PE VOCE ET RE
Fidci, contra
pharisaicvm hypo-critarum fermentumzautOx
refi ATT H1 A FL do lllyn'co,
Cum^raÃttione p h i ti e p i J^elanchtbonist
Abaciic i,
luftus fidefua uiuet.
B A S I L E AE, PER I O« urinent Oporinum.
REV ERE ND I SS.
IN CHRISTO PATRI, D. Pitro Ptiuâo VergerioiEpifcopo îuüinopolitd-^ notfiio domino,er frairi in Chriflo diledliÃintOt (onÃantium in confcÃ^onc ChriÃipreca-lur Aïatth.Flaiiui Ãyri'
ciu.
HEucrende in Chrifto pater,primum gratias ago Domino Deo no ftro, patri Domini no ftri lefu Chrifti, dein, detibi QC patriae mcæ gratulor, po^ ftremo amp;nbsp;mihi gaudeo,quöd intel lexi te tandem penitus abÃntichri ftoad Chriftum detcciflc:ei® non tantum bellum indixifle, fed cum ctiä ftrenuè oppugnarc. Spero egt; nimid adgloriam Dei ÃCmultorü falutemprofuturum,non tantum innoftra lftria,ubi per tc Só per tuü fratrem,R. D.Ioannem Baptiftam Vergeriurn cpifeopumPolæ, uirü pictateinfignë, lefu Chrifti mar tyretn ( quem Romani ncbulones
ct
ucneno
T-pifloîd tiencno fuftulcrunt )Euangclhini Chn'ftî plantatum eft. confirmabö tiir cm'm plurimùm illi homines, cum rctua conftanti confefsione, cxilio, 8é âlijs innumerisdifficub tatibus ucritatcm Chrifti obfigna rc intellexcriiif. Deinde id prodc rit SC rôti Iraliar, quae turn conftâtia rua, turn feripris ad ftudiumucræ pieratis excitabitur.
Nec enim dubito,quin initax lia, ubiŠlocorum omnes honii ncs,qutuclutcunqî timcntDcum, acde çtcrna ui'ta folicifi funt,quà ni primum ucl mediocriter noftrarS Ecclcfiarum dcxTrinâ cognofcût, prorinus nobis afl'entiantur.Eft c, nim ita elarc noftrædodrine uc riras acbonitas, Papifticæ^ falfi-tas oftcnfa,ut,nifiquis ad claram Jucê cæcutirc ultro uelit, protinus dicm à nocic, ueram doôrinamà falfa difcernere poisit:nempe dL fcrimcn legis SC Euangehj, articu^ lus iuftificationis, fidci 8C bonorû
operum,
Nunctipatoriii. operutTijdequib ucl præcipuacon têtio eftj ita uerè êCfolidèà noftris
I Ecclefijs explicantur, ut nufquam : nôfacræliteræ idem quod nos doz cemusjaffirment.
Plané profedlôitadocemus,pŠnitentiam, rcmifTioncm peccatOx i rum, 8d noli amplius pcccare: ficut
ChiiftuSjProphetc Apoftoli do cuerunt.
Perpendamus obfecro tantum illamunicampiólura Chrifti, Man âS.dedebitorc, qui non erat foluen do: in quapulchrè D. Icfus diferix men legis ÃCEuangclij, rationem iuftificationisjfideiôtbonorûope . rfiexprimit, Primùm cnim inquit, fuiffe regem quendam, qui uolucx , rit inire rationes eum feruis fuis:
ÃC oblatumei elfe unum,qui decies 1 mille talentûm debuerit, nec tamê I ullatcnusfolucndofucrit: cumep feruum, omniaep quæcius crant, uenderc iufserit, ut creditum redx deretur,
Rex
Epi/lo[a
Rex j'lle eft Deus, creator cÅli terra::qui quandocunepcxhibfto fuo rationum commentan'o, id eft lege fua,incipir rationes dati Ãfac cepti cum fingubs hominibusfub ducerc, protinus finguhinueniun tur longe plus debcrc,quamfolue re ullo modo polsint. Vrget igb turtniCcros dcbitorcs lex^dscp, ni lifoluant, æfernos carccres aclior^ libres tenebi as minatur , cuin plane exolucre non polsint, arterno exitio condemnantun
Hoc eftigirur proprium officia Icgis ô:Moy{i, mreueletamp;^suge^ ztpeccarum, fit miniflenOinor, tis : non iufiificet, uiuiÃcet, aut ià luet.
Hadienus Chnfiuspj'nxûMoy fen, exprefsitnatnram Icgis, Ãl ob ficium dus. Conièquenterpingit rdpfum, cû fuo Euangelto, ÃC dus ofFicjo. Scruus sîie tâtopcnculo fc nbsp;nbsp;I
oppreirum ïncdlïgens, necullara.^ / donc fuis fc optbus à c uiribus cx^ I plicare I
'N uncup J to ri^.
plicare inde ualens,fi non unit mu fere pcn're, neceflano co tandem perducitur,nullum fupereflc refu^ gium aut liberationem ex taro ma lo : ni'fi forte Dominus ita fupra modum liberalis Ã6 bem'gnus efle Ucli'tjUtgratis ei omnia remittaf. Quarefecumcogitatifc multis argt; gumenris intellexide, fuum iftum regem liberalem Só benignum cP feifieri pofle, ut fi ei fupplicet, alû Sluidmifericordiæ apud eum impc tret. Quamobrcm eum fupplicû ter orat, ut fibi propitius efl'e uelit, Rex pro fua ingenti bonitate cius fupplicatione pcrmotus, çodonat eitotum debitum.Rcfponfo regiâ omnia condonantis feruus aflentt tur t deinceps eo, tanquam fuo gratiofi fs im o D omi n o, fid i t.
Hie natura Euangelq èé ratio to tius iuflificationis exprimitur. NS peccator per legem conuicfius rea^ tus, ad æternum cxitium códem natusjagnofcitfcfuis uiribus illud a 4 tantum
^pifloïa tantum malum cuadcre non pofle» Quarc primùm cogitar,in Euange lio promitti graruitam falurcm per Chriftum omnibus pÅmtenribus, Sc remifsîoncm pcccarorum peren, tibus: deinde jllud tanrum bonu cxpctit,0^ à Domino périt: terz tio,inter perendum afl'entitur proz niifsionib. Dei, dicit Amen fc exauditueffe,aepatrem placaOc, ftatuit : poftremo ifto benignifsiz mo ac placatifsimo patrefidir.
Hicuisnaturacp Euangelijcon fpicitur.Euagelr) enim iuftitiaeft, gratis propter ChriftQ credentib-pcceataremittijcis^ S.S.adoptioz nem amp;nbsp;uitam »ternam donari. Fix dcsautem,$«f credcre,eftjnontanz tumutcunq; feire hiftoriamSCpro mifsioncs de Chriftô, fed ctiam ex animo petere ôf expetere eas:dein de cum cas petiuifti, oportet tediz cere Amen,id eft,ftatuere tc exauz ditum efle, remiffatibi peccata, 6^ patrem placatum cfTc,Poftremo, ubi
Nuftcupatoriii.
ubiftatuifti DcinncreatorerncÅ^ li amp;nbsp;terræ eflc,tuum bcnigniÃimS patrenijfidis cOjac te totum in cum ueluti inmaternum finum reijcis*. Hæc eft liera, falutaris 2c iuftincâs fidcsiquo inftrumento perindc re^ niiHionem pcccatorum ac merir3 Cliriftiapprchendimiis,acpaiip'er ftipem à dinite pcurrctam accipir.
Pulchre igitur nofh a iuftificagt; tio, Slt;^efFedius Euangclij ibipingt tur; tantum illud addendum eft, q, Dominus lefus in quotidiana ora done addidit, nempenon tantum femel, bis, ter, quater, decies aut cenfies, inanno, hanepetitionem rcmifsionis peccatorum fieri, fed fæpifsime,ficut Chriftus nos quoz tidic, imo Ãà omnibus horis clama re, ïlt;cmitte nobis débita noftra, iuiRt.Omnibus cnim momentis, omnes homines debitores no fob uentes efle, IcgcDei couincimur»
DeniŠtertiapars dodlrinæ Chri ftian^eibidem exprimitur, nempe
Ppi/loh
de Noll ampliirs pcccarc. Vult cni plane Deus, ut Hquidem uerèdè practcrins peccatis dolcmus,acrex mifsionem eorS ferio flagifamus, deinde coijententcs pÅimêtixfra iflus faciamus. Q.nî emm pofsibb leeft, nosferio deifs adtm/sisdo' 1 ere, quatpaulopoft repetere ac ire rarccogitaniusf
Hincigirurapparer,quódnoftra rumEccJefiaruin do(ftrina,que pi t mum pcenitentiam, deinde giatai ram remiïfionem peccatorum, po^ flremo Sgt;C Noli amplius peccare,ac hoc iter fnbinde nobis repetendS efte, cum Chrifio ialJominica ora. none, Ã^D. Joanne phma: epiil, t.amp;^2,docet, iitipfa uerecatholica orthodoxa EccleCia omniû tem^ porS, propbetarn, Chriiliôi^ Apo ilolorum docT:rina. Corra uero Pa^ piilarnm,(jui Deo dcbicuin perfol Here conantur, non tantum ea mogt; neta, quamipCe inDecalogoman dauitf fed etiam adulterina, guam ipiimec
Nuncupatoria. ipfimetmiferihomunciones exco^ gitaruntjfit pharifà ica amp;nbsp;hypocrid ca dodnna.
Quare cum fam confpi'cua fit uc ritas dolt;?în'næ inftaurati Euange^ ' â1], be falfitas Papiflicoru nugamen torufnenon eft mi'rum, omnes pios homines , quamprîmùm noftram doamp;inam ucl mediocn'ter cogno ftunt, nobis aflentiti, 8C ab AntL chrifto abhorrere.Sed Satan SC An tichriftus, quod non poteft efficcx te mendacqs fophifmatum SC falfe doClnnar, hoc efficit homicidrjs» Eæcnim funtjChrifto tefte,duacib læ eius artes, quibus Chriftum eius Oues oppugnat. Quae argu^ tnenta Chrifti ludæi fcriptura con^ futarenon poterant,ea fublatis la^ pidibus rctundebanu
Hacc adte iamreuerende pater fcribo, tuut ad tuas literas amatift fimèadme fcriptas aliquid refpon derem : turn ut uoluntatein mcam erga tç teftarer.tum ctiam,ut comgt; munis
Bpifiolii
fnanis patriæ noftræ calamifatcs dcplorarem. CS enim nupcr per^ legffïcm librum tiium, in quo pergt;. fcnbis crudeh'ffiniam pcrfccutïo^ nem poft tuum di'fccflum luftinoz poll, ôéin rotalftnajpcr quofdam Grifonios Sgt;C Bufdragos , per quendam lcgatum ïinpirrifsnmim Dell cafa,Antichr(ftimancipia,ex Cl ta ra m, ub 1 h o n eftïfs 1 m 1 h o m ines ob anilcs, ridiculas,5C propala'm impias fuperftitiones dunflimè ue xati funt: iiehemcnrer turndolui, tuin etiam miratiis fum, 2C mccà multiin Germania, quôdinclytus Dux ÃC prudêtiïsimus fenatus Ve netusjtantam h'ccntiam fcelcftffsiz mis latronibus contra Ãdelifsimos fubditos grafTandi permifent'.ciiin ampliftî'mus/cnarus fuorûfubz ditorum Temper amantiisimus fue rit, amp;noftriregio cùm âliâs, tum ïn bello contra Maximilianûabun de fuam fidcliratem declarauerit, Poflem multa fortiter fada eo tem
porc
Nuncupatoria, pore cum aliorum mcofum oppû danorum, turn ÃC patn's, parruo^ rGfiCauunculorum; item eotfidem iiaria pencula grauiisima dam^ ria,quæintegrofexcnnio,quofidc Veneti's feruarentjpertuleruntjCo memorare , fi iam hi'c locus tali'a prolixins comtnemorandi elTeL
V eriim oportet fcilicct pios patt inhacuita, utfilio Dei conformes fiant,ac in regno cÅlorumcumeo dem in æternunï conregnent.
Dominuslefus nosomnestan^ dem in cum portS incolumes per, ducatj Amen .Bene uale: Magde^ burgæ,Calendis lanuarij,
Annq i$s4.
Rcucren/
RèVÃRENDISSIMO dogt; nino Thom£ Archiepifcopo Cantuarienà Philipp'xfMelMthon S. D.
R S ói mirandus ordo in toto opiffcio nafurar, in ccc li amp;nbsp;clcmcntorum pofiru, infidcriim moribiis,S^ccM feruarione fpcciernm, infa bricatione corporis liiima» ni, dcniqi in lace metis, in nnmeris,legibus, ôi omnibus artibas uitæneceiraiijs,euiden-teroftenditjhanc rerain naturam nonexti-tifrecafu,ac monetintuendum eflemcteho« ram operum archirciflü S^ccndirorein. Hic uero immenfabonitatc non lolum in lioco« pificio fc patefecit: fed etiam prodiens ex ar^ canafcde,ailocutas efthomiaes fuaaoce, qualis fit, quomodo agnofei amp;inuocariuc-Iit,oftendit, aclegcm Sipromifsiones tradi-dit. Cam aatem pro hacpatcfaélionegrata eile aniuerfa hominiim natura deberct. Si liocteftimonio mens crudienda Sf confir-manda eifer. Si uox Dei reucrenteraudieda, amp;firniifs)mc ampleftendaidolendil eft,prf« ftigqs diaboli etiam has parcfadlioncs obfcu rari,8£hnmanis mentibas uocem Dei excuti. Nam hac cauillationc labcfadlant impif cÅleifem fermoncm . Ambiguë diôtarclin-quenda funt,amp; qucrendialifdoftores, qui per-
rpifloU.
ptrfpicuam SJ fïrmam dodrinam tradunr, Af magna ex parte,iiiquiunr,obfcurus,am^ biguus,Slt;ænigmatum fimilis cft,aiit mime-roriim Plaroiiis, fermo cÅleftis. Iraq; fi do-driita quçririirgiibeinatrix iiitæ,ccrta Si fir» ma proponatiir,relidis illis labyrir.itliis. No uimusigirur qiiofdam,qiii prorfiis abiedis libris Prophetariim Si Apoftolorum in tcm* plis,ad iierbiim enarrabant Ariftotelis Ethics- Etpaucà deccrcmoniis addebanrfiim-ptâà confuetudine, camcp docendi formam indicabantürilifsimâ eile. Hæcexaggerâtur commcmoratione horribiliiim certaminü, quacomnibus feciilisin Ecclefiaextiterunt: quatjfï non elfer ambigiius fermo diiiinus, oriri non potuilfe uidenriir.Cur lifigat Paulus de legis ufii cum Pharifacis, fi exprefla cft eadem dodrina in concionibus Prophetarum îâCurSamofà tenuSjAriiis, Si alij mouct bella de filio Dei, fi nihil eftobfcuritatis in feriptis Apoftolorum sâ Sed lus argumentis initie) oppono illuftre exemplû,quod often-dir.certamina non femper à feripti obfcurira re oriri, fed fæpeà perucrfiratc hominü. Vi-debanr ludæi mortuos in uitam reuocariâ filio Mariæ, Si tarnen eins dodrincacerrimé aduerfabantur. Cum igiturneconuidiqui-dem euidentia miraculornm, Dco crederct: manifeftum eft,l;vpc non à dodrinae obfcu-ritate, fed ab hominum malicù diflenfiones oriïû
Phil. ^fSelitnchthontf
orîrî. Deinde quanquani iicrum eft,Iiom^ nés fopliifticos feu fycoplianricos omnia mnium diéla poflc caiiillarionibus depraua re, ramen non propterea cerrirudo nulla eft: iiretiamfiltidiraliqiiis prcfrigiaror in hoc di lt;flo, Nunc iuftina Dei fine lege apparuir, ra^ men non propterea obfcura auf ambigiia eft oratio. Nam 1'cries dilputationis, quid iielit dicere Paulus indicat ⢠Sed leiftores adferant inludicando cognifioncmplirafis,medio-crem erudirionc,ilt;C dexreritatem iudicij, can dorem,rimorem Dei,amorcm ueritatis, nec finr fafcinati praiiis opinionibus, necambi-fioni auralijs arfedbibus I'eruianf. Certafunt igiturquætali uerborum gcnere narrantur, quodunam quandam fentcntiam gignif,iu« dicio fanoruni ôdinfelligeftfium pïirafin,fid non calumniofe transformantium uerbain alienam fignificarionem . Denicp urinforo fapientes Sdiufti iudicesin ferendisfencctijs utunrurperfpicuoô^ cerrogenereorafionis: train fermone cccleffi peripicuæamp;certæfunt legum ÃC promifsionum narrationes, ÃC pin rimorum arriculorum fidei. Non enim pu-remusDeüex ilia fua arcana fedeprodqfte, urambigua didla /pargerer,6dgeneri huma-no ranquam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obijccret. Sed in lege
iudicium SCinm uercagnoCci uoluir, iioluic , in promifsionibus conijjici immeniambo-niratcin SC miiâericordiain.quas lianc ipfim
ob
Efiftclä»
ob caufam patcfecit.neroriim genusbuma-num peiiref ; ac iioluir notam efTc fuam uo-luntatcm demcdiatore filio,derec5ciliatio-ne,de rcmifsionc peccatoriim.de ucnturo iii dicio.dercftitutioiie uitæ ærernæ. Cumin Sdiola inrerprcs arris alicuiiis obfcurcdo^ cet,aut fpaigit ambigue'dióla.defidcrarur in docente uel erudirio,ucl fides. Necdubium eft.fapientcs amp;nbsp;fideles dotflores præcipuè in banc curam incumbere,ut plamfsimc do-ceant 8lt;tradantcertamamp;quafimctisac fe-ptisinclufam doftrinam, ncambigiiitas er« tore pariar. N5 poteft autem Deo tribui in-feitia:poteftdiferrcdiccrcqua: cogitar, amp;nbsp;cii itnmenfa mifcricordia generis humani adfi-cerctur, uoluircertc'confolationes non am-biguas efle. Qiiotics Abraliam quam blande alloquitur, quoties eafdem cofolationes tepetit, utamp;ipfumamp;f uniuerfam Ecclefiam confirmer';Iubct etiam ærernus paterclara uoce deccrlo fonanre,audiri filium,cum in-qmt: Hie eft filius mens diledlus, quo delc-ftur.hunc audite. Qiiid artinet audire,fi non adfert certam firmam dodlrinam Deniqj deins ipfis fcripris propbeticis, quæ extant in Ecclefia,inquit Paulus:Tora fcriptura diui no fpiritu tradita, utilis eft ad docendû, Et Petrus: Habentes fermonem propbetiefi, bunefequamini inrcnri,ceulycbnum in ob-feuro loco liicenrem. Petrus lyclino lucenri à con-
Phil. Melanchtl-onis confcrtfcrmonem prophcricum. Homine» propliani dicûf cfTe tenebras, aiitprfftigias. Pfalmus inqiiit : Liiccrna pedibiis mcis ufr^ bum ruum. Homines propliani inqiiiunt : i-mo legafiir Ariftofelis Ethica, Icgantur Décréta ponrificum ; in his eft politia Ecclcfiac certo ÃL fineambigiiitarcconftituta.Efaias in quit : Ad legem ôi ad reftimoniiim.qui n5 dixeririiixta iierbiim hoc, non eritei matu-tina lux. Deniq, talia prçconiafermonis di-uini mulra extanr,qux moueant bonas men tes, nt ftatuant 8i legendoseflâclibrospro-pheticos acapoftolicos, ôf ex ipfis ranquam fonribus petcndâ eftâc doftrinam certam le-gum, promifsionum 5^articiilorum fidei:S£ Deo fe parefacienri hunc honorem tribuanf, urfentiantjiioluifteeii uercamp;T uriliterdocere conColari genus hiinianum,non uoluir ut impoftortantiî offunderepræftigias. Quod cogirari Icelus poteliatrocius, qudmfinge^ reDeum uolniftein docendo fantum difcor dtasferereAbbacimpiaopinioncabhor-rere tons mentibus amp;nbsp;pedloribus omnes ho mines oporrebar. Sed damirantaliqui,mub ta breuirer did.pleruntp autemin breuirate inedobicuriras, utdidt: Breuis ell'eiaboro, obfcurus fiio. Deinde fi eflerperfpicuitas ran ta,non efTenttories exortæ diflenfiones.Prx ferea curiudida doScrinacin Eccleha con/li-tuta funr, Si additainterprâ¬tatio,filiteia ipfa
Cui
Ãpi/lûlâ»
fill ititcrpres c/KNon difticilis rcfp5fi'oeft,fi finecaliimiiiis iiidicare iiokimus: iiulrDeus ââ¢lEcclefia miniftcrium Euangelij eflâe, amp;nbsp;fî-liuj Dei ledcns ad dextrain xferni parhs fer-*gt;at hoc miin(lerium,fonansEiiangelii uo-^tni,ac dat dona liominibiis,paftores do# ^^orcs.Hos uult audiri ; qui quidem non no Hum dodlrinæ geiuis gignunt, fcdrudibus oftendunt,dc quibus rebus Deus concione* *ur in fuo fcrmone,phrafin enarrant, confe-rmitaddiuinas leges 8lt;promifsiones,hu-manam fapientiam â¢. monentquid coueniar, quid non conueniat, Denitp Ãcclcfia eft ue-lutGrammaticafermonit diuini. Non enim rts nouas excogitat, fed lunionbus oftendic rerum ordincin, amp;nbsp;fcrmonis proprietatem. Quod autc magna cerramina Si funt Si fuc-runt, fxpius caufa eft Si fuit peruerfitas inge nioruin.magis quà m fernionis diuini ambi» guitas. Ideolç uult Deus indicia doólrina: eflâe.uult etiam fententqs piorum iudicum confirmari imbecilliores,ut didlum eft:Et tu conuerfus.confirma francs tuos.Scdluiudi ces non condunt nouam doéfrinam, tâtutn confefsionein edunt: quaoftendunt,feam-pleéfi patcfaólionem diuinä, Si colleftis tc-ftimoniis fermonis diuini réfutant corru-ptelas; utEcclefia Antiocliena réfutât Samo fatenum,negantcm fignificare perfonâ, in hac narration?,In principio cratuerbum.
Z
, , Phi!. Melanchthonis
Adiiingitcnim fcqiicnj ditfla.qiif perfpicuc adfirmanr.mentionfm fieri perfonp.amp;f Verbum caro fadlueft. Et Iios ipfos indices ad-iuuan probans tcftimonijs eorum qui fideles dortrinæ cuftodes fiieruntinitiópoft A-poftolosjtion eftabfurdum : utnosdediui-nitate fi'li] Dei reftimonia quærimus GregOi^ rij Neocæfariëfisjrenæi aut ralium,qiii Apo ftolos, aut Apoftolorum difcipulos audiuc-runt. Commonefatfiiergoimbedlliores,di Jigeiitius confiderant fontes,amp;crediintibt fignifi'care perfonain ; inuocaiit filium Dei non propter liorum iudicum feiiten-ham, fed quia agnofcuntin fermonediuino liaucdodfrinam traditam efie.^
Neqi angelorum neq; liominum tanta eil authoritas.utconderetalem artfculum pof-fi n t,ab ætern o pa tregeni tum effe filiiini. Sed banc arcanam rem Deus ipfe patefedt, Si addidit teiiimonia patefaÃoni, Deo igi-turcredimus, amp;filiuminuocamus, qiiiaex diuiiiis teilimonijs certó Aatuimus, efl'eom nipotentem.
Si qua etiam in parte brcuftas eft.uox mi« niilcrij collatione teftimoniorum illa breuio ra dióla illuilrat. Etnequaquam negSdii eft, uocem miniAerq audiendam eiTe. Sed credit mens,óiinuocatpropter patefaólionem di» iiinam . Vbiaufem mintitriSi alij ipargunt opiniones, apertcpugnantes cumfermonc diiii«
ditiino,urfi'tffpifsimc;facilcintclligipotcft, iiidicem eflâe oportcre ipfum fcrmoiiem diui num, iitperfpicucdicitur.Si quis aliudEuait geliumdocct,anarbcma fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
Hare cd rcciraiii, iitinuitenruradleftioric propheticoriim SC Apoftoheorum monu* iMentorü bonæ mentes, necdeterreri feprd.-phanis illorum iiidiciis finant, quiclamität cfle folia Sibyllar, aut Spbingos arnigmata :fii leftoradferettimorem Dei, amp;nbsp;amorem iieri tatis. Si aliquam literarum Si phrafis cogni.-tioncm,animaduerretorationemnequaquä ambiguam efle.Et ut alios artifices ufus mul tadocet,itain hocgencredoiffrina fit illu-ftriorfidei cxercirqs m inuocatione,8i Deus lucem in mentibus in bis excrcirfjs accenditi dequadiiftum eft,Vnélio docet.Sed inter ea qiiæ confert cruditio,plurimiim adiuuat le-ftorem cognitio pbrafis. ideo in boclibel« lo,deuocabulorum aliquotproprijsSiuici-nisfignifiâcationibus differitur. O remmi-feram,Si omnium piorum lacbrymis deplo« randä, utillein TragÅdiaEuripidis ad Me-fielaüinquit, Barbarus faéluses lóga com fnoratione inter barbaros : itaEcclefialon--ga cömorationc inter barbaros monacbos linguam maternam dedidicit, Acdolendum cft,pr£cipuarum appellationum fignificatio» nes uel amiffas uel obfeuratas efle, iiidelictb fidei, facrificij, gratiæ, iiiftificationis.Totics
à j da-
Phil, Mebnchthonif damirant aducrfarij, fide tan rum noriciâfî-gnificari:acproptcrea dnfluin corriimpunt, Fidciuftificamur ; cum impofsibilefir.ullam crearuram fola noricia iuftam e(fe. Decurrüt igirur ad banc comiptelä, fidepræparainur ad iuftitiam ; cognira autcm Ebræi fcrmo-nis confucrudine.facilima eftrcfuratio.Non enim de notiria tantum loquebariir fiJiiis Dei, cum dicerct; O'mulier, magna eftff-des tiia.
Laudanda eft igirur diligentia Martliiæ, qui Hebræam confuetudincoftendit, quant CO ftudiofius iuniores confidcient.urfcad banc diIigcnriS S^ipfiadfuefâcianriudican-df phrafis,quffiris fonribus Nam miilr?con trouerfia:, quæ uidentur eflâe difficiles, facile Iiocmodo amp;C ucrc dqudicari poil'unr, cum plirafis explicarur.
CitanturliorridediôfarQiiem uulrindu-rar,âf fimilia.Vnderariodnanrur, Deum im pelleremenrcs amp;nbsp;corda, urfceleratc facianr. Hicerror execrâdus eft. Ac de forma fermo-iiis norifsimum eft Hebrgis, Verba affina fç« pifsime permifsionem fignificare. Poftem SI alqs côtrouerfqs exempla fiimere. Sed no Jo bieprolixior eft'e, præierrim cum libellus ipfe offerarplura exempla.Magna aiitccon-firmario eft üdei, cerrd feirequæ fïr uis uerlt; borum in fonribus. Idcodifcenrcsadfuefa-ciaiir fe fïngularicuri ôfftiidjo,adiudican-darn
EpiHoU,
phrafm. Tibi autcra.rcucrenditsime Archcpifcope, mittimus hanc lucubratio-nem.iit iuniores bæc ipfa ftudia magis a-« ment, cum tibi.uiroprscftantifapientia
uirtutc, probari ea cogitabunt .Bene ualc. Vitebcrgæ,Calcndis
Martij, Anno
»^49gt;
4
MATHIAE FLACH
IN L I B R V M De VOCE' ET RE EIDE J,
P R AB r A T I O.
E Tide,qute teÃeScri' ptura, eü unicum inÃru mentum,cjuo Deimifm cordiÃ,aliaq; omnia bona apprebendimuf^ma-gnajuit procul dubio ac plané pracipua inde Ã
condito orbe terrarum inter hypocritoi CT ue-rèpios diffenÃo. quod etiam Scriptura indicat, cum inquit, Abelem perfidcm maiui facrificium Deo obtuliffê,quant Cainum.
f ides nbsp;nbsp;nbsp;Uam Abelita ut à pâtre tnÃitutiü erat, dili-
genterfecum inter facrificandüde ma^^nitudine peccati, deiraDei,acpoeni5i£ternis, deq;rcmif= /tone peccatorum ac mi(ericordia Dei per fernen
mulierii protniÃa cogitauit: ac periSud fernen Deum ardenter inuocauit,fecumqi multum medi tatus cÃ,cam infontis agni exudlioncm nihil aliud eÃe, quà m typum quendam illiuf ueri agni Dei, qui pro humano genere innocent fuo temporee^ rat pa/furut,nodlra peccata ablaturiu, ac Satha' Pi«!«â nie caput contrituruf, nbsp;nbsp;Cum interea alter hypo
critarum more tantum de fuit operibui,defuifa-crificij
Præfatio.
triÃcij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fua primogeniture infld'
tut cogitarct, ignarut prccati, ir£ ac mifertcor-die Dei, nec uel mtelligeret uel cureret promif-fionem de femine mulieris,caput ferpentii contri' turo. Ita magif placebat Dfo facrificium Abel, ^uiafide hac Abel quaji aÃiergcbatfuum facrifir-(turn uenturifeminisfangume: quà tn facrificium qui nihil feri(),neqi de peccato, neq-deini
firtcordia Dei,neq;de imlierit femine interfacri ficandum cogitabat. Ex ea fenttntiarum diuerfi tuiecufirtèuterq; alteriiitfidem (ut fit ) damne Khorte funt inimicitie, ZT nefirium parricidiie,:
Tabs contentio fuit zr Prophetis cum ludeit, O' Chriüo ac Apoftolts cu Pharifiei!,ut ex facris Uterisapparet ; zr proculdubio omnibut tempo tibut uerè pijs cum hypocritisiomnium autem ma ximènofiris Ecclcfijs hocpoilremo zj luiluofifa ttto tempore,cum Papiftif.
NecmirMi» eH ejje perpétuât contentionesde Prima cau-ftdcjpqs cum impijs. Sunt enimhuiutreiduie Ion contea* gé maxima caufe: quarum prior efi, quod, cum fiies lit donum Dei, et fit plané extra animalis ho minis cdptum,uerè agnofcere peccatum,ztr eiuf mgeiUfin faeiitatem, item agnofcere magnitudi Item mifericordia diuina, ac ftatuere fecundum promtfstones, quod tibi tnifei o peccatori uelit Deus effe propitius:putaiH impij,eùm omnia pra . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;às dièla
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Math. Flactj
âiéld lUniÃimd fommä effe,tii uero Uri 'm primii, ^uöd p'ij, quamuis er peccatis er multis alijs nti ferijs oppreÃi,audeitt ad Drum creatorrm cocli er terrtt clamare, ABBA pater,dc fibideeeom tuabona poüiceri. Sicut nobu noHri adaerfarij hoc tempore occlamäti^uödfit temeraria perfud fio Hatuere, ijuèd Deus tnihi mifero peccatoriitt propitit». dubitandu enim rjji; de Dei er^d lus uoluntate.
Cum igitur impif doélrmam de uera Ãde pem tut non mteÃigdM, rident ac execrantur eitis pro feÃores : ac guiafolam externam dtfciplmamno runt, er ^ualcmcunei^uiteehonellatem, lOamfo tarn admirantur. Ad h^c etiam, guia tales hoitti . nes plerun^ perfuat ratiocinationes iufio Dei in dicio fiultijunt, horribiU audacia noudt religio tusexcogitant, diuinittts datamadfuumcdptum eomnudumq; attemperant,atlt;j; in hdcfud chima ra totam pietatem coDoeät. Eos uero, guifumma pietatif in tüo diélo Dei, Inuoca me m die tribuld tionK,ideü, in iÃa perpétua mendicatione diui tue mifericordia er auxitÿ ponuntttamjuam 'm-fanos rident: er tanguam impios, ejuod ipfif »o'* aÃentiantur,Ãrro ac igniperfeguuntur.
SeeHdiCin Altera huiuecontentiomecaufaeft,guodDtd ü conten- boluf ingenti fad malitiaincitatus, 'tnhoocx'fo tionij. nbsp;nbsp;mè marnbit, ut ws otiferos hominei ( gnolt;}»o de
nwm I
Præfatio.
W« moJo iJ efÃ(tre poÃit,eo inÃruntento priuet, folo feit twf Deo coniungi, dc quo omiüa bo n inexhauflodiumlt;e bamtatit Ãnte hdUrimtK^ 'Pi'^Deo ueré gloridm tribuimm : quo ftc nof Dfofegregdtos fecum in dternum exttiunt dbri
Df uw debito honore priuet : edq; de cdu [âântdlos homites ueneno fuo mbutos excitdt er ififidmmjtfUt menddcio ac homicidio,frdude er fiidoéirindin defideChrilii betuficid dpprehen dente,fine internufiione oppugnent.
(^dreeum tdntum Ãrorem cfieDidboli dc Cjufæhq-iwpioruininopprimenddueritdte^dcpropdgdn ju, feripti, io menddcio cerndmuf^pdr eà ,no{ etiHfdndloru pdtrumexempld imitdtos, ueritdfan cottüdntcr eonfitendo,bonuin depofitum, ut Pdutus inquit, fideliter cofenidre. Qÿd cdufd fgo motuf, rum uidenr mihi quedüanimdduertifie, qu£ poà ownittw aliorum Ãriptd non inutiliter de fide ( qnod tequuc Leflor fx ip/b feripto Ãcile mtelli ^etUici poÃe uidentur : conilitui dliqua cd de re lt;:omme!ttdri,pdrt'm cxcrcitq gratid,pdrtim etia, confeientite me^meddhoc (quodpiè affirmd fepoÃum^urgenlifdtisfdcidm.
Vtdütdltquid de prlt;ecipuo Ãrme fcopotncit rumco^itdtionumfequentislibeBi dicdm, udlde optdrimfic er inteütgi er expiicdri iBdm propo fitioiKtn, PidciuÃificatnunut idem nobis figmfi
ctfret.
Matth. Flacij
c dret, (jUoti pncario (eu nundicando iullipcitri, feu abfolui .Ndey reuera hic (en[ut Pauli ac(cri pturæ eÃ, cum tarn fetttentiam inculcat, ey nö pa rum fruólus ea expoÃtio feiuentiacji aÃiret.Pides enim omni/w eà quidam talés mendica in nobit, dtuinitutq^ donata qualttas,qu£ çy agnofcitpro ttüÃa nobis ob ChriÃu bona,cy ea deÃderat, eX' petit, (y corde filtem,fi non ore,petit: er cum pe tiÃ,diuinis promiÃionibus id eertô promittentib. diÃentitur, feu dicit Amen, Deoq^fidit .IJamre uera oratio efl ucluti cor, anima, cr ailut Ãdei, Ãne qua fides plané nihil eÃ. Certècumpubltca-nus in templo fide iuÃificatur, iûud eà Ãdes eius, quod non tam ore quam corde clamai: EÃo mihi propitius mifcro peccatori. Similiter et Cananeg mulierU fides eà ittud,agnofcere ChriÃumfalud' torem,eiusq; opem deÃderare, çy ex animo pete reidc non dubitare,quin opem laturuseÃet. lUud perpetuum Rcmitte, remitte, quid aliud quam fi dei aÃus eflf
Hicc expofitio fententu Sola fide iuÃificanwr, fi in ufum deduceretur,tum apud noflros inanem fecuritatem, aliasq; prauas opiniones à fide exclu deremus,tum faniores aduerfarios fiecilius adueri tatem perdue eremus. Q^id enim ueriÃnülius eÃ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
quam nos miferrimos homunciones, tarn multis^ peccatii coniatninatos, er fubinde in eardaben-
tes,
Præfatio.
tes, no aliarätione corà omnipoteffte iUo rgt;eo,iu lliÃimo(j^iuiicefubfiÃere,tib eog; ommabonaim peträre poÃe,quä,à nos corà eo fupplices prouol Uitmuf, tntfericordidmob Chriflumnobis promiÃ!tm,humliter mendicetnus. A tq; itd pcrin de ab eo remiÃionetn peccatoru aliaq^ bona quo^ Uiteprccariû accipidmus-ac tnifer mendicm 4 di Dite quotidiano uidlui neceÃariä ûipemfupplex ntendicat.
DiÃribuemusteerô iftam noÃram commtntd' fcri-tionemmtres partes potiÃimum.In qtiarum pri ntaquidediÃeratn de prlt;£ctpuo uocabulo Ãdei, Hebrieo ac Gricco: idq^ ita, ut prius quidè deuer to, po^enus uerà de nomine dicam. quanquam obiter e:y uicinas his principabbus uocabubs uo-cesexpbcdbimus.
ïn fecumda uerà de re îpfafidei ita commenttl bimur,ut aliquo modo cxaÃius Ãdei partes,quant hadlenusfaâum eÃ,cnumeremus,eaisqsÃngulas fe orÃm diligenter exeutiamus.
InpoÃremaautem.propoÃtionemPoetiitentö folaÃde iuÃiÃcari,explicabtmus: confirmabi gt;nus,ac omnino de iuÃiÃcatoine quiedam aliquâ-to exaéiius ztr limatius dicetn us: quæ ne ip/a qui' dem,utÃgt;erc),penttus erumt KTroepiÃAmc.Tradiei bimus Ãmul quoq^ qu£dam de inÃrumentis nO' Ãrtefatfttis,quiieÃnt,ac quomodo noÃrum inilrit
Præfatl'o.
mentum, id e fl, fides, Dei infirumentis, id efl, hcT' bo dc fdcramentis obuiam exporrigdtur,noflra^ falutem peragat, E-d autem partim prtceedunt lo' turn de iuflificdtione, partim fequantur. Seditnt ipfum Opiis,muocato Chrifti nomine,(fuipetenti buspoUicitui efl,fe Spiritus fandi auxi-lium efle ddturum,inchoe'
mus.
t I N I S.
«
DE VERBO FIDEI,
; ET COGNATIS VOC^
I bus,Prima pars:
MATTHiA FLACIO IL* lyrico âutôrc*
RIM V M igitur dicämut
M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hebritii uoce fidci. Nlt;tm cr iJ
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primisfontibui caleflii do(in~
R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mcipere par eS cr nouiM
Tcflamentum hebraifmü
*11^ rffertiÃiirtum, res ipfi oflendit^ ac prafcrtim toc« maioris nwminti uni cum ipfts rebm ex ue^ fw Telîameittomnouumfunt translat ne.
ytuntur autent Hebrtei uarijs quidem uocibut ân dtfmptionib.fidei, prout uarij funt etiS motut feu partes Ãdei.de quibus pöftra clarius-Vfitatip f'me tarnen eis pro toto credere pTatinHfcwrt ponituTjinuenitur^ inquibufdam prnecipuimo.-uuntilocis, ex quibus dodnnain de fide Apojioli expofucrunt. QHrfrf opemepreciu erit hoe ip/iwjl
I torbum eà diligentius explicare^
Qttöd autent ufitatiÃime fignificet ctedere.te 1 lianturhac cxempla.GeneÃs a-s-^ifiolutum^ ffl coTeiits,qMa nö T'xixn credidit eif.item Efa.x?. RoiRao.'i''i3klt;!-an Omn« qui credit,non tonfun..' 4ct«r. kfin üenejay. pxiKnA Et credtdlt t« DO
4 tninuiHf
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIAïA pars
mnwm, de imptaniut lUud ( fcilicet credere) ei di tufïiciam. Ac alia loca (jMmplurimd.
Htuti! ucrbià luxtd Stoicoru praceptit etymo logiam (lt;lt;\MA lain eil hiphil,utgrämatidhebrai loejuütilt;r,fen in tertia comugatione) diligenter ex cufferimiii,inuUani etiaitt in ipfim rei,ut Jjgt;ero,clt;f gmtione promoiiebimm.
Quid amä nbsp;nbsp;Verbuin hoc in primo thcinate Ama proprié Ã
iigititicer. gmÃcatfidum.ueraxfinnum ac Habile eÃe, iit le guur 2,. Sam.7. Tûkïi CT conjlabilietur domut tua in perpetuum corain teÃolium tuum 'i'^Zifir' mum eritufc/; tnfecuium ubiuidcturidemÃgnifi^ canpe pMer 'jtjixj e^ufJeinÃfig.-uficatioms tiocrs r1je.EcPfai.7S. Lt cor corum non fut Ni-clion firmum cum co, er non i'raiAi.fueruntÃabi les in fcePerc eiics.'VbiiterZ hæ diite uoces in codé Jigmpcato coniunguntur. Accufaittur enim ludai ^niid non fucrint codantes in fcedere, nccea Deo priejlucnnt nbsp;nbsp;nbsp;poÃici.i cranedd cÃ,^illumfolu
proucro Deo habituriejjent. leremi£ i Æ. Ettuci mibijicut aquje qu£ fà .llunt,çr non laîstça jirm£ pcrmanlernnt. Sic Hum.i i.dicitur ÃAofesfertttaà dt(i.Sie equot; lt;.Sam.i. dicitDotninusiExcitabotmhi faccrdotcinÃdum-.oinnia qu£ cgo cupio,qti£q; nti nbsp;nbsp;nbsp;Æ
bi prohaniicrÃuciet, CTtcd'-ficabo ei doniam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
slabdc.ltan t.Sam.n.dicit Achtmelcch adSaulc: Qnis cf inter omnefferuos tuos YPiiti,idejl,fi-
DE VOCEFiDEr. . «
Dauid^ItemEfai.n. Figâem»cÃMui/t
^^0 ItiKS Æ rrao ac ftabili. Eadem quoij; Ãgitific^i ^âlt;gt;gt;Kappc[li(tuyDeuffi(iclif.Deut.} i.et t.Cor.et ^Ã^lt;^\i.'eideli4 omnia opera eiitf, qtda pt uerax» ^iâtfwspromiÃii conÃans,eaéj} qu£ dicit,rata fa irrita eÃe non patiatur, Atlt;^ hadenm de
^ilt;e uoce m prima coniugatione.
