' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t'cncfwirOûK
Ooti ettfîÿen ^ütenbf tt Mfenben® ólf* ftivvub 0d)at»ctt/fo fic toffcnc jgt;o. vinb C9?üjip
pe (gart vnb ^Seffott gc^» than baten.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;
’‘^enngepenarcn nui^iKvcu '’no ;?lri;ncpcn / wie nieljt allein fo(^ WMfcnbcrtOBô(fF/ fcnbvttt flit« anócrcv wûtcnbcv î^tci: ®ip/mitljcilfonien/wcrfiicfe(en vitb pvpbtcr« ttn CWietdn 511 curtcrvn fcve».
35cf(hnben
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^auÇûvbcr §fv^^
”^9lt;oetorn/»n ïgt;e^ iôuïc^fencbttgen/
' ^'^'^^eboîiun ^urfîen vnb Herren/Herren I J*’‘beric()en (ßratieiw juïPamp;rtcinberg' »nb Vnu«npe(£iartefi/jf. befiel^^
ten JtcibeUlebiciim.
, ^etriid'f Çamp;îûmpefgart/ hep ^aeob
î»»U«f. 3m3fl6t(eyhgt/ If 91.
-ocr page 2- -ocr page 3-Icucßtfgen ^ücfcaeßorttfti
Vnb ^errett /^mn ^ürfcmbcrd trauert CQîûmpds: S^^rt 2f. metttem grteötgcn (dürften xn'U^cnmj
'StcÇlcucÇtf^er/
Çoc^gcbcrticf 5ûf(î/
O gncüïgt’r ^m/ ï’a^ if^ ^e^cWertig jfteirt r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ VÔ Ocu ra^
'^cu OBdlffcn/ ViW dciii ötoÓcrt forten (Sc^abcrt/ fo ftc trt bcirt I ^nimcr Oeß ncd)^tjet(auffcit?rt Silurs gct^rtu i^abch/cWcrcï?
Sûrftftc^ctt Oab woHftt tgt;cüincrcnv}tntgt; ^ufc^mbc»/ bin iff) auf? feiner andern Vîfacb^^ jvegt werden / atóüiïf; icb^w’^ vnnü ^efpörr bab/ bie fenberbüte bccf)ld6iiebe Sfffee tion/vnt' gettei^ ten ^nten 2tgt;iUen/ fc 5gt;
ften / vnb anamp;erer f)eniieberi?gj^|^ öe^en tgt;er ^eilfainé ^nn|î Oer net; nun ein (ange ^eitbct^i^ gen baben/vn nceb owff gen ^ag tnid) «« geringßf» Oanin laffe’^ tibgeben/
• bann foiebe^ ^iver Sórjfb gnngfam erfktrt/ in Oeni beriiicbervnnb geiebKer tn ibreni Q)ebiet vnOerbaUen / V» ftet) Oaran feinen Xeften
-ocr page 5-'Sojrebe.
Jot ^tnfcbrtfft von Pen viivtr* fwmoten ÉanObetric^cnt/ ^fcc^cnt / ^^cviarf vnö @albcit^ «Ernern gcrcini^ct b(cibc/vnb legen aber inc()t allein i^re ‘iinpt jbrer ^effbaltung/ fenber 5jHc^ ba^ ^anl^e 2anb/ nnnb alle lt;^nbcrt^nen / bte Sinnen fo wcl bie ^eic()en / ia auc^ bie ‘Z^tnb^ ligenben vnb ^enaebbaiten/ fic(gt; imfall ber^otb/ verfianbiger vnb eefafjrner Slri^et t)nb?^()at Ju gebra«cf)en |)a'bcib ^eld)e^ bann ganl^ ÿhnftlic()e / wclbe^ backte bnb ree^t SûrfîluIx'^ereB/ uiiumermc^r ber gcburnac^ faun gcr^innet werben. 0c bat and) Wer Sûrftl. Q3n. gemelbte d)re gc^ Jrogcnfcbaftt ber Slri^ncp/ nid)t mît wern^jer xcb er^ei^t ni bein ba|; fie jn nni^ vnb bctftrbe^ ..J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;0 m
-ocr page 6-'2?on‘eamp;e. rung ter /entten / fn gt;**
SfîcOùo beheben/lt;^ÙKH P Çcnneben / fmttlûfxn juriebten / vnb fenfelben mit eberlen febdnen KçbUc^eit tern / ^einnfcfx» vntib feben Ôetvdebfûi / nicbtnt^^ ôetnÇiî^^enbnben verfemen vtw gieren blt;e« / wie bann fojp)c» aanÇ (dbii^e ^eref / anff Sör|lb Knaben befetep/ ven weitberbümbten Sfpeteef er lingat J^ertn 25bbnarib / meiiutw tnfonber^ künftigen bnnb gHiert ^rennb/ bnb von ^enen'DbfW^ ^(bwarben/ er|llicb angeriebi^^^'^ vnb iebunber / von gebaebif^ tti^r @(bwar^en Gruber mit fort' berm fleiß ^(^anbpabt/ vnb fc Idtt^ ger fc rne^r anff ba^ ftattlM^ ^ußgeröftetprinb gelieret Wirt 3« bertl
-ocr page 7-^oitebe.
ifi aucb
’^ffcróar/ tra^ groflTeit IXbum
‘ülcit gu#» Xun|l2ieb^a6crn erlangt I;ab/ bem fic biirc^ /^rcr Surfhicbeii ^nabcu SVïcbicuin/Jpc rnt Öoc tot ^)clt’oucr/ alle i{gt;reau|;erkfcne/ cfftprcbicrtc @cfre»* großem 7ïut^ vnntgt; Srom^ ’Ucn 6ct)bes^ îgt;ereiî / |c mit fc^wcrm ^tancf(gt;cttcn angegriffen / vnnïgt; ^‘ïnn ancb heren / fo vmb ^Sbat vuvinn erfnd)t werhen / hen i^reti ^wnmunieieren st)hllenlt; ^elcbeif vnher anhern viifditigett oürftiic^en ^ugenhenvnnh .Çgt;erî^f btbt'eiten/hhn 5ti ewigen géiten biUie^ foil gerôûmtvwnh ge^» prifen werhen.
‘^ifem nae^ / al^ tcb befunhen/ bafj in hen ^wam^ig Jafiren/ f0 (:) tui
-ocr page 8-an fünften bin nmncé ^tgcrt Sör^ïen vnbJpenen/Jpcrni Sri tgt;t’rtcMz ^^ivcr Sörftüc^cn Örn ^erni Vettern / fui) ianm eine fo fvitnE’crbarr/vnt) ftwl ^tnefWutP öe^ad) ()îc5ul?rtnï) ^ugrmv acn/ af^ eben bife/fbftd)nntctlf^ dXîî tühcnOciî ^Öolffen/ ivie an^ Perftiw / alfa and) in ïgt;cr ©raff^ f(f)affe Kiîfiiîîpcf^arf / ncîvîidxr ^eitaerlaffenbat/anb ic^ gefe^en/
nùmaiîbr Dor^in vpij oifrr 0adxn ücHfommeuItf^ viW naf^ nattnrffi grfdxióen / Sllfa bin ic^ i}ernrfad)t ipcrbrn/ nncf; be^en/^n rioift i?nïgt;^tï hui^ meinffi^giKamp;igcn »^fnen ^^n^cvrpam’n/ anber^ fvïuürn. ^Da icb bann erfdieb bic apiftariatn ait /^r felbft/ivie fte aer^ ianflfen/ fürt)lid) befc^nben/ anb bifein nar^ etiid)e auferiefene/ei^
getfc
-ocr page 9-^oïrebe.
gene vnïgt; bequeme ^rt^uevcu vnlgt; ' fcittel aujTqe$eid)uet l)ab / Miidgt; ' ivekbe man bem febrocHicbeu/ I fcbwercn Unfall / fo auj} qebad)ter
^Vollf qlfftiqen^inen entftanbcn/ ^citiKb ucvfcmmen / ober benfel# l'en vertreiben ni^ae* 'ï^nnb bab Mmr fokbe^ erftlieb tn Srant^dp/ fel)er @prad) qeftcllet/ fet^unb a* ^ev/^u gefallen (ïmer Sürftl.Q5n» Wertl^anrn aucb in ‘^eutfebe ^prac^ bringen laOen/bamit Ê ^üvftt 05. au0 bifem/ ob mol gegt; Gingent QBeret eine anjeigung ^et* ij / mie ld) mid) in alle mûglid)c ^^eg befleiffe/ berfelbennad) mei* jjfin geringen vermógen ^n bienen» ^ott ben allmächtigen von ^erlt;» , Çen btttenb / baß er €.Sürß. 05n» I femptben ißrigen/and) alle SCîeiv ften/ vor fóld)cm vnb bergleid;en
CO »
-ocr page 10-OîoîKbe.
55rtfall gttcbiglK^ ^infurt bcÇiVctî viW bewaren wàlk»
^uê? anbei’ ^ócf)lin/ von ben freinbben Stînefen / bie eben ^n berfefbigen ^eit einen fo ©ebrecren in bo^ Q3oiff haben / hrüe ich gern ^wer
, liebenQ5nabenhienntvberfebJf(j’^/ ^ber weil ef? wegen anberer I febdflt niebt bat mögen vom rfer verfertiget werben/
wolle mieb ^wer
Q)nabe hirrinn vor rnfcbjjJ^M^* gt;nbsp;(galten/ vnb gegenwertigeäƒ|
newen Jabr^ / eben @ebnb vnb IIIK
-ocr page 11-^oïvebe. fntpfc(entX)anim SlVämpctgart/ vm i$gt; 3cnner^/3m3apr wfcr^ ^rlofcr^vnb ©eligmacpcr^ ,§Wvgt;s?ït
ö^wcr amp;, SïjnbcrtMntgei?
lohan,Bauhin Media»^ ïioiioi:.
-ocr page 12-5n tem €f;veiweften boef?* gelehrten '^ait^tno/öcr^rij* , luyöoctoï»/vnb ^ürtllit^cnWuitcin# bcri0irbcit/icib2ii-f3ren }u
VTliimpcIgtÄiKn.
ein )gt;oet‘gitt/ CY^3n feinen ©chriiften î^îelôiin^ • quot;o' ^te her 2(rht ^efeulapiïii?/ iÖem 3€drtitfefjert Xgt;ofef ofnt vcrhrufj hiiïflT fam/ vnO au^ reciter i leb/ ^'Hmemftch hurch her bótter (rib/ égt;ie fehwere ©nc^t her Pegilenf?/ ® ureh Äuttfl vertrib m fetber 0ren^» Weniger nicht tfnit Q5iiubin bie/ -é fich nicht tauren rhat noch mûft. ^efchïcibt ganç tvarhafrt cin0efchifht/ lt;5o man juvor gehórt hat nicht/ SÖon rafenhen'^ólffen nnïhen'Xhtern/ S^i( manchen machten oieben verhern/ 5)nrch jre 'îünt/ ''l^nfinnigfeit/ 95ii îDîenfchen brachten in grof; leiht* G'r/^anhin/faf’te harbep hoch nicht Q5feiben/ fonhern gibt flarn 'Bericht/ QBiemanauff)che@kgcnheit/ ' 2Jorfommen foU be^ guter ^eit
00^
-ocr page 13-en t^cr ïT^tcr«/ ^iefefbcn tfc^ctbcnftcfj cunern/ SÖÏcöuamcnten nù^t veracijten/ ©onber benen nnt fleï^ nae^trne^ten* ’doraden bingenaber ©ott/ ^nrufff n/ ba^ er in ber not^ ^ne niefjt vlt;r(a^/fetn ^ufff en^ieÇ/ p)îit feiner ©nab nicijt von vno fücl? ^Hbietveii ja afl @tra|fcn fc^wer/ ^on vnfern @imben fontmen Çcr. ^armnb -ö ^anftin bijîu wert^/ bein iob ^ie auff bifer ©rb/ '^inb angetvenbten ^ici^ vnb ^fp^Jîenfe^en werb vergeben nie» '
-ocr page 14-nol. Slt;
Deus altitonam coctptas indicet ifiüi Cü niget in terris criminis omnegtnf^^ taüdiciid vates, vartis teÜattirießts
Fons veri ipfi locis,fcriigt;tii prophand dot et* Suhÿciunt ocnlis Sol-, Luna, Elementa,fers(jfi ^acumejue formisprodigiofa (kis* Stdera fanguineo terrerit fuffafd colore.
Etface, nbsp;nbsp;hofrendis aer tmaginibus.
Imguros tellus [i. lit e^haldre vapor es.
Et proferre fuo monïtra ßupendafinit. Bisgeminis rhtißas nttper conj^eximus aliSi Corpore terrtbtles, ijulneripi-si ferds. Materiamf Lupos, do£lt Bauhtne} laborist ^UoiHuai affliöios offictofa wanus-
Bast
-ocr page 15-fuit Armentis,tillßmpserc fur of ei Infuetosy hominum ful[a cruorefamei. ^uodpotes ergo facis,relti]uipraflent^ßdell Confilto medtet. Numine morbtts eget.
Toüere qui peßes animis,mcmbrü^ facultuSt Sidera CU!parent, terra, Herebiq^ lactts.
lllud[upplictbus votis adeamus, vt iram Ponat, auellat cordibtu onine malum.
^Aceq^ digneturconcyatumulübus arua, Sit Terræ facies lata, poltójßmul.
' ^tque ttbtfalix tnPlans ilfuceat annus
i nbsp;nbsp;nbsp;Et recreet populos fertiUtateßa.,
-ocr page 16-AD D.IOHANNEM BAVHINVM, Medicum clariß. amp;c.
I
rabidiim jiros luporuw^ SeElorumq^graues metui yolantum, St rem forte nouam ejje quU ne^arit: Sed patrum quotjue ßculu notatam: Idem (t tarnen leget bbeUum Hane B A V HI N B f««w : taaq^ norit Hm pelles opera ^vnius repalfM-Adox dicet, mala (te inußtata Ha feclis ideo rediße noHrü, tornen perpetuum yt tibi pararent.
lOH. CONRAD. RATZiVS, Med.D.MontpeJgardi E
-ocr page 17--©cncF tvtrbtge ^ifïona
■Son edier îBMffin tn ber ' ^)tr!ft^(i(fr^£ffojf/»iiîgt; js»ci,crt xöotÓ^cn m ber ^rafffef^afft OJïinn^ pel^art/maa fe^abensbiefelbc
^aben/inbein fajï trticfncn barren'Ja^r/aló inan ;àlt f f 9 o.
^itangeBencften mUhcfjenîO'îitteftt t(r(!ncven/}u begegnen bemZobcn vn ber^afferfoït^tz Weltbe bic (enigen pftegi (Wjutoinmen/ f» non bi fen
1 mfenben iijieren fetnb gebiflen wcibeni
^ittnac^ trt Oicfcrt , ianben gani? frenibb _ quot;nbsp;vitbviierBóreti|l/ba^ emtger ^offjT vt=lt; (en O)îenfe(jen in vn^ Toff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;berfcfjiebenen ^fecFen
*^'ïc^fîel(en/bte(e(btge »er(e^en »nö k^’J'fie^ ^urû|îen/vnb g(eic(jtvo( bem y’fçburc^au^ feinen fcljaben^ufitgc* ^’■âffîult baßanfdngficQö etlicQeirtJ
2(
-ocr page 18-» ©encFwi'rbi^c
î)û^cMnchn (^cmacfjf /aß foftebtefee ein ^auberep fepn/bafteb
€0?fnfffj ( wie man fa^t ) in ein IBotff »erwanöeft. ^annen^ero bann feiefjt# (icfgt; Ç.ett gefef;*eÇen md^en/baf? nicijtai^^ leinnocfj viefanbere S5?.enfcfeen weren befefjabiget woiben/ (onbernviffeiebf auch etüebe/wegen biefeeargwotw ß«’ fdngftcb angenommen/wo nieljf @cgt;tt auf; fenberer fefgt;iehingbiegnabge('en Ivette / bap gebaefjter quot;îBoijf were
‘ feîjiagen vnb »mbgebraefjt woiben.3liï= fo ^ab icb vor glit vnbnimiiefjangefe^ l^en/wae vor fefjabè biefee einigeS^ier get^an ^abe/fummarifcljer weife be^' fcfjreiben. Sönb foH vne aber biefe ^i^ floii ein anreipnng fepn vnfer ieben verbe|ïern/vnb mit recfjtfebaffnerDïew vnb von alten eSunbenvnb-éa^ fïern ab^nla O'en / auff ba^ niebt et wan ^ott veriirfaebt werbe / vno vber biefe 9Mage/ noeb mit anbern mebrern vnb fVljwe^rern beim^nfncben/in iwiiRn er bann fofcïjre brewet in vilen onen Ijei^ (iger ©ebtifft / aß nemliefj nn britten
-ocr page 19-fonrafciibeiiWófjfétt. t
1 OJîofiô / fap. QBojßrnuV
I entgegen wartïifft/vnötnicb ntcfjt ren tvo(t/fo nn( tcFgt;6 itceb fiben nw( me^: maeben/auff encfj ;it l'cfjlagen? »mb emrer ©itnöc wtUen/vrtï? nnl svtfj« be Xbter vnöer eitcb fenoen / ote foltert «we Momber frefTen/vnï» ewer SÏlieb ierretOen/ »nbewer wentger maffen/ »nb esver tStraffen fotlen sv«|l iveroen, 'ÏÖeröet |br eiieb aber bannt noch nicljf
, ’’Ottintr^âcljttgen (aßen/ vnD nnr eittgt; 8«gc tvanbeln/fo svtl teb eneb aneb ent^ 8«gen tvanbefn/ vnb tvi( eneb nveb ’’t'tl mehr ffb(ngen vmb csver tonnbe ’»’Ken/ vnb svt( etn ’Xaaebfeb’vert vber 'Heb bringen / bae meinen '^unb reebe l»K. ‘‘HÖnnb ob/breuebin esvre@tatt ’'’^’■fambfet/tvil iebboebbie peßifenf? »nber eneb fenben / vii wil eueb m etver 5«’hbe .Ónnb geben. îe»
3ni»ierbten '^ueb CiJîofib/xXi* 2l(b ’*« Äinber3|'rne( svtber ^ott »fi b gerebet batten / febiefet ber Jbcrî ' wige «Seblangen vnber bau quot;X^vleF»
3in fünjften 'gt;^gt;ucb O)îofi6 /x;viip •
-ocr page 20-♦ ©encFwtïbtr^c -f5gt;fîoî|
öu nü wirß ïf(r |ÎÙH ïgt;ff? ^}er!(n öcines ^ottes/Daß îgt;u teft vnnb thuftaïïe feine0e6otf»nnö ^ec^t(/2(. (Qa trtrö ban ^dc^nam nrt f(i^n aU(nt ©evdgff b(ß nif f6/»nïgt; aUan !^hier auff (fröcn/ utï tnemanb mirt fcpn öer fte fc^euc^t.
^atter,jrjr^tf.lt;Si(^atgt;(n inül^ gacü ^et an ban öae ntcbt amp;ütt jft/rntt jrer ^bgbftaret^ §a6fn fïemic^ erfbrnt.'-Vß üf^ wtf ft( unöcr renden an ban baß nit ^tn'^oicf i(î/an einan ndrric^tcn ^ofcf wif ic^ fte er^tlrntn. iÖ4n«ölt;iö t^œr iß angangen burel^ tndnen^an/ vnnb tvtrt brennen biß in bievnberße ^ell/ vnb tvirt vermehren bas 4anb mit j feinem gewdef^ä / vn'nö wirt an$nnben lt;nbsp;î)te grunbfefte öer Q^cr^e, ^eß miiaiie^ vngfncb v6cr fie bduffen/^cß mila((( s meine Pfeif in fie fe^ielfen.d'Uf ( ger foiïen fie nerfebmaebten / vnb »er^ . ^ebrt trcröfn/vom f^ieber vnnb gdßem ij^vb. ^eb mif ber^b^er “^een vnterfK f febicben vnb amp;ebfangengi(ft.3ußmen big tütrt fi( baß ^ebwert berauben/vn
inwtnn '
-ocr page 21-Ponrâfcrtbcn VrSfffcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
inwfnM^ öaö ffbzcchn/bdöc ^ûng* linge vnö 3w»$0'^’wcn / îgt;tc 0€ughn* g( mit ôettt gramen îôfîann.
I.Âün.rn|.(^6 t|î Der îVîan ©ottee/ îgt;em SOînnD öe^ ^eren t|l vnge^ Çôîfam getvefl/ öarnmb Çat |lBn öec ’^tnöein -iomen gegeben/ ber^at /Çn j^f^voe^en vn getóbtet/ nae^ bent wo:t ber ^ert gefagt batt.
. I-Äbn.rr. J^arumb baft bu ber ßiiü -Herren ntebt get 021 ht l^afl / fibe fo ’’’’■fbicij nn 401V fe^fagen/manhbw gt;ttir gebefl / vnb ba er von ab^
V b^onig.tfrj. '^nbvber^ffï’fïffbec / vnb fptaeb/ bte .^unb, tffi fvcH'e« an berî^auren 3«P lgt;ch f ^eÇab fltrbt in ber fîatt/ «hfr .^unb freffen / vnnb wer
lt;Vcib flirbf/ ben füllen bie 'ÇôiS
lt;^uff bemweg L gieng/ fatnen deine Änaben ;ur verfpotteten in/ vil jtalfopflTfomm^er^
-ocr page 22-e 0encfwirbt^c
auf/: .^aaffopff/fwfn ^(rauff^. (V wanDt ficb vinb/vnb ba fr fic fabe/flii^ cbet (rfnm irn ï^awen beß J^enen/ £gt;4 fainen ^tveen Q?aiï« aiiß bent quot;^afbe/ vnb^enifj'en öer Jïtn£)er^tvfp vnb vier^ f^ia.
tf. ije. iße/bae berJperi^f^^ rebet bat bnt-cb fetiten Sïneebt amp;ta ben i^lt^eamp;biten/nngefagt/^lnffbentMe Jefreet ßüUen öie jpnnbe ber ^efebel ^ietfcb freffen.
tf,.^bit.rn)/. ^er^ontg ^ffptien ließ Mnen non ^abel/oon (Tut^a/vo ^na/oon ^emat^/vn (Sepbaruaint/ vnb beßet/et bie amp;tatte in amp;amaria an fiatt ber ^inber^fraei/onb fie namen amp;amarta ein/vn woneten in berfeiben amp;tdtten. ^4 fie aber anbuben bafeibß
mobnen/ nn ben Werten nit fbrebte^ ten/fanbte öer ^er: vnter fie/bi( (rtvnrgeten ficiVnb fie (ießen bem^d niß ^u ^ff/trien fagc/bie Reiben bie bu
^‘■1’ ßebraebt/ vnö hic ©tatre @4^ maria banitf bcfc^cf/tvi/fcn nicbt^
r toeife beß amp;otteo im £gt;ar«mb ^at
-ocr page 23-ronrafenbcnW^Ifffn. * Çâf cr4ówcn vntcv fie gefanO tzvn ßamp;e/ ^icfefbe tobten fie/ weii fie nicljt ivifjeit »mb Die weife bef ©otteo itn ianb-^■^ecfj.o.fôo wafn a(o iefj (eb/fpneljt l’tr JpenJ;)evî/wei( bu mein thumb mit aKerfep beinen ©rewefn vn v5ôi?en verunreiniget baf/mil icf biefj «ue(j ^ufcflagen/vnnbmein3ùig |bU bein ntc^t fcljonen / vnb tvii niebt gne^« big fepn/:e. junger vnnbbôfcnnîbe Schier wi( euef vnter euclj febicFen/ bie (ollen eue^ of n ^inber maef en/ vii (ott ^efiilentjvnb^lut vnter bir vmbge* fen / vnnb mil bao toebtvert vber bief bringen, ber J^er: habe gefugt.
(S’^eeb.riiii.TBann tef bófe Safier in bao ^anb bringen würbe/ bie bie ’leutb miffreumeten/vnb bafelbigeverwüfc«’ ten baf niemanbt brifien wanbel« fon* tefür benXbteren/:e.
^f^eeb.xxxij.^vf wil bief auffamp;4anb îieben/vnb auf o 5'tlb werfen/ baf aU le^dgelbef .^immelo auf bir fiiien (ollen / vnb alle Xf ier auf rben von bir (att werben*
2t nif
-ocr page 24-9 ©encFwtrbi£fc i(îorf rxtr* fpru^t Der .^frî:@tfte4c^ wiï an Dicfj pÇarao Dw ^óntg in Q?*gppten/K. Dutvirflaiiff^ 4anD fatten / vnD nit tviDer auffgefefen noflj gefamiet ngt;erDen / fonDern Den STôieren aiiff Dem 4anD vnD$l?Öge(n îgt;ef ^itnele ^um 2(af werDen.
(ï^eef). rrxni. fprie^i Der .Çjerî ^en/00 maÇ»2 iefj (ebe/fotten alte fo in Der TOÛfîen tvo^nê/Durd)6@eÇiwertfa( fen/ vnD mae anff Dent ^etD ift/ wit ùfi Den XÇierenÀU freffen geben/wn Die in Den quot;^eilnngen »nD ^pten finD/folten an Der Peflitenç gerben.
(^^ee^, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Der tvit
€5ott f^n/aber mein ^nec^f SauiD fott Der ö'ttrg vnDer /^nen fepn/ ge ic^ Der ^ert. 'Xh! iewit einen bunD Def friDene mit ihnen macben/vnDatle Ddfe iXhierauif bem4anD auf rotten/ tag fie fieber monen fotten in Der gen/vnD in Den 'ïÖdtDen fe^taffen.
(f^erÇ. xi'Xir. ^luflT Den ^xrgen raet fottu niDergetegt werDen/Dinn^ aUcm Deinem-^eer/»n mit Dem'^e’^«
-ocr page 25-i \ lOonrafenbenïOMffcn. * bir tß. tvi( tûfj ben
1 0((n woher fie fließen/ vn ben X^teren I Wbent ^eib freffen geben.®u foU I Wbem 5e(b barntber (igen/ bann k| ! ^en ^abo gefaßt.
I -öfee I). wi( einen ^a(b bargt; ■ JMfi machen7 bafi eo bie wilben S^^ter I Wen feilen/te. ^e^tt’ilbie'îîa^men ] ^et Baalim eon Ihrem 0)îunbe weg j / baß man berßlhißen‘Jïaiïien nit ï gebenef en foil, '^^nnb icij mil iut J elbigen ^cit j^nen einen biinb machen I I’^itbenX^ierenauff bemjelbe/vnb I blit ben \X)0ßeln enter bem .f^immel/ ‘ Jbnb mit bem @eteurm auff Q:r# 1 ven/K.
25^’em.e. ^le^ teil ju ben getvalttgen sehen/ enb mit jnen reben/ biefclbißett ^ttbenemb bef? ®erren teeg/enb jreo ^otfeo recht tei(fen/aber biefelbigen
. Ollefampt hatten bao joch jurbrochen/ bnbbie @eile^erri|fen. ®arumbn'irt
! peaufljbcr 4ôtee/beraufîbem ‘Xl'alb j loinpt ^nreiffen/ eii ber QBolffauf; ber ( bnipen tvivt fie eerberben/ en ber Par»
31 »
-ocr page 26-'• ©cncFvcirbiö’e^ßifTo«’
M wirtanff j^r(amp;tdtt(laurcn/^({fc bie ïgt;afe(amp;|î ^crau^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ wirf ff
fcti. iöattn /^rcr éunbeit finb vü/vn^ if laben verftotft in /Çrcm vn^c^oiftfiff' ^Vk foU icf^ îfir bann ßnebtg ffp« ttfctl mtc^ öeme Ämbcr vaialfen / »nlgt; fcl^tvaxn bci^ önn ber ntc^t @offi(^^ vnnb niin tef^ fw^ffuttet^ab/wit'frt fic ^'l^ebrucl^ vnnb faujfmtnß ^inw^
bwc^ ^ón?fc^2ecfett vnnb ^-degdti^ tobt ßcbifjen / vnnb fonten F««c ^dïff fbr(amp;/ebene ^ttbe«/ btinnfie warwó wm/ba^ fu bamtt geplaget wurgt; ben.
