Tcftimonia
säcrae scriptvrae, tumuetcrutn acrecentium
Doóiorum,
Chriftum cflc noflram iip fliciam:
ITEM,
CtVO'n folusDcuspcrCHRlSTVM nos iiiftificf t : qui ideo c carlo defccndir, ïcin miindü uenir.iir nos peccaro Si mor h obnoxios iiiftificaret,ac fal« uos faccrcr;
COLIbCTA per ieonar,-dum Culmannum Crayls-heimenfem.
2ASILEAE, PER. lOAN-Bcni Opori««»».
cv b ynAnnus loanni Oporwo
S.
Aluc plunmSOpo nnechahftime. Ac ceiJimuncia tualæ^ nfsimo animo, pro quibus tibi ingêtes gratiasago. Etquia prouerbium,rnanus ââianumfricattideo munuspro mu ââEribus tibi ofFero,ne firn ingratus^ ^abes hîc teftimonia fà cræ fcriptu *â ?) tum etiam ucterum atq^ neoteric corûTheoIogorûfenrêtias, chrigt;. s T V M IE s V M crucifixum cfle noftram iufticiâ,dc qua rc turbulc» taiam eft difputatio. perpauci enim ^unt,qui,utiuucnesTheologi,ucrç tufticiç definitionem norunt : nec^ quid de iuftificationis articulo dox cendumfit,fciunt. Adeô iuuenculi thcologi iam cathedrasoccupant,, qui quod illis lubet, dicût: nihü hic , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a Z niQ
4
nificlamorcs, calumnias6lt;fïnucói uas proferuntjfine ulloauditorürcz fpetSu, ex magna animi'acerbitate odio Sgt;Cinuidia : quiutnon gloriam Deijita neep etiam Ecclcficædifîca/ rionemquçrunt, fed uêrrcm, fua in/ quamquerunt. Vnde etiam ilia na/ fcitur uulgi fecuritas, peruerfaho/ minumuita,contemptus uerbiDei eiufdem miniftrorö, 8(, rcôè qu« dem:quia,ut funt prophete, aut fa* ccrdotes, ita plebs eft: amp;ita offen/ duntur 6^ corrumpuntur turn dues, turn ruftici .In fumma,omnia iam languent, omnia frigcnt, turn cha-rit3s,tum fides, ne dicam Chnftia/ na,fed politica: nulla fides,pictas® nulla eft. Idco retinenda eft nobis fa na docftrina,prefertimdeiufticia iU' ftificante QC faluante, qua conftarc poftumus coram iudicio Dei. Papi ftç illam plane nefeiunt: noftrinoui Schuuirmerf) ilIam,Dei inquam iu/ fticiam(qupcft christvs iesvS «crus Dc«s ÃC homojpaflus, mor..
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuus,
tuuSjS^ refufcitatus, fide apprchengt; fus, à Deo pâtre nobis facîus luflL
I cia)adimere,obfufcare,óó fa 1 fa reu o lût, qui nefcio quot iufticias fin gut, homines inconfiantifsimi. At nobis folatio eft c H R1 s T1 prpeeptoris noftri prgfagiû,qui hæc omnia prg^ dixit futura. turn etiam uirilleDet teuerendifs. D. Doctor Martinus
I Lutherus,pia perpétua memoria dignifsimus,prçuidit,admonuir,do tuitatq? prekripfit : adde etiam D. noftru Philip.Melanthonê,his tur.. bulentis rebus atep temporib.pluri^ mum affici mÅrore.Sed quid fitfni hilplane.tantûemcndatur mSdus, quantûludgi têporib.Hiercmiç pro phetp, atep etiâ omnium prophetaz tum.Ideo nobis diu noeftu^oranz dum,utDeus omnipotens nosin fide öiuerbo eins conferuct, nos^ perChriftûfuoSpiritufancfto conz firmet,quo perfeueremus Fortitcr in finemufep uitç noftre, 06 faluemur: Aracn, Norimberge,
aquot; 3 TESTE
⬠'fESTIMONIA SA» ÃRAE SCRJPTVRAE, QJO'D Chriïïus folus noiira. falus.
'^nc[.3. Ipfum fernen inulicris coih teret caput ferpentis,
Gcnef. zó.ïnfcinittetuoienedi-omnesgentes terrte.
Efa.^.^. Deii te in lucemgend
tium, ut fisfaltis me a ufej} ad extremum tem, Matth, t.Et uocabis nomen eiuf lefum. li eiiiin faluum ficiet popuhun fuum à peccatis.
Luc.i. Euangelizo uobisgaudium magnum, e^utanatus eüuobishódieferuator, tpuie/i Cbri iïui Dominus,in ciuitate Dauid,
lo.i. Ecceagnus Dei,c]uitoüitpeccatamudi, Ioan,3.Sic enim Deus dilexit mudum,utÃliunt fuum unigenitum darct, ut omnis qui credit in eum,non pereat, fedhabeatuitam leternam. loan.4. Pater miiitfiliufuu,faluatorèmundi, loan.14.. Egofum, uiaueritascruita-iiemoue nit ad putrem,ni/i penne.
Rom.S.Etenim quad lexpra^urenopoterut, eetfdrte qua imbeciHffereft per cdrnë,hoe Deus proprio
fnprio filio miffo fub /pecie cttrnif peccalo i!oxitepriefittit,acde peccdto condemnauit pee-Citum per carnem, ut lusli/icatio iegts implere-lurintiobi!.
Corinth.i.Iefut ChriftutÃilM fuitnohis 4 ï^eofapientia,iu{licia,fitn{iificatioetredèptia.
e.CBrinth.3.Aliudfùnd((mentum nemo poteil ponere, praeter hoc ^uod poÃtum efi, quod til iefut ChrtÃin.
f/î w dUo qiio^Udfdhu. Vtec euiin dliud nomen ejl fub cexlo datum inter hominee, hl guo oporteat nos faluosfieri.
e.iodn.i.^t fanguis iefu Chriflifilij eita emuit' ^ttnosdbumnipeccdto.
i.Iorfn, t.si quis peccduerit,aduocdtu habemus âgt;pui patrem, lefum ChriÃum iuÃum. Bt ip feed pfopitiatio pro peccdtts noÃrK,non pro noflris
I ââUten tantum ,fed etiam pro totiiu mundi. ' hloan.^.Bt feitii quad ille apparuit,ut pecctf-
itt noÃra toÃeret, er peccatum i« eo non eü.
^â ïoâ,s.AdhocappdruitfiliuiDei,utdiffoludt Opera diaboli,
â.Io4.4 .In boc dpparuit charitas Tgt;ei in nobi^, ^iiid filiumfuum unigenitum miÃt Deus in muit duin,utuiuamusper eum.
e-Ioan.s. E-thoeeà teilintonium,quoduitdnt tltrnä dedit nobis Deuf,et bac uita in Ãlio eius
d 4 cA.
8
eH. Qui habetÃlium, habet uitam:quinonhi^ bet fiUum,uitam non habet.
i.Timoth. i.kfus Chriftuf uenit in munimt, utpeccatores fatuos Ãceret.
Ex his loctsfaeric feriptura; certüefl,nos Dei tniÃericordia,abfq; noftro merito ati^ opere,pcr folit lefumChrijîu Dei filiu,reiiiinilt;imalecliâio ne legis,recociliari Deo,accipere remiÃionem peceatorUjiuBos reputari.illuminariifatiiHiÃcd ri,Ãeruari,uita lt;eternä ac [alutè cofequi. Vlacuit enim Deo,cuiut pura mifericordia feruainur,pcr uniiacfolit lESVCHRlSTVMfluos nos Ãcere.ln eo folopropofuitfalutè,(juiGâfo Ins eü nobis lt;eternieuitie et falutis author, ^tibil tà etià pratter ChriÃum, tjuod poÃit coÃrre rC' miÃionent peccatorum, iuÃitiam,uitam acfalu-tem : çr ejui falutè aliunde expeaat,ciuà in exfo lo lefu ChriÃo, nunquam faluus Ãet.
V nius lefu Chn'fti obedicna,pafsio £C mors, eft uióima etpredû,quo à peccatfs emundamur credentes» Efa.fj.lpfe uulneratus efl propter iniquitates noflras,attritus efl propter fcelera noflra.
Rom.4..Chrillui traditiis fiiitpropterpecca' ta noflra, excitatid tfl propter iuÃificatio' nem noflri. â¢
, bne.^.
9
Luf.p. Tciliut hommisnott tarnt aJperdett^ äum animlt;ts hominuinjfeä ddferudndum.
Rom s.Chri^litf enimcumddhucejjemut inÃr nti iuxtd tèporis rationè,pro impijs mortuut cft.
Gil.3.ChriÃiMred(mit nos ab cxecrationele iis,dum pro nobis fÃéîus eà execratio.
G4(.4. vbiuentt plenitudo temporis, miÃt Deuf Ãlium fuum,là £lum ex muliere,Ã,(luin legi obnoxium,ut eos qui legi erant obnoxtÃrcdime tel, ut adoptione iusÃUorum acciperemtss.
Rom. J, Sicut per unius deliâum propagatunt tlimaluinin omîtes homines,ad eondemnatio' iitmtita zr per unius iuÃiÃcatione, propagatur ionum in omîtes homines,ad iuÃiÃcatione uitlt;e.
Tit.z.Saluator lESVS CHRISTVS dédit feipfum pro nobis,ut redimeret nos ab ont ni init]uitate,cr purificaret Ãbiipà populum pe culiarein,feâatorem bonorum operum.
i.Timoth.i,Vnus Deus, unus etiâcociliator Dcift hominu,homo ChriÃus IE S V S,qui dédit femetipfum prédit redèptionis ,p omntamp;.ctc.
t.Pet.i.ChriÃus femel pro peccatis paffits Ãtit, iuftuf pro iniuÃis,ut nosadduceret Deo,zrc.
Hcb.9. chriÃus femel oblatus,ut multoru pee catatolleret,rurfus abfj} peccato con/Ãidetur, ijsquiillum expedant in falutem.
iJOiJna.S(lt;»2«W lESV CHRISTI jîlif
(« ; eins,
ciufycmun dit nos ab omni peccato. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
Rom. 8 Dens proprto filio non pepefcitgt;fed
pro nobis omnibus trtiiiidit itlitm,zrc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
lAani/iÃum efl itaq;, ea beneficia jub iuÃifica tione comprebendi, ejute fua obediecia,pafiione, morte refurreéiionemeruit,zx cjuie fu£ ec~ clefi^ confert, cr ecclcfia per fidem in Chrifluitt confequitur.
lufticia ôé falus noftra Chriftus cR» I qui in ilium fidit, faluus fitfide» ' namcà in eo apprehendit
luftiuamDeL
^fi.fs.Seruusmeusiufluf, iuftificabit multos ' Ooticia fui. ipfe enim portal peccataipforum.
E.fa.4 s. Deus iuÃus et faluâs no eà prêter me. Efa.je.Propè eÃfalus mea ut ueniat,criuÃi cia mea ut reueletur.
£fa. fi.Propè eà iuÃus meuStegrejJus eÃfalua tormens.
E.fa.s4.lîic eà htcreditas feruoruin Domini, er iuÃieia eorum 4 me.
Efa.61. Propter Sio no tacebo,et propter Hie rufalê no filebo,donee egrediatur ficutÃilendor iuÃieia eius, et falus eius ficut lipas exardefcat.
Hier.2}. Eece dies uenient, dicitDommus, amp;nbsp;fuf fitubo Diuid ^ermë iuÃutn, ty regnabit rex, Ã^fapiens
tf
erppicf erit, Ãciet iudiciu et iuÃicia 'm rä. ljgt; dieb.iÃK faluabituriuiid, et ifrael habitabit cSfiJenter.Et hoc eH nome,quoduocabut eum» dominvs ivsticia nostra.
Hier.jj.Eccc dies uenient,dicit Dominus, er fufcititba uerbü bonum, quad locutus fum dd do muin ifrdel, dd domum ludd. tn diebus HIk^ V intepore illo,germinlt;tre Ãcid Dduid germe ' iiiÃici£,^y'Ãciet iudicium et iuüicidm in terrd. bi!iicb.'llisÃludbiturludd,er Hierufalë habit4 bitcofidenter.Et hoc eà nomë quod uocdbut eti, IVSTICIA NOSTRA.
DinifZ.ciip.9. Septudgintd hebdomddes db^ breuidt£ funt fuper populum tuum^er fuper ur-bem fdntidm tud,ut conÃmmeturpr£U4ricatio, V finem dccipidt peccdtum, e^- deledtur iniqui» tditcr ddducdtur iuHicidfempiternd.
Zich.^.ExultdfdtisfilidSio,iubild filid Hierit plc.Ecce rex tuus uenit tibi iuilus, er fdludtor, Mdldchi£4.Et orieturuobis,timentibus no-' wen meumSol iuÃicite,er fdnitds in pennis eius: egrediemini,er fdlietis peut uituli de drmentO' Pfdl.4.DeusiuÃicilt;e meie.
PÃl.s.Dominededuc me i» iuHicid tud^.
PÃlM.knnuncidbitur Dom'mogenerdtio uen turd, er dnnuncidbunt eoeli iuüicidm eius, pO' fulo qui ifd/cetur, quemÃcit Donttma^
It
â Pfal. jo.Tn iuÃicia tua libera me.
P/al.3}.luüicia tua Ãcut montes Dei. Item: lufliciam tuam his ^ui reélo funt corde.
. Pfal.^ 9. Anounciaui iuÃiciam tuam in eccleÃa magna,ecce labia non prohibebo,Domine tu fei fti. lufliciam tuam nonabflondiin corde meo, uerititem cr falutare tuum dixi.
Pfal.70.l1t iufticiatua liberame,eteripe tnegt; Osmeumannunciabit iulliciam tuam,tota die falutare tuum.
D amine memorabor iufticia tua foliut.
Sed cr lingua mea tota die meditabitur iufti dam tuam.
Pfal.71.Deus indicium tuum regida,(^7 iuüi' dam tuam filio régis.
Pfal.^is.Annunciauerunt cceli iufticiam eiuf.
Pfal. ^7. t^otum ficit Dominus falutarefauna nbsp;nbsp;nbsp;\
I» conjfledugentium reuelauit iufticiam fuam.
Pfal.ioi. Et iufticia illius in filios ftliorum, his
^ui feruant teflamentum eius. gt;nbsp;Pfal,ii8. luflicia tua, iuSiicia in aternuns. Prouer.to.I uflicia libérât à morte, Matth.f. Hifi abundauerit iufticiaueftraplus quà mfcribarurn e7âpharifaorum,crf'
Ioan.t6.Spiritus fandus arguetmundunt de iufticia:quia ego uado ad patrem.
Rom. I. Iufticia Dei per Euangelium pââi^fi^ exflde
Æ
*î
IX fide in/idem.
Rom.3.iuÃiciit Dei per fidcmkfuChriÃi,igt;t omnes Oâ fuper omnef fof nbsp;nbsp;credunt.
Rom.4,IufliÃcamurfola fide in Chrif{ugt;n,e~ xemplo Abrah^e, gui credidit Deopromittenti fernen benediólnm, Chri/îum fcilicet, o' imputa tumefleiadiufticiam^
Rom.io. Ferjiilio legit Chriftut,(td iufticiam omnicredenti.
Rom.io.CorJc credifur ad iuHiciam.
i.Corinth.t.Ex eodem autem uos eflis in Chri Ão lefu, cjui fniiut eü nobis fapientia à Deo, iu» iliciitq} Oâ fandlificatioyO' redemptio.
e.Corinth.s.Atq; haceratisguidam:fed dblu tieÃis,fedfanHificati ellis,fediui}ificati eflis pet-nomen Domini left,O' fÃiritum Dei noflri.
i.Corinth.f.Eum enim ejuinonnouit pecca^ turn,pro nobis pcccatu ficit, ut nos efficeremur iuÃieia Dei in illo,ttel per itlum.
Rom.S.Det« efl qui iuftificat.
x.Qorinth.s. Det« cMt in Chriflo, mundunt |ibi reconcilians.
