximui, ^uod edit tÿâ execraturatquepunit,per fe:ut cum Dominus pluitignemi Domino, fupcr Sodomitus cr Go* nwrrhaos, cr per miniJiros fuos Angelos, quod ofiendimus : uel permittens curfui Juo naturdm, e:j- potefldtem in hanc fuum Didbolis, quibus not CZ uAturdm fubiecit.
Hoe ttwdo ddminifiri pamArum nonnunqudm ^peHdri leguntur Didboli, ut, Emijtt in eos tram furorisfui, irdm, furorem amp;â cdldmitAtes arrosas âAlt}} i'lK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TTOVHfSp, cr citrn Siraddes
fcribit, ejje Spiritus, qui ad pcendi exequendds conditi Jint. Est TTvev/xara a ê/ç iK/înKa'ip 'iicljjseUi, (tod nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tsi^twcs/xa=
styaq îiutojj «Jy KOUpS trftouAifag sk»
gt; KOà Tü/j 8up.op tS rroiHQvwç, auTOp Ko-wae-ourf, Miniflerio enim horum itA ut An* geîorum fuorum Deus non utitur, Jèd hi funt hos fies Dei,cr dbieélià fdcie huius:neque uÃdeil Konavia horum cum Deo : netj^ue parsfunt, rro* Amlaq diuinie, neque ut uulgo fentiunt, hiJfiris tus funt qudfi Cdrnifices in Repub; diuind,quos
rm
loofi ANNO
ruw opera adpanof uatur Dotn'muf: fedÃcttt Ldtrones çr Ka^ap^ara , quorum opera CT potentiam cr latn ccepit deflruere aduentu in carnem (uo filiui Dei, cr euertet prorfui gloriofo alt er 0 fuo, quem expeiblmuf.
Kecitaui breuiter,quid detantis rebueegó ftnt edo{iut,qult;£ tutc cenÃurafubijcio præflan» tiÃitne Domine Doäor, CJ- tuo arbitrio pcrmit-to, utde histuam Ãentcntiam nobifcumcoitimu^^ niets, uel ad alias Seholas me remittas.
RESPONSIO AD
QVÃSTIONEM.
ES T owziwtó explicatione digna CiU£ftio,Puer chariÃime, de qua eruditè in partem utramq; difÃutaÃi. Pt cupcrem ipfe quoq^addere aliquidf fi ratio id temporis elap/i pateretur,cr ni(ï ucre= rer,ne proltxitate nimia audilores fatis fatigatos plus etiam ojfendam.
Quare mea fententitcexplicationereieitü in tempus aliud, conuerto me ad ufitatam er debi-amgratitudinisdeclarationem,quam fi à comlt;â memoratione fummorum beneÃeiorum, quibm in hac Schola ajfeilus fum, ordtrer, er jingu^ la cum laudc ac dignitatepercenferem, tempus me citius qu'im Oratio deÃceret.
ANNO I 7 î. 1007
Sed cr uos Prlt;eceptores perpétua tuihi.pietés ZT obferuantid colendos à nrniK ambitioft mes ritorivm ueflrorum exaggeratione abhorrere feio: P.t ego re ipfa. (^uà m Oratione ofiendere ma,lo, ubicunq; fucrit occafîo, conftanter me beneficios rum perceptorum memoriitmret'mere,^^ datu^ rum operam fedulo omni tempore, ut fidem ZT gratitudmem meam uobii probem perpetuo,
Sed quid Aerbis gratum hominem animi fenfd teflificdri decet : Ago gratiM prim'umdtera tw Pdtri Domini Sdludtorii nofiri lefu ChriÃi, fonti omnis ftpientiæ, autori drtii M.ediclt;e^ toto peéîore, quod femind purioris doilrtme CT cptimdrum drtium m hdc Sehold reflituerit, ZT me in Ecclcfidfud ueraluce iüuÃrdtd ndfci dtque educdrijGJ' huiuf Schölte ciHem,horum Prtecepto^ rum duditorem eÃe uoluit, quod conutui meos Atqi induflridm /undo fuo Spiritu rexit, iuuit ey fortwiduit.
Ac precor eumurdentibmuotis,propter ternum filium lefum Chriflum, cructfixwm pro nobis de refufciatum,ut luccm fdpientite fu£, qu£ ex hoedoÃrmdrum ntdulo , immenfo tpfius benea ficto,poAlongds tenebrds, rurfum orbi terras rum iüuxit, dementer foueat dc conjeruet, nes queextingui earn dut mdodorum barbaris furos ribus, dut Turcied Tyrannide Jitiamp;t : Tueatur zy docentium dc difeentium catus in hdc Schold^
quorwn
1008 ANNO ï y 6 f.
^orum uigilitnti cura ftudio doârinte poà feÃio propagatur ad poflcros, ac Pricceptoribut uititn pvoroget, cr tranquitla HakyoniaStudiji targiatur,repreÃK ac fopitis bcUorum nwtibut, luis pefltfcne conagijs.
Cumcà nuÃafît Ãxlix cr faluturis Medicatio, nià quic 4 Deo eü ; nw quoque fludia ac nwdi^ cationes mcM, ac totum uitlt;e curÃum Deo com» mendo, Precorq} utÃuo me JÃtritu ducat ac do» ccat, Cf laborcs fortunet ac dirigat mcos ad glo^ riam tiomtnii fui, Cf falutem niultorum, ut fiant uas milericordite, cr organivm falutare, 4c opera mea feruiam CT profim alijs.
De'mde ago grattas tlluftriftimo Pr'mcipi ic V)omino, D. Augujlo, Duct Saxoniæ, P.le(lort, CTc. cuiui hberalitate acbeneficentia huecScho» la conferuatur, non tantum quod ad uetera bene» field att'met, fed attributii etiam Cfcumulatit nouis, Precorq; Heum, ut adfit ci 'm guberna» tione,cr confilia gubernationis fleitat ac dirtgat ad gloriam nom'mis fui, Cf ad falutem P-cclefine ac fubditortim.
Ago etiam gratiashumiliter maximasMag» nifico Dom'mo Redori, inclyto ac Generofo Do» tnino , D. ïohanni Georgio,Comtti lt;t Solmt, Cf c. lUuftriÃimif Pr'mcipibuiacDominif, D.Prneflo Dudouico Cf Barnimo fPratribuf, Sedmorumt Pomeraniæ, Cdifubiortim, Uenetorum Ducibus, RugtuePr'mciptbuSjCr ComitibuiCaycorum e3'cgt;
Domt=
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1009
DoMmfs meis clementiÃimis. 'Et edÃdem inclyto Ãom'rno Otfoni, Comiti 4 Solms, cyc. GtneroÃs Hom'mis Bitronibus dc Hobilibus. üom'mdtim etia am Eiobili Wenn'mgod Vudldc, iÃuflriÃimorum Eomerdnid! Ducum Uidgiflro Curite. CeneroÃo Dom'mo Petro 4 Runge, Commenddfori 'Vuer* ben/t,omntbui dc fingulis,(iuod prtefentid fud hdnc rcnuncidtioncm Grddm mei ornare cr ccndeco» rare non funt grdudti.
inprimii ueroetidmgrdtias dgo Reuercndis
ClariÃimis Viris, omnium fac^atum üoiloa ribus,crnommdtim Dodvribui -Artis Mediae, Prteceptoribus nuis reuerenter colendis. Viro re* uerendo Domino iodchimo Cnemidndro, Parenti meo perpetud mihi fietate reuerenter obferuana do, nec non optimis cr chdriÃitnis Erdtribusrneis, M. Martino Dauidi Cnemiandris, Gregorio Cnemidndro Patrueli -, or BalthaÃaro âRomano agnato meo , Thom£ Reichenau , Ttlemano 4 CMstterrodt, HoÃjitibiis LipÃcis,PrudentiÃimo Senatui Cotbujiano,^ ex eo ordine ablegato Via ro ornatiÃimo D,Thobi£Englero,Ac Ãeorjtm Via ris DoiHÃimis , Artimn bonarum er Philofophiie in hoc Schota ProÃcÃÃoribus er Mdgiftris, üobilia bus ac Scholdflicis, qui honoris mei cauÃa conuea ncrunt, Et Ãngulis mea oÃieia ac ftudia, civm pera petna obferuantio ac memore grafitudine defero atq;polliceor.
D I X 1.
Ttt Oratio
»CIO ANNO ï r « f. ORATIO DE STV; DIIS DOCTRINARVM, 5CRIPTA
reciaa, 4 Mdgiflro lohanne Fer'mario cum fufciperet gulertutionem Scholæ in oppido Sile* fixFreiftiitt, Inde reuocatus ad Profefjoris locum ttt hanc Academiam literk Cf Pruicipn
noflrt ClementiÃimi Cf twflrif.
Recte de uitA jjominls fcripÃt Plato in Ppiftola ad Architatn Tarentbtum, cogian» aum nobis eÃe : w £k«soç H/xùp ôux «utS fxóvop yiyovep , â jwç 'y}lt;;scr£wç up.Zp, TV fjSjj H 7roirÃt= pL^ljeroU, n Si ri, oi 'jl^VHcreuniç, 10 ^,01 i.ofKoi t^'Xoi, cyuod Cicero libro J. officiorum interpretitur hif tterbis: Non nobis folùm nati fumuSy Ortus^ noftri partem patria uendicat , partem parent tes, partem amici. Sed multô redtus de fine adionum nofirarum loquitur Paulus ad Corin« thios, cùm inquit : â¢KÃ.tTO. tiç J^o^ap iroie« n. Omnia enim adgloriam OcipottÃimum,fa« aenda Cf referenda eÃe admonet, vtrimque autem, Cf iUud Platonis, Cf hoc Apofloli, inde ufqueabintio primée ^etatis uoluieÃ'e ftud'qsmc« is fcopum, quem Cf crefcente tetate urfi, cum deliberatione quad^m, Cf iudicio mediocri,Cf aÃiduis uotis a Deo precatus fum , ut faceret fum feruo fuo fecundim mifericordiam fuam,
' Cf
Anno
er Uelut confedo curfu ntihi in portum ^elato^ daretnr atiejuando occä/to, prtecipuosfludicrum frudos referendi ad celelrandum Deum, qui ed fans cr autor omnis dodrin^, cr ad difciplinas -ip^M iuuandas cj- propagandas, pracipuè in pa* tria,qute uitie jicundiim Deum tnihi prabuit com* moda.
â Uac igititr cum immenfo Dei bénéficie confie* cutus fim, cenfieo iuftifiimum ejfi, ficholafticat opcrof, adquoi tradnndaspulAica autoriate ma* gtfiratus hue accerfitta fium, ordiri lt;lt;nbsp;gratiarum adtone, cr ab inuocatione Dei. feS yot}^ TS.tfiliui Dei qui ed figt;picntta a:terni patris,de fialutiribtcsadtonibuiin Eccle* fiia inquitt Sine nte nthilpotefiis fiacere. Et Pau* lus premittit, laboret nofiros non fiore inanes in Domino, inteliigens labor es ctm pctitionc, cr fite auxilq dtuini fiuficeptos, cr ad Dei gloriam, lt;3â generis humani fialutem dtredos. Qjiod qui* dem cum de qiiouis conatu humame dihgentitC opera ueriÃimum cd, turn uero maximè de ijs re* bus, quibus animi, fitidia nofiraoccupantur Z^exercentur. liam ontnino operum hutnano* rwnfiummtim cr dijficiUimum cd , perceptio, ey expUcatio dodrinarum, utnemo uel dificere epti* ma uel docere poÃit ,nifi DEO ftudium guber* tiante,fieu ut Plato loquitur, £/ ftii esoç ult;f K« yo~TO, cuius dudu qutdeftituuntur, aut operant ludunt,aut aberrant à norma uerititis, uerè a-n*
T it 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2.8
SOïZ ANNO
ytXolâoU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff'ftSrOVTl^ RafTTdp,
erutPdulusnominat,fcmperdifcentes, ttecun» lt;j^udtn dd ueriatis cognitioncmperuenientef.