$)ieietrénftin^en laßtvnei^ fûÇrcn/bù »ne ber ge rechte 0of f in fei nem furbelt/ vnb btefem iwe^ beneden / wk bicfe (delf gefebaffen / bif fjcb in biefen /anben newhdjer ^eif »ff iaitjfen ^atgt;
3ar/a (e man ^alt nacb i/‘bn amp;nbsp;M »nfere eSefigntaebeee amp;e^ oCü^tarf/^anfcnt fûnflîhunbfrf »û -neûn^ ,
-ocr page 27-TOonrafertbcnWÔIffcn. w neunzig / in wcfcbcm fo groffe nbsp;nbsp;vnb
bôrrc getvcfcniflz Dc^ôUtc^en manm joifcn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntt l)lt;tt wa^r
gcnoinnicn / bu |»at ficfj begehen ^onj= nerjîageïien XX’’- S^ng'^racbinonatô tiacb bemalten ^atenber/öen iiumatß nael? bem?7eiven/ 2t(6 ethcljc Öïeibün vo Q^etl/melcbeö ijîxin in ber ^ecrfcljafft Q?effoit/ floflenb an buföralfftbafirt €JÄfttnpe(gaxt/mi't amp;nbsp;tianbcr au^giengen / nioigcnbe mnb nenn SX^lu* / Xir|clgt;en au brecljenin ei* nein naebgelegenen QÖalb / ba fie aitff ben “iBeg bommen jwifdjen ^eru xnnb '^etl / @ibe ba fommet ein I Q^ßolff/ »nnb feilt (traete abn eine auf ihnen/mit nahmen SiJîargarita/ tveilanbt ^■xann^enilc|fe btnberla|fe* ne Tochter / welcher war ein iXoefy tcrniann 2^ohann iiißerano/ wohn* hafft vnber bem ^^ebiet^nnefer ^o* bann @eo:g von Q5xeiinirFoff/ nieù nee genebigen 5nr|lcn vnnbJpernv i gt;;enn Jriberichb ©raiienvon 'ï^3iir* tenberg vnSlJîumpelgaxt/ic.ieijigcr |eit
-ocr page 28-« ©cncFwfrbtÿc =ßt|Torf tiefem COîaDfw fcÖ^ lgt;a(Bter'ïBo(fjr flrarfe tne »nö bcî|jt (amp; ttt fin ^ad'fn/^(«'i SÖÏunï)/vttïgt; verfif Het (£gt; a(fo/ l^ni att( ^cfn ff^fn fonnt. («^t fr von lgt;iffm€OïfiIgt;(in ab/vn üuflT fin anb(ve/na^( bfp^ftt mit'5^* mfn CiauDf/fin tof^tfr 4fon§«tïgt;t^ €5fpf n/tvf (f^f/in öf m fif bfgintif t vort einf m Äir^banm ab^uflfigfn/ fr^f^ !’ƒ ï»fr QBoiff ÇinDfn am @fnicf/^^® bfi^t fif na^f bfp bfn .OÇirfn. SVïfibhn zate ($ ffinm nofh in öfr Çattf / |ld(ï(i bfnbfm QBoiff in ^ac^fn jS^ffi/ öofB iß fif in fin Strm woîbf n. ^f r 'ÏBo(|f/na(Ç bf m er h|ffnÇattf/bf(t fifÇ fintvfii^’*^^^*’’” îôaum / wartfnb auff fin Änahn 3flt;’ bac^tfo -ifonÇarî» @fpfn 0o^n/b^f nofb barauffwar. -éfÇtiifÇ ba ff bap bfr Änab nit Çfrab fompt /5tu(Çf cr von iÇm ff (bo tvibfr ab.
5)a6 €Ôîfib(in/gfmf(bffe^c«Pm’’ fofltfr/ißaifobaibgfn ©rantvfil
-ocr page 29-VonrafcnbenïÜôfffc«. «gt; fÄßree tvo’Om einem Barbierer / bj miirt ,^r ratb fe^afiTet / vnnD fie Reifete. 2(ber ben riif. ^ówmonatö / wekbeô War ber ryii). naeÇ bemnewen (Talent îgt;er/newn^e^en tag nae^ bem fie war gebiffen wmben/ ^engfiean fieb (tt^ Was wunberbarfie^ |le(Ien/ba(j man Wol fe^en fonnte/fie würbe von finnctt fotnmen. ^oe^ war fie noe^ bep ^imii# them verflanb/bittenb ^ott/bafj er filt; Woke au^ biefem^ainertbai entbinbf, ^nbab manfieineinbefonbero^e* Wacl^ t^ât/batÇefie/esfo(tefif^ nie^ tnanb j^r na^en / tè weren bann ,^r îgt;rcp ober vier, üie woite vberaf nie^tö tffen/f(^(ug vn ßie^ fieb an bie 'ïUânb iJtib teuren / vii aU fie fofe^ee getribeit ^atte von bem ^inftag an bi^ auff ben SÖhttwoe^ ^iiabenb/etwan vmb vier b^ren/bate fie tieren @tieffvatter/3ß^ Çann îîifferatt / ba^ er ein ^liefet ne* me/vnb jftr ber marter abl^ufflre. nbsp;nbsp;nbsp;iet
von ben'îîat^baurn Çaben fie befite^t/ vnb i^r jugefeben. ^ei?t (ich Çat man filt; wiberwmb aii|i ber Kammer t^un wó(* ienz
-ocr page 30-•4 Qcncfïvtvbi^e
ten. ^nbaUnnnt fie herauf; fußrete/ fiel fte ntber vnfcr bm /;)anbê bep ^ef que (îracF tob/alfo ba^; fte tueber J)4nb «of^gt;^-ü^ineßrrnrefe.
^aamp; anbei’ Sü?eib(trt/ qebaeßfen ^e=^ onßarbe ^Xoe^ter ifi ßefüht tvenbeu 511 einem CO?et|îer qen f^ranweii/ vnb ba fe^on /ßre Qïîunben qe^epfet tvaren/ |ienq fie an îgt;en;:v). J^bn)mcnat5/ati|f ein Sennerftaq/ rri/. tag nacfy bem fie qeßt'Pen war/ftef? miberiimß vßel 6eßnben. Ser OJjetjîer ber fie gehdl^t Çaffe/filierte fte tviberumß qen ''^(ll» ^alh tvolte fte nicl^te tne^r elfen/vnb (ieffe mtber bte QBdnb vnnb bie 0}?a»^ ren in bem @emac^/ barinn fie veriM^ ret tvar/bannenßero fte beguut hero^ tnalfen^u bluten/baf fie niebt lebte/alë ein taq vnb bie ßalbe Olaefji* Sann alamp; fte bie Ärand^eif anfonv men tvar/^ßenbfe vmß ffinlf parb fte bie anber^^ae^t ^tvifelgen nenn vnb ^e^en%']ßb
biefee erie^let bat be^ ^iincFern von ^rewnicFofen égt;e^affner bafelbften.
'■;5?vrt
-ocr page 31-TOonrafenbcnVÜMffctt. K
Süon nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îjî gebackt cv 'iSoffTfom«
tnen aiiff Xretub^n/ »n vmb aebt oï5er heun voz5)ïittag l^at er antveffvn lt;inen mit nahmen if {auï)of/ein @ohti ï»cf; if f;gt;oniot'‘5Öittiben/ein Änabc von ïüi.oöerxüM.^^^*’'^^^^^’’’ ft^f’^^’C’neinc ^irOVaum herab flieg/öenfelbenbifj er 'ns 2lngefiebt/vn fa(et nit vi(/bj er jm ^me ein Qluganf^gerißcn/wieer ihm auch ein tbcit von öer “yiafen hat ^bijlen .21(6 man benÄnaben fragt/ )hm bae hitf âme/ fagt er / ein roter '^wnb mit groffen Butten hett in alfo ^quot;^erufl. ifr hat ft eh (urieren taffen vo ^îeifler?9îiche(*?gt;aber$u’35effort/ab 1 tr auch gefloîbc ifl/mit ^iinttchè ver^ fnub/bc xi-^brnmonat/yvif. tag nach ^’^nt cr mar gebiffen woîbè. Sen tag eh cr geflotbè ifl/befanb n- fich ^inv *'ehn'o(/aber urptohlifh peng er an vox
TVaffcr fich ^n ent^hen/ ate er bie ^aub mat ch c TOott / vn tieff h'n '^n het W t'ngefiuinigtich* ®oeh
' *'ttafe begert er femanbe ^u befchabigêi.
' '^on îXrctuban ifl ber'^otfftomen ^Wanjutin einbozff nah bei^effott/
-ocr page 32-It ©fncFwtïbiffe
«(Da ^tvïfcbcn nm »nD DêQ5rittt* «en Df(j ®02(fô tft er angefaden fa(l »mb îDînfaa em ÂmD/von fieben ober «f^t m^r/@eo2gert/ Perrin PVotrofd fo^n/bemfe(ben Mt er jtvo wunben in^ •^auptgebißen/vnb bae ^iigaue^ e^ KeÇer maßen ver(e8t/bavon eoatnbrie fen 2^ag geßozben iß: wie bann fo(e Cöfeißer Oîeie^art Q'(er/ '^unbarijt îSeffoit gefe^en bat. 3((o biefeo ^inb gebipn warb / ware fonß anbere me^r bep (^m/aber biefefben ßo^en barvon/ baß fie nie^e befe^abiget würben / o^n^ «ngefe^en baß ber QBofff noe^ emcd fe^on gefaßet Ibatt. 0^6 waren awe^ ba* fe(bßet(ie^e ©e^wein/ wefe^enernit begert Çat febaben ^ufögen.
$öon bannen iß ber ^o((f bemee^(oß5u «effon fftrnber gejo* gen/ wie fofe^eo gefeÇen iBaben ge îîdeÇfer von ^effojt / wefebe l^aiu^ ma( anß bett .^irfeÇien famen.’^nbaib lt;r fam anff bie lt;£anbßraß / bie ba tregt gert 3iaiipaeh / feÇfeebt er ßeß auffƒ»” »veg jenfeit ben ^Jeinbergeit/ wei^Ç^^
-ocr page 33-X5onr(tfcnbctiÖ?6fffen. G watt ttCttttct bett we^ von éc^am^ratiî te/att tvefc^ettt 02t Çauffen weiß Mo ^mut bao man nennet (?!5n(betv f(ee/on @u(ben 4eberfraiit.2((ba trtflFt trän eine gemae^fenc 2^ocbter 3t'fian^ I tta/bte man nennet bie 5'inb(jn(te/ von ^eflTo’t / fujenb vnber einem dtirfelj^ baimt/tvefefje meinet eo mer etn-^unb/ berfelben feilt er tn bae ^Ingeficbt/ »tib tetf t )hr feefjo quot;ïÖnnbcn anff bepbeii j Riten / vntcr tvelcfjen etlielje Q)if in 5)îimb gangen fepn. Ägt;ie3»ngfram/ Garnit fie fic^ etmao vertvah’et/fellt »ff |br 2(ngefie^t/»mb melcfjer »rfac^ imber‘îBolff»ottißrabldft. i^omav W bemfelbén '®anm/ »on bem ge^ j bacfjte Xocljtergefïigen toar/noeb eine ^tat»/ nit weit »Ott ber Rralfen/biefel^ l’t Rbîie bemQÎ?ol|f naefj/aber fie bo’fe Rtlj nit Çerab laffen* ©ebacljte ^ang«: ftani i(l von SÙîeifler Dîiebarb t£leer Rtiffig enriert t»o;ben / mie icb ban fol^ gefeben bab benX‘*^ômmonato/ bann bie '^anben gain? »nb gar
S^^tplet waren.^en x» J^emmonato/
)
-ocr page 34-«» Qencfwirbtÿe
a(ë fie vernoinmfit/öa^ ctner9îù^at*f ^îfuraf von ^etlfenwafo francF toar woJöfn/onö î)af man )^n an Sietten kgt h(tt(/ bcn(tgt;€n auct^ anbcrm fcbr(^gt; rf-'f n bie man /r anfbat/ t|î fie in (in ([)( tramn^fe tt ^eratBcn/O^ fie Bte gangt;^ çe ?7ac^f nicbto toemen. ^ao war îxi-yri- fag/ nae^ Bern fie war ^(^ Biifen woîhen. -^Öen tag ^(tnacb wort fie niebf meÇr wie iuvcfhrincfcnf^v Q3?a|fer / Bao i^r gcüiîina war »on ©aiic^b^if. '??aeb Bern elfen refer ie^ mit j^i/ba Bat fienocB guten »erßanf/ vnf fontnocB geÇem 2(ufffenabenf »nf ewet fie/vnf fieng an f ao^aupt^u fiagen/wortaueB wefer (ff(n noeB trin den.iöa fuB^et man fie in ^pittal/ai^ fo nbsp;nbsp;man artweg mit lïeif eine au^
ren'fünfen offen rtef.:©enxof.^œ^ monato mo!g(n^abicb fit befuc^t int amp;pita[/ vnb fa icB fi( gniff(t/antgt;^ wo:tet fi(nicbtamp;/all(in feiiffuef frtfif^ inntgiicb / onnf gab ^u verfîeBn f ureB (tlicbe war^eicBen/ f af iljr bet’ CÖ?agert vnnf fao J^aiipt weB tBtt^-^ fit bttttt
-ocr page 35-PonrafenbcnWSlffcrt. 19 Bep jßv feJbfl/ vil ivolt tvcDcr cfTen noefj frinrhn.^U idj begert/fic |b(te nur otc ^anögebè/botb fie nur fic bar. önnv tna/inan fabc wot Ö5 fie bep gutem ver^ |ïimön)ar/ob ftetvolntcbterebet. 21(6 îfb beft 233a0er l^icrbringcn/ vnD ir bae anbotte/verburg fie jbr ^ngeficbt/vnö ba iep jbr ein wentg voter öie2lugert fpupet/TOtfebt fie vngc)hinug(tcb auff/ ïvie ein Vrtfinnige/Doeb fabc man nicljt ba^fie lemanö begeret^ubefdjaöigen, 2luff ben 2lbenb bm i'b miber bingan? gen fie ^ubcfncben/fanb fie bajnmat fipenb/fie frapet ben .^opff/vnnb waó iep fie fragte/anttvoïtct fie niept/bann burep tvar^eifpen/vn (ief je einen feiijf;« pen vber ben anbern/zeiget nur anep ben ^ucf er/ben man jpr gegeben patte. 5l(ôquot;icp jpr@elt gäbe/bauch (lemir burep tvar^eiepen. Wann man (pr fagt ïgt;ott trinchn/eetvere g(eicp Waffer/ Wein/ îQ'îilfp/ oberanbere/ tvolt fie nifpt bavonpören. ote^eigt nur (pre 3ung/ bie war gleicp mol nit fepmarp/ Q5ab auep ^u verßepen/ bap ipr ba$
-ocr page 36-xo ©encFrcirbt^fc^ßtflojf
nt cfjf mefi’ wehe f het. COîatt ein gefeljir: mit ^^^aßer hep fie/ha flie^ fie elt;j vngeßumigiiep ^inweg/vn fc^ut tet ee vmb mit hen «^nfTen / »nb wante fiep auffir 2(ngefiept.Sen monat am motgen/begert fit noep »ort hem ^ucFer.^ie icp fie wiher hefueptt/ heiiftet fieanffhen/hem fit jpr ©eitgt hen patte/»nh ha icp jpr wiherumb am here ^ab / botpe fie mir hie .Ç)anh / a(ö hie mir be^eret hanef fa^en.^e^ getfie/obfie ein wenig ^i(cp pabeit mott/ ha gab fie p »erfieheti/ mart foit Ipr bringen / »nh ein wenig QStót bar^ ein tpiin/^eigteaiiep ha^ ipr her CÖÏagê wehe tpet.^a icp jr hie O?ii(cp mit hetrt Q?röt bringen (ie^/wo(te fie/man feUe iö nape bep fie fîetiè. 3ep batpe fie wo« mir hae gefallen thnn/ vnnh havort e^en/ee wurhe jr woî tpitn/ ha nam f« cin4dffel mitCÎRilcp/aber ha fie ee ^imt CSJCunh braept/ warff fie i!igt; mit einart^î her holtpinanf /»nh verfuepeteertif. î^îaep COîittag warh fie gleiep wie eilt Sî}nfinnige/rehet niept/wolte «»iquot; ipwiquot;
-ocr page 37-Von rrtfcnbcn VOo fffc n. *» Çtnau^/geiifert vnï» ^nniKt ntû ben §cenen/btf; in bic Jalt an ber iTßnr/ fprang Çin vfi her fafî vngeberbi^ / a(ô weit jîebie SSJ^auren Çinau^fauffen/ pie^ fic^ an/ »nb pfïegeft mit ben J'ûp fen obn vnterfa^«^icbt beflo weniger/ als ieb fie anntabnet/pe( fie anff bic Än,ie/(?gt tbre ^dnb ^ufamen/vnb bd ret^n wie man bettet. ben abenb fam j^rbie@praeb wiber/fic febieh tiaeb mir / wie aueb naeb 0)îei|îer Ovv efjarb lt;ï(eer.©a wir famen/banebet fie bns/bi wir /br gebient betten/fie wnf^= te wol alles/was man jbr getban vn gc geben batte/geigte »ns /wo bas @e(t were/bas wir jb»' gegeben batten/vnnb nennet bie ßnchnit '57amen/ rnbret fic aber niebt an.toie |dgte/fic bett nit fdn nen reben/ barnmb baf jb^ ber €ö?agen fo web nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verreibe jeber^
man/vnb bebte/ m.an wo(t aneb jr ver# Reihen: ben'Wnnbarbt/ ber fie euriert bat/fc»Ite man ^n friben |fcnen/vnb vn^ ber anbern mehr Dîeben bie fie trib/ bc^ ! gertfic man fofte ein Jenfter ^nmartjê/ ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nj
-ocr page 38-©encFwtrbifjc
öurrf? wefcbce bcrS^a^faß Rainer fdjetnet/aß bann auch lien Oî. @ie ^ngt an fie feinem 0)îert fef^en moite feijab? tÇmn/ fie moiteaitc^ nit binme^ von einer tÇiiren / bie fie an ber Jpanb bieit/ fonber meßet ficij aiiif ber (frben ßh vnb her / vnnb fagte filt; tvoit bafeibfî flerben / bettet aiieij «w ê5ott/ vnb trieb bao bie garnie '^iaebt/ ba fie bann offtermai naeb vno fragte# 0egen moigen begert fie gu effen/vnb aiofic^intiicbviei geffen ^atte/iff )if baib ^ernaefj geftoiben.
©er QBoiff/ naeigt;bemergebacb« ^inbiinge gebiffen ßitte / fompt er vff gebacbtem ïBeg von ^ebambrattein lt;in ©biffiin/genannt 'gt;35entringen/m ber ©enfebafft Q5effott / bafeibfîèfelU cr an eine mit nahmen if atbarin/tott* vbano gt;3aiif fram/ben man neiît Xob’ totto ©ob» / ein fifl anno '-^óid’im» ^^ebacijte {^ram faf vnber ber tbnvm» nebete. ©er ‘ïl'oiff beif t fie in ben iiiv rfen 2irm/fie fteng an ^ii febrepen/vnb ba fie begnntin bao ©aiif^ufliebe«/ laulft
-ocr page 39-Ton iVifcnbcnYTclffc’^- *» laufft jÇt ï»cr ^3o(|f nacfj. Sier CÖïann fomptMr^u mû feinemèf^wager/vft a(6 ervertnetnt ï^en'^olflT fcfgt;(agen/ Wirt er von jnt gebiffen/ an ein 2t»g vît in ein Warfen / a Ifo bajj bie 'ï^unb burebgicng bif; in ben^îunb / in map fen d)î* ^vifljari? (f (er bie ^öunben be^ funben ^at. ©ebae^ter befj CÖïanno Ée^tvager gibt bent tßoiff ein jîreicb/ ba^ cv^u^obenfeUtalotob.2(berbalb maeÇt er fie^ wiber au^/vnb (anfft wi? ber bure^ bao Jpauf; binburelv ©einet? ter Stephan fjattvargenoinen bap ein roter Ätff 'getvefcn fep/an metebes ®cbwanl? faß bao J^iaar aupgefaUen/ «tfo bap fiernaef^ / alo er bie ^laut gefe? ben/er wol f)at ernennen mbgen/bap eo' eben ber Ätff fep / ber fie verleiht vnb gebtlfenbatte. Sen xxij.Qlugpmonat/ aU icf^ bureb ^xfifoit gercifct/b^t mieb 5)î.3\i(barb ^teer vcrpànbiget/baf; ge backte ^erfonen nod} wolaiiff fepiv Wie ieb bann ancb bernaef} vernommen
I b‘^b ben xxix..f3erbftmonato.
SUon SÖentringc iß ber S3oIff fom Q? iti|
-ocr page 40-U ôeitcFwirbicfc -BifîotJ me rt auff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t|î fin tnt
wath/^frm 3o^nn QBîf^cfin vô Oîau pac^ ^u^eÇong. ®aff(b|îfrt bat cvntv troffen auff einen 3(benô/Ç9?argretÇcrt ohan^Bifbeftno €0?agî)/toe(fbf
Oiintier beim trfeb.(?r bif fbr Çfnbcn lit ben jtopff^tvo QBunben/onô^iigffbb aueb in ein 2lrm/ une eo aiicb SDî* cbarb ^(eer gefeÇen bat. ©ebaebtet ^i'aßb^effler tvar un tStalf/fabc wol ben QBofff bep ber Qgt;îagb/ vermcintf aber/eo mer ein Jpûb/ ber mftfr fcbcrij^ ic. ^(tt^inbem/wdef^ç bie Cü^agb trieb ’/ IBat çrburcbaii^ feinen febaben getban. ^en,rx»..Çemmonaf0 aiiff«^ tien CÔîbtag/xxxf» naefj bem fit war gebifj'ctt morben/ßeng geba d? te ^^agb an fieb vbef 511 beßnben / tvofte iiit bô^ ren reben von effen ober trincf en/enf^^ feijte fieb bart voî bem ^^affer/mî ^it^ tert mann inan fbr geben mo it. @ie be# gert feinê Cöïenfeben (eib^ii tbiin/bat# te guten verfîanb/ giieiet fieÇ felbfî/ vit fdgt; (lig anff jljre '■^riifl. lt;Sie batbe/ ba^ man fie nit molt an .betten (egen/ man
-ocr page 41-Y)onraftnbcnVDôIffcn. i?
Fo(te fie aber wo( vertvahicn ba^ ß'e nte? tiianb feljaben tlhet.@ie begert man fo^ fie vmbbnngen. a(fo gc|îoîbett
• benxxix-^^emmcnat/vnterbenJ^^ânî’ ïxn jreô heißere/ wie foie^ee jr ^‘‘ochlt bat ^ii @cbirameni»
©cbarme iß ber TÖofff fonv tttenaulfvnber 'ÎBeifcb lt;Staii|fen.iÖa Mbßen traff er an (aubot peren/ ber lt;*u^ feinem ^anf; gieng/ »nb bi^ fn an ^itt Singer / bawon er anff ein ©amb^« am tix.mgnacb bent fr gebißen 'rar/geßotben iß.i^r iß franef gelegen Viefst mefir aie $wen tag/weite weber eßen noch trinefen/ entfette fieij voî be , ^aß'er vnb vo: bem giant? / in maßen ’ nueb bavon bericht bat ^n ^effott/ ber
-^er: 4.ang ^eper/Q^aber / vnb anbe^ 3n gemeibtem 55orff bat er auch ge « bißen ^ianbet (fßiennot / ben man henet Q5eiet6 @obn/ in bae 3lngeßcht ’’nb in ein ^rm/baven er naebmaie iß franef wo2ben/bat ficb geg liefet/ vnnb I ob er woi burß hat/entfei?te er ficb bocij
»02 bem trinvf en / ba man t^nt aber nit
-ocr page 42-»ff ©eitcFwirbi^c=ßifTorf öcfïotveniger^u mncfen bin vnï) Çcr vnge jlnnngficf? bif’ yiiif. ^œmonate / M er gcpo^ben ƒ» Cr n\ir adrett bep gutem verflanb / bc^ gert feinen îOîenffpen ^ij befeibig^*’/'’*^ jpepet ^lut e^ bann er (ïarb/ mit «df*’ fofcpee/'CTfaubot ^pntg/ 0)?fp£; “ÏÖetfeben ©tauffen er^eft bat rament /ben erfîentag 2(ugßmomdt'* •lt;^bgeme(bten (r(aubof$Q5ruber/» niaô(r*(îiennot/t|îaueb gebtOm ben m etn 2(rm/2(ber ber ^t^ tà auff bae bfoOe ^fetfep fommen.
Süon TVeffepen ©tauffen tfl ber ^3o(ff bep Dîaupacp fott ge5ogf»/b(V fefbfîen naffer an ein jungen Knaben/ ber ber toeptvein Butef/»nb pat utepfö t»ep)pm/a(6 ein dvutpen. -©oef? }m nicpte getpan/ob er wol flill geÃam ben war. BebaepterÃnab patwarge^ nomen/bap eran'^auep vüfeepwan^ bao .Ãgt;aar abgewo:ffen/vn alo er uacp;â male bie /;)aut gefepen / pat er erfanut bapeben ber TU'olff fepbetter gefe^ pen pat ^a nup gemelbter Ãnab auff ben
-ocr page 43-PonrAfenbcnVüófffcn. x? ben vcrnomejT/tvt'eöer^oflf (thc^e bcf(^aEgt;ïgf/tfà er tn fotcfjen fcfj:e=â j (Fm gefallen / ï)a^ er fein @peif? nimfen â fénnen.
4)en ^reptag ^ernaeh / fcmpt ber I ^Vollf ntojgene früh gen Qt^epPen^^ i tiKilî)/ »nnb trtfft an einen mit Alainen Oïcic^arö âîQeiirat /iveltBereben ba^n^ nul auf feinem Jgt;iuf gierig / »nnb â¢liebte Dann bie^ofen angelegt Ãatte, ^a er nuf^ bee ^ot|fe nicbt geaefjtet/ â¢virt er »on )m »berfallen / »nb bep ben 2kbIeIn ergriffen / bif er im 3lngefieÃc otibem Itnefen .^inbacfen felrr gebiffen towben/ tvie ^iigleie^ am linefen 2lrm/ ^nipfa^et alfo ber arme C0?an bó^ R ^Ãunben/ »ber b^ er fonffen »on ben fbarpffen ît^clffeflamen febr an feine ^niien erlaufet vnb ^errifjen tveiben» ^ein 'ïBeibi|ï j^m leiitlicli mit einem ^(^eitt-Ãioluee 511 ^iilff fommen/mel^
ben quot;^olff verjagt Ãat. O)îei|ler Siebel Q?aber ^u '35effü2t/Ãat bifcn in I ^lt;?bitr auffgenommem'èenxiij.bif ^onate/^ab ieb jn fampt â¬S)îei|Fer
-ocr page 44-1« . ©cncFwtrbicle ^tfïon
(Ãarb lt;rfcr gcfeÃen / amp;a er von fcincin Ão:|ffame. âgt;X)nî) waren ha^umaf î»i« jbf ^Junben ntt (^ar ^nge^eifet/ wtetvof er 1 fiehfonfîennttvbelkfanamp;e. J'ofgenôé inj, O^ftttwoe^/benxv.btfeo C8îonato(wf(^ jç e^er tgt;er war/naelt bent er gcbtp j fen tvotben) hab te^ jn gefehen/tn einer ' (j â ^treÃen/^ra|fe genannt/tvefebe fur q,.
îSe^ott (tgt/ baBtn er an Ãette gefegt/ gefûftret worben. S)a teà ntttiin rebte/ । j,. gab (y mtr fetn antwott / rn^te a«(^ â¬5ott an/ba^ (r jn Ãnehig bdyuti tooH/ ba^ weber er anber -ieitt^eh fe^abeti t^ne/ noe^ jm wae vo anbern begegne/
etget barneben an / wie er franef q{, ben wer / mit vermefben / aà er votge^ l^enben tag von îCîteÃef ^aber ivt^ bernmb (letmge^ogen/ bab er groten , iöiirà befontnien/vnb ob er wol 'îVap ij,( fer gefueÃt / vnnb mit feinem .^ut ge^* L fehôpfft Bette/ bab er bannoeb ntt trtrtlt; rfenfonnen. (^rftataiieb/aloeriitge^ 5,^ me(bter.^treben war/begeret/ba^ man bao'ïÃep^waOer/fo fonpen man ba{n ^abenpPegt/^tnwegtÃiin wolle, (fr ft,, flngte,
-ocr page 45-, ron vûfenbcn'æôlff'cn.
We( ben ^eib / fonberh'eh vmb i ÃfÃà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î w eïntoeÃapflTcrt
â ^gt;ifTer mit ©aiieh^eii gereiebet / bar# ' «V fie^ a(fo entfc^t/ba^ er fie^ vcrboï , ?5)ïit grolter mu(K Ãat nwn in I ''^*13 nit babirt vermógen tónnen / ba 'â^tvincfe/öof^ jn (e^t /auffembfigeé J*^balten/lhat er jm bie 3(ugen verhafte 'lt;en/vnnb aifo getrunet'cn / aber mit 18â^0 (fem vnmillen.
