CAROLVS MAGNVS R E D I V I V V S, HOC £STt
CAROLI MAGNI GER-
manorvm, gallorvm,
ITALO RVM, ET ALIARVM GENTIVM MOHAR-chx potcntifsiini', cum H e N R i c o nbsp;nbsp;Gallorum ÃC Na«
uarrorum Rcgeflorentifsimo comparatio : vtn'usi^
Regis hiftoriam breuitcr complcdcns,quam
Regum 8C Pn'ncipum Speculum pofsisappcllare*
ILLVSTRISSIMO PRINCIPE FRIDERICO IV. COMITI PALATINO RHENI, DVCI BAVARIAE, S» ROM, Imkerij Archidapifero, me Pnncifx 6leElort frt» marto^omino fuo CleminttÃtmo
X D,
V B r V M non eR, Pn'nceps QC EIciH-or i1« luftn'fstme , quin Celfitudo tua ex Io. CafimiriPrincipis illuftrifsimijgloriofac metnoriat, patrui ac quafî patris fui cha« Arifsimi ÃC obferuandifsimi obitu acerbo ? nbsp;immaturo ingentem merito cum toto
Palatinatu,immo cum vniuerfa Repub. Chriftiana dolorem lu Aum^ hauferit: quem Deus pro im tnenfa öf infinitafua bonitate S. fui Spiritus ( qui quidem Optimus eft ÃC efFicacifsimusconfolator ) virtuteat^ fola« tijslenire acmitigarc,luAum^ huncvcftrumarqjmoero«
clarc cum ülo beatecp a Aum eile nemo eft qui dubitet, qui omnibus vitae, feu militia; potius huius noftræ (vt earn ve« tifsimc Iobusappellauit)aerumnofæ laboriofæcp miferqs, molcftijs atquc periculis fine præfentibus fiue futuris liber atep folutus, cum Deo, cû Chrifto Immanuele noftro,cum angclorum etcleAorûinnumcrabiliûchoro vitam viuitve re vitalem, immortalem ac beatamttamen C.T.totacp Refs pub. Chriftiana alicno hoc periculofocptempore illo qua« ft pâtre patriæ fiddifsimo, fapientifsimo.fortifsimocp erba ta, maximo meritô in lu Au amp;nbsp;fqualore verfatur.
Verùm vt innumera alia vita: huius incommoda atquc
A a
E P I s T o L A
damna vel publica, vel priuatau'ta quoep damnum,8C iadu ramhanemaxiraamvosnosep omnes, voluntate acquie« feentes diuina,æquis animis,acmoderatepaticntet^ ferre oportet.Prçteralia autê in hoc lult;îfuC.T.confolari magno per è arque recreare debet iîngularis admirabilis^ Dei pro uidentia atep mifcricordia ( cuius quidem ille in ipfa itz fua nunquam omnino obliuifeitur ) quod eo demum tempore huncheroicac virtutislaudisquc patnium fuum (. quo ilia ecu pâtre, tutoie ac modéra tore tenerç QC ineuntis fuac æta tis optimo fidelifsimo^ vfa eü ) ad fe ex. his terris in cocle« ftesillasfedesatep domicilia euocare voluit, quo C.T. ex tutela iuxta bullara auream 6d imperialem excedens, con* firmataçtate, corroboratoep nonparum iudicio, capax iam adminiftrattonis huiufee muneris amplifsimi effet» Sic olim, apud Romanos pueriingenuiac nobiles prétexta 6lt; bulla aurea dèpofita, exitu anni x v i k.virilem tatem ingredientes togam virilem fumcrc folcbant,quç id« circo èC virilis dC quôdalbt coloris nulla admixta purpu» ra eflctjpura ôô deni(p,quôdlibertatiscrat initium, libera fuit dida. Nemo fecundum fapientifsimorum quorum^ fcntcntiambencalijsimpcrarcpoteft,nifîquipriusbenca« Iff s paruerit» Q_uoniâigitur C.T, adhucab ineunte ætate cùm patruijbenedidæ memoriaf, tùm aliorum virorum fa« pientifsimorum (interquosOthoâGrunradvir, vtfami« lié eius nobilifsimæ nomen fonar,confilio, fapientia, SC a« Iff s virtu tibusflorentiisimus numerari inprimis nominari-que debet) confilif s, praeceptis at(ç monitis faluberrimis o« ptimè paruit ÃC obtcmpcrauit:no dubitamus quin ilia poft bac ad optime fÅlicifsimccB fuis imperandum indies apta magis ÃC idonea fit futura, t)e hac igitur paterna,hærcdita ria, SC quidem ampla, excclfa 6C fublimi dignitate ElcClos rali,quam C.T.incunte hoc nouo anno,Deo aufpice, fub«
ditis
\
NVNC VF ATOR.I/J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
ditis cundis fauentibus,pIaudentibus,Deo^ fuppbâcantiw bus^fÅlicifsûnè aufpicata eft,cûm tota Repub.Chriftiana, vcreatquccxanïmogratulor, Dcum^ precor, vt diutur« nam ti vicx huius ac valetudinis vfiiram impcrttat,Sandi» que fui fptritus donis atq^munertbusitaaugeat, vtpopu lo curæ fîdei^ fuæ à Deo commiffb atcp concredito quà m diutifsimè fÅlicifsime^ præcfle fimui attp prodcfle pofsic. Quoniam autem parentes maiores C.T.illuftrifs.ac gter na laude dignifsimijCÃmcrgapatriantmeam, tùmergaRc gcs Regnum^ Galticum optime fempcr affediSC animaci tuerunrjd^ no verb« folùm,fed etiâreipfa atlt;]^ fa dis egre giè declararuntjôô C»T«cùm auitatvirtutis, tùmfingulà ris fuæ erga Regem huncGalliæ,qui nunc,Dei gratia,Regno iIliprçeft,inproximaina.cxpeditioneGermanicamultada ra amp;nbsp;illuftria dociKnenta deditudcirco hanc'meâ Carol.M. clarifsimi oîimFranciae,Gcrmaniæ,Ganiæ,Italiae,8C aliarS gentiumRegis,amp; Imperatoris,8CHenriciM.Galliae amp;nbsp;Na uarræRegis florentifsimi comparationem hiftoricâ, vtC. T.potifsimùmdedicarem et quaficonfccrarem,inanimum meum induxi. Speroetiâ omnino fore,vt quemadmodum C. T. non auo folùm maioribus fuis perpétua memoria laude^ dignifsimis,verüm ctiâ huic ipfi Galliç ôô Nauarrç Régi,qui nunc rerû,Dei gratia, potitur, nominisaffînitate eftconiundus(Henrici.n4 v.amp;Fridcr.i V.nomina augufta 6C honorifica,Rcgni,Imperij,foelicitatis,pacis opûcpfaufta omina atep fymbola, affînia fibi inuicê funt 6C cogna ta ) ira quoep virtutibusjrebus gcftis,benè imperandi fcicntia,foe» licitatc denit^ ad vtrius^ fimilitudinê quà m proximè accc dat.Etfî verô hçc mealucubratio,fîres ÃC perfonas,quæ iti illatradantur ô^explicantur, magnas ÃCmagnificas quis confyderet, magna meritô ôf tanto Principe, qualis cft C. Tidignifsima videri pofsitîtamê fi forma,raodus,ratio atta
A 5
BPI5T0LA NVNCVPArORIÃ.
ftilusrudis öd incultus, quo illatradata à meôdcxplicat» funt,cxpcndatiir,fatcor, öd qutdê libéré Sd ingenue fateor, tenuenimis Sdexigun, acamplitudinetua minus dignutn cflehoc meum opufeulü. Quamobrem tanto magis C. T, rogo,oro atlt;j obteftor, vt pro magnitudine Sd abundantia bonicatis humanitatis^ ruç,paruûetexiguûhocmeunio« pufculum atep munufculum,cx animo C.T. obferuantifsia mo prófedum,fereno vultu, 6d placido bcneuolo^ animo accipere,bonam in parte intcrpretari,ôd aduerfus ma lig no rum quorumuis hominumorfus acep calumnias pa trocinio fuofîdeli tuen' atep defendere velit.ldem quoep cupio ûmul gratifsimimeiergaC.T.de me meis^ optime meritam,ani mi eÃe teÃimoniumn'n quo quidem i'uo erga me fratrem^ meum charifsimS fauore at^ clemetia vt perfeueret, fid fibi comendatos baberepergat, demiflè bumiliter^rogamus»
DeusOpt.MaK.(ncdiutiusC.T.maximis Sdgrauifsimis, ab initio prxferrimAdminillrationis buiufee fuatamplifsi^ mae,eogitationibusfidoccupationibusdiftcntam,intcipcU lem)fan(Ão fuo fpiritu ita regat atqj gubernet, vt non modo Reip.fed etiam Ecclclîç rcligionisi^ Cbriftianç ÃC orthodo xæjin qua optime educatus ôd inftitutus eft,cultor,nutriti« us,propugnator ÃC propagator, côtra oês inferorû portas» fortisjconiians, diuturnus ac fÅlix in hoc mundo clic pof* fjt,8dpoftdiuturnam,foeliccm,tranquillam Sd pacatamvi» tam muncris^ huius fui auguftifsimi pe. funcftionc in Chri J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fto per Chrtftum cÅleftcin,xâternani Ãl beatifsimâillam
f.. **' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vitâconfcquatur,Amen.TiguriCal,Mar..quomenfcC.T,
Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primùmlucêhancantexvj^uannos afpexitKuiusvfurafa
**** *xttDcusvtdiufruaturunnoSeruatorisnoftriM.D.XCli.
⢠quemannôgubernationisvcftrçprimumjfidmultosadhuc fequentes foeliccs fauftoscpC.T.à Dco feculorû omniûcon ditoreetmoderaxorcimmortaliacomnipotenreprecamur«
C.T. ADDIC TISSIM VS
10. CVILIhLMYS STVCKIVS.
HENRICVS VVOLPHIVS o L VS ecce ttbi retliitiitit(:peÃe^e:dicef^, H E J NRI c V s nuneeil^çAii o v V s antefitit^
IN CL V. D- lOAK GVLIELMI
STVCKn SPECVLVM REGVM«
D» GAB. GERB* lAMBlCVM.
IT^VTVS Hero04 IdelliM meixim^s^ PiHosfnis colortbui.
Vr lineatnenti^ orü m furiÃimt^
Humana pcUucent i^itra*
Sicpauculii in pa^inü hü emicant
HBm'PJCVS.atcp^ CAâKÃiLVS, Hos tnter,lt;vt IttcerÃecillarum nittr^
Stttiktui,
DE CAROLO MAGNO REDIVI«»
NOBILISS. CLARISSlMlQ. VlRI D,' lO.
Giüliclmi Stuckij obfexuandifs«
rOANNiS TwRNOVl, ELEGlA.
ÅEX HEN RICE DEO RfgumacccptifsimeRep , Quiï tui pro tnerith fceptra referrc poteft f' Qjjit facras jufto comprendet carmine laude« f Qui« metnorctdcxtr* faâaftHpendata«^
IjffiHÃtJceditloflgèfvîpertta vetuftai: n-.gt;r ⢠t l'almisobfcurasprilcatrophxanovis. '
Efttua nota polo virtus;eftcognita terris: Eft pelago.ftygijs eft quoq; nota vaefi«.
Fraoeigenuin fuperas ôfortnnate Monarchas, Atque acavos Reges taudis honore przis.
T 1 Hine merito gemini geftas diademate Regni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
* Chrifticoliq; gregis nomen amp;nbsp;omen habes.
Antetnos vultus fugiuntqj eaduntq; Tyrann!, Porrigit amp;nbsp;vidas gens inimici manus ;
Converfiqt frequens mundi conventus ad aras Effundit pro te vota prccesq-, DEO, Dat populuSjdat clarus eques,dat thurafenatus: 'BORBONIVM Regem compitacundafonant
Hiftorici.vatesq; tuumper fecuta nomen Tranfmittunt.paribuSjdifparibusqjmodis, Ante alios meaJux,T IG V RINI fama Lycxi STVCKluS hoc tibi.Rex maxim è.condit opo».
Quineuaminfantes tenero ridente labello Incipiuntnomenlaudcfonaretuum.
Et majora manent,ticet h'xc (int maxima : de te Crédita vixmundö.fyderajundi parant.
Chriftigenisjnftumfolus moderabere feeptrum, Imperioqi premes climatacundatuo.
Vtq;ruitRcgumlatèRex C A RO L u S olim Maximus,(à magnoquibcnènomcnhabet.) .
Maximus in tenebris,chcu Rex CAROLuS olim i Sic luce in elara maximus vnus eris.
Te duce.Rex Regum.fandum reparabit ovile.
Diljedas coget.te duce.Paftor oves. '
C H RIS T E gregis tanti Paftor : reparator ovilis CHRISTladuni Regisdirigc.qoxfomanus.
5is à Rex Regum,Regi tâ tarnen amicum.
CAROLVS
CAROLVS MAGNVS REDIVIVVS IN CHRISTO, VIVAT, VALEAT, VINCAT.
O S afiuj nos yttus admodum amp;nbsp;laudahilti, yt /fuotanntsditto , ^ut Caroh âKlagni nomint tnÃ~
aiti^ua h'4btdtur,tiua ofÃdj noÃri admontamur, Idmuntrtf litm mihi fubltca auihoritalti cuit^utdtm dttfÃt nolui,nt(Ãane debuiÃitrit im^oÃium, offtrafirttium, esr loco,ttmpori^^ hüte(onCtntantum fort putdutà dttpfiui Carolt'Jvl,^iia,moribus,'ViriutibM rtbus^gtflid prailarH Cf tximtjs('Tpnde quot;Magni cognomtnt^ ddeptm) in am-pliÃimo ornattÃtmb^ (ce[u,pro ingtnij mti (tnuicatt, y/trbafdeertm.
tjuoniam teijuam er tuÃum tfftorum nostijuidepacriai de T^eptib. EctlefidjjKoflra btn 'tfuerunt mtriti, mtmoriamgr/ttis ani-mu coltrt, Cdrolt ctrie lüiin Magni mtmoriamglorioÃÃimamy ^juam nulla ynijua tempora,nulla hominudelebie obltuio, nos meriio gr-atiÃtmts animn retineri ac profe^ui decet, ijuiiitm dt tota T^pub. ChriÃiana,titm depatria ifihola EccleÃa^no/lra optime e^l^ meri-tm,plurima çf maxima in tllam contulit bentÃcia. Quanto auttm tantuf Jmperator patriam noÃram complexeÃt amort,illud tjuotlj argumtnto non ef^ leut ,lt;iuod tllam inuifere, in tlla aliijiiandtu com» tniirari,atejueiiapraÃtnttafua tllam decorare ac cohoneÃart yuluit^
7)eindt ciim matorts etun, collegium templumjjhoc noÃrum au-guÃiÃimum ac magnifietneiÃimum fundament, maximinque priuilt-giis,muntribuiati^j donm dttaffintÃllenon modohanc matorum fuo-rum libtralitatem ac muniÃetneiam tabulin at^ut diplomate confir-tnauit ac flabiliuit, yeriim etiam magno tumulonouorum donario-tumpriuilfgiorumjj auxitdd quodfaUum efl^anno Imperij tiut X»
3
CAROt»W. REDIVIVVJ ÃÃT CHRTSTO, nihilfiliuf LitJcuiiU^ tognomine , (Srntfioj^Ludouitn^ Germanies cn^fiomefito , amp;nbsp;auumfuum tmitati,pafriam fimiliter nojlnt^n maxima prnfr^uuit futrunt fduart ar^ut btntÃitntia , cuius rri leÃn efi^calltgij anjut ccenubij ilUu« alctriinÃcemntarum( ^uoJ^i:lt;tltW(niUiinftet'Vul-£0 aplgt;eUttmu4ûÃitutio aicf^fundalio à LuJuuico Germanico/a£{jt cuiugt;f Jonationiif originaltis tUuÃre habernus diploma. Eins Canibij abhatijÃa primaÃuiiHtldtgarda Ludouiri ÃUa,Seiundd tha tiui foror,Carah Crafii fmptratoruT^.lorort^n.Tio, D.CCCL. Caroli âKf, prontpttf, 'Dt Hildtgarda epitaphium huiuÃmodi in ca-nubto J. Gallireptrtum KL. /lt;t». Hildegarda quot;virgo CbriÃi 2),Ludouict T^gn ftha de hocÃaculo migrauit ad ChriÃum, Et hu^ tr.ata in EccleÃa S. T^gulie amp;nbsp;Fthc^martyrum CbriÃt in ca» Ãro Thurego.
Htc iacctm twmulo CliriÃi dt^niÃtjnalt;-uir^o fÃildegarda^nitens tnortbus e^rc^^s.
HAcftiiteximia Ludottieifilia 'Ãegü, dldentemlÃonte Ãua fvoucrat illaUeo. gt;nbsp;^ts denos oElo comÃleuerat annos:
Migrans adjÃonfum fvirgaheata Ãuum. d^Uorum eiuipoÃerorum lürÃucctÃÃorumtT^gum clariÃimorum ftmu lembtnigniiaiemhtcpriettJmitiodiierü amp;anKalibiu noflris conÃ-gnatam,cuiue commemoralio nimü longa foret anj^prolixa.
Qjtoniam igitur amp;nbsp;Carolm ipfe '^iagnuf , amp;nbsp;eim i um maiores amp;nbsp;pradeceÃoreijittmpeÃeri amp;nbsp;fuceeÃarespatriam noÃram maxtmü aÃ'eceruntjornatuntfibiq^deuinxeruntbentÃcijs gt;nbsp;quùnan inetlligil iujlitiit aijuitati^ eÃe confentaneumÃpigj adfbiurt natura tanti Imperatarù bonorÃramÃemper menttonem f..aamw : ati^Ãta tiui Jiirtutum rerurri^gtftarim laude digniÃimarum recardanone, cutn gratQsnasgt;yipar e^^,ergailluniprabeamm i.fumadearum imita-tionon
VIVAT, VALEAT, ViNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
tio^efntxiimultmur.Quontam ytro f-itnricw tui. Galliét fit ^iauarrt ChnliianiÃimvö ( fgt;ro tttiui falittt incolumitate, cum ^ua f atria noflrafaluft:!rincoluinttasommnoti^ toniunBa^aÃi^ anas mtruè ad ï)tum pubttcè priuattmj^ precti ati^ut quot;votafundi-tnitij Carolt ilïiM quot;Magnt amp;nbsp;agnatw lt;)uali jj propago, rS! in 7^-gnn htc Galileo ftu Franaco luflua ltgictm»f p haresatlt;jut fHtctjfor^ dtni^ue ytriurum tiut laudum^ut prajiantiÃtmarum Ãrtnuut imitator, lia ^t maxima fit inier 'vtrum^ue nonfiolùmgtnem^ familta J^gni,ffdetiam')ftta,morum,'Tinrtutum,a£fionum^ lauda-hiliÃtmatum affinttat atqut tontunSto, idcirto ytnufiqut compara-tiontm tnfiauerti at tuiuti ttu oculnÃe^andam prvpontrejlatuit turn algt;orum,fi(m Flutarthiphtlofopbt amp;nbsp;hifloritinübdiÃtmttxtm-pl'j ac imitationt, â¬Â«1114 in tonftttndn clarorum amp;nbsp;iliuflrium yi-rorum 'viritpraclaradaudabili}, '^tiln fruUuofa^optra txtitit.Hoe paTio 'Vna,'v:er^ m proutrhtoÃdtUa duot dtalhabimusparietet, hoe mtmoria lum dli mortuo(fiu yt^Tperiut loquar,nonmor-tuoftd vitam iilam yere 'vitaltm (S' immortaltm quot;»iuenti )ti(m huit *gt;iuo iuflum dtbitum^ trihutmus honortm,iufiam mtritam^^pro ma ximd -vtriufqj in nos nofiram^ patriam mtriiti, rtftrtmusgratiam» luMrim tamtn in rtcoienda, bene dtnobu meritorum hominum, fiue yiuorum , fiue moriuorum memoria , in ipfis hominibus ceucau-fit fecnndu fubfifiere animii niflin atqut harert dtbemus ne in fuptrfittionem amp;nbsp;idololatriam prolabamur ( deos enim quof-dam , inquit Cicero , confiât tx magnm btntfidjs tfife cenfittu-tos ) fed potius mentes animosque nofiros altius engere , ö* ad Drum tpfum ceu caufam ey auäorem omnium bonorum beneficio-rumqutprimanum attollne debemut yt ei potiÃimum omnia ah homimbus , ceu diuina beneficentia ir/liutntnits , accepta (S' in nos tollata fiue publica , fiue priuata btntfida , accepta rtferamust eique nos turn peblaie, tit n ote.iiim operegratus ptabertfiudeamw, Fxhaeporri) vita ytriufique narracione fimulcr comparacionepul-(berriinaimeo iuditiofalubefritnaqj amp;nbsp;caduceefragdet ac xrumnofe
S 2
CAROL» M. REOIVIWS in CHRISTO,
JjutM quot;»itabtnifielici[trjj4egertJig,amp;a(ti'nx,immbrralii ac biatir-. Ãmie illiuf yit/e confeijueniiapracrpta non politici folùm amp;nbsp;âciuilff, ÃJetiameccleftaÃiciordinn firtujj homines haurirepoterunt.QuOâ ntam auiem,fatf(iO}iec mtte mihimetipà tenuicatts optime confattff hiec mea narratiuncula, dim rerum perÃnarumjj ,qaas trailanilas Ãfcf^hpraÃjntiÃimarumdigmtatiatqutIÃlenäori , tùmacerrimo acuttÃimoqj iuilicio,expt£lati9ntqj legentium ntquaquam re/Ãondibit, idcircoquojun hancifÃm mea laiubratione ledaroSttanto yebemen-ÃM rogo.oroatqiieobttÃor^ yrpro fingularicuiufuts humanitatt,ta, qutefttm dt^lutiis , aquts beneuoUiq^ animn percipert, tsr bonami» partem interpretari 'velint.
£tà quot;vet o multi Ãint yiel antiqui, yel retentes yitit reram^ge-Ãarum Caroli IvlagniÃcriptores amp;nbsp;hiÃorici f inter quos tarnen non-nulli multas nugas, nanias atque fabulas yanas amp;nbsp;aniles, yerif a-Ãerferunt)tamen palma, meafententia, deferenda fidesq, pracipuè adlnbenda efi^ Egtnharto Germano,antiquo,nobili ilaro^fcriptoriy quiCaroliâ^îagninonfolùm coauuf , fedetiam amiius, familtari4f, miniller,fcriba ftu Cancellariui,conÃliorum denique aClionum^ftre omnium confaus Atquefociusintimua ^fidthÃimua extitit. l^nde ipfemet wprafattuncula fua in hancfuam hiÃoriamz %lihi,inquit, tonfcius eram,nulluta ea yeractMyquam mejcriberepnffe, quibtn ipà interfui^quad^prajensoculata,yt diciturÃde cognout.âplurts autirn, yt yeriÃime mtles itle apud Tlautum ait, e/]^ otulatus teÃtf yntts, quam auritidetem. Qui attdiunt, audita diiunt : qui yident, plané fciunt.üon défunt tarnen nonnulli,qut hanc hiÃortolam , qua Egin-harto tnfcribitur, Albino ftuÃiuino, quo praceptore, amp;Ãudioruin â morumqjfuorum moderatoreÃdeltÃimo C'arolui â^'lagnut yfusef^t aÃcribunt.
Eluncitaque ipfum ceuoculatumfidequt digniÃimum teÃent ac fcriptorem-, amp;nbsp;narracionemÃmul,quam tlle adhibet,ordinem arque feriem ceu tempori rationiq^ maxim è conuenientemÃequi certum 2lam quoniam ahj quoqut,Caroli âM,yitam et rtsgiÃas littris memoria^
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7
inorttr^ m4nJarunt,'^t l^btrtuf Gaguinuf^^Dtnatw Ãcciolm, lo. ^utnnniHi'blaucltrui, Crantitifi Carol tu StgonÃM huiufipfitit E~ gtnharti (fup^rejjo tamin fflttrun^ue eiui nomint') hrtuem^planam, fttj^'cuam^ amp;nbsp;quadca|gt;uce^l^, 'veraiem oiÃoriam fecuti funt idtm tniht tjuotjut in hac mea lucttbratiuncula facttndum tfÃt duxi. Si qua tamta alta frattrea.qtne Eginharttufcri^tofuo complextn , in ^lià hi/lortcd ociurrenc, commémorationfideqtte digna, quaqtttad proiioÃtum no/humpirtinere yidebuntttr,tatxilltf de^romfta adij-ctrte^l^ animuf.
Etriim anrequam â^Ittriat progrediar, ytlim ynumquenque^ quod ipÃtmart/iropoÃroqj noflro non eritalienum, meium ytna rt. (ordariamp;inmemoriamrettocareÃtgnum illud atq^prodigium diui-num inadt jiutbafilica noÃramaiort à quam lt;trlt;'^mün(îcr ^ul-goapptllamu4)anno LXXll.à quot;Deoomnipotentetdttum.fjuiujmo di enimJigna,quibui âDews nobtt quaà aures yellicat, nosq^ ad yeram falutaremq^ pÅnitentiam inuitat er aliicic, minimeprofetlo nosfur-d^ auribu4praterire, eaqjnegligtre amp;nbsp;äÃ)ernari,fedanimts nofirtd a(?idue yolutre atque reuoluere decet, qutbits nimirum ad ytram Ãe-riam^ pÅnitentiam primo quoque tempore capeÃendam amp;nbsp;agendam impellamur. T)uafunt, yti notueÃ, cum maioreillo noÃro S.Eelicit amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coniunBa à poÃeriore eiua parte turret, quayna
cum tpfo templo,ut annalet noÃri teÃanturiaJ^iperto fiueT^ttprech^ to(quem Galli T^bertum yocant) Alemannia DucfimagtÃro equi^ tumÃue Vttce militum et cognato Ludouici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Erancorum quem
al j 111. ahj 1111. huiu4 nomints eÃe yolunt f «4?« de eo non plane conÃat) extruEla funt anno Doots' Seruatores noÃri D C l K X K. Hicenim ynacum Eigharto fratreÃto Tretbytero ( qui Ludouico T^giÃanguin^ communione fuerunt contu IL ) omnia pradia atque lonaÃta-qug Ulis ex paterna hareditate obiigerant,Ludoutct fo_çn(4« fut permtÃione atque yenia partiti, illa adeccleÃaÃnum y^ fum contulerunt. Al J^pertuii quidem collegium atque templum huc noÃium S,Eelicn t^'E^gulÅ, Eighartin autem Lucernie ad âÃnÃam
3
CAROL. M. REDlVTWS INCHRTSTO
Ã.in lonortm JT. quot;Mauritij amp;nbsp;eiitt fotiorum, ntc non S, LtodtgArtji amp;nbsp;omnium fanilurum ecenohium Jiue lollfgium (t^uodin Dohationif fux d:plomattparuum lugurium yocatfundarunt^fSâ tonfirui cura» runt,ycelt; eciam omnia bona çr fofftÃionei fuaiadquot;rtriuf^^conjir» uacionem,amp; ad cultum diuinum tbi txtrctndum tontultt.
âPoirb noftri itmfilt turria altera, ^ux fe^tentrionem monttm» ^ue Ti^nrinuml^eSf at, in cuiue inferiore farte Jtttt trunco efi^cam» fanile, amp;Jlatua e^uitH etfuo injidentû â¢ytifitur Ãtjuam yertfimill
'^âfi^fifitndatorii eitam imaginem ) anno X I l.fetundo die ^laij (^uo menfe anit/juitw quotannio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Frantorum amp;Gal
lorum conuentu^ agitari confueuerunt') foltrt/i.eeiiti diei, ^uo Sy» nodue EccleftajLtafutt habita , fub quot;Veflttram fulmine ta^a faula» timtota, turn ingentt totiuf tiuitatù nofra tremore at^ue trefida» ho«*, confltgrauitadtruntum yf^ue ygt;bi funt camfanxfrufirafire» nues çrfottibtta nonnulln ytrntntendium illudomni oferaat^uela» bort fuo non fine ^itx feritulo extinguere conantibuf. In titfiide autem eiufdem turrm Luna fuit tonturSla turn Stella inaurata, tjuit tandem tn terram deddit. Cui igitur eiuxfo dubium efi^ , tjuin diui» num tllud fulmen, tlludtuiria tUiut antiauifitma incendium, CT con» flagratio,ilia Luna atijue fiella ruina laju'^uef 'et taceam de dome» fitcis amp;nbsp;intefiinn nofirn maln,atiiue â^ulneribiee, quorum tlludfimi» liter futt frafjgium ) incendium tllud Galin urn, ijuodeodtm anno faucn mtnfibue , dtttllofatalifanbli âBartholorrai actidit, hoc efi^, diram, trifiem, funefiam , horrtndam, crudelem, immantm , tn» auditam amp;nbsp;inufitatant tllam Farifinam amp;nbsp;Galltcanam tu'n tnnu» merabiltum omnuÃatui, atatu, tsf ordmti hominum, turn flurimo» rum ^uafiturrium, ideï^,f«licifltmorum yirotum lanienam at^ut (adem franunciarit Ã
âDeinde tlla Luna crefcentit in turrit tulmine attfuefafiigio col» lociita ( ^ua cum Ectlefia, turn T^ifub, modo irefientu , modi de» crefientH in hoc mundo esl^ fymbolum ruina at^ue cafu ^uid a» liud fortendit, ^ttà m eiufdem Ecclefia eg quot;J^eifub. Calltcana ( ^ua in lu/o,
nVATÿ VALEAT, V!HCXtlt; mltttOipacato, tnttttjuillo amp;nbsp;flartnttÃatu yidehaturtffe conÃltuta fubiium amp;nbsp;^uïdtmgrauiÃinntm cafum, ^Ãtiab occaÃt parum alfuii: 3^am yt Luna tUa cornHuiata attfut crfÃctns fubit^ it faÃtgiofitn itciiii, iia,proh iulor, EccleÃa amp;nbsp;T^l^ub.GaUicanato annogra» utm^alÃa f/à luinam atijut caÃuin,lt;3- tx quittOftranqUillo Cf fiurtn» tcÃuoÃatu in extrtmam prolaffa t^^ iniÃriam.
TtattrtaÃtUa tllatnaurata.qua LunacreÃctntiafÃxa gt;«4 cum ifÃj in itrram itciiit, ^uiiobÃtcro aliui^raÃgnificauit, ^uà m (ri'-fltm luSuofum^ui lùm innumtrabilium aliarum 7^gniamp; EctltÃa Gallicana fltUarum at^ut luminum, ii tf^,'^ircrum omni f iriutum gtntrt rtÃulgentium, ihm ytrbac^utin primnÃtllailliusÃjlfniiiiÃ-Ãma,hoc eÃjUuÃriÃimi Cs ÃtttwÃimi illius tunajuHem J^egü'Lia-ttarra, hoiâeptrgraiiam Dti T^gt^ Gallia amp;nbsp;quot;Mauarra taÃum fri^ Ãtm lu^uoÃtmjj^ranuntiaritttjui ynà lum agnatoÃun Trincipt Con iao,glorioÃe memoria,fubito tx nuptialt iÃaÃtaftÃiuitate at^ lati^ tia in extrimum lu^um,ex Itbtrtate inftruitutem, txÃortntt flatu in tragicam plane miÃtriam calamiiattmjj inciiif.
Hoc porro inceniium atq^fulmtn Gallicum anni LXXll.w«/ ta alia fulmina act^incendta dira ac funeÃa,id eÃ, cladts atifj Calami tatet luBunfiÃimasper XX. continuai annosfutrunt conÃeiMat^ui-lut mirum praftPlo eà lignum Cf EccleÃam illam totam non confia grajfie,ac ptnitui abÃtmpiam eÃe.Qua ijuidemtlliutÃocia,fcedera[a, uobu^ multn nominibus conittn^Ãima nationis incendia,id tfi^Ãel la intefiina nos ^uoi}, atiingunt : iuxra L'ergiliani illuJ,
^aw tua res agiturpsiries cum proxtmus ardet^ ytgt;ùm non eà ejuod anirnu nofirtt deÃondeamut,tl omnei um Gal lorumÃociorum CfÃratru nofirorum, tum noftra falurü fftm abijcia mus,modo Dtum ytri^ matura peenitentia placart fttidtamus,T)tus tgt;iim,i^ui in ipfa ira atrjut furoreÃuo mifertcordia fux femper recor» iatur, nei^ue omnem illius mtmoriam abijrie, inillo ipÃa incendia Cf confiegrationt illius turrii,gratia eS m fe'. icordtafua, tioÃraj^fa^ luiSf communis clara Cf illuÃtia nobisÃgna at^uc documtnta dedir.
CAROL. M* REDiVrVVS IN CHRISTO
primo ^utmadmedum turrtf fuptriorillapars ccflagrauitt in^ ftriore illiut partt,Ãue trunco amp;nbsp;fttndamento manenit faluo Gt in^ (olumi, amp;nbsp;ilia ipfa turrtd cor'flagrata amphÃimi no/iri magiÃra-tM auSloritaieat^ue muniÃi.tniia ex cupro,iiigt;n antea fuiffit lignea^ pukherrimè fuit injlaumta amp;nbsp;readÃinta ÃcÃtramua Dei tnpri^ run fummi amp;nbsp;caleÃn iIUm noÃri magilirACuf,}rett ilementia, dein-ac furtitudine, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illud Gallicum in priÃi^
num pain dignitatnefj /latum riÃituium in,Deinde yt luna ilia cre-fcens tendit ^uidem de ÃuufaÃtgio in terram,minime tarnen fulmine ' igniqueillofuit confumpta , tandem^utin priÃintim fuum locum fuit reÃitutaÃn quo ilia adhucÃat,Ãc ^Ãub.amp;Ecclefia Gallicanayerà korrendo Ulo X X. imo x XX. annotum initndio horrendum in mo-dum dtuaÃatafuitac dtformata,tamen, Deotllam tuenteai defen» dente, nequaquam adhuc,inuiio Diabolo amp;nbsp;omnibtn en fatellitibuft excifa e^^rsr exterminata^ quin 3^gem patremque naila fortiÃi» mum amp;ÃdeliÃinntm paulatim reeediÃiatur, c inpriÃinumjuunt Ãaium rtÃituitur, htm 'Vt fltlla quoque illa noÃnt turrn lunaaf-Ãxa decidit quidem yirsà cum luna in itrram, nec tarnen iniendio Ãlo tonÃigrauit, fed tandem ynà ium luna tn turrn culmine turfus fuit collocata' fieÃltndldiÃima etilariÃtma iliaÃtlla,hoceif^yT^xGal^ lite atqueâP^/uarra,qut 7^ipub.amp;Ettlefiie G-ilitcantt affixusplané eif amp;nbsp;addtiiin animo,Jtudio cr logitattonefua , de etu» falutedtes ni^tsqut (ogitans, erft grauem fubije arque perpe/fin fïà horribilem-que cajum,tarnen mirifica, imoÃupenda Deipotentia atque element tia prater omnemÃ/em expe^lationemque hominum,non foliim prtÃi,gt; na lihertati.faluti dignitaiique fute, de qua ailum plané eÃe ytdeba-tur,futt reÃitutin, fed etiam adfupremum illud maieÃarn poteÃa~ tieque luîrren , Deo proceribi^que T^^niid atgt;probanitbu4,fuit eue^
Atquehoc tpfum cut dubium qutnÃella illanoua ,inujitata,mi» naculofa, quam Deus Ulo ipfo anno in tÅlo attendit, amp;nbsp;quaÃÃgnum ^liquod ad bene fperandtswfuÃultt,futrii fignifcatttm. Hoc iteme/l
15 2 ô tilud,quo anno m,d. XX. die n, en lis ^lariij 11 u repertum tà in Htl'
VIVAT, VÃLEAT, VlNCAT.
inHelutl'iainTaurimontts hiatu,tjuiram ma^nü imiriiuf acciJt^ rat, monumentum pro^httirum T^Sibylltereptrtumtfl^, tuitta hoe t^Ã,inirium.Orittur SyJusin Europa fupra Itttros, admagnam pttntrionù domum,cuiua radij orhtm ttrrarum illuJlrahHiit,amp;c,Sy^ da^ illud'viri do^i amp;nbsp;cordattinterpretantur hunc tpfum Htnrùum ^fâGalliatqua ad Stpttnrriontmtfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^uoSihyl
la, ygt;nica tandem auitifanguin^propag't.Hucaccedit aliudfignurn Vusremporia, quodipÃ^m quo^ue ehjêruactone ef^digniÃimum, amp;nbsp;M/jua'fuam jjlentio pratermtttendum, Hlt;im aliera turris ifuie me-riditm ljieiiat,rnonttm^ut ^lhiis, tjuatn 7\^ptritn tlle inchoatum re^ lttjuit,et,quitfulmine fa^la tr»fl,agrauit,(ontigua, fttmjtngulati Dei hnigniiate, tum Ãrtnu iru n ^foriium itu'um opera at^ue lahore aJuncendio Ulo omninointnEit amp;imniUgt;iti ptrmanÃt.intlliujinferiore quJem parte efl^Caroli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ynde Carob â^Lturrtf yulgoap-
ptllatur)fedentn in folio 7^gio,capite corotiam aurearnttsquot; manu nagladiumfemiflriiÃuTi cum capulo aureo (quodlignum eÃtuÃitia) Ãttrapomum aureum,(ui cruxinfixa (quod ciim pietatis, tum amorti,charitatn,pacti ts- concordntei^fymhQlum )tenenttiatquege-flantiiÃatua habiiu regali ynjtiuran euÃide autem turriigallusÃat gallinaceios, 'Trentorum tempeÃatumque quafi index aetnonÃrator» ^otum efl auiem yulgo.auem tllam animalejfeptudens,fagax,pro-uidum ,cautHrgt;i,circumljgt;eÃum (ynde iohus cap.â)i-galloinqui(,quar dedit intelligentiam f ) lahoriofumütem yigilans, tmperiofum, pu-gnaxgalltnarum f3f pullorumfuorum amanriÃtmum, ynde pruden-tit,'vigtlantilt;e, fortitudinn , qnÃcç-opylae deniq^ tir charitatti fymholum, dt luitts yirtutibuiniulta prxclarè âPhnius lih.io.ca.zt^ dilferuit, Q!*^âriadmodum igieuramp; turrif tlla altera ,egt;r qua in ilia ti^Caroh'MÃatua, nbsp;nbsp;gallus tile galltnateus ab tncendto fuit im-
nund : Sic Detu pro admtrabili fua gratta ^gâm l^unc Gallia tsr Kauarra, qui ePf, qu^fi turrti quadam quot;Vabda ac munira, qui eP^ quafi alter Carolus 'Ki. de tÅlo ad nos delap(us, qui denique tir na-tioneeb(^ Gallus t amp;nbsp;quouu gallo galUnacto piudentior, fortior^
CAROL. M4. RBDIVIVVJ IN CHRISTO itllicoÃor ^fubäitorum fuorum (tugallinarum pullorumfuorunf dmanti/?imM, admirabtli T)ti(onÃlw at/fut btnefido, quodomntt homines meriio in admiraiionem, immoÃuporem rapii, ex innume-rtf amp;nbsp;inÃnitd fulviinihus.,fiammif,facibs*i,ignibnf^incendijs^ideftt fericuln maximü amp;nbsp;prafintiÃimssfaluiss i»columnjjeaaÃt,adref4 mndum nimirutt rtjiaurandu Galliciflasüa DeortÃtruatui.
2^unc,yt adrem propoficun^noÃrum, yndedi^rsjÃtsÃtm , rt~ deam,^juxdam i» Eginhard htjioria ftadm ab inido octurtunt, qute, ^uoniam propoÃco hHic noÃro,amp; hodterno T^gnirtrumque Gallita-rumÃatui atq^ condidoni,apta quot;valdiÃtnt amp;nbsp;accommodata^nos quo' que ab ijtportÃimiim exorditmur^
Trimo igirur omnium docet, quam '^ild tîr abit3a,qi(à m txan~ gu^ (îr tntruatafamilia Tderoueit feu 'i\/lerouingiigf ex qua Frand Ãbicreate foliti erant, amp;yldmorum illiui famiîite l^gum Ãatus atque conditiofuerit, ita yt nihil fer'e prater ^gd nomen at^ titulum, amp;nbsp;inanem quandam dignitatd T^gi^tÃtectemfiue laruam habuerint. J^am yt omnia humana in deterites femper hergunt ae ruunt, donee tandem omnino corruantdta \*giti quoque illafamilia ^lerouea à Tsderoueo filio Clodouei i b ( qut 11 u T^x Francorum 9iumeratur')dedudaaedtnominata,cum multorum l^gumfu fetfe-tninarium,omnemferètandemanteoccafumfuumfubv.aut y i.yb timd T^gibus jÃlendorem dignitatemq^fuam amiÃt.T^lam quemad^ enodum in prima tir aurea illa ( ynde etiam aureo capici diutno oracu io eomparatur ) mundi monarchia ÃÃyriaca,duafuerunt,qaaillam tenuerunt illique imperarunt,familite, nempe 2\ltHiafe.u 'hltniuingia à quot;hlino amp;nbsp;Semiramide dedu3a, ex qua poÃremu4 monarcha fuie Sardanapalui, amp;nbsp;Thulbelochia à Fhulbelocho qui Sardanapalum, foniuratione aduerfu iliumfada, è mediofuÃulerat,denominata,ita (yt norunt omnes, qui y el primoribus labrd hiÃorias Gallicas degu~ Ãarunt)in T^g»« Frandco feu Gallico tresfamilia nohiliÃima,ntm pe 'Kîerouingia a°M.eroueo gt;nbsp;Carolouingia à .Carolo \'l. yel (vtalij yolunt ) à Carola Partello Caroli 'M.^auo,. tÿ Capeaingia ab Humane Capeto nomen originem^ fuam frahentes, Gr txfe inuicempro
Vivat,quot; Valîat, vincat* u feinînatK acprspagarx,perfe[uo quodam amp;nbsp;nunqu^tn tnitrrmpto Jint atqutferit per annos mille (quodfanèadmiratione efl^ digniÃi-mum)Ãbi inuicem in ^^ni huiuspoffeÃione amp;nbsp;adminifirutionefuc^ teÃerunt, Capeuingite auttmfumiliie duafuerunt propugines, nempt geni f^aleÃu amp;'BorhoniUiex^uibits,cumtllaÃtextinBie,alferunune eptimo iure in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Gallico fucceÃit ; ^tatum porro familite
rouin^iie,eir7^gum ex illa ygt;l(imorum Eginhartus bis 'verb^ defcri^ bit, /amdudum, inquit,gent ilia nullius yigords trat,necquiequam in fe darum, prater inane 7^g^ yocabulum praferebat t âHam eS^ opts dr potentia ^^ni penes palatij prafedos, qui maiores domos (brtU^meyer 'Vd ^ofmcycr) dicebantur, amp;nbsp;adquosfummalm^ perij pertinebat', neq, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliudrtlinquebatur,quam yt âEtgio tan-
titrn nomine contentus ( ergo âÃex erat nomine feu titulotenus ) crine profufofid eÃ, prolixo,barbaq^ fubmtfft, ( tain fuit antiquorum Fran cia ^gum habitus culrus^j corpora, lende aClodio Comato feu Ca-pillatOfCematifeu Capillattfuerunt appellati,amp; Capillitium infignt fuit Ã^gium,dt cuius iure rnulta extant in hiftorijs)tnfolio reÃderet^ atÃeciem dominantts effingeret, legatos '^ndtcunqj 'Vtnientes audi-ret,eff^ abtuntibusreÃonfa,qua eratdoSus,yelttiam iuÃus,exfua yelut poteÃate rtddtret, citm prater inutile ^gü nomen, amp;nbsp;preca-rium yitafiipendium,quodei prafedus aula, pro yt yidebatur(idefi prolubiiu dr arbitrio fuo)exhibebat, nihil aliud proprij poÃideret, quà /n ynam praparui reditus yillam,in qua domum,exquafamuloj Ãbi nectffdria minifirantes,atq^ obfequiu exhibentes, pauca numero-fttatid habebat: Quocunq, eundem erat,carpento ibat,quod bobus lundis, df bubulco ruÃico more agente trahebaturt Sic adpalatium, Ãc ad publicum populi fut conuentum , qui annuâtim ( menfe fitb ^aio) ob Ãegni ytilitatem telebrabatur,7^x,fic domum redirefo-lebat. ÃI âÃegnt adminifirationem, dr omnia,qua yeidomi, yelforts agenda ac diÃonenda erant, prafedus aula procurabat. Ed^ autem, yt hocobtter addam , carpentum yehiculi matronalisgenus, à Carmente Euandri matre didum , [ecundumilla Ouidif: Ham
Ci'
CAROL» M» RED IVI VVS IN CHRISTO frtuî Ãufoniasmatres car/fenta ythtbant, Hacijuoqut al Eitanârt éi^aparentt rtor. Hine Liuiut : â^'l.itronis, in^utr, concejjum ytflaufii'o adfatra ludjsjj, (arfientisftllopr^ffflcque die yteren-tur^ Galli ramen olim ex carfientis depugnarefolttt. Stipio /juo^ue J^ajica quot;Boijs dtui^iis in triumpho Jpolta Gallicis carpentis tranp-uerfo fenluur. Hinc apud G alios fabri li^narij Charpentiers,id eÃ, Carpentaria -vocantur^
Eundemfiatum cy conditionem y^aentinus hie quot;verbis dtferibir, tSt quaft depingit, tjna quoniam adfaperiorum tonÃrmationem amp;nbsp;ex pltcationempertinent, fubijeere hbutt. na turn T)agobtrto(qttem Grimoaldtts aula praf(^as,T^g'gt;tn'n aÃeÃans, facer datum tituton-deri, facrisque iniriari curarat, cpquot; ad Scotos relegauerat ) Imperij Francorum maieÃascorruit, 'PraftCli pratoria ( quos Germant Ji^larofalices,maiores domus,fiue aulas,et duces Francorum nuncu^-pabant) E^^num trahere,rapere,lacerareatqueomnem potentiam in fe transferre,omnia munia negotiaque T^gia domiforisque obireca-perunt. ^ges otio torpejeere, inane 3^gir nomen ferre,, in ymbra amp;nbsp;angulisdelitefcere, omnem atatem flenrio, yenationibus, yolu-ptatibus, tranfigere cceperunt^ A yulgiconÃ^e^luremoti, neminem admittere, neminem audire, neminem cogna feere confueuerunr,polââ lui T^gemfupplicis confjitBu arbitrantes, quem quot;PerÃcorum quoqui ^gum olim moremfuife legimus. Semei quoque anno leges Uli ym^ IratUes adconuentum T^gnifolennem , menfe l^^^aio bobus yeHut aduentabat^ /bi data acceptaquefalute, mox fe latebris rurfus abâ debatt Fafeebatur eius familia à Falatij prafeBo. Eertulerant C. ferméannos huiufmodi quot;/^um ignauiam atquefocordiam Gallia amp;nbsp;Germaniee populi. Hac Auentinus, bac feribunt amp;nbsp;teÃantut ttiam alij htÃorici.
Qualx autemgenttf 'Merouingite fitb yltimös eius T^gibus, ta-Ix olim 7\[iniuingia fub poÃremts Affyriee T^egibus flatua fuit at-que conditio,yt antiqua illorum temporum hiÃoria clariÃimee teÃan rur, quorumpofiremus Tonoseoncoleros Ajfyriac'e Sardanapalut
Crate
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;il
Gr^icè di£hif,prodigiojée luxuria homo(Vndtinproutriium aiijt^lpt bamo mollMitffxmïnatufyyt '^oluptuariut Sardana^alui ptr^nto-»omaliamal)i)ellctur)miferrimèintertjr,Stdquidoptn antique rtctnfertjannonidtmt^uapihacipfanoÃra atattftu ttmpeflattpo-tiui in todtm Gallia 7^gnOyin familia aleÃa paulo antetiuf off4-l v»- ^4. fumf(imu4 acadiÃt.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnim ignorât trts poÃrtmosfamilia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ep,
Itfix T^gts, nimirum Francifcum 11, Carolum i X. Htnricum 11 r» â nontatnreamp; pottÃdtty ^uam nomine ftu titulotenuf l^gisfuiÃtt matrix amp;nbsp;obgariharum tjuorundam imperiapoteÃati^,ne dicam ty-rannidtfuhitèlos, ^uiipfjfimultoti^ T^gnoprofua quot;Teoluntatefeuli-iidinepotitu imperarunt cunBa domiforn^ proJuo arèitrio admi-niÃrarunt, ^nnon T^gina mater corruptiÃimorum nbsp;nbsp;flagitioÃÃi'^
morum tjuorum^ue ffa opeia » filiosfuosin otiojn ymbra, in ludiit thoreifdibidinihm, amorihuô quoejue educaritatqueita moret illo-rum corrumpi ac deprauari curauitfâ Qua de re multiJapè proceres fapientiÃimtamp;pijÃimi,penet^uosjumma rerum poteÃas amp;nbsp;admi^ niflratio eÃedehebat,grauiÃimefunt conqueÃi. ^t mbHmulieriHU erat antiipuiuijgratiui amp;tucundiu4,/iuà m ytÃlij/ui remoti ab omni renegotio^graui amp;ferio,Ãbi foti^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^Hi i ioctf fturrilibufdu^
dtiobfceentf,otio,amoribui,delitijs, yoluptatibuf omne yitafua ttm pHgt;f tranÃgerent,quo nimirum illatantofaciliuf, maiori^ tum licen^ tia,cum amoribus amp;nbsp;delitijsfuü cuntla in ^gno illopro libidineÃa f» feere,agitare ac turbare poÃet. Quemadmodum igitur olim^yt pau lo ante ex Eginbarto amp;nbsp;Ãuentino diximut, fub poÃrtmH illtó gentdf quot;^lerouea 7(egibHS,7^gni rerum^ omnium poteÃai penes aula feu pa latijmagtÃroserat,ita/ubtribuspoÃremtsiÃi4gentHFalefia7^-gâbusomnû poteÃ.ispartim penes 7(eginam matrem,partim oÃgar-qufifdam extitit,qui tunila projuogerentes arbitrio , triumpo-firtmorumtÃorum âRegum atatepuertli atq,tenera, yita ymbratili, euolli,delicata amp;nbsp;âvoluptuariaäilorumqj deniq,indulgentia,fecuritaâ
ââââb Ãcordia ad Regnum Gallicum non tarn gubernandum.quà m itttutbandum,attantùmnontutrfendumimpiè nefarie^ abufifue-
C
CAROL* »»RÃDÃVrrV^ ÃW CHRÃSTO;
rant,Hine (Oitanttej^lachrymie^hinchtllum iftud inttÃinum, tant dirum,tam tttrum,tamfuneÃum,tam pÃiftrum, tam dtniqut diu~ turnum natumt^i^,yndt tot tanta^ clades amp;nbsp;calamitates(iiuarum t «ff nunc quidem eà fintaJin rorum illud T^gnum redundarunt.Tcrr» Childericuf,fiue Hfldtricm,fiue ( Tthodienomen illudexprimimus) Huldricua nomincs huiuiïiï, ( duoantt ilium huiuenomintf Francorum J^ges fuerunti^t yita nbsp;nbsp;moribua corru^tn, itafortu-
na aduerÃa amp;nbsp;cahmitoÃa ei fimillimi(Stupiduf profiter ingenij mert tiiqÃuporem cognominatuf^ Ftilonii T^guli Soiorum ( qui quot;Pipini fororem Hy ttrudam nomine in marrimonio hahebat ) amp;nbsp;aliorum conÃgt;iratione,J^charia eir Stephani 11. Pap« Po. quot;Vt Eginhartuf eisr )iuentinui,iulÃt tir auUoritate mijer,de P^gio folio dignitateque fuadeturbatua,captua,tonfua , ynà cum Gifala pegina ür coniugt fua à Theffalono,Ãlio Fttloniâ Poiorum Peguli,iH Poiariam abdUâ Sue,in canobium S.Henner«, quodeif^ T^gtnoburgyj, tanquamin carcerem dr ergaÃulum perpetuum fuit detrufm.GiJala quot;verb Ptgiâ na dreoniunx eiiu incÅnobium Coehlienfe ad latum eiufdem nomiâ ntf(Cochelfee)in fuperierePoiaria,fttb radicibus alpiufiturelegatur, ybidefunSa amp;nbsp;humata effie dicitur, Idaccidit anno âDo. D,CCLgt; yel D.CCl, h yt alij yolunt.^nno â 'Merouei Imperia CCCth
O infelicem,calamitojam luSuofam^ ChildericiiÃiuf P^isfor» tunam.qui ftmul amp;nbsp;Ppgno , amp;nbsp;capillitio(quodinÃgne erat Pegiumt quod^ Crotildtfillatantifecerat,ytÃlijsfuef caput,quà m capillos amputarimaluerit'Jamp;libertate, amp;patria amp;nbsp;coniuge deniq^Ãapri-uatue magno turn dedetore atque ignominia in monaflerium ceu carcerem perpetuum atque exilium fuit relegatue.'Holo htcpluribue di-Ãutare,quo iure,quaueiniuriabocfaSumÃt,Pegnumqj Francicuin à Childerico ad Pipinumfuerit translatum, id me fapientioribue gt;nbsp;amp;nbsp;iurium Icgum f peritioribitf dijudicandum relinquo, Hine autem pa-t/t,Papas T^.iam pridem peges amp;nbsp;Imptratores 'velcreandi amp;eo-ronandi,yeldeponendi amp;nbsp;P/giafua dignitatepriuandi,ptgfgt;^deniq, amp;nbsp;Imperia ab ynagente ad aliam transferendi iuepoteÃatem^fibt
VrVAT, VALEAT, VINGAT» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IX
amp; yÃtrpafft.Htciurt i^itur mihi (um^oêia illoLigitJf» tlamare fÿ- interrogare foljt 'viatori
lgt;lum 7^etrfti,num Cltmtnsy num (xttra turha ^riorum Sct^tra Latina dahat!^
Elft y tri) 7^xillthancfgt;lt;ettamamp; calamirattmyitijs at^ ptccatif fun^Ãytra Junt,qua hiÃorifi dt iUo tradunt)[)romtrutrat,ramin amp;nbsp;Paigt;a7^,amp; quot;Burchardui frimut Eâuir^^^hurgtnfijftu Htrhipoltn^ fis Epifcopuj,^uiynà cum L'olhardo Tipini /irehicaptUano aTi-fino T^mam adJc^chariam 'Ptntif.'E^.miffusfuit, amp;nbsp;âBonifaciuc ^rchitpifco^us 'Moguntinuógt;a ijuo in S utÃi on um ciuitattm inaugu-ratitifuit,amp;yfiloBipiniafünM,t2rTipinus ipftitfui in tins loc» fuÃe ^ui tÃ,yir alias yirtutihus prttclarus, amp;nbsp;reliijui conjfitrationts huius adutrfus ilium inittt focifcalamitatts^ auUürts,non omnino yiden» turtjft txcufandi,
Std omiffa longiore hac de re difÃutatione, yideamusrurfut,^uanâ tainter Huldrici 11 hyltimigentii 'Merouingi(e(ytnonulli yolunt) amp;nbsp;Henrici) 11. yltimigtntis Kalefia T^gis tempora at^fortunam fit fimiliiudo.Qu^ enim eflf, tarn in G allia holfies,hoct^^,reru Gallicarum tam rudif et imperitut, tjui nefciatparum ahfuiffè,quin quod olim Hilderico illi 11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Henrico 111, accidiffit^ hoe
tll^,ytipfttjuoj^de foliofuo T^gali deitSusinmonafierium aliquod fuijfet detrufus,njfi fraudem hanc attf^ yim,quig ei inttntahatur,partim fraude yulpina,partim yi leonina prauenirt at^^ rtpelltre in ani-tnum fuuminhxtffet. quot;Ham primo ^uidempro calltditatt amp;nbsp;aÃu-tia)t}uiduKftmulandi diÃtmulandiue mort ac confuttudintfua , ani-tnadutrfisiÃts hoÃium fuorum confilijs at^ infidijs, ajfumpto habitu tnonaÃtco ctu peilt yulpina, 'Ãigni guhernacula ft depontrt, amp;nbsp;aliis tradertyelle fimulauit, hoÃjum nimirum fuorum dolos fraudes^ hoc pa£loeludtndi,amp;cumilltf ceu yulpibus,yt e^l^inprouerhio^ yulpi-nandigratia, fe^uutuspotta illtusindicium at^ue confilium bocdi-fiicbo txprtffum:
Judice me,fraus tSf conctffa rtptllerefraudemt Arma^in atmatosfumtitiura iubtnt.
CAROL. M. REDIVIVVS IN CHRISTO, Ita^taniltincommoilamnaElusoccafiontm ptlltm aÃumpfithont-nam, amp;nbsp;iniuriaspartimÃbt tam anitaiUatai, partim wftrtndatf eiparabantur,yiriltttrygt;l(ui »Æ£ ac repulit.
ytriim Kt Ãc ijuidtm hoÃiü/itoru yim infidtasjj tÃugtnpotuâtt,ftd ^urmajmodu HilJtricusftu Huldrieuf illt 111, txmonarchafà ^ias tno/tachusjtmul rs 7^g»o,amp; libtrtate,ó' co»iuge,amp;patria fuafuit prt'ua^usttta Htnricusi t\,à mona(hu((ifa(inusÃupendum,horttnâ-du^n,tnger.s)à lnona^boin^]uam(^Jl^od hominum gtnus ille fttn ptr ynttt amariit,foutrat,»iitgno in prtttoit hunort ,familiariÃimu dtnijjhabutrat)crudeliÃimefuttinttrerrpiui.nec ^gi'^ taniitmdi-gnttattÃtdipfa yitafuit flgt;ciiatus,famtliajtmultiui nebtbÃima amp;nbsp;antiqtiÃima dtltta penitus amp;nbsp;extinHa^
yippartt tgifur txb^s omnïbui, tjuà 'Ti propè rerum GalUcarum, fub tribus ylctmts txgents aleÃa 'Ãtgibus ilaius,acttdat ad anti-^ttum ilium ^gni Francicicr GallutÃtb ylttmn tlh^gtntii 'Vitro Ã^tnm , â ijuo Egtnhartus ht/loriam Ãuam exorditur, HisigiturprxmiÃts,qu(tyiameiuodammodo adirumjj adfe^uintia tnu»iunt,nunc adipfam ^egis ytriuf^ue comparatwntm aggrtdiar, tx ^uapatebitilvlagni nomen honoriÃcum er auguÃum non Carola tantum HU anti^uiÃimo amp;nbsp;dariÃimo Gallorum, amp;nbsp;Gtrmanorttm 7^gi ac Imptratori,yttKm ttiam Htnrico 11 r i. Gallorum,e- 'Ka-uarrorum âÃtgi(iiuihodit Ãortt )ChTiÃianiÃimo,opttme(onutnirt,a( proinde ei quo^j mtrito effe tributndum.