S V N T porro apud Hebrteos uerba auadam, QiiorüdS in prima eaiugationeÃgntficaM qiialitate a- uerborum ^jM,uel motu praditii eÃe. in tertia nero pgnifi- heb. pro'-«ntcdwi (^ualitatc^uel motit alteriia ind:cio tier- prieras. lâii Cr a/feueratione alten tribui,ut pny in prima ^oniugationc ÃgniÃcat iiÃueÃe,X)'ââyvn ueroift ^trtia coiugatione (igniÃcat iuüiciä alter! tribuc^ ffgt;iiiÃitreputare,ab/olnere.Sic yvj'y impiiaÃiiti condênauit.Horü uerbcru te^imonia na
»tifcribojÃi, f^'f^Ã^â^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;crebra. Item znti mé
mcndacif arguere.ut lot x .S.c crEfa.
sp. legitur â'X'quot;onâa gt;nbsp;qui peccarc Ãaunt honù-^inuerbo,cr arguent cm in porta iHaquea^ btiit(.id eil,qui tribuut eiui uerbii peccaiü/eu ca* bunitiantes eiui uerba,Et nvr'A deliquit,ç,''n!i',T\ P/ahno f. pronunciaiut tranfgreÃörem, coiidcm* iuiiit,puniiut.Hunc eundem bebraifitutn çr Prftv luf Roj». f. expreÃit bis uerbii : Cntemadmodant fer inobedientiam uniui bominit
(eccatoreicoi^lituti fumui multi, Ãc çsr per
a » otxdicuf
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PARJ
obeJtentûm uniin luüi cotiflituentur npnr* tntd ti. Et Eom. e. peccatum condcmnauit depeccato t3â'Witn Jd tÃ, nonfolumcondcinnauit,[ed etiant (per metalepÃti Uel fynecdochen)peccatum coth demn!ttutnpu)ünit,interfecit,dboleuit.
Si militudo nbsp;nbsp;nbsp;Nee ita tarnen muit urn dtffèruitt hitc uerbti ab
horü ucr- atijf Uerbii huiiu tertio coniugationis. NamÃcut boni cum alia tterbaplerunij} earn (judlitatè uel motum,tjuo alijs^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in prima coniugatione quempiäprteditit effeÃgni
ÃearütÃn hac coniugationem alium re ipfa tranà fundere dicuntuir,ut ao* bonui fuit, a'ü'n bonit fecit alicjuidiUt lerem.r.Bonat facitetdasueüriK» 1W' reilui fuit, vsyn dir exit, b'^imagnusfuit, ^â 'â '30 magnum jicit^'awi fapiens fuit.âc''Z'nt\flt;t pientc fecit,furrexit, i3â'pn excà auit,XiVgt; i iacuit,:i''^n}nlècit «rfclt;rf^n''nn n'n â 'ann n^n l'asn y^tlÃc h£c uerba tüam (Qualität em,(jua all nbsp;nbsp;I
^ucmpreditumeÃfe mprimaconiugationeÃgni-Ãcarunt,in hac fignificant m alterü transÃrre,nb re, fed teflimon/o fuo ac ucrbis, ut pny iuflutfuit, p'nzh tuüum Ãcit,nonre ipfa,fed iudicio, ucrbis er afÃertione ÃtaiuHum pronunciauit,abfoluit, Eà enim uerhum forenfe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ i
in hoc igiturconueniuthiec omnia uerba,i]uod
id t]uod in prima coniugatione meÃe ftgntÃca~ j i bant, in tertia m alt er um uel re ipfa, uei uerbit
transÃrre figiuficeut.
DE VOCE FIDEL r
Eà autem pmilitudo qult;tlt;id dut cjuod e/l fxifk Similitu-^ ^^'gt;^lt;jMd,etuideriexiftere.Quareelalilt;elingult;e do cfle K ^âtpent locuttonef huii^tnedi^utLatini dicut trtbue uiderù â¢â f wtutS, qua phraà tun mteBigüt uirtutë alicui tp[lt;t dare, fed iudido ac affcuerauone alt eri uir addicere. Sic Gerinam c^uoc]-, dtcuiu, Ãimb ^'gt;cben,zugt;n lugner machat,ctc.Sed fludio decla *^«di hunc hebraifmum longitu à propofito dtjcep point, lam ad rem reuertatnur.
^âcutigiturm quibufdam uerbis oUcndimia ae Oftfditur ^^tttiUtfct/icetm prima coniugatiotuÃgtufi- pr^cedeni quempiam qualitate aliqua praditum elÃe:m j) prieras itrtiauerô eandein alteri iudido cj- a/feueratio- crin uei bo ââ«/fo'ii« tribui : ita cr in vtaWn credere aed- hæcmin
Nam in pr;ma coniugattone (ut fuprà diflurn effe. ^^)lign(ficat folidu,firmum ac uerax tjÃcrtn ter-iin Mero,id efi in hiphil, figniÃcat ueritatem alte-ti'ibuere.Efl^ hoc ucrbum in hac coniugatiotu httione etynwlogia finulimum latinic locutioni, Iribuere Ãdemhomiiü uel fermoiu, pro credcre. Hamalicui credere, idem eii quod ueritatem jeu fidelitatem ei tribuere : noncredere Deo,eil nun iacij Dcam arguere. Ncc cfl m ccÃe^ut hoc pro^ lixiitt probcmuf, cum cr à prinapio quadam e^ xcmpla indicauerintus,cr altoqui paÃim in ucte^ fi Idlanwntofintobuta legeiuf.quin zj' in noua â qiuedam inucmaniur,ut loan. ». Qtu accipit ciut
a i tdli-
PRIMA PÃRS
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te^inumum.obÃgnauit, quod Deu-s eH uertlx.^x
K ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;freÃit er Pdulu4,fcdali(juà tocopio{iufhunc cutt'
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;denthebraiÃnu Row. f.Ditns Dcoglorii,crcer'
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tó perfuafiK^quóJ qiuponicitin efl^poÃit etià pra
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãjre:iJ eR,firimtcr credettdo tribuit Deo gloriiäit
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ucritatis ac omfnpotentiæ. Sic opiner er tSud i.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioati.i.mtclligendii:Stdixeritnttt,tto pccatuimM,
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mcndacnnÃcunu^ipfumtCr ferme ciufnetieflitt
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis.Deiif cnim per fuum uerbum omnes peccuti
arguit.qui igitur negatfeeffe peccatorem,nettere dit Deo, er tta Deum mendacij arg^uit Atem. i. iodtt. f. Qui non credit Deo,i»endacc fecit ipfum, ejtud non credidit in teÃintentum quod teÃatus efi iieufdefiliofuo.
tiouerbf' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y'amrt credere,priinè) ac '
Hremin âPP^â^^f^ââ^'^^â^^^^^^oriiemdndatorüacpro'
miÃionit duunaru, affentirijit ium dtäü exS probatü . Deinde etià figniÃcataffedits
Ac inotttt aninü earn nottciS cofeelt;uentes,id efi,mt tumnünarS, erfiduciantpromiÃionum. Ctuodut ualtdiuf probemuitprtmùm uniucrfalem quandam régulant de uerbii Debratcisnoticiam fignfieaitti I kif po tient Ui ac coufirmabtmui, deinde er hoc uer / bunt ad régulant accotnntodabimuf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
Regula de Pleraepucrbanoticiæ apudHebraosnettfolii 1 uerbis co- ociofainnoticiam,fcu{olainnoticiam figmficattt, gnifionif. fed ctiamfynecdochicc affèdui er aclioncs notb
ciattt
DE VO CE FIDEI 7 ciittneonfetjuentes feu uiuam ac cfficacan noticià «ni cum fuis effeâibat.
Katioregullt;£ ex ipftrc: natura fampta hac Prima ra-ffi) ijuôd noticia rerû agendartl feu honi^ii,iuüi tio régule, tcutilisfcuçut CM alieui nonunaiit)praÃiea^tjunt ex ipfa rc Kalde coiunäie cum )tU}tih.uoluiKatis afj-eäib. fumpta.
geueranr, c^ita de caufa cy Socrates uolcbat Kirtutes iÃc iwtcias.et Ariü.o^Ethic.docet corru ffot mores euerterc pradiicM noticias.Ob häcigti Keliciarü praclic.iru et metü cordis uicinitatë )r,o l b traf tu hac uerba à nocicia ad motum uoluncatis tranfeunt.uel etiam uirun^ compleëiumur.
Sediam exemplis regulam confrntemus sgt;ây'* Seeüds ra^ tU)Uit,Pfal.primo,Lominusitouituiamiu{ïorum, no abexe lionfolu ipfam cognitionem(jgnifieat, fed ctiam piis, twticiam confe^uentè, nempe quod ei pla ceafà tem aHtoité, nempe lt;]uod utam jeu uità p:o-ftinitueaturac,ptcgat.Eiufmodie/letillud Ioan. cii,Cognofco oues mcasütenii^unq ne-ui nos [i\att. r.ty 2.Cor. f.Ckriüuspcccatu iib iwuii.'Ei P/al.
s-IIxaltabo eumiCiuomam ncuit nomen meÃ.Efai,^ S3 Scruus mens iuftus noticia fui iu^ifieabü mul-tos.Sic Nahum cap. i .DKj nouit f dent cs ipf. iton r\'n-\uidil crebro motusanimi wifionemleguemes fgmfcat,ut uidcrc mortem crutdcrc bona Htcru falcm.Pfal.ns.Et Pfal.io.Certeu'Hics,guogt;ùà la boré ydolott tualficies.Pt Pfal.n.Numcraba
, A 4 oni/:i4
9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PARS
0fnma ofja iwa, tpft aut intuiti funt, er uiJeruni} id eil, magna cu obledatione jjieilaua-ut. itë uer hum rejjgt;icere toties repetitü, uel maximè conÃe* tjuetiies noticiâ motiuÃgnificatjideü, curare,tue ri, erc, Item vo'iâ iudicauit,non folü caufa cogni fionem,fed etiam cxecutiQttrm,feuaäionesfeguen t« /igmficat,nempe pumre,liberarePoteA plagt;u pluribitf exemplis hjecregulaprobari:uerimui tandte prolixitatüs gratia hoc tarnÃcere nolumtu, Gquot; aluKjui de hoc er alijs cjuibufdam hebraiftnif fgt;ropr(am traäationeminilituimM.
Hailenui i» alijs ttçrbis notiche probauimus re gulam,quam(uperiut pofutmui,nempequid uer-ba noticitt apud Hebroos non folum çognitionem, fedCTfffeà ns notici^e aç motus earn fequentes, ftgnificent, üunç çr de Hieemin credere proba Teftimo« btmuSiCdequopratcipuiagUuryÃgmÃcarenen nia lignifia foluÃmpltaterajjentirialicuiusuerbisjedetÃdu otionis âi^tm ex iOo affenfu generate in pronüffa, quibus Hxemin, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fionuithabere. Mic.r. Nf trfdflwn« crçdatif
in focium,nc conÃdatis 'm principem. Vbi idemft-gniÃcät Hiecntin er 003 cre dere ercoÃdere.ÃO tum enim eà uel faltem mediocriter uerfatis 'inf4 cris literisjatpiÃime tdé did in peÃeriori er ri hemi{}ichio,ueritatis tantu uerbis uel forma ora tionis.Eodem modo comungfsntur hiedu^uocef 'Pfalttf., 7S, Ojioniam non irtdidtrtatt in Dfunt^
DB VOCE flDEL ,⢠TT fun funt conÃp in falntcm eiu^. Et lot jo.NS
in eum, (jtaa multam eil robur eim, cT ^'fltntjues ei laborem tuülNunguid crcdcf in eutn ^fèd reducet fernen tuam.et fruges areg tuæ con i^fglt;ibit^ltein t.Par.i».Audite nu ludtt habt ^f^orestiieri^alem. Crédité in Dominum Draw
confifletiildetit uerbum tyquot; Dan.^.eo ^fftt modo poft tum inuenitur, mp qubd propter ^eldaifmü eil nomuhil immutatMn.Sic enim le amp;f«r;Et edttäui eü Daniel de fouea^nec erat he llt;omeo,quia âiâ^â^rtcredidit w Dc«« fuum. Sie l^chab. i. dicit Mathathioi adplios, Rnaniat, f^Zitriaf,Kifacl,credentes libcrati fuittdei^ Sk.ct addit,Quiaomncs qui/perant in eum,n3 ^firmaiKur. ubi clari cernitur^qubd credere pgni f^atidem.quodpJere.Deuteronom:quoq; i?.cla ^(inhocfenfuuerbum hoc accipitur.Et pendebit ' '''â l*âta tua ante te,pauebis noile er interdiu,nec cre ^esinuitaintuant.id cÃydiffides feu di/perabif lt;lf Hifd tua.Talis penitus locutio er iob »itur. Plura exempla inueniri poffuni,in quibuf fcoc uerbum ita accipitur.Ego enim tantum ea col legi,de quibiu dubitari non pote/l quin hoc modo iittelligenda pttt.
Quad taiiiëaliquanforaruii hoc uerbü in hac flgniflcatione in ueteri TeilamentQ mueniatiir,^*^^ ^*5 5(Mm res ipf4,qUie ubiqs dHigctiÃim t inctdeatur^
US fidc«
»0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PARS
Kgnidcet in clt;iuÃ( eÃ,(jusdfcriptura nwltum utitter et alijt quim res gutbufdam uerbis alitjuantomiigis profirieÃde-ipfadovca refigntficaiUibt»,utT\'U2,rit)fi,miâ\, 'üXgt;V}, tiuf nnp ey al^s guibufdam, priccipud tarnen duobui primis^quorum maxime propria ftgnifica tto tfifiderejeu coiifidere. Nee dubium efl, lt;junt h^e dno uerba idem fjgmÃcent pcnttus, quad fie-pe VQRrt er Ac ut rem exemplis com frobemm, omnia bac didla idem fignificare ui-defuur,etiamfi fintdiuerÃsHcrbis expreÃa:utioâ anniifexto-.Qui credit inÃliu»i,habet uitamieter iiam.EtEf. is.Rom. le. Hamaamin, ontnii qui creditftwrt confundetur.Et Pfialm.i. Beatiomnet quot;Oh quicoriÃdutrtin eo.Et Ef.io.Scruabispa-fem,pacem,qujitdo in te Batuach coiÃ/um eH.Et Efai fo.Qÿtambulatintenebris, cr non eHlux ri nO3quot; CoiÃdatin nomen Domini, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cf
innit atur in Deum fuum. Sic enim ficilicet hbera-bitur ab iSis mails.
Nam plané quemadmodum innouo TeÃanxn to Spiritus fandtis remiÃionem peccatoru çr om ma bona polbcetur credent :iita in ueteri 'TeSa-mentoconfidcnti,quanquam cr credeiui.aliquo-tics/ed tarnen fapius utitur uerbo confidere. Ac per inde extgunt Propheta ere dere et corfiderc in Dominum Ãcut Chridlus cr ApoÃali prtccipuè ipÃitncredcreej'fident.
DE VOCE FIDET.' «
^ätiol}uiit!el!uer(ttatif,cjuarc 'mtrd3cn3lt;iz?â CiiruetiiS intulcandadodrinadefideChriÃni er ApoÃoli tt flamen-»ÃÃnt magt? t'erbo credere,prophétie uero tu rbo tü fiderc, Ãderc,eflcoÃderatione pietaiiiftudioÃhomimidi nciiä crc-^itiÃima.Eaenimp/ÃeÃitreäiuicognr/ci poÃet à eie, ma-^ottfenfui dodirittie noui et tieteris Tedamenti, er gis incuk guo^fj HOX tie res fideiÃeret mulio illnÃrior, cet.
liofior,cr certior.Quarepaucis eam expoiutn, Prophetie,HtDauid,SaIomo,EÃtiM,!eremi4f, (^fe^uetttes eo tempore docuerui»,quo doilrinlt;t ielDeofatii wtit fiat: necqtiifq admtdü er4t qui â negaret um Deu credtore cali er tnriC Deunt â ^brabdÃfddc et lacob^qui iÃrdeUtdt ex Aegypto fduxerdt,quiq; Ãbi nomen â¢rDTr'dfJiimpferat,eÃ' ftuerü Deu colendu ab omnib.hominibHS,qum ne idolatrie quidc tarn dubitabät quisÃt uerus Deus ^quomodo colendus.Cüigitur eo tempore eÃent prophete, non tarn neeefje erat eos notieiä incut-sore,que erfaciïior esi,e'quot; in populo à pie rifq; tenebatur (fed oiiofafeutncrtuaÃcutetno flroteniporc)q Ãdueiü in Deü, que e^perd fÃci lis,et ne quidc à rciiatisfatis preÃari poteft.Ã^d re eam parte diligenter et difcrtc inculcarut ?: o pkete,et itipriniis rfalmi,nufquam enimno cà ob Hut.Cofidite in Dno,fifiis fum,paratH cà cor eius Ãdcre,er expeilare Dnm,CoiÃtrnutur er coh-fortetur cot tuun},er expeda Donà num,
Ingctti
«» PRIMA PARS
Inge ns omniiio numerus eft locorum priecipien tium fidu(iam,dc mifericordiam D«, alia^ bona omma fidentibus promût cntium:quos hic recitare tumis proUxum effet.qtunquam ex biffe teÃtmo-' nifs uetui uerffo rnidta neibû abûulit, qutefeipe h£c uerba per Ãwlt;lt;re trà flulû,cum tarnen ntagû (mopriè per cotjidere traiis/irri poterant.
At tempore Chrüli çr Apoflolorunon folivin no extabat uulgo uera notifia de MeÃia.qui«po^ tiuseötraria 4 plerifq^ ludaü habebatur,utquà d ' KeÃtas uenturui fft non forma tarn coiuemptibili, ff cut uemtffed magtuftca,ueluti rex qui non Deus fft,fed homo-.non qui faluumfaceret per nurtem fuampopulum à peccatisifed qui Ãberaret popur Ium per aliquam inÃgnem ftragem 'R.omanorit à feruitute omniügentiü. Ad hac erat perdifÃcilis dodlrma de Trimtate perfonarum,qu£ esquot; alioqui aniea obfeurius reuelata fuerat, et culpa doäorü tuncpenè erat intermortua. Poffr emo erat ctiant /Ãargenda doärtna inter ethniccs,quibus(exce-ptis paueü) doffrina ecclefutaut penitus ignota er at,aut fuperflitioja uidebatur.
Quareualde neceffèfuû diligenter auditorib, inculcare etia ipfam noticitefide,Ãnc qua altera ne pcfides fiducie pland tradinö poter at. Prius f-uim oportet agno/ccrefaluatorem,poffea eofide-ft.!:qam ignoii eff nuUa cupido.
d
DE VOCE FIDEL t»
Obhà c igùur caupm oportuit eos eiufmoHi ucr hfidem ettrederefîgnificare, et inculcare quoi ernoticum cr fidudum difertè fignificaret, ii agnofeere böna per Euangelium humuna itneri lt;tllata,cr eit antpleilhac iRis frtà .
iî£c eà caufa quare ChriÃm cr A poÃoli rem ftnitut eandem.nempe uiuà 'm Deu Ãde alia uoce docuerint q ftepe Prophette. Qu£ ideo diligenter Non.' obferuanda cÃ,ne,cum uerboru aliquà diuerfitatë i« duobut tekametKM auditnut, etiam ret diuerfas fffèputemusifed utfdamutcrillatipfai omnei ftntentiat quie de Ãducia in Dr« concionantt{r,ad do^kittâ defidepertinere,eoq; reÃrendas effe, et Ãoritü faiidit fetttper diligenter inculcaÃe doäri
defide Deofidente remifiionè pecc^orû, ac omnia bona ab eo emenditante,eamqi d9-â{rinam ilt;in:]uâ extreme luceffitrü diligemifitmè m Eccle fia retinendam ej/e, prafertim cum tanta nube te Ãnunioru ueteris ac noui TeÃameiui jeptifîmut, fdpoÃca adhuc prolixiut exponcmiit.
Heceadè quoej; ejî caufa,quare uerbü T*cKn non tam crebrô in ueteri Tejlanwnto fidere figni fcat,q in nouo w/Toôft/', quôd nempe Prophète tun tantum hoc une uerbo fi dem Ãeofidentem iticulcaucrint,fed etiainalijt^à Idq^ multofrequi (Mt) magii propriè rem exprimentibut.
Habet quoq^uerbumli^emin,diuerfam coït- Vwbi
amp;T«-
14 PRIMA PARS
cniincon- {}ruäiagt;uminhitdiuerpsÃgnificationibitt.'KM Ãrudio. c-irn tantum noticiam Ãgmfeat,pier nbsp;nbsp;nbsp;cum dit
tim à parte pjÃeriort conjiruitur. Cum uerà e-tiam fdiKiam,tunc cum pratpoftione a in etabla tiuojicut cr uerbum nva CZ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«xM ^uant
diucrfam conÃrudtionemuÃtatüfuit,cr eÃiiiEc clefiagrieca latma,uerbo credcrc diuerfa Ct-
⢠' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gnificata tribuere.Sed de hit haitenuf. ià ad gre
C£ uocii explicationem tranfeamui.
Significa Quéadntodu de Hetentin dix:mm,itaplanf et no iierbi gr£cu^/srxÃ!lt;i(qlt;f mnouoTeslainétojcriptura wsraûu, nbsp;nbsp;ufurpat)no folü cognifionê ^ppriè lignifcat,fedet
cófidcre fgurate.ttcc id folü iii facris literis, uerü etià apuiprofaiw» autoret. utAefchinet contra CtepÃhontemAatim à principio fie induit;
eym j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃKCD^'n^'jiTai/ iJtov TO'itdssUt
Teftimo f Jlifu rjf,cfgt; Jli To'ts üxt vfx'if/^Hyi/ncvâs i-nia fignifi Jls/xiixij tjxfx^usuiy ia^vnj/wxf v/à 'iii/xäÃ/f cationis rü(i Um -rüti JtiaMai/. Itcf» Diodorui U licrbi bro lO. b JlsÃgxJlv't^is zci^at'cti// xxii Tfx^iys ^aUu, yevez-iét/Mt v'ntMi Um tx'is nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M'aient
yxStMs, xnUii]» Tc'ir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/xfTX tAuvâ-
/.iiM!. It ent LyÃoi in £ pitaphto: txïi dl' ovtamp;zi â¢iv^Mi 'ssi'J'tXlia-ci.VTe} UxItn^ 'eisidvrui) Uxtx çs^sviffxvrss ai y'fÃMre^ai Uxi ai xës itKialai cvxasyiyavaTd, N^ix;) cavxa'tit^avat x'aii aiifdlvquot; eay srwÿcr.ï.O-.w.Ef Ph9cyiidcgt;ff.âù ariTous
DE VOCE FIDEL ti ey}£/,kemtKac(i/iù 7i!fdi'f,ctc:
Alexis, à à // ifÿrv^H Tis,ùs (ome ânçOtrJlniiâ//
TitAà fà ixi tx.ilT! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tv^H.Et MeMder
U'iJl avril!,è/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cfï/nc^f'l!,WÃ7aV£ rifnv,iA,i
râfinxKi/j i/iüfi Kxrafi^éi'fi.Sic A.^
l'iS âf^pc in Polit.dicit proprium effe tyrÃ. et oli i^rcbi£,/iùw/7tfii(if/ Tc'iewi7O.û'is.Sicapud Plux ^âitchtt interrogatus Solo, rîyi- auderet gt;'(Ã/kre PijlÃrato1rejÃ5dit,rii yi^x, fe feneilu^ ^fretumuudere tyrantto rep/kre.
Pxtunt paÃiin apud bonos uutores exèpht î?« tiisuocis inhac pgniÃcatiöe accepta:, quarc mhil o!gt;inor rucelÃe elJe plura hic cogercre, teftimonia (xfacris Utens de hac fignificatione polka citabu fitr.Hiftleiuts de uerbo,ià de iiomiè fidei dicamus.
Notnêquoqimâ^'Oii.wîri!,fidesprintoÃgiüfi Be fignifl «lt; ueritatc et conftaïuià in feruandi'i paiHis, peut carionc agt; ff apud latinos.Exêpla fuitt paÃim obuia,ut Pftl. muna. ^s-pepiuslegitur. Priedicabo ore meo fidë tuam. ttf /î(/ë tuà in catu multo.Et fides mea ac miferi^ wdia mea cü eo.ltetn,Pfal.9S.R.ecorddtut efi be »ignitatispta; acfidci fuic.ltfm P.om.j.Nunquid iitcredulitas eorumfidei» Det euaciuuitf
Deinde figmficat fidem, de qua in Ecclepa lo ^ii:nur,negt;tipe quacredimus Deo,eoq^ fidimui,ut ^acuc i.[uihu â\nx\'TZiitzfide fualuuet. Nrf»fit knotieia,qua ctiâ damones habët,nemc uiuit.lgi turfides efi no folum cognofccre utcunq^ doürmÃ
»« P RIM A P A RS
cr promÃiones Euangdii,fcd cr ambttbiit ultlif mat ampleéii ac rutifeufidere ittit.Efute }f.Ete/ ntfidcs tuo tempore,potenatt,falui,ja(gt;tentu CT fcieittia, Ef Icrfw.r. eft gem qux iwnaudit uocem Dei [ui, cTtwn admittit corredionem : pC' riftides,cT excifa efl de ore ear urn. Item Ejaidt cap. lû.dcfiiùtfidemhoc nuidotPides eflflrmâ C9 gitatio, tjuod [eruabis paeem, pacem, quandoHt te confidttur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Dcfinitio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Efjet fane hie lociu pro fuapriellantiadignifli
fidei Efai. mui,quiQr copiofe declaretur,cr poflealoco de x6.txpltca fliutionisfidci ( qute hicreélê comprehenditur gt;nbsp;ta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poncretur. Verùm ego eum iam breutter (quant»
fieri poterit)declarabo,cr interiüa grâmatico! expiicationis teilinwnia coUocabo.
At primum quidem nemo negatepoteÃ, qum iUud caput fit prophetia de regno MefJie.Dtin^ de obferuandunt eji,inflUM integram cantilenam de ea re: in qua cantilena, fi diligenter ordinem fententiarum obfcruauerimus,/iciliiu uerum loci fenfiim animaduertcmui,
Prtmuminquitfln dieiUa cantabitur canti-cum hoc m terra luda. Vrbsfortts eh nobiifialu ( tern ponet murum CT antemuralc. Hie priinH Pro phetacondit ciuitatem quandam munitifiimani, tutqi non efl periculum ab hoflibia. Per bane ciui late figmficat uerà Ecclefianiiid eÃ,coetam Deo
uerd
DE VOCE FIDEL ly â¢Wep/rfce/KiuM« ex ommbui gtntib. coïligendü. Poflerf dicit,Aperite portas,inirabttgen{,ete. In c/ua parte non efi lt;iubiu,cjuâm dues in banc ciui tntem adfajcendi nonunentur. Tertio,cjuiano n cfuiuis tentere bac duitafe dof llabitur,proprias ejuafdam notas eorü cjui in banc fiutataninfcrtbentur,depingit,in(]uieni:lntrabit gens iusla feruansfidein.Quod Ãdem lego fctjuor inultorû dodorum fensentiamtet non dubi.o ijuin fecmJum ufttatum bcbraifmum pluralis numerus profingulartponatur.Prædicit igitur,fore illain â gfwoK nempe tlla tul}icia,de lt;]ua Paulus I Kom. J lociuitur: N«nc Kf . 0 fine lege tuiliaa Dei pstffit.id efi,tulhcia fidei,c]ua iufitficati pace ha^ bemus erga Dfuwi. Sed non elliam noilri indé n fl batte uocem prolixins declarare.
Dff«de dicit feruaturamfidem.Perfidembie non ed mtelligetidafides,t]Ute tn contradthus re^ simrttur,cr in politica foc; eta te cd necefjaria. Niim per earn non alcribitur tn eoctum faluando~ fum-. fei eaficies de qua dictt loannes, quà d per eamfilii bamus.
( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quarto fequitur tant,Cogitatiofirma, cuoi
feruabis,etc.Qult;e pars procul dubio cfi prlt;ecedi n Uiim,uocisnc:?:repdei eaplicatio;aiiocu. baejctt tetuu et non coharebit praced(niibus,cr p'^cpe nwdtttn nibdfigntfieabit.Frotniie crit pratcedèti b bus
-I,? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PAKS
QNiithocn htiuum pcrf^epc à pud hebroosfiibintelltgcndum deficit,ut koe modo cohære.tt tcxtits:b!trabitgèl iH/^a,rctii!eiisfide:n,gu£ eü cogitatio finna,c]uod cu^iodies piteem.bitcrpofto ^:3,id cÃjCjuèd.ni confcntientibui nwltn dod}ii,h£C particuU fiCpi co nfuetudine h ebraica deefi.
Hoe modo aceipiendû effè hune loeu eûm ordo fentcittiorü^tum textui ipfie eonuincit. NS altoc/ni pi'opemodü nihil fignifie-ebit. Proindefieeritto-tiM lociK legenduf.Mrnbit gens fanditretinensfi dcin,^U£ efifirmJeogitiitio^cjuodtuificiUcet Dne âDeuijferujbii paeë pjec (id efi uct à ac perpetuS p.tcc auÃmunduidarcnopote/l)ijuutido inteeS fiiitur. H/e ecrtè [enfin ey fideieh twänsyc!, id cfi,co[onlt;in5,cr omties huiui locifententidireâtf fime copulat. Primu enint deferibitur ciuitM Cë C' iâ.n ebmodafid efi^ueruEiclefiayinquâefipuitnge liumpoteittiuDeiadfjlutcinomnieredeitti.De-' tnde figfufieantur er aues in kane eiuitatem in-fcribcndi,^;â eorum pra-c:pUit nota, nempe fides. Tertio additur quidfitfides. Qjiarto diligenter hort atur propheta omnes ad banefi iem Deo pro; dlanlam.Addit GT promfiioncs, quohancfidccS firmet. Ciuoniam in Domino edl auxiltumperpetuum. feu, ut euidam dodlifiimo uiro placet,qno-fiiam in Chrijh efi:perpetuum auxilium.
Sitnil
DE VOCE FIDET. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f9
limite eH huie defifùtioni er ilia pJei iefcri^ pfioPfalm. lit. ParatumeHcor eiut coiifidcre w Com WjCorroboratü eft cor ciu/s, non timtbitj üc.uà f}cut kic in tfaia ejl T^tD quot;\s'' firmata ^»lüatiOjfïc in Pfalino cH 'sh'^^ri^fulthm cor^ cor. Atq^ hiccpo/junt ejje uice icnertSjidei.S:queit(ia neró(id cü in cfau,quoid 5 pA ê,qn.tniio in te con/iditnr.^ in P/al ^,Con/iiicrc tn Dontinicnt cr non timcbic do^ âne uiieat in inimicis fuit, fciltcet,optatum tucn-poj/uiit effeloco dif/irentia nel proprij ^et-Seddehishadlenui.
Verà minnouoTcflanuntocilaliquantoh^ec Dc fïgnifi ixncufitatior inhacÃgniÃcationc,qtntteteri.vn' catioiie ui Ãciliui poteà hunf uocabulifignificatto ptabari. Ciuare cr inde locos aliquot atabimus, Sâlt;ilâ.o/kndeigt;;uiÃdeÃgnificariÃiiuciä.Priufqiiam lt;nitadipforum locorii enumera ionem ueiuainm, ââ^ilefortaÃisfuertt et argumenta qua dam in h.ic Ãntcntiain perpendi,cr cruditorum hominum de -bac iioce luJicia audtri. Argumenta Ãint hac.
Ifi«etenTfyi(lt;mfrt{3(lt;]«od eà notiÃimii)Ãerb Tria arga P^âelt;'amultutninculcatÃduciaminDeam aceiia mct;ra fjgt;ù ^0)«()5ioneî,cr pollicetur conÃdciuibiK in Deuin des fit fida («torrmDri.itcomnia bona.Ccrtum autcin ejtÃn cia.
w parte doârinam non elje immutatam Chrifli Printum. tfinpjre.igitio' et in nctioTicliamcntoÃiuor Det, '' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bi renuÃ-
'*⢠PRIMA PARS
remiÃio lJeccatorum,alia^ bona accipiuntur per riufmodi quendam aniini nwtum, cjuo Deo Ãdi* mtu.Qjucum alitn effe nö poÃit ijuimfides(huic enim noHum TeRamentum renuÃtonempeccato ruM,cr aha bona poUicetur) fequitur neccffariö, fidem effeÃduciam.
$ecundu m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e^amento nullo admodum uerbo tu
bemur DeoÃdere, nià forte uerbo credere; cum t]uidemnonfitdubiüt]uin longimagis hicaninti noÃrimotiii erga Deü in nouo Tcflameitto exigi tur,q in ueteri.guia in eo uere et Deits pla(atu^,et ttera omnia audttorib. per £uangelium oÃerun-tur:t}uodeinumplacato Deo uer^Ãdere er pof fumui,er dcbemiM.Proindecüaho uerbonondo ceaturfiducia in Deum, er tarnen earn mahlt do eeridubium negt;nÃt,neceffecdiperhocipfum uer bum sj/7lt;füai credo,Ãductam doccri: et hoc uer^ bumm7!fVMfeu credcre,nonfolumnoticiam hi^ fioriiCyfcd er Ãductam figntÃcare.
fertJum. nbsp;nbsp;nbsp;O^nes Chriütam debentquottdiepetrreremif
Ãonempcccatorum lt;t Deo,acÃuoremipÃut.O' mnes'qia uoluitt uere o) are, debent ( pracipieme Ãceis Cbrtjlo Maret 11) credere quad ea ^Hiepe tunt nanetfeantur.
Igitur plané necefje eà omnem Chrifliamm crederefe naélum eÃcÃuorem Dci, er non dubi tare deDctergajeuoluntatetÃdfirmitcrfidere
t»
DE VOCE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it
^itinqudm pâtre benigniÃimo. Qjià d à (juii duf ^itutjis proliäo indicatfe no ueri orajJe Proinde ^tiiitdoijuidè Chnflui ipfc mandat,M orantes cre ^tntfe exaudircçy nemo uerè orat,m(î qui ac^ exauditum,et naäu remÃionem peccatoru nif. riccrdiam Dei,quam in oratione pa tuer at: 'â^(effariô planéÃeqMtur,firmiÃmeÃdendii effe ^^o,cuiiti Ãuorem per oratione naà i Ãtmai,atqi fidem efÃeÃduciam. Sed lam Cf eruditorunt ^oitiinum irrefragabilia teüimonta de huiut uo~ ^^fignificatione audiamttf.
^â rafmuf er ^data uiri cum alijs pluribiu no Setentia E» ^»ibiK laude digniÃimi, tum er Graciielingu£ rafmi öC ^'gt;llemiÃtmi,affirmaiHbancuocem,ncmpefidem Budari de f^pf in notioTeflamento poni pro fiducia in fignilîcati-^eittn.Erafmui quidem hoc fa:peinAnnotatwni one fgt;lt;ttfacit,utfupcrcap.i».ad Hebroos,er älibi-Su pfc i.rfd R.om.inquit:Yidem frequenter facreli-tera ufurpaitt pro fiducia erga Dt non md tum différât à ffgt;e. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Budauf ucro in CommentarijsGritcie Ungut fc fcribit'l'ides non modo credulitatem, fed et rei tompertt explorataq; fidiiciäfignfficat .Et pau io pö/l:Kos autemfidem rcrü diuinarà uocamuf, Id principes Theologiuocaucrüt,taemi^gt;ja/iv.H4 äenus Budtuf.Ex hoc loco uidemus,Konjolum l-pfumBudeitm, fed elià principes theologos fenti
b t re.
it, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIJÃA PAR5
re,lt;^uà dfides fîgnificctfidudam Hont eititiiéiitit piopriè fiduciam Ãgmficat.
Teftimo- nbsp;nbsp;nbsp;Scd tam ipfos locos iwui Teftlt;imenü recenfett'
nid iignifi procyldudo o-untccrtiÃinuicfles de(i^ c.!flt;oins mi gwficationcbuiiM uocis.Citabimw ai/tnnpromi-^iagt;,âexno fcuèlocos,inijuibuscfi KCMenm!lt;^Jsfidcs,cs-1~ iio Tefta- pfum uerbum â miçavap credcrc Nam eadem res mcnto. tttraq; didione fignificattsr.
Defini tio ApoÃoltisad Ucb.it.clard afprmatfidcmclfe fidcj Heb. cxpedadoncmrerumÃierandarum.ExpcilarcaH ï i.fxp j'ca tan bona à Dco, cü idem qitod f direeo. Nam ta. qu3duox{r7[:sr.xa'it,quieibicftÃgniÃcetexpcäa vTsäsracais tionem,po ââ cfl ex tertio capite ciùfdè cpià he pro quidfigiii barisabiciiamhortalur Paulus adfi-rnlum Deo, cr d diffidentia dehortatur. Itc ex Pfalin, i o. ttbi
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Septuaginta pro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod fÃem cr cxpedla-
tioiiemÃgmÃcat,uoce v-noxx^ts utumur. Quan' quam cc Polybius probatus autor Gr£Cie Imgute uocem hanepro cotiÃJemia accipit, cS fcribitHe trufeos coiÃdentia c?quot; audada Coclitis effe percul fos. Sunt autan hæc inter fc coniundiÃima, certo expedare aliquod honum,et tUofiderc. Potefie- i tiamexipÃusuerbi ifirvt^ietymologiahiccÃ' i gmÃcatio perpulchrè crut. Quare ne pigeât nos pauxtUumin huiusuocisexplicattone immorari: Spero enim dus bonam cogiutioncmmultumlth (is bute toil materia: allaturam eÃe,
Np
DE VOCE FIDEL
Videtur aut propriety primariè pgnificare, ' fudcre fub gram alicjuo pondèreÃdre,aut irrucn fem in te molem audere humerii excipcre O' ex pet}are,ut Plutarebiti inCemctrto tnqt, ^enune boffium vipi^ie/icvcy expe£lante,fed fugienttbui Oquot; deferentibu^ ctuitates,etdlio(^MGrieci v'.ri?-x TiKiiv eivm midtem nomtnaitt:,lt;iuiaudet dduetneit temhofiem expedidre. Sicut Codes folus audet ^etrufeorum irruentium inpetum expedare, Oâ iv fe excipere. Eade Ãgnificatiouis origine etgr£ Cttfli V7i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ed compol:tum((iucd etta ftepc to
fidenter exped o Ãgnfiiat)ueiuti fi dicas, Audca manerefub illodduententipodere.acfape admo â da vTre^eeii proÃâC O' expedatione in Btblijs po iiitur,ut Pfdl.f9.'Vbi in eodc uerfutan^uamidein /i^niÃcaits jCUiM vTiéç'as^^e coniungitur, Itcd piCv /iM ùii'AC^xais p.» lOdfci ffi è^î/j.bn quo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/tupoiiUiK SeptUd
!intdproââr\'ââ\'!?
Poted uiden ct Germdni'cH underÃeken eadê ffymologi/e rationecopoÃtü eÃe.SigniÃcdt cnim ftdlud uerbû oudere aliquid difficile fi^dpere,ac ueluti adueniciaem diffiailtalem expedare, jub tuts pondéré darc,camq; humeris excipere.
Hec quicquain nobis m bac expLeaticne dtffi.» cultatii ex co obijci poted, q, obieda futt dtucrÃd. ^pud Pdulît enim ÃgniÃcari reni bonain,qw Ãde b 4 cxpc^
»4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIÃÃAPAR5
expefletur. In Coclitis uerô expeilätione lipui Polybium,et in naiira etymologie explicdtionef fignificari obieSlunt dliquoJ grdue er molcslum. Ndm in co oinncs tjle jignificdtiones conucnintttt quod (tgntficditc difficilcin expcädtioriem.
Sepe enint non eü minor difficidtdi expeädre difficuUas pronuÃiotus diumd(,qudmgrdue dliquod pondm in no! rucns excipere cr,fu{iitKre. ciÿdm difficul tdtem ódtefédcu! etidm imdgo Chriüophori exprimer c iadetur.Qui citm fuent tdntufgtgdf, td-men tdittiüum puerum,tdmq; dinabilem, cu tdntd (iifficultdte gcÃduit:itec eum tdndemgeSare po~ (laÃet,niÃfc drbore qudddm, nempeuerbo D«, wx per Ãlicem expeóidtionif euciuu flores pro^ duduro firmiter fuüentdffet.
ProÃdononcum mdiore dnimiiwleÃid Codes expedduit impetumboftium infeirruentiH, quimlÃdclitd: ad ntdre rubrum illam liberation »em,quam eis MoÃs Del nomine poBieebdtur, cum clamaret ad eos: Polite timire ;Ãdte,er td-debttisfdlutem Domini, cyttdrccumÃttantahii ins Vdosréaeais difficultds,pduciÃimos ibi coitfli-tiÃc ex eorum uocibus de/feratione plemÃimis d^ nunadiierti potefl.
Ac mihi quidem(ut obiter anini mei dolorem in dicem) profedö iam udlde liberet idoru hominii ucl infcitiam^uel cacitatcm potim deplevare, qm eum
DB VOCE FIDEL if fttw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejje tantüiwtiditm, putant
fide nihil facütui ejje-.ac dtcuin perfacilem fore f4 ^tem noÃram, latiÃmamcj; uiam ad re^nuin ca-tantu pér fi lent nos faluari credendüfit, enmnec Ifraelitje uncfuam,nec ipfe Kiofcs femper, âUl etia Apodoli falls firmiter Deo credere potue i^uiyijuaniiiis tarn multis,tamfrequentibiM, tamlt;]f luiriibilibus pTjefentiæ diuinæ fignis adiuti.
Sed omittamuf inutiles lachrymas, ac perga-^ â¢quot;w Crhoc teüimonium fetUeittiie noflr^ explica ifjCr plura recetifere.FortaÃis enim ucl horu âopia aliijui tränt Dei timcntes admoniti mcipient itlhiufenttre.
Hoc modo fi uoctshuius etyntologiant confide^ lutterimus, aniniaduertcntus Apodlolum (uti fielen
Spiritus fanili organum decuit) defiitiuiffc ft dem tali ejuadam guaà ntilitart uoce, qua clariÃi^ »le dcnotaretfidcnt efje ciulnwdi animi Chriftiani (oiiÃam robur, quo ludie ttir contra omnes tenta-^ tiones diaboli, carnem, nwndum,omniaq} Chri^ Planum hominem oppugnantia, quie plur.ma er Maxima fuut : quin er corWrd mala coiifcientiam, iram Det, dilationem prontiÃionum, ac (ut ita di-eam ) contra Dcum ipfum, ficut lacob Gen. t t.. im geauiÃiino rcrum fuarunt dÃcrtminc foltis tota no de Orans luéîaturcum Deo auxilium differeiue, fe opitulaturum diÃtinulante, ac tandem per-b f tmaci
ia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRÃ.MA PARÃ
tiiMci fide ui Hor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potitur.Muicfingulan
luiite poüea non diÃtutilc fuit certameni[lud,in ^uo Cananxd mulier fije pertinaci inHando Chriüunt uidt.