^a(b barauff b^t er mibernmb atleè ÿ gegeben / fampt einem groffen ^uvm/vttb ange^eiget/ ba^ er fieà nu ââ^6belfere beftnbe* 5âoigenbel^aeht/ âquot;sev noe^ an betten (ag/in ber 5tir# 'Jtn/ i|ï er geÃotben/ miemol er meiner îiiDoi offt begert bat
quot;^onâTÃeiffentvatb i|î ber'ÃÃoflf am Joîgen frùà gen 59îernfotnen/ba er Jef; îJîepere $men^tneeÃt angetroflFen/ ââen groffern/ Q?ianbe genannt / Ãat er J îlacfen vnnb 2irm gebiffen. ^ér wbtaber/ be»tben^ol|f vmbfan# jîen/vnb alfo (ange $eit gerattert/vtib Innern ReiÃer gernffen: e^e bann aber
-ocr page 46-ja ©encFwtïbfÿc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
îgt;cr 0)îe,iîer mie einem ^pief? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
men fdnnen/ Ihat er ben lÃo()f nmlfefâ , (anifen faffen.COJeiller Ovicfgt;arb ifieer/ î)erfegt;ic^e05i^gefeBen/batmn'benrxgt;î | 2(ng|lm. a($ icij önrcfj'èelfoH gemefbter (?(aube j â tag^uvoz^nQSeffcntgemefen/vnbbaö i , nnfe^en ^abe/afe mann fein verÃanb । vntb etmae abgenominen. ^en XXâX' . @ept.aber/a(6 iebbnre^^e^ogen/^^â i â ief) gehórt / öa^ er noc^mot aufTf^!?' i Söon SJJern / mie man anff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
jugent / i|l ber IBotflT nabe bep nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Maur filruber (auffenb/ von emc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
gefeÃen mo:ben. ^a nulb bie (SofK $ gangen/Fompt er v|fi5euenan5»/'ââ^â^ f^eô ^mff nit weit von 2^retuban (egen* 3n bifer 0egenb ^at ein ber @em ge^utet/meicbe/ ob fie ( vo: manefjen^Boiff/o^n einigen febJe^ j rfengefe^en/ifl fbr boclj ber^aöber^ f maffen auff bi^mat in Unfein ge^^^^ t moïben/ba^ fie fampt gt;Ãrer ^erb@eiv (, gegen bem ^otflT i^r ^iucbt genomen bat. 'îlu^ge^t aber^ualfemghirf^â^P i t
-ocr page 47-PoitrdfcrtbcnVróIffért. »⢠olTfgemc(btf« ©cuenan ^«fnin (Tourtofe @o^n/ mtt anbmt ^^dbern/vnb begegnet bcm'Wot|f/v)f ergcfc^fagen/ vnitb emtv^mg ^at/ mtt öe fpt^ fetrtcr^enfen/ ''â(Jcljc aiic^ bavon gebroefjen : aà fic^ Juh bfr^o(|]f^ an jn maefjen tvoUc/fta^ m bte^unb Ãtnbcnhcr er^afc^t/vü ö^haften/ t)te anbm Ã)?ttber aber gar Jgt;ttbgebraeISt. 5Ã?att bat bernaclj gefe§2 M iS ein a(te vnb rote Q^dIffin gewe« fjH/tvefdjer^een nuÃme^r abgenofTen* ben fetten vn0cbtvan^/bat fie bas â¢^aar »ertöten/ Ãat auch niebto tn bem ^âtgè/t»tetvot man nocb ^itefj tn jri ^uttc gefnnbc Ãat*Ste ^ant ^at man öm ©iùinpetgart ^ttr ^cbam getragê» ^n; i|l atfo bte fet^ame/mitnberbar^ ^e@efcljtcljtȈ ber ^dtflrtn/tvetcbe ïttitt.fîtinben rij. perfonê/in »nter^ Rbibncn otten »n^órffern gcbt|fen »n 'âcvte^et / »nb atfo in further ^ett nit at# Jtincttt gr offen '^eg getoffen/fonber lt;â«èt) groffen fcbaben get^an ^at. ^aiï bon ben obgemttbten / nenn perfonen
-ocr page 48-j* Qcncfmrbiÿe
dn eUcnb vnö erbarinhcb cnb gcrtotn^tt l^aben. muffen mtr auch er^c^fen/ wue cH ^u ötfer idt m öer ©raff Ã)îûmpe((tart uni) Benachbarten otttn/ fiel) öer Q3?ólff ftalben werloffen bat.
3ar y 2?î. ^XXXX. îxn fOvnbix. ^etvmomit6:blt;â^fâ^ vmb (fffart/bep^effoît bie angretffen móUen/fc ^u 3(cfer gefa^ ren/aU unter anbern ben erbarn-^attö Ovtcbarb ©mep / tute bann fetn S^h^obalb tn ^egentuertigfett Jperui J;)anfen(r(er (?hâ^therm/fc»lebe^ er^elet hat/unb be^eitget/er fampt etheb'^n Bern fen babep getuefen. Ã^r ^etgt auch ân/bap fein 5tneehf ein ^u(ff bep bettt -Offmonber @ee anget roffen/unb fuh ^it h»ftrt anff ein Q5aum muffen.
3m3ahr 0)î. :^ö.4atae3e3e.benr. S)wtnon : an* einem J'reptag chrlteber Kauffmann peter ^^alfet/ ^rifeotte genant/ Burger ^u Q^effott/ alb er uö ^erieurt tuiberumb ^u ge^ogen/nabe bep ^apuiöter t/^'ÃÃbm geflirte
-ocr page 49-VonrafcnbcnWSfffert. , y ^n/bcvm öcr fin ÆÂ» angrctffcn tvóïfert» Q?r aber ^af fieJj mit emem ffcmcrt tixf* btt bermaflen gemehrt/in î)(r^}3olff ju (e^f (affett muOett.^ifer tfï gar bchvnb g(aoenö gemefen. ^eratiDer ^offjFhat fieh gar ntt »ermartbt.
3tn Ja^r/CÃ, nbsp;nbsp;^XXXX. benrf»
â^emmonufï ein von^i* febenaiif (tuie inan fltgt) gen (T^agep/ein ill ber^ertfehafft (è'ntiirt/foinen/vnö îâu Oîegnarb ÃO?auviiïe .Ã)aii^âfram nt* ber gerïlfen vnb weriviinbet/bepbee am brtcPen ^rm / »nnb feiger ber (mcFert â¦^à b/^at fie aitfb ein menig am -^aupt 'âtrle^t/bi^ ^ljr CÃïann ,hr u hnf^f om âuenifî. CÃÃetjler^anô bâ2(rgenf/etrt be ^bumbter quot;îBunbari^t ^erteurt/ hat
tn feiner (Thur gehabt, ^(efer hat â¢uifh auch berichtet oonihten^Ãunbè/ ^ttb barneben angejetgt/ mie fie ben xx»
gar fleinmiltig »nb erfchroePen ju im Pommen fep / meii man ir fdifch«^ fnrgebracht/bafj Perrin Oîomont fon2(bre gefiotben/mekhen fie hoch aUem gfneP bep /Ijme/ ^?î.gt;)anfen/art^
-ocr page 50-»4 ©enfFttgt;trbi^c=Ãiflojf getroffen. '57tebt Defîotoentger aBer/tfî jle öarauff frûcF n?o20en/^at ntc^to ge# than atofefjlaffen/ i(î aber bep guter »ernunfft bt^ an f ^r enb gebh'ben / »nb ben ^xif QluÃ: gefïoâben/a(o ftc xO» ^3 ^«vo! war gebtlfen tvo:ben.
Sî)on ^fibugep ifî ber â^offf off ^u# (e ge(offen/vn wett man in wn bun# nen ver)agf/t|l er vff(f outenant ^ufoin men / vnb »on ba »ff Q*oifciiaut / ba er cm jungen ©efellen/ Peter Dîobert ge# nannt/wefel^er be^ ^^lebe ge^utet/an# greiffen wóücn/ batjbm aber anbero nief^to fefjaben f onnen / bann ba^â er in (in ftan wenig »ff ber -panb geruut/ barnaelj »on jÃm bat (affen inüffen. ©epthero bat mir J3ano »on tfri# curt ^ugefebriben / ba^ bifer peter bert feineo febieebten^ifjhno garment geaebtet/fonber ee a(fo ^ubeifen iaffen/ oÃn einige 2lrçnep/ bic er barju bett fbun fönnen.-iang aber bernacij/ nëm# heb ben »iij.'ïÃeinmonato bab jÃiu -panb angefangen webe tbun/ ber gançc ^rm bià an bic^ebfein.^en
-ocr page 51-VönrafcnbcnWöftfcrt. a ftcrnacfjCtvctcbce öcr tr.QBntt ââ^on: ) |cp er eben in fofebe .StnincfbciC Scfallen/ wie anöere für pn/ Daf? er wej» îgt;(v effen noch trinehn ïnó^en.'?7aeb bc aber groÃen fcbnierpen aitpgeÃan^ b(n/»nb @ott vinb fein ^^fianbaiv ^fviifft/fep er geinetöten ir.QÃeininon: 'âitib CSJjifternaebt fern vernnfftiglicfj Wb»ben. â^7nbfeinb von bergen an/ îâa erver(eijtwo2ben bip anff fein enb W-ganper woeben/weniger ein tag/, »«vÃoffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
'^on ^Toifenant bat fieb ber 7i'o(|f öcfrodet vff beren von (Tbantpepï^-eib/ er bep anbern einen angetrojfen2(ngt; *^oni SÃaHot/CO^onn ier genannt/we(^ f^ttein 'ÃÃagen beiaben wollen. J)ie ber^olff ein )nng^'nllen/welcbeö *âabe bei; bertotuttert/feiner5?întter gc hnben/angegrtflfen/ vnb (amp; fo fe^r gc^ 'âOfen/bao niemanb e$ ^n ISci ten vnberjs f^ingen wöllen.iöarnmb man eo anel;/ (aU M alle boffnnng verlobten) bat 'â»nbbringen mnifen. :^en rrvii.JQew^« *ttonato/wetl bie^tntten )r JiiHen vet i)
-ocr page 52-Ãcr gctpffcrt / man baf fen/ fie fei^ audj rafenb woiî)^/ man fievflT öenÃJïatten an^eburtb^ î)avonfie(îc^ öocfj (ebtg gemacfjf 5)en xxf gemefüten ^on : Ãat rttatf H tm^oiflT/vfföemÃaat toamp;^efuH^^^J 2(nf ^ontSïîalfof aber/ôa er feinem tV^ (en P ^iVff fotnen wollen / Ãat fic^ QBolflT^tnbenber an ,ftn ^emaeb^^^ l^in biepantoon einembih*â*^ anbern fniber ober ben0djebel ber gertffen / vnb in vii ftüd'e ^er^crrd» SiJïeifÃer gt;^ano aber »on lïrifurf/ ï'fâ* bte flitcF wiber infamen ge^ejff/ baHi^ fein ^ernacfjer angewacbfenfinb.Svâ fer fagf mir/ba^ ^emelbter Qint^oni ii' âïÃiinben allein am ^aupf empfan^f*^ Ãab/ ober baf er fonfîen »beian bepben à rmengcbiffen wo:ben/wie aufb bepben ^^iinben/an berè /eben er etlif^ ^Junben gehabt (èâr i(î auelj »bei ver^ witnbef »nb gebiÃen woibcn am ncbfl Ãnie/»nb linden Q5epn/neben bem ©efjinbepn* ©nrnma er§af(m'âttnö breip
-ocr page 53-Tâen «fcnbf iiVOoIffm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jr
Htg TBunben gerate. 3âtt jberhater ficbaffo gehalutt: iôa Per ^oïflT f m in 046 ^tii^cficbt fallen tvól^ Ifn/hat er jn vtnbfangen4nr (fârOen Ãc Rriit/vnber feine 5â¬nie geivoiffen/vn ben3(rm in öefi 'ÃÃolffe C^acfjè öerinap Ãefloffen/ 05 er freier Den îBolif ergt; f^^tft^gt;ette/lhat le^tliefjii. QBeiber ivar^: S^noi^en/benen er ^iigefebnen/vnb erlt; â¢''»^net bat/öaf fie jm benÃlff ernnir b^iffen/ tvelcbee aitcb ^efelje^en* ~lt;^nnein,ebe ein ^aunfîerfen ergrif# nn/ünb ^ngeloflfen finMaben aiicb fo ^â^Iwfgeridjt/baf ber ïÃolff »nber l^ven^dnbc bat flerben mfiffen. lBa6 gewefen / »nb ben gefeben / ijî a(te6 bem ^oiff S^Po^en. iüifen Ãab ieb ben xrvi..f)ett?^ ^nat6«^u ^iïmpelgart fainpt ber ^olfebaut gefeben/baran bie'ÃÃolfe!â gut/ ber toebtvanf? aber bae ^aav iWverlöten batte.^a^unial befanbe 'ââ fteb tvol/fagt aber barnebî/ wie inan von wegen ber QBolffobi^ fojcbt# â^tttmacbe/vnb er befvtge/bafi er nicht
H ii)
-ocr page 54-I
js ©cncFwtrbijte
anöere/francF wcrïtc.
0. vnb .^cn baf ibm (^aitcbbcH â^DafTcr geben (a|Ten/ tvefcbee fon(ien fitr bte S^cbfucbf fur fcnberbcb guf prffen nurt. ^fb ^ab pn Ã)ïnbriï)at v» XberÃK ^ii nfeO'en gegeben, ^fjeriiaeb Ãat mir 0)?. J;)an6 von (f ricurf nup fen gef|»an/nue fieb an etnemOi'oufag/ welcbee ber x.^ugfï.ber xxxfaber feiner 5tranffbeif war / bab ^iigetragen / baf ba er vcm PÃug fomenAui noeb frifeb »n gefunb geweJVn/ vn ^it morgen effen wóikn/pn fep ange^eigt woîben/b, fd^ nerj'ûnê emee ven einC'Ccbfen vbci an ^aueb gefloffen vnb geriffen woJben/ buvoner bann febr er^itrnef/vffgeÃan«â ben/vnb wiber biejrawen/weicber ber â¢Ccbe ^nfïdnbfg/ geloffen fep/ fiGH fcbeitc. er bernaeb wiber ^enn men vnb elfen tvoHen/ bab er nur ein biÃen brep effen fdnnen/ntebrfab er mf genoffen benfelbigen gangen wi( aiicfy ben fünfftigen iT'inÃag/fâf^fâ ober wo( burà leiben müÃen/ boeb nit trineten fónnen/alfvtntgtoij
-ocr page 55-TOonrafcnbenVOMffcn. js ftbffljcïvcn er ab bcm 'ÃÃalfer getragen# iöen ^inpaa/ba jm gemelbter ^fibs= ar^t â lt;gt;eljfen^iingen ^uef er geben wb(# len / l^a.t er ee au^ ber J^anb gefcfjfagè/ wie auci) bae ^1?aÃer / fo er im trim eben bargereieljt. (fnbfieb bat er feinem Q5efmb ange^eigt/tvie er hin Hoffnung niebr bab/ auf; foicber .^rdef ^eit em trinnen / barumb man feiner mot achte folle, à 'r besagte fiel) aueb/mie immer (tmao auff|liege / bavon er |bilt6 f luxen muhte/fonftè h^b er fein fonber »^aupt webe, âæte er aber am^inftag niebto eiunemmen mollen / meber ïOCitbriöat noch Xheriae/bao mir jbm ^uvoï gege^ benaufb fein @auchbci(ÃÃaf|'er/atfo bat er bermiber auff folgenben CÃÃitt^ wocb/ba man im niebto bavon gefügt/ folebcr |îùcf begeret. S^ein halbe Ãfib bernacb 9' erbrochen / vnb viel gelber »nb grüner CiJiateri aufigemo:^ feu. ©arauff er bau ^u elfen begert/bat aber atleo mibenimb von fich gegeben/ getrunef cn bat er auch/ aber auf; einem ^rbm ^rug / bamit er bao QBaffer nit itif
-ocr page 56-4«; ©cnchrirbiffc
feiert fènntc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;er aber boren rebe»/
ba^ man fbn an .betten (egen fo(fe/
in f(bf verbrolfen / weif er ie nnnulb ieiöö ^n t^un begere/ tvte er ban bep g»^ ter vernnnfft ©off fîeiOtg angerujfen Ãaf. ?7afb ^Xtf fage beffagfe er rr febr vmb öie ^rnfï onö^anpf bren^^ ttezquot; hgf aneb me( frffebeo QBalfero atijf ficb gielfen (affen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^)n|îag haben
bie '^unben ( mefebe aueb febon ^wge^ betïf) angefangen bfato ^n tverben/befââ «aeb finb etliche Klatern vffgefabren/ wetclgt;( fcfitltcl;» febmarn mofben fepn/ bao im bann auef) vtl naebbencFeno tnaebf bat ^n 2(benb am â¬9?tffwofb/ baf er fefn Dieb verfüge/ ià auc^ (in fgt;e |lunb barnaeb ge|îo:bett.
3n bifan ^,b.æXX.^(ar/b(n fliii, ^emmon : am 0)?onfag »If ein 3# benb ià dn â^offf ^n ^hafonu^Warb in ^geob Profofen-f)anf lommen/ gurbbte4enfb bafe(b|îen angegriffen/ too bie ^iinb/ fo ba^iimaf ^iigegen wa^ ten/eo nif oerbinberf (reffen.
3m;5ar nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben xotib
J^eivv
-ocr page 57-PonrafenbcntÃôItfen. 4t
â¢^cn'iiton: ià ein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ff bep -öpe b?
Felbern fommen/ jjaf aber feinem (efiaben begert/ wie jn ban etfiepe ^ef« foner / fo am ©onnaben von ^iimp* wibernmb beim gezogen/ gefe^en babe* ^â6 bat anep be^ ^'oî(îmei|lero âÃVeib 'âon Ope fofepen gefeben / vnb baraulf jbremCVJan geruift/ba er aber (n fc()iep fm mollen / i|î er gemidjen / mie er mit bannaneb ben piap/baergefîanben/ ge^eiget bat. (?r fagt mir anep/ba^ ben ih-pttnmon: ein ^^olff an-öpe na^c ^tpben (debmeinen fnrûber gezogen/
â H aber feine begertan^ufallen.
3m 3ar iaexaeæ. ben trh â¢^emmonato/an einê Ã)îittwoeb/ mot# geno frnb/ iff ein ^olff gen quot;Dernop/ in ber 0raiffcbaift CÃînmpelgart ge# (egen/f ommen/ vnb boep veriagt mot# ben/ barauflTer ban vff 2(ibre ;ngelauf# fen ifl / ba er einen alten/ vnb von 4ab fiaref en diîan angetroffen/ Perrin Ãîo niont genannt/ bifer/tveil er im ï)o.âÆ ba^umal lügept palten muffen/ Pat er tin ©piep jur J^anb gepabt / mit tveU
-ocr page 58-4* ©encFwtrbi£fc ffcfm er ben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^e
troflVn/in aber nù verwunber ftat/tvetf ber (dpte^' ntc^tfc^arp)f/»nnb fiefj in ifcrD)iitt⬠^efrnmnier ^at/ wie bann «nr fofebee ^erï 4eobe^an'w ©rp* «lafö / ber (Spieà Ã(((^ |»en ^at. ;öa ficfj aber ber jwe^ on mabf nnber ;ftn auff^efalfen/ b(U »me^ etn ©tretet gefaxt / vnb jn gen tvööen/^at aber be^ gegt; (Mbfef / i|l gefallen / vnnb von bent ^olff übermeifîert tvorben / ber iÃn an (tlü^en oâten fetnee^ejbewbel ge=» bfFen »nnb verwunbet l)at2ün ^aupt , aiidn ]^at er ber QÃunben etfü^ emgt; pfangen/ tfi aue^ ainobern tÃdi be(} rechten nalbe bep ber 2le|fel ga Uffen tvorben/ ba er in brepen orten »envunbet/ »nberwefe^en enclBurt^â ben »nber beni 3(rm getvefen. îDer QBunbarpt von ^eneurt Ãat ihn (U^ neret. 0)?ei|îer Peter Q5oâne/bat )Ãh affó vernuinbet aneb gefeben/ 5)en fünff vnb^wenpigflen 3ug|îinonatiV an einem ^Ãiïiftag/ tà obgeinelbtcr penn
-ocr page 59-PonrafcnbcnWôIffcn. 4« ' ^enn Ovonwnt francf n'crOcn/acbc »nnö ^wenijtg !Xag tnu^ bem cr Bijfcn/ vnnï) ^atfu^ »bc( an â¬5)ïagcn »nnï) 4gt;aupt befunden, ^cn anbern ïïag furnacb / batt er nae^ Herren cebcgarto ^rpmafbo gefeÃtcb't / tve(# (ber tvo( gefpn(u'Ct / ba^ er noth bep gutem''^erÃanb were/vnb a«^ Q5ofi: tc6 QBort getriijïet werben / grof* feo ^^ertangen bette. (fr ià aber ab fo francF worben / wie niieb bavon (Se^.riffthch beriebtet bat / OX'eiÃer J;)ano / ^«nbarçe ^eneiirt / web (^er ben Sonntag ^uvor / jbn wi* berumb verbinben / jÃm foin* tuen war. 0)îan batt jbm gefagt/ ( ba$ boeb in ^ar^eit niebt war ) baf; bte ^rauw von (fbage^ / wel* the aiieà gebiÃ'en worben / tn grof* fem QBmt geiîorben fep. ^eb felber fep tn groÃe jtrancFlnit vnnb iîobo* gefabr geratben / weit ieb bep einer von 2ttunban gewefen/xntnbvon jb** rem ^Xtbem angeÃeeFt worben, ^ar* umb )n fbtebe Xraurigfeit/ ocbvecFen
-ocr page 60-â¦â¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©CrtcFwtïbtÿc
vntgt; anfommen / bafj er Ãùîflag in Ãrancf ^cit ^efatlen/vn al* fo fe^r fc^wac^ bi^wflF öen Jreptajj ge* toefen/ amp;a iÃntviberumb Oer^r^t^e* fiicljt/onî) befunden Ãat/ ea was bep fers mit jm woîbt©uppen Ãat er ^war effen/aber fein Q3r«^e bamit fupifff* wollen. Q:r felber Ãat gemeint/wann er tnlnefe/ würbe beffer mit jtn werb?/ Ãat aber ce nit leifîen fónnen /3à nac^ am ©onnta^ ben »nb »ernönlftig abgefloâben.
^a nu ber 'ïüolff von ob^efe^i^tt^ âPerrin Oîemont gelaffen / bieweil anber ^eut^ ^n Ãitfff fomen / ifl er foît geloflTen/vnb iifmbert -^aufjfraw be^ Ãegnet/welefgt;e allem glöef ein^ö* berlin quot;ïÃaffers getragen / wefcljes fie/ fu^ nbsp;weÃren/au^gefc^Ãttet/vnb alfo
ben QBolffabgefcIjrecft Ãat/ba^ er oÃrt fe^aben fort fie^ getrollet hat.
^at anelj be^ COîepero ^u3ibre â^ifot ^unb gewebret/ baf ber '^ollf fein/bef ^epers/^inb/ fampt anbern fo beo jtn ^ewefen/fein fc^aben get^an.
^an«
-ocr page 61-VâonufcnbcnWCIfTen. 4t ^ann er öen XÃC fff öapflFer angefaftt/ i|ï auc^ von )m gebiÃen tvo:Den. nac^ bè yj. 2(u3Ãmonat6/ ^at ber -^ûîgt; «incnanfallen tvblfen/fo bcf;SX7tchö Ãûtet/ tà aber/ wie ieb beriebt bin / toîgt; gefcbfagenwozben.
'^^on 3libre ià ber^offf ben weg ÃUff Ãvegnan gefoffen/ba er (^mbere Xourniervon 2(ibre/be^ SÃïeperoju '^erinirt@obn angeeroffen/aio er von bcr 2i)î«(in 3^egnan/mit einer@tutten *'âiberumb 511 sieben wéllen, ©û Ãr mi/ ba er ben QâÃofifâerfe^en / bat er lâie ©tutten lauffen laÃen/»n ià er bet ^ulin geÃoben/vnb gefebrpen/ber ^Ãolff fomme/barauff auch bie levin bie tbûren ^ugeÃblagen. 3»« ^cn bat er wol gefeben/baà ber'ïÃollf feine gan gegen ber@tutten geblecht/
1 fie aber ià bernacb allein ber^eimat ^flOgen. ^en yj. 2(ug: aber/an einem ^inÃag/welcbeo ber xiiifXagwar/
1 haclj bein baopferb gebiffen/ià eo/alo i »nanamwenigÃenbarangebacbt/am 1 ']gt;Ãug francf wo:ben. SVîan vermein«
-ocr page 62-4^ â¬âcncFwirt'fffc=Ãiflo:£
lt;r|îh'c^/ l'If jtrancF^fIt were /nt m îieilt Q5auf^/oî)cr ce bett bù ^V'CtfcfAHfo baf; man cô mit |Tfi^ ftinbcr ben -Ãbren bc^ vnb fon|îen frfncbfc/ ba ficfj
bofifj bertn .^rancFbfit feme an jbin bf^ï nbsp;nbsp;nbsp;;
funbftt. ^arumb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
iu ^aii^/vnb (fgf cô ntit flfifi an - ba bannofb^raufain fobctc. 5ô(n0)îitf^ wpcb aber/aà C6 bic gâçc ^acbt gnti^ Vfrtvntcf / vnb nub tnub tvo.âbfn / bac nbsp;nbsp;nbsp;1
ber 0}?et|îer ^^eincrch/b^ ee rafenb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
ben/barnmb er (6 bann auf; bent J;)aii^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ge^oj^en vnb anffb ^ïefb gefn^rct/ ba eö (tneb geÃoiben t^.â¬0?art baf ee barnacb begraben/bannt feinanber^TbuTba^ ,, von freien fdnnte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â K
^7afb bent aber ber '®of|f vó Pfetïâ nbsp;nbsp;nbsp;J (j
gefallen / tft er von ber COîiUin ^ii ' jj gnan/ fîraef v|f Oïegnan/^nr reebtf« ,' ' ^anb bep ber @ebn( vnb'.fronen/bie
breifte ©tra^ gefoffen/ba îÃm ctn |ügerâ¬l5e|eü begegnet/ber nnt^tei^ i nenbermairen^ngentotfTen/ba^ erfb« ver/agt / bat atfo ber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feinen weg f b,
^ff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(wintnin / wclcbt^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
lt;©olt;
-ocr page 63-TonrafcnbciiïÃôIffcrt. 4-!â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢oimcl |îunb von ^Ãp.
^{fgen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;er bel;-Ã)an6^ ourhora
wigb grttntg angefaden / a(6 fie moi* 8eii6 ütnb vtif?^brlt;^eljfen auf treibe« i ^'olte/Ãat fie aber allein an Kleibern gc â^cn/gemelten ^ane^ourbon ^wecii ^obne haben |n von jr ver|agf.'57ic^t5 »eniger ( wie fie zeugen ) i|l er jun» âânbernmal ino^oîff fonimen/baer ! ^*âfb bef â¬laubi?ö?ereierÃinber anfatlt; 'fn wollen / aio fie in einem ©arte« ^faumenvffgelefen/ wan |m nit von ^iienin'^ourbon were gewehn wotbê.
â¢Ã a mach i|l er einem 5vttaben / mit bainen ^aeob/^^^*^^ â'^aiifau too^n/ 'iâclfljer vmb rv. 3lt;tr/ angefallen / wel^ jwar ein H5e§r jur J^anb gefiabt/ bat eo aber nit von 4.aber bringen fom? Wif alfo von ihm ^inben am ^aupt 9cgen ben (Srf taffen an etlicb oâte ver* 'vitnbet woJben/ wie jugleic^ an ben ^liigbrawen. 3^ifen ^ab iclj offt gefebcz «iiflj gleich nach bem i^m foteheo wi# berfabrcn / vnnb bao bep CÃîeifter pe# 1er ââ ^quot;ome / ba er fich alte Xag verbii^f
-ocr page 64-* ©encFwtrbtffc^ifîOîj
bctt (afTot. TBir habè pi mit fer wafefjert/vnbmù df brennen lap fen/vnb baneben vonXftertâf/0)înbrt bat in ^ane^Ãeifwalfer ^unieO'en tgt;en. (Tr bat ancfj baben »nnb fcbtvtiKtî tttù|fen/vn |îdtig6 pafnierô pub «er/pinipine(tèvn@ancbbeitb»aufbè» @iort|îen bat er anclj bie ^'unben bdbet/ nrrriTi AE^ftidcum gebranebt/ fampt anbern p^fîern / bar^n bien|î^ (idj.QBirbabcOnanfbba^Pnhierver^ Oîbnet/tvefcbee in nteineô j.vnb ^ennAbe^ Jper^ogen von'ÃÃûrtenni berg 2(rbnep Q5nclj Ãoeb geprifen wirf» (?r ^at ben \x\.^ey^r,Hteri Dtacoloqwn-ihtdos mit 'îüalferbafingett ober Scorf dy'^a^er einnemmen muffen. ^Snnb bao gut an )nt gewefen/ ^at er wfber ab feiner ÃrancFlbeif/ nocfj anber ieiit^ert gefdrcljt. im Ãeeeinb. hoc^ tvoiaulf gewefen.