Ago iac[; gratiM toto pcilore D'E O £terno, pdtri Domini noflri kfu Chrifli, conditori re* rum., er generic humdni, er filioipflut Domino ttoflro kfu Chriflo, er Spiritui flnïio.pro omni* btti in mecoUdtK ,£ternis erhuiui uitlt;ebenefl* e'ijs, Primum, c^uod in Ecclejid fud me ndfci, t:}quot; ad cognitionem filij fui ïefu Chrifli edurari, er peruenire uoluit, er flexit dnimum meum fuo fdnilo Spirttu, dd expetenddi er difcenddi literdf. Deinde ctidm rexit atque prouexit conatui meos iu, ne pcriret mihi CT dlijs literdrum fludijs im* penjd opera, de nunc deniq. hue me coUocduit, ubi doilr'mee qudlifcunquefideli eommuniedtione, ipfidicerem er fdcerem grdtii,,er pdtri£utilid, Atqueeundem Deum,ieternum pdtrcm,oroex animo, ut in hoc etiam curfu,quern nunc ingre* dior,ipfoduce,eddem benignitdte, CTclementid me pr^eeat er iuuet, qud me anted fouit, er iuuit, ergubernct labores erconfllid me£ uocdtionis iti,ut cuentta eorum,cum fcelici fucceffu,er huic Reipublic£ dcSchoLe, er fludqs de ingenijs dif* centium, dtque mprimie glori£ nofUinii ipfiui,fit accommoddtui er falutdri^.
Ago etiam reuerenter grattae optima er pro* dentiÃimo Senat ui hutue opptdi,cùm pro affeélto* ne er uoluntAte laudabili, qua er hanc Scholant fudm.
ANNO X î S î- 1015 fudm, propter anwrem doârinlt;e,cr me priuatim, uero ftudio, piè compîeilitur, tùm pro lüufiri tes fttmonto, honorifici de me ludidj^ quod gubertM* tionem fiudiorum iuuentutii in hdc Kepublica fud miht commenddt.
Et intelligit de didicit ipfe, cr ädmirdtur de mdgnifdcit Optimus Sendtus Uterds, qudi pru s denter cr grduiter ludicdt, effè non tunt'um â 57«« yà ç na.7^Zp, utgrduiÃime inquit Xenophon, Sed utJimul compleâür omnid, lumen omnium dflio* num multi,, O' nemosdtquepr£Ãdiumhumdme confocidtionis. Jdeoq; edrum ftudid non tantum conferudre, fed ctidm dugere ,/i qucdt, cupit, in concejfdcr commenddtAfibi 4 Deo pdtrite Repub. qudm, cum d libertAte nomen hdbedt, tùm demum uerè libeïdtn eÃe exiÃimdt ,fifilius Dei edm, per dgnitionem er Itberdlem communicdtionem fu£ doilrind; db impijs erroribus de Deo, er d ferui* tute Didboli libcret, QJHtm quidem eins animum, er grdtulemur fludijs , er conceÃiim diuinitus optimis guberttdtoribus huiusReipub. Deo gras tidsdgdmus,
Certe mdgiflrdtuin itA dffeilim ergd dodrinig fludtd,fi uÃd dlid, hdcnoÃrd lt;ttds requirit,ac fldgiat,pdrtim ruentibus ubiq^ ferè, pdrtimdi ruindm inclindntibus er nuantibus literdrum Ãudiis. Deuenmtis enim fdto quodam, uel mimdi finefeentis, uel horum temporum, 'm triflem er tnfalicettt rerum omnium perturbationem, er
Ttt } op'miot
1014 ANNO lyôy,
cp'mionumconfuftoncm, ^ult;e uix ntAgnolalmrc reflitutie luci cateÃis doilr'mie, zx botiAruAn ar^ tium, nou^e 4c detertorK barbiiriei obfcuriuteiti tn'mitdtur ic ttnebvM quie quidemomniivm opi» nione citim obrepent, nifiSchoUrum autoritAte, confilio cr diUgenti curd depulfe fuerint, cr do^ cenfes de difcentes, poÃiÃioftem dcccptte doHri* tid;,re{litudme qudddtn iudicij zy ingettij dexter tdte de cdndore tuebuntur.
îfiumerdmut antus pducos 4 reucrendo Do» {lore Mdrtmo Luthero,GrDomino Phihppo Me« Idnthone, uiris finilis bedtiÃimte memory, (jui et Eudttgelü de filio Dei Domino noftro iefu Chri» Ão,mundi fdludt ore,zy Phtlofophite uerdm doflrh ndtn, obfcurdtdm ey extinitzinrpenè tetris men^ ddcijs Mondchorum, cr nugis Scholdjiicorwm, trnmenfo Dei beneficio mÃdurdrunt, ey primi Germdnilt;e uel reddiderunt, uel trddiderunt, Hof cum cogitdnt pij fy tnteUigentes qudUs dnteeeÃ: firit cdligo, ey ignordntid de Deo, zy alijs rebut bonis, cohorrcÃ:unt totopeâore, lt;y dcplordnt noÃr£ gentis uel ruditdtem, uel tgnduidm,uel tetde tis etidm infalicitdtem, bellis potiut ijudm Ãudijs bterdrum confumptdm, Hec feliciord pro^icioi feculd in futurum, Ãfubldtis dut negleäis Itteri( Scholje concidermt.
Sed SchoU tjuid efÃcient, Ãne mdgiÃrdtus po^ litici prfÃdio Æ Ãne Principum ty Psgum nu» tritor um, ut dulciÃime nomindt Script urd, fub^ Ãdiof
ANNO I à « P ïoiy fîdio Æ Quid uerà de KebuÃi: fielimperijf^ iiteris extmälisf Pldto, rejirente er cempro^ lante Cicerone , ttitn demum Kej^ub: beatM fore ajjirmAt , fi aut Phitofophi prafint, aut qui prtepiMt Philofophentur. Quanto beattor ent Kefiiub. er Pcclefia, gubernatoret er principes adepta,qui non foliim pbilofophia fint exculti, er ornati politica fapientia,utfuerunt Alexander, Ptolemäus Philadelphus, Aiiguflus, M. Antoni* aus, Sed er ad agnitionem er inuoeationem Dei uocati, dodrinam de Deo cognor'int, er Deum uerè timeant, er P-cclefias erStbolas, qu£ do* â¬lrinlt;e de Deo, erhoneftartim artium funt ojfigt; cin£, er tpyasHp/a liberalium vngeniorum, mul* tis beneficijs fonçant,er benigne tueantur,Qu^a* les tarnen omnibus temporibus Pcclefiæ, er ge* neri bumano dcdit Deus aliques, ut : Dauidem gt;nbsp;Salomonern, lofapbat,'Ezechiam, lofiam, Cyrum, Conflantinum, Tbeodofium er fimiles qui in to* ta leternitatc erunt in catu beatorum princi * pum, cum Cbrifio principe, er ducepopult fui magno. Ac nunc quoque pod repurgatam Hu* angelij dodrinam , noftræ Germanite immenfo Del beneficio, non défunt aliqui, quos annume* rari bis herotbus,cr ipfis admodum gloriofum ed , er utile Hcclefijs er R.ebufigt;ub: diuulfe alioqui, er exbauflæ Germania, Sed ciim Diaba* lus turbator er autor omnisaK.a.Tasct(r'iaq,ma* gis plcrunc^ infidietur ijs, qui in fummis fiftigifi,
Ttt 4 guber»
lOiS ANNO I 7 6 y.
guberiutionum funt coüocati, literæ tn ur» bes honeflets confugiitnt, defertis Principimi re« gionibus,lt;iui negligunt Scholtis GT^cclejÃM. Nee dwbftwn eh, poftremis temporibus mundi, qtt£fia milia erunt^tAti Apoflolorum, Principes, neglea ilis prorfiK Scholis GrP.cclefijStdcmperijs or opibiK orbis terrarum inter fife dimicaturos, zr Ecclefite doilrinatn, tunttvm alicubi in moderatis, cr Ariflocmticis urbibus, ciddo etiam, tuntiim in aliquibus pijs crcertis familijs manfuram effi. Its, fiimus, nunc quoque Dej beneficia, harum rea gionwm AriftocraticnK urbes multas, hofiitiaeffi Cr domicilid. uer£ Bcclefiie Dei, ut erat uidua SareptAnx domus, cum Pham excepiffcK Cuius rei exempla, etfi de mult is urbibus Germanic recitia re poffim,tarnen ingratus ejfim,fialiarum potius, quà mhuius noftr£ Sarept£ commemorem exhnia am pieatem, ac fludiivm,quod pr£ftat pro loci cr oppidi quidem ratione, in fouenda Pcclefia cr lia ter is. Rex Deme/rzwi ciim R.hodum obfideret, muritmq^eo mloco,ubi tabula erat Protogenis magna arte pi£kl, quajfaturus effet, cum rogarea tur à Rhodqs, ut monumento illi Protogenis para ceret,reuocauit inde milites, affirmans,fe non gea rere beUtrni cum artibus, eaq^ initia fuerunt facia end£ pacis cum Rhodijs. Gloriofum fatis fuit Dea metrio feruaffe in hello unam piélnm ermutata tabulam, nefiio quid repr£fentantem, fed quanto gloriofins eA huic iiofir£ Sarept£ feruare in Scho la mul*
ANNO I y 5 ç. 1017 h multos homines, qui uiua Dei uitten t is imugo ftmt, quorum eruditioferuiet Dei gloriæ,atqâ ufui erit Ketpub. quie certè non potent con/i/le* re,4 barbarie cy mpietate tutsi,, nijîanimi iuuen» tutis hteris imbuantur ,/ine quibus utts,, profeélô non uta, fed potius mors e^,cr interitus. Ueqiie uerô dubium eR,quin h^ec pietasDeogratstfît,qui propter hec tyjimtlta exempla, qu£ ad pietstem, atque officia uirtutis, or cteteris oppidispatrite multum profunt ,huic Keipublicæ uiciÃimbene» faciet,cr leniet ei âdifficultates incommoda, propter qua bac ipfa etiam officia,pietsitis zy uirtutis, qua libenter erga docentes zy difcentes exercet, anguftiora funt quà m ueüet,
Jn alcm igitur magiffratum me incidiffe la» tor, eiq; ut Deus etiam deincepsadfit, zy uitam proroget, ac uires animi zy corporis confirmet, ex animo precor.
A reuerendis etiam, doilrina Zy pietate pra*, ftantibus uiris, D. Vaffore zy m'miftris buius £cs défia, zy Schola, ac coüegis mois reuerenter zy maximopere peto,ut me uelut in eadem naui con» iumiki, cum ipfis opera, partem labarum docendi fubiturum, inter -arafasaraç fuos libenter, zy cum bencuolentia effe patiantur,zy quam mihi de ipfis poüiceor humanitsitem zy beneuolenttam, non obfcuris argumentis zy inditijs addudus, me expenri finAnt,autoritate, opera zy confilio fuo me luttent, acfubleucnt ubicunq; fuerit opus, fa»
T tt
ïOlg ANNO lygf,
uel ignordtionc uel errore, cdndidè cr cuM icquitdte 'mterpretentur, çy de illii me dnidnter admcnednt, memores tüius Tbeocriti ;
TETjiy/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; ixïamp;q
ûttôtviiç AtâXK- ut idem dit Euripides: tig âv«pou TTotvflâopS. BtPduluiinlt;juit:Tgt;ocete comnwnete uos mutuo. Ac commenddtiÃimum cil omnibus pté docentibuf diélum Zdchdrt£, qui inquit: Diligitc ucriMem pdcem,quo ncgleâa dmittitur doólrin£ puritdi, crturbdtur inuocda tio pcrntciojis diflraâtonibtt!, quds uiarefapien* tid ity pietae eii. ideo dicitur,Deiis dil£äio eil,or qui manet in dileâione, in Deo ntd/iet, er Deus in eo. Quid niAius cogitdri poteA hdc ipfd re, quod, Deus ipfe commimicdtionem GT inhabitdtionem fui, uoce ApofloU nabis promittit^fi inter nos fit mutud dileilio Gf concordid ,crfiin ipfo fimui unum i Df mf uiciÃim promitto finguUs, uer£. dmicithe, noiifimuUtd: beneuolentia officid CT ftudid, qult;e teftdbor, ubicunqs fe offieret fdcultds ty occdfio.