Rom.$. Sicut per unius deliflit propagatum eà malum in omnes homines,ad condemnatioa neimita er per unius iuflifteationem propagd' turbonum in omnes homines,rtd iuftificatto-«tmuii«. Hem:
Qaemid-
Quemädmoduentnt perinobediehtià ÃhÃM hominis peccator^s conliitutiÃiimm mulibiti per obedientiam uniiu iuÃi conÃituentur multi.
Galat. 1.Quoniam fcimusnon iuüificarihomi nein ex opertbus legis, niÃper fidé lefu Chriüi: er nos in Chriüutn lefum credimus, ut iuütfice mur ex fide lefit ChriHi.
Gal.s. vtpromiÃione Spiritus acciperemiis perfidem. Item:
Vt promiÃio ex fide lefu ChriÃi daretur cre dentibus.
Lex padagagus naÃer fidt ad ChriÃum, ut ex fide iuÃificaremur,
Philip. 3. Vt reperiarin ChriÃo non habeas meam iuÃieia ex lege,[cd earn quaeà ChriÃitu Ãiciam perfide,eiu£eà ex Deo fuperfide,
Aä. li.Hotufituobisuirifratres, ijuodper hunc Chriflum,(}uem Deusfufcitauità moriuiSi annunciatur uobis remiÃio peccatorum : ey ab vmnibus, à ejuibus non potuiÃis per legem I^oi fi iuÃificari, per hunc omtiis qui credit iu-Ãificatur.
a.Pet. t.Simeon Petrus feruus er apoÃohts lefu ChriÃt, bis quinque preciofam nobifiunt fartitt funt fidem, per iufticiamDeinofiri, er feruatoris lefu ChriÃi.
Hl lociomnesclartÃime affirmât,foliuschrifli
I Iâf« fiHj Dfi iujlicidm, in con/fte^lu Deiualefe''^' ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;und cum beatttudme, credtntf$ i-tf
I Chn/ium mrtuum cr rcfufcitatum. Qtti cnjitt firnti fide credit,Chriflu uerum uiui Dei filiunt fro fe incarnatum, crucifixum, mortuum, cr rxufcitdtunt, fanguine^; fuo ipfum tauiffe 4 pec^ recocilictffe Dfo patri: ht)c gut credit,' iitilificattti- efi, zr habet intra fe uitäm, ipfum (^brijli^irituin uiuificantem, iuflicite e:sâ redem ptioNis uirtufem:adeoq; fentit in fe uiuentè Chri
1 Ãitm,ticuiuitipfeinChriflo.
itafacra Scripfura tribuit in uniuerfuin glo' 'tidiuilificationis Chri/lo,crgratiie Dei:nö ui^ j ,operibuiaut meritis nofiris. duodenim ^«Ãificdmurjuiuificdtnur cr beamur, non efl no
I Ãrinteritijfed meribencficif Chrifti. Eatenui au
I tiiuificamur, guatenut fide recipimiu Chri ftuvt, ^uifanguine fuo nos abluit, patri reconcd ' hät, fuo /piritu imbuit, lt;lt;c totus in nobis uiuit, ÃKoçynoj uiuamusin eo.
I E/t frgo ittflicia, lt;]utecoram Deo uatet, cr
I 5«4lt;ipud Deuiufliiudicamur,ex Chriflo:eaq} ^â'ââtùfitnoflraperfidéfifUtecrcfièrturcr do-
I quot;äiur uniuerfo mundo in Chri^o,lt;]ui legifatisà I t'f.cr Dfttm placauit,ea^fide apprehendiiur. ^thic tuflicia uocatur Dn iufticia,iqult;eefliii ^hrtflo:^Hieum recipit, qui ci fideadhlt;eret:tae iuftieiang
irf
iuilicittm aifijifuo mcrito, gratis, fold fiJeacci pit in Chriilo, ficut cr promijfa Deiharcditas folafideaccipitur.
Ab dpoilolo Paulo nonnungua iuflicia Dei ei dicitur,no gua ipfe iuflm fit,fed qua nos in Chri Ão per fidè iuflos reddit:hocelï,qua nos libérât i peccatif noRris, perfuam gratiam,bonitategt;a C?â tnifericordiam.
DEFINITIO IVSTICIAE, feu tufiiÃCattonis.
Juflicia Dei, efl bonitos Dei,peccatis mortaliu ignofcens,non puniens.
tuÃiaa Dei eü, qua nos libérât à peeeitis no Ãris,per faam gratia,bonitatë er tniferieordiö. tuÃitianoÃraeÃ, remiÃio feu codonatio iniu {licia: noÃrtCi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Chriüiana iuÃieia eilfiducia infitiu Dei, feu
fiducia cordis per ChriHum in Deum, quofidu»
cia imputatur ad iuÃieiam propter Chriftunt.
luÃificatio eà peccatorum remiÃio,porta per !
fanguinem Chriili.
luÃificdri eÃ,non iudicari,0 peccatis abfolui, aepro iufo haberi.
luHificatio noürigratis fit,fide per itiifericof diam D ei propter ChriHum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
luÃifiimus, non quidèquia agimus, fed quia nbsp;nbsp;Æ
patimur
t
«7
â piltimuroperMem in nobis fjnritum'Dd.
Vacatur ,ppriè iuÃicid,probitas iüatquà Ger ttanifi-ubheit dicimuituocatur Ãngularis qutedà Mimi /bitas et bonttas. Vnde iuÃus uocatur uir ionuf,£(iuits,,pbM, humanus,ein gerechter Ã-ü K(rmà n:qualis fitit aoe,lliob,Daniel,Simeon.
tuüicia D« eà ChriÃus, qui folus eà noÃrii iuflicia coram Deo : extra enitn Chgt; iÃum nuRa eüiuÃicia.
I nbsp;nbsp;nbsp;ChriÃiana iuüicid eÃ, ChriÃus fide apprc'
I ben[us, er in corde habitant, propter ejuè Deus »OS reputat iuÃos,^:^ donat uitam dternam.
luüicia ChriÃianaeÃeaÃcilicet,qua Chrtflus i» nobis uiuit.
luÃicia ChriÃiana fieuÃtiritualis eÃ.quiem tordib.hominü fedë habet,cuius eÃiäus eÃpax.
^ora iuÃificatio eÃ, quando certus fum per fernen benediilu habitare in ine,per quoi tnebenedico. Ncc dubitanduin eÃ, aut fentien-^nmibenediëïionêiüamefjè nihil, autoctofamt ^ fntenenim Abraha non finit me effe inutilemt plenum fi-uilibus.
(iäicutiq; credit uerbo Dei,ut Abraham,iua Ãnf eft coram Deo.
1 fumus coram Deo, non noÃra iuÃieia, I 9â* tà polluta:fed iuÃieia C hriÃifide accepta, credit nos efife iuÃos morte er mérita b Chrifli,
n
'Chrilfi,quiideoHobK Ãifut e/lidflicidfUtnot tfficertmur iuüicia D ei in tHo,
Sicut ChriÃus Mui cÃ, ita chriÃitiniper ipfutn iuflificantur, id cü, iufli fiunt,qui tü dater iuÃieite er uitæ teternlt;e,
Jufii fumua non propter fidei dignitatè m[e, fed propter bonitatè Dei fide apprehenfam.
D auid uocat iuHicià Dei nonnunquâ probita tem illam,qudm Gerntanifiumkeitdicintui.
iufltcM Dei efl etiam, qua quodreäu er in fium efl definditur, ex iniuüum punitur.
luflicia Dei efl, qm innocent cttftoditur,re' bellis diffierditur.
luftici^ Chrifliante definitie efl, cognofcere ChriHu.Sola enim Chriüinoticia iuflificat,hoc efl, libérât à peccato er morte, er bdc noticia Chrifli eü fides, qua apprehenditur Chrifîus in corde,
îufticia, quaiuflipeamur er fiiluantur,eÃi Deo,qui eflfins uera iufliciæ : imc) ipfiÃitna iu-fticia, quteper Chnftum contingiteredentibut, SENTENTIOLAE DE IVSTl-
eix deÃnittone,
Soluf ehrt flus efl noflra iuflicia coram Deol Huila iuflicia extra Chriflum.
Jolus Chriftus eft praco et dator iuflicia. (uita, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Soluf ChriftturflnoftralfiKigloriafiuÃiciaet /
Extrtt
tx^r4 clriÃü nulla lux nej; iuÃicta. ( Chrifitts eà iuÃm, et Chrifiianip ipfum iuÃià Solui ChriÃui eà rex iuÃicu,uit£ et pucK ater JuÃicid noÃrd eà extra nos,m ChriÃo. (na. Gloria iuÃificatioif eà foliut mifericordia Del. luÃicid in uerbo promiÃa eil aterna. (lunt, Omn«errät,lt;]ui extra ChriÃu iuÃificariuo^ funlamentutotiui eccleÃai ChriÃui iuÃiÃcat ^uÃifumui propter iufliciä ChriÃi. (impiot. Gbriüui Dei filtus ex mera gratia miferi^ tordianos iuÃificat.
Sola fide in Chriflum iuÃificamur.
^iief in ChtiÃum eil noÃra iuüicia.
Ghriflus eà Dem iuÃtu er (aluam. luÃuf, 9'foiiaffirtiuiliciä: Saluator,lt;juodfaluat.
luÃicia Dei,lt;jua iuilificatnur er {aluamur, no fiitelligi debet ea qua inclufit i» Deo manet, fei IX« fe in homines diffundit : fient Paulus ait ai ^lt;»n.(ap.i. Pratereahac iuÃieia Petrus i.cap. ââ fonimHniffrDeo ex ChriÃo attribuit,quaex
manat,per ChriÃutn autetn ad nos ufqi ^ffluit.nos hanc Euangelio pradicatam er obla ^^mfide aceipimus,er poÃidemus.
iuÃieii primitiua ainiÃa per peccatü, redit p ^Mfiu-Chriilus enim de calo ueniès, attulit ue iufiiciam lapfu hominis amiÃä, quaeÃiu» PicK Dfj, quam Ãbi foli non referuat, fed com
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hi municat
to
munvät hocefl in ipfum creJetibm-P^fff enim dedit filio omne iudicium, ut gui credit i» ChriÃu,no ueniatin iudiciit.fed habeat ititi etter tlü. Dedit pater guoij^ filio omnè iufliciâ, ut ne-tno iuüificeturntfi per filiu,modó in iSü credat, qui f ft fin is legis ad iufiiciam omni credenti- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Manet ergo fiendamentu hoc firmü er folidügt; etiam cotra injèroru portas, ChriHu folié efieiit üiciâacfalutënoHrà : er Deu propter Cbriüu * mediatoré,placatorc er pontificê noilri(,noSri tnifereri,er nos diligere, exaudire, recipere eiâ faluaretqui m ittü iefum Chriilie fiditcr credit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
faluitsfitfide.Jüà q^incoapprehèdttiujiiciâDei, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
lufticia Dei eft duplex:
ludiciariaier faluatrix^
iuüicia Dei faluatrix eH, qua nos miferos CT 1 damnatos peccatores refipifeentes libérât à peca catis nojlris perfuam gratiam, fide in Chrifium, Exêpla huiusfuntfDauid,Petrus,Latro,et alif, ynde lefas Chrifius filius Dei,fiilus efi à Deo
patrenobisiu{Hcia,utfuaobediétia,pafiione,ffi fitfione fanguinis,morte et refurredioe liberaret à peccatis,diabolo,morte,mfèrno etdanatitne,
lufiicia ludiciaria eil, qua Deus, utpote iu» Ãus iudex,punit peccatores impios, et contipto tt{ gratia Dei,qui gratiam Chrifii reÃuunt, qui
in impie^ i
It
w mpiefdte CT deflnata ntdlicia fine omni reft' fifceitij pcccjtis Hudent.
Entiduplex efl iuflicii Dei.Vmtytjuimeritii fuppliciü fwnitur de reprobit: alii efl iuflicia bo Matif et mifericordiit, gua peccatif pxnitentiti ignofcitunprior dicitur iuHicia iudiciaria,puni Mt pff Cfttorrf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exêpla fuut, Pharao, Sena^
(lierib,0!ofèrnes,Saul, ludatycy alij^ Aliadiuifîoiufticiæ.
l«3icw alia eil fidci,lt;jua uidelicet Chrifli nU' fito,tjuodperfidem nobifcumcoinunicatur,iu' Hiftcamurdd f ft, rf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;« peccatorum con -
{«juim^tr, htredesq; efflcimur uitie cetern^e.
Milt;tiuiliciaeil,({uie ex fideenafcitur.iJa iU' ^JtexÃJe ttiuit. Porro i»ft«i operatur iuflicia, pent ioannes ait.
Alia diiiifio iuftictæ.
Vm iuflicia efl coeleflif, ex fide in Chriflum. ^hrifluf enintdecÅlo uenit, CTitttulit uerant infliciijm er innocentiam, ijute efl iuflicia Dei, homo intut purut efl (3quot; fanout, cr ex cor^ operaturbonum.Viac donat Deutperfiliunt hoi,^fl/iritumeiut.
I Alten iuflicia efl fita in externa conuerfatiof Oe,crcoräm hominibut ualet, m operibui,qui' tut fidem er iufliciam nobis per Chriflum do-j WiMtextrcewfM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' '
Scripture
lî
Scripiura eniia oflèdit, iuÃificätioneÃdd dU' f lice fine habere.alüru ef[e, utfi(luifiiimiu,fi-ui mur^ £ternlt;(uita ac beatUuii(ne:alteru,utiuÃe, tgt;iè,crfobrièin hdc uita uiuamui, ad glorified' tionem nominiiDei,QriidutiliMemproxiini.
Simul etiam oüendit, ChriUS duplicide eau fit mortuum ejfie. Primé, ut nos redimeret à peccd to,creiudpcend:fiecundo,ut in redemptisuetetf rein deprduatam natur am interimeret,extingue ret in eis malitiofiain huius feculi naturdtn, regC' neraret eos, cr nouam excitarct.
Deus enim in Chriflo nobis largitusefi duplex beneficiü.Vnu e^l, tu nobis gratis remittere pee cata-.alterüeH, eum in nobis renouareueterem naturarn, lt;]ua renouationeidonea reddaturad prteflandam obedientiam diuinis ntdndatis.
TE^r/JIONZA VETERVM DO lt;^orijm eccIeüXfChnÃumeÃc noïiram iuüiciant.
Irenaeus lib.4..esp.27.
QVidautem erat plusiPrimo t^uidein pd trem,fedcrinfiliueiusiam manififid' tum, credere. Hic efl enim, ^ui in communion ent cr unitatemDeo hominem Domino ducit.
Idem lib.af-.cap.fi,
luflicid fieluat propter fuam pirtieipâttâofgt;^â
Bafilita
BafiliusMagnm?
VfM ttitmqi iujiicitt Cbriâuf eÃ,qui noiis ex Dfo Ãiluf efl or fapientia iuflicia, e:j' fanât-ficutiocrrejemptio.
Origcncs in Æ. homelia in Efaiam.
fiitprophetef,ejfe ChriÃüuiuentem tuÃicia: O' putabamtü ab ApoÃolo folu diäü ejjc, quitt ^hi'iliiuÃtiuÃicia o-ftnäificatiotcrredem-plie er fapientia.Fortè autein zr ApoÃoluf in-Ãruüuf 4 prophetis, nouit animale eÃe iuÃieiä» Q'Uiuentem. Q^iC efl iÃi iuÃieial Vnigenitus ^ei, e^ia autem non folui» ab ApoÃolo ortunt fÃiCbnÃum eÃeiufliciam.eruiuentemcrfub-ÃÃtntem iuâiciâ : fed inuenies o' propheticis Ãrinonibut hoc nobis myÃerium exhibitH,
Idem in epift. Pauli Rom.j.
Videamus nuc quec iuÃieiaÃne morali lege mit xiÃÃetur, Idê apoÃolui Paulut dicit de C hriÃo, ^idiifrâHieânobis fapiêtiaÃDeo, oâ iuÃieia. Hlt;c ergo iuÃieia Dei, qua eà ChriÃus, manià ft^tur,Ãne quidem lege naturali, non tarnen Ãne h^MoiÃor prophetarum:dat enim ei teäi-ionium lex.