Ende auttmpotius exordiar,quà m ab ipfo tira ytriuÃque ortu, hoceFl^,natalibus feu natiuitate, qua quidem parentes, maiores,ge-t)tts,ttmpus locum^nataltm compltHitur, ^uud tgitur ad parentes amp;nbsp;maiores ytriufq^ clariÃimos attinet: Caroli quidtm Vf. paterfutt Pipinus âBrettü feu FuÃllus cognomtntoforfanÃc didusob bftutm feupuÃllam corpornÃaturam,amp;addifferentiam Ftpini Crt-Ãi, qui Fiptnt huiutauus,Caroll Vlagni proauusfuit, Età auttm breutf tlle fu t amp;puÃHus corport,t4mtnanimo, ytrtutibusirebusqjgtÃia ma-gnusfuit,tit(brtutf , Jtdlonga,imoperpétua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eins yiituium re-
rum^
VI VAT, VALEAT, VIHCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ij
rum^ gtÃarufn gloria, cuiu/ fracontt funt omntj bi/iorici, Talritt t. ttnim fSr yniuerfe J^ipub, CbriÃianaflrtnuam acfidtltm sptntM »auauiitillam^ à rniiltarhmbarbararutngtnt{umyi,imi^ttutjrin» (UrÃonibttfforitÃimi fidtliÃtmtj, rfà ratafiu»
Hie ab initio aula prfifeUuffttit,t}ttimmagiÃratum ilium ( fui tum ttmporn regia dignitatù, au3oritat^,fottÃattifi yim abtiue^^ bat)ifgt;atre, auo amp;maioribuifu»hareditarioiurtadfedeuoltttum, frimo eommunittrcumfratrtfuo Carolomanno,deinde, foÃfuam iU le monaÃicayitaà addixit,folui magna eum laudegeÃit. Tandem yerb,Hilderico^gelgt;erauSioritatem quot;PonttficK ^.de^oÃlo ,iffi tiufdem Pontifictf au^oritate atfue opera , ob egregia in ciuitatem amp;nbsp;eceleÃam,7^.merira,exprafeÃo palatijfaUus «fà T^x GalUa» Hte,antefuamylteriutpr»grediar , fuarimeritopote^,reSen« Pipinusfeterii,yiraliäs ytrtutibut rebusf,geflü clariÃimut, fuod Childericum legitimum fuum Tigern,Vomtnum ae âMagiÃratumdt légitima illo fuo T^gnoatfuedominio detutbari,amp; ad monaÃieam ftruitutem redigi,fef,in eine locum fablimari adregiam illam di-Ãnitatem,prouehi ei^paffue,fuod fuidtm ego me doSioribus tlr iurtt
gumfj peritioribm,dijudKandum reltnfuo,
Qubd fifuii dixerit, Tapa iuÃu amp;nbsp;auiloritate(yt Eginbartue libere/ateturÃdfa£tum,amp;idcirtoidiurefalfum yideri.^^onderi meritopote^l^,nibtl Taptt amp;nbsp;TontiÃabui T^.eÃe in T^gna amp;nbsp;Im-petia ciuiiia , prafertim yero in Galluum feu Franeitum omnium ferè totiuf orbtf terrarum \egnum liberrimum, iure yel di-uinoyelhuma»Q,iurhacpoteÃattf,Ãtdicataliui Ttpinm Hilderi-toT^gefapientia ac yirtutibue longe fuit praÃantior ,acproinde T^gno iliodigniorei^ ytilior. Idà yerum , ergo continuo fuiuü conÃliariM,prafeSus,offi(iariui, fui yelfuo yel aliorum iudicio,Tle
4C °hdagtÃratui fuo fummo fapieatia amp;nbsp;alijt yirtutibui praÃabit, T^egnum er Imperium inuadere,eifefe intrHdere,id accipere,amp;legi-timo fuo Domino eriperepoterit.Quantaper Deum,hinc confuÃo,re-rumj, perturbatio confefueretur!*
CAROL» K. REDÃVIWS TH CIÃRTJTO,.
Dixtrtt ttiam non nemo bené ftUâterj, hoc eipofler^^ ilHntJue^ teÃit,ergo hen'efecit. 7^l}gt;ondere pojjitm cttm poet a tllo^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Careat fucctÃihtit opto, Q^uifquti ab euttttufa^a notanda parat.
j^ibftf yitrbtf docet, ist qutdetn yerè reiltdocet noiilttiUt poe'tat fada tjuauit ipfo iure a{qj lege,non aatem fuccefu attf^ euentUy/iutfe-cundofiue aduerfo notanda,hoc ei^,lt;tÃimanda, ygt;elprobanda yel improbanda effe. Eenim initiuum,tntju/t Titniut fed yfu yuho rei» (eptum,tiuod honeÃa confiltajyel turpiajpro yt male aut prof^ere ce-, dunt,tea autprobantur ytlreprthenduMtur.Htf addelt;juodpoii^ Caroli \l,obitum interÃliot tim att^^ poÃeros horrenda miferanda^^ex. titerunt bella inteÃina, ejuibut fapientes nonnulli tsr cordati yirt yo-lunt Deum, qui, y tin Decalogojcriptum eii^,parentum peccata in tertiam amp;nbsp;quartamgeneracionem punit,hanc Pipini Kreuts infuutrt ^gem atq, DominumperÃdiam punitiÃe.
' Ãt dicat aliui,Pipinus yirfutt bonus atqjprobH4,ttquitathiuÃi-titqi^amans,non ergo regale hoc munus ambtq/fet,yelÃht oblatum re-cepiÃit,niÃidiudicaÃit aquitati amp;nbsp;iuftitix ejfe confentaneum. Ãiondeo,legibM,non exempliä yiuendum el^. Piping fuit homo, amp;nbsp;tdcircopeccare potuit,ynde yelfandtÃtmos amp;fapientiÃimos quofq, hominesaffedibui intransuerfum raptos,rurpiter grauieer^ fapenu-tneropeccant aclabuntur. Hincytrb(nam aliorum 7raQrifaa.Ta no-Ãra debent eÃfe (aa-^nfaa-ra. ) quot;Rfges, imperatores ac Principes docu-tnentum capiant y tile ac falutare, yt nimirum non ipà otio atq, deÃ-dite,fecurirati amp;focordilt;e,yenarionibuefMdtf,libidinibu4 ac yolupta tibua indulgeantfOmnem rerumpoliticarum amp;nbsp;EcclÃafitcarum cu-ram,adminiÃrationem poteÃatemq, alijs temerèpermittanr,ne idem illtà ,quod amp;nbsp;H-dderico in ^^gno Francico, Sardanapalo olim in prima ilia monarcfda ^Ãyttaca,amp;deniq^plurirntf alijs accidir,yfu. ueniat^ nempe yr ipà qutdem in extremum addudi contempfum, ex Domintf funt feruiitSr ij,.qui antea illorumfuerunt fetui,eogt;um eua-dant Domini,amp; aim ipfos,ttim illorum haredes adperpetuam ferut-tMtem redisant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pipinui
VIVAT, VALEAT, VïNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T4
auccù w y:v.annos,4urjiftalij'voltit,'X. v 11 itn ftiaÃttifiniiQ lgt;tllo yit^uitanico , quod contra Kaifariutn Ãquùan 'ne quot;Duttm ftfct^tüiptr continuât i y:.annotgtfjerat,apud TariÃos mor lo aqux inttrcucds ditm fuum obijtan.D, c â¬. LX l H. v 11 i.Cal, 0^olgt;rif,iJtÃidit XXIV .Stprehà n ccenolfio quot;Dionyfianoft^Hlttct,fu ftrÃitilnn zÃhjt Carola '^l^rsr Carolomanno^ad quosfucctÃio 7^-gnidtuinonutu jitrutnirat.Idicttiam^anttquam à f*ipi»o 'Brtuidi-fctdam,non tfQtactndumjquodtiuafobrinus fuit Theodoricuf Sa^ xo,qui Comts Jindtgautnfit tÿ Hugonis Captti abauas fait, anno !gt;⢠â¬â¬ C.'X L.gtner KuitttbÃidi °M.agni T)ucia Saxonü. Theodo-riet auteiH illius SaxonüÃliusfuit T^bertut Fortü^anno D. C C C. LX V\,[udatquoq^ â^'lachabtus ,fctlicet ob heroicamforiicudintm tognominatut, qut Hugonü Caperiproauut in eà dem cum Carola ^agno lintaponitur.T^obertiaurem FartüÃliusfuit quot;ÃoberiuSian-WO D CiZCCXir. y^herti fltus fuit Hugo quot;Magnus anno TiCCCCLVW.Huius dentqâtef Uns fuit Hugo Capet u« T^xGal-liitFaleÃorum att^âBorboniorugenarcha, Hacaddere yolui,qu()d indeconÃat,Htnrtium M, Caroli M. effe agnatum feu genrtlem^
Henrici Magni pater fuit y^ntoniuJ âBorbonius jÃex iKauarr^ (umÃngulari bonitatti amp;nbsp;alijs yirttttibus,tùm fortitudine rebufjut forritergeÃü clarut,qui Henr.i l. in Ticcardia lega(us,anno X L i r. W Stptentrionalff Belgicte patte Terauhanenjem arcem nobi-' liÃimam ac munitiÃimam cepit, cr folo tequauit. Flandros ynatum Comite J^utio^eorum DuHore ,fudtt aefugauit. Fileriumoppidu-lum,aliaqj caÃella in yfrteÃenÃbus cepir.mulra^ aliatbellica 'virtutü acfortitudinüÃteciminaedidit»FoÃeaabdicata Fictardia,y^quita⢠niagubernator faHuse^^ , anno M* D. Ll il. ü^ob, XX l. die, Tandem anno L'X^Ãb nomine primi Frincipü, l^güamp;fratrum aiuguÃiÃimoru,atqj ad'b totius T^egni cura amp;nbsp;admintÃratio ( quam Agentia yulgo ''vocat)âygt;tproximo agnato in ctleberrimo ^gni or,-dinum couentu ti delata(Ã,afq^ ita totius ^gni cofenfu, aullorirate amp;nbsp;decreto apttdomntsFraniosprarogatiuaprimi âPrincipü habuitj
V z
CAROL« W. REDIVIWS IN CHRISTO, ')gt;»(/« li^uido tonÃat^adHearicum 'M.ttus filium primogenitum tut ptrtintre.Tandtm btUo hoc inteflino in objidtone amp;nbsp;oppugna tient âÃetomagtnÃglobule tormentarioiilu^,anno M. D» LXI i,dii ^7, âHouemb.fatofuefunÃus
Carell '\1 .mattrfui: quot;Btrtha nomine,i]uam EginhartwâBtrthru. dam tgt;ocat (quidam E'utrchrudam appellant)HtracUj^yt nonnulli yolunt /mperatortf ConÃantinop. filia ^fcemina tximtjt yirtuiibut orna(a,qua in txtrtmaJint^lutemoriua tÃ,quam Carelus'M.adfi-, pro pittattÃta,conÃanti e2f qutdtmÃngularia-niort,honort amp;nbsp;obftruantia coluit.Henrici '1\/l.mattrfuit ctimgtnt-rrSitum yirturii claritaltat^prteÃantia illa nthilo inferior^ ntcnOâ mint tantum ftdtttartipfa loanna^hoc tÃ,graiiofa,S. Spirituigra-tijttdontt atq^ muneribuspraclarh cumulata amp;nbsp;abundant Htnrici ^Ibrttij T^gif 7lt;[auarra(qui loannti Ãlbrettj hliusfuit)filia yni-ca^regniqj'Piauarrenihieris,Francifci Francoruexforort Margareta ntptia,mulierftu yirago potiut amp;nbsp;heroina ttligiofaac fapitnt,quit ytfilium huncfuum ymicuamauit, amp;nbsp;pro materna fua (haritatepiè fanSeq^ educauit atq^ inÃituit, ita ille yiiiÃim ti omnia iufla dtbitaq^ amorti amp;nbsp;obftruantia officia^quee à grate pio^ filiopro ficifci pofiunt,ad yira yfqut finem pleni cumulattq^ pretÃittt.
Carole *M,auut fuit Carelut'^artellui Trinctpt amp;nbsp;T)ux Fran torum,cuiut praÃantiÃima firiuttt rtt^gtÃa ab omnibut hifiori^ tit ditantantur^GT adtcelum maximti laudibut efftruntur,Ftâ rifuit 'Marttllut(qua ycx lingua Gallicaftu Franceca fonat mal^ ieumfiut piÃtllum,amp;fiÃucam )btc tÃ,Ãagtllum,domitor atq^yiSor quorumun immaniÃtmorumpatria amp;nbsp;EccltfiahoÃium.lt nanq, ctn y trut tjrannomaÃix feu potiut tyranno^onot, tjrannotptrtotant Franitamdominatumfibi ftndtcantetopprtÃit, amp;nbsp;Sarractnottx HtÃania truptiontbut crtbrti Galltam ectupartttntanttt ( quod idem hodie queq^ fieri tfidemut)duobut magnitpralijt, 'vno in ylqui^ tania apud Ttblauium ciuitatem,altere iuxta 'N.arhonam apud^y tram ftu âByrramÃuuium dtuitit atqutproÃrauit ty in HiÃaniam redirt
VIVAT, VALEAT, VINCAT.
rtjiri compula.Htc tiiam ceenobium illud rt amp;nbsp;nominf opulentum ^ugix Infiila ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;) ia Tâurgaaia fitain extruxit
ac fundauit , ttufqut primum abbattm crmuit Pirmirium ert. tnitanufn,^ut tx Gallia tllas in orat anno D C C X X r 11 â^lagiÃratum itaifut tllum, idefi^, aube prtefe£{uram,Ãbi à ^airt amp;nbsp;tnaioribn^fuiif rtltBum atqut eommiffum egregii adminiflrauif, ^ui ^uidem honor, 'Vi Eginharttn nofltrttÃatur,non alijîà fopuloda-ri (onfueutrat, quà m iji,qui amp;nbsp;tlaritattgtnerû, amp;nbsp;ofum amplitu^ dint (eettrü arittctlltrtnt, ^uiqui T^tjntttÃiiudint alitiuaattin-gtrtnt: FrantM prafuit annü ^Q'X.'V i i.mortuuf anno DCCXLI. ConfobrinM eiiafuit Hildtbrandm ,ftu Lambtrtuf. Htnrici 'M-, auuifuit Carolu« T)ux Ftndocinttt, Far Francia, Ficcarditegubtr nator.^ui Francifcam yiltnconiam T^natif quot;Ducts ÃltnconijÃUam anno M. D.Xin. inyxortm duxit, ^ua nuptia CaÃtUoduni fut^ runt ctltbrata, obijt anno M,D,XXXVll.F frafuit F^gio Con-filio,quarts Gallia adminiÃrabantur,tum quandoFrancifcui i.T^tx taptittuiin HÃania dttintbatur*amp; eiin pudtntia ttÃdtlitatt gnum Gallia fuiÃt tunc conftruatum,teftatur 7itllaius,qui ttm(gt;ori-bus Ulis floruit, Huiut Ducts Ftndocini foror ÃntoniaDorbonia nu^fit Claudio Lotharingice, Guifij ^umalij Comiti (yndt Gui~ fij tattrt dtfctndtrunt ) qua nuptia anno M. D. X111. Lutttia Fa-rtfiorumfutrunt ctltbrata. Huncipfum Carolum Forbonittm (quod bic filtntio frattriri non foflum ) Ludouicws x i. Gallia ynà (um Longouillano Frortgt ^quitania cum yalido txtrcituauxilio tnifit loanni F^gi 2gt;lauarra Htnrici M-^roauo mattrno : ad tam ^gni Idauarrtni farttm, quant Ftrdinandu^ v. Arragonia, Fontificia txcommunicationif prattxtu,yi atqut inturia occupant -rat,reçuftrandam. Atqut ita mira Dti prouidentia Htnrici M.u-uuspattrnua, tiufdtm proauo mattrno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Galliarumtufluoptm
auxiliumqut tulit.
Exhocauttm aui atqut ausa tinsftelid (ir auflgt;icato matrtmo-nionatifunt,filij ntmpt Antoniusprimogtnirus,Htnrici M.pattr',
CAROt. M. REÃrVWVS ÃN CU^JSTO
Francifcut^nguiani Comtsftcttndsgtnitufi (uiuf tluBu amp;nbsp;attÃ^itijj tf^ffnorabtlutUaaelSer^nllam 'vinariafarta e^^, ^uiÃntltbtriio^ iijt Z Caroluf rtrtiügfnnitf, Carätnaln quot;B^tboniM^ amp;nbsp;^rrhiffifco-1â^ ^fomagenÃs Htnriä ^l.fatru^ps ; loannts quintogtrtitm, amp;nbsp;LudoHicM 7*rinctfs ConixMiforüÃtmui heros, fatria^profugna-tor,anno M. D. l X l X. X 111. ^Martij ad Irnacum fornttrpu-^nanStprimum eapru^, deinde contra datam fidem occifus 'l V./»öfC fereliquitÃlios. Hi funt Henrietta âPrinceps Condtew primogeni-tua ( tjui yeneno impiè nefarit^ue fublatm e^^ è medio, reliitoÃlio poÃhumo)Francifcuf Trtneeps Contiacua,Carolua Cardtnalta Fin-docinui, amp;nbsp;C ar olua SueÃforum Comes*, ^tti ut. poÃerioresnunco-mnes fortiÃime pro Henriet ac totiui patria faiute pugnanf, quibua Deus contra hoÃittmÃtorum yim atque inÃdtasprHdentia,amp; fimul diuturnam yaletudints yita^ue yÃtram largiatttr. Et htec de Henriet '\l,auo,tar auiÃmulfiltjs acnepotibus,
Troauus Carolt â\1.fuit Eipinus CrafÃua cognomento ,ÃtcforÃan ob corporis habitum dt^lus,tiui etiam Herifldliusfuit cognominatus^ Is Ealatij magiÃer Eheodorici 7^gM an. Do, CC X l n i.magiÃra-tum iliumfiimmum amp;nbsp;quaÃiregalem benè,fideliterfapienterj^dmi-tjiÃrauit. Exortm eins nennulli ^delheidam yocant, alij Ãluthra-dam Grimoldi ^guli quot;SoiorumÃliam,
Henrici autem %f proatttts fuit Erancifeut Comes Eendocinut^ qui in matrimonio habuit °Mariam Luxembnrgiam Ludouici Fran-cix ConneÃabilisÃliam , TPf/yt alij yolunt ,neptim rebusgeÃtsÃo-rentiÃimits,
,yibauua Caroli fuit jdnÃegifus S, y/rnolphiÃUuSf Clodotiit 11. T^gês Francorum Palatij magi fier prxfeÃua limites ,gt;intori-penÃs,qui Beggam fororem GrimoldiÃiperiorH,Ãliam quot;Pipinitforo-rem itidem Dina GariodrHdx,yxorem duxit,aulri:jj orientalipraÃe-Uns amp;nbsp;ducatu Brabontino à Francorum donatus fuit. Eiu* frater fuit S,LudolphtiS Dux '^loftllanus, cuiiis yxorfuit*Marta
Francicat
VIVAT, VAtEAT, ViNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l6
FrantieaJt tandt min btllo cum Ftnttdtftrtittr pro patria pugttMt otcubuif.
Henrici antem â\i.alanuffttit loannti quot;Borionim Cotnts Krw-do(inw,'Princtpï,yirtutum rtrumjj gtÃarum gloria,flortntiÃimui» Fuittnim quot;vnM tx heroum illorum numerOj^utfnb Carolo V11. ^4-tria prott(iortt,amp; /^nglorum flagella fuirunc appellati, Eripuitex ^n^orum manibitf fronfatum , yxorem habnu JfabeUam di quot;Btl-laualle.
CaroU %i,atauM anno 7gt;o. XXLl. Æ«« S.yirnulphttf, nimi-rttm propter yita morum^ue fanaitatem flngularemflcdiUm, yt f-fiam Ludouicut X.t,T)Hxfuit 'MofellanM,Lotharij i tornm aula magifler,(ommu»iif ftipes, yt turnconfnlct lot]uuntur,fi* ue Genarcha Carolingiorum amp;nbsp;Capetiorum , yt S, Ludouicuf com^ tnunn efl^ aleflornm amp;nbsp;Borboniorum Ãipes.S.^rnolphi yxorfuit T)oda Saxonica fliror Itta, Tandem depnfico munerepolitico,ecclt-fiaflicum yitagenui amplexin,fa3ua ejl Jv'ledtomairicumfeie 'M«-tenfium Epifcopui.
Henrici au tem nbsp;nbsp;nbsp;atauw non minortf gloria atifue laud^ fuit
Ludouicuf Borboniui, Comes Tendecinui, ^uiJupremut fuit Eran-lia magifter,tiuem yete^es aula prafeBum, Oâ Comitem Palatinuin yocabant. h rum fui/Jetgubernatorprouincia SyluaneSenfts,interfuit fanguinolenta tlli pugna yft^tniurtiana anno M.Cs. CCKVjm-perantt Carulo v u in ^ua ynà cum alijs Erincipibui captuifuit ab olnglif.âDeindeegregiamfortemj^operam Carolo V i.contra Anglos amp;nbsp;B'trgundos nauauit anno M.C C C C XX.v 11 ufumifdmrfcj/w loannam tllam ^raamp;m ytr^^tnem Lothartngam, Ct profua yt-filipatriamtutatu» ell^» ,gt;4ngl»s indemaximis laboribui atejuepe-riiu'is conatui eijcer'» Kxor etui fuit Ioanna Lauallenfis, ipfe obijt anno m.cc ccxlv i.
Porro J. j4'nolpho (^ui Caroli ^dagni atauui, amp;nbsp;communis Carolinorum cpr Capetiorum, yt S. Ludoujcu^ altÃortitn Bor-boniorumflipesfuit at^uegenanba) ^uentinus hijlaritui fubiun^
'⢠CAROL. M. HEDI VlVVS IN CHRISTO
fit in linta afctniitnti yfrr.itlphunt Caroli 'M.tritauum, ^fcpirium triuuiparrtmfHugolurtum tritaui auum, dtni^ut f^tiloitern'Bo^ iorumi^fulumtritauitiuiproauum. ^i^utita Caroli'Maf nift^ nut Hit JtHutit à âBauarite Trineipibuj , ita yt Vtilo Thtoelonit M.7^fiiliBoiorumfrattr,limiti inf trior ù Gtrmanitt inttrScal^ tlim, 'Mofam, T^tnam^utÃnuiot amp;nbsp;Octanum aiutrfui Danorum yim amp;nbsp;impttuf 4 Thtoiorico I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Francorum fraft^u(,amp;Sa^
trapa ^ntorfttnfit apptUatut ,ftcunilum illiut hiÃoriam, tx Thto^ Jorici Fraudfilta Hugoitrtum,Hugobtrtut ^foptrtum,^foptrru/ tx FlutylJa ÃUaLotbarij Francorum ÿ^rnulphum, J^rnul-phuftiufHtm nomind Arnulpbum SanilumftuTiiuum cognomint, ( ^ut rtUäa l^ep, 'MtHiomatricum Epifcopus crtatus tÃ) S, j^rtiul-phus Anftgifum Anftgifui tx Bigga filia Fipini Suptriord t Ti^ pinum inftriortm CralJum cognomtnt , Fipinuc CraÃus Carolum Mar(tllum,Clt;tfolus Marttlluj Fipinum Brtutm, Pipinus Jeni^ut Brtud Carolum M.ginutrit. Hodit tjuotjut Dti btntÃcio, rtperiuu tur aliquot Caroli Martelli, hoc tïi^, heroica yirtutdpriucipts,qui in tyrannd quibufud cnm exttrnu turn inttrnd Galliam opprimtrt in fuampottÃattm redigere conantibuf,domandd,fidtltmamp;fali pettda^utfua operam nauant. Fttiim dt bac Caroli
gtnealogia,quam à Boiaria Principibuf dtducit,Autntinusft dubi-tart confittturiamp; ideirco illam leÃord rudicio rtlitiquit, ^lij ytro gtnealogiarum FranticarumÃudioà ac ptritifCitrolum M.non Ba» uarum ,ftd Frantum gtntrt atqut familia fuiffi conttndunt atqut probant^ amp;nbsp;idcirco S,/frnulphi,qui Carolt M .atauusfuit,genus ad Francorum rtferunt, quemadmodum tx tabultt getualogicd T^gum Francia appartt, fn Hid enim S.^rnolphus communtfÃiâ pts Carolinorum dr Capttiorum in rt3a linta dtfttndentt mafculi-na,a Dagobtrto tà duodtdmus,à Pharamundo feptimus bocordittt, qiiifequitur, T^ampofi^ S.j4rnulphum in linta afctndtntt,poni(ur yirnuldus,poii[,^r»oldum y^nsbertus.poi^^ y/nsberium Ãlbtrius, poFi^ Ãlbtrtum Ãlbtricus,poi^ /^Ibericum Clodias Comatuf, pofC à Cat'
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
Clo^ium Com arum Tharamundastpoà Tharamundum 'K^arcomiui '^dagntts, igt;o^^ '\!arcomium \l. Clodius, Clodiutn quot;Dagobtr.-Dagobtrtum Gtnobaldui, ^of^GtnobaldumDagobtrâ tut h
Quod ad Htnruum âM. attintt^illiui, yt ex hiÃorijs U^uidiÃime eonjlat,rritauuófuitloannts âBorbonitUtMarchia Comti. lyitaui pater fuit latobui'BorboniuStMarchia Comes ^Ludouici Ducts quot;Bor ionij fiUus minor natu,Francite et^uitu magifer^qui quot;^na cum 'Petro Borbonio Ducein nobili illo prttlio Piilauienfi anno M.CCCCLVi, (in quo/oannes ?^ex cum fratre Philippo captus ) pro patria for titer pugnans occubuit. T ritaui autufuitLudouiciss primus Dux Borbonius, Par amp;nbsp;Camerarius Francia, â^lagnus cognominatus. Tritaui proauus Henrici M. Tiberius Franctfcui Comes Claris montij amp;nbsp;Cbarlefj , Ludouici S, ex 'Margarita filia Comitis Pro-uincia T^imundi fUua ,genarcha Itnta amp;Ãirpia Porbonia, ytfrater eiui Philippus III. Ãudaxcognomine,maiornatuÃirpHe2rfa-tniliaFalefia,'rritauiatautti Ludouicm x I. fo^wo/winf. Tritaui tritauui Ludouictts âFtx, Ludouici San£ii pater, amp;c.
Ft igttur Caroli 'Jvl, genin (fiue illud à Boiaria Priticipibuf^ Ã^itquod doifiÃimK quibueque eÿ rerum Francicarum peritiÃimü placet,à 'Meroua^ eÿ Frances deducaïur) e/à antiquum datum nobile, planeque ^egiurn : ita Henrici 'âivlagnigenus litm paternum , turn etiam maternum yetus r/Ã, darum amp;nbsp;illuÃre. 'Ham ytrumque quot;verè 7(egium, T^^um Francia antiquiÃimum amp;nbsp;primo-tum propago, à Carolo M.imo ab ipfo Merouao, fiue Pharamun.. do primes tiles Francia T^gibus ortum gt deriuatum. F na eif^ enim ^^um omnium Francia communes gens dr quafi arbor, fed gentet tit arbores huius tres funt familia amp;nbsp;quafi rami, qui tarnen omnet futttgentiles,agnati ,Jyngend gt;nbsp;ymius eiufdemquegentes, originis amp;nbsp;quafi radices mafcuUna ab quot;Vno eodemque Ãipite defcendentes. Sic igi tur amp;nbsp;Claudius Capillarus,fiue Comattes ,fiue Merouaus communes tfii'^t iurtstonfulti loquuntur, fiipes drgenarcha MerouaorumÃa-
CAROL. M. REDIVIVVS INCHRfSTO rolinorum amp;nbsp;Captiiorum, J, y^rnolphuï communii nare ha Carolinorum rSr Capetiorum , Jen;qne Hugo Captnn aut eo propior S, Ludouicus communn tà fttpes ^^ale/toru ti ^orhonioiumt yfc^ue hac^MiJem ipfa Htnna 'M.famdta atijurgineabgia yeiu^ Ãuy (lara, illuÃrtf, T^galih, à non paueb anct^unaium hiÃoria-' rum^ue Gallitarum, Ãu b rancicarum indagaiortbut ddtgtnnÃimtt aciuraiè rtre^ue dtÃripta,eiui inhoc Ã^fgno FrartdeOifeu Gallico,, (rumpantur ynlta omnihus tius hrftiius,maltii'dH ac inuidii)hiert-ditarta, iuÃa Itgtitiriaj^fucttà onij Ãrma eb^Ãolida^dtmonÃratiot 'H.unc ytadloeum ttmptoj^ »tri^^^jUatale 'ftntarn/a^natu4 cüf inhanclucem tduM Curolaa 'M. (peut fama conÃantzÃtma, amp;nbsp;untiquof, mort patrio, celtbraïur carminibu^,, ttÃe jdutntino ) in elt;( arct,^ult;e indt CarolohergomumJjoe eÃ.Carvlt mans (Carshurg) di-(ttur: tjuxarx tSi^faptriord âBoiaria^fupra Monachiam (d^üttb
^uindedrn mdlia pajÃtum, propter Ftrrtm /^indelicorum la-cum(yoÃtwÃcc)maxitnum,'vbt einfdem nomtntfÃieuiui tffundttur, Eà auttm tota dla quot;BoiariaÃtperiorK rtgto amientÃima,quot;venationi-bin, aui'Upijs amp;nbsp;piÃcationtbuf ftzltdÃima, ^nie omnKgenerd piÃes alit laudÃtmoj ac nobilâÃimos.Eiui incola tfiamnum hodie ^giatn fitperiorimytluti in cunabula tand Jmperatorn monÃrare ac tan-titm non ytnerari conÃeuerunt,Quidam tarnen ^ngdamd ( Ingelheim ) non procul à Moguntiaco ilium natum eÃe yolunt , nonnulH etiam in 'Brabantia, decepti nominum afÃnitate, nam Caroloman-not ibi natos eÃe amp;nbsp;regnaÃt confiât inter authores.f''t tgitur olim,tt-ÃeCic.in Orationepro ylrihia poeta,HomerurK Colopionijiiutm di tebant eÃe Ãuum,Chii fuuytndicabant,Salaminij repetebanf.Smir-tgt;ai yerb fuum eÃe confirmabantÃynde tdam delubtum tiuj tn oppi-do dedtcauerant ) attttamptrmuld alâj pugnabant inter fe ac con-tendebant'.Ãc Germani denatalitanti Imperatord loco pugnant interÃe atcjue confendunt,
Henneuf aute Mmatus amp;nbsp;ipÃe eà in ar ce,T au d-, ^a,amplÃimA umunttiÃtma Biauda ngiondamaniÃimaÃn ipua tà Tarlamentu,.
IdatUi
VIVAT, VAIEAT, VTWCAT*
T^atus trgo tS^ yrer^ t» artt in loco etïifo Cf txctlfoy /juiexctl^ Cr fublimn ytriui^ dignitatn ac maitflat^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nimtru tt lm
ftratorix mihi yidtcurfuilje prafagium.
Quoad tempus natus nbsp;nbsp;nbsp;Carolus 'Magnus anno ab orbe Jeruato
tl CC XL l.^«o tempore Tipinus pater eius grautÃimum cum ti-Inne quot;Boiotum T^^ulo heliumgerebat, quo etiam tandem ante ^ugu-fta T^ttorum mteoia yâi£lo,âBoiaria potitus eiÃ^.
Henriium yero ^dagnum enixaeil^^materÃtafaliciter tSr au^ fjgt;tcatè anno à Chrt/h in hu terrù ortu jaluttfero, W. D. L 111. Æ«lt;gt; anno grawÃimuminter Henritum 11. 'Ãrgem^etus focetum, Cr Ca-rolum V. Jmp.heliumgejlum efQ : quo ttiam anno orhu ChriÃiani Ãgt;es maxima, Editât dus V i. At glorum T^x extir.Ãns ef^,cuius in demorrui lotum Deus mox Htnricum hunc quot;h/J. n Ãct Holutt.
J^atuf ergo tfi^ yterq^ inter tubuS tnrhasque belltcas,tnter hor-rentia ^iurtu armatquodipfumfaltx fauÃumq^ytrtusqjhelliciefor tunte,f(elicitatù atq^ 'viriuiu augurium ytdeturfuifÃe.
2gt;lomtn etiam quod Ãyt hoc quoqtte addum ) y trique facrofanSîo lauacrofuit ttnpoÃtum, Carolt nimtrurn amp;nbsp;Henrici,ytrius^,meo iu-dicio tfuiura yirtutte yfonttudtnds, faltcitatis Ãngularia omen fuit atqut fymholum. Et hac denatiuitate.
Eduiatue fuit Carolui 'M. /ngelheimij (ynde IngelheimenÃt yulgofuit exiÃimatus ) optime Cr inÃitucus cùm tn pietate amp;nbsp;reli-gione ChrilUana,tum Itngun, Cr artthus bheralihus. y^rtium autem ac difctplinarum t iim fatrarum et dtuinarum,tum prophanatum tt hu manarum d .ClorihM acpraceptorihus yfm eà ytru Jua atatt do^if-fimii. Hl futrunt Tetr us Tiftnue diaconus, quem fenem audiuit in Gmmmattctif,ee in liter ù G/iects et Latinn'. /flhinus cognomtnto .^11 cuinus (.Alcouiam yorant) ^nglus Ueda difcipulue,qut primus cunt loanneClaudio honas liitras inydcadtmiaEariptn.doiuit,multasprtt tiaras luctthrationts conf ripÃt,quarum qutedam Carola M. afcrthurt rur,yf Ither ille contra lultum imaginu, item diaconua ex Tlritanniat Saxunicigeneric homo lt;3 yir longé dc^'Ãtmus,quihus omnibus
E z
C A R o L. M. R E D I V J V V s IN CHRISTO tfgt;rica,T)ialtnica,JruhmtMe,AÃronomia,Cofmogm^^^^ Ãcx, ac tn prtmts ChrtÃianit doElrina atejut religionts, plurtfna nauit tiic Optra. .^rtetlthernltsÃuMofiÃimi coluit ^tarum^utiloaorts ytgt; neratHsef^plurin:ù-n,amp; maximii aÃccit honoribui.roêrtca (juoii»t fuitÃudioÃts,yt ftÃantur 'rgt;trfiti ilh m honorem l^Ãolandilororu Itj abtoconfcripti.
TH pat nam repetis triÃi not erbt relin quit, Te tenet aula nitent,not lachrymofa diet.
Sed qui luÃragerit o^o eir binosÃuper annot, Ereptut ttrritÃuÃfu ad aÃra redit.
Singttlari ergoDti beneÃeio in ilia tempeÃateÃn ilia in qua tempor unf intemperieaiq, barbarie, cufumma e^tt literaru et lirtratoru tnopia, naauttÃdiuinaru.humanarumqjliterarudoaoret doaiÃimos,quoni opera incredtbiltt in illit brtuiprogrefÃusftcit.âHorat illeliitratopti-mat, tj^e yitxprobe inÃituenda amp;nbsp;degenda, T^ipub, bene fapitnttr.. que gubernandte, omnium deniqut yirtutum , ofÃciorum conÃlio.-rumqut faluberrimorum magiÃrat, adiutriett amp;nbsp;admintÃrat fidt.^ IÃtmat, qua titra adulationem amp;Ãmulationem liberrimè cum bufufs loquuntur, tot docent amp;nbsp;trudiunt, e2r idiirco plurimum iUh optne, fiudij, laborid atquettmporid imptndit. HtecÃudia.ytfeite Orator^ quot;Philofophut amp;nbsp;conjulillt T^manutdixit,adolefceniiant alunt.feneauttmobleaantffecundat rtt ornant, aduerfisperfugium acfolatium prabtnt(ynde Xiuluu d-rv'Ãiof,idtÃ,p6r/usfortunée ad-uerfe it quodam futrunt dâ.aie ) drleaant domi, non imptdiuntforit, perno^ant nobifcum, ptregrtnantur, ruÃieantur. Hint .rflexandtr tllt\tagnut. Homeri Utada ret militartf viaticum apptllart, amp;nbsp;noau fub ctruicalibut habere eii^ folitut. Hine ^rtÃotelet rogatut quidieÃfet eruditio,in prnÃgt;erif,rrfÃondit,ornamentum, in adut^itfo-b'tiimtn.âH.orat Carolut 'Ã/l.maximos amp;nbsp;potentif^imot quofque Erin-(ipes,7^gei,dmptratoret,monarchaiphilofopbia^eS',quarum ilia eà quaà parent quadam aiqjprocreatrtx,ariium dtfiiplin arum qÃibera liu ÃudioÃÃimot acptrittÃtmotfuijfe,quQru nomina tt exempla com-
mtmo-
VIVA T, VALEAT, VlNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19
memorart langu nimn tljtt et operofum. Contra igitur dtteflandaeji iUorttm barbartes amp;nbsp;infiitia, qui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;Prtnapet ab harum ar^
tium fognitione exiflimant alienos e/Je debertiac qutbus Gardtani U. Ifiddi^um nimis arridtt, /mptratortm amp;nbsp;milttet arma,non literas flirt dtbert.âContrà reÃè ma^nusille ^ragonum lum audiffit qutndam affirmanttm, non dtctre Trinctptm literaj ,lerturtxila~ malfe:Eam yocembou^ tft,nonhornints.Ktriui quaillamafinipo-tim rudtnttf, quam hominh rationt yttnitfiyoctm tfft dixerit,ddtm 7^xplitt ft littrfs,quam armtspromouiffi fattbatur. Sic Oiogentt po'tnttm Cr opultntum homintm,qtiirudit zlt;r iUittratitf tffit,â¢)^pvlt;xc-HhA'jv fidtri^ , ptcudem aurtts ytlltribu^ ornatam, Socratts auttm manctpium aurtum apptllart tf(^folttu4,Erudieio quà m quot;Principi lt;3^ T^ipttb. modtratortJtt yttltf,imo ntctlfaria,PlutarchMptcultari li-bro dtmonflrauit^ Ktgttiui quoqut in Itbro fuo dt rt militari, ntmia ntm, dixit,plura amp;nbsp;mtliorafcirt debtrt,quà m Principe,cuiui dodria nanonipà tantum ,ftdomnibMtiitf imptrio fubie^tt profit plurimu. in hoc fui aliquantb longior,propttr ptruerftm quorundam opi^ nio»tm,qui littras amp;nbsp;artts dfcipltnasq^ liberales 7^gibui,Principi-bm ac magiflratibu« non y fut tSquot; ornamento,fed dedecori potius, damna amp;nbsp;impedimenta ad T^mpub.benègttbernandam , refiq^fcelicittr gtrtndas ejftfibiptrfitadent, amp;nbsp;alijs conantur perfuadere, iCeniamuf nunc ad Henrici âM.educationemac infiitutiontm. Eafuit honefia,ltbtralnfanUa,rtligiofa yaldejj laudibdiis, ex qua nunc maximi fruÃus atqut commoda nonfoliira in ipfunj,fed in ts-tum P^gnum Gallicum redundant.âHam lùmipfius matrts fuxglo-riofifitmlt;efÅmin(e,tùmpiorum amp;nbsp;decorum quorundam yirorum a-ptra,confilio, fiudio esrlabort in fterts amp;nbsp;diutniispotiÃimiim littrts, in quibuf ytraffolida amp;nbsp;falutarts do9rina atq^ eruditio cantinttur, quaq^ciim adyitam hancfragilem amp;nbsp;caducampièfan£{è,iu,^è amp;nbsp;ho ntÃe tranfigendam turn adaternam adipifetndam fitnt ytiltfimit, fuit inflitutue , rtligioneac moribue bonts probe imbutuf, (juantum y era ad linguas,amp; littras prophanas jhumanas aclibtra-
£ 3
CAROL* M» KEDÃVTVVS TN CHRTJTO, lu attintt^^uoniäm no» fatis habuit ttm^oris, amp;nbsp;otij Ȋ illas colitt» Jatacpercipitnäas,minime tfuidfin tarum fantam,quanta in Carol» '^agnofutt^habet notitiam,cr tarnen taruat non rudii flani CT ignarus,linguam,^rattr ytrnaculam tenet at que callet Lattnam, /⢠taltcam ©⢠Hif^fanicam ytir t^t Carolus âMagnus matbematum^yt ^Ãronomix,Jirithmefitlt;t,ita Henritut '\l. Ojitica ( tfuamper/be-Stuam Dulgo 'Vocantituius in re militari maximus yfus ) gnam /iuitur habere notitiam,literarum pneterea tir hteratorum ho-tninum,Caroli âMagniexemplo amp;nbsp;imitationt,maximaà igmt amo^ re,tiuoel Gelindeapparet , yiros tlollos ac erudttos yebementer amatfOrnat,honorât, magno habet in pietio illorum famtliaritate amp;nbsp;coTiÃtetudint plurin.itm dtlttlafur,äeinde ijaod ^cadtmias,atijue ÃholasbterarumÃudiorum^nutrifes , non modo fartas teilas tutri ac conferuart,ytrii n etiam augere amp;nbsp;amplificareÃudet, de (juo infrapluribus-l^uod autem Carola Magno doSrina amp;nbsp;eruditione lon-inferior,id caufa eii^,ti»od,ytpauto ante attigi, in iÃo belli in teÃini incendia amp;nbsp;ardore ex ip(is incunabulos, ex ymbraculo amp;nbsp;ofio, tionmodbin folem atciuepuluegt;em,fedin tpÃtm dfcrimen adem^ae fuitprodu£lus,acijualiprotrablus , ita yttotaillius yita,iuxta illud Iobi,ad hunc yfijue diem yerè rjuaà continua tjuadamimilitiafuirit» £t hnc fattd funt diBa de ytriuÃfj educatione^
i * Educafionem auiem naturali or dine fe/juitur yna conditio ör in* ÃitutumÃue munus, Cr cjuaà Sparta , tjvam ciutj^ue naüus riÃj CT qua (uiq^ Dei conjilio ac yoluntate obtigit,
lgt;luncigitur yideamtis primo , quomodo Carolus Magnus ad J^gium hoc munus ac d'gnitateperuenerit, âDefunClo nanq^ âPipinO paire ad Carolum(quitunc agebat annum X X V. J lt;ÿ- Caroloman-num eiusÃlios fuperÃites, fratres germanes fucceÃjoâE^gni diuino iure peTuenit.FrancifiquidemfabîoJülennitergenerali cortuentu,am-bes ^ibi Fsgft i:igt;nÃttueruKt,eaconditione,yttotum 7{egni corpus tX aquo partirentur, Carolus earn partem,quam Pater eorum Pipi-nustenutrat, Carolomannus yeio tam^cut patruus evrum Carolo-
manous
VlVAT, VALEAT, riNfAÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io
mannuî pr^fuerat , re^tntli gratta fufcipertt. Hac auttm 5^-gni parttttotit tnttr frattts faÃa , rts Jîatim amp;nbsp;exptriintiaipfa ti/tcmt , ^uà m dflitilè /juamque pertfulbÃttnfit cotifortium^ amp;nbsp;tjuà m difftiile fit duos, ytynain domo ga/los galltnatios tuxta di£lum ytrnatulum tritum , Jit yno in ^egno amp;nbsp;Imptrio tÃt
amp; ImptratortSi /''nde reHè Homtrtts , isx. à yaôti ^roAy-xclt;f»v/«,elt;c tto pcs'!^ tça'.Es Enntus}
l^lulta fanUa (ôcietas necÃdts nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ti^,
Carolomannus partim fa a fjfontt praun ajftÃthnt ,nimirum inu'.dia crltuoris Ãimuii^ inatatus,parttm adulatorum iss afjenta-torum tjHorundtm -verhid ( ^utfratrts tnttr ftfe committtrt cona-iantur J quaffacibusinflammatus, non tjuidtm aptrtas, fed oe-tttltas turn fratre fuo Jtmuttates amp;nbsp;inimicttias txercthat : tta Vf nonta, (lua par fuerat, fidt , ftcutipromiferat, opem eiat^utau^ xiliurn in primo, ejuodà Carolo'Mfuftepittmgtflùm^futrat^btllo o^^uifantco tulertr.
âDubium tttamnone^, lt;juinygt;xor tjuot^ CarolomannifrtgiJam f»fuderir, amp;nbsp;ignt bute put Camino tgnem nbsp;nbsp;oleum addidertf^bot
tllum aduerfus Carolum fratrem fuum tra amp;nbsp;odto magst ac magst tn-fltmmarit, cuius t^uidem retnon leuis eil^ , mto quidtm iudicto,htee conie^ura » quad muiter ilta /iaiim pofQ maritijuiobttumynà tum liberss, amp;nbsp;improbis nonnu Iss pr gt;ctribus , qui hoc et fuaferant, ad âd^fjydtrium T^gtm Loxgohardorum , qui grauâÃimus infefliÃi^ tnistqj Francoium amp;nbsp;Gallorum fuerat,lpreio (onttmptoqjCa-rolo'Kt.maritifut fratre,tratisfitgti,eiufp reft i/arroctnio fubteett^qutt qatdemgrauis funeflaq^, quodpaulo pnrf ftiutum fait,bellt Longo, bardlcioccaÃo atque caufa txttttt. Htc 'veto admirandaprof t£îb f. Ittxit Carolt agniantmi moderattn l«»it ts,m infuetudo Oatitntiat Ãdtsdtmq^ ir charitas erga fratrem co- fl intifima,qua tlltusodtum, tnuidtamÃtmultatesÃta tulit ac tnlerauit, yt ne adtracundiam qui. dem.nedumad odittm autftmultattm , auf ad yutdi^amindtarift (ââ¢Ifusftr,
CAROL« M. R EDI Vl VVS IN CHRISTO,
^unc ytidtamuiy tjueehacquoi},in parttÃniUiain occarrant animadutrÃont digna,
âPrimo igitur omnium, yt Carolm nurudiuino ( yt yerepi^j Eginhartus loquitur, ynde eiiam ConÃanttntu âM.dictrtÃulitus eji, Jm^triumfato dari,cui yero datumÃuerii,ti dandam tffi o^tram,y( imprio dtgnus tffe yideatur)iurt amp;nbsp;diuino amp;nbsp;iumano, iure heeredi^ tario,iureÃtcctÃionii accedentt^confenptpo^uli ac procerum,ad T{t-gnum hoc ynacumfratreÃtoperutnit : itaHenricut 'M.fingulari quot;Dei conÃlioatlt;fue prouidentia,reUa regia^ yia,hoce^i^y lege amp;nbsp;con~ fueiudine quot;P^g^i F rancid perpétua, iure naturali, httreditariojfuCâ ceÃiuo , adeandem hancregiam dignitatemperuenit ifucceÃionem harte eiuiapprohantibu4 T^gniproceribui, acomnibiuiit, guitton natione ta»ttim,lededam animo amp;nbsp;reipfa,nanfucati amp;ÃalÃtÃed ye-ri amp;gtrmani funt Frand,hoceP^, Francidfeu Gallidpatrij^iu-rd,legd,(onÃtetudintf,atiuitatd ,iuftitilt;gac libertattt amantes amp;nbsp;ÃudiaÃ.
Detnde yt Carolus âM.ali^uandiu,nempe per bienniumferè, ^e^ gnum hoc Franatum cum CarolomannofratreÃuo communi conÃlio atfjue opera adminiÃrauitdta Henricus 11 upaulo ante fuum obitum Henricum huncï li i. er âK1.agnum,in pfgni Gallid feu Frandd ^uafifodetatem adfduit,illius conÃlio atque opera mutua in dus ad-miniÃratione yti yoluit,ac diutius ^uidtm indubiè yÃtsfuilÃetà diu-turniorem ei quot;Deus yita huius yÃtram conceÃilJet,
Tum yt Carolomannofratre dtfunBo Carolus ^1.ex affe 'Pegnum hoc Frandcum iure diuino amp;nbsp;humano , ac Francorum proce-rum conÃenÃi adepeus ita Henricus âh4. poi^ Henrid U !⢠obitum ( tjuem illtfratrd,imö patrts ac dominiloco habuerat, at^co-lutrat) ipfo ptgniiureperpetuo amp;nbsp;inuiolabili ad Pegnum hoc prater omnem ferèfftm er expiSadonemptruenit,accedenteÃmul yo-luntate, confenfù crfuffragio cum defunbd,^uam paulb ante mortem manifeÃiPtme declarauerat, tttm procerum amp;nbsp;optimatunt pegrji,ducum,prindpum,miHtum,cunSorum denijs eorum, tjui yerè
Frandt
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ir
Franc'iyhoctï^^patriafux amatoris funt ctnftniii amp;nbsp;a^^ellandit quot;Kon trgoMUtfiercuniculos , ptrfraudtt acptr inftJias ad J^gium hocmunus obt epÃtynon ptr ytm ttÃftintrujitÃtd rtClat T^gia,wfta legiiimajj yia atqut ratione adilludjmgulari Dti yoluntatt amp;nbsp;ar-iitrioiftat tutÃtn»
Torro ytah inrtio inttr Carolomannutn amp;nbsp;Carclum âMagnuWt fratrtsgtrmanos maltgni maliitofi^tfuidamadulatores ( tjuosaulte ptÃts,ytla morumjj adulteratorts tsr corruptortf quot;veriÃimedixtris) inimicinarum amp;nbsp;fimuliatum ftmina/lfargere,amp;yeluti flahella ^utt dam diabolica ilium odii inuidtxtgntm ( qutm exlingutrfvelfo-pirt debu(rant')fodert,nuirtre,ac magü magnj^ mflammareÃudtte^ ruarjtanon defuerunt, ntc adhuc d(Ãt»[ caliidt , quot;VerÃiti amp;aÃuti quidam homintt , qui Htnricum^. (umT^ge deÃunÃo Henricn 11 \,agnatoamp; affintÃuo,cum Carola Cardinalt quot;Borbonio patruoÃi9 (qutm tlia captiuuÃiptuagtnariu^toira iu4 7^gni,coera itu diuinum amp;nbsp;bumanum, contra UliuiipÃtu quot;voluncatem, T^gct» deÃgnareac conÃiiutrt âvolutrunt) cum alipqucq^ cognattf^propinqutf amp;nbsp;confan guitttn Ãtii,cum ipÃs dtniq^lubditnjunÃummx, media,inÃmg,poli^ ttca amp;nbsp;EccleÃaÃtcaÃurtn atq^fortums homtnibui(qucs tllepatrum^ fratrum amp;nbsp;filtorum loco habet,colit,amat, foutt^futtur') inttÃinü pelltftrnq,belln commit tert, amp;nbsp;ÃtjÃicionum, odtorum, Ãmultatum fcinttllat,conuitijiatq,calumnijs fun ,jÃtcioÃÃimo relrgionit, iuÃi. tia,charitain trga patriam amp;nbsp;EccleÃam pratextu, Ãtargert conati funt,amp;adhuc conantur,ynde bellum inter tos inreÃinum extitetur. Sed T)fiheneÃcto,irriti ^caÃi amp;nbsp;Dani adhucfaerunt impij nefarijd^ iÃorum hominum conattn , amp;nbsp;'Deus illorum concordiam fartam te-Sam adhuc coferuauit,amp; tn pnÃtru quo^j ,DtiÃeramugt;s,conferuabit^
j^uemadmodum poÃremo Carolus '^l.incredibtli amp;nbsp;conÃantifua lenitate,marfuetudtne atq^ patientia Duit hac mala atqjfuperauitt ijsqjtnedicinam adhibuirjalutaremÃc Htnricin ijfdem Dtrtu^ ttbin ceu medicamentn efpcaciÃimn amp;faluberrmn , nitnirum ad-rnirabilifua lùmfapientia atqjprudtntia,it(m bonitatt, manfuttudi-
F
CAROL* M. REDTVIVVS !N CHRISTO, tit,modtraciont quot;»ulntra iÃaatlhue curauk , tue ftfe yllo iram,aj oiiium,Mjftmultatis frouocari paÃm
hac dtytriuf'ntt yocationt iidei^^rattDnt atqut yta,lt;iua y-ttreiue nd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc munus fftrttenit,
(ofequ(nsejl,yt yideamufytjuomodo fufcepti^
Franà à h thenn,feÃgel]trit^amp;- prouinaa harteJitam , ti dtutna forteaielfProuidencia obiigit,admtnijtr(irit. a^'npltÃimitii hic feft of^ ftrt dtctndi(apiof,ampbÃima copioÃÃimü^j mat tria, nbsp;nbsp;nbsp;quot;Vfl tlot^uett'
tiÃimutj'tentij »eäu rnepenè in/antem amp;nbsp;inopem à duendi faculeate obrutre pnÃtt. Fetttsri breuitattftmul er yentatijludtbo, rir ijoo id muÃert poieritf'Deo luuanttydicam breuiui,tiuà fn ret tanta diet pof^ fit, Dieendu 'veró hic »obn dey triufif^ partim yirtutibtn,partim ne Ãionibut rtbus^geÃn. Firtutetauiem ahn funt intt'leblueteilitt eordà amp;nbsp;affeSuf,efuarum non opnt ei^,yt hiccatalogumfubtexam^, quiin prompru omnibitf.'Menttifeu inteUebiut ytrtutesfuntdn^ ^eniumdudictü,memoria,folert!afagacitas,fapientia,prudentia, re-rum dtuinarühumanarum fcientia atty cogntcio, amp;nbsp;alta idgtntrü,. Cor dös est aÃtSue yircutes,dotejjj dgt;uinte fundfidet,ffgt;es,ehatitat,pa^ ttentiafiortitudOitemperantiafContinentiatCSquot; aha id genera. Quod adaitionei attinettdubium non ell,lt;juin ilhe yirtutum partimÃntpa rentei,procréatrices amp;nbsp;nutrites (»am habitus antmiaSionibuscom-parantur,conferuantur amp;nbsp;augentur)partioi funtfilm, fÅtusattijfiii amp;ut(namexyirtutibiiaa£iionesproueniunt ) partimdea'tfffunttt-ÃeSyindices,Ãreculaateijfimulachra.Qj^amobrem deafltonibui dtcen-do,Ãmul dicecur de yirtuttbus ,qua! In abitontbus externts apparent Cr elucent. J^iones autem (gt;r resgeÃa yelfitnt publica , y et priuata ramp; dome/lica.Fublicarurfus yelfunt rehgtofa amp;nbsp;EethfiaÃtca, aua adrehgione cultumj^ diuinu()erctnent(^(ub t^uibtts fcholaÃicapojfunt comprehendi) xtlfunt prophana,pohtica cy iiutles,tajj yelpacts,yel-belli.'hiosyero EginharttJetjuentis methodumjejuam etiamà Sueto-ttio in defiribenda /mperatoiu tjuorundam 7^, ytta adhibttamfuilfe yideo,primolt;juidede ytriujc^^ yita cs- afhomhuspublun, dundepn-. ^tts lt;3- domeÃuu dictmttst. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Efi
VT vat', VALEAT, VfNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a»
E^ÃytrOt^ttod adaSîiontspuhltcaiattintt^non fumntfciui n!} rtt a^ltonts^ diuinatÃutfacras EccltFtaÃicatgt; ^uaadrtlt^iontm fter tinefjott^eprafiartprophann acivitrftoliricai rat, fünf pacti,lgt;ric/frri mtrtto ac anttponi btllirif ac mittt4ribui( ^ua ät rt piitilarè Cic.in aureo illo fuo OfÃc hb, difftrit) tamtn à itllit» amp;nbsp;tndiiaribuffecundtt Eginhard noÃrt ordtnc,pofi/?ii)tùin exordiar, i ^ifibut Ãdiiimtru poflulantttemporutorum,in quibut ''. tfÃati funtÃnttmptrit ac nectÃitattt adminiÃrationtm txQrfus r/^, tnim ftatim poà T^gn'tfuÃtptiontm btUagrauia txcfptrunt,
Prtrnît iüc bdlu^^uod C arolus fujctpit ( hac tnim pritna fut-â rnnt \egni dus quaà rudimenta ac tyroc H affuit btllu y^ijuitanicu, juodà pâtreJuo 'Pipino incho.ttu amp;nbsp;aÃ^eSü,mira celtritaitfÅlicit^m *â^3 â¢^'»'^ffdt.'bîa Hunoldujiue^yt alij eu yo(ai,Humoldu(quipoPQ l^afartj morte ÃquitanMoccuparat )prtuinaaiUam rehnqutrt CT afcontam pettrt coegie. 'Pdec eotoitntus, transmiÃaceltrittr amnt Gsrumna(quinobiluÃuuiusexmontibus Pyreneen erumptnSt P'a^ fconiA ab yiquitania diuidit)ho/le infe3.utus,Lupu KaÃconuT)HCtmt ad que Hunoldus cofugtrat,tiim ipjum Pdunoldu tradere,tiim ft, y-xofe, liberos totaqi VafconiatittstmpertopoteÃatt^fubijctrtcompit lit,In hoc ipfo aut belioCarhlomannifratrtt futÃdtm,minime frattr,» tiam,primo txptrtus tÃ,qui,ciim ei abi^.itio auxilia, ad hoc belluge-rendu,prorrnjÃet,proniiÃu fuit ro Ãetit,illuniqjOpe amp;nbsp;auxilio fuo de^ Ãitui paÃas eÃ.Ãttlle nthilominus, diuinafrttus opt amp;nbsp;auxilio, btl^ Ium illudfuf(eptu,ctltrittrfceli(ittrqjCOKftctt,(igt;â totam ,/dquitaniam in fuampoieÃatemttdegit, cum yi^ore extrtitu in Gtrmaniaen red^j'.Huicprouincia poÃea praftcit LudouicumÃlium amp;fucctÃo-remfuunt qut tiadpatrn yfjueobitumprafuit.
Hec antequam ylteriu, progrediar, admirari fatis non poffum Ãngularem 7)ei prouidenttam in hac tpfa prouincia. quot;ddam qntmad^ moduti anteÃtculss,^}- Caroli %Lpater Pipinu^, amp;nbsp;etM auut Car',lus irtellu'.fS' ipf't Carolus 'M. ytcrrnts hÃfiriii teÃantur, »â axtniain erÃaebÃimarn i» hacpouÃin.itntprcuincia, ydquiianita
F »
CAROL* M.REDIVIVVS IN CHR.ISTO, nimtrum amp;nbsp;afconta,adtterfitó tyrÃnnorum domtfiicorum.zir Surra ctnorum tx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illarn a/iidue erum^entium Vim amp;imptfum
tuenda amp;nbsp;ffarundaj^piram nauattit.tidtntq^ prcuincia fiacara, Lud» uicu^T^nti Cu/'till ^'hÃliai^hxres atr^^fuccrfjorad^atriif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mortem
prxfait jta tin/ira ataie at^ temporihuf farentesHenrtci fit fra diElttm esl^ dt faire, ijui abdtcaia Ticcardta frouincia, ^ijuitanicx amp;nbsp;l^ajconica pra/iBuratn fufefit ) amp;â ipfemet al tneunte atatein hac fjtiÃimtim frouinciatutanda ac defendenda 0â pera/ludijjj flttrimum prfait, nefcir,nifi rerum Gallicarum o-mnium infaMy Henricum ^1. Ajuitanica amp;nbsp;f^afconicaillageitte foreiÃima amp;nbsp;belliccfifima adhuc yfam elft parata,arnica,fida, tjua maxima ex parte ilium rtu naturalem , luftum le^itimumjj 7^^ gem, 'Dominum,patrem amp;patronufuuamat,olgt;feruat,colit,et obtem ferat,eum adaerftu ijuamuif cum externa,tftm interna,Hi/jjanorum prxfertim(tjui igt;t oltm,ita hodie tjuot^ regionem ijla afidutu infeflie^ faif incurfionibin infejlant) ytm ini/iaam amp;nbsp;iniujlaiu Vitafortuna rum^fuaru omniu difcrimint,fortiÃimefdeliÃimtq^ tuteur ac dtftn-dit:amp;tile yiciÃim CaroliTA.alioitij^matorufaorütxempln ac imita fioneprouincia illiat^genti/idem,/auorem opemjjfuamfttigularetif. prxÃare non definit.