Nff dttfcja»! eAiKeuerendu/m dominum Pdfto^ rem hums Pcclefite, etidm deinceps prudentis Sc» riAtits O' ciMum, piè exciaturum ergd Ecclefidnt O Scholdm , cy beiieuolentidmdc fludid. Qud tn refingutaris eius extitit hdAenios uoluntds dtque-opcrd,cùm quidem Ãepe cogitet,qudm pulcher ftd» tus Jitiüiiis Rcipub: inqud conueniunt dtq^ con» fcntiitnt vtAgifirdtus politicus , o P^fiorEccle»
ANNO I y ⬠y. 1019 Ã^ytxtmplo ChriÃi, er Capitanei 'm urie Cdper=â ttdum.
Denici; dgnofeo, ipÃs etium cläriÃimis er re* Vcretidis uiris deberi grdtitndmon, hdne Moftvdtn feftiuiMem cx uic'mis locii conueneru^t, cumut dnugt;rcm Ãium, er perpetudm beneuolen* tiani dc fludium erga banc Ketnpub: in patrid fnultii publice declararent, tum ut oftenderent, fe prdcldrè fentire er iudicare de hii noflris fludiÃ, er de profeÃione dc militia, (juant laà Ãf S /w/c/c pio. Cumg; er mthi priuatim cu/m ipÃs intereen ddt uctus er dulcis dmicitiaÃidico eos huic lt;^uoc[i noflr£ neeeÃitudini aliquid hdc 'm re uoluifje tri* buere, ïdeoc^ ^^rdtum mihi eÃ, hoc tempore iu» î(ç o^/xara amtcorum Ingenio,erudi* tione, fide er uirtute prteÃdntium, eisep pro hac dffeilionepia, eum erga pdtriam,tùm erga rȣ,er publico er priuato nomme ago gratias. it^cq^ ue* ro his ipÃs uiris fumum tantum mpdtria uidere licet,er gratum eli,quod iÃe eptat foliim Ãbi dart dpud Poëam, fed uident, Deo dante, cum alia or^ jtAmenta egregia honefltc Reipub: turn uero maxi* mè ipfum folem iufticiie, filium Dei, fondntem publicè 'm templo,er lucentem priudtim 'm multo* rum renAtorum cordibus, qui credentes per uo* cem 'Eudngelij ad Detvm conuertuntur er faluan* tur. ïdeo er hbenter fiepefunt dpud patrite dues, er confierudtionem dc propagationem dodrhiiC ^Udngelij fludiofè adiutumt inter fiuos^Quam rem ut hie
1^20 ANNO *767.
ut hic t Cf'm uic'miti, er 'm toto orbe terrdrwit ddtuues er ipp;,prccamur 0 Deut,
Cum autem hue uoedtui fim, dd docenddm iu* uentutent, ad harte guotji fermone er uoce me re^ fero. Ac decebat quidem, me ad earn cxciandarn, de Uterarum laudibus plura pr£fdri. Sed quid dt» t'met uerbis exaggerare, quod feje ui fua atq; dig^ nitite oÃena,t,er commetidat omnibus. Non cnittt gens ulla,modô humanum abquid rctineit,uon re» gio , non ciuit.-u non domus ulld ,feH priuaa feu publica, nec uitte Ãatus atq^ conditio ulld'^carere Uteris poteR,Ãu⬠de ciuilis /alternder politica: ui» tie confuctudme, ufu ac momentis loqnamur ,Ãue de ijs, que funt çr Ãunt in EcclcÃa, dicamus, cui magis ettam doilr'ma multiplici opus eü..
Prorfus igitur feiant luniorcs, mandatum Dei te ter num er immotum efÃe,ut diÃamus liter as, er excolamus doilrinarum fludia. Vultenim e^ feà creatorcm,er hominem crcaturam fuam^cum ce» teris rebus in natura créât is, reite aÃici er dg» nofckquodÃne cognitionc erintelleilu uerbi pa» tefaili, e^ Ãripti in P,ccleÃa,er Ãne explicatio» ne er difiinilione potentiarum anime eruditif er alijs artibus fieri non poteiî. Poilquam enint totum genus humanum horribili lapfu defiecit i Deo, ad cuius imagmem (T conformitatem initio erat conditum, fecuta eü totius hommis mtferd» bilis deÃruilio. Nam er mens feu inteUeHus, na» turaU luce noticia, Deum qualis eil,non agno»
fett.
anno I r 5 r. X021 /c/f, fed tiberrat ab eo ntuUipticitcr, aut aliud ei, quà m cfuod c^l, trtbucns,aut multos Deos commit nifcens, cor ac uoluntas horribili contumacU ab eo ducrfa efl cum amp;Ta^'a tctrd,quee'm omrrit bus mcmbris de uiribus 'mtcrioribus conjjgt;icitur : fîcutuerè cfpovK^ia trapKOi«, inimiettid efl ad* uerfus Deum, Pdulo, qui nom'mat it!i,cr cogintia ones cy-adfedus, hoc efl, totum hominem lapfum non renatum. JmpoÃibile efl igitur, hunc,dos nee efl, nbsp;nbsp;manet tills,uel redè cogitare, uel cret
dcre de Dei, uel propria etiam nula cy imbecillit tites inteDigere. Sed filius unigenitus, qui efl in Jinu Pdtris,ipfe ene.rrauit nobis.
A d fitium igitur nos dcducit, atq^ aUigdl £lera nus pdter, eumcp audicndivm elJc de calo tpfe eld* mat ,pdtefddum multis non fallentibus teflimo» nijs, dcmirdculisjn uerbo Propheturtmt Apo» flolorum. Qui cum non poÃ'mt inteUigifine malt;s gna udrieate multiplicis dodrinlt;e,cy- cognitione lingudrum Cf purioris Philofophite,manifefiiÃit tnum efl,fimul ettam literas nobis commenddri uoce Dei,cum defilto inquit : H V N C A V D1» T E, atque idei neceffdria effe earum ftudia, ad propriam natiuam fententidm Scripturæ re^i tmenddm, qult;e corrumpitur fepe cr toto genere detorquetur ad aliud, infeitia Itterarum zylina guar urn. Cuius rci excmpUl, età infinite, paÃim in facris, ac prafertim in Propheturum Itbris, oc^ currumt, amen propter temporis breuitatem.
unum
X02Z ' A N N O X y
MtuM ettiJli dit er um fdltem t in aouo ufidnttttto mm tucdmur.
Trdnsldtio uerborum ChriÃi, Iohannis 4, 'dùj ócf xi« o'i Kod ÃaX3 vfxlp : Prmcipium quod er loquor uobis, Quantos diÃgt;uhi,tiones,età non im* pias aut abfurdasper fefe,ta,)neninconcinnas Oquot; aliénas 4 uero eins loci mteüeäu, etiam doéiiori* bus peper it,ut AuguÃino, AmbroÃo,quos refute mediocris Grneca linguæ conÃderatio. Nam hîc non erdtqu£rendum, quare films Dti fie nominet prmcipium,fied dicendiim erat,hasparticulas 'tîÃj «tpX^ gt;nbsp;Grteca phrafi i7rifpH/jMÃH.ù}çponi, ty fignificare idem, quod prorfius, omnino,plané, ut fît fiententia : Prorfius fium td quod loquor uobis t quafîdicat ChriÃus: Sum Aóy^,er prorfius hoc uerbum, quod e^l fiecunda perfiona diuinitatis, er ab initio eR mififium,er loquitur ad Ecdefîam, ttrquot; affiumpfît certo tempore humanam naturam, er fionat apud uos decretum £terni patris de redem* ptione generis hiimani, er quod uerbtan fiemper eii effieax in ijs, qui fide promifitonem er uocem Euangelij ampleduntur, Ate^ habere hanc fior» mam loquendi u'm aduerbij,confirmant apud Xe» nophontem, Thucydtdem, ifiocratem,Herodotum, Galenum, er alios,multi exempla, qux annoant doiti.
citm Rom. ^.Paulus Inquit : XoyiJo/xtGa rrka J'lUCUistQ-cU av0f«7ro/J ?pgt;wp vo^uou, Verfîo ufîtiti habet: ArbitramurfideiuÃificari hominem.
!
ANNO ï î S ç. XG2à tomïncM^fînc operibM legii. An dtnbtffid cr in» tertüâdognMnt, Jj^arfiffe Apoflolum m re ana di» Dicendum igitur erdt latine : Adfeuera* mm uel fiatuimm, firmisq; argumentii concludi» mm. Nrtw z4 fîgnijîcat iterbtim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, or
Theophilaâm interpreatur av^oyi]ô/xi8oi, ue* lut hoc iam argumenta coüegerit Pautm. Et eo» don modo lcgitur?\.oyil«^M afud Xenciphon» tem m Padia Cyri.
Certè fola Grammatica huim diâi, quod po* nitur tnitio Euangelij lohaniiii: t(9^ Sià çKp b Aoy©^, cr Piem crat uerbum, expreÃe réfutât feÃtmorum hareticorum ilajfhemim, qui de ChrifioDotnmo dicebant tHponovn. ip, tit i«.« ovrap, dtuinitatetn eim ncgantcs,cy creatum effè ex nibilo , atque initium habutÃe ut reliquat â¢creaturof, impie contendentes, quad amen pro» pter J^vcrcpH/xlap cr contwmcliam in filium Dei, non libenter récita, fed cohorrefco recitans, lo» hannes itaq;, quia in Græco textu addidit uerbo articulum, e^' Dfo non addidit, ciim mquit : â¬eoç Kp b orthodoxain GT Chriflianam expreÃit fcntcntiam, fie ut alia detorqucri non poÃit, nempe hanc : Et illud idem uerlu/m, quod modo dtxi in principio fuiffe apud Dcum-,erat De« m,hoc e/},partieeps diuin£ effenti£,feu ut dicunt GratctyOjikolstriop rw â narfieiufdem efintice cuni pâtre, Atquc hac ia effc,ut diximm,intcüigit,qui utciinq; didicit Grtecam Unguam, in qua articulé
1024 ANNO 1 y if.
uptdtè dâduntur priori membro,uidelicet^fuppo* fito feu fubiedo. Citmigitur hutc didioni^'Koyo^t dddituiptdrticuluf,ncccffario fubiedilocü tenets et membra la ordâmanda funt,^t uerbu erat TieM» Quodfiuero cr didioni, Deuf, addidiffet articu^ lum,o 6£oç Kp 0 Tióyt^, iam non potuiffet expli* care 'E.uangelifta, diuinam effentiam fimul tribui . perfonis commumem, cr confudiffit perfonArwm proprietatem, atg; hicfui/fctpnfui : EtiUeDeui, nempe pater, erat illud ucrbum, nempefiliue. lit quafententia blaphema, impia O'contumelioft in Deum,non folùm olim fuit Sabeüiui O' alij, qui Patrii,'Filij cr Spirits fandi nomina ferè pro ni^ bilo ducebant, non dift'mdianis alicuius caufa po^ fita ejfe dijfutintes/ed dtucrfa tantum effe Dei ah tribun, qualia mu^ln habentur, ut cùm unus O' idem 'Deut nominatur fortis, iuÃui, fapiens, zclo^ tes,alibi aliter patefadm, nuüo ordine, nulla dü fl'mdione : uerumetiam eùm etedem harefes fiib* inde rurfui repuUulent, paululum muatii colorh but,idem proh dolor, hoc tempore longé lateq^ re* cipitur crpfopagatur, non tantum 'm multis lo^ cii aliarimi gentium, fed ctiam in noflra Germai nia, ad Rhenimt ,O' m uic'ma nobis Polonia, ubi multi uagantur, qui uel Arrij, uel Samofateni,uel SabeÃij, çy Serueti, aut etiam ^ahometi dogma uelrenouantes uel introducentes, uociprantur, nomma perfonæ o- Trinitatis non toleranda effe in Ecclejia, tanquà m in Scriptura non ufurpata.