Ideirco iuÃieia Dei per Ãdem lefu ChriÃi ai onnes perueniens, qui eredunt, fuie ludai, Ã-^^Gracifpurgatoseosaprioribux fceleribm iu quot;nbsp;ÃiÃeaticr capaeesÃeitglorite Dei; er boc noit
It 4 exmeri-
ex meritis eorum:ncc pro operibui Ã,cit, fedgrit tif gloriam pritflat.
Auguftinus lib.i.cap.iy dcpcccarorum meritis Si remifsione.
Iio lame,inquit,eà alloua tuÃida,prlt;cter Cbri Hum:peut aliqua peccata,prlt;eter Adam.
Idem in epift. Pauli i. Cor.t.
Ed porró iuÃieia qua: uiuit in feipfa, Detu eÃ, qui proculdubio atq; incomutabiliter uiuit. Si' cut autem cum pt in (dpfa uita, etiam notifÃt U!ta, cum dut tpicimur utcunq^ participes : ita cum infapfaÃtiuÃida, etiam nobii ft iufi' cia,cum dcch^rètes lu^ièuiuimut.Ettatitomd gis minus 'ue iuÃijumus, quanto tOi magitmi' niisq; cohæritnits.
Vndeferiptu eà Jeunigenito plio Dei(cum pt utiq^patris fapientiaatq; iuflida,crfcmper infeipfapOquà dpdutptnobisà Deo faptett' tiai:yiuÃida,zpâc.
Ed plane lüe fummut Deut uera iudicia,uel itte uerut Deutptmma iudicia, quam propdo efurire er Ptire debemut : ea noÃra eà in hac I peregrinatioe,iuÃicia:er qua poÃea faturariffe nbsp;nbsp;nbsp;|
ramut, ea noÃra eà in teiermtateplena iuÃieia. /
Idem I. Cor.p
Nam pfdrent homines huiufmodi, qui nolüt
efji nip homines, quemadmodum ChriÃus crud l i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pxus
lï
Ãxm pt nobis fapientia dDeocr iuüiciit, Crftnélificatio ZT redemptio, crc.
Idem in epift.PauIi ad Rom. cap.?.
Diabolus fùit (uperandus non potentia Dei, ftd iuHicia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rft igitur iuÃiciu, (juu uiäiif
tà diabolus^ Qÿje eft, inquam, nià iuHitia lefts ChriHi,qui nullum peccatum habuit, quiz^i diabolo iniufliÃime occifus eÃfpoÃea uiólus eà diabolus potêtia ChriHi, quiu reuixit mortuus, nunquam poileJ moriturus,
Idemin 2.Corintli.6. Eiim quinon noueratpeccatum.
Kite tH ilia iaiiicia Dei, non qua ipfe iuRuf tà : fed qua nos ab eo iullt Ã,(ii, qua nos ex eîut gratiaiullifumus,utipfatuiliciaeius nos Ãmus» ctimiuÃeuiuiinus,eredentesiit eumqui iuHtÃ' tat impium: non tlla, qua ipfe iuHus eji teterM faa cr mcommutabih iuüitia,
H« ling- tuÃieia, qua nos Dei munere iuHi fumas,ÃgniÃcatur inPfalmo j y. ubi feriptunt tÃ: luÃicia tua funt montes Dei. Montes quip' peDeifaniüieiusfuntfdequibus Pfalmo 71.di' citur: Sufeipiant montes pacem populo tuo.
Et ilia ergo falus gratuita eft, de qua pfalina i.dicitur.Domini eü falus, er fuper populutn f«Hm bfrtediftto tua. Sicut ergo quod legiiur, l^ominieÃfalustnon ea falus inteÃigitur,qu4
b s Dominus
l^omittuffatuiu fà ; fed nbsp;nbsp;nbsp;hi ftlui fiunt, ^uai
ipfefaluosficit.
Sic cum legitur luüicia D ei, non ed iSâ intet iigendii,lt;jua Deiu iuRuc e^i,fed qua iuÃi homi' nes funt,quos gratia fuai'uiliÃcat.Indeenim fal' ui,undetufii:quoniam quod ait,no eà opuf fantt tnedico,fed male habêubm : expofuit confequett ter dicene, nouent uocare iHllo{,fed peccaföref. Hiec iuÃicia Dei,qua eiut fideles iuÃifunt, inte rim uiuentes ex fide,donee perÃiHaiuHicia per^ due antur adÃgt;eciem, ficutfalute perÃila, etiant ad ipÃuf corporis immortalitatem.
Idemepitt, adRom.t.c3p.
H^ec cà iuÃicia Dci, qua i» teÃamento uetcri lielata,in nouo reuelatur : qua ideo iuÃicia Dei diciiur,quà d impertiendo eamiuÃosÃcif.ficut Dominie^falus,quafaluosÃcit. Etbaceüfi' des, ex qua, zy in quam reuelatur, ex fideannun étantium, in fide obedientiumtqua fide ïefu Chri üi, id eÃ, quam nobis contulit Chriflus,credimus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
ex Deo nobis efjè,plenius^ futurum effe ,quod
tuÃeuiuimus,eyc.
Summa, iuÃificamur in folo ChriÃo, qui eÃ
iuÃicia uera perfidem,fine operibus,gratis. EÃ
enim donum Dei, nos eÃe iuÃos : er noflraiuÃi
ficatio efl à folo ChriÃo, quiutpote uerus Deus
homofifsÃificat impies.
' D.Am' /
D.Ambrofîus,
Juüicùm Dei uult cam c/Je^qua nos Deus ia ^^ficaf.quieiuÃicUeius dicitur, tiuitt promiffit [»i bite pr,t{lat.Htec reueldtur Euangelio, dum '^oiidtur fides homhtitper tjudm iuliificdtur,
D.Chryfoftomus, iuHitiam Dei inteüigit,qult;tm Deus nobis da guia Deus banc donat, zr donut exgrlt;t fuitd beneuolentid, nuUis ea confiât no fir it labo' fibutyobtinetur fide, y
Tlieopliylalt;flus in loan.cap.iö.
Spiritusfianâus arguit mundum^gui priudtut ffiiufticia,qui non credit in iuilum lefutn,, eunt propter iuHitiitm affumptus efl in cÅlis.
2maragdus in poftillafua.fuper ca.Ioä.itf. lufiicia difcipuloru Chriüuf erat, tjuod Domt
âââw.gKfijj uerum hominem cernebant, uerum Dfi (ilium ejje crediderunt : cr quern fibi â¢
«rpor4litfr ablatum nouerant.certo femper U'
I Worffolefcdnt. li^iciacteterorumfidelium,ii sfi^eorum qui D ominum in came non uiderunt,
1 nbsp;nbsp;^briftumtDeum z!quot; hominem «cr«m,corde er«
duw er diligunt.
Stapuleniîs in loan.cap.i S.
Spiritus fanäusarguet mundum deiudicia^ qititm perdidit: quia filius Dei, qui efi iudicia Dti, iufiicitt iufiiciu «eiernd, ab ipfis ai patreui
13
pitrtm dfcendit, necunquim dntpliut priefer»-tum eins in mundo,ut docelt;it,(tnt uipuri.
Idctnin i.cap.epift.adRom.
luflicid De« ChriÃus dominai eÃ,lt;juimZain gelio reueldtitr ex Ãde in fidem,dd falutem omtü fredenti-.id ell, ut ex eudngelij fide canfcc^uM' tur uititm aternam.
Occumenius i.Corinth.i.
Deui ejficit nos filios (uos per tejum ChriÃum, ijat ChriÃia ( inguit) fisélat eà nobis i Deo fi-pientid,iuÃici4,finaific{itio 4tq; reJemptio : id eÃ, qui fielt nos ftpientes, iufios,fiitilos er demptos.
Scbaftianus Munfterus ïn commentarifï Bibliorum, pfal.uo.
No« in»en(ntu{ homi!nem,eti4m prophetdm, cuiui prophetdtdfit natiuitM ante natiuitatem patris er matris fu£,nifiMefchi4m4uÃici4mno Ãram.
Idem in Mattharum hebraiemn.
Apud Euangeliflas firibitur abfolutè lefii, quodipfifiifalui ipfa, ficut er fipientia at^ iu fliciaipfi uocatur.Saluat enim nosdpeccatisno Ãris, iuÃificatnoSf erfipientiampraüatpar-uulis,
Summafummsru: Solus ChriÃuseà omnium feculorum, crfinäorumab exordio mundi ad finem
Ãnem uf(]ue,iuÃicia^ fanflifîcatio.
SoIm ChriüiM tà iuÃtK,mö ifija pfTHfnù per Ãdem lefu Christ in omnes cre-dentes.
Omnes[umiK peccatores,extra ChriÃum:at folnfiJepaÃi crfufdtati Chrülitomnesiuüifi-camwr.
Not Cf rto Ãatuere debemus, noÃram capita-lnt,rotunlt;iam er perÃäam iudiciam effe Cbri Ãum:cjui in hunc credit, non pudeÃet.
ludicia noÃra ChriÃus eÃ,quem Ãdeappre--hendimus-.irreprehenÃbilis eà lt;i lege,ideo lt;i non poteà accufari:donec in lüo haremus,JÃiri tuducimur,erd lege liberi fumus,
D. Martinus Luther, de nouit Ãmis uerbis Dauidis.
Df l?lt;(c ^ternitate regni N.eÃilt;efepe alias f-dem Efaiat mcmmit,utcap. st. Attenditeadme j populf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f me ci«« mei,ijuia à me exi^
bit lex,er indicium meumÃabit in lucem popU' lorum : propè eà iuüicia mea, er egreÃfa eà fallus mea, Etpaulo poÃtSalus mea in fempiter» num erit,cr iuÃieia mea non deficiet.
H« eÃÃilieet tBa æterna iuÃieia, de gua er Daniel cap.^, uaticinatur: Septuaginta hebdo-nades pracifefunt fuper populum tuum, uiue^ vint i
lùitt iuSicb ptrpetua,crungätur [än^in Ãtn^à rum.
Htec iuÃicid efl ipfe SleÃiäs,ut Uebrtei uehrts omnesinterpretanturCetuÃtataturlio 'm £Ãi£ diäoJuftiK meui er filuator meM.)Sed cumd' terndiuHiciaerfdlm nuttiiuÃt, nequebotni-fits duntaxdt, neque angelicie natuTit: nectjji eü hunc, cui hlt;ec dppelldtio tribuitur, ucrè eÃe er natura Deum: er tarnen eundem Dauidif ue rèfitium,erperfonam diÃinääab eo quideip^ fo loquitur,cum ait,Uieafaluf,iufliciamea.Ter' tiaperfona eÃ/piritm fan£iui,lt;iuahacuerb» ttocali concionatur de utroq; patre er fiUo-
Eodem modo er noui teÃamenti feriptura de ChriÃo loquttur, i. Corinth.i. lefiu Chriflut Ãdui eà nobts abeo fapientia,iuflicia,fant}iÃ' ratio er redemptio. Ita pulcbrè cum Efaia PaU' luf concinit, er uiciÃim eum Paulo E/aiac.
Item.luÃui dominator inter hommes- Hic Io ^uitur Dauid no depolitica iuÃieia, fed de alia teternaiuÃicta,quamadÃrt mundo MtÃias ,Ã-â tiuf Dei,cr ea nos libérât à peecato, morte, CT coram Deo iuÃos Ãcit.
Idem D,Martinus Lutherus.
Sapiui oilendifUitam hominis ChriÃianieolt filiere in his duobus:primum, utcredantpifÃbi fua peccata remitti çr condonari propter chri--Ãutit.
fide npprebendunlâ.deïitde, non mt-ifo fibi remiffa efje peccata, cr fc eÃe iuftot, fed ftinmftftttjâificari donato lfgt;iritu fanHo i rcli^ jDijs peccari,qu(e adhuc in carne noÃra h^renh Qbriili enitn iuflicia noÃra ea,qu£ nobis im itautÃmus fine peccato:fed non noÃra fed propter iuÃiciam ChriÃi. Cum igitur âfcdo 'm ChriHumÃbi ChriÃus coram pâtre coe ^'Ãilit umbraculum meutn,cr pottÃx metu, qui P*'o ttff mffrcedù. Ideo debemm nobis adeô iuÃi Cbhftt fide applicare,cr afjerere ac fi ef-ft^noÃra propria,cr illlt;t cofidere cr gloriari» «thereditate per ilium nobis parta çr donata.
Idem D.MartinusLutherus.
Omnej hominesfunt peceatores,fotiu De a« 'â iufiut, iuSlificans peccatorestid efl, libérant ^peccato eos qui funt ex fide in ChriHu Jefum: »0» imputons peccata ijt,quimDei mifericor-j diam confidunt.
I Si funt peccatorinme, in ChriÃonSfum peé l 'iltor.qtti nobis fitilits eà iuilicia: fedfum iuÃus, I ttiuÃificatus,per iuftum er iuÃificantcm Chri^ I ftuin: qui jdeo iuÃificons efl er dicitur, quid oi I pKcdtorfj pfrfinet, Cf peccatoribux miÃus efl, â cre.Htlt;(grtojce«tfrpfcf(itlt;ii«ftt)îcft,creorHW i 'tiftrMtKr.
Idem D.Martinus Luthcrus.
Ad Gal. Not uero certo Hntuerc clcbemu!,n(illflt;im ci i pitalem,rotuntiim, ZSquot; perfèélam lu/hciam ejfe Chriüü.quieft ut caput amp;nbsp;Ãns iuflichenoÃrt: qui in hune credit,non pudefiet.
In eod. luÃiciaenimnoflraChrâftus, quemÃdeap' ctp. prehendimus, irreprehenf bilücü : ideoà kge non poteà aceufari.
ChriRus fide apprehenfus, cr in corde h ibi^ tans, eli iufiieia Chrifiiana, propter quam DC' us nos reputat iuÃos,z^ donat uitain leternam.
iufiieia Chridliana efiea fcilicet,q«aChri' fius in nobis uiuit: Chriflus perfidem in nobis ui uens CSâ habitans,abolet legem, peccatum dam-' nat,mortem mortificat, ittnobisloquitur,ope-raturcrexercetomnesadliones.
Idem in Chrifiusfuaiufiieia nosornat. Quodfi Chri i iii-Si. fiianum intuearis,fieclu(a Chriili iufiuia e^puri tate,qualts in fefit, etiam cum eüÃnilfiimus: tum inuenies, non folum mundiciem nuthtm, fiei dtabolicam.
Ja Genef, Vera iufiificatio eÃ, quando certus fum per fidem,fernen bencdiiluhabitareinme,perqttoi me benedico. Nee dubilandtt eft,autfentienduin, benedtäionemiUamefifenihtfiautociofam. Semen enim Abraha; nonÃnit me effeinutdenttfei plenumÃuiltbus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
tuÃieitt /
Ã5
ïuRicid Dfj f, ipl'4 mifericordiit gratia t)eiiu(iificans,nobis coüata in Chrifto.
Idem D. Martinus Lutlieriis de diólo
Zachariac, cap.9.
Atlt;jHi«erfcofcocl«Ãi«,»fmoi«ffBiglt;tt/ï^nt poftilla Pm«iu/iiciitm,gua Dei« iuÃe iudicat,quam fc' ecclefiafti-uenm'DeiiuÃiciamuocitnt.Tiitc enintfi ad nos ct. ChriÃMueniret, quis aduentum eiui firret?
Qiuis fufcipere eum fuftineret,quado ne fanilifâ ftmi ^uidem pofjunt coram eo conÃftere ?uerfa (Ãent iHico omne gaudium, iucunditas,aniorc^ Quilts aduentus, inmetum cr tcrrorem maxi-
(^apropteriuflum hicChrilium pradicari iufticiam qua nos iuÃiÃcat, no iudicat:
^tidcmpoUereintelligas, quod gratia Germa^ quot;âceÃgnificantiÃime diceretur, Frumbkeit, id âftifolidaprob!tas,quod iit Ãcripturis iufliciafo-kt^ppellari.
yitricent enim iSam iuÃiciam,fcriptura iudi appellat.Sed cum Deus dicitur iu/luf,id e^i, bbdè probus,Ãcaccipcre conuentt,non quod i» F pto6(« exiÃatyfed quod probos nos efficiat.