Enndent uer£ fidei cd't^yaao Cf Petrut t. tdp.f.crPäulus Eph.s.exprimunt^cttrn Chrifiij num honünem pingunt uere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çuendÃ
Aidccm,(}ui tarnen fide ilet,lt;jui(]; ft auodamfideilt; fcuto ld cfi, feptcinplict tambene muni tiK, Ut eo omnid tela ignitd didboli tutó excipere ac extinguere poÃit, eog^ contra cmnes dtabolun fuit Ui dc nnpetui utâor euadat»
liocninurum fcuto,id eü^in ChriÃumeonfiden do mundui uincituTf cr olim régna à fanilif uii ii expugnata funt, cromnes dlilt;eres pratclarège-fâ fia,qua ad Hehraos ii. cr paÃim in facrislitcrii recenfentur, Sed dehoclocohaflenui.iamadalio rum teÃimoniorum coifiderationcm tranfeamut.
Alia tefti^ Ad Eph.4- dicit Paulutnosperfidemaudere monia. nbsp;nbsp;nbsp;accedere ad Deum confidenter. Qtfa ualdefigntfi
cantifidei defcriptione clarc oÃendtt Pdului,fidé efie lilum ardorem à ffititu fanâo excitatu tn cor de noüro,quo clamanius Abba pater,et fic de Deo omma bona ncbit polliceinur,pc ab eo omnia bo-' na expedamui acflagitamm, tanquam à patre be nigiuÃimo dileâi liberi. Cuiufntodi affeduijeu ar dorispotiufuiuum exemplumnobii Cananaamu her
DE VO CE FIDEI ,y
oh oculos exhibc!:quje cum fiderct ChriltoÃ
de fo ornitia bona poUiccretuTjintUn! modis re pelli i^oterat, cjuiti pcrtinaaÃime ab co opc flagt ^^et dc guaCi rem débitant exigera : ccrtoq^jlbif »idld habita rattone fult;e indignitatis, pjuaderet^ l^elfe impe^raturam ejuodcupiebat.Eumporro 'â¢tdorcm ChrillusappcBat magnamfidem.
item Matt, ^.ChriÃui appellat fidem iBam co^ ÿtationem hamorroiÃa, qua ilia fibi certo perfua ffdtjindubitateq; jÃerabat, Chri/ltim fibi uatc-Minem effereflituturum^p ucl Ãmbriam eiia at-^i^erit.quje expeâatio nequaqiiamcratfolano-â^!a,quod fit unuiDcm in tribus per/bnis, erc,
in diabolic Cf impijs cfl, qui non acce-imploraturi eiusauxiliumtnecabeo quicc'Uani boni expeSlant: ledborribilder eumfu ^iuittydc oderunt.
Pofjeitt fane hi loci abiindè probare mçrif^fid^ Pliira fefti fignipcarcnonfolumtioticiam,(edetiamfidueia. mcniaad# aim age addamtis plurc: ddhue,utueLficad,gt; duiitur. nafarios ucrain de fide do.âlriiiam oppugnantes
I conuincamui-. ac fiqtiidcm cos fanare no pofiuntuSf filtern tya: 'f/eiTdiiiaw/ieii cùnisi.
Straeh j i.legitur, wtsfcvave ov idlû
fiu7rfif),id cfi,ne fidas uiai plana:. Mat. o.appcllat Chtiflus iXeyemsriMi, id cfl, modicam fidem, feupropemodum nidlamfidan, dtffidcre de Dea, gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^uin
i9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PARS
quin fît nobis nece/ptria ad uiäum fuppedititU-rus. Fidcre igitur firmiter Deo,quôd isfit nobis et neceffaria ad luélum cr alia omnia bona propter fu^m mifcricordiam luxta [uas prom^Ãiones daturas,cflurraÃdes.
Mara i.crlJtclt;e f.ubinarrator hiHoria,quoi quidam paralyticum per tcâum, atm alia ratio-IK neqtdrent,ante ChriRum demiferant,Ãdem ap pellat Citrillus iUam eorum cog[tationem,qua ZT optabant. cr/perabant Chri^um janaturumeffe ilium miferam a-grotu-.Qr nuUo modo dubitabant, qutnpro fuaomnipotentia acbonitate 0-poÃit ey uelit eis in ea re opem ferre, St enim dulntaf-fent, nunquam profè âlà tUicum tanto laboretam importunè,ac tarn quaà impudêter infirma iÃu/)» obtrufiffent.
loannes cap.r.prim£ Epi{lollt;eficueramacui uam fidem de/eribitp Htecfcripà uobisquicreditis in nominefilij Dei,utfciatis quà d uitam atternam habetis, er ut credatisin nominefilij Dei. Bthac eilfiducia quam habemus apud eum, quodfi quid petterimus fecundum uoluntatem eins, audit nos. nbsp;nbsp;nbsp;,
Ez ft fcimus quod audit nos, quiequid petierimus, nbsp;nbsp;nbsp;!
famus quod habemus petittones quaspoüulaui' musabeo. Ex quo loco loannts aperte difeimus, credere acipfam fidan ejfcfiduciam,quacerto äatHiinus,quüd Deus nobispropicius efi propter filiutn
DE VOCE FIDEL x, fllium fuum, neilras^ pi eces exaudit. Sicut ey Marei i i.priccip'f Chriilui,ut cum oramtM,crcdlt;t Wi« «o; exaudiriiet promitit nos exauditos in bis uerbis'.Proptcrea dico uobis,tjUjecunq; orantes pe^ tiiis,creditegucgt;daccipietis,cr eru/u uobis.
Ex bis tcjimonijs clarè ainmadueni poteft^uo Epilogiâ-* tein/idan,cum de uera piorutn/ide dicitio' Ãgmji prxeeà as tare nelt;j; ociofain wtitiam, cfuaUs ctiam in bypo ttum ri ftp critis,alipil; limiLhus bomimbus esi, efut nee^- uerè mcniorfi. ftrtereefiuntmini'S Dei,neepromÃio)!tbniadfi- Trcs jira-lt;!tndum Dfo exci:aâttur,nelt;j; etiam nonciam,qu£ dus fidti. tantü perien eÃciat impios,acopcreiunram,gU4 lisfSin dejjsera utb.ut m 'gt;uda,Cjin,Saule,cj'IJ' nüibus, omnium autan m.lt;xtmè in uiaboüs ipÃs, ^ui etiamn babeant D:i,eiiisà uerbi cog titioiiéf famen non acccdnnt ad Deum imploraturi etw ml fericordiam fed eumhombiliter fiigiuntfac ode^ runt:fe.i Itgraficare eiujino U nottci.tm, cfux ctà primo ijuidem peccatorem cogiuhone irgis pater re/icit,ac ueterc hominem mterficit,tarnen po{le4 eitangeUo ac ffiritufanHo ira cûdem laiiauratje legt;urat,ac ammat,ut auÃt Deum a'eatorem cceli Cquot; fuum pairem appcUare, Ãbt^ oinutd bo na de eo,(]uan i uam indignus^poBiccri.
PoÃent CT d/iu multa tcsiimonia de ÃgniÃctf tione huius uocis coiiigi : ut, Qmnia poÃibih.aÃint nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
tredéti. Mareiÿ.itè, Vtomnes nbsp;nbsp;nbsp;credutin eum.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t» PRIMA PARS
no fl perciiitt,fed h abed nt uitain tetcriidin, lodii. r* item, Q«/ credit in mejionfitictiey oui credit in filium, habet uitam ietcrgt;idm,loan.6.itein,0mnis ^uicredit in me,non moriettir in feculum, ioan. 11. etc alia hii limilid quant plurma, in quib. omntbui Ac Ãmiltb. plané neceffe cil uerbum credere nobis aliquid longé ampliiM ac Ataiiis llgnificare, quant fîniplicë noticiamifed hac abundèi atlsfacieiit can didc ac piè^uti ueré ChriHianum hontinentfrccre oportet):ieritdtein quarenti.
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qiiiueroexhiite^Hmonijsnonpoteiidnlmdd
uertere,fidem tnfdcris Uteris non tantum cognitio nein folani, Jed et;am mütumconjcqucntemjlgnià care, neinpe fiduciant in oblatam cr agmtam mi' fericordiam Dei,is nonfuamtarditateimquie nuU la ^ntd ejjc potci^accufieti/ed pertinaccm impie tdtem,qud uidens non uult uidere, cr dtidicm non Huit audire, fed obturât aures fuasinildrdlfidum furdarlint, (quemadmodutn Pfdl.fS.de impiorunt furiofdperttnacialoquitur) dcfcdulo cdutt,iiedi' fcatutbenefdcidt.
Ãxpofiria Sedapudaduerfarios, candidas fcilicctueritd' loii E(d. 9. tis inquijitores, plus ualet unicium Eccle/lasla di Necpumo dlum,qtotahiecgrauiÃimorü clarià morumq;te tem,neqf ' silmoitiorunt copia, ac quatn oinitia omninodidla odiû,fcriptur^fiduciant in Deunt exprcffemandamia, quie penè infinita funs.- Agé igitur uideamus quid tandem '
devocefidël à tttnJemhocteH/momutn habelt;it in fe firmitatit, fjuodproipforufentcntiafaddt. Ecclepdüie
Neq;di)Kgt;rein, nei^odiumitomthoma.li fUiitd uolunt intelligendum effè, ^nod nemo hojtü quot;«w, netj; pint-, neeji impiui, ullo modo fare poÃit oneumDeiK uel amet,uelodio habeat. At hoe '^nid aliud eil,^fe^nd çrffidtum fandit Abba p4 ^frin cordtbui piorumclamantcnt, cr uniuerfant h'ipturam, e:;r confcieifiiain ipfatn ex rerun na-^fratoiïere.
feruelim fanè interrogarc cot, num uel pr'nt-tipiim oratlonis Dominica dn ^uo Deum appella iniMpatrcm,uii(Jredèperpciideriitt. Nrfw Dem Wc' itfnw cx corde patrem appeUare potcrit, IKI non dlataerit fidefe propter Chri^lum à Dea âloptaurn effe ,fibi eum propicium eÃe, ac ergA ff plané paterno animo prxditum. uidemut no Ãtos aduerfartos nunejuam omniuo dicercuerè et txcorde,Paternoller:lt;juin esquot; doilrinâ hfdcprin fipio orationii penituf comrariam m Ecclefiam Chritli inuehere.
Sed nos ïam htec mi/Jà IÃcientcs,uideamus (jiiis (andern loci germâmes fenfus Ãt.Cinod ex cotextu teiliÃime per ff ici poterit. In praximè antccedcti lâas dicit fe ratiotie fua uarios rcrum euentut, {fert f'gt;âtnrecito,nonuerba,')inérabilemidi uita huiuscuT fan 'mjfcxiffe, ae inde uobà lfe certam alicjuam ueritdf
tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMA PARS
ttei iMifcogiiitioncm cocipere:uerùtn nonpotuif fc necfennec altü (juenquamfapteittem.Polleafub iungtt iÃud diHum:Ne(j; anugt;rem,neq; odium no-Mt homo, cr flatim addit: Viim eà ommbm euett tuf.iuÃo çy impio, bono cy malo, mundo itfl' mundo fjcrificantt CT non facrificami.
Hicdarè dicit EcdcfiaHesÃuaratiomfehttel ligerc non potuiffe, (juif Deo^placeat, uut diÃU' ccjt,(judndo(juidem bonos malof eodcm moiio intertre uidmt.ldij; utriÃimum eil. Ratioperhi' de tttdtcat,à Dfo negltgt Paulum ac alujuem latro nein, qiueodem tempore fupplidoafficitur. Non autëhoc unit Ecdcliaües, nuUamÃdem minis aut promiÃionibuf Dn tribuendam ejje, uel diibitam dam de Dei uoluntate erga nos : fed pronunciat htec fecundum ratioms iudiciumÃcut cTpiuilo an té hunclocu dixit, nihil aliud eÃe fub foie mtltits, quà m co!nederc,edcre,biberc,cTlietum eÃe.
lllud certè ex facris literés nobis plané eonHat, CTindubttatum eÃedebe ,quôd omnes iinpocniten tes Deus oderit. Nam ad hocpradicaturleXfUt per eam fit cognitio peccati (y- ir£ Del eotra pee cat a ac peecatoreiiCT ru fus omnes pocnitètis ac perChrtslum r.tmfiionem peccatorumflagitan^ tes, ex luffu omm pot ends De. damands, Hic ejlà lias meus Jiledus, hune audite,ceriô debenterede refibintnitd pcecata. Nain iknjlus doré dicit:
Coifidt
De voce fidél o ConfideÃli,remitttuitur tihi prccatatua, acpro~ pterea ipfe cr pr^dicauU remiÃionempeccato^ Tam,CT earn deinceps pr^dicari mdiidauic,ut pae nitentef certô ftdtudnt fc dccipere remiÃionem ffccatorum, c^uantumms jtnt indigiù. Qjto uerà foÃinc omnes pxnùcnM certo /iMuere (ibi remit ti pecclt;t[4,ceiitmà fe hoc tdnto bemÃcio fciJnt i«3 ii^niÃimos, Cf qHOpromiÃio eis rata efje pöÃit^b' earn Deus,tcflePauld,gratuitain effe uoluit. Promde aduerfarij dum omnes angulos rùnat^-inuemant altguid, CjUo apud impeatiorcs iuntjujdemam/pecie curfum ueritatis impedire poÃint, nihil aliud efficiunt, nià ut psum Ãudium â«ân m qu^enda/ed in euertenda ueritate decla^ ^i^nt.Ac uelim fané omnes bonos uiros Ãbihoc ex ⬠piuin candoris eoram in citanda fcriptura propo-gt;fTe,ut ex hae ungula reliquum leonem,uel draco quot;(in potius,id eil diaboliciiM illorum jÃiritum co» inofeere poÃint.
PofJet quoq; ollendi, quad cr latinum uerbtiw Significa« Creiiononloliimnoticam,/edctiampdereÃgn(à tiouerbi cet(ut Valerius lAjximuslib.lt;s.inqt,Nenw debet hnni cn.« «tw#forfMMie crHfrf.'Cr yfergiiius,t^imiamne dcie. trede colon:ubi Seruius kocuerbumper Conjide txponit) ucriim contend effè debemus ipÃiis Hf-
ac Gritci mcis explicatione^qnibus Unguis wacula D« nöbis primitus tradua junt.
f SECVNz
i
s E C V N D A P A R î,
Ailentts de ipfit uoce FI D EI â jwmlt;lt;acè di/Jutauimuf.fjuan^ lt;ju4m crad rei cog»itionem htc ipfa, tfute httâenut diximus, 4li-^ ijmntulitm profuturaÃgt;er4inufi
Nunc etim de re fidri etliquid dicumui, (omiM C' tùm lt;^ut de/idc diet poflent,perfi:i{ui,tu)H eSi no' üri inÃitutiâ ) tjuo nonfolttm uocli decLaratio gli-cfugm lucem rei ad/irgt, fed Cf rei cogmtio uqck exp'dcittiorunt reddat dilucidiorem.
FiJeS à d Aident tgitur efje uirtutem qujndani, que toti ' uerlgt;o Dei credantits, nemo negat. Verùm de eo u maxima eà controuerÃa,».»» iHudcrederetaiitü in quadamhiftorica rerum diuinarum cognitione eonfiflat,Hel etiam ulterius fe extendat.
Nobis quidem eorum fenientiu non tmproba^ tur,qtà dicuntfidéjciéljgnificatqudlitittê ernto-tum cordis nobis diuinitiis donatu, quo uerbo Dei credimus,h(tberr duos partes, nempe noticUm CT Ãducicim,Ãcut nbsp;nbsp;nos(uperius in explicatione uo^
cabuli per exempla ofcndùuus. Formam tarnen tp nbsp;nbsp;nbsp;I
famfidei baud paulo dilucidiorèÃre arbitramur, fl aiiquanto diligentins ueluli exadlioriquadam anatomiapartes eins perueftigêtur,acrecenfean^ ^nr,Ãngultq^ motus feu partes in ea exiÃentesfc'^ paratim
foB RE FIDÃT. , it fe inutuo confcqui{n(ur,exctt'
PRI M VM igititreliinÃdelegitUicognith PriniuJ Dei,4c ciutuoluiU4tii,nc{lrieil;n4turlt;c corruptif motus fl-fïitti/c ofc peccättf ^tcrnx mortifubicila.Qu^m dci, cógntiotttiit primuM in hontinibnt unit Dein titjri,dtcrj oh eam cuuftm lege pr£dication(m pK
prtint) loco Ãxienddm ejje pr.tcepit.nctf;
boe ipfunt Citret (inguldri rationeyUt polled cldriut oilendctur. AppeRo Mtcm cogtu'tionem ncn tdn^ f«»t tju.ilêc/imc[i 'iotitidnt,ficut (jids notâtÃbuiii Af fopt,dut Lttcidni uer,tf ndrrdtionet, ncc tarnen ftifidem tribuit,dcpent lulidnut-, e^ alieini dltj f-tbniei. Item ludxi er multi Epicurei noruttt cudii ^ditm, fed notitidm cM»n afjenfu coninnéldm, t^ud V nouimui doUrinam de Deo,er ueram effe (Id-tubnui tidin cjui de re quapii jterd fit, nee ne, dn bitdt,fcire e tui certè non dtcitur.djiod moneo r.o propter hune locum tantum fed ttx propter d-
I lio{, ne quit aliter me hoc uocabulo, pricfertim in bac eminerdtione pdrlium u!i exiflimet.
DEINDE ed cognitiaà ne rd dc ùiud eÃ, ge Secundus »erat horribiles pdttoresin corde ex a/feSluirx motus. Dfi contre not ob nojlra pgt;cccdtd iuHiÃimje.Haiic fectindam pdrtcm feriptura cr theologi hebraica »xtdphord appellant conti itionë,proptered qttèd quot;Ãefliif irdti Dci,propriie tiirpitttdims,cr expo-e » âdlio
3S SECVNDAPÃR5
âafio tefern^ damnationii tun aliter cor animu^ mi/eri prccatorK frangat,j)Rernat,acpenè 'm ni' htlum redigat, cjuà mfi magnitudinëquampiâ cor poream(excmpU gratia colunain)confrmga(,con feras,cotudofc^. vt ludat antea fecurns erat,poll^ ajpcxit fuîtfceliis,iratii Deu,£ternà ^ damna'ionc, adeô eüconterritiM çr contrituf, ut terroribiM lUis citiÃime adfu/Ãendium adigerctur, E/Jc autem h^c quoq; quie iam dixigt;nus,partes fidei, inde animaduerti poteR, quà dfidesdicitur ejfeaffentiri totiuerbo Dei-cr quiadicimus,Cre do m Deum patrem crcatorcm,zrc, item,quia lo
i.dicuntur Niniuttæ credidiffe,cum tarneneji lonts itihil aliud quà in minas Dei annunciauerit, quanqttam non eji dubium,eos (y cognitionem mi fencordiic Dei,ac remiÃionis peccatorü habuiffe, undecunq; demurn earn habuerint.
Contritio' Oportet fané hune motum plané feriivmejfe, qua Iis elfe fufficientem uerà etiam, à ut monachi cêfent ejfe debeat, debere) eft penititsimpoÃibilc. Quis enim iram Oeifatis mente eoncipere, aut ad earn cötremiÃe rcpotefli
t^am primum tanta ell magnitude peccati, CT ! ira Dei eotra peccata, ut etiamà 'm puluerë redi geremur per concrittonë,nondumtamencffetfuf ficiens contritio. Si uel ex media parte peccati ma gnstudmem ac turpittidinëceraerctnui,fiatm ex-
animarc'
DE RE FIDE!. â tm'nuremur, ut etiam experieiuia docet. MhUi fnint tftrore irte diuintc exagt;umantur,ut de Ano I'gdur, de Arijiobulo re(crt lojephuf. Ipfefi-^ Itui Dei, cum hoc graue oniu irt diuin^e ac pec-(âti pro twbii gcilaret,/attguinem fudauit. Quo-^doigiturpoffemutnosmferrimi hottwnciotiet pfo magnitudtne peccati cr irt diuint fufficien^ âff contend
Dtinde etiam cauendumefl cumfcmper a- Caucndila turn 'm primif in coittrittone,nelaqucos con- quej hentij{ inijciamui. NUm feria contritto Ji pt pau tj,tionc. Ioiiehemen{ior,cil uere guoddam deduci ad itife-1'0!, ft dolores mortis ac mferni,item laqueos mor tit [entire, de qutbus Pfalmifta fitpe q^ttur. Ex Iâ« tanta morte multi cum magna difficultate,cr ^npne pngulari fjiritus fanäi auxilto ZT confo-ilt;ttio»ihuif E.uangrlicK,eluilantur.multi etiam pe »itut eluâarinon po/Junt,fed pronunciant cunt Cilt;in, Miiior eil imquitas mea, quam milencordia Bri. Vt recens loanni HofmeiHer monacho, maxi »to Euangelq aduerfario, accidit, qui integra die tociprando fe damnatum.quia feiens Euangelium ChnHi perfequutuifit, mortuus cfi. Similes hifio-, fie de Latomo ac alijs quibufdam aduer/arifs nar tiintur,qua diuina: tr£ exanpla omnes motuiit ut ^rillum pluris jitiant.
Dande cum tarn difficidter cotriti ex hac mor
Ci te
I
3» SECVNDA PARS teperuoccm Euangeli/ad u:tam rcuoce»(toâ,e' tioittlî cis inu!tuTn[lt;iluberrim£ confoiatiotxs pro^ po/MiKur ycaueiidüm cjieo tempore puè,neferupi aiiquiac uiLuti lacjueiionfà cm^s iiiijciantur, auibtunüferihotniues impcditiacde^ terni, cum ex ilio marore ac à ef^erdeume euadc' rc nequcaiK,f!ib»wrglt;(n(i{r, ut l^aul.r. Ccr.i.nd^ tnodum falubriter nwuet.
âyres la- ExpiriffwZ4 ipfa doctiit nos in Pep(/tilt;,eùm X' quciin Pa Hjt injinitisfùllte doârinx laqueismititorttmeott piftica pÅ cxptxffuiÃe,ac ctiam ad infh-os nt ater^ fïiteati2. '' tMmdamtiatiottempertraâitf,tum ueromprimis fujficicti cotritio)K,[ufficiciKi ouimeratione cùnt omnium peccatorum, tum circttm^anaarum gt fufficieiUi {dtisÃt,ilione. Dr qiubus rebui juerîà itt Papatu tnfiuiti ditbiorum labygt;inchi,înextrieabi-Itv trica:,ac miferarum confcicutiurum mer a eru^ CCS. Cum cnim aemo pojjct {Idtuercfefufficient c contiïtionem kabere, pturimi de fua peeeatorîi re citatione dubitarët, pieriq; caam de fatisjiHicae, an (it fjtis ftiff-ie'.cns,dmbigere!}{,non okji fuertme rmferi hontines bentfictum Chrisli fibtfide uendi cai-c, Deum patremappellare, eut ab coaliqiud cum fiducia poftulare, ztr peÃtmacon'siemia ad commuiuoncm jccel]crunt, atq; ita fiibt dantnatia wm mandueorut. Gratta aut Donuno- Dro patri Hominiiio^i lefuChriütt qu nos bis poUremii
tempo-'
DE RE FIDE!.
twipurèt. abiUif infirnalib. labyriiuhiiUberduit.
tertio (ic/ârt Icgolem iBmü cognitioncm fontrittotum^ cognttio Euangelif jecfui, uelutiof l^umguo-fdam 4 Samarilctno inmdmit 'njfufuw, »lolbm ae ftnam en qu£ priui ugt;u legem fignifi fiintiin^eritnf arrofernt,acpurgdrat. Q«o oriit ftomuesbanidodores fx Christ mandata do^ ut iddclicef primùm pamtcntine prndicatiet
peccatorif animum fraiigant^urtcremg; homi'â ^tnterÃciant. Deinde fraéïostacciitesq-, pcecd ^ote! Diangelicif protmÃiombuf it erum lubleuêt,
ad Ãierandum in Deum excitent,O' ita nouum hominem generent.
Ac cum multi ualde difficulter admittant can- Tcrtiusmo Jôlationcs, multi uerà eac penituf recipere no pof tus^odo fint, (utpauloante diâue^)dilige/iterciimpubli jn côtrins eè^um priantim in abfolutione oconfolationiltit excitüduï.
proponetida contritis Euangelÿ prcnvÃtode tcmÃtone peccatoru, eac); cim alijs modif ampli ficanda er corroboranda eftitum in prinjis, ^uà d litunitterfaliiommbusconiritis^gratuitapcjKtiif, tyquod fit mandatum Det, ut omaes eamacci-piattequi ucro earn nonaccipiat, ii mandatum Do uiolet,cr' ntedacii Deü arguat,O' eo peccato pliu peccet,q omnib.alijs.Vtdt emir, ommno dcu', w prater /ficm in Jfiem credamuc, noniolum in re lutt corpüraiibuf, ut cunt marfi^tium eiluacuum^ c 4 t^uod
40 SECVNDA PARS
^uoJ nobis petenttbus pMem cjuotidiaiwm dätu^ gt;nbsp;r^fît. Sed etuin t» petitione rftniÃionis peccato rum ap gratiiC Dei,ut cjiiaiicjuam ULdeamus, cy ue riÃime confiteat2tur rws effc imjcin mos peccaro-res (Ãcut omnes pemtits homines corS Deo fum ue rè miferi peccatores: tarnen uu!t Deus tws ci hatte gloriam dare, guodmaiorfit euMimferieordia^ aojlra (celei a, quodej^ gratta exuberet ftipra pec* catum At^ihancfidem prater IÃcm in jlgt;em cre-^ dentëtefatur fcripiura Deo uerè gioriamdare, er peccatores comritos coram Deo lu^ifcare.
Hif tgttur tnodis acftnilib fuitt obtrudendsc ,p tniÃiones contritis. Qiianqitam er oratione pio-' rum ardenti indigent lÃ:, qm in tail Ãu ä'» gone cum confeientia, carne, morte ac infiris lif (iantur.
Faeltx ed iOe qui poteS per hunc tertium mo' tum ad qunrtim quaft ex iti fcris adfuperas aurof euadere, id c{l,perconfolatioites Euattgelij ad ue rant orationem peruemre-Quamprimtm enim re è orare pojfumus, fia tim etiam de peccatis nO'^ iiris,infirno er' diabolo triumphatttus.
Quarrus morus fidel.
QV A R T O rlt;lt; Euangelif cognitio,fiuera ac uiua eil, fiq-, JÃirituifanäo per eä efficaci affen timur^generat tn nobis magnà quandà m agniti bo ni, nobis'que fummè neceffarif, neinpercimÃiotiis pcccatorum,milcricordia Dei, uta. que atcrttit appcù^
DB RE FIDEf. At-
^fftiHone m: in (jua appetttiane rtùim oratio re^' oicluditur. Efl enim oratio radcm tlla appcti
**0 in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gucndam dedufla, Dfo^; propofita.
Nfc pote^Ãnehoc motuid eüÃne defiderio Quartum *âfgt;ftitiotteagnitiperEuangc/iumboni,fieriud motü lt;lt;1* ajÃeiÃuifUelÃducia,fcu(juietatiocordû Ac nee» fliulü, f'^tèetiam fierinondebet,ne Ãtuana quidam f^/uafiocr fecuritat. Nam Deut uultquidem ââ'»nihuf darrfua bona, fed 'pcti ntibuf cr f ul an iâlâHi.Docetquoeueid cxperieutia,quodhi( mc-
antecedat ajjënfum. Ndw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fon-
^tfincipiuttt alicuattto proptui agnofcere uo^ ^promÃionumde Chriilo, üatim etiam pre^ ^fiinapiunt.
Ac futtt petitionet remiÃionii peccatort/m er Ãnorii diui'ü^ut ettam ex VÃalmii apparet» à pria ^'pio plem nwrte,qtterelti, trepidattone ac mae f^re. Demde paulatim hctii res fiut»,plu!q; fidu (ii adeÃe ofknduttt,donee tandem inplenatnfidu (lam ac liticiam conclielaitturtquin er t» gratia tum adionem aliquando dcÃtiunt. Et plane pr;-nw,ueluti de profundis malorum abyÃif,contrit£ conjeientti clamare, Deià opem implorare in-tipiunt.Pofha paulatim emergunt crefeente per iflos Hwtutfiducia, doncc tandem penitut in luce calefkm cmergant,non altrcr if cum in extremo ittortti agont conjiituti paulatim ad uitam reuerti
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c f uideii.
SECVNDA PARS uidcn^ur^tura nwrbum exuperare inciftieiiie. atq- hoe eii lÃud uerum ah infwis redttei.
Qiiiniij nbsp;nbsp;nbsp;Q,V1 N T O/*« »trfer orandum ^oniÃio-
utotus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D« cogitMttK (fîcut omiKtK uerè oraium
tld. füccre plané necelJe eji ) ac audimtu Deum «fbii reÃ^ondentem, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peiis in noimne ti»
diatom,con;ingit tibi.ct,Quattto magis ego, lt;]ui bc nui fiim,dabo bont peteirrituf Æ oportet cran-^ tem ilÃi uocibui, ueluti à tamfibi per eat calitut rejponderi audiret,affcntiri,fuxta precept» Chri UiItiar. » I. Q5lt;fc»^- orantes petiiif,créditéquói acctpitiifCr ernîtuobii.
Attjueobhos duos motui potiÃtittMn,'Kmp6 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quartum cz quffiSum,'ChriÃus,cam docet orare,
fiinal qu'tque malta de patrii caleflis bemgnita--tediiÃrit, ut/cilicet çr ifiuitet not ad cxpeten^ da lÃa bona, pcccnda^tcr u( i» petitionibus ina-^ rum p omiÃionum ccgitationa, ÃeHiaf Ãatuere peÃimutnosexauditoseÃe. Quoduelinprimis in oratioue eft neceffaritmtynempeM fnb conclu-Ãooem oratiotds ccrio Ãatttamui nos per Chn-ftum no^irum pontiÃccm addextrampatrif üun tem exauditos efje.
Via orati Df hat quaà uita orationis iam longo tempore cnis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dodlnnaunermijÃt fuerattn EcclcÃa.acualdeue
reor,ne nunc quoi]i,ex quohec doärina Deibe-neÃeto denuo refuÃitata eji, tUa ntniia breuUdt tem-
DE RE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4»
fwnpow.rf J quant multi precatiomm afltiiigtmtf â! naiioru oratione iÃum affenfum aut excludat^ paru rcâè abfoluat.nec cnim tamfofile tam^i fieri poteft, quà m citô ipfa uerba orattonis rit ^'^ori.ut forte et' m templis pMcit oratiotti pltt temporis tribuendum fit^quà m alioqui tiÃf in plerifq;l ods tribuitur: cr dâ.ligcntius audi erudiriile ifkaffenftiperilliimtwilrupon ^fitemad dexteram Dd fedentem, cr pro nebis ftitercedenteniÃt utile.
Non eft quidê probanda iHa battologia et iixitiis'orationisethniclt;e(,uteA ChriÃus appcliaf) . xeetit rurftis in iÃa tanta breuitate temporis affea fii^n hune femperreâè fieri poffepij in feipfis fte pecxperiuntur.Accedcre Dcanj, res longé ma-' ^»na cfi:nec eusn ita obiter ueluti feruulum quen dam uno uerbulo eompellare debemus^
Ac quan:juà uerîî cji^fiepe homines pios etià a' liud agentes,uno gemitu, coq^ inenarrabili, redè Dr« apeUarc ; tarnen cum ex projifjo oratio in-ilituitur, in qua çr mandatum Ttei er promiÃio (onfideranda eH,cr 4 quo,er per quem,er quid petam:ii,ad hatcmulta impedimenta à diabolo olt; tantiobiiciuniur,poftremà er afjenfiis propt er in credulitatein carnis nofirlt;e eft perdiffieilis,er fin ritus quoq; no femper perinde eü alacrif.procul-dtdtiononfemper ontnes b^e diffiiultates (ut pios
amnes
4* secx^nda pars
omiKf expeneMta docct) 'm utu momento exupe rari poffum.
Ro /on^f maxima e{ioratio,dc ptrinde Chri^ Ãiano homini tuceffanaiUto! 'mfaini ex ubertbui matri fu£ alimentum ac uitamfugenti. Simili tiudopij exproimÃtombusDeiciim omnia alia bona jaguntju uel in primif ipfam uitam, ad tjui regeneratifumuf, ey quam perfidcmfilij Dani uimiit, ut Paului Gal. t loquitur.iiuod (y Dorm.-ntii {ig»ificauit,cam inquit:Ego fum uitii,uos pal wtes. Qm fudione intermiÃa, plané emoriuntur â non aliter q à palmitet uitis fu£ aliment o de/litui tur. Pro'mde orationem liim priuatam, turn prd' fertim tUam piAlicam par effet ardent ein effe, ae tiùnimè mutilam uel pr^cipitatam.
Ob hunc quintum nwtu feu affenfum cr uoX AMEN« ffiritut fanât tnflituto cr in ueteri in nouoTeflameiuo in fine precationis additur.Qua: UOX ex eodent themate uenit ex quo c/quot; ycNn credere: acfignificat, tefte Pabi Dauid KtmhtiUerumyatum erithoc,çyfic Domintu Ã-ciet.Admonemur itaq; hac uoee,nos tn fine oratio mt cert à debere flatuere, quod Dem preccs no-ftras propter mediatorem exaudierit,çy quod ea qua petterimm,Ãäurui fit.
Nihil profiâà magie contrarium uera oratio-ui efi,quà milla etbnicorum ethypocritarumua
» DE RE FIDEl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4f
nUtitio nbsp;nbsp;HubitatiojNefdo an Dctis nühi fît pro
fitiui an non,nefcio an preces nwas exaudierit an ^n.TalK hontoiteflt fcriptura) nihil à Dfo acci P'rt.Et mhilonùmu aducrfarij taUm diAitationê ^dain editii fcriptif confirmare non unentur, gt;uc propterea funt hitretià , [ed pcnitus catho Zr arthodoxi. Obferuare atttem oportet di-
f^imen huM ejuinti V fuperitu pofiti tertij mo'
^lt;ti.nant etÃuterlt;ji noticia guædam Euangcli^ promiÃionii uideri potefl, in utrolt;j; enim ap
f^ittimur Dco fuam mifericordiam per ChriÃun Pgt;'omittëti:tamen in hoc motufirmtiu aÃentimttr S'**« in tertio,nobiscji magis priuatim promiÃio
attribuimui cjuà mm Juperiore, ubimagif in^ ^fnerepronüÃiom utcuntj; aÃenCifumui,lt;iuöd[ci ^^ft Dent panitemibui uelit effe nufcricorf.
S E X T O,fx fo ajjènfu,quo certôÃatuit con Sexrus tï-d h'itut peccatorfuam oraUoncm, tjna remiÃionem dei motus pfCMtorufM propter Chriîlum cz nüfericordiani ^fiÃagitauit,exauditam v Deo acceptam effe^ f^iuitur quidam firma fiducia in ïam placattint
Deum: cor fft actrangtoHum,
*^/}gt;irituiipfedamat,AB B A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ho
^ââofereiicitm Deu.AtqÃtafide luAificati pad ^ââbetnuf orgaudiurnSpiritiufanditUbifimul zx ''^è^neratio[it,(jUie tamenia diJtc« in cjuarto
efl^in expetitioiu agniti boni fieri nicape-~
4« SECVNDA PÃRS r4t, de omms déliûnes regeneiatibominii oifinfi que bond opera confe^uuntur.
ScxtvSmo nbsp;nbsp;Potrohdc demumfimtdfiduddteetoq; /}gt;iri(!ii
tus corrO' fundi tcflimonio,cordd ptortitta exhildrdiitur,Ãr bora f amp;nbsp;mantur,de eorroboydfKur,ut ftid in fummis diferi faicit cor. migt;iib:is,diq;ddeôfuppliciiscoddntesdccclfod' ma permdtieditcnulloq; mo jo dubitèt qui7i Deui Ãbi nbsp;nbsp;propitiut ft: O' p eiui gloria ac ipforü uti
litdt pofuldt, etiam opempt Idhiriify utDamelii de eiuifociorum excinpld jemcnprantyDaii.!. ;
Cordis a nbsp;nbsp;Hane eordifprimtatemperpulcbrcIfiritiKfan
defirmati, dits Pfal. tii.hisuerbiscxpreÃit-.Paratum eÃ':,uel «r corrobo potiittfmmiter eorroboratu ejl )eoreiuilferdre ran defcri itt Dnm.quare à trijUfamd non expdUcfecK pdtu pfi*» eP eor eius(iumpepdueia fauoris dc opts diuind) no timebit donee tudeat optdtü eucittîi de hoptb. fuis. P diem tnfr.:dum dniinüffiritits fandus Ppi. ^s.depribitycùm in toto Pfdlmo,tum prdcipu^M hts uerbis:Dn: ep no/lrapJucia er fortitudo,dU' tiliunt in tribulationib. oppoHiiiiusn ualde,pro' ' peered nd ft timebimiis, ctiamrt terra loco mouedr tur,cr mentes in marepracipitenttir. er fapeU' liis,c!tm in Pfalmisorantcs l-ttisuocibiisfudittcoti Jlantcinpduciain in Dcum Cignipcant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Loquitur er S.PiUtlusjiC de infrado pdcirobo i re R.o!n. t-cum inqtiit: Sedrobupuspdus ePp' ' de^ tribitens gloriani Deo, certa perpiapone coti' / '
DE RE F IDEE
K ^uîpronùfrrit,çrc.'Vtitur enim ad ^dim Ãgnijicanttbut uerbii,
Soi hoc poÃrrii» etii alîà s fepe tn defcripfio »ibiitÃdei t/urpatw.Qutire noopiwr me operà quid 1î hilirumà banc ipfam uocem pat:lo dtligautM ex gniflcct. tgt;ficuero,lt;iuandolt;jMdemPauf»f eatampepeuti^ ââ'r,çr mgentum ac lutura Ãdei per eam pulchri f^preÃa eÃe uidetnr.
Significa; hicc iiox Paulo,ali^uid pleno anânt agere, ut cum refirtur ad plenam tùt;ciant I*, vriufcjuÃq; in proprio fenfit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«â¢*
^»â¢certa nottcia con^ituat, pleno animi affenfii Ã^tujt. Itè ad aâioncs aliquas externaç,ut i,Ti. ^-nnilkriit ttût nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id e{i,cot^tanter
ilrdenter perfice'.{bidem,iigt;te Jiièi^s x'o kó^ â yua TKgt;i^ÿ^s^iiggt;f,id efi,ut mea opera prtedicatia ^xangelif diligenteracferià -promoueaiur. Item
Ãduciam ac/fiem,ut Heb.6. Cupimui aûtm-lt;liiet!lt;fuc uc^ûm idem prtefiare fiudium wç/r rîi! i ad conüantetn zsr filz'
ufiji ad finem.
Ex bit exemplis apparct TèKiiçofoçai/ fîgnifica
â¢â f pleno animi afienfu ac motu aliquùi agere. Po dÃimum tarnen dicitur de certitudine noticia pra dicif,ac ei comunche fidiicite aut/fiei, ut P.om. 4
quod id quod Peut poHicitut C'-fat.
4# SECVNDA PARS rätyCtiam prte/fare pojùt:td e/i, firma cy con^lan tifidelîatuens,ciuôd Deut GT poÃu cr uelit eaji ccrelt;fu£ erat poHicitut.
Eflautem düiio hac plane Gr^ca. nam er 1-Æ oeratet ca utitur in r^xTnfinnU's/iè Jli iffüT^ü/t icnsivTMj/ (JaifVUf/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yeyifiliäM
â niiA'si/ Utgt;tTgt;ii^M,ubiitiiem magnantnoticucef titudinemÃgnificat.
Porrà ijuaniam pepe utiliter etymologie ac , nbsp;nbsp;primarie jignificationes m(fuirutnur,eo lt;fuód alt
quanto peiü^iut uis ac natura uocu ea rattone per ffncitur.breuiter de hiaut tjuo^j; uocit origine dtce mui.Opinor hancuocem hic metaphoricè pont. Nam nee propr e,nee in aliqua alia figura,qHan tum quidem animaduertere poÃum, hic accipi po teil.Samptam autent opinor metaphoram 4 iiaui-but,cum plenisfeu inÃatis uelit incitate Ãiuntur. Ex ij(«4 rdfjortf finti'itudims er prouerbium,Ple~ ntt uelis namgarc.'ortum eü : ac de eit dicitur,qui toti er ueluti pront iti aliquid incumbunt-.
A.i hanc timilitudman uidetur er Cicero allu^ ÃÃe in oratione pro Mitrena, inquiens :Curn con-^ tCiUo eurfit acerrimit ducibut, hoHim» claÃif Ãe atcfi anima inÃata ïtaiiam peteret. Fji enim qu£' iam eonuenientianautu, plcnis uelis nauigantiu, et aniinoram plena perfuaÃone ac Jpe aliquid co tiptentiiljfient inhoc ipfo exemplo ap'parçt. Ni prr/«-
DE RE FIDEL 4, rfc naucs iUiC plenii uel inflatis uelis re^ ai V celcrrimo curfu m Ualià contendcbânt,ita ttLam hoflcs opes Ualite iam firma Jfic diripiebant C particbantur.
Eadcm porrô ratio efi ZJquot; fidei. Katn cr iÃÃa Colbtio fi fterbo D« ac figt;irittt fanÃo, noüro fiiiritui tefti^ dei cum na »WWMM1 pcrhibente,quà dfilij Deifimtis,cofirma uibus ple-ta fic plena fiduciaac figt;emifericordià Dei,rcmif lùsuelisna fâoium peccatorum ac aba donaÃbi rapit,ac uen uigâtibus, dicat.Et quemadmodii eiufinodi naucs cclerrimè (urrentes nufi^uam h£rent, non circumfi)câant fiopulos,Syrtes,cr faxa latêtia,fcdreâifiimo cur ju ancrorfia tenduiuÃfciunt enim fe in alto nautga t^fic Cf fides nufijuam h£fitat,no claudicat^non iijudicat,ut fcriptura locjuitur^dubia, num hoc an iHud fequendivtn fit:non ubiq; trepidat:fed immo~ ^âmeritatc uerbidiuinifpromifiiombits Dei,acJ}gt;i titufanâo ABBA pater clamäte irfiata ey inci tata.reflà conte ntiÃimoiji curfu in Deum placa-btm ac promifja bona firtur.