Vtitur i
ANNO «ySf. ïO2f
Vtitur uero EccleÃd necefjà riô his dppelUtiot tiibus, 'm defrndenda fimplici Oquot; apera ueriate, dd hos ipfos Sto/s.âxouq fortiter premendos cr urgcndos, qui dtioqui ceu lubrici angues,obliquo (y uolubtliflexu effugiunt.et tergiucrfando tor* tuo/d uerfutia,ueria,tem eludunt:dum modo nobis conjiet,Ãcut conflut, htec uocdbuld non aliud ueUe dut explicAre, quÃm quod 'm fcripturd conÃgnd,^ tum c^^etiamfi totidcm fyttabis compoÃta oflendi non poÃint m Fropheticis Cf ApoÃoltcisÃ:riptis, qute certè teflantur in Deo uno^uet 'm Dei unia* te,uel 'm una Dei effêntia (quod idem efl) ÃibÃfie* Te,certo ordine,cera difl'mftione,tres perfottAs et perfonorum proprietAtem,uf copiofèdià turalibi,
Ciuod tarnen idea hoc locoetidm brcuiter com* memoro, ut mtcUigant difcentes, cum GrdmmAti* Cd,turn multArum dhdrum rerum cognitione cr conÃderdtione nobis opus effe, ut ret'meamus in tuntd Didbolorum cy hom'mtv)n mAlitid,uerdmde Deo, fdlute lt;eternA,Ãententidm. Ncc 'm re md* nifeÃdero prolixior,
Pofius teÃli Dei DommeleÃt(.hriÃe,quidp* pdruiÃi ut dcÃruds opera Diaboli, oro,ut dcpcUas d nobis Diabolos, menddces amp;nbsp;hcmicidds,cr bid* fiihemos hommes, hoÃcs tucs, rcgas dc doceas tu nos Spiritu fuo Ãanflo, uerace ez uiuificante nos,ut Uerd difeentes et nerd retinentes, tieris IdU* dibus te celcbremus,in hac CT in alternd uitd.t^eq; Hero pofl earn, qud d Uteris nomen habet, negli*
V « « gendd
10x5 ANNO'
gendlt;i gt;wiu eil drs, qu4m Plato reliqudrMn 'dpU cent npïj 0fjyK.ó/j nom'mat.Ciuid opeoTö^u.Ho'e do=» élor, quod requtrit Paulufy Oquot; ^uomodo refutabit contradicentcs, nià fobria Dialeilica inflruiluSf cfit£ cr certam docendi et difcendi methodum no^ biitradit,!!^ cÃicit, ut reélè poÃimui nyçÃoiquot; â¬upiv6ȍ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tcèç £K£iv» 2.óyajj ap»
KUà J'(alt;îgt;'jy0p,«f i^dzianzen.loquitur. Docendi funt hommes huius beneficio, qua Ãt ucra noticid Del,qui ueri cultus db idolatries diflinili,qu£ cau fa pcccdti,quid peccatuin,qui peccatorum gradus, dijferenti£,ltem,de iuÃificatione,de uocabulis Grati£,Pidei er }uÃiti£,de diÃrimmc legis er E« uangelij, de diÃrimine politic£ guberndtionis er P.ccleã,qu£ omnid à âm umvm chaos con fuÃt miû cedntur,nec dextrè er diÃ'mile enarrentur, ori^ untur monflrofe er mpi£ diÃuMiones er cor= ruptel£, qu£ totum doà rmam Euangelij,ut uidi» mus,euertimt,Ciim enim mdoili er impijMonds chi et Sdcrificuli négligèrent fuperiori £tatc hanc rationem docendi ctdiÃendi, qu£Ãemper fuit uÃs tia 'm uerd EccleÃd,pulfo ChriÃo, qui fefe pijs cos mtmicat, per ueram uocem Euangelij, Idolis tems pldcopleuerunt, cZ'J'^uJ'oTrof/jÃvEç, nihila.^iop âKoy'iSjfed pil'^oiç, e? nugas fuas pro oraculis hi=gt; flrionico more EcclcÃe obtruferunt. In Scholis ueröÃ'moà er 'mutiles diÃuationes propones bautur,ex quibus ne ij quidem,qui doiliÃimi habes bdntur,potuerimt fefe euoluerc,fed cùmfinem er
anno' I y 6 y, Ã027 t^umeartimuidennt nttllu)n,fentieblt;int ejje »wg« numcr conuolutum rixau chaos, quo pernictoja monflroft aîcrctur Chma:ra, qua effet
2.iuji,o-!siÿip iFpaK.u)[i,piioyH
te Leo,cduddq; Draco,fed ucntre Capella-Verltm fferabimus ne de hac noflra atate paulo po^ nK= lioraf Cerni enim poteA amp;nbsp;fentrnius, quo tendant petulantia zj- artiÃcia tnultoruni Jjypocritirutn, qui laxatione difciprvnie,et piortvm hominu, etEc* cicffaruni piarü uituperattonc,uulgi ctr Dotn'moi rutnapplaufus captint, â¢^aJ'o^oAÃyy Ktvo» «fcoviaç prafligijs ueranipietiteni labefaihnt, çy tnantfefla idola in animis cr cordibus hominunt, itelflabüiiint uel confirmant, etiam propria conlt;t fcicntia contra ipfos dicente fiepe teftimoniü. Sed fferabimusaduerfius talcs hoficsfilium Del Ecckâ fitc fiflt;e,ct ijs qui habent liera Ecclefia iudicia,dd= futurü effc,ficut dixit: Vbictmq- duo aut Ires fùnt (ongregati 'm nomine meo, m medio eoriimfium.
Venio ad Eloqucntiam,cuius primum autorcm et (itmmum artificem, fi quis dixerit effe Spiritum fanilu,non errabit. Ea certè in fiacris literis eü u^ berrima et ampliÃima,no iUafiuco et croqgt;o7i^ 4:apz li.0M.otg tin{ki,fied rcrum pica te,ac uerborü et fi* gurarum duîccdine exornata. Qjiid ittuftrius did poffet et efficacius,ad nos cofiolandos,eo ipfio,quod tu Efiaia dicitur ; Vt chm 'pauca uua: reltquæ fiimt in racemationc,fic crunt in terra louantes uoeetn
laudantes Deum. Et : Si mater obliuificctur V « « Z infant
ïO23 ANNO
infantâS fui, quo minus fÅtus uteri fui mifcreatur, ego tui Sion tarnen non obltuifcur. Ecce utrifp manibus mets infculpà te.Et ahbi dicitur:Efio pd» ter orphano,tutte Deus WAgis te diliget quam ntA^ ter tud.Quid promitti mdtuspoteüdmore tantôt quifuperet etidm mater nam so^ylÃ3,qute drden-âgt; ttftmdeâ^ Qudntt, uero eA elegdntid tty fuduitdt m concionibus Chrifli,fdludtoris,ckm fe uitem no=gt; tnittdt, tws pdlmites,fc uertim pdftorem, nos bdldn^t tes eues, fe Jfonfum, EceleÃam fudm Jfonfdm,fe item uiam, ueriatem z;^uitdm,fonte)n pdnent uitte,de quo qui mAnducet,non moridtur inteter:» numt CÃmEudngelium confert femini proiello in agrum,fermëto, thefduro,preciofo unioni,fdgen£, qudlid pdÃim infinitd occurrunt in ueteris gJquot; nos ui Tefldmenti leilione. Ne^j uero figurdtè diilA non fuMt uerd,amp;âfiepe funt cdufæ,qudreetidm di=! âa, funddmenti,qudlid funt,quie modo de appellat: tionibus Chrifii reciaui, ejferdntur figurdtè,id(^ non obfcurdndi, fed perfigurdm iüuftrdndi fena tentidm, grdtid. PoteA enint dliquid figurdtè (T tarnen perjficuè diei, Negdri igitur non poteA, commendari nobis uoce diuittd,etidm eloquentiie Uerte Ãtidid, quie efficidt, ut diAurus, qudiifcuttqi fdcundiæ ddtumento,fit denfus,djfer,lenis,uehea mens,pro cuiuf^ circumftdntite ratione de udriea täte. Ctsterum cùm Deus Gf feripferit, Gt- legt uclit,EccleÃd; omnium tempor um hiÃoriam,ut fcidmus,quteÃtE.ccleÃa,ubi femper fuerit,quos
hdbuerit
ANNO ifÃf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1029
Ijdluerit dodores, quod doclrm£ genui qult;t/t per mAntn trdditum acceperit ii primii parentibus, qu£ eifuer'mtho/^itu tranquidiorätquie durioru, deniqi quo loco tandem uoluerit nAfci,mori ZSquot; ex twrtuii refurgere filium, earn fanè nemo rede co^t gnofcet,nifï MathcmAticurum artium difciplinii fit inflrudui,qu£ totum orhem terraru monfirant et tempora diflinguumt.Ac dodr'ma quidem, qu£ à moribui nomen fortiaed, z^qu£ naturamn^ rum inuefligdt, quitq; rat} tÃç 4-uXȍ J'uoa/xflç explictit,plurimos locos, cr capita dodrm^ Chrie fiianic illuftrat, de lege, de peccato,de libero arbi» trio, nthica entm cum Thcologia coUata oflendit, quà m mifcrè lex naturie in mentibuf noflris obfcu rataÃt, cwmqiÃt tantum folium Ãci, quo Ãuflra tegebatur Adam lapfui,iubet nos conf^ugere ad fin Hum Dei,qui foliis nAtur£ noflr£ corrupt£ ed in^ ftaurator. Ex autem Pbyfica fumitur e» narratio doctH/,qu£ demoflrat, qu£potenti£ quon modo uulnerat£, Oâ lt;i Deo auerfie fint, çr quid mancumdcgt;nutilum,quid inredione locomotiu£, gubernandis externis membris atq; ddionibm nobis adhucfit reliquum. Totauero Philofiophia und cum dodrina cÅlcfi;i,multis modis etpartibui amphÃmarum dodrtnarum, quas de natura reru proponit et explicat, nos deducit ad Deum,rerum omnium conditorem, CX confirmât m animis ho* minum diuinam prouidentiam, cum impofiibilefit bunc mundum,calum,terram,ftellds naturam
V uu 5 rerum
ïoîo ANNO I f i P
rerum uniucrfxm cjuam contcmplamur,ttel exfùip fcucl confertMrt cttfu,fine £terno aliquo
menfe potentiæ num'me,et fapiente^ut ^Kcnophoit nommât ) iirttficc,qui hom'mti,et dliorum (tni=^ mAUum cur^ adfîctatur. «i AHii de hdc Vniuer ftli pr^fentia cr conferiMtione dicitur: Tà m proa. pè âdejji nobis Deum, ut pdlpart poÃit rtMnibus^ Et Pia to 'mquit: Sapientum Det 'm artibus fÃitrfum ej]e, duie cum itdÃnt, has artes nolle diÃeere, or h£c tdtn teÃimonid de Deo opiÃce contënere,horât rtbilis fuperbid ct mgrdtitudo eü dduerfus Deunty et 'mtquitds bdrbdricd, conuetiiens Cyclopum con* uenttbus, 'm qttibus ousîè^j ouiJtj'ç ouJ'óoi*, nequdquam uero ijs, qui funt 'm cÅtu Ecclefid;,'m quo Deus perpétua uult fonare docentium ey dià centium uoces,Ãcut dicitur Deut.6.Et répétés ed Ãlijs tuiSyZy recitdbiscd etc.EtPdulus non foli Ti* motheo, fed toti generi bumdno pri£cipit:CuÃodi depoÃtü, Et dttende kéiioni,doilrm£,et confold* tioni.'Vult igitur m nobis eÃe doélrindrum Ãudia, erÃmul ufum eorum oÃendit, qui conÃicitur m confoldtionepiorum, qui dd Deum conuertuntur. Nrfw per uerbum duditîijeâum ct cogiatumDeus in EccleÃd eü eÃicax,et communicdt fc nobis,non dliter,Ãcut dicitur: Eudngelium es! potentid Dei ad fdlute omni credenti.^ec audiendi fmt lüi,qui Ãne teÃimonio diu'mo, praeter extrd uerbum traditum i« EcclcÃa, IvSatj-jacr/jLoug et rdptus,de rencldtiones nouas, er Ãnguktres c cedo petunt,