^Ãa ber'ïïÃoilf bie^^euf^gebort/fb fm nach gefcbziè/bat er von obgenäteni ^aeob^aiffau ^ha^ê/ip aber offt geftartben/ bin lt;r von bene von ^feba»
V(flgt;
-ocr page 65-Von r«fiânbi'fiVrórfK'ngt; â 4»
1 â¢erfaÃt tvo:ben.^ife Ãabè pn mit grop nbsp;nbsp;nbsp;c
Rtn ©efcfjrep/ fîarcF vber öae îgt;urdj bae ttacfjgcfc^t/affo ba^' er getrurtgen wo:bett/ buref? ba$ XVa|fer iu 2t(unbart (auffett / von bannen cv inbaö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnnbin^^eter Ãgt;fegrec
â¢^au^ ^nr vo:bern 2^ftnr (nnein foms: «len/ vnb ein ©ejjwein ( tvefc^ee ntati Ãernaefj getobt )geh|ren* -©acrwtber
I herauf? ge(offen/Ãat er *^tenotâ¬Ã¶?artc^ lot^nib in einer ©cfjewren angetrop fen/aber niefjt beiden f0nnen/n)ei(,m (in ^unb ^ii büfflT fomen / tvefeber bett ! ^oifferbafeljtvnb wo( er^an|jt/vnnb »on bein Ãinb getriben Ãat.^en^nnlgt;
I ^ab ifb Ãernacb ben xv» ^tngpinontgess (eben/ ba er ban nocb gefunb/ fe^bn Ȋ paref gewefen» ^e^ ^ab aber geratben/ bap man ,^n an ein Stetten (egen ( weif man jn nit triften wcUcn) »nb gnug «Ifenonb trinefen geben foHe»
quot;^on bannen ijl ber ^offlT bi^ ^ano Pouliot -9au^ge(o)fen/ ba er fein Jpauf;fraw/fo ^imfiefjee^tdero/vil «Mp bem Jpau^ gienge / angetrojfen*
-ocr page 66-Æ0 ©encFm'rbiÿc
^efchcf er m îgt;a6 ^ngeftc^tgefaffin/ ro(cfgt;(e^â¬rrif[en/ vn a« örepè oitcn wunbef^rtf, ^i((in ^unixn iÃant ' rec^tdi^ac^ê gav(f(n/bïc anb(r(/iv((f fbe feÃr«e|f/vttnb buvct^^an^aV am SÃïunb/ bie nbsp;nbsp;an be ^rm / öa fi( vbd
5u^ertf^f/»rt fefir ierfnit febt tvarc^tb Fabe fte o^ft Ã(f(b(n bc^ peter ^ctne 2V»nîgt;arf?t/tvefcfjer/r öte ^nnï»? ntit amp;a(f?wa(tcr auÃgetvafef^en/vn mit ftc^ î)enbe^td^ete^»rannf/Ãerlî4cf^^^ÆÆÆ//^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
f»zwbarau^ge(e^t. meinerunctïâ^' J «un^ ^af fic gidcb iTfiertae mtf gutem
SO?etÃrii?at in Waller ^attmgefti'pp
fer eingenommen. -perj^o- P^^^tttero
pnlner/pimpineKen vnö ©auefjÃeif/ l^atfiebenme^iernt^eiïgebrane^t.ö^t^ Heb Xag aber ^ernac^ Ãaben tvir *' Diacolocjuinthidosibx eingegeben / md'' â ebeô fie wcgt;ipnrgie«/ baranff fie fie^ ' aiif^ etwao leicljtero befunden. ^)tt ibat Ãe fcbwibtn vnï» baben mit|fen/negt; ft ben bem / baf jbr bie ^nnben mit H 2inge(ifa/vnb anbern Ãier^n nfmfieben pfiefen finb geb4§et tvotben. O)fan bat lt;â fonpen â¢Â«
-ocr page 67-DôitrafciibertWêfffert. yi
Fonfîctt plïapcr gc^mic^t / tiKfcbc fur bie Dienfîncfj. @K tfl tvof wefen/btf vff ben xtn.2(ug:an we on fie ben toi) 3(nf boni ''^aHof/ 0)îonnier genant/von if Rampez vernomen/bar^ ûb fieaifo erfcfjâoefen/bafâ fie baôgt;gt;r^ »unb aùc boffnun^ / gfunb ^u tverbenz iveiebee fie ^uvor gebubtz verioîen bafz »nb vnuerBoien gefügt / fie mû|fe aiieb f erben, ^en nin.^ug.ifi fienocfj nwi^ Sens fnib ^uCfRûmp.gctvefenCaber gà ç erfcfjroeFen/wnb f(etninûtig) vnnb bat ficb wibcruntb verbinben (a|ten/»n befâ '])ufuer0 me^r genommen / ifî baraiiff iviber ^it ^aiife gegangê. «Ãen x».^ug, bab icij fie/mit ^tvemia^ome naeb ep feue 2l(iinban befucbt/vnb im '-^etb ôefiinben / ba fie gefeuffpet / vnnb bae ^en?/ bao i|î / vmb ben OHagen C tve^ i^ee vnfere Mauren bae ^erç nennen) ficij besaget, ^airij fiegefragt/tvann fie francF tvoîben/anttvonfie/ eofep ^o:ge|îern frûb getvefen/ba fie in bem â¢^aupt ettvae toU wmben/ baraitffjlhr âiiic^ bie (Silber angefangen tvebc j»
-ocr page 68-f* ©cncFwfrbi^e^ïfîoij
t^ün. bîfem Ãât
gcefTen nodj geeruncFè / nnewof fie fieft nbsp;nbsp;'
(onfiè feiner fonbern ^i^ befiagte/ wii fieane^ ein feine gehabt/^i'er bae -Ã)aupf ftagte fie )ntnteröar/wie fe bann fonp getvon(ic^ Jpaupttve^e Ãabt ©ieÃatà iieJjÃoft^etlfig^ïtt^^^ nbsp;nbsp;nbsp;lt;
ruifen / vnb fief? aller binge ^nm Xoblt;
gernÃ/ ale welclje gar fein Ãoffnwf^
meÃr Ãette ^n entrinnen. 59îan Ãlt;ïi fâ^
boelj berebt / ba(; fie einen i^ranif ein^ j «emmen wollen / barnmb fie bann fi^
»If bae gt;'tà gefe^t/ba fie aber 5«
eben angefangen / Ãat fie fole^e^ « fcljwinbniif groffem ©rimvnb^à nt wollen btnweg werffen / alfo ba^ ber 5 weifïe tÃeil banon an^gefebnftet woï^ r ben. 3cb ^ab jÃr ^ernaclj frifc^'^lt;^lfer JU bringen befohlen/ ba^ fie benâ¬Dîunb aupwafc^en fdnnte / fie ^at ee aber wi^ beruntb grimmig von fiefj ge|îo|fen/vn nn^SeRbnitet/ emeij l^v ^ngefiebt »er^ boîgen nnb abgewanbt/ on mit feulf^ê gebetten/man wdll fie boef? ju fribe lap fen. ^ÃaraulfÃat fie /ree SÃînne Xoefj^
-ocr page 69-Von rafcnben ÃVôfffen. n tfv Bcgm/öa ft( aber fofe^e feÃr wetnen ' öffeiert / t|l fic attcl} traiing woîben, ©on|îen Bat fie ttteijf feiben tvdUen/ b^ titan jr bie ^nnben anrnftre. SOflTben 2tbenb i|î fie foicber â^Ãntanfommen/ ba^ fie vjfgeflanben /)Ãren poifler er^ 8nffen/vnbbainiti^ren0)?an(ngt;e(cber iiintiefjaif) vonficfj ^eja^t/ Bat ficB boclj baib ttgt;iberumb ^n'iäet^ gciegt/att i^r ^rufl gefcBiagen/fieB befiagf/vnb bife tvoifCaeb tva6 Ãab ic^ tbuntvoUcO P«t6 getriben. S53inb uif, Hb bat fiejn vnbentnen angeftngc bi^ «nStob.Q^rfihï'b Bat fie Q?(iitrote/bar« hacb CÃÃateri von pcfj gegeben. 3(tn ©ontag ^ii »notgen ià ^crcmfas ^o»ne tvibernntb bep gctvefen/ bat fie aber bep gutem verÃanb gefnnben/ ba ibi bofb ber Cöïagen pnnier vÃge^ poÃen. O)?o:gcn6 blt;tt fie einc/von Hiottt fefbigen Ão^ffo bie^anb ergriff fen/vn ein met ( bart geba (ten/vn bocb fein febaben ;n tbitn begerct.^t 2(benb fefbigen iSontag vmb iiifS^biâiP »erfcbtben. Süit bat inicb b^ füarb
' Ui
-ocr page 70-©cncFwiïbi£fc=(5tfÃ0îi 3o^â¬inn^crmrni6 bcrtc^f/öa^ Ãc guter verniinfft / att )Ãr enD gtbhamp;ë , fep. 2(mâ¬0îont^ aà fte von öcr -éeicb^^ wÃerinnb von @.@eün gen ^thin^in f ommen/haben fie na^e bep oeinSûîff gefeben/ tvekl^e öoeà tgt;»re^ ^efeÃrep finb verjagt tvo2ben.
O7aeà öent nun ber 'ïVofff/obgtrttt^ ten J;)do^oullot ^eib a(fo ^ugerù^f/ tft er bitreÃe -©oîfjT foJt gefauffen/vnö Ãat Jraneotfe 0)?artefot/.^aniâ@ââ5lt;^V ^Ãetb gebiffen / bepbee vnter be 3rin/ vnb au^âber '^(eÃfet / ba er fie benn tvv^ jcrquetfcpt bat. .^ife ^ab te^ l^ernae^ bep Peter Q3oîne gefe^en.
?7aeà btfem ^at ber ïbofff einen an^ bern/in obgemelbtein^ozlfangetrv^ fen/nnf'î!*îa[)nîen Xbeobafb @ogep/ wefcber ^war einen ©pief; in ber Ibieite/ b^ jn boc^ nieÃto geÃoiffen/ ban pnber'ÃÃoi^ ine ^fngeficlit gefallen/-»nb an ber (Stirnen ein flein Ibe^lin/ wie auefe anben Rippen ent wenig ge^ biffen bat. 3eb Ãab peter '^ojne J lin bie'iâil; anbwafeben/niit einem gbV enben
-ocr page 71-PônrafcitbcnWôftfcn. if ^nbcti (fifcn brcnnen/vnö Aegâ^ptiacum baraufft^un nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^ernaffj ic^
Inuudj ïgt;ümn ©aucl,'hn(/vn@aiicf)!ï ^cihvaO'er gegeben / wcldjc^ jbm nutn ©.(V.vnö ^en »ewbnct
^(r TBofff aber/M cr von obgcnan tem ©oÃfp öehf}'(rt/(ut cr noch in vo^: hgctn 5)o:ty ^hinMn voî pinnibcu â¢^au^ derart) Ã)Ãannoâ¬/ ein ^incFcnöc â¢^nabc/â¬S)î.^cfcr6â¬5cmanî)fcfgt;nciï)fr6 îu â¬Oîninpc(gart 4c|ir|un^cn angetropâ fcn/^u^oï)cn geri^'en/vnü cinivcnig 'amp;inbcr ben -ô^ren gefragt/ mie tcf;» jÃn ^ann gefehen / vnb aucfj gcrat^cn fmb/ W fotl fiefj tvo( mit bem ^arn mafdjcn, ^aefj bifem Ãat ficb bcr'ïBo(|f / bic^ tbeil jm ^Better vnb ^unb nacfjgcfof^ fen/in ba6-^o(f?QSgt;â¬Ã®rrcfau gcmacbt/ îâd^in im nicht alictn bic gt;;)unb/ fonber e'ucfj cthchcCÃîanncr nachgcfoigt/vn^ ^erweichen cincr/J^cinrich ©iicnin gc â^'â¢int/von^fchan/burch bao Gaffer/ cr jm b?n âWeg abhnfjTcn inoehfc/ Seeikt / Ãat jn aiicfj angetro^en / ba cr menig vnber cincr^^chen |liiïgc(m(i üif
-ocr page 72-çs ©cr»cFwtrbt£(e
ten, 00 bafo nu^ öcr â^offf btfctt Ãcn / ^at er ,Ãn angefaHen/ ifî aber a Ifo empfangen tooîbcn/ baf er^tveenguee 0treidj von einem groÃen 0tecFen be fommen. ^a er fic^ aber noch ein mai anjnmaeljenmónen/ ifiÃm ©uenin ^urgon/bef anbern@efen vo:fotnen/ tveicber im mit einer Raupen (bie nac^ bef ^anbo art ein fangen 0tiei wie ein ^Xt hatte ) ein fo guteo verfeiit / baf er jn vmbgebracfjt. amp;te fagten bernae^/ wie ber âïDoiff bnreb ein ^^erb Sî?ieb gf (oifen/vnb bocfi nichts an^ngreiifenbe gert hab» Slîmbben CÃïittag haben fie ben ^oifT/affo tob gen S(Rômpe(garlt; gcbracht/weicher/ wie ich barfnr gelhai ten / aft gewefen/ :iDas fang pnanfgefaffen. CO'îan hat ;n gemach/ wie ich gerathen hab/vergraben*
(f 6 hat mich eöt^ans von Q'ricurt ber ^unbarpt/bericht/baf ein XVofff in bas So:if Q5rcm(fier / in ber ^ert^â fchafft tfricurt gefegen/fommen fep» ^Befche ba^umaf im ©ozff gewacht haben/fmb hernach/afs bie vbefgeh«^ tet/
-ocr page 73-TOOrt mfcnbcn Wóftfcrt. r»
getvoïflTen tvoibcn,
® cn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cm naÃe^i«
tem Penner non ^rteurt fommen/ lt;r öefjen ntt wahrgenommen/vnö wte^â wo( er tapmat venagttvoïöen/t|ï er tocljfotgentenmoîgen wtterumb na^ l^e bep ter @tatt gefelhen woïten.
;?)en xth^tngfl.l^aben fie^ tieÃnec^t »nt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QSanren ven lt;S.CPîa^
ha/einemSoîjf tn ter ©rafffe^affc QPnmp. pfamen/tn (Ttautt (âBallett ^au^ gefegt/tarn« fie motgenefru^ Ihre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mit einanter au^treibc mee^^
ten. ®ann weit fettigen ^ag ein fur^ neme perfen tnrelj @.0?îaria gepgè/ »nnt ange^eiget/ta^ij.îOîeittin au^ ^urgunt/vff tem weg gegen ÃOîftmp. fepen von ifÃBófffen gelnfjen wetten/ hat feiner allein mit feinen Pfertc ficfj Wagen torffen. (fben fetfcige îQacbt ijï ein QBotff in tao ^otlf ten J)nntê fommen/taranff tie J;mnt ein grejt glt; fcljrcp vn hellen an^iifangen hegnnten/ ee hat fie aber ter ^Votflr'/ato welcher ifer î£F{eijler wetten/ verjagt / ta fie tic
-ocr page 74-JS fîcncFwirti^f =Ãt(lor| ^(uc^f nemen mufîen/tvo^tn fie fcn^â ten. 'î)7u^i|l »nber ôifen ein^itnbin/ (Tiaiibi von^rçou ^u^anöig/geTOcfenZ weiche öer QÃoiflT gejagt /ti^ fur Mô ^auf?/ bahnn bie Ãnecfjt fic^ verfam«' lit Ãatten/tveie^e erfe^roeFen/ vnîgt; fnè auffgemaelj t fatten. Ortner vnber jncii Ciauamp;t O3ourgeotô/Ãat î)er betrangtett -^lînbtn ï)te îXbnr geöffnet / ba er aber öueb ben'îBofff fo na^e an ,m gefeÃen/ Ãat er ein @pie^ gegen )ftm getvot^ett/ »nö barauflf bie gt;èçitren wiberumb gefebiagen. 2[Roâgenb e^e bie ©on vfp gegangen/ ba @ueno ^offei in feinem Barten ein©pecfbiren^-^baiim ffbwt=^ ten möiïen/vnbbinber Diicfen .^au^ (nnvber^wercb burcfj baeSot^gieng/ Ãat er wflf ^ane 'Peri|fier/bef óJïeperö 5» C9?aria/ïi^i|ï ben (igenb gefunben/ »nb berotvcgen angeftngen §u fcbrepen/baratiff bann bie ^unb baib ba gewefcn/vnb ben OBoiff bif rnberfl ine ^otff getriben fiaben. ^aib finb auclj bie .^necijt bar^u fom=« men/vnb obgemeibter ^(aubt
geci^/
-ocr page 75-PonrafciibcnWoIffeii. fjgt;
ÃCüt6 / ivefdjcr mit einem aften ©pie^ in tgt;ep öen O^ren ge^ treffen/»nP a(fovflr bie^T'rben getrn^ rFct l)at/ bi^ jm (TfaiiPc ^SenrreUier ftufff femmen/tvefcber mit einem grep fen Xvemmef ^ngcfeffen / »nnP Pamit Pern 'ÃCefff an Ã'epff ein fo guten ^trcicf? verfemt ^at/ Paff er affe teP vff Pent Pfa^ Pfeibcn nniPen. ©feiclj Pars: aup' fiat Per SSfCcper gemefPten bepPe^cfeUen / fo Pen â^offf vmbges: brà ffgt;t4u ,hr ^'.(b.gcfanPt/an^uhorc/
fieParnberiut^unPefefifen merPe/ wefcJjee gemefen/P^ man Pè ^efff vers? graben foff/tvie Pan gefc^eben.^Difi Pat mir fcprifftfiefj ^umiffengetÃan/0)î, ^o.SÃeruiriiie/ tvefcpe auep Purepaufj mit Per QSaurn^eugnie vbercinpn'net.
QBae nu feigen mirt / Ãat mir /per: 'feePegariue ©rpmafP ^ugefepriben» 2l!6/ Pafj 3ugp. ÿ. QÃpfff wp' Peren ven iöefanPan 5'efP gemefen/ met gegen Pem iöotff/ nit meit von Per 3??aurc/am enP Pep iXeiepe oPerTGep^ er^/fap vin iii|.v§r nacfj mittag.Cfefin
-ocr page 76-«o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©cnrFvrfrb f^e
/a(6 fi( feiere ifî fie ^cfanban ^u/mtt |îarrfcnt iauflT vnö ^cffbrep/gc^o^en. ^ebf nbff/ jpan5@aiïot/vn@tfpftan^tâUtHlt;*»âÃâ^ tvffcbcdiic^ babfpgmxfcn/ Ãaben ftï gegen einem.Ã)ofç(ôae Ã^Ãau/genennt nnrf) fanden gefeÃen*
^en riiif an anè ^*repfag/î|î ntnotSOîegnttt/ vnö ©ofinO^urggeit J;)eneurt gezogen/ vnî) Ãaben bep 2lbrc if angetroffen/ @ohrt Ãat fi( mit (inemamp;(fwctt verfaÃen tvóüen/ aberntefjtô an^gertc^f. Ã?âben fefbigen Xagî|ÃJ5an6.4onuef »on îôefanban/ lt;^f?OerO}fnhn ^vegnan mtt (inent (iopte^ verfeÃen/^etm gezogen/îgt;a er ^ïven TBdfff bep ber â¬0î^»uren / am entgt; befjXetcbe/tvteman vf)* ^efanban^u^â gebt/angefroffen/ tvefebe er mû @feû «enver/agt bat. 5)enlt;Sambfîagber^ naeb/me(ebee berxv.Sftig.mar/vmb ir» ^7i)rn / fat ber grob âPerrin von 2{brc mû bfojjem (ricbmere einem naebge# bigt/bib vnben vff bie â¬âbne/bep3{(iim ban/ une man v|f OJfnmp.jiigebr / bat
)»
-ocr page 77-PônrftfcnbcrtïDoIffctt. lt;⢠fn aBer tm â¬5c(îre«c^ »crfoK« / von ba antà er vff lt;5* @ufänne^ugc(o|fert vii 5u bem S23te^ fommen / ee nbsp;nbsp;nbsp;aber ber
J)m feiner nit tvarten tvölU/ fonber ifl gefloÃen / vnb vff ein ^anm gefîi^en/ »on bannett(tvie man fagt) i|î er gegen lt;^urfeiüe ge(o|fen. 5)en ^onnerfïag (xmaelj/ben xx« 2(ug:fiaben ij/^^rnber gro^.^anö/vnb ^onaevonSe# fanban/ v^bem weg/ wie man vó fanban vff 3fefgt;an Migefgt;t/ QÃditf angetroflTen/ ber einrifïiÃnenmoifoï^ neu am QBeg/ mit »ffgefpertem 2î)?an( be^egnet/aber tveii jcber ein ©enfen in ber J^anb geÃabt/Ãat ficfj ber^oijf in ein biebâ (*5e|brenefj begeben. Q5afb Ãer^ nacfj aber Ãnb fic vff ©emnnban ^ngt; bommen / nbsp;bem SÃSieà / vnb haben ba
ein bleineo @djmein(in/ .^anfen^îoe ^7arbin ^npdnbig/^imveg getragen.
^en x»h2ingji.a(6 bae^aurovotcF m grofferan^aÃà ^n^eioneiirt bepfa# men maren/ vnb ein ^an^ Rieften / ifl öucb em âïCotflr nit fert von jnen gefe^J *»o:ben. ®ao aber mo( 5U mercbâen/a(d
-ocr page 78-©cncFwirbf^c ^ifïor, em fungcr / wetcfjer . S)a«i; bcpgctvoBncf/naclj bent '57acljt^ (D'en ficlj in ein ©arten gefegt/ ià er eiâ» nee iaben tobe pfdiiiiefj geÃotben/ vnb a(fo tob gefunden wotben.
Sen xvà 2(ugÃ: naelj bentî^etoen (Tafenber/ naclj bent aften aber ben»i» Ãat man naÃe bep Ã)ïattap/ ( wie man niirbeÃanbigfiefj ange^eigt)in einem ^ofn einTÃofff gefunben/wefcfjer ftefj frawet/fteufet/onb hin vnb her fpmng* Sifen ^af wof Ã7iefaue Jefoin gefefjop fen / aber niefjte auf?gerieht/ bann jiefj ber 7Bofff niefjt verwenbet/ià aber ^er«» nacfj »on Peter ©oge erfcfjoÃen tvo:^ ben. Sifer hat off ein maf fiben Ãucf Sîiliebe gebiffen / eine Ãat er ^ar erwur;« get/aber nit gefreÃen/ neben bem/b^ er fonÃanbere mehr »erfept hat.Ser^»*^ (f er non '-^affengin/wefehem SÃÃattap ^um tÃeif ^ugehdrt / hat verbotten/ (vnnb ^war fe^r wei^fich ) ba^ man »on erwürgtem Ãucf Söiehe niefjt (f» fen foftegt; âWae fonÃen gebiÃen wot^ ben / hat er brennen/ »nnb von bem andern
-ocr page 79-VônrafcnbcttïÃMffert« st
I «nbevrt aBfónöern b|fen* 5)ctt mûctUc^ett^crcôt/ we(djc vmb vp SÃÃr »orSVîitta^ be^ 2lhinî)an einen QS?oI|f / tvete^en bic ^iinî) fageen/an^etroffen.
I ^en x»ib 2(U ber rUr / vnb fût# hcm/^anô '-^^arbot/gen^nefe^teÃett tvô llcn/Ãat er ancfj ein ^offf angetrof fen/iveiefjervoipngeanefjenwar. er ^ernnctj burc^ J*efefje gebogen/ »nnb tin 5)o2irange^eigt bette/ ba^ er ein '5?3o(ff gefe^en / iff ein faife^ ©efe^re^ «umgangen / er mit einem'iÃoifr fempffen muffen*
^ep ^lienfope bat berîSJîeper einer , ij.'^oiff gefeben/barumb er vff ein tenbaum bat fîeigen muffen/vnber mef cbem bernaefj bie ^biff ein wenig fîitf gefîanben*
J;)erj peter (^^rpmafb Ãat ben 3(»gÃ.ffinem 'gt;öatfer gefebriben/ b^ in einem 4)oîff nabe bep ^((twepr / in bec ^erifebafft CKeicbtmvepr/meine »nb Jperm ^ugebbrig/ein 'ÃBofff ein sodann gebiffen / vnb vnber bem âÃ^ieb SrviJqi febabengetbanbabe*
-ocr page 80-lt;4- ©cncFt»trbt£fc=ÃtfToi/
fein fecncfjt tvoii'cn/ baf; cfecn t« fcifem SOîonat Qin^^.dn wenig jiivor/ lt;fte Mn lt;5cfei(ta£^/ an amp;tatt iin i^ogtÃunife 'ÃÃnrtemfeerg/fcp vngcM^*â «u^gfferant w£gt;:bcn / Ãafeen bie ^óijf tobte4cidjnam/aufj ber ö;rbenfc^ar^ rennnbgrafeen wollen*
^en inh@ept.feat ein^olff ^«9?« lentignio.feefeweirt gefeiÃen/berc (in$ tem .^enen ^lanbi Q5artfeol ^uÃan^ big/welcfeeogleiffe geÃotfeen iÃ* ^olifÃat vè feinem freÃen feegert/ auffe feine feinweg getragen.
^en v*@ept. wie mir ^enpoimier ^rofoà ^u^nmp* ange^eigt/ ià ein QUolÃTberen von ^ïegnan quot;^ie^ men / afeer im ^ernmfe (anÃfen / tob ^m: ^rben gefallen*
3m 3ar nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben v.^''
lt;fofe. Ãat mir vflT bem ^^emarrft ^n SÃJnmp* *^er: ©erman @oim«ge£t ju @*(roÃmae ange^eigt/wie vmfe 3o^n$ S^ag einââSol^gen'îBelfffeert @tcinfeaefe fommen/vnb vnter anöern auc^ Ãalfeer gefeiÃen §afe/ beren etliche i rafenö
Pon rafcnbcnWófffén. cy rapttï) tvoïöen fepcn. SlJfan IhaB auc^ gcnçtù^ bafur g;(ha(ten/ce fep bernaclj fote^er ^ofjf herein vite geïolfetv âJîu foUcrt â¬iber bifc erbà nnltcfjc feljtcpt / i)ie wir befebviben lhaben / vnô ju wabier vber vnfere tounbè ^in* galten/vnî) ^iim^cbett treiben/bti^ »n6©ott nitntîcb »nferin S^erbtenà praflTen / »nïgt; affo ben nnfben S^^teren »ber^ebJ milite. foitcancf} adc Die/ weiefje von@ott ^anö vnb ^eut^ ju re^ gieren empfangen / vftgemnntert wer^ ben / b5 fie in jrcn ^anben fole^e febab^ lic^c X^ier nit (ieffen vfffommen/fon^ ber bep guter ^cit anoibnung tbeten/ b^ fie »erjagt »nnb »Ifgefangen würben/ bamit a(fo bie 3(rmen »nb fe^warljen âiîînbertÃanenfnrfcijabc behütet wur^ ben. 4)ann foieljen bie ^bijf ben groi^ pen fe^abè t()un. ^a§er figt au^rp poteiee im »iij. ^uefj »ö ben X^ieren/ «mv.eap.(?$ Ãaben bie ^Ãdiff bife art/ 1 bj fie nit fo halb ein^agtr anfaHen/aiö ! «nbere/ biemn|fig gefm/ober fotebt^ â fam »nnb einig finb. â^BöHen aber bie
-ocr page 82-Si Qtnclwirbiÿc
Herren ntcfjt gnttg f6utt/fb tiwgni fie o|fi an tgt;ie -Ã)ifo:i geDcncf£/ wekbe von Pofpboîo im crfîm befe^riben wirf. QBeil 3)îcntpn»w^/ voî^eifcn .^tónijj in (fngcnanî)/ nic^t^ fein 4^ebfag benefwirbige begangen/b^ inan nac^ feine foîgt; jm ein^oh nae^f^Ã^ fonnie/Ãabeeeficb begeben / nbsp;nbsp;nbsp;îâ^'*
3agf/a($ er ficb weif ven feinem finögefban/öaf er von ben ( iocic^er ba^nmaiein gro|}eanpH»i (f ngelfanb war) ^erriffen wo:ben. mógen ancf^ woi erwegen/bao ber^r^^ bifefgt;offlt;5(aiioOJçâagnn6 in feinen®tt c^ern von ®3ôlffen pr^retBf / wie fif (iefj/wann Ãrenge Ãeife anfaUe/fie^ grolfer anjabi infamen Ãanffen/vn ba^« von befîo grimmiger vnb fnner werbe/ bringen auclj bie (ïâinwoÃner in ben fcn ianben/ in eine foicbe gro|fe fo:c(jf vfi fcfjretf cn/baf fie fieb nif bÃrflTen ab (ein vff bie ®Gege vnb @f raffen wage/ fie Ãetfen ficfj bann {«vo: mit woi verfeben. ^nfonber^eif abcrfaflen bie ®?ótff bie fe^wangere^'rawen
-ocr page 83-TOoitrAfeitbcnWoIffcit.
«rtfîe ^errctf)(tt vnb nbsp;nbsp;frcffcn.
Ãfr geb(?rt aiic^/îgt;u6 ^cn Joatw (è'lafsï (oâ^can trt feinem^iicb / tveieix^ ervom^oiffe^^agen geffbvii''en. bringenCfpvtcbt er)Oie Ãrolfc jtriej^ angt; Iveten vi( î9i5fifein6^anb / bann Ote âïÃó()f Rieben alhve^c öer Ql.'al|îat bawiei erfefjiagene '^enfeben / V'ferb/ »nb anbertoö ^^ieb bà bmben bfetbet» '^^etfbe aber ein mai 2i)ienfebenÃeifeb J« freffen gewont / werbe anberà nacij^ maià nit ba(b anbeiffen/ vnb wo fie nie tobCi}îenfcben|ïeifcbfînben/ fallen fie junge 4acfepen vnb Ojeiblin an /^^t uiicb biftveilen ge|îanbene 0)îdnner/ Wann fie allein vber Selb Rieben.