Secundum bellum, in ^uo Caroli âM.Virttu refulÃt ,fuit btllunn Longobardi cum feu Italicum.lVam yt pater eiuf 'Pipinus^StephanO' 1 t.'Papie T^ofupplicante, bellum tllitdaduerfui HaiÃolfum Longo^ bar durum âÃegem,ita,pafremimitatue,Carolu4â)AiHadriant Epi-fcopi T^.precibuitaddu^tts amp;nbsp;impulfa idem bellum adutrfua Defy-dtrium yleimu,amp;ijuidem opulenriÃimu,pot(ntiÃtmum^j Longobar-dorumâE«gem Italiam deuaÃantem horrendum inmodum acdepo-pulantem fufcepit,tSTfuferatn maxima culabore,dffÃcultatibut at-qutpericulra,inuft alferid alpiu(qua Annibalem quo/q^ olim tran-JiuiÃe yolunt)iugil,illictandem yiSu ac dedittone factente psrpetuo exilio mul^auit,t2r Ltodiu relegauit,ybi mifer yitaÃnijtiÃliüyerb tiueAddgiftxItaha eitcif.T^dogaufum ÃmiliterForoiuliani duca-
tuspra-
VIVAT, VALEAT, VINCAT,
fxttdarum ty^annidt amp;nbsp;barbarijimmani Ubtratam poitÃatifuafub i*«?, ei filium quot;Pipinum T^gem (trojfofui(,rts à Longobardorum gibur erepeaï Hadriano JSceiefi^ i^a.reSloiit reÃiiutt.
t tgttur Caroluó b^tliAm Longobardorum iyrannide hbe-rauttdca Henricus ^l.pasri^m fuam cir vniuerfam T^empub. Chn-Jiunam cjuorumuis lyrannorum yitiniurijs Gr tyrrcnn^e Uberare, Gr tnlibèreatem yindttaremagnoperecupil,id^j omni yirium amp;nbsp;op-nm fuarum contentione conatur.
Carolus ^jnexpedteione ilia Longob ar die a feu I talie a Gene-uam primiim menfe â^daio peruenit, ybi de bellt tlliusgerendi fatiane fuit eonfuleatum, inde fumma adhibita celerieate (tiuteoptimïim ef^ res qu.ifuh fÅheiter eonÃeiendi adminiiulum ) copias in dua agwina diutjas per Cottias fiue Coblias illas alpes, atque anguÃias tnlca-Uam traduxit, t igitur Geneua olim Carola 'Kl.maximofuit yfui ad bellum tllttd Longobardicum geren dum, tranÃtum Uli Greiusto-pt]s tutum Gr feiurum prabuity tbi copite militares ex omnibus parti-bus fuerunt eolle^lie, tbi conftlia de bellt gerendi ratione initafuerunt optima : ita hodte ^uoi]ue eadem tlla ciuitate ( tpuee totius Heluetite clauflrum e^l^, yallum aepropugnaculum yalidiÃtmum ) Henricus 'M.belli foeia, adiutrice Gr opitulatrice fortiÃtma ,fideHl?ima , eon-ÃantiÃimaj^ ytitur^Horum autem laborufuorum in bellt illius Lon-gobardici eonfebÃone pramiaÃama ampliÃima e/i conÃecutM.^H im ab lmperatore,quot;PontiÃce,Senatu papula 7^.lege lata, Conful,Tfi-bunus, âDictator perpetuus, patritius^ ( qute nomina atque tit ult pleni habebantur dignitatü atque honoris )fuit appellatus,
Tituli hi non minus Henrico M.conuentunt, qui amp;nbsp;conÃul eCÃ, patricefune atqut T^ipub.ChriÃiants optime confulens, GT 'Tribunus, ideÃ, publiceelibertatis affertor ac patronuf, Gr DtClatnr perpetuus, CUIUS diCtii GT iuÃis meritb omnes purere decet, qui Ãummam paf^ Deum fecundum tura diuina Gr humana inÃuos poteÃatem habet yt-tt nects,amp;dentque âPatritius,v( patribin nobiliÃtmcs zargenero-
C A R OL. M. RED! VI VVS ÃN CHRISTO ÃÃirftjs oriu»t/a/. Titindt Ha dn am Tontifitii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;C CC.
frum confubum ftrpttuuni( ^uod inbhriiTontiÃcalibut rtftrtur) faäum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caroli 'Mduratiim,^uod tjl huittfmodi, yt J-
ntniinusiaiht.T^ulluatpoÃhacfoTertti^jT^manum, netfutalterunt ttmp'orurn yfntijhtemyniÃquern Carolui, fucteÃoreiq^eiusfeiuerint tr iuiJertnt.T^fraguntei hutufeemodipu(rude{reto,dirtr deuotifunt^ amp;nbsp;nijtreÃpufriht,adte3aprof(rtptio, Dtfun^oigiturpraÃtle quo-fiant, facerdoiej liiuunt tum annule ad aulam mirtebant,cttt ea prin-teps folennt riiu iradeitat,is eiufdefarti reBur defignatui er at,ba eh-feruatuefjefinetontrciuerjia ad Henriet I V, Imperium leginus.Cha nÃtmt qui^ acampliÃimt yiri aduena eeiam Tin o aulamfrequenta-hant, ffe dignitattj au^enda, rix adipi/fendi facet dotij ille^habfi^Ãi pendi;' tn omnibusprinnpidi3o audientes etanf.quemadmodu nojiro auo 'ÃomgÃerifolet. Sub Henrico i V. amp;nbsp;Gregorio V11, cum mn-ximo T^tpub.ChriÃiance detrimento, de hocautupio armis,non citra fangusnem decertari lecptum,Imperatores -veterem tnorem,à tot fa» 3tÃitnis TontiÃnb ts tradttum , comprobatumq^ mordicus retineret Max. quot;PontiÃets ta pares opibus Cafarets in fe trahere conabantur: nec arripltus ferre parem, nedum fuperiorem , ditati ah br.peratori-bus noÃris,C3- adtd faÃtgijperduSi, poterant.
Hoc igitur ins {cu.us Stgebertusquequememinit)Tont'Ãceme-ligendi,tÿ ordinandt jdpoÃoltcam ftdim,aiq^ Epifcopos amp;/frthiepi-fiopcspetÃngulas prouincias corÃimandt, tta Tt nià à 'Ãtgelaude-tur amp;nbsp;tnue/hatur EpiÃopus à nernine cotifeiretur,Catolo M.t^ etuf pofltris acfucceffortbus ab /idriano quot;Ponttfice tonfenjutotius Corci* bjanrio D C Cl I i.datum,Henricus M.ctip:i inncuariecfaKBeinutt late^conferuari. SedPontiÃtes quot;Ão.tdfiatim (poà Caroli M.obl* tum Jadfe rurfus rapuerunc,
Fittitoporro bello Lorgob/trdico, bellum Saxotiii um,quad intet miffutnftier at,fuit rrprtiium.Htltum autetti hoc Saxomeum praca^ ttris.quaab illogeÃafuerunt, Taldefutt dubtuir atq^aticeps,graue amp;fu!ieÃum (quoplutimiheroba Ttrtutis -vni't'tritiquefuetuntahâ
VIVAT, VALEAT, VINCAT.
) fuîteriam ^iiu{ur»ttfn,»am x X X U i.annorumfgt;atio Jura, ftitjjgut Saxonum illorum anti/iaurum eontumacia fxfi dedaionefa^didatùoblidi'»us,daca^fidi,im^trAtufuÃ^,mDx guaui^ data tS' oblata occaÃont,adin^enium redtuntej,nouam moliti funt dtftbliantm atiy rtbtlbonem, beilum^ rtdtntigrarunt, Std^uo tnaior in hoe btllofuit Saxonumferotia amp;nbsp;tmmamtas,ltuitAS,incon* fiAntia,fgt;tTfidia,idjlolatria,tantomagn Caroli 'M.in btllo hoe^trtn do amp;nbsp;conÃittndo/a(ntntia,forti{udo,conÃantia in rebus tam adutr» fis tjuà m ficundid, patientia dtnitf^tmieuit,putbus ilie diuinü nbsp;nbsp;etele»
fiibusarmü injlrucïus nbsp;nbsp;munituSytandern bellum illudalitfuotiesin»
terimfam, amp;nbsp;rtdimegraiumfakeiter, 'Dei benejicio, eonfeeit,gen» temqut lUam bellicofam,feroeemyferam amp;nbsp;immanem, perfidamydte» iHonum cultui et idololatria addi£ïam plané ae maneipatamynon tam in fuam, ^uam in Chrifii potejiatem redegit dteem cireiter milli» bus Saxonum in Galltam traduSlss , amp;nbsp;paÃtm per Gtrmaniam di» fixrjis ) hoe e^f, ab tdololatria feu damonolatria, à earemonijs fa» fridque fuss patrijs , impijs amp;nbsp;impurù adÃdem religionemque Chri. fiianam traduxit, ^ut tandem eum Gallu amp;nbsp;Franeu tfua/i in idem forpus eoaluerunt. /d tarnen non tam Carolt \ïagni armu,prüden» tia, conlilijs atque opera, quam dtuinapoteflati, benignitati miferi» (ordiaque fæ iribuendum, 'Deo ntmtrum eeu yero flexanimo,faxea Ãlaflmmofaxiis duriorayGr immania Saxonum torda emoUiente, O eafattente earnea, hoeebif, adculium non eiutlem foliim amp;nbsp;huma» num, fedfaerum amp;nbsp;dtuinum ynius amp;nbsp;yeri DeifltSente amp;nbsp;commo» uente,ifa yt qugt;bus Carolus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yfus fuerat hojlibus
infeftiÃimu, tjfdem po/lta yfus fit mtntflrü, fotijs eüT auxiliatori» bus fidel Ãtmu: Sithodie quoq^FJenritus âM.âfex Gallia amp;nbsp;Ka» ttarta,iiim Deipracipuè,tù.nagnati amp;nbsp;antece/fortt Uhus fui 'Klagni benefieio, Germanoru atpraftreim Saxonuteufotiorü et amitotufi deliÃima ope at q, opera y titter,qui ei aduerfus quofuh ho fles juos,inter itospariter externos,mdite arq^ptennijs et abjs quihuftû offitijs, profiu yirilt,opiiulaniur.di.ncpt oft^a ejl laudubiliÃtma ifia Ger»
CAROL. M» REDIVIVVS IN CHRISTO
principum^muliorum dicanrafaftri^tif tir carminibus tx^e^ Jiiiotcutus T)uxprimarius tft lUuJlri/?, ytrt, ita nomine ChriÃianus Trinetps ÃnhaltinuSyl^ga ChrifitaniÃimiLtgatus.Kon tjleiiam Inc Jilenttopratertundum, ^uod l^itt^ndus ftu /^ittkundusprimarius amp;nbsp;epuidtm clariÃtmus, mubi^jf ytrtusibus ornatiÃimus Saxo-num dutior^riim ab mitio Caroli 'M, hojlsf actrbiÃimus excitiÃtt amp;nbsp;Saxonas aÃtdue adfidti amp;nbsp;iuriÃurandi yiolarionem, addtfdlwntm et rebtlliontm foliciraÃet,tandem ChriÃianam reliÃtonem amplexus, eidtmfaBus tà amictÃimus.'KamTheodoricus Saxo Hugonis quot;h/l, abauus^Hugnnùi Capeti atauus (i^Ui Comes ÃndegautnÃsiamp; Caroli quot;h'l.agnatus fuit ) huiusipÃus Kiteknidia Carola M, deuiElif amp;nbsp;re-etns bapti-^^ti ftbim yxortm duxir, td^ Caroli M.confilio, i^uo ni-mirum ftancica Ãfg^apj hac affnitatt Dux ille tantoÃacilius in officio, Ãde atque amicitia erga quot;Ãegnum Francicum paÃet contineri, ,Ab hocipfo non défunt »onnullij^uidim Saxonia amp;nbsp;Ãfcaniee Trin-cipes, tum Capetios feu Captutngos quot;volunt , fuam duxÃe origi-ntm. idfi yerum eÃet, ejuisnon crederttfir.gulari Dei fierifatoat-que covJilto,^uotlTlluÃriÃimus Dux Saxonia et ^nhaltinifeu ^fca-tiia Principes,Henrico M. hodit tanpuampropin^uo amp;nbsp;agnaio fuo Opern ferunti
Hoc ipfoautem durante bello Saxonico Carolus M.aliaituopue btlla Ltim perfe, tiim per alios aduerfus gentes barbaras geÃit, qua tpfi ^Hoifuepaucn iuuitt attingtre at^^ptrÃringere, ciim tarnen mihi nonl'.t animus hiÃoriam confiribere.'Klemorabiln eà Caroli 'K'I.ex-peditto in HÃaniam ,fuptrato celerrime Tyrenai iugo,aduerfus Sa racenos amp;nbsp;aliasgentesbarbarasfufitpta : tta hodte quotjut gens lila HÃanica Htnrico 'M, yt olim Carolo M. plurirr tim exhibit moleÃtaatijue negotij, Erft yiroproÃere rem geÃit in HiÃania, gentenÃj tllam domutt,amp;poteÃati fuafubttcit, tarnen in rtdttu(ira nihilebà omni ex parte beatum ) ixercitus ttus yi^or ex HiÃania tum optmisÃ^l^js rtditns,Fafconum t^uorundamperfidiatinPire-naio HIm meattbus (fic ab aÃu amp;nbsp;ardore d,blis)inÃgnem iladtm ac-
(fph
â¢VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;If
ttfttfliiiamp;Eghiirms mtnfaprapoÃtui,tt ÃnjhslfHUS Cemtt Tdlatij,tt7^dlt;indus âBntannia litortf prteft^us oc(ubutrüf,Hane tonftiUta tÃbtllum quot;Brittonuutifu»gtnttm tUam dtuicit^'Poflta tx-ftditione rurfusfufctpit in ItAlta, bellum quot;Beneuentann iniultt,tjua rum T)ux à ragt fus mox timore per culfus, quot;E^tmoldo nbsp;nbsp;Grimaldo fi
ll f fuis miÃn obfidtbus,dedittonem feat^Tofi reditum eius ( ita con-nttuii hellte Veus eum exercuis ) quot;Boiarium bellum repenteprseter o-mnium opinionem TaÃilonts quot;Ducts fuperbia er confidentia, 'vxo-ris^ eius^ ^uie Dejÿderij T^g» Longobardum filidfuerat, hortacu, excitdfum opinions celerius rurfusÃnitum fuit. quot;PoJiilludSclaufStqui fua lingud Ãutldrabi,dliâs f^iutà fuerunt appellati, bellum à Carolo âKt.fuit illacum propter jdbotrttosfotios etfxdtraeos fuos,(jui eius o-ptm amp;nbsp;auxilia aduerfus Sclauos illosJibi permolefios implurauerant, juos ipfe breui y na expeditione domutt. nbsp;nbsp;Hoc ^uo^ue bello finitOt
mox aliud contm Auaros et Hunnosin Pannonia (ex ambus duabus yocibus Hunnorum amp;nbsp;Auarorum yox Kngarorum confiata yide-turpromanaffe)maximum,prister Saxonitufiuit conftcutum.E'nam tantum in Pannoniam(qHam nationes ifite incolebant) Carolus âM, sxptdifionefufcepit,rtltijuas Pipinofilto,amp; ahjs Prouinciarum prte ft^ts^comitibusatqjltgatis commiftt.Pelluhocper quot;V 11 i.annoscontinuas gefium^ Hunnis^uide amp;Auaristxitium at^interitu,Panno nta extremam yaftitatem, Francts autem magnas opes aiq^ diuitias peperit, ^uas ab Hunnis amp;Auaribus paÃim direptas er congejlaSy Francs yiSoresrtportarunt. Duo tarnen exprocertbus Francoru in illo betlo perierunttEricus Dux ForoiulianuSyamp; Gerheltus quot;Boiarits prxftdus.Pofl bellu yero et Hunnicüet Saxonicu (e}ua duofuerunt grauiÃima,maximtqjdiuturna btlla,tjU(e Carolus M.geÃitfibellu Bo htmanicu stHilinomcu exorta funt,qute non diu durarunt. Fltimu contra quot;Kortmannos (^ui Dani yocantur)fufeeptum eS^^Godefridi P^pis Danorum infolentia, ambitionis acpotentüeiniufla domandtt caufa,lt;iuo à fatellite quoda interfeüo illudmoxfinem habuit, Hodie^ Ãngulari Dei benefidoj'Hordmaniie fiut Dania T^x fereniÃimusi
G
CAROL. M. REDlVlWJ INCHRrJTO
fttt anit aliijuot annos lincdtctÃtt^Htnricum .ÃngMllt;triproftcit»-tux eà amort attj^ fidt^etÃuo txeplodtttrtf atlt;fj Itgadomhusalios /juoâ JK« Gtrmania Vrinctpes,ad hüte optiulandum in iuÃÃ,nta taU Jatntitauit. E Ui quot;Xtro Ãlius bares ar/jue futctÃor paterna quot;viriutd flrenttus imitator t tandem erga hancâÃegtm praÃe Jtritnonytihif tamiim ,Ãedttiam re tpÃaÃdem atqat beneuolenttam,
Etnitobello âN.ordmanitoÃttt 'Danico^ âÃ^marurfus Car.%1. tum magno admoduextrciiu proÃeSlus eÃ,yt Leone \\\.âPont, Ãde tins (itm praÃens((üex carctrey4lbini cubuularijÃm opera elapfae,ad tum,i» Saxonia bellum gerente,ad Padebornam conÃugiÃet Ãitmper legatosÃuos implorauerat, optm auxiliumqÃtrendi, et perturbatum d Uitatn EctleÃajjdlius jiatumpacandigratta.TontiÃtx enim tllt,iùm fradetefforiaÃut Stephani i ^(quimos t/l PontiÃeum T^.ja^a qua dam atq^ décréta reÃctdÃet ae trritaÃealÃetigraut Calidaq^^quorunda eSÃacharia Pontificii pradeeeÃoris amttorum acpropinquotu, qui id ^grè molefle^ tultrant,conÃiratiene oppreÃus, octtlis ei trutii,tt lingua txeiÃaÃn maximo yitaÃuapericulo aiqj diÃerimine trat tonÃitu-f«/, Carolus itaq^ quot;Kl.tiim, magna adhibita (tltritatt,7^mamptrut titÃtt,anno D C C C. v 11 i.Cal.Septemb.intrtdibib à EontiÃet pompa atq^magniÃetntia maximo^ EpiÃoporuyprottrum atq^populifex amnibus dralieeparttbus,con(ugt;ÃuÃrequtntia, latitia afq^gratulatio-ntÃuit txceptus.ConÃiruto dttndttndicio ,quoEontiÃcn âÃo.cauÃiti qui ab adutrÃarijsÃuif grauiÃtmoru criminum nnmir.e acctifutus fut-nttycoram ipÃo Carolo'Kl.pro trtbunalt fedente diÃtptabafttr', Pontifex âÃo.a eriminibus tllu ^Ãuo ipÃus teÃimonto yÃenientia, iurament» amp;nbsp;obteÃattonegraut (ctim tnnotentemÃe tÃe,Ãbiqj\niurium ab aduer farijsÃutf faÃum eÃe iuraÃtt ) abfolutus rjftta yt «n hat fita cauÃa f-mul amp;nbsp;rtuSytS^ teflus,t2r tudtxÃutrit.Graun itaq^ à CaroL '\'l Ãr Ca-pitalüf peenaÃuit in aduerÃano tius décréta, tjU t tarnen ipfius Pentif, deprtcatione mitigataÃuttÃta yt exihoÃuerint mulHari. P'Ãea aompoliris controuerl)js,ttÃedatn tumulttbut, y 11 t.Cal. Imu irij ipio ^(â aU Qominico.Carolus \LPontiÃcM)SeniituspÃiâl q^ nbsp;nbsp;nbsp;tom. u
ni c.on-
VIVAT, VÃLBAT, VINCAT.
yiieonftnÃi *til^f*tffragin,prufttr p'urima tt maxima tiuj nte ho»fia-trtj tSf 4Ni tius m tiititaiem,£(tlejiam^ 7^.mtrita,lt;juoJ^tota Ita-ltam,Longoifardorum tyrannidt hhtraiajua pottÃati htUi iurt ItctratfOdto Imjttratorum Conflanttnopolftanorittn, otddtnitr Imftrator Cf Au^uji(ts,magnafoltH»itattt(hlamydt^u^uÃaliindtt tUi,corona aurta ftrittoÃÃtma Â»Â»Â»Æ captti à âPontgt;Ã.impoÃ[a,rtn«ncia W fvityCum trtnapopalt ac(lamationt,tjuafuif hutujmodi.C a R O-LOaVGVSTü a'DEO CO RO NATO, MA GNO,PIlS-SIMO, PACIFiCOjIMP. RO.VITAET V ICTORIA-T«»« i^iiur imperiuoctidtnrt) Grttd Imp.ad Car,'\'t.einsjjfuccefÃorett tt ad Francosfuit tviirÃatu^de cfua tmpirij traÃaftont,tjua auîîertfii tt,lt;juo iurt imttua ülafatiaJtt, no mtcütÃyntc buius ttmporü dtf^utari,diÃgt;utarunf ta dt rt ygt;iri auidtm di.^i amp;nbsp;fapitHttt,ad ^uoi yosrtmitto./Uudtamtn ctrtiÃimeaff ' martpoffitmus tranÃationtm illam T)tifa^am rft nutu tt ar bit nu (Ãnt tiuo nthilÃc)ptntj ^utfo^ lum , T{tgnatt /mptna, ab ynafamilia,ttlgtnit adabatransfcrtn dtfumira t/l poitfasÃtuiuj quidtm rei mes tn G allia txtrnplu habt tuut )pro tjua in.mtnfa amp;nbsp;inÃnita fua poitÃatt amp;nbsp;fapitntia^^uauif ftiam mala tt tmproba hominufaila adoptin ü,({im futeglorite, tttm falutifug Eciltjia conurnttnttÃimum Ãne dirigit. T^ontÃttiant hicjiltntioprtettrtttndu,lt;iHod yirt fpitniÃimi tjuij^tt iurn ptrttiÃi-tni. Carolum ^l.yoluni /mperatortm occidtnth fa^um elftprimum iurthtlli,oc(upata armù ltalia,Cf 'trbe 7^ma,Longohardorum 7^ gno dtÃruHo, ttpaie reÃKuta,a^^ItgâbuspraÃdijs^ (omunita.De-tndt tranfaBtont tum hnpiratoribuj Gta(ti,lt;]ui,yt yui Domini, o-mne ius,tjuodhabutrunt tn /mperium o(ttdtnrtf,Curolo aterfftrunf» Itae^ noluntilium fmptrium à Pontfn t attepÃe, tuiui renunciatio^ tit^ tlt^iufutrit,ntt^ traditio ; ftddeiluratm foiùm , tjuod CaroluiÃt 'Vtrè /mperator lurt btlliyCr tonttÃ^ont /irper,iigt;gt;ruoritntn,ionfen^ f amp;nbsp;fubn^f.one yoluntariapopitli 7'lo. Confiât mim lunc ttmportf PontiÃcct quot;Fj. ntc in yrbtm tjmde j^mam tjuitijuam fibi 'Ytndicafjt aut liifurpalà turd acpottÃaiih ,ftdta tan.itmiquaadfacraptriint^ r'tm ,procuraÃt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q j,
CAROL.M. R.EDIVIVVS IN CHRISTO
Qutmaiimodum auttm Carolw^l (quot;Vt aJpropofitumrteltam) fromjxumftftprxhuitadLtoni quot;Pont, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iniurtofèiontumt-
ira^ari audiutrat,primo ^uoq, tempore fttccurrendum:amp;add uitatn EcdeÃajj T^./iatum turbtüentum in rran^uillitate yiitidicaH dum : ita HenruM 'M, adqtnbufuM EccleÃaÃid ordiniii homintbitf, Ãue ÃuereÃormata illiÃnt reli^iond, iniuriaafftdii amp;nbsp;opprej-Ãs opitulandum,amp; adEcclefta tpuieiem amp;nbsp;tramiuilluatem conÃituen dam ac conferuandamtadlites deniq^ ^uafuiiÃuepoliticasÃiue Ec(le~ ftaÃtcas dirimendas amp;nbsp;componendaspromptiÃimus adkucÃemper amp;nbsp;parariÃimusÃuitddq, reipÃa amp;faBn Ãemper dedarauir..
quot;Deinde quot;vt Carolus M à PentiÃie^a proceribus amp;nbsp;populo Tamano,0- Italico Imperator tÿyiuguÃuffuit dedaratus erÃalutatus'.itA Henricus M.pnecipuèà fummo amp;nbsp;(teltiliillo Pontificedmperatoret eÿ yiuguÃo (à ifuo ÃoloproÃctjdtur amp;nbsp;dependet omnd poteÃat) legt atq^ conÃuetudine patria acptrpetua,ygt;oce atc^Ãuffragio quot;Ãegif, prtsdt cefÃorta,afÃnf6 amp;nbsp;agnati fuiproximi,denitij âDucum,Prinapum,pro-(eru,exercitus,populijj yoctbusÃuÃragijs^acdamatior.ibiis,non tarn ord tjuam cordos,concordÃtmia opttmo meritiÃimoqÃure, Pfgni amp;nbsp;Imperij Galhci 7^x, Imperator, ÃuguÃus,paaÃius,id(}fn6n femel, fedfitpius appellatus amp;nbsp;falutatusfuit. Hue acctdunt ( ye taceam dt alijspopulif)multorum per totam Italiam, ati^ adeo in ipfa eiuitatt et EcdeÃa T^mana ciimpolitid,tumEcclefiaÃid ordints fortd^pro eerum ac Prsneipum yotUiat^ yoces, tfuibus ilium ltgitimum Gallite T^tgttn att^ Dominum eÃe agnoÃcuntÃtberejjConÃtentur.
Trxterea nomina Gz tituli Uh honoriÃct,quià pnpulo acclamation ne ilia Carola 'M. fuerunt tributi, Henrico que^ M. optime quot;veriÃin me^ conueniunt, illijj meritiÃimo iure tribuipoÃunt acdeb'et,Is enim, quad resipfaet ada eius teÃantur,yere eÃ/1uguÃus,qui auguÃia SS, dond et 'virtuiibus audits,7^e^ni etImperij Gallici non tuendtfolum, yetum etiaaugendi eà JludioÃÃimus. Eer'e eÃa Deo coronatus-aquo etiaprxÃdtÃimis^irtutibuSyadE^gni admintÃratione iieceÃ'arijs,eà ornatus et inÃrudHS,qua qutbufuts corondyelprttioÃÃtmiislögepra-Ãant.
Vivat, valeat, vincat. 17 Ãant. Is ytre %^ïa^nus,yirtutu rtrum^giJlésrH ma^nilutlitiead-mirafidufJs pijjsitnuf merité amp;nbsp;ChrifitaniÃimmeS^ appeUandit^, ^uipietattf rebgionnjj ChriHianaÃudium amp;nbsp;amoremtjuoüdierei-ffafaUù^fîtK déclarât, !/ere eà 'PaciÃcm, cut pace publica nihil eà optattttf,ad ijua omnia refert fua coftlia.I^ere efl Imperatortijui non ntodo homimbufjmperio poteflatiqjux/ubieBtc ^Jedetiam ftbijpfi, fuis aflellibus amp;nbsp;cupiditatib tf,cum fumma omnium admiratione,o~ ptimefapienterjj tmperat.lslon enirnyyt etiam Cicero,^uamuts Eth nicuiyts- yera religion» expert,feite yerejj dixie , » Imperator el^ ctppellandM,amp;hoc nomine dignus iudicandui,^ui non potell^ cupidi-tatibuifu» imperare. 7^franet,intjuit idem,prit» libidines,flrernat 'Voluptates,iracundiam reneat,coerceae auaritiam,cieteras animi la~ bes repellar,tùm incipiat alijsimperare,tùm ipfeimprobiÃimrs 'Domi nèsdedecin ac turpitudini parère defierit, Hane tn fer tsniiam ÃU-guflinum praclarè dt/ferentemjfi quts yult,legat lib.de Ctuit.Dei, Cap.^.amp;lib.ief.Cap,'(gt;.
Ãdhtc quodpopulua 7{o,lata fauflajjfua acclamatione Carolo ^l yttam amp;nbsp;yilloriam ell^precatwjta non modo T^mani amp;nbsp;Ita^ Itplurimi,necfolum Gallt,ftdplartq^etiam altj orhidlerrarumpoptt li, non tarn or»,lingua amp;nbsp;fautium,quam pe^or» ts- animorum acila mationibui ,yot» acprecibt»fu» fanStt yttam ei yaletudinemque diuturnam, amp;nbsp;yiiloriam aduerfus quofu» hofles fuosprecantur,quos tlamores, qua yota aique precesnon caflas tflt amp;nbsp;manes, quotidta-na,Dei benefltio,experientia faits fuperq^ teflatur,
Caroluspoflremo %i. honorem ilium ab initio dicitur efli autrft-ttif,neceum yolwÃerecipere,ita y taperte dtxerit,ft,magna licet tl-la amp;nbsp;fanUa fuerit feÃiuitas, tarnen eo d e lemplum no futjje ingttlfu-rum,fihocâPontificis amp;nbsp;reliquorum prafciuiÃet conÃlittm atque propofitum. Hane autem Ule dignitatem imperatoriahi detreClauit, parttmpro humilitate amp;nbsp;modefltafua , quodab ambttione,hGc honoris amp;nbsp;dignitatis immoderata er inordinata eupiditate effet alte-nus*,partim Imperatorts Conà mtinopolitani inuidiam , odium fi-
3
CAROL, M. REnrVIVVJ TN CHRTJTÃ,' rnukaits((am Ult trat pacn,concorjitt tiariratnj, tmant) ruitantft ^rada^qua dt cauja irebros ad /mptratorts illos C'orjla^tinopolitagt;â nosle^nfosattjue littras,humanttatùamorü, o^fic'js^pltniÃimas^ mttcrttï^ folitut , tjutbustllosnonduhifauitfracus/uosapptllaât. ha Htnruui \lag.algt;omnifaÃu,fapirha amp;nbsp;ambittont abbumft tnodeÃia amp;â humilttatss tP^ÃudtoÃ/^imus,amp;pactm,ainicirijm,i on» tordtam (um omntbus toltrt,odia (ontra^oÃenÃonts, Ãmultatts rumuts,omnibus modn tuitart, tSr tum tfutbufuib ytlt dmidÃimMitt gratiam rtdirt magnoptri cupir, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hat tjuidemfuttunt txptdi-
tionts militarts atqjbtlla,Hitc,intiuamÃutrunt,qua annif KcV if» (cottnimrt^nauit ) in diuerÃs orbnpariibus belta gtfiit adutrÃtS barbaras.immants ChriÃtanojjnomini inftÃÃimasgtntts pro gni , /mpertj amp;nbsp;'TtniutrÃx T^ipublica ChrtÃianafalutt ac Itbtriate, ^ttaah htÃ'/ricssfuÃÃime (optoÃÃimt^txplicataÃtmmatiua amp;nbsp;yno ^ualif '4f(iculocompleblt yotui, In kos btllvs omnibus amp;nbsp;fu/cipiendd, indictadu adminiÃrandia, amp;poflremb conÃcitndn, tius lum pittasyrtligio(cuiinftr media armayacauit ) litm iu/liiia,prudenâ tia,Ãolertia,Jagaciras,forftiudo,magnanimiras, toltrantia ipatit»'» tia,yigilantta,induÃrta,ttmperantia,(onfintnria, moderatio, Itni-tas,manÃietudo) Ãdes.conflanttaÃalitttas deni^ut tntrtdibiln amp;nbsp;ad mtrabilh ton/biatndamfefe omnibusprabult, ab omnibus cognita fuit at que per iÃt £ba, nbsp;nbsp;Età ytro Htnritus quot;M.nondum sot tÿ tanta
bellaadutrÃus externes populos geÃit , quot amp;nbsp;quanta à Carole'M, geliaJunt,propterea quodes fubdttorum multorumÃuorum, ebilliom er contumatia eÃrtnata ac tndomitaÃnteÃino ac domtÃnoitlo btllo, prob dolor^implicatus tfl ac tnuolutus,tamtn omniun ytltnimuÃi^ nwrum conftÃione atq^ Cententia, maxima amp;nbsp;praflantià n a faxt tius yirtutes bfUica,amp;inÃgnti rti mtlitarêi peritiajta yt Carolo d-li 'quot;hb. agnatofuo hac quoq,in parte corn parandus efÃi y i de at ur.quot;Piatti ab tneuntt atate in caÃrit btlluq^ ytrÃitus,maximamÃibi rei m.bta^ res pentiam comparauit. ddat ille ItbtnttP^irne adueÃus Châi/liaiii numtnes atqut nomines hoÃts yttrtturji idti perptiditatnpr'flg'gt;' tanqut
⼠IVAT, V ALEAT, VJ NCäT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iS
tam que fuhditorum quorunJam fuorum ptrfidiam atqut ^trtinactam ftrnittteretur./n primis ygt;tto pneitr abat yirtuits ctltbranJa mtri-to ac pr Redican da nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hinrici â^l.inttrhtecipfabtlla aiqut armat
tnagaapietat atque rebgio, ita yt ilium non tarn humamt, quà m di~ tnnit ccelejbhut armit,hoc t^,fide,Ãgt;f,tharitatt,palitntta, man-fuetuibnttttiun'js, yottt,precibut aÃtduit amp;nbsp;ardtntihut cum hofltbut futipugnartjUoj^ yinctre acfupcrari inter omnet conÃtt,txp«rien tia td te/hntt quottdiana.Quid die am, qubdtametà maxima rtutra fueruntrttgeÃa Caroll IvJ.tarnen nonminoret,iinoetiam admirabi-boret yidentur effe reigejla Henrici quagerunturadhuc quo- ' tidie. J\[am cogitandum nobit, quot amp;nbsp;quantot Carolut \l,rerum gtrendarum neruoi,occaÃo»et,adiumenta,auxilia,yiret amp;nbsp;opetha-buerit:qujbut pene omnihut Henricut â\l.ab initio fuit deÃiiutiHjamp; ttunt quoq^nontantat habet,quantat illt habuit. Si deinde tempora^ tnorei,ho/ninet, amp;nbsp;reliquue circumfiantia expendantur , indé quoque tliriut patebit Htnrici âMagni non inferiorem, fed aqualem, y el ttiam fiiperiorem fuiÃe in rebut gerendit fortitudinem ac fÅli-(jitatem.
âHot Deum orabtmut yt quemadmodum Carolut 'M.fnititconfe-Siiq,illit belbt,illopraferttm X-yt-XhUannorubelloSaxonicOypacem alma lieid,fertna tutarnq^in toto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Impertofuo toÃifutttita
Hinr.qitoqjM.tamie, Dei ope et auxibo,miferrimo calamtto]tf!imo^ iflo btllo inct/lino,qu')dla ampbut X.X.'^.annit durauicfabcefinem tmponere, patna ^^»umlt;^ fuum f qui quidem ei fntt ymeut fropoÃeut ) inp tetm amp;nbsp;tranquilUtatem yendicarepoÃit, cuiut qut-dem nos fÃtm,diuina freti mifericoTdlt;.a,habemus non exiguam. â
7âne:erea yt Carolitf M-htt bellt«Ãrenuepro/fertq^ geflts
sir Imperium funm,apatte amp;nbsp;maioribnofuu, feupotiue à Deo Jummo amp;nbsp;(te'eÃt tllo parre,^ c fceli lerra^ Domtnofibtrel 9um,fjr ffadieum.mti modo (utatitf ell^ ly confetuauit aduerfue qunfuia ho-Ã-f ferot amp;nbsp;i!nin4net,yegt;ù nettammirurnin modum auxtt e^r am-f^Ã(auit,ytÃripcores ttÃjtnfurÃta Dio/uppbcabimut toto peil jitt
CAROL. M. REDIVIWS iN CHRIJTO, yt Htnrtco 'M.G'-Ilia amp;nbsp;quot;Hauarra 7^gi hocfuum Jibi à -tnaioribmpttf relittum^tu'it tutndi amp;nbsp;tonjifuandt (non minor tnim yirtui parta iueri,^uà tn ilia comparart)tum ttiam augtndi am^ plificandt^faculfattm,qua yoluntati eim refj^ondtatflargiatur,
IKtc ytro T^gnum tantum Imptrium fuum Carolut.âM.mul^ tarumgtntium regtanum^ acciÃione ,ftdttiam nominti fuifamam attjuegloriam magno cumula auxit,ac longe latt^ propagauit, Hac tnimclara tiarillujlrif yirtutum, nrum^gtÃarumytlpraÃantiÃi-marumfama longe lattj^ per totum ttrrarum orbem diÃaÃa, tantum ti ttiam apud remotos er 4 CbrtÃianonomint abhorrtntts populos atquf quot;J^ges , amortm attjut btntuolenttam conciliauit yt il-liyltro acfuaÃonttnonamicitiamfoltim , Ãoitttattm atqutfÅdtra tum illo,miÃts Itgatifylittrif., atq^ ttiam muntribtu ampliÃtmti,con-tr.thert,yerum ttiam ft poteÃati timÃbijttre magnoptre txopta-rint.yirtMenim optima tf]^ amp;nbsp;tfficaciÃima,ytbonorü at^gloriat it a amorü amp;nbsp;amicitia conciliatrix,qua quidem ttiam in hoÃe plactt amp;nbsp;dtle^at,accuiin tanta quidemyist^l^ , yt yelrtmotiÃimos Ion« gtÃimoqjlocorum interuallo à fe diÃunSos,atque adio alitniÃimosa fe inuictrnfibiq^ inimiciÃimes amore,btneuolentia, amicitiaq^ copultt atque coniungat,
Iure igitur merito Salomon 7^x fapitntiÃimits bonam bont» Ãamq.^ famam ynguento fragrantiÃimo amp;nbsp;faluberrimo comparât, l^am qutmadmodum ynguentttm odoriferumyÃuaut amp;Ãalutarttf» fuÃum totam aliquam domum locjimue complet,omnts titu incolat mtra yoluptate aÃÃctt,rtÃctt ac rttrtat : ita nomtn bonum amp;nbsp;hont» Ãum, quodexyirtutibm amp;nbsp;a^lionibm honeflihpromanat,homints mira yoluptateperfundit,amp; adamortm inuitat amp;nbsp;allicit. Eirtm^ yirtui inquam,hominum amp;nbsp;potentiÃimorum amp;nbsp;inimieiÃimorum yi» Ãrix tfl^ atq, conciltatrix.rirtutum rtrumq,gtÃarumfamapartim amortm conciliât, partim ttrrorem hoftibm contumacibus incutit. rnde Cicero'.Conciliatrixamicitia yirtutff opinio. Idtm yirtm al» licit ts- attrahitamicitias,ytmagntsfcilictt/trrumÃdtm'. Contra»
hitami»
VIVAT, VALEAT, VINCAT.
lit amicitiam yirtus, Idtm, Amicitiam amp;nbsp;gignit amp;nbsp;contintt yir» tufJdtmtCondliatamtdtiaSf amp;nbsp;conftruat yirtus, l^tigiturCaro^ lui 'Magnus, magnusÃuit yirtutibui, rnagnus rtbusgtÃd, ita ma» tiuf yiriuium rtrumj^ gtflarum amidtiam tiua drdinrtr apfttfita runt, in amiticum iUiusJift contultrunt,iUam ftbi littrujtgationh iusfdonüatqutmunirHui, quibufutf dinit^^offitijt (om^arartftdul» Ãniuerunr.
yfddphonfus 7^x Galatiitfiut Calleiite, amp;nbsp;Aflurtitt^fiut /tfluria( ^Juartgiot^i[, HtÃmnix Tarracontnfit tollucarijs, indt ^fturtonts diBiinobtlitata quot;) l^x potentiÃimusfocietateJi^ bi tum deuindrefiuduit, ntt ytro nus tantum fotiut et amitus, ftd ^nafiproprtusyclitns,fubditusptr littrat cr nundot fuosftftapptlla-riyoluit.Similittr Scotorum T^gfS yirtutibus dut at^ munifietntix dtuin^i,tanto illu amore,honort tt obfiruantia profteudJunCtyt non dubitarintiliumfuumapptUart Dominum,ftdjdusftruos amp;fubdiâ tos habtri al^ nominart yolutrint, huius quidtm btntuoltnlix amp;nbsp;obftruanttx ttfttsfutrunt littra quxdam ab ipfis ad ilium fcriptXt Sichodittfuo^utdiuina btnignitatttCr ^nglorum amp;nbsp;Scotorum
?^fgni ytriuf^jprottrtstxtmiamfuam trga Htnri-turn 'M.Gallorum amp;nbsp;7\[auarrorum ^gtm btntuoltntiam , obfir-uantiam,animorumjjpropt»fiontm rttpja atqutfaHûthoc ti^/fidt-liÃimdpromptiÃimtf^ fud auxiliji at^ofÃdji tjuoddit ttjliÃtaturt (dtiddicam ( ytadCarelum \i,rtutrtar^t}UodÃaronquoqut y^x âPorfarum pottntiÃimus,qui ,txctpta /ndfa,todus ptni Oritn-td Imptrium ttntbatitantam cum ipfo amicitiam concordiam^jco-luit^yt dusgratiam omniumftri todusorbd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aePrindpum
gratia longépraftrretdmb ilium quaÃfoliim bonortiamort,amp; obftr-nantiaÃbi coltndum tjji ductrtt.Quamobremprxctralta donaatqut muntramagniÃcati idptttnti Eltphanttm , quim tumttmpordÃt-Inm habtbafjx longinqud illd orn dono miÃt, Traterta turn Caroli
CAROL. K. REDIVIVVS IM CHRIJTO, turn Jonartjt 4d fanBiÃimmn Domini fjr uatorünoÃrifiltulcirum locumqnt T^t/urreÃionit mifemt, aJtuttl *HnilJtnt, ti^ Domini amp;nbsp;/mperatortfÃti yoluntattm ac fittitionem 9tefofniffint,ült non folùm Hiss hum^niÃimeliberaitÃtmt^txct^itf amp;nbsp;fttitiotti eorumpltne cumulate^fars^fecit , yerùm triamfacrum ilium rÿ-falutartm locumpoteÃatt eiua fuhHci amp;nbsp;afcrihi yoluit. 'Poâ Ãrtmo legatü eiui domum redtuniibus irinerü focioi at^ comitts ad iunxicptricos amp;fidoscum yeÃihm, aromatibM^ alijsj,,lt;jutfferi regio illaoritntaliiydonif amÃiÃimia amp;nbsp;precioÃÃimiif.
t auttm olim ConÃantinui quotjue '\l, Perfarum amp;nbsp;alios T^â gts oritntales barbaros muntribuf^rir ^uibufcu^jjfsottrat officijsÃbi conciliareÃtmulcert atijue fslacareÃudebatj^uo ChriÃiani, ^uiim-ftrio illorum poteÃatij^erantfubteil/fÃtanto clemtntioribuaamp;bt-nignioribua âTe[erentur,adbtec donaria ^adfubltuandam ChriÃiano* rum illorum oriencaliuminolgt;iam,mieterefoltbaf.ita Carolus ^uo^ue %l,pro fjieeatt amp;nbsp;religiont)ua(Eginhartus amp;nbsp;^oP^ tum alijet-Ãantur)tundtm morem amp;nbsp;confuetudintm ftnuir. Htnricus °M. ttà ntc ipftoctupationtbus ati^ moltÃtjs infinite obrutus ,pertgrinatio-ntm huiufmodiad ChriÃtfepulchrum fufciptrt, ytl legatos illuc cum don^mitftrfpottFl[,ntcfdadfaluttm ntctjÃarium tÃetxiHimat^ta-mtn ChriÃifepulchrum ^uotidieadir,inui/tt,frfqutntar,dum mort^t Ãe^ulturrt ac rtÃtrrtÃionss ChriÃi falutiftrataltorum^ eius btntÃcio rum mtmoriamgratapiaj^menttaÃtduericolitt yndefolatiaintot tantis^f'iuibus conÃtBaturdaboribus,arumntSimoltÃijs ate^^ ptricu-lis haurit maxima amp;nbsp;faluberrima. 2^on tttnim ytl ftpulchri, ytl a-Horum hutufmodi monumtntorum facrorumfrtqumtatioyftdmortts faÃionis^ ChriÃifrtqutns rthgiofaj^ cum yera fidt e2r panittntia ri cordatioadfalutem no/lram propriiÃeifat,Donaettam arq^ munira ad ChriÃiÃpulchrum mittitÃum in ChriÃi membra ati}j yicaries, bot eH^tpauptrts amp;nbsp;inoptsfuam libtralitatem extrit.
Preettrta(ytad Carolum 'Ivt.rtdtam)ipfis}uolt;i^ Imptratorts Con-fiantinopolitani, yt ^ietphorus, *Prlnbatl,LiOtttà antiquitus eä'
ErancoruMgt;
VIVAT, VALEAT, Vl NC AT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J»
FfiitKorum potintu,yt T^manii tra Grxcii fuit fir inui^ ft,iuMta ftruulgatum illud Grtecorum dtiïum'.^^yKOn «f/Aoy 7«T0»a Æ'«(«« «;^2îlt;î* f tantum fichabtas Amicum , fid non yiti-nuntyf^r hi ifà Imptnttortj indigne moleÃt^ tultrunt Imperium Oc-(idtntalt udtllum effe delutum, amp;nbsp;idcirto ob fufceptum Imperatorût nomen,potentia eittsillù yaldèfuitfil^e^a, tarnenamititiameiut fua liante quot;riehementer umbierunifxdui turn Ulo inierunr,juod ab 7» trif^ omni offctorum genere cultumfuit,
Ergb,yt hunt lotum paucte tontludam , tjuemadmodum Carola %/. cum T^oe Galatite esr ÃÃurtx, tum I^gibtts Scotorum , tum Aarone Perfarum potentiÃtmo, tum /mperatoribuf Conflan-tinopolnanUfyt I^itephoro, \1ichaele amp;nbsp;Leone acmultm abjs a-micitia intercefit ampla amp;[lgt;lendida, multn ytnnjyCultaofftiis: Ita Deibtrefao Henricu« 'M agnfn propter yirtututn,rerumgefta~ rumfoelicitattsj^famam tlariÃimam amp;.ftleberrimam multtt 'I^^i-butyT^bu/pabltcis ,popttlit orbij CbriÃiani,yt Italii, Germanit, Art gilt,Stout,Heluettji,I^etit,Sedunenfibus,Danis ,Polonis,Suetit, L'ngaris,Tragt;i^luanis,amp; abjs ytttur amitiÃimis at beneuolentiÃi mis.Atiint hi ^uidern legatiombus,Uteris,gratulationibus,expeditio-nibtn miliraribiis, pe(unijs,muneribut,fupplicationibui proeiue falu tepublitit er priuatis,^uim bene fidtltttrjjtrga illum aÃeHi anima fgt;j,Ãnt,4à due ttÃantur^Qjtin eti agentes à religione ChrtÃiana alle na,ytTurca,Perftt, Mcfcouita, yirtutes mgt;s admiranturat^ fuâ ^ittue,acproinde tifjufne,beni yoluc,eu amant,coluc obferuant.
Et h.ec de ytriufq^ rebus geÃis amp;nbsp;yiriutibus bellicis fatiSi ytniamus nücadres Frbanas,Politicas,Ciuiles.Cie.lib.t,Offic.quee rit,fine ne res bellicte maiores,rjuam yrbanie,tandim^ coneludit, da-riores tjuidem amp;nbsp;Ãlendidwrcs e/fie res btllttas togatü amp;nbsp;yrbanit, ftd ijs reuera inferiores,fi diligttitius eir atturaetus confiyderentur, Pat ua enim,inriuie, Ãtnt forts arma,nififit confilium domi. Contrd tarnen idem , nimitum pro racione tilius temporis amp;nbsp;caufa tjuam agebat , in oratioae pro Murana res btllttas yrbanis CZ
I
CAROL, M,REOIV1VVS IN CHRISTO, affirmât longe effe antt^onendas. Vtritm not omiÃa hac dt diÃgt;uta» tiontlongiortinuncvideamus, ^uomodoâintr^ftftin T^publtca do-mi conÃttuendi amp;nbsp;moderanda,gelJerit, quxfuerint ytriuf^ne aiÃ4, aUiontsùt cinilej amp;nbsp;politica, /lludtitmtnnone^dubium,tiuin'v-triuf^maior fei èparsin bello pofius,^uà minpace fuertt confumptA, CAUionn porro amp;nbsp;admintÃrationü yrbanxfeu togata membra pracipuafuntyLegts,'^lagiÃratM^iudicia,adtficiattr^Hra, comiiia feu conuentui publtci. Vt autem à poÃremo exordiar, Carolua âM*-gnw conuentus cùtnfolennes i flatoi ordinaries ^uorann^ menft quot;Maio,pro patrio cr anii^uo moreac confuitudint, turn quando ttm^ pm ) yfm amp;nbsp;necefttas idpoÃulabar, extraordi-iarios indict ac cele-brari diligenter curabat,in quibm à \egniproceribm at^ueprincipi-bm ea confultari atque decerni confueuerunt, qua adpublicam i3' tommunemtotimâB^gni amp;/mperij ytilitatem atquefalutem perti^-nere yiidebantur, amp;nbsp;yt contrà ea,qua in \epublica yitiofa,corrupta eSr deprauatafuerant, qttaqueadpublicam peÃem eSr perniciemÃe-Ãare yidebantur,tcllerentur,yeltorrigerentur, Itaque Unite all-quo belle , fade fÅdere , yel inducijs, ybi yel minima erat quiet eSr facultas , atqueadeb inter ipfa aliquando arma, in medio belli curfu , catm huiufmodi atque comitia quibm ipfe non tantum in-tererat , fed etiam praerat, indicere amp;nbsp;conuocare confueuit , in quibm nonnunquam non tantum de rebm politicus, fed etiam Ec-cleÃaÃicusÃoc eil^^ad religionem esr Ecclefiampertinentibm conful-tabatur.
quot;ELorat etenim fapienti/?imus Hie imperator, ytiles^imoneceffa-rioseSr J^ipublica yalde conducibiles eÃe publiées huiufmodi c«tm. Cornelim Tacitm teÃatur.y Eritannos olim facile yincipotuiffe, quod HU nunquam conuenirent, necin commune confulerent,quo nihil beÃibm eorumfuerit optatim eSZ ytilim, l^t iguur ccetuum eSr ton-uentuum huiufmodi publicorum. intermiÃio ©⢠negleblio periculofa yaldee^if amp;nbsp;damnofa*, ita contrà ebUgens eorum yfurpatio T^ipn-blitaplurimùmprodei^^plurimum tommodi aÃert eSr emolumenti,
/^am-
VIVAT, VALEAT, VINCAT, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JI
QjiAmobrtm yt Carola \l.Iia Htnrtco Ivt, nihilpofftt tffigra-tws amp;nbsp;optatius,^uà m ytfublitos huiufmodi procerum ?(fg»i conuen ff*tpojJttctlehrArt,nihil^ftritt tfl maioridolori, ^uà m tfitoJhoÃium pirduelliumÃtorumptrdnacia amp;nbsp;ohfiinafio txiM hniupnodi agi-tandt omntm ftri ttfacnltattm admit,
Stcundum memhrntnÃtnt LtgtSt^ux fciie ytrt^ !Ãtgnorum amp;nbsp;rt tttmpiih,yincula,columina,fulcra,fundaminta, mania tyâpropugna-(ttla appellantHr,^uas ^uidtm ytlftrtndi amp;nbsp;condendi,ytl cagnofctn diamp;tnttlligtndi,ytlftruandi, yelinttrprtcandi,ytl cuÃoditndi Cr conÃtruanditytlttiam abrogandi curaÃudium atcfj munusproprii ad ptmmosmagiÃratusptrtintt. rndt oraculo diuino amp;nbsp;tjutdtm anti-qniÃmoprxctptum/utric, ytÃmulatqut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tffit inauguratus.ft.
duto curartr , Itgit yolumtn diligtnttr defcrtbi, yt ttutipft tÃtt aÃertor atif^ cuÃoi,
luÃinianusÃatim ab initioÃtarum inflitutionum Imperatoriam naitÃattm, in/]uit,non foliim armd decoratam ,ftdttiam ltgibut o-porttt ffft armatam'.yt ytrumjjtemput,btllsrum amp;pacK rtUipof-Ãtgubtrnari : amp;nbsp;Princeps T^omanus non foltim in hoÃilibus prxlijs yi^or exiÃtns ,Ãtdttiamptr ltgitimos tramites calumniantium ini-quitatfs txptlltnSfÃat tarn iurts rtligioÃÃimut, ^uam yiiliis ltgibut triumphator. Hü congruit pulchtrrtma amp;nunlt;juam Ãatd laudata Jmptratorti ThtodoÃj Ãenttntia,Ktprodtï^,inquit,gtntts barbaras noflri nomind [mptrio mancipari, ita noÃra yiBoria yidtbun tur obtditntibus fru^uoÃe , à paed commoda Itgum regulta compo-nantur, 2gt;îon abÃmilt ttiam ftntentia Imperator 'Martianus yfus tlif^,(umfcripÃt,ftid dieacnolît proÃietre,yt yniutrÃ,quiÃtbfHo Imptrio yiuunt,amp; armorum praÃdioab hoÃili impetu mu/iiantur, ac in pace ( legum nimirum bentficio ) Ãtturitate potiantur, Carolus igitur 'M.pol^Ãufctptum imperiale nomen, ^uum animaduerte-rtt,multa legibuspopuli Jai detÃe(nom Franti duas habtnt leges,plu rimis in locfs yaldt diutrfas)togitauit qux deerant addtrt,!^ diÃtre-pantia ynire : praua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acperperamprolata corrigere, Stdin ijs
C AR or. M. REDlV IV VS IN CHRISTO
«»in aîiuJah tofa^um nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quodcaftmU, t4 ttnftr
ft^n legihuj addnlitgt;O/nwum tarn tn nationum gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tius ditiont
9rtt»t,iura,qit(efcri^ta nonerantidt/triâoi acliterm mandaricurauit»
Vnde^étttquanta eiut Itguni amp;nbsp;quidempatriarum tSr antiqua^ ru(no tniin temerè noua leget in T^mp.funt introductndetquot;)cura ^lt^^ fiudium futrit.Hint etia apparetquando ItgH alitututfententia ob-fcura ef]^ incertattir quot;verba funt ambigua, Trineipe tpÃtm tJIt cou fitltndu.Sicut olim luÃiniantu rebondit,deijt,quaprtniint conÃi Tuanrur,aue inttrprttatione, aut tonÃitutiont optimt Trincipvf (tr-tiutÃatutndum tjÃi. Et fuÃinianut ait: Si in preeÃtnti tempore leget eondere fill Imperatori conceffum t/l, eir leget interpretari folummo» do dignum imptrio effeoportet.Obftruationeetiam dignumquodnon tarn leget nouatferre atq^ tondere^quà m antiquaj eï patriatbene in» terpretariÃuduit : Jslte legum (opia gt;nbsp;fedpautitate petiut dtle^ia» tut tÃ.EretÃat multo legum paucitat fum bonte moribut^at dtftipli» na, legumq^illarum fanSio amp;nbsp;obftruantia, quamltgum yeloptima» rum amp;nbsp;praÃantifimaru copia amp;nbsp;multitudo,ftne earum fanSione ef obferuantia, Ãne monbut e2r dtfdpltna bona, E^nde Flaciutpoeta» rumfapientiÃtmut non minus yerè,quam eleganter cetinir, trtÃesdnqtatt (juerimonta
St non fteppltcio culpa reciditur^ leges fine mortbus y'ann proÃciunt 1'
Corruptam tffe T^mpub.ybiplurima funt detreta,yfus ö* experitn» tia rerum omnium magiÃra docet. Hmc Tacitut corruptiÃima pub.plurima leget. Fbtplurimi medtti funt, ibiplurimes morbot tffe nece{Jttff,yt Ãlato amp;nbsp;Strabo audortsgrauiÃimtfcripfetunt.y^pud maiores olim noftros plus boni mores,quam alibi bonte legt s quot;Valebant, quibus temporibut mtlioretiam trat T^tpub.noÃrteÃatus.
Exemploigitur Caroil '^i.dtcttl^e.gts ac Erincipss leges anti' quas ae patrias fartas teClas tutrià quid in ijs iniquum tollere,fi quid dubiunt
VIVAT, VALEAT, VINCAT. ^^tiium,ptrlgt;lexum,olgt;ÃurumiJifcrelgt;ans, inter^trttari, ji quidmuti-it»! amp;nbsp;imferftQum ael{lere,nef facile nouas leges fabricate t amp;in ^mpubantroducere,
Carol.'M.ergOfteÃe ^uentinoiyetuÃiÃimt Francorum legi Salita capita quadam addiditt quafdam nouas fanxit,quas Abbas Anfe gifts confcripfit^yt de moneta,menfura,pondtribus,quaper totum im perium T^.adtequaliratem redegit.
Extant Conftirutionesprteapute Caroli *PA,dt rebus EcclefiaÃi-tts rS' ciuiltbas â Lothario gepote,ex Aui Conflitutionum libres collegia,qua cum in ccenobio Tegernfeenft diu delituiffent, amp;nbsp;multtt in litt» detritte atinetf tÿ blattis corrofte^ a librarie etiam dtformatte futf]ent,tandem in lucem editaÃtntanno'X.L'V.tum fcholijs,anneta-tionibuSits^ prafatione ad Carolum vAmp, 7^m. Fiti Amerpachij firi doBrina clariÃtmi.Ciuiltum legum tituliÃnam deEcclefpoÃeaf funt dthomicidijs amp;nbsp;latr«cinijs,de feruis fugatibus, de ferun Aldio-nibusjde tarttt donations facitndts,de libellarijs,de platen 'Velcloa-tn curandn,deftabinn,de rerum nouarum,dijcordiarum,tSâ conten-tionumÃudiofis,de bonts denarijs, de homicidtjs, amp;nbsp;alijs iniuÃiiijf, qua à fifcalinnÃunt,de colle£le ad malefaciendum,dtpontibus publi-tts deÃruÃn,de tributis, de homicidtjs in Ecclefijs y el in atrijs ear» tommiÃis,def alfa moneta percujforibus,de orphann,de notarijs. Dlt; ptriurio,de cerarijs,tabularijs atq^ CaÃularijs,defacramentn per gel donia inuicem coniurantibus,de thtlontis,dt mancipijs,de prunijs, de furtfs,deiniuÃis connubijs,defalfts teÃimonijs, deaqualtbus ponderi hus,menfurn,dt mendicts yagantibus coercedis,dt yfurts etfoenorib, defugttiuis eSr peregrinis,de medicinaltbus, de inceÃuoÃs, de iuÃitijs regalibus,de armis amp;nbsp;armatura,denegotiatoribus,de iuramenio, de ptriurijt,dt aduocatis,defalfis monetis,de aribanno, de cenÃt rtgali, de incAntationibus,auguri]s amp;nbsp;diuinationibus,de pace amp;nbsp;concordta, demarcate yafisregalibus, debaribanno, de ebrietate amp;nbsp;propina-tjonibus,Singulas has leges aheolatas commemorate, aut commen-dare nimis eyet operofum,riee certè neceÃ^arium.