er ex*
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lO^l
CTquot; expeikint,dc ckudre CJquot; hbefafklre conAntur dutorttdtem ucrbi fcripti, lt;rnm dicunt: Deumim* mediate fep; peéloribus mfutidere. Props enim c^i tierbum 'm ore tuo, 'mciuit Dem,
C^uare his de caujis hortor ddolefcentcs difcU pulos meoSjUt non folùm cos, qui diu'tnd uoce focij dicmttur diuint ldboris,hoc eü, piosPuangclij nifiros,c^ præccptores fuos in bdc urbe, pie reue= redntur lt;lt;c colant, cumq; dliqui longo iam tempos re pie huic Eccle/id: feruierint, ut diutim ctiam in domo Dei feruidnt,ptecentur:'Verum etiamipfi doélrinam cceleflent, Ãquot; bonos literos atq^ artes ^ccle/t£etP,eipub. utiles, ament,cr ltbenter,non inuiti,non coaéli difcant, moti ut dixi,cùm uolun^ tote O' feueriÃimomondato, tùm uero etiam lar^ ga O' liberali admodum promiÃione Dei,qui in^ quit'.Siquis diligit me,Ãermonem meum feruabit, O pater mem diliget eum, o ad cum ueniemm,ct mdnfîoncmapud eum fademm. QtiantA enim e^ confolatio pifs fcholaflicis,qu6d teternm Pdter,ue^ TO Oâ ardcntiamore, quo fitium compleiHtur,nos quoq; miferos O' fordidos homines complexurus e^,O mid eumÃlio Ãuo o Spiritu fandoÃuo 'm nobis,tanquä in templis O' domicilijs fuis,in omni ^ternitote habitoturm eH. Si modo dodrina Euan gelij perfilium editö,difcere,ret'inerc dc propaga^ refludedmus,cum r dtuerfo contcmncntibus,ct nes gligctibm dodrinie ftudia omnia his fummis bonis eppofita mala DcmproponAt,dcminitctur,eüin
V u u 4 OÆc4
to^z ANNO I y 6 p
Ofed inquit : Quid tu[cientiam repuliÃi, uiciÃim reptUdtn te,(QU£ pÅndpotcR eÃe mdior^quSeos^ qui negligunt ucrbi Dei fludid,d Dfo xuelli, et ab» if ci cum Diabolo in Eternos cruciatMf Sciant er» góSchoUÃtci, rcpeÃt O' damnarià Deo,non mo» dó extra ^cclefiam impias cr idolatricas gentes, ut funt iudiei, ^iahometiÃte O' fimiles, fed etiam in E.cclefia eot^qui nolunt reftè difcere doilrinant ^uangelifet tantamrem, (ut iUe in Comaedia aitquot;) tarn negltgenter agunt,eoq; diligentiM O auidiui adolefcentes, O' ipfihauriant ac difcant, qult;e in templo O'fchola pie tradu^tur. O' aÃiduiiuotis O' gcmitibm petant à Deo lucent O' cognitio* nem reillt;e ac falutarii dodrinee^quani per uerbunt ac Spiritum fanilunt in peiloribut difcentium aca cendit. ideoq; etiam dabitnt operant,ne uel eos,qui fonat et tradunt ipÃs uerbunt,offendant, aut à fe* fc abaliencnt, uel Spiritum faniium, qui in cordi* buiipforurn audita O' tradita obfignAt,excuttant O repellant,ulla inobedientia,aut uite O' morunt turpitudine, quam propterea etiam fugere O' uic tare debent, maiore diligentia acÃudio, ne arce^ ant O' peOant à fefe fandos O' caÃos angelos,qui fugantur malii O' inhoneÃis moribut ipforum, quorum corporum prius utgiles erant, ac cuÃo^ des,cùm facerent oÃicia uocationis, iuxta didunt: Angelis fuis mandauit de te, ut cuÃodiant te in omnibus uijs tuis. De me nee uolo,ncc poffum pola liceri aliud,quim quod Paulus uult effc in doccn^ ttbus
ANNO IfÃf. ion tibuiycum wquitMoc requiritur,utfidelis aliquit reperiatur.Ftdem igitur tt diligentiatn 'm docent doprieÃabo, putbus Ãgt;ero me/à pientibuf cotton durn ludiabut atcji neceÃititi d^centium, Deo iuuante,fatisfciólurum eÃc,Succeljum er euentunt gubernet, cr prteÃet Deus lt;eterntM, Pater Domini noftri kfù Chrifit, qui dat Jà pientiam fapientibuSf et mteütgentiam mteUigenttbus, ut Daniel inquit: C^uod te iterum toto peäore,uiue Deut,oro. Te efww eundem Deum,Patrem noflrum-, per êt proa pterPilium teÃum Chriflum, coniunüis precibut, Cr pijs anitnt fujÃirijs in boc noftro pio congr^u oramuSyUt benignè protegas er tuearis EccleÃuSf necfinas tua: do(lrinlt;e ZT aliarum artium lumen rurfus ucl extingui uel obrui falÃs dogmatibia, CT barbarie Turcica,aut Mufcouitica,qute his terrii, Cr patrio; noflra; cummaximo pericttlo imminet, ex conÃerues publicoi cr priuatas fcholas'm A* cademijs er oppidis Germani£,husqi conitmgas et copules inter fe, umeulo ueræ concordilt;e cz eon« fenfu pù doilrmie,ut unum Ãentiant, doceaiit er profiteantur, ucce er peSlore, er' omnfa référant ad falutem er conferuattonem Bcclefite, ut ucris laudibus mternos etiam mbacmundifene^kicc» lebreris, uere Deus teterne Pater Domini noflri tefu Chrifii, er Domine
lefu ChriÃe, er Spiritui fan{le,Ameni
D I X I.
V « « y Oratio
1034 ANNO X y 6 y.
ORATIO R E C I T Al TA AB INCLYTO COMITE D. Iob4«)ie Georgia, Comite m Solms, Dom'mo iit Muntzcnberg amp;nbsp;Sonnexfald, CJe. cum Mdgb flrdtum Scholafticum trdderet fuccejjori, Gene» rofo O' nobili Domino Sigtfmundo Libero
Baroni à Polheim Calend, I.\aif Anno
DI« CdZfziiidrttm Maij, qui huic Academiit folennis eH propter mutationem Magiftra» tus publici, reuocat mihi m mcntem Hiftoriam Arcadij Patrts o Theodofq lunioris filipplenam tlluflribas Exemplis prouidentite o proteâionis diumæ,pietdtts,fapienti£.Hoc die enim anno à na» to Chriflo ex lAarid uirgme cfuddringentc/tnu) undecimo,exemtus eü rebus humants Arcadius Imperator, Princeps pius, in Symboli Eiiceni de» fenÃone conftans, o altenus à crudclitdte,reliôlo filio Theodo/io iuniore,cuius gubernatio falutaris fuit orienti. Areadium Gotticis infîdijs circum» Hcntum feruduit atq-, protexit Deus manifeflis miracults. cùm enim Cdianus Gottus,qui Ar» ridno ueneiw infeélus erat,affe£htret Jmpcriivm et motd feditione mcendere rcgiam in urbe ConÃatt» tinopoli, atq-, una cum domo imperatorem exure» re conAretur,conÃgt;e£ius eû exercitus Angelorum, qui milites Caiani depulit,C0nflabat enim domunt tune
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOîJâ
tunc nuUii humxnis præ/idijs cuftoditMn fuiÃef Paulo poR latro interceptiK ab exerdtu Arca= dij perfidiofa (editions pienoi dedit,
Hæc teflimonia diuina plürimum eotettipore tonjirnnarunt pios 'm uera dodr'ma de Tilio Gei contra Arrianorum furores. Aiortum Arcadius fitio Tutorem aditmxit uirum exceUentem fapia entia Qr uirtute Anthemium,d⬠quo 'inquit Uiflo= ricits gr£cus. cJ)pov/((Ji.wra7cç lÿ IJ'otift ap,Hu= ius faptentia non tantum publica négocia féliciter gubernaa ftint,fcd adolefcens ctiam,quem non ut pleriq- tutores 'indulgenter, fed grauiter cum iufla feueritate rextt. Adolefcens ergo ad dodrmas omitis generis, ad uerx pietztis amerem ctftudium, ad optimos cafliÃimosq^ mores affuefa élus,eaattulit adlmperium adiumenta aepr^jî-dia pietatis, fapientite, uirtutis, 'mduflriie,magni= tudinis animt, Coijftantiæ 'm fententijs ucriigt;, confilijs, ut harum rerum gloria onines ante fe non Ethnicos tantum, fed Chriflianos Principes fuperarit. Puit rede eruditus in difciplmis liberalibtK omntbusyfrmus 'm dodr'ma er fentcn= tia Symbclorum,rede er ardenter inuocauit De= «m, Scribimt morem ei fuijfe mane precationes dicere cr Pfalnws cancre cum contuge ztr foro= ribus. GcfcrtpÃt fua manu libros noui teflamenti, quorum aliquant partem quotidic legit.
Ge dogmatibui cum uiris dodiÃimis ita differ ruitjUt mteUigi pojfet, non effe emn inferiorem dodr'ma.
lOjfi 'anno I y 6 y.
doârina.Bibliothecam ByZintinSconc^uiÃtii un* dig; dig; coenUis ueteribui codicibiu Ecclefiajiicif CrEthniciimirutn in nudum locupleauit. Tali$ cum domi ene(,non. m'mui amen müitiæ ÃAboribui rebuf beUo fveliciter geftii cldruiK Eiunii enitn CT PerÃs deuiHii pdcem orienti reddidit, (Tâ if» pdce en curduit dtg; conflituit in Ecclefid dtg; 1;«« fer/o gu£ proprid funt,
M.ultdf enim utiles leges condidit,gudruâni ali=: guteddhuc extdnt, ut de coniugijs, nyEphefiium Syuodum conuqcduit, in gud iieftorij impiétés ddmndtm, eSl,guicontendebdt in Chriflo non fmffe diids ndturds unitdt infepdrdbiliter, fed nature l)umdnlt;e dftitiffe quot;KÃyop ut ceteris fdnà is.Confor^ tem fecit imperg Vdlentiniditum Tertium, ulti» mum imperdtoremoccidentis,ndtum ex ConÃdiia tio nbsp;nbsp;PUcidd forore Honorij, Hie cum nuribus
piends publicds cumuldret,miecbus enim,mdgis ty ducum bene meritorum pdrricidd fuit, truciddtut circiter dnnum ChriÃi guadringenteÃmum guins gudgeÃmum fextum, prouincids imperij in Occi» dente religuit diripiendds hoflibus externis,Itdli^ am Gottis, GdUtds Erdneis, Britdnnidm Scotis ZT Anglis,Africdm cripfdmurbemP.onu,}nVdndda H mdgndmEuropx pdrtem Hunnis.