3là man jelt OJtrlij. 3^^e/fmb meb: bann (l.Q.Bi5lff für if onftantinopel ge^ loffen/baf; manijî getriingen woiben/ folcbc wibernmb nntOîaebt ^nverja^ sen.
2gt;m3etî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^ie quot;^ineen^
tiuà fcljreibt/welcher @igeberti hiflo' ;tïAm (ontinuirt/ ijî em QÃolff mber ^enjfer ianbffljafft bommen / groÃer
-ocr page 84-6» ôcnchrtrbicte âÃffTorf mb ^vaufamer bann anbcrc / ban ff itt bepfepn vt(erO)îenfdjen brdjftg'Wdb^ »nb dgt;fane 'Pfrfonen/^wtt^;^ vii 2l(t$ nbsp;nbsp;nbsp;i
Richard»^ Dtnothui in ^dufrfà ^i^^
Ifuc^t auf; iTtfohnto fin^ipori an/
ba^ lt;m ^offf nnbfr bae .^rtcgevoffP
fommen/önb ab er et riebe/ fo er an^f^
troffen / ^ernffen / wiberumb vnver* । lt;
getogen / ba -öefauiuo/ -i epibuo /rnïâ
3ntoniuo fie^ mit einanber »erbunben S l^atten*
©off ber 2(((mftdjfige wólfe be
ren fo(e^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fîercf e / vnb ^eif;^frt
verfeiben / wie er vot ber ^eif ben ^önb f gen in (fngettanb getban / baf; fie f Q33ó(ff auf;roften/ober offo tvenigft îj »errufen móesten / ba^ fienif f(§abèfbeten, ^(fowurbqieerpnae^# f
fonv
-ocr page 85-PonrafeitbcnVrôlfféit. 69 fommcn/ bcm inert in bcr (iârfcÃalfimg f on Bott gct^cbncn gtvaUi ^ann er iin f. '-55n(^ Ci^ofio/tm /.(Tap.bc CÃïcn^â f(kn vbcr btc tin COîcer/onb ober bic ;X)i5Ãc( vnter bcm /^unef/vnb vber Kts Süicb / tânb ober bte gantje Brben/ »nb ober a(tc6 Bcn)urmz''ba6 vff Brbe freuebt /flU r^cnff[ien vollen gemalt ge* geben bat.
^lfo fagt er aneb tm f.^neb ^oÃö Q^ap. i^, (^'W(r forebt vnb fcbrccfcn fc^ »ber alle Xbttt »flT erbê/vber alleîîJô* gel vnber bcm ^imel / vnnb vbcr allco biu vff bcm Brbbobcn frencbf/vnb al* Ie jifeb int OJîccr fcpcn in ewer ^anb gegeben/ vnb im à im xxix-f^tp» 'ïÃcrbct fr in meinen toaijnngen wan* bien/vnnb meine Bebott halten vnnb thim/ fo wil icb jî'ribcn geben in ewernt â¢ianb/bal? fr fcblafjFet/vnb eueb niemdb Rbtcefttâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xbicrauf; e*
toermianb tbnn/vfl foil fein ©ebwert bureb ewer-ianb gebn*
1 ®ifj fep nn von ben^olffcn gerebt/ gt;nbsp;fo bep vno febaben getban/iepunb wild ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iif
-ocr page 86-79 ôcnfFwtibiftc^ifïôîj
attcB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ivirfoâtfaftrni/wnb
an jcigcn / tvae fur Author cs ven rafdv fcer^üüfff Qiîf (^cffbribcn/vn wk man fotd^e mit ^r^nq^ wiîJcruinb ^ctlè folh -Ob wir aber wol aiicb barneben anà CK gen werbe/welebeX^ier rafenb wer^ ben pflegen / wollen wir banodj niebf^ reben von bent bezauberten QBolff/bae tfl/ wie fie^ etwanein tauberer ober -^eren inïuolffogefîalt verFelh:en/bajt folebe ablegen/ vnnb vorige natiirlK lt;bc geflalf wiber annentnien fbnnte* SÃon wdef.en pitniuo fe^reibt iin viij» ^IKbÃap.yif.ffomwemir/ lupum wr' ii, rurjurn^^ reftttutfibt,falÃume(leconfi-denter cxiftimare debenttt-i, aut credereo-fnma,quafabulopi totfecuUs compertmus. ;öann wir in bifent ^Ttattatlmâllein fiirgetîoinnien/von ben ^ôlffen zu re^= ben/ wefefw obè erzeblter ge|ralf/ bure^ ;Ãre giffttge Q?if/fovit fcfiabentbutt f onnen/IÃie bann fie nid)t altein/fonlt;gt; ber aueb anbereXbier/wann fte rafenb werben/zu tbun pflegen, (fo haben aber folgenbe 2lut^o:ee bavon gerebt/ c,«-
lliu
-ocr page 87-Pon fdfcnbc n Wolffén. 71 iitfi i^urelianws in libr. de morbis acutis. SÃJatthtohtö in feinem J^ventterbuefj/ Valefitis Tharanta in feinem Phdonto. Siife tbun ber rafenben âU'iSijf me^ biin^f^èantee ^irbcpmie im vijÃiiefj i)Om@i|ft/^(ip*ii.fîgtnac[gt; Auic. Can. ^.Pen.ó.cap, vcnbevtvîîîenben Jpitnb ^ifj. (fö werben nit aUein bie Jpunb rafenb/fonber flitcb bie 9)ïenfdjen/vnb ber bete i|à ein fonbere art/a(6 nemheï^ ber 4iielj6 vnb ^emei^ ner Q^3efcber ban fur fieb fef^: berbe^euget/fetjet bernaeb/b^ erve an^ bern gehórt / eö werben aucbJ'nebtV QÃtfein vn COîaiiiefei ^nn geiten rafenb.
^ur ^eit berïÃaibenfer Verfolgung/ im 3ar â¬ÃÃ.2).(v. bat fieQ ein wunber^ barhche ^efebicbt ^ugetragen. ^ann einer mit ?7amc ^o^un. ÃJvâarttn iXrÃ^ baut vonQ^riquera^ ( weieheo nit weit von 2(ngrogne ligt) fiel) Ãatbep /eber^ man vermerefen Uffen/baf; er bempre biger von 3ingrogne bie tilafen wolle abhawen/ e» i(t jn aber halb ein wfiten^â ter ^olff angef.tlien/ber im bie ?îafen
-ocr page 88-71 ©cttcFwtïbi^e
aSgehlfcnÃat/ Mvoneraucb wiltenb woâôf rt/vnî) gcpoîbcn tÃ, ©onflcn ^ae titan ntt erfahren/ ïgt;erfe(big ^offf anher Veitch fc^ahen get^an Ãette/ tvet^î cfjee aitcfj haniaà tn alle vntbftgenhc .f3f rtfe^afften erfrfjoHen iÃ.
febretbet iTbeopÃraÃiiö ^^ara;« eeffiiô / m feiner grolfenâÃÃnnharçnep affo: tl'6 gefcbtcFjt ^tin petten/hafbte âïüóltf Ã)ïenffben vnnhanhere X^ter anfaUen/ fie bet|fen/^erret|fen/ vnb btà vff hentoh verfemen, tÃattclj fettt tvitnher / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Ã5ütt fo(c^6 ^iiftifit/weit
tilt herCOîenfelj bent jatten atfo ergeben/ haper fein (weiÃen ^oUuà barinneit fuept / vnb ntehr fetbigen/ate feiner eisâ gen@ee( naebfraget.^tt altem feil maà gehalten werben / bamit nit ©ementev ?7im beÃ'cn entgelten müÃe.
2lriÃote(e6 int vgt;uf. Qà neb »on bett S^hâfââfi^/^lt;^P-XXV*'ât^bxxiiii-f(^gf/baà auch bte Q*amel vnb Pferb rafenb wer;« ben. S33nnbfo vi( bie ^^fftb anlangt/ weià ich C'xentpel/ba^ ftch^iigetrass gen / bep (^gmutib »on 3îep nach/
-ocr page 89-VonrÃffnbcnVrôffTcn. n
nacVtvcfc^ctn em Pfcrô $9fîun|îrol m feinem foclj(o(? rafenb moîben / Oie# tveii ee von einem rafenOen-^nnO ge# tgt;inenman
Qlureiianuo fa^f/eo wiOerfa^ie ane^ Oen Q5e^ren/4eopar0en vnb (?|ef«« feJj2eitgt;tancJj(me(e^eo fonOerhe^ mer
en)0a^ er Ãdren fagen/Oa^ ein£9îan/ i Oa er ein f (ein menig vó einem ^anen/ i toelever mit einetn anOern gefiimplfet/ gebieFf/auc^ rafenO wotOen fep.
PelTM de Abano bejeugCt/ CO WCrOCll öitefjOieWenrnfenO.
©îattÃioiuoreOtanc^ vonrafenOett 3(0i^vnôCÃîar0ern.
Amatus Lufitanus cr^c^tt in feinen Centuriù ein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V, perfonen/
wefeljevon einer ^tipen gebiÃen / vnO cineo granfamen toOo ge|îo:ben fepen.
^^eophri^uÃparaeeffno reOtmtelj »on tvifOer óe^mein '®i^ / in feiner ^rolfen^^nnbarpnep/vnOfpriebtiOn fo(t auch mijfen/Oa^ Oer'^ö(if0?if;/ »ticljf anOero / a(o Oer JpiinO / ^Ãifoen ©fernem/ oOcr anOcrer miioè ST^ieren
V
-ocr page 90-y4- ©cricFtipjrbi^e=Ãi(l0if
Ãeikn fepn.'ïÃek^eö Dec^ rtwgt;t j?er|ïe6rt fett/ ven ben ^iinbcn/ tvek(gt;c nui- er^drnt/aber nit rafenb finb*@^gf nlfe lt;r^eep^rafîue,nteht baven/bvif; bic ©tÃwcin atic^ rafenö tvevben. 3eamp; eiber gebencfe tvet/öa^ ^u SÃ^ninpef^ gart/^nno C9ï.2).(w»Ãânn ^etmifeb cber ^aitt foe^tvein rafenb leeibc/ ive^ c^c nwn erphieffen mu||en. 5(y?eiÃer3(^ bam lt;SeÃneit(tn'lVunbartif inûnfîer bat mtr fur wahr gefaxt / l^nne COî* nbsp;nbsp;nbsp;Ixitj. ^u ^e^en Q-'mbe bic
©elimetn rafenbmotben/ weif fie ven rafenben Q2?d(ffen vnb-^unbengebip fen» @ie haben aiieb fieb vntereman^ ber gebi|fetî/aîfe bad man gebiete miip fen/b^ atte nbsp;nbsp;etv brep 9}?onat im @tatt
verfperret würben / e^e man fi( Ãee^en fo(te,
âPetrue Q?eaijïen fe^reibtvnter feù ne ivunberbarh'fben/ptjîenê eap.ypxtp* affe ven ber gfeiebenvnbbeehfehrceh fiebern .^anbef. (fe erje^ft (Tenrabite ^^eefîenee ein frembbe vn feflt;?ame-^i=^ peri/bal? nemfie^ in bemgt;peroeatbiu1t
-ocr page 91-roni'AfcnbcnWóIjfctt. 7? ^ûrecmbcr^/ ein bcifopr quot;ïDurt ctH^ (^m ^efïcn fo bcp fm-óerber^ gcnoin^ nun / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f (Ãlt;^» ge ben ^tib von etJ=
nein ©clhnum / wekbeo von dnern ra«: fenben Jpunb gcbiffcn tvoiben. ©nvott Mö jS'ktffÃi n(fo vevgifftet gnvefen/Mfj (iHe/ fb bâ^înnat Davon gclfm/ aiu^ wfucnb n'oibcn/vnb^tvav bergefîak/ baf; fie emanbev angefatlen/ vnb iä^ nierk((gt; ^erbi jfen vnb ^ernifcrt baben.
^n '^elloït finb aiuB â Oehfen ras' fenb wo;ben/von rafenben Jpnnben ges« bi(fen. 0)îan ^at fie ntnlfen in bie Kiirsâ ten binben / vnnb a(fo jîerben (afs' fen.
Jperî Xbeoba(b (îett ieà ein berÃthn* ter ;:öocto: ber 2iri;nep ^n 'ïÃoïinbo/ bat ^er.ân J;)ano (fonrab 0vaf;en/aiu(i eine ge(efirte 0)?an/vnià oct or berStrijs' «ep/ineinc infonbero gnnflige freunb/ von rafenben âï^Sóiffen vnnb (quot;Viufifen/ aiiff fofgenbe 5)?cinnng ^ngefeÃriben: ^c^Ãetb mit groffervenvunberung ess wer (ocl;reiben vort rafenben 'ïÃóiffen ge(efen/ ^ab awe^ gro(; veriangen nacb
-ocr page 92-lé ©fncFï»?trbt^c=î?ifîciîi tcm ^raaà tlin ©orfoî Ãin / weldjcô cr von öenen / fo gcbilfcn wozbcn/gejc^nben ^at. n?i( tclj ober cucfj ein gfetcfjfornnge-^tÃon' er^^ ^c^fen / wefefjcj^r auc^ ^erm iöoetot îÃanÃun eonnnmneieren mógen, Ãat nur mein ©c^tve^er/ -F)er: âïGil^ ÃKîm 3vafea(on gefogt / baà vngefeÃr fiir r. ober nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eineo Q3am*en
©fijmein/naÃe bep J-rancFfitvt/rfp j^m feib rafenb wo:ben / mefefjeo miber jeberman vffgefprnngen / vnbfiebeip fen wollen / wtewol man niemanb wip Jen fonnc/bcr verlept woîben. @olflj (Seljwein ^at bernae^ber^aur/auà guter (Vreunb !i^bat/ vmbgebraeljt vnö »ergraben, iöa er aber bao @rab nidjt ticif gmig gemacljt/fonber b^^cbwctn bloà in bie rben verfeljarret / Ãabe bie (5'itcbo ^u TVintero^eit bao2laà gero^ cben/auÃgefeljarret vnb gefreÃen / ba# »on fie bann anclj rafenb wozben / vnb anbere angefatlen vnb gebiffen haben /bavon febr vil 5'ikfjo aneà wiV tenb wo:ben fepn/welche enblieÃbao
-ocr page 93-â DonrafcnbenVr^Iffcrt. r»
/ î^arnad) tgt;i( Pfcrö/ vnnï) ïgt;an« Dk O)ïenf^cn gcbiffcn Babctt/ ïgt;a^ 'âon fie QöalferfcJjew woïben/ vn meb^ tcrtfieifô erlHirmüc^ ff in vbc( aber ^ii begegnen / ^at bie Verfett jebennan erlaubt / bie ^nebe ^agen / welcijes bann ntdjt oÃn Jtuc^c Abgängen / bann hernaclj befgleidjen hicbfö »nebr gefebeben t(l*
QVien)ol aber aller oben er^eÃlter ra# fenber XÃier fe^r gefd^rlieb ftnb/ muffen fonbertic^ ber rafenben ^if; gtfftig »nb fcljdbltc^ fepn. S)ann folebe aucb auffer bè rafen gtffttg fe^n/ nne folebeo be r ^er: von @aane bereit# get/tvelcbfr in feine ^uefj vö quot;ïCoIff!?# jagen alfo fcljreibt : ^ifee bat nicnianb jemalngefcbriben/fovil feb gelefeno# ber gebórt bab / b^ neinlicb tn ber alt fit ^Bólff Ifîleren éeblangen wacbfen/ vnb ficlj bartnnen erhalten. Q^Ãelebee teb an brepen / ja wot an vieren erfahr2 hab. gefebiebt aueb/bafj man in ei# nem einigen Vieren ^mo ©eblangen Ãnbet/bie ein eineb@cbucbb/bie anbev
-ocr page 94-7® ©encFwtrbi^c =3tfîôJi
Cine Daumen (an^i/cthrfje finbaitc^ fünfer.SDîtt ber ^eù tobte fie bè QBoIfp xgt;nb werben ^ii vberauf bôfen vnb giflT^ tigenlt;3cfj(angen.£)arab man ficfj bait bejîo weniger verwunbern foH/ bieweti auch bie îQattern aifo geboten werben/ ber 2l(ten Q?aiifb aiifp nagen/ fie tobten/ vnb Ãernacfj fur atv bere@elj(angengt|fttg werben. Côîan erfe^rt aitcfj woi/wte ein bd^ bingee »mb ein âïöoilfebif i|Ã.S)aft wo jemûb »0 einèlÃoiff gebiffen/muf man grop fen |ïeif vn er nft anwenben/wo man (amp; recht auefj Reifen wi(. 'iBefefjee ban ge«î feiert »Ort Wege foitberfieh bdfcrt^iffte fo im ^o(|f »erbotgeit |îeefet, @o^ eher »rfaefjert Ãafber jîirbt bae CÃ'Jebier^â t^eii bef h^ie^e/wamt fie vorn QÃ5oI|f gebiffert feptt wotbeit / ober aber »ffe wetiigfl fauieit jhueii bte ©fiber ab/ mart tÃûe barfur wae mau wofle. Sait ich habe »if ^fJiubfpif gehabt/welche »d ^if ber'®o()f/fo fic im ^^O'ffeilt;v gert empfaitgert/ gefîotbeu viib tobt ge# bfibe fepit / ob ich fchott aUerfep 9)?ittef barfur gebraucht habt
-ocr page 95-Von rAfenbcrt n.
er aber von '57atterrt ^le a(fo ff^reibt/fmb ^war fokker nietnung öte 3l(ten getoefen/ ^n vnfcr ^eitaber ba⬠1 Jnan eo in ber quot;îBarÃeit befnnben / ba^ ' fokfjeö crbicbf / vnb (aufer î'abefft'erà ifî.'îÃcfcfjo baber f Ãpf/ bietoeif bie ^7a^ tern irefungen nitau^ epcrn/totc anbe=lt; re (Scblangen/er^eugcn/fonber a(fo (c^ benbi^gcbcren. ^aberfie viuiparA^^i^ nant toerben.CSo oil ban bie^ScbfangS belangt/fo in ^ó(|fen wacbfen foHen/ t»ei^ ifb nif/wie man jiâ fo fcbeb(icb ätf⬠bat fonberlieb probiere vn erfarè fónnë» * fan man nit alltvegen a(fo ba(ïgt; erfarè/ob bie 115ô(ff/fo »er(ebf/ rafenb (bae man bocb an^unben (eidjt fcben fan ) fott man ficb fo (cberO3Ctttc( eoquot;^n erfahren Ãebraiteben / barbnrcb anberc ber rafenben-t)nnb ^i^ ^n erfenen ficb âönterpanben baben. iiâtlicbe nu haben ^rotgenoinen/vn e6im^(uf/b$ au^ bc*gt;Si^ge|ïoffen/^ene^f/vn bao einem hungeriÃen J;)unb p eüfen bargereicbf/ hat er eo nit efoê/obâ aueb «if riecfjc wol (è/ babe fie eo fur ein gewif «eiebc gebal kn/bj bereif von eine rafenbenä^hi^i'
-ocr page 96-»» ©encFwtrbt£fc=Stfîôî| gffc^eÃen were. 2(nöerc »je(a6er ÃaBett ôefe^n^en / wann man öae^rotaffo genest einer .Rennen fnrwerff/müOe fie |îert»en/wan fi( bavon (ffe. 2mbrt»gt; fine Pareue aber/ein ber^ittnter^uO^â ar^f / fagt / er Ãabe öifee offf verfurbi/ »nO fepj^m öoe^ fein .pennen lgt;avon gefîozben.
2(nbere nemen ^aum ober «u^ / onb ierpofteno/onnb (egenà alfif »ff bie QBunbê/wan ($ baii dn ©tunb ifarauff geiegê/ werffen fie ($ ben pen# tien fûr/onb fprec^en/wann ber .pimb wûtenbgewefen/ muffen bie .pennen/ wann fie baoon effen / innerhalb einer ^tunb flerben. ^ah aber bifj eben fur fo »ngewi^/aU b^ »oige^enb. ^er wofte ober bao fo (ang »er^ie^en/»»i nit »on fîunban ben ^i^ brenen/ ober am tere 2(r$neigt; gebraue^en;â Rafis cent. \Q.cap.z.fagt/man folie fait Qf^affer »ff einen gieffen / ber von einem ^unb ge=« biffen woiben.'ÃÃan ba bie.paut warnt werbe / fep ber .punb rafenb / werbe filt; i aber nit WArm/((^ fein gefaxt ^u foreb^^ i ren.
-ocr page 97-TOonrafcnbcnW6Iffei». , ^tetveü tcïj aber tvenig authores funbett/tvckljÃintonbcr^cttgeldvtbets' tè/tvae fur 2tr i;ncp fur rafcubcrlBóflf gut wer / hab tefgt; bù be|îen Dteine=' bieujufimen getefeu/ wefefje iclj bei; 3t(ten »rtb 'Jîewen 2(ri?t/fo von wuten^^ her -Ã)unb ^t(j gefcb^iben / Ãab ftuöen fbnnen. 'Wie bann fofeljeo ber gelehrte »nb weitber^ilntbte 3tri?t/ (fonrabus ©efneruo/nictnlieber/âf^f^â/âr^'r gelehrt bat.'ÃBelc^er in feinem^uc^/fo er von (dlJcit/ pcijt cibt/ bie QBólffauc^ rafenb werben/vnb nie weniger/alo bie-^unb/febuben foiv tten / man folle auefj folfb^^ ^rçnep brauchen/ welche lâonft für wutenbet ^unb ^-^if gut fiepen.
5)af; wir aber ein anfang vnferChi^*^ machen / QBann gmanb gebi(fcn wot^s ben/ bieweil man ein octoj / QBunb^ arijt/ ober 2(potecFer ^u im berufft/ foil tr fich @ott wol befehlen / vnb bitten/ baf er fich feiner/vo wegen jîi/vnfero einigen ^eitanbo vit rechten 2(rçt/erbarmen wblt. darnach follet
I
-ocr page 98-Il ©cnch»irbt£^c
tû ^rfnKï? ntt (anganff^ieÃen/ fenùtis vflFe belhcfî immer mûgüef) / beren fïc^ gebranefjen. iöann ^(etme fagt Uh. z. Ser.2.cap i^.^Vann i'emanb von einem rafenben ^iinb gebtffen/verfanmet/o^ ,bervbe(verb«nbentvtrt/fenter in bte granfame Ãntcf ^ett öer^üa||erfoiebf/ jonberhcb mo erfon^è mitbóferfeitebââ tigfett behben. ^a^er fe^en nnr micfj^
et(tebe/fo ba(b fie nur gebiffen «101==^ î)en/bçt6 quot;îÃaffer/vnbanbernalfevnî» feueljte bing ^n fore^ten beginnen.
gum erfien aber foUmanein '^anb tnae^c / wo eo mûgiie^ ifî oberhalb be{? @e^abeno/vnb (amp; boe^ nit ^n Ãartangt; jie^en.(?r foU aiic^ a(fo baib bie âÃÃun^ ben mit .^arn auf wafc^en/vit wo( rd^ ben/»ff ber ^Bunben (affe er ein -éeinin X^uelj/im ^arn geneçt/(igc. r mag eo aueb im ©adiwalfer/^einelfig ber fîaref^p/oberlaugenneçen. âïÃanrt bao gefebe^en / foil man ber Oîemebien cineo/weicbe wirhernaclj bcfcbreiben wblfen/gebraueben. (if r foil auefj gieicfj ein Ãnobioclj mit wenig ^rot effen/
-ocr page 99-Y)óniâafenbcriWóftff(t. tt »ttbbavauff nntruncfhrt 2(inbrofiu6 Pareue öurff p^cn/ Oafj fokfjee etncö Der gfnn}}V|ïm vnD (lenÃveineDten.^^ll nu foïel^ce uiiel? versâ rtrfjt/ foHcr fiefj vinb cmeii erfaiyrnen ^oetoï/ ^ÃunDarçt/ oDer^tpecceter vmbfeJ^en/ wcfefjc naci? Dein Der vSclja# Den un eineinjoât fepn nnrt/jjeringö Dus= riiinb fefjreplfen fotl/vnnD eintsveDet 'i55entofen nut lt;?e»vr / oDer ^\jet Darun feilen. JÃtïrnucfj foHernutejne^ejffen ifen gebrannt tverDen / wetcfjee aucfj fur em fonDer jlucï / intD Ãunji gerbiV niet tvtrt. ©ofte aber Der Patiënt ^art ober tveieb fepn / D^ er ficb nit fdtv te oDcr tvofte brenen fajfen/nuipte man (r*i?|ïeingebraucben//^£^}'/gt;/z4(«w,ïVlt;âr curium (ublimatum -, prxcipuatum, VllD anDere brennenDe ^lrvnep. 3}?an inu|j aber tvof fehen/vff wefcfjc ©fiber/vnD wie vif man braueben foffe.
loanntsde bcruinterOBunb*â ar^t/fagt/ejj fep fein beffer 3n?nep für afferfep Xhier^ip/Dann ivo man brep tag nacb cinanber mit fiebenbemJpof?
5 V
-ocr page 100-84- ©cncFwirbicfe =ëflorf teróf öen «Schaben brenne. Poften a? 6er bte ^nnben ^n ba(b ^n^eifen/ nta^ man wibernnib fcf?repffcn/ob er fie brè^ «en. Sann e$ feÃr gut t|î/wo mane jtb eber (r.^Tag offen ÃaUen fan. 3enu6 fe^retbf aue^/ ba^ man bte ©efebwer/ fo fie ^nbeiien woifê/ wiber offnen foK/ vnb fep febr gut/ baf man ^fetter von weiften 2tnbo:n/»nb ©anebbeii bar;â Oll ff (ege/weWjeo bann auc^ fonberfiefj gut fur ber oe^fangen Q5if; / bie man CcraÃes neûet/COîan folf anclj bie'îBint ben bó^en mù üamomiUen / vnnb â¬5ritnbwnr$/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genannt/
ober mit ^emwcwnr^.^clj Ãab einai^ ten^an gefeben/wefc^er aHein mit bi* fe(n Ãraut alle geleitet / fo »on rafenbe Sunben gebiffen. ^unben Ãat er ob bem gefotten Jurant gebdbet / Ãat eo »bergelegf/onb barab trimfen gege* ben.Sif Ãat er für ein fe^z gewiffeÃûfî gerÃnmet. 9^otamogeton mit ©all? gritn ober bür: obergelegf/we^ret auc^ ber QBafferfo:ebf.
^ïBa$ aber alfo gebrant tfl wtf
-ocr page 101-ronrrtfcnbcnVPóIffcit. s? ©bcv anbern brennenden Ãnefen/ fort man feften / da^ eo ba(d abfarte / ^ter^u ntinb wci() butter/ dao @e(b »on einem ^âp/vnd rlbdre eo too( dnre^ etnander.^tj; r^nmbt 3)?attbio(n$fnr ein fondere ^nnfï. -Oder ninib nur ein ^óibfat/befïreicfje ($ mit butter/ vnd (ege »ber.QÃann man aber foâgc mu^/ der @cbad ihabe ^u weit ein^cfrelfen/ meint ^-raea^oriuo/eo fep nit meh: idt da^ man in brennc.^efj rietje danoc^/ da^ man fcijrepffte/ond darnacfj p)ïa|îer/mel(be Q^fatern vffjie^c/ober;« (e^te. ^ar^n dann difeo nit bo^ mere* ^imb GalbanuntySeraparntm, Opopana-cum, jedeo ^^ot§/ Eupharhium j.quint^ hn/i7epe(tviiri;/ptrtebenden@tbn'cr^ te(/-ö|ler(ueep/(?n$ian/|ede6f quinto tin/@a(niter/@efjmefe(/,edeo if. fau^ put Q33acfj6/fo »i( Ãnug i|l.
(foifl aue^gut/da^ man (ebendi^ ©eoögei / ab .^uner / Xauben / oder auclj andere Xbier/ab lt;Spanfd^rIin/ 4dmb(in/oder junge .^a^en nemme/ ï*ttd fie mit ben J^änben o^ den vSef^a«« 8 üf
-ocr page 102-9s Qfncimirtiÿc
ben ^afte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie aiiclj mt'ffé ent^
^wep bâivcn / vn!) affe wann vbcrfcÃf/ man öoeb ©afi? vnb Piifuer non ^icbfnöcr2(rÃnep öaraiiff fîren^/ nn'e 3ntoniu6lt;5cbaOnete no bcrQBnt» an?t (e^ret.Ofan ^aft aneb ni( öaran^/ wann man .^nob/oeb vbcHegt. ^iea^ ten haben aneb Qï?eiçen ^erfewet nnö vbergefegt.