Atq- hic omittere nequeo,quin ccmmodum, ut fgt;pinor,lociim nacluSiquod multotics cogttaM,reà fatnSiepe cum pite memoriie D. Martinum Luthe timt plena in Deu/idudadceta^ et credta fronte in teinplum uadcntem iiuuitusfiim, eucscj; adlio-ncs plané tpfo E'ia dignas perpcdi,iafiis mihifitm Veaetam iliam longé maximam nauiml, quam illi d GaleO'
tsi SEëvUbà PARS iJaleottemuocant) ommbiu uelis uentà ifijïdtii coijtra hoÃrs pergmtem cernere. Qu£ cum g ntUiiine,pulchrttudigt;K er celeritdte fitinlignii, lUud tarnen habet priccipuumdecuf, quôd toties d Turc(i,alifsg; intptfs fuminatà oppugnata,tti extremum contra omnes tuârix permanfit. Sed hac^enut dehac dtéiione.îam ad propoptam mdte nbsp;nbsp;â
riamreuertamur.
Ifcrum de Kuiufinodipduciacorfuîtum corrvboratK magnani- cum Dauid haberct,aufuiefladmodum iuuetiifet mitute ü- propemodum tnermis contra Goliath tantum gi^ deL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ganté ad pngulare certainen procedere, cuiits ne
conlpeélum quidem multi foret iiiri, non t it,ien fi tnilifiduciain Dell praiditi,fufîinere poterât.Hoc efi etiam tllud firmiter confifirre â¡Ã¯'nnj ad quod Mofes ifraelitat ad mare rubru hortatur Exod. 14-cr quidam prophetalud£o! i.paral. cap.io.hés uerbii E. rmit er cofifiire, Hâte, er mdebitit auxihü Domini uobifeumAuda et Hicrufalem ne timeatb, Cr ne trepidetis.
Signifie at ur er periierbum TiyTVS admodum fignificanter hecfirma fiducia,de quo pofira alb quiddicemiif. Hue potiÃimum refinipotefi CT de finitiofideiEfai le. quai fides fit cogitatio firma: cr Pauli ad Heb. 11. fuperiui explicuà iMf, caéy que in poserions explicatione adiumciniM-Igt;iam hic motiif eil uerè colophonfidei,
'Dt RE FIDEL n ^yprinülur non jignipcMttr iü fioriilitmiijicanîinipiorum afÃäiapcr ucrbtt rfo^ quiefcére cf acquiefcere, quod h^et fotnfiduda c«i« Dn fnuorem nada eÃ,hoc tanto ^eÃiarojUelutiÃad eximii quandû eeireefKeto^t't ^eÃfoffiaentMm pcruéntfftât,cor acanimu con pacdt,quittât ac llt;ttiÃcdt,ut non dtnpliuf tre fidctjtio aliundt optin nc conjolationcm qu^erat, ffdhic apud hunc fuum thefiiurum funinid cum hfi (icid qiuefcdt, hinc omneiit [ud»i félicitât cm fxpc ^et.Sicttt pfdlm.ät.( ubi tnultumdehac Ãduciit fnucthcfduro incubdnte loquiittr) bis inquit, Mi Dno dcquiefcitdiuma mfdmM db ipfofdlus tnelt;f, Ef P/d/. IJ t .dicit fe perinde direxiffe dniina fitdin
Draw,CT cdtn Ãducid Ãiioris diuini pdcdtant trdnquilldmq;reddidtffe,dc infdnstotditt/fentin tUdtrem fiidm collocdt,totusq; inde peitditt. E^ E/i 3 i.cldrè pronuneidt hunc e]jc effedam Impetra* td iudlificdtionis crÃuoris diuiia.titquit enimtEt fntfrudiis iu/lici:e(fctlicet grdtuita ,nä de Chti Ãi beneÃcijs ibi loquitur) pdx çy utilitM iuÃicije üpwn quiefcere,ucl trdiiquiüum e/Je,er confide remperpetuum.Etcdp.7.iu'oet Deiisdtciad A-(f!df,Cdue,et Ãs trdqiäll:it,dC nctiinedf,ctcorcu!i we molie/cdt.Et cap.}i3.i»quit Sic dicit DomintiS, Smtius ifrdelis,per refipifa ntiam 71711quot;^ crquie tdinferudbirmtu, Bebaikct pcrqu.cfi:ereerfi' 4 i nbsp;nbsp;nbsp;duddm
jri SECVNDA PARS
er Ãduciam ent fortituio uegt;lr4,feu cont:nget uobiijcr ncluiüii. Njnt lud^ilùhilnùnuipriât re uolebittt,(juim ut Ãiucia promi/^iouum diuint r^m jc opis diu'MiCfrett,tranqu llo tninw effeiu, fedtrepi{ab4 tt,acundique querebtut auxil a, om ifa fujpe 'Ã4 habebtnt, ubiq^ extâimtbtnt con tra (e/ien coninr4üones.quod in eis Efaixs cap, 4-reprehendit.
Hoe mentis ac cordis tequ-eÃere obÃducit ic quiÃtiÃuoris diuiiii,perpuichrè uidetur Chnâtis peri!lisÃnHâatu.ii)tes exprimere,quM Mtt. t },re cittt: quod quemtdmodü à quiÃnam inueniiUift alicuius a^ro thefaurü, uel prtctoÃÃimiim m-trgt ritum Ãutim tanâa rei bomtute lUeilus, dtitenditis om übetsfuis,emitlâimt^umcutnthefauro uel m.trgjrit4:Ãc quoq; qui per Euungelij doârintnt remiÃionem peccatorà ac ÃuorS Dei conÃquttur, illou ùco thefduroueiutiquadiueret avTocfaà tit, id eâ fujÃceittiaÃdens etcoittentusdcquiejcitjt-tidij} om tid pn hjc nibiliÃLcit,dc negligit.iuxtd itludtvbi eâ thefdurus tuus,ibi CT cor tuü.Atque itdpif ex hoc tnucitto thefduro hdbent plctium gdudium.
ConiÃieitur quoq; hoc dcquiefcereÃepe in ho-tnidibuSjCu pofl co/uritio wm promiÃionib. Euan gelif dc jÃintu fduilo itd pdcdntur, utÃnt diiigt;no trdiiquilliÃinwtquie diiimi trdnquilUtds etii in ex ter-
DE RE FIDET.
fi
tfniiige/{ibuf,uiiltu cr adiomb. pcr/J'icipofefl^ cùm 'm alt's, tum verb pratcipuil 'm moriturii ocful'plicio affiaêdis ftepe clarè animaducrtitur. Aiumaduertendum autem hie ell,(jucid ejuam-uant hptura unica uoce guicfccre cr fiduciant cr fictm cordis figmficet, tamcn funt nonmhil di~ quot;fffa.fiducia enim caufa tran^uiDi animt feu pa~ 'iscordis t d.ideo i tiim ejuiafidimus Dfo tanepta. P'ln-f bemgmfiimo, bono animo cr trancjuiBo h» us Neceft pax ergaudium cordis parifidci Ãeienda-nant cjl aus effiilus.
Cowrrf experl es uerat fidei,cu careatu haefir jen -'«âtfiducia in Deum,hoccj; ffiritusfandi tefiimo^ ^0,ardore CT robore,in aduerfis ac grauibus pe pjjp ^isulis trepidant, ac tremunt inûar arundiriSjUt ^ri/lusinciuit:cr m^arfylua: uemoconcuff£,ut Kr-deAchaz cr eiusaula legiturtac(, ficutla^â ^obni inauit)mfiar undtC maris facile hue atej- H-fucimpeHuMur. Quanqua cr Paulus ad Eph.4. pfne fodc mo4o locjuitur de hacfidei coflantia ea fciuibus.itcm Chriilus Lttc.tx.f«»» induit,^tii^lt;f , ^cue,ifff^cu,nolite pendcre ammis, ac diffidere. Q.M nutaphora perpulchre fane huir.aiia diffidè ^ottâ.aptngUur.Quemadmodüenim qua in fubli ^/untfU in acre nubcs,qa no fuitt alicuifirmo fun iamemo alligata,leui memento, ut parua aliqua wa hue atqi iBue impclluiuurfic di/fidt itt «, cu d t hac
lt;4 SECVNDA PARS
hiic ruffefiducirp auxilij diuini, ac Jpiri-Ui cpfoldtionedefti'uäturJcMaliqua occafioite uaaL lMt,ey anxif, guo fe ucrtant,n(/ciimt,citiÃmeq; tiCj^e rare iuapiüt.uî !of.â¬ap.7.Ciffolutù eft tor popidi,et tnutatü eft in a^uà ^idg; cbparua adnta dît oecaftonë Sicut et Nu.ii.legtLetftepe alià ft
Aionebimits hicftmul cr tllud, (fuod uerbo/tt non it a diÃimilefuucrbü iio}: iicfiM pocticitn] crPgntftcatioae metaphors ration Ite.Nd permdeftgnipcat leuem Cf iHco/ftautent cftc.ey metaphora eîl fumpta ab ift ^nte in fubli tne eletidta fuit{,a(c fatitftrmitercoftiiunt.fedua allant. Poftunt^, hete duo uerba mutua eollatione eleganter cr utiliter ittuftrari.
CitauitniH hucuft]; breuiter loca fcriptuTiC in (jUtb. expr elfte difftdemia pingitur,â¬3r ^uaftob o-culos ftfteâanda proponitur,^uo ctiam ex lontra-riofextuifidci motui,nen}peftducia in Dcu»!,paU lo clariui cognofei etueat, qutc cr cSftrmatfteu tor roborat corda piar!i,et tranc^uiHa efficit,alilt;iuc[i O' tnitet uirtutes m piogcturat, utjuperiutdiHuifllt; Dixi autem alujuanto plura de hoc fexto motu i' deoj^uod i{colopbaneinfideiimponat,crgitè4 f! pr^cipue mettff cmncf pradoras adiones ftiain lortutes piorum efficiat.
EXPECT AT prociddtêio iam ledor alb ^uotnpttjboùonë ttcôra partuionisfted nos prins adiies'
DE RE FIDEL rf iHungemiU his päuca qu£dttm de exercitijsÃdei. Ce fîde a-feudeÃdealittbomprieterremiÃionempeccato- lia bona toi-umacyeconciliitioa£mpoflidaiMe,mox conÃr præccriu' »titionem huiui diuiÃonis (ubieâurù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftificatio-
Diximui igitur hafleniK de eaÃde,elt;i(l; inendi nem acci-inanu,gu^ remiÃionem peccatorumgratuitam, picntf.
teÃuoreniCeipropter ChnfiumÃdgitat.ac FidespctcS f^trdt,Dcoéii pldcatoÃdit.Efl nero plane neeeffe, iuftificatio ^htcluxnentpetotaÃdesremiÃionem pcccato nein prat-fHi'macgrdtMià iu{iictâaciipieiis,etprie[ertimfi luçet fidei ^nciapaternuDeiÃuoremtuensommb.alijs H- alia bona reru petitionib.prtelnceat.Nd pctenti.
^nwdo db eo dliquid peteres,^uc tibi hoUë ejje fittiulProindefnnperoportetprmô regnti calo
gt;â »»1 ÃKxrere,deinde patum quotididnurn^
Qudre pofl eamÃdem, (juadcapiturrenüliio peceatorü,feguuntur uel exercitiailUus, uel quic alla Ãdes,priori non multà diÃinulis.qua c-^ W alia bond petimut d Dco^quaq; nos in omiiige »is mijeriff fulcimui,qu.e tamè neccffarià totd ori iw ex priori,ac prdfertim ex ultimo motu prio' eÃ,exfiducid in patrem nobis iam placdfu, ^uafiducia c^è cum hdc poilenoriÃde coiiiuitcltf J'WaÃeH patius in Mam hatteÃdem efl Ãgt;drfd.
ExemploÃt Dauid, qui primumfemper fiJe per McÃiä Deuj» fibi placat, eoà pldcdto Deo/i du,deinde comitaitte tlla corÃ^ante fiducia in pa-, d 4 treu»
SECVNDA PARS
ff
trcm idmp!acatuw, petit ac cxpeâat auxiltit ab ea in omrubui fuis periculis: certó credit {ibi Deü adfuturdm,cum rebus fic poflulantibtts, adoritur urfum,leonem,Goltath, crc.Sic Abraha cü prius fidefemiiiisfuL,in ejuo omnes gentes benedicend^ erant,Deum fibipiacaffet, eo^;fidere tangua pa tre benigntfinu coepijjct^audebat cü eo colloqui, guangua effet putuis çr cinis:iuc dubitabat, gum cr pofkritatcm fecundum fuapromiffa, gquot; aha omnia bona fibi (it daturas.
Loeü, Cre QwiWf Paulus reâifiimè dicit, Credidit Abra^ didit Abra bam Deo,ey reputatum eft ei ad iuftidant.tteg; e~ liùin Deo, nim credidit Abraham folumnugt;do,guèd (it pofk redr? a fan ritatem habiturutfed etiamftmulfide Batuebat, amp;o PauJo De«fw ea bona poBicentemfibipropiciii efJe.Nà citari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co ipfo guod aligiiis altcui magna bona gratis pol
licet ur,indicat fe et effe amicifiimu. Pr£tcrca prie ceÃit no foin promiÃio feminis, fed ettà promiÃia fauoris diutné.lngt entm:tie tinuas Abraha, (ego fcdicet propicius tuusDeus,)ego fumfeutumtuu, merces tua copiofa ualde.
Promde credidit Abraha m unain tamu parti culamjed totum fermonem Dei.lmofipriera non credidilfet,nempe guod Deus fibi propicius effe ue'tt,pofkriora credere nonpotuiffct. Aptifiimè igitur Paulus hunc locum citauit,ut iuftificationé probarct contingerf gratis perfidem in ChriBü.
Ac
DE RE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rr
^ciigniÃiini funt er rifu er' odio aduerfarij, qui (umnoncapiant caqua ÃjirituiDei funt^utpote itfrifidei etueræ inuocationii pemtm inexperti, ^â¢tlummantur fcleilü Christ org^nu, crineptè ab folocos nthil ad reinÃcicntescitatos contendut.
Sedad rem. Sunt huius quoq; fidei nwtus pria Partitio fibusnutibufiwnitanuiltumdiÃimiles. Primùm pofterio-tnim necef/e Cil adeÃe aliquam cogmtionê fuarü risfideL ȟfmaram, ut paupertatis, aduerjit ualetudinis, peri(ulorum,fuie inÃpieniite, er cuiufcutiqi demü lnkecillttatis,er difficultatis.
Tiei»de,agnita malorum magnitudine,oportet no^è moueri horum malorum cogitatiotu, er non lânpliciter cotemno-e ea,ut multi impij Ãcüit-.er tiutmadmodum nonfolum philofophia,pra'ferttm Stoica, de bonis er malis corporis erfortuute do--«t, fed etiam quidam theologi mmium Stoei do-tiierunl:qui peÃime fané ex hac parte de EccleÃa nteriti fune.Si enim non ferio afficimur cogitations horum malorum,nepetere quidem ardenter poffumus, ut Deus nos ex eis liberet. Qjtanquam hosduos motus uix licebit dicerepertinereadÃ^ iem, quandoqutdemfunt naturalia qua dam ettam eum brutis communia.
Tertio, oportet confdcrarc er iUas promiÃio-nes Dfi, quibiis promittit contra iüa ip/a mala au xilium,er bona cis contraria.
d f Quarto,
ft S'EC'ViJ'D^ PARS
Qudrto,illlt;i cogitatio cum neccÃttati5,tum iiïó rum ultra ^ronulJorum boncru,general tjuodJam eorum dcfjdcrium:iit quo motu crpelitio illorunt reilè ponetur/icut cr fuperiui diximui.
Quinto, [ubfincm orationii cr in hcrtm bo' norum petitione oportet nos cotuludere, fmtus exaudititeatenuf tarnen,quatenus lÃa bona promit tuntur.de qua promiÃionu diuerptatenon eà lam nojiriinjiituti prolixins dtffcrere. Sed tarnen ca quoq^ cognitio eà ChnÃiatio homini necejpria,et aliunde peti poteS.
Sexto, ex hoc quoq^ aÃenfugeneraturquiedX propriafiducia. Statuimus enimin eo, Deumnon folum teterna bona nobis connnunicareueUe,[ei etii pricfcHtis uitte.ut Anna mater Saniuelis, cum patMjJetfe exauditam effe in petitione fabolis, po Ãea qtijndam Itetam fiduciain cocepit. Ditit enim fertptura, quod comederit, ztr nonfuentamplius tnaild,ficut aiuea.
Colla tio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hacfides (p licet e.im à priori fepara
poftcrio- yc)cfl alten perpmilii,gt;iifi obieâisab eo diffe-risfidei cu rat.Ac quemadinodumhaic posterior effe penitus priori. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poteft,)ufi prior adfitiita huius feria exercitia,
plurimum priorem erudiunt, cr confirmant.Atq; ob banc quoq; caufam uult Deus ciim omnes homi ttcs,prlt;e CiCterisaniinahbus, tarn multis adhac ui tain mdigere, tamq; uarifi incommodis ur^rrit . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttan
DE RE FIDEÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f,
uerô in priinii pios^quo adflagitationem aU' ^ilij diuistî CQmpeüantur, fuamq;fidem in horum quoq; bonorum petitions exerccant. Nfcpzic ad' inodum repugno, à quis dicere ntalit banc poüe-fiorem (idem tantum exercitia qua;dam e(Je lUiut prioris, quie raniÃionem peccatorum accipit, ac beurn per ChriÃum plaçai.
Maâenuideiüa poÃeriori Ãde ueluti obiter CoIIjtio iocuimut iMtadpr oremreuertamv.r.Moncoau acceptio-teinhicÃdemnobif aliquantolatiiKpatere^quà m nis fîdei in «une up täte in Eeclepis accipilur. SigmÃcat enitn hockripro tubis integram conuerÃonem, Ãeu id totumquod cûufitara. hmappellain pocnitcniiam, exeeptii fruiliib. feu lut quidam loquuntur ) noua obcdientia. Et /:c in faerb Itccrii fape aciipii ur. ut Mar. le.Qui credi derit,(^ baptizatutfucritÃ'aluut erit.loan.n-Cre didii ipfe^cr tota ciui domut.id efljconuerfta csi.
Ita ut crederet ludicorum cr Cracorum Uiagna muliitudo. id eÃ, conuerterettir. t. Cor. i.tiip tantum m(nifiri,per quoscredidiÃn.id efi, (onuerà eÃis.Et alibi.
Si quM tarnen uolet conÃrre hanepdei Ãgn!pc4 tionem cum ea quoi iain pÿs dotioribia in upt cÃ, fciat unicum motum,nempc coiuritiönë in hac no Pra fideiÃgniÃcationeplui q in uptatacondneri, Libuit aut nuhi ita late fidci uocabulti extende
*c non lludio nouitutis, quod Dcitsnouit: fed prfi
mutn
SECVNDA PARS
tnum (}uij uidcbam cr motum, gm contYÃtiotum ffr^cedit, nfmpe legale cogmtionem,c^ alio!fub fe(jueHtrs,tteceUar!0 Ãdci uocabulo notari,^ non putabant ex iüo toto corpore, cjuem iüijex mo' tUf conditnunt^ullum membrum excindeiidu effe, fgt;r.efertim cum in co ita concinnè alternatim eau fe cr effeilui, motuf inteBeâU'! uoluncatii fe mutuó confequamur. Deinde,quia animaduerce^ bant etia facrtts Ut eras fie hoc uocabulo ujas ejje, Ne tante quis extfltnutt nos hac gcneralitate uocis obfcurare doihinâ degratuita luütficatione, poil ea oSïenda gtud fit propriffinie pdes iuiitÃcas. Confirma SED AGE tant, quodantea fumus polltcitl, Iio diuifio demotÃremusfexhofee mettesfemutuô hoc ordi-nw fidei. nbsp;nbsp;ne confequi. Potefl aut id exPfalmis opcm ac rmfe
ricordiam DeiimplorantibusclariÃime conÃiicU in quorii principto licet ammaduertere, praeeÃif fe iam tres prtmos niotus,neinpe prim uni cogmtio nentlegis cotritionent. Sunt enitn adhuc imtio pleni marore ac terrore,ut diâum ejUtunc uere-tnur,cr querimur nos 4 Ceo defertos effè, Deunt Jicul 4 nobis ilare,nollcajficcre nufertas noÃrof: cr tunc amma nolira conturbata cà ualdc.-tuncti mcmus, ne nos Deus in ira ac furore fuo arguait tunc fagittas Oquot; manus graues Domini Jenanius,
De inde neceffe eà quoq; praeeÃiÃe aliqua co-Snittonem prom^iionunt nujertcoidiie ac opisdiui the.
DE RE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fit
n£,(fuan.loquidem adcà deÃderiti 4c petitio eiiu. Htm igiioti nuÃii cupido,
Pofl igitur hos tre: nu)tuf,dui orationem (cduiujequitur defidcriü çy Ãagitatio nüfericor^ lt;li4 ac opts diittnie,qM motui précipité in exordia orationis lt;irdet,4c princip4tü tenet.Età enim (ut ijitt dixi)niti)tbi mjgna udhuc ueÃigia pr,ecedetii Motuijuempe mortu accotritionis, conÃiiciuntur: itntêhic mottes, neaipe diuintt mifericordi£ impla gt;'4tio,'bi potiÃinn^m ardet^cr fuum proprium lo~ ('â tmobtinetjibi pouÃtm'icluinamustMilerere mei ^c.u, miferere.ZT, M. /erere mei OeiaÃcundum inif recordium tium, er jicund tmtnultUuditKia nttf-rationii tuarum. Cf, Eloquta meu atidi Dom inteütge meiitdtionem me.m Attende ud uo^ fern damo-K met: acÃmi'.es ardëtes flugitattane: tffundunits.
Eitamei uerum,lt;]u'jd aütjuanÃo oratioies e* tim altim inc:piant,ttempe mde i prtmo motu,id fütco^ni io K Dei legali.Coitt neiu zy fecundutn t)lotum,id eiî,contritioiem,cum ora ites confitett turfua peccata utoratto üantelis,lt;]U(e eà cap.^ n.ipit ucogutiow legult: Domiite Deus magno Gquot; tembilts. Dem lefeejuitur fecundusm jtiu, id eüycotttntio.mguit enim, Tibi iUflicij,nobis auté con[udoÃciei,zyc cut multum immoratur,dc con Ãtetur/ua crpopuli peccata.inhacfccitda parte, id eii.
Ht S'ÃCVNDA PÃRS
id f5, in confrÃiotK mifcet er tertium motuin, il efi, co^nitionemEuangflij ,his uerbis: Doinino Deo noRfo miftricordia er remiÃia peccatorunt. amp;nbsp;aliguditto paÃ,Propter Doifün^m,id eÃpro' pter ChriRum. Htf addit er quartam »wtum, id rü expetitionertt er flagitationetndgnitj; miferi cordix:ut cüinquit, Auertatur qu£foira tua.Itë, Audi Domine preces ferui tui,er ad orationem tuo rum illumina uultü tuum fuper faniluariü tuum. Item, inclina aurem tuam. Item, Audi Domine, remitteDomine, ere. Ac interea, dum kxcDa-* niel orat,!nteruenit angcluf,qui ei quinte er fex tum motum adtungit. id eR,exauditam ejfe eiui O' rationem annunciat, er multa heta de bdeÃiit ad Uentu prædicit.
Porrô(ut ad propoÃtu reuertamur)ab hoc quar to motu paulatim oratio ad quintujd ejl, ad ajfen fwm progrcditur.paulatim ineipimttipliuÃduciie cocipere,er Ratuere,quod neÃra petitio Ãt exalt dita. Quarc fubÃnem orationii incipimttt clama-re,Dominut exaudiuit orationem meam,Domimei precationemmeäaccepit. Ef, DcÃd:riumalfliilo tum exaudiuiRi Domine, tucerttjicabiscjr eorui quod audit auristua.
Ex fo affenfu concipitur Ãrmafiducia in Dell, quamhicmotumfextumnominamut. Quaretue demum l-eti DeoqiÃdenies clamamutfi^Ã timebo
DÃkEÃIDÃI.
4 multii ntyrïaiJib. Et,Domini eü faliu/uper p0-ptilnm tnum bcnediâio tua.Et, InpaceÃmul guie Ãam çr dornüam, cjuoniam tu Domint folta itt à ditcia me babitare Ãcis.
Q^wiijuamdutemommnoitafehimotutcón-â Miïccri ali jelt;juuiKur,w)ntitmenfentperexaftèac prdcifeà quîdomo fe mutuo feiungi poffictt. tlt;am, prtefertim ubi csl tus,amp; non tnaior lu 7d in oratioM,ibi multa ex priccedentib. penitus dû oiotibiif in fequetttibwt repetuittur. In cxpetitiotie ftingui, aeflagitatione auxilif multu adhuc mortis con gt;nbsp;tritionis conj^icitur. in Ãciendo a^Ãenfu, feu cum iantconÃituereconamur nos exauditos eÃe,fubin ^e expedtio feu mifertcordiitDei imploratio itéra Ilt;er,zr in ftdueia fubinde cog tatione promiÃionit «Ifenfim repetimuf.
Ac eà abferuatiane digniÃimum, m bisfex mo fp motib. tibusfemper alternatimfe mutuofubfequi intelle- fijgj f^cî cf ^us cr uoluntdtis motus,zy femper motuin inteb nbsp;caufjj d
ItâuseÃeCituftm rjftcieMem,motum uerà uolun- rcs eife-titis cjfe eius effeflum.Sicut naturacomparatuin aker-ffi,ut notici£ (int cau^a motuücordis cr uolunta^ rntim fe tisiuxtalciuêtias,IgtwtinHllacupido.ltemjuri mutuofui» if «le gt;(»/£ T«i Ttf f f «iv. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fe queutes,
Primus motus eA noticia Dei legalis in intelle dus confftens. Secundus, ac ex primo proueniës, r/icontritio feu perterreÃiHia qu£dam,gu£ uolun latisfunt ty cordis.Tertiuf efl cognitio Euange^ lifgui
64 SECVNDAPARS
lif.cjui e/liteyum motus itiieUeéluf.Quitrtut efl ie fticriH ag.ùti boni, ac riux petitio. ^ui efl rta-fum Cordts ac uoluntatis motus cx tertio,id eü, cxco^ gnitione bo.-iigeneratus.Citttntus eà certo affèn-tiri çr ftdtuere m animo te exauditum effe.guoi eü inteUedlus proprium. Sextus eà iHa Ãdiicia in Deum ex dÃenfugenerata,z^ iUud omniabonafi bi de Dei be:iignitate plus quam paterna pollKe.â ri.quod cordis acuoluntatis eÃ.
Sex fiJei nbsp;nbsp;Poteil zy in alijs rebus acqiiircndis animad-
motus ab iierti,qucgt;diHimotus hoc ordinenaturaliterfemu experiëria tuôconfequaittur. Exempli gratia, in ualetudine in alijs re^ curäda prtmùmitgrotus debet agnofcere fe legro bus confir magnum malum cffc,acfummopei-cfugi nunrur. nbsp;nbsp;fndum.quod cum duobus primls fidel motibus coit
fierripoÃet.
Detn le,cumdificit alicubl medtcumaliquem efie,qui eum poÃit curare,qu£rit eum,oratut fibi mifero Opern ferat. Quibus ailionibus admodunt funtlesfunt noÃertertius er quartus motus.
'i:ertio,fi medicus fide dignus homo habetur, à fux artis gnarus,ac in curan'do foeltx,fifi Ãuam o^ rantiægroto opcm pollicetur, £grotus eiuspro' nüÃioni acquiefcitfiduciam fuam in eum coüocat, Cr omnino Ixtus breui fe conualiturum Ãerat. Qu£ aptifiimè noilros duos Ultimos motus reprx jentatu.
Sei
DE RE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if
, S(cl farté hxcclariutzr utilim in uerii lt;tc ui-toi {xercitijs ptorum c6(pici po^Jent, quÃm tn bac tcmu cr ieiuna ucrborum expUcatione. Poterut ^amp;tur finguU pi/ hofce matus m fcipÃs expcriri,ac ipfocordefentire,prlt;efertim ij (pà uehcmemiut m breuiori tempore (/naà uiole:uuis nwrtifican ^KT ac uiuiÃcancur.
Noî frfwffjLflrt Dauidis exemplum t. Sam. Exemplà ^ifcriptum,/ÃeäandivmproponemiK,in guo cia- Dauidis fèoinnes hi motm hoc ordinefe confc^ui conÃgt;i - f^x jfti ma
. N«tm primùm Nathan ei legcm ac tus fidei ;P gt;«lt;«.« Dft cowiortftfttTjC««! di«t ; TuesiUeuir. bantur. Sic (ijcit Dominus, z^c. Deinde Dauid ftatim »finis iüis frangitttr ,cottceritur(/; ,ac exclamat: PfCMMj Domino, item poRea in precatione hanc fuam contritioncm prolixius exponit,cum in^ ^nit'.ç^ottiâ iniquitatem tneamcognafco,zy pec satu men corâ me eii femper. Item oÃa contrita, tS'c.Tertià jtiathanfubità fubiungit concionè E-itangel'/. Su: enim in^uit:Etiam Dominus absiulit pfcccfuMi tuum-.non tnorieris. Quarto,Dauid au.-dtta concionè Euangeli/,expctit lüud beneficium, V/iagitatà Deo,ucfibi contmgat.Clamare eium incipit,M:ferere met Deuf fecundum mifericordiâ tuaniiCyfecundummulutudinem miferationum tuarum dele iniquitates meat. Quinto, fubfinent prccatioiusfiatuitfe cxaudtri .idea dicit -.Cor con
e tritum
SECVNDA PARS
tritum cr humliatu Dem non del^ides. Sexîô, i^tnt incipit tn Deunt placatum cofidcre,om'tialfi boitnlibi de eot.incjuam pat re beiiigmÃimo poäi cert. R.eciptt la tiet am GT paean cordit, mutât lie ftcs,cr Bai faba am uxorcmfuamconfolatur.
Picture Qwautemadbtic paulo eutdentiui odienda-^ quxdi fl- mm {juiiCjtfdes,i:;rquà inlimplieiratio)teiMdlra del Ãf lufti lufificatio acfalm peragatur, breuitcr, (juantitm ficuTionif. potcamui,rem uelutipiflam ob oculoiJfcâandS proponere conabimur.
Dem cum uiderct genm huntaitum per unicîé la Pl urn in ingeitiemmolanpeccatiac a ternum exttium immer/um effe, ingenii mifericordia, ac inejfabtli deliberationc cr confiliofandatrim-tatu inuemt mo du, quo mif rrima creatura auxi hum fem poÃit:^ tota re praparata ac cÃfèdia, Apoc.i}, (namagnmà conditoorbemadatmedi)iienita' lias in propria perfona, alias per angelos, allât per prophetas ac alios dodtores ad homines,expo fuit, er quotidie exponit cis primùm ingentem uim mall quo obrutiiaceant. Deinde illis, qui hoe credideruitt,fuam^ calamitatcm agnofceiues do' luerutc, indicauit or indicat, quodadintdumU-benteruelit cos ex hoc tan to malo,certa quadam tiia per fuum filium liberare.
Hoc audito,bomines oportet nonfolitm utciin^ que credcre, /cd ettamferio deÃderare aeflagita reillud
DÃ RE FIDÃi.
rdllud ttuxilium, cr cltm^tre : Dwó ifrf, ô Donü' m,f:r opcin proingeiuimifcricordia tua,ficui poUirtrUfffr opent. Attjuein tall clamore cpor'â tetunamquenque(quandoquident ipfe Demper Verbum cr faefamentti fie mandat) certô ilatue.-re, quod uerè iüe Deut uelit hoe modo nobis auxi kart, imó iam auxilietur. Htec dum mens ita {la.-tuit,eoneipit iam hetam quaiidam fiduciam in l^eum placatum.
Hoc iplum igitur efi fides,hot induam primuni Deo tedoceitti de ingenti malo, à quo fis opprefi.^ fus, certô afientiri. Deinde,moueri illo tanti malt âijfgt;e{lu. TerfiOjCJi/cm daeenti te de fua erga te volutate, quod fieilicet tibi opem ferre paratut fits fdem tnbuere. Quartô,uehemeiftifiime orare,i}t aeflagitare, ut quamprimum tibi opemfe^ tat.QumtOjtn hacflagttationecertô apu i te con Situere, quad iHe ucrax cr benigmts Deus, tibi fua pronufia praslet, cr intégré eius promiÃioni vlfentiri.Sextôjhuie tant benigniÃimo Deafidere^ er de co tibi omnia bona poUiceri, Hac igitur efl Vera cr uiua fidcs:
Dtfft.ientta uerô CT ivipictrumamp;etiiimpio' Qiixdi efe fumejlmu'tiplex.lmp:/ aut horum nihil penttuf diffidentij creduitt, ut Epicurei : aut fi quidam uteunq^ cre^ uarictate dttiK, tarnen non feriô credunt.ut Cai« ante occi~ inrerpontt f«« AbclfCr IwiiW ante proditum Cbriflrf,ctiam~ tur.
f » fi ut-
ce SECVNDA PARS
Æ utcuni^ credebant effe Deum, tarnen non uole-^ bât uerè agnofcere fe effe miferos peccatores,mul to mtnM nufericordiam Dei magntficiebant, Poà occtfum uerô fratrem Cam,cr ludafpoü proditü Chri{lumgt;uerè agnofcebant feeffe miferos pecca tores/ed nolebata credere Deit, qui iuütu iudex eût eis pro fua ingentt mifericordta ferià uelle opi tulari, (Ãcut nec diabolus credit) multo minus fc' quentes motus addebant.
Porrà pij cùm M his ipps funt ficpe imbecilles, ut uix tantum fideifepc habeant,quantum eftgra numfinapis, tum uerô cr in fequcntibtts motibus. tion ardenter petunt mifericordiam à Deo,non certà aÃentiuntur promiÃionibus inter orandum. Pf^emonon fatisfidunt huic beiùgno patri, nee eonilanter ab co omnia bona expeäant : fed in pe riculis trepidant,cr in dilatione auxilif deÃerät, quod midta Ifraelitarum cr Apoflolorum exan-^ pla teftantur.
Alia fldei Verùm ut ad propoÃtit renertamur,res plane iuftifica ^Oâi^gt;tt^^operagitur,acÃuelamicusuelaliquis tionis pi' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uidens te infeium in magno aliquo
iïura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efjèyaccederet te,ac primum te de tua cala-
mitate admoneret, poHea etia auxiliu ultra defer ret:ibi profiélo oporteret te ermorbti agnofeere, G'promiÃum inedicamë obnixèflagitare.Aut (ut adbuc craÃius çyclarius dicamus)perinde hac to
tatet
DE RE FIDEr.
U ff î perfîcitur,lt;tcà guis bonus homo uidcm te ii fame pereuntë^ motus mifericordia accurrcret, ac «bum poUicerctur: ibi certè nonfolum utcunq; af ftntiriteoporteret eius di(lis,fed etiâ exelamare, Qbfecro des guamprimit, nam iam fame pereo-.cy fgt;iambus,à gtud oÃerret,citiÃime arripere,cr co-tnedere. lüud tgiturdici poffetÃdes, nonfolu ut-^i»^(};offentiri uerbis cibum offèrcntisjedettam ^gerc^cr precibus, er ambabus mantbus expor teäis, ut guamprimum abmentum confegui poÃis^ lt;c eo te femimortuum reficere. Qjii uero non hoc »Udo fed gualicunqiÃolummodo noticia promiÃio »es Dei excipiunt, na: illi clarè Ãgnificant,fe non »imodum efurire iufiiciam Do. Hinc fimul er in fiiciaacfalutis noürlt;e fimpltciÃima uia cogfiofci poteÃ. Nam primitm Deus uult nos agnofcerc in-Zentem miferiam noÃram, ad eiusg; ajÃedum ex^ keÃere, poüeagratuitwti auxiliumflagitare, tTaccipere,
Sic er Dominus ipfedocuit falutem noÃram »ihn aliud eÃe,nià inuitariad fÃlendidiÃimtm ac htutiÃimumconuiuium. Tametfi ucrum cÃ, guod. O' accedentes conuiuum debeant magniÃccre hanc muitationc,ac non contemnere cam prlt;e fuis tebusac negocijs,er poÃca in conuiuio habere ue fiem nuptialem,feu conuiuio conuenientemtid eÃ, gt;i5 oportet infanirc cöuiuas, malcdiccre inuitati,
f 2 er
r» SECVNDA PARS cr uerhcrare iiÃidentes:!ed cf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autorew coft
Muij grata animo cl}e,laudarc eiuf bonitatem,(^ eivm alijs ccnuiuM amant er cr fuauiter conuiuari. 14 cc tarnen inde felt;iuitur,illam corfiw modcâ^ftt tneritam efje conuiuiu'in.
Hoâc de gratuita iufUcia obiter interfcri«,CjUà d eum prtecedentibuf erant eomunifa.poüea juo lo^ eo prolixiut aliquid de ea dicam.interea tarnen et liarumleäor mcmniffepoterit. Sediamad expli cationemÃdeireuertamur. Tides eft nonfoâumau dire fe inuitari ad conuiuium, cz utcune^ credere efte paratum conniM^, inuitari: feder ft in-digniÃimum hoc conuiuio agnoftere, CT tittein tnagmfticere hanc intittationemj^lum ad hoc con uiMum accurrerefirare,ac ardcntiftimè fiagitare dominii conuiuift ut guemadmodum per fuos prie conesÃgnificauit,ita plane pro fuaineffabtli be-nignitate digneturfe indigniÃinws hac tanta fa^ licitate bearc.
Quod fî- ita eft proftflo, if homines gui afftrmani des non fir fidetn ejje taiuum cognitioneitiyoftenduntfe ueivf y^^ntiirn co rnm exercitiorMnfidei penituiinexpertos effe. gajqa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;printiim oinnes confoldtiones,guic mub
tie er amplte funt in ftripturiStac Ckrtftiana homi ni maxime nKeffaria;,penitiis inanes fiant à eità Vtodi fide no acctpiantur, gu£ Deo confidatÃbift uorë ipfius ac omnia bona de eo poHiccatur. Ttam
â KEREFIDEI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
f.« frfnZ« Ãcut diabolinaut Judd'S tuiuit,nul' lomodofatiseÃ.
Uocenim ipfumd^itDeus iÃis pluf:;udmpd- Prima i3'^ ternis ac nidternis compellationtbus, alujuotics e-. no a pa kt fUwiMTijme/HO co«^rmcifi5,Mrfft7.QHlt;ifMo md~ nis Dti ,P'' gi5patcrue/krcalesîis,crc.Efd.4().Nun^utdpo mifsioiab. tmtobliutfci mater til fansis fui.Pfdl.^i.Cum ipfo- amp;nbsp;conlbta fum in tribulaticne,}nitocauit:,crc.Efa.; f.tSom- tionibuslt; ntsfitientes ueniteadaquas.lâïatt.M. Vcmtead Wf omnes qtu laboratis ac onerati eilis.Ezec. ; j. ^iuo ego nolo mortem peccatoris. His tnqua a-f^s^ fexcensis eiufnudi diilis hot ipfum agit Qhri flits,ut nos nüferos peceatores de rebus noHris pe nitiis deÃ-'eraiueSigrauiÃimoq; peccatorum one-teoppreffos, ac pr£ oculisiam atemam mortem babeiu es,in fe confidere,dc recipe re animum ad.^ bortetur,compellatq;.
tdeo nobis brachia plus q materno affedu ofe-Uam exporrigit, ut nos iatn moribunii nos ipfos iw eius ftnum, prater /fem in Ãgt;em cr edendo, (id tfl,contra om/iid noÃra pcÃima mérita tn untcusn Cbrisli meritu refficiendo'jreijcümus, quo ab eo foueainur,dc noua luce uitaq-, donemur.
Sed homines fecuri ignorantes peccati magni ludinem ac iram Del, Confolationes caleÃes uili-pendunt, ac doilrinam de fide cas accipientc, uel rident, uel etiain execrantur.ycrùmtimentcf
Dcum
»
SECVNDA PARS
Deunt, ae exercuiorum co(ètenti£ non âmexperti fcwnt, ouantiu /ït cr confolationum cateiiiü etfi dct eM accipicmis^cisq, fe/e in hac miferiaru ualle fuldcneis ufut.
Qjtim multi pij magmtudinefuorumpeccato rum,irie Deidcxternarum panarum conterriti, cum ludd collum Ittqueo injcrercitt, aut certè pro IdtaCatni fcntenttd,Maior efl iniquitas mea ejiidnt Detnüfertcordia, à conJjâeHuDeidifccderct, eiq; perpetuo udledicerent,nift adfidendunt Deo con-foldtioiuhut Eudngeltcii cxeitarentur.
Proinde ne patiamur hanc dodrinant de fide diuiiia benignitdtefidente, cofcienlijs loitgè maxi tnè nece/Jariam, ac iam poüremistemporib- poft' linümogeneri humane rcilitutâ,ab hypocritis diabolo nobnertpt.
Sfcunda ra Deinde quanam gutefo poteü efii in uUo pcc' tio, qa nö lt;^dtore uera cognitio iraDei cotra peccata fine co poteft ffle mitante mgenei dolore ac terrorel Aut rtirfum, q fcria cogni »am poteil c/Je in uDo uerè Chrifttano hemine ue tio pra(flj ra ac uiua cognitio grathe Dei, tanei boni,tam om ca fine mo necefiarij, tamcj; obuij, uttüud nonfun-iM ru uoluta- expetat, cxutfibiconeingat, à Deo non flagitetl taris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;petendum, cam ChrtÃut iubeat ut credä
mus nos exaudiri,item dicat,(juôdpetens accipiet, cr pulfanti aperietur,his promÃionibtii ueluti cÅ luus datii re^onfts non ajJènsiaturiAut cum ajjen fi(f
DE RE FIDEL r, fgt;Kpt,^tttuerit^ fcexlt;3udttüc[Je,ac habercDeu plaçâtum,twnfidat iili otnmpotcnti patri,ttcnt0 turn fe ei dedat,non totua ex f o pcndeatfQiaclt cf; iÿitur motuf cotifequrntcs nà habet,ille ne ncticii guident ueram amp;c uiuam habet. De hominibta lo^ f]uor:natn dtabolm fcit promÃiones ad fe tun per hnere.Hiec mhi profiiiô ctntva ita ordine ac na-turalt (fuadatn cai4arum effiiluum^; cSiunâtone echarere utdentur, ut, Ji una aligna particU' la ex eis fubtrahatur, ipfum totum ruiturum e^ xiilinum.