CAROL. M. REDIVIVVS IN CHRISTO
Non minor Atntm,^uam Caroli '^l.olimfuit^hodtt Htnri-tt diuinas humanas^patrias praftrtim luindt amp;nbsp;confer^ uandi cura at^uefludium,ita yt ilium ytrè vof^otpuXtcKoif ide^i^, It^ gum cuflodtm tutortm acpatronum ap^tllartpoÃimut, quitus nouit (ùm fuampiuatam, tum ^ublicam totiutpatria amp;nbsp;T^tpub. digni-rarem,lilnrtartm artjue faluttm contineri, contra autem illarum nt-gleSiontm , yiolationtm certiÃimam tÃt J^rumpub. ruinam at^ut tnteritum, Ntc ytro fubditos tantumfuot ,/td ttiam ftipfum Itgi-but Hilf alligatu rtntriÃbi planeperfuadet,iuxta fententiam Trin-cipum Ão,quxtxtatin iurtciuili.Vignam maitfiAte Ti^gnAntù To-cetnt legtbusÃt alligatumfattri ^Principem , qua quidtm Theodofij Cmp.y'ix fuitatqttt Itntentia.
Ttrttum mtmbrum politica adminiÃrationir tS^ÃvlagiÃratut^ cuiut.yt Cicero inquitÃac yu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fâ'^ÃribAtq, reila amp;nbsp;T-
tilia,amp; coniunBa cum legibus : ytenim magiflratibus leges ita populo prxfunt magiÃratus : yereque diet potePiÃ,, magiflratum legem eÃe loquentem, legem autem mutum magiÃratum, °M.agiÃrAtibus, (inqttte ide auClorgrauiÃimus, qui omnes 7{oma magiÃratusgeÃtt) Opus eFQÃne quorum prudentia amp;nbsp;diligentia ciuttas eÃe non potii^* ac quorum defenptione omnti T^ipub.moderatio continetur^
°}vlagiÃratus autem proprium munui , intelligere fe gerere perfonam ciuitattf, debereque eius dignitatem amp;nbsp;decusfuÃinere,Ãer-uare leges,iura deÃertbere ,eaÃdeiÃua commiÃ'a meminiÃe. Summte autem magiÃrattbus,yt monarchtt,7^gibusÃmperatoribus,Princi pibusin inÃerioribus magiÃratibareadisÃeu eligedis,Ãeu coercendis, etabdicandtfÃitmma adhtbeda eà cura, prudentia,diligentia^ytÃne perÃonarüreÃeSu eospotiÃimtim magiÃratus créent, quoru cognita perf^e^aque Hits eil^ fides, iuÃitia, integritas,Ãapientia^prudentia, fortttudoytemperantia, centinentta, ebaritasergapatriam, EcdeÃ-am,7^mpub.ConÃanti)}us quot;K'î.inprimiscurauit, yt T^ipub.admini Ãrandie,iudttijsqj regendis amp;nbsp;exercendtt, tstprouintiarumguberna-tioni praÃcerentur NlagiÃratus, qui amp;nbsp;yiri boni eÃent,Cr yera pit-
tatt
VIVAT, VALEAT, VINGAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;55
t^te imltuti, Idtm Caroli '\l.fuit fludium, idem r/à hodie Henrici ^i.cui nihil e^l^ antiiiuius, ^uà m yrÃ/e^latafidei, iafittite, inre^ri-tatnque yiri puhlicu praficiantur munerihas. Extant etiameius ^uadam de magiftratihus leget, quot;MagiÃratibtts autemnon permitten da inÃnita poteÃaj,ira yt illu liceae, timcquidillH libety fed certü deÃnienda terminrt atque cancellis.âMagifiratttsitaime Carolur 'M,, tn ofÃcio amp;nbsp;obfetjuiocontinuit,otulos in illoshabuitintentos, non in~ finitam amp;nbsp;effrxnam illtf quidutf pra libidine fua agendi licentiam per miÃt,
Etfi yero non facile amp;nbsp;ttmerè yt noua funt condendte ^ferenda^ amp;nbsp;T^ipub. imponenda leges, it a noui, er inuÃtati antea inÃiruendi funt magifratus : tarnen ratioÃus neceÃitas tdfepè poÃulat tfiu po^ tius flagitat, ytmultii exempli comprobaripoffer, Itaqut Carolus quoqut M. certii caufis amp;nbsp;rattonibus adduSus amp;nbsp;impulfus, ciim id T^ipub, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ytditatem atq, falutem requirereac poÃulareaa
nimaduerteret^nouuillum x 1 i.7âdn«iw,'vri yecanturtmagiÃratum inÃituitad Ã(gu,yt eS^ yerifimile (cuiufnodifuerunt Ephori apud Lactditmonios,Tribunipltb, apud Tamanos) yimpottfiattm^fa-, lutaritemptramento mederandam,
Conft^o igitur tricennali illo btllo Saxonico in Hiffaniam magna collegia manu proft^lurus, Saraetnosperpétuas reltgienis Chri-fliatne hoÃes ab HiffaniaÃnibus arcendigratia , illud yz 11. Fran eite Farium SodalittumÃue Collegium inflttuit, qui proxima fecun-dum F,egtm, ac ytlut pari ( ynde nomen habent ) dignitate tffenr. Sunt tarnen quilQn, Francitéprimorum originem ad/^rturum Fri tanniee iF^grrn referunt,qui Franciam per aliquot annos tenuit. Horum tanta olim fuir authoritas,yt de rebus omnibus ad F^mpub, per tinentibusadeot referret 7{ex,Ãqua controutrfia inter procerts effet Jjorum arbitrio compontretur :fi quad crimen admiffiim adexem-plum ptrtineret,horum difquiÃtts fententijs iudicaretur, denique penis toseratrtrumfumma, Ãlamfcedtraferitbant,bella^iubtbant* quosLatinèta caufa patritiosputatappillandoï Eudteus,quafi pa-
CAROL* H. REDIVIVVS IN CHRISTO trtt communts nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quorumtjuanJam praferebant à ui-
vifÃOiapuil Ptrfajite^fual^^repèium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dtgnitatn.Horurn yirot
yr amp;nbsp;aliorum magt/lraiuum dignitatem auUoritaiernque HenrituS ^i.cupitfartam teUlam tutti amp;nbsp;(onferuart', qui quidem tn tllo tuen^ do nbsp;drfendendo jiddtm ei acÃrenuam nauant operam.
Quartum ciuttugubtrnattonK membrum funt /udicia,quie)'Vt te» Sè Ciceto,aut d'Ãrabendarum contnmrjtarum.^ur puniendotum ma leÃtotum cauÃifuntrepetta^ HjecCatolo^Magnomaximafuetunt tutte, yt iuÃ'e fyncet't integt'e Ãetent^cum Ãatet tn tudiciotum in» tegtitatetotiut T^ipub.falutem conÃ/ltte, ijt yeto corruptie amp;nbsp;a» dulteratûproximam eiÃt tuinam amp;nbsp;interttum.Cum itaque cottupta tfjent fuo tempote tudtcia, ioÃa,E:^echite,ConÃantini \lagni,amp; a-» itotum T^tgum ac Imptratotum clattÃtmotum exemplo, omnifuo la-» tore opeta atqueÃadio elaborauit, quot;pt tUa puritati tÿ integritatire» Ãituerentur,iy ea,quaparef^, Ãde^ aquitate arque iuÃttta exerce» rentur. Hac dt cau/a Galliam in quinos conuenius d:uiltt, l^iennen»
jtr»i
unenfem, Senonenfem, Ã^chomagenfem ) T^emenfemt
quitus catera oppida adtunxit, tS' earum 'pnum quodque tn Ãnitimo Ãbi conuentu iuspetere iuÃum erat, ^pud GermanosÃmüitet Ciû rhenanos, qui in Gallia, quot;Belgica, Celticaque habitant, iuridici con» uentusinÃitutifuntf^eÃontius, \logunitus, 'l'reuererÃt ,^grip» pinenÃs,CameracenÃs, Jdemfanxit yiin primaria cuiusqut rtgio» ttPS yrbe, quam ^letropoltm Grad yocant , âPontifex amp;nbsp;Ptxior ter quotannu, ylfprili amp;nbsp;Otlobri iut dicerent) reÃ/onfa rrdderenr.t^ primùm pauperet, ytduas,puptllos, data Ulis prudenetà moÃdelÃi» moquepatrono, diHgentiÃime dudtrent)inimicojÃbi inuicem recoud» harent )et ingradam reducerent.t^eiuit grauiter ne illi tires in d em different) »etie calummpr locum durent, Opulentos yttrà , ac îocu» pieces, Pontifices, praÃU:os, à qui eorum ingratiarn amp;nbsp;concordiant redire nollent) aife baud alto delegarent.Sumptuarium praterea Je» ereium decerta tujicum mtrcedepromulgauit. Extant multapra» tlaritei^ffslesi^fulutareseiitideiute btneditieidj conÃiiutionesat»
VîVAT, VAtEAT, VTWCATv
y« ît^ts. 2gt;lt( quot;vero ah alijs tanttim iu^iida iuflè caÃfque txtrctri furauit, ttiam ipit in iurtâtctmio aÃtduusfuii ac iia ytttÃt Egxnh^rto, nonnunquam tnttrta dum (ulctarerttr IftÃirerur, non rantiim amicos admintret ,âvtTÃm edamà Palatij CottKS aliqu^m littm dutb^it, qute Ãnt tins iuÃu dtÃniri titqt deddi non fiottntt yÃatim lidgtintet introduci iujÃtru tÿ- ytlui ^ru trilut-Kitbjrdrrtt, lut cognua,ftnttndam dixtrit,
Sanxif tiiam yifurts Gr homiddtr, amp;nbsp;alij huiufmodi critninum reiad tttnfla amp;nbsp;(onfugitntesrtpettitntur,at yi indtirifertn tnr, yfccfnntno Carob '^l.quatuaftttrù iniud.djs iuftida amp;Ãtttt^ ritasilia /^tÃ^ihabd luduijconftttufio aptriè dtilarai, dequaytdt ^uttttinum.
fri AC qAoqnt in parti Htnricus *h/ljgnuj agnatum dr pradtctf. fortm ilium/uum âh/l »gnumÃrenue ftduloqut imuutur, qut omni fut Ãudioatqut Optra tnttuur Gr elaborate yt parlamtnta ffora , tribu^ nalia, luduia cerrupta y aide amp;nbsp;adulterata prtÃino fuo Ãlendori at-qut d'gnitad reÃi: uantur, yt iuduesÃedata fidtt, probitatu, tntt-gruatu atq^ fapitntia dibganrur, yt tut tu q^fuum titra -xpoa-iDTrcâ ^»^1,101' J\,Uâpolt;Ã^Qx,'icn\fnt petfonarum rtÃxdu, öquot; muntrum ac^ ttpttont riddatur.âhlt( ytroabjs tantum hanc iudtdariampotiÃa^^ ttm ptrmittit adtllam txerctndam aptis tt tdontisfedipfirntt in iu-rtdictndo nullt Optra atque labonÃto parcit.Quibufuti yel yiliÃtnue amp;abiidtÃtma fortù tondittonuqjhomintbuifatilhmi funt ad illum adttus,paupetumjtnopum,otphanorum,ytduaruni,ttt potentum tto~ ptiltntoru n yiatq^ calummjs drcumueniantur, drcumftribantur cr opprimantur,pattrnam turamgerit, fummamcauttontm adhibtty ita yt huiurmodi hominum nitftrorum ytre afylum ,portujatq^ptr. ftigium dia menatur, Eterqut igitur imitatus CorÃanttnum il-btm 'Kgt;Iagnum,adqueni iiÃmo tuiquefactlbmus (imper patuit acctf-fus.fs quoqutiiim aulamJuam yellet elfe quaÃa/ylum innotentia,a-ratn faluuf, perftigium atque prafidium mtferu O' afà dù, confii-tutionem edidit pto ty bono Prindpe dtgoatn , yt puptlli, yidua.
:⢠CAROL. M. RED IVI VVS IN CHRI STO infirmi, óquot; aliaptrfona, yta^ftllantur ,miferalgt;ilts ,in/uM tanium ilomicilijf, prouinciaut conuenianiur: ntjueyllo Trincipu refcri-pto poÃtnt inuiri alio pertrahi,nt in ipÃus ^nidem imperarorn aulam. /pÃstarnen ytinctgrttmÃta(liberum, p alicniuj pottnttam rtfor-mtdant, eorecurrtre, amp;nbsp;aduerfariumad Principe cognitionemac^ que tribunalrttiocare.f^tinam omnes T^geSyTrindpesat %lagiÃra tus ChriÃiani bac in parte,yt etiain abjs, treshofie quot;J^gesac Jmpe-ratoret yerè magnat,immo maximos imitarenturpotius,quà m T*bi-lippum ilium '^acedonum T^gem, qui aniculam quanda abeocon-Ãagitanfem,yt taufam fitam audiret,à fe repultt,dicent ,Ãbi tantum non ejÃe otij, yt audiret yulgi causas. Huit ilia, 2lt;leÃs igitur, in-quit, T^x : quo dt^o fcitè yereque ÃtgniÃcauit T^gd ac âPrincipit proprium munus eÃe audire yulgi,amp; quorumuis yel tnÃmx for tit ho-tninum caufat, tui quidem officio qui défit, ilium T^gd titulo amp;nbsp;honore eÃe indigniÃimum. Et certi diuinitui tutela orphanorum, yi-duarum, amp;nbsp;talium perfonarum , quas potentiorum iniurijs confiât obnoxias eÃe lt;2r expofitas, Ãfgttfn amp;nbsp;Erincipumfidti commifia Ethiecdeiudicijs.
Quintum politica amp;nbsp;ciuilt4 adminifiration^ mtmbrufunt Tri-\ buta amp;EtSigalia 'Publica,in quibus yerè Cicero amp;nbsp;J^ipub,yniutr fa neruos,amp; belli fubfidia,amp; pacts ornamenta eÃedixit, it a y t null» fine hd, quemadmodum Elpianus quoq, iurdconfultus fapienter quo-â dam in loco menuit, fmperij tanquam cor put confiÃere,aut conttneri pofiit.âhlon tatendum etiamhtc Cor. TacitigrauiÃimifcriptord dictum eximium: Necy quietemgtatam fine armts,neqjarmafinefiiptn dijs,neqf ftipendta fine tributes haberipoÃi, Huila itaque religio ye-tataut yeiitgalia,aut tributa yel imponere fubdttès,yel exigere,qua Chrifius,24pofioli amp;nbsp;Ecclefia primitiua Chrifiiani 7^gibus,Impera toribus,'ErincipibHr quantumuès idololatricesetimpijspendendaeÃe partim exemplofuo,partim yerbts docuerunt, ^ernm in tributes hu-iufmodi yelimponendet,yelexigefidis,yeletiamnonnunquaremittett disiufius et aquus âÃegibusfPrincipib.et^lagifiratibus efitenendus modus,.
VI VAT , VALE AT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;35*
modus. 'Dent itaf^opera, 'gt;pt iHÃo etatiuabili modo txtgatufitt qux tx aida fuut,no in f/us lgt;riuates,ftd in?(etp,yfum im^tnduntur.Non rt mitttrt dtbent yniuerfa yt^tgalia^quodKtrone aliquando cogitafft Sueconf(ribit,fedStHatu,laudatu bactiu4 animi magnitudint.obÃi ttfli,iîim dicertf,banc totius Imperij diÃolutionefort.2lt;[on etia rtgi^ de nimts à quibufufd amp;nbsp;quufuH ob rts txigtnda. rtÃaÃanum Itgi-mus pro infami fordid«^ fua. auartcia ab ipfis quoq^ mtndic^ non fam tributum, quamÃiptm atqutadeo tx lotto quoqut txigtrt fuijft folitum, f'^ndtÃliotius fordidum amp;nbsp;impurum hoc tributi gtnusrt^ prihtndtnti, ptcuniamtx prima ptnftont collegia, admouit ad nares, fcifcitans,num odort offtndtrttur, amp;nbsp;illo ntgante:Ãtqui,inquit,è la â lio C. Caligulam quoqut,monÃrum illudnaturte noua, inufita-ta amp;nbsp;inaudita nonptr publicanos tantiim ,fed ttiam per centunanes, tribunosq,pratorianos, ab omnihominumgtnere pro tdulijs, qua to~ ta yrbt ytnirtnt,pro litibus atqj iudicijs,tx matrimonijs, tx Itnoci-nijs,quirÃu mtrttricio, amp;nbsp;idgtntrts txigi curattit. Std dtteÃantes amp;nbsp;txtcrantts boni âPrincipes amp;nbsp;'KlsgiÃratus huiufmodi tributa, contramemintrintdi3i Ttberijt'Bonipafloristfft tondtreptcus,non diglubtrt.Is tnim cum habtret amp;nbsp;aiarium amp;Ãfcum yaldeattritum, fÿ multfs bellorum calamitatibus affltdlum, rtmifttpopulo aliquando partem quandam yedligalis cuiufdam,quod fifco ptndi quotannts fo^ libat, Cenfuijfe quidtm Julium quoque Cafaremprodunt,olimin St-natutertiam partem tributorumrtmittendam ejfe, Stdde alienoli-btralis,non populo amp;nbsp;T^ipublica confulendi caufa ,ftdaura popula-rts captanda,amp; hocpaÃo yiamfibi adtyrannid:m,quam aÃedlabat, Ãtrntndi munitndiqjCaufa idftctrat, 'dciediocritatemhancaurtam, iuÃam amp;nbsp;aquabiltm in tributts Carolum '\l.legimus adhibuiffe, ita yt amp;nbsp;tributa atqut yedligalia ,ficut ttiam décimas atqutnonas ad d^ipublicee EccleÃa^ yfum neceÃarium txigi iu/lo dtbitoqj modo cu-rautrit ( id quod inftgnts aliquot eius dt thtlo»tts,de portorijs,di yt-^igalibus,deâtributis,de dtcimts noniis Itgts tiÃanturj amp;nbsp;tamtn ea ipfa in re moderatum ftjtprabuerit, minime^ populu amp;nbsp;fubditosfuos
i 3
CAROL» M. REDiVIVVf TM eHRTJTO,' nimii grauihus fri^uti/ atqut ytSligalibM^amp;rigidii acerbe tribut torum ae^ut ytUtgalium fxailt9ntbM onerariffrtmiac tantum non opprimiÃt^aÃM.2^am ytintributiiftitbat tÃt T^ipub.ntruot, yt faulo ante tx Cictrone diHum tfi^,ita non ignorabat ytrum tffeil. ImiTratani /mfgt;trat,ili^lugt;n,F!fcum rÃe ytiuti hentm,^uo intrrfun te,reliquA mtmbra imminui atqut lontabefttit ntttfft.Flon minor autem hat quo^tie in parte ei^Htnriti nr.firtâK'l, laas atq^glo-fia,qui,litet itrariaatq^fifci ^eg j diutumoiÃo bellociuiliextnuntti Ãnt atqiexhauÃt,itayf tributoTum amp;nbsp;yeRigihum^ytlnouorumim-poÃtio^yel antiquorum exa£{io non iuflaÃiiimÃed ttiam peai netrÃa ria effi yideatur,tarnen Tiberij Uhus /mperat.cuiuf pau'b antea fa-Ãaefl^mentio,imitationepfipub fui.quemÃmditerdiu urna tÃa belli inteÃini tempeÃate atq^cal^rnttate exhauÃum, ad extrema ege Ãatis terminos redaBum efe nouit, pia ChnÃiana^ tommifratione taU»i,illum tributorum amp;nbsp;yeEligalium onere qutbufuu modactirat releuari.^bdà enim Flpianm non dubttauie pronuntiare^Ãrrilita-tx caufam eÃe luÃiÃtmam, propter quam poÃtÃortstrtbquot;Uen releuen-tur,quo nomineettam priuatiâDominiÃttf colonie mercedtm remit-tunt, 7^x hic iuÃiÃtmtu amp;nbsp;pijiStmus non minin iuÃas amp;nbsp;aquas,fub-ditosfuos miferrimos,non yntui, duorum trium aut pau{orum,ftd triginta er amplius annorum horrendes miferanduq^ direptionibuSt depradationibus,agrorum oppidorum^ deuaÃationibM amp;nbsp;depopula-tionibus diuexatotjafÃiBos.attenuJtos amp;nbsp;attritot,rilfuandt hot tri-butorum amp;nbsp;yeUigabum onere caufas haberefe exâÃimar,.
Sexrum adminiÃrationespolitica membrum fitnt Ãi dtficia.'Ãepitt prnftSlb res eà cy 'Principibus digne adgt;fiLare,amp;non minus jap'e'Do minus domo,quà m domui Domino cohontflari ac decorari ronfueuit» Fnde \ijrtialii duas ob caufas optaiiit diuitiasfcilitetyt donet,t!f adificet.Sedyt omnibuiahjs in aBionibtti,ita in adificando non pri-uattifoliirn hominibtts,ftdetiam 7^gibuf,'Prin(ipibui ©â ^fagÃra-tihui tenendus eif^ modus,nee tmitandus l\[ero,qui,yi firibit Sueto-nius,nulla ahaferèinreJ^eipubfuitdainnoÃor, quà m qubdinadiÃ-fando
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
tando omntmferè modum txctÃit.Sic » âPrincipes amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' (
Ãracus nnnnuUt xdificaturientts^hoc til^,infatidbiU amp;nbsp;infanofuo ee-d Ãcandi /fudioÃfcnm, terarium, publtcas amp;nbsp;prtuatas opes exhau-riunt( Dndeegejias publtca amp;priuacd ) amp;[^cpè ex fubditotumlito. rum fadguim tedificlt;iHt,,t]in damorem satidem tollis tn cÅlitm^ Dtum etdtram,adiuÃamgrauemjjquot;vindi^am prouocans,
Carolus °}vl.ceuiedilüinduflriui ACÃdel^s «des amp;nbsp;adificia public nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii
f4 (itm prophana,(um prtecipuè fdcra,item pontes,naues,portM,yias nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â '
fartas tedas tonftruartfClr yelyeruÃaie collapfas^yelyitempeÃa-^ tum hominumjjdirutas readiÃcart cir reÃaurari curauit,lt;jua de re ex tant aliquot fuera eiu« eonÃitutiones , e/ftibus eam turam pontifiât iuSjEp fcopn finitimif pratorib.aipraftClif fuis demandauit,^- ^ui dem yt ades in primu fatras ex bonts EctleÃaÃic^ reÃci curent,ijf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
dem pracipit. 'Deinde Carolus \iagnua non fuperbia,arroganti4,ant bitiontfed Deigioria,tharitate ergapatriam,7^fnpublicam amp;nbsp;Ec^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
fleÃam dadaa,itdiÃciatti nfacra , tunprophana ad Ecclefitt gntjj decua,dignitatem anjjpraltdiumÃn diuerÃs Impertjfuiparttbut extrui curauit,ac tjutdam inthoauittijuitdam etiamperfecit.'Bafilica
â AiuigrantnÃs(qua tn yrbe nobihCi'na, oltm 1/egerra dida,Ãpultuf tatet)propter amorem Dei ^sr Djmint no/lri Itfa ChriÃi, tSr ob honorem fanda CT «fern« virgintsgenetrtcn eiut, yr Eginhartuófcri- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
bit^admirabiltepere, propriujj eiit-rJumptu fuit lo/iruîîa.Pons propè \lagunttam j« ^Aeno lignius , t . paÃuum longitudine ,qui tum decem annorumÃtmioconÃiuda^Jubitb crfortuiib totua irtbui borts ante eins mortem conà â gr,ijtt,eum readiÃtare c!!X lapideu facert tonftitueraS.Palatta duoim hoauii eg j operts; num Tdouioma-gi ( quam yrbem rereos liuÃrÃnaua er omni laude dgniÃimus ^laurtttua Comes T^alfiuâts ociupau t ) fuper Euahalemfutsium, jut âSitauorum inj tlam .i parte meridiana pmterfluit Alterum non procul 4 quot;fvlogunttaco fu \l guniia iuxta /-'gtlbtim, y bi nonnuUi ilium yolunt e/fenatU'n, Prifterea claÃibuf itiiÃcatii,amp; per otnnes Portits amp;nbsp;oÃiaÃuminumÃ.,ciotiibits tÿ- txtub ps dâ/ÃoftttSttum dsa^
CAROL, M. REDT VI VVS IN CHRISTO, /mw a'Maurii ,tK» Galliam amp;nbsp;Germaniamà Northmannis Ã* alijt nationibuf barharti tutam rtdtiidic, El yt olim ConÃanütius *M.iignus v âByzantium à Stpiimio SeuerofunditM tuttfum tittm annu propè centum tn cineribuf iacuijjtt,erexit inflaurauit,iti* /mperij^elo£lrin(eâl(gum ac literarum fedes amp;nbsp;cuÃosfuerit ( ynde e-tiam ab illofaie ConÃantinopolii diÃa)amp; ^uguÃodunum Heduo-rum à Gallteno Imp.dirutumreÃituit,yt abau^oreÃto Flauio Con^-Ãantino Flauia Ãtappellata : Ãc Caroltü Ã7. Flor enttarn yrbem dis rutam reparauic, t^Ãorentern yere reddidit.
Henricuf 'M. Galliie 13â Flauarrte T^x maxima dolore afÃti-turj^uod quot;Martu yidmpetu amp;nbsp;furore multa paÃim in yrbibuf^ amp;nbsp;in {fj^'-ttididiÃimatampliÃima ae magnifitentiÃtma citmfacra,titm prophana adificia yidet ac audit ^uotidie deformari,concremari, fo ⢠lo a^ttari,diruiac diÃurbari.lsLihil Uli contragratiuf amp;nbsp;optatiuf eÃt poÃet, ijuam yt illa farta teBamanerent. Jtaque quocumjuepotef^ mcdo(nififumma ueceÃttai ist perditaproÃigataq^ mioruridam fub-ditorum eiui peruicacia tllum contra naturam et confuttudinemfitain factrt cogat)lt;ediÃcijs (futbufui'spareil, cuius quidem rei omnts, qui fub Ulo cum illo, amp;nbsp;pro Ulo militant, ei teÃimonium ptrhibent, Flon enimÃbi cum (tdiÃcijs inanimatisftd cum hoÃtbus çÿ- ptrduel-Itbus obÃinatiÃtmis bellandum atque pugnandum eÃe dicere foltt. HU adde , qtiod yt Carolus 'M. Flor enttarn yrbem fua liberalitate inÃaurauitjta hodit quoi^ inter illuÃriÃtmum Frinctpem Florentin num , ^rchiductm Httruriee,tÿ Htnricum M. maxima intercedit amicitia.
Fenio adres aPiionesq, illius cum EccltÃaflicas turn Scbolaflicas, boc e, partim ad EccleÃa,partim ad Scholem pertinentes, Frimo ergo religionem ChriÃianam,ytinquie Eginhartus, qua abinfantia filtrat imbutus,fanBiÃtme,amp; cumfummapietalt ac yeneratione co-luie.Stc Henricus 'M,religionem ChriÃianam,quam cummatrU pt-n'elade imbibit,amp;in qua à tenerts yngtiiculis inÃitutus fuit amp;nbsp;im-butusÃanile amp;nbsp;conÃantercolit,
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:Hte
' VIVAT, VALEAT, VINCAT. â J7
ytro Chrifliattit rtli^ionû tantum cultor Caralui txti-titfytriim tdam Eccltfia barittr att^ rtli^ionM CbriÃiana propaga ter amp;nbsp;propu^nator alt;iutr/uf barbarasgeniet à CbriÃiana reltgionf abhorrentet iUiut^oJio flagrantesacerrtmue amp;nbsp;grautflimue.ltanut non tam T^gni terperei et terrent,tjua T^gni Chrtflt amp;nbsp;tieleftii fines at^pomarta extenJere, proferreac longèlatej^propagareomnibus epibuiat^ueyiribusfuxeiQfonatut» *K/I, TuUtut T^gum, Trinet-pum ac i\4agiflratuummunuf cr officium yno tiuafl fafcecompït-amp;ens,yerè faptenter^ lt;lixii,7^ipublica bene conflituta fundamenta at^ue membra,qua tuenda Trtneiptbut amp;nbsp;yel capita ptriculo defen dendafinr,htec eJfe:J^ligiones,poteflates âMagiflratuum, leges,iudi-cia,iurifdiÃionem, fidem,rtm militarem-^arartum. Harum rerum tot tSf tantarum dtfenforem amp;nbsp;patronumejfe,in quorum numero merite repenendus Carolut âMagnuSfdsr eiusgentilti tir fucceffor Hen-ricut ) magni aiteffe antmi^magni ingenij magna^ conflantite, Teligiontf autem nonflne caufa primo meminit, preptereaquodilia non mode Ectlefla, fedetiam 7^ipttb.(quafine religione latroci-niumpotius,quam7^/fub,dici mereturjac omnium reltquarum yir-tutum efl^fundamentum atque caput,
Torr'o Carolus \tagnus religionem Cbriflianam non y{,armfft tormenrts,fff- fuppltcijs dirif acfuneftii,fedexemple yitapfa,fan^la t!r rtligiofa^ lenitate, manfuetudintatque patientia,ieiunijs ,yetH atque prectbuSyadmonitionibui tSquot; infliturionibus grauibus, legibut, ediUn acconflirutionibusfanSü, denique Synodtsfiue T^atienali-buiftue acumenicis amp;nbsp;yniuerfaltbus tuendam, conferuandam, pro-tnouendam acpropagandam effi ductbat,Eadem Henrici quoq^ 'M, mens eilfafq, fenteniia,idemconfilium, idem deni^ conattn pietatû fapientia^ pleniflimui.
quoniam Conciliorum feu Synodorum htc faSlaei^ mentiot terto certius e^l^,yt confiât ex primittua Ecclefia hifioria, antiques illos fmperatores Cr \tgtt Chriflianos exorrüs in Ecclefia turbii, ftbifmatibui^erroribus,hartÃbuf,abufibus,regnantibui Cr dominan-
CAROL. M. RED.inVTS IN CHRISTO', tihs y.itijhfctlerilgt;Hsati^fl.jginjs,ni^^^^ fatiuj , nihil f^ntuf tArius iudtcajjt, ^uà quot;n SjaoduntÃue Concilium cogtrc , in ijuo tan» ^uamin facrofanilo Stnatu cs'l)arlamtnto,cai'fa cognita, collain^ jtnttntijs,rt cum rCfCaufa cum caufu.racione cum raitont collâta,coit trouirÃadirimirencur.HjctllipaUj huiuÃtmodt Eccltfix morbos, â¢quittera at^ue ylcem opeimè cumri atijue fanari poffii arbiiraban-tur.'Hec ylla hts EccltÃxÃanundjt meliorilltt amp;falutarior yidtba» tur tfÃt mtdicina. Concilia etentm iuÃa, bgicima amp;nbsp;libtra EccleÃit ntrut,muri,munimtnta,firm4menta:h^rtfton,trrorum, abuÃtumÃct lerum amp;Ãagitiorum antipbarmacaÃue antidota at^ue remtdia quot;vt' r.è merito^ appellari pojÃcntt Idcirco Liciniuiimpius Crim pruim ConÃaniiniXl.collrga ^religionid ChnÃtana hoÃcis immantÃimud, amniÃudio Epifcoporum conuentus impedireac diÃtpart conÃitut» rat,propttrtatjuodprofua aÃucia amp;nbsp;calliditate,nihil adpacemiiiuit ttm amp;nbsp;tranqutllttatem, addoHrinam religiontmifj yeram luendam, conÃtruandam 4cÃahiliendam,adtrrorts,h:treÃs,, Ãhifmara cautn» , Ja,tuitanda arqut tolltnda ha comitijs ytiliusÃruUuoÃus amp;nbsp;tfÃca» (jus effictrnebat,
Hasauttm Synodos cùmnationaleSyiù'n Cathoîicasfeu f^niuer» faitsindictndi cogendipottÃas iam tndeab ConÃanciniXl.iimpo ribus fuit pints CaÃres, /mperacorts amp;nbsp;T^ges.Sic EhtodoÃus '\1, Con/lantinopolicanam,TbeodoÃus alrtr EphiÃnam, \lartianus Chalctdontnftm coegir,ytdepoÃerioribustactam. ddHitronymi quoqutauSoritatt ©⢠tt/limonio comprobaripoteb^, qui leÃatur ,id fui4 ttmporibus non modofaHumfutfft ,ftdttiam Ãtri debuiÃe. Ciim tnim Synodum quandam^ quam obijcttbat T^fiinus,ionÃElam effe contendertt:7)oct,inq»ic,quii Imperator eamtuÃ'erit congiegari; amp;nbsp;alio loco meminit imptrialtum littrarum, qux Orienttn rs Occident^ Epifcopos , propter quixdam EccltÃarum diÃtdia , T^rnam ptrtra» Xiffent.
Carolus itaój\i ctim fuelttmporibus EccleÃam animadutrtilÃt ^Kltt^nieuih atq^ maculii tÃedtformatam,t3âfchifmatibui, dÃid-jt, fadlionibutf,
VïVAT, VALEAT, ViNCaT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jg
fa^ionibuf,trrortigt;us amp;nbsp;btrtÃbus non paucü laborart, Con/fantini Thtodoftj âM, Thtodo/tjftiuneliy Arcadtj, Hononj, Gratiani^ Martiani, Kalenfinia'ti amp;nbsp;aliornm /mfttraforum Chrtjhanorum (ptites ^»os fi/lot anitautfus Concilia indtctndi at^ co^tndt trat ftott-ÃdsÃxi^plo ac imitationt,non y nam tantum^rs- alttramÃtd V.Sy nodosÃue Concilia rtformatoria, ytt yocantnr,conuocari ctltbrari^ tiuB./ritattfHacuraHit,ad £c(ltÃapactm amp;nbsp;tranijutllitattm conct.,-bandam,^^ antiÃnum yifia Gquot; trrortt corrigtndoi G tmendandci, idtc ytrb Sy lodjs h »/ Carolas M.foliim tndici curauttyG cogt,ftd Klam illa amp;nbsp;initrftta amp;nbsp;prxfuit, ntc in illtfft prtebuit ^uaà ân-pó'iaiTroVyftdcum prafentia tÿ aHSûrirart,iùmmonnik practptût conÃhjsÃiis mligtoÃÃtmts amp;ÃipitntiÃimit'tas omauit G adinntr, Hodie HtnricusÃmiltttr M. nihtlmagis txpttit G txoptatt yt amp;nbsp;Comifia politica, rts poUticas amp;nbsp;uuiles, ipfami^ut adei T^mpubltcam tot am cooÃtcutn di gratia,tt Ãacras /tutEccltJiaÃicatt rts ad EccleÃam amp;nbsp;rthgiantm ptrtinentes compontndi caufa,con» Uicart itih ctlebrart po!?h':/juod tpfum flatim ab tnitio ÃuaÃtcceÃio-nid in hoc '/{â¢gnofttiStÃt/u^urum apfirmauit atijut promiÃt, Hot ipÃum yt femptr habet in animo,ita femper ^uoi}^ habet in ort, nbsp;nbsp;idet
tnim profila prudintia, id non modo y nie tffe amp;fruSuoÃim,ftdt^ tiam adcontinendam T^ipubiica amp;nbsp;Eccltfia difeipltnamfert ntctf-farium.lt;i^amobremgrauittr doltt,rf egrè moleÃe^fert, idÃbi ptr bfiÃes jHos non lâcertiijvi ipÃus maieÃatem,totnm^ âEtgrmmeff' a. nata hacindumitaq'irfta contumacia ita dtuexant, exagitant ^ptr^ tuiiane^yr yif, t rtÃtrandiy ntdum Synodot atjnt Conciliatndtctn dl G habendiÃt famltas,
Quodà eitim anii^utdillts temporibm ,ijuibus Carolus floruit^ ^uando yita G religio CbriÃianomm non ita erat (onupta,opui trat Synodis atif^ Contilijt, ynde Carolus M. non ynum G alttrum ,ftd plura cotgii:/juagt;i, o petditn hn noflrts remporibus. tjUibus noit ynlgi taniitm G laicoâum,yt yocavtur, fed tpjirum EccleÃa anti^ Ãifum(jui tarnen eins lu/fiina at^ columina babtri yoluniÃonge (or-^
r CAROL« M, REDlVïVVS IN CHRISTO,
rttpttor (if yitioÃor amp;nbsp;JoSrina dr 'vita, opus huiufmodi nodorum quafi mtdtcamtntds, putbus non modo T^mana ,ftdtturn 7{^format^ ÃaleÃte, yt yut^o apptUan'ur,rtform(ntur,amp;4 mulat titeuisati^^macultsrepur^entur. âMam à yerumfattri littt,non
- ^nanxfolittn Etcl(lix,Ãtdt[tam qux Informai« amp;nbsp;Euangehaeyo-cari amp;nbsp;haberi yolu itirtformatione yehtmtnttr indigent, dt n ipftt quoi^ muUis in Iods titm yieiorum ,fttltium amp;nbsp;fligitiorum licintia, tum trroribus.hxrtÃbustdilÃenfionibusgrauiÃimis labortnt. Eccltfix itai^rtformatiotie ctu yaldt nectffariam alijquoq^ fmptraiores ,Cx^ farts amp;nbsp;Chrifiiani ythtmtnterÃjgitarut à PontiÃtibus ftdnihilferiadhuc impetrarepotutruni. Sigifrnundi Imp,quantum hat in rtÃudium txttitrit,aSa lius fatis ttjiantur.Is tonfuliantibut quondam fecum Cardinalibus nonnulltsdeT^ormationt EccleÃx,tt dittntibusillam inchoarioporttrtà â^Unoruufefiiu'e reÃondit,non à 'Klinoritisftda'Maioritit..
Hutus rtittflis quoq^tà aurtus ytrèlibellus centugrauamtnumt. ft yotantÃmportabtlium à toto /mpirio in comitijs âM.orinhtrg, an^
' HO M. D« X I l.y/lt;/n4H0 Pont. 7^.oblatus..Jdrianus,tllo acttpto ,li-ItretonftÃus tÃ, turbas aiq^mata ijiapraftntiaomnia à Curia 7^». frofitifcitac pollifitus eÃ,Jt daturum operam^yt reformatio inÃitua,-tur f df y t morbus inde ad omnia membra emanauit f inde etiamfa^ nitas exoriatur.Sedmorbum bunt eÃe inutteratum f amp;nbsp;idtircoptde---tentim effe curandum,
Porrb caput dffundamtntum yt rtligionisÃta Synodorum amp;nbsp;Coâ ' tnilioruhuiufmodi iudicari debet jcriptura Canonica Prophttica (3f yipoflolicatadquam ceunormam amp;nbsp;regulam certa amp;nbsp;reQam omnü dogmata controuerfaexploraridtbent.Sacrx tnim litera funt yelutiâ tabula a âDeo confignata,quarum oracuhsreligtonis controutrÃa dt» finiantur,quarum tudicioyerum à falfo dt/cernifamp;.adquam dtniqut tanquam adregulam nonduhiamfinttrtamfallatemf fedctrtam df yeramtota EccltÃa do^rinojtxploreturfà qua yel latum yn^uem^. quando de rtligione. agitur difcedtrt ntfas.St enim ciuilis iuris di-
Uioftri-,
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3^
Sio fcriptisltgibuj magij regitur,^uà oi athitrio 'Magtflratus-.Siii-fnä l^mAnos à Tratoris formula olim iudex dacut rttedert »on po~ tuit in ludicandotquanto minus nos, (ùmdt diuinis ^uxÃio frtmi illius nojiri Itgislatoris amp;iudicis Itgibtiï t fenstn^ tijsac flatutis rectdere decet, ld piè fapitnterqat ohm ftnft Con-fianiinus tilt ^ïagnus , qui idcireo in Synodo illa l^iceena o-mnium Synodorum amp;Concihorum,quee pofiea a^afuntfacile prin-tipt C C C. circiser pairibus tx toto ctrrarum orbt tongregatst, hane ipfimauredltgem,quamfequtrtntur,prtefcripjit,cu!us htecfunt ler-ba,mtmoria fanèptrpttua dtgniÃima, Lyaiy^ïKiKcùÃ:ÃÃoi çoÃtncù , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âTTo.Ãcu'ar 'rrpo!^»';^^ra dia-7ri(sia!tTa ainfâç tipcaç
^poréir c4t7r!Xzc/|,tÃ80â/. Tlw '/roÃipitov «» à '^iÃal-O'itV'Tiç nbuj ipiVt CM dio'^vti)lt;s-a)v hJcÃaiaiv ^nTtépct-vwi' tZcz) Tr/ç-/«. Tiafanda tt faptes heet fuit fapitntit et religioà illius ïmperatom conjUtutio, quee mulits prattrea dtindt alijs amp;nbsp;Epifco^ pis amp;nbsp;Trinciptbusfanilia yehementer placuit. Ãmbrofius ad Gra-tianum Impfcribtns: Jcriptura,inquit,interrogencur,interrogineur aipolloli,tnttrrogentur 'Prophetee,ilt;tttrr6getur Chrifius,ÃuguJlinus ftmtlttercum âPttiliano T)onatiano congreffurusy hos in primn pojlu-lat arbitres.üon audifmus,inquit,hxc dico,heet ditisfed audiamust heet elicit Domtnus.Sunt ttrtèhbri Döminid,quorum auÃoritafi Tigt;-»nj«e (onftntimus,Afrique credimus ytrique ftruimus. Ibi quara^ murEcccltfiam,ibtdifcutiamus caufam nojlram./dem narratThto.. dofittm,fum iuÃtfet conuenire Sjnodum Carthaginenfem,in qua E^ pifcopi 'Donatianttum Orthodoxti conforttnt,hutc collationi(~vtdp-ptllabatur)haniltgtmprafcripft/fe, ytfuperftitione maniftfia ratio réfutant, ChriÃtanos auttm inprimisproteÃatos.i» en,quee turn a-gitabatur,quttflione,non nift fcripturarum diuinarum teÃimonijs ygt;ti feft ytlle ConÃantinus quoqut Togonatus, cum propter '^i^lonotheli-
lt;^J)^odum ConÃanttnopolitanam coegiÃetiEpifcopos,qui conuent rant,monuiffe dicitur,yt poÃta tonttnttone yerum inquirerent^ex ip-fiiqjetiamâB:bliotheca ConÃancirtopolitana depromptosfacrarum litt rarum libros ijspropofuiÃi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jr ,
C AR OL. M. REDÃVIVVS TN CHRTSTO
EéJem igiturfuit Caroli tnenj at^ueftntintia, ^ui ^uantttfli facru ttCanonicü literti tnbutrit,fuex to fa(tt,)ju()domnts quot;^tttrit amp;noui TtÃamtntilibroj, ltbrariorumimptri[ia,ltnorum ofcitaH^ tiattnttrfirttum infciria, amp;nbsp;incuria ttmfiotuJtprauatos, ad amvÃtf» ytricatiif amp;fontinorrtxit,amp; qubdnouum Ttjiamtntumnonduâ bitauit in lingMam Gtrmanicam (ctiHerrert: tii n tx nultu, ^utt al^ Itgart pofftnt, pradarn lttculentnj^titlt;sftntr»tijs. Huiufmoditi^ ilia inprafaiiont hbrifcripti adutrjas Synuduvt /iptimam dt idolo-latria, /btgrnutÃtmetnuthiturintllosrthgioni^ EaleÃte^ueantiÃi^ tfs,ijui,yttn^uit,poÃpoÃtafanafobriaÃtt dc^rtna, Gr parutptnden tes illud /fpttÃolKum, à quts Euangdi^autrit yobn precttrid tjuod Etiangebt^aiutn efl^^yttà angelusÃt,anathema fir. Gr tranfgredientei contra Erophericainfiitutione terminas maiorum,per tnfamesetin-tptiÃtmas fiynodos EccleÃte inferrt tonaatur, ^uodnec Saluator,ntt j4poÃuli intultfft nofcuntur.
Sic Henritus rjuo^ut \Jagnus ftcundum ytriÃimam hanepria fcorum tllorum EccleÃa Gr T^ipublicte ChtiÃiana Imperatorum amp;nbsp;Tâarrum,Epifcoporum^uefentenriam,fanblam diuinam Gr Canoni-cam fcripturamÃntit crtudicat, tjuarumun derthgion« controutr-fiarum tudtcim , ©⢠arbiiram effeaptimam at perfeClÃtmam , Gf ad illam ceuljfdium laptdem efuamun dabfrinam eÃt txplorandam , ad hunt Cananem( yndè fie dibfa tbl[ ) hocefl^, nar mam att^ue re^u-lam diuinam amp;nbsp;reeltÃfm,Gr religwnem,Gr Ecclefiam,tius^ue daUo-rum Gr pafiorum yteam pariter atiptie dobltinam tat for mari, Gr ,fi â¢putÃt, re formari debtre. Ex hat fi tjuti ilium ipfum alicuius eiro-rn , h^refis , fuperÃttionh, altinttnti praua cnnuicerit amp;nbsp;meliortnt fanbliortmfise doSrtnamedofuerit, pubbti l.beretjue prefelfus tarn altijuories ebl^ , Gr adhucprofiteturfi pia débita iuÃaque etim etga T)eum , tum trga homines { meliora tùm docentes ) animigratirudt-ttelibent'tÃtmi, dep .fita abtebliÃue ea, in lt;jttafit natus , educatus tS' inÃitutHsateneriis yngtaculis , rthgiaae, altam ambabus , tjuod di, cilur ylnn, magna cum animi Itetitia amphxutum , cultutum , Gr ^ubufuff
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40
al'jt t'tufdem amfit^iinda amp;nbsp;(olendx Ãdtlem au^ortm, fua/orem amp;nbsp;imHulJoremfutuium.
lam ad rdigionem amp;nbsp;EccltÃam benedoctndam re^ gind^m amp;nbsp;moderand^m certire^fturanutr homines , tjuorum nectlJe iu/ia legitima^ue Ãt yocatio^eSr fana doUrtna amp;nbsp;fanda rebgiofaqut yiea: cumque tofum eoium mur. us fu minijlenum fa-tramt amp;nbsp;EcdefiaÃicum pariim in yerbi diuinipradicattont, ftariim facramentorum , ^uaa ChrtÃo inftitutafunt, difciflina tuÃa It-gitimatl,âae admintÃmtione lonÃÃat : litm diniqut adhac omnia eh-titnda rtijuranturtJamp; lota flue fempla, lt;sr dies certi, amp;nbsp;yafa ftu in-firu nentafatra , de hd omnibus extant t^ttadam eiufdtm Jmper.gloa riofiÃimt confluutiones, qux partim ex Canone facrarum Itterarumt partim Conaltorum ittm antiiiuorum,tumrecentium , qua tllius au-Ãgt;icfjt tÿ audoritate habita funtCanonibus at que dttrttis fuerunt diprompta^
In Epifioporumigsrurprimo omnium ,feu paÃorum amp;nbsp;praftdum Ecdefia deledu atque yocatione fummam religtofamque turnm amp;nbsp;taiuionem adhibuit, ne quts ad auguÃum !2r facrofandum illud mu-Mus niÃdignus , hocelif^t Ãedata probaraque itim dodrina amp;nbsp;eru-ditionis,tumpietatis amp;nbsp;probitarit yirafiferetur. Htcdereftc yf-ueniinus. In Epftoporwn fenatumÃnquit, baud ttmerè quenquam adlegit ; erudittonem at que bonitatem tn tilts cooptandts potiÃtrntim Ãedauifi Terminern ntÃiam an tea Ãbi p obatum.probrque cognitum ireauif. 'Idam eum ordinem ad prtÃinum modum Canonem à S, Taulopraftriptumreuotautc. ConitaturiiÃÃtmecauit t ne quis a-uarus, ambttiofus luxuîie perditus, yn'fUtm adEpftopalem dignitatem eueheretur. Hyldegardtt ttaq^ âÃfgma amp;nbsp;coniugt Ãta ddedif-fimie,ai nonnullts alijs aula protertbus pro fatriÃculo quodam rogan tibus.reÃiindtti Idoneoetfi paufieri iam dejiinaut: Imperatortm men-tiriauâfallinondtcet,ytobtrudat/uperis,fù n yitam^moresÃngeni-um ignoreryeSquot; tanto neoneriparÃt.tompertunon habeat. Qlfnmob-tem Epfiopum °M'rgUtttinülituum aurtu^ dtÃtndugfinmis,Ca:farti
CAROL. M» REDIVIWS IN CHRISTO inÃarfceiirri yfur^a/Jft,feutriÃima oratione oiiurgauiri eidtm aUttâ ntiam amp;nbsp;fuprhiam pro conciontpalam acpuUicè txprobrauicindi^ â gnabundus,et tlamitatis^tniait, paÃores noflroj truce Chr'tÃiproftà foitijui J^rtia pafcendaruouium cura acfolicitudine,oÃtntatione,poin pa,opilgt;us,/mperatortm quemuia yel epulentiÃimum lactfÃant.'Prcete rea tjutudam pridit ftrtatu'^ariiHabu dtÃ^natà Epifcopum, ^uod tf au^us tanta dienitatt,amicii ctenam exhibent^ tSr ytiÃt/vino mnojaeftpulcusifatrü non inttrftttrat,rurfus factrdot 'to meuittinto^ Itrabilem mgligontiÃimurn^fort ratus,/^ut primo dit fibi non ttmpt^ rarer, et fui non compoj 'Deunt adiracundiam prouocartrjdtm alium ob âPonriÃcatumÃbi donatum latitiageflienttm, amp;nbsp;ab hume ahsjut fcamnojittf Jupedanto yno impeiu alacrtierin tquum inÃlitnttmf rt-uocaujt: f^alej,intjuit,yt yideo,yiribus,amp; tquts haud maluî tt:opt-m ita^ite tua in belln,ybi yirtus tua tnitefcat,indigto»Proindt igno^ bili amp;nbsp;imbecillo ouiumgrtgem Domtnicu rtlinque. Jdtm Imperator monaihió amp;nbsp;facerdotibuspractpit yt Itterti optram fedulo datent, rt£{è amp;nbsp;emendate fcribtrent,intonrubernijs amp;nbsp;cedtbusfuH putros diâ ligenter Ãdelittrqut docerent, Sanxit ptteterea^yt TontiÃcts of feit public è in ttmplo pltbtm doctndifungtrtntur, est yt facer dotes aua» ritiam ,gulam, cauponas, negotia prophana,mulierumfamiliarita-ttm confuetudintm^tuitartnt,autfacerdotio tederent, nbsp;nbsp;tribu moâ
uerentur. T^bulli plurcs Ducatus,prieftElurasque autfacerdotia cortâ ttÃit, diÃitansÃbi alios quoqut btneficijs demerendos aedtuintienâ dos eÃt.
Carolus igitur nonnià aptosamp; idoneos ad EctleÃaÃicum tnunusjjoc tif,citm doblrina amp;nbsp;eruditione, tiim pietate t!r yitee mOâ rum^ueprobttate ornatos amp;nbsp;iriÃrubfos amp;nbsp;ipfedelegit, amp;nbsp;deltgi yOâ luit,contra homines intruditos, injcios amp;nbsp;ignaros Itttrarum, auaros, ambititfos,gulofos, tbriofos,mulierofos ac libtdtnofos,otiofos.pigros, «} facrofando hoc munert remoutndos ac repellendcs »Ãe duxif, /n yi ta atijue moribus Epifcoporum facer datum,monachorum i um ad Ca nonem ^pofiolicum et Trephtficum,tum ad Canones et régulas Con^ dliorut»
VIVAT, VAlEAT, ViNCaT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41
ciliorum reuacandu amp;nbsp;rtformandff plurirrium opttaat^utÃujijpo» fuit.
Idem eÃÃudiumyidem propoÃtum (ottatus Henrici \f,aui quot;Vt ^d politica,ita EccleÃaÃica munera, non nià cognira perÃella^fapi» tntia,prudentie,do^rina,fidei,ptetati4,proliitatù,temperantia,continentie ^fertitudintf yirosprouehi acpromouert,c!r contra 'Vitijj,fct lerihus amp;Ãagitiji infames non modo ah hu munerthus, bonorihus,amp; dignitatihus ahdtcari, yerùm etiam dignn meritnj^panif afÃciac coerceri. uit amp;nbsp;id tjuidem fumma rattone,iuÃa^ de caufa non modo Informât a, Ãdetiam Tamana religion» anti fttres,'vt epifcoposÃa-ctrdotes ate^ monachos fttam mores^Ãuos,precipue ijnidem ad Cano nem ^poliolicum ez 7*ropheticum,ad régulant S. firipruiee.detndee-tiam ad tllos tpfos conciliorum amp;nbsp;patrum,de ejuibus muliiint glorian-tur,Canones atijue régulas, inejuasiurarunt, componere.contraj^illo-rum canonum attjtteregularum ytolatorespuniri, amp;nbsp;munerthusÃi-ptndijsjjfu» prtuari,
Carolus ^l.yoluit Epifcoposfacerdotes amp;nbsp;monachos liter» om. ntÃudio incumhere^ytÃnt J'/J'oâxt/xoi, hoc elf^, tjut er puerospriua timiniofuhernijs tS' edihui fu» erudire ac inÃuuere,amp;puhltcèpopu lum doctrepoÃint. Eadem tfà plané Henrici 'M,yolurttas,eadem fiint eius mandata at^ue pracepta,
Carolus ^M.diem Domtnicam.dtesfefJos amp;nbsp;folennes,ChriÃo Ser uatorinoÃro dica(.os,yt âElatalem, CtrcunciÃonem,Epiphania, âÃe-ÃtrrebltonemÃue âPaf(ha,y4fienÃonem , TentecoÃen rgt;r tpfe,in hello quoejue amp;nbsp;in iaÃr»,telehrautt,amp; celehrandos eÃe/anxicjdem Hen-ricuj *l\/l.faiit, tssÃeri practpit ati^ mandat,ad recolendam piagra-taj^ntente heneÃciorum meritorumj^ChriÃi falutarium memortam, Quod autem preeerea,teÃe /fuentino, facros religiofos^ue dies,amp;in ajlate S loan.7iaptille,S.Eetro etEaulo in hyeme S.'\iartino(cuius facra fecum ferre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Franci confueuerant) Andree,Stephana,
loanni EuangeltÃa,tnfantihus ah Herode contrucidatis adiecit, hos quidem amp;nbsp;altos innumeros dies feÃös Carolus°hd à T^.religion» cul-
CAROL. M» REDIVÃVVS IN CHRISTO
tori^ut Mrarifitrmittit ipfe ytro Jtts frjlm foli 7)toamp; CJmÃa ôtetvSpuTTù) amp;nbsp;M{andäS,amp; in nus honorem ttlehrandos quot;VèrH legitt--» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;religionih etpieeatn exercitijs effe ducit,eosj^ lihenter etfnmtn4
(Um reltgtone colitt dierum auttmfeÃorum amp;nbsp;muttitudinem, dt ^ua multi olim yiri pij amp;nbsp;religiofigraHtttr cone^ueÃt funt, ctu otij , ludo-rum,libidtnum, amorum eauÃtm amp;nbsp;occajtotiem teÃe(and»mahu» fum {um fuperÃitiofum y tum luxurtofum, tjui y anus t2t multiplex bodie e^i^ inter Chri/hanoi, tollendem ifft cen/'et.
âPretereaCarol.^i.yt diet,itit loca in' adiÃcia certa ad pios cce-tut colltgendos,ad rem diutnam faetendam^ad rehgionem culiun j^ di uiKum exercendumÃert tSr dt/iinari cumuit,amp; ipjf quidem fatras ali ^uot adts atij^templa fux fumptthus,deinde ah alijs xdiÃcari curauit, adhxc ytl quot;vetufate collapfaitiel ygt;i tniurtajie hominum ac tetnpeÃa^ rum diruta reÃcitsf^inÃaurartpreecepit,^ua derefuprà i^uo^ue diÃtum tÃi. Inter ^dts autem tllas fatras prttttipem facile lot um ohtinet tem-plum illudfin ^uo eius eà fepulchrum, /dÃuigrantnfe, Deiparx Trir--ginlt,mirxpulchritudinx, magniÃcentiÃimum amp;nbsp;fumptuofiÃâ/nutn^ ^uodaura, argento, luminarihus ate^ ex xre folido cantelltf cy ianux ornauit, adtuiusÃruÃuracolumnx marmorex (tum abundèhahert tio potuiffiet) T^maittT^uenna maxtmid fumptihus futrunt adueUx.