^nnbei mit -pontg nnb^afà ^epop fen vnö xiber^efe^t / ià für bcr ^imö/ nnnö anberer X^ter Q5ïfâ ein fbfdieb^ gnte^rimep.
lt;fo ipaneb .^nobfoeft fe^r gut/ober ^nnö ober ©ebian^en '^ijj/ppaper^ weif über^epbiagen.
âÃÃann man än^eliea Q5(etter mit Xniten 05(etter poft/vnb ppapcro«' weif vberieÃt/ b^â^t eorafenber J^imb Q5if/»nb ®fb(angen pieb- CÃÃan foä lt;nnb ben OSebaben mit .^nobioef/ Olkinefp^ onb0a(çreiben/ bif baf ^(ntberttaebiKbt*
pPegt aneb anf ^wibein vnb Xautuifapt/ OVeinepià vn Jgt;ni^ ein 0rt(bgt;
-ocr page 103-Voit rafenben WÃIffc». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87
^d(b(tn macbcn/ Mintt man ben ©(lhaï)cn iii. ober inj. 2:ag reibt / vnîgt; faiiber beU- ^i^ foU webren Ã5a(j nicbte lt;»r3e6 an^ bem ©c^aben enthebe.
£0?an mag aticb ij.^anb voô Dîautc netnen/ vn ce ^um jwepten mat roÃen/ »nb beÃSTago ^tvep mat ober be ©efja^ ben tegen.
2(nbere neiïten J^n ob to cïj / Ovaut en/ lt;5atç »nb â^eprancb/ »nnbmacben 9gt;ÃaÃer baranf?^
'Putuer von (lâifenfraut/metel^eo in ^unbotagen gefamtet/vn in bc toefja^ bè getÃan/fott faà gut fepn. (l'o bienen l^ier^n auefj bie îlelfetn wot.
^nr ^ielhenbe 2(rbnep mag man auflT bie ^unbctt tbun/Q3rennwurç/2(po# Ãemenfraut/potep/Q^ergmiinb/ ^n^= çian/ ^amcbertirt/ ^a jferbattenget/ ©iptamz-^^Ãertueep/ totnefwurç ber-punbo-'itnrbo.
(T'ofagt ©efjatmeteue/baà etticfje ben 0ebaben mit .pir^en ober -pafen ©cljweià fatben.
2(nbere t§un 2tfeben von «quot;Veigen# S' wf
-ocr page 104-SS ©cncFwiramp;iÿe =ëfloj|
tgt;aum vnnö (Jfetg in bcn ©c^abcttr
Q?â6 fagt Cnoliiö ©tepÃanue in fci^ ttfni OJîcpcrboff/ lib.z.cap.s^. ba^ ^n^ geiifa mit Otanten »nb ^oniggeÃop fen /»nb 'P|ïapcrmeip »bcrgdcgt / ra^ jcnber^unb »n @f^(angen '^i^ btift»
3ttm/ lib.\.iaj).zz. bn er von han^Ut/Ãa^t er/tvnnn einer »o@c^(art Ãc/@eo2pion/@pmmlt;m^/ober einem wntenbè ^nnb gebifjen were/ foil man Jim ben ©c^abè mitöeotpionól obâ mit lt;Seiffen in â^ÃÃeinefoig ^ertriben/reibc/ ÃJarnnejj mit .^lettenfraut ^rne / ober altem 0 a (tara per fmber auf wafelen.
C9?an ^elt aueb für fopliel? gut/wait einer nucljtern ein ^uf ^erfewet/vnb »berlegt*
0enflr^u^uluergefîo(fen/»nb mit ^arn »nnb âïBeinejfiggemife^t/ foö aue^) für bie ^if,gut fepu* -lt;5ber:
îîim ep mi|î / pub jn in Ãarefan QBeinefoig/»nnb leg j(m »ber. -öber:
^itït Dvof mip »nb âÃÃeinefoig/ »ub trauere eoalfo.-Ober:
^7itrt ©cfewefel/^erpof
men^
-ocr page 105-Pon rafcnbcn VTóïffcn.
menge jn mtt 2Sgt;ïenff^en@petc^e(/vnö (egevber. -Ober:
'Ãïtm fc^warij ^ec^ ver^ mcngt/vnb ein wenig Euphorbiumy'ov^^ (eg6 »ber. -Ãöer:
'Jïtm ^etonten/'5?e0e(n/»n gentem mit etnanber/vnnb (eg6 »ber.
2(tetdj b (etter finb auc^ gut / vber ïgt;ilt; ï33t^ gefegt.
3tent/^evmentenmit@a(^ »ber^ Ãlt;(egt.
t^rnoldM de Villa Noua fugt / Spica ^eltica^ mtt@a(^ »nà GalhanoXi\gt;iX9^if (egt4tffte bae ©ifft tvüberbarfic^ an^,
3tenv.Ã)afe(nu^ mit @a(l? vn gwi^ be( ^iel^e allee ©ifft aii^ bem ©efjaben.
^tent/^awbrot/Q'fZ.ïWÃ'» gênant/ ^nö Affa Fatida.
^euinue «éemniïte ber berMntte2(rlif fiat btp PfTafier gebiaucbt.'ïQim-laufb/ §n)ibe(/.^nob(oe^/3vnefe(n/Xaiifertt^ gó(benfraiit/gefa(oen ^utter/viï Jpo^' nig/ maebe Darauf ein Pfïafîer/ wann man mit quot;Benfofen gefcf^repflTt/ (ege ee
V
-ocr page 106-so S)cncFwirtgt;fÿc^5ifÃ0îf
gfciclj oÃnc allen t^cr^ug vbcr. ^ÃfVï
?7nn-öppopanax/3vaufen/@a{i?/ ^-ei^ctt/rotcn Ãof/ J;)ont3 vn butter,
(V'of^cnöc 3(r^ncp rl^umbt 2(inbro^ fine Pareue für ötc bcÃe.
^7im guten bewerten 2^beriaf/;er^ treib jÃin in krenten âïBein / ober auch onbermquot;^ein/reib bie ^Junben batnü tvol/bi^ ba^ QMut Ãerau^ geÃt/ (ege barnacb barein^afame/fo in bifem «er^ tribnen vnb gemengten Xberiae fiub genest tvoiben/ (ege baraufjr^nob(offe ober ^wibef mit gemeinem -^onig vnb Xerpentin gemengt onb geÃjgt;||em3eb Ãab Cfpricbt er) oi( fînef probiert/aber feinee fogutonbgew'i^ befunben/aiö bifeo ifî. 3^^ wU beÃen ein (fyempei
ià ber ^rawê oon^ronXoeb^ ter/von 'PartÃ/ von einem rafenbeti J)unb vff bem reebten'-35cin in ber mit^ ten gebiÃen wojben / weicher bann bie^een febrtieff^ineingel^erft/ià a^â ber von Xberiac fe^r fein ge^eiiet woî* ben / baf jfn fein anber @cbab barauf entÃanben iÃ.^efj Ãab aber fo(cbc2^(^â^ââ i rioe gt;
-ocr page 107-Vâonmfcnbenn?0Ã)fcn. gi ttâf niÃ' Medicaminibtis detfrgenùbuiy »nï» anôern gemengtfic^eUwor^ï bm t|î.
^cin'nu6 4ciiinm6 fcbrnbt /ba^ bû/ fo ain OJîeev wo^âincn/bte gctvoiv ^ett baben/b^ fie ben/fo von cim Xbier gcbi^fcrt / ^efe^wmb pc mal ine OJîeci: taiicbcn/ vrtb bae nit auf; einem 2tbcr^ giaukn/fonber aUein barumb/baf; fob« e^eo gifft befîobeffer abgetvafebc werbe, 2l{fo webâè fie/b^ fie nit^a^erfebew tverben/ )eb r^at auclj/ ba^ man foJefjc 'ïüaffer vnb anbereXrûncf ^u trinehn Höffen foü/ bann wo fie wot trtnefen/ toerbenfïegefiinb.
(Tarotiio âoiep^aniio fagt in feinem ein^unb »on einem anbernwûtenben ^unb ifî gebiffen wo:ben / fott man fn neun mat gfeicb vff einanber in^^efef volt CSïîeers' waffere werffen. 3}^ 9)îeer^ Wajïer fûrfunbc/ fott man anbâ fcbieetjt âïGaffer neïnen/ vfi vier vierting lt;Satç barinnvertaffen/vnb barnac^ in fot# efeem Gaffer ben vertekeen Jpunb/wic
-ocr page 108-»» ©fncFwtrbt£fe=Ãiflon
oben gemefbt/baben* ©ofç^ee verÃm^ îgt;m ba^ ber ^urtö ntt rafcnö werb.
(Tornehuô ^effne fa^t/ba^ etficfj« bte/ fo von r^fenben -^unben gebtjfert'' gefc^wtnb mit offnem (Schaben m ein QBafferbab fe^en/vnb fie fo (ang barm lalfen/ fo fang fte eo erfeibè mogen/ ba^ mit bas ©lift wo( herauf fome. ®argt; nac^ geb man f Ãnen vtl vngewalferten ^3etn ill trincFen/ wefeber bannaflent gt;nbsp;â¬5ifft ^uwiber tg. 2l(fo befolgen fie fiek . feiner gefaÃrmeÃn
Ãat mifb aber für gut angefe^tti/ ÃteÃeraucIj be^ @dja(metei Oiemebien iufet?en/ wele^e ic^ fur gilt Ãafte. ^i'tït^ ebe finb ( fpriebt er) welche PflaÃer v^ ber(egcn/bte ^ugerichtWK folget. @i^ neinen iJVii^ vnb ^nobfoch/gefoeht vü ge|îo|fen/vnb mengeno mitamp;aurtei^ ^ontg/vnb@a(ç.^nbere machen ba^ Pfîafïer a(fo: fie nemen ^Knobloch vnb ^wibe(/vnb mengeno mit!Xhertac/vn braiicheno aifo v. ober vj. S)ar^ nachnemmen fie ©eifmifl/ ^oibeer/ lt;ifnüian/wi(ben ^rgt;\er)/Galbanum vnb
-ocr page 109-ronnifcnbcn Wôiffcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g»
^uf)horbiM,^(i^ü ce atk$ piifucr/và mengen mit âÃÃetn vnî) 4orbero(/vn Sachez »nb mae^en ein PÃaÃer barsf ftUfj.-öl^er: Rec. Galbant, Sagapeni,Of-fopanacis, Ã([à Fatida,L^yrrha, Piperà t Sulphurls,Ãng.'vnc.fim. Stercoris colum-hini Aaatii Ãng. vne, à Calaminthay UentaSiri,Ãng.vnc.Ãm. ÃÃUö ©UWnit ifi 0(16 ^erfa^ int K'ein / tÃu -^onig vn a(t él ï»ar^u/ vnïgt; macfj ein PflaÃer ïauf;. -ööer:
Ree, Pulueris AriPiochia longa vnc, ip, AÃhoddelorum, Bryonia,Ãng.vnc.x, AÃÃt fattda. Galbant, Myrtha, Ãng. lt;vnc.fem. cum o le o laurino fambucino, eer a Ãat Rrr^plaÃrum. ^i^ füll gebraucht werbe/ , lgt;i^ man fi^et/ bi foUb ©iflTt nu gnug# Farn au^geiogen. Qzt(egen foicfjeö PfFaflerauff ^ir^in ^aut vber/bas« tumb ba^ fte ein fonbereîî^ugenb/Ãier# iu bienÃ(ic^ ^aben foU.
X^eopl^raÃne paraeeffuö brauest öuf;wenbig bife 2(ri?nep : âyîim von eim , ^^unbpÃaÃerein vier(ing/we(e(je6 iu geriefjt fep mii@o(bg(ctt vnSO^umien/
-ocr page 110-94 ©cncF«'tïbïffe=Ã7ilt;îoî, fcarnacbnim tnhlt;£otÃi Den«)â, ^ufïït/ jntfclje óurc^ emaitöer/ unb macbe ntt , bâvaiifj. Ãitnvnl aber fofe^ j ©lift fonberhelj bofj vn flurcF t|î/ niu^ 5 man ber 2(r^nep obn allen verfug ficfj ; gebraucljen. ^ae @elgt;trinv|ïajîer/ngt;e( । { c^ee vmb vnb vflT ben^Sebaben nbsp;nbsp;lejjc/ j.
(oll a Ifo ^iii^erubt fepn. ^lint bie â^3lue⬠j, von lt;öullfrant/vnb@.£^übart6 *^1«^ ( »nen/và rote Diofen/tvilrffo in ein fiar^ eben/ vnb gewennbten 'ïGeinefi'tj^/ f, eo ober mit (einen S^itcb / bij; bie । j x»nb ©efcbnjiilà vergebt.
ÃÃalefeiio Xbaranta fagt in feineiu phtlowo, b^ben bte in '^earn bife ge jj wonbeit / fo halb leinanb »0 einem ivü^ fj tenben ^iinb gebiÃen werbe/ baf; fi( ntebtoanbero tbun/banntlinalfobalb j an bao Ão^e îdi'eer fcbicf en / baà er ba von bentîOîeer fieb baben/vnb benOâtà wo(anÃwafcbc/ vn foleb gefällte l^b'ap i), fer fnnefen moge, ©te fagen aiicb/fc*f^ 5^ cbeo bab feinem ntemalo gefehlt/eefe^ allen gebolffen/vnbniemanb iÃaÃer;^ gç (ebetv îvoîben. febretbt aweb / 1^9
tn
-ocr page 111-TOonrafenbcnVTófffcn. sgt;f tn ^cüana/in einem ^orff'Xïfau lt;je^ nant ein^ronn/Oavon man fur ^ewi^ fage/öaf er üieXugenî) Ãab/ wan einer »on einem rafenüen ^unïgt; gebiÃen/ iy. iîag naelj einander nuebtern / »nh für ber@onnen »ffgang barauf trincFe/ loerbe er für öer âÃJa^erfoicbi bebütet/ »uö fpricbt/ er bab vi l gefe^en/ bie a(fo tiitrunnen fepen*
3n öem 3lrimtp ^ueb be(i ^^iirefv Iciicbtigen ^ocbgeboinen (dürften vnb â¢^erm/^enn ^ubwigen/^erüogen ^it ^Ãürtemberg/ïe. wefebeo 5)* -öfwall) ^abeffolfer/jrJ-.^.^oOv^t/'tt^ffj bero befetcb m ein oibnung gebracht/ pnb man ȟber ber gifftigenXbierc vn tafenben ^unben^if aitcb bifee Ãiuf : ^im ein (ctnc2^ucb/b^ neçe tmâ'^aiim^ öl/(ego über ben^tfi/barnaeb roÃe ein ^rot/ binbo a(fo bei)? vff bao Xüebhn mit bem ^aumói/ bao ^euebt in einer ïlacbt bao @ifft auf ber quot;ïGunbè/tve^ tije man bernaeb mag/wic anbe# le â^unben. 07Un foU aber bae Q^rot/ '^üeblin »n ^anb vergrabe/ bamit fie
-ocr page 112-ç6 ôcncFtütrbi^e
«temanb frbaöcn gercùljcn. Q;6fn ttt gcmclbtcm^uc^ fielet audj öi^/Da^ man mttemem @d?crtnc|îci: rfffc^ncibctt / »nb bann ein ââîcntofen baranflrfe^enfoU/bafnac^ ein rinben ^rot nemen/fogro^aU ber Q5i^ ift/ »nb in ^eiji ^amnoi ÃoÃen/vn aifo ben ^i^ bamit feÃr vnb fafl brennen»
^er âïS^nnbar^t Q5art^o(oineuö 9?ogfer fefjreibt in feint 2(r$nep für ben Gemeinen 0)?an/ Cap. jeypik Camillenbfumen / fenb fie in âïÃaO'cv/ »nb mae^e einem 'P|ïa^er/»n iegô »If ben^if/ee bniet.
Ã)?anmagauc^2i)?anbe( ^erfïolfen/ »nb mit ^onig »ermifefjt ben (egen. -Ãber
^7im ein S)ant von eine jungen genbôrfhnalfotvarm/ vnnb (egovbti: tvutenber .punb ^if/eo biifft.
A^uariw lib.^leth.Mcd. 6. cap.^' fagt/ba^ be^ .^erae tvei^pÃafler fuï wutenber ^unb ^if gut fep / vnb bab ein fonbere Xugtnb für bao ^âap
-ocr page 113-Von r^fcnbftt VTöffffn.
^âfl'cr fórffjtcn/c6 he(|fe aiicfyb^ ttie^ ftiartO in foicb^ ÃranfF^eit faHc/ warnt tnartô gfeùû vber Dte WunDm (eg / fo 6a(ö fie gefelieÃeni ?7tm beà beflert vnî? f(^ôn(îenMKft0ù.pfunî)/@o(ï)g(ett Ã.4ofb/*S(epwet^/Ctle'9nhert lUf
iiO.lt;£ot(y^eprauclj ij^ â iot/aU ô( eût Ãia(belt;Strafjbiirger nta^» âÿîae^ Oem wir aber gnugfitnt vô eup fer(tfljert Dventebiett gefebrtbett / wiïô mut ^eù fepit/ bafi wir vff bie foinnten/ fo inart irtwertbiggebrauefjert/vrtb etit^ ttemmen iimf;. ? eu fo(( man aber etitetn yOatietitert bae ba(be(î (muter ntiuy (ie^gt;/gt;.qutrtt(irt gilt ett S^Ãeriae ober CÃÃt tbrtbat/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dtateffara» etlt^
gebett tit bem ÃÃaOer auà rote @aiicfj^« ^(ü ^(iiitteit gebrettrttz^ober O)îe(i|rert/ eber ^t^alferbatteitgel / ober weijfen âïî3eirt. miigticl^/foU mait (itaiic^ fc^wiitert (affett/ttae^ bem matt jm ge^« fe^repfft/ortb beit fcfjabett gcbrattt Me* beeilte fagt/ matt fö(( etitem bie brep Crfïe tag ttaeà etttattber Xberiat / eitter ââ¢^afctnup groà etttgcbert/onb fepnie^ï
-ocr page 114-ss8
niant»/ tcv fkfi a(fo gehalten / fo (ü crfabîcn/ â^aOerfcfjÅ wollen*
SÃt'cr fokljc wollen wiraueà MeeViî $cÃlen/fo inan in vnfer^anDeartÃaben fan/vnô von benen finb gerÃiiîmt woî^' ben / weleÃe von tvittenber -^unb ^i^ gefelhnben.
?1tnt ^^teliirenfalft vnb^iilner/mk febc eo mit 'îBein/eo ià trejflielj gut
â'-Ãöer: ^nn puluer vó rote @aiie^^ fuit/beffen gibgefehtvinbf. quintline feÃtverein. Ãâe foil ein gut vnbofftbe^ werte ÃucF fepn/wic^irfung feb^eibt
Xraguo ftgtaueà ingemein/^auefj Ãeifbepbeebïawvnb rot fepfeÃrnû^^ lielgt;vnbgut für wutenber J^unbbi^/ wann man g lei cb ben@afff ober^ap fer bavon eingebe/vn ben ©ebaben ba^' mit aufwafebe. lobte aüe^ÃJïab tbiolue in feinem Kreutterbueb.
quot; Jjafenmdglin finb aiieà gut. ^tem/ 2iûbif(b ^eeb f. quintlin mit fer eingenommen. â Ãber.
'57iin Bibergeil mibïöeineffig/ober Joirn von einer Jpennen mit ^ein/ vnb
-ocr page 115-t?on ufcnbenWôIffcn. 99 tnnî) (vmcFcn 'Oöcr :
07tïn qitïnchrtvon Agnocaflo inic QBeinvnö '33utter/vn5 qib rFcn.
QöaÃeramp;atfcrtgcf inù-f^oniq qjcnop Æ(lî/îf^ ùucb qut wiOcr watftthf V 'Q5tf;/nnc and? öa^lKiffer ï)avon.Sgt;cp fen ivtid)à vd vnnb jjnt in ïgt;cv @rafp fcjjajft '^iunpcfqavf.
S)tuï (oHauf^ 'Meffchnvalfcr.
(fbfrt fo giu firtö and) fofqcbc |tnd*: Ã?cndtd) 3»t'vnv2)Ãet(ïcnvnrn/quot;^7e9^ c(tvnrK/?((antwnrfj/2(njjeftfa/(rartâvv bcncöiftcn / 45öcnttf ntg / d'ifcntïant/ Xanfciifgnföcrt frant.
(fin anÃcröQSdftdini de Varignana^ tvtc C6 in feiner praetie gefnnben tvirt» ^ini wiöer ben â^îjoiffôbif ij. qnintiin (f twian ein/mit (faiamenten qefotten» ï9?an feljrcibt anc^ / nbsp;nbsp;tver bef; fagô
pfft tvoi verfe^aninpten^onijïnienc/ fonne feibij^ein fein tuntenber J;)nnblt;î ^i^ fe^aben.
^r^t^rjeit (fr^t Baben offt-Onit^ tcnfaift p:obierf/vnb betvert befnnben/^ 0 tj
-ocr page 116-«eo ©encFwfrbtctc^ifîorf
wann man bcnaUdn oÃnanôcrc mir* tien un tag ttf. ober iiij^etngebc. fon wo( fttr fbfc^ein ©tfft betva^ren*
Q'in fóflhcljo^rrancF QBirfiitigi/ati Dilen ^ur ^eit ber peflileni^ bewert.
@ani(e Ãfettenwur^el tmCO^epen/ Xrrt)i.4ot^/t,.gitter .^dbvoU gefe^eften 2(fcbenÃolÃ4erfcljneib alfeo/vn bierto/ wann man bernacb ber pefîifetm fic^ befoigt/tnncFe man oj. ober vüf. iotb.
XrdeF i|î auc^ wunberbarCtc^ gut fur rafenber J^unb ^tfi.
(fin anbero. ?7im Ãrebo / in einem fc^onen Qädeblin gefangen/ tbu fo viet ©tûeFwurç bar^u/brenne fie/vnb ver* Ão^ ^u reinem pu(uer / vnnb belhaif eö woL^e^aitaucbf'ieine (fnijian wur* ^e( ju pufuer geÃoffen.TÃann nun je* mtxb gebiÃen wirt / fo t^u i^ 4 öffef voà ^uUierovon ^rebJVn tgt;nb(fnman in guten QBeino / onb (aà jÃn tiij.mojgen nae^ einanber trinef em
(finanbero. âÿîim 5lt;rebo meinem fc^ónenâïgt;acb(itt im^ulio ober2(ug* gefangen/»« bzenne fi( in dnl wo( »er* gtaÃten
-ocr page 117-quot;Von r^îfcnben Woffft'ft. loi / öifee pufuere/ fampc S^herùf vff t). qumHin in ©(abtofcn wa||er ^crtriben vnb cm^citominctt/ t(à gut. Ottin audj »on btfem pufucrn.o^ î)er ni.qinnthn/ mifcfje co in (TTöraucI^ tvalTcr/ »nnö trmrh öaoon etUdje tag nacbctnanoer. -öbcr.
Ãrtm ÃLâin^wn/ COïpnbcn/ jetiee ÿ qutndin/ »nD if. qutntün piductô »Ott J^rcbfctt / gib eamp; alle moigcn in ^dtt / ober t»ftttt öer patunt ttt fnfdjem Qi^aflcr eitt.
SX)igottio Xrattcf/tocfc^co gerÃûiïït wtrt/ öap co tviber alte »ttö @ttc^ ber giffttgctt ^T^icrctt gut fep/fouber (p djctt toatttt ictnattb »ou rafcubctt .putt^' lgt;ctt/ober ber tocfjlaugctt »cr^ (Cptt»O2bCtt.
?»7tmXo:tttCtttiH/^tptant/lt;rarbcttsâ Bcttcbutè/jcbco b ferup.^b^rtac j.quiiu tin/ amp;affran if. gran/ (TitrottCttFcru p ferup. (Smaragb f. grau. Doronid f, ouitttUtt/ @prup »Ott ©aurantpffer fafft/-Ocbfctt^uttgcntoaffcr jebeo »Æ. qtttnt(tn/@ranatbpffc(faflrt/ »ub ^tup
0 iif
-ocr page 118-«o» Qencfvpirbige liefden fîarefen ^Bcinez/cbeöf. lo^t/ menge öife (îftcF/ gibeee hernaelj Câeut jtranefen. but ent fonöere tiigenb wtöer une Q't vnö tjl trcfiFiteb gnf füv î)ie âPe|ït(enit.
Jjuben uueb 2^beoba(öinn (gt;(et/ntetneö 5'. vnö Jpernt ^pote«« rfer ein pnliier muffen heiden/»on wefcbein -^en âPuüner a(fegt; febretbt / öuer von wntenber .^iinb$ rebet: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bube ein fopliefje 2(rç^
ttep tviöer buà ^t|ft/tue(ebe gut i|V »tl getutp bitfft/ wann man febon weber ^Purgaç brauebte/noeb bie'ïöunbèver éinbe/bieweii man l'ofebebranebt. ^eb Ibabe niemanb gefeben/webcr vcn^Ãieb nocb C9?enfcben/we(cbeà ber graufamê ^rancb'bcit/ burcb mittel bifer 2(r^nep tticbt ent runnen were / wie e$ ficb aiieb fünften in cffm vnnb trincFen gebaften Ibabe. (if'emu^aberbae^auptbif vflT tie ^een nit veriest fepn/ wo baà were/ tfî fein büflTnung fûrbanben/ baà man moebte gefunbwerben/wan man febon tie 'îBiinben mit frifebem iBaper wa# feben
-ocr page 119-TOonrafenbcnWcIffcii. loj fdjcn tvoUc. ?)uui feil aber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âPuf««
uere »ff em mal i.qiuntltn neniinen/»it öar^u noclj fo »il ^ucFer t^iin/ober mù QÃein/ ober iTiDret raneb/ öae ià / rmwdn/ ober ^onig/^^attvergen weià iugerici)t. 2l)n nioî^en brep fîunbvoj (f'Ãeno folle eo berpattet alfo nileljtern einnefnen.S3i}n tvietoolanberbalb oigt; ij» quintltttfür 0)?enfcben »rt quot;^'leà gnug finb/tvie fieaucf? verrounbf tveren/ fan man hoch on enngc gefifmii/.obâiiif.ge^^ ben/ fonberhclj man man eo fpat/ naclj bèber feljabgefcfjeben/emnetnen foll/Oi« ber ber panenf fcljonanfengt ?3a(fcp feljet» werben. QBo ble '^apcrfoïeljc fcfon auf gebrocfjen/ foil man ben pa«: ttenten anlegen/ »nb bniben/ »n ^wm^= gen/ baf er bie 2(r(?nep einneme/ mil er ben SOJunb mt aufftf*un/ fo foil man bè mit gemalt offnen.Sie QBunben foUen auclj Ãato mit einem 0fbmam/ ober truefnen 4einin 2^öel?lin mol aiifge^ mifeljt/onb barnaclj mit QÃein/OJïett/ ober QBaffer »n ponig gebempfft mergt; ben / baf man boclj obgemelbten pul^ amp;nbsp;iiij
-ocr page 120-194 ©cncFïPtïbiffc =Ãf(Torf «fr$ (in qinntün barctn tvcrffc. 'TPo gcfcfjebcrt/ mag man pn etn @a(bcn Of ïgt;er pHafÃft vberfff)(ag(tt/vnö Betkrt (apen/banngctvïfj fein Q!öaflcr^»:ffet mehr fofgcn mirt*
lt;?e fagtaucf? 25oÃian* pa(mer/bcr 2(rt?t von parto/eo Ãab j6m ein 25ager
^-rancFreieb fur getvif? gefagl / wo einer etiif^ mojgf pimptnenenimlt;3a (at/ ober vff anbere tveij; / mie eo gfeiefj gefcfjefm/ nielïe/merbeernit âïBaO't»â^« fcfjemoberrafenb.
SI)on ber 4eber ber rafenbenST^ierlA mefefje viei ab ein fonber gut |îneF rbu# men / mag irb bie niebto reben* ^amt aiifb COîattbiofuo foicbefnrein vnge^^ miOe vnb gefdbrfiebe 2(r^nep be(t. @o bat eo auch bao anbb^n/ab mann@a^ (eniie hb.s.Med.Loç, eo nit bo^e febebe*
(1*0 fobtauebXbeopbraÃim para«? ceifiio â^ietrioi febmefef/ mie ero in fei^ tier Ã9nnbar^nep ;u nennen pÃegf/vit fpriebtaueb/man man'â?lrimeb gebraut ebm rndne/foftemanfoigebe |î«fF nem^ men/ab : â¬gt;gt;htè*âiïâat in/.^pt^z a«ten
-ocr page 121-PonrnfenbentÃôfffért. ur ÃTfifrjaf ij. ^otb/ rot ^o«a[(en lî»w(* «er gefîoÃen ü). 4otf»/ baoon foU ma« «tef oöer iveni^ eingeben / naclj bem es mit bem Patienten ein gefîalt ^abc, Q)?óneaber foicfjee nickte ^el|fen/tvip fe er mehr nit/ bann Aurum Dtaphoreu-(um, ober Laudanum -, Ober MatertäPer» latam,i}^i,\ Gemmam dtffolutam. ^antl fofcfje Ãü cf fonbcrbarer frafft / on mir^ thing fepen/ fonberficJgt; in fofdjein fa^( ber notl^/fbnne man fich ficher baraujf »erfalTen*
VaiefiusdePharanta fagt i» fuo Phi-lonioyXüWi folie alle Xag ein ganç ^a^r fangii*g«intlin von folgenbem pii^ «er/ mit -^onig gemengt/ vnb atmer* gemoeifi ^«gericfjt/ einnernnten. Tâlint â'öacbhebo/verbrenne fie in einem ^a# fen im '^acFofcn/ij. qiiintlin (fn^ian/ â ^^oîbeer/ lange vnb riinbe öÃerliieep/ 5)iptd/KbCö if. qiiintlin. (fâo tveraiie^ gilt/wannber Patient offt vo2e|fen$ «loigenovnbabenbo ffl;iwmte/ob De-coLlioneGuatact,'(igt;z{i\', eo 4euiniio iom niuo prcifet/ober ^fcfjen^olif.