H£creeitdui non eo foltim, ut repetitio hiÃo» rilt;e notior fieret ddolefcentibus, fed potius utin (xempldintuercmur gu£ proponuntur. Quid
puU
ANNO ï r ⬠r» »0?7 pukhriuieÃ: Theodo/to principe, c^ui inter inuU tos alias uclut inter genmidf Carbunculus enituit, atq; omni pofteritati admirabilis tot diuinis orna^ mentis ingenij, doélrinie,pietatis,ftpienti£,uirtu* tis, quarum rerum initia ad Imperium attulit è Schola, ZT ab inftitutione in bis ipÃs artibus, in quibtts nMic occupatur £tas noflra, Qjtid con't tra dcformius Collega Valentiano quifcelcribut ZT turpitud'me uitie ita cumulât panaspublicas, ut Imperium occident is penitus euertat^ iÃius er^^ go in omni genere boneflorum fludiorum exema plum imifemur, amemus ZT magnifaeiamus do» Arinas omni uita nccclfarias, qult;e fapientianer^ uosfuppâ¬ditant,ZTmbis multumncsatqiaÃidue exerceamus. Quanquam cntm cammoncfaéiio prodcfl omnibus, tarnen propter prafens exents plum ad nos pradpuè pertmet,quos Deus ad pUt blicam gubcrnAtionem uocauit. Alterum exci^ temur ZT exempla turpitudinis dc poenArum,qu£ fecutte funt merucamur, ut caueamiis, ne à ndflris fceleribus cxiflat occdÃo ucl cauÃa cladium ZT cda lamitdtum publicarum, quibus imperia ZT poli« tiæ uel pcrturbantur uel deleantur,
ConÃderemus ZT teÃimonia pneÃntite Dei in tmperiis,'munientis ac protegentis pias principes ZT punientis feditiofos, contumaces, fceleratos qui contemntur cum uiolant Magiflratum,pro* pugnatur Arcadius à fatellitibusjanilis Angelis, pTteÃdqs buntanis deflitutus.SeditioÃcontra con» ijciuntur
ïO?8 ANNO
ijcitintur in pcetias ZT exitiu habent trdgicott iti non dubiteniui MdgiflrdtiiS pios Deo cur£ effi, tic fepe mirdbiliter cuftodiri regiq; diuinitut cum pcriculd nee inteUignnt tpÃ,nec proflgt;iciunt,nec à notent, eduere iüd aut duertere pofjint. Pro= ptered obedientidtn deberi de reuerentiam legit» timo Uidgiflrdtui cogitcmiu, qudm qui non prielt; fidnt incidimt in ptentn dbsq^ omni dubitdtione uel pottM idmhÅrcnt irretiti tricif uinculorum ccelefiiuw,è quibus exoluere fefe dtq; expedire ne* queunt. nis crÃmilibiu exemplis commonefdóli uenerdriO' coleremdgiflrdtus ueÃros difcitecr dd ed)fi uirtutem in Scholis pid doófrina cz exer* citqsreuerentiieuosdÃuefdcite, tinne uobis Ãg* nifieo uno confenfu Prteceptorum omniim Rc« âorem Acddemi£ conÃitutum eÃe. Generofunt er Hobdem Dominum SigtÃnumdum Liberum Tidronem d Polheim.
nunc uobisÃÃo er cominendo.,et Dei dc prte* ceptorum loco,Ht illi optemperctis prtccipio. Tibi ucro t^dgiÃrdtum et inÃgnid,Ãeptrd, epomiden, librum,Ãgillum er cldues trddo. LtoroDcum teternum Pdtrem Domint noflri lefu Chrifii, ut guberndtionem tudmuditeÃetrdnquillam dc fd* iutdrem hüte Schölte er c£teris fcholts dtq^Ec* cleÃjs,qud: ex hdc idoneis Doiloribus dtq; guber* ndtoribus inflruuntur.Etprohibedt, nequd cdld* mttdf florentem curfum Ãudiorum interrumpdtf neue hoc dgmen difcentium turbet dut diÃipet per
er
ANNO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10??
Cr propter Filium Doftiinum noftrum icfum Chri/ium, DIX I.
ADHORTATIO P H tiPPI MELANTHONIS DE LE = gendis Tragadijs comedijs.
SJfpe de hominum moribui nbsp;nbsp;de difcipl'md co*
gUdfis, Grlt;£corivm ccnjihum ualde adniiror^ qui mitioTrägadids populo propofuerwnt, nc^ qudqudm ut uulgo exijlimdtur, tdutum cblech= tionis cdufd,fed multo nu,gi5,ut rudes dc ferai dnimos confidcrdtione dtrocium cxemplorum cdfuum ficilcrcnt dd moderdtioneni,^ frendnddi lt;upiditdtcs,quod in illis Regain urbium eucn» tibuf imbecillitdtcm ndturlt;e hominum, fortunié mconftdntidm, er exitis! pldcidos tufle fdilorMn^ econlrd uero trifliÃimds fcelcrum pÅnds oflena debdnt.aud in re er hocfînguldris prudentiæ fu= itcligere drgumentd twn uulgdrium cdfuum,fed infîgnium er atrocium, quorum commemordtiöa ne cohorrefeerent toa thedtra. No« enim moue^ turpopulus leuium dut mediocrium nuferidrimt cogitdtione, fed terribihs /fccies obijciendd c/i oculis, qute penctret in dnimos er diu beredt, er mouedt iHd ipfd conimiferdtione, ut dc cduÃs hua mdUArum cdldmitdtum cogitent, erÃngulifedd tÃM imdgincs conferdnt. Ncc fuit exigud fde cultds er drs, grdndiloquentid fermonis er ge» fiuum
»40 ADHORTATIO fluum udrietdte vMgnitudinem rerun utcunlt;^ (xprimere^
Bgoipfefepe toto corpore cohorrefco legeiti tantum, non etiam intuens ut vn thedtro agentes, iophoclts dut Buripidis Trdgoedidf. Net uero quifjudm tam ferreus eü, qui/ïne animi confiera natione legat fratrum Thebanorum eer tarnen,CT matris }ocafi£ exitum, qult;e diremtura praltum cum tdrdius ucnifiet,ex alter iusfilij uulnere enfint extrahit, cr hoe ipfo enfie qui filij cruore madea hat,miferrima mater fefe transfigit. Pofiea fe mea diam inter filios abijctt,brdchia fiiargens, quafi in utriufq- complexu moritura. Quid hac émaa gimelugubrius cogitari poteü.^ Utec igitur age» lgt;dntur,figt;eciabdntur, legcbantur, audtebantur 4 fapientibus cr lt;1 populo, non ut erotica,fed ut doa ilrina degubernatione uitte. Puentus ifii commoa nefaciebant homines de caufis humanarum calda mitdtum,quds decerfi Ztr cumulari prauis cupidia tdtibus,in his exemplis cernebant.
Etficut Pindarus inquit,ixionem implicituni rotte apud inferos clamitare hanc uocem, quant Virgilius reddidit,
T)ifeite iufiiciam moniti zy non jfernere diuos:
ïtd Tragcediarum omnium hoe præcipuum e^i argumentum, Hanc fententiam uolunt omnium animis infigere, effe aliquam mentem (eternam, qu£ femper atroeia feeltra infignibus exempUi punitf
PHILIPPI MELANTH. Ã041 punit,moderdtis uero er iuÃif,plerunqiddt trän* lt;^uillioremcurfti/m£tqudiujuamhos etidm inters dum fortuit! cdfm opprimu»t,funt cnim multie arcdnte cdufe,tdnKn ilü ntdntfefld rcguld non pro ptered dboktur,uidelicâ¬t femper erynnids et Ãeudt cdldtnitites comités effè dtrocium del!{lorum.li£c fententid multos dd moderdtionem fleäcbdt, qutc nos quidem mdgis mouere debet,qui feimus edm et quot;EccleÃecldTd DcJ Uoce fepe trdditdm effe.
Qudre Trdgtedidrum Icäionem Udlde utilem ddolefcentibuf ejje non dubium eSi, cum dd com* monefdciendos dnimosde multis uitte offic'ijs, er de frenAndis immoderdtis cupiditdtibui,tum uero etidm dd eloquentidm. Summus cH cnim Jflendor uerborum er gefltu mdximè incurrentes in ocu* los ad omnes animorum nwtus ciendos dccommos 4 ddti.Sunt dutemhtec duolumitid oratioiiKpracis pud. Et qiinnquam multæ cdufte reciari poÃunt, qute fludiofos dd Tragicdidrum Icdliontni inuis tint,ta,men uclhtecuna perfuddere fanioribus de* bet, quid omnes omnibus ætatibus deguftatt hdc leilione, quo fepius eafdem 7 ragtedids rclegunt, eo ntdgis confilia operum, er Ãriem dc formatn expofitlonis mirantur, zr fefe ad cogiationem de uitte humante mtfirijs, remedies, er gubernatione exufcMnt. Appetumtur ergo attidius quo ma* gis introjfedlæ fiente Ac ut in excellenti piäura, non potefi ars fubito contuitu iudicari jfa in his cperibusfdpicntifihne ficriptis non ftatim perÃiei
X X X cmnid.
»042 ADHOÃtIrAflO
oninii monbn poffiittf. duare uÃtAtum fuit fepcht theatmcdf^m fabulai re ferre, ï^ec nihil raufe eft cur in Plautino quodam Prologo diiluttt
Qui utuntur uino uetcre fapientcs puto. P-t c^ui libenter ueteresJfeélant fabiilat, Anttcjita opera CT uerba cum uobu placent^ ^Pquum placere eü ante ueteres fabulai, PiamtiMicnoue queprodeunt ComÅdie, Multo funt necfuiores quant numi noui.
riixi prohxiui- quo confilio excogitate ftnt TragBedie,cr quant fint utiles ad mores regendoî CT ad eloquentiant,quia crmorum cr eloquentite exempla fiimt illuÃriora in Tragoedijs, quant itt Coniaedijs. Età autem Contoedie toci CT obleéla^ tionis caufamagisfi{le funt, tarnen conf ilium pe= ne eAÃmile, Equtdem uetus Contoedia propior eél TragÅdie.Apud Ariflophanent non funt meretri cum,amatoruan,lenonivm colloquia, fed exempla ctuium, quorum alij Kempub. bene rexerunt,alij turbarunt ac euerterunt. Et diÃimilitudo uolun^ tatum, conÃliorum CT euentuum proponitur ad commonefaciendos ffeilutores aut leélores,qua=i les Ãnguli gubernatores Ãnt, qui probandi, qui imitandi, qui fugiendi.