I'eittm ytolim ConÃantinus ,ita Carolus^uo^j ^t.intaliufub flru^Iionum nimioÃilendor« er fuperuacaneo ornatu, feu luxufum^ ptuoÃor quot;videturfutjfe amp;nbsp;profuÃor, modumq^fer'e txcejliffe. Sedtd ti. tio'vertendum Epifcopx tllius xtatx , ^ui muniÃcos illos Principes, non modo non,Ãiuti par erat,admonthant, ytmodum hacinreferux rent, fedetiam immodicam ea in repreÃuÃonem laudahant,
/-Jenricus improhata at^ damnata Ãr Perfatu-n hariarie, apudijuos Xerxes,'\dagM au^lorihuSyOmnia Grxeix ctmpla inÃtm-imafji dititur, amp;nbsp;^nonts Stoici, Diagorx amp;nbsp;Tbecdort Epnureo-rum amp;^theorum,omntm templorum yfunrtollentium fententia:iefn pla xdtsj^facrasaä tonuentus EtcleÃaÃicos , amp;nbsp;adrem diuinam ex prxf ripto quot;Verhi dtuint faciendam quot;rttles eÃe exÃtmat : templa am^ JÃlendidafmagnifiia,jump(uofa) auro, argento, tbore, marmor»^
Vivat, valeat, vincat. 4gt;
rtfulgtntiaÃquorum in yfroqut Gallig tt T^^ntarra (ojfia^'vt nüUét txtrtttre nonJic ntctjfit')Ãue âJ^mang,Ãue 'J^formgta rtligio i!i âjs colafur ti txtritatur, farta ttila (uerifton^ hhUm yitiuniue rcligionn cultoribtts infano pracipiii^ ijuodatn fettfu 'ore ^onus diripi.txpâ.lari, deformariy dirui at dejlrut eegrefert at moltfè. Idtrn tarn en lempla hxc Gr altaria fecintdurnfatramfcri-fiuram, fecunduân EicieÃte, qug ante ChriÃiaduentum incarnem fuit^ tnortm et confuetudinemifeeundnm S.ÿ^ugujiini fententiam at^ ^ut iudictum non creaturtï,fedfoli Veo C'reatort,iiui ynus tfl^efen-tia)trinus hyfroÃaÃtdedtcanda amp;nbsp;conÃcranda eÃe cenJet.S.e^u^uÃfâ nt hat dtrefententia lnterneridiana chrior ixtat lilr.i.ca.l I. contret *îtdiixi'»inHm Artanoram E^tjcopnm hu yerbu exprefflt,
l\dónneà te/nplurn^in/jHit,altcutJaniJo excellentiÃimo, delignif amp;nbsp;lapidibusfacertmat, anathernatifarentur à yeritate ChriÃi et Et (ItÃa DeifâQjeoniam treatura exhiberemut eam fertittutem,eiug Ttni tanrii'n dtbeittr Deo, Si er^ofttrilt^i eÃemusfatiendo templum tut-tHii^cre.tturgjtiuomodo non y ernt Deus, tut nentempiumfactâ ttmtÃednos ipà templum fumusf Idem lib, V 11 f.i/r ü«Jf. Dei,cap, X X V 11. Idef tarnen,tnejuit,not eifdent martyribuj templafaterdo tiafatra etfacriÃcta fonÃiiuiinus:^uoniam non ipÃ',fed i)euseorum ttobiseà Deus,Idem pater tUedotet Itb.^zx. i hde Ciuit.Dei, f.XX. Etlfb.de Dera religtonejC.Dlt.âEdonÃtnobid reb^ioÃntjuit,cultus ho~ tninum mortuotu. Qjttaà pie Dixefuni,not!Ãc habentur,Dt tales qutt rant h /nores, Ãedillu à nobii coli Dolunt,^tio illuminante Igtaniur mt ritifui ncseÃecoÃjrtes.Honorandttrgo/unt propter imitatione,non adorandi propter religione,Staute male Dixerugt;ic,DbicunjjÃnt,colen di non ftnt Et paulo poÃ'.IIoc etiam ippjs agt;gelos,amp; excelientiÃima Del miniÃeria Delle credamus, Dt tum ipÃs colanius DeÃ, cuius tontemplatton: btati ftint. b^f'e honoratnus ens charitate, nonfer-tii:titt,net temple eis tonÃtu.mtts. I'Idunr eniwÃc ljonorari à nobis, tl^ia nos iif'S.d't n boni fumtis,reiuplafu» mi De. eÃtnoutrttnt.Hac ille,tiua Car.'-Ãl.jni aÃ.duns[u.i libro, u S.JttouÃim ltSlâr,et ^uaà btll'.tiÃgnot.trenonpoiuic,
CAROL. M. REDlVlWS IN CHRISTO
quot;Prattrta Htnruui '\i, itmplorum quot;vtrA ac Deo gratjÃima or-namenta effe ext/iimai, non net, aurum, argentum, marmora, ebora, gemmas,lumtnaria,(ereos,organa,yafa yeJiesjjpreitofas,tmagineT, Jlatuas^atijueÃmulathra, feä orarula diuina,Ãacramenta, preces, Tiio ta, eleemolynas,altas^ huiulmodi aB^ones faeras, qua: finundum fa~ trs fcrtpiurx canonem t» tUtt peraguntur ac celebrantur, er tjutdtm peragt ac celebrari debent, 'blon igiiurin templorum amp;nbsp;bajUtcarum magnificentia amp;nbsp;ornatu,fedtn yirtucibus tÿ operibus fan^n religio nem yeram confiÃere extÃimat. i^nde etiam Carolus \1.tn Itbru tllo Ãto contra imaginum culcuÃc fcripÃi : Nam ^uidnam fanCfi patres, yt caterostaceam, Paulus yintontus, Hilarion,quot;veloninn/^naiba-rtiarum,Ãue Ertmitarum caferua,t^^ui decorem baÃltc4;um,liue ima ginumdepi^arumnonhabuerunt, fedin quibuÃdam tugurtolufuas âDeo animas dedicauerunt ,id(trco fan£lt nonfunc, ideo aut non dtligebant decorem domus Domini,aut locum habitations gloria Dei Ãagranti pe^ore contemplart non defy der abant, quia tm,gt;glt;nes non habebant nec adorabantHntra fe etenvnÃcut amp;nbsp;cater a fanUxani-gt;wlt;e tern plum Det,amp; locum habitations glorta nus habebant, dicen-te yafe eleSltons remplum,quot;»t Det fanllum ePf, quod efts -Vos. Idem paulo poflf. Domus Det decorem non tn tmagmibus matertaltbus fed tn Dirtuttbus refulgentem licet ytdere. Hs congruunt tlla Hila-rtj Epifeopi PtUauorum tnUbro contra j^uxentiü'Nîediolanenftm fubÃnem.EânU'n moneo,inquit,cautte y^nttchriftum,'\/alèenl^n yos parietum amor cepit,nialè EccltÃam Det tn tells eediftiiji^ yenera-mint,mate fub hs pacs nomen ttigeriis, an non ambtguum eltf tn hs ÃntnhriÃumelÃijelfurum 1â '\^lontes mihi amp;nbsp;fylute,!^- lacus,amp; car-teres.et ttoragmes funt tutiores,tn hs enim Propheta aut manentes, autdemerà Dei fttirituprophetabant.
- Carol.praierea '\1. vc ad ilium redeam,tefte Eginharto,facrorum 'vafoTurxauro et arg'é,o, Vejlimentorum^faterdotaliutantain tern plo tll'i .^qut^ranrn.nipâa procurautt.yt tn fatrificijs celrbrands,ne tanitoribusquâ.de(qui yltimi EcciejtajhciordinsJunt^priuaio habi-tuminifirarenecejfefutrit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hen-.
VIVAT, VALEAT, VINCAT.
Henricut non conitmutt tjmdtm aut damnat yaforuttt aurto rum amp;nbsp;argtnttorum^infacrofand^ Euchartjiiæ ( tjuam ytttrttfa. (nfiaum -vocarunt, »luod gt;fni^ facntià j Chnfii',\atç,x.èfitur^u^. o'uvüv,idt/l,monHrne»iu,ÃgnuJigillu ar^^pignua)ctlthratione. Idtm tamtn rtligiontm non in aurt,argenit,eborn ac marmorn, 'V sÃorum Cr fapelltadn[itmfttuoj'x gt;ÿ prttioÃa ,Ãtd in âviriucnoptrumjjbono-rumÃfltndort ac niton (onÃÃtrt , ntciraÃt amp;nbsp;ytÃtbus prtcioÃi Ãltndidn,ftd antmis,mtditationibM,prectbm,-votn itiunijjjlttmo-fylt;tn Deum placandum tiÃeperÃuaÃÃimum habet, Koneil^neÃtiui Chrt/lum,^poÃolos,Ep fcopoj ChrtÃtanos ^p tfiol cx e2r Erimi-tiuaEcilelia yaÃs ac ytÃihusÃmpltcibmÃrugalibui modttatn^ coa ttntos,ijsj, in txterni cultui adminiÃrattont^vfosfuijÃ.Satitn deni^ longe Cp- ad âDtum placandum tfÃcacius tjÃt txiÃimatÃttundttm an-ti/juum illud âBonifaaj diÃum, Eptfcopos patiuo zy audifortj(^jui gt;lt;» ÃtÃtnt amp;nbsp;ttmpla 'DeiÃiritualiaÃffi aurtos eS^ argtnteos,id eÃ,ytr futibut quoun auro amp;nbsp;argtnto pretioÃoribut ttÃitos ZSr ornatos., quam aurta ZT argentea habert pocula atq^ yafa.
Carolua °i\/l,curabat, Egtnharto teÃe oculato, yt omnta, qua tn ttmplo gtrtbantur,cum quam maximaÃtrtnt honeÃatf.adituosqjad montbat ne quid indecent aut Ãordidum aut tnferrit uut in to manere permttttrene, ha l-ïenricus'\d..omntm datoperam proexitntafua pittattfyt omnia tn EccleÃa ZT domo Domini iOTctzfeac ifÃi ivo^n-tcQvaç^hoc e^î^tOrdinatè,décoré,dezenter,reltgiofè reuerentegt; q^ tux ta regulam ac normam yeibi diuiniÃant ac celeb'-entur, EideÃamque ab omntbui httrtfeon,trrorum,fupetÃitionum Ãordihue acfxctbua re-furgandam,Jummamqj cautionem adhibendam effi cenfet, ne aÃe~ hahitusq^ for didos zT inäecoros in templum Dtiinlera. mus J atque ita illudpoltuentes Drum ad iram tuÃamgrauem^pro-uoiemua.Kt CbriÃue facrorum mercatores ZT hegotiatorestumfu^ pelleSiliÃuaÃagellü ex ttmplo eitcit'.ita omnes rerum facrarum nun dinationes amp;nbsp;negotiationeSf'tmnes trrorum harefeonÃuperÃttionuoi for des ZT quîfquilias tx EtiltÃa feu domo Domini cupit txturbari,
L i
CAROL» M. RRDTVïVVS IN CHRISTO,
\lireturauttm nottnemain tarn diUgfnii acturrtiatxpUtdtio nf^ajorumt ytÃimintorum tluininarium amp;nbsp;altorumhuiufmbJior-r.amtn{orum,ijuorum (onflat Carcbtm TvlagnuHi^iilfnodufn iftnfuâ fra fiotius ( à ytrumfattti lieft (»l)iriu/n,nuUaM ak Eginbarto amp;alijs tmagiaumÃamarum amp;nbsp;lirr,Nlaehrürurn,tjuaÃt^ rifahr'tcünüt citrarit,tnentiot)eir. fttri. tùim mirariijmi (ltfintt,à ftmforumtUorumÃatum,amp; Carvb T^Ldeima^inihut tuiiiciutnÃeit f/ntiant aihonesrj^ conljidtrautrit.
ConÃat tnim ix htÃoria E(tleÃaflic4, Carbli âK'la^ni temfortitH ac foÃta quo^ue (yt ttiam bcdie) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acres, actrhas (ff crutntas
trtttr ChrtÃianos,tanijuam ytujs Diiifnagines,deimaginibin (ff tnnlichrM consentionts ac dimicatiants exatiffe ; inttr Grseeos £-fiÃopid tjnidtmimagtnum (fltum doaucibm ac pritcipttnttbu4y Im» peratoribitf yero, y( Phtltppico,LeoKt Cofronymo, Ltont iÃauritOy ConÃantinoLfonH ICauri ÃlioÃtu nepoett tunelem damnannbiu at probibfnitbtts.ItaiiuthabitaÃant alKfuot Sytiodi acumtnicie Ãbi in* uirim contraria amp;nbsp;repugnanit(,quitrurnalix ima^innm yÃarn cul» ttttr.^ae damnarunt,alia apptobarunt, ac contrartumÃentitntfs da-tnnarunt,dirtiej»t deuoutrnnt, yliejut hoc i^uidtm trtÃt amp;nbsp;funtÃnm inter ConÃanctnopolitanam amp;nbsp;I^manam EccltÃam dtÃtdtum attj^ certafrienyirtifÃapiencibfn (ff cordatid d'uortij illiits at^ut dÃra-UiorSs , quaconÃeutaefi^ Imperij Orientait^ eff Occidt»talift(ff translations Impertj Occtdfiitalii,adCarolum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Frantosyi-
dttur anÃa eff otcajiofuijÃt, Tandern Irene Eeons i i i r* Tgt;xor, Con-Ãaniini Ãlij fui pupilli Imperium tutors nomine adminifirant, retinendi,yelrtcuperandi Imperijm Occidente, Adriano Tont. 7^. adulandi caufa,y i i.SynodumConfantinopolitanam eoepit^attade-f return elf, imagines non modo habendis rjfe ad yÃim btÃoritum, fedetiam neceffarias effe adcultum diniiium, itlasjÃdcirco yencran-das,adordndas,ofculandas,coîmd,i5,cettsftffifu, ear fimtltbis riti-bts horiorandas tfe. Hac 'pttoelf Irene illa(^uam £;ida ytriuf,
VI VAT, T ALE AT, VINC AT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44
ftu Ery»mm,quà m IrtntrHiOb imtnantm crudelit^tem, umiitionetn amp;nbsp;(onttnttontt ftitdium ap^tlltiutrü) qux Conflantini v \.p)ctri fui (qui Ltoni patrifucttdtrii anno Domini,G. C . L V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Con
fiantino^olitanam SynodoT^.fub Gregorio i il. of^poÃrant coeor-rat,quatm«ginum yfuf (impltaier damnatinfw ) corpus effojfim pub lice crtmari,cinerfsÃtt «« mart dlt;jÃtrgi iulftra(,quie Conjiantino Ãitofuo,(ui Caroli âMagni filia drf^onfatafutrat, quique patrii imi-tationeÃatuas deijct amp;nbsp;txuri curaufrAt,oculos eruit, nbsp;nbsp;in fqualenti
tarcere darijs excruciatum tormentii yita fua priuauit.l^erum ipft quoqutab Impertj gubtrnaculff remota , C7 in (eenobium deirufei 2iicephoro,ytttim ibiÃnijt.
âPnflremo contra hituctpÃtm Synodum feptimam ConÃantinop, CaroluiM.C^f *^â^i'*^redeamM ) turn ^drianut Dentifex 7^. perlegatum fuumada iÃiuf Synodifeptimee ei miliÃet , ytta äm-thoritatefua ab Epifcopis Germania cr G tllia approhari curarett ipfecontrà aliam Synodutn Francofurti lt;iMn».D.CC.XCUll.ffl«MO-
tauit.llla autSynodo Franc fir dtana(yt aniiqui hiÃorici,
Egtnhar
tuîfT^^inOtÃdonyj^montuSjTilonduSt/^uentinus, Hrnimarui tom-ntunt tonfenfu teÃancur) Synodu) jeptinia ce»» Fftudofyaodus et ico-â nolatricadamnata , amp;nbsp;eius décréta de imaginum cutiu, refcilfafue-
1 runt. Adheec inftlix ilia Feliciana hareÃs(quani Felix Frgelitanus, t2r Eliphandus Toletanui Epi/copus defendebant^qua Cbri/ium fe-' citndum humanitärem adoptiuum Dei fiitum ifleÃatuebat ,fimiliter i nbsp;nbsp;damnata fuit.Confcriptaeriam iff Ffeudofynodiilliui fprimteiuÃa
rtfu[atio,qua fub Caroli Magat nomine tditafuit.Hi yero hbri Ca roll Magni continentes alla Synodt Franco fur diante de imagiâ tnbns, tandem in Gallia ab Ep'fcr.po Tibo in lucem fuerunt editi. Cumijs coniunCluf tlfFaulini AqutleifnÃj Epifcopi aduerfu) Fe-licem Krgelitanum e^ Eltphandtim Toletanum Ep fcopos libellus, bare fis illtus Feliciana à Felice auClorefuo tnfelice Ãc denominate refus atronemeoniinem..
C'. ROL. M. RE 01 VI VVS JN CHRISTO,
^toniam autem hjJn quoqttt dt unag'tnihitf amp;nbsp;Ãatuif grautÃtttm t^inttr ChrtÃianoi tontentio , amp;nbsp;plurimi fromm amp;nbsp;iolt;iuar,rtligionH culiuj^ dtuini in imaginumfimulachrorum^ yÃi 4^ ifut cultu coUoc4nt,ita yt,lt;iuemadmodum oltm LaRantius dixit,nul lam ibitUertligiontm,ybtfitÃmulachrumÃta contra nulla illisrtli-gio,y bi nulla nbsp;nbsp;nbsp;imago ftuÃmulachrum,tjÃi yideatur,optrafrtcium
duxiftltbiiorts tiir illuftriortj quafdam tx tllij Caroli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;librtiftn^
tentias txccrftrt Ãubijctrt,tx quibus facile, tjua Caroli â\ï,dti~ maginibui futrit ftnttntta ac^ut ludtcium, colligt foteil^, qua yirit religioÃt amp;nbsp;fafitnttbui dtjudtcanda rtltnquo. Carolut autem *M. in illtf Itbria qualt arbttrum agent ac mediatorem,yt ita loquar,imagis ttfs ferendas quidem Qr tolerandas, tn EccleÃaad»rnatum,amp; rtrum geÃarum memoridm,necindifcrtta tsr incauca,yt fafèloquitur,pro-cacitart.jiut ^elo frangendas aut demoliendat eÃe , fed tarnen nullo fa^lo eafdtm coltndai amp;nbsp;ytnerandat eÃeÃatuit, refellttÃmul amp;nbsp;re~ jutat argumenta,quibut aduerfarij iconolotriam , idefl^, imaginum culcitni yenerationem conÃrmare atque fiabiUre conabantur, qui-bus eitam nofira atatis icnnolatra ytuntur. Ltbri tlhus titulus feu infcfiptio e^ huiufmodt: Ofut illuÃnÃimi amp;nbsp;excellenfiÃimi,feu j^t-blabilts yirt,Caroli,nutu Domini, Ãe^os Francorum, Galliam, Germanium /taliamqj,fiue harum finitimas frouincias,Domino opitulan te,regentôs, contra Synodum,quain ftarttbut Gracia,fro adorandts imaginibuf,ÃolideÃue arrogantergeÃa ei^.
In imaginibus artificum induftria form-itis, quæ fpedlacores fiios pleninq; ob rcrum geftarum mcmoriam inducunc in admirationcm, adoracores verb fern per in errorem.Non enim mediocrij eft error,cum aliud adoraturrcligionis cuk tu,lt;juam is qui dixir,Dominum Deum tuum adorabis,amp; illi foli feruies.
Imagines pro volunrate arrificis plura le demonftrant agere, cü nihil agant. Nam cumvidenturhominesenecumiion iint,pugnare cum nonpugnent, loqui cum non loquantur,audirc cum non audianc,cernerccum non cernant, innuere cum non iunuant,palpare cum non palpcnt,amp;c.huiufcemodi,conftanc iigmenta artificum e(re,non cam verirarcm,de quadidum eft,amp; veritas liberabit vos.
Imagines nanque cas linefenfu« ratione efle, verum eil : homines autem eas effe falfum efl.
Imagines fecundumveritatis indagatricem rationem profiteri compellun-tur,
VIVAT, VALEAT, VINCAT* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^
tur, nee veritatis espaces, nee fandas dici debere : quoniam quidem amp;pretio funcinxquales,quo libimetamp;per comparationis graduspr«eferunrur,amp; fandita tisamp;vcricatis mericôæquales,qua omnesomnino carent.
Non imagines,inquit Petrus,fed frarernitatcmdiligite,nee fubditi eftorepi. fturis,fed omnihumanæ ci caturæ,amp; Dominum Chriftum fandificate non ima. ginibus,fed in cordibus noftris inftituit,
Demeucifsimum fanè, amp;nbsp;ab omni rarionc feclufum eft , hoc ad aftruendam imaginum adoracionemin exemplum trahere,quod Abrahampopulum terrae,amp; Moyfes letro ficerdotemMadian leguntur adorafl'exùm videlicetplerunqjfin-di viriper humilitatem,quando placuerunt homines falutationis gratia adora, uerint, plerunque neah alijs adorarenturhumilirer refugerint, plerunquerigo-refu« fanditatis credi,fuperbos quofque adorare contempferint.Imagines ver® nufquam nee tenuiter quidem adorare conati lunt.
Glorienturilli in imaginihus:no$ autem gloriemur in crucc Domini noftri lefu Chrifti,Æ er quern nobis mundus crucifixus eft, nosque mundo.
Quæ ht differentia crucis Chrifti amp;nbsp;ihiaginum pidorum arte pidaruni, rel quanto myfteriocrux imaginibus emineat, hue quomodo humanumgenus, non perimagines,fed pererucem Chrifti redemptum ftt(quæduo illi vel paria, vel æqualia putantjin fequentibus loco fuo,Domiito fauente, explicabimus.
Vc imaginum adorationem,in quarum amore eorum mens pcndet,amp; totius fanditatis propofitum eft,ftabiliant,plurima verba vel fcnfus,quæ ad aliud perti. nent,in adorationem mutare afl'edaiir.
Quis tamhebes tamque eft demens,vt non fbliim habendarum, fed etiant »dorandarum imaginuminfblentifsimum vfutn, horum ram terribilium tamque infignium myfteriorum comparatione concruradftruerei ciim ifta? nil aliudin-nuant,nifi interdum rerumgeftarum ordincm,interdum non geftarum,(edfida. rum mentiantur errorem.
Quod vcrôdicunt,per adlimilatam piduram videre exitum conuerfitioni« findorum virorum,quanræ lit abfurdiracis quantaquae dementia; , peneinfini-turn eftpcrfcquixum videlicetin imaginibus nonpofsit fà ndæ conuerfationis virtusvidcri,fed folummodo illæ materiæ, quibus iplæ imagines formata* funt. Num quid nam virtu tes amp;nbsp;mcri torii inlignia,quæillis v tique in fubiedo fuerunt, hoc eft,in animo,in his velut in fubiedo quodam vidcri poffuntâeum tarnen in hii non fit anima,quæ fubiacens efiepofsit virtutibus,in fbbiedo autem iftis,hoc eft, in mareriali corpore quodammodo colores funt,virtutes autem his nec de fubie. fto,nec in fubiedo eflepofl'untmû quidigitur fapicntiamamp; eloquentiaminiftit eerneie poffumus,quam plcriqueillorumhabuerunt? Num quid nS prudentiam afpicere in ià is valcmus,pcr quam agnitio veræ fidei amp;nbsp;feientia diuinorum api-cumin illis fuit'per quamtremendumilludintelligentiæ genus in diuinislibris à prudentibus intelligitur.
Spes eorum qui filntemfuam in imaginibus ponunt, abApoftolo reproba-rur , qui fpcm non in his quæ videntur,fcd in his qua* non videntureffedifl'erit.
Falfæfpei ludiiicatione deluduntur,qui itafemanu fadarum imaginum in. fpedione fanandos arbitrannir,ficutlfracliticuspopulusilliusæneiferpentis in. ^edioneab ignitarumpeftium mortifcris idibus fanabaturmræfertim cum illx
M
* CAROL. M. R.EDIVTVVÃ TW CHRTSTO
rtlîeretjMoylî à Domino imptMtuni eft:hæverôvc fiant,nullius fcriptiiræ text» lit infïicutum.
Cuifèrpenti cùm vidilïètEzechias Rex iaftus inccnfi ac)olere,amp; quafiâ cul-taras exliibere,magnac|ue e\ parte populum pcriclirari,tanto perfuafum errore,, eum non diftulit frangerc,lt;juem amp;pcr legislatorcm ad profedum nouerat con-ditutnfuiire,amp; à populo cernehat cclcbrari vano cuîru amp;iupcrftitio/à religione, â lamveroquiafe imaginuminfpediouefaluandos credunr, ficuti ferpentis in-fpedione Ilraeliticuspopulus à ferpentiura morlibus finabatur, fi qua forte eiï quædam corporis irtclementia acccU'eritjrecurrant ad imagines, eafq; afpiciant, quatenus dum illarum inipedioneminimèfanati fuerunt, rcuertantur adDomi. num , amp;nbsp;ab eo fanitatem Ce accepturos crcdanr,qui totius fanitatis amp;nbsp;vitæ eft' audor.
Per Apoftolos etiam facrofandis cliarifmatibus referta,amp; dogmatibus edo. ôa,non imaginumfucis vcl quibuslibet fuperftitiolis rebus, fed amp;nbsp;fide amp;nbsp;operi. bus Dominum quærerenon deflftitEcclelia. Deum Dauid, inquirendum docuit per Domini timorem,non per imagfnum adorationem-amp; eum qui vultvitam, amp;nbsp;eupitvidere dies bonos,non imagines adorare,fèd labia à dolo,amp;linguam à rtia-lo iniiituit cohibcre.Necpiduramcoleredocuttjfèd declinafe à malo, amp;facere bonitatemdnquirere pacem,amp; fèqui earn vfqucquaque permonuit.Lumen ergo rultus Domini,quodfuper nos (ignatum eQ, non in materialibus imaginibus eft »ccipiendum,quæ vtique iicutamp;cæteris dignitatibus, ita etiam lumine tarent.
In imaginum ergo adorationcjvbinullus profedus, nullum emolumenrura, ftulla vrilitas eft,fumma vanitas elfe credenda eft. Ob quam ftatuendam amp;nbsp;mu-niendam quicunq; conuéntus faciunt,amp; concilia adgregant,amp; eas prorfus adora' re inftiruuBt,procul dubio vanaIoquuntur,vnufqui^q; ad proximum fuum.
Vndè liquidô patet,quôd probrofô imaginuminftigantur amore, qui ob ea-Tumabolitionem,ea quæ de perfidisludæis perpropbetam dida fùnr , parenti-busfuis non crubefeunt adnedere,amp;eifdcmiaculis dues perfodere,quitus Propbeta ecclefiæ,imô Chriftihoftes nofeiturperfodiffe.
Inplerifq,fcripturæfanôtælocis,cum domus Deilegitur,non parietes, nec quædam materialis ædificatio,fed fpiriralis Si inexiftimabilis Dei intelligenda eft habitatiorquorum fenfuum arebanis illorum menspcnitusieiuuat, qui decorem domus Domini non Ecclefiçexiftimant virtutes,Ièd materiales imagines.
Hune excellentiÃimum ergo,amp; cÅleftis patriæ decorem dilexerat vir ille là ndifsimus Ap.Ioannes,non imaginum amp;nbsp;colorum fucos, non materialium pi-durarumlimilitudincs:obbunc decorem,non ob materiales figuras, quafi quo-dam intolcrabili defÿderio refolutus erat,cum'dicebar,hæc memoratusfum , Sc effudi in me animam mcam:quoniamingredior locü tabernaculi admirabilisvfqj ad domum Dei.
Domus Dei decorem,non in imaginibus materialibus,fèdin virtutibus fpi-ritalibus refulgentem efl'e videmus.
Nos pattern in fpirituamp;veritateadoramus , nec illorum excmplum imitai inur,qui Deum eiufij; fà ndos in imaginibusadorare conantur, quia Prophetam magnum babemuslefùm Cbriftum.
Adoramusizitiirin montefando eius,noniinaeinesvel quafdam fuperftû
Hofaj
VIVAT, valeat, VIMCAT» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;46
tïo^s rej,/clt;{eundem Dominum,quiilliu, mortris caput eft,amp;vt eundem moiu tem adquircreCjnon folum na^ci/edmoridignatus cft.
DeusMoyii d xic; Non videbit me homo amp;nbsp;viuere poteftrquifi inuiÃbilis eft, Imô quia inuiiibilis eft,necefle cft,vtincorporeus (it:amp; Ji incorporeuj eft, ncccHè efl,vt corporaliter pingi non poÃitrigiturinuiiibilis eft, amp;nbsp;incorporeus prorfut, corpnralibu, materijs pingi non poteft.
Magna quidcm funt Chriftianæ rcligionitinftrumenta,quæ quanquatn ex £dei ftgt;lidicacc,amp;dilcôiioneDciamp;proximipcndeant,lingdlacim cnumerareloft giiiimum eftà nter quæ nulltm penitus locum imaginum cultus amp;nbsp;adorario ce. ncnt:qi:on a quidc nulloanricuitatisinftituuntur documcnco,velfulciuncur,amp;c.
Ctm ergo lt;ai óii vii .,ô Deo per omnia accepri,vanaobfequia licminuni de Mitaucrintjficut Paulus amp;nbsp;Bainabas Lycaoaum fuperftitiofa obfequia deuitalle Oofcuntur,amp; Petrus Corneîij deuotam venetationem fprcueriraiigcius etiam in Apocalypfi Ioliai!nfm,ne feadoraret,prohil)uerit,quis eos credat imaginum ado taticne dcleÃiari:autpiÃui ariim cb'equijs dcir.ulceri'aut qualitcr ad ers honor pif luris cxhibitus,qua[ neede illorum corpore feu veftibus finit,fed pro captu in genij cu ufq; ab arcificibus prapai aniur,poterit pci ueiiirei Nlt; n cnini deliniun. tur piüoiumoperibu$,qui cum C 1 l ifto regnant in caclcfiibus,nccambiuntab o. pificibus in tabulis fiue in parietibu$pingi,quiaChriftoin libro vita; meruerunt , â¢dfcitbi.
Dominus nanq; amp;nbsp;faluator nofter non ait, quiim diu feciftis imaginibus, fed quam diu feciftis vni de minimis iftis , mihi feciftis ; nec ait, qui imagines, fedquivosrccipit,mciecipit;necApoftolus ait, diligamusimagines , fcddiliga n usvo$inuiccm:quia charitas ex Deo eft:nec imag numonera, fednoftra altern (rummutnó vehenda perccnfuit,dictns,Alter alteiius oncra veflra portate,Src. illi vero parictes tabulas adorantes in eo fc arbitrentur magnum hdei habere cniulumcncum,eó quod operibus ftnrfubie£ii piiftorum.Nam ttli à doÃis quibus ^uevitaripofsithcc,quodilli inadorandisimaginihns exercent , qui videlicet non qui lint,fed quid innuant vencrantur,indociis ramen quibufq; fcandalum ge nerant,qui nihil aliud in his prætcr id qnod vident venerantur amp;nbsp;adorant. Vnde cauendum eft,neEuange!icamfententiam fubeanr , qui totpufillos adftandali-landum impellunrquoniam ft is,qui vnum de pulillis fcandalizauerit,formidolo ftfsima; fertentia ftibiaccr.niultr magis exitiabili ille ferietur fcueritarc, qui pene omnem Cbrifti Pcclefiam aut ad imagines adorandasimpellit, aut imaginum adorationem 'pernenres anathematifubmittit,
Aiuntilli,non aJoramus imagines vtDeum , nec illis diuini feruitij cultum impendirrvs,fed dum ilias a*picimus amp;nbsp;adoramus,illo mentis ncftræ acumen de Cgimus,vhi eos-quorum iliaâ funr,efte non iencramusiar contra ifle illoi umdete-gens crrorem,amp; fuam pardons abfti^ vlla obumbratione cogitationem,fatetur fi quale fanéiaâ ti initati.talc illis exhibcre feruitiu'm.talomq; adorationemJicq; ab furditatcm,quam illi in trnftâs ret inent laten ter,hancifte egerjt patenter.
Nonomr.es res.perquas vef in quil us iriiatula quad-'ni Dei ordinatione mor.ftrata funt.quodarrmt do .adorandæ credun rur.
In templeDominifacrifeia,non in imapinibus,ofteiunturuân templo,nenift pidaris , liera fuknnia celebranturdn tcmplo populus ftans , amp;nbsp;precum fua.
M a
CAROL. M» REDlVrrVJ INCHRlÃTO
rümDcü libamiiu ofFerens,non in Hcpütis rabulis exaucliriir.
Nec v^piam imaginum cukum , fed timnrem Domini fanólum tellarur di. eenSjtimorDominifanétus permanens infeculumfeculi.
⢠h.fto,pacer iubererhonorandam Clirifti imagincm licutimpcracorcm, num-quidnon re^lius eiFet imperatorem honorandum dcccrnere,ficuti imaginé Chri nijvrimago Clirifti emincntiorcm in tali racianc locum tenerct? Non ergo pacer imaginem Clirifti qnoquam legiturautdepingere aucadorarcauc honorare iuC liÃe : quippe qui fe folum adorarifibiquefbli feriiirc iiiftituit-
SanCta igiruramp; vniuerfälis Ecclelia non per imagines, quæ ex coloribus fi-untjVtÃepememoratus Iohannes naufcafte diiiofcitur,Deum ad-irare nos morca les liomines,neq; jeclieria$ poteftateSjkd per ChriftumDominum confitecur.
Adoratur ergo fortitudo eius non per coloriferam imagincm eius,fed perfa eratiÃimam viuihcarricem eins incarnacioncm.Adaratur eius pocefitia,non per pifturam,fcd per fua opera.
Hoc memoriale perpetuum, quo Chriftum ft del ium mentes interioribusocu. lis Ãmperintuenrur,adquarum rerum plcnam cognirionem, non per piduram renicur.,fcdperfidem,fpem amp;nbsp;dilcdionem.
Cuipropolîtioni(quæralis eft,per imagincm,quæ per colores apparet,ado. racurfortitudo Domini)hoc Eicillim â poft'umus obijcere,quod nec fçripturarum ftndarum ledione,nec patrum exemplis eft inftltutum,Dcû in manu ladis qui-bufdam dehere quærere.In cor-de meo,inquitDauid,non imaginibus abfcondita eloquia tua.
De talibus ergo,qal tanta necefsitate ardatur,vt nift piduras viderint,Chri-fti difKcilémemoreiitur,rimendum eft,nilî forte aut communem hanc lucemqua dam corporismoleftiavrgcnte viuentes amifcrnir,aut piduris quodam cafti,qu« tarnen non fcmperhaberipofrunt,carucrint,Chriftiprorfus,quifemper anteocu-los habendus eft, obliuifcantur. '
Admonenr,ne quis fcandalizcrur,eoquodante imagines luminaria concin. aantur,amp; thymiamata adoleanturquafi non illi fcandalizati lint, qui rébus luce carentibns luminaria incendünt, amp;nbsp;odore carentibus , odorifera thymiamata offerunt.
Sed fortafle noftram aftertionem fruftrari cupientes dicenrCbr ens imagini busfenfu carcn tibus,lumina riaconcinnantes,amp;thymiamata adolen tes,fubfanna tis,ciimamp; vos in ba'ilicis,a.quot;quèfenfu carentibus, amp;nbsp;luminaria concinnemus, amp;nbsp;thymiamata adoleamusî f^ibus facilis poteftoboriri obiedio-quoiiiam aliud eft locadiuinisculribus mancipata, lumiiiaribus perluftrari,amp;ln cifdemlocis,amp; ora tionum,amp; thymiamatum Dco fumum oirerri,amp;aliud imagini oculos habenti,amp; nihilcernentilumen offâerre,amp; nares habcnti,amp;nihil odoranti,thymiamata ado. lere,aliud eft loca diuino cultui m incipatljveuerari , aliud piduris quibuslibet, coloribus compris luminaria thymiamata offerrcraliud domum maicftacis Domini à ftdelibus quibuÃ|; ædificu im,czà pontifice dedicatam,f(ilcnniter venera. ri,arq; aIiud,lt;Sc longe aliud,imagines à pidoribus quibufq; compolitas,oblacis mu ncribus irrationabilirer olculari.
Imagines nihil,ft nonhabentur,dcrogaiit,nihil,ft habentur,proropint.
Simulachrorum vfus exortus eftjcuin ex defyderio mortuorum quorumli.
betvi..
vr VAT, TALE AT, VINC AT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47
tet virorC fortium,aurRegumjaut quarundam vrbium condicoriim,aurquarum liber artiiim inucnrorum,imagines vcl £fHgies,ab liis quieos dilexeraiir,cond«-renrur,vtpoftcrorum,ve! JileCtorumdalorhaberec aliquod deiraaginü contem-placione remedium-fed paulacim hiinc errorem,perfuadentibu$ dæmonibus, ira in pofteros irrepfiire,vt quos illi pro fola nominis memoria pingendos cenfne. ranr,fucccfrores deos exift m irenr arq; colcrenc,amp; in his fibi dæmones facrifica. re,in leâos quofq; miferos percenferenr.
Slcut enim hærefis,quæ ah eodcm Simone exorta eft, quæ Simoniaca voca-tur,nmnino a'fidelibus fpei niturnta quoq; adorandarumimaginum vfus penitns (pernen.ius eft.Alrera quoq, hærclîs eft,quae Ininc errorem percenfet Carpocra-tiana.SeClæiplins fuifte rraditurfociaquxdaMarceUina,quçcolcbat imaginesle fu amp;Pauli,amp;Homeri,amp;Pychagoræ,adorando incenfumqjponendo. Interh-ære-fes ergo Auguftinus computauic, quod imagines, quae lefuScPaulimanufaftai adorallc dicuncur.
Dauiil fintlifsimus varum nufpiam imaginumcultum, fed rimoremDomini fandum teftatur,dicens,Timor Domini fandus permanens in feculum feculi. Nec quempiam qui imagines adorat , fed qui Deum timetbeatum nuncuoat, dicens.Beatus virqui timetDominû inmandatis eius cupiet nimis.Etitcrü,Kca. ti omnes qui timenr Dominû,qui ambulant in vijs eius.Non enim ait,vt illi abfur difs.delirant.(i^i timecDom;nû,adorac imagines, fed air. Qui timet Dominum in mandaris,amp;e. Vnde liquidifsimèparet timoré Domini non in adoratione ima* glnum,ied in voluntate,amp; inftantia mandatorumDci eile.
Illi,qui pene omnemfidei Chriftianae prærogatiuam in imaginum adoratio. nc due eultu efte exiftimant,interrogandifunt,vtrumideo quilibetpauperes fidei Rix patianturiaduram, eo quod cenlus indigentia prelsi iron habeant faculta. tern,qua (ufeipiant piduram.
Imaginum cultus nullu in Chriftiana religione teuere crcdatur principatum
Imaginum cultus penc cundarum diuinarum fcripturarum abdicantur clo-quioifolum n imq;Dominum colere,ipfum adorare,iplum glorificare dcbci c,to. tius diuinæ (cripturæruba terribilis intonat.Vnde cauendum ill is eft, amp;nbsp;moifis o. mnibuspertimefcendum,nedum imiginumcultum et adorarionem Chriftianx religioni ingererc nituntur,iingularem vnius Dei cultum adorarionem frnftr a rivideantur.Oux duo ira inter Ie muruo rcludantur,vr li vnum fterci'it,aliud fta. re non pofsit.Si enim Ihigularis culrus foli amp;nbsp;vniDeo debitus inconuulfus ei it,5r reuera inconuulfus erit imaginum cultus modis omnibus caflabitur; amp;nbsp;fi imagi. num cultus non conuellatur,foli amp;nbsp;vniDeocultus debitus non eritfingularis.
dumitafehabent,magna fe cæcitatc obrutos efte fatentur ; quia vim illamanimx,quæ memoria nuncupacur, ira fe vitiatam habere demonftrant.cui nil! Imaginum adminiculum fuffiagerurjab intentionc leruitutis Dei amp;nbsp;vencra-tione findorum eius compellarur.
Aliud eft imagines habere obli-iionis timoré,aliud ornamenti amore ; aliud voluntate,aliud indigenria-aliudidcircovidere, neDeiamp; findorum eius valcat quis obliuifci,aliud ideo (pc dare,vt geftarum rcrum pofsit reminifciialiud eft res videre,qux nifi vidcantur non obfunt,aliud cas quæ nid videancur,o'dciunt,cù-m â videlicet line imaginum intuitu homo faluari pofiit,dne Dei vero notiiia omni.
Bo noil pofsit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M J
CAROL. M.RIDIVÃWS IN CHRIST©,
Si rmne» imaginujn adoraticne carfnfcsfcfundi'ir.illcrumfalfifs'iram ocj oionem percuiitjiniainesbaptilmatisvndaloti, amp;nbsp;corporis Dtminici edulio « fanguinis hauflufari.ni,qui necdum imagires adorare valucrunr , amp;licèleculo Wigiaucrunt,pereunt:amp; li pereuiit,veritari$ vcibum caÃatur dicentisrSinite par. uuiof ad me vcnirc:talium eft ciiim rcgnum coclci urn : r.cn autrm veritaris ver. bum infantibus I egnumcÅlortm premittentiscaftatur: txnigitur peitutit im. ncs imaginumadoratione careiites.
Hoc er.imvexillo antitjuus 1 eftisnrn ^mapinitusviCns rR:l;is aitr.is, r.ro coIorum lucis,diabolus expugnatus eftâpcr banc,non per piôuias, 'nicini clau. ftra dtftxuta h nepet banc,non per illas,l umanum genus i tdtmpti m tftJccni ccnanq,,non inimaginibus pretium rrvedi ptpendit.
Sil'ic error,c|uo diuir.a; fcriptuia libris imagines aquiparare irtvntvr,c«. teriscorumerroribus cc mparetur,quanquair. eiga fe fit n agnjt cne imitaris,a. lijsveroccmparatus,quibus eas amp;nbsp;arcl æ D( mil i.Aâccipcrisamp; (ar.guir.iiDtmi nici facr,'âmiento,amp; ciucis mjflerio a quiparai e vifi funt,m;nor piccul dubiciepc ritur:pra;fertim cum nec iliis,nfc iftis rite a quiparaii poflunt.
Ifta? vero imagines amp;nbsp;gentiiiim ai Cti i m vanitatecrolata? funr, ê' nullam falutis exbibiticnrm,nullam lacram.enti alicuius montalicus pia rlt; gatiurm ?ddu canc,fed oculis tantvirmedo faueant,pei ques quafi per quofdam kgaiosgtfta. rum reiumraemoriam mandent.
Cecrops quidam rex Atbenienfium damrnico infefâus vene««o,rudc5 gtnei hum mentes adimaginum fimulachrorumquc, amp;nbsp;ad vanorum Deorum cultural txciiauir.
Qi'secunq; fcrlpta funt,?dncftram dodiina fcripta funt,aitnrn pifa funt. vt pe^at.cntiam amp;nbsp;confolationem fcripturari jr. fptmbabeamus ad Drum : net ait, Omnis piûura , fed emnis fciiptura diuinitus infpirata vtilis tftaddo. ctT.dum,amp;âc.
Apnftoli.per quos populi per prtrdicaticnem ad fidei documenta cenuerC funt,nó in agines.fedepiftolasad diuerfas mundi partes deftinaflcleguntur, nec per piâiiras genus Eumanum ab idolorum cultibus ail verse fidei puritatrm reuo-caueic,felt;1 per bcriptutas,quibu$ redemptor fenft m apcruit, ncn vt intclligercnt pitluias,fed vt fcripturas.
Dominus/cripturaiû,non imaginum Facit ir.cnticné ; ait enim ruangelifla: Sicut Fetiptum eft in libro Sermonü Lfaia; Frcpbctç Sei iptü dixit non piuum,amp; inlibro,non in quadam materia.
Dauid quoq; FindiGimus propbetarum,itain perftma Cbrifti dixifte legi-tur?In capitelibri fcriptu eft de me.Non enim ait piilum,Fed fcriptum,ncc in ca. pire parietum hue tabularum,fcd in capite libri.
Onneshiftoriæfacræveteris Teftamenti,nonperpiûuram,rcd perfcriptu. ram déclara tse Funt.
Propbcræ finguli,qui libros babent,propbetias ftias poft ftituris Fæculis pro. futuras,nrn in piiluris,fed in Fcript«ris confticuere.Vndc amp;quot;nbsp;Dauid non in colora tis fipuriSjFed in libris intellexit numerum annorum,quo populus Dei in captiui-tatc Babylonica derineri deberer,
. Samuel quoq; biftorias ludicum flue Ruth, vel etfam Regum vlq; ad Dauid BOB imaginibusjFcd apicibus pnenutauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lofut
â¼ mr, TALE /IT, riHC at. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;48â
Tofue etlam fuccefloreiufilern Moylî.qui typû mcdiacoriî Dei amp;Tiominunè Jefsic,quæ tempore fuo (ibivel populo cui præerat, contigerunt, fcrîkendo poü tius quà mpingendomemoria; pofterkatis maiidauic.
Moyles Quoq; origiiiem mundinon pingendo fed lèribendo edociiit,amp; om.' niainquinqj libros adnotans, nonpingendo fed feribendo fîeculis poftfuturisj Domino imperante, mandauic.
Moylèslegislaror non fucacis pifturis, fed filuberrimis feripturis vins eft:
Diâum illi fupernçvocis tonitruo eft:quod vides feribe in libro,amp; mirte fe-ptcmeccIelijs.Vndedatur intelligijiion pi6turas,fed feripturas ad noftræ fidei e. ruditionem elfe concelTasX^à m ergo Gt incautumjquà mq; à ratione remotû diJ cere,Geut diuinae feripturæ libros,ita imagines ob memoriamvenerationisbabe gt;nus,facilè intclligere poteft,quifquis diuinarû feripturarû cognitionem habet.
loannes cum feereta quædamDominoreuelanteaudiret feu cerneret, Icrj-bereeain libro,non pingerc iufl'us eft.
In Eu uigelio legitur:MuIta quidem amp;nbsp;alia Ggna fecit lelus in con^edu di. fèipulorum fuorum,quæ non fcriptaluntinhoclibro.Hæcautéfcripta funt, non aitpifta funt,vtcrcdatis,quodleni$ c(tGIiusDei,amp; vt credentes vitam habeatis in Domine élus.
Oimaginum adorator,ôrerum infenfatarum cultordnuenire polTc te con. ftatjquçdum bis omnibus meritorû praerogatiuis careanr,dolendus porius quà m miranduses,quum eas diuinaeferipturaelibris,in quibus totbona reperiuntur, ç. quiparareaffefles'Tu qui Gdci tuæpuritatem in imaginibus conferuare te dicis, fupplcx eis adftare memento cum thymiamatibusmos præcepta Domini folcrti indagatione perquiramus in diuinçlegis codicibus.Tu luminaribus perluftra pi-Ãurasmos frequentemus diuinas feripturas.Tu fucatorû venerator efto colorû, nos veneratores amp;nbsp;capaccs Gmus fenluum arcbanorû.Tu depivlis demulcere ta-bulismos diuinis muleeamur alloquijs.
Tufigurisrerum infta,inqnibus necvifus,nec auditus,nec çuftus,nec odo. ratus,nectadus eftmos inftemus diuinæ legi, quæ eftirreprehenîibilis,in qua te-ftimoniumDomini,iuftitia Gue præcepta,timor fiue indicia eius inueniuntur.
Nam G forte tu amator vel potius adorator imaginum,interiorc peéloris ran corefubmurmures dicens:QujdnecelTc efttantum perfebemata euagarifCogno fees ca nobis amabiliora imaginibus Gue piftis tabulis ruis eire,amp; ideo tantum in illis cuagatos elfe Has etenimdulcedines.bas refeftiones in feripturis Gue inferi pturarum lcbemaribus,nos (iuecæterosfcripturarumamatores reperire cogno-fce,qua$ tu Gue focij tuiin Ggurisatqjin tabulis,in quibus cordis tui puritaté fer- ⢠â¢arc te dicis,penitus non reperies.
Nam G lècundum illorum vælâniam omnes imaginum adoratione carences, bæreticilunt,conftat maiores corum,qui eas non adorauere,bæreticos fuifle.
Imaginum adoratoresfæpifsimè memoratas imagines lanélas amp;nbsp;veneran. das nuncupant,eafq; in vijs Gue in plateis,quæ plerunq, pollutæ Gmt, ponendas «ITe alTcuerant.Sicntautcm non conuenitluci amp;nbsp;tenebris,calido amp;nbsp;frigido,ita ni-mirum non là nftirati amp;contaminarioni,purifari amp;nbsp;impurirari. Viide magna ex parte eos errate conftat,cum eas amp;nbsp;fanftas elfe airerunr,amp; in locis contaminari» ftatuendas efïè decernunr. Patefeitnanq; quodammodo in hoc eorum cenGira, ^uicas in vijs Gue in vrbium vicorumq; plateis ponipcrcenfenr, qnodhæc fane
CAP. or. M REDIVÃVVS tN CHRISTO, Ãitare carcantjficuc amp;nbsp;caitnncf.m fejCi finfli c/Tc cr£jcrentur,in locis fendis p« â¢icenferentur.
Vndcfciendum eftjiioii cos ePe mediqcris infaidæ y quipro rebus fcnfùca-rentibusin maiores funsmalcdiélanon perhmcfcuntcongerere,amp; dumimagini bus voluntfauere,nec parentes pertimefcuntinbotiorare, nec diuinis miraculis contraire.
Non contraeuntpiaorcs fcripturis.âquafi non aliqua piftoribus poÃt'nt de-pingi,quæ facris lireris credantur re.i^ragarinn piduris autem plura fal/a, plu. ra vitiofa,plura inconfcquentia,plura inconuenientia, amp;nbsp;vt fingula facram, pene omnia fiue pofsihilia fiue impofsibilia apcritis piéboribus pingunrur.
Quiferuitiumfoli Deo debitum creatori exhibere fefatetur creaturi$,dum copit fauere piduris,reluftatur cundtis facris fcripturis.
Non dflmiuntur pidiorum opcribus,qui cum Cbrifto remnant in cÅleftibus: me anibiuntab opificibus fiue in tabulis,(iue in parietibus pingi,quia Cbrifto amp;nbsp;in libro vira; meruerunt afcribi.
Ex hufententijs liquida confiât C^rolum \lagnumima^inilt(t tSfftmulaihrû , in quorum yfit tuliujj nonnulli fummam firè fit-tatti conÃÃtre ofinantur , non mulium trihugt;lft, Ex hit tfÃt igitur Caroli â\lagni diClif atqut ftnttntijs Htnricus^l,( yt ta» ftam df alijt)froÃngulari fuo ludtdo ,fafitntta atqut fittati/adlt colligit atqut inttlbgtt, quidftbi dt imagttium Ãmulachrorumqat quot;vÃt (ubu^Ãt fentitndum amp;/fatutndum, amp;nbsp;quantum imaginiiuj fit tri-iuendumy quiytimaginum amp;fimula(htorum yfum htÃoricum, foil ttt urn , amp;nbsp;duiltmyqutfartim adornatum,farttm ad mtmeriam rt-rumgeÃarum riftrtur y nonÃmflidttr imf rabat ac damnat: ita y-fum ttdtumqÃmaginum ttÃmulachrorum fuftrÃidoÃum à gtntilibitt froftClutnycanontca tt.amp;T^oui 'TtÃamtntiÃeriftura yetitum at qut frolnbirum non fottfi nonimfrobare. quot;ifltctamtn tddrcoijiyqui ^tlo quodam inconfyderato duClt tmagititbttf amp;nbsp;fimulachrtf nimd dt did amp;nbsp;addiHiyijs nimium tribuurityytm ajftrtndam y ftdfirmdfoli-rationibui ab baciconolatria dimauindos y ntetam imaginis ttâ Ãmulachra iÃa corforta tx temflif yi,manu,ferro,igniyquà m frauas amp;nbsp;fernerfat dttmagintbuj amp;fimulaihrit y ytedam alijs religionff articuld imaginationts, ytitaloqitar , atqutfhantaÃas, id t/l^t oftniontj amp;nbsp;trrortjtx bominum cordibusamp; animii,qutjuntttmfl4 t)dyÃrmu falidtsqj radonibut talltndat acccnutllttidasfÃtfiefa-fitnttr^ iuditat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et(
VI VAT, VALEAT, VlNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^
' Ex ijfdtm ytro Caroli 'M, librû facile pottil^ intelligi, ^uce il^ Um !mlgt;tratorûdealtji^uo^reli^ionif ChriÃiamearriculu eSr capi^ tihus faerie ftntentia , ijua omniafafientibm religiofiij, leUoribue (nam nimn frolixum e/fee ea omnia commemorare) fêcandum quot;verbi elininijhocedfÃriptura: Canonica,7ârephetita^eSr Jpoflolittecano-nem atijj re^ulam Jijudicanda relin^tto, ^(cedamufnuncadrej aUionei^Siholaflicas.quie cum Eccle^ fiaÃicu funt coniun^lay^ua^ non inepeè,mea fententia,e2r incommodé tjs fub!jci,acfub tllff comprehendt poffune. Seite profeHo quot;verequt ^ArtJloteles , ytmulta alia,ita hoe lt;iuoi^,'vt fenfit itafcripftr(\.Cceli O' t.Meteororum ) artes xternas tfe,fed earum tan^iuam Jlellarum quot;Varios elft ortui eSr occafMi'vt modo exiiteniureSrfloreant,modoia-teant,amp; contemnantur,Hxc magntilltui âPhtlofophi magna eSr pra-tiara e/à fenfentia:artes tnim funtaternarum xsf immutabilium re-rum,at ipfarum apudhomines notitia noefi tterna. Et quot;vt tolonite at tommigrationes gentium quot;Varia commemorantur, ita literarum eäquot; difciplinarumnon pauciores commigrationes pofunt commemorari. Tempore itaq^ Caroli Mag.magnafuitin orbe terrarum oteiden-tall eiiam inter ipfos Chriftianos yt morum corruptela , ira arttum difeiplinarumqiie eii.n facrarugt;n,tum humanarum eSquot; Itberalium in-fettia eSr ignorantia , ^ult;e longé la.ejj dominata, at yelutiptÃtsÃut lues tjuadamgrajfata Eccbjiarum antiÃttes,ln Eptcuri non ChriÃtfchola educati ,oiiopotttts^dtlttijs ac yoluptatihiu,^uà m li-terit,difeiplinis amp;nbsp;fcientijs liberalibae yacabant, EauciÃimi erant tSr rariÃtmitifHaf names ingurgite yaÃo, yiri doSi^ eruditi eäquot; litt-rati.Cum hatyeri)linguarum,elfj^rtnarum esr arttum liberaliumin-feitia creutt magu ac magn etiam rettgionû literarum facrarum imperitia ty ignorantia, ynde fa£{um efÃ, yt omntd genertf errores eSr fuperflitiones augeri ey amplificart cÅperint.In tantes yeroinCci-tia esr ignorantia tenebrts at^ue caligine Deue profua benignitatt Carolum 'Magnum ceu alterum t^uendam in mundo Jolem excita-ttitj^ui literal urn lumen quaÃfopitum ac tantum non txtinSum ac-N
f C AROL» M, REDiVri WJ IfT CHRIfTO, itnJtrtt rurfiit amp;nbsp;excitartc, t^üur olim cùm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
etrJotum amp;nbsp;quot;PonttÃcum incuria atqut negli^tniia Itbtr L«gii(qutm T^xäiligtnttr^tfcriptum cuflodire,lt;t altet noilfs^jTolitereatt^rtuol utrtiithuityamiÃtu fuiclcailliis temporibuipartim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;Imptm
torum Oritn(altur»,partim£pifcoporugt;n Sacerdotnm ntgligentia Mt^uefocoräia,partim ttiam gintium barbararum , yt Goihorunit Hunnorum,LongobarJorHmySaracenorum, Tvlahornttanorum aj?i-ilutf inftÃttjjincurÃonibuf Ubri Uttraijut fatra amp;nbsp;prophanaftrèo^ mntsin ïiepublica ChriJlianainltrierunt.Sed yt/oÃas J^xpiui amp;nbsp;rtligiofui libros f itros è finu amp;nbsp;puluert in lucem rurftu produxic, ira Caroltti Jvlagnuf quaà alttr JoÃasÃmilittr Ãta atate Uitras libros-quf txttntbru^iiuibut obruiiftpuliiquetacebantt in lucem lur/us rt-uocauit.Ãcipft lt;iMi(lem,yt fuprà lt;lfaumtfl^,licer^facrti amp;nbsp;propha» nis probediligenttrj^a putrilia inÃitutui ür imbutttf , ranioilla-rumÃudioamp; amortÃagrauit yt illas longe latejj perioiam 7^m-pub.ChriÃianam propagartJtdulb Ãudutrit.
Quamobrtm ConÃantini 'Magni, ThtodoÃj 'Magni, amp;nbsp;aliorum Isnptraloruman^utT^gumiùm ChriÃianotumjum ttiam Ethnico-rum ytÃigijsinÃÃtns, Collegia, Acadtmias Scholasartium opti^ marum(tn^uibui noutratnon EecliÃetfoliim ,Ãtdetiam T^ipublicet ftminaria tÃft amp;nbsp;^uaÃpropagints)ctu matrts, er rtutrices,iùm nouas fundauit amp;nbsp;txtitauit,tum aniicjuas amp;nbsp;collapfas snÃaurauit,il-lasjj muntribus aepriuilegijs tximijs auxit amp;nbsp;locupletauit.
Huiufmodtfuit ^cadtmia âPariÃtnÃs,abillo primtim inÃituta, ^ua aliquotpofi^ eumÃtiulispra tattrü orbn ChrtÃtani ^cadtmià maximèfloruit,at principtm inter tas locum ttnuit, tx ^ua ctu e^iuo Troianoplurimi yiri doilrina amp;nbsp;pietattprxÃantiÃtmi,7^ipublie(e amp;nbsp;EccleÃa ytiliÃimi prodiere. Ãt auttm olim ytttrum Gallorum difciplina,ini}uit Citfar,in âBritannia rtperta,at^utindè in Galliam translata txiÃimatur:ita txtadtm quot;Britannia Flaccuf ^lbinugt;s,Ã-Ht Altuinus à Carola Magno bonorifici acctptus, libtralts arttsin
Gallia,
VIVAT, VALEAT, VÃNC/T, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fo
Vallid rurÃis excitauittfritndqut TariÃtnfit yitatlttnid funiatntth-tapoÃhit,j^(tltteitaVritdnmaiti Gallur nta^tjlra. Cum te fotitun^-xtrunt efierani fuatn Clant/ws , alias tltiJutCltmtnj, loanntstx Scotia naue tè tltlattjJ^bantis ijuo^ue nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum ^lcui»o diftifu-
lus in tadtm Academia Itttrat arttsjj bonasfummofiutlioi dilt^tn-tia atqutfidt docutrunt,
Carolus prsettrta â^'hgr.usnoncontenrusto ,GUo^^cailemtam illamfundarat, sä- n.ultn tgrtg js priuiltgijs at^, fttpnätisauxtrat, fattriiam tjuocjuttiuplfm tur/im gc(?t{,tatrquf ht^Klt;mtrinutfit,liâ btraliÃtmefoMt^tÿ ^uibufmn^ue Kbuspottat aexit.Cùm ita^uene-btlfs ^uof(lam,honejloqut loco natos Clemtntéi Stoti,(ä /^ualtii Gtr mant iitjcifilina attjtie Ãdet ccmtrijiÃrt , ali^uando aluntntf bh fuis adfc accttÃttf^frogrfjiom eorutntn literi} txfflorauit, täfcriptato-rum foluta tÿ- tiumtiu aftf£ïairffgt;fxit,t$- tjuitl dfÃngulisftntirtti yoct tägtÃu dtclarauitfiùn robots tjuiiltm à ÃniÃra , pauptrts ytr» a dextraliaiuiÃti.'Pritr.oigiiur tn.nium adfgtnos conuerfus , quos animadvert emt tempbs/itumbtriècollocaft , amp;nbsp;omni Ãudio liter is in(ubvifÃ,follduilata bac illorum diligentia'^os,in^vitt maSe yir-tute adoleÃentes,tjuoniam,meo obfecuti mandate,plurimum in littris fofuÃüÃudtj attjut dtltgtntier,digna bisytÃris labortbus conftqut^ mini pramia. fos enim augebo bonoribus amp;nbsp;optbus, tä ad muntra foltitca t:y £cileÃaÃica tueham , altj ytÃrum truttt Eptfcopi,alij niei ctrjiliarij in aftla. Drirdt nobilts , ^ui Ãabant 4 ÃniÃrat ijui yoluptatibus magis , ^và m littris deditifuirant, ptriram al-iotutus : yts, tK^utc , ingratt tä ptruefi , ^i opibuseä ima-ginibus tnaiorum yrÃrervm nitimini , Cafartam maitftattm f-gntminta aÃtiiÃis , ttvfque mandatum yiolaÃis. Quamobrtm Dtvm teÃor, ntft yitam tnoresÃtf-veÃros tmeKdaueritts,nibilquot;Vobis nifi oÃenÃontm ».tarn , lt;y peenam eÃt exptilandam,ytceettri feÃro exemple torrigantur, It a magr.us ille Imperator non dubitauit plurimis grauiÃimisijite ociupationibus fet è Ãmper diÃentus turtt
C AROL. M» REDIVIVVJ IN CHRISTO,
OptraÃta partem aliijuam iu Uterat at/jut fludia dertuare.
Ftwam multi J^rincipts ac âMa^i/lratu4 laudabiliÃi^ tnam hanc Curoli '\lagni confuerttdinem ett/jue diU^entiamimtia» reneur,tSr nonnuntiuam Academiaj amp;nbsp;Schalaj fuas, tn tjuibuf totiut T^ipublicte amp;nbsp;Ecdejiafaluf confiait^inuïftrent acptrlufirarentytna id foret cùm practploribws, magtftrii atque do{iortht^^, tùm di^-fcipuli^ tir auditoribui admaiorem dtligentiamÃimulo ac inuita-mtnto,*Papienfem ^uotjue Ãcademiam abeodem tradunt hiÃorici fuifÃtinÃitutam acTtcinenfem.âBononienfem ytibà Theodojiofurt» datam tpfe inÃaurauit tSt locupletauit,Fuit ergo Dtrè Cr T^eipubltta amp;nbsp;Ecclejia,amp; Scbolapaterac/juepatronus ÃdtliÃimui. F[tcquot;vtrà ipfetaniiim Scholas quot;tbiqutinÃauit, Ãudia at que Ãudiofos munificè fouit y amp;nbsp;honoribui atijueÃiptndijs ampltÃtmn donauit, yirùm e-tià m alios tfuo^ue âPrincipes çr Epijcoposidemfactrt iuÃitt â ^uidem rei tile Gabalionenfis Synodi Canon ttÃtt efftpoterie , quern htcfubtungam.Oporrttenimyt JicutDominus Itttperator Carolus,yir Jtngularts manfMetudintffortitudinsi,prudentia,iuÃitia, temperan-tiapracepityScholas conÃituanh, in qnibus amp;nbsp;literaltf foltrtia dtfti* pUna amp;nbsp;facrafcriptura^documenta dfcant,amp;tales ibi erudjaHt,quigt;^ bus meriio dicatur à 7)eo : FoseÃtdfal terra, amp;nbsp;qui condimentutn plebibus e/feyaleant, amp;nbsp;quorum do£{rina non folùmdiutrfishare^ fibiu t yttttm etiam y^aluhriÃi moaitts , amp;nbsp;ipfi xAntichriÃore^-ÃÃant.