Now qu£ Deo nbsp;nbsp;Chriflo feruatori nokro fcri
tribuit, omnia ad nosrefirendafunt,eo
j'^od «0» quid Deus in fe fit, fed quid nobis elfe {^ââ»tÃapradicet.
Vropterea
I
f4
Proptcrea prophete uerïgt;d Ãc dceipieti^ tîa fuut, Kex tuuf uenit ttbi iuflu'füd eff, uenit ut teiuflificetfold ju J gratia,perfeipfum: non igno rans, te neguaguam tumtum tffe: utcfiiuÃifice' ris, id non effe optts tuum, fed fuam grattant, fuum^; donum, ut it4 ex tpfo diintaxat iuÃictain confetjuaris.
Kocfenfu utiturhis uocabulis o'Paulus ad Rom.s.ubidtt, Chriflü propofttum propitiato' rium,ad oÃenÃonem iu/hciat, ere. ut ipfefit iU' ftus, er iuÃiÃcans. Qjsofcihcet Ãgnificauit, Chriüum folum eoram Deo iuflum, unuin^; ef-fê ^ui nos iuÃifieet,
ïtd er primo cap, tuÃieid Dei ht Euängelio reuelatur.id eÃprobittis Dei,qua nosdonattkoc rÃ,gratia er tnifericordia Dei, qua nosprobos effictt,htEuangeliopreedicatur. â
id quod uides ucl in hoc prophetic uaticinio^ quoChriÃus prÅdicatur, uenireiuÃus nobis, nempe ut nos iuÃos er probos reddai: nosq;per
ipfum,fide iuÃi er probt euadamus.
Hiec probe notes, ut ubicunq; in firiptura Ic'
geris Dei iuÃieia, iüud haudquaqua de fub^an
tiali interna eins iuÃieia inteÃtgas: quemad'
modum non PapiÃa tantum, fed multi etiam fan
âorum patru hallucinati funt ( terrefieres enint
ab ea)fedfcito,fcripturie idiotifmo idfignifica-
«
ff
fc effitfiM Dei in nosgratiam ite ntifericordiM perCbriÃum,lt;iU!tcor!tmipl'oiufli 4c[gt;robi rc^i putitmur.
Qttf ilt;/fo Dei iuRiciit Mt probitas uocaturi non nos, fed ipfe earn in nobis operatur,ex [«0 erg4 nosÃ,uore. cjuo paélo eti4m opus Dei, fopientiaDeijförtitudo Dei,uerbuni Dei, os Del dicitur: id quod ipfe in nobis turn agit, tunt lequùur.
Qtiod udmodü clarèteSi4tur Puulus Rom^ EUitngeli/, inquit, me huud pudeCuirfus eniin ^ei eà (nempe quie i« nobis efficux eÃ, oropC' tiitur)adfalutem omnicredenti. t^am iuÃicii Vgt;ei in eoreuelAtur.quemudmodumfcriptu eü, infius exÃde fu4 uiueti
HicuidesApo^olumloquideiuÃici4 Ãdei, quam eandem iu^icià Dei appeÃat, in Euunge-bo annunciatam. Siquidem Euangelion 4lind fion docet,qu4mhoc:Ciuicuq; crediderit,isgr4 tiamDei eÃaj]ecutus,iu{ius habetur cora Deo, (trfalute certc) potietur.
Ad hunc eundem modu dccipere debes quod, Pfalmo }i.dicitur,In iu^iieid tud libera me:nem-peut inlelligds, In iuÃieia tua, hoc eà ex gratia tud,ttudiuÃiÃcer,cr euadam pius,ltbera me. Idem D.Marrinus Lutherus in quin-tum Pfalmum.
c » VoCdlur
' Vocatur äutrm iuHicia Dei,er noHrâ,lt;]tiôiî iUiui gratii nobii donataÃf.ficut optK Dei, quod m nobii operatur/icutuerbum D£i,quod in nobis loquitur.Ãcut uirtutes Dei,quas in no' bis operittur,C!r multa alia,er
luüiciam Dft etiam tropo iatn diâo, eÃeiu-{iiciitm qua Dem iuÃtu e{i,ut eadem iuÃieia De us er nos iuHi Ãmus. Sicut eodem uerbo, Deus fà i it ut nos Ãmus quad ipfe eü, ut in ipfo fimus, er fuum eÃe noürum eÃeÃt.
Idem D. Mart. Lutherusin E/ä. cap.io.
Quöd quanquam omnia noÃra opera pottuta er iniuflaÃnt, tarnen Deus nosÃt feruaturus, propteralienam iufliciam, qult;ein ChrifloeÃ. fit autem noflra,per fidem.
Cap-ii. IniuÃieiaiudicabittenues. SicutitiEuagelio dicit: Sitientes iuÃieia faturabuntur. SiedeÃri' bitregnum CbriÃi,quodhabeat talem doÃri^ nam,qult;e alienam iuÃieiam doceat,qu£ iuÃieia confertur de ecelo qs qui iuÃieiam non habent, tenuibus,paupertbiis, qui urgenturpeccatis ejquot; mala confcientia,e2' habent opus remiÃione pec catorum.
Cap.z4. jufiiciaDei eÃ, quod nobis codonata funt pec cata, quadnundus,mors, infrrnus et Sathan Ãne noÃris uiribus fint coneulcata, er ea uiÃoriana ià fine noftro meritofit donata, Qisöd er chei Ãas
Ã7
O' ChfiÃiini'pereumiuHiÃcen' fur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
Alilt;iueürite{liu{licid,(jMmftt iuflicictmun H.ijUicnonex uobii pcndet:[edcontulit,acgra» tii ettm uobis donauit ii,qui creduit iUdin durabi ^ncÅli machindi». Sicproponuntnobispro^ phet^unicamiuflicidmChriÃi, inqua tutoÃ-icre poÃumuf.
Talis etùnt eà iu^icid credeittiunt, inÃnitie IbiJeiâ. fiiâgnitudinis O uirtutis : quid non e^l noÃfdy ÃdDei.ChriHui enim eiliuÃicid noilrd-,ficut Pdulus dicit.
Solas ChriHus noilrd lux,glorid,iuilicid oquot; Cap-4^ uitd.Solas Chriäas eil pr£co o ddtor iuilicii£j amp;nbsp;pr£ter hdnc iuilicidin nuÃd coramDeo Ud' let.
Solus Chriilus tud eil iuüitid.qui igitur in hoc Ibi«!®®' Ãhriilo fide no hieferintjtHi miuHi funt, oâ ddtn itdbuntur^tidinfi occidi fe pdtidntur, o' fanilif-
à pme in Ãfeciem uiudnt.}iuic uni ChriHo tribuen dd eilgtorid,ut iuÃtficet credentes in ipfum.
Cbriilidni nomen hdbent d Chriüo, o' uo- Capâ43* cdnturnamine ChriHi, nonfuo\ Qt^dre etidm Chriili iuilicid dliquidfunt, O'non fuis operi-bas,aut üudijs.
'E.'Mgelium ddmndt omnid humdttd Ãudid oâ Opera, o prxdicdt unius Chriili iuHieidnt.
c s TotUt
Totui CbrifttMifmui extm nos cH fio/ïtufjft iuÃicid Chri{ii,Qr tnifcricordu Dei.
Sotus ChrijtM noilra iuüicia eü corSDeo.
lï£c autem nofira efl iuÃieia, ^uod ChriÃut laborauit.
Huila iuüicia extra Chriüum.
QuiceiuidproduxerisadiuÃieiam tuantÃa biliendam,prêter Chriüum,etÃneChriÃo,hoc damnatugt;n,impium,et blafphemum eil.
DeusiuÃiis or faluans.luflaf,(iult;)daffcrtiuÃi ciamtfaluator, cjuodfaluans,donat remiÃionent peccatoru^cy gratiam,qua iuHiÃcemur, ey iu-{liÃcati Uberemur ab omntb. malis,^ it a falue-miir. Jl£c ttuUus alita Deia, nulla alia religio, nuUut cultiu,ey opus nuHum poteü.
Euangelium eà uerbum iuÃicitc, quad affert iuÃieiam zy remiÃionem peccatoratm.
In Domino habeo iuÃieiam, erÃrtitudine. fides in ChriÃum,eÃnoÃraiuilicia. (eÃ. Gloria iu{lificationii,lbli(a mifericordia Des II. nbsp;nbsp;luflicia Deinon eà temporalis,aut corpora-
lis, fed £terna. sicut in Pfal. eÃ-.tuÃieia eiia ma-netinfeculumfeculi.
luilicia 'm uerbo promiÃa,eil aterna.
Soli ChriüianifuntiuÃi, nonquia ipÃopC' rantur,fedquiaalterius opera apprehendunt, nempc paÃionetn Chriüi,
Omnes
Qmnes erriint,c}ui extra Chriüutn iu^ificti' lE.Ct.fi~ ttolunt. Fundamentum totius ecdefig, Chri ftutiuÃificans impiof, liiÃicianoClra,extranoseftin Chriflo, CbriÃut à nobis habet peccata,nos ab ipfo iit
Viciant habemus.
tuÃida eCl noticia rgt;ei, ut cor tantum nita' fxi'i« noticia Chrifli crucifixi.
lullicia nihil aliud ell,quà m noticia ChriÃi. ^ââ(dltÃdes, qua apprehenditur ChriÃtu in cor lt;ifgt; quid dederit fe uidimam pro nobis cr pec-noflris.
Solum hociuÃiÃcattÃlff Chridum, ^lidCbriÃuf Ãtferuui Dei, qui portât iniqui» f'iic!noÃrof. FiomeCbriÃieft,quo.dptfalua qui gratis iuflificet et donet nobis Opera fua. iuÃi funt omnes qui [unt in ecclefiathoc eCl, qui crcdunt in ChriÃum crucifixum.
j iuÃiciacoramDeaeÃ,nohocuelilludjà cere Ibidem. wtpati,Ãd iÃHminariperSpiritum[dnäum,et «S'iofcere atq^ fcire,quod lefus ChriÃuspt falua tor naÃer, qui fua morte nos à morte etpeccatis fdemerit.
^£ctuÃiciainuerbo offcrtur,etfolafide acci
I t^itur,qu£ fides aÃentitur uerbo, et credit fe iu~ , ÃumeffemorteetmeritoChriÃi. H« i«Sici({ Ibidetu I tÃtesinuiÃbilis,qua nonfentimuSifcdcredimus.
c 4 AÃiteÃ.-
Ibid. AjfueÃciendut igitur unimuf e^^utfciätÃS iuüicùm exträfe in ChriRo eÃepa/ltant. Qua modoenimaliäs iniudicio Del con/iüerepote' rtt,cum nunquätn non pcccemiutsi peccdki igi turmordet te confcientiä,hic firmä debet eà fe fides,cr per ChriÃum fuperare peccatum,^}â dicere: Q^äiiquitm ego peccdui, tarnen fumiU' fltK,quia habeo lucemjpfum Dontin!(:qttia hu-beo Chriflunt,nulliui peccatireum.
Q^odaut tuUicia Chriilitua fit,haies teÃi-monia grauiÃima.prhno ipfuin uerbu Dei,quod dielt,Chrtfimn pro temortuum. Deinde haies baptijmuin. fuinus eniin baptizatiin mortem e^ iuf, quam pro nobis fubijt. Habes etiamfacra-mentît altaris, in quo claris uerbis cy externa à gno confirmât, fuü corpiii pro te traditum, pro tefüfuin fanguinemfuum effi:,e:yc.
i.Pi.6z. luÃiciaeilremiÃio peccatorumicriHamiu-
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{iiciam,ficut zy falutem attuUt ChriÃus, quizy
tandem fuos libérât à morte.
{JoRra iuÃieia uerè eà polluta. Habemus :gi.
tur aliam extra nos in Chriko, qua fanili ziriu-
üifumuf: Philip.3»
Idem D.Martinus Luthenis in fermo-
neloan.^.
Siquidem cum in ChriÃum credo,tu demum
uerè carne eins uefcor gt;nbsp;ziJâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eins bibo, 1
in eo I
I Ht to mäH(o, er j« phcentam cum to cott ^fco.QuidautemeÃin ChriÃo manere, cr U' Hum tibiim cum eo eÃe â iJthtl aliud,cjuà m quod omnia eim bona habeo,qu£ ipfe poÃideiteiuf iit !iiciam,fapientiam,uitam,cr omnegenu^ uirtit ium:hlt;ec mea funt, hiÃe ego uti poÃum, non fe^ OM ac priuatis bonif.
Mem D.Marrinus Luther in fermonedi-uoriim Petri amp;nbsp;Pauli.
At g««i« chriÃum arripio, zs- in eum me pfum lt;edifico,Ãmul etiam iuÃieiam cim zr boni latftn er quicquid habet apprehendo : hoc me (orlt;tm ipfo conmendat ,ne pudoripateam.^i in caufa efi, ut non pudefiamf quia in iuÃb cia Dei,quie Deui ipà eÃ,£dificatui fum, quant ttijeere non potefl,alioqui ÃipÃm reijeeret.
D. loannes Bugenhagius Pomera.. nus,ecclâ¬fiæVitebergenfisPa..
rochus,m prophetam Hie-remiam.
Prbrf fides eÃ, quod baptizati in Chrifium, lt;Ari5ium inducruMt,credentes fe iuflificari per folum Chrifium, iufiiciam noftram : fe faluari perfolum Chrifium, faluatorènefirum. Ab hac Ãdedeficiunt, credentes fe iuflificari ac faluari »on perfolum ChriftuÃed per opera zr mérita c f fua.
** fuJ,per uqtäjolfleruMtiMjCr rdigionef.
Eujngelium pr^edicatnobisfolum Cbriüuitl filiit Dci,pro nobis mortuü ad iuÃidä amp;nbsp;fdiitÃ: ^uifola fide apprehenditi{r,adhocHtfiainus fi' lij Dei.liberiipeccatis er morte aterna.
TotafacrafcripturapriedicathocE.uttngeliii äe Deopijuid folaDei mifericordia faluamur. Hxcautem mifiricordia D« eff ChriÃui,(fuino iisefi pr^dicatus fiatim à lapCu hominis,perhoc Dei Euangelium: Semen mulieris conteret caput ferpitis. Ethic ChriÃns,quieà iuÃicianoÃri, fola Ãde apprehenditur,er fit noüer. nobis na^ tus,nobis datus. Efa. 5. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Chriftianus eÃ,qui credit in ChriÃum,fideap prehendit er fitfeipit Chrijlu. Qhriftus autem fi de apprehenfiu,eji nobis iuAicia,^^ certa falus, luiliciaDeie{l,quaDeus fotus iuüus eft,amp; iuÃificat impiumper fidem Chrifiùerhac Dei iufticia,fiucgratuitaiuftificatio,nihil aliudeÃ, quà m gratia er mifericordia erga impios er im meritos peccatores,
lefus qui eü Chrifius,fiueHleÃias ille in lege tSâ prophetis promiffusinon folumhomo, fed etiam Deus ,filius Dei uiui, eà mediator Dei cr hominum, iufiicia noÃra, eruita aterna. qui hoc credunt ,funt iullificati,funt iufii, fiHf Dei,erhabcnt uitam teternam.
gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Prade-^
4î
Pr^deiïindtio Dei apnd ChriHtMos, ^Udfe quot;êiofcunt priedciîmatos ad uitam leterna, nthil *lgt;ud eü,qu^m Euangeliu crédit», Quâdo crc' ^oin Chriftu,quà d folui Chriiiui eüniihi iuHi (ilt;t coram Deo,cr tiitlt;t teterna,quemadmodü mi ^ituangeliu prtedicat promittit:tuc habeo ut (lt;»» aternam, fcio certà me præde/îmatutn 4 ^fo j« Chri^{o,ad uitam a:ternam.