Nec femel tantum t» uitapifsordo motuum Pn-pcriiâ â fe mutuo confeguitiiï,fcd fubindeiterwm reuolui efii motii-turçiuxta illud,ExÃde mfidem^ac penè tota luta um fidei piorum in his proâcipuè exerciiijt confimitur. reuolutio^ Submde enim tubis iterum de ira Dei,dcg; pecca nem-fit neftriscogitandum eft. Subinde cr promiÃio~ Kes Dei largiÃimae animo reuoluendatguibm inui tati,uelutiÃliolut pomoà pâtre oflcnfi),accurrc~ fe,obgt;uxecj;flagitare debetniis, ut tubis tUa pro^ nu(fa comingant.Cumg; mandatumÃt Dei,ut ogt; exaudiri fe propter Chrtiium eredam,iant femiÃione peccatorum ac fauore Del,ueluti pomo guodä à patre impetrato,la'ti Ãutmur,cr fic gno ftdie remifionem peccatorum flagitamut:Ãc guo, tidic caro mortiÃcatur magif ac magis ,Cf(iciu tuuum hominem adolefcimnSfÃcg; luHui it^tfica
ff für
SECVNDA PARS
y4-
tur tt^huc./iccfiyiuxta Au^uflini lt;iióium,fuhïii([e iittramiu ad Deum precatores^C^ fubmie eximuf abfoluti cr iuflijicati. In tali mmirum circnlo totlt;t flor urn uita ucltutur cr abfunitur.
Adhnnc fidei accrcfcrntis ^uafi quendam peT'^ petunm circulum ZSquot; excrcitium re^exiffc Paulu opinor.cum induit Rom. t reuelan in Euangeho iuiriciam Cei ex fide in fi.lcm. Kccfi enim fatii cü femel fide tuiiifiearified fubmderetmÃio peccato rum,cr rcconciliatio flagitanda efl, ita tatnen^ia per'ifia excratia femper fidcs augeatur Cf à dolc fcat.Simile! locu'.iones cr alibi in fcriptura repe riu;ttnr,utpfalm S4.r)euidloriamiâdloriam cxh tuttt.id efl,fubindemaiores uiâcrias confcguenr turficiipotemiareffient.Item,fer. ÿ. Demalicia in malitiam exiuerunt. id eS, fubinde détériorés ftdiifuitt.ltem i.Cor.j.Tramfirmabimurà glo.-ria in gloriam,id eü,ex hac inchoata priefenlii M t£ gloria in iDam perfèdlam futnra;.
NuîfinS -Af profidià pif s homimbns fierté ad uigilan morüû fi' dun,w ttelunicumhorüfiexmotuumnegligant, dci exerâ fifd iefic diligetxcr in fiingulis exerceant. [^am Siâ.'tsi negli perfiepeuiucus aliguishorummotuHualde negle amp;ta(iü £flé paidatim totamfidem labefi,dlat,ac eradicat, tft i^uà m multo; per fit ncgleflio minarum Dei,ae omififia eontritto, ( uclquodidcm efi ) ficuritofi Qdià in multos atttcin medfiationis protniÃionum dif
BE RE FIDEI.
iiuiniirum intertniÃioiPorro intcrnüÃio uerlt;e ittf tiocatioms, efl ipÃÃimum uenemmt Chrifliani) ftomini. Dcnigtte cum diffldentid,ncmpe cant fftirio fexti ntctm, perfictuum nobis helium efl (ui ntfl fortes fide rcfiilamus, citiÃimc nos au~ ^ilio Dei priuatos in exitium conifiit. ut Petrus ^Uantprimum incapit diffidere, incapit cr fuh/ Wfi'gi. he ualet etiam hie pr^ceptum illud,Prin^ eififs obflu, c2^c.Num quanto plus m quocunque iemum horum motuum damoni ac carni no-t ⢠lira cedimm, tanio fit cr curatio mail diffieiliort
V eorum tyrannis inualefctt magts. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. -,
Pi.rtitKt ad hoc perpetuum cxcrcitium hot
gt;â 11»« »wf««»«, feu ad hoc iugc holocauflum, c-tiam ilia continua ac uiua uerhi Dei meditatiot quam Pfalinoprimo Spiritus fanâus nobis comt wndat, verbi enim diuini Icâione ac medit tatiojK omîtes ifli motus in cordibus piorum cien-tur.ut Pfalmo cciuefimo deamonono prolixe in~ dicaiUi-.Jllud enim eü itlafoelix pluuia aretes cam tgt;os(ut eü Efaia quinquagefinwquinto)pulcherri Itiisfruólibusfoecundans, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;** Difcrimrn
P C RR O etfl omnes hi pradiâi motus in fide diiorü prir Heceffarip cocurrunt,reélifiimeqifidei nomine de morum fl notanturficuthadeiius declaratiimus Uanunob.' dci motiui feruandum eil.perinultum di/fcrre duos priores à qiiatiior tgt;iotus,quire£lè legales dicipoflmc^a quatuor pa poft*tiori (krio bl-*'.
76 SECVNDA PARS firrioribM,qui Euangelici rcâè dicemur.NS'per priores iSos duos ii^a tra Dei de cÅio patcÃt,cr tmferos pcccatores confringit,contcrit,mtetjjcit, acufq^ in tartara protrudit, ofnnesq; in untuer-fumfubpeccatt'M conclu[os aternæ damnatiotiis reos cffecoiiuincit.Lex entm tram opcratur, teÃe PatdoRom./t.
Eflfirdus Per pofkricres uerè) i^uatuor(^ui fuMproprid quatuor fides iuflificans) mfericordia Dei fradlos, contri pofieriorü tos, condemnatos ac interfidios ijbs peceatores fidei motu ah 'mfiris reducit,acuiuificat^remttëdopcccata, um. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aioptandojtegenerando, O' dando eisffiiritu fan
âtini,aliag; bona.
Senipcr itaq^ cum fcriptura dicit nosfide Mfi cari.utRcm.i. refufcitari, ut Colofi.i.tducre,ut Abacuc i.Gal. i .cr Row.i. haberepropitiatio.i-nemperfidcm,Rom.i.fiarefidc,Rom.ii. er t. Cor. i.perfidem accipere benediilionemcrpro.-mifiiones,Gal. ? .faluariperfidem,Matth.s.Eph. i.perfidem habere acceffum ad Deunt cum fidu cia, cr habt tare Chriftu in cordibus noflris p fidé Eph. f.fide purtficari corda. Ad. i ^.peterein fiâ deiacob. i.Nlarc. ii.femper,tnguam,pofleriores quatuorfidei motus iiucHiguntur (cui tarnen nifi duo priores procédant, efje non poffimt) nempe primo, agnitioprontifiiboni, id cfl mifcricordia Dei:deinde,expetitto ac flagitto ttlius promiÃt b»
m:
. DE RE FIDEL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rz
^:tertio,dflenÃo in oratione:quartô,fidere iam pldcato Deo,ei^i fe totum deiere^ac ex eo uelut ituternis uberibâ.a pendt re. atcf; hi quatuor po^
^eriores motui funtproprqÃhne fides iufiifleans.
Paulus ad Gal.i.pulehrè utriufq; partis fidei ftu utrorumq^ horiem motuuM effidlus deferibit, inquit.Ego ettim per lege legi mertuusfum.
Hi Deo uiuam. Chrifto conerucifixus fum, uiuo au itn non atnplius ego, tuuit in me ChriÃus. Quod Wem luiuc uiuo in carne, uiuo fide filij Dei, qiâ Ulexit me,er fei pfmt pro me tradidit. Docet pri Htùmfecognitione legis interfeäumac criteifi-^ *«Wi effe : deindefe uiuere fiditcia paÃionis Chri Ãi.Sic cr Chrtdus hofee motiis Mjrci primo di-flingnit,PÅnitentiâ agite,GT crédité Euangelio. If« or dere magis Euangelicis quim legalibus nugt; tibus tribuitur.
Ex quatuor motibus po^erioribus tres ulti Tres uirt-»ios,neinpe expetitionem,aÃenfum zy fiduciam, tnos fidei iamcominunitcrfynceri doâorcs nominefiducia; motiis uni tonipleiduntur,quod etiam in ueteri Te^amento co fidaci« plerumq^fiei-ifuperius docuimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nomine ia
Sape quoqi exprimunt Hebrai tres poÃerio- ufitatt* co-motus admodum eleganti metaphora tierbi prelicndi. hywi inniti, quod uerbtm mihi uidetur uel m primisdilucidèremalioquiinHifibilent ueluti oh â¢culosffeéiandampropoitere. Quetnadmodi! e-
iLtta
Tü SECVNDà PÃRS nmuel imbecilliM homs, uel aliuf tjuil^Uin i/t ioco lubrico cy aimo ium periculolo^aculo in' niatur ne cailt;tt : ca pecctttor in cMuerÃone conterritut,contritui nbsp;nbsp;dcbilitatut fulcra per e^
uangelium QT feteramenta porreiloÃnempe cagni tioiK pnternie Dci ergn fe uoluniutis ) fc fuÃen' tat,crigit(::r coittra/uuntimbeciUitntem luci^' tur. Etdliojuialiutcjullibet piut hoc moio fefe ilio b^cula fulcit, cùm in aÃe^uenU rcmiÃiotte pfecc.ttori(m,tum CT in aUjs ontiubm ludis uc fun mts difcriminibut.
Nfc multum mihi ab bitc jnetn^^or^ diÃure ui de:ur Gcrmunicü.Sich auÃGottes uerheyfchung ucrlttffen, qiiomultutn conciomitores utuittur. NnmSichuertroei}en,ucrtrweven. TroeHli' ehe zuuerÃcht haben,quwnec ipfa quiieminala funt,magis in propria quitn Ãgurata fignificatio ne accipiuiuur.
Gaufa qua oinnino caret ratione, quaditito nomine, re ufirate utpoteÃducia,inniti,Sich uerlaÃen zuuerficht très motus haben,uelÃmiâ.ibut, ijks tres motus multi ( ut di' unico no- diumeÃ)cotnp[e{luntur.aain etÃucrumeÃ,quoi mine co m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dixintut,in prima ijiorum trium motuiim re
prehendä gnareprecipuc ardentem boni agniti,nobitq;fum tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;neeeÃarij expetitionem : in fecundo ucro aÃen
(am, er in tertia heta lUam in iam placatum DeS Ãdnciiin, zpâiÃam ffirttus ac cordis äamorc A B-' -
BA
ÃE RE FI DEL ylt;jf 5ä ptiter: tarnen aec priui guident ntotui fine omnifiducij cft. Nfc fn/m peteremalt;s,mà ahqutd f}gt;fi iamfuhe/fet nos impctraturos. Nà abeoijnê Ãnpltater nobis iratumputamus(ut de Deo anti anditum Eua ugelium feMimus)gt;uhil attdemus pe tere.Multo uero minusfecundus motus eflÃneji^ ^ucu^cum iam concludimu^ Deumhanenoslrant precattonc cxaujirc. Et nihilotninus fatius efi Ãn ènlos motus fuis nomimbus à potiori feu regnan^ ieaffeüufumptisdeitomnart.
Habet quot^ lîU iÃtata docêdi rafio,^uoJ mm Vr iliras «gt; pemo generaliÃduciieuocabulo très ifli motus à fttatae gcgt; plcrifÿ c3prehêduiwur,fuum ufum,Pradeà entm neralitauf ^dhoctne mu'.titudo tenuitasq; partiü memoriâ, prefertim radium au ùtortttK effugiat.
Hec tarnen altéra aliquantoexailior par'.itio vfus ex»^ »usltis nominibus utilior eü. Nam pritrtum nonni dltori» Ifilinagis, preÃrtimattentiorib4 auditortbus,rem partitio-obocidosjubij:it,totam'^ fideiformam euoluitte nis fidev rxpheat.
Secâdô nonÃlSi ts ên/ed etiam ri Ãiin O'^ Ãeiidit:idell,nonfolum tjuidfit Ãdes,fed etiam ^uarefidetamumpromiÃtones Deiapprehenda nuStey non alt^uo alto injlrumento Ãde cjua tam3 repoHea prolixius dicetur) quta fcilieet Ãdcsfit agnuio ultra oblatarum promiÃionum,fldgitatia iliarum,inflafftationea^tiÃo,^rtgt;oÃremo Ãdit
(ïam
«o SECVNDA PARS
cuin !» impetratam Drt ttüfericordiam habere, feu acqu efccre 01 ey impetrato bono.
Tertio docet,quói oratio reüè in fide compre hendatur,cr quódfit pr^cipua pars aiitfs acudit tl medulla fidei.
PoUremo etiam excludit inanem multorutnfi duciam,qui fine uera inuocationefecuri uiuunt,a( putaiuferedèfidere Deo, cum tantum umbram quandain ultimi horum trium motut,id efl fiducie habeant : duos uero pnores peiutus negligant,aut etiam ignorent.
Fide iufti' Exhacdefcriptione/flerofiicileintelligipojje fiiariquid quidfitquod Paulutdicit,perfidemiullificariho fir. nünein,nempe tanquam per inihrumentum quoddam,quo utHco mijericordiam Dei, merito Chrifli nobis obblatam,apprchendimus.
Duo inftrii Kedifiintè etnm credo did poflèti» noflra iuHi mcra iti iu ficatione effeduo inflrumenta, altcrum ex parte ftificatio - Dei,altcrum ex parte noflri.
ne. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ex parte Dei efl due uoluntas uel promiflio in
Iriftrumen ucrbo cr facramentis patefida, cr nobis pro-runiDei iu pofita,feu etiam ipfiim uerbum Oâ facramenta. ftificantis. NaniG'uerbo Deimundari aicuntur pq loannit f. cy perbaptifmamregenerartadEphefios Tit, f,Ioannis
Ex p.o-rc noflri efl fides iUarn nobis propofi-tant Dei uoluntatemfcu promifiioaem excipient.
Qux
DE RE FIDEL »r tnÃrumittdpcrindefjbi mutuà obuiditt,dc : fnanuf diuidifhpcin porrigcntts,^- mdtiuf paupe eam exdpientii. Per hxc enim potiÃimü duo inflrumenta Deuf nobifcum dgit^nobtiq; lt;eternlt;i boM conMniettt. Spirùits fandui dutem utritj; ho gt;'um mUrumentorum uitdi» probet,nam cir ucr-butn Ãctt cfi!cdx,crfidem in nobis générât. H£c itnpetratio çr ualde dilucida eÃ, zy etiam pro-^ fxl dubio ucriÃimd.
Altera interpretdtio huiitsdiâi, nempeguoi po- iuüificari Ãt correlatiuè intelligendu,i(t fft,per maitum Chri/ii,quodfides rejjgt;icit,ut filfit »en cjtfitd ntihi aliquanto obfcurior uidetur.Dilu (idius enim futurum opiiior, fi difiindis caups di^ camus,nos per mifericordiam Dei ac meritu Chri ffiiuRificari,tdnquain per cat^am efficientë, per uerbum autem cr facramenta ac perfidem, tan-quani per caifas inftrtmtintales.
^tpcfimufiuteyhoc tnoneam)certius uitare vfus do» tureùmPapifiarumerror omma operi operato, de cr facramentorum efficacité tribuentitifidemuc duobiis in ro Chrijîi paÃio^ae perfacramenta annunciata nbsp;nbsp;nbsp;ftrumentis
tesiificata luteiKem neg/igentium: tara Anabapti ilarum,cr aiiorum jûnaticorum, qui finritum er Ãdem fine uerbo cr jacramentis fe habere poffè opinant!o-,cantq; folam ntgledis iüis omnia perfi fere, Clai'ë entinccrnipcjfet,quèdchîmpntà uo
f frte.
tl SECVNDA PARS prxcipua inÃrumenta,qute in noftra falute per^^ ^endaCibi mutuo obuia concurrunt^nullitplanrfil lut.iris idio (ic confccuturit,fi ulterutrum tx lUii in -d:rumeiuis aut fubtrahatur,aut nonreéle altert obuiamexporrigatur.ldbi cum diabolus optiinid fciat, üudiofe doib'inam ccelefkm de noHra falu' te diffcretUem iam mitüfleriu jdcramcntoram óquot; uerbi^iamfidem eleuando mutilatiac truncat.
N ec uereor ne hac interpretatione in aliijuam opinionem de meritofidei incidamuSygratuitie^ iuHicite alK^uid detrahere uideamur. Cum primü non poÃit diet merit um, quid mendicus manum porrigit,e]ua flipem excipiattdeinde hoc ipfum in ibrumentum nempeÃdesÃt donum Dei,ut Apolbj lus ad Philip, i.tejlatur.
Qjiân potiui cx hac explicatione, tjuodÃdes Ãtqutedantmenlicamanui, re.^tèintiÃigi pote^ rit,quöiÃdeiuÃiÃcariÃtidcm,acgralisiuÃiÃca.-ri, feu precar io iuüiÃcari. ex qua natura Ãdei cT Paulin Romanis quarto argumeatatur : Si Abra' ham fide iudUficatus eü (_ut fcriptura teHatur) i-giturgratis ac precario, cr non ex merito ope-rum.Redlè enim,utopinor,monetibi dodiifiimus uir NI Bucerus, uitn argumeati non in uerbo Xeg fe^xijfed infidei natura Ãtam effe,ey exfidei in genio Paulum concludere.Abrahamumÿratis ith ' fiificativm eÃe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Hidle
r DE RE PFDEL
gt; â Uanc nJtuTtimÃdei Paulut eodcm cdptte ïtidi cam i»tjuit:ldeo per Ãdcm.nt Ãtgratii,ac «e Ãt firma promiÃio.Pcrinde cnim efi, acft diceret, deoprecario eSquot; non obmeritutn coittmgit fa-lni,ud fitgratiuta^c per confcijuens firma pro-nifiio. At que h£c de fide,eiaicj;partibiii femno tibnffdeq^ falutii nofira: inflrumen-tisdidafiitr.
TERTIA PARS, Qy O O I olafide iuftificemiir.
V N C Kcro locufpofiu!at,tit dir Pgt; opofi-camm aiitjuid de nunc controuer
M'/Ãî quxfi.oiubuifUtrwm per fo- tertiacpar lum Chrifium fola fide appre-henfum iufiificeinur,et(aluemurt m «rrô per opera. Et (i per folum Chriilum fide ipprchenfum,quid opera ad rem faciant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
NamobifciumPapifitedoceMibutdegratMta ii^{Hficatione,qUie fit perfolamfidem Chrifti bene Iida apprehendentgt;êQjtomodofalafide,filt;jMdê iecefie esi adeffè bona opera?Aiitfi folafide iudli ficimnr,non fient igitur neccfiaria bona opera, ^rohibetitigitur bona opera, peecabimnt igitur. fhtnèfient elint hypoerittc Panli dot'b-ina degra , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t tMtlt;t
«4 TERTIA PARS, Q.VOD tuita perfidem iufiicù e^lumniabantur. Sedpra nunciat de cU utciÃim Patdut, (^uód eorum coit^ i demnatiaiu/iafit,
QMttqui aut eiufmodi hominet nee Jigni [unt rejfionl'io/te,nec cistlitetidCtoptiméfiat,prodefi: j ' adh^c ab atifi fiepe refigt;onfumefl:t4inenquoiM
Ecclefix fempcr in hac uita pugnaitdü eü cum ca
lumniatoribuf,fiuc homines fint,fiue diaboli, qid lt;nbsp;etü ab hoc prttctaro artificio nomen naâi fiunt^di ccinutcr nos quidam ea de re:acpriufqiiidè pro
babimus nas per opera non iuflificari,po/kaucri
demondirabimtis nos per folant fidein iudlificari, â â Primà m autcm effetperutileCT ad huiusqntc
fiionis explicationem, çr ad aliatum nuiltar!i,ca । gnoficcre cuiufnam conditionisfimm, ac quomodo
Error mul /f ces noUra; rationesq^ citm Deo habeant. biam I roru)« ds pdfiq} homines diabolicofiÃu tumentes cr con--
códicione fiuctudineuita: hiemarkedecepticogitant,/eperin । homitus. de cx tequo cum Deo agere, or contrahere,ficut
cam fuQ Mcino. Si operor meo tucino^cogitant, De
bet milnmercedon :/i non uult dare, nolo eifierui ( re.Sin uult gratis darc,lib:rum mihi erit uelfier-
uire ei uiciÃim,uel non.
At Dominât lefiuf,qui ucra: patris magnitudi-
nein^çrpatriscontra nos mifieirimospeccatores it^iÃimam iram cognouit,quiq; cum Dem effett ( firinà fier ut accipiens, exinaniuitfie, de pro nobis
SOLA FIDEIVSTIFICEMVR. »r fxgitiuK fcruii er fangtänem fudttre coailm eji,-ignominiofum[uppliciwm perpeti, longé ahi noftram conäitiottem iM.ir.declarauit, cunt
aut ueflrümeä hohem feruumaranteta ^utpafeentem, oui egrefjo ex agro(nempeue/l^e â¢â i iottt defatigato fitienti er efurienti ) dicat Ão' ^fw,Trdiifi,G'' oceübeM non potiut dicit iÃi,Po-quad canem,cr proetngt te, ac nünifira ^hdonec edtro ac bibero,cr pofl hoc edito ac bi ^0 tuf Nurn gratia habet feruo itli qui fielt qu£ (iimperdtafueraMinonputo.Sic er uos ciimfi^ ^tritis omni a quo pracepta funt uobi5,dicitc^er *« intitilef fummrquod debuitnui fîcere,^cimut.
Hane finiilitudinem,uel rei potmiip/iits narra Explicatio â¢foitómfie qui^o paucis perpendd»iuf.Si/it cuipià loo.
hominiferuut empticiui (quales tepore Chri Luc.17. ubiq^ terrarum erant plurimi)qui miiltit annii ÃileliÃime fito hero fieruiuerit,quttro num uerè did PoÃit promeritut effe manumiÃioitemfN egabii,ut ofitior. Si quterà Ã^rei dices, Qda quicquid om ^nofiicerepotuitjhoc iam fito h rro debuit.quare I' exadiÃitne fiium offidum ficit, debitum reddt~ â1âher mhil ittfiipcrcà promerituf.
Quid autcm,Ci het ta ex fiua benignitate unit ólibertatem donare{dices,ingenti bonitati heri fraterfiium mcritum tamam remfibi donanti de I'ft ex animo gratii(fagerc,ac in pofierum opc^ f 3 raill
TERTIA PAR^, QVOD â dare,ut eigratutfit.Quid uerôfi infuper he riHuult eumfibiadaptorc,crharcdem omnium fuorum bonorum freer ei Exclamabii, Outgett.-tcmhertbenignitatcm. î^ihd aliud debet freere ifir ferutt'! toto uit£ U tnpore, tu fi ut heri fui tnenfam bonitatè prodieet, cam^; heri fui benefi ccnâentià prater onttu fuum meritti fibi coittigtf fefatcdtur, ac ommbue nudis aiinitatur,ut etgra tia fit fiuo tfti ïam patri: or tuhil omniiio agat,uel eogitet, quad ei diÃjliceat.
Quid fi non multif amii/ed tantum diebut ali ^uot fuo officio reile funéîtit fit,die uero cjiiapiam von folum negligat fuafun(lionem,fed etiam miu riam infuper hero mfirat grauifimam,(}Uiefo num ific fcruutfic debeat aRoepd herHiSeruiui tibi ah--^uot diebui rc{lè,fcruiam ey' in poflerimdiligen tcr.Mereorigitur,ut non casliger. Minimè, inquiet.nam reff änderet el hermildion furcifir,fi ttü hialicjuot diibus reóic feruijfifaut inpoRerues faRurui,non ago tibi gratia(,gt;uhil ea re mereris. Cogcris enini ex feruitutii obligatio ne mhi ferui re (juà mrcflifimè.ideo^i inaneipium iflud ijuà nt prim um uapularet eum Jua importuna tneriti jaäiatione.
Sedfiprocumbent adgenuaheri diceret, Mi herefateor me peccaffe,cr eruee digiium effe,ac doleofaRütfed tarnen notäte, quamfit elemcns,
er
SOLA F IDE IVSTIFICEMVR. 87
tr cjuidem poUiatuf es te tmhifore clemetuè he^ tttm.proiiide obfecro te,ne me ctedtu,aut certè mi fiw clt;flt;ilt;rt gu4m fum promeritusSic forte aiiquid ^petrarer. Quioautem cidem faciendum erit,fi fâfptus crimenrepetal^diccs,Taiuo ma^is nufcri' sordid heri imploranda erit, f. moao fttjfesali^
impetrandi.
Quid urro ft hcrus pro fua clem ctia femel atep; fterum ignoucrit, debétne iflc nequam ferttus dice te,Video null herum e/feclemcittcm,cr igaouif'
mthi iam a/iquoties fine uUo meo incritOtprobi-' lt;iepeccdboporrû petulant eri No«, reffottdebis: fedfi not) uult redid in criiccmapi, debei fc/ecit fogitdrcMeridcfgnaui facimits.pro cjtio optimo iurcpotcrafiipremo fupplicio afficr.quod quonia miht hert meiclcmentiarenuft, cmn». cura cotia -hitl;eontentiam,ne iterum talealiquid commit-tain, neue me 'm tantum dtferimen com/ciam. Silt commifero per ncgligcntiain,aut alioqui alia eui-patn,ut I um mhih nequam feruui.prcctvmbam aitieherum:ey mifericordiam ciuf/emper /up-plex tmplorabo,
Hocmodofiutuifquifij; ucl maximum hypocri Applica-tafcruo erga herum:dgt;omin( nempe erga konunë tur ad pro faciendum effeiudicat.quareidem crChriHi do. pofitfi prg dirithecredcrenonuult,dcagnofcerc,cr fiiteri, cedens fp fi^nosq, alios homines apud Deü nihil aliud quant militudo.
I 4 jeruo$
8î TERTIA pars, QyOD fvritos inutiles effe,nibil^; meritos,eti)tmp oinniii exääiÃimf Ãceyemi{i,quie Deui nobis ni4ndlt;tt,fè ctffènunirui» nostnntü ett quiealioqui Ãcercob ligati eeainui.Si aut Deus pro fun itigeitti miferi-cordin culf'nin ac pana prieteritorü peccatorum tic originaîislabisrenUttit,id plané nuUo noslro werito contingere,fed mera mfcrieordia Drt ; Quod P pro fua inepibili bonitate non folü culpa et pÅnam prteteritorü renüttere uult.fed injuper fibi nos adoptare,fuum fanâü /firitü ttobis dona-re,çr nos uitt ietern,e hlt;eredesfacere,nihtl aliud, reüare, nip ut toto uitee tempore cr incffabilcm Dei ergd nos bemgtütatem priedicemus,c^ nullo noüro merito nobis cam conugiffe ferib ey ex ani wo fiteanuw ; caueamus^i omni cura cr conatu, ne iP:um tam benignum crga nos patrem unquant uQo modo offendamus.
Cum uero no folp nunquam fatis redd noSrum officiumi exequamur,quin etiam contraria facia-mut.ut non foluM nendiligamus Df« fx totocor-de,aut proxitnum ftcut nos ipfosfid ctià odio ha beamus,ac iniuria afpciamustpeut te/k Paulo nemo legi fatisficit,ac ettam iudus fepties ht die ca-dit)cur igitur nolun(agnofcere,acÃterihypocri t£,fc ac nos non folum inutiles feruos efftypd f-tiamdamnofos^ çy in herum contumeliofos, omni biuqi cructbiis digntÃimos, nihil nos hailenus nec ]»(â gt;
sola FIDE ÃVSpFlCEMVR. 89 mtritos effe, tue tn poücru mereri fgt;o/)e. pro qua tnerito uel ntimtna pars eulp£ aut pana nobis re' wittaturiQtiarenolunt ttosercredere cr cla-ittarecum Daniele propheta DcifanätÃimo.Ti bi Domine iuiiieia,nobis autem eonfuÃofreiei, Crexaudi nos propter Dominut»,pro{lrato{(ii eo ram Deo uoetferan remitte debita,remittelPri£' lertimeum noslotigèmagis obüriäi Deo Ãmus, ^uà m ullusferuusfuo hero: er nulla Ãt proportio tomparatioitis fertii ad herum, id eü, hominis ad hominem, ey hominis ad Deum ereatorem eali V terra : nee Ãt uUa aqualitas neÃra ofÃenÃa tontra Dcum,cr Ãerui comraÃuum herum. Ac de nique e^tacquid feruus Ãieit,id proprijs uiribus eit : at nosà qtädÃumus, gratia DeiÃumus. mhii plané habemus, quod no ex gratuita miferxordia Deiacceperimus.
Sed o ingentem acplané diabolicäÃuperbiam Superbia Câarrogantiam eiim omnium hominum,tum pro; arrogägt; eipuè hypocritarum, quà m difficile ffieisfeco=s (,3 hypo-ram Deo proilemere,uerèagKofcere ey fate~ critarum. ^â/e eÃe plus quam mutiles Ãeruos,nec iUa quidem qna debuerant, tantum abÃt utÃipraÃo-lutionem debiti Ãnt aliquid promeriii. QumiUi contra contendunt fe non jblum debitum pcrfol~ uiÃe,fedetiam ultra loliittonem debiti meritos: »ccÃolummodo tantum promeritos effe,quaiKum f s' Ãhi
9» TERTIA PARSjQVOD fibi ai fuam falutcm fatis (it/td etiam habere ope rajttpercrogationii (lUxifJem reäiut fuperrruäii tionis)qu£alijt ucndant, aliosq; per illa faluent; acbeeiK.
ArrogaiUiu^proliilocr contemptiiu egimM eiKtt Dfo in Papattt lt;juà m hic in terrii cu homini tni ficere auderemui.Qjiis enim mendtemtant tffrom Muemri tjueac hic in terris, qui änderet di utt honnni dicer e,fe mentu grande aliquod prtC' imtm,qiaa ntendicando multum ipp obflrepuentf aut fi tarnen aliqiiis tarn fuperbui mendicue inue^ ttirettir,an impetraret aliquid,ac non potius fuüù bas abigeretart
Atnesauà ftmiis ita nundie/tsnoftrafpreca' tittnculat(cr quales tantiem precatiuncullt;tsi)Deo acfandiis offerre, tanquammagsà »neriti donaria, pro qub.tili nobis tdciÃiin aliqutdboni redderentj Qw tn CT' diligêter eofglobulis uel ah^s modis fup putaumusM faretnu',quantum dlarS preeio/iÃi-tnaritm opum Deo,uel alijs fandis dare uelimus, er quantum uictÃtm ilb juaru merctum nobis red dere debirent. Adeo cmnia ad noSirümerittire' duxerainus, oblitipenitus inagnitudinis noflrorii peccatorunt,ac unici merili ChriÃi.
Ã' utinainfuiÃemus edoili malanoHrameriquot; ta tarn dtUgeter/upputare,ac cum mferüe noÃrte Kagnitudinc agnouiÃemus, uiucilaluatoris mtferi cordtant
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. si tordiam iwplorarc, cr non mcndtct fupcrbf opn noftr^solictare,dc ita caleÃes iÃäsgratifoblattu ntgiigere. Sednodfamfcilicet iujhciam Valuers uoluimus,Da inSliciam ignoraiucs.
Plane nobis oraiio non fuit mendicd ^Udddm paitio ac mplordtio imfcrtccrdid: c^beaeficioru t)ei(ficut tarne re uera effe debct)ied benoficÿ dd tio.Quarc (i dtfflicuit Deo Phdrifdus ille,tiui td^ men a gratis agit.quod Ãbi ilÃM uirtutes dondue tit, agnofiit^ife ilia opera nonexfefe,uerumex Dei dono prdüarc:quanto peil» ncürd preees »t ccclo accept de funt, cjui nonfolum non dgnoumus, nos quiccjuid habet emus, ex Dci mfericordia habere : fedfimpliciter dmnto beneÃicicitdi Deo, ac illo beneficia nterëdi uicifiim ab co beneficia,eit» maiciâatcm inter orandum acceÃimtis. Plane tic-teorfimmo fic omninofiatuo,illds ciafimodi nofire» oratianes nebis ua fias effe in peccalü, ut Pfaimus tos.inqiiit.lta nos hypocri/is e:trjdtdndsfudfupcr bid er arrogantid infidrant, ut oratio, qUdC nobis dternam uitam ac ontnid bona dpud Deuw emen-dtcatura erat, noflrapte culpa nobis in pcrmcici» fitconucrfa.Sed ad rem.
Sic ergo concludo'.Si ferutis, nec meretur quic- Conclufio ^uain,ctiamfi omnia cxd{ièfitciat,qit£ eiusofficij explicatio funt,nec fi berus folum ex ntifiericordta ei pcccata nis loci Lu rcinittit,debet propterea petuldiitii» pcccdre,con cæ.i/.
cludo
,î TERTIA PARS,(1VOD rltido »quam, er tjuidem necefjario^nos ne^ itfii ficari per noürd bona opera, fed effe feruos Miles, etià p omnia 'mtegre ficeremtu, multo mtnut eit tantu primitias, catsji pertennes Jjgt;iritus et na U£ obediefuite habcamuf. Nec tarnen bona opera wn effe neceffario Ãcieda, etiamà Deus gratis ob paÃione unigemtiÃlij fui nobis peccata remittit, noséj; mt^ eternte haredesÃcit.Sed nos omnibus târib .in hoc incubere debere, neper uiola tionem mandatorum m manus uiuentis Dci incidomitstac P tranfgreÃimädatafueriiniK,tantu ad mifericor diam Dei nobisfemper confugtendum eÃc,non ad Hoflra mérita,quie nuUa funt,nip mala.
Similitudo h,tc,feu potius rei ipfius expoÃtio, tà eü noflra,fed ipÃus Domini lefu Christ unici faluatoris nojiri Luclt;e ir. Ego qualècun^ deela ratiunculam er appUcationem ad prafeia negotium addidi, utnonfitaccipiendaÃcutdefimilitu dinibus ab hominibus inucntisdicifolet, Similituâ dines deelarare,er non probare.
omine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;durius, cr magispro
nto, eus (fepiéia noHra conditio. Nam Deus Efa.4Sâ c^Utëris^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fum uero pgulo.in qua fententia itidS matupüif-
co mpara nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lutum apudÃgulum mereri
poÃe,aut de ullts mentisgloriari. veriiin nobis ià prior cm iRam Ãmilicudinem accipere uiÃim eü.
SED
SOLA FIDE ÃVSTIFICEMVR. 91
SED agé,teMemiu de bue eademre loco^ Locus Lw fitulo claruu cr exaâiia dicere, ^Mudoguideni cx i7.exa-bypocrit^e tant^ qu^flionim tempeüates tubis diuscxpli tient. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;catur.
ChriÃuiin hoc loco prîmtan dicit^ quodCi fit Seruus re-dliquisferuiis,quiuelreà ifiigt;nêfuoofficiofungit- ifltfsimche tur(id enim mtelligit,cumdicitjsi uefferidomum ro fuofer-feucrtatur ex a^o)nempe dcfatig4tui,fitiens cr uicns nUul efuriéSjCf tamë ne tune quidc uel quiefat adhuc, meretur. url cibum potum'ue fumât, fed pur et hero caenS, minifiret ei per ocium coenanfac tum demücum herttt futurfueritiferuutipfeomnibut expeditit canà fumatJt ipfe ferma,qui tam fedulà ;U} muntre fungitur, nullam tamengratiam apud herum merebitiir. F«ù cnim id quoi ex iure feruituta de bebat.Ac per hune feruum unumquenq; Cbrifiia-gt;iu inteliigit.ut poflea dcclarat.Docet igitur Chri Hia hic nuUum hominem, quant umif abfoîutè legi obediat(quod tarnen ncmo/icit)quicquâ perfuain obedientiam apudDeum meren, fed tantum, id quoJalioqMdebuerat,pr^[ltpre.
Hic flatim obganmunt hypocritie,Si nihil nw Obieclio remur,etiamcamomniajicerimut,quare igitur hypoentaâ bcneoperabimuriii reffonderofecundum Chrifli ruin. fementtam 1« hoc loco pofitam, esquot; in Paulo ai Ram. s. Q«i4 debifores fumut banc obedienà .tnt fretfitre Dev.iteiajieut Pauhtt Room .ä.reffon-
. M ** TERTIA PÃRS,QyÃD det^Rtnunciauiintit priori uitie-,(tc inorttà fumui fi,igitHr non debemta [ecunium cam niuere.ï{.egè neratifumui ac furreximiK cum Chriüo ad nouant Mtam^ igitur debemits feciindum cam untere. Item Eph. I. Cum (itif gratia feruati perÃdeni, CF nort ex uobii, cr Citii oplit D« ad hoc in Cbrijlo coit' diti.ut poühac in boms opcribus anibuletis,opor' tetuosdeineepspièuitiere. Item Matt. ^.Sic/ua ceat lux ue/lra, utglonficetur pater tie,1er cxlegt; ftiSfiwn erunt contenti hae ref}gt;onlio!K.
Cogitant,Si ego ipfe nihil utilitatis in le reci-pio,nolo operari.Et om:i£S oinniiio iHx cauÃc leid orefuidenturiüisfandiÃmishypocritis, tju.iin ut uelint fua lUa tarn praiclara opera tam inutiliter profundere. At hinc apparet ^uantopere Deit dili gant, nempe ut longi^ plm feipfos diligSt^omma^i propria ipforurn Militate,non Dei uoluntateme-tiantur.
Non funt contenti opera ejje euehariftica fa* trifcia,lkut Paulus docet, cr ad Heb. i j. er ud Rom. I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ffwm alias femper pojlquant docuif
pronum de poenitentia,crdeincep: de iudfeatio ne,poaremo addit doélrinam de Noli amphits pec care, quam luilificat'ts tradit, lient cf Chriflus) feduoluntea etiam propiciatoria (aenÃeia elfe. Proindeage ppendantus,quid tandë nolira opera ad iufliÃcationem aefalMemÃtciant-.i^uierainutiii id ex
Sola fide rvsTiFiCEwvR. pr U fx hoc eodon loco,in quo Chrirtui noilram to iitionem exponit.
SeruiK iile, qui cxaifle fuo officio fungitur,dc Quid ftr-* iominorefliÃmiobedit,Ãnulldm gratis promc- uus exfua gt;'etter,quid tandem plui commodi habet ex fua itta pcrfcóla tgt;bedicmia,quà m fi plané fit inobediensilioc nimi Ixdientia â¢â imh, quod no peccando no irritât herti contra fie, lucrctur. fed ernt talem fibifieruat, qitalii ci anteafucrat.fi intea mfiiiam nonnihil herît habuit,per obedien ^iamcauetttiefibi eum infiefiiorem reddat.Si neq; tmictimjtteq; inimicum, talem fitbt confiruât: fin fa iietitem,itidemheriÃuorefiua obrdientiaret:net.
Hoc idem erde nobis noUrisq; opcrtb.dici poffiet. Il eaper/èélifiimè pr^ilareinus.
Hac clahus in exemplo Adam probe cogitato Quij Acb iSuceficent. Nam Adam Ratim cum effi t creatus, j 14 ex dono creatoris pro iuslo habebatur,gratuitu beifauorê e^beatam lüam uitamhabebat. Q30J obediantia probo primum,quiatcfianteficriptura coram ïieo cômodiha trat ualde bonus,td efi,placebat Deo.Et qa dicit [mijfet. 0eu5,Quacuq; die comederis,morte morieris,q.di £n iam habes meum jSuorê,nuhi p!accs,ego te ba-nam creaui,dono fc infiupcr uita illa beat a, cr fit ⢠(io te dominum terr£,id^ tantü ex mea bentgni-^ tatc.Nuncfi uoles mihi ejfie obediens, confieruabii tibi hlt;ec botta omniatfin minus,amittec eatçr quart ietun^ matidatiifiueristran/^reffifSfperpetua illa
morte
sgt;ö TERTfA PARS,C^VOD
morte morieris. Igititr tam uiuebat itéra uita. Lo^ ^uitttr enm Geitiibi non tam de corporali, qiià m de itterna morte.
Pcterat igitur Adam per oMientià faam per fiilamÃquie tune trat ei poÃibilii) confertiare iBà iuütciam CT Uitam,t]Ham Dem,cum eitm crearet, et donauerat.ö' per inobedtentiam poterat utru-que amittere. Per obedienttam autan quantum' Msexaéièprailitam no poterat tudiieià cruitam mer eri,quia iam tum iHa habebat ex donoifed ton
Perfedi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gratuita Dei dona poterat.
. . . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ex hiifequitur,perfeôtamobeJientiam nihil
jmp eno e altudadiu^iciam noiiramficerepoffe,mfiutfit â y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caufa(ut ita dieâ)fgt;eXtxiiTtiii:id ea,nos in eo siae
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tueonferuans,inquotunefuimui,cumlegiDeifa-
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tifÃceremcepimui.fienimpenitufnonpeceare'gt;
mut, Deum femel placatum contra nos denuo no ùrttaremiit.
Qÿemadmodam fal conferuat carnes in ea in^ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tegruate,m qua tunc erant, cum faillie fuiu,et no
dal cis integfitatem, fed prohibct, ne magis corrn pantur, quant antea erant corruptie : fie integra obedientia cSferuat eos qui earn praSîât, in co fta tu, in quo tunc craiu, cum cam praflareincipc-rent.Siquidanueram rjt quod Donunut dicit,nos, cu m omnia fccerPnut, jùcere omd dcbaniis,cr ni bflgrirthepremercri,
Proindè
Sola fïge ivstifiCqmvr.
Promdeà quisÃt, (jui fgt;oà ünpe^ratä per Chri ^um renüÃionein pecca[oru}n:acelt;fptattoitc dpad ^etim,dc regenerationê exdäiÃiint legi Del obe^ iidtds iRamgratuitam iu^tciamacfduorè Dei ni «nplitU peecdndo ill£fum cotferiiiret,Detiq- fibi ienuo irdtum iwn redderee.
Sic dngeli lam per fuam perfeäd obedicniidtit toferudnt id quodÃemil in creatione grdtis dcce-perunt, CJquot; nott dcqtaruntfubindeÃtn meritiiabÃo lutiorem qudnddttt uel iu/Uciam uel faUcitdtë. Sic CT nof in dUerd Mtd conferudbimui ediniuHieid crddopttonem,qudm grdtii propter meritu Chri amp;i dcccpintm: non fubinde dbfolutiorent iuüi -tidin operdndo conÃequemur.