Quantum yero Henrici âKd.hac quoque^nparteÃtÃudium, quan' to Ule Scholarum.GytnnaÃorumqj amoreatqut cura tangaturyillud non leuitPf^argumento, quod aliquot anteannti, antequam adT^-gniGallicigubernacula ptruenit,tn OrtheÃefua ditiontf oppido,quod ad radices feri Pjrenai montn f/à poÃtum y yftadtmiam inÃttuify ÃipendiahoneÃa 0liberaliaqthtrumuttartiumdiÃiplinarum^ltbe^ ralium dotforibus acpr^feÃorihus^tcrtuityita yt Ãcademia Uta bre-ui tempore magna incretnenta fumpÃerit.,magna^ adilLum esc omnibus partibusÃudioforum nuUtitudo conÃuxerit.Quoniartt yero mul-ta à maio-
VIVAT, VALEAT, VINCA T*
tgamaioribuj amp;nbsp;anttctffarihns Cuit inÃituta ^fundat« funtin to-tohocÃtoT^gno Ãcadtinia(âtta quot;vt »ouat inÃituert nonÃtopus) pacif ttmporibus, inprimti fub Francifco j. cT //rwrûo 11. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p4.
tres illarumatijuetuioresfideliÃtmiexeiterunQomniiiterarum Itte-ratorumfij quot;virorum genereÃuei nnt abundAntiÃtm(e,nihtlille mages de fyderat,ti»am yt illas bellus iû ciuiltbsts y aide defermatas in priÃi. num dtgnitatesÃütumpoÃst reflituere, 2^on enim ignorât ,^uà rnÃt
^^pub.amp;^ EccleÃsx ytilitatem atsf^-falutem omnino necejÃariumt puertciam amp;nbsp;adoltf(entiam,jueeeà T{eipub.amp; EccleÃst feminarium, honeÃts artibus acdifciplines bene inÃitui amp;nbsp;erudiri, yt amp;nbsp;T^ipub, amp;nbsp;EteleÃitaliijaando yÃtiornamentoqjfffepoÃtt,
/heredibiln amp;nbsp;adintrabilnfuit Caroli nbsp;nbsp;nbsp;erga omnesEcdrÃas
atque Scholas non modo aÃe ,fedetiam ab altjs inÃittttas, liberalitas atqttemuniÃcentia'. tllasenimpriuilegijs^doneSj muneribus innume-rtf auxit amp;nbsp;cumulauitÃta yt nonntiUus modum ea in re exceÃtÃe yi-dtatur. Ea ijut ab alijspraÃertim maiortbus amp;nbsp;aniectÃoribus Deo, ChriÃo , EccleÃjs, Scholes ,Collegijs,Canohijs legataatsjue donaia fueruntytdiCiiSÃuesÃanxit, conÃrmauitacÃabiliesit Hodiecontra reperiunturnonnulli quot;Phncipes er 'MagiÃratustsjuinon ChtiÃtani, ÃedIttlianipotiusÃuntappel!andi,propterea juodno Conflantini°M^ TheodopjTidi Caroll quot;Ãi, amp;aliorum amp;nbsp;Imperatorttm Chri-ÃianiÃtmorumÃedlulianipotius sllius apoÃatec amp;nbsp;eins auifnculi(^ui EccleÃamÃntiochenam nudauit,eceius f^ohjsÃÃeumÃuum locupleta uitytmitatores,non modo »mplaÃcholas,collegia noua non exlruere, fed etiam iam ante conÃruBa conuellere ac labtÃadare conantur:
no modo Scbolis, EccleÃjs amp;nbsp;Collegijs nulla donatii aut legant bona atque yedigalia,Ãtdiam antea à ptjs religioÃs^ hominibus data,legata atijue rtlida,ijspro libidine amp;nbsp;auaritiaÃua inÃatiabilt au. ferre,adimtre,^ Achani tUiusÃacrilegiimitatione,inprophanos at-juepriuatosÃuos yÃus conuertere nituatur.
Sed yt luUanus amp;nbsp;alij huiuÃmodtpradones,Ãacrilegigt; depeeuh-totes buiusfuifcelerti graues amp;nbsp;atroces pienas luerunt, ita omnes ij,
3
CAROL. M. REDIVTVVS INCHRIÃTÃ
jkà to Jem ft fl filiere contaminant, gmuiÃmta 7)to,nifi fænîtentt-* am rgerint, funiuntur, JUt tnim Ethnien Jtttriorti tetrwruffunf txiJ{tmanJi,^uos cenÃatfalfos fuosfaterJottStfuptrfttttonn^^anti-Ãuts ldtraltf?imèaliiife,t^wttna(imeJumÃgypttorum,2^umietEoitt fihj,amp;aliorum txemflnfaciUimèpoffel tomprobari,
Htnritus .ttiam^anttt^'UimâEtpntim Galltcum ajeptuiiÃjit paternofuo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;ELauarrtno EcclijtaÃici orJinis hominetrtli^io*
ni 7^,aeiili^os libtrrimè bor:if,ieelittbus at^ue 'VtiÃigalibuj fuit frui ptrimÃt, ta ttiam nenntinijuam ceunimn ttnuta ftrixt^uaauxit, ^uo ^uiJem ipfo propttfam tir prolixam fuam tr^a quojuit Eccle» Jia religion7i^,antiÃittJ quot;letluntattm at bentuolentiam manift^ ÃiÃitni Jtclamnit^
Età yero magnvjfuit Caroli ^.trga ^uafutt EctleÃas ChriÃia nas arnor, fluJium, libtraHtat,ytomnes hiÃorici,amp;totiusferi orbit ChriÃianiEitleÃee,Schola at^^ Collegia ttÃatur^inefuilus fereomni buj,yelplarftq, muntÃcentiit tlltus ytÃigta tiara amp;nbsp;illuÃrta reptri-tintttr impreÃa CrÃxaadfempittrnam temporii memoriam,tarnen fi uitatem amp;nbsp;EttleÃam 7^,Ãngulari amp;nbsp;inÃgniatnore, beneitoltnfiei» honore,tura ate^^ munificentia ti^proffetutus.
ColebatfineiHit Eginhar dus, pret cat er it facris ytntraliliius locit apudT^mam EttleÃam beati Eetri yfpofloli:in tuint donaria magna ynpecunia tam auri,r!uà in argenti,ntc non gemmarum ab il lo con^tÃaeflf^,multa tSr innumera EontiÃtibus muntra miffa, Tdec Ule toto ^gnt fui tempore quicqitam duxtt antitfuius, auà m yt yrbt 7^/ma /ua opera fuoque tabore yeteri polieret auHoritate,amp;Elt; tleÃa S. T'etri non folùm per ilium tuta acdefenja, fedttiam fuit opibus pra omnibus EctleÃjs effet ornât a ac dilata, /nlibrif ^uotjue funei-dem Eccle/iaprimatu tnbiiit.etidiùmytrbii illis Cbrjfti.Euts Et trus,tu Eipiniparrh fui etaliorute/iimonijs conaïus eà lonfirmart.
Elonmirum tà magnum ilium /mptraterem 'Ão.lmperij T^oma^ nam auitatem Eicleftam ranti feciffe,tanto habuiffe in pretio amp;nbsp;honore,tatituj, ei iurn Jmperijdignitatispoieflatn jj tribuiffi, Natn
prtmo
rir/T, VALEAT, VffTCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ!
frimaiJfecictrrorcilliuspecult,primams Ecclefitt 7(o,trilue^ lgt;atur,dt quo conÃiiC C C.circicer anni4 dntt Caroli 'M,ttgt;nporagra-ui/?irna meer E^ifcopos Conllancinopoiitanos,Ãiexantir{n(is, jdaiio ihertos ,7^mAltos amlfitioÃÃiinos,cjâ aliosextttijje concertaiioittnty qux Ecctrjixplurimurn damni at detrimenti attulit.l^t enim oltm in 3^pHb,7^.tri»muiri tllf amhitiofahat fua tontenrione T^mpub.tca i/it quatuor yiri hat fua de honore tS' digntiace fua tnfxlici dtmtca-tione Ecclefiam pejÃmdtderunt ac ptrdiderunt. Cuiyeinam antiÃt-tum amhitioni Con/lantinus 'M,Carolus M.amp;' alij imperator es yia prxcluÃffent potius , quam hat fua nimia muniÃetntia aperuiÃent, Tandem 'Bonifatius 11 i,Epifcopus J^.âPhocx imperatorii,qui,cit fo Mauri(io,in locum eius fuÃeUus ei^, indulgentia ritulum Oecume ntfi Epifcopi efi confecutus,tsr EccleÃa 3^,omnium reliquarum Ec-leÃarum capM amp;nbsp;princepsfuit appellata, id accidit cirtiter annum CbriÃi D C. De hoc fuperbiÃtmo titulo quodfuerit Gregorij âM.Epi fcopt 3^,iudicium atque fententia paÃim ex eif epiÃolts,ac altjs Itte-rarum monumenttis l'.quidb tonÃat. Hunc enim Epifcopi yniuerfalü feu Oecumenici titulum aperte quot;vocat fuperÃitiofutn ,fceleÃum, pro-phanum , nefandum, fuperbum, facrilegum,amp; eum qui iliumÃbiar-rogae LuciferiÃueDiaboliÃmilem,amp; jdncichriÃi prtecurforem e/fct fratrumqjfuum honorem imminuere,fidemque perdere pronunttat. Deinde EccleÃam T^.amauit amp;nbsp;honorauit,quod illa licetfitas habe ret rugastmaculasatq^nauoSttame reÃieilu t2r comparationeEccltÃa rum Ãrientalium (qute hterefibus,erroribus ^fchifmattbus grauiÃime laborabant) amp;nbsp;comparationepoÃeriorum temporum eratpurior^non adeo erat corrupta ac deprauata. Tum norat etiam antiquos patres, partim quad erat caput imperij, partim quod Ecclejijs Orientalibus amp;nbsp;Gracie erat purior, deniquequodprxdicatione amp;nbsp;mariyrto âPetri eir Pauli erat nobilis,illam tilurimifetiÃe,
Po/îremb EccleÃa Uli, à quorum Pontificibui,J^charia,Ha-driano,Stephana,Leone, ipft lt;2r pater,auus atque maiores eius pluri-tna. acteptrant beneficia tommoda, amp;nbsp;honoris dignitatisque orgt;-
CAROL.M, RED1VIVV5 IN CHRUTO
wxmrnf«« , ör tn^rimn tjuod Stefioant 11. TontiÃctt tufju
paftr tiuj ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dignttatttn futrat tult;Uus,plurittgt;ùm dtbt-
iafftnaxirnt^tratiituinSui amp;nbsp;ohltgaius^ Q^amobrtm^ratiiudinif fuatrga illam ttlhficandagratta tanteptrt tUam fra tattrh omni^ hut amaugt;t, fouit, dtftndtt,auxit amp;nbsp;amfltfitauit.
Hitfutrunt cauja frofttr ^uat Carolut '\l,Eccltfa T^.ofiias, Jignitatf, tommedn at^ut falutitantoÃudio fonÃtluit,omnt^ Optra fua attjut cNrx tlaborauit, yt illa non modi ab iniurijs attjui ma-Itfitijs tuta tSr immunit ^ytjum itiam pra omnibus abjs orbii Chri-Ãiani Eccltfjs ornata tt opultnta tfftt: ijs dignitate,au^ori(att af-^ut diuitijs anttctlltrtt.
Età turo Carolus *llt;/l.pro rationt illorum temporum, prcjj rtli-giontfua, tjua trat imbutus,bono idquot;S^tloÃudio at/jut animoftctrat, tamtn multi fapitntet rtltgtofijut Tnrt hac inpartt tllum txtÃimant tnodum txctÃifft,tt hac (ua ntmta immedtrataj^ muniÃctntia in Et-cltÃam *PonfiÃctsjj T^.tttmill^ ipÃs, tut» alijs EtdeÃjs magnum damnum at dttrimentum attubjft,
âÃsLam illa ipfe opts fuptrÃitionum yitiorumj^grauiÃimorum tt innumtrabilium futrunt procreatricts, fttltrumflagitiorum^ ftmi-naria,doBrina, â»tta.morumjj labts amp;nbsp;corrupttla. Hat tlltusdona attiutmuntra,opts tydtuitiatn EctltÃam tiusj^praÃtlescollatapt-ptrtruntftupotius auxtruntfuptrbiam, faÃum, auarttiam ( nam, yt ytriillt (teinitt trtjcit amor nummi,^uantumipfa ptcunia crt-ftir)luxum ti luxurtam.qua tyrannidt totiorbt CbriÃianointoltran dam ptptrit,
Qui auttm maiorfuit Caroli T^l.nttiUius tantùrn,'^trùm ttiatn tiusdun maiorum amp;nbsp;pradtttjforum, tum poÃtrorum tsr fucteÃorum in ciuitattm,EccliÃam,t!r papas illas T^.rhunifictntta,tantiproft-Ãi maior tSr yttuptrabiltor tfl^ ifuorundam intlla EitltÃa ( non dt omnibusU^uir) ingratitudo.âPrtmi^^uidamp;npes , dignitattm poft-Ãattmjutfllam,ciuam à Carole quot;^larttUo, Pipmo,Carole, \1.Ludo~ uico âPto,Ludouito Gtrmani(0,amp; abjt Erancorum atjftt Gallorunt
JQgihut
Vivat, VÃLEAT, VINCAT.
acctperttncgt;noa tllü, illoru liluralitati fÿâ tnuntfiantite ae (tptam rtftrvnt^ftd don^ttoni Cotillanitni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonJilùm Lau
renttus alla dtclatnaüone iliafua dt falfo trtditd amp;nbsp;tmintita Con Ãantini donationt,ftd ttiam iLitolaus dt Cnfa Cardtnalu ad Con-tiltum quot;BaÃlitnft^dt Concordantia Catholtca, ^tiiontnus Anhirpi-/copus Flonnttnui, T^phail f^olattrranus in TiM Con/lanttni 'M. Hitronj/musT^aUfCditalanus CanonicutâBarcinontnfisJ.K.do^lurt ^lexanda v r. (ubiculariunn dulfium 'vocantitnnltijjahj ytti ptricid^Ut amp;ptj yanum tÃe putiduth^j tctfimentum n,ulfiirarioni-insfolidâ coniprokarunt. ^amoirtm bot pa^lo lùm ipji ConÃanti-noÃciuturia,tjui Ãobditatti tS; dtmtntis.inofÃd'ifu, prodiga feu pro dt^ioftpottus donacionù trimint accufatur, lum T^gibus Gallorum tÿ Francorum,quorum dona arque muntra,algt;jsfalfô afcrtluntur.
Deinde magna eà illoru(de/ontibus,non de innocentibui et quitus ilia diÃilictntloquor)ingratitudo,qHi7^gnü,7^geproceresq^Galliat à quorum tnaiortbus tor zf tanta in illos redandarunt commoda, or-namtnra,dignitatts,honorts,à quâbus per multa ftiula tot hauferunt tmolumtnta,yt£ligalta,ctrtftts,rediius,Ãtptndia, beneficia,nunc tam immani odioprofequuntur, T^gnum tllud i itm tnternorum tum ex-ternorum amp;nbsp;peregrinorum bfbutn p^itda atque tyrannidi cenaniur txponertarquefub iiert.
Quantum ad Htnricum M. artintr ille non tantum T^cmarce ilHus partiiulartf ,Jtdtonus Etclejiie Cbrfilante amp;nbsp;Catholictefetu-torem,patroKum,defenfi,rem arque patretr. profitetur,Ectltfi.cm pietatu , rrligtonta alii-rumque yirtuium optbus tupit effe ornatam, tiim Enlclite falus tir dignttas non in cpibus,irftptrto acpotentia externa, ftdin ptttatta relgionf. yera lultu cotfifiat. 2Lon odit ,fed amat etiam parriiulatem illa'n propritque d Siam Ecclefiam 7^ma nam-.idfitrmerità partim quo iplurimos in tlla noua efie tiim laid amp;nbsp;polictciyiù'n Eiilefi.fiiiinrdinis yiros , iufii leginmiquefut /m-i ' ^âgnitatis arque honotis fautoies zst fuÃragatnrest quiqut ab omiu yi i/iiufia, qua üliinttntatHr,totopecloHabhor-
0
CAROL. M. RED 1 VlVV^ IN CHRISTO rtnffillitrrijj dete/lantur. âDeinJr ^uoJ T^manam £ccleÃam adfgt;ri-fia tllius Eulrjite S. âPetri amp;nbsp;Pauli ( tuius ^utdem fgrtgt^ arl Hiam extat efiijlola, quam ChriÃiante ec Orchoduxa religiont^ E-fticomematqi compenitutnyeiiÃime dixirK)temlgt;Gribus,fub truce an te M..D,'X. C 11. tffJMö/Ã'iruic, religion Cf,quot;Vine morumq^ purieattm re-uocarià qua quam longé reiefjerit acque dtÃexeric quid opus es^mul tfs quot;verbis,res amp;nbsp;expeTiencialuquitur,Ãeup(iCtHS clamat ipfa.gt;
Henricus \Lcolil exofiulatur non bajilicas, non oÃa,acreli quias S. Peiri amp;nbsp;aliorum ApojlolorumÃed tliorum doUrmam re^ itgionem qÅ quot;vera amp;falucaresfunt illorum rthquia.'Ham inter do^ Brinam lt;yyitamiùm Chri/H,tuius fe quot;vicarios proÃreiitur,tum Petri,Pauli tÿ aliorum ApiÃolorum, quorum ftÃutctlÃjresgloriantur^ (quosS.Pernhardus ConJiantinipocius,qua/nPeirijucce/Ãores appel iauif ) iiim imicacores potiusefje drbrrent, quantum fic dif rimtn amp;nbsp;interuallum facts fuperq^ inter omnes, quibus ciuicatu Eccltfiaqut' illtus (latus e(i^ cognittis,con(iar.
El hcec jint dibla de yita quot;virius^publica , ex quibus patec qua-Iti quot;vterq tn Impertjs ac â\lAgtflratibus, in T^rpub, amp;nbsp;Eccltjta pact bellcque regenda, in publtcvs dtnique rebus admimjtrandts fueriCt. T^uncyideamus qualis quot;vtriusque interior, farntliaris , priuata iff domeflica quot;vita fnerit, quibus mortbus arque furtuna quot;veer que domit amp;nbsp;interfuos adfuprtrnum yfqut quot;vitec diem egerit. 2^on tnim minus 'Vitainterioris, amp;nbsp;domejlica aUtones, quam res forts gtÃie, t3â aÃa . inpubhi o amp;nbsp;in propatulo Prtncipem O' âK'lagi/lratum o/iendunt ac demon/irant. Hacipfa metbodo atque ordme Eginhartus quoque y-fuse(i^,a ytta amp;nbsp;abltonibus publuts, ud yitam aSiontsqut prtnatas. amp;nbsp;dome/ltcasprogrediendo, l^c atetern in prima , tea in hac cpuoqut paree fcripeoris ejr hiÃoriii huius ordinem atque feriem fequt cerium tf^,
Primo igitur narrat qtiomodo Carolus \tftfe ergafratremfuum Carulomannuni gefferit. âHlt;tmposf paerù mortem P^gnum cum il,-ie.parciius^cancapatientiafimulcaces amp;inuidiafi esm itiltt, quot;veem-nibut
^4
Vivat, valeat, vmcAT.
htèu/ miruvi 'ViJerttur, ^uod nt adiracundiam i^uidtnj aheofirouo^ (aripoiufrtt. 2^on minort profeiio patieniiajenitattacmanfuttu-dine Htnrtcttt 2*A.falfornmquorundim fratrum,hominum^maltuo lorum inutdiam, odta, Ãmultatti atqut inturtas ftri ac tolerat, it a âJt (umtna^sima omnturn admtrationf^ixadiracundiamytlmtni^ mamintdum ad yi»di3am t:sâ ylttonem fefeprouocaripatiatur, Illot üontam yl(ifci,quam comiratt,amp; aÃabilitattfuaui, btni^nitatt ac IttntÃctntta fuaÃngulariÃbi dtmtreri, atqut reconciliartÃudtt amp;nbsp;id quidtm fteilet ÃucctfÃu. Hnm multi qui antea turn graut aterbo amp;nbsp;tapitali odtoprofequuttftttrant,nu»c et ÃntamieiÃtmt, tllum amort, honore et obferuantia fumma profiquantur,ac »okfortunas tantiim, ftd ettam yttam fanguinemÃat juum pro illtus ÃaluteprnfundertÃnt parati.Quid dtcam quad Sixtus quoqueille y.Tontiftx Ilo-qui dirtf antea tum deuoutrat,rSr dira anathemarum tela arque fulmina in ilium tiaculatusfutrat, tandtm audtta nimtrum eognitaque catifx illtus aquttate,cognittf etus ytrtiittbus prteÃantiÃimra,etf autreac pa-trocinaricÅpii,qua in re iltuÃriÃ. -Prtnapts LuxtmburgrjÃquem btc, Ãcttt eius dtgnitas poÃulat, honoras gratia apptllo) Irgatto proctrum I^gni CatholitorünominefuÃtpta amp;nbsp;obita plurimu yalutt.f^rbano ^â^»i SixtoV fucceÃit,forfan orbanu ,ytita loquar,hoc eÃ,amico et btneuolayfusfutfftt,à î)tusillüdiutius yiutrejimiÃÃet,.
J^jtantum yero adttt'oli '\l, marrimontum artinet,cutufÃeiun-d'o Eginhartus meminit, prima eius yxorfttitÃHa Dtfydertj yltimi Lorgohardorü, Irmogsrda nomine,qnam matrta fua hortatu (quodipfum quoque pittatfi, amorts amp;nbsp;objeruanttee tllius erga matrem ft^num non leut fuir )in yxorem duxit,ftd illam,incertum aua de caufa,repudtauit. quot;blonnulUÃertlitatem, amp;nbsp;adutrfam yaletùdi-nem eius rtpudij huius caufamfuiÃe tradunt,
Secunda,quam polfrepudiatam prtmam matrimonioftbiiunxir, fuit Hddtgardufeu Hildtgarda( amorti hortum nonnullt interpre-fantur ) de genre Sueuorum praripute nobilitatia flia , qua très eifi-Uos,Carol»m (^qui yita defun^ustïi^in 'Bjiaria,pridie Calend.Dt-0 1. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
CAROL.M. REDIVIVVS IN CHRISTO
etmh.anns D C C C X ij 7âipinum,amp; LuJouicum,amp;totijtm 7^trudim,Ãut T^drudam (qua ConÃarnino V./mperatori Confia» tinopolitano defionfiatafutrat ) 'Btrtam für G fi tin nomint pt pent.
Tirtia eius rxorpoll^ Hyltgart/t moritm (^ult;e pridie C^^iendu /ffcenfionü Chrijli diemfuitm obiji) futt Faflrada\, nbsp;nbsp;e
etiam St/irada yoiaiur, ex Francorum Oritnialium Germanerumt gente onuid t, hlia T^tdolphi Frincipia Francorum^tx quadute ei »a ttefuntfilie, Tbedrada amp;nbsp;Hddrudn.
(duarta, /^uam Fafii-ada defunCla f III I. Jdut Augufiieoannoy quo Francofurdiana Synodus futt telebrata, humata 'Kioguntite i» templo S. ÿilbaniJ duxitÃuit Luitgardu Ãltmanna, ex qua nulltH habuit liberos.
Po^ Fafiradx mortem 4,, habuit concubinas t ea fuerunt ^a-tbalgardtt,quxptperit eifiliam., P^thildtm nomine t, Gtrfuina Sa-xonicigeneris,ex qua eifilta/ideldrudiadiSla,^.7^gina nomint( 7^ ginopyrgaab alijs di£ia ) qua ei âDrogonem amp;nbsp;Hugum (quieihm Hugo diÃus) genuit. 4. Adtlluida, ex qua fufiepit Fhtodtrichum» i^uitttam addit Fginhartus anonymen, tuius nomen faibitftbi no» 9(currtre,ex quafilta, quot;fiothata nomine,einata eil^.
Fxorts igitur Carolus \].habuit ^..concubinas ^.ftuq.hberos(X tsmntbus t^.numero,6.nimirumfilios,Gr 7.filias.
Q^uemadmodum igitur prtmum Carolt âK'l. matrimonium cum Dtfyderij pegis Longobardorum yltimi flia ( quam Irrnogardam Auentinus nominat ) matriâ iuffu ac yoluntaie ( pactsfurjan a-micitia inter yttumqut T^cgf^ conalianda taufa ) contraCtum in-JisHx amp;inau/l)icatum fuit ,quoHiam illam moxrepudiauit'.fic Henriet M connubium,quodmatrtsfimiliter fuaDoluniatefuafuqut cum Ivlargareta Htnnci 11. Gallia; filia inijc ( quo fbts fuerat firmam esr tutam totius 7^g»i parem fanciri puffe ) quam tnfeliX, quam inaufficatum,quà m trtfit amp;funefiumfutrtt, rts ettutntus ip-fi,prob dolor, faits dûcutt.
f^tau.'em reltqua Cureli Tvî.connubia cum Hyldegarda inprimis, dfindt,
ViVATjVALEÃT, VÃNCAT; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff
Jein Je cum FaflrAia,amp;cum Luitgarde fxhà Aadmùdum futrvntamp; f tUjJjyfetunda att^uf!foeiunda: ita âDeumprecaiimur tx AtiimOfyt hoeH.enrici *KLinforcu»iiumalrtrtasconnubijfalicitattcompenfart quot;vxortm ttuA 'pirtute maieflacejj dignam copulart digneiur, ilium tx-^duerfa hac fuaforiuna rtertet at^ut reÃaatiamp;^ulcherri-tn J prole nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h/erede beatumfaciat,
(hodaueem Caroluj 'Kl.concubinarum ^uotfut confutcudinf^fut hofto humani ijuidpufÃja (^^.grauictrptccauil.Icutjuehtei Hue polygamiayamp; concubinarum confuttudo nullam excufationtm, fid rept ehenÃonem pociui, iuÃiÃtmam merecur.ConJianiinus quoijut parum aduerfuf concubinas yidtturfeueruf fuiÃe, ^uimartcid toncubinas ita interdicie, yi ije^qui func cceltbts, relintjutre Ttidea-{ur,cuiue hxcefl^conÃicutio'.âjdemimItcentiam concedtmui,conÃan te matrimonio,habtre concubinam. Hocautem Careli *hd peccaium Dtui FipinigtbbojtÃiij etui tx concubina naci rtbelliont amp;nbsp;conÃi^ tatione aduetÃti tum graute er puntuic.
2doi auctm orabimui Deum yc hatte Henrico âbd. menttm inij-tiat^tt marie alem âvtcte focieeaeem honiÃam, caÃamfan^amyabi-pfo Deo partim fobolpf procrtandæcaufa( ne genen humanum tempo-red longenquitate occedertt)partim libidined amp;nbsp;fcortationed Ipitandtg gratia tnÃttutam.thoeum connubialem inconcaminatum atijue purum,cumn pellicum coniubinarum atejuemeretricum confuetudini turpià famiÃagtciofa,pernitioÃt periculoÃejj propierattfua ante-pontre petftutttc.
Caroll deinde \l,trga quot;Bertradim matrem pittat pradicatur.dl-lamenim ad extremamyÃjue feneSueem magno in honorehabuit, fnmma rtuerentia coluitjca quot;ve nulla yneiuam inter eos Ãt exorta di-fcordia,pratertjuim in diuorttoÃhee DiÃ^derij T^egn^ijuamillafua-denceduxerae : dlam denitiue po^ mortem Hildegards , tjuum iam trteneliottsfuoSitotidem^ntptei in Ãl j ^ui domo quot;vidiÃet, ygt;ita hae dtfunbla^in eadem bafiltca,qua paterÃcm efl^yin ade Dio»yÃj,ma £»0 honore curauit humarL
0 3.
CAROL/M. REOÃVIVVS TN C'fiRîîtÃ^
tuinort Htnrieu^ âfvl.pietatejitinort fhonort obftrttantu ihatrun fuam loAnnAtn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âKauarra^rtligionn quot;vitt morum-
jite ma gift ram Ãiiilii/?imam,conÃanttr profecutui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qaam ttiam
Lutetia paulo ante nuptiasfuas pit defunBam non fine '^eneni fuÃt-tione,bonorifi(entiÃirntfepitiri (urauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Sororem ^Hoque fuam ynitam Cislam notnine yita monafiiae addt^lam Carolus .non minori tjuam matrem pietate coluit, ifute pautts anteeius obitum annûin eo^ in^uo habi[aui(,monafitrio de-» (eÃit.Ita Henricus for or em fimtltterfuam Ttnicam,%^argaritam no mine, cuius opera in âBearnenfis amp;nbsp;ftLauarrenaÃta dittonts admi-niflratione optima ac fideUÃima ytitur,le£ltÃimam cajltÃimamjue yirgtnemfraterno amore atijut honore proftijuitur.
Sequitur Caroll ^dagnihone/la,pia,diligent accuratadjliberorum ytrittfquefexus educatio ac infittutio.Ltberos enim Juos ( quot;Pt ftribit Eginhartus)ita cenfuit infiituendos,yt tamfilij, quà m nepotes Ube-ralibus fiudijs , quibus amp;nbsp;ipfe optram dabaf,trudirentur, turn filtos, quam primum ataspatitbatur,more Frantoium,tquitart, armts ac âvenaisonibus txerctriftctt.Filias yeib lanificio affuefctre, coloq^ eÿquot; fufo,nt per otium torptrtnt, optram tmpendtre,atque ad omntm iiont Jlattm trudiri curauit.Filiotum praterea Gt filiarum tant am in tdu-cando turamgtÃit, quot;yit nunquamfine Hits domi tÅnaret,runquam fine illis iter facertt. Adequitabant eifilijfibee 'reib ponefequebantur: quarum extremum agmen txfaiellitum numero ad id ordinatitue-b an fur.
'^vtulti extant de libtrorum,âPrincipttmprafertim, educatione amp;nbsp;tnfiitutione librt praclart, qui multa prattpta ytilâa continent, £n ttbi exemplum educationis prafiantiÃimum , quodplurtmorum lib-rorum praceptorumq^ inftar tibi eÃe poterit.âHam lù n duie fint partes homints,tx quibus eff conflatus,animus corpus, Carolus %t. animos quidemfiUorum fuorum libemlibus arttbus acdifcip!igt;iis,qui- , bus ipfe quoque imbuius erat,adomntm bHmanttarem,honefiatem at que pirtuttm excoli, ac informari,corpora auttm bellicH txercttijs,
ntmpe
VI VAT, VALEAT, VINCAÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ6
tgt;ttnfgt;e ttjn!t/ttiomlgt;us,arm^ ytndtionthus ijuibus ipft ileltéidbdiur^fxerttri curauit,'vt nimttum torpore amp;nbsp;animo ad pa trta infttuiendum apii tfl^e pofjenc amp;nbsp;idontt.Quantum adfiltaf aitt^ utt,obf«ruattont digniÃitnum , tju'od illai non otio ( !juo cÿ- animi amp;nbsp;corporafaitl'e cor rum punt ur,^uodjj multorum fctltium ty fligitto rum tnuitameritum ) indulgtre,Jtd hontÃnartibus, in laniftctOi colo yiacart yoluit, ipuarum artium hodtt multas non niodo Nobtles gtntrofas.ftdtttam ttnuos amp;nbsp;ignobtlisÃorttf att^fortunne tnulitrts atijj puellas feri pudtt,ita yt tUasfibi dedecori t/Je txiflt-mtntat^ignomin'i/f.PtrÃasforfanimitanttSiapudquoSyttJltCurtioy laniÃcium rts habtbatur fbrdidaamp;ignominïofa. ^ugttjlus contra tantus /mp.Ãmilitir yt Carolus'M.Ãlia nbsp;nbsp;ntptts,ytSuetoniusfcri^
bttÃtainÃttuit ,ytlaniÃcio tttam afjutfacertt^ ^pud quot;Ãom.laniÃa fium magno fuifft in precie ittdicat yox Talajio nuptialts , ^ux ex~ hortatioerat,fejie Tlutarihoin J^mulo^ adlanifictum , ^uod Graci â¢raAta-'ia-vyocant./^ndettiam morts trat apudtofdem , ytnubtntts yirgints comitarttur colus t3âfu[us cum flamint, /tnimaduerfionepoflremb dignum ( ^uodomntsparentes imifart dtcet^jubdyt Daniel olim amp;nbsp;htroici /udaorum atq^ âBabyloniorum libiri in T^gts conjÃe^uedot.iri lO'eÃututracÃ.ta Carolus ^uotfj '\i.lt~ herosÃtos ytriupiJexus tn confÃeblu fuo tducari yoluit'.oiulos fuos il~ In Ãemper babuit t»tentos,eorumj^ aÃiduum ftÃe irÃie^orim prahtitr,. 2gt;lam yeoculus Domini domum adiÃcart, agrum colere at^Ãerco-rare,eiiuos alia^^ pecora optimepaÃere dtciturÃta ocult parentu(mo^ äoperutrfo prxpoÃtro^ amore non Ãnr excacaci)opttmi futit er tÃÃ-(aciÃimi liherorum magtÃriat^jpadagogi.
Henricus autem ^t.ttfinulloshabttexmatrimonioliberos,ra-mtnjuhditosfuoslihtrorum atauepignorum cbariÃim^irum brntdu. cit, i^uos magnoptrè cupitptjs honeliu^animi amp;nbsp;corpora tt-eniijs deditos ahotio, tgnauia aique deÃdia, tjUa'nihilturpiusÃin'liMida-tnnoÃus amp;nbsp;ptricttloÃus, tffe alieniÃimos, quot;Hihil ei gratis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eir o-
ptatiuf quam pueritiam aciuuentusem in Schölts er Acadtmijs ad id inÃauttspmni yiriutum erÃientiarumiartium, pacts cÿ btlligtni^
CAROL# M. REDIVIVVS IN CHR15TC, rt oplime injlitui at truJirif'Vt aliquando nbsp;nbsp;EultfueQr T^ipuHicif
domiforn^ magno -^fui ornamenttlji p')/iit,âparinttj omntj htmtnitrtxoptat Caroil '\'t. tffe initiator es,hoc ef^ , in It her erum Ãtorum hone/lampiamq^educaitontm aiinÃuuiionem omniÃuilio,U bore ei' operaÃia intumbere, yi non moà à /amilite,ftti T^eipublicee at qutpainee magnoÃni abeiuando commoduac ornamenio.
âPreeterea Carolus. %'l. ItberorumÃtorum amore maximoflagra^ uit,CUIUS fignum full turn honeÃa liheralu j^eorum tdu(aiio(de qua paulo ante di^um nbsp;nbsp;nbsp;}tiim quod amp;nbsp;duorumÃliorum,Caroli maximi
naiu H PipitiifUÃltee âp^jdrudis, qua ConÃantino ConÃantiriepoli-tario fmperalori dtÃonfaia fuerat(quos exftcunda ^xore Hyldegar da natosÃrlos ante ohitumfuum ex omnibus liberts fuis amiferat) mortem agri nimis moleÃeqj tulit, ita quot;vt modum multn ytfus fuirit tranfilijÃe. Deinde Pipinophofuo feiundo geniio Italiaprafeflo yi~ ta hac defunClo 'Bernhardum fihum tius nepoiem fuum in Italia 7^-£«o patrifitcctdert^cr quinque eiufdem fihasÃtptrÃttes .^delhaidem, ./italam,Gundradam, âBirtamtac Tbtdradam interÃlias fuas edu-(aricurauit. Ita Henriciisâ^t.omnes ImpertopoteÃaciq^Ãtafubie' liosÃbipraferrim morigeros amp;nbsp;obfequeniest dtUoq^ audientes incre-dtbilt amort complt3itur,illorum commodis atque faluti non fecusac Ãfui libtri efftntÃdeli/Iimi lonfuUi, contra illorum tntommodis, ca» lamitatihits ,ptrtculis, morteanimoÃto miriÃce difctutiatur amp;nbsp;tor~ quetur,
Inamicitijs amp;nbsp;contrahtndis amp;nbsp;femel iniiis atq^ contra Bis confer^ tiandis,tue»dts^omni^ofÃciorhmgentrt coltndis Carelus âTvl.fefaci^ Itm , Ãdelem amp;nbsp;cerÃanttm prahuil. Similem laudtm Idtr ruo tribui poÃt omrits riorunt,qut ilium norunt. Ham ygt;t adquofuta Del maxêmosinin:-icosfuiis,aquibrif maximis aÃ^Bustifiniurijs ( fiil-los iniuiiarum fuarum paniteijarumqj yeniam abtllopetunt)ing;-a tiam atqut ttiam in arnicitiamÃtam rectpitndos,pro itiftedibili natu ra fua bonilattac manfuetudine.tlf prompttllimu^, ita inamiittijs tutndfs amp;nbsp;colendis fingulari tllf fide atque cor.ftatiiiat
Torro
VIVAT, V^KAT, VINCAT« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5-7
7orro Car alum 'Mag»tm'T)ttn non folùm txiernti nbsp;nbsp;nbsp;guident
grauiÃimKyqutegeÃtt aäuerfus barbarasgtnttSiyerùm etiam inttfli^ nis amp;domeÃtctsbtllôs at^turbis txercuit, Ham in Germaniapri-mùm magna amp;nbsp;valida aduerfm tllumfaSa coniuratio, (uiuf au Bores atqnefocij partim luminibuifuerunt orbati^partim, amp;nbsp;qui^-dem pleriquei» exilium ( eùm longègrauius amp;nbsp;atrodua fupplidum fuiffènt promeridÃutrunt eieBi,nullt ocdÃpratertres, qui ne corn-prehenderenturÃrtBd gladijs,ocdfis edam nonnulld,fe obÃinate de^ fenderant. T) tin de dtmjitfcepta expedittone aduerfut Hunnos in quot;Bo-iariabyemaÃet,Tipinu4Ãlittt exconcubinanatus ( tSr htecquidem polygamix etta pÅnafuit )fade pulcher,fed gibbo déformés, morbo ft~ mulatOtyana quadamÃt J^gni à nonnullts Francorumpreceribuf laBatus atque deceptus,adtterfùs patrem fuum conÃirauit, non fecus at que Abfolonus olim ex adultertoprotreatus,qui fade pulcher, ani.-mo déformésfuerat,ambitions , eâ' ^g»i cupiditate atqueÃe quot;Vana delufus,adulatorum quorundam tllecebrésac lenodnijsintttatus amp;nbsp;impulfus aduerfus Vauidem patrem fuum infurrexit, ac coniuratio-nem fcelerésplenamfecit,quodipfum quoque iuÃo Ddpeccatés pecca-tapunientés iudidofaBum eÃe qués dubitatC
Ferùm hacconÃiratitne atquefraude mox, T)eibenignitate,de-teBa,Carolus âMagnuspro admirabilifua benignitate âPipinumfi-lium nulla alia pcena (dim grauiFimadignusfuiffet')afftcit, quam quod ilium tonfum in cesnobioopulentiÃimo,quodin agro Treueren-fium eéi^ftrum, Prumia diBum ( quod yitxgenus ille iam anteaÃa Ãonteamplexusfuerat jyiuerepermiÃt. Ftriqueauttm huit conÃi-rationianfam tSf occaÃonem prabuiÃe creditur, ygt;t Eginhartus te-Ãatur,Faflradacrudelitas, cui Carolus JAagnus nimium indulÃffe^ atqueitaafolita amp;'vÃtata fua lenitate ac manfuetudine dtflexiÃ'eyi fuseéi^.
Hac quo^, in parte,dr in aduerfa bacfortuna quanta inter Caro-Ium quot;M-dr Henricum Ttd.ÃtÃmilitudotyelmetacentefacileintelli-gités. Hon tnim ynus tantiim atq, alter Fipinusgibbofus, amp;nbsp;nothut
CAROL. M. REDIVITTJ ÃN CHRFSTO
ftu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;probdolarjmulfi tjMaÃ^pittiAurij,boc tÃ^GalliÃiff
f rancinon^tnuini amp;nbsp;yertifedfHtiHi or aduïttrintadutrfus Htnri-(um °Kd.yfrum,»ataralem,tullafnligtiimu-n^/uugt;n ftnvitn ,^airo-numyfgt;4Ãorem,'Diniinum aofj Ãt^uem ctu 'Vtrt^dmore.hoonrt amp;nbsp;obpujuio colert debtbantJarribitiont, auurffiâ*i tnu'dia,O(lto amp;nbsp;alijfpraun afft^ibus incitati, non morbum,yc Tipi-nusiftdreligionbs, aquitain amp;nbsp;iuÃitia ftudiumÃmulantes mfurgunt er tnfultancypertinacicir obÃinateqjfi repugnant ac rtluifanfur quaun paSo ytldulotSrfraude yelytaperta è tiiedio tnlltre conan-tur. Ht yeièjunt Tttanes,Gyganttî, T'beoMa(hi,lt;3U!, vt quot;Paulus loquitur,diuina ordtnationifeulonÃitutioni aduerfantur, idetreOâ tuditiumtide^f^,px!tam diuinamfubiku it, id quod exptrtuntur qu jti-die.Hos 7*1410 quaq^^yt Cic.ait , Tttanum ègenereflituit,quod yc iUiceeleÃibus ,Ãc bi aduerfantur magi/iraiibin. Ã)eurdura amp;nbsp;pli*s quam ferreaillorum bominum pe^ra emoUire,ts adiuflu debitumq,, tum 7)11,tin» T^gtsÃti obfequiumfleÃeredignetur.
Kt autem FaÃrada muiter fuperba et injolens,tonÃ)irationu atq^ turbarutniÃaru caufaet origoexttti/fediciturfic yttnatn hodtequaq^ non multa in Gallia exiitilfent,et adhuc eÃftnt FaÃrada Jjoc eÃ,mU' Herts (rudtles,immants fuperba,aÃuta,callida,malitiofa,turbaruin iÃarum omniti atqj moleÃiaru quaÃÃabella,qua yiros juos, yt EuA 47djinum,mirn ytrborum blandittjs atq^lenocinijs in multas et qui-dem capitales fraudes impultrunt.Htnc documentum capiant omnts yirt,yr no» ttmerè mulitbribus yerbn atq^corfthjsfraudtim tÿ inÃ-dtarum fepè plenftmid obfequantur,Ãamp;Jua prtuata amp;nbsp;publica to-tius pairia faluti bene yoluni effe confulium.
Q^'tnadmodu autem Deus dupltcem tÃam coniitrationem patt-fectc,aiqjtca Carolit quot;M.ex maxtmn yitapericulnenpujf.icapradi-eartfatn et lelebrarino poteà immtnfa Dti Opt °M.tx.clementia at-que mfricordta,qut Fitnricü%l.ab intunte atate ad hoc yjq^ tempus ex innumerti innumerabtltu fuoru hoÃtu coÃtirationtbus, niatbtntf,tn Ãd'j.(,doln acfraudibui tripuitacÃbirattit.Eidefi'pp!icabtmus,yc tn^ poÃtruquoqjtiitfde yita at^falute ymbra alaiufuatutfi} hoc eÃj
VlV/T^ V/LÃ/T, VjNCAT, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ4
utno amp;nbsp;an^fltco ftto fr^Ãtih aéutrfri »mutt iunt»s amp;nbsp;ckft'tnAtbi ti-ushcÃts tutriarq^ (Oirationts,{oÃgt;irationtSiljgasat^fitJtra ifla omnia autnra rupertÃran^ere,ioutlltrt ac labtfaamp;art tlt^nttur» Tojlttmiyt Carolui J^.metfuUo^ ittrojj^ iÃos fnoshofitsnon Ãeuijt.^nec oruätlitatem amp;nbsp;immanitanm yllam txtriuitÃe/iyintil^ lorum at^jftluti tkmfnii/^imèptpercittitaadmirationit^ omnihut in(redtbtlis,r/ira amp;nbsp;inuÃtara Ã/tnrid %J.cltmtntfa,lf»iras,matjfut-gt; /uilo,pla(ahtliraSiiiua ^uiiofuü ytla(trlgt;i/?gt;mnamp;iniuritÃÃimiifuit hoÃilui rtÃpiÃctnidus , (ulf aÃtotn tfpnoÃitnrdusac ^eprecantiiust ytniümj, ab toptrtnobuj ignoftit ac ytndmdat, mtmor diÃiHliM Chifiti'Btatimtjtrieordts.quoKiAm mijincordtam confetjutniurt far.olum %j.au E^inhatins.fet omr.e yitafuattrnpujicacum fummo omnium amort c^jauort domi Cf foris conutrjatum tfft^ yt nuntjuam tt ytl mintmainiufta (rudtl-tatiinota à ^uofjuamfuiÃ. ÃuAbiiÃa.Hon minus ynt hoi dt Htntno \1.di(t {ÿ affn maripo^ conÃat domi tsâ foris ttuttdtbili amott.,fiivort Ãr honors (lt;jue ^uidtm tà dtgniÃimus propttr yntuium vrr t.is ^er.tfis praà an nam)abo».nibusftre Chri/iia»iorbis.populis loli E'uÃdtmttta can ta tÃdtonitas ac btni^nitas Cf lumani[as,^Ui.tr tt uiiis iam modis tt Ãatam ftc»,yt omni non modo nota,ftdtriamÃ/piciotrt ytl minima (rudtUtatis-(artat,.£cr,Ãantini ^uoi^ur \f. Ãn mam ltgimusfu.ffi ltntfattmacmanfuttudine,ita ytnonfactl 'tft adiram amp;nbsp;yindi8am fommoutriÃtpaÃus.l^Kdt cum homines tjutda feditioÃac pttulantts fiaroa tiuslapida/ftntgt;amp; accufatorts crimen illuditroxatrociÃimit ytrbts am.pltficaÃinticlamp;mirantts non minusgn.ue eÃe hoc laja matt Ãatd crimen,ijuà mft ipÃus Imp.yiuafacies tapidilus cafa aij, triam cotufafuiffit.Htc CorÃ.manufuafa(iepalpars,amp;lenirtr arridtnSf plaade rtÃondif.nullufe yulnus ex iiia lapidationefentire. ^o re» Ãonfo non foliim accujatot es illcs eluÃt amp;nbsp;abcgitÃedttiam ahosprin Cipes do(uir,ytin fua caufa placf bilrsfeprtebtaiit.
Torri) Caroll quot;ÃtipiÃc^war, hoceÃpraÃatittm amp;nbsp;eximiamerga pettgrinos humaniiattm ac btneÃcentiam Eginharrus hu yerbit
CAROL. M. REDIVIVVS IN CHRISTO fradicat amp;nbsp;excoUir. ^mabarperegrinos, amp;nbsp;torumfujà pïtndortun magnam habtbat cttr/im,aclfb torum mubitudo non folùmpalatit Iftriim tüam T^^no non immtritb yideretur ontrofa: nbsp;nbsp;nbsp;tamtnJgt;r9
magnitudine animi huiufttmodipondfrt minimègrauabarur , ^uum ttiam ingencia incommoda landt bbtralbatfs ac bonxfama merctdt com^tnfartt.Hiec ilb.lnttr omnej ferè yirtutts nulla nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in fa-
trb (ir prophanii Ibtrb tantopere cemmendaiur amp;nbsp;laudatur, quà m 'io/lgt;italifai,idt^ihumanitas,liberalitas atijut btntfictntia pe-rtgrinost âPraaetirn gentibus Lactdamonws T^omanos Itgimuf hojpicali(attsÃudioÃÃtmos,amp;peregrinb humamÃimos ft ft acbtni-gntÃtmosprabuiÃttijua non minima diuturniffabiln acÃortntiÃimi tllorum T^gni amp;nbsp;/mptrij caufa fuiÃe txifimatur. Erjt yero ^uofutt homintiprfuacot,tamtn Ãtgtj^Trinciptsac magiÃratut maxime dt â¬tt tÃt hol^iraltStamp;pertgrtnoj fufcipert^foutrtttutri atqut defendt-n ah omni iniuria.InhoÃitalitatt contra nihil tf^ tttrius, nihibfa-diut,nihilturpius J nihil ab omni iart diuino amp;nbsp;hamano alitnius. Vt auttm hac yirtutt Galli omnibusftrèaltjsgtntibus^omnium torumt qui in Gallia aliquando yixerunt, conftfiont atqut confenfui ad iuncyfqutdiempriEÃiitrunti itaHtnricus °M..inttr omnts GalloSt quibuspratiifamp;impttat J)eigratia,huius yirtutb laude ftrincipa-turn yideturobtinere.^^ullbtnim yerbb pradicarijatb atque taua daripottfÃ^ eximia illius erga peregrinos fides,amor,Ãudtum,huma-niras atq^ btnignitas. Experttfunt td, amp;nbsp;adhuc quottdte experiuntur omnes peregrtni,qui ex quacunq^orbb terrarum parte ad ilium ptrue nerunt,quorum alij in Gallia manentts, alij domumredeuntes nihil illo humanius ac benignius effe predicant,
2gt;itc yero erga peregrinos tanttem Carolus yertim etiam quo fuis pauperes,mopes,egenos , fine in fuo tffint J^gno,fiue extra-neos GT peregrinos mirifitebenignusfuit atque bentÃcus. Jdteflatur tius EeÃamtntum(de quopoÃea)quo maximamgati^ie atque bonorum fuorumpartem pauperibus legauit, immo qult;e Eciltfijs Irgauit, ealegeatqueconditionstjs rtliquit^yt adgauperumtä inopum yi-
tam
VIVAT, VALEAT, VINCAT, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5-9
tam fuÃtntandam conftrantur.'Dtindt in lunginquas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranf-gt;
marinasrtgiones,quot;Vtin Sjiriam,Ãgyprum, African,Hitrofolymas, Abxandrtam atqut Carihagintm alia in loca,in quibus cemptrt^ rat Chriflianos tgeÃatt ac ^an^ertatt, qua grant tÃf^ onus,prtmi amp;nbsp;tonflx^ari, magnampre pietate amp;nbsp;miftricordia fua ChriÃiana yim ptcuniigiad inopiam torum fublfuandam,mitttrt folebatfEt hanc ip-fam quidtmob caufam, ytttiam ConÃantinus olim '\l.tranfmarino ' rumT^gum amicittam ambijt,qub maiori ChriÃian^ fubillorum lm ptrto dtgtntibus auxdto pstjettlft atqutfubÃdto»
Htnritum fimilutr quot;KL trga pauperts amp;nbsp;inoptsbtnigniÃimum acientÃctntiÃtmumtffe^rtsipfa atque faiiatius quotidianattflan^ tur, ycinam hodit non rtptrirtnturnonnulliprincipesac magiÃra-tus,qui non modo nullapauperum acinopum commiferatione tangun~ turnullaqjtos btneficentiaprofiquuntur: yerùm tttam tosdiutxant amp;nbsp;txagaant,famt, Ãti,nuditatt cenfciac interirepatiuntur. l^iit immofiepenumero iniquû, iniuftis,intolerabilibusac yiolenth yeEli-galium,tributorum aepenÃonum impoÃtionibus amp;nbsp;exa^ionibus mul tos diuites amp;nbsp;opulentes ad extremam egeÃatem ac mendicitatem re-digunt,
Etfi auttm Carolus %/,èrga pauperts amp;nbsp;inopts yaldèfuit miÃ^ rtcors,btnignus amp;nbsp;btntÃcus,tamtn mtndicos ettofos amp;nbsp;yagabundos nonpaffits t^i[, hinc indtpalantts paÃtm in yrbibus, tir in agrts alijs eÃt moltÃite atqut ontri , amp;nbsp;hancvagammtndicorum yitam , qua multorum fapè fctlerum atqut fiagitiorum caufatif^ tir origo, feutra legtcotrcuitatq^rtprtÃit,Hacltgt ytfuitmtndicif palanttbusquic-quamtribui,Ãosquamqjrtgioneinoptsaltrt, yalidoslabort yi^um quaritart iuÃtt, Euit hac Caroli bx eostgrua legt diuina , qua prohibitum trat, nt quih in populo Dti eÃet mendiru !,cengrua amp;nbsp;ton utnitns honeÃati,qua yaga hutufmodi mtndtcandi Ithidint multa mo dn laditur. Symmachus quoque E hnicus ttftatur'.Ethiucos non paà fgt;s eÃe qutnquamè populo in yrbt mtndicare,
lt;^pf^gt;^dum magÃratus in huiufmadi mendicorum ya-
3
CAROL. K. REDIVIWS IN CHRISTO, ganttum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ati^ licentta, ^jugplurimorum nbsp;nbsp;friu/tterum Ã'
hlitoTurrt malcrum caufa er oKaÃo^ toetttmla tnaiortm ^dbtèi-rtdili^entiam at feueri[attm,titlt; iia ^utbufun fittt (iuibui^fiutftrt-^rintf nienditandrer htne itide fagandilutniMtn ftrmittire. ^fiud Gallos quidttn hiec Carolina Itx Cr (onÃitMto diligtnter adhnc ebÃtr uattir, ntc tuitjuam ftr y ties amp;nbsp;pagos 'Vagandt amp;nbsp;ofliatim 'viHum ^u^ritandl^i(tnlia conctditur.Stdyalidi^uidttn amp;nbsp;robuÃi ad labo-res amp;nbsp;Opera cctnpeliutitvr, ç«: aniem frtc cor forts amp;nbsp;ygt;alttudirits im-hectllttate Jihilabore corforts comparart nonpeÃ'unt, ij cer-tts locts adid deÃtnatts.eiua hoÃ/nalia 'ïocanturtoiuniuracnttrrsttn-setr. /f tefM hoc ^uoque efi °}\/lag'firatusnoÃrt anfliÃtmi amp;nbsp;ÃapitniiÃ-Ãmi ifi/lituium,tfnod/axit l/acs 'les htnefcelicittr^ ceepitdta bentfee Heiter ttttatnr ootiÃtrutT^
HanctpÃam Ctgt;rcltnamanti/^uampatriarrijjlegtmaecen-{orÃ(efudititm,yt alias quotfue leges e2^ confueiudinrs borias amp;nbsp;hont-Ãas Henricus âicrl.omni/uoÃudio atjut operasueri amp;nbsp;eonÃeruari tbl[, para'ust
Trattrea Carolum 'M.nett animo tantiim^Ãtdetiam corporefuifft tnagno,pulihro,Ãano amp;nbsp;rcbttÃoEgihhartosit alij htÃoriii reÃanturt Corpore,in fuit Eginhartus, fuit amploacrobtijlo^Ãatura eminente, qua tarnen tuflam nontxcederet,nam vti,fuotum pedum froceri-tatemtius confiât haluiÃe figuram* apicecapitts rotundo,o(ults pret grandibus ac yegeits, qutius(yt eiiam de alugufit ocults refert Suetonius ) 'vigorts quiddiuini ineÃie 'videbatur,najc paululum mtdiocri tatem excedente,caniciepulchra,facie lata er hilari, yndeformetaU bloritasae dtgaitas tarn flanti quam fedentiplurima inerat, quanqua ceruix ohte[a et breuior^yenterqjproieHiorytderetur,tarnen hac mem brorum caterorum celabat aqualitas, fn monafitrio S. Galli Helue-tico extant litera Caroll M.cudus addita efi imagofaiiei etptQor^ in rota Tamana,ynde appartt tum Jfecie fuiÃ'e yirili amp;nbsp;plena ma-iefiatis.
Hine apparet Henricam Carolo M.pradtceffori t^r agnate
VrVAT, VALEAT, VfNCAT.
füo non animo tancum, ftdttiam corffor» e//ifimillimu. ^am illtf tca htccorpore nbsp;nbsp;nbsp;adfertndatac tolerandos ^uoptof laboresrobuÃo
amp; 'Valido(t[fi nnn tam amplo cy proctro^'gt;etCarol.'^,)lAto ptBorti lattf hamer 14, âDetnde^ocalt^ magnü,ciefijt,ye^ttHtclari4 ac nitidi4, ^naleseeiam C. ïubj Cafaris amp;nbsp;Augujli fmperatorii 3^.oculi futjÃt ptrhihenittr. Supernlijs decorts amp;nbsp;elatts, frontflata tnafo magno esr A jUiltno, tiuali Cy^us olim praditus fuiffe dititur, cani(te(^UA ctiric amp;nbsp;moleÃiteet accelerant)decora,facttattjue yu{iulato,hilartee amabtlt. 'Denic}, forma eximtayenujla,7^gta,dignitatis plena. 7)« ^^ugujio /mp.T^.Suttonius tradtt tllu yuliu yeltnfermone,yeltaciturn adeo traneiKillo, ftreno^fuilft,yt quidam è primorihus Galliarie (onfeffus Ãi inter fuis, to ft tnhthitum, ac remollifum,quo minus ( yt de/linanit intranÃtu alptum per Ãmulationtm colloquijpropiusad-tnijÃis ) in pracipttium propeller tt. Sic Henrici quoqut \l. tär y ere .rlugujli yultus(qut lacitus tflf index animi')adeo f/à yenuÃus,llt;s-tus,ftrenus,amabil s,yt multi confeÃiÃnt, ft, titm antta ah eo alie-niÃimi,ei^inimiciÃimi fuifftnt,eius conjÃe£lufuhito mutât os, amp;nbsp;ex intmicisjdepoÃto abitHoque omni odio,ti amtciÃimos faBas fuilfe. lgt;7onnulli ettam, qui yelfua fÃontt, yel ab alijs folttitatiac fuborna ti yim manusq^ ei adftrrt tentawrant, eittryultu conÃe^uque à fct-lere conatu^e fuo nefario ( fitut conf eÃt funt) deterrttt ty tn ftupo-rem quendam dr admtrattonem tius conuttà futrunt. Hac Henrici ^.corporis form a yirilis fimul tt yenuÃa yatictnio qundam antiquo fuitpradi^a. /ncefu Carolus 'ivl.futtfrmo totaque corporis habi-tudine yirilt,quod idem de Henrico quot;Kl.pottff^ afÃrmari,cuius rota corporis conJlifW^io yirtlts amp;nbsp;exctlft eius animi index, yirilem tt yerè T^giam dgnitatem pra fefert^inctffu autempro more Gillo-rum ytiiur paiilf) celeriort Qt pefttnantiore, cuiufmodtfané inceffitm preefens ettam rerum flatus poftnlat.
yoct Carolus Tvl.clara quidemfuit, fed qua minus corpo^'is forma conutniret', yox Henrici 'âlvligni efif^clara, yirtlts Cuau s , hu-tnanitatisÃmul t^grauitafit pltna,Hic dt tloqutntta Jimul y^rius^
CAROL. M. REDIVIWS IN CHRISTO, »Jà dictndi lecas. Dua funt, induit, Tullianum illud tlo^utntiafltt^ mtnyarttSf^ua ^ojjunt loc^rtbomintsinampliÃimo gradu dignitai^t yitta Imptratortf,altera Oratorü boni, ab hoc tnim facts ornamtnta rttinentury ab illo belli pericula refelluntur. Sic Cornelius Tacitus in dialogo de Ora tori bus frifcisÃcribit ferfuaÃtm fuiffe omnibus^ neminem Jine eloquentia aui ajjiqui faÃe in ciuitate, aut tutri conÃicu-»w amp;nbsp;eminentem locum^ /dem eodem tn libro eloquentem eleganter fraÃdiumÃmul amp;nbsp;telum yocat, quo profugnarepariser amp;nbsp;inceÃert quts poÃtt,quibus conueniunt illa Ciceronts: ^Md eii^Ãnquit Ule jam nece/Ãarium, quam tenere femper arma ,quibus te^us ipfe poÃts'^el protiocare improbos^yelte ylcifci laceÃitus fâ £loquentia igttur, yt fcribit Eginhartus,Carolus âM.fuit copioÃus amp;nbsp;exuberans ,poterat^ quicquidyellet apertiÃtmeexprimere. Idem de AuguftoÃcrtbit Suetonius,nempe promptam ac profluentem, qua decet Ãrincipem, tius fuiÃÃe eloquentiam, eique curam hanc fuiÃÃe pracipuam animiÃenÃum quam aperiiÃtme exprimere. OptimeÃane,nam , yt re/le ait Cicero^ hoc yno praflamus yelmaxim 'eÃerts, quod colloquimur inter nos, tîT exprimere dicendoÃenÃa pofÃumus.Eloquentia autem Caroli %/⦠exu berantts teÃesÃunt libri tllt contra Iconolatriamj ideà imaginum cul tumÃcriptiÃylo copieÃo amp;abudante. Henricus quot;M.yt Imperatoriat ita oratoria arte amp;Ãacultate Carolo %l,merito eà coparandus, cuius tarnen eloquentia non eil^,yt Caroli âKl.ÃÃatica,ampla,copioÃajt-dundans , amp;nbsp;exuberant ,Ãed laconica, breun, acuta,neruoÃa,pauctf multa compleäens, planaÃmul amp;nbsp;perÃgt;icua.7)tniqj yt in omni yita» ita in oratione tenet amp;nbsp;colit difficillimam illamÃocietatemgrauitattS cum humanitate acfeÃtuitate.