Nos confitemurcr docemue fana doéirinain ^«âtn^elif Domini naftriIefuChriili,quodfoluf filiicf Deipro nobis in mortem tradi,-iuflicia noÃra: id eà -, remiÃio peccatoru folw, çr uita lt;eterna omni credcnti, ChriÃuf Ãliui Dei,eà unica faluf,i»Ãi(ia m uita aterna.
Jefus ChriÃus,fide4 nobts apprchenfui,eà no-iuflicia 0-uita ceterna.
^olufide iuflificamur.
Sola in ChriÃum Ãde iuÃificamur cora Deo, Perfolum ChriÃu,quem fola Ãde apprehen» Biotin,iufliÃcamur coram Deo,
Pfffolum ChriHum habemui remiÃione pec» ^^ic)rum,zxÃmut filà Dei.
nihil aliud eÃ, quam folui ChriÃue, quèfo fiâicfufcipimtK,eà iuÃicia noÃra coram Deo: ffopterbunc nobis remittuntur peccata, zSquot; do ^aturnobii uitaieterna,
Qa«
44quot;
QutdeÃde (!icimu^,d!cimuiile Domino hO' Ãro lefu Chiriflo:quifideapiirehenfiu,cft iufli» tia noflra.
Verafidet,guam prlt;edicat euangelium Chrt fii, eR fides in Chriflum,Ãue fides quie fufcipit npprehendit Chriflum,iufliciamnofiram, er ni tam teternam. Non enim potefl apprehendi Chri flut,nifi fola fide.
Solui ergo Chrifiut filiut Dei, pro nobisuiHi mafidus, quifola fide apprehenditur i nobis, efi luÃtcia noflra, benedidio,fitlus O' uita ater' aa.nobisipatre ad hoc datas.
Solus lefius Chriflus, qui fola fide appreheu' ditur,eft iuÃieia noftra.
S ola fide in Chriftu nos iufiificari cor a Deo, nihil aliud eü, quimfolo Chrido, er prrfolum ChriÃumfide apprehenfiunt, nos habere remifi fionem peccatorum, noseÃefiliosDeiad imagi nemDeit iniuiliciaer fanditate ueritatis,nos habere ait am aternam.
Qtiihocnegant,negant ChriÃum.
Qiiihocdamnant,damnà t ChriÃit, Nempe
Solas Chriflus eà iuflicia noflra.
Ferfolum Chriflam, er propterfiolunt Chri' ilunt,quiefliudicianoflra,quemfolafidefufei' pimus,fiueapprehendimas,nos damnatipeccU'
toresaccipimas remiÃionepeccatoru, er citant
atertsani. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chri- /
45 *
Cbnïli« i« Ãde noilrä eü uitii teternä, Ãcit ' fittnomni()otentcm, iuüificantem, (aluantettit ixtpetrantem d Dfo omnia,omnia ffficientem â¢iammdxiWi«, clitunmaiorA qu4m Chrtüuf tit fuper tfrrlt;tm .loon. 14*
Pidesi« ChriÃum,c]ute folum Chriflum crt-dit er confidit effe iuÃiciam fud, eà Dei uirtiUt «Wd er ejÃcdx, quit per charitatem operatur loiid Opera,ut Paului ait Gal. j. Sicut artiftx O' FfrdtHr per inÃrumenlum, quod Ãne artifice tiiortuareieÃ,e^inelficax.
Idem dodor loannçs Bugenha* giusPomeranus in prophegt; tarn lonam.
Soll« ChriÃui eü iuüicia noQra corä Deot er «obij uita eternafi nwdo credimm in ipfutu»
Sola fide iuÃificamur.
Sola fide in Chriilutn iuHificamurcora Deo.
Quoddicimus de folafide,dicimufdefolo Cbn/to: quodfolui ChriÃtu eà iuÃieia noi?rlt;lt; (praniDeOfCr uitaietcrna.
ebriftt« foluf,fiola fide apprehenfut,eà noii« wflicid coram Deoikunc ChriÃüofiirt nobit p||ttrmEHangflio:(}Mfm non poÃumui Ãifcipe~
fiat noÃer,nififola fide. Tantum folafide ââ PprtbcnditMr à nobis, er fit noÃer, filiut Dei
l noÃer lefus ChnÃus.Hodtn enimre-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cipiendi
4lt;f
dpienäi Chriftiefl, quum in eumcredituri Fide ergo in/iti 'm Chriflo, im adoptionis confequi-inur,ut fimuf filij Den
lo.i. dicit modti fufcipiedrchri/li,fold Ãde, Ioan. Ã. Sic Dem dilexit mundunii loan,7. Fide accipitur Spiritu/Jdndlm.
Ioan,14. Siquisdiligit me, (ue^lrii,
'' Ephe,3, Chriflm perfidë mhabitatin cordib.
quot;Vinculütquofe nobis unit ChriHm, eflÃdegt;t donee in eum credamm, extra eit fumm, et ab eo diuiÃmihtl ineà nobis redlitudmisÃne Chriflo.
Totafacraferipturaprédicat nobis, folutn ChriÃum e/fe iuÃieiam noÃrainji credimm in eum,
Habes quid doceamm,ctidicimut,folai»Chri fium fide nos iuÃificari coram Deo: uidelicet ni hil aliud, quam quod docet tota facra Spiritufi fandi feriptura, quod folm ChriÃus filius Dei, pro nobis, patri uiÃimaÃÃm,eà iuÃieia nofira coram Deo, nobis uita ieterna,fîmodà credi- ' mtisinipfum.
Chrifimfolafide,eynoaliareà nobis appre henfm,eà iuÃieia noÃra,
Eà magna Deigratia'm ChriÃo, er lt;e!ernadi leÃio erga nos,nobis in Euangelio ChriÃipatC' ÃÃa : uidelicet, quodfolm ChriÃm eà coram Deo iuÃieia i er nobis propter peccata dam^ natie
Mà uita gtenUtà credimui m eunt^ Tetafacrafcriptura Spiritulfanili .
tur de Chrii}o,guöd folui Chriqui eü iuüiciä-.crfaluinoüra.
Non Kcet ttobis aliter findicare] Uuattgcliüi qwim Apofloli prtedicauerunt,de Chriflo Domi tgt;o:^uód folut Chriflut eiHuHicianoHraeoraiti Dfo, nec eü m alio c/uo^uam faluf. Ncc enim a-^iud nomen cUfub calo datum inter homine!^ in ^uo oporteat nos faluos fieri. A(f.4.
Per/firitufanéum pncdicaueruut Apofloli^ tS'adhucueri at^;pif prlt;tdicatores nihil aliud pttedicantiijuà m Euangeliît Chrifti, de iufliciat â¢jut cH per fidë lefu ChriÃhqua fide apprchen--^ â¢itwiM Chriilum iu^iciam nollram.
Chri{liif,quë offert nobis pater in Euangelio^ « eterna diledioneerga nos, non potefl aliter fufcipi it nobis, ut fiat nofier, nifi/ola fide, per ^Uamfidem habitat Chrifiusin cordib. nofiris, Ã' b ec fides Chrifiicperatur per diledionemt Fides Euangelij efl,ciult;t creh,folu Chrifiunt Ãlium DeijÃduin pro peccatis noflris uidimäj fffe iuÃiciant noflram coram Deo.
Fides efl, gua guis firmiter credit, er certô fitt hiit,,ppter Chrifiitfibiremiffae/Jepeceata,ff^ foÃeffiirum uitäieternam propter ChriHum.
Fides efi,gua firtnitcT (redimuSfÃr certô Ha-tKimsis^
tulmut nobis remijjit eÃe peccata, nos^poÃeÃu' ros uttà æternam propter ChriÃum.
Â¥tdes ChriÃidna eâ, qua credtmus, sc certo fidtuimits, nos habere retniÃionem peccatóru, CT leternam propter ChriÃum.
Hitte notum euadit, quodfolus ChriÃtu eà iuflicianoÃra tttfùndamentOfOropera noÃrd funtfruilus iuüici£ Chriüi,
Solus Deus nos iu{lificat,fola iÃs fide, qute m fùndamento Chrtdlunt poÃidet, poÃea per charitatem efficax eÃ.H^c enim fides uiua, pS' rit bond opera,
luflteid DeiitnputdturÃDeo nobis,ut Abrd ' h£,per fidem in ChriHum finitDei,pro nobis uidlima fidum. Ergo Chridus crucifixus,eft no ftrd iudicia coram Deo,zj'fiiludtor notier.
Sold fide in Chrtftum nos coram Deo iuHifi-cari, tota facra firiptura dpprobat,
Euangelium pradicat iuRiciam Dei in folo ChriRopro nobis crucifixo,quam iufliciam ne^ nbsp;nbsp;I
tno poteR intelligere, nifi ex Euangelio per fiiri turn ChriRi. math, lu
Solus Chriftus filius Dei pro nobisuiRimd fiedusteR iuRicia noRracora Deo: C^uicredide rit,zy baptizatus fiterit,faluus erit.
Sola] Rde in CbriRum iuRificumur à Deo,a-
npud Deunt,
Solut
4?
Solui Chrillui,iïïud benediâum fernen 4 Deo promi/fum â , efi tufticiu noÃra coram Deo, per f^wmiujiiÃcutnur ey faluamur.
EuMgclium eà do firma de iuÃicia Dei^qut fft ChriÃtM perÃdem m nobis-
iuÃicta Df i dicitur iton fola iOa, quaipfe iu-Hiis eüÃed etiam iÃa,quam dat homini, cum iu-üilicat impium.luÃificatur autem impius perÃ~ d(m,qu£ per dilcflionem operatur^
fides in Chrtflum eà iuÃicia Dei,propter
; ChriÃum Ãde fufceptum.
Vera Ãdes eà fiducia âm ChriÃum filium Dei pro «obw paÃam.cr hiec fides, quia in nobis ChriÃum poÃidet,iuÃiciam noÃram, ea iuÃiû camur coram Deo per Ãriritum fanflum, ey pa cem hahemus erga Deu)a,cr adoramus tnu9 (amus patrem in nomine ChriÃi-
Solus ChriÃus pro nobis crucifixus, eà tu-Ãida noÃra coram Deo,noÃra fatas zT uita alterna,et no Opera noÃraiid eÃ,quod Deus remit tit nobis peccata noÃra, ey imputât nobis fiià in Hiciam propter ChriÃu,quem fide fufcep'mius,
Soll« ChriÃus pro nobis incarnatus zr glori fedet ad dexträ Dei patris,zr inter-tedit pro nobis,eà tufticw noÃra,noÃer media-tor er reconciliator ,falus noÃra, fiue faluator tpui patrem.
4 Ueta
Ide doctor lohan.Bugcnhagius Pome-ranus in cpiftolam Pauli ad Ro.
Vf rel iuflicia ell, per fdttm fijem in Chrië. D ei iufiicia ell, quec per Deum in nos uenit, non qult;t Dem iuflm eft.
Sela iufticia per Chriftutn. Chriftm iseft,per quern ÃDeo in nos uenit omnis iufticia.
Otnnes patreslanili iuftificatifunt 4 conii to mundo,quiafcilicet credebant in Chriftuin uenturum ^qui dilellm erat patri : qucmadmo' dum hodie omnes iuftifieantur,credètcs in Chri ftum iam exhibitum mundo.
Vnde eft^ratiafA' Dro. Per queiPer Chrb-ftum. Qÿtbm cont'mgitl Credentibus,ftne per' fonarum re/pedu. Per quidl Per fanguinem Ie fu Chrifli. (iuareiVtfcilieetficreuelareturiufti da Dei, cr noftra iniuflicia:cr noHra omnia da nentur,maneatq; folus ChriHiu noftra iufticia.
Solus Chriftused mediator inter eH Dey he mines, fine hoc Chrifto non eris Deo acceptus: hie eft reconciliator, fatisÃdor cr redemptor, Crquidem nofter,fi credimits in iOum.
Vt ipfe fitiuflus. Pd enim ipfefins iufticin uerlt;e, tmo ipftÃima iufticia: ipfefolusiudus e-rat, cum omnes efjemus damnati. Ex hoc fi' quidem finte omnes haurhnus iufliciam.
is eft iuftus, qui credit iuftificanii Deo. Si'
cut Abra- '
y»
Algt;rahMn,qui firit homo peccator ut not, çf iujitficatui e^: nongiiia non peccauerit aut fitiiÃccrit pro pcccdtif, fed quod credi* promittenti Deo.
Non fx nobii,fed ex Dfo iuÃi fumât.
Abraham luÃificatuf eà propterfdêi« Dfi promiÃionem.
Euangelium aperit nobû ueram iufiieiam^ qua nos Deal iuÃtficat.
luÃiciauera per foluin ChriÃum peccatori' tWitDfo exhtbetur.
SpirituÃänäusdat teÃimonium ffirituinou Ãro,quöd non Ãt alia'iuÃicia, quapacem habet fonÃientia, quà m fidei, ubi fentimut er credi-fnus peccatorum remiÃionem per ChriÃum^ hl» confeientia exultât, er in conÃicÃu Dei, ntulta fecuritate carmen triumphale canit, hoc Ãilicet : ChriÃus eü mea iuÃieia, mea Ãrtitu-io, deleuit chirOgraphà peccati, uicit fatanant principem inÃrorum,erci
luÃiÃcati habent remiÃion? peccatoru p fidê.
Sine ChriÃo mediatore,nthil nobis donaiuri Bfo
htllicia Dei eà iuÃieia fidei,qua folat Dews tws 03« corde credit, iuÃificatur.
Idem 1. Corinth.!.
ferÃÃi funtiUi CbriÃiani in hacuit4,qui h^c
4 3 (rt4
tria itaintelligunt,ut coram Deo cotrafatanan fedefindere uerbo Dei do£li poÃint.-Pnmim, humanos iufliciM effe nihtl: Secundum, Chrifîum tjje iuütciam noilram, çj- fa()ientiam:Teriium, quod non ignorant fe banc cognitiotiè ncnJunt fatis cognofcere,fed multo adhuc maioré reflare.
Perftilio ChrilHanorum eü in perfiila cogm done Chriüi.Htec autem eil,ut cognofcaniiii,0' mnemnodram iuiliciam cffe Hercora,/ola fide autem in Cbriüum not iuiliÃcari. Hune enimfi Hum nobif à Deo,ut Ãt noÃra iuäicta, fapiètiOt fandiÃcatio,redemptio,crc,
Idcnn. Corinth.».
ebriÃuiÃüut eânobffà Deo iuÃieia, id eÃ, Ut qui in nobis peccatores fumiu,in ipfo per ipfum iuÃi fimus, non imputato propter ipfum nobis peccato.
Quid queefo liberaarbitrio relioqu!tur,aut conatni noÃro er uiribus bumanis, adfalutem: ubi omnia,er principiu er mediü er confumma tio noÃree falutif, CbriÃo,no nobis tribuunturf
Idem in epift. Pauli ad Calatas.
N«nc lex Ã)irituiuitte,id eÃ,ipfe Ãgt;irituÃatt' üut me trahit,ut uelim qua lex exigit,ut iam Ic' gi in me nihil fit negotq : poÃqua legis fententiä abflulit mihi Cbrtflus,qui eà uita et tuÃieia mea^ luÃtcia DeieÃ,quaDeMuere iuÃiÃcat cre-dentes
ft
icntefin Chri[lum,qui folutcr gratis dimit-lit ptccata,
Verittn iujïiciant,lt;eternambenediélionë uitM,nemo nifi per fidè m ChriÃit colecfuttur.
Chriflus fiéfus efl malediiluin pro nobis, peccittum,ut nos fieremus iuflicii ZT benediHia DeiperChriftumzalioijui manfllfemus i» noflrlt;t nulediflione zf ittiuflicii per Adam, zx nutht . opera nos liberaflcnt. Not» c/i ergo iuflicitt ex operibiM,fed ex fide in Chriflum.
Uosreltncjuimus externas iufliciM,lt;tgnofcegt;t les urn iuflictitm Dei per Chriflum.