Cum uero m hdc uitd nemoÃt horninum, fx^ tepto Cbrtüo, qui nonÃt menddx,^ fepiÃime Id bdtur etidin poà regenerdtionem, quod prolixim dnoilrii pr£ceptoribMprobdtur,lt;2r db dduerÃd~ rifs idm concediturq'equttur, iüdin noHrufn mutil IdtiÃtmdm obedtentidin non Ãlum noii conÃrud^ »â c tujiiciam per Chriilamgrdtit doitdtdnti fed con tinue trdm üfi contrd fe exeitdre.Cÿdre cum» ne ^dre non poÃimut nos hdbere peecdtu, teüe iodn he, cogiznar dCcedere noÃrum aduocdtum, queni dpud Deü hdbentiii,netnpe DonUnti ieÃim,dc per tii dÃiduefidgüdre, ut nobis pdterremittdt peced hf uoQrd, pro qud re, Met Ddtitd, inqmt, ordbit
Nölh'sm maneain obedieilti am noil pofle effe
ultfi caü* fain»
g fe om/ur
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;Ȕ TERTIA PARS,QVoD
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te ontnii fanéltK in tempore opportmto.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QiiiJnO' Quinc}uainttutem,ut({iximui,nequd(iiMmi'}t'
lira mutila /fgrfDro obediamuStOecpoÃimuipartant iam a' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ohedinifia lieno labore iufiieiam noÃrii tneritit conferuarc,
ad (aliitem tantii abcà ui eainuel promereri, uel augere, uel facial. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perficere queamut : tamenhiecipla ualde maned
obedicittia,nel potius conatut obcdientid pturimu etiamadremÃot. Hamprimum anteremiÃionS pcccatoru neceffe e^l pr^cedere altqiia pxmteit' tiam feu ce/Jarc mdleÃccre,ut prophétie toquun-tnr: DeM enm no unit effe mifericors impanitn tibut.Deinde non poteà uel contritio,uelfides,ue tnuoeatio Hera,uel bondcofcicntidadelje,cnm no adeil iludium obediendi Deo.Tertio poà couer' Rom.;, Ãonemuuit Deut nobis remi^terepeccata,finon uiiamusfecundum car item, fed fecundum/fiiritu. id efitfi eon.tinurobedirc uoluntati diuiute.Neque enim mifitfilium fuum, utdaret peceandi heen-ttagt;n,fed ut noÃrtc miferiie opitularetur.Podlrcmi quanto minus peccamus, tanto minus Deum offen dimus.Seruus enim uoluntatem Domini aefeiens, Cf non fitciens, uapulabit plagis paucioribus.At^ hincapparct, quatenus nostrum indium obedten di Deo fit vniiÿf'Jiiûii r/,id effquiddà fubferuiens ad eeternam uitam.
Bona ope- Oi h.ts caufas aliquando bona opera inficri-^ ra ciuin pluris lau(lanttlt;r.Cdnendurfiautem[cdtdà ,neitd (oslau'
SOLA FIDE IVSTIFFCEMVR.
tdi laudes accipiatnui, ut nos twjlrâqueopera uc fcriptura Itmus in(olto propiciatictiis coram ï:)eo pro Chri laudeiitur. fiocoUocarc, ne nobis cmnnoslrafaiiiiitateidein accidat quod de Litcifero narratur, Nam no^ fira bona opera ey fuiu tantum opera ChriHi in nobis ex ipfius benignitate per fpiritum fandtint txcitata,cy tantum abe/t,ut pro nobis Deo fat:/quot;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â 'â
Ãcere ac propiciari poÃint, ut ettain ipfa Chrijh propiciatione ac gratuita acceptatione indigeà t, ideoq;nefibiquidem ex fuipr^flantia opem fèr^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
re qiieant,taiito minus nobis, duemadmodum ue Efa.^o, riÃime dicit EfaiaSjOmms carofcetwm,amp;â omms. ftn^ttas eiusÃcutÃos agri, id eÃ^ut ipÃe interpre tatur,rts euanida.
Prontdeconcludimus, noilra bona opera nuHo Concâufio inodo (fje caufam efficientem uel iu^icije,uel falu fccundx «X tislt;eternte.ilt;amcaufa afficiës eÃÃolusagnusDei, plicatio-folus, inquam,ille tolltt pecceta mundi, çy ipÃus nis loci fo/iiK uulnere (anatifumus,necfolum toUit pecca^ Lucx.«?» ta,fed etiam adoptionein,donu Spiritus fanftijCr tatam atemam nobis impetrat. Sola autem Ãdes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ffl caufa in{lramentalis,qua hoc beneÃcitim accif pimiis.Obedientia uero (ut diximus)à ejjct perfi-tla, ut non efl, effet caufa relinens er conferuans hoc gratis datum beneficium : feu, quod idem eft, nonpeccandonon mereremur nouamiram Dei, irritaremus eum denn à contra nos. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
£ i Irim
(00 TERTIA PARS,QyOD
Ilt;igt;n uero, cum mj «ofcw ftnt tantum primitiie ^uadatn nouæ obedicntite, no poffunt bona opera uelnoua obedientia,ne fv^ceitJ/nMquidë,id efl,co feruatrix ciufa dici. Sed tarnen huiKconatum o-bcdientia: reqiurit Deitf, Ãcitj^ aliijuid ad rem,ut dtilum eil.
Aliapiftu PINXIT nobii Dominât lefat CT alia piifu ra códitio tâanoilramconditionem,nempedcbitoris,^iiinon nis hii ma- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãluendo plane no fit, fed etiam guottdie as
Dx» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à daugeat, cuig; nihil aliud reliquum fit,
nifi(fi non nult uen ji,aut in careerë abripi) ut ad
genua creditorisfuifupplex procumbat, Luca r. ey îA.itt. t s.At^ hac piilura cum primis uifa e/i Chriflo,reilè nojiram conditionc exprimereiqua^ re earn er m quotidiana precatione inferuit,ut o-mnes Chriäiani, etia fanhiÃimi,fub:ndetpfain re peten lo conditions fua üatu inde difeerent. Pro tnde er nos earn fape nobifeum probe examinare debeinut. Inueniemus enim eadem illam ea doce ri,gu£ er m fuperioribasdiximut.
Explicatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim à cagitauerimut efjealiqueinde
fiin 1 Jirudi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gt;^tea tarn multa niiUia talentori
JUS debito 'tuOo modo ea exoluere queat,er infu' per guotidie fiat obaratior:de hoc debitore fi qua rercin!it,num poÃic fuo labore fuità opibut taiuu cificere, ut atiqd de bonis heri emat : infanos nos protinut onines clainarent.fiquidcm lam femel au dtutmus
Sola FIDE .âVSTIFICEMVR. 10» iiuiinuf,debit or em iHum non folum uetui debitumt folucre non pojje,lcd etiam lt;}uotidiefumnam eiM «pu i i{bum herum ZT creditorem fuum augere» tiuÃo igitur modo poteR mfuper «liquid lucrari.
Quid igitur Ãxiendum nbsp;nbsp;mifero obtrato, ne
pei petuo in nexum dcturltiegabit hie human« r4 iio quicquam conplij adeffe. neq^ enim ueripmile in uOo hominc tantum beaigmtatii elJe,ut ue-id Gquot; pr^terititemporis debit urn gratiicondotut Gquot; inÃtperplura fuppeditare,cumreeipiendi [uumnuila fpes adpt.
Quid uero p iHe creditor pt tom meffabilb ter Clemens,ut huic mifero debitori uelit efje mife^ eicors,p modo id pctieritl Omnes protinus uno o^ te iubebuntjUt fe ifte mifer ante heri fuigenua fup plex prouoluat. Ac,fiquidem impetrarepoterit tante fumme remiÃionc, perpetuô agnofcatpac pbi omnia prêter omne meritum contigiffe, perpétua huic tarn bemgno homini gratiat agat, ac eumcelebretxaueatq^ omni cura, ne quid uraqui ainuttat quod ei di/flicere poÃit.
Quidp ifte herus Gquot; creditor Uelit bifuper «npliÃiine dit are iftivm fuum oberatumihanc uc-có omnes exclamabunt eiufmodi benignitatcm elje, que gquot; inauditapt, g nunquam fatii cele-hrari queat.
Hoc modo unumquenque uatde aberatum à g t credit
TERTIA PARS,QVOD '⢠/.pplica» crciiitorejhetdcbcrepetere grätuitü condonätio, prwadcns aan^ÃfiuidemhanctpfamafjcfiumdiÃ'esÃc) ne^ fiiniütudo tnokomitiuwdubitat. At in ingenti débita na^ ad propO' Ãtro quod Deo dcbcnuu, çr cuiuf ftrnmant quo-fitu m. tidie fmgnopere augeinui, eotttendutu ij qtu ne-que peccutum, ncque tram Det, neque miferieor^ dunt unquamucrd agnoucrunt, »os notdrisope^ ribiif nudtummereri pt^e, üec uoluntcrcdere Dotnimunt lejiim eÃe unicum redemptorem, qm omnium totitis noftrte uit^ peccatorum chirogra-fkumpercrucè abolcuerit, QoloÃenÃb,[ecundo,.^ nee uerentur iHi mtndici andntiofc fuos pattnos o/kntaHtes,nedicateis Donmius ïelut,aonutni-propter uosiHidos.
Llcuant quidem hypocritte petitionem,B.emit te nabis débita no{ira:aiuntq^,intciliger,dam de Ie uiculiiacuenialib. qiabtifdam peecatulis,cum A' poQoli zy dlij uerè pij eam oraitt. At Paidus non de leutculis loquitur,citm inqtatMuenio aliam le^ gem in membris mets captiuà tem me legi peccati^ Et Dauid,cum inquit,pro hoc orabit te omnis fan» iitu in tempore opportuito.
Norabiâis admodum elegans loctif in Efa. cap. sf. locus Efa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prafentem materiampcrcoimnoduf,quem,
if, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z:^de gratuitaiuAici4docet,Ãf'deiûdlicia
hypocritaru,no pigebii adfcribere.Primùm Deut militai benegniÃme omîtes ad gratuitam luSicia accipten-
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. to» ^ccipiendtm, aliag; omnid bona fine ullo merito: ln:jttitcntm,o uos onmes fitientes uemtead at^iuf, rtiamfi non habetis argentum:uenite, accipite,co neditetuemte^ accipite fine argento O'fine prc~ do uinum cr llt;(e.
Sed nolunt uenire hypocrite ad hutte fontetn Htjue muentii, malunt fibi Ãdere puteos, ijui a-^ain non habent. Volunt/uo argento^/uoguc labore fibi enure utHum, td cll,fids operibui çr (ulibtu ueram iuRiciam acfalutem parare.Protn ieobiurgat cor urn üulticiamDeuf.Quareex^' ponitif argentum uefirum pro co c/uod non tâ uerè patiif, o labor cm uefirum pro non fa-turitate.Et porro pergit omnei ad gratuit am fa^ littcminuitare.
Sed haâeniudefinülitudine dcbitoris,inqua Conclufio tielim iUud nos uel in primis meminiffe,quod,fi tu fïmilitudi' ââoc quidc praflare pofiumus omnibus noÃris opi nis de debi l^s Ofudoribus,ne quottiie debiiifummam auge tore. egt;ntu,multo minus de preterita fiumma ahquid di ^nuerc poterimus Optimo iure igituromtusfan' ^i fubinde coram Deo procumbunt.ac orrfntjKc-^tte nobis débita noftra.
Ammaduerterunt er moiMcW olim tioRram De opcri-^eduntiä alioqui deberiDeo^acpropterra nihil bus fupere âtos ea mereri. Quareexcogitauerunt aha quada rogatio »lerita, qua [upererogatiotiis opera appellaue~ ms.
,04 TERTIA PARS, QvOD
ruKt, guibui fciiicct lUi er ftbi crttlijs leternS uit3 f)rom(mentur, O' praclaram fapienttamjeil ÃU£ çorain Deo (it fumma Suhicta. Nam eo ififo funt (dololatr£,cr iHis demü prieclaris opc-ribus ucrè ^tcrn^s pçcnas comnternerunt ,dum nouos cultut fine tierbo Dci,i»imo uerócontrd tterbft Del mflituuntXum autem hoc idololdtri£ geiiuf d maltis hçe tempore pyolixèconfiitdtutn fit, nos lam de ca prolixius xon dicentus. Atque hi£c de Ãdtu er eonditione noÃrd, decj; twSris (um Deo rdttonibtis,m quibut fimuldltijudteims probduimus, nos noflris operibus non indiÃcari. quod tarnen ipfum in fequentibui adhuc mdgis e-fucefcet.Deddrauimui etidm,quid nofirdoperd ctdremfdcidiu^
Atq; bddenus pdrdbolis ex fimilitndinibm (4 ChriHa tamcn nobis tanquam dptiÃimif rei pi^ âuris propofitis ) quaà pralufum fit de gratû perfide tuÃifeat tone. Jain urrôaliquâto folidit» de re difigt;uteinii{, primùm explieantes ,quid lu fiieid fit, deinde cdin explicatiouem drgumeniii (Qnfirmaines.
Priinùm tlltid plané omnibus condat, quod quicuflqtic uult feruari, ac perpétua beatiufa-fixque fieri, ilium oporteat effeii^tum- Nemo de bac re fdM mente preeditus dmbigit,fucfit ci-thiuciii,fiuc ludaui,fitte TM'fiif,fiue Papifld, ftue
sola fide IVSTIFICEMVR. laf fiuefyncerior ChriHunut : uerùm de tîlo eü inter oi»nf J acerrima cotentio,cjuid itta iudiiciâ tanda» Jtt. Aliiu enim altud opus, rem,dut tutte genus pro ^eraiuiliciduenditat.
Ethnici üdtuerunt iufticidm effe mediocrem tnorum 4c uitic bonelidtem feu probitatcm Gquot; ere iram facrificationem.
Idem fermé dixerunt Iudlt;eorum Ph4rif4i,nift luod Dei qudlemcunc^ cognitioncm cr cxaiüiÃi tthon traditiunculdrum patrom obfcruationcm â «ddiderunt.
Nee fane PapiSia; multttm i Juda;iiin iujlieia iiffentiunt,nt(i ^uod qualemcuncii hiftoricam fidê i» Ãhriftum requiruM,quodc]i in locum facrificio^ Mwn iudaicorum mijfas er /«oJ boatus fubRitue-tuntütem quod longe magis ridiculas pluresq; tra iitiunculaf,abufas,fuper{iitiones çr idolomaniat feruari uolunt.Pt demq; quod jummam ^rmè ut'^ dicite vn eo collocauerunt,fi multum pccuniie au( aliarumopum in corbonaui Pap£,faerificuloru, 9ugt;nachorum cr menacharum uifira4,ab eisq; eo turnfanlliÃimaopera et indulgen(i.ts emas .Na ipfis,ut eorum proprius propheta inquit,eü uena Ie ecelum,ct Deus ipfe.
Ofiander autem docet iuÃteiam, qua peceator itflificatur,eÃe iuiliciam D« fubfiatitialemi qU4 Dfi« eà futtjcr erit in leternum Mus.
è f
TERTFA PARS, Q. von â No; urré docemut efje obedientiam ac pAÃio Chriflijeueiut largiÃintA legis impletioncab Ãciendo Gf patiendo pirie{litÃ,HÃbiscj; per dcmmputAtitn.Cuinenim ii^'ciciA Deifeu Deut ipfcinobiifeueriÃimeexigercttuin paitAt pro prateritis peccAlis,tum obcdieiuiAm i» poÃtrum, nos id uÃAtcnttS perfoluere poffc)nuf,Atcji i-dcoud perpetuum nexu feu damnationem deiktui li effemiiifiliiK D« cm informa Dei effet^noftri tnifer ti!(,humiliauit femttipfum ajfumendo cumi, fiiîutéii eil patri obediens i/ij; ad mortem erucit,, fie^ tegi abundantiÃimifacif/ecittfeu earn implc' tnt.Quamimpletionemcum Deutnobiiperfide imputatiiuSlifumut.
Statuimut ergo huut itiäiciie materialem can fam.qaod ad nos,propriè effe Chrijà abundantif-fictam legis impletionem. formalem uerócaifam ^uod ad nosÃOam eiut trnputa tionem credentibttt qike idem eti cum remiÃione peccatorum feugxlt;i ttäta acceptatione. ïdèenim imputatio alien£ iuÃiciA,crnb imputatio feu renuÃto meafidé im putatio Altena; folutionis 0- nui debiti remiÃio.
Caujainfirumemalis duplex eft, alia ex Dei pArte,alia ex noftra. Ex Dei parte eft eins pro-mifiio in uerbo or facramento reuelAta.Ex parte tuftn eft uerafides,qua fola Chriftum eius^; bene fieia apprehendimut.
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. tcy
Caiifa finatis proximo feu cf/iâui (neij; e/tün
ioKtfubtilitcr diflinguinccejjehabeo'ieiiui-tât£terna,lt;]uæpropric guide poé nurtc nobis in iegrè cnntiîigit.ln bac tn uit4 primituf guafdä e-iw Mcipmufjdiim JJmtus fandi arrubo nobis do flat ury etc Deui in nobis habit jrc ineipit, fuagi pr£ feittia nos nonnihil regenerat çr în/beturut,
Ciÿ^tre ut fornühiuusiuiliciie definitionecht )'lt;iindicemus,diciinuigtiod iuflâcia rgt;ei,crc.
IVST'ICIA DEi,oumdee4iufticilt;idicitur, Dcfcriptio gua iufi ficat impium, c;- guu omnrs pij toto uitlt;e iuftidi co tetiiporeiuüicoram Deo funt, cilt;j; placent, pro- rä Deo ua prié litiil-taeceptalio, gua Deiitomnes uerè ere- Untis. denie- non ob ullain ip'or/impropriam dignitatê, fed propter u ntciâM (. hrifii merit urn rceipit, CT p'o ibfii: aefilijs fuis habet. Cuius partes funt,re-tiiifio prcc.itorunt cr adoptio.cum guaconiunda fji donatio ^figt;ititiis fandi,gui inchoat nouam luce
itilbciam in cordibits. Quoi atit ifta iufiicia fit tintarn gratuica giuedam aeceptatio,probari po~ tefi his fegucntibus argumentis.
I. Paiduscrebro admodumpenitiisexcludità Argumcn ii^icia ac falutc nofira, Opera legis,ut Roms, to, quibus Gal.a.Leg,utRom.3.Operalit Rontn.Eph.i. dcfcriptio Qpera)tofira.i.Timoteos irfc denig; non penitus iuRieix co Ehpeftos fecundo. Item fiepe dicit nos ii^ificar^ fii matur, patis.Rom. i. 4. u. Ex gu'bus tefiimonijS dare
per-
*â¢Â» TERTIA PARS.QVOD prrjjiicipoteû,nojira bona opera, neq; caufam ef ficicntcm rf[e,neque partem ilUui coram Deo U4 IctKif iuüictæ.
11, SiCpc dicit Paulus aiuÃicia noilra exclu^ di penitm omnem noSram gloriationem, ut Ro-tuanii tatio, u Cor.t. Ephef. i. $i autem aliquoi »oftrum meritum accederet ad iuÃtficationem tso(lram,efjet profcâô aliquid, dc quo ^loriare^ nur.Qture.crc.
III. Oportet omnes etiain fanHiÃimoSjCX a-
lùnw cognofcere e^fateri,fe effe coram Deo mi ferrimos peccatores,cr peteregratuitam abfolu^ tionem.quod probatur ex oratione Dominica.Re^ mitte noba débita neflra,etc. Ef pfalm. j i.pro hoc te orabit omnis fanüui.lbtde teflatur Dauid,fe, quandiufatcrinoluit,fc effent^erumpeccatore, fubittdemaiorescoiifcientia cruciatuifenfifjej-demq; plané omnes pij in fcmetipÃs experiuntur. item i.Ioan. i. Sidicimu^, nonpeccauimus, e3quot;c. Igitur noHra obedtcntia nunquam Deo fatiifa^ at,fed femper oportet nos rej}gt;icere m unicu me^ diatorem noRrü,crferio agtwfcere,çr frteri nos eÃe miferrimos peccatorcs. QuareiuÃicia noflra qua coram Deofubfiftimus, e/lgratuita remiÃio peccatorum er gratuita acceptatio.
n 11. Hullü pemtiK eÃe poteü nollrum me titumjuin etiamà ommafaceremuf, tarnen tan^
tum
SOLA FIDE iVSTll» 1CEMVR.R to« tun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(juoi alio^ui obligati fumm/acercinutf
Gquot; nihil meremur teflt Cbrifto,lM;. 17. Et tarn cum omnia ficeritis,dtcite,Sertu mutiles fumus. Itè di-^ tit ChriflutnoseÃedebitores, ijui fohiendo no/t funt,Math,is.Lucie7. crin orationeDominica, ()uoi (t ne debitum quidem perjoluere pojfumut^ ^uin potim quotidieillud augemus, quotnodo tgi^ turaluiuid infuper lucrabimur, out promercbi-Uiur'QMre neceffe egt;l nos gratis recipi.
V. Patdui dare dicit i.Cor.a-tiihil mihi ca feiâts fum,attamen in hoc no fum iujhÃcatiM^i efl^ tjuanquam non funt mi'n uUius fcelerit confcius,ta menpropterea non f um abfolutui coram Deo ,fei togorgratiutam mifericordiam per Chriftum un-plorare.Et PhUip.j.dicitfe omnem fuam lujîiciai» iudicareeffe reieéiamenta,ut modo ii^ticiam Cbri fliconfequatur.
VI. £Æc4p.64.prontt«cwtomnes ii^icias no flras effeficut pannum merfiruatiC.Et cap.4.0.0-mnem janditatem nojiram elfejicutcfl flos agri, id eü rem cuanidä,cr in ludicio Dei non fubfliiea tenjjcut ipfe interpretatur,
VI f. Paulius Rom. o-affirmat aternam fain tern effe non currentis ac nolentis,fed mijerentlt Deijd eÃ,pendere noilram jalutem ex mera mi-fericordia Dei,cr gratuita pcccatorum retniÃio-ntjts' non ex noikif merit if,
VUI.
ftö â TERTIA PARS, Q.VOD
VIII. Paulus Kom.^.dicit in/ticiagt;nChril}U nam eÃe iu{lijicari,feu abÃolui impi um per fide à ne mirito operrnn P/itl. j i. er s cla^-c dicit accc' ptationem,(iua faiidt fcelices fiunt, efje remiUi eis peccata,coutcgi eorumpeccata,ncn imputarieif, peccata.Et Ãc Ãepe alias iuüicia noüra per rentif Itonë peccatorudefcribitu:, ut Colol^.i. In^:to ha temuf redêptionem per fattgninent ipÃusjcmiÃio »em peccatorum. y bi appoÃtio remiÃio peccatO' rum,declaratquid Ãtrcdemptio.Siccr i.Cor.f, rcconciliationem inuttdi cum Deo dictt eÃe neu im putari peccata. UemEÃn-ss- I^t- j » ⢠Mic.7. P/al. 99-Oefcribitur etiam pernoiirecordari pcccato r um nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ler.it.
Qiiodhiz IX. ifladi{iioxy'âS'miuÃiÃcare!^ iuüiÃ^ dik tantu catio plané nihil aliud fignificant infacrisliteris, abiblucrc nifi abfoluere.nec ÃgniÃcat qualitatê iuüici£ alt figaiSiies,^ cifi donare,aut infandere, quod età adeo uerum et notum eÃ,ut probatione non indigeat,tarnen uolit mus hoc paulo prolixius probare, quandoquidem äudent iam aduerfarij nollri tà impudenscr iÃud uerbam peruertcre,träsÃrendo ab abfoluere(_qu£ eà eius propriaÃgniÃcatio)ad iuÃum datis qiiali tatibus Ãcerc.
Signifient igitur in prhiaconiugationc ftum cffe,ut pfal.i^}.Honerit iudliisin conÃedu tuo amnis tttuct}S.Et Pfal. tÿ.luÃafiint e mnia mart ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;data
SOLA Fine ivStificemvr. «lt; iitd tud.ln tcrtu uerocSiu^atione alteri eî ^tuU tJtem uerbis cr affeutratioae fud tribucre, quoi idem e/l,ac abfoluere.qudlii immutatio lignified^ tionii Jit cr in yvy impiuffui, codeatM i«c,cr in aliji multii eiufmodi uerbit, quod fupe^ ht«{ in ffrima parte régula data declarauimm, ac frobauimu^, cunt deheamin diccremus.
Sj^ nificat tgitur hoc uerbum propriè abfolucâ ff. Eil en.âB) uoxforen/is, quod plurimii teflimo-nijs probari poteft,?rouerb. i7.'Ãâ'®nY'a qui iulli ficat impium,z^ qui condemnat iu(iuin,abo}mna-
cil uterq^ coram Dno. Item nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Va: ijs qui i» *
Hificant impiu propter munus,ii efi,abfoluuntint haw,Dc«f. 1 s. Cum erit lis inter honünes,acced£t lt;ii iudiciu,cr iuiicabunt eos,et hazdiku iuüijica lgt;untittjlum,cr impiabunt impiü.Ef.so.prope eli »lazdiki qui me iugt;l:ficat,quis litigabit mecum^jle ^iis Ãmu.l,quis eü qui habet caufam mecumtacce dat hue, ecce Donünuf eil adiutor n«ui,quis eft is, quimecondemnabitstprimo Kegum odauo. It^ià ^s ludum-Sunt ssquot; alia exempla,fed ex his de e^ fiusÃgniÃcatione iudieaxi poteÃ.tiulluscerte lo/-'Ki profrrri poterit ubi pâ'nïnÃgnificet datis qua Qiiod lt;if/gt; ^tatibusitdlivmÃicere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niaiai raiv
Porro Gr£cu JiduMoa innouo 'Ted.Ãnam m turn abful *gt;gt;profanii authoribus habet ÃgniÃcationemab nereÃgni-
nonnihil diuerfam)(fnitatur Hebratiuerbi. ita Hat,
turam.
gt;b TERTIA PARS, Q.VOD turam, ut Kom. s . Dcmî eä, quilujli/icat, quis eil qui conkmnat'ltem LuciC loAUeuerà Miensfei pfum lujhjïcare^src.ey uos eilis,q uos iullificatis (orain hormmbiis Ef Lwe. j.totus popular,ciim au diuijjèt,ac etiampublicani ii^iiÃcaueruitt Deum. tJ eü luüum effe proruindauerut,dederuitt eiglo riamiuiliciie.Gal.3. Quoduerà perIcgem nemo iujiiÃcetur apud Deum^cre.hic quoq; luiliÃcetur proabÃtluaiuraccipitur^ quod exadiundo apud nel cor am Deo apparet,i.Cor.4. Nibtl m(hicon.â fcMf/um,attamen per hoc non [um iuÃÃcatus.Süt plurahuius ÃgniÃcationis tcÃitnonia. nos enitit tantum clarioracitauimus.
Cum autem Ãt peÃilentiÃimus error transÃr' re noüram iuüiÃcationem 4 merito ChriÃi ad. nO' i{rum,caucni.tm eil [edulà ,ne aduerfarij in huiui uerbi dcprauatione fundamenta taiui errons ia-ciant,dum uolunt p'nïn Jltnxióai ligniÃcare,n0 abfoluere,fcdiuH!i datis qualitatibus Ãcere. Ncc 4/zrf quidem uerba,quibus noÃra luHidcatio in fa-crislueris indicator, utnv?i,rfy'0âiïi'3quali^ fates infundcre ÃgniÃcant. AequiÃimum aüt eÃt ut uerba,pr£jcrtim in facris hteris, Ãc intcdigan' tur,Ãcut cÃgenuina ipforum Ãgiiificatio,cr noil tit deprauatoresuolunt.
X. ChriÃuteyâPaulusdoÃrinamdeüOLl anpliiftpcccaretdqiittdèjeparattt à luÃiÃcatut-«f,
SOLA FIDE IVSTIF ICEMVR. iij poü iudificationi tam iuÃtficatis tradunt. ^ph. 2.. clarc dicit, nos tarn gratis it^iÃcatos er t)fo acceptas ad bona opera coditos ejje.lgitur et fos penitus funtdi^iinguendæ, nonaq; obedtentia, tffeilus luitificationtSjÃr non caufa eA,
X1. Paulus dicit Rom, 4. «errfw^don ejje tredere in Ãâem prêter jpem, quod non folum de corporalibus bonts intelligendum cÃ,ut quod cum tnarÃupiu eft uacuum^Dcus dabit panent ejuotidia »um,fed etiam uel maxime de Jfiritualibus.igitur icbemus crederc,quod nobis indigniÃimis Deus propter Chr^lum fecundumfua promtffa acht eÃe mfericors,atque haefide dicit Paulus uerè Detmt glortficari.Jgiturficfeittiendum eil de iujiifica^ tione.quod adeo Ãt gratuita, ut prater omnia no jira mérita, itnmo uerà contra noHra mérita,qua flint pleraque mala,propter unicum ChriÃi nuri-tum tu/lificemur.
X11. Affirmât clarè Paidus nos gxatià ,id eil, ^atuito Deifauorejaluari er iuftiÃcari, pla tiiutrumqi donum Dei effe, Romanis t. Eph. i., igitur iu/iicia noftra nuüa ex parte noÃris meri,~ petficitur.
XIII. Paulus Rom.?.to.Philip. j. esquot; alias tlarè dijlingiät ii^licià Dei à noÃra, lufliciäfidei â¢t ii^icia operum feu meriti noÃri.nec dubium efl, ^utn toto genereÃm diuerfa,mendicando aliqutd h acquircre,
114 TERTIA PARS, Q.VOD aclt;juirirc,aut uerô ex mérita feu débita. IgiturU la Del gratuita iuftKia,^ute per fidem cantingit, est feparatim integru ac perfidîé c}taddà .Ac ijm niamibiinfuperdocetPaulies,^ijui perproprùt mérita luSiificari tailt,is alteram lÃà gratuttà Drt iu{liciâ,qut£ cantingit perfide, afjecfui no poÃit. Igitnfomnes debent f; totos re'ijcere m iHâ gratta tatit iujticià .dc tati inde pendère : iüà uerà operü putare damnu ac reieilamenta effe, ut modo lUâ Chrifii affequi pofiint,ficut Paului de fe lo(]uitur.
X1111. Plt;/«Z.n.rf4 R.om,in uerbii,ciuà d fi pergratiam,crc.non j'olum diüinguit,fed etiant inuicem oppanitiufiiciamaperumjeu menti, cr iuüiciam gratis, tanquam omnino contraria,fe^; mutuà deHruentia.Sic enim argumentaturiSi ex gratia faluamtr,igitur non ex opertbut. Nam ubi fuM opera feu meritam,ibi non eü gratuitu. Auk fi ex wflrti meritii faluamw, ergo non gratuité. Namubie{igratuttum,ibinonpote{i effe meri-turn feu debitum. Sutu igitur tüie duaiufiicia a.^ deo diuerf£,utfiM etùuncontrarine, Igitur iwa funtnüfcenda coram Deo.
IL V. Chriüui docet iuHificationem cr falutê noüram Cimilimam efie conuiuio,ad quod ultra à patrefimilià s etiam indignifiimigratiftton folunt accerfu;ttur, uerumetiam copeBunturJn tjuo iant fint omnia paratiÃima:tantum^i hoc pratterea re qutra^
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. uf ^uirjtur,ut nos iniiitati Itctiac cumgratiorS itHio nc accnrntmus/risjmurg; pjratis Jafnbuscu7n ue nerjtione Domini,Q!'dtledione conuiiiaruiK no-bijcumcoiwMntiti'in.Seddiximusde bac fimili-tuaiwpriiu.
X V I. loinnes docet per pdem fieri filios ïieipanitentessfiigitur Ãjtimcumncrè credit rnM,fià if Dn Ãmi/s, er Deo acceptifiimi : igtur tiiiu tnontenti efl jbht Chr.üi py-opitiasio, «t /0/4 td plenumfialuet ,Ãcut crepifiola ad Hebraos a/firmat.
KVlI. Plane nece/fe e/î di/lmgucre lege Liun^clt.âim. Lfx perfióiè obedienti pollicetur lu ütciain ey uitamfied enaiigelium taatumflagitat^ M iredamuf Dotninit lefiim pro »obis pafium ejje, V refiorexi/fiejRom. i o, Grf/.j ateji hoc modo crc dentibuf falntejn penitMgratuitam offert. Quare cum lt;juolt;]uo modo noüra opera ac mérita cü grlt;t tiüia CbriSli iiiflificacione mifcemits, rc uera üa ⢠tim legem ac Euangelium confundimus : quod cä ipliÃma pcrnictes CbriÃianje pietaiis.
X V111. pe repeti; fcriptitra nos fide iufiifi cm.Eflautemfide itÃlifican(,ut abitnde in prace dentibus probatum eflÃdem guod precario iufiifi cariAgiturnullo no^'fro merino iufitficamur.
X1X. VlucKS eil nolter propiciator,teile feriptura,apndP)cum,D/ts le/us.igifuropera no h » flint
TERTIA PARS, QVOD funi noftri propiciatores. Et uiùcui eü no^eit faluâtor. igitur opera non funt noiiri faluatores, erfoli Chri/lo faliu noâra in foUdum tranfen-benJa eii.
Prolixior XX. BREViTERjuHificatioomniupio dcfcriptio rîi plane'fiefehabet, uelutift nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jictnorofi ai
form» iu- iuÃu cjuempiam iuiicentcaptiadiucantur,qui,e^ ftiftcario- ttamf alitts alio eil fceleratior,omne! tarnenfunt nis, quo- fuprentofuppliciodigniÃimi. licumomnesaccu^ modo ca fentur,ac condannentur,alij eorum implorant mi corä Deo fericordiam perfiliumregis,quiuidt patri pro il-pcragatur. lis fatisfacere,atqi hoc modo abfoluuntur,et lt;i fup plicio Itberantur.Alij uero, qui illud auxilium ne gligunt,condemnati,aut Slatim,aut paulo pi/i ad poenas abducuntur,
Omnes ho nbsp;nbsp;Sic enim omnes homines quotidie coratn tribu
mines ue- nah Dei (tHuntur.quodfit,cùnt quia per minifle luti facino rium legis ira Dei de caelo indefinctcrreuelatur^ rofi quidi turn etiam quia prouidentia Dei eÃperpétua, çy a d trib U- quotidie Dominus iudicat, ac explorât corda er liai Dei ab renes,ut affirmatur Pfal.7. CT quemadmo^eli ducuntur. Prouer.if.lnomnilocooculiDomini intuentur bonos cr malos. Omneicj; coram iUo tribunaliho mines,accufante çy conuincente eos Mofefeu le ge Deifproprite cofcictiic chirograpbo,etfatana, extremo fuppltcio digniÃimi dcprehenduntur,amp; amcregeneratiorum çy pofregenerationè. NÃ
nen
SOLA FIDE IVSTIFICEHVR. 117 »on cordiw Dfo uiuens iuÃu,m(fcili' cet propria iu{iicia)te jk Pfalm. 145. çuod fu-periui probauimu! tn argumento tertio, ac alibi in hoc/cripto.
Oinnes igitur gui uolut 4 peccatofeu iniuÃicia Qui rei uo er ira Det aepeena iuftiÃimaliberari, Jebeiit lent able 1-nnicûpontiÃce Ãliu Deii/nhoceiià patredatü, ui, adChri «Heitrer cöpeRarefitendoà eÃe nüferrimos pcc fti patroci catores,amp;eiuiauxiliuÃipplic:ter 'tmplorandoAs niiim con enim cuaJdextra patrif(edeatperpetum eeclc- fugiant. Jilt;c[uit aduocatM çr facerdot pro ijs qui ad ipjït coÃtgiut,interpellât ftatim patrê in hà c feiuëtià :
O pater iujk ac tnifericors, tu adeô dilexijli Oratio numdum,utineu»icumdile{iiÃimumq;Ãlttltradi chrifti ad deri5inaccrbiÃimammortem,ut0mnisquicredi- pâtre pro lt;ifnti«iwe,fe5;per mcinuocauerit,non pereat, reiscicdcn fed uitam leternam habeat. Egoq; tult;e uoluncati tibus. libenterparens,uoleiK exinaniui mcipfu,m,for- Philip.i. »»«)« feruiaccipiensÃuiqi tibi per omnia obcdicits uf(^ ad mortem crucis longe ignominiopÃimam. l« mc o pater fecifli incurrere pcccata tottut mun di, meo liuore,T»eitq; plagisÃdemeritum me um apprehendentes, teq; in meo nomine inuocantes fanari.meoq^ Ãtnguine ablui uoluifH.Quomain igi tur optime pater uoluiüi me eÃe maledidü legis, Gal-ft ut omnes uerè credentes à matediüo legis libéra ' fentur,obfecro ifkis tibi iam per me fuppliccs 4 i»lt;t
h } nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/e-
tts TERTIA PARSjQVOD lciiiéls logis abioluas, obfecro pater Civâ'quot;i2n iu^ fî. fhftcacoSjdb/ùue eosobnotictamnùi.Egoem'nt niiqtfitates earü tnU^obpcccata toriem pmu/jîtf fumiez cotiufui ob cortitn i;u(tuitdtes, negt;liccs co siciijnai'e cusk iticrcdtilis, jneritum lt;tc intcrccÃio^ tunt nvattt negligemibus.
Pater .i fi~ nbsp;nbsp;nbsp;Petter jubitô ac jine uUa contradiftione filio af
Jtopbca^ femi.ur.Qaare{iatimifti miferini, cjuiadhttnc tiiS rcos me diatoremconfugeruntigratia jeu gratuite fîuo crcdtnus rc Dei beneÃeioac iitterceÃiom kuiuiniedtato luftiticar, risfilij Dei^non folfimiulli/icaMur,feuabfohtun' titr à culpd et poena,ac ex nenuro in aternas pae tiM abduccndorüfegregantur ;fed etia tt.genc.b. muaeribw ornan{ur,Spiritu fando^uarijs nui do' tiis CT uirtutibm,perpctu4 dejtniionc conrra dia-bolum Cf mundunt, acuita ^-ftr/ïd-Nfc funt hxc ftmnera ip'a lujîificdtio feu abfolutio, fed iuftifica^ tionein coimtanfur. it^aficari eü proprièillud ab folui ac liberari à culpa cr pana,qua iam eras op preffiis. Miitura uerà lilaamplifiiautiamiujliÃcii tis donantur.
ivd^incitlo nbsp;nbsp;i^ecjemeltantum in uita,in anno,in menfe,aut
fubiudeitc hebdontada, auteiiamin die,!ftud ludiciumCdquot; rdti.r. ifla iujtiÃcatio piorum peragitur : fed fubindc iterum arcjÃterumrepctitur.Subinde e/l quod in mbis Deui damnattone digncÃmü eÃeiudicet. äeo^ er ittüiiiütpns lejuiillainperpétua flagi tatio-
SOLA FIDE TVSTIFICEMVR^ tt9 tâttionem,B.emitte, remitte débita, cjuod ^lanèidê t{i,ac Cl diceret,}uÃificd,iu!liÃca nos, feu abfolue, abfolue nos. idem uult ey Dauid,peteusfefubifide ampliuslauari mundari.ldeoq^ ctiafiliue Cei fine intermjiione interpelldt pro nobis:idco ciuocpi priecipuè(ut Paulus pracipit.fine tnierntiÃione randum eü.Qb banc (^ucq^ caufam rxus inde 4 e 3 dito orbe terrarum inüituii prtedieationem Euan gelij fine incernuÃione pcenitentes ac credctes pu blicè er priuatim abfoliiente. Rtq^ hac perpétua iiÃificatio pidchrè couenit cum illa continua fidel reuolutione.de qudfuperius diitum efi.
Qui uero falutem hoc modo non quarunt, uel fiatim,uel paulo pöà ad aternum [uppluiu rapiS tur, quia non cà altud nomen fub calo, crc. nul-â I la efl penitus aliauia,qud aternas peenas ejfuge-re,Deo placcre,cr in regnum calorum perueni-re queamut.
Hicfiqult;ieratur,quidfit iufiiciaeorum qui faluantur,nonuideoquid aliud omnino dicipoÃit, quam illagratuitaabfolutio er acccptatio,^ppler meeritum cr intereeÃio nem Chrifti, credentibits contingens.'VerÃiimum fané eS, quad pij habeà t longe mintts pcccatorum, quà m non rcnatutaniti tarnen fcinper habeitt, ut fint condemnatione di-^ gmÃinti,nifi eis debitagratisobChrijlüremittan tiff. Quarc oicntô oinncs fanât fine intcrnufiioae b 4 ora-
IIO TERTIA PARS, QVOD oraredcbcM, Renütte,remitte nobkdebitd tto-Ãra, ut etiam Daiad Pfalm. j iJeSatur, Confirma H.fc iuÃijicdtionti pi£lura[ non no/hmnfû tur proli- gmentum,fed rei ipÃuf umtdf planefe ita habet, xior dcfcri Nam ueriÃimu e{l Deumfemperiudicare,(emper ptio luftifi alios ab/oluere, cr alios condemnare, ut fuperiui cationis. probau!mus,ctiamCi publica fententitc declaratio Cf executio in aliud tcpus dtfferatur. CertiÃimu etiam eü Chriliumaduocatum noRrum pnc inter tniÃione pro ucrè in ipfum crcdentib. interpellit re,ut Heb.7.Ct' Eà fiJegitur.'VeriÃmü ^uoq;e{l omnes pios habere peccata,ac eos oportere/ubin de accedere lüum fuum aduocatum, guem apud De« habetu. Cojlat enim id ex i.ioan.t. ora ttone Dominica,in qua hanc ipfam iuflificatiotum perpetuo per ChriÃu. fuppUcesflagitamus.Verif- y fimum etiam eü pios abfolui coram ifto DeitribU' nali iuxtaillud Pauli Korn. s. NuOaiameïlcon,-demnatioijs qui funt in ChriÃo lefu:ç:r,Dcui eSk qui nos iu{ltÃcat,quis eR qui condemnat Æ Atq^ in hoc loco ad Rom.adtnodu aptè tota ratio noîirtC iufhÃcationis depmgttur.Suffrdgatur huic iufÃfica tionii expoÃtioni et ipfum uetbii dliHMip iuftificare,qdâeÃapud Hebraos uerbuforenfe,ac ptopriè ÃgniÃcat iu^lu pronunciarc,abfoluere, ut Rom. g.Df/« eü qui nos iu{lificat,quis eà qui nos (ondénatiSed de hac uoce ïamdiilii esk.Puc etii jfeilat
SOLAFIDEIVSTIFICEMVR. ixt }}gt;eilat particule, Coram Deo.nam er iSa cat iufliÃcationem noflramÃc fuhinde cor am Tgt;eo peragi, ueluti à coram iudice quodam cotidie ab-folueremur.