A'aletudine Carolus \l.ÃuitproÃtra , nià quodper 11T f, annos ante obitum crebrts confliBatus eÃÃftbrtbus, amp;nbsp;ad extremum etiant y HO claudtcauit pede.Sic Suetonius Ãcribit C./ulium CaÃarem 111 r. poftremts yita année animi deliquio laboraÃe, nbsp;Ealetudine adhuc
Henricus quoque yÃus esiÃ^ tiei benignitateproÃtra amp;Ãecunda, quafastit Veut yt diufruatur,qub tot tantts^ curie,ÃoUdtudinibus, moleÃijs
VîVAT» VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6l
inoltÃijf,lalgt;orilu{, arumnn pru T^^ni^atria^faluttfuÃintnJM Jtnndu pat fimper tfft poÃtt, Cf mrportp^riftr ^tqut anima yaltat flurirt,u n,'Pro hac nut yalttudmt fanitatt ttrparn attfutanimi, ^MaiUt ad tottuj patrgt;a.j^ tommunn falutem ytitur, nas nott ( vt altm £(ht!(tj^JiulapiohtJao tui ^allu, ftdDta jnmmo yt rif^tmo animi torpnruj^ mtdtto ynta prtcts^ ^Ãiduas ardenltid« (ttofftrrt. ^â^alt udineporto hantfttam Caroliti'Kt.tuikaiur,t.o lam mtdiccrum oprra anj^confuiji, mtditamtnttf attfuepharma(u,^uà 'tt parnm txercttijf koMtÃn amp;nbsp;^tilibuj, parttm diataÃi ca attf^fohriaf ac tibtpotu' 'fTtperanfiaydr tjuibkj nun( nobn diitndum Inftbrt-butiUgt;i fttin.urAndi«gt;t^iinit E^tnharius , flura arbitraiuÃuo ttjuara mtdtcotum ionfilioftiif,ijnvtpene txfipis hahebat,^uodet tn (ibn af-fa ^lutbus alfueuerae ditrtttere, eltxu tffueferefuadebant. Sie Tj^erium ijunqitt /mp. 7^gt;, ttÃaittr SuitoniMj yalttndint yftttn efli pTulÃtrrima , ey ttrnpore ^utdtm prindparujpene toto propè illafa^ tarnen à trigejtmo atain anno arbitrant fucr.xetit fintadiu-^ttiento fonliliornm meditorum.
Idem de Paufania Latedeemonio literêf memotia^proditum eÃ^ ^uod amp;nbsp;ipfe talettidinem lurabaijine meditorum aPKilie, ynde lum medit'is eumtnterrngaljetf'n'à iç y tp:à » 7 ï) ovau,ideÃ,^uombdofaSn/ tt penex rellgt;iirtditfflhue,ij!tia non fam yfuj te rntdiia. Idem adrne-dn urn dicententyHif'èv kuxov t^ei'^id eli,nihd habet maltt/imiii modo leÃtondttyK Ãy JK ittTpS ^pà fo.'UjideÃitjuia non re ytormfdlt;(o. Sei yt omnibostn rehttt, tta htc tjuo^tte in parte tenendum eif medtutrif yttanda duo exitemat ^num eà medicorum med'tamentorum ntt temp'tif ar/jutneol o,alterum eà treher nimurtr tretfuenj medtca-mento''um yltts,amp; med corum multorum tutba fjU e.yt, teÃe Dtonf^ Vi ârtanns mo-iruiuf ro f ff lt;S rÃ,ippiim perdidii. Heniiiut tijt propter Pttiam torporio conÃt.tttionem medirotum opéra aiif^ton-Jd'jS non yalde ndiger. ( '2\l im^teÃe tpfo Chnà i.ijui yalent cr fant non indigent midito j ïamen meduos cr medirinani, ffw /fei donum at^mhnut lingulate pluriir.ifatit tÿ fiopuitlp^, ned toium
CAROL. Mt REDIVIVVS IHCHRISTO eonfilia atquepharmaca nfquaqnlt;tm aj^ernatur ac reijcit,fed ijs Iwâ iens ycituritntmor di^iillius fa^itnriÃtmi,Ec(leÃaÃtci Honora medicum digno munert,'Vf yiartf eo in ntctÃjtate. JJomi uuseumcrtaHir,Gr mtdicina ab ÃltiÃimo exorta 'Ãrgtsho» noranitum, Jrs medici txaliatipfumiamp;facit tum magnum apud Principes amp;nbsp;magnates. Dominus médicamenta, amp;nbsp;remtdia ex ter.-ra produxit,amp; prudens non aÃgt;trnatur ta .Interim tarnen cùm in tan (a occupationum moleÃiarumque mole non eiÃt otium yt 'valetudini ftruireamp; operam dartpoÃit,Deuf,Deus inquameli^ , qui tiuscùm (orportSftum animifanitate admirabdi rattone tuttur atq, conftruat.
Exercitia porro corporis,quibus Carolus 'M.ciim animi, tùm 'Valttudinis tutndte caufa yfustlf^-,tria commemorantur ab Eginhar to,»empe Equitatio,Etnatio lt;amp;â lgt;IatatusÃut HatatiOftt thtrmarü 'vfus.Extrctbatur,inquit illt,aÃiduetquitando amp;nbsp;sgt;tnando,quodil^ ligentilitium trat;quia yix ylla in terris natio inutnitur,qutB hac in re Francis poÃttaquari.Caium lulium Csejarem queqj Suetonius tra dit armorum equitandiperitiÃimumfuiÃft,amp; yt additjaboris yl * traÃdtmpatientem.Flutarchsts etiam teflss equitandi yfum Ctefari à pueritia adto fuiÃifatilem,yt rtfiexis intergum manibsss, equum fapè yitlociÃimo curfu concitare confutuerir.,FerÃe(teÃe Htrodoto) à pueritia(idquod ttfecit Carolus ^l.)filiosfuos fagittandi amp;nbsp;equitandi arte curarunt inÃitui.jipud Farthospracipuè (yt etiam apud Francos)tquitandiyfuifuitcreberrimus amp;frtquentiÃtmus,ita yt equis amp;nbsp;btlla, amp;nbsp;quaussÃuepublicaÃuepriuata ofÃcia atq,munia o-bire confueuerint.yipud hos inter liberos et feruos hoc erat dfcrimtn, ' quodferui pedibus,liberi equss incedebant. Equiratioautem ( cuiue Dellerophontem,teÃt FliniOiantiqui primum auHortm facittntÃibt rum hominem,yt eüf apud âPlatonem in Lac hete, maxime decet,amp; adf^nitattm,adrobur corporis,adbelltcam difciplinam confers asq^ eonducit,yt ^tuopbon,Flato,Fhilofophi sÿquot; medici teÃantur.quot;Plato lib.de leg.inter ettttras gymnaÃtete bellica Ãecits equitationtm quoq^ point,qua non yiros tatu!i!n,ftdttiampuellas ytipoÃi ür dtbtre etn
VtVATâ, VAtEA T, VINCAS â Ãitt,Galenut ftmiliter inter reliquat exercitationetgymnaÃicaftnon infimum locum equitationi tribuittquanon corput tantum,fed etiam ftnfutfcribit exerceri'.cir id medicorum quorundam teÃimonijt pro^-iat. Alexander Trallianttf in dolore capitK,quem caufafrigida gi-gnityiit in epilfpÃa,et infurdttatefalubriter adhiberi teÃatur^Hanc Tliniut lib.z7.C.7.Ãomacho eSsT coxtf(tametà Hippocrates obeÃe po tiut/cripfit)'yftiliÃimam habitamfuiffefcribit.Hacfenfuum inÃru-tnentafnbindepurgat,eaqueacutiora reddit, hydropicos ( ytfenÃt Trallianutfà qutd altud,maxime iuuat,folutam aluum, Gr tfÃuengt;-ttm,teÃeCtlfo,coercet:cruraquoq^tenuia craÃefacit, yt Germanid exemplo Suttoniut afÃrmat^ Cattrùmthoraci maxime aduerfatury nee non ygt;eÃca mala afftÃa, in cuius ylceribus curandit Archigenet tlari/?imus ilia Hadrtani /mp,archiatros pracipuè yitandam eÃe e-quttationem docuit»
Hoc extreitationK liber)iliÃima,itllicoÃÃimx etfaluberrimagt nere Htnrtcus âM.à pueritia y fut amp;nbsp;dtleSatut efi,equitandiÃudia^ ÃÃimut acperitiÃimutiyndeetiam nullaferè ei dona atq^munera ma gttfunt accepta et grata,quà m optimiamp;- generoÃl?imibelleqjaptiÃi--tni equi,Equitationibut item creberrima et celerrimit hodie,non tam yelyoluptatM ttanimi,yel yaletudinngratia,quà mneceÃttatit, amp;nbsp;fua fuoruq^ faluttt ac defenfiontt gratia ytitur,qttaru ille, qaod quide omnes tefies oculati fatit admirari no püÃuc,adeo eà patient,y t arma tut,et quidegratii armatura indutut xx îH i.horaruÃacioequitatio nem tontinu(l,itayt nunqua de equo def edat ferre atq^ tolerare poÃir, ^odad yenationem attinet(qHa nonfolùm quot;Perfarum T^eget, yt ^enophin in i.Padia Cyri,e2r multi alij teÃantur,yeriimetia po^-tentiÃimialij T^ges ac principes yft funt)illamÃmiliter etadanimi eblfdationem ac yoluptarem,amp;adfanitatem corpora atq^animi,amp; adbellicamfortitudinemÃtilare,plurimorum hiÃoricorum,medtco-rum Crphilofophsrum teÃimonijs,â^gum exemplti,yfu amp;nbsp;experien tia ipfa ita darum amp;nbsp;manifeÃum,yt prohatione alia nonÃt oput.
igt;iec tarnen Principet yel T^imrodum, yel Efauum^
CAROL* M, REDlVl VVS IN CHRISTO
ÆKorMm infatru Itterû fit mtntio, 'vti ^nrifuut illos Erancoru»» 3^-get,ilt ^Mthus/ufiià fyelttiam \itthrtJattm Ponti pottniifi Jimumimit^ridebtnt, tfutm yifiifutadto fanitutu amp;nbsp;yitafiuJioJutn amp;nbsp;ytc^tioni dtd/tu/n fuifje legimin , yt V i\, annu , ne^ut yr-bHintqutrurn tt£lo yjuifit.pJot tP^,non dtbtnctia yenationibuso-peram djrt,yt tntertm gt;es atque ntgotiaftria,grauta 'S ad T^ipub-faluretn pertintntia negltgant, s ul js tunllj. profi^o urburiuf eu libidine potiUîin ^pub.s in Etclefia »gendi ftottfi^ftm arque liitn-tiatn permtttant ; atqut ita dum ilb fieras tn ^iugt;4 s nemortbus irti-moderato ac improbo labort confitEi ,ntur ^tnttrtm fubditosfiuos mul~ torum quafiyenatoiurnamp; lyrannoTum tniurijs yt atquttnjidtjs di-titxari s opprimi patiantur.
fjuodad Henricum â^lagnum attînttdH* qteidem incredibili yt nandi Jludio ducitur,ntctair.tnidcireo (ytprifiailli Francorum 5^ ges,de quibua fiuprà fiactre confiutuerantJrtrutn e? btllicarum, S ci-uthum J S fiortnfitum amp;nbsp;Ectlefiaflicarum curam ntgligir, fed cun- quot;nbsp;Pla (yt txptritntia quotidiana docet^ad ^gni amp;nbsp;^ipublicee fia-luttm pertintntia ipfitmet,rural,injjicit, perlufirat, gerit, amp;nbsp;admi-niflrat optime ac fiapitntij^imè, Ãtitur quidem tilt confiilio atqut o-pera proctrum, Pnncipum ac confidiariorumfiuorum fidd.jSima ,|i«-ttrim tamtnfiuum quoqut turn illu coniungit confidium ,fiudium, la-bortm atqut optram. Non ttiam hoc ttmport otium dli conctdi-tur ad feras ftPlandas ,fitd ( proh dolor ) fieras amp;nbsp;immants fiuos ha-fits, qui fieras non tiquant fiotùm, fitd ttiam fiuperant fieritate atqut ferocia , à qutbus non ipfius tantiim, fedtotius T^gtii patritequt fd-lusimmanijîtmèoppugnaïur ,cotifie£{artacptr/iqutarmM btllv^ iu-fliÃtmo cogitur,
Natatu quoqut firtqutntt Carolus âM. teftt Eginharro,(crptss txtrcuit, cuiusadtb finitperitus, yt nullus et iure pretfitrripotuerit. Natatiottu ohm maximus fiait y fus, tta yt pnen Jimid turn literarum tlemeniHnatandiartim difictrent,yndt prouetbiumtllud: Nec hterasfictt,nic natartfConira bardos S inertes,proftPium tjl. Nata* tionit
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6^
ftottù peritia in bellif,in naualibus f^rtftrüm pugnti, in tntnftundii yadn ac flunnimbut ^alJt ytilt^jimmà neaffaria^yt contra arttf tut ignora itia amp;nbsp;tmprrittajapi magnarnm cladiumtfÃ^caufa^^uoi txtrcitui Cy i tutmlJt xtnophunprodidit, Hancob caufam T^ma-iti, vefcribuKtgeiiuf,campum'K'lariiHm Tybtri yicinu deltgtmnt^ ytc tnaberoarmujeft exerctrtntyinalttro fitdorem acpnlutrtm di-ltnrtnt,f^ nacart /imul difcerent. 'Katandi ptritia Itgimtnfapi ma x mot âPrincipeiingrauifùmu pericnlapruatostfft. f^ndt Tlato in Gorgia nararionti yfam barium er multipltctm csmmindans hae homuits fupè èpericulii maximii tuad(rtyamp; adattdtndumforiiortt antmo/iorefij, rtddt fcrihit. Sic /uliufCafar ciim ab ho/hbus tllum in^-tibui yrgtrcturfnatandodifcrimtn tuaÃt,amp; altira manufub^ lata CoMmeniariafitnauit.Hinc /luguÃm ifMotjnt tradttur nepottt fuot ipfe amp;nbsp;natandi artem amp;nbsp;l tttat docuijje- T^ec yeri) ad rtm tantum mditartrnyyttum ttiam ad faletudinid conÃtruationtmyamp;affe-Sionum éfuarundam curationtm,ad Ãcettatts amp;nbsp;ardertf temptran-dos,adf»mnHm inducirndum(ynde Horatiuf^
Transnato Tyberim^J mno t^uibm »fÃopue alto) natationern conductrt,GaUnui er alij medici docent.£iut tarnen fe-cundum diut'-Ã.if afiuarurny'tftl calidarumyelfrigidarum, yel mari-timatumyeldtlc u 'iy'vtlflunialittmtyellacujlrium , yelÃagnanti-um aijualiiatfi.diuriÃe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãint yiret.
Carolus ergo X'f. natatiane illa calfda(i^ua indurata emoUitndiy fff 'gtrara calffaóendi yim babert pMtatur,erob td à Cotlto jdure-liotn (urandts arthrit cti commtndafur)cum adobleBationem t:^y» luptatem,tiiin ad Ãanitatemyadionco^iontm, adfomnumÃbi cond-liandumyit'trn addtfcipbnam militarem yÃte eÃ,
J)tlt£latas rjà autem Carolus yaporibuf a^uarum natura-liter caltnnum , ijua thermayocanrur y ijuarum ./ftjangrani ( ynde etiam yrbs tllaÃcfuit appellata, ^uarn altj j^tjuas Ãmpltater ahj y^/juas Grantas à Sereno Graneo legato Germanta Cffrbtnanx Ha iriano imperantt yocant) magna nbsp;nbsp;nbsp;copia Et bac eiutdem de caufa
iC 3
CAROL* M. REDIVIVVÃ TN CHRISTO,
'^Atiuügrani T^iam txtruxii,ilgt;i^ extrttnti waann^ y]/!, turn continue habitauit,in t^ua atihuc /mperatoresinnngi C co^ ronari conÃteutrant'
balneum autem nonfoliim filios, 'gt;periim etiam oftimates amp;nbsp;a-»gt;icos,al}^uaKelo etiamfatellitum amp;nbsp;cujlodiim turbam inuitauit^itA yr nonnuntjuam centum y el eoamflius ynà lauarentttr.
^alnei yfusad eluendaj forties, ad leuandaslaÃitudines,ad cor fora tmollienda,calidifgt;rafertim(ynde dtQfiaTroytai^oia, à Clement, ^lfxand.dtäafunt)addtlitias deniq.amp; raollitiem eif^magntn.
âBalnetf igituriÃtt calidnÃue thermit,Carolin °l\4. ytefl^ yeri-Ãmile,yfus r tum yaletudinn amp;nbsp;fanirarn,tKin animi cr yoluf tarn honeÃte,tum deni^j humanitatn amp;nbsp;amicitia caufa, amp;nbsp;idcirco non folùm filiot,Jed etiam oftimates, amicos, fatellites corforifjj cuflo-dts,magnam deniq, hominum multitudinem ad balneum ceuadcon-ieiuittinuitaretJlJnlitus,illorunimirMfauore,beneuoltntiamamp; amici tiamÃbi cociliandi hacfua humanitate amp;nbsp;fouendi,tä forfan etia mul ta hoc fa^o cognofcendt amp;nbsp;expifcandigratia, Tslam nullnferi in lo-tn flura, qua aganturat^gerantur totain yrbe,quà m intonÃrintä at^ balnets,(ynde prouerbtum lipfts amp;nbsp;tonforibtn notum ) cognofci foÃunt, eb tjubdmagna ex omnibus yrbn fartibus hominum copia illuc conÃuerefolet, ^uod^Ãlln in locn homines nefcio quomodo libt' riuslotjui,garrire amp;nbsp;tjuaun effutire confuetierunr.
autem ytileyalde fruCluofum Ãegtbus tif âMagiÃrad-lus ^uaHif,lt;iua in yrbeÃunt amp;nbsp;aguntur,fubditcrumq,fuorum rumoret, opiniones, fententias artfjiudicia quibufurs de rebus cognofcere, Henricum °l\4. ytriÃmile effnatandieffeperitum , rhermts autem huiufmodt at^ balnert yttndi,etiamà tja deleBaretur , otium ei f^at^ facultat, balnea amp;nbsp;therma, ^ua eifudorem excutiuntt funt bella continua amp;nbsp;grauia , in quibtta eifemper e/à defudandurrtt Ethacde exercitijs at^ balntts.
J^unc de i^fu etus amp;nbsp;âDittta,tfua alterum amp;nbsp;^uidem optimuya Ittudtatt tuenda amp;nbsp;conferuanda, yel etiam amiffs recuperandaell^ remedium^
VIVAT, VALEAT, VfNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4
rimtdinm.Fruflratnim yaleruJiHtm remtJtjs amp;nbsp;ftharmacii curart ÃuJtmus,fi czbi,f oifi^ at^ dixte intemperamia nosperdimus, Fndt Cynicuf ille philofophus merit o eos irridehat, ^ui pro Ãinitate lica-rentiZsr interim immodito cihpottt^fefe ingttrgitarent.
Carolm igitur potu cibofuit temperans,fedinpotu tem-perantior:i^uippe qui ebrietatem in qualicunq^ homine, nedum infeae fiits plurimùm abominabatur:cibo enim no adeb abfiinerepoterat, yt fxpè quereretur noxia effe fuo corpori ieiunia, Fini autem amp;nbsp;omnü potus adeopareus erat, yt fub ccenam raro plus ter biberet.Idem fere de j4uguÃo prodit Suetoniies, quem feribit y ini natura fuiffe parcif~ Jimum(quam laudem etiam lulio Cefari tribuit ) nee amplius ter fu-per lÅnam hibtrefuifefolitum.LexmyfiicaapudÃufoniumfuadet aut ter aut nouies eÃe bibendumtqui Ivlufas amah ter ternos cyathos potattquiyero Gratiarum cultorel^,ytinquit Horatius,/upra tres bibtreprohibetur,ÃnacbarÃsphilofophus dicerefolebat ,yitem pro-ducere tres yuas : primam yoluptatlf, fecundam ebrietatisttertiam meeroris. Cui limilt illud ^efopicum, ^acchum trespoÃidere mifiio-nes,primam quidem yoluptatisÃecundam autem ebrietatis, tertiam yero contumelie.^puleius in Floridisgt;admonet parce ör ter tantum eÃe bibendum. Idem quatuor yini crateras Ãatuit, primumadÃtim, fecundum adebrietatem, ttrtiumad yoluptatem,quartumadinfa-niam pertinere ait. Fino, inquit 'PliniuS)nihil el^ yiribue corporis ytilius,neque aliudpernicioÃus,à modus abÃt.
Età yero fobrietas decet omnes, tarnen Tigern ac Frincipem maxime,amp;prefertimrebus militaribusdiflentum. lgt;lotum ef^il-lud'.Fino fapientiam obumbrari, Fnde lex Flatonica iuÃit Jdagi-flrattes,quo tempore 7^mp.gubernant,yino abfiineret Ide yino inter dicit omnibusgubernatoribus,iudicibus amp;nbsp;cofiliarijs:Ãc lex âMofea facerdotesfacrificadi tempore yoluita Ttino abÃinere,amp; Salom.T^x fapientiÃimus magiÃratus amp;nbsp;iudtces yetat yinoyti,fcilicetimmo-dicOfÃ^ eo tempore quo Hits fungendum fuo munere, Flato,/IriÃote-bs^EufebiuS)Galtnusiaudant ythsmtntir legem CarthaginenÃuittt,
CAROL» M. R ED l VIW f CHRISTO, Æ»« nttlUtn milttia û caÃrtnfiiut «(ciipat».'»initm toto mi-hfia (import ptrmtttdarur,ftä nbsp;nbsp;nbsp;âtrat i,hiâda. Sic i arJutU.
Ji ^atm deprthtnätrat in rxercttu thrtnm,tnm puflta aifnam potar! (ompula.HenrHiltmtbier \I. magna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n trificatnahopotu^
ttmptranttj amp;nbsp;Ãbrittaijinnjuamtnimi pn.f Qorn tantat,ty tai9 atlmtrandutgtrtrt p' fthtonnà igttU fg trapula hoc ti^, in,mostrata cbi pütoijj ingargitationt ttuanimt lotpoin^ ftflt maxima abenitj tfi^ atij^abhorrtt.
Ac CaroU^uiStm Ivl.maierinpotiiifuaniin tibo Sicitur fuiÃi tttrpetaria cy abjiintntta propitria ifitöS itiunia habimi torportt fuinox a at ptruulofaminujfacilè ftrrt potui,. Ai Htnrutti nbsp;nbsp;nbsp;iit
btUopraprtim afijue tajiru ineSia!,fanni,Ã[ft,itiuntuTum Stni^Ãut HtieÃiratu,Ãuefantra(H,liutttiam ttlgtonu taufaJtnt luftepta,'Si^ p gt;litntil?tmut./^ttnam yi, 0 T^gi*tti ($- /mptratoium hurum pottn-{iÃtmofitm ttmptranitafn omntsnojlra atatn T^gts yVrinäptt ae ^lagifiratusimtiattritur , ntc iia ,tbriiiati ai^ntcrapulatÃ~ ftât ätSiri,ijua rs tpÃj , cott T{^tpf.blnt attjue EuliÃaplnrtma pafit Samna.intommoda a'^Stätiora, HoSit tan.en pltri^torunif quiyitl T^bulbubbth ytl EitbÃjspraftint,non ,yt Catoiui AoguÃits ttr ÃtS teiitJ,ngt;iUitt,ai^aSti totot Sitt noStt^Ãlbunt at potaul^ita quot;ft quot;riMut illn nihilabud (fuà mblbert tjjt yidtatur 2gt;ion btbunt quot;ftladntttÃitattm , quot;ftlad fatittatemjyeleiiatn adhilariia-tt»t,Ãtd ad in fantam,ad fur or em,^ ad lontumtban ,non Ãttf fXtin-gutndte Ãdandajed magfgt; aehut n fiamntandttgratia. *birt *Vt Carolua 'Kl.ebriiiatfmrtltnft'Vtlaljs ab,.minanittr,ti ptopina ttonti,fi iUt,atinM,tattontj i/ias perniiiof.sad btbtndS prohibtntf ftdebrietattm a'tj^itniultniiam tn fttff abjj anani fobrittate ton-ttà tn ft fj abjs idt,u(,ac dtteÃaniutift t;, aboi propinationi bioi immantbua quot;fim.Ã^tngurgttani et ob,uu:,t( ad ^uiriitt nigotta at ^ue munia ttitpreiplane ctinuttbi rrddunt,
' JJ^iidadlonuiuia atfihei,Cat oll- ^EratifimèrnnuiuaritEffi-liiif.,iajfptttctpun tariiùfnJoltnMlaiibit}, taijitn turn magnohona-num ntf-
VIVAT, VALE AT, ViNCAT.
«»w ttumtro, ^iuail liitnilitar^ tiutfuit imlidum, Hodit inter not CleriÃianiit^tar ^Jl^^^lem non fr^eftdes tantitm amp;nbsp;opnlentos ,ftderiam friuatoi amp;nbsp;inopet^non rarijlimè,fedcrelterrimè,imo ^uotidie,^ttattdt de caufa t^r otcaÃone conuiui4,come]fationet amp;nbsp;compotaeionet intern feÃiu^ intemperantiÃimte a^itari coÃteuernnt cum m^ximn tern-for^,^ecuniarum,honeÃatii,f4ma et exiÃimationH iniîuratHenri-(O auttm noÃro 'M. yix 4 tot tantt^^ ne^otiji atqne moleÃijj reÃgt;i~ r4ndi 4t^ue yiuendi nednin conuiK4ndi[eu conuiuiu cum[uts Icetu ty bone/la 4^ir4ndi f^4ciumamp;facnlc4S datur,
Ceena Curoli 'M.tiuotidi4n4 cjuaternii tantùm fercultf prtehba^ tur,pracer aÃam, ^iiam yen4tores ( non aucem pueri 4Ut adolefcen-tuit quidam molles,delicatiyÃ)leMdidi,compti)no patina,lancibut ar~ genteiiÃed (moreritu^ miltturi amp;nbsp;yenutorio,cuius ufudHomtrum quoipuefit mentio)yeruhus yeluti lunceif Ãueh4Ãtf,inferre[olebunt^ e[ua carne affa ille lubentiae, quant yllo alio cibo yefcebatur.Ita Au-guÃus potentiÃimus Imperator teÃe SuetoniotCanam ternis fer.. culis,aut quum abundantiÃima foret,fenil prtebebat,yt nonimio fum ptUfita fumma comitate. Ab hacfru^alitaie remotiÃtmi funt noÃret letatis non foliim Principes,fedetiam priuati homines, quorum can«e 4t^ conuiuia plurimii, amp;nbsp;quidemcopioÃÃimii fumptuofiÃimisqj fer culis funt inÃruSfa cum fummo amp;nbsp;r ei familiar ii amp;nbsp;yaletudinss da., mo atque incommodo.
Henricus M. ticm exemploÃto , tiim legibus fumptuarijs hu^ iufmodi epularum ferculorumque luxum atque luxuriam ( quam yerèluempefliferamatque luBuofam dixeris) ccenareatt^compri-mere conatur.
Ccena porro Caroli Magni non tarn cupedijs atque delitijs, cibii acpotionibus delicatis amp;nbsp;lautif,quam acroamatis Ãermonihus,lt£lilt;-unculitÃtcris amp;nbsp;liberalibuc inÃruUaamp; quaÃconditaerat.quot;Ham in~ ter ccenandum aut aliquodacroama, aut leBorem audiebat. Tant» ergo Magnus Ule Imperator literarum liberalium ac diuinarum amc^ reflagrabati inter ccenandum quoqutijsyacaret ,ijsceudtlitijt
CAROL» M. REDIVIVVS IM CHRIJTO; ÃiMiÃimii amp;f4lubtrrimù animumfuampafctrtt^Dtacroamatnin huiufmodi conuiuialium yju apud yetertj mult4 txtant in anti^uif liitrarummonumtntH.'Plutarchiultbrofe^timo Sympof, *Probl.3, docttj^Uéi nam acroamata coena fini adhibtntla, lir morn ftribitfutf fe rectntK,yt Platon^ dialcgi animi ludij, canfa agtrtntur* Plintitfin EpiÃelff de Spurina:Frtqutnier,inq»ttt, Comcedijs ccena diÃingmtur,yt yoluftatts Ãudijs quo que condiantur. Tlittarehiti' loto ante cicaco btnèfapiinttrj, montf,omnia acroamata, dramata, tomÅdias, tragÅdias, mimot, omnei dtniqut lMdos,qui audiiortj ad impftdicitiam,ltbidintm,aÃeBuj,a^iontsjj turpis amp;nbsp;inheneÃai iaci-tari lgt;olÃtnt,ab epultt rtmoutndos
jiltxandtr quoqut Seutrm ty rtamp; nomint, /mperator T^oma^ nuifteÃt Lampridio, nanot tsr nanas, moriones, hi/lrionei,mtmot, feutras,ioculatorts,nu^atorts,arttalogos tx aula fua eiecit. 2)e le-Sionibus quoqut cùm apud Ethnicos , tùm ChriÃianos Primiriutt EccleÃa inter cÅnandum yÃtat^ alibi copiofiu4 tf^ didum^ llli qui hoc legendi ofÃcio fungebantur, ledores amp;nbsp;anagnoÃa fuerunt didh
Legi autemà futi anagnoÃis Carolua âMagnusftbi curabatnonfa bulas quafdamamp; Itgendasyanas, anilts acfuperÃitiofas,noncar-minaaut feripta quadam amatoria, feurrilia amp;nbsp;objcÅna ,fed hiÃo-rias ,exquibus ceu optimts yirtutumofficiorumque omnium magi-Ãrh ytilia amp;nbsp;falutaria benè yiuendi atq, regnandipracepta haurtre poterat, amp;inprimtê T^gum antiquorum ada amp;nbsp;resgeÃas,qua illi adyirtutêt laudtsqueeorumimitationem documento effepoterant ae inuitamento. Htnc T)emetrius Thalereus ^gtm Ttolomxum ad-monebat,yt tojeriptos de J^gno7^gKq,antiquorurebttsgeÃts libres Itgeret, quoniam qua amici dicere non auderent, ea in libris (qua liiere tu omnibus loquuntur) deferipta continertnttir.'î^ec yero Caro lui âMag.literarühiÃoriarum^ prophanatuamp; humanarutaniùm, fedetiamfacrarumledionepafcebatur , pracipuè autem monumtn-forum Sandi JuguÃinijtx quibus multapoteratpulthtrrima amp;fa-luierrimA
VIVAT, VALEAT, VINCAT, Mfrn'ma, (tf»i itnt (oltnjte EctltÃttqHt rtformandtituM ^tpuhltca btnè 4ilmint(lrandlt;e fratepta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilt^rtmtre:yfu-gt;
^ujiini certipdirii EcdtÃie primititttt auguÃiÃimi pracUm faiptit tttHlfH poi^ (Mncnicax , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;ttuihinttcuj ilUs literas Tra-
phtticai dr ^poÃolic^t pefirtmn hù ctmpsrtbus mtntû ocnlas ^ptrutrttnt, ad mtiltoj trrores amp;nbsp;abafus, quipaulatim in EcdtÃatn irrtpftrantyCtfnendosac intdhgendot. Itaqut dubium non tF^tqum â¢Cardus quoqut ^.aÃtdua liirorum Sandt AuguÃint Itdiont mut'-tos animadutrctrit at dtprthtndtrit in EcdiÃa ritus tcartmoniatt mor«/ dr confitttudintsJupttÃittofas,multos trrores amp;nbsp;opiniones prtt ttas,multa antiÃitum EcdrÃte yttta regnare ac dominari,qu(e eerri-^tri amp;nbsp;emendar« per concilia quadam ab illo indtSa conatus td^Ãtd propterttmporum amp;nbsp;worum, Eplfcoporumq^iniquitatem conatibus eius tgregüs euentus »o» omnino riÃondit. ForÃan etiampontificum illius ttrnporid ,priefertim quibus plurimiim ac nimiumfortaÃit tribuit,audoritate, amort amp;nbsp;profopolepfia txcatatus , wultostrro-resamp;fuperflitionts, ydnonyidit utlfi yidir, nonaufusti^cor-rigtrt,.
Qttaniam auttm 'vt Sandui AuguÃinus inttr antiquos illos Ec^ dtÃa primitiute patres amp;nbsp;fcriptores principtm facile yidtturlocum obtintre , ita prte ctetera AuguÃini fcriptts Uhri Uli de Ciuitate 2)ti yaria amp;nbsp;multiplici dodrina atq, erudttiont pleniÃnt amp;nbsp;reftrti : mi-rumprcfedoiiontfl^fCarolum'M, illorum potiÃimitmltbrorumlt-dioneyaldt fuilft ddtdatum, prafertim dtm practptor quoq, tiut Alcuinus dodrinafcriptorumq^ S. AuguÃtnifutritfiudioÃÃimust 2^U!ic yideamus,quo Henricus °Kd,canandi mort amp;nbsp;confattu^-»f^tatur.Is ccena prtmumÃutprandio cogiturpropttrinfinitesoc-cupationes , moltfiias atqutpericula yti brtuiamp;celtri, amp;(cuiuf* modi epulum nos tqutÃre yulgo appellamus ) '^na quaà manu et-ntrt cibum atque potum , alttra ttla atqut arma , quibus ftad-utrfus hoÃium fuorum yim ac impetum tutatur, Antt tir pod^ Ctenamtiuf atroamatafunt Jota atqut prices facra , quibus patri
CAROL« M. REDTVIWS IN CHRISTO, éttqat paÃiriilU noÃro commnni attjue cccbÃiffro alimentü animi
(orporü ,proqut omnibut tiuf bann atque dann car paren amp;nbsp;ÃiruHalibtngrattai agir, tiuÃutgratiam,opem,auxiliuin, tutelarn, ^ua mayimè ft indigtrt noutc ,/jua^ttiam précipité nititur attjM canÃdit,implarat,Hoc elà exordium, hic ei^Ãnn cÅna titnfar.QiH amp;nbsp;rehgiofm, lntercanandumyerà ,ntc nancÅnaz^ prectbinptra-i{ii,ioctf,falibui,diSirijs acutn amp;nbsp;Itbtralibtnft Cr amicoi at^ut mi-ntÃroi fuos obleblare confutair.Tnt ctectrn anttm librn ati^ fcripcif potifiwùm omni rempart pafcituratdtlt3acur,illo omnium Itbrt-rttm atijut fcriptorum,tiuie ynquam futruntjCir adfintm yfjut mun» difutur a funr,principe ac primario ( ynde triam xctT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãi'Ãhta,
idtll,Ubri apptllantur)canonico,dtuino, cceltÃi,Prophtcico amp;nbsp;jdpo~ flolico. Hichhtrà fan£liSpiritus libtralitatt libtrrimaq^yoluntate ac inÃirationt proftBua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ytrt libtr ab omni err ore arque yitio»
Cridcircaadnosomnierroreamp;fuperÃitiont liberandor, amp;nbsp;inytrn rtligionn pietatn^libertattm yindicandos aptusptrfi e^Ã^amp; ido-neus. Qutmadmoduigitur olim Alexander Ule âl^/IagnusHomeri Ilia da rei militarn yiaticum apptllauir^, amp;nbsp;'Po'eta illius fcripta tanto in pretio habuit, ytfubpuluinofemperpofitaadmanumhaberet,cùm dictre folertr,malle fe difciplinn quà mdiuitijs exctllertüta Henricus âM.facrum rSquot;falutare hoc amp;nbsp;yitetprafenris,qua yite iaÃar elf, eisr yitafuturxatqj cesleÃis yiaticum aÃidue circumferre, yoluere at qutrtnUuere,diurna naSnrnaq^ manu,fenmentt potitn y er fare con^ fueuit,
Diximus de cibt dr potu,nunc yideamns de fomno, qui ad cibipo-⢠tusque concoUionem, amp;nbsp;adyirium corporis amp;nbsp;animi rtcreationtm. yrilis,immo neceÃarius eff.Ham yt To'eta Ule cecinit:
^uod carer alterna requie durabile non eff,
igUar Carolus Hl.poà cibum mtridianu(merendam yeteret appellarunt, quiltnisfacUisqj erat cibM,quoyeserestrant contend ad cana yfque tempus ) pomorum aliquid fumens , ac ftmel bi.^ btns tdepoÃfis yeflibut ac calceamtntis , ytliu noUtt folittn erat,
dnaiut
VIVAT, VAlEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67
tluniuj ant trtius hori^ /luitfieiit. Sic Ãugttftuvi Æ«!)Æ«;fctibù Sut toniuSf^oà cthum mtriJiaHttm,n«n '^tCartlui quot;Kl-depofitii ytAïliut 0quot; calctHjftiîic/i quot;Vt ytÃitus calctatusjj trat trettlin (hoc t^^ireut, latii et nutiaiti )pedihus, paululum toaijuieuiÃt y a^^ofita adoiulot nanu.Et yc Carolu] \l,pomorum ali/iutilpriusfumpjïti ita ^ugu-Ãui, ftÃtSuitonio,prop»tiontptrfufumaqua frigijapati(m, aut tucumtri^fruÃum^auc lahlucultc thyrfum aut rtetns aridumue po-tnumfucci yinoÃorn fumtre ell^foUtus.Q^odadfomnum hunc diur^ tium amp;nbsp;mtndtanum Caroli 'K1,poi^cibum attinet, yiditur UltÃt-cundum mtdicorumpriecepta at^rtgulam yalttudini tiut contrariut ÃuilÃe amp;nbsp;inimicut.Vediedormire,iriquit,Ãuicenna,malum eÃ, Hinc ille apud âPlautum, âhlon bonusfomuus eil[_ dtprandict ldotus ttiam esi^tlle mtdicorum gt;trÃculus : Sit breuu aut nullus tibi fomnusmt~ ridianus.Etriim((ttm nullaÃt rtgula yt yulgo diciturf^ua non habtat txctptionem ) quoniam Carolus ^hd.fxpè noBu yigilareÃolitus, pià ctbumfacilem er mtdicum,interieUoÃarÃan aliijuot horarum in-ttrualloifomnum hunccepit,iiÃte à multts annu ajutuit ( nam con-Ãttiudo tïl^ ^uaÃaltera natura ) ytdttur ei non mul tun obfuilje, ytl etiam profuifftpotius^ Q^odauttm pomorutn,hoc efi[^,frubluum ali-^uidpriusfumpÃfft dicitur^id yapores ? flomacho in cerebrum afetn-dtutts , illud^jladentes reprimendi) amp;nbsp;conco^ion^ yeletiamÃomni promouendi caufa,iliumfeeiÃe eà ytriÃmile,yc hodit quoijj cterneat^ prandia plarunqttepomorumatijut fru^uum partim rectntiiim,partim Ãccorum amp;nbsp;conditorum ( ijua bellaria apptllantur ) eÃu claudi conÃteueruntt
Ktautem Carolus %'Lita Henricus ^uojue, quiÃepe totas no-8ts infomnes ducit,non yt ille diÃcalctatus dr nudus,ftd yeÃitus at-qutadto armatusintertbu nonnunquam non in ItSo molli amp;nbsp;delica-tOtÃtdquouiä inÃcamno duro,paululum requitÃcere corporü yires rt-ficiendt cauÃa conÃieuitt
'KoUuporro Carolus *Ml.Ãc dormiebat, ytfimnttm quater aut qtùnquitsnonfolùm txpergiÃctndo, Ãtdetiam dtfurgendtinterrum-
K i
CAROL» M. REDïVlVr^ IN CHRIJTO, ftrtt, ÃuguÃumSutto»iinreftrt»onampliutlt;iuam v il.hons ai fummum iiorfniuijje,ac ne eas ^uiiem contimtat,ftd yt in ill« tttnfOâ-rùÃiacio ter aut ^nater ex^ergifcerttnr, ^odjiinterruptum fem^ num reeufJtrare non '^oteraf(yt luenitÃ'Ãoribu^ aut fabulateribut acterÃtn refumehat,producebat^ yltra f/rimatnÃefe 'VigtUatn^T^eC in tenebr/i yigilauit yn^uam^nià aÃÃente alitfuo. ^tert^ ergo ImfS rator xuxta Homericum tllud turfie duxit fe quorumÃdet tot fofulo^ rum falm commtjja at^ (oneredita eratjolidam dormire ncBtmÃoe «fQ totam noHemfomnotranÃgerefacnon aliquam eiu4fgt;artem togi^ tattonibuf bontf amp;nbsp;falutartbut impendtre.i^oClu Careluf \l.in cu-bicul« (ubanj,cal)ifi pugtllaresÃi^fonebat,yt fi quidytile ( ytfieri noblu folet^ynde iuifipórn yox 4 yeteribu^ diBa) ei in mentem yeni-retfidÃatim faÃet adnotare,ne rurfiin è memoria laberetur,
Henriti 'K'l. mira amp;nbsp;incredibilts fiere efà yigilantia , cut 11 r. 4«« lut. boras nobîu dormiuifÃe fatù ebl^.f^igtliarum ebl^ fatientif-' fimus,ac fitfè media de noble furgens, yigiUas, excubias atque caÃra tetaobit,acferluflrat y id quod Carolum \l,quoquefeciÃelegimus* T^onnunquametiamnoblu Ãtrgens irer aliquodex imfrouifio , fient res amp;nbsp;temfus foÃulat jfiufiafit^ Cum hoÃes,tiim T^gni amp;nbsp;J^ifub. fialtts omnemfer'e ei fomnum excuttunt^ ita yt medict de eius yaletn-dinefiafianxijÃnttirfoltciti, quifeiunt yigiliam immoderatam, amp;nbsp;ftmnum nimts breuem corfora extennandi magaam yim habere.
Carolus 'Ki.qttum manè amiciretnr amp;nbsp;ealcearetur interim nen folum amicos admittebat ,fed etiam litigantes audtebat, quem mt-rem Ve/fiajtanumquoque j^uguÃum tenuiffe Suetonius feribit, qui iffe quoque dum fefi amiciebat amp;nbsp;calteahat amicos admittere ebl^ folitus.
Ita Henricus quoque 'K'l.mane i fomno excitatus, clim frecibns yotts faerbt, âPfalmorum Crfacree feriftura le^ioni dat oferam, tum amicos ei' confihariosfuosadmittit, audit confulit, confiliaque cumillbs ciimmunicat :fingulbs denique certa dat mandata,certa free Ãribit cy imferat boni iaÃar amp;nbsp;induÃrij fatrbs/amiliâs totins diei.
VIVAT, VALEAT, VIMCAT* penfa atqut mtfnia,quit obirt amp;nbsp;txtqui debtant, tÃttu ( dt quo nunc conftquens f/à quot;Vf dicamus ) Carolui âM, y Ju s ifi f4irto,hoc tÃ,Francico, qui faruà communi nbsp;plebtio ^bt-
rat,niji quoi ditbus ftÃifi amp;nbsp;quando legatos nuditbat y eÃe auro con^ texta,amp;gladio muiengentmù ornato, yeebatur, cuius longa extat apudEginbartum defcriftio. Peregrina yero indumenta , quam-unpulcberrima,rej^uebat,amp; yeflitumf atrium omnibus modn re-ducere conabatur, )taque cum F ranci fagn Gallien breuioribus prie ter morem antiquum yti cee^iÃint, yeÃium illarum yfum frobibuit^ (ùm illas non totum operire corpus, maximaque ex parte nudum re-linquere neque à pluuips t yentnq,^ defenders diceret, AliudfeÃiuum eiufdemfaäum quotnaulicn fun peregrinarum amp;nbsp;exeticarum ye-fiiumyfumatqueluxum, quod ab Auentino narratur, nolo hic Ã-lentiopraterire, Hyeme^yt Germania mos yetuÃiÃimus,7^e-none expellibus lupinis, ouillistte erat indutus. Cum^ apud Forum Ju'ium hybernans yideret Francos pelles exoticas, amp;nbsp;yeÃimenta peregrina à Ftnetis mercatoribus magno emptitarei huncq, ferica-tum, ilium gemmatum , alium armillaium, alium manuleatum amp;nbsp;cycladatum procedere, omnes yti yeÃiti erunt,fecura yenatum plu-uia imminente preficifei imperauit, yeÃibusq, hifee imbre corruptn, Ãtnisidumetis atquefruticibus, dum feras infequebantur atqut con-ficiebant^dtlaceratis, amp;nbsp;cruoreoblitis atque contaminatis , domum reuerfus, iuÃit omnes moxfecum in pratorium coire, atq^ eodem ipfo habitu fecum ccenare. Obfrigus tum omnibus ad focum confidetiti-bus,conuiuium ad multam noblem protraxit. FoÃridie ijfdem indu-tos yeÃibuSyCunUos apparere iubet, T um y bi huiufmodi indumenta,partimimbre,pluuia, fentibus dilacerata , cruoreoblitat partim conÃnSa , aeproinde rupta amp;nbsp;dijeiffa conÃexitÃupinas pelles, quas, ytifierifolet, aereficcarat,integras ofieniht:ÃolidtÃi-mi mertalium, inquit, quodyeÃimentum nunc ytilius, precioÃusüt lt;fC Merum ne drachma comfaratum, an yefira, tot libris, atqut wtegro patrimonie coempta-
C AR OL. M. RED IVI WS IN CHRISTO
Hottodtm tncdoT^g(samp; Trintiptj luxuriofum acfienèfr«-digiofum iuÃium ftrt^rtnarum yfum fi yelltnt ( yt ttrte dtitrtnt) facillitnecohibertatqutrtprimtrtpoÃint.
dtm rt3e ytrtj^ dicäur,Mdic^f yirum^ quot;Kam yeÃitusdecorus,^a^ tfittSimodtratujffrug4liihKmilitatü,modtÃia,conÃantilt;e,grautra-fa^itnti^ttontrà ytÃitus indicorufjnuÃtatus, txoricus tfum-ptuofus, amp;nbsp;luxuriofus fuptrbi^tj infeltntia, frodigalitatü, luxuria^ ltuitaiü,Ãttltitig indtx ^itque ttÃit, atqnt ira habitus corporht ariimi habitum ytl bonuHitytl malum amp;nbsp;-vitiofum arguir,
Quantum ad Htnricum Jid.attinet ytÃitu Ult ytitur,arqHtga» det patrio,yirnaculo,frugali,dtcoro ac prrfonaÃta conuenientt, amp;nbsp;^uidrm plarunque militari er btllito. !/tfits tiusfunt arma, quibus ftmptr f(rèditsnoilesi^e^tnÃu[us,e^!ixqtte nunijuamftrè dtponit, in^uibusÃepepirno£lauit,noninlib{uloali^uomolli amp;nbsp;delicato,ftd in framnoattt ^tiouii alte loco duro,ytl etiam humi rtquiefetns. Tan taauiem e^hoÃium tiitsimmanitas,yt non folitm T^egia dignitat^ i^Ãgnia , fedetiam ytÃitum nettÃarium ei detrahtrt, atq^ adeo yi--tamtrtpere(OKe}itur,auosDifnabhocfuopropDfico auertere, er ad tuÃam debitamq^trga hunc y^gem,beneuolentiam,olfiruantiartt tÃ' obedientiam conuertere atti^fltà ert yelit. lieÃet eiui Ãiltndi» das ytreijj regales yere lt;iv.tf dixerit eÃe yirtutespraÃantiÃtmaSijui buipradttui r/à er ornatuf,
'Dereligionü ChriÃtana pttHica curaatqÃudiofipradinutÃ* nuncdepriuato eiufdemÃudio lulitiijjpauca qua-dam,ijua ab £gin-harte noÃr»commemorantur,adijciamue.Eccltftam igitur,yt ille in ^uit,Carolm 'M,maneamp; yeÃert^no^urntf item horn eÿ-fatrifidj tempore^ijuando eum yaletudopermiferat,impigrefrequentabat tina hodte 7*rincipes amp;nbsp;*K^lagiÃratm nonnullincnfaliM tS^ nemomt (ibi nimirum yenandigratia)nec nonÃgt;hteriÃeria,iheatradn quibus Itidi CSquot;Ãt^aculafape rurpiaedunrtfryCauponas,popinas,item Ãia atq^lupanartafapim amp;nbsp;Itbentiin quam templa frequtntarent^ HenrtcM conta â^.Caroli'M.hac quoq^in parte imitator : quoniam
aÃidui
V I V A T, V / L F / T, VI N C A T, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69
^Ãidui, ïtbtnttr amp;nbsp;alacrittr ( nift ma^nafint impedimtntti ) Ecclt-^ fias, fiut tttnfU, bot nbsp;nbsp;nbsp;(têtus cor.uentusfatrts nbsp;nbsp;Etdtfiaftuos
^dtf at frequent At, illos^fieTiamp; Agitari(urat,inquihuspKra, hlt;se tonciones, homiliit, facramenta, yota, prêtes, Tfalmotlig, tleemofyn» facreÃqux quidem jerafunt ncui TejlamentifttrifictA) . peraguntur at celebraniur.
Trxterea Carolus ^.teÃe Eginbarto, legendi amp;nbsp;pfallendi di-fciplinam dtUgentiÃime emendautt (fuit enim ytriusque ac praci-put âMufica yalde amans peritus ) quanquam ipfe net publtdle-gertt, net ntfi fuhmiffa yote amp;nbsp;tn commune cantar et. Sic EJenhcus quoque 'Magnus ItClionum, tonctcnum cantionutnqut Jatrt^rum tif^ JludibJiÃimus, quiettatn totum ferèillumt Tjalmotutti T)autdiiorum Itbrum janBÃimum ( cutus ItClicne mtttfice deledaiur ) memoria tentjeduitur, J^onpudtt eiiameum aut piget, ftdluuat maxime (tim alibi ,iiim inpubltcn er fair» (tetibus 'vtà cumalijspfal-lere, antmtntmitum fuitn tot tanri^que mblrÃiatum ttmptfiatibus (onfilandi retreandique caufa ; deoiqut nori legendi tantiim atqut pfallendi, fedetiam faera quauu aha admintfirandi difiipltnamtit quibufdam oibn CbriÃiamparttbus admodum lortuptam er depra-uatam feiundumfiabree Siriptuta Canonim tupit corrigi amp;tmen-dari.
enionuncadextremum nita Caroli 'Magni,quafiaBum lau-dabiliÃtmum fané CS glbribjÃimum. Hat pars compleClttur extre-tnam eius fentdhtem, Lvdouiti Ãhj yotattonem adT^gnifocieta-ttm Cs inaugurationtm, Caroli 'Magni morbum, mortem, fepultu-ram , monÃra aique prodâgia , qua mortts tius futrunt prafagia, ttÃamtntum, tanoni^^aiibnem , fihj etus fucteÃtbntm in ?^gno amp;nbsp;Jmperio.
Carolus igitur 'Magnus , (ùm iam Cs morbtf aduerfaqut 'Vale-tudine (s fentdute txtrema , quaipfa perftmoi busep^,alfigt;Clusa. nimadutrteretfe tot tantuque /mpertj amplÃimionirilus fuÃinen dif non ampliuspartm t/fe ,cs yila buiusfinem appropinquate im-
S
carouh, red IVI vrr in cttriïto'
Wö injlart, fiitnm fuum Ladoutcum
^fiominafuf n feÃta tn Imperio fucctfitf') ad ft fuoca^-turn , con^regarùfoltnniterrx toco T^^n» Francorum finmoribust tunilorum conjilioatiittt confenfuconforttmjibi totiuj 0â
' ftrialtf nommii hgredem con/iicuit, imp!gt;fttoqut caput tturdtade-maca. ( id t^undAnno n C C C X ( l u fail urn tif.) imptrafortrn tir Ãugitjium tufuappellitri. E'.fl tgittu plarun^'tt f'tft decrefiti, tSrutate confect dtjtptrt, dtlirart gt;nbsp;amp;nbsp;tjuajt tepuerafcert inctpiuntt iuxcadtSum tUudptruttigatitm, quot;Btf putriftntt ,Famin Caroli gnitn fammaftntÃutt ^famina fapie»tta,ptudtntiaa[^fit pittas tn hoctittsfaÃo clariÃtme(grnitur.Hoc tnim HitpaHopropiafitapru-dtntia ac pittatt 'vna tadtntqat Optra amp;nbsp;fibijpÃ, amp;nbsp;fhjJnt , amp;nbsp;to-ttus ^gni morltm faam faluti, dignitati^ut optimt (onfitluitt (ùmamp; ipft laboribus alltuareiur, clt;r Ãhus âÃrgni admtniÃratteni *ff**tf(trtt i,amp; populus tognita ptrÃiCliqueÃltj fapttntia ac 'Tpirtft'-ttbus, tanto maiori animorum indinationt in ilium proptndtrtf, tÿt deni jut futurarum conttationum at jut diÃtdiorum caufa amp;nbsp;occaÃo^^ fits firacidtrtntur, Fndt Eginhartus ttÃatur, hoc Carolt 'Magni fa^amtirtiusmaitflattmauxi/ft, er txttrts nationibus no»niini~ mum ttrrortmincuÃtfft. Hmctgiturdotumtmum captant T^gtsac 7*riHcipts,yrantt onitum fuum Itbtroram, amp;nbsp;htcrtdum fuorum to-tiusjut T^gnifalutiacdignitatidiligenttr proÃticianr amp;nbsp;confulantt dtntjut omntm optram, ntpofQillorum morttm mofus, turba, dif-ÃdiaacbtllainttÃinaconftjuantur,omnts^contrà ,juoad tins fitri-pottjl,futurarum turbarum ,motuum, ftdttionum ac btllorum intt-flinorum yias inttrtludant. Similt auttm jutd noÃra atatt amp;nbsp;jui-dtm paucts antt annti tn ^{tgno Gallico acctdi/ft ntmo ffà jui ignorât. non tnim juafo Htnricus 111, ^tx Gallia non juidtm ft-nio eonftHus, ftdin maxima propttr fuppltcium dt hoÃibus nonnul-Id Ãtü portntiÃimd Ãtmpcum yita dfcrimint at jut ptriculo confii-(dtus Elttiricum Magnum tunc 'hlauarra tantum ^gtm ( jui ti
poÃtl^
trVÃTi VÃt8AÃ*i VTîjexf;
jöÃea in Gallico fucctÃtt ) aJuerfui ^ntm, ^uoJtfl[ rfiirai^ lius j antea magnot txircitus miftrat, btllntn^utgtfftrattx taniaatl pscittattm iäâ ad ft T^gnitmqut totum ftcum yni tutndfim conftruandnm tuotanit f Cniui ^uidtm illtyolnnta^ ti aoBoritatiijut ( litm tnult»fuÃicionis illttiti rttinert ac rtmorari foruiffim )Ãatim farnit, tiquot; incrtdtbtlt ctlerifatt adti totique ^no fncciirrtndum adnolautt. 7)fiadt an non idem ^x gt;nbsp;acttpf9 tnortiftro tllo yulnert ,/atil6 antt tbiiufn fuum, ctim Ãbt ox hac yi-ta mi^andum tÃt ytdfrtr tnrant ^^^ni ^roctrtbus, e^timafibttt aclt;fj 'Dttttbin , Hointurt! \lagnuin tvjlum le^ittmuin^fttum in gno Gallico hartdem arfui(r/Jortin,fe(undumptrperuatn ?(^gnt It-gtm ac con/ueiu'l num dcilartittit, omnrs^nt ad ittÃam dtbttamqut tc,crn7^gi cir Dotnirif) fttü lr?jtirno obftrtt itttiam 'lt;amp;â obtdttntiam pyxliandtiniigramÃtfnc adhoriacuf!^ ToÃrenibâDtuf ft^nditi, yc imttn ipJtu-gt; Htnrni \lagni mtnttm SanBo fuo Spirifit illttmtnarc ptroat, yt illt non in ptaftnit (antùm ftd tliamin po~ Ãtruw haridum fdornm Itgitimorum, tolith^at T^gni ytilitati atgt;-^ntfaiuti optime proÃieiar , ac prudtnter aitjut mature turbx amp;nbsp;inobihjtitlua potl^ tint obitnm( ^tftm quot;bttos pro infinita ftia mift-titnrdia diutiÃtmeautrtert yiltt)txorii'i amp;nbsp;txeitari poffinti om^ nibar modu occurratat^ut medeatur,
Torro vt ad Carolum âMagnum rtdtamui, dimiÃo in yftfuirit^ niam filioÃipfemortfoltto , tjuan^uatn ftntSutt conftilugt;s,non lon^ gfd'Ãggia ^^uenà ytnatum proÃcifciturtxaSo^ut in huiufmodi ntgotto, ^uodrtltt^uum trat, autumni temport,circa Caltndai N»-ittmbrii ^auugranum rtutrtitur.
Carolui uatpie Magnns tanto ytnandi fludio amp;nbsp;amort fiagra^. uit, y tin extrema ^umjuefeneSutt yenationi( ^uam medici ftntbut noxiam y aide eff'e indicant ) operatn dedertt , ita iUt trat ab otio alitnâot.
It a Htnricus M, tanto yenandi fiudio ducittir, eir tam ab otto «f i
' CAROL. K. REDTVIVVS IN CHRISTO, t^nauo abherrtf, ygt;t à minimum ti otij à grnuiÃtmit fu^ occu-fafionibu/ conctduur, iti venationty^uam adcorporn fanitatem, amp;nbsp;ad bellicam yiriutem apprimè yxilem fru^ult;ifam^ tjjt confiât j im^ ptndat.