Vt fis tn Chriflo,ree]umtur una fides, ^Ute peraturper dileâtonem, hic fuam oflendit cflicit cilimdJ efi, fiatri flue proximo [eruit.
Perfidem ingredtmurad Deumtpercharita lent lUa fides egreditur, zf' effiimdit fe tn proxi-num. Et uel hinc uide,gute fint bona opera,nent pt iju£ ex fide per charitatem in proximufiut.
H/c eil gloria mea,c^ iuSlicia mea,^uôd crc io ZT predico Chriflum crucifixum.
Idem adEplicf.i.
teXy^uia Dei erat,abrogari non potuit, nifi t ti in «tern« fatisfieret: cui ejuia fatisfieri per nos â¢Â»on potuit, neceffi erat iüu legifubdi, Zf legent inplere.tjui tegi nihil debuit.
I nbsp;nbsp;Hie eji Chriflus lefts, ^«i per [anguinem cru ui
d à cis
r4
ciî fiât ftbi itnu corpus gcntes lUii£os,noÃrii fanälficatio, iuflicia fatiiãlio : cui fide adh£rct3cum co unü efl, cr habet quic^uid ipfe habet,
J Satiffiâio crgo Chrifli nsea cÃ, itaut tex me iî non dà nare poÃir:et peccatu in carne mea reli quHeÃtmihi ,pptcr fidè in Chrtftû no imputetnr.
Itaq^ iam fÃirituf ChrtÃi in credètib.hoc agit, ut ex corde diligatur Dem et proximuaid ^uod lex requirebatquidem.fed dare no potuit.Literi enim er at,no Ãptritue, 1« quib. aut no eà JÃiritM chrifli, hiftultèglorià tur dclcgisabrogatione.
Idem ad Philip.
In re falutis non pofjumus incipere bonu,nifl Deus det.ipfe enim cfl alpha or pgt;'incipi!! amp;nbsp;finit omnium. Primum oputDei in nobit eft ft' des. to.6. Deinde charitot, (/uaeft fidei fl-udus.
Confeientia in tentationc corà Deo conflfte' re non poterit, priehorrcndo Deiiudicio,ijuiit peccatores fumus, ey ipflflimu pcccalit,nift crc' damuf Chriftum fidu nobis à Deo fapientia, iu fticiam ,fandiftcdtioncm cf 'redemptionem. t. Corinth, a. Hoc efl Chriüianoru gaudiu, ^ai in fe defcendcntes,nihil inueniut nifl damnatio' ttem.aâqui pro nobis tradidit unigenitu,qiio' tnodo non cum iUo nobis omnia donauitâRom,?,
Si queefterit p opera iuflificarifta Chriflattua iaÃieiet
iuHicù no ffl.Hoe ergo eft ChriftU itinegitre^ A^nofce ergo, [olum Chridum effe iuHiciiin tUttm,crniediälorem tuutn,crte dileâit in dile fioÃlio Dei. QuienimextemamiuftieM m4-^»ifiduntiChriHumignorant. ' Idem ad GolofT.
ÃJe putes 0{gt;iM e/Je alia iuiliciu extra ChriftS: CK(B Chriilum babes,uerè De«m habes,corpor4 litfr,tterè.Irt Chriüo habemus grattant De/. Q»(i ergo nos liberabit ab hac infÅlici cofcien tiMiÃÃolus ChriftuifSicredif inChriftu,iu{li' tia ChriRi tua efttcr protinus peccatu tuit nihH fft,creuanefcità prlt;efentiahuius Ãdeiut Ãtmuf.
Sic aboletur confcientia; no{ir£ fcriptura, »ti credit Chriftum eÃe tuam iulliciain,crc.
Idem ad ThefTalonicen.
Noflrlt;/ iuüicia «erè eü poiluta, damna' h/r.Hitfccmi« igitur aliam extra nos,in Chrifto, ^ua fanéli zy iuüi Ãumm.
D. Georgius Maior,tlieologix pro.-feflâor in Academia Vitebergenfi.
Manet fiindamentunt firmant er folidum, In annoti-efwin contra infirorum portas, Chriftum fo» tionib.epi-lumeffe iufticiam noftram: er Deum propter iÃum mediatorem, placatorem er pontificem amp;nbsp;phi-noftrum,noftri-mifereri,er nos diligere,exaudi lîppéfes, amp;c re,recipcre erfaluare. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in Pfal .â71.
d 4 Solua
Solus Chriflui eH utra iufliciu ncftm, sfuind» Uerfus iram Dci er malediäum Icgu tegimur.
Vna (ft omnium prophetarum er A poHolo' rum uox, non effealiam luiiiciam^ejuà mitilolo -ebrifto crticiftxo er rr^ufciMo.
luüicia qud in conjpeélu Dei iuftilîctimur,(ft iuüiciaC(i,qudm pater dat fuoatq^Dauidisfi* lio,er quam iuHieiam filtus communieatcreden tibui.Etcaufahuiut iufticite c{i,jolagratuiia mi fericordid Dei propterfilium promfta, qui tra-düus eil propter peccatd noilra, er rejurrexit propter luüiciam noRram: Rom.4.
RtuUa iuil'cia eü in terris,quam ea quaÃlius ipatre accepit, er qult;e eft Dfi pdfr« : quam er filius ex calo 4 patre attuUt in terrain : quà fua obedientia,boc eft,paftione er mortepremeruit nobis,er in fe credentibus communicat.
Per Chriüum fernen benedtdiü iiheratifumus 4 peccato,morte itterna, er maledtäionelegis, potentid fataii£ : per ip/um etiam donata eil benedidlio,fci[icct remiÃio peccatorum, reion-filiatio, donatio Spiritujfanili, iuütcia er eeterna.
Credentes er ampleâentes Chriflu,funtfan' âi er irreprehenftbites,non fua,fed aliéna, nein pe ChriHi fanilitate esquot; iufticia, qu£ propter ft' hum eis imputatur, er donatur 4 Deo patre.
forma
y?
FORMA DOCENDI ARTl-culum iuftificauonis.
Primo /à élâ f fl rcdcmpfjo, cr reconcih\itio gt;nbsp;pfrfangumem fiüj Dei,lt;]ii£ i Dfo parrc irnpe-tfut nobis rcmiÃionetn,cr condonattonem poc-^ntorum. ,
j Deinde per uocem Euängcli/eä reconciliii- j. ' tioper cbriüumfidlt;i,nobis annüciatur, z^pec
MorumrentÃiooffcrtur:
Credentes igitur Euattgeliojcopuhnturrur fntclt;tpiti {uo Deo,accepta retniÃione peccato-fion,perÃdent propter Chriüitnt, fiant filij baredes Dei: ac ita per C hriliumfttreftaura tio,ut cjui antea corrupta zT amiffa erant, rur-[usre^ituantur zy donentur.
Circumfert Paulus in [uo peäore alia iufli-tiitm,lt;jua nititur,ncKpe Chriifu:propierquent , pbiremttli peccata, fe recipi à Dfo credit.Sicu tiait.ChriüusfiiÃus e^l nobis fapientia à Deo, îii{licia,fanâtficatîo zx redeinptio,zr Câ
Sic Daniel propheta,uir fincliÃimuf,non ha bet fuam iuiliciam, fed altai» habet, nempe Dei indicia,iti conÃieilw.propter guam fe acceptant ( Dcojfj- fuas preces exaudiri ftatuit, nempe pro I pierDoinmumlefuin Chriilnm. Confùgitai i Olifericordiam Dei,zr creditfe nuUà aliam ha^ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d f here
here iuüiciam quint gr^tuitammifericordiM propter Chriilum Dominum.
luüicia Dei non eil qua Deut iujiut eSltfed eflremiÃio peccatorum,miferieordia, cr âC' ceptati0grlt;(luita,donutapropterfolititt Chri' flum.
HxciuÃiciii non eà in nobis, aut in noHris ftiribut : fed extra nos, cr in Deo : nbsp;nbsp;bane De'
gt; Ãne aliquo noÃro mérita offert nobis: in qua non nos Deo aliquid praHamus, fed quam ipfenobis donat grutuito, or cxfola mifericordia propter filium mediatoreni sy port tificem noHrum, quod nos propter ipfum iU' Ãos reputat, donatspiritum fanilum, quino' ttamcr lOternam uitam hie in hac uita in nobis hichoat, perficiendam, ubi corputpeccatiffe' rit abolitum, cr in corpus incorruptibile tranf-Ãrmatum, in altera uita.
Hac eà DeiiuHicia, cr eà iuÃieia ex mifc' ricordiai Deo promijfa,quæ in Eufngelioreue latur, nobis gratis offertur, çr conffÃit in fi» de.
luÃtcia Dei, eà mifericordia Dei, quapeC' cat a propterfilium gratis rcmittuntur, çy doM turuitaaterna.
iufiificari efl abfolui à peccatis, cr pronuU' ciari iuflum cr hlt;eredcm Dei gratis, propter nbsp;nbsp;,
Cbriüum
f9
ChriHum meJûforem : lt;]ult;e alfotutio fidc re-⢠cipiiur , quam poUea uitte nouitof fequi de^ iet.
1'jfli f«m«lt; in conÃgt;e{{ur)ei, nbsp;nbsp;nbsp;ipeccatif
1 «bfoluti ,non noflrrf iuÃicia, quam in hoc cor« I porcpfcfdti coram Deo nullam habemut : neq; iuÃiciale^is,quiemhac uitafempcreüimper' fèiüa : fed aliéna, nempeiuüicia Dei,nonim' futantis nobis peccata propter mentum Ckri' (ligt; eaq; nobis donatur propter Chrilium, fi-. ieapprehendendae{l,cum hicc iu^iciafit pro-; iHijJii ,Vbienim promiÃio e/i, ibi fideopm cfi, jKf promiÃionem apprehendat.
Quid eft iuflfcia Dei;â
Dft. fiue fidei, feu Euangelij, fine cccleftis iuflicii, qua homines coram Deo iuftificantur, tH ipft mifericordia Dei : quod Dew propter iefum Chriüum filium fuum,pontificem eSâ i)t' tereeÃorem noflrum , propter iUiut obe-iientiam çy meritum, uidelicet propter hunc ^omiiium crucifixum cr refufeitatum, nobis fi' i df e«m ampleâentibus,no imputât pcccata, fed imputât iuÃieiam, donat Spiritum fanilum ©⢠Uttam aternam, (S' hoc quidem gratis :
I propter illius, non noflrum aliquod raerifwn, ftueopus.
luRteiit
ïu^icid iuüilïcans confiât fob fidejJprebctt icnte ChriHum.
Qjti credit fe redemptum ftnguine filij Oei» is bic fide inHificatur cy faluatur.
iufiicia legis eA ex fà âo er opere, lufiicia Dei cA ex fide et fiducie in Chrifiunt. â
ChriAùna creoram Deo iuAificdns iufii-eii eA cj,gux folum Chrifium findamentum amp;nbsp;obieAum, in (^uem folum, ut icneamferpeU' tem, octtlos defixos habet-hoe folo nititur, in hoefolo ae(jitiefiit:certiÃima fide,hoc eA, fidii' eia fiatuens,quód propter hune Chrifium tibi re mitianturpcccatatua, doneturiuAicia, Spiritus fanAus cr uita lt;elerna.
lufiicia Euangetfi, feu Dei, eAiuAieia,c}Uie eA donum Dei,gratuitô donatum per fidem, ac cipientem Chrifium pro nobis crucifixumt^re fufcitdtum.
Hanc dutem inferiorem fideiiuAicidm, ejud propter Chrifium coram Deo iuAifumus fide gratis, fine nofiris mentis çr operibus, feijuun -
tur' deinde fruAua iuAitilt;e interni cr externi: I Gdlat.s.
D.IoonnesBrentius,
Mefu Chrifioficefiiufiicid,utnonipfetdn turn fit uerèerperfiAê iufiiistfedetidm is qui én ipfum credit, confiequatur meoueram Cf per
fiAans
ïu[iictam-,ac partïcipet ettm.
In lef« Chriilo Ãlio Del tft uera iuÃieia, uiU amp;[aliM,gute nobis danturfiie'mipfum.
Chrtiïiis lefui eÃper/vda iuÃtcia,cr perpe^ iKit uitj, Qijt f r^o credit in Chrifium^is accipit ChriÃum pcrfidetn,cr »« eo habitat Chriiiuf^ quot;Vbi autctn habitat ChrifliiS, ibi etiani eftper^' ÃiiuÃicia,e^ perpetuauita. Quareijuicredit i« ipfum,habet etiä in ipfo perfeilam iuÃieiam, V'perpétuant uitant:no ijuidein tjuod percipiat t«m externo fenfu m hoc feeulo, fed quod propter ChriÃum reputetur corainDeo perfide itiÃuftcr perÃdem ita uiuat,ut eifi ntoriatur, re fiÃitetur tarnen in nouiÃimis diebm adperpe^ tumfaÃdtatem.
luÃicia noÃra uera,qua confiamm in iudicio ^ei,eÃfolui lefus Chrifiiu Dominui noficr,per ^uem habemui remiÃionem pcecatoruin, ittfli-ciam,uitdtn çr falutem.
Et hifc luÃtcia eà coeleftf Jonum Dei,quoi lt;nbsp;/ tonfeqMimwr ex mcM tantum niifirieordia D«
: pfoptfr lefum ChriÃum perfidem,que eà opus Sjinti« exauditu ucrbi Dn.
Ad banc mfticiam eonfequenda opiK rR Sptri tufanäoâ.qui «t dafür nobw per Euà gehon Cbrt ftt,itamaxima c«ra coUjicrHandiw cH ,qKo zT Cbri/iiK Hcra luÃtcia conferuetur.
Cunt
ét
. Cum 'mterrogintur Citechumtni, Cimt fît ueriK Deiu tiofier, cr quod fît nomen eius f re-âè reÃiondent: Nomen eiuf effie lefut Chriîiuf, quieüiuüici4 3 funäiÃcatio 0-redemptia no' ftra.
Omni; piot iuÃificätur, etümcoritm Deo, tton quidem comparatione, iudicio,aut prO' priiiiu{iici4,fedmifericordiit, ChriÃo ,fide,i(* liena iuîHeû, Eà enhn unicit ChriÃi iuüiciti, qu£ iudicium D ei fuÃinere poteü. Hmc ex mi' fertcordia nobii Detadonaf.quamÃfiderece' perimut, reputdmur cordmipfo iuÃi: non quiit not iuÃi ex nobis Ãmui, fed quod aliemsm iuili' tiamfide poÃidettmus,
rORMA DOCENDAE IV'
ibÃcaaonis hominis impij
gratuite,
t Deits pater conditor calicr terrie, miÃt / filiHmfuumunigegt;titumleÃumChriÃum,tldeX' 1 ' pianda pecctetanoÃra, morte fua: er udittfii' Æ ' ficà dosac uiuiÃcandos nosrefurredlionefiia,iit ! donatiacfandIificattSpiritufand}ofuo,inope' ' ribus iuÃieU ambulemus , Cr leternam uitent ' poÃideamuf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
» Qf}ifquiffr£ohuieKult;tngelio ueremadhi' i
bet I
/
efficitarhac fide membrum ChrifiU tcmpluni eiiM, ut mhabitet in ipfo Chri^uft
^Qor.é.An nefcitif,etc.Eph.j, inhitïntat CbrU perfidem. loiin.i^ Si qui5(liligitme,etc. â â Ititqueijuicredit Euangelio Chrifii,ii hnbet 9
^ol^item Cbriflum,un4 cumccrkflipatre, or ftnófo Iptritu.
Vbiaufemhihubifttnttibietùmuera iufiicù 4 f^ftnóHt4f habitent necefiè eil,
Qjilt;irc guicredit in ChriHum^reputattir hac f flt;iewtimDeo iuftuizrfdndM.
h lefuChrifio fic efl iuiliciet,ut non ipfe tan.- In Ioan. Ãt uerè er perfiâè iuilut : fed etiam is qui
quot;1 ipfum credit, çpnfequatur i« co ueram er ftrfiUiiniufliciitinpdc participet earn . Eiliut wim Det «t natura iuftus eil,quia uerus Deus: ^poÃquam hominem induit, ficit omnem iur-Initiant diuin^ legis:cuiÃc fatisficit,ttt nea^ piton quidem aut iota uiolauerit.. Qui pec^ non licit, nee inuentus eft dolus in ore e* fiH'.inquitEfdias.