Età autem hominwm uita nec folis preÃdijs humants defendt, ncc régi fola diligentia humanO. potell, cr Pieffub.multM habent fatales mutation »es, tarnen plerunq^ esl utilius moderari impetus
CTui^
PHILIPP! MELANTH. 1045
C^ utdere metdi officij,nec extra hof euagari^nee adpetere maiora. üac diligentia aliqua ex parte in poteftate noftra eil, CT eum acccdit inuocatio Dciualde utilii eil. Tenehat Jniperif Romani partem Antonim florentiÃimam, late dominaba* tur,habebat opes maiores quam quifquamregum toto orbe terrarum nunc habet. Uis frui poterat fecurui,non mpediente Oilauio. Sed dum extra metas Ãii muneris prouehitur,ac folta uniuerfum imperium concupifcit, bellum non necefjariunt oihuio infert,'m quo uiilut.cum fupplex ab ira^ to uiilore uitam itnpetrare non poÃct, ipfefibi mortem confcifcit. Bic fuit exitus belli non ne^ ceffaria caufa moti. Ata exagitantur apud Ari= flophanem multi ambiticÃ, inquieti, turbulenti, â¢zs-o^uTi^ay/xovEç, leues, ucrtumni,infle{lentes Je fubinde ad aliam partem, aut rixatores, morojt, pertmaces,^'Aov(tnQg, ueteratores,fycophantlt;e, architeili prauorum confiliorum arte aliortm animos préparantes ct occupantes. Tales funt Cleon, Paches, Alcibiades, Stenelaidas, Antipho, Hyperbolus, multi alq. Econtra iufli,moderati, fugitantes non neceffaria beUa, confiantes in fin^ tentqs honefiis, condonantes multas iniurias pu^ blicé tranquimtati Cmon, Eticias, Diodotiis, Cfâ pauct alq.
Ctim autem femper in gubernafione ciuitatum fimiles fint alij bonorum aiij nïalorum quos Co* madia; defcribunt, utile eü imagines utrorumq-
Xxx z uirtui
1044 ADHORTATIO
Mrtutes,uicia,fuentiu,cuentuum caufu diUgentet confiderare, ut commonefM eligamttf iuftu cr moderatd conÃhtt, nee accendi nos lt;(mbitioiie,irtta cundtä, cupiditate u'mdiól^, dUdritia Ãnumus, ut extra metof officij prouchamur, aut moucamus res iniufias aut non necejÃarias,
Ncc res conÃderenturÃed et tam ord^ tionis lum'ma, ciu£ funt mÃgnia 'm har um tmagix num deÃriptione, Vt pifcatorcs, mquit AriÃo» phanes,non capiunt anguillas,nià prius agitato et turbato ^agno, ita Qleo quoties mconcejjam alU quam utilitatem aucupatur, prius turbat ciuitas tem. i4am 'tniufia obtmeri non poÃunt, donee lea gum er iudiciorum autoritate audacia frenAtur, Hie circum/^ice animo, quoties, quam multos hate letas uiderit, qui utilitatis fu£ caufa Rempub.moa uere,aut abolere iudicia eonati funt. H£e eollatio adferet lucem Comadijs, er oÃendet quo conÃlio fcript£ Ãnt.
Hune eundem cteonem p'mgit 'm coneione out* ttm,bal£n£ Jfeciepr£Ãdentem, e^ dickmtem fen* tentiam perterritis ouibut iturts 'm fuffragtum. H£c imago mihi meurrit 'm oculos, quoties cogi* to deÃnodis, 'm quibM,doólorum e!quot; piorum uox terrore potentum oppreÃaeä.
Hunc ipfum Cleonem alibi dicit alter urn pedem in cafiris,altcrum 'm curta habere. ita Ãmper multi funt er fucrunt propham, 'mdoc% tsoTos* âJt^dyu.ovtQ,qui altcrum pedem 'm aulis, alter urn in
PHILIPPI MELANT». 1047 in EccleÃdflicii condone habcnf, ac paritcr kges ferunt de Imperijt er de doilrind, Harumfii gurarum in Comoedijs animaduerfio,Ãmul er de uita homtnum multa monet, er conducit ad elo^ quentidtn. PoJJumta enim lt;y hicc ipfà exempla ad præfentia négocia apte trans ferre, er his leilis multa ipà cxcogitare Ãmilia,
Tuit autetn 'mitio non'mgrata Athenishlt;ecli^ iertas nominatim taxandi cutes,ac uirtus duceba* tur, qui monebat potentes, ut popuJi indicia ucre rentur, deinde metu potentum ingenioà homines prafcrtim in ciuitatc odofa,in quaamiÃo impe» rio fiudtum uirtutislangutdiuserat, er plus uolu^ ptatum,er populus tranquiHam feruitutem magis amabat, quam imperij gloriam, quteÃne magnis laborib» certaminib. periculis retineri nonpo» tesl,tranÃulerunt Comeedias adpriuatorum,imo ad iuuenum meretricum er feruorum ludos,peri= cula, er inexpeétatos ca fus, qui cum exitusfunt Iceti,magna cum uoluptateaudtuntur, Bitumen confihum in defcribcndis perÃnis idem fuit in hac noua Comoedia, quod in ueteri. Sed teile, fidis nominibus er priuatis perfotiis, pofcntiores Ãgnificabdntur,er mifcebantur conÃlia de omni* bus uitte partibus,ac tantum uenuflatis erâ leporis in Menandrt fabulis fuit, qui autor eRprtecipuus noua: Comcedite,ut dixerint iUo fale coÃerfas eÃe, ex quo Venits quamfingnnt mari ortam,nAt3, di* citur, Cumautem eadem lt;etate multi Athenis in
X X X Ã codent
104^ ' . ADHORTATIO
eodem genere feribendi eUborafmt, egregitt. monumena plurimit relicjuerint nMgnopere do» lendum eSl,feu hominum barbarie,feu propter ex* cidtaurbium omnia funditus mtcrijjjè. Ham zr ex latinii utcunq;teflimari poteH,quantum nenu» Ãatii in Griccis fuerit, Cf fragmenta funt elegan-tiÃma,Deniqj confentaneum eA,ho)mmes Atticos. ingenijs eruditione excellentes,lep«re inter fe certantes, cum cr bonos effet buic ftudio, zy alij. ab alijs turn excitarentur, turn adiuuarentur,non infulfos ioeos,quales nuncfunt fcurrarum aulicoa rummtheatra attuliffe, fed fapienter excogituta, argumenta,et uarieate do(irin£,et orationis fuo» uiate dulciÃime ornata.
PoÃquam uero monumenta horum interierunti reliquijs fruamur,Plauti ty Terentij fabulis,cr hos fepius legamm, cum, ut fernunem latinunt inde haurtamus, turn uero ut morum uolunta-turn diÃmülitudines in perfonis conÃderemus, A* iunt Antiphanem Comicum Alexandra Comoedia am recitantem, cum animaduerteret Kegi,in quo urbanitas ty elegantia fumma erat,inâ¬ptias ali= quoi diÃilicere, dtxtffe, ijs demum placere Comoc^ dias, qui y ipfî commeffatores effent, y à muli^ ercultsplagafaccipere,y eis dare plagas confuegt; uijfent.
tiatura quidem ita ft, ut maxiihc eorum feu ludorum feu ftudiorum commémorâtione mouea* tHur,qu£ excrcuimus'. Scd in fabulis non tantum ioci
PHILIPPI MELANT'H. T. 1047 tocifimtdnutorij. aIm multafunt pleMfipien* ti£. Viderät Alexander in dula multosâDemeas, Jâhormioncs,Gndtl}ones. Viderat in exereitu mul^ tos Thrdfones. vjitdtum esl dutem nobis omnibus à . talibiis mterdum contumeltd ddfici. Horum hnd^ gmes 'm Plduto er Terentio pr'opofitds diligentçr intuedtur iuuentus,ut dgnofcere,odijJe,0'fugcre jnorofos, rixdtores,jycophdntds, drdelioncs,drros gdntes dffentdtores, quorum piciiæÃent omîtes ciâ^ uitdtcs,difcdt. NecTerentius ipfe cum T^emedm er ^Mtionem conferret, dues objeuros er' igiw^ liles mente mtuebdtur. Sed Cdtonis moroÃtdtem irridebdt, er Ldij feuScipionis grduitdtem lenb tdte er fuduitdte temperdtdm Iduddbdt. \td erit dulcior led 10 Comoedidrum cum uitdm homâmum contempldbimur, er quorum pingdntur moreSi An't/mdduertemus.
Interim er boeproderit iuuenibus,uidere,ubi dfdäis uulgdribus ordtio dd The/es er grauiÃi^ warum rerum dodr'mam tranÃeratur, Queritur [erutisapud Plautum, non reddi mutuum. Inde quam Tragicam querelam extrutt,de legum er' bonorum worum cotemptu, A\ores,leges,pcrduxerunt iam'inpotefldtem fuam
Ptemiferatetidmdd parietem fimtfixlt;e clauis ferreis.
Vbi malos adfigi nimio fuerdt lequius.
'De re magna concionatur feruus, er tarnen iocus eR ddmixtus comiciK, de figendis ad parier
X X X 4 tont
1048 ADHORTATIO
tem hcmïnibui improbis. Hec ccmmemordui, ut ddolefcentes commonefaili de confilijs, quart primum fcript£ fintTragoediie Comcediie,cr de earum utilitate libentiuf eds Cf fepius legant. Promitto ctiam eis hoc euenturum, ut quo legent fepius,co iMgisddmirtituros Cf dmitturos, cr le» âuros eds iuidius. Bene uale. Cal. Idnuarq.iy^p,
PR.AEFATIO PHILIP^
PI MELANTHONIS Q_V A M preferipfit cuidam Libeüo de arte Poëtica.
IN idwid confuÃone, non opinionum tantum^ifed etiameuentuum cr fortune in gencre humano femper quieÃuerunt et q^runt multiÃt ne Bccte fia Dei aliqua diflinëh, 4 clt;eteris gentibus, zf qute et ubi fit,pr£fertim cum maxima pars generis bu» mani cum florerent ordine quatuor ^^onArchi^et ignarafuerit eius doéirmte que propria cRpc» clcfie,Cf nunc îJiahometica barbaries compleiki» tur magnam partem orbis terrarum, Cf preetpu» am potentiam in genere bumano tencat.i^omodo autem confentaneum cH pauculos cr miferos er» rones Cf uclut fediciofos, Deo caros eÃe,lUos ue» ro florentes fapientia, uirtute,imperijs à Deo ab* abieëlos eÃe, cum quidem fatcri nccefië fit, Imperia diuinitus eonftitui.
Dew4e i» eo ipfo coetu qui nomen Ecclefie fibi tribuit,
1045
I tribuit, (jMnt horrenda fuut exempla licentie m J tnoribus, zy in fingcndif monftro/is deliranten tis, I I Qualee fucrumt ^J^anlehel furores lt;jui latè uagati , funt m Oriente ey mAphrica,duoseffecoterera nos creatores, inter fefe prxliantcs, alterum eau*
I famboni,alterum caufammAli. ï^ihil effe libertn* tem uoluntatis hutndM, ^ion poffe conuerti ad bontm homines xoïk.o'jç, ortos 4 nuda caufa, Ui* hil effe diligentiam regendi mores,nullam effe ele» (Honem,fcd quo coeciitnpetus unumquemqi mâ pcUercnt, eö pracipitem ncceffario mere. Hoc fafcinati errore,nullamadhibebant diligentiam re gendi mores, quid nihil profutura uidebdtur,fed Idxabant frenos cupiditatibiis alij alijs. ipfe Mar* tion qui in ed coïluuie prlt;eeipud feditionum tuba fueratjà didcono uxorem abduxit, quiC poü annos aliquot reuerfd narrauit hifloriam ilTius fdiiionii plenam /^urciÃimorum exemplorttm. V.t ftnguhe tetdtes uident multi triflid]feà nculd,qua: iti turn bdnt mentes, uix ut eluchri exhis dubitationibus poÃint. An ey qua Jit EccleÃa Dei, Sed propter haue ipfam lu^dm dnimi quotidie in Symbolo iu* bemur adÃrmare effc Dei BccleÃam, quod cam re citamus,Jimul cogttemus patefailiones diumds,zy teÃmonid qua nos docent, zy ejfe zy manfuram ejfe Oei EccleÃam,Zy feiamus mandatim nei ejfe tit nos ei adiungamus, zy ciues eins fiamus. Sicut in Pfdlmo feriptum eil. Plantati in domo Domini, in atrijs domus Dei nofiriÃorebimt. Sed excufdiit
X X X f fe
XOfO
fe multi dubitdtione. Cum tot diuerptdgmitid fibt titulum EccleÃa tribudnt, dd quam iubcmur dc^ ccdere^ Tof feculorum co/tfenfut Pontificidtn turbam nominduitEccleÃam. Huncalij alios cÅ= tus monÃrant. iüd uelut laceratd nauis er fdthià eens rclmquititr, dlij in alias Seaphas defiliunt, y OS quam nobii Ãritiam nauim oflenditis.^
Non difficilisreÃ)onÃoe{l,Ã normam iudicij fequdris, quam Deus propofuit. Sunt Ãgna uer^ 'EccleÃte non fdÃentid, fcilicet Ãripta Vrophetied
Apoflolicd, er Symbold. Hicc qui Ãne corru=gt; ptelis ampledluntur, hi funt uera D« EccleÃdi luxtd htee diéh : Oues me£ uocem meam audia wnt, Pundamentum aliud poni non poteA prater id quod poÃtum eA,quod eA chriÃus lefus.Si quis aliud Euangelium docet,anathema, Ãt. Nec dubia um eA hoÃes EccleÃa Dei eÃe uniuerfalem lüam generis humant multitudinem,qult;e Prophetiea er ApoÃolica Ãriptd Symbold palam dbijcit,uia delicet Ethnicos,lAahometicos,feces ludaicas. Et his dnnumerandi funt, qui manifeÃa \dold defena dunt,Videlicet Sacrificuli er AXoitachi er herum Satellites, qui ïdola Papa tuentur ,ïnuocationes hominum mortuorum, adorationem panis in cira ciemgeÃatione, uenales MiÃas, hiÃrionicamMoa nachorum,dubititioncm in inuocdtione, Eiduciam propriorum meritoruin, uagas libidines. Hac Ethnicd excmpld cum incurrant in ocules, mania fefiè
lOp fejlè oÃendunt eorum defenforet noneÃeEccle^ flaw Dei.