Ac omnino unufquiÃj; orans (ic debet orare,ut Quis oran primùm cogitetÃe accedere iufli Dei tribunal, i- tium flt;n-giiii omnia cofumentls,coramquo neccceli,nec an fus ac anü gf/j ( ficut lob 4. zr !â r.Ãriptum eil ) fatii mundi miis cfle Ãnt,multo minut ipÃe miferrimu^ peccator. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;debcar.
Dfi«dc debet etiam certoÃatuere,feibi apud iHum tantum Deum habere quendam talem ac tantum adiiocatum,propiciatorem, ac mediatoren quo intercedente auÃt iftum ipfum trtmendum Deum Ãtum patrem appellare,Ac oportet eum Wtfr orandum erfaterife effe miferrimum pec-catorem, ZJ' flagitare ut iile eiiM patronut ita ü-lam ipÃui grauiÃimam peccatorum Ãtreinam in fe transferre uelit, ac ita ipfum apud illum omni-potententem Dominum commendare,ut ipfc tan-quam puriÃimus ac innoccnttÃimus coram eo fub-flilcrepoÃiL
Statuere igitur orantem oportet id propriè fuam coram Deoiu{liciameÃe,eoq; folofeiram Dei poenatq; teternas effugi^e,zr aternam uitant alialt;^ bona confequutum cUe,quöd iüe agnns Dei eiut crimina ab co auferat,ac infe transférât, quod^Ãliui apud patrem pro eo fupplex interce
b s dat.
»xt TERTIA PJiRS,qvOD dat^äcfuis CM nuritii ucSliat, ornet^.dtq- hlt;ec fortctcuiulitis ordiionts efje fyriccipuam part cm, ^icquid dcmum prdterea addatur.
Itihdc iuRtficatioms pi(i ura clariÃmc uC'-riÃime ccrni pote/i ^uid Ãt iuii icu piaru m,n{m-peiÃagratuitaiii^ificatic,ab olutio zy accepta-tiotcr (juöd ii5 Ãt qualitatu nouaru aut ettam ftib pantialiittÃicite acccptio,tid itifulio,atdmà do-na zylt;juaU:ates iam ittflf.catif doHurjCffubinde in Ãngulii iufliÃcattonibus augeantur.
Potcà quocj; in hac iuilificationis pidura ( ut er hoc obiter tmneà ylarè cerni dutd fit uera ZT ftlutaris fides, nempe iBud iwn folu audire er ut^ (untj; credere Deo denunciaiuije ucUe effe miferi cordera, ac pareere omnibui iHii reis qut perfiltü ittifericordiä eins implorauerint: fed etiam exani tno optare, utfibi tUud taruum bonam contingat: fuppliciter orare ac obtc/lari, utejuamprunumfe iBa tamafatlicitate i/ieDominus beet:et interfla gitdadu,cum audidt eum afifirmare ijuod uelit mi fcricors effe isiis perfiUu luÃificationctn feu abfigt; lutionê poStddntibus,cert(gt; afjentiri tüi uoci,fide^ re tÃa tarn benigwDeo idtn noftro patre failo,dc ob dcijufitum tantum bonumliCtari.
Hic fimul er perjÃicuum admodumfit,lt;]uidfit per fidem u^ificart, nempe per iBam fupplicè dc mendtcam flagitatioaem à culpa feu iniuliicid qua
eras
SOLA FIDE IVSTIFICEHVR. ,« froi oppreffut.cr imminettti pana gratii abfoluiy Ã-bberari,ac ucluti ex patibulo/m quo erof taut' iant (ulj}cndcnduf,dimitti.
Sed ut melius quid fit iuilipcatio inteîligi pofquot; ftt,lîflatur cord ludiao Dei S.Paulw iam renatuft tiero-.inu'nietnr uterq; pecca.or,uterq; ^ter^ *0 exitio digniÃiJKUi. VerfÃiinü quideK eà Nero Hein niÃeeuplo p!uf pccca/Je quant Paulunrfed ta nu n Pauluf quoq.: habet tantum peceatorumjUtJt grauitatn abfclutioncm per ChriQum lt;i Deo non fiagitarit/ic^ DonfJnus iniquitatcs eim obferuare HolucritiOm-nno fuftinerc ncnpoÃit,fcdeipcr-' tuuciuw fît. Habet quidem Paulus praclaras uir^ tutes er Opera, uerüm per ea (, ut ipfe Ãtetur) , non cfliufl.iticatud,fcuabfolutus:ncnfunttalia er tätua Opera Paulij ut ob ca à Deo iuÃiÃimo indice iuÃificari, à u abfolui queat,fed omrüito eft ae-ternis partis digniÃimustmuhouerö minus potent per iÃa fua mérita,fn-ater abfblutionem etianrfÃi fuum janlt;llum,adoptioKem er icternà uitamprO' trureri.Habitat enim adhuc peceatum tnPaulo,ac uidet ipÃe allant legem in membrisfuis eapliuan-tein iplum, ne Ãciat bonumquoduult,fed malum quod non unit. Carnalis adhuc eft, ac fub pec catum ucnditui, cr adhuc tantum primitiiUÃi-tituf accepit.
Quidigitur cü quo Paulut er teternof panat
«14- TERTIA PARS,Q_VOD fffugere,et mfuper rcgm calorum hdrediMem, äliacp boM confequi poteäftiihil aliud profeäo, tejk totafcriptiira, ^uà m Chrifti mritu^iuxta il^ lud Efaitt; vuliure eim fanatifumus'.çr ficut ipfe Paulus inquit ad RÃmatws oüauojqued lex effice renonpotuit (utfcilicet iuHificaret er faluaret ttos)quatenus erat imbeciUa per carnem(quia feb licet ei coro fatisficere non potuit)Deus mtÃo pro friofilio hoc effecit, erc.itan non effe aliud no' menfub ccelo per quad homines faluifieri poÃint. Eodi modo fi quaratur, quare Nero pereat,c{im Paulus faluus ^t, (y Ãt uterq; peccatori mhil a^ liud rejÃonderi poteüçquod quidem ucrumfit) quam quia beneficium Chriüifide non apprehen dtt,ac obiüius intereeÃionem gratis noniuüifi-catur,feuabfoluitur, nec gratis uelut expatibulo dimittitur.
Qtfid igitur efpeiunt opera Pauli(dicatali-quis ) qu£ ipfe htdfuit multa, Nero nulla, fi etim eoramDeonon it^ificantl Reffiondimus quidem Juperius,fedtatrKn rejfiondebimuscrhic iterum breuiter. Hocefficit Paulus per fuamobedienttS, ut quanto magisobediat Deo, tamo minus fit gnus icterno exitiotnunquä tarnen in hac uita tarn perfeflè obediet, ut in Dei iudicio non fit £'temis paenis digntÃimus. Habebit fua quoqs pr^ntia pro fua pietate etiam in Mta lt;etema.
Ex
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. nr
Ex hii argumentii credo cuig^ rede iudicdnti fttii certo con^iare poffe uerlt;tm iuüiciS. noUratH^ ^ua coräm Deo ualemits dcfubli^ere poUuinut,n6 kilaliud elJe, nip gratuitam Deiacceptationent propter ChriÃu perpdemteamcf; nuüo modo cum KoPrif meritis confundendam effe,multo nüniM m Hoüra mérita transprendam.
Hic forte etiam de didis facrartem literarum ^'atuita: tuslificationi f ut aduerftrij uolut)contra Hjt aliquid dicendu effetSedfuitt hac à pr^cepto tibus noPrii prolixe explicata^ dicStarnen, ijuà m lgt;reutÃime potero,ac de quibufdam tantum,tun de Binmbut.
Primiim,quèd de mercedis er retributionis uo ac Ãmilibus clamant aduerfarij,fciant hiec fer^ ^nis hebraici confuetudine latiui extendi, ([uätn '»ilgo exiftimatur. S£pe enim pmpliciter pgnip-'^âttrem data,pue gratis,pue ijuoquomodo obtin-
Efa.4.0. Mfrccî CT pramium progratuitit CbriPi beneÃeijs pomtur.Sic er Efai.6i.
KePè quoqi rc/fondetur hareditatisÃmilitu-^ ^ne,que did poffet ampla merces laborum filiÃet ^âimen eigratutto coiuingit. î^amferuo, qui lon^ plus laborauit, pnùle premium contingere fion poteP.
Sic er retribiiere ac retributio fepe pmpliei^ ^frpro beneÃeioponitur. ut Pfal.tie, Q^tdred-datit
11« TERTIA PARS, Q.VOD djm Donüito pro ommbw retributiombia Pfdl. lO} .îioli obliuilci omgt;ùum retribuiionii ciia: id ejid'enepciorum.Talis CT tUalocutio eà Efdâie 4o.Sufcepit ctuplidd detMiMüoittidipro omnibus peccatisfiiis.anod dicit propheta no de merittf pana, fed dcgratui'.o bénéficia contra omne me-ritum dato.
Locus Lu/ nbsp;nbsp;Dfiwdf locus Luc£ 7.Propferea dtco tibi, re-
cæ7.adufr tniffa ei effc peccata mt(lta,rjuiadilexitmu!.tumf farijs peni ficuerifiimeO'clarifiimètxpiicaripotesl.Chrb Jus cxtor- slusibinohoca^it.utdoceat Pbarifiâam, fjitjefit caufa efficieiK remiÃionis peccatorum etuspec-catricii, feu tjuomodo ea iudlificationem naüa fit: fed uult tantum probare eam lam habei'eremtfiio
Scopusuer nein peccatorum^Deo acceptant ef[e, acipfo Pha LorutnDo nfao iufliorem, quo confutet cogitattoneiPharb-fiei, qui cogitabat. Sihic effet prophetaffciret pro
I fè'.'lo hanc mulieran effe peccatricim,necpatere turfeabea attmgi. Ac (inudcogitabat fe multis modisiüa muliere fandiorccffefflomachabatq;, quod Cbrihuiita fiimiliari. er ac blande ageret cum illa peccatrice, er intcrca effet erga ipfum (uirum neinpefandifii)nimi)aufierior. Uocibiagi dubiumno edl.lgitur particulaêr/,quia,in itcrbis Cbrqïi,QjM dilexit muttimt,non mdicat caufant rei, fed tantum praicedentem affirmauonem Cbri i}t,Dico tibi,ere'Cfjt ueram.Et tota illa fentetttio la,!^attt
Sola FIDE IVSTIFICEMVR. «!Æ
dilexit mult urn, nihil aliud eji nifi cot^r~ hiatioprxcedentispropofitionis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ,
y/nde autem pctitaÃt iHit cofirinntioficilc ejl Probario. rx prxcedcntibus cyÃequentibui animaduertere, ^uod ncpe Ãt ftimpfit ah effvóiu.Probat enim Chri kif ab cffcdlu,idcÃ,d!Mio)te,pr£ceÃiÃetamcau nbsp;nbsp;nbsp;iuftifi-
fà m dil:ili}nis,id eÃ,magnü beneficium renüÃio- catipnis/c »is peccatarum.cjuod exfegucntibtapriccedenti' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â
biii.j; ammaduerti poteti,ut iam diéiu eÃ. Ndm et fmnpta inpratcedentibiKclarèaffirmât ChriilitsremiÃia netttdebiti ijfc caiifam dileSlionis.et fiat im fubiun ^it^Ctuatttë paramremittitur,parum diligit. Cun gt;^itur (y priÃccdeiitia et fequétia doceant dtleHi^ onem ejfe effëëlam remiÃionis peccatortt,nen du-Into quin er in hacÃententta Chrtiiuf ita locutM ' Ãt:neq; enm noncobarëtialocttttiieji,multo mi-nuxcontradiiloria.
lt;^0 aut aliquantoclariuiprobemithunc ejfe D« ITgnifî ltgt;cij'cnÃim,quafdd uoces declarabimuf,quie à mul cationibuS di non fatis reélè in hoctextu accipiuntur. Prirnit pirticuix particula o-ri, (qu£ na mtcUeila priecipuèhïc er eri,lt;quiA, lt;eoricaufam prlt;ebet)multaihabet apudgraicosjt ^niÃcationes.nos iam hictantu de duab.dicemtitf 9«« er latinu Qÿia Ãgnificat, et de quib.dubit4
m hoc loco,utrd iBarü ra St/ figmficet. Sigiü ficat igitur ônQtùa.alià i idë quod^pptcr,tiel Ger na/iicii dariitnb.utcumdicimiis CicerotiêfinHun
MS TERTIA PARSjQVOD effe doclü,guu diligenter Ãuduerit, quia ingéniai ualuerit,quia habuerit eruditot pTteceptoref.Deit nabis remitiere peccata, qutafii nüfericors, quia Chriüus pro nabis fatisÃcerit.ln hisexetnplisni^ hil confirtnandum proponitur,per nec Qà a ratio ajfertie propoÃtionis indicatur : fed tantum caufa ejficiens oflenditur eiusrei,qute tam tanquam nOâ^ ta fumpta eSl: t^on dubitatur quin Cicero fit do~ âut, hocq; tanquam notum affumitur : per Quia igitur non probatur hic, quod Ãt dodus,fed erudi tionis caifte efficientes oflenduntur. Sicdicimus aliquè £grotare, quia intemperanter uixertt,aut quia naturaÃt ualetudinartus.Ciceronem tnterÃ' dum effèjquia in Antonium inuediuas feripferit. Cufarem ejfe interfidum, quia rempublicam op^ preÃerit. quot;Vbiparticula, Quia,tantum caifam rà mdicat, nonadfirtdemonÃrationem prie-cedentis offertionis. Atq^ in hac Ãgnificationepu tant PapiSa in hoc loco Lucie ra iTi,Ql!ia,acci-piendum effe.
AliasucroÃgniÃcatidem quod tadm,tyGerf inanicu,Denn. ut à dicam,Cicero eà dodus, quia erudtiêfcribic. Cicero edinterÃdiis, quia caput eius R.omam aUoturn. Ciceronem fuiffe natura fnitem,quia hoc adiones erfcripta eins teflentur. Qeforemfuiffe clementé,qafuis maximis inimicis heni^nè pcpcrctt, tiic Ojiia non indicat caufam
\
ÃOLA ?1DE ÃVSTIFICÃMVR. ti» tâei,fed pruecedentif affertionii probationem anne (lit.Inhif omnibii exempli5,proQllt;i4 etiâ in po ht püteÃ,G- ualet idem quod Germitnicum,denm
Hii duabuf ÃgnificationibiM tea diamfiigt;5,affir QtiJ3 tmimui m hoc loco in Quta idè fignificar(,quod qma, in Jo itam uel denti.id eü,n3 'mdicare caufam cfficiencë co Luc® fj tabled anneilere probations prtecedeHtli afjertio gnificct. iiiSiAffirmo(.aam\fyi« flt;epein nouo Tieilaméto fignificat aff^wmo)hiuc muUeri remilja efje pecca U.N(cpoteHhac locutio refolui in hac, R.cmff4 fUttthuic ntulieri peccata propter dileólioné.Nec etiä potejt did, quà d Ãt quidè ratio prtecédentif propoÃtiomi,fed tamê funtpta 4 caufd efÃcientet N4 primùm breuii diledio nuÃo modo pote^ abo lere tarn longi temporis turpem uitZ Deinde quta hoc modo intelledus fermo ChriHtipugnaretcum prtecedetuibiis Gquot; fequentibus, in quibui ajjerit ChriÃus diledionem ejje effeduremtÃionis pic^* tatorumyey caufam remiÃionis effepdem.
Efl in lt;i«w, in hoc loco indicans ratio Kis. Sumpta autein est ratio uel demon^ratio htec ab eff^edu,ficut anteaoflendimus, er poflra quoq; probabimus.iSiec dubito qum rede acgraiti Kiatuè diet poÃit,Ato hunc coualuiffe,iT{ quia ant bulat,qMa rubet, quia robuüus ejl. Ac quo adhuc fertnts oHendamus hanc eÃe Iod f :tttcntla,z^' rS » ri ÃgmÃcattonö^uolumus altud Ãnultmam exeiU
* plum
»JO TERTIA PARS, QVOb Tcfiîmo- plumadfcribere.i.Loan.j.{iclegitur,i^osfciinii^t nia de nbsp;nbsp;nbsp;quid tratifitdmui ex wrte ad uitam, in quia diâ
neertf quia.
gnificatioâ ligimus fratres.vbi nuüo modo dicit Ioanna cauâ fam effiaentem noÃri tranfttia à morte ad nitant effe di[eäiottem,quod cap. f.fui Euageli/fidei iri buit,cum inquit: Qui credituit à morte ad tà tamfcdquid/itccrtum argumentum feu uidicüi buiui noflrte traifnionii uelfalutis ab cffeiiu fmn ptum, Itaqificut hic tTi non docet caifam efficien tem nofiri tranfitui à morte ad uitam, fed à 7tûlt;Aet ^i() ri iiJixtcov offert: (ic in loco Luce non expo ait quie'nam Ãt caufa cfficicns rcmiÃioais peccato rum/ed demÃilrationem ffe/anneäit.Tä lis figniÃcatio ri én eH etiam in bis cxcmplis eoâ dem capite: In hoc cognouimus choritatem Dâer ganof,Sr/quoniamille animamfuam pronobis pofuit, itemcap.4.lnhoccognofcimusquôdineo monemuf,en quoniam de ffiritufùo dédit nobis. Poffunt nbsp;nbsp;oliamuUa Ãmilia exempla reperiri.
Obftruan-
Quare uitandlt;eambiguitatisgratia rit Snfemper in eiufntodi lacis per Nam reddendum effet,Ãcut Germanica uerÃo uertitper Denn.
Deinde obferuondum in hoc loco efl,quèdhtce da coliærc omnia,Dico tibi,remiffà funt, perinde interfe co^ tu iicrbo- hiereant,acÃdiccrctur,Aioctrcmiffa cffcpecca.-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ta multa:uel afiîrmo,quôd ei Ãm remiÃa peccata
tnalta.Bgt;^ autem bcbraiÃniis,!» medio cotutindio
quot;2»
SOL-äFIDE IVS.TIFICEMVR. in ûT/^(]uà d, dffidt, quad in latina t(c græca lin-* gun non pfrinde uÃtutam eft. QÃtfl-e ftrendunt non eft, ut textufcitetur nutUlatè, Reimttuntur ti peccata multa, quia dilexit muhtvnt. Addend4 (Him femper funt priora, Afflrmo ei remifta eftie peccata, ut clariut nnimndiiertatt»-, ^uód Ãt qult;e dam afteueratio, qute po^l fe probationem affirmit tionis reguirat,Gr non Ãt Ãmplex gundam cauÃe expofitiOjpropterguamea muiter renüftionê pec fotorumnadaÃt.
PoÃremo Remittuntur(ututt!gataaerÃohlt;(~ let')giäa egt;l tn prlt;eÃenti,C!r Dilexit in prnterito, cuius tcm» Uideturetiam patrocinari PapiÃico ertvri. bjant porisamp;: iioneÃpoÃibile,utcaufa efficientfuumeffedum modi. ftguatur.Cum igitur RemittunturÃt âm præfenti, er Dilexit 'm prieterit0,concludunt,haud dubiè di leÃioaem effecaufam efficientêremiffionit, remif Ãonemuero cftedum.Ciuotgitur erhiecerrandi occdÃo uitetur/ciendü eÃiifgt;t»yTM efte'mdicati ui pneteritü Atticü,utgrämatici dtcunttuel Dori^ cum pottut,ab afliuo tiifii»iHx,teÃeVarino:ac pro pfer« MI pra:terito uertendu eÃe, RemiffaÃtnt: etn'o in pricÃnti indicatiui,aut imperatiui, Remit tancur, utgu£damrecentioret uerÃones habent.
N c c j)wucbimurmjgnoperc,à guit ob.jciat etiant Dilexit eÃe m prteteritthNa età poÃemui et iBud dicere,g, fcüicet hebrtei multü utäi priCterito etiS i » pr9
«Æ» TERTIA PAR^jQvOO pro aliff tmporibiU i tatmn fätii nobii eR, ^uoi ChriÃt» in proxittfè priecrdénttbut claréindicaf fcde prefenu diledione loijui.
Sed agè (luo melius uis arguméiiti ChriHi intel ligi poÃit,in fyUogiHtcaformant illud diducamut, eü enim ibidem integer fyUagifmut:
Maior. nbsp;nbsp;Dilcélio cfl effeüut crÃgnum beneficij remiÃi
debiti,crgt;itaiordüeélio maiorù remiÃionis.
Minor, üxcmalier diligt-tmaltum.
CöiluÃo. Igituraffirma htiic muUeriejferemiffamultii peccata. Repetit Chriflus minorem,iit fua conclu^ Ãonem et affrmtüionem magK corroboret contra increduliem PbarifeumiNam dilexit multum, Maiorem habet ex conccÃione PbariÃei, in Uerbit,Quiseii pluidiligettOpinor tUecniphu condonauit. Minorent probat enumeratione offt' cioram,lt;]Mbui muliercula teüabaturfe diligere le fum in hif uerbii. Vides hanemulieremi Repetit CT maiorioppoÃtam,lt;juam itidem ludatis concef ferat in uerbis, Opinor tjuod iSe cuiplus condona tut. Cttt autem parü remittitur,parimt diligit.An' teapofuerat minori oppoÃtam. Tu parum diligis» in uerbis. Aqua pedibus meis no dcdt{ii,oÃulS mi hl no dedifti, oleo cap. cyc. Coclufio iamÃcile fuh intcüigi poterat : Igitur tibi parum remiffum eÃ, er hares aJhucinpeccatis,esq;longè iniuüior hac(uttu cä appclias}peccatricemuliercula.lü»c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s
SOLAFIDE IVSTIFICEMVR. t,r p libet agncfcdf CT me tjje prophetam,o- tc eÃe nuferum peccatorem, ZT b/tw muliercuhtm iant nteo beneficia perfidem iuji^catam eÃe.
Suntigitur in hoe textu dterfyllogifini: alter ^uiJem integer, guo probat Christa iUafaemini iam iuQificatam e(Ãe : alter uero fine conclufione, guo demanib-at Pharifieumnonefietuilificatum» batautem ocea(ionem ip(i nafutido Pharifieo co^-gitadi guid ex iUis duabui(ut dialeilici loguttur) pranüÃis confeguatur.Hac guis nan uidet aptiÃi-tnè coharere, fi hoc modo 'mtelliganttir ? guod fi «liter locum acceperimus,crttpenè infantilis hab huties. Nam maiorac minor cum conclufione cT tatione conclufionis planè non conuenict.
Sic igiturhunc locum mteUigo. Ethuiusexpli Confirma tationishabeogtün^ rationes firmiÃimas. Prima tiocxphca tflfcopusfermonisâ.guia non hoc agit ChriHusibi, rionis loci ut doceat Pharifieum,guæ fit caufa remiÃionis pec Lucx 7, catorum,fed tantum ut confutet eins fitlfiu cogita^ tiones, gui tarnen uel maxime putabat dtleâionem ejjè caufam efficient em iifiicite.
Secunda eü totiu contextus,gui indicat Chri^ fium ab effeilu argumentari, cr non à caufa effi^ tienti.
Tertta eH ipfa natura fermonis, guiaferma guog; ipfc hatje fententiam dare cxpriinit.
Qjiarta,guia plané fir miter probari potcfi,no
i i uam
Jj TERTIA PAR5,QvoD
Mm obedient tam non cdufam efficientem,fed ef-^ fiâun Mceptationis eyquot; recomliationis rffe. ut, Mttld arbor no potefl bonos fruélttificere. Itë ». ioan.z.Omnis qui facit iuÃi£iä,ex Deo natas eü» item Gal. r. In Chriâo Icfu ualet fidcsper dile-{lionem operans.
PoÃrema eA, quod Chriüui ipfe affirmât hancmalieremfide faluatam cr iuflificatdm ef-â fc. quad ff uerttm eA, alterun eritfalfum, quöd fcilicet per dileâionem fftiuAificata, nam hac duoita fuut contraria, ff cut mer ito aliquid acquirer e cr precario,debitum gratuittm,ut fupe-riut fepiiK oflenffm eA.
Rtfpondc Terti(),qHÃd ad diAum,Rentittite,crremitte tur ad lo- ttirttobK,acffmiliadtAaattinet,fcicnditeA,quoi cü. Remit n» qtda aliquidfft cu aliquoffeupoAaliquid,idea te amp;nbsp;remit ftiä efl propteriUudffeu quod id quod antecedit, tctur. 1. nbsp;nbsp;nbsp;w«femper efl caufa efficirie confequeniis aut ca
Rhcr. 14. tunà ijicut impiriti, tefle AriAotele, perpera ra tiocinantur.id eft, etiamft noAram remiffionem et panitentii neceffefft praeedere iuAificationi oc remiffioni peccatorum, non tarnen propferea no-flra remiffto uel paenitentia eA caufa ifficiens,aut meritum noftra iuflicia : fed noAra panitetia efl quadaremotioobAaculi. bnpÅniteittia enimefl quoddamobÃaculumremiÃionis peccatorum cy iufUffcationis-nam Propbeta dicit pcccata noAra i.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feparatf
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. ur.
/èpararc nus iDeo: gudnquam h£C ip ft obflticulé awtio eüfingidare Dci beneficium, luxtaiüud^ Conuerteiun,crconuerttmur,'Tbren.f.
: Qjjod autem non Meetor mentum per il-ldi locutiones,probari potefl ex nlijs fimilibui. ut Petite Cf accipietis.pidftte esquot; ..perictur. ubi no/i hoc dicitChr^ui tantum ejje -..Mum noftrre mé dicte petitioms ac pulfttionis, ut mereamurper eum accipae lt;}Ujc uelimus :fed docettantam effe Dei nifericardiani, ut uelit nobis omnia botta da-r.e,idem tarnen uelie uo^ram petüiotum ac pulft-tionem prtecedere.
Ãroinde cum legimtu eiufntodi locutiones, tAi prânam pracedit alilt;iuid de bonis operAus,po-(tea de remiÃione peccatorum, «o fiatim dicamoi tUud pracedens effe meritum,dutcat4am efftaen-tem huius poflenorisfid ^uoquo tnodoantecede-re debere.Nam plcruncj; tUud pritu eü concio px Wenux.hoe uerà pofleriuspromiÃio grotuitatre tniÃionis peccatorum.
Quarto pojfent procul dubio pernudti loctjtjui Velamen «b aduerftrijs contra nos pro ii^icia propriorum legis detra meritorum citantur, explicart, obferuata natura bendur»,à fermonis. Vtfi obferuaremus totam legem tali quis auïz ^uodatn Mofi uelainine coteâam effe,ut lot^uatur clare' Chri de re impoÃibilijid eÃ,de legis intplettone tanquâ ftum arne 4e rc pojiibili^ac^ufuueimre pojitt. Vrgetcttim_ re.
. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t 4 fut
4
TERTIA PARS,QVOD ftM mdniiata, poÃicetur^; cy hic zy in futuroiit tam Ãcicntib. ea.nufquam autem dicit,Agtwfcito tu ttuferrime homuncio, tc mandatii diuims nuüa modo fatiiÃ,cere,acncpol]e quidan fatitÃcere: teqi propterça habere üeum iratum,^^ condemn nationii teterne reum effe.Hic tamç eä fet^t« ae fcopm totiit! legii,te^le Paulo,qui hac interprété tione ittud uelamen exÃcie Mo(j detrahit.
Hanc, inquam, regulam à teuer émut, atqi hoe modo fi cum Paulo hanc quafi laruam Kofi detra here dtfceremut,nihil,ut opinor,admodit no! tur^ harent diHa lUaab aduerfarijs contragratuitant iudiiciton citata Rom. i.bton enim auditoref legis^ fed failores iuddificabuntur. Item Mat. t^ Siunin ititam ingredi, ferua mandata. Chriflut enim ibi frtedicat legem lUi no contrito,qui putabatfe qua que bonum effe, zs- legi D« fatisfitcere.Ec reâé fitcit Chrifiui, quod non uult proijceremargari-tat ante porcos,incoiurito dit per fuam paÃionem remiÃionem peccatorü poüicendo. Nam pradica rc mcontritisfiue Eptcureii,fiuehypocritifremif fionem peccatorum,eli idem ae proi/cere marga.^ rttat ante porcos. Hlt;lt;c eadem rattone ZT alia mul.^
Opcrari a- W tterè exponi pofient.
liquando nbsp;nbsp;nbsp;Quinto,opera et operari etiamfidemgratuitu
fighifi cat beneficium Chrtfii acciptententfepe fignificat. ut (redete. â loan.6,dilt;iStludeiChr^o,Quid/Ã (imut,utope
femur
SOLA FIDE IVSTIFJCEMVR. nr temur opera DeliRef^odet lefui, et dicit euiHoc eft opus Dei,utcredatis in eum que m^tipfe.Hie opera dicutur ipfa agnitio ey acceptatio grlt;iiuiti ben^cq Chrtftiquo modo ft inteUigaturhac uox, reâè diet poteft,quèd per hoc oput faluemur:non quia huiuioperis tantaftt praftantia cr tantum tneruuntffed quta hoc uiftrumentogratuitum bene ficium acapitur.Sic fape alias uita piorum com~ tnendatur non ob propriam praftantiamjed quia in ea eft iUud pcrpetuu inuocare DeS in die tribu
nis peccatorum,ac mjêricordia Dei, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oudd Io-
Sexto, quotuammagnopere inter no flrat Ec- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ope
depot ty aduerfarioscontenditur,quidnamphrd j ps Pauli,Opera legtspgn^cehideobreuiteriuua teDeoprobabmuteamftgnificareoperaà tota legemandata.Rom.s.ittquitPaulut,Exopertb.le jj. gisnoniuflificabituromniscaro coram eo. Nam gpjfiçjj, per legem cognitio peccati. Hie ftcilimum eft am maduertere de cuiuf legis operibut loquatur Pau lut ex eo quod additum eft, Per legë cognitio pec tati.quod diilum ncceffe eft intelligi de lege mora li praeipue'.E^l cnim fenfus lociiCaufaftnalis legit fft,mdicare peccdtum,cr condemnare, non iu^ fiificare per opera, Quare hie locus dare indi' (at, Paulo opera legit pgmficaretotius legit ope fa,ey praeipue moralis.
«» TERTIA PXR5,QyOD â
RÃm'r.perjflicue ofltndit Apcftoltu de qtu le^ ge doeeat,^ net no iu/lificet,fed condemuet, cum mgtaf.Lex dicit, Nonconcupifees. Nempeibide tnorali frecipud queritur^tfuod einequeat fatu/i cere.quod^ per earn no iuamp;jicctur^fed acci^etur^'
CJanÃltnt uerô indieat quidnan per h-tnc ex-^ dufiuMtt^Sine operibuf legis, irttelltglt;it,cum tüiit pro ea bis utitur: Sine lege, Romanis tertio : ^on ex opcnius, Romanis undecimo,ad Ephefîos fe-tundo.nen ex operibus tuSlris, %. ad Timoth. i Jtrm,Non ex nobis Eph,i. imerpretatur quo^^ que banc phrafin ilia locutione,lu/}iÃcamur ^a-^ tisRom.i.4. ii.UemcuminquittiuäiÃcarinoi perg^atiam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
lUc argumenta clarè indicant Pauloopera le gisÃgmÃcare opera à tota lege, in prinüs auti à tnoralimandata. c^ganqua fi quis ad clari folis lu cem ceecutirenonHelit,cernatperpetuà effe Pauli fententiamjegem moralem no iuflificarejfed accu fare er candemnare. Solii uero dsrifli meritumà deappreheifiunnoscoram Deo tuflificarefeuab foluere,ac Dfo acceptum Ãcere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Septitno,quoniam Papiäa uehementer eonten dunt uocemgratiam in Pauli locutionibus, Qratia faluamur,aut gratta iuHtÃcamurJigniÃcare uirttt tes m nobis per Ãtirittm fanHu excuatas, atq; ita iuüiciant ty fdutemjquje funt gratuua CbriÃi be
;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KcÃctaf
SOLA F^DE IVSTIFICEMVR. n# operum mcritit trans/èrunf, idea erro)^ htc cofutandtK cü Probabmui igitur ex ipfo Pau to eà uocc in huiufmodi locutiomb. nihil aliud mà gratià tum Dei fruorcm ÃgmÃcare. V:ph.i..me^uif, Gratia efUsferuati perfidem,cf hoc no ex uobii^ quot;Dei donü eÃ.tto ex operibut,ne quii glorictiirAn hoc loco luculentifiimè docet Paului totam ratio-ttem noÃr^efalutiSycaufiam dm efficicntëfiadtgra tiam,excluditopera,cr omne omnino nofiru tne^ ritunt, ip[dm falutemcfub qua uoce ^3quot; iuÃificatia cr regeneratio cf uita aterna continetttrydonuM appcüat. Caufam inÃrumentalcm per quam illud donu accipimuf, dicit efie fidem, tarn facile efi a^ nimaduerterefifalm eà donum,gratia efi can fa done,quid intalib. locution(but,Plotnine!gratia faluari aut iuüificari,Paulo hac dtdio fgmfi.cet; Q5lt;c enm alia potcfi efie caufa doni fyncerè O' nonfucatè donati,quà mfauor,beneuolêtia feu ua îuntof quadam fiudiofa tuuandi queinptamiut in patreÃlio aliquid donante,qua efi alia caufa, qpa ternus iBf dwurf Sic o nos perditifilij dotu faluu tii aterna donamur à benigniÃimo patre non »i^ fi propter eimgratiam, id eÃ, fummam ac plut. quam pafernam erga not bcneuolentiam.Non efi feautem^atiam noÃra opera ope Spiritus fandi effcda,cx eo animaducrti poteÃ,quod clarè om-iùa Opera nofira, omae meritum ac plant totü ho tttiiuni
â¢4« TERTIA PARS, QVOÃ
KiiKtn eg caufi efficiente jalatif Paulus hic diferii tû uerbis excludit, dicettt. Et hoc non ex uobis,h tem, Non ex operibus,ne cjuifglorietur.
Eodein modo Rom.f.iuäicinm, ({ua credentet iuHi funt,appellat donumtty hoe donum dicit con tingere per gratiam. Si iuHicia eH donum, igitur non efl quiddam noftro laboreacquifftum. Porri donatam hanc iuHiciam dicit contingere pergra tiain. oHendimof autem paulo antea,(2r res ipfa hoe mdicat,donifyncerèdonati nullam poffe a^ liam cat/ant effe quà m fauorem feu ffudtofam iu^ tiandiuoluntatem.
Rom.4gt;i»qnit,operanti meren non imputa-^ tur fecundum gratiam fed (ecundum iebitum.'Vbi Apoffotoifacit duatcaufat efficientes dati alicu» iui boni,elt;uq} interfetanquam contrarias oppo^ nit,neinpe debit um nbsp;nbsp;gratiam. Abrahamo dicit
per gratiam imputatam ejfe iuHtciam,crmgt;n pro pter debitum. Hic fùcilè eft uidere quid Paulo gr a tia fjgnificet ex alteriut contrary cognitione. Aut enim ex debito datur aliquid altcui,aut ex gratui-ta qtiadam beneuolentia:nam hi funt dui caufi, propter quat uulgo res quapiam alteri traduntur ab altero.Talis iüarum duarum caufarum oppo/i tio eff cr Rom. n.Si ex gratia,iam non ex operi but:quandoquidem gratia iam non eSl gratia. Sin autem ex operibus,non ampliiis eügratiaiquà do
«OLA FIDE IVSTIFICEMVR. 14« ÃKÃon opm non eil opui.ybi tta Paului inter fe opponitopera,feumeritum er graüam, tanguant plant contrarM:^uæ't]ue (i uelif coniungere,alte-rutrumeorom necefjario deÃruat. Non igi-turgratia idemquod opera,ueluif operandi, fiue cum,fiueÃneÃgt;tntut fandiauxilio. Porro funt dult;e caufe,cur aiiquid datur,»ec contingit ft liM per Opera er meritum,ut in hoc loco Paitlut teÃatur:igitur daturgratis fx optima ac fimma Dft ogi* noj uolttntatcAgiturgratia cum d Paulo tauft noür^ falutis aciuüicijeejjedicitar, mhil eà aliud quà mgratuitus fauor, zy beneuolentùt plane paterna.
Ad Eph. i.afÃrmat ApoÃolus nos habere rr-tttiÃionem peccatorum fecundum opulenta gratii Pgt;ei.Hic etiam perjüctle eil uidere,qtud htec uox fignificetApoJÃilo.Qult;eenimpoteil alia cauft tjje remiÃi altcuius dcb.ti,quà mÃuor feu bencuo la uoluiuas creditoris erga dcbitoranlt;
Rom. j.docrt ApoÃolas peccatores gratis iuHi Ãcari(id eH,abfolM)gratta tpÃus Dei, propter re demptionem ChriÃt. in hoc textu primum hÅ obferuetur.Si gratis abfolidmur gratia Dei,igitur iratia non poteà (ignijicare ^utc^gt;iam in quo ft eliquod nostrum merit um tiel nuniinam,multo nrf Hus Opera no'iraopeÃ^intus fanâifaâa.Deindc quoq^ obferuetur er hoc, quödf noi impij exi.
«4t TERTIA PARS, QVOD fkn-cs ( ut ^.clt;tp. huiuf epiftohe affirmai)gratti gratta Dei abfoluimur.gratia nihil aliud eü quà r» fauor.Ciua; enim eft caufa quare iudex maleficii hominem abfoluit tuft beneuolentia çjquot; fauor iudi ds reo illi coitciliatut quoquo demam modo :ftcut CT Chrtilui teftatur hanc caufam noürte falutii bif uerbii-.Adeo dilexit Deui inun^,ut fuum uni genitam ftltum tradiderit, ut omitis qui credit in earn,non pereatffi;d habeat uitam icternam. 1« frf Jo« plané Ãgniftcatione htec uox Luc. t. legitur, cum dicit,Chriftum quotidie proftciffie magis in fa pietrtia er tctate er gratia apui Deam er äpui homines.id eil,quotidie eratgratior,magisqifauo rem Dei achominumconlequebatur.
Ex few tä multii tamqj perÃgt;icuis locisfatispo. tcft,ut arbttror,ab hominib.ueritatis amantib.de^ prehedi uera huiut uocabuliapud Paulu ftgniftcit tio,m ciuftnodifententijs eit dtcic,Credeittes gratia ftluari aut iudificari,ttepe nihil aliud figni ficet quim mge,itè iUü Dei benigniÃiitli paths er ga nos perdrasfilio; amorc ac fauoran Cbrilli merito nobis conciliatum.
Pojjeinus hancgrati£ftgniftcatioiic ,erexïîe brai -[nftgitificationc, pro quo Paulus uoce^^xfn utitur,adeoqi paÃim ex uetcri teftameiito finniter. probare.Sed nos iain breuitatis ftuiio bis PauHi-pfiusteftinwn'qscoiKentie/Jeuÿluiniii»
Poftre-^
Sola FIDE IVSTIFICEMVR. 14?
Po/irtmà ejjetetidtn ad harte refutationem Hebrxa vrgunKntorumPapifiarumperutilis aliqua horta ntcdochc. tognitio fyrtecdoches lt(lgt;ralt;f.NamHehrtei per-â nudtumponuntiton foltvmfruilufbotwsrtmalot Non. pro bona er mala arbore,fed etiam fbliatftc ttimi fumperresttotoi igiwtioradocendo,ideÃ, non foltin per bonai aut malof adiones feu opera tto^ tant interiorem pcenitentiam aut impÅniteit' ttam, {ci etiam per externos gedut ,iit lacerare Uelks, aut non, incuruatum incedere, aut capite credo et oculit fidrlimibutiieiunio fe afflidare aut ffdeniidèuiuere.
Harte igitur fynecdoehen {i probe cognofeere^ ttiifisfacile animaduertercmut,cu propheta,Chri
ApoÃolibortaopera eoinmendam,eif^ falutl nodram tribuere uiderttur,eos nortoperibut falutem tribuere, fed eordieontrito, çy gratit Ã~ dercm^ioncm peecatorwm propter agnum Dci fl agitanti, qua «era cordit eottuerfto per hofee ex ternos frudut cognofettw. Ac non pOneremut furnmant pietatis in adionibut quibufiam aut qua dam externa larua,eum ca proprid lit in iUo per-petuo eordû imtocare in die tribulationis,id eft in iSa mendieatione remiÃiorüs peccatorum ae gratia Dei, ex qua mendieationepodea omnia bona opera,tanquam boni {rudut ex boM arbor e,prolt;^ d^utftur,
U* TERTIA PARS, QVOD Epilogus nbsp;nbsp;Sed c^m loci^lt;iui uidentur in /^eciem contradi--
coufutatio cere gratuitte iujiicilt;e,fint diligenter à piff ac da RIS. äisuiriiexplicaci,necnoflrii/njluuttÃttotä eant tniterilt;tm htc pertrit{lare,not uni hitnc parts di' Jputationii omittemut. ac iBud tantii Wnebimuf» tK qu jmi baud rarà occnrrunt dida, uel propter breuitatem obfcura, uel quia ferMûnit proprietat non à quouii animaduertitur, rejÃiciamut potim tia eosfcnpturlt;e locos, ubiprolixe eademres amp;â ex protiÃo trailÃtur :nee turbenutr diilii iBis aut ob breHitatem,aHt ob genut fermonis obfcuriorib» prtefertitn citm hoc agantaduerfarij,ut per obfcu ros locos confcienuas turbent} dejiruant, Z?quot; w/i tediÃccnt.Ham tttrbatie [unt aptiores, qtuipforii hypocriticis cultibut,ucluti laqueis quibuldam c4^ piantur cr trretiantur.
Omneslio hButi certeuenÃimumeil,t)eumtielle utont-T nines cfle nibui prlt;cdicetur païuteiuia, çy reintÃio pecclt;t-ucrc pccca torïttçy conclufiffe omnes jub peccacû,ut ommunt turcs. milcrcatur:id esi,ueBe ut omnes proüernant fe cO rammaieilMe ipfiut, cr (Ãteanturfe miferrtnwt jpeccatores e(fe,a[lt;i} ita per Christum ueruâpecctt toiumjuoritconfequaiitur. NtC idlotum femelm iura,jed quandocuiu^ uolunt mifertcordià Del im^ plorare,factaiit:itec tantit hypocruica humibtate fe pcccatoi-es e/Je faieantur (qua etiamfi orefua peccita cotipttmuffCy uiclmuio capue iitcedunt» nbsp;nbsp;nbsp;।
tlilUI
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. 14? ta men habend cor 'uKonfradum er incontritum, ^uoti coramDco de fuafanilitate times fe crigit, acfuperbèoflenMyfed uera cordis confèf^ioncj ut Dauid Pfalino triceÃmofccundo teftatur fe nullam quietem habere fiotuijj'e,quandiu non eà faf-fus fe eÃeimfcrimi peccatoreni ; at quamprimum cor am Deo ferio faffM eà fe eÃe peccatorein, re-nüÃa effe peccata.