Qua indicia er obedientia tantum benefi-^iâtn hominibus 4 Deop4tre fao impetrauit, ul ^totquot in ipfutn credunt, reputentur pro--ptf ipfum coram Deo tarn iuÃi er fanóli, quint à fais ipforum operibut diuinie legi fati^eip foif.
E(fj
Etfiautem pij nondum fentiunt reipfa hjnciufli ciain, quctm habent i» Chrtiio per ftdegt;n, eaficnoHra propria e{l,utcr ipfain iudicio Dei conSlare queamuiiacnon fohtm infuturofe (ulo innobif reipft reuelanda/it,fedetiüinhoe feculo excitet in nobii, autorc/piritu(dnélo, obe dtentiam,qua bonos fruéiut iuliicù,quantum in hoc carnepoÃibile e^proftramuitcr mortifia to afifieHu carnis, in nouitate uitit anibulemu^, ,
In hlio Dei,in lefiu Chrifio Domino noUro, e[l uitaduslicia,perpétuafceltcitof, qua perip' fuin nobii dantur.
ChriHut efl uita,lux, iufticia cr fiilus. Extrd Chriflum nulla e^ uita, lux,iulîicia er fatuf.
ChrifiiMrecipitur tantum perfidem,ficut amp;nbsp;eiut opera er beneficia.
In Euangelio Cbrtfiijer facramentiseiiif,ofi* firtur er proponitur nobis thefiaurus Chrifti ae (ipiendus. Fide autem accipitur, quodper Euait gelium er jderamenta oblatum atque propofi' ; tum eSl.
ebrifius attulit nobis gratia Defiremifiionein peccatorum,tufiici.iitt eruitam teternam, qu^e donat ijs quicredunt tn ipfutn.
Vera lufiicia eft coelefte donum Dei, quod colt fequimurnonutribus carnts, fed ex mera tatt' turn miferieordia Dei propter iefum Chrtdlum,
6f
fer fidem, qux eà opits
Vera iuflicia, qua conflamui m iudicio Dti, rÃfoluf lefus Chriflus, Dominut noHer, gt re^ wiÃio peccatorum propter ipfunt.
Ad httnc iuÃiciam confcquendà opm eà Spi^ fitufanâo, qui ut dafür nobis per Euangelion Chrifli:ita maxima cura conferuandui eji, quo Cr Chri^iu uera iuÃicia conferuetur.
Chriilus, thefaurus omniu cceleflium bono^ fum,muenitur audiendo cr credendotconferua turfide,fideli gratituditieç^ obedientia.
Vna eà uera fcala.una eà uera porta call, Ie ftu Chriüui Dominui naÃer: 4 quo qui errauc' ritj4 tota fuafalute aberrat.
ChriÃut accipiturfide:fides eà organon,qua »ccipitur ChriÃus.
Oportet in lefum ChriÃum credere,ut bene ficio eiiufruaris.
ChriÃuf affert credentibus in ipfum remiÃio ttttttpcccatorumÃiberationem ex mferno, uiÃo â¢âi'iw in affliÃionibus morte,iuÃiciam zx fe inumealeÃe.
Vna eà iuÃicia.qua homines faluantur: Ãdes »iielicet.
Vn«m eÃpeccatum, quo homines damnatur: Uicredulitof uidelicet.
Iides eà orgunon iÃud,quo aceipimus Chri' e Ãum.
6^
puntj^r^uo mprimur Chriilo litem-bra.-,
(Xtti credit in Chri^lum, feruaturnon pro^ pterfidem,ijuteeliadmodunt infirma,fed pro^ pter Chrijiuntfide acceptutn.
Solid Chrtslm eü is, quipofiidet omnia coc^ lesita bona, iufliciam, uiiHoriam mortis, uitam cr fÅlicitatein fcmpiternam: hotcjomniabona fiunc bominis, propter Chriflum, quiefi fide acceptas. idijiiuero non credit in Chrifium,ise-tiant caret ChriAo. Vbi autem non efi Chriftiis, ibi necedlDeus, nec ialiicia, nee uita, neccx-luintfed Sathan,impiet4s,tnors cj' infirnus.
Vna tantum elt iufiicia, qua feruamur jlefut Chriflas,uerus-z:r folus feruator nobler.
luRificamur non propter, fed perfidem.
Num Ãdes mereturhomimcre dead uitam xteraamt'
Homo credens habet uitam ieternam,non me rito fidei,fed tantum mérita Chriüi,quiper fo^ . lam fidem accipitur. Solus enim lefiis Chriftus iüe [Jtarix filius perfèdlus edl, acpropter hunc folum, inbocfolo accipitur ctquot; habetur peterna uita. Ergo icterna uita no datur propter, fed per fidem noflram , propter Icfum Chri-flum. Solus enim lefus Chriftus habet uitam teternam
«7
^tern^m in futi manu poteÃate: c^ui credit in (^hriüum, isaccipit ChriÃum fide fuit,Qr fie ac-âipit in ChriÃo iCternam uitam.
Sola iüaiuÃiciaferuatnos, guamnobtsdo'
1 flit ChriÃm, nbsp;nbsp;quam ex Euangelio cim per fi-
demaccipimus.
Initium confequendç i'uftici'ei ' fanditatis amp;(. falu^
tis.
I , ^ÃpaenitentiaAuÃificaturusDeuthoininem, lt;nbsp;pHmö ducit eum ad poenitentiam : hoc eft, ada~ S^iiionem er deteÃationem peccati.
. Nam ad confequettdà ueram iuÃieiam ac bea i filuiinem, nece(Jaria 'cà rentiÃio peccatorum. Ãd nemo ardet defiderio remiÃionit peccato» tum,nifiqui agnofeitpeccatorum magnitudi-ftonQ-grauitatem-ldeoad confequendamiu-^iciam, necejjdria eà agnitio zTquot; poenitentia,ac deteÃatio peccati.
Nott autem ex nobis ipfis, originali uitio eX' i tecati, inteUigimtes, quanta fit peccati magni-tudo : fed potius amamiii peceätum, er blandi-murnobisinco.
Idcirco Deut inÃituit condone Decaîogi, ut ex eo difcamut peccatü agnofeere, et peccati pee Uitere,quam condone (t neglexerimut,uel etiam
e i fecuri .
fecuri in peccatis ambulemut, fotet Deaf äiic^ re uerbit ucrbcra, O' immittit uarias affliiliones priuiftiu o ptiblicas,pcüi[entiitm,belium, ino' piam, O' rerum carittitem.
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Huiufntcdi autctn afflidiones feu calamitätes
imtmttil Dein,non uthis expiemin peccata: fed ut âidmoneatnurdepeccatiftCrdifcitminpeccii' torum pamtere, quo exciiemurad quierendam ueram peccatoruin remiÃionem o'falutem.
à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Verum non eüÃttis ad iuüiciain coram Deo
habendam,agnouiffe, odiffe,o deteftari pecca-tumâ.nià etiam confequaris peccati remiÃionem, cont 'mgitperfidem propter ChriÃum.
Qjiiergo creduiitin Chriüum,efficiHntur membra Chrifii, oadoptanturin filios Dei pro pler ChriÃum:quifolin eü uera expiatio pecea
torum,falus o uita£terna:quifblm reconcilia-
uit nos cum Deo,contriuit potentiam Sathame, abolcuit mortem, recuperauit amiffam [alutem propter peccatum.
Docemus hominem iufiiÃ^
cari âl^ièruari Ãdein
ChriÃum- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
F ides in Chriftum neceffaria eil ad accipie»
da à Chrifto fiiiritualia et aterna bona, qua fimt remiÃio peccatorum o uitaaterna.Vtiec tarne»
fidet. j
noj haSc mut, no jicit Chriüu omni fotemem feruitorem : fed eu Chrijltii reipfd fit omnipotent jeru.etor,accipiinM alf eo falutëper ^em,u( fides nofira nonÃt perfe autorÃlutis, fed orvMon,e]uo fului lt;i Cforiflo accipitur.
Solits Chriliiu efi perfona illu,propter qudnt Nomina confequuntur iufticiain corum DcOtCfâ uitam itternatn.
fides 'm lefum ChriÃum efl organon,sfuo dp^ prebeniitur Chriflân:cr c}uo is lt;jui credit,infe-ritur Chriüo ; Chriilits fit nofler, et nos Chrifli. SiChriilusnoücr eü,crnos Cbrisli, tune ont' wtbontt Chriflinoflrafunt: zsquot; omniumaU no' ftrijbowtatc Cbri/li abforbentur. Chriüi perfi iliperfiild iuflicid, fanâitdsçy- fÅlicittts,no-Ãr4 tfi.
Chriüus dccipitur et mferitur nobis per fide.
Eatenus ergo dicimur per fidem iuftificari, ttoti quod fides in Cbriflum perfe fit opus tdntie dignititis,utmerito fuo iuflificet nos corä Deo: fed quod dccipidt Chrifium, propterquè folum fepuumur cordm Deo iufii, adoptamur 'nt filio J «bordes Dei.
Sic plt;itriarchte,prophctte, zy omnc5 pij, fide mChriftum confecuti funt iufiicia çr falutem.
Credentes mi Chrifluconfequuntur bona coe leÃii^perpetut(,^utefunt:uitd ieternd,renüÃio
e J petCft*
peciitfoyutn, ä^optio m filios amp;nbsp;haredes Cd, lufiida cor am Dco,lpiritusfindiit,liberlt;itio amp;nbsp;confcruatio in morte,
Judlificainurfolo Chriüo, O' folafide,clM Chriflum fufcipimtadmô potiuf ab ipfofufcipd mur, cr ip/ï incorporamur.
Qui habet Chriüum fide,habet in Chrdïo iufiiciain,uitam ueram,oâfcelidtatem.
Qui in Chri/lum credit,poÃidet totam iulli dam Chriüi,qu£efilongèomnium perfidifii' ma O' alfolutifiima.
Solus Chrifiiiseflueralux, efinofirarecon^ ciliatio, efi noüra perfida iudiicia.
lefus Chrii^us donat omnibui in ipfum crC' dentibus totam fuam iudiciam, utpofiint eain iudicio Deiconfidere, acdeipfauerè gloriari: crcjui donatus ed indicia Chrifti, is habet in Chrifio non fiolum fuffïcicntiam,fed etiam abun dantiam iufticije,
Rcmifiiopeccatorum o indicia coram Deo (tccjuirutur per fidem, propter folum Chridum. Conferuantur autem pergratitudinein,pcr obc' dientiam,perfrudiis fidei,per opera charitatd. Qui enim liberalis efi in pauperes, cos iuuat ex fide propter Chriflum, is conferuat o retinet fee um Chriftum. vbi autem manet Chriflut,tbi manet etiam remiflto peccatorum o' indicia.
Cûftlrà !
CoKtM qui crudelit eil in pituperes, nee dJiu mteos, KrepeüitdCeChrillumiquem ante per Ãdem acceperat.
ChriÃui nonfolum fua perfona iuÃus eil fei (turn iuHificat omnes in ip/um credëtes, adeó' queconÃrtineos iuilicictm.Qu,otquot enimin Chriflum credunt, reputanturcoram Deo tant iufti propter chriilum,quant à totant legè per^ Ãüeimpleui/fent.
Chri/lits ejl faluator,qui adfert credentihui in ipfum,reconciliationem,z^ paciÃcalionem c«w rgt;eo,ltberationent lt;t Sathana er morte,ac perpe tuam uitam er fceiicitatè,ui{iorià fuper mortë^
Nfino pote/i habere Dm» «erè propitium, nift per Chriflum,et propter ChriÃu. Nemo po teà mifericordiä Dei uerè cognofeere, er ea ue teconÃdere, niÃper Chriflü,cr propter Chri' Ãi{:uidelicet à crediderit,quödfolus Chriflut ÃtreconciliatiOtiuHicia, er redentptio noilra.
Omnia ChriHi bona ad not pertinent, er nos in Chriflo poÃidentusperpetuam iuÃieiant vfalutem.
Cm« igit«»- audis, quoi ChriÃusÃt in nobisî Vnos mChriÃo, quafo teconÃdera, quid fit Cbrislus, ZT quid nos fimus: ut er cognofeas, quanta beneficia à ChriHo accipiamus.
Qjjid enim eà ChriÃusl Perfiila iuÃieia eÃ,
e 4
vitityfalut,er falicitds. Quart cum ChriÃiu cd in nobis, erun t profèilà er h£c omnia ita in no bis, ut de ip(is iniudicio Dei gloriariaudea-mus, er c.
loiD. itf, Chrifiusguiuaditädpalrem,hocefi, mori~ tur,refurgit,ct fedet ad dextram Dei, eÃiuÃteia noflra:nec eà alia, qua poÃimus feruari. If enim inipcirauit nobis ueram coram Deo iuÃtciä,ut omnisqui credit in cum, crà adhuc pcccatum habet, tarnen reputetur propter ChriÃum coram tribunaliDei iuSlus, er Ãat hicres omnium cÅleüium bonorum. qui hac iuÃicia caret, iniu fttiS eà coram Dco,erc.
Omnia qux pater habet,mea[unt. Pater habet (Cternam iuÃieiamtErgo et ChriÃus earn habet. Si ChriÃus earn habet, babemus er nos earn, quotquot m ChriÃumcredimus, ercobaredes eiusÃtmus. Q^are à tudidum peccati contur-bat conÃcientiam noÃram, confidendum eà iuÃicia Dei at erna, qu£ noÃra propter Cbri-ÃumfidiaeÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
IuÃicia uera cd,remiÃio iniufliciienoÃrte,per
fidem in CbriÃum,
IuÃicia perÃÃa,tantum eà in ChriÃo,
Vera iuÃicia qu£ coram Deo iuÃificat, eÃ, 1 audire Euangelium ChrtÃi, er credere quid propter ChrtÃuconfequamur remiÃione pceca
torunt,
7»
W,er uità £tfrnà . Hlt;ec /iJef, çf«M Chrillu fââpit,fitfctpitetià ueram cr pcrÃilamiufiicu, rfi ChriÃus, ut per ipfum confiemuf in iu^
lt;licio Dei.
Duplex efl iuÃicid : Vnlt;t coram Geo, per idtt !« Chriflutn : Altéra coram homlnibuf, per boneÃitcm uitlt;f.
Ittflicia eü duplex: Altera eà legis,feu opera: Alterseflfidci,(]U£.eà rcmiÃio zx condonatio txiuflici^. Ad hatte parandam prateipuè duo 1âtiiuiruntur. Prius eÃ,agnitio peccatorum:poÃe fins eil,fides in lefum Chri^um.
luftuia eÃduplex,quiieutraqiilege requiri^ tnr, altera eà ciuilis, quee confiât inter amices: M diligere amicum,beneÃcere amico: qua iuüi tii ciuilis per fe tximia uirtus eÃ, neceffariat
Cbri^lus non damnat. Altera iusiicia eil Ãgt;iritualis,qua eü mifericordia Dei erga nos.
Dodtor Vrbanus Regius. , Noj frdmiK iniuHi omnes,tanquä omnis iuÃi eie expertesiut neeeÃeÃerit mitti nobis aliquê tanta iuÃieia praditum, ut diuina iuÃieia pro nobis (atisÃceret:nosqi ueram iuHiciamdocere, er cordibus noÃris infcribere er indere cant pojfet.
Is eil kfus ChriÃus iUe Dei filius, in cuius o-fe non eÃinuentus dolus,omnis iUe iuÃieia au-e $ thor,cr
7
thor.cr uera iuflicu expreÃiÃimum ncem^liff, imô ipftÃitna er ueriÃima iuSiicitt,
iS nos fummoture fuaiüaiuüicta 4 ftthM tyrannicupotc^ate er omnib. iniurijs redemit, eftmji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocauit, ut er nos Hera iuÃieii do-
ceret:nec doceret tantum,fed er donaret.Extrtt enim eum nutta ufquam eSliuüieia.