â¬5 «
-ocr page 122-ïo« ©encFïrtïbiftcSifîoît hue fiataiiff? fok^ ff^wiçen
3fl? tn î)C6^(r^}o^(n von^ûvââ fèhfrg^rijncp Q5uc^ ctüf^c gute fîitcT^ hngclefett/ wddjcù^ bùaiicfj er^dBIfit Wîï.
3|ÃKtttattamp; von etne rafcnbcn^nnö ober anbern gtfftt^enXl^Krc gebilîen/ ber neme rotcrt Câ^aucbbcil vnb ©fen^ frmie jebe^ 4o(û / maefje ^ii pufuer/ gibbaüon bem O)îenfdjfnv|f ein mal fo gro^/afe ein gute ^afefniiÃv tn rote â¬5auc^^et( ober (JtfenfrautmaOcr/o^ ber mann man beren feinamp; haben Fan/ in mdiTcm Ãin ein. ?7nnmaueb ber bepbcJstreiiterniebeö emJ^dnbhnvoiï/ geuf; fîtejjenbâGaffer baran/(a(j mol fîeben / mafche ben '^tf; offt vnnb bicF gar mol. â¬Ã?agflu aber bte gebrannte ^3a|fcr au|i ben .Kreutern haben / fo iftamp; belfer, (fo tfî gemtf; vnb bemert.
QBann eine von etm mu(enben.^üb gebtffen morben / gib fm uj. morgen nach einanber almegeiner 4infen gro^ gefeilt-î)iieaten@olb/trtXmtc/0)îep^ hiumlin ober Carbenbenebteten â^Ãap fer
-ocr page 123-Von rnfcnbcn WSfffc n. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«or
fcr (itt. ^ciï^ï^ fcf;innö Crcu^irct^jZ jciicfj bae 05 hu vnClt;Sfhaiutt mit cinev Oîcntofcn/amp;amuffgcfciu/n)ü(^erau^/ IcÃc Mnn folgen!) Pftafîer vter. ^hn Ãnoblody fîof fn^um / fahicjit n?o(/|îrchbe jn vff cm îXucfy hj (cg bc^ Stage jwepmatvbcr/Ãctl (amp; lagfam^u» OÃiber öcrt tvût(n6cn-^unï)ôO5if;» 57im (fnnùm / (1'bvcnprcif / SKaiu cn/ Ãrifcnfraiu/brcittcn OVcgcrtch/ctne fo t)t( a(e Oefâ anbern/gibe bcmîOîcnfcfjcrt nuefjtern cm / a(e vi( a(e einer J^afeh nuf gro^/tà ee einOSie^/fo niinh.obei: «i.mai fo Vit/ faà ».©tunb öarauff flt^î |îen/onb gibe jm brcpXag nach cinanf ein/ fo nhrt er für ber QBiu bejahe» 5'hr bicOÃiu. '57im©ehfaffdplfcf/ fo »If bc /;)eibrofen fîcbn/fchncibe v|f/ barinn nhr|în QÃnnniin Ãnben/ bereu nim vngeftWJ'iich v. nnb gibe im^n ep fen/cr genifu. Söic QBunbê mafchc moi mit Oîautenfafft / gib ihm auch jt'rebej« waiferahe moâgeni.gt;(dffc(ooU ^n trim (Fen. Ãiumagp auch bae pnhiervott Ãrcbfen/mann fic voll fcpiv gebrannt/
-ocr page 124-101 ©cncFwirbirJe
Tage ein maf ober ij.vber ben fe^a« ben Ãriâwcn. 5)of^ fi^e in alletveg/ ba^ lt;0 nicljt geftfingen ^u^eife.
pitnttts 4^. Æ .f4/-.4i.r^nmbt für ein ge wiÃe onb fdflficfje ^irçnepfnrmntcm ber ^unb ^i^/bic â^nrçef ber nniben -Werfen Ovofen / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genannt/
bann fofefj Dvemebiinn fagt er/fep nnv^ (ic^ burc^ ein gefic^t/von ben ©Ottern geoffenbaretwoîben*
^er ^unbar^t p ^ericurt/ Ãer^ane/Ratmir fofgenbe |îûcf ge^ jf^riben. ©rÃiicJj be^ ©abriefe J'allo pigt; fnr tvfttenber ^unb ^i^, ?7ini 4of)f 2^ainariff/x.lt;éoÃt (f n^ian/ij.4ot ^eprauc^/ Ão^ ^n Pufiier/gibbem O)?enfcfjen vf, ^o^t in lÃafler ein^une* men/barnaefj fc^fa^e bifj pgafler ober, îgt;7iin ^einef6ig/©mntni von -öppo^ ponar febee vj* 4o^!t/^ee^ j, pfunb. -ÃDcr fcfjrepifc tvof vff bem ©c^aben/ fene Söcrttofen vtf/vnb ^euff;» bae^fiit tvofan^/^ernacb feaebae pfîafîerv^« ber/affo ma^|în vtf ©ijft ^eraii^ ^ie(iè»
©inanbere vn bewert Ãuef für nnV tenber
-ocr page 125-Pon rafcnbcn ÃÃôIjfen. «o, tender nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dn^tbinfyof
fen/ wf (cijcr vff Oem ^odcn »U âldc^of Ãab/fullc )rt «itf roten ©c^ncef en/fa((f fie wo(/îgt;eet'e ben ^afen ^u/onb feix jn »)f etn anbern/ verfîretc^ fn ivo(/ fe$ â¬9 a(|b in jteUer/ba wirë âïGaffer ftnben tocfcl^ee bu in eitn Ãoibengtu^ woi 6e^ Waren fo(t. bifeni Gaffer foîtu bic ^Jiinben aile iîag ^we^maf aufjma^ J fcjjen/vnb Xûcbftn burin genest ober* 1 fe^hgen/ burnac^ ein gut pfîa^er vif berfegen.
3eçunb wdffen wir uucb etwue vorn purgieren reben. SOnnb verdiepen ^tvur foicbee ber mehrtÃeif 3rçt / bamit bus ! ©ifft nit in 4eib gezogen werb/eo hafte bannoeb aueb vief fur gut / wann man etfiebXag bernaeb purgiere/fonberfieb tvann man fieb ber'ïÃafferfotfbt befot^ i gen muf/ober fonfl ber ÃÃag mit bdfer f^euebtigfeitbefabenifl.Ãro fotf aber bas ^ebfût dui-tag atfo gereinigt werben/ ' wie ^3irfung fehret. â57im@prupvott ! Q/rbraueb / fûlfcn 2(pffefn/ Ãrgran^ ben jebep f-éobt/ bap gebrannt ^a||er
-ocr page 126-no ©cncFïfirbtçtc
»Ort (îramp;mufÃ/.^^fÃfert^urtgcrt/'ÃÃf^iâ w.KtcrtKöe$tj.lt;£oht/mtf(^e folcBc Ãucf î)urfftctrtartber/»rtt) tnttcFt co nioigcrtO «rtfhtcrrt.^cnufb bîauc^ öifc Purgaç* ^7ttrt fnfcÃcrt aiif;gc;o^ttcr (fafoiCrt vy qrtirtt(irt/îgt;cr 4attvcrgcrt Lantech ^wc^ quirtf hrt/3ȕâlt;ï bquirttürt.^ofcBc nw^ cbctrtit ^rtttrtwtrdhrhrt »rtö^ucFcrjw jtiigcfrt/rtrtrto nio^iVrt rtûc^tcvrt/wttrtb fa(îc »j.fîurtï) bviraiiff,
Decocîio y^mn O)îcrciirw( (vort ttgt;c(cfjc Ãcmacfj tvtr reben wdflc ) ^iir ooïbcrcp^â tiirtg fur bcmpuryicrcrt/gefeltt mit feb^ wo(. (fr ricfjto tïber a(fo ^u. ?7int âÃÃap fcrbatcrt^cf tj, qiitrtthrt/ ©cbwtbcrt^â Wrtr^/Po(ep/(brurtbiviirJ;/0.3obrt0 frauf/ober ^otbucFcrt jcbco Æ. J;)à îgt;»o(/ ^Irtgcftca'ïOiiviH. qmrtt(irt/|cubco/»rt trt »irt.4ofrt/fBu topnip von (furoncrt fcljefffcrt/ toafft vort toaiirainplfcr viî ^aftcrbatcrtgcf fcbco b^oht/btfi brau^ fbevq.obcr
(^0 wtrf aufbJ^tera mit (foîoqutrttb fcÃr gcrftnmct. quot;^rtb tfî gin b^ man bcp fcrt vH »if cm nw( rtcmc xt-tag (ûg/bar^ ttaefj
-ocr page 127-Pon mfcnbcn VÃóIffcit. nt nach mag man î^îic^mur^ gebrauchen/ welche hoch recht prepanert fepe» èaS man fofehee an ethchen probiert hat/ an weichen fchon hie ^Balferfoïcht fic^ erzeigt/ weiche auch haoon finhgehciit wo:hcn/ha anhere2lrçnfpf « nichtequot; henhcifTcumolien/ wie'^irfung von henaitenCÃÃehicio fchreibt,
(^6 finh auch foigenhe |î«cP gut 5« purgieren»
5îim(Jpithpmrt/lt;Senetbtetfer/Q^rîgt;^! rauch/CÃïprobaian/ ben ©afft vó wii=« ben (fiicunKrn/ 2(garic / 3îhebarbara/ Xaufentgûibenfraut/Pfrimmcn obes (^cflerfamc/vb ber ^^atwergè Lantech»
Lapis armentw WiC^licpanbâ fchrcibt/ wirb hohe geprifen/wann er preparierf ifl. ÃÃ^atthioiue fagt/er fep fonberiie^ gut wiber bie O^ieidchoiep/weicheo au^ erfahrung er eriehrnet*
Xhcoph^afluo paraceifuo Ãc (t vil vff Turgauen/vnber weichen er picifn^o^* (oqinnth/2igaric/7Bo{f6miich/bic in«« nere feheiffen vô J;)oiber/3vh^^^â^^^â'^-^ vn bergieichen fachen/bic vnben vn obç «uf; wirefen»
-ocr page 128-tl» ©encFwtrbiÿc
fcK ^tvar bù ^alferfoic^t o'rt gctvï^ ^eùÃctt be^ tobêfepu/martfoU bannof^ ntt bic Qlrt^nci^ vitbcrfafTert. iöanrt SwfÅîtbee fagf/ er 6ab tn S)ilt;gt; (Ãoîùft »Ort om ober ^toepett getefcrt/ welfÃcrt fc9 ge^offfcrt morbett.
2(en«o er^eMt cm -^tfîoî/ /toeff^e er rt«^ 3îuffo»rtb PoOibortto gertortiert/ »Ort entent PfttfofopÃo/tvefe^er oott (ù Item toutertbett ^urtb gebtifert. Sifer/ rtU er fieà ermtierte/ba^ er tool auff ein ^en eirt -^urtb tm ^ab gefebeit / ba ^ab lt;r bte forest bapffer au^ bent ©ittn ge«^ fe^fagett / »rtrtb bep fieb fetbo gefolgt : ^ttiäcaniiin balneoC SJ^rtb toao foU ber .^»nb tm ^abï'bamtt er On fem toiHert gebroeÃett/vrtb bapffer^Ãaper getrurtlt; cfett ^abe / baoott eraueà o^tt alle forg fepgefrtrtbtvorberti
Mcenna t|l aue^ ber memimg/ortb ftbrdbt/man foil aueà art bertett/fo bao QBalferbegirtrtett^n forebtett/ttoe^ nit vertagen/attbiewcil fie fie§ ttoe^ felber im amp;pi(Ã(l fennen mögen.
2tetmo fe^retbi aHe§/mart matt ottert ba§tn
-ocr page 129-Pon raff iibcn WoIfff n, n» ï)abm vermógen fónne/ er bte rms nenvon emee jungen 0)ïag(irt tnn Q^iftg einnemme/tveróe er afebafö QBaÃer begerè. ^aruntb er fur ein l^erîitf^gut gucF räumet.
^an foil and) fcfjwarfj 5tidjern ober ^iRrerbfen in TVaOer ficócn/ vnó bus' »on ^utrinrfen geben.
lagt COïntt^iofno/M^ etiiebe am ©enifi »nb ftinber ben ^bren p|tegfn flater »IF^ic^en/tvann bie ^a|ter;= foâcbt anbreebe*
(Ja fagt 2tmbrofiu$ 'Pareus / ob fcijon jeiwanb bieQBa|ferfoïcbt anfom^= men/ wann aHein bas ©i|ft T^acultates Animales nicljt eingenommen^ foU man fie moi mit ben beÃen SÃ^ebieamenten purgieren.^ar^u foitemoi ^ntimonin Ober KSpie^gias gut fepn.i^'s fmbaueb ; bie'^5aber nu^iidj/bamit fie bê febmei^ fürbern. ^tc folien o|ft S^^eriae »nïgt; SSgt;ïitbribat gebraueben. Oi'an fotlaueb in foÃcbemtabifie^mingenOI'alfer ^u I trinefen. ^af fie aber eegt; nit feben/ fott i man bebeef te ober ^ugemaefjte^efcbirï I baju §aben,
-ocr page 130-«»4- ©encFwirbtjte=Ãifloj}
(Toxneftue(Teïfu6 ein after vnb |cfjKtbtaffo:vort einee tvil*â tenöcn .^iinbs Q5t^v wann ber vbef cii# hert wirö/entfpnngt bie ÃÃa|ferfo:cfjt» QVcfd;gt;c6 ein erbdrntficfjeÃriicFiuit ifî* iöann Oer Patient imi^ grolfen burfî leiben / vnnö forefjt boefj Me âîBafîer» S)a ifî fcfjieefjte Hoffnung heften. ^7icfjte beÃweniger iÃncefj ein einiges 9îeinebinnv bae man brauch? móeste/ baf; man nenificfj ben Patienten m ein QBaffer vnoerfehner weif; werffe.lÃaü er fon (t lut fc^wimmett fan/foU man fn in baeOSaffer tauefjen/vnb trinefen faO'en/ barnaefj wiber herauf; ^ie^en*-Ãan er aber feljwimmen/foff man fe^ê/ baf; ervnberbae OBafferfomme/ba^ er auefj wiber fein widen gnng ^^affer trmeben mnfTe. 2lffo fan man ben biirfî »nb TBaflerforebt^umaf vertreibe/:e, ^itrefianue ^eiÃt ethelje ftuef an/ wefe^e für bie gut fepn fode/ fo mit ber QLÃafferforefjt beiiafft. 2lfe baf; man fie ob bem öf bdbe/baf; man fbnen aderfep trineten Ãcbe/in verbecFten0efcbir?
ren/
-ocr page 131-rgt;0iti«fenbcnU?0Iffcn. «? rcrt/Dafj man d9jlùr/^(K^WMrO/vnamp; ûnOer öergtdf^cn 3trmKp 3cbraucf;gt;f/ ' »on welchen ber ^efer bao xvf^ap. ,fp nco nj. Q5ncbo befeben mag. iif r fagt «itcb/ba^Xbemtfon/em3rçt/wc(cbcr an bcr7ôaf|erfo:fbt gekgcn/ethcf) mal »on fokbcr jCranif^ftt bab febriibcn t»bncn/aber tocil cr fofebe ,mmf r tvibcr anjm befunben/^ab er bat^on ^nfdjret# benvnberfalfcn.
Q^raunfcbmngin ferner âîBunbarijiâ nep/ Q?ap.rtni.$rra(tîj.fagt/ wann bu mtgleub von anfang beruffen tvoîbc/ »nb ber |'o gebilfen/ nub anfangen nn( »bel vft fepn/ baf er ä)?e(ancbo(ifcfj t»nrb /»nnb wunberitcb ife/ vnnb bofe Xranmbat/vnnb Jjl pnmer traurig/ îomig/ murret / antwon nieljt/ nne man fragt/ fleucljt bie ^e(Ie/ vnnb alieo tvao feuebt ijl/ flebt eo vmb jÃn gefilbr^ (teb / niebte befîmentger mu . man nnt 2lri?nep gt;m 511 buf^toinen '?îun groÃe @pamfcbe.*geAâr(tn oberQ^entbarweo/ totrÃT bie Ãôplf b»weg/ fam »t bc ^-ûp fen vnnb ^dugein / beren mig if quinte if
-ocr page 132-US fSenctvcir'bige
Un/ tvof gefeubcrten 4tnfcn/ ©pKanarbt/'JîâgeUn/^nnmet/Pfffââ fcr/fcbce f.qmntUn/ fïo^ allee nbsp;pu^
tier/relire mit blauten waOer an / mac^e ee nbsp;f(einen Ãue^lin / ^ie#
»on gib öem 5Ã?enffljen fiben @erÃen Körner fcljwer/bi^ ba^ ev^fut^arnen fan.
COîein freunblicber lieber Q5ruber ©afpar Q5auÃin ber2tr^nep®oftov/ »nb profeffor in ber berÃûmten ÃoÃctt lt;Sclju( ^n Q5afe(/ bat mir ein fcljön Xraetatlin/Và ber â^ÃaU'erforc^t miti» get^eilt/welfljee ber gelerte ^r$t/-^err SCRerenrialie pabiia gelefen ^at/wd cljer vnber anberm fagt : Si)?an quot;beft bie 2tfeben von bem X^ier gt;;)pena getrum tfenfür fe^rgiit.(?e fcbreibtanebStri boniue 4argue / (amp; fep einer von lt;2âreta getvefen/tvelcber allein mit foleber 2lr^ nen alle bie gebeilt bab / fo in Gaffer# forçât gefallen.
@0 viel bae ^IberlaQen befangt/foll man fokker nit gfeieb von anfang fieb gebraueben/fonberlieb wann
b^Jfer
-ocr page 133-Ponnifciibfn ÃTôIfffn.
Bdfcr feudjttgfcù/^ûrm/vnî) anbertt »nrbate vod jfî/fokfjc mu^ man^uvoc purgtcren.3^ aber Der d)îa^ faubcr/vit
er Q3(utreic^ / vnb öarneben «n ber fdrcljten/ wer ee nù »nr^atfam/ eitt wenig nacb bem ^i^/bae fpringen (a|fen/»nnb ^war eben vfjTber feieen / vnb wo eo mitgiicfj / vnber^aib be^iSdjabene.
^aelj bent aber von ^(r^nepen/ fo manbepbeo auÃer vnnb innerhalb beà 4eib$ gebraudjenfoU/ weitieuffig ge^^ rebe wotben/wbUen wir nuB an^eigen/ waö für ein ^let in eÃen vnb trinefen bie haften foffen/fo von rafenben2^^ie^ ren'gebiÃ'en worben.
Söon anfang fotf man ben patientS niebt vif febfaffen faÃen.
^an foff aueb mit Ãeià j§m affe fote^t vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auf reben/vnb fro^«
fifb maffen ^annXraurigfeit/fo«bï ober febreefen bie SÃÃefanebofep bringe fbnnen / wann febon ber Patient von feinem rafenben J^unb ober IBoÃf ge^* biÃen were, ^'ie ie^ bemn (ofe^fo gefe^
-ocr page 134-ÃiCrt Ãab anetncm vom^tÃcf/üfv (ittô Ãatfhibfn ^erfonimcne war /nKlfÃfrt mein X'attir ffhgcrgeôcchtmtj/^o^ '-î^aiibin/aKtïanî) bcrÃihnter ^riK jw'-Ãufcfnirïfrtjhat.
foHcn 4c»fb vmb bcit pari^ enten fepn/ bieÃfifTtgcacÃtung g:fbfrt yffaU fetn fÃun/öannt cr nitÃt vrp(0^^= h(b vorn vbcreiït jentanb feÃabcn móge/tvK Dann fofeÃ^ ntanchnwl feÃeÃf n/tine tn ^tÃenen nbsp;nbsp;fc Ãc n.
(fr foU aiifà tn warnten vnnö Ãeffett ©entaeÃenÃfetben/ v|f Ãa(t fcïn C5)îitc pnnter erqittcFt/»nnb Ãae ®t|ft meÃe Citreà fitftc tn 4etb getrtben werbe.
iÃaö ©einacà ntag man nttt wofrte^ tÃenben faeÃen berene^en.
QBae aber bae (f (Jen betrifft / foil er ftc^nteftt^itvollfiiaen/ 31^ aberban^ itofà beffer/ man gebe jm ^ti viel/ bann wenig.
Einfangs foH man fm jit eFen geben .^nob(aueÃ/^wibe(/^ane^/@ewtlrÃ/ 5£!?ein(ier feÃuncFen. OeeÃb ober fiben tag Ãernaeà geb man tÃm von 5ldlber/ föeip^.
-ocr page 135-TPonnîfcnbcnïüoîjfcrt. «9 ©et^(m/44i«mcr oî)fr3î6^nncr/)un# Ãen Jeûner/ vnô bcrgkifbcn «Speifen/ wcffÃc fonà Ãiit @cb(ûf macbcrt.
@cftKru$ fagt / allé â^affervógcl fcpctt guf.
3« Me@vci|; fo(( man ^'cchcl t^un/ oberanöm ^Bur^c(n / fo öffnen / vnï» bm J3arn treiben.
finb aneb fofÃenbe .^reuter^iit/ nnfber QBejtmart a(fo robe (^enoffen/ SO?eerfeneFün/Ãö( ober .^ranf/(Spargt; gen / SÃÃenwentmtri^/ ^aurampÃ^er/ (ivefe^e groÃer tugenb fepn foH ) ^nr^« retfeb / -ÃeÃfen^ungen / vnö für allem âPtmptnenen/ tngelblumen/ Qiafilb
mentiUivurn. OJîan mag folebe Ãreu^â ter f m 511 einem ©alat anmaeben/ober in bie @iippen tÃun / ober aiieb in fein SrancF / fen gleieb QVaffer ober ^etn*
(Sâ6 fagt ^artÃolomeiio '^ogter/ tvann man »on fVetjicÃiehoiir^/mit Jpo^^ ntggefotten eÃen'gebe einem/fo »ot» rafenbem Jpiinb gebÃfen/^el^e eo.
' â iiy
-ocr page 136-wo ôcnchvtïbtj^c
ià auclj gut/vnï) wirt »on vicfcn ^crbumt/ wann man »nber öem Ã^lTe« and) (feigen braucht*
3(inâc(ianu6 gibt auc^ Cntumer vnö CBiren.
2((fiu0 fagt / Cà fepcn auclj bic Jifc^ gnt/tvtif^e ein ^art vnb gut äricifc^ ^a^ Un.
(êe bcfommcn aut^ einem fofcljen mot bie .^rebo/ fonber ticken bie îûîeer^ Ãrebb/ mie auc^ altertep Xbier
QBan follauc^ iBnengeÃanben ober gerunnen ^itcb ^u eÃen geben/ metetje »on ten gerhumt iÃ.
3n meineo gnebigen ^urÃenvnnb A^mn/beo ^er^ogen vonQ^Ãurtem^ 6erg Q5uf^ mirt (onbertiebato ein be^ wert ÃutF geprifen / mann man ro^t 0audj^ei( mit einem lt;^9 gebaefjen eÃen gebe.
CÃïanmagiBmmot »onattemmeià fen / onb fcfjdnen (autern vngemdÃertc 'ïöcin trinef en geben. 5gt;odj mann er;» ÃarcF mer/ folt man in temperiere* iif 0 ià auci} fuÃ'ir Q33ein gut.
SÃÃan
-ocr page 137-Y)ofi mfcnbcnWöIffcrt. m
ÃÃÃan foil aber ben pattenten jic^ nnvoUtrtncFen faffen/bannaffo font man nit nn|pn/ ob er rafcn beginne/ ober nur ooü lÃeino were*
âîVermut QBein ip gut îïJber bas wirf bein Patienten in J^er^og ubwb« gen/meines gnebigen J^er:en/Q5uc^ furgefebriben / ba^ er alle 3benb »nnb ö)ïorgen nuebter von eim TÃein trin# eben joli/ barinn-pir^jungen/ robt Q5aucbbfâf/^»b (farbobenebieten gele^ gen. (5onp wirt ihm auch ^Jïanbel;« milfb/ ^erpenwaffer/ barin ^immet/ 3îofinlin/vnb tîenebtt rev/^um^Trdef oerorbnet.
îS)îan fan ibm auch ^ilcb ;u trin^î eben geben/wie zugleich gepdbeltOBap fer nit bó^ were.
tfsip aucbrbatpm/bapman fbm oiel^aper 5u trineben gebe/fonberlicb Wann er ficb was vbels befdnbe.
CÃÃan mócbf aueb ben ©prup oon Q^fftg vnb .ponig/oxzwf/genant/ geben / ober ^prup mit ITitronenlafft angemaebf/vnb mit 7Ãa|fer gemifebt
-ocr page 138-jtt ©encFwirbî^c
ià atiifj (|ut: ?7ùn «enfaift vnb ^ttronenjafft jebce Uot/ (O4)ft »on fanrfrt ©ranatapffcfnüv» ^o^t^TBaffer »on ^anrampÃTer/onD 3vo6tȉ|yer /ebeo Ã.^o^t/ mac^c î)ifc Ãürf mit Q^ronentoalfer ^iiin^nkp an. ^nbfott tnanaucfjo^cn ^a(tê*
^raiinfdjtoeig'in feiner 7Bitnöar$^' nep in ^Traet. if. f^iiif. fagf / man foU nnt TBafTer/Parinnen i?er .^opff »namp; 5'nà »on eim .^animef gefoften/ offt hie wafelen.
(S'ô iÃaiieijtvof ^iimereFen/baf'eo ntefjtaffo n)eröeaiifâ(|ertef;»t fenii/mann fie^ einer ein ^eitfanjj mo( ^altcn/vnnb ein S^aij ober »ier ^iiteTtrpnepaiilfer »nö im leib gebrauchen werbe / toie et=« (iche »noerÃanbige niepnc: fonber man muà fieJjein (ange ^eit ber ^rpnep brait chen/»nb feiner wo( warnemmem 0gt;îan fof( auch fein^ehaben »eraebtc/ er fep |o f(ein/a(o er/miner wöHe. 55an bife Ãranefhfii ( Sieich wie bie 'PeÃt^ (enp ) (ange^eit »erborgen b(eiben/»nb gieiebfam aiiÃbriiten fan / bià Ãe in
âTBm/
-ocr page 139-TonrrtfcnbmVÃôIffcn. n»
QViif ober ^an'crfordjt au^Bric^f. ^jebann fofcbeevicfintt Ibremfc^a^« ben erfab.âf n babc n/tveffber tn btfer^P fïori ï(ï gebadjt n'02bfn. ^wfconbeö vnbanöcrc bezeugen/ba^ foUI?e inep nein O)îfnfff;gt;en xi.^a^/vj.^onat/ ja fiben nanper^^abr h^enfónne. ^'ö fc^rctbt5Jfa{tbïo(ii6 von ^oetoïc^af^ bo/baf; er in Oie ^effijcn von einem ffet^! nenJOnnb fei? gebiften woiben/weJerjen er bodj litt für rafenb ge^aften/ aber nach verflteffiingni,.5ö?onaten/ fepev in bte ^Vafïerforc^t gefallen/vnnb ra# fenb worben/vnbalfoenenbliefj vnnö jiiinerltelS gepoiben/bafiir |m fetn2lrç^ nep / wie gut inane aitc^ Ãnben f óiïen/ beljfen mögen.2lrnolb vö 9Cîineneiiftic fagt / folefte .^ranef^eit brecijen auf et^' wan in ii. bann in in). 2^agen / an epen im Written ober nennten O)?onaf/ an anbern allererfî naep einem 3abr» ilgt;e|fen gibt aiiclj ^irfung ein folcfj Slt;3rfunb/wo eine von einent wntenben ^iinb fep gebiffen worben/vn in^ave^ frià einen Ãïabcn angreiflFe/baà berfelb
-ocr page 140-114- ôcncFwtrbiÿc =8tfîorf '
tvûtcnî) werïJC / oôcr bap t)f»t SCRcnfc^cn tvûteit wiôcrumb an^ grciffc»
ièâe fagf auc^) îSJîaftÃiofue in/^cfru^ ha werbe ben ^ebi^nen verbotten/ba^ fie tn einem ganzem ^ar fein®prüfen oberërbeer®o(p/wte auc^ fein^art# hege( anrÃfiren/bann foie^ee/wann ee in ber ®anb erwärmet / wibernmb ben QBut erwectï foQ/^eicIjee man burc^ »nfe^ibare (frfaftrüg erlernet, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ba^
be noe^ in frifc^er gebee^tnifi /quot;baf; ncr meiner guten Jreunb ^u OJîÃtafein mit einer 3îut^en von ^primenbaum Q!l.îoflen gefcljwungen/bann er febon vergelten/ ba^ |o(cpeo von iïrpten |bm verbotten gewefen/ià bero^afbc rafenb wofben/vnb erbdrmiic^ gefïoiben. fe^reibt ^'erbinanb pon^et in feinem Qt U cb vom ©ifft/ vnb fagt / er ^ab ein SÃîann fennet / weit ber von einem wiV tenben ® unb gebi|fen / vnb barumb in bem C9?eer wol gebabet wo:ben fep/ba^ man vermeint/ er were ber Ãrancf^eit entrunnen/ ba er aber vber viel SVîonat
-ocr page 141-TonufcnbcitVTóffpn. «*r lernac^ ^prhncnbdumcn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;babe
mbK^anö genommen/ fep er frnntf worben*
(?6 febreibt Qtiireh'anuo von andern/ I wefc^e rafend tvorden/weit fie aHein vö den rafenden iXbiercn mit den .^iaweit fepen etwae verlept worden. 0J?an fagt aufb von einer ^rawen/ weleÃe nur ein ) fiein wenig von einem jungen Jgt;unö am 2(nt(ipt fcp gernpt / vnnd davon ^afferfcljew worden. (Jo ward aber einer balder franef denn der ander/ nach dem ©efjaden. Utltcbe ge^n ein ganp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lenger/ aber der melb^
rertbeîl wirt innerftalb xl.tagen franef.