Hoc (dem et experientia in multis fanäis uiris, ut Bernhardo er alijs,coniprobauit, qui civm toto uit£ tempore ualde fudaffeitt, in pricÃandu lege, ac putarent fe iam aliouid meritorum habereitan dem, confeientia reuelante peccata aciram Dei, coailifuiK clamare,Pcrditè uixi.lta ueriÃimu esl quod P.faias inquit : Omniscarofoenum,^^ omnii faniiitat eins tanquamflos agri, er tanquampan aus men{lruat£ omnes iu^iciie noÃra.
tarn poUquam probauimus nos operibus non iu ÃiÃcari,reliquuâmeüut probemus etiam nos fold ÃdeiudiÃcariitametÃboc crin priecedentibus fid. Non negant autem aduerfarij ualde, nos fide iiqiificari,fed particulam Solafirre non poffimt. hac enim uocula impediri indent funs corruptelas, qtubus didum hoc, Fide iti{iificaniur,corrumpût. Proinde de hac quoq; particiila erit aliquid diceri dum,etli fuperius hoc ficifie nideri pofiuinns,cum à nobisdeclaratii eühanc iiirtutè folamefieqti.t!
k pro-
»4lt;J TERTMPARS,Q.rOD ' promiÃiotKSCdbttelltgat, intcUeófaf expetafj cxpetilii affenà atur, atq; ita per Chriüuwgratlf eat Mcipiat.}
Licerc uti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Primà m^quoiî m» accufant dduerfttrif.quà d ùf
nouà uoci tt(inurpttrticu}aSola,qu^nufquMt in facrislitrâ bus in theo riiinHenidturÃcutolim Athana/jum dccufabant ÃOSlt;3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aridni,quod uellet in Eeclefiam introdwere uoci
nufquant in Ãacriiliterislegeretur: adhdnc iUomm obtedioncm boc modo reljiondeâ mur^quà d necejje Ãt aliqult;tndo etiam nouis uocib. uti,utnoui errares excludänturet uitentur. Rcâc igitur noÃrlt;e EccleÃ^ Ãciunt, quod hac partis citld utuntur, ut corrupt ehe, quM dduerfdrij huic Pduli dido, Fide iuÃiÃcam{ir,afÃngunt,cxcladdn tur.Qjjdnquam mirum eÃaduerfarios auderehoc nobiiobijcere, cum ipà or res cr fertwtum peni tiisnouum,crd Ãtcris Uteris alienuw, in Thcolo-^ giam inuexcrint.
Partkula nbsp;nbsp;nbsp;SecundöÃicimushancparticuldnon eÃe nunc
Soli patri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;excogitdtÃ,fed in EccleÃa iam olim
bus ufita- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cr AmbroÃuialiquotiesfuperepi
Ãolam nd Rom.repetit,nos fold fideiuÃificdri.cr utuntur hdc pdrticuld in hue propoÃtione etinm alij pdtreSfUt Irenens, Origcnes,Cypridnus, ISdÃ-lilts,HildriHS,Cyrtllus,Auguflinus,Gregorius, A-thdndp!is,cr dlij.Qjûn çr ipà dduerÃdrij in qm dam hymno cdnunt,SoldÃdesÃufficit, â
Sola fide ivstificemvr. â¢i*?
, quot;nbsp;innenitur oâ in fiteris Uteris, tti ipfa hlt;ec uox, Partkuîà tumalia tiufdeÃ^mlicati,titigt;/iarci Chri Sol» in fa-ihis ad lairunj archifynagogH pro filia opemfla- cris htens. gitantegt;n,zr tamtn Chriüi auxdio nonfatisfiden tem,üetóneM [olumcredeUndicans infölaipÃus fide lltum efie, utfilne falutem impetret. Et Pan-ins Gal. Ã. dicit nos non nip perfidemiuRificari: quod idem eüaefi diceret,per folam fidem,
Terlio, quid autein nccefie eft taiKos tumultui de una uocula cieri,fi rem ipfiam uocula hac figni. ficatain probare pofiumus^quare etiam ipfam uo^ cein nobis non concederentiPoteii autein res inul^ tis argumeiitiSteisq; firmis probari,quorum aliqua hicrccitabimus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Paulus nunquam non cxioit pdem ad iuüifica^
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;1 ' ptura do-
doneiWjetj^pe omnta noslra opera,atqi adeo nos totos mde cxcludit-.hoc autemquid aliudeü dice- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
requà mfoIafide^Profidà pquidemper /idem tu
â fi ficamur, zsquot; non per ullurn aliud opuSiigitur per folainfidem,
AdEph. adnquit,Gratia faliiati eflis perfidem» cr hoc non ex uobis. Donum Dei efi,negt;n ex ope-.â¢ribus,ne quisglorietur.liic clarè fidem tantum na pram ad con/equendam falutem requ:r:t : rcliqua uerc) omnia nodli a opera,quin zr nos ipfos à fain â tis caufa excludit. Hoc quid aliud eft diccre quam ' perfolamfidcmlSic P.om. j. dicit Paulus nos iupi-k a. fiea^^
US â TERTIA PARS,QVOD ficarigratis perfidem. Si perfidem gratis, ideil, excluesnolirismeritis,igitur per folam fidenif ^uodidemeÃ.
Item ibidem inquitfConcludimus igiturfide tu ftificari hominem fine operib. legis. Hic perfidem dicit mis iufiificari^çy excludit aha omnia opera, ^uod id ë eft ac fi dicerct.per folä fidé. Ha phrafin hanc,Operalegis,nihil aliud Paulo fignificare., fimplieiter bona opera,inde Ãcilimc probari po~ tq'l^quod Paulus pro kac locutions f£pe utitur bis fcquentibuSftaniluam fyitonymisfeu aiquipoUenti btts,gratis,pergratiam,gratia,non ex operib.qu^e ficimus nos,non ex nobis,donum Dei,e^c.Sed dc hac phrafi (uperius didum eft.
lté p.om.4.ldeo ex fide gratis,ut fit firma pro^ miÃio. Pt hic quotj^ excludit omne noliru meritu, Ztr affirmât perfidem nosiudificari. quod idceft ac fi diceretjper foläfidc.Su,nt er alij loci plures, § in hanc fententia rede citari poffeiU:ueru hi no bis fufficiant, quandoquidemclarè Paulus affir.^ mat nos perfidem iuhificari er fialuarhac excludit omnia nodra mérita,opera,atq- ade à nos pe-nitus. quodidem plané ed,acfi breuius dixifjet^ per folam fidem.
H£c fatisfitcere candido ledori pofjent, fed tarnen adhuc pauca quadam addemus. Hoc ipÃtm quod tà topereincu!catur,crcdcrcacfides in nouo
.SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. »4« TeflamentOtCr cofidcre in ueteri,CJ'^uoi hic htt benti omnia bona promittutur, dare docet hoc fo lum cfjc iRud per guod bona omnia apprehendun tur.Plan^ enim iHa: tarn uehementesÃdd pr^dica tionif. Fides tuafaluä tcfecit, Credenii nihil eà impoÃibile:itan ittataittte laudes fidei, Heb. n.. CT pmües fententiie,nihil aliudÃonant,lt;}uäm ft di ceretur,folamÃdem apprehendcre Dei puorem crauxilium.
Rede etiam probari po{fet dodrina de folaà de itÃ:iÃcante ex Pfalm.fo. ubi Deus reiedis alijs cultibus,folam inuocationemÃagitat,eic^ libera^ tionem ex omtub.malis poUicctur, OÃenfum enint ed fuperiiii,orationem effeuduti cor cr animant Ãdei.Huc etiam pertinet,lt;]uôd Df«i aptid ierem. toties reiedis omtiibus ludaicis cultibuf, in fola Ã-pfius agnitione,quiie^uid aliud efl lt;jtiim,fldes uult omnes homines gloriari : O' miferä CT uerè egenS creaturam humana,tiuinam ratione ea aticjuid ab omnipotente Deo nifi metidicando acquirercti
Deniiji quid opus ed multisfl uerum cd nos fo lum per Chriflum iudiÃcari er faluari, ut Petrus plcitus flnritufando Ad..s- tedatur,neccflari6fe quitur cr hoc,nos folafide ludtficari.Nam folafi des ed illud inflrumentum, quo ChriÃum accipi' tnus.ficut loannes capn.docet acciperc Chriflum nihil aliud effequam ticrè crederc in ChriÃiim.
k 3 H«
iÿo TERTIA PARS, Q.VObâ ' 'ü^cinquam fold efl iUeoculia, qui fer pent ent ttt ligno pendentem, zj- adiunHam promiÃionem nfficit.
rpüogus Ex few cmnibat argtmtentii nece(Jario concludi confiima- fur,quod própofitio,panitentemperfolamfldent rionisgt in Christum iu{lificari,fltueriflmti,ac plane ez fola fidcs wfJi/rfltcris literitfuwptd, quibufcunq^ demu uer iufiifi'cet. bis effrratur.I^on uideo autem cur non effirride--beat ijs diólionibtts quibus qudmflmpliciflittie ex qudm clariflimè flgniflcari poteÃ. Stcjuidem in Ec clefla uel in primis utile e^l flaphani fcaphain di--ci,crficiimflcum.
Cur fola fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Se d poüqtiamprobduimtts nos foldflde iuflifl
des luftifi- cdri,0' non per opera,item ofltndimus quidopC' cf t,curn Sc rd ad rem fitciant,uolumui adhuc aliquantulu de-^ aiiæ uirtu- cldrdre,quomodobiecccnuenidnt,nosfolafldeiu tes aliqua^ üiflcari, GT tarnen oportere adeffe etiam aliqud remis adef prittcipia cr conatusnoute obedicnfiie-'Vulgits e-fc dcbcanr. nim cum audit no folum fldem dcberc in pijs efle, fed etiam alia bona opera,put at idem effe ac fl di cerctur,perfidem cr per bona opera: e:^ indnem efle nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contendere nos fola fide iuflifl-
carifcum tarnen frteamur debcre cr alias uiriutes adejje : nee mirum hoc cis accidcre.Tiicit cnim Psriflotcles, noneflecuiufuis diflinguere.
AtfanflusPaulus requirit doâorem quireHè fecet doMnaniÃnitnirum er duditorem)quiqi w con-
I ÃOLA FIDE IVSTIF ICEMVR. vt. cbnfundat di^iinguenda, cr ecoiiuetfo.Propfcrca ÃgniÃimi [uiu odio aducrfariÃqui non aliter fam tne conanttir annia denfiÃimistcnebris ac triât in tiolucre,lt;juà m noflri fudant,ut omnia quà m clarif flmè ac quim dilucidiÃime dicat. Atqui hoc ipfum eftcrpraui flgt;iritiiicrmallt;e caufe ccriiÃimum aidicium.Sedad rem.
Placet autem ut ex fuperiitt poflta mendicifl.-tttilitttdine ha/tc ipfam huiut dubi] déclarât tone pc tamut.Cluemadmodiim enim mendient ctfl necefl fà riôetaliquof aliof partes etmagnâ uimmiferite vt fe habet, tarnen fola manu flipent accipit.Aut fl libct,accipiamns cr aliam flmilttudinent.quemad' tnodü inflns etfl alia quoq^ membra habet, folo ta nun ore ex maternis ubertb.lac fugit : aut (utalio nwdo idem dicamus)qiicmadmodil folis oculis aide inus,ettamfl foil oculi fine alijs fenftbui Cf partib^ torporii efle plané non poÃint.
Sic CT nos età debemus habere cr boni! pro.- Soia fides pofltum inpoflerum,CT depraicritii fcelenb.do promilsio iorem,CThabent hoc omnia ( utfuperiut diâum nesappie^ rll){uos ufusacflnales caulasitamenfola fide Chri Hi beneficium apprehendimut. Solahac audet co fideter accedere foltu maieflatis,Eph.c.i. loan. f.
fola hac pontifieem noHrurn Cominu le/um Chri ftum ad dexteram patrisfedciucm,ae pro nobis in Jerpellantem intuctur CT alloquitur.Haciinqaa,
k 4 jüLi
TERTIA PARS, Q,VOD foU tiobis omnia impetrat.Ha Cr ogt; âtionem in Jr cotinet^utfupertui prolixe declarauimui, qua^ ilia mendica flagitatio mifertcordu diuime aliot rucfi boftoru propter medtatorc^ifnm lefum, per tjuant folâ meiidicHflagitationein nos rentiÃionent peccatoru ac ateriiant uitam alia^i bona emendi camni. Atq; h£ funt caullt;e quare per fidem folani iiifliÃcemur,ac adopteittur,cr nonper uUa opera noHra:quia ncmpe ey alia mrtutes ne debitit gtd-dem as exoluere po(funt,mtdto minus aliquid fu-perluerarnet quia hac unica uirfus eÃillud inÃru mtiaum quo mifcricordiam Dej apprehcndmus. Hac unica eiî^ut ita dica,meniiica uirtuiaqua aliit de Opern qult;trit,cr no fui nuriti praÃaiitiam ton Ãderat,quia hlt;ec folafiliu Dei in ligno pendente mtuetur,euq; nobis appropriai,nosq; eo quafi in duit,folaq; prontiÃiones in uerbo çy facramentit nobis diuinitus adueólas excipit,
Quomo' Cum cnim Deus motus fua ineffabili mifericor do fola fi- dia ultro ad nos uenit, nuferiam ac morbum no^ des pro- nbsp;Ãrw nobis indicans,ey auxilium gratis per Chri
mfsiones üumdeÃrens,tbi folaÃdcs non tantum ajfentitur apprehen utcuq; Ulis qua à Deo dicuniur:fed etiam ferio ex tj- f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pauefcit ad agnitionem malt ac morbi noÃri, çy
. rurfum lataJeriô cxpetit et ampledliturultra gra tis'q; dclata remédia ac beneficia, Deiq; poUtcUati omb.firtttitcr ajfent:ttfr,ate^ hoc modo[ola Ãies rciniÃio
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. lyj fenüÃtoncm peccaforu ac mfcricordiam Dei ap-prchrndit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Doflrînâ
Qudre coiifläntiÃimc retinendä effpropoÃ- defolafidc tio,folafide iuüiÃcari pÅmtemem.utÃciamui ms iuftificätc, egemdebitores, mhilnos penituihabereno^ru, conftanrer quo tantum dcbitum dccies mille talentoraÃquod rerinendä. tarnen fubindeaugemus no praHando débita ebe iientiam)folu(re poÃimus, inulto mmts,quo £ter nam uitam emere queamits: fed tantu nos bac nun died fidei manu ampliÃinws theÃauros aliunde in promiÃiotubus aduellos, ipfum ntmpefilium Dci cum eiiK nuritif ac domsaccipere,eisq^optbuscu Cur potifz omma noHra débita perÃoluere,tH er adoptionc, fimum do ^ternam uitam,ac ffiiritut fanóli donum confequi. lt;ftrina de Ac,ut pdticis dicamus,mult£ qttidc ali£,ea;cj;grd fola fide iu uiÃim£Cdufie funt,cur bate doHrina de fold fide iu ftificäte re ilificditte, quandoquidem ueriÃtma eftjfirmiÃinu tineda fit* rettneri debedt, in primis uero h£ du£. Prima, nt CbriHofuum bonorctn uerè er intégré tribua' mus. Secunda,ut noHra confeientia reélè edoéla, conÃoldtionem ex pern fus gratuita promiÃione ac cipcre er Deum uerè inuocare poÃit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nulla pars
Nam primum quantacüqs demum portio £ter fakitis me «£ falutisnollrisoperibus tribuitur,iddemeriti ritis tribui CbriHidignitate detrahitur, er non conceditur, poteft fiii« quod tUe foins fit nofierfaluator, cum tarnen ipfe iniuria
Dei dicat Ii.fa.6}.Bgo folus calcaui torcular, Clirifti.
«t4 TERTIA PARS,QVOD fcr Mitw fuit mecü. Et Petriu negat in alio effefi â â â lutem,uel aliud iwnunfubcalo datum, in quo 0^-
portcatnó!faluari.EtEf.4i.fgt;oüquagt;n Deitspro lixè di/iiutauit fe folum faluare zy tuiUit aliu: tau dem cocludit,fc deler e corum peccata propter fe^: id^ ob nullum corum meritum, quin potiut contra eorum meritum.litquit enim,t^o coluiÃi tue,quin potiut dcfatigalli mc pcccatit zsquot; iniquitatib.tuiit tandcmqi pronunciat, Ego, cgo fum lUe qui delea iniquitatcs tuat propter me, er iniquitatumtuarü non recordabor ampbut.
Proinde cavcndu.ne uüa hunianx fapictia ra tiocinatioae motialiquamparticuläfalutis Ãme ' rilo Chri/iLaJ noÃra opera transferamut,ne per : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ratiocinationes ttoHrat tandc AultifiamutÃut Pau
lut loquitur) quemadnudü in Papatu accidit. Vbi cumf ?mel ccepcriM aternam falute à Chrifli me irito ad fuumtransÃrre,tandem eoufq^ erratü efl, doueeno folum opei ib. diuinitùs maiidatis,fed tia Qperibui à quouit homucionc excogitatit, atq; adeö cucuda er aqua benediibe falut aferna tri. bucretur.t^otum enitn eÃ,Aqua benediäa deleai tuä dclidiafit tibi falut er uita,crc,
Nulla pa rs nbsp;nbsp;Df inde quantulaincuttqi deinu particulam no-
iuflificatio Ãrje iuüificationis tribueriinut noÃris operibut, et nis meritis quantacunqi deinum conditio noÃra dignitatit ad tribui pa- iuÃiÃcationemrcquirctifr/cmperiitoratione per terres
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR?
terrcfiâd mtns trepidabit ct diffidet de mipricor, teü fine p c dÃ4Dei(qu£cn!mproportiopnitiddinfitutü,iw~ riculo de-prgiKKocemidddiufticidmDei) necunejuamau- fperatio-debit Deu etimfidneia accedcrepcut Paulus prg nis. dpit^min^uam appeHabit Dcu uerc CJ' ex animo patron noüru'm,multo aut minuspoterit flatue^ refe exaudiri.Sempcr rn'm ob^lrepit nobis no)lra indignitas,cr ncmofufHnfrepotrrit,fi Deus ob-fcruaueritiniquitates.Quare fides effe no pofi ftt,0' promifiio cfJctirntaKedc itaq; docet Pau ins: Idea ex fide gratis, utfit firma promifiio.
Cordi contrito c;- humiliato perdiffiede eR pe Contritus tereaIiquiddDeo,acfiatuerefieexaudtricttacii difÃ-âi,(j. tantum gratuitaspromifiionis cr agnumDeipec cdfd toHentem rcfiiicit.iiam oy coficientid did confolatio 1gt;olus ordnti ogganniunt : Quomodo audes tu in dtgnifiimehomuncio Dcu creatorcmcall cx ter ra iufhfiimum,dc omni peccato (y pcccatori ini inicifiimum,tdm audd^er dcced(rc,dc tibi aliquid de co boni poUiccri?
Id^idcntbachypocritg^quificillmé fimculld cogitatione irg dc milericordia; Dei prolixas pres CCS bdlbutire pofiunt, qiiiij; ex integris uerficulis Pfalmorum unam uocc confiant,ut fiilicct tantum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
prima et' ultima fyUaba exaudiatur.
At pij certo ficiunt,n£nùntm uerè pofifie ad Dca dicerc,o' pater noücr,qui nonpenitiis fe conijci-â
dt
Ifs TERTIA PARS,QVOD
in ^atuitam m^ericordiatn perChriflum ofgt;Ã4 tam, ac neutiquam ad fuam indignitatc re/jâiciat. Quare aduerfarij, cum ponät hanc propo^tionè, Noflrainftificationem pendêre ex fufficieniicon tritione,uel etiam cx tuiiro merito, coguntur pO' ftca docere dubitandu effe de remiÃionepeccatof rum ac Ãuore Dei erga nos guie doilrina ex diametro pugttat Ãut fupcrias probaitimta ) cum do^ flrina defiducia in Dcü,o-ueramuocatione,^u£ fine uerafiducia in Deum nuüo modo effe potedl, Amififd autem fiducia in Deum c «^ta inuoca Cbriftiani tione,nihil ab ethnicis dtfferimui. JVrfW »« eo con fmus in q Chriüianifiniu, eatenut efi unufquifqi ue cotififtat. Chrifiianitf,quatenui propter meritum Chri^i gratis iuAificatur feu abfoluitur, GrquateiuM fidu cia mediator is inuocat patrem,crin mcdiatoris pa trocinio latus acciuicfcit.
Hypocri - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;totam doârina hypocrita non intciïigut,
ta: nefciiit tantum externas honefiatis aéïiones utcun^ co quid fir gnofcuni,casfolas laudant,ac in tUisfummamchri Cliriftia- fiiamfigt;nicollocant,quas tarnen or ethnici effïce^ «ifmus. poÃunt. quod cxcplo Sociatis,Ariilidis, Scipio nis, Attici, çy aliorimt probari poteSi,qui longè ha nefiuts uixeruiu:,quim hypocrita tam utuunt,
Proinde hac do.^rina defola fideiuliificantc, consiaittiÃime rctbtenda efl,ite,(i alias quoq; uirtu tes injlrumenta apprehenfiua benefià jchiiüi fice rimus,
SOLA FIDE I VSfiPICEMVR. x,r nmUt,ftatim redeamm ad doHrinam partim per opera, partim perChrif}um,tandemq; in ethnici^ fmunt degeneremui;/icut in Papatufrâu eR:fed ut poÃmuf cum Ãducia accedereGeum,ac c«wj re ilé inuo(are,Ãne ^uibtu nemo eji Chriüianut.
Diximuf iam alicfuotiesfuperiuiÃdem eÃe ib obftriian^ lammendicant manum,ctuaDei ntifericordiam, dum 3» fi-altaq;bonaulti óobmeritum Chriffiperuerbum des fit men facramenta nobis oblata apprehendimus.tjuod dica ma-' obferuandum efl,qtùa id perfereâè dicitur,et nus, rfd tnultarum qu£itionumfolutionem (utluperiia indicduimus') utile eÃ,
Rc patet quoq}hinc, quare ChriÃuszy tota Quare fcripturaubic^ tantopere uerafidemflagitet pr£ ChnftuS c/eterisomnib.uirtutibiu. Cumenimreligio,tejk amp;torafcri PÃaLfo.prtecipueconÃflat nonin eo,utnos Deo ptura prx multüfacriÃcemui(pcuthypocritt fentiSt)aceii dpuè fidé quaftpauperemquendamnoÃrisbeneÃeijs ancre à nobis fl» muf,uel cerfe tanquà cum mercatore ex lt;equo can gitet. trahamnSifed in co,ut nos in noÃra perpétua ege Ãateab ipfo,qui folus eà uerè diues or bonus, 0-pemÃagitemas,fumina^ eiusJbona qu£ iUe nobis ucl etiam,utita dicam,importunus obtrudit,cupi-dègratoq; animo accipiamus :Ãdes autan ftt lUa mendica manus,Ãcut haüenits diilum eÃ, qua bo^ na omnia à Deo oblata excipimut ; facile apparet quid Deus hoc ipÃunfumme de(iderat,ut bâc nia^
«r» TERTIA PARS,QV0b «;iTMpne intermiÃione Ãbi porrigdmut ,lt;tcutl int pudenter flagitÃda mÃfldnuMjmpletwruf earn loit ⢠gi itmpUoribtit donis quim cd cdpere poÃit.
in qudtnfententidni pulchcrrimdin pitfïurdnt nobii/pirituifdniÃM prapamt Pfdl. st. Egofunt Denf tiwd,qui eduxi te de terra Acgypti,dilata ot tuum, GT implebo illud : er non audiuit popuha mtusMccmmeain,aâlfrdelnoluitme,
Atqiobhanccdufdiniulei,quod fcilicetoscx leÃib. delicijs ultra ingcüii aperireÃd eSfide dO cipere prontiÃiotKS noluerutH^cùm fape alias grat uiÃime dffli^li fuittjtunt uerö tempore Clmflipeni tm [um excip.Qiiodne nobis quot^ oleaÃris gra^ tis in oleà infertis aliquando iuÃo Dei iudicio ac-j cidat,aperidmus or, permaneamus in benignitate Rom.tt. crgratiaDehutPaulutloijuitur, exporrigamas A(t, is» iÃä noürä mendicà manit,Ãdem Ãcilicet^ac £terna bona gratis er ultro oblata cum fumma animi ala critate ergratiaru adione accipiantus.Gr non pa tiamur à fatana Oquot; hypocritis nobis cxledem dlt;t ärinain de gratuita remiÃioiw pcccatorilydeq^fo la fide earn acciptente lam podlimbiio inejfiibili Dei bonitate rellâ.tutdm,uel aiimi, uel corrumpi. Epilogiis ' S^d iamt quoniam omnia ca expcdiu!nMS,quie totius fc[b de hac matcria dicerc iiolebamasdcinptts cd utfi pti, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tient firipto itnponamus. Qg e atit pracipuè tra-^,
{larcuolMmuS)triapotiÃiin:iinfiiern!tt,
Prï
_ SCfLA FTDE IVSTIFICEMVR? tfÿ â Primùm ed quie ad grammaticaÃdei uocis ex plicationem pertinent, Nam acrbiun T'i^Kn ' qua'nam ratione à fuce originis prima (igmfica-tione paulatim per noticiam uflt;j; adfiduciam deld iatur,neme), quod ^uidcm ego lciam,ha(ienus â tis explicuit.
â Prteterea ztf Mets wî^Jt e;}' -niravu pgnifica-^ tionem in hoc tanto contradicentium furore patt^ lo ualidiut probari,fuit,ut opinor, non mutile.R» * ilè credo etiam fà ilu/m, ([uod uoces llebra:at çjquot; GriKOi his principalibui diâionibut cognatas ex â plicuimuf.
DfÃTjdc uoltà cr ^ttandam exaéiiorem enume rationem ac explicationem partium fidei adiun-gere,non quôd i^tatam iam in MedelijsChrifii di uipottem improbarem, fed c^uà d fferabam ey ex hac noüra partitione aliquid lucis taittlt;e rei acce^^ derepoffe.
PoRremô decrcueram etiatn paula diligentiut eonfiderareitjuomodo hoc no^lrum inürumentum iuSifeationis, id eA Ãdes, indrumento üei, id e{l uerbo et facramentisocciirrattac promiÃiones D« ticcipiat,atgj it a declarare, quid dodrina de fold fidegratuU-Of promiÃtones accipiète,fit ueriÃima, C Eccleã plané necelfaria,
Spero autem, peut ey prteceptores mei iudt-eant, hunew^im l^horem non omnino inutilan foro
r
*50 TERTIA PARSjQvOD
Doftriiia forè ijs qui h£c non folum utcunq; cognofcent,fei defidcfiiic etiamufuipfoexperientur. Ham primumÃre^ie ufii intelli monet AriSloteles,doflrin£ethicesÃn£mcjJenon i ginon po cognitionein, fed aólionem, nee earn fatiiintcütgi left. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pojfe nià ab ijs 5 exercitia aliqua uirtutis habent:
miiltotdrediusdecÅleüi doïhina dicetur,qu£ ob hoc ipfum data eÃ, ut nobis uiam ad £ternant j illam fÅlicitatem commonjiret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Nee eüfatis maltas [ubtiliÃtmas fubtilitates nbsp;nbsp;nbsp;â
ac minutiÃimas minutiös cum fophià is de Dea Ãgt;cculari,atqi inextricabiles labyrinthos qufÃio-numÃbricare, qu£ quoüiones, teile Paulo, funt ftult£,frufirane£,ey mutiles (non enim £dificaité EccleÃä ChriÃi) fed qui uÃj; ad hasÃ^eculationes tantum funt ChriiHatti,Ãmiles funt ijs qHi(ut in-quit Chri{ius)£diÃcant domum fuper arenam.
Deinde cum hoc fit doilrina qu£dam,quam a-nimalis homoexfuarationeomnino nonintelli-git,fed Ãtper filium exÃnu patris reuelata,plané indiget experientia frequenti er illo doüore, qui in cordibus piorum Abba pater clainat, ad hoc ut faltem utcunqi à nobis mtelligatur.
Promde nos er h£c meminerimus, er fep^ horribili turpitudine pcccatorum noÃrorum, deij; magnitu Une iro Dei cogitantes perterrefiamus, er rurfits caleüem uocem UuangeUj mettantes ttos erigamus,promijfa bonaÃnempegratuitam ac cepta-
SOLA FIDE IVSTIFICEMVR. tit (eptiittà tum,donum Spiritusftnili^ac uitatnæ^ ternam) expetanuf, expetiu certb dariiwhii, nos^ exaudiri indubittinttrfltatiamui, ac demu iÃo placata patre firmiterfidamits: â quot;
ttifc extrciti4 cum ftdgt;ittderrpeflmmiK,ac^ infuper flagitaurrimut, ut Dns nobisfidem sd 4uge4t, poterimui cum ea tpf4,au^ nobis uerbU Dei pollicciur,ùm faltein ut in Jpeculócermre, tum etiam maicri animi robore in hisingetuib. tfüferifs,tlt;tmiy uaiijs diaboIt,C4rnis, e£ tnudi.op pugiutionibus bedtam iUmn Ipemtxpelt4re,ai
non Do mrntu lefiM rex monrif iion,itc cd put tt(^um,abiièrfts omnibut lichrymis ib e(ulisnoHris,m gloriantM-
minis fui per-'' ducat. sgt;â
: â JI MEN.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
⢠r ⢠i
.V'O. .. t. . pi'i r U'
iA V â i.
s: -f -r quot;nbsp;i ' = ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â C J '' â
, ÃRftATA CPER/RVAîJNGV ria cominifia fie cmca dabis.
Pag-^un-likt^def^^abis lo.n creiëtiij, ii; explict(tio)U t^.inullis ^o.io'cauct .52.1^ fufficictM^-^7'i7^toici è6.tJi4iificaUo 76-17' flagïïdtià 77-to tiuc 7^-s ÃuÃgcUti
^pprcf^tn^^^ncCfClÿomûdofola s^.i^Do- ⢠jTÃnui^ 8^-2 centzâ 87.4 impetrarct. C^uid i-^Ã-änui 9}.i quandoquidem ^7. tnuti^ nimpÅiiiteti nuel 17 diuin£ 79-'7cfftgt;-. cic! tS peccatd 101.17 ob^ratü 102.^7 te-nigniÃime 104. ligratuita io«.i«crè-107.ifTimotb,!. acdeiuqj nospenitui roy. 12 fiiwj iio. J mérita sy prima coniugattone ii7.1 quippiam ui.ilegis ti^.nmcritum 'it.19 potente n).lo ^ntuitam nbsp;nbsp;128.y nec
per liÿiiomnibut i^o.iefficiettte 14S1 mtiti i4ÿ.isippui 16 quà mfides, ifS-Tenint i^pronuf-Ãows.
RERVM
|
î N jDcrEuXi R V M. â S T '^bortîm memo-t'4 rabiliufn..^ gt;. INDEX, ci. ,^Lrahiefi(lcs gt;,,â â .}s ^âActjyicffere 51-sz RS^ihuf guid^'exftM c ferfiiia SI comtn^di babniÃet j^fchtmdoctti 14 Affiâ tW KÃyM gt;nbsp;liÿ AiexidislocM . 154 cttrad pree^io i'â â ms fimm lt;t44i(um fquot;44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r,. ⢠An»M Sittnuelis mater C' j8 41 ».33 â â éifssuvTca. jjt Ariftotclis loctu 15 B nenünemfore ?- mÃiuftum i8lt;f .:tgt; C Canatjtcie fides te.27 â * gt;4» lt;gt;-hrijliamfinui in quo te.. . |
e.cpnfifiatU'i^s.ifa^ (briü.atu e^fi- â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T 4'.j ; Chnfii oratip ai pa-, tremprorà sere-deutihvi 117 (briilii: acdptre.quid â99 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r'r3i.n.'âi {hriüop!}f)r.i.Wago 14 Cic-locus .4g cocbtis epedatio 2), 24 cognttionis uesba a^ ptiîiichræos nbsp;nbsp;6 coifidere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g conlolatiotus apud quos locumJjabcat autcontri tss.ise contritio t-,.} contritum difflculteie admittcre confolaâ tioncm 15; quomodo ad bibeni^ eonfiolaiio 39 cordis pax argaudiü, fidei effeilus 55 / a Cre- |
î N DâE X.
|
ireJere Hebritif mul' tipiïciter ufurpari i.inde j.tf.» tredtrepro confidere 9 }3 conuerti 39 D Danielii oratio (t darimb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ivj dctutd fidei per^ihe â exemplum (f datadii fideirobur }lt;* DebitorisparaboUex euangelto, explic4 t4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;100.103 dennnittn nbsp;nbsp;nbsp;ug.nj dei cam hontirle com-pdratiô,0âutriuf(l; eonditio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9» deum appeUafe patrë ^uid^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji deum nolle mifericor dem effe ni/l poeni lentibtts 9» diffidentiie defcriptio Sipericultim 7iM |
rietai Cf dileëlio effeâiu renif (tonif â¢ Â«Æ diodoriSiclocut 14 donimhftlM âw e ht Eceleftd (tmplie^ mèlolt;juendum-fslt;^ EccleCtdft^ locUf 30-J» P f4 Efaiæ locuf tC htde âff.tot.iiS e(fe amp;nbsp;uideriJt/itilidf Ethices dofh^ttfinis afiio euangelij eogmtioms ueriCMS nbsp;nbsp;nbsp;i9-4o euangelif cr leÿs di' Ãinilio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ytig F FiJpf iuRficans pra.' priêtjud 7^-77 fides iukificationè pe tens prlt;elucet fidei , dlid bonepetëtiss â¢^âyetufdè partitio 37 fidee |
|
fidel mendtçainlt;iiwt - 1!7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..-../J-i'. fidef twn tantum, co-i- gnitio V / 79 â fidef profiducia â gt;! }fgt; à fides falutariiO'uera âx fides Mer4j eredir ein i. « i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠â¢p.quot;'»-' nbsp;nbsp;11; j^zfh (ü nauibus fdenis uelts nauiganiibus c. \ fffHatfO i.mi 49 definitio abfoluta .So fidei diuifionit con-^ fidei doärind pneH~ fn nonpoÃe mteÃt gi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igo fidei er it^ficatioiiif pitiurtf nbsp;nbsp;nbsp;66.6t fidei gradus 17 magna ⢠nimitas fo fidei motutim diferime jsptrpetuaxetuj'' |
f: N D : R x X-lutio -fidei motus, alif lega-. les,ali} euangeliä fidei nwtuum nullius exercitiunegfigen dum r 7^ .fidei mol US e^rffe{it(t , , alternatimfefe , miduofetjui.i-'ff fidei turnen uerè acce plumtS'ta-tys Oj ^dri notitia cùufmodi fideipartes fidei partitionis exa-f.- äiorisufUS. ' 79 fideires j^inde- mo^ las zjsinde fidei robur ,, ti ts fidei uox Uebraii mu tifiriamufierpatai mde fidemcur al^s uerbis propbctie,ah/s a^ pofioli tradiderint âj fidemcur Chrifii^ er I } ferb |
1' fcrip-ura. tvfcépric à puè.i mbiiflagi
Ãdc fo!ä promiffione alp^eh'êdiritsi.i^i fiie'it^lt/ican quid s o.
â St.Si-iif â¢
â fidefölä niK iuf^ificdri gj./47ind'e I5J pdtrc uetm teHinttn to mugit inculcari^ ut noua credcre n fiduçiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77
jiduffidelii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»zj
. i ..i. G
GuleotùfVenttæ nauit démit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49 â¢s°
Cratt£ uox quid paU' lo
H
Hfiw/rtraw aliquot ucrhorit propriety j htbraijmn refèriu ito uumTefiame'KU i honuttKCtoniitio expë ja i-i-St-yi.tao honuuet omîtes tanqlù
Dâ 3Ã.
* 'ïifMèófos ai-
tribunal fifti quo-^
quot;bT/cittcf/ ' ' ? ,4lt; ^ipwtitule fi^tuÃc catioacs it-finde
â jfc.Jj
â b^'pocrit£ rideiftvort-famp;lanottts â '
chiiijiia :quot; nifmusqualis^ite lt;nbsp;hypóeritarü m dfgt;adii â-1- -(Ml atio â - 4j â¢^pocnttfr« obieâia de op er urn meritk refutatdyi^^inde
â¢â¢ ⢠fO2* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
hypocritaru fuperbia
amp; arre^antt 4 '⢠i g j
vJWlA.Seii- 2 j vnc^au'! zz -7,(24
wc niffieoW^ i-znyeie'rinà e nute^ 2j
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nï.;
Ucobi Ãdes zf -ah inferK redud 4* mmti -.x. 77 inw)-
|
t N ' D' à x: Inuocutionis ènternüp-' fio pr^efcntiff^uou ' num Chriftiuno ho mim 'Ti loSnis HoftwySler ma - njchï de)j}rrdtio }7 ieUnisloait^tiiji.^j gt;â'lud£ contritio iuÃicia Chrifiiana cjuie no ethnicit,}U(laïçJi, ⢠⢠Pdpijlicd cuiiiÃnodi lOJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â (119 â iiiÃicht faludndorü qd 'iuiiicid urti'auid ' 106 iuÃictx cdufitfinalii^lt ürianctalis, iniMa lii çr formdlii io-i iufticiic coramDeo ud Ictis difcriptio iuÃxiie rtci à . noRra, dÃinffio 115 (ulltÃcare-iuÃificatio, (juid xio'tnde üÃtficarc pro abfolue re iif.itz.tio iuÃificdri 118 iusli/icdtio noÃrd con uiuid ÃntiVtS â »4 iüftiÃcdtionii 'i^fidci pidurd 'iiiüificattoihi forms prolixiór d^Ãriptio |
iuÃific'dtiö'nis 'gratuits cotrdria Scrip, diÃtt è'xpîicantiir â ...... iuÃificaticncm piorié fubinteiftriri' nS jrt luftipd^idnè no-Ãra'duii iitilrtimen t4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ia L Liitonü dljfutatio -^7 Legis er cuangelij diüindio n$ legis perfeéla impie tia tpvXjxiifiitti iuüi ciscdufd legis ueldnten detrahc dîiuolcUclarèChri üumcerncre ijj Xf y C(» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i : j LWiC tocîf? 85:91.92. Z 4 tiS |
|
I N D inde W. Lutheri dUcrit^t ^9 tyfiit hcuf MeiiiitidrilocUf 1^4 Wfrc« ^uid in ftcris literie ns wetitis nuUitmftlutif pitrtrm tribui pof-fefineCbrifliiniU' rin isf item iuÃ^c4 tionifnttllam,line periculo decern' tionii m jj.j4 N fldm^STf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n{ J^rro«« esquot; Pduli co^ ramDeiiudicioÃ-tnulfiantiumcoUd ttO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nj.n,s notitie uerbddpudae brieot 6.i notitie praéîiie 7 o ffbediitid per^âd4gt;tf |
E X. Axnytgt;LH iuflicit (4(1 ft obedieMMm ncüram mdncam nonpojie fuâKxKltKlùi cdufdnt effeiuiUdte 37(3^ guidjiciat ad ftlu' tern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÿi IfuyffTt/sriiX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t7 s)pera bona cur m fcri ptura interdît laU' demur nbsp;nbsp;nbsp;9is9 opera, cuchariAica ft crifcia 94 opera le^if ^uid Pau-â lo Opera noHra netj; cffi cienscaufa, nequo pars iufticite cori Ceoualeittis to» Opera nuRo modo iujli cite uel falutis can fa efficiens 99 operaprofide opera cjuatenus adf-^ dem rc^uiraur ope- |
IND Opira fuperogctttonis, potiusfupereruâa tioms 90 loj cperari ali^uado ide tjuod ertdere gt;0 crawium fenfus 4c 4-wmus {ptiseffede-be4t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;III
or4tió medttJlæ fidei io carcranimafi dci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;149
çrdtiotfuid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41
prdhomj breuitdt aut . frolixitM 4à wcff /lf4lt; 44 «tf4 4z CÃdttdrt fententid de iuflicia lof
P
Fdpi/ldrum (dltmnit comraÃdciiufl^^ cationcin 8} pduliçr Neronisco^ ram quot;Dei iudicio ft mal iidiitium colld tio 12^ inde pdtdi ÃOCU! 17.11.4S. 16.56. 74.77.(09.
E X.
⢠nj.141
peecati tio-pitudo colt; ram Deo 36 ^s'Xc'tSijait â 'yi.i» Phocyhdts locut 24 zir/j-iva uerbiftgidft-
Cdtlo '24:10
If plenis uclis nduigare, prouerb
47.48 plutdrchilocus ts-i^ Polybij locus 22 poem tent cm tgt;cr folu. Ãdem iuüiÃcari J5OIJÃ
panitemiic Papifli-c^ldc^uei
pricmui c^uid infdcris
Uteris
pricteriti uÃtsdpud hebroos pro alifs temporibus
propffT
Pjaltis locus 15.46
. , Q, Qatilt;,rT/ 127 iiiJj s ^uie-
I
I ⢠w n
^uiefcere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;st.}}
Rdigioinquaprieci' r:.-fucfitlt;( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;157
rentitttte, a'rcmitti.-_ â tt^ nobis 154 ivtribiitioius uax quid - in Script. uyijsS
â¢â¢gt; S
if^Ius,donum â t}^ fa!Mis iuÃr£ adÃilen didijf-conuiuiücol-latio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69
fainaritani parabaite
. aUegoria }y fcuturn Christiani qua ' le nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2$
.fcruusquidexftupcr fidaobedicntia lu crctitr «}
E X.
feruus rediÃiiKc hent [no {èruifiiStUihil meretur
fola, particulo', eiusq;
ufiis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'4^
foloniidifiton is præter Span in Ãâon
credendiim 59. hj Spcrwc propdere n - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T
TcR ament i nouirtue ri terisconfenfustt t» 'Iheologia quate^ nuiliccatnouisuo-cibus uti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14g
Tribuere uirtutemali cui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s
V uirtutes,notitie undcrSchen jj
FINIS.
BASILE AE.PE R L VD O VI cum Lucium,Anno Salutishiima nac M' D- LV. Meiifc Martio.