'Nuncdt morbo Caroli '\d.et tjutt ilium Ãati-nfuit confitcuca^mor ttdicatur: nam morbus amp;nbsp;mors , ytltterarum fono apud Latinos^ ita rttpÃaÃunt contun^a,
^u;n igitur Carolus â^laAijuiigrani hytmafj'et,mtnft lan.'Valt. daftbricorreptus,dfcttbuit qui ftatt)n,yt inftbrtbus(quibus 1111.4» nilanitobitum crebro laborauir')fullt;bat, cibiÃbiab/hnentiam indi~ xif, arbitracus bac contintntia morbumpoÃt dtptllt, ytl ctrsè mid*
Piè profcÃü fapienttrque tanfus imperator bac fia abfiintntiat (qua yirtute exttlluit ) non cor porta fidù n, fit d ttiam ammi fiuifiant tati atqut fialuii confiulere ftudnn, 'blullum t,am nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cor porti antmi*
que remedium prafientius, meltus efiftcactus ï? fialuearivs quà m fio-brietaStContinentia atque temperantia in cibo atque potu.2gt;lihil contra animi corporti^fianitati magnefi^ infcfium eg' inimitum, quà tn gula,ebriitas,crapulafioc ef^^, immoderata cibipotusq^ ttigurgitatio, yndè yerè ille dixit, pluresgula, quà mgladio tntertre. Hac eadem yirtute Henricus M. praditus amp;nbsp;extellens adadmirationem yfiqut amp;nbsp;animi eSr corporiifiutfianitatem optime tuetur atque tonfieruat.
erùm cùm Carolum quot;M.Dtusexbac yita arque fiatione ad fie, amp;nbsp;adcÅle/îematernam^illam yitam fiortemqjeuocare'Vtllet.adfie-hrim actefiit latera dolor (quem morbum Gruecià locoaffe^i pieu-riÃm fituepleuritidem yocant,et membrante coÃasfiuccingentu inflam mationem definiuat ) illofie adhuc tnediam retinente , ne que cor- gt;nbsp;pus aliter, quà m rariÃimo potufiufientante ,fieptimo pollquam decu-buit die , deceÃit. Hicfiilentio pratertri nequaquam debet Cquodip-fum tlementia diuinte iltuÃre f/à dotumentum )quà dantepaucos an-nos Henricus quo tempore yndifie yahdiÃmin ho/iium copfi ctnilus oppugnabatur,eodem morbo,pleuritide nimirum,ex miximü fiudoribus
VrVAT, VALEAT, VI NCaT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
/»Jori^tti amp;nbsp;txtrcirijs contraBo taingraaittr ptrtcu^oÃiijUl^-auif^ yt tpfi medici tent atu ür adbtbitù omntbm remedijt, omntm fere dt tiw falutef^em abieceri»t ./ft Tieutanimi corpQtuj, dp'/iaTpoe;, pro immenfj fuaergatllnm totumtjj T^^num mifericordta ,medicam amp;nbsp;fdataremei man^tmfum porrigens,breHiiUum pneter omnem^em priÃlt;niefult;e fa mt an attf^yiribiu reÃttuit,amp;adT^gtf T^gni^ de^ fenjtonem amp;nbsp;falutem rejeruauit.
Tandem 'verb Carolus 'Kï.iiuafifaturdierum,feptimo,poflijuam pleuritide fuit correptiu, die, annotetatùÃeptuagefimn fecundo,^^. g'ff /juadrageftmo feptimo,fanuarit tjuinto Cal.Feb,tde^^,yiyi\fit\. die,hora tertta eius diet,anno imperij dicimo tjuarto,Chrilh Saluato-^ ru oSingentejimo decimoquarto,mundi conditi tfuatermilleÃmoÃe. ptingettejimo f pfuageltmofexto,/ndt^ionefepttma'Viiahanc mor-talem rumimmortali illa amp;nbsp;eeterna commutauit,
, O tpruare htt in tanti /mperatoru Teitaatijjobitapo/?ugt;»us nume-ri Septenarij vim amp;nbsp;naturam, ijui nonÃae caufa in facru literû facer amp;nbsp;mj/îhcut habetur, Ham poÃijuam âDtuiperfecta abptluta^ue totius mundif abrita,Jeptimo demum die re/juteuit^indiadeb fit(Deo fcdicet tn numero,menfura ty pondéré, yt creauit,ita modérante amp;nbsp;adminiÃranteomvia ) quot;vt diet ann'jjftpiimi turn tn magno, titmin parut (tjuihomoe^y mund9,ferèfuntfatales,decretorij,mutatio-num,atijue perfeUtonum Ãnu, aurores amp;nbsp;indices. Hotum ef^^ yel medioeriter tn medicioa quot;Verficis Hippocratù tlludomnium medico-rum antiquorum facile principe pronuntiatum amp;nbsp;quaà yfxioma. Tt tarn homtnu feptem dierumefe.Hamprimùm loceptio certa fepiem dierum ef^, tSr jepttma dies certaÃrmä^ eà iam perfeCla conceptio-nu nota, ante quam diem, nr ftec tu qui dem neq^embrio putatur elfe, fed fernen. Deinde natos »lt;r in lutem editos infantes feptima probat (qua primiu Dautdâ ex 'B'rfabea natiu infans extinElue e^i^)quo-niam plurimi eorum,qut yitiiles non fut',intra hebdomadam pereüt. TndeoUauodte Deus quot;Voluit infantes circumcidi. Sic in adulcu du-ratio vita bominumfine refeUionefepitm dierum uFQ. SicmtnÃrno-
CATtOt. KktDt^TVVî ÃN CÃRrST^T, fnm n^ttiraiium ^fluxionii amp;nbsp;fttrgtttionù ttrurn aaturalH Æ»gt;lt; äin iiâ^ctma,
Deni^ ytmoriorumifaatarù Ittmanâ rtrtifunt Jits, ^uaÃfata^ lts,amp; Jttrttnrij , ijuttlitnüBttta Crxit^LatihifatlartsJuunturt t^HoJ anni illt /int ytlut gta/ivs qui Jam lt;y fcaU humtifnt yifti, quiJtm fepttnaâlt;'ijs er »ûuttt^trtji ftri JtÃniuntur,
At riiorhwutn tjuiJem quot;vt abj/'unt acuci,^bj chrcnitiÃra ^cufO'^ ' mm ^utjtm Jus Jtcrttonj funt imparts , praciput ftpftnartj(ynJt Cartlus /jHO^Mt ^agnm pUurttielt corrtpius , ^at morbus ti^ acu^ pofi[ JirtxtihBM tbi^)thróni(otum pareSfyt yt^'Ãmit f«xagtÃrni,oUo^tÃmi,temeÃjii.
Ãtatit attttm humana annt Jecrttorij amp;nbsp;tlimaiferici s Æ«» fc^» lartSfiiuipirjtpttnnia amp;nouengt;iia nurntran(ur,prtectpftifuutifUaJ-nonus,ijuiconÃatftpttm ftpttnnijt,etJtxagtÃiKu( ttrttus, ^uiconflat noutmftpttnnijs,lt;y fepiuagtÃmus, ijui tonÃat Jtrtmft-pt«n»ijt(ifuo anno Carolus quot;^lagnus JttmÃuutn obtpt) amp;nbsp;oÃogtÃmus frimut,tjutcottÃat nouem noutumjs Hinc Tiauii-.yita borninvs ft-ptuaginta anni , in pottntatibM oilu^ginta ampliiti luhor amp;nbsp;Julort ^uoseofJemyitaÃnts Solontm flatuif/e 'Otogenes Latrtitts narrate Htc Jt ttniport(ijuoJfitpitnario ftri numtro JeÃnitur)obifus Car» It lA. tantf JfHpiratorx aJJtrt Ithuit, propttrta ijUoJvbftruatione yiJtntur tfftjt^na. quot;Kosytro Dto tx antmofuppltcabimf^,ytpro Ãta mifericorJta Henrico yitte ac yaletuJtnû Jiuturnam y/u» ram ldrgiatur,yt T^gno huicfuo ,cui auiJtm ille nattn amp;à DtoJt-Ãinaiue tflf,ijuà t» Jiutt/iimi ajhuc yiuere.pratÃt at^preJeÃt ,Ãa-fumjjtlltusturbultntucompintrt amp;pacare,atiijita fanjenifucteÃb» ribus fuis tlluj pacatttm,tranifutllum Ãortns^ gt;elin^uere ptfit»
QuemaJmoJum auetm Carolus âKI actepta commuaione ,ij tÃ^ EuchariÃia,JectÃit:ua HtnTuua*M..in magunptriculii,anttgt;iuam aJpralium,autartuJnfgotiummagnimomfnti aautptruuh a^^rt-JiaturtCommuuioniiyhw erQ,EuchariÃig ftu CÅna Donartica uit-bratione sir ptrctpiiotie ntc nonitiumjs,pmHgt;Ms,fupplinttionib'is Jfuoiis
VIVAT, VALEAT, ViNCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7I
itttottt acrtligiofisfriintumfuii yacartidt^ug itdftfitos^ ddftri-tula amp;nbsp;ad mortem tjuaÃ()rlt;eparart ac prtemunire tonÃetuit.
Quantum ad Carob ^lagnifepulfuram amp;nbsp;exe^uiat atrintf,tir fttj ttitf more Ãlenni lotum ty curaium , ty maximo lotiuspopuli pidni}ulu3uqtte(^t(i tjuidem argumentumÃuic amorb, ckaritatft ty ^fbferitantiteerga tllum ) eotpfo die,t{Momortuute£Q,Ec{lefne,hoc t^ytemplo ^ijungrantnà magniÃtentiÃimo illatitm ey humatum
'Dubttatum quidem primo ftterat, ybi reponi etfiertt} prepterea ^uodtpfe quot;fiuus rtihildteo pr/fctpiÃet. Sedtandem emnittmani-t^oj infedit nufquam honejiittt turn ittmularipoffe^quam i» iila ipÃt SaÃbta,ab Ulo conÃrtt^a. Hint (olbgimus, Carolum âMagnum non ( qui fuperÃttioforum ambitioforum quorundam hemtnum motei^) itel deloeofepulchralit'^el defunerütyextquiarum magni Ãcentta atquepompa anxiumfuiffi atquefobtitum t ynde etiam ni-hd hit de rebut in yita fua practpiÃe atque tnattdaffèftribitur. Cen^ trà hodte reperiuntur plurtmi inter ChriÃianot, qui de locofepultu-r» nimii funt foliciti ÃbiqÃuperflitione quadam ex(acati,ptrfun-dentylocum fepulchralem non parum conferre adfalutem^fepulchra i-tem atque monumtnta fumptuoÃÃima turant tedtficari, amp;nbsp;non cou-tenti eo,quod in yita luyuria nimis futrunt dedui,po^i^ mortem quo-queinfunertbut amp;nbsp;extquijtÃtts immoderatam cupiunt adbiberipom pam atque luxurianttacfumptusfiertprofufios amp;nbsp;infanos, Ketum yt omn ibuf in rebus , ita hac quoque in re modus tenendus^yitandd eum ÃperÃitio, turn luxuria tum Cynica etiam amp;⢠inhumana bar-baraque funerif,exequiarum ty fepuburte honefia contemptio : deni-que perfionarumtmorbs atque confuetudinbt patria diligent bac in par teeb^habenda ratio. Confiantinum quoque'M tg'ium funerû, ext-quiarum ryÃtpultura diligenttm habuâÃe rationtm^Eufiebius ty alij tefiantur»
Funertsporrb Caroli 'M detut ty ornamtntu maximufiuit luSits fianSus^ ciuiuillius ceupattispatritt optimi ty fidthÃ.morttdeplolt;-
C/R OL. w-REDl V )VVS IN CHRISTO ramium.Nam T^gutHyPrincifium amp;nbsp;âMagiflratuum opiimèiltT^ fttb.mtrttorum ubittn ftrnitwjt f/lteruri^fitruuhJi^tÃe/bltKt ,quos waxima ftl^run^ rtrum amp;nbsp;fK/liitcarnm G-£(tlfJiiJhfatum tr.tttaüo at^utferiurbatio (onft/iuitur. £tft igitur Pceta tiltfuntra futt no-lutt flau dtcbrar^tame» lugtndi ruent o,flau luBkq, mtdiocri mtn iff moJtr4fo,dtcorandi funt yirorum praflaniiuut zff dt fubltcM amp;nbsp;£ccltfljs oftimèmtntttum cbitttf, Hicttiam montndi
T^gfhTrinctpts cr 'Magiflratut,'^litafein yita nt^utmunt-rt fuogtranttyt mtrito obtiits torum huiufmodi hominumfltiuplan-ifujjornintur , nonauttmflni obiiustorum hcmititbu't ^td^mtriib ytl (lant,ytl eiiam ftalà mgaudto ac yolupati, itnmb ludtbrio at ir» rt/uL
Ivlugnum proflBb quot;Dti btntflà um (tnfertdtltt funut iffflefiultum trnficjuüla,fgt;a(at4 tff hortfla, t^mttft Itgtmus mulioâum titam fan-Hif^tmorum tff rtltgiofiflimotum horntnum corpora hoc honort,homi-num initjuiiatt iff trnfrobilatt caruiÃt,ttifepulfa iacuiÃt, Tandimqut auium iff ammaltum aborum pradtkjutfft txpoflia.fios Diumtur-fur orabimus tx animo , iff ab illocbntxèptitinus,-ft HtnrtaâM. pofltiuamn fonftSopielaudabtbittyine munttujjhuiuitunuu-lo ad meiamptrutntriijdtii^idtttnJuum obttnt ,antma ^uidtm tins angelorum,quot;tgt;t ita lotjuar,manibus ccelo, tcrpuf aulem maiotum fuo-rum monumentà at^ftpulchrn inftratur,
'Monumtntum porro in Carob ^l.bonortni fuper tumulum ttuf ixtruiiumfuit ,artur deaurafusÃtjut^quidem anur triumphal^ liut yirtutum,rtrum geflarum,mtn forum dt 7^pub.iff£c(ltjta preeflart ttflimorum index fuit atj,ttflir ) cum imagine af^tuulo ftuinfcri-ftionthujufmodt,brtuittrifffummatimtiuspittattm , yirtutes,rti gtÃas,annum /rr.ptrij,fetattf acmorthf compltStnft»
SVB HOC CONÃITORIO S IT V W EST COR-
V S CAROLI MAGNI A T Q.V E ORTHODOXI IMIERATORiS, Q^V 1 RtGNVM FRANCORVM NüBILITER amp L 1 AV 1 T , E T per ANNOS
X L VU«
â¼ IVAT, VAITAT, VINCAT. â nbsp;nbsp;nbsp;75
XLVII. FOELICIT ER TENVlT. DECESSIT SE-P rVAGENARlVS*ANNO DOMINI D. CCCXlIIi. INOICTIONE VU. V, CALEND. FEBRVARII. J'icfvr tactam flurimaaliaexempla)ConÃantino °M..']^miginca-fittquot;viit y^ppta.ailTalactnt muniM raeltcts arcttf triumphal» ( qui hoiiit adhuc 'viftcur)trtilus fuit cum honorifica infcriptione, Henricua °}\/ï. propter exctlltnttt minutes amp;nbsp;rttgeÃas,dig»u«i irnrno dtgniÃimus eilf^Ãmilibw trophttis,moniment»,tirulii,honor» ac dtgnttat» inÃgnihui. 'Namyt Carolin âJvl. itaipfe yeruf Imperator,Ãbi amp;nbsp;abjs benefapienterqÃmperauf : yereivlagituj didpote^ amp;nbsp;debet,quod non minutferè^quà m Ule. fuit,magnm, im-tnb maximal efi^genere,yirtHtibus,rebus gef»,fÅlictrate,hominam internorum amp;nbsp;extraneorumgratia fauore amp;nbsp;amore,laude deniq^ fa-ma atquegloria. H» adde,quodhic ipfe \iagni titulusante annos ferè C C. t,i etiam Ludouico till primo quot;Duci ^orbenio, âPari cy merario Francia(qut T^berti FranciÃliM,Ludout(t S,nepos,7^egii huius Henrid 'M.tritaui auusfuitJ ob yirtutum amp;nbsp;rerum geÃarum magnitudinem tributus fuit, ynde idem titulusgentilido quoque amp;nbsp;hxreditario iureT^gi huic merito tribuitur.PoÃremo yerèorthodo-xas appellandus (2r cenfenduStquoniam reUè yereq^fidei nimirum amp;nbsp;fymbolo j4poÃolico,Scriptura Canonica,âProphttica amp;nbsp;yipoÃolicee fonuenienter de iFehgione fendt, amp;nbsp;quodà qua in re errat amp;nbsp;hallu-dnatur,EccleÃa fecundumcanontm Prophedcum amp;nbsp;.ApoÃolicum iudicands\amp; pronundantis iudido lubens ftfefubijdt,ac melius doter i CHplt.
Caroli porro \Lmortem(yt edam olim ConÃandni\t.mortem) per tres fere annos antegreÃa funt portentaatq^prodigiamultaad-miranda, immb Ãupenda , qua partim eius mortti pareim maxima-' rum tHrbarum,malorum,cladium,calamitatum,moeuu, tumultuum, atq^ bfllorum inteÃinoeu,qua eius morte conftcuta funt fuerunt pra-fagia atlt;^ praludia,propter qua optimum Imperatÿrem de T^pub. de EccleÃa,dtpoÃeritatefua yeriÃmile tff yaldefuiÃe pro pietatefuet
.. CAROL. J». REDinr-Tî IN CHRISTO Ãliäcum,Con/iantini \l.morttm multx rurba, minte,ttnthrtf confient a fùnt prodigijs Ãmdittr ^uHmfdjm 4t^ porttntt^ à fneÃgruficAtte.'flam yt ortut ,iea obilin clarorum amp;tUuJirtum h»-minum ctuluminum fignn ^li^ru)!^inlignia,i»Ãlita amp;nbsp;tnuÃracii,quot;»tl frucidertt'^tlcomitarii'Vtlconfi^ui conÃtttttrunt, yt amp;nbsp;aniitjittthd-Ãoriit,amp;ipfanoÃrorum ttm^orum aKfjaiatfi htÃoria ttflatur,
Crtberrimn üa^illa Solti amp;nbsp;Lun« defedio,illa atri colorn in Soltftptim ditrtifftaiio quot;vifn mnculdynon modo illiu-}(^ui orbd Chri» Ãiani ^uaà Sol nilumen clariÃtmumfutrat ) ixtin^iionef/iftdi-fiam quot;^gni Franctci, immo tottui Ecdtfi« amp;nbsp;T^ipubXhriÃtanie tétras tnjlesjj tenebras at^ caliginem,hoc ei^.,defedtonts,mütMytu-mttl(ui,fedieianeStbellain{eÃina,fangainartatimÃaati}^nefaria,iiaiamp; eiut negates lt;3quot; aduerfu« iffumLudouicum âPiumÃlium es fucceffo* rem eius,ac ftatremfuum, eä'inter feipÃs cum maxima fanguintf pr» fuÃonegefferunttdefe^um item fgt;ietaftf)religionfi at^ue tgt;tr(utum in orbe CbrtÃiane, denit^feediÃimas ignomini« att^dedecortt maculaSt qu« ctim tiuigeneriat^famtli«,tum toiiT^ipub.CbriÃianafutrunt aÃtrfie,afgt;ertiÃime portenderunt ac fneÃgmÃcarunt.
Deinde forticus illius,t}uam inter DaÃltcam esr T^eÃam operoÃt tnole magno^Ãumptu conÃruxirac^ruina fubita die feÃo ^feenÃonü ebriÃi, qutdÃgniÃcauit aliud,tjuämipfum , tjuiEcdtÃa adhuctSquot; T^ipuK^uaà ftorticut at^ columna extittntt^ruiturum,hoc tbl^,mo-rifurum eÃeimultorum item tSF hominum eSr «dtÃciorum ruinam for^ tendit!^
Item pont^ illiusÃiblicijfulgt;er T^enum (gt;rope âMoguntiam, ^uvrt per deceannos ingenti labore,maxtmo fumptH,mirabili opere ita con-firuxerat, ytperpttuo duraturus effe 'videretur, Ãtbita tribut hordt conflagratioÃta ytne yeÃigium ^uidem eiut remanferit cui dubium tfeti» non modo illiutjifui adhucfuipopuli quaÃ,pons,hoc edf^, DuxÃ-dein fuerat,mortem,jedetiam horrenda illa belli domeÃiei amp;nbsp;inteÃi't tti,lt;juodinter flium e3 nepotesexarÃhincendia pratmonÃrauertt, ^dh«cfax lila ingens amp;. ttrnbilii,^ua^ in yltima tlla fuain
Saxoniattt
⼠ïVAT, VALKAT» rfMCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4
Jaxomam aiittrfiu Goitfridum quot;Danorxm ^t^em tx^iditwntäHi^ rlt; Sola ort»m (tÃra t^rtHut 'vidtntytijM illius cafujti^fiusq^ édrtr^ ntmgraua ^lliÃo ilUsfimilittr btllorum inteÃinorum attjtiffumifU txumf4(ts,cÃfut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rttimts grduiÃtm 41 amp;nbsp;forttntoÃts proiul da^
Ho framonÃmuit.
Hu dddt crtiroi TdUtij jfqittnÃi tretnorthfn^uenns xdiuttii i» tjutèm ytrJdbdiMr,crtpitus,âBafili(4 ÃtfuigraKiftmÃin qua^Ãta ftpulrui fuit )dt ttlofulmint raBa , tualiq^ aurti.quo teilt culm en or^ natum fuerat ifulminiiiÃu,diÃipationeâ, qua omnia trtmorei,f)auo» rei,armorugt;n crtpirus atqutÃrepitus,fulmina,tetiuf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diÃipa
tiontm htrrtndam preeÃgniÃcaruntt
Tomum aurtm tlludaurtumfyt hoc obiter addamquot;) qu«d Carolui ^a^nus ix Templi ^quif^ranenÃi culmine collocari turauit,Ã^ ^num procul dubio fuit at que Jymbolum fecundum antiqitoi hiero-^lipbicum charitatii, pacis atque concordtx, cuiui Carolus fuis Ãtt^ dtoÃÃtmus, ynde fymbolum quoque eiusfuit ^VIKT VS VNlTA Valet. Hine hedie quoque in Caroli °KdagniÃatua apudnos,yt fuprà diSum yiÃturpomum cum cruceinaurataj amp;nbsp;tlludipfum hodte quoque tti[^ Imperij fymbolum(ab EleSorefeu Septemuiro Pa latino dmperatoripraftrrifolitum)cuius quidem Impertjfalusomnil eir incolumitas in pacis,Concordia charitatisq^Ãudio conÃÃit, dllapoÃremonominiieitti f prinCEFî CAROLVs jinimagint tius corona fynopide fcripti,eo ipfo,quo deeeÃit anno,paucis ante men Ãbus deletio miraculofa ilium ex hoc mundo tolltndum,t2r adalterum tnundum y erb mundum e!r ornatum, hoceSl^, ad cteleflom illam di^ gnitatem acprincipatum euehendum eÃeÃgntÃcauir.
Huifmediyerb figuris atque prodigtjs età Vous populos admo^ net defuturo P,tgumac Principum obttu,ac deplurimis malis amp;nbsp;in-eommodis,qua tllefetum trahit, amp;idcircoad panitentiamyeram feriamqut inuitat eH allicit : tarnen ipfos Ãmul IÃf^es ac Prines-pes monet atque docet, yt xox »imiHxi yita fragili , fluxa eit
T i
CAROL. M.REDIVIVVS ïN CHRISTO, eMduca,tiuÃfj bonis act^ commodss nifaniur att^ couÃd^tni^ftd ad yi-tarn pojius tllam ccele/itm amp;nbsp;rettrnam totopiäurt a(^irent tÿ anht^ I tnt,tins potiÃimum (ttpditatt at^ dtfydtrio tangantur,
Titindt «difiäorum magniÃctntiÃtmorum , ÃtmptuoÃÃimorum tSlf mitnitiÃimorum Ãtbitis minis ac conÃagrationihus eiÃdem (fuo^ dammodo 'Dtns exprobrat ihfanunt acinexplebile,ijuopleri^j dutun-tur,ttdiÃcandiÃuditfm, ab to ilbos dettrret amp;nbsp;auocat,eoÃeij monet,in »dÃcijs amp;Ãubfiru^ionibnsÃltndidis,magniÃäs nbsp;nbsp;munitis non ni~
mium ponendum ejÃtIptiatijjÃduciteytutn illeedongo tempore, maxi-iMs laboribus atqueÃumptibusextrubbxÃape y el quot;vi tempeflatnm,yel tniuria amp;nbsp;impttu hominum yno momento corrttant atlahtfaUentur» f^enio adeiiis TeÃamentumyquomenttm aCVolnntattmfuam de bonisÃeis ttflatus tÃ, quid de UlisÃeri,quibaf(p^ Ula dari at^ diÃnbui dibeant.
TeÃamentum bocnon iammorti'vicinus , tîr animam tamtam txhalaturHs('VtÃepe inter ChriÃianos fieri confueuit J ^uandodt bo~ nis attrnis ac (xltÃtbus,amp;' de falutt animxpotius, quam de bonis amp;nbsp;foriunis corporels amp;nbsp;ttrrtnis cogitandum amp;nbsp;agendum ti^ ,Ãtd 111. ante obitum annis,mente ac fenjtbus tntegris er Janis condidit.
TeÃamentum autem hoc etus 'n tri oÃÃcioÃtm, pium ac religio^ fHmfHit,pietatis ebaritatijj^ eius teÃimonium lucidentum , quo non folkm Uberis et hieredibttsptis,'Verùin etiamEccleÃjs,Stbolis,earum que modtratoribus,pauperibus deniq, optime conÃeluit.
Omnem etenim pecuniam,yeÃes,'Vala aurea amp;nbsp;argentea,multam^ que pretioÃamÃtpellebiiltm tripliciter diuif ^m legautt. Vuas partes Dni amp;nbsp;'viginticiuitatibusmetropolitanis 7^ggt;ii,acearum EpiÃopis dari iuÃtt, yt Ulis partim in templisÃartis ttHis tuendis ac rtÃcien^ dis,partim in pauptrum inopiafubleuanda yterentur, Tertiam ye-rbpartem.habita yniuÃtuiuÃq,ratione,ciim fiitjs ,Ãliabus,nepofibut, acnepttbus,{ù n Ealattjftruis amp;nbsp;ancilltsreltquit, t
Erant inter cetteros tkeÃauros tres argenteee mtnÃie,ac yna aurea tximite magnituditiis,/darum trium ynam,qua ConÃantinop. yrbts imaginetni
VIVAT, VALEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75*
imagintmrtftrtbatfnd ornanJum (tleberri/num htati Ttm-plttm T^mam miÃe, j^ham, in qttaformet '^rbu aÃabre tlt~ gAnetrqntfcul^ta trae,l^utnnact bafdictedono dedir, Tereiam 'xe-royijUigeotiusorbêi defenpeeontm toneintbae, qui cteterii amp;operü ffulihrttudine , fonderngranieate mfiliinn pncjïieie, amp;illamau^ ream^paretmp tuperibus, pareimÃlijt futi reL^uie, quot;rtÃamtntum igitnr hoe, primo ttjhmonium üquot; argumtn-tumÃngularii tius isf prudeneite t2r charieariif erga liberos amp;nbsp;hare^ dts'Ãuos,juibusom»em,^utepoÃobitum tius exiÃtrepoffenc.(yepla-runjueÃerifoltt ) lieium, contentionum at que turbarurn anfam prx-ädereyoluit, ^uacauÃain ipÃüTeÃamenco,'vtab Eginharto deÃtri^ p'um e^,ab tnieto his quot;S/erbts exprimitur. EchnertdesÃut omni am-biguieart remota, quid adÃe ptrtintrt debtret, liquida cognoÃerent, amp;nbsp;fine Ute arque contentiontÃuainrer Ãe competenti partttione diui^ derepojÃent» HaeeiusÃuiryoluntas arque propofitum in condendo hoc Tefiamento.Hoc exemplum Ãequi debent omnes parentes atq^yi ri pij amp;nbsp;prudentes, Hinc Conflaatin.tlle patremÃamilsds yoiuie habere htrciÃeundieÃamiliaiÃue arbitrium acpoteÃate, cum eamad Ãratrum eonÃanguineorum aliorumque htredum concordiam tuendam ftrrinertexiflimaret.
quot;Papinianus quoque iureconÃultusÃuee xtatù clariÃimus, laudat tos teflatores, qui yt dtÃordijs propinquorumÃedanduproÃieiant, quos comrrtunio conciltareÃolee,bona ipfiÃua,qux ijs relinqnunt, diui-dunt, HacigtturtpÃade cauÃa Caroll quoque quot;Kl.propietate amp;pru dentiaÃuahancTeÃamento bonorumÃuorum dtuifionem fecit,yt ha r.tdumÃuorum concordtee confuleret, omntmqueijs lieium,contentio-num ac diÃcordiarum occafionem adtmtrtr.
Deinde idem hocillius TtÃamentum teflimoniumÃuit atqut do,^ tumentum tgrtgia illiuscicm trga EccleÃam eiusque anttflites, u'im trga pauperes amp;nbsp;inopes,acproindeerga Deum ip/um, erga ChriÃum dió.vópcti'xov charitatäÃagrantiÃima.Eere ergo offiäofum^p um ac fitligioÃumÃuit ho( eius teÃamentum^quo maiortm profeÃb Ecclefiie,
T 3
CAROL. M. REDIVTVVS IN CHRISTO
lt;Sr pau^fritm,^uà mliitrorumat^uthiertiium Ãterum mtiottt»!
iJcirco £ccltÃa ^auptrtbitf maiertm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bonorumfu^
rumparrtm Itgauir. LAuiandu mérita amp;nbsp;ferptruopradicundu ei^ htec Cureli T\/i,tr^A EccleÃam eiu^^^ruÃdejtnecnon (fAUperet libt-nilttuj,quAm yttnam multi 7^^et,Princifi{ çjr magiÃratuf itnitU'* rentur. Hut in furtt Carolut âM.non modo unti^uoj illot ytrtrèf TtÃumtnti7^espios,yertimttiam noui Teftumtnti tüf EccltÃu frimitiug amp;nbsp;fmperatorej Cbrifiiunosimitutus ef^^tfui tîT t^à Deo, Chriflo,EccltÃgihoc EctitÃa miniÃrn ut^ faÃoribue,amp; pauptribuf multa amp;nbsp;Ttiui amp;pos^ mortem donurunt, legarunt, reli-^uerunt bonUitSr alijsdonatu alt^legutaÃdeliÃime tutatiÃtnt,uc mu gno^ere CAUtrunt,neilla rurfws iis^tfuibuf datafuerunt,ttdimtrenturt amp;nbsp;t» Alioiyfuttransftrrtntur,ulijidtniquedonandiat^ue Ir^andi bonu poteflatemfectrunt.
Extut ConÃantini Mugnilaudabilü confiitutio ad populum^ tuiui bat Ãtnt yerbuxHuheut ynufquiÃ^ licenttam ÃanHiÃtmo ye^ nerabiliqj Concilio,idef^ collegio fiue yntuerÃtatiÃue corpori Eccle^ Ãg,detedenlt;f,bonorum quad opeuutrittrelinquere,amp; »;â¢Â«Ãntcaffa iu-difia eiui. Hat lege ConÃuntinuf tilg Magnui fanxtt, bxreditutet Cr Irguta EctltÃjsrclinquipoffe.Huc atttem,quæ collegia miniÃro» rum amp;pretbyttrorum EceltÃu,quaà corpori donari amp;nbsp;leguri con^ futuerant,ea non folitm EideÃuÃtdetiam ipà DtoXbriÃo donari leguri dicebantur.Etbnici qucquefalÃs futt Ãacerdotibui^tir tllarum colltgtjs haredttutes amp;nbsp;legata rtltnquere conÃueuetunt. HuiuÃmodi TeÃumtntiiniurtÃtmentio-.cuiM htecÃiHtye^ba : ^ifquu mibi bares erit,Ãdeieiu4 committo,yt det ex reditu bonorum meerumÃu-cerdoiij amp;nbsp;îipoc^vAoiç amp;nbsp;ltbtrit4,qui in illo templo erunt,donaria de^. tem die nundtnarum.Ltgaterum, qua âDeo relinquebantur, meminit Taului furoiconful. Ec in nonnullu b'lpiani frugmenies legirurt Senatui conÃelto principuniue tonÃitutionibu4,nefcto quos oltm deot (ommentitiosÃnÃitui baredtspotuiÃ'e. Muho igttur iuÃiore de cau-
VIVAT, vale AT, V INC AT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7^â
fahuittfmoJi ltg4taEc(ltÃa,i^ua.Ãipà T)eo, amp;nbsp;ChrtÃohgttt, lau-dtbtnt.
lufliniantn in quadam funnouillti conÃitutionttjtttrundatn tt» Ãament^rum mtmtnttrijut ChriÃum inÃitMlgt;AHt hiertdtm,(2r inrtr-frttacur£ccltÃam eiin quittftatordtgtb^it, htrtdtm inÃiru tamyidtri,ta tarnt» Itgt^yt totum illud,qHodtndt conftquitUTt f^au^ f tribut trogtt^
KtriÃtmeauttm ac optima iurt hutufmodi dona atqut Itgata^ad Eccltfia Dti amp;nbsp;ChriÃi,ceu ytri quot;Dti haminum^ mediatoris, tultum ^t^httligiontm tutHdam,4dEccltÃa î)tiamp;ChriÃidiaj/^paTramini Ãros,fuc(ifforesyfeu yicarios(quibm annumeradi mtritbÃunt paitft ru amp;nbsp;inopt)aUndos acfeuendür,ipà EccleÃa, ipà Tgt;t9,ipà ChriÃa^ ytro âDto lt;3quot; h6minidata,donata,ltgaea,dedicata (Sr conftcrata ctn~ fintur, id^ ipfius Dri, Chrifli Immanttelii, Eccltfia dtniqat ttfli. monio iudicto atqutÃtntentia. Htnc coUigitur hutufmodi bona atqut donafacra, diuina amp;nbsp;Eccltliallica non adfirophanos yfut,ftdadrt^ ligioniä cultus^ diuini conftruationem , adminiÃtrium E{{ltÃaamp; Schollt,adfaufitrumÃÃtntationem conftrri dtberf»
Età yerb hariditatts amp;nbsp;ltgata ltgibut amp;nbsp;conÃitutionibuj, addt txeplo ConÃantini'M.primi Imptratortt ChriÃtani,nec non ltgt dtui tta amp;nbsp;humana EccltÃà relinqui poffunt ö- dtbtnt:tamtn Ãattm poà CenÃantini quot;Magni ttmporatxtittruntfactrdotesitrmonachiaua^ ri, aÃuti amp;nbsp;calltdi, qui rtligionttÃrattxru, cum ytntri potiusfuo , quam EccltÃa confulertnt,yiduaf ( yr tUt ait ) auaras ytnaba»^ t«r,bartdirattscaptabant,amp;tn Ttflamtntum ytluti irrtptrt Ãu.^ dtbant. Q^amobrtm ltgt lata hutufmodi captatoribus tlr yttfato» ribut tifiamtntorum ac Itgatorum franum fuit initSum, Huiut Itgü Hitronymui quoque mtminit in fua ad quot;hlipotianum EpiÃo~ la , ntc tarn dt ta conqutri ft ait, quam dolert EtcleÃarum paÃo-rts illam auaritia fua infatiabili eÃt meritos , cui reprimttu da illam ntctÃariam fttiffe confiieiur, Hac yidttur tfft iU
Itx , qua hbro x.y c. Codictf ThtodoÃani txtat , Ã'altn»
CAROL, M. REDIVI VVS INCHRISTO
tiniani alert!n, amp;nbsp;Gratiani ad 7)amafum Eptfcofum T^. Edide-re eiiam aliam deinde legem Kalentinianuj, Theodofiut i j. lt;Jr Ar-cadius. Ne yidtta dtatomffa ^uiajua pofjent Clericti dare, relinqut-reue.Hanc tarnen 1 i.po^menÃbus refâderunt tir abrogarunt.
Sap'e poftea hac dericarum amp;nbsp;EccleÃa praÃdttm auari^ tia legibus fuit coercenda,Et teriè extat Carol.Tvl. lex,ne arrifiant rts,religions nomine,ab ijs oblatas,lt;}uorum Itheri amp;nbsp;hxredts hat ra-tionefraudati^ talem memo dictrepo/Ãnt donationem tnoffitiofam. Et todem tempore Synodm CabilonenÃs,Caroil °ivl.AuÃicijs coaCla, grauiterreprthtndttfactrdotes,qui mult^ callidèptrfuadtbant, quot;pt fua t Eiclepte cenÃcrarentfacultates.Scitum eà illud Auguflini, décima feptimaquafi.C.'vlt.l^uicunqjyiult ex haredatoÃlto Ecdejiam haredem facere.quarat alttrum qutfufcipiat,quam AuguÃtnum-.y-bl etiam laudatnr eiueEpifcopifa£lum,qui tefiatori tuidam,ii quo,liberos non habfntt,bona fua EciltÃa relida jtitrunt,poÃquam liberos praterÃem amp;nbsp;optnionem fufeeperat,omnia reÃituerat. Hodie quoq^ multi religionieÃecitamp;Ãmiliiudine, reuera autem partim errorum amp;ÃiperÃteionum,partim diuiitarum infaiiabtlt inexplebili^ cupidi-tate ineenfi at inÃammati,multos adtnofftiofa ttÃamtnta tsr lega-ta incitant amp;nbsp;impellunt.
TorrbinTeftamento Caroli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capella,ide/lminiÃtrij Ee*
(leÃa fiict Cs 'Ãi^iotheca eins,qua bbrorum copia dictturfuÃe inÃru da Ãi mentio,dequaÃatuit,yt ab tjs,qui Itbrosillos habere Hellent, iuÃo pretio redimerentur, pretium deinde in pauper es erogarttur.
Hicrurfua i.in Carolis'^.not an da obferuattone er tmitatione digna,nempe Ãibliotheca(optofa,JtueItbrotum copia, er benignitas erga pauperts.
ÃJtiantum ad âBibhothecam attinet,confiât omnibus temporibus
amp; âPrincipes pottnriÃimos quofq^Ãtblioihtcarum amp;nbsp;publua-rttm er priuataritm fiiidiofiÃimosfivffe. T^ma Ãiblmthcfa ttmplüs trant adtunda, quoÃgnifcabant tthntct,rebgioneÃnt iibru tonfer-uarin9npolle,er arÃÃimam eÃt rehgionts atq, truditionts contun-diontm.
â¼ lYAT, VÃLEAT, VINCAT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77
nioHtm. 7^ma in fue C^fitolio hal/tbnt ^iilitthtcam T^^iornm: Ã(tnim4pftllalnnur. JuguÃm fropè ttmplum ^pollinn txtruxit ^ibliothetam Grtec^nn amp;nbsp;Latitmtn. Ttmplum Tniant fuam habt bat f^lpiain,librii optimif rtftrtam. Domitiantn cum templnm louit Capitblini tnflauraffet,^ibltothtcasfimul inctnjit abÃtmptat,maxi müimptnÃsreparauit,ixtmplaribu« yntlij, con^uiÃtii,miÃnj,Alt. xanäriam ltbrarijs,^ui dtfcribtrtnt at^ emtndarfnt. TrantfuiUo tt^ Ãt. SmyrntnftiyttÃtStrabont,Homtritimpl') 'Bibliothetam ad-iunxtrunt^
Ãpud [udctot olim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Bibliothtca tt librorum facroru cura Ã
T)tofutrat commtndata.Ctltbrü fuit in ludaa 'Btbltothtca HitnÃo lymitana.cfuamyttÃt Eufebio,/4ltxander Epifcopui Htirofolymita ntti EccliÃttadinnxtratJrtm CafarttnfiJiCura amp;Ãudio,yt tde Eu-ÃebiuireÃirtjâPampbilttnartyrncollt£la.'Ptolomai c]uo^ Thiladtl-y^ltxandnna 'Bibliothtca adornanda,Optra at ^utÃudium 'Valdè laudatur, quuttafacra Biblia ftngulari Dei con-filio amp;nbsp;bineÃci» conc]uiriiamp; in linguam fuam transftrricurauit:7{t-gej ^uojj^ctaliciBtrgami egrtgiamBibliothecam inÃitutrunt.Ha butruntttiam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;principes fuoi bibliothtcarios,et ^uidtm ma
gno babutrunt in prtcio amp;nbsp;honore,cfuorum opera in Bibliothecü or di nandif,inÃttutndit,digertndtd,augendts ttlocuplitandtf quot;vÃfutrunt, yt /iuguflui Caium ^tltÃum ( yt bodie illuÃriÃimus Elt^orPa-latinui âPaulum *f\4tli/fum Poetam noÃra atatü nobtbÃtmum amp;nbsp;do3iÃtmum)iuliiti Cafar âMarcum arrontm,cui yni yiutnti fia-tua in âBibltothecafuitpoÃca.Conllantinus M EuÃebiUyPtolomaut T^hiladtlphut âDtmttrium Phaltrium,Francifem gt;gt;^x Galliee litt rarum pattr amp;nbsp;patronus optimua in Bibliotheca ilia fontannbela-^utiinÃitutnda,augenda amp;nbsp;ornanda,maximosfumptuf fecit,Spera mtu Htnricum M.T^gum t^r Imperatorum clariÃimorum, df tnpri mto pradtctÃfbrum maiorum^ faorum exemple laudabiliÃtmo , y bi maiorti trttÃatultas at^taum, in âBibliotbtcta fui Bfg i etptoÃÃi »»« lt;2r inÃruBiÃimif «onJolùm tttindn,fedttiam augendu, nbsp;nbsp;lecu-
CAROL. M. REOIVIVVS IN CHRT^TO-, plttanäum nullt opirx ,Ãudio att^ impenÃt parcituru, ciim literarum itclinrat^irum ( tjuorum hxcfuntarmxat^ut organa) a more at^Ãu ^io maiorièusacpradeceÃoribus nihiloÃ( inferior,minimtjj ctdat»
Hoc porro Teflamentum paternum Luiouicus Ttus cognomint tiusÃüus, hares atqHe fucceffor in francico amp;nbsp;Germanit» Ãatim poi^ patrii ohiium ,iniiio T^gmfui, proÃngulari fua pieca^ te ^uà in celerrimèpoteraCfyt ^ginhartuf jcrtbi(,fumma deitotioney amp;nbsp;yit x^uentin^^^ loquitur,Germanica fide adimplericurauit, bona foluit,fororibus quotjÃegatafeu teÃata reprajentauitjd T^x amp;nbsp;Im f erator Ule fecit confentaneèac congruentes tari Ugt^ naturali,diHi-nee IS' humante. Hinc in lege ilia'X. i i.tabularum lamana fcripium »rat'.l^eiquif^legaÃet^itaiuiefio,tS Ciceroinpublic^ aUss: nihileÃ
^rautufyin priuattt frmiÃtmum r/Ã teÃamentum,
Extat etiam ConÃantini âK^.ConÃitutio fupremee ipoluntatH^ liberumÃilum eÃe debere et licitum,tiuoditeruno redit,arbitrariumt Hat de caufa yeneti inprimts laudandiy^ui in teÃamentesfartet-te^M tuend^yyalde funt religiofi,e^ idcirto certum inÃituerunt ma» giÃratum fupremee dignitatff,lt;jui âD^'Marci procuratores appellan» tur,^ui âDuces,ybiPrintepsipfe diem fuum obijt, detlarare folenr» Horum munue eil[preecipaum,ytnimirum teÃamenta fumma fidt tueantur ac colant,i!r ea ^uee illü continentur,exequi curent,Horum fides tantiem breui eluxit,yt etiam apudexterasgenrespleri^ue yiri principes amp;feeminee eos tutoresÃeos eÃe yoluerint,yt teÃu efl Egna tiutltb.6.Cap,6.cuiMmunwei^dareoperAm , yt teÃamenta non rumpantur,aur yiolentur,fed inuiolata conferuentur.
yt igirur Ludouicuf Piue pro pietatefua paternee huicpoÃremtt yoluntatiparuit, ör obfetutus eil^, eicitra motam amp;nbsp;tergiuerfatio» Kem yllamplene cumulatequefattf fecit : ita omnts liberos decetpa» rentumfuorum crim yiuorum,ttim mortuorum yolnntaei,ac prafer» tim Uli ylrima amp;nbsp;fupremie pie religioft^ obtemperare,quod ntfi fece» rint in grauiÃimam Dei offenfionem, iram atejuefurovemineurrentt. ^fiuemadmodtun auttm landabil^fuif Lndouid PijinteÃamento rÿ-
VIVAT, VALEAT, VIMCAT.
faterna ftruand^i dr imfltniïa ftttas , ie^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;täigt;
intxpittbdû efà tbrum libtrtrum im^ittas aiqui faim , qui ttÃu^ mtnta ttfu^rtmut fartntumfuorum yoluntatts »t^li^unf^rumpunr^ rtfeintîu)tr,'violitnt atqut irajuorum furtntitm quuji muntluts imma^ niÃtme insultant,
Quantuin ai Htnùcwn *K4agnnm attt»tr,no/^rimo âDtumprf^ saUmurtytilU quoqui 'TtÃamnitum piuffi, tfÃci^fum tÿ rtligiofum conitnitfacuUattm imptriiat, quo qaiitm partim hartium amp;nbsp;fitc-ttfforum fitorum Itgitimoram , partita totius Tî^gni Gallici amp;nbsp;ttarreni falitti, intolumitati atqut iignitati optimè Ãt confultum, Dtindt qutmaimoium Luiouitus 'Piuspatrüfui Ttflamttitum ae âTpolantattm Ãtpremam fanUè rtligiofeq^firuautt amp;nbsp;impltuir.ita quoique Henritut ^iagau! t.ùlt;n agnati,afjinH tt praitttfforx fui(qutm non fob'tm ytfratrtm amauit, ftiytluti patrtm fuum toluit o* ob» ftruauit conÃanter ) fuprtmam yoluntatim adimplert tSr exiqui duli) fludet, quodaUatius quotidianafatis ttflantur itùm quorum-UM aliorum ttÃamtnta at yoluntattj yltimas mtioni, iuri diuino GTquot; humano coftntantas amp;nbsp;yult turat Ãudiofe rtltgioftqjftruari,mi--nimt^ ntgligi ac yiolari,
(d^odad Caroli âM.CanoHi^ationtm,yt yulgà apptllatur,attinett ieüla ydutntinÃcfcribit^An.ChriÃi Struatort^noÃri M.C.LXVf, indiSioae x 111 r. fmptr. Fridericoprimo Caf, AuguÃo imperantt Carolui °M,in numtrumcKlttum rtlatus tb^.ivlortm ritumqutgen-tiliiium imperatorts i» diuosrtftrtndi ( qui Grace ^^'icoaicÃdeÃ^ ÃeificatioyLatittiConftcratio apptllatur^graphitè copiofeq^ defcribit Htrodianus, qui moi ad ChrtÃianospromanauit, T)t hat autem ca-»oni^t^andt, Ãut homints in diuorum numerum reftrendi confuttudint qua tpÃus Caroll °h/lagnifuerit ftnttntia atqut iuditium , tx illw yerbii, qua hic fubiungam, liquida conÃat. Jlla autem deprem-pta funt tx l bri primi capite ttrtio , optrtf eins conftripti adutr-fui honolatriam,hic eÃfimaginum culium,quo Irtnem amp;nbsp;ConÃati-
F »
CAROL. M. RED l VI V V$ IN CHRISTO
tinum fntfuratoregraitittr cul^4t,quoilgtÃaÃutfiripMÃta Jiualu nun(up4rtnt,amp; plurthiu docet dtutnome» »onnià Tjeaaut ijs , ^ui falio dij txiÃimantHr,tribui,Kerbatiuf animaäutrfione digniÃimd htecÃtnt^'Klundanarum ijuarnnilam ariium inutitrorf/ or Yr^jx« coHdicor(S,ygt;elfc(p[ra imptriaba retintntts,poft morte, in deot credt bantur tntnsftrri, et dtut yocabantur,(gt;7Ãnutlachra iUoru dij r.uncu pabantur, °}vlertd4X nome diualt »o imnttrito tÃ,(ppeccatorespro meritnarernu fupplicijsmantipatoi diuinitaie a/iruere nttttur effii adeptot,Ce/Ãe igitur,ctlÃetfdlÃt nominid agt;nbitio,de/titU4eur ^ntiqui errortf 'veÃigiumÃateÃiat cÅcx(uptrÃitiontf 'vocabulum, abdtcttur procacii nomintf fuptrcibum,ptllatur d Ãdtbbu^ in diuos transfèrent dorumhomtnumgentilemendacium, lam yeritasde terra oreaei^t iam ortus esf^ fidebbui fol iujluia:iam ^ui fedebat in lenebru, ytdit lucem magnam,iam habitanttbuf in rtgione ygt;mbrx,mortnlux orta tÃ. Omnia falÃ^ytritate -venteie caffatafunt, quot;blam fi falforüdeoru gentiles opintofalfa eb^ poff_ mortem tn dtuos transferendorum hot minum fabula palfa eÃ,diuali4 nominti nuncupatio yana e^f.St igi-turfalforum deorumgentil» optniofilfa eÃ,dtual» tfuo^nomin» ap pellatto yana eif^.Liqutd'o ergopatet,rtmfalfamfalfum nomen habere, amp;nbsp;falfo nomine eos,ijut quot;Verität» dtfcipub funt,nun(upari non de bere. lgt;lam età efui forte cathobet defunäos (juofijue diux memoritt nuncupaÃe yÃiam reperiantur, manifeÃum »/Ã, «os yfumfuiffe ft-(Ktos genttbtat» , cr quot;vanitat», Sedhacamp; h» Ãmtlia T^oma» na poitus ambiiio, ^uà m y^poÃobca admiÃt traditto, T^osdeni^ ^ui 'Verieattsftäatores,amp; ab ip/a yeritate redemptiÃimufÃtut Ãreuunuigenttbum deorum mendaciumÃernere dehemua gentiba 'Vocabula,,ApoÃolo docente,qui alt ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foeietas lud adtenebras/
autem conuentio ChrtÃi ad âBibalf ^4^ua conuentione,ipfo an-nuente,bberemur,^ui nosereptosde ttnebr» t^rymbra mort»,tranÃu lit in regnum ftiij dibUion» fux,in ^uo habemt» redemptionem in re-miÃionem peccatorum.
£x h»
VIVAT, VALEAT, Vl NCaT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79
£xb»t^itttr ytrbnluctmtridianaclarmt ^tppartt, Carolum \1, hunc bumtntj dtfunBos indiuorttm nnmtrHm rtftrendi mortm cm ^tnfiluiumÃutethnicum amp;idololatricMm imprdlfajft.
âKos 2){ut/i frfcabimHr,yt Htnricum 'M.po^ lon^4fK, dnctur^ neem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'vielem tx âR^gno hoclfrrt»o,cadaco,fragili^tiodin-
innnmtrM txfoÃtHm moUJtijs 4t^ ftriculn,magnum tUndca-ItÃf amp;nbsp;attrnu,ontitu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;txjgt;trs, onint^ bonorumge»t-
rt cumulatum tx hac mundi hsminum^ colluutt mndeoi eutcti-tum,in (alicumiboc e/Ã, âDti, angtlorum, bomtnum^ elt^orum ca-tum calfjltm transftrtit, yt ynà cum illà ttttrna,incomfrtbtnÃbrU amp;nbsp;intffabiU ilia yoluftatt ac btatitudintfruatur, ad lt;]uam, yt tilt) fic nos quo^totopt^ore anhtlare ftmper amp;nbsp;adjjgt;trart debtmus.
StquiturpoÃrtmumnoÃrt buiufet rra^latus caput, ntmpt Caroli /uccijÃor. Is fuit LudouicM Tius cognomtnto, Itgitimuf liut tx Hyldtgarda ftcuda yxortÃUus,iam antta,to adbuc yiuo, ciimÃta, titm Proctrum I^gni yoct ynanimi ait^^confcnfu iu/lu4 Itgitimus^ liui in l^gno fucctfjor dtclaraïuSifÿquot; ÃuguÃut aclmptratorfalura-tui.Optima,incjuit Cictro,hxrediias à patribus tradttur, omnij, pa~ trimoniopra;Ãantior,gloria ytrtut^s rtrumjjgtÃarum.Sic Ludoui^ cut âPiut cegnomintpatriÃtoglorioÃÃimoÃtcctÃit,non folùm in g»i,inptcuntct,in bonorum ,ftdttiamlsiudtt atgloria: patrimonio, ^uodomni auro, argtnto, gtmmis, thtfaurss at^uega:^n longé pra. Ãat,
Kos Dturn aÃtdue prttari dtbtmui, yt Htnricut quoq^ quot;Kf-poll^ obitum,feu abiium attj^ migrationtm tx boc ttrrtno amp;nbsp;corporeo 7{t~ gno,ad T^gnum illud cceltÃe er attrnum,pQll^ fertlimjuatautÃ~ lium,autaliumfuccefforcmin hocT^egao G^llico amp;nbsp;Kauarrtnn Ãui ftmiltm,boc tll^,lt;2r comtnt amp;nbsp;rtipfa 'ptum,cut âÃeipub.T^gni, E.C-ltfiie,patriat]^ totius falus ac dtgnttas cura fit arti^ cordi.
Hac babul, qua dt clariÃimorttin borum Ãf^um amp;nbsp;Imptrato-rum comparaciont hoettmpore pro tenui mta faiultatt dictrtm ac ftribtrtm, qua oro quafo^ quofuts Itilorts , yt proÃngulari fua hu.
3
CARôl» Ã. REDÃVIW5 IN CHRIffÃà W4nif4tf itjuiioni^j confultrt, amp;nbsp;bonam in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bono 4HiMo Ã
mtfunt fcrtpt4,inttrprtt4ri yelinr.
7)iumprecabimur, yt ^luemaJmoJuni olim Carolutn »dfummamtiusfeneSu{tm,4itija({(0 ad extrtmum tum,grattte amp;nbsp;btnignitaiisfuaauraprvfttutus , illutn^exin^ uumtrisptriculij txtraxit, amp;/aluum incolumtmjjConJiruautt ; if4 hune tius agnatum ae fueetfjortm (^uimÃmiliier ab ineuntt 4^ tatt ex inÃnitisperieulit miriÃit eripuir, amp;nbsp;in yita contra piurimo-rum at potenttÃtmorum hoftiumfuorum quot;vtr»,impeius,conÃiia, conatut , injidias atjjtechnat conferuauit) ingurgite adhucpericulorutn yerfantem diuino angeltcoj, fuo fatellitio at^ praÃdio in poÃeruin i'*fgt;^]prot(gat,tueatur ac defendat.,
âPoÃremb ^uemadmodum Carolus 'M.,'vna cum fuit amp;nbsp;maioribut 4tpradeceffurtbus,nr poÃeris acfuccefforibus cum yniuerfam âÃem-pub.ChrtÃianam(cui tune temporit plerij, orbit rerrarum amp;nbsp;Onen-talitCf Occidentalis 'P'get atque Imperatoret infenÃÃimi ac infe-ÃiÃtmifuerant')tHmÃectatim noÃram Heluetiam^ac pracipue T'i-gurinam banc noÃram tiuitatem ai^ EtileÃam incredibili cura, a-more ,Ãudio, beneuolentia, beneÃcentia feu muniÃcentiapotius eP^ profecuius (cuiut yeÃigia in ciuitate amp;nbsp;EccleÃa noÃra habemut ad â omnem memoria tiara er illuÃria)ira quo^faxit T)tut Opt, quot;^Aux, yt Henricus ^noq, 'M. quot;Ãtx Galliceat^ quot;Hauarra CbriÃianÃimus rSr auguftiÃimut,Carole 'M.agnatus.gentiliaÃucctÃbr^haret acimi-tatortnpio, beneuolo , btntgno er dementi boeÃo ctim ergaretant Heluttiam,7^ttiam, KaUÃamj^tdim erga J^empub.tir. EccleÃam noÃram Tgt;gurtnamanimo(qHem nonliterü tantum zÿ- ytrbet,ftdt-stamreipfa aftjue fadn multifariam dtclarauit')perftueraret
amp; yniuerfam noÃram patriam fidei clrmentta^ Ãt4 (ommendatamfemper habere digneturt ÃmeniÃmenfAmen^tiSC,
tl NI S.
\ Zlnccrc pofTe hoftcs,liaud parua cftgloria Rc-At fe pofTe ipfum vinccre, maior ca eft.
T I G V R I
AFVD lOANNEM VYOLPHIVM TYPH IKOSCH. ANK O M.O, XCll.
xvöbe*gt;*â¬t«tÃxu»e.quot;gt;»»^ tnevö'QosvvtQMi ekamp;tuc't£ TvttÃt mW' tefnçfc em ^wtonitnuv⦠f^u.www ' W 'btcvUdit'XMitdit (He m edte wtCät Af Cat ber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;twe ÃÃh
weit ûâ| ter e»gt; Ãefa UKHi Wtji nOv nbsp;nbsp;nbsp;nÃi^
berähn^tuK Al Uum' wir. lee ÃU«£ UCciKquot;dle^' gWr n(brdUu wÃk w ^ön * WbtlAÃcn m lö n Af tnh.wuAttetettit ttftw cnl)rtXiöi-gt;An vaUen TO fttntwev nett* Aut Ctä)tv i)6v ijerbtnutr iit bci-iâ.itbûnhciUôeÃmû'mone ^u wtrttnrjm 1er WléTwC^' Anldwxwb wîvUrwermA Cb xvAnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⦠jtftbiwcait' .
aUtt l|ân«» ûgt; wivUt W nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^uib â^At'
Aiiïti' vt)ei4 m-tt bôreiâÃt- «?' ^9» btUr aUutoa le* Atu bit ontfewHui|ttti.jAâatttâbu tvod m ter TOÃertftu gi^beiU bilb» w wtfcrôbttttd^ - , bU' Ató bie wtn« Aù biltW'O me» eplt;tt« nn m0âtMZift*lt;F3âCnd Wüté j^bw
teô buAB (iittbfeeöön^iâfcrtUbAt wcliïcbtDiiv bw w ugt;(bt^ tittt wt£ Ãtibrin /Bu/tnwÃftd jwtc ibAtr uttntt» âutib aWbbAifbtvtiAutn toeUe* Jn t ldÅ*1tôia AHtw bit ftwfc m Ãi'betr Utc ötiXb w? wtr tft^tut tnb ewuU «Uu toaU * AwbWbîfÿ'bTOr Ãeb mtigt;4irblt;it mh.iv ttiucbeit (TOtftbrcitnâW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ä k
wbmtlHxtt'Ãtllje^M)^^^ gt;^cgt;
,swU-vv«Ã»-*
.xïMain Åv o«rrqlt;mt^mrvw«
^4« ii^W (Ht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^1
i^amp;KIU^MbctW 'bîtttï} Ã
mt aA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'g î vVx !
le nb ttw quot;iwbwiU t ; ⢠\*a ' â bUgé^wtfAw â^f . -
?ttii -iMtu
^w¥
Wmatai Dp ti^btbSÃ
WC otttm ote ' à lkUWmteotamp; u. bW^attltt^tVWttr? .'⢠lt;nbsp;utbtd) \«itw^«lt;(LwâT
uim^ ' ô^âic
'Ã
CC i x*rpn
«R ,n
'is tn bp U^pmt * t è igt;i ibèb aîabiiwr tvt .'ï^tt4M^bltm^bAt tdi â 1 î^bÃTOiVln l|uabu îAtb tjbit
(ho) löihâ