'^raunfcljweig in feiner '^Jundarp^ nep Xraetij. ^ap. rini.fagt Ãievon al^ fo: ^ie 5tranfFÃeiten (wie ©oidoniuo fcljreibt ) erzeigen fïefj offt nitalfo bald von anfang/fonder manchmal ein 0??o nat darnaeVoder ein 3aftr/ ja auc^ vf. 3abr.
welcfjeo von einem rufenden .^undge^ biffen/vnd widerumb gesellet war.
bererjîvber etn^arÃernaelj ^abendic
-ocr page 142-US öcncFwfrbi^c
QVunamp;enangcfan^en rcht ju werbe»/ ba$ Ãtnb aber i|l wutenb worben/ vnb baoon geworben.
2lbain @cbneit(etn QBunbar^t ^n ÃDîa^mnnfïer nur fiir gewt^ ge^ fagt/ ba^ ^n j5^ï|Tnerfee( iin 4anb p ^gt;Ãepern/ ein Dventter »mb r(. 2$af)r/ ab er ^ab wollen {u Pferö finen/ bnv berwarto in^cfjencFel gebi)Ten. ^er^ «ae^ »ber etn gann 3lt;^br »nnb feeb^ ÃÃÃonat fepen bie QBnnben blaw/vnnb cralfo wntcnb worben/ba^ ob erwol angelegt gewefcn/ficb fetber bannoc^ tu bte 3rin gebtffen ^ab/ »nb tu gen gefîorben fep.
febteibt Celttismhb.vj.cap^zSXi^xf^ 3tlberfno COïagniiö tn feinem fibenben Qiiub 'â£*» 2^^leren emo Olîanno benefe/ber »on einem wutenövu J;mnb an 2trm fepgebtffen worben/ welebeo QBunbma^l erft im fibenben ^ar anip geloflfen/ eraberinjwepenXagen^er^ naeb gefîorben fep.
2(etUartU0 fagt Itb.ô.dâ Msthodo.caff. II. ba^ bie aUerfleinepe ^itnben »on
rafen^
-ocr page 143-ï)on rdfenbcn Wólffért. «ly rafenDcit Xhcvcn ^(biffcn/ wann 0c fc^ott fepcn / a(6 tvcrcne gcfc^replfC worbcn / btc a(kr ^cfdljrUc^Ãcn fep en. ©le^RpffrfcrcIjt hat fan gcttnlfe^dt/ ] offt tvcröcn hù / |b am mcnigfen berm adjtfti / im vier$i^0en Xag angegrifî fcn. -O0f vher fedje CS^îonat/ vnnb cm gatt :? 3ar/tvic mir foichee burdj erfa^^ rung l;abcn.O)Jan pnbt aiidj/bic fdpcp hen/ Da(; etfieb crà vher vif^ in QBaÃcrfürcht Ãcfaltcn.
tfe fcbrcibt J'racaÃoriue in feinent i|. Q5iicb ven Den crbiicbcn :^rancfhei? tcn/(fap. r. ;öa6 @tjff her 3«« ober ©f^aumco her wiitcnbcn ^Xhtcren/ cr^ $cigt ficb nicht baib vor ,rx. ben mehrere / tbcd nach aber in fecho ^onat /an etiichen nach funff 3ahâen/mie ethchc fchrciben.^ch feiber hab ein jlinb gefehen / an tvel^ ehern bic .^rancFhcit er0 acht 9)?onat nach bemeo gebiÃen worben/fich er^^ ^eigt hat / co ià auch gleich barauff geftoi-bcn. CO'îan Ãnbet auch gefehrp hen /' baà wann einer »on einem ra*
-ocr page 144-ns Ã'cnfFrcirbi^c^ifîorf
fcnöett X^icr gctgt;t|fcn/vnïgt;cr cm^per^ 6fnbaum fu^ (cge/werïgt;⬠er aue^ ra^ fenD»
2(ettuô fagt / wann man fie^ / fo ïgt;te jeit bc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãer^u rucfet/ tvo( vermag#
ren tvólte/mu^ man fie § purgieren mit .Ãiiera / vnö ^ernae^ iij. Xag nae^ eim anberX^eriae brauchen.
3e^unlgt; / weit fe^on ange^eigt wor# lgt;en/TOie man Oie Reifen foll/meie^e »o« wütenden iX^ieren gebiÃen / mollen wiraue^Die vnberru^ten / meteÃemit fokl^en «leuthen »mbge§en/ »nnb jlht pflegen muffen/ fe» fe^onallbereit bie QBafferforel^t am ^ab ^aben. ^u fbk (en fie aber furnemlie^ gutaeÃt »ff fu^ felber geben/»nb fie^ mol fûrfe^en/bap fie nit von f bnen verleiht merben»
0;$ fe^reïbt von einem Ãiofccribee/ berrafenb morben/baer feinen guten ^reunb eurieren molte/vnb aber ^u viel gemeinfe^afft mit f^m fiatte. föalenuo (ehrt aue^/ mo eineo rafenben Jjunbee ©(bäum / einen vff bloffer f)aut r^iV re / fep gleie^ mo eo molle / merbe er
-ocr page 145-Von MfcrtbertWófffen.
oud) rofcnô/nù^t anberg/ Dan a($ wer lt;r g(eic^ gebtlfen worben/vnnD fo(« fdjon Die Xobfne^t auefj fedjo ganijer QÃonat/fic^ nit er^ei^en* O)?att^to(u9 faÃt/Da^ Der @c^anm aUein tóDthe^ »erfe^en Unnc/ fe^ gar fein ^weiffef/ Dann er fofe^eo ^um anDern mat in Der îî^^atonD ^ar^ettaffobefnnDen.
t^iit aiiefj 2(iiieenna rec^t vnD wo(/Da^ er auc^ verbeut effen oDer trincfen/ Dao Die 3îafenDen Ãaben vbergefaffen. 2(inbrofiu6 pareuo fagt / eo fep Di^ folc^er wirefung / Da^ eo mit gfeie^r fue^t Die anflecfen fonne/nie^t ollein weifte von ^CafenDen gebiffett worDen/ fonDer ane^ Die / welchen auff bioffe ^aut/Deren@e^aum oDer ©eif# fer geworffen/vnnD (ang niefjt abge^î wifc^t worDen* eo aber ba(D abwa^ fc^en mit ©ai^waffer oDer ^arn / ben fic^ feiner gefaxt ju fére^ten.
2l(fo fagt aue^ -éeuinuo ^emniuo/ Da^ Der @c^aum oDer â¬5eiffer/wo er vff Den 4eib reiche/ fe^r fc^aDen f ónne/ «1$ welfde erbite^vnnDgifftig/wantt
3
-ocr page 146-ijo ^©cncFmrbi£tc-Ãiflcgt;2)
fcfgt;on fan oî)cr âïVunöfrt î»ar^u foine / wo fie ntcfjt affo bafb mit @a(ç abitewafcfjcn wertxn.^aeob ^otiUono/ IXitter/bejeuçîet in feinem ^agt^miy î)af; ee fef)î ^efà Ãrficfj fep m7f wiitenbetî Jpimben/ ba erfaÃt / immfoK fie »on anôern fcfjeiben/vnb »erfdjfieffen/ ban au eïj jftr ^t l^em anbere-^iinb anÃeef en »nb rafenb macljen fdnne.^ieweil foi^^ fbe@uf^t nicljt anberfîonber iÃnen/ aUbie pefîiiençvnber ben^enfc^en lt;rb(ic^ fep.
âîVo bann etiielje weren / weielje bifj â¬5i|ft6 bef 0c^aiime6 ober ^ei|fer$ ber rafenben ÃÃÃenfeljen/^nnb/ober ane^ anderer iîÃteren/ warnemmen/ tndgen fie bem 3îbat nac^fotnen / wei^ efjen ic^ ben ^er:en »on âSeflForf gegc«â ben / ^af fie nemiic^ »erbrennen ober »ergraben bie:^ieiber/»nnb alles an^« bers / welches mit gemelbtem @ei^er befeijmilfen / ober wann manesniebt verbrennen fan / baf mans boeb fïeip fig mit fiebenbem TBaffer/^febcn »nb langen wafben wolle.
-ocr page 147-lOonrafcnbcnVróffTctt. ⢠«n fieber tfî aiuB (in ^iÃcâj ju fciKtt/ h)ckljcî^ur((wnii6in fcmcinnj.Q3iicb am j. (Tap. de morbisacutü bcfrbl'i'tbf* Sia^mannemftclj von einer O7dbernt fage/mefebe ein jtfeiD/fo von einem iw fenben Xbier fep ^erripen worben / wk beriimbbab|ïiebenwdnen/ba fie aber bie (X'nb mit bem COînnb vnb Seenen babe gebaken / baf fte bepo beffh- mibe tnocbte/fep fie ben brtttenXajj bernaefj rafenb worben.
2((fo rpriebt aiieb ©antce 2(rbop? nii6 / wo ber rafenben ii nb @cbaitin aiiflFiemanb faOe/maebe er rafenb.
Ã^an foU aitcb alle Xbier / fo rafenb geflorben / tteff vnber bie (1'rben begiw ben.
^nm 55cfebhi^ über folebcb iXraj» etdtlino von ber ^let / vnnb 2(ronep/ welebe benen/fo von rafenbf ^Bblffen/ Jpnnben/ oberanbern fen4n gebraiiebc/ bat mteb fnv gut aiv gefebcu/nn QTâpentpel ^iifeiien von eine/ ber von einem wntenben J^iinb gebip fen/vnb boeb eurim/vnb febr fnnÃlieb
-ocr page 148-«Il ©encFïfirbi^c 4oifîorf
tfl worbm / vcn ^Srunnffo (enob/ ewem fc^r gcfcÃiJtfn vn bcninv ten 3ret/ wcffBcn ùb ^nno/ îc (rj. IXrkÃin ber Prouin^ gefeben bab.iDp ferfebretbe in fdmm^uth fibftruat^e-tmm meà tcinahum lt;ïffo ⢠t|î ^(oruô poreckt/ dn ^nab vntb rvû 3or / »on «ne m rafenben .^nnb an nrt 53ctn gebtjîen worbè/nabe bepm Ãno«' ben/vnb a(fo ba(b in etn ^oâff aeffibït worben / weiebeo man au (S. ojîartert nenef/ barumb ba^ ma n »ermeint/ fok tberort fcp affetn gepifft »nb geweibet fiirbie/ fovon wntenben^unben bifTenwoîben/neben bem/ba^ man fok tbc 'Patienten aneà im O?îccr habet/ wefebo man bann für fonberiieb gut »iî tm^iieb bck-^un î|à er i^.^Tag afba »er barret / »nnb baraujf wiber gen Mb fommen. (f o finb aber feine ^Jimben erger t»o:ben/a(e pe »on anfimg gewe^« fen/er bat bae ©efiebt »erfreut/ »nb ià immer fiU/aU tvann er in tieffen ^egt; banef en were/ geb üben / a(fo baf nieb« febfeebte geicben ba waren einer 0)?'c#
laneboA^
-ocr page 149-Ton rüfcnbrn Wóffftârt. tn (anc^ofep. bin affo ba(l) ^u^cfaÃrB/ »nD intc^ vnberfîanben ju tve^îcn/ î)j er ntt in bte 'ÃÃaflrerforc^t fade/weil tc^ fcpon gefe^en / baf? bie ©efe^weic blauw vnnö wuà ju werben be^unten/ barutnb tcb miclj fîarcFer^trunep gleich »on anfang gebraucht/ vnb btewetl ber -£eib verflopfft/bt^ (Tlppier/^mgege# ben bab.
'î^tut Pappeln z Qrtbtfdj fraut vnnb âïÃurpel / Söepolen 'kletter/ '-Ãe^ren# flaw/^ingelfraut/0)?elt|Tert/kbe6Cin ^anbvol/lfanttllenbluuten/lïaelfcber ètetn.^lee/ Ovofjntartn/ ,ebeô ein Ãalb ^dnblin volÃbâ*)tfeiben b-éotb/gro^ be Ãtewen ein .panbvotl/ laf; bae alles ficben tn etner'iSröe/bartft etn^ebafe# fopff vnb Ãreufeb gefotten / wtrff ber^î nach barem if. (Tatbolteunt/ iif, gutntitn von ber Latwergen ^amedy vnf.-iobt nbsp;nbsp;epo lend ( / tt.lt;é oÃit braune«
Surfer. 'îîaeb bem tcp nun jbnt folebes Clpfïier gegeben / hab leb mît eine fen ^*ifen bte (^efebwer ober (5eb*»bcn/ «aeb Valent ineçnung/ gebrannt/ wie
3 ilt;)
-ocr page 150-ÃJ4 ©cncftvirbi'iJc^ilîon'
öann fofcBcô diif^ 'Pauhte vnö 3(fftuö tft fcm befffr .^»nà mV wtt)n-3t|fth5cr:X(AKr^î^/a{6 öae brc^ «CH. 2)ie tuffen aber vom ^mnö^u iimrnben/ ftabu^ gebraut^t fnfel^crt ^mtcr/bao gc(b von eine (^p/(5i-^ivü tîcn@fbma(»?/Ãiab aueh fiüfiimtoafbcn barunber gennfe^t» ^7afb bem nu^ bao@ifff gnugfam bev^' aiipiff^o^cn/mebt alfetn ba^ er igt;. :Xag im '^cer gehabt/ fonber amb gebraut/ vnb fofgenbo Pffafîer/tveUBee b^@tjff an fteb ^ene^f/ anffgefegt tvorben/ vnb ieb bannoeb tvargenommen/ba^ er vol bdfer fenebttgfeit/bab ieb j^m ein 2(ber geffb(agen/(Krnafb bab ieb jm ©priip gegeben iviber bieîOfveianebofep/vn baö acht tag (ang. ?7aeb bem bab ieb jm ein purgation gegeben/vn bao etîieb niai wiberboit. nub fofebeo voUbraebt/ bab ieb iamp;nvi- tag; naeb einanber 2irii^ «ep eingeben/fo für rafenber Jpfib gut t|î..^en toebaben bab ieb (f-tag f(n gebaften/vnb ben(f iter bureb nepabge^ogen.^m ixx.tag (lab ieb^ erà ^ubeiien laffen.
-ocr page 151-Ton uffn^cnïDóIifcn. ijf
^(r Xranct ^urtxrmun^ià a(fo ^ugcrtfljtgetvcfcn*
?7iitt Q5uretfc^ / -Ãc^fen^itngert/ SD?iincl?6 Oî^cbdrbara ober (otreîfjFsî wuri? mit ber â^^»r^ef/jebeej. Jpanb »oll / ber ^ipffel von -^opffen / léârb^ raucb/^lfcbenbtuim ^ebeo j. ^anb vol/ 5)ïe(tflen/gt;beton»ett/)ebeol.Jgt;nbvo(/ (fttronpiinen / (SaurampflTerfainen/ (Tarbcnbenebiften/jebeo j. qunuhn/ (fnqclfnf; / (o vflT ben Q'icljen nxcfji« fee/ if. 4o^f/y;. Sibeben oÃn bte .*itern/ Xhinnfetben j. io^t/ brep ^eri? 'i$ilu^ wen/lebeo f J^anbltn oolI/fecb6Q?acf5:# Ãrebo / bifj laf; allee fieben tn ©er^^ flen QBaÃer/bt); »ff ii*'Pfurtb/ fcpbe ee barnaetgt;/»nb tftu barein bentoa^t »on Q;rbraiicfy^oplfen/»on tooi gefelj ma? cFfen^lpffeln/jebee vtif.
efeig feclje ^o^t/maelje (6 ^n etneintop rup/ ber fefjon »nb ^ctvftri^t fep / nnt f. quintlin »on Xberiaea ©uibonie / »ff »icr morqen/ba^' man ee brep ober vier mal qebranebei ^a iclj nuh folcljè viif. Xag gebrancljt / »nb gute Reuben gefe#
3 â¢Â»Â»
-ocr page 152-ta ©encFwtïbfiÿe =8f(îorf Ãcn ber lt;ronfo(tton in fdnem .^arn/ jinetn Purgation v|f folgenoc toeià P bereitet.
Ã7iin auOeriefen ©enetb(etter iif, quint(in/!^^itïnfdt)c anber^alb quinte iin/ Ã;nià »nb ^immet jebeoi,. ferup* S)rep .per$^(umen/^(etter oonî^îe* (iOen »nnb Tetonia / (ebeo j. J^dnbtin »o(/feub bifj aKeo bi^ vfjT o^t/fep# Ãe eo / barnae^ nim Di^ebarbara Hip amp;(mpgt;vntgt; (in wenig ^immet/bao i(^ »ber nacbf in ö)?o(eFen / trucFe eo auf?/ »nb mifebe (0 mit obengefe^ten |îû(fê. Sr^u bar^u bie Latwergen ^ameefyvö ber erfîen befebreibung brittbafb quinte lin/Xberiae »nb ©uibonio Xberiae^ pu(uer i(b(ö ip ferup. Jiofenöprup/ 2(pffe( @prop/ jebeo ip 4obf. ^ifeo STrancFb^âf febrviefvon â¬Ãîefancbo(i^ febcm@eb(eim »nb ber @a(len »on jnt getriben. ^ofgenbenïSJv'orgc hab icb int eirtgegeben/mif Sô(tonièPu(=â «er»n gueFer- ^ao pfïaiîer bae^^iift berauff^u Riehen gemaebt/war a(fo be^ reitet:^^im brep weiO'egwibeln/bbfe fic
(in
-ocr page 153-PonrafenbcnVüSIffcn. nr etân wcttt^ / fnttc ftc ^ernadj mtc ÃÃÃerûK/vnï) feeöecFe fic ban wibcvumb mit bem/bae »on bcm3tvitgt;tldtrc^nit^ ten tvorben/barnac^ fieöe eo »^jtoien/ I nbsp;nbsp;fio^ fie »nïgt; treibe fie bnrclj/vnb t^n ba^
rein bef; pnfnero »on X^fîeriueep/ bep^ beo ber (ange »n rnnben/jebeo j. quinte Jin/Piifner »on Q3ae^frebfen». quints (in/@^a(bannm/ Q5bellium/ OJîçrî^ê/ jebeo f ^oÃt/men^e (amp; aUeo/»nb mae^c ein Pfïa|îerbarau^.
^a bie qebrante 3vufen abgefatfen/ Ãab iefj^ar^ gebranefjt/mit puhier »on ^aebfrebfen / »nnb /Ãfïerinee^ wnr^eL
^n einem pffaHer Ãab tc^ gebraucht t»iefo(gt: '57im ©aibanum/^agapejâ «n/^popanar/gt;ebeo f ^o^t/ (i'ltpl^ori« binnt/ t»ei^ SüepeiwnrMtmbe ^fïer^ hKep/(ft4ianiebeo).quint(in/Pn(uer »Ott 23afbfrebfen i,.quint(in/2rerpen^ tin iiij.^obtÃ^afbo fo »i(^nng. Ãgt;ifi ^fïafïer ^at fe^r »ie( bd^ lt;èâiter anfge^ joqen/»n getvebret/ baf bao â¬5efebt»er m'fbt iugetvaebfen.^eb §ab etman ane^* 3 «
-ocr page 154-»j» J0e«chxâtrbi^c=Ãiflorf
fur PfïafîervIf^eUgt ^wpaliiw/cïâcr ^cmen^t.^eiu
^rancFcn ^ab tcf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îâgt;^
ucrfcrauf^cn gegfamp;fn : ?7itn 2(|ffjcrt ven^acf^frtbfenrK^ «éoÃt/ (i'nçtanA -éoÃf/TBc^rauf^ 0.4o^f/mcnge (amp; fc$ vnbcr etnanber.'TS^'nn mal ^ab icf^ fm n.qumtlm fermer tn^cfjffu^mtgcrt QBaOcr nn^Ciicbru. -^ie .^rebe Ãab icfj wie 3l(tm6 lehret / m einem ^«plferit â¬5efe^ gebrant. g« Ãab ief? pu pithpmiim einge^eben in amp;dÃnwldc» 3cS 5«« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(braucht (fa^
tholienm/wnb Die Latwergen ^ameef?.
amp;cfc^wcr ^ab iefj o^t aii^tvafcfjc falfen mit cinés jvnaben^arn/ ïgt;ann fole^cs Ã)a6@i)ft febr an^;enefjt/wic 3uieenna bc^enget/ôa (r leÃiret/wie ber rafenben ^nnb Q3i^ 511 benfeit.
2(ctius fagt / (e fep fur bie 71aa|fer# forcit anef ^pppoeapns fe^r Ãut/ ban fb (amp; genoffen werbe/maebe es/ b^ man bf^ Safiers begere / aber ie^ hab mic^ belfennit gebranc^tan bifem patieiv â¢rcn/biewcil er bure^ @pttcs@nab/fur ber
-ocr page 155-PonrafenbcnWóIffcn. v, ÃJcr'^Safferfordjt bcbutct tvoröcn.Saö i|ï ütc tveïfc n'cfdjc ic^ gebraudjt/etn fo( fbe Ãraitfainc Ãrund bfif jU vcrtrcibfn, ^âö tp bcr Patient a(fo gejlinO tvotOcn/ »ft l)at bent 2(nindcbttgen vnö gütigen Q5ett/vnferiii -pet(anï) baneF ge^igt/ wefeber gelobt vnb gebenebepet fep in (ftvigfett.
?7ii I^ab icb aiieo An fa men gebraeljf/ fo vieWçb erÃnben bónnen/vn fnr not^ wenbig gclHiiten bab/benen ^ii beffen/ fo von rafenbenpiinben ober ^óiffen gebiifen werben / bafi fie niebtaiteb ra^ fenb worben/ vnb anberen/ fo noefj ge? funb/febaben mócbten.giimâiSiefcblit^ abcr/wei(vonnótben/fo manaucb dn «éanb für foicbem vbe( bewaren wti / b^ man bie rafenbeQBófjf verrage vii an^? rotte/vnb aber foicbee mit ^unben nie wo( gefebeÃen fan/bainit fienitaiieb gebiffen/rafenb werben/ato weicbe fieb nit fo woi aio bie ^enfcben/befcbiiben vnb verwabren bónnen / bat niieb fiir gütangefeben bieber^ii fepen/wie man bic â^óiff/ obn -éeibt/^ag/ ober gt;pep?
-ocr page 156-140 ©fiuFwirbi^c ÃifTorf himb/ aHetn mit â¬^arnfn pgc« fdnnt/ wie foic^fö von Q?(amorgan/ -i;)er» von (5aane/in feinem'^gt;nc^ vont ^Voiffeiagen am )f.lt;2*ap.geff^ribè ^af/ î)a er a(fo fagt;C9îan foH fic^ jum aller;« crÃen mit guten ©amen vnb@trtcfert gefaxt machen/ vnnb feiere auflTgro|Te gebahnte @f raffen ric^ten/vnb ^erna;« cljer etwan vff ein geringe (Ve^rtag/ vit ttif vff einenlt;Sótag(we(c^cn man nac^ ©otte6©eboft fepren feU) tgt;ic ga^e ©c meinvnb bie *5?af^barfcl5a|ft/fovmb b; ©e^ól^ ober ©ebitfe^/ba bie'îBôlif aujt vnb einge^n/getegen fepn/verfam^ len/vnb jeben j^re befonbere@fatt vnb 9^la0 orbnen/vnb eineoKopie^ (angvà cinanber fïellen/barnac^ gen ^olç mit cinanber (IracF ben ©amen |u fottru* (f cn/»»t mit gro|îem©crcljrcp/Xrum;« mein/Pfeiffen vnb aller (cp ^nftmm?^ ten/vnb fie^ weber .fjeefen noc^@tatt^ ben irren faffen. iÃanngetvoÃnlieljan felbigen orten fie fic^ am meifîen ver^ ^alten/vnb feberman fiir vber jie^ê (afgt; f(n,^a^(rï)aamp;(Spii(kWQrt(rwa(tgt;f(n/
-ocr page 157-Ponrnfenbcn Wölfffn. 14« taà man fugt: Cfr bau^t wie ein ^3üiff in Der .^ecFen.QfÃa öan ötc veroröneten a(fo foztjie^c/fo fehlet eamp; ntt/ötcTÃèfflr t^un nbsp;nbsp;Ãcrfûr / oöer öcr ^dgcr mag
^ie mit ^unOcn vn '^aurenÃdtern/öa tie vorÃianDcn/vjffuf fien/vn öa fie »fp gefiK^tt/»nö für î)ie@f^trmfîanîgt;/ vnîgt; î»te ) enige / fo vflT öie @arn atoning ^e^^ ben/fur vber/fo foüen biefeiben mit giiis ten'^engien ju fnen merffen/vn febndi: (er (auifen mae^f/bamit fiebe^^öarne beÃo weniger ae^tung geben / a(6 bann feÃifet ee nit/fie fatten in ber @arn ober ©trief eine/vnb mógen alfo ju tob ge^ fc^tagen werben/ vnnb bie 4eut^ wibe^# rumb bie @arn offrie^ten / fic^ in jf^rc ©e^irmflanbe ju riief begeben/onb vflf «nbere warte.i^o fotïê aber bie©f^inn# Ãanbe eintwebere gar bief von 4 a it b viî Ã?|ten/ober von gefärbter 4^einwat/gc# mae^t fe^n. iDamit aber feberman wip feno ^abe/wann bie 3agt angeln/ onb ein jeber ju ^ot^ jie^en fott/ mag man ein ^eie^en, mit einem ©efmç geben, 93or allen bingen aber foUen bep ben
-ocr page 158-14* ©crtcFwirbi^c ©amen fepn fo fuÃ) ba^ tvercf verpcftn/vn bte ©am vn ©trief wo( »nö fïeihig rieÃten fönen, 6e offterntafe Die ©am vff ©ebfen ge^ rieft t/vnö ftie ein vomcn gcftellt/bie an^ fter ftinften/bann fo fcbfe viel beÃcr Dan fon^ / ober off ©teben iÃ.
^er^a^ef foH aneft leihen / baf? bie ©am wo( vn ftart an^^dmn/obcr Ãar^ cFe Pfdie/ naeft bem bie ©am groà o^ ber lang fepn/anbinbe.'Weitcro ià von nötÃe/b^ man bieJ^dge fnr bie ^Bolfo^ Ãricf e laÃe gar tool verfcften/vnb o;bne baà fiereefttgeinaefttmerben. ^ange^ wonlieà bie Ãnige/Ã) rieftten foHen/we^ nig bavon verÃeftn/vnnb rieÃten fie ^n ÃracF vnb gerab/ ba mano boeà anberö wol beÃer maeÃen fönte / ban nimer gefeÃieÃt/baà fieà ein^olÃ;^©eÃwein ober âïb'ilb vflT bie feiten begebe/ wan er cm Ãffnung für f m fiÃet/vn bepberfeito ein J;)ag neben jin Ãat / bie fm bie Ãraef fart weifen, ^oeà foil für allen bmgen vff ben âit)inb gute aeÃtung geben/vnb Ãriefvü garnbarnaeà geneÃtet werbe»
-ocr page 159-®ctvucft^u^ûmpet^arlt;/Ottrc^
^'oîIkt/^m^aÃr C6n|ît vnfcve QLârtéfcv^ vnb
iigmafÃerô 1591.
-ocr page 160-