Etfi enim iaüitdntp retinere fcriptd Proph£= tied ZT Apoftolicd,tarnen dut palam contraria de= fréta lüts antejèrunt, aut affingunt falfdi inters: pretationes prorfm ut dicttur,v-s^éxlt;^'^gt;top ^^vcrlop populo exhibent. Idem faciuâit tS' qui nunc Andbapti/læ dicumtur. Loquimur enim de Iruiui temporii impoÃoribws, Excerpunt hi quoq^ tnutild diéht ex fcriptii Apoftolicis.îitonui'ndican* tesuofmetip/t. item,E.thabebant omnia commua ma. Hlt;ec omiÃa coüatione aliorum diélorim iwn redè inteüeéh, detorquent ad euerjionem iudicio^ rtim cr conturbationem Dominiorum, deniq; ad wfinitas confuÃones, ficut olim Carpocrates Oquot; alij quidam lacerarunt EccleÃam Ãmitibui furori~ bits. Ãec difficile eR iudicare modefiti homi: mbus cr reâc inflitutis in EccleÃa, qui difce^ dant à ScriptK Propheticis cr Apojlolicis à Symbolii. ,
Hanc normam mtuentes fciamta noÃros cae^ tiucÃeueram DEI EccleÃam laitiDeogra^ tids dgdmus,quod Ãruat 'mgencre humano fudi reliquiae^ Oquot; nos dd huius fui agminis focie= titem uocauit, cy in his caÃris conÃanter ma* neamus. At obijciunt nobis multi inter nosquo= que diÃidia effie. Ris reÃiondeo congruere 0« nines erudites iy dextrè iudicantes de Eundd= mento. Sed ut in magno cxercitu nec Ducum,
nec
loyz
nee tn il I tum uirtM Ãmilis cR, etUmà uoïuntates congruunt, ita 'm multitudme pioritm tdij mlt;f,gis, dij mmiM eruditt funt, dij Aunvm, dij flipuhu fu* pn fundeimentum extruunt. Sed de fundnmento conÃnfus Ãt.Btciuej funt Bccleëe,qui quanqudnt funt 'mfirnti, tanun funt dociles, ut de puerili ag^ mime dieit Viltus Dei,Ex ore inÃntiim cr laäen^ tiumperfecifli Uudem. üon firnt dues ubicuneji funt,qui 4Ut tnonÃroÃiS op'miones pertindciter re^ tment, aut rede trdditd prxfligijs SophifnMtum lt;3quot; Sycophiinticè corrumpunt.. vtdutem regdn» tur cr emendentur iudicid, uult Deus fiudid do* drinaeÃe, uult legtfcripa, Prophetied cr Apo^ Ãolicd,uult didti omnid prudenter conferrt,ut Pdulus inquit, Sernto Dei hdbitet in uobis opulen* ter,cum otnnifdpientid. üonfiolidè dccipjdntur dtda,ut dccipiebdnt biiv9fcgt;)-ssofJ-oplt;^TM,dut:Ut. Andbdptiãfine diflindione ddmndnt uindtdam, qudm mdgiflrdtuf exercet mdnddto diumo,ct pri* udtdm,dut utPoniificij ex dido Petri, Ecce duo glddij hic, extruunt dogmA,PontiÃces tenere po* teÃdtemregidm. Quid infulÃuied, qudm fingere Sdcrdtnentum eÃe pdnem qut circumgeftdtur,cunt Sdcrdmentd fint ddiones mftitut£ utfidnt certo nuido, Sed excmpld infulfdrum interpretdtionum nimis multd pdfiim obuid funt, Ncc dubium ed multos tetros errores db ijs or tos eÃe, qui cwm ef* fient mdodi continuds dijfutAtiones Pduli fier* monem eius non intellexerunt, ideo^ muttld mem* brd
ïon InexcerplertMt amp;nbsp;ijsindueru^t [entente tdi in ipfis,non traditiu in fcmtone Prophefico cr Apoftolico. Pofled confimtAti funt errores cona fenfumultitudmis,fjud deinceps flipati Moiliet nMlicxercuerunt exercent mAgium tyrannic dem contra pioi, ut diiltvm eil in Euripide cujj /xiyisop nandp. Qu^aliteraeü in Propheticif Apoflolicii fcriptis, ciuie inuoa cationi mortuorum bcminum patrocinetur.^t ata men prafligiettores quidam inde fumunt teflimoa nia contra confcientiam, CJ- muniti uulgi aut Principum fatcüitio audaciÃimc propugnant ca, quot;nbsp;qua miigrata funt, Uac fiunt nunc cum adhuc mediocria funt literarum fltidia, çy multi funt Teile eruditi qui refutare errores, Cf impudentia amoftenderealijs pojJunt,quinb funL aStoi.Quid , fiet aliquanto poü, cum infcitia barlaricam feria tatem augeiiti Hlt;fc rogiftirc fapientes Cf bonos Prmcipes decet, ut matore cura Uteris Cf difcia pitna Opern fer ant.Cum intereunt litera,Ãmulefa ferari animos uidemus ut dicitur,ci:/xa.^ia epaao? înTT^ya^EToct, Contra qui procédant in doärinis mugis uident,quanta moles fît rerum qua difeena dafunt,Cf quantum onus fit perjficua expltcatto dtjf cilium controuerfîarum. Crefeunt igitur fîa mul Cf difcendi cura,Cf modeftia, Cf inuocatio Dei.
Recens Stenbefeldianus fatelles edidit tibrum contra me Cf Paulum Eberum, in qno ualde uitua pcrat
Ã0Ã4
pcrJt Ãudid doUrmdrum, ut hoc perfuddeafj^-c* clefîdm non coHigi miniftcrio le£i£,feu duditte cr cogiat£ dodr'mæ, fed prim rapt mentes £nthuÃ=gt; dfmis, poflcd leftionem feu cogitdtionem feriptte doârinie dccedcre,qult;e dlijs oflenddt iüosddfld^ tus, Itd inuertitur ordo, quem Pdulus trddidit, Qttomodo credent, niÃdudidnt. Codccrudtdutent itte Stenchefeldidnus longdm Khdpfodidm teflb tnontorum ex Scriptoribus ueteribus GT recenti= bus qult;e dicunt dVeo mentes ittufirdri,ïd temur, Oquot; femper nos profeÃos effe, GT feriptd nofird oflendunt, zx oftendimus m quotidiund ïnuocdtione. Agimus grdtids aterno pdtrfguoi miÃt Tilium c^uiproferret Eudngelium exdreano conÃlio diumiatis. Sed is uult notdm eÃe hditc uocem doilrmte, per hdnc eü efficdx in cordibus, Ãcut pldniÃime dicitur, de externo miniflerio: Qi^onwdo dudient, nià prlt;edicdtum fucrit, Et de feriptd doârind Efdids inquit, Ad Lcgcm GTdd TeÃimonium. Eiclent fdndtici confoldttonem ne= ceÃdridm, cum indubitdtionibm Gr doloribusdb* ducunt nos d feriptis promiÃionibus. Ncc docent in eis dgnofcenddm eÃe uolimtdtem D«, cr ed* runi cogititione Ãdem erigenddm. Sed de hdc controuerÃd rurfus alibi dicemus.
Tienne obiter hdc intexui, ut conÃrmem hdc tegentes contrd doélfnue uituperdtores. Oro dutemÃos Principes, ut GT ipà fud dutoritdte peÃes iUds Ecelcã,qult;e doürindm Gr mintÃeri-
um in
ioj-y ttmin eonlemltmt acUtfcunt, rcprirMnt,0'^pro=â pagationem doär'mlt;e, cr minifterij publia con^ fcruationem tidiuucnt,ficut eispriecc^umeR cuin dicttur:Et nunc reges mteUigite. OfculdminiFis Hum. Aperite porM Principes ucflrM. Item reges erunt nutritores tui. Te quidem iüuflriÃU me Dux cum fontes doürince Tcclejid: ipfe legäs, er doürindrum initid foelie iter didicer is,er telligds tieceffariitm ejfe Tccle/iie Imgudriim er Honeftdrum artium cognitionem Jfero non defu^ .. turum ejfedifcentibus, er Deitw: oro, ut te feruet er gubernet. Oro etiant meos commilitones, ut concordum itment, quig er Deo gratu eR,(T omnibtu nobis necefftria, er principum benefit centidfit inuitdt. Tt uidemus qudm multi hoftes undiq;P.ccleÃdm oppugnent. Aduerfushoscoiu* iundione nobis opus e^. Beffdrion cum Principes dd concordidm hortdtur, ut reprimere Turcos pofmt,m),rrdt hunc Apologam.BeUum erat inquit inter lupos er cdnes, Cumqs nuncidtum effet lus pis, uenire ingentem exercitum ednum dd Idce^ Tdndos lupos,miffus eftJfcculdtor unus ex uetulis lapis. Hic diligenter confiderdto boftili dgmine redit,er reiiuncidt, effe quidem multitudincm cd^ num longe mdiorem, qudm ftt Ittporum. Sed bene /ferdndum eftè, quid uidcrit multds ejfe dtftimili^ tudines colorum in ednibus. Hdc uoce conftrmdti lupinon cedebdnt,fed diÃimiles facile pellipojfe fÃerdbdnt»
Todem
loyS
Eodettt ïiwdo nunc de «obw triwmphos dgunt Staphüus,CAnt/iut er alij 'mfa£lionc Papiftica. Oro dutem. filium Dei Dominum noflrum lefum Chriflum, ut tus guhernet, fuciut ut omnes 'm tuflrisEfclefljsunumfimus mipfo.Sitautem er 'â * intwbisfludumtuendæconiunâionist Htecdd ⢠te fertpfi iBuflriÃime Dux, ut puhlica fludüi tibi commenddrem. Bene uale lüuflriÃime Pritteeps. Witebergx Cal,Septemb. Anno t ï T
Cel: T.
Seruus,
Philip. KeUnthon.