Idem D. Vrbanus Regius.
Vox iuRuf,non intedighdebct in diiîo Za-chariie prophets cap.^. defeuera exa^a(f;iU' Hida, gua malos er prafrados iudicat er pu nit. SummahæciuHicia miferospeccatoresnos male fibi confeios miferè temt, moeÃitudinem cracerrimos angores adfirt, ad de/ferationent urget, neq; quiequam minus quà mgaudium, e-xubationes aut iubila parit.
Sed feriptura folet ChriHum uoeare tu-ilum,confolandi gratia, tarn in ueteriquà m no uo TeHamento. Nam folus inter cundos homines iuüus er innocens efl: er tarn innocent er iudusMpereumfolum noscorain DeoiuÃi^quot; innocentes reputemur.
Per nos ipfes,autpernoHra opera à peccatU nos liberari er iuütÃcari non poffumus:fed iuÃi ficamur per fold gratta ChriÃi, erÃde ChriÃi, qu£ inÃeripturisfacris uocatur Dei iudicia: hoc eü, qua cor am Deo iuüi reputamur,quam Deus in nobis
'm notw û[)eriitttr,cum nos ipfe per j^iritu [»um iuhs er itinoeentes reddit.
Idem D. Vrbanus Regius.
nie frater chariÃime animuin erige:ut maxi-I wè peccator Ãs, non eà guöd ideo deÃyondeof fed conÃtere, er agnofee te coratn ChriRo peccatorem , Chridi nttferieordiaitt implora , ueniam pete,er crede ChriRutn «-nicum effe feritatorent, Chriüum ejfc falua
er iuHidam tuam, er erit continuo tua, çr äbolebit omnia peccata tua, ut ni-, iâll tibi metuendum Ãt inde uel periculi, uel à dainni.
, D. Vuolfgangiis Mufculug.
ChriÃus eà ipÃÃtma luÃicia er uita,eil fex noftfr, er facerdos, Ãliiu Cei unigeni.-i^iUera ad falutem uia,unicuf redeniptor er feconciliator , mediator inter Deum er homi-tfeSjUnicui doÃor erpaftor,per(juemm co' Snitionèdiuinie uolutatis uenitur,folui paterna ^âtmfecretorücofcius,unicanoÃra falui,una c«. Ãfo patre effrentia 4 patregenitus:tame ntincjua ölâ eo feparatuijfeparatur 4 reliijuis filijs Dei, an idica naturæ dignitatem excedit : uerum pa~ Ãba,bonorum omm'Km thefaurus,Dominui er Uittor caleÃium donorum ac uirtutu : lux ucra, iüuminans
«
iSuntindm c^cos nteittr'.folm eü lux mundLfota td putrem uiii,uita, cT fins uiu: quietfi exuir-tute cr effiaiciit Euangelij cognofcitur, Mfit fitte Ãde non recipitur.
Idem D. Vuolf. Aïufculus.
lufliciii Dei nonnuntjudm ab ApoÃolo ea di' citur,non guaipfeiuÃus Ãtjed guanos in Chri' fto perfidem iuÃos reddit.Sicut falot Dei uocO' titr,noti gua ille faluut Ãt,fed gua nos ab ilio fer' uamur. Sicut cr uocatio Dei,non guatBe, fed gua nos ab eo uocamur.
luÃicia Dei nihil aliudeà ,guxin Ãngularis guadam bonitat,benignitat,gratia CT mifericor dia Dei, gua nos libérât à peccatis noflris per fuam grattant.
JUemoinfe ufgueadeo iuÃut eÃ, ut propria fua tuüicia in iudicio Dei confiüerepoÃit.Pro' indeopuiedl,ut ChriÃi iuÃicia conferuemur, ne in iudiciuÃnducamur,guipeccatoprhniAdie cecidimut.Sic ApoSlolus t. Corinth.i. ChriHunt nobis à Deo iuÃiciamÃdlum effe dicit. Et Korn. i.Perunins obedientià iufli cSÃituentur multi, luÃifumut nonpropterfidei dignitatè in fe, fed propter bonitatem Deifdeapprehenfam,
Redlè dicituf,fidem fe habere correlatiuè ad bonitatem Dei, tanguam'ad obieilum: atc^ idea good Ãdcs iufl^care dicitur, nihil ejji aliud guà nt
îâ4inà bonitdtê Dei iuÃificdre diehnut, Udud putandum eÃ, guod propter Ãdei dignitA-Ifm in fe iuÃi ÃmtK,Ãd tjuod propter bonttaleta ^fifide appreheitfam iuÃtrepulemur.
Er ob hac cauÃm ApoÃolui fidei iuÃiÃcatio quot;fW coram Deo tribuit, gu£ nihil eà aliud peccatorum remiÃio, parta per fangtii-â¢itmChriÃi,
Vnde liberamur à iudicio DeiiPer fidem. Jo. 3gt;Ergo fideseÃ,^u£grati£ ChriÃi participet Kos reddit, er à iudicio libérât.
luÃificat itaq; fides in ChriÃum, oîgt; id i^uod gfittiäin Dft ChriÃooblatam,grato tnimo apprehendit.
Fides autem ChriÃianoi^um non in hoc dun-iiixatconfiÃit,ut credamtu,hunc Jejum effefilitt Fiei'.fidutcertafalutisfiducia ac/pe tancpiain unico feruatore pendeamut,ipfum cruci afiixim Koftr£ falutis gratia. Uac eà fides cleÃorum, ^eceà qu£iuÃificat impios, ^u£ 4 iudicio Dci er mérita condemnatione libérât, gratianiDei opprehendit , eonfcienlias pacatas reddit,er fisuraf,uitam£ternam accipit, er corda noÃra tfpurgat ; çr per dtleÃionem ad Ãcienda bona lt;^p(ra,per cperationem SpirituJJanÃi,foecun da reddit.
Abraham firmit er credidit Deo promittenti» eiuf-
7S
er tiufinodi fides eà lUiloco iuÃicice implitutit: hoc eÃ, ob earnfidem iuÃui eà à Deo reput4tuf, er ab omnibM deludis abfolutui.
Fides iuÃificans eü, qua crediinus 'm Deuni, ^ui luÃtficat tmpiutn,
Abraham fide iuÃieiam adeptiM eà coram DeoÃdq- imputatione.
D. Alarfinus Bucerus.
Qÿà m nudutfit mundus ueraiuÃieia, tunt demum plané apparuit, quando uera iuÃieU Dei per Euatigelion ubique reuelata Ãtit, iU' ftieia de qualex teflata eà er peophettejiuÃi-eia qu£ per Ãde lefu ChriÃiperumit in oranes credentes: Rom.s.
ChriÃui inquit: Hæcefi iuÃieia, quiauado ad patrein. Vocatfeuiam ad patrem. Viautiq; ad patrem eÃ, quia pereum fiolum ad patrent peruenire, hoc eÃ, iuÃieiam er falutem confe.-quipojjumui. Verität eÃ, quia per ipfim ueria tos fitÃa eÃ, id eÃ, uera iuÃieia omnibus contiih git. Vita eÃ, quia folui uiuificat, utatcrnùin erbealèuiuamus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Idem Mart. Bucerus.
ehrift US ipfe agnoficetur lehouah eff'e,et iuftfi cia noftra,hoc eft,isper queiuÃiapud Deü cefe nbsp;nbsp;nbsp;' ,
tnur,er fiolida iufticta donamur. Vnde Paulus de kofenbitad Corinth, FaÃus tÃnobisfapietiai / j ' /
fanHificatio crredêptiost^Cor.iJ iuÃicia Dei,^ua iufliÃcamur zx f(iluamur,efl ïgt;fi opiM cr donum, qua fe Deuf ipfe nobK iua , td fft, l)on«m,er fe dignè,hoc cü,benefà -tifiitcin exhibef.potiÃimum quidem in eo, quoi tur S[)iritum,qui noj iufiidie fludio ineen-iuÃfd etdin cum aliùs fuii benignè adeÃ, zr ab ^oflibm uindicat.
Hfc inquam iuÃieia Det, feu bonittti,Ãue 6e neÃcentia Dei, qua nos iuüos ZT cenfet, pccca-U coti(Jo«4ndo : z^ eÃieit tandem,JÃiritu nos ue . feiufliciteadflando.
I ' Hfc inquà iuÃieia reuelatur bi Euangelio, plt;t ' lîinexhibetur,im()haneDeiiuRicià Euangeliü l-Hnicèpnedicaitcumqi dafür illi fidem habere, e-fbniexhibet.Exhtbet aut eledis per ChriÃums Ijoc eÃ, donat Deus bi fe eredentibus,dum zri^ p[os iuüieiie participes Jieit.
Fer Euangcliit ergo reuelatur zr exhibetur iuHicia Dei,qua Deus iuÃus zr iuRifieà s,fe no-lgt;isiut}üprlt;eÃat,qua nos ornat,feruat, zr heat.
E«lt;jngeli«m namq;cum renuneiatzr offert
D« iuÃiciam,hanc Dei bonitatem,qua nobis â â¢: V pKCiiff remi/tfre, zr Ãiritum iuüicu largiri dignatur,nihil quà m fidem po feit: quam ut habe reei dafür,iam iuüieia iüa Dei, no^ri fer-Mrix,nobis exhibita efi,uere^ ea Ãuimur.
itaqi iugt;
to
ItM ittÃicia D« eÃ,quanos tóentt à pecc4 tisnoÃrisperfuamgratiitin:eRfuminlt;t Dcibotti tas mifericordiä, quapeccatis noRris igno-fcit, gua nos induit, qua nosferudt, ac ita bonos Cr iuÃos reddit.
Et hlt;ec eà iuÃida ChriÃi, qute peccatores con ferudt, Ãdefit noHra iuÃida:cr qua nobis opus di, ut conferuemur, ne in iudidumindU' camur, lt;]ui peccato primi Ad£ ceddimus: fed ad confecutionem iuÃidce cr gratie Dei opus eH Itéra poenitentia,crreÃpifcentia.
Eüalia Dei iuÃida iudidaria, peccatorespu Itiens, ad cjuam uenient itnpif:lt;jua, de impietate iHorum poena fu)netur,fed ad bonitatem Dei non uenient:Pfal.6^. Apponeiniquitatemfuper ini' ^uitatetn eorum, er non ueniant ad iuÃida tuà ,
D.OtthoBrunfelfius.
Quod autem ChriÃus didt, Quia uado ad pa trem : pgnificat, i^uiaego regnarecapi.perre-gnum ChriÃi reuelatur inütÃida noüra. Soliu tnint ChriÃus iuÃus,imo ipfa iuÃida eÃ.
D.VdalricusZingliiis.
la Jota. nbsp;nbsp;A rguet SpiritufjandusÃnprédicatione Apo
flolorumduÃidantthoc eÃ,oflendet iuÃida ope rum er legis, qua fidebant, non effe iuÃidam lieram, nee poffe conflare coram Deo : er fimul ofiendet, Chriflumfolum effiueram iuÃidam,
que
Si
apuä Df« ua!et, c!quot; ^Uienotttd Deu duett.
In hoc eniin lt;td patrem uadit,ut certum cre-ttiiens prlt;ebeat argumentum, ac feoflendat eÃe iulliciam,quiie credëtibM uiam ad Deum aperit. Qiji ergo iufticiaoperum abnegata,Chriflum
â [tiiin iuüieiam eÃe créditais Spiritu fando ed il Iluüratuf Gâ dodui.SpirituÃanduf docet, Chri Ãum in hoc ueniÃe in mundum, rurfutéj; afeen^
⢠diÃe in calum,ut fecum ad patrem ducat omnes inlecredentef.Sic iudicia Dei paUm fit per E-«iingffiHnj.RoM.i.
QuodÃguishuncÃiritumChrifii non ha- Run,.g.
' lgt;rt,ciuo certö agnofeat er profiteatur fe Deo ptr Chridum reconciliatum : item quo credat,
! CbriSlum eÃe fuam iufiiciamÃalutem zf uitam, i « «Olt f/î Chridi. Is enim adhuc in fuam iufliciä» â fipientiam,Opera er mérita confidit.
Idem in epidolam Pauli ad Corinthios: Qtà t.Cot.i. filmednobis aDeoiufiicia. Nnm dum om-
. «es iniufii eramui.nuHaq; ad iudieiam nobis uia pKfrft, fidut eü nodra iuüieia coram Deo. Ptreum enim iufiiei^ Del fatùfit, dum feilicet
I fife pro nobu patri oÃvrt hotliam, per hunc no
Hoc (tttfcni ideo frdumeÃ,nenof aut fapien tienofira.aut iufiicie fidamut unquam-.fedà di uà afapientia difeeremui, quid frdo eÃet opus:
f diMin«
ei' diuina iu/iiciie innitercmur, qutim iuÃiciii no-ftra (itinno metiflrui fit impurior.
Philip.j. idemin epijlolam Pauli ad Philip. Duplicon cfieiufliciam, legis çr Dei, Paulusubiq^docet. Dct aut Chrifli iuflicia ell,quod ChriÃus iuflus pro nobis iniujlis mortuus efl Gf fatisÃcit, çf nos nocentes innocentia fua abfijduit,ac patri reconciliauit.
Atque hac iuflicia Chrifli innocentia no^ flra Ã.0ia eü perfidtm, quie fides ex folo flgt;iritu Dei eft,à nuUa re creata:qua iuflicia nos iufli coramDeofumus,acreputamur.
Juüicia ergo Chriflianorum efl, in Chrifluni fiderc,illiqi infitum effe. Etnemo fuisoperibus, fua iuflicia,fuismerttisiuüificaturtfed omnes iufttficantur gratis,per iBius graliam,quam eK-htbait Deus, dum filium fitum in redemptionem noflri dedit. Nam illa gratia er redemptiono bis maniÃfiata efl per Chriflu, qui ex gratia Dei nobis datus efl reconciliator Grferuator,ut feilt cet effet noflra iuflicia, ut quifolus efliufttts iuftificat omnem eum quieifidit,
D. Heinrychus Bullingeriis.
Relinquiturergoindubitatum, Chriftumk* â fum effe uniuerfalis feu catholicic ecclefia uea ram er unicam iufliciam, fandlificationem,pur' ^ationem, falutem er uitam. in folo enim Chri-Ãoe/l
I^'o efl falui er iuflicia, fltnäipcdtio C!â Ui' aternd. in Ipfomet inquam Chriflo iefu ,)i' ⢠PmIim inquit : Q«iÃiliM cfl nobis iuflicia. Eà dutem duplex iuflicid. Alid quidetn fi~ Iâ Matth. iei,quduidelicet Chrifli meritoper fidemno' ^'flumcommunicdtdfiuflificamur: id eü.remif-l'onem pecedtorum confequimur,hteredesqi ep fâcimur uitlt;e tetern^ Alid uerö, qute ex tide e-f^dfeitur. Ndi« fx jide uiuit, Porro iuilut âpfcafttr iutlicidm, ficut iodnnes dit. At hd:c quot;gt;nbsp;^»flicid omnif generis uirtutes compleäitur, lemperdntidm, pdtientidm,chdritdtem,/tue be~ Oefleentidm.
Duplex eil iu^icid: Alid phdrifdicd dc Jîlfdt oritur ex uitiAto erddulterino fenfu legis, ^«4nemo cordtn Dfo iuftificdtur. Alid ed iufli eis diutnd,uerd er ChriflidUd : nempe Chriüus ffliuflicid Chriflidnorum,crcommunicdt hic lolifcum iufticiam fudm perfide. VhdeApofto AppeBdrunt etid fidem i iuüieid ChriftidnorS.
, Smulaut perfide ddtur nobis/fiiritus Chri'
1 rfgfnfrlt;tm«r. Regenerdtiuero,cperdn' ⢠iur Opera filiorum Dei, ambulates in charitate,
E«incit Dfi« f«d lege, omnes hötnines peecd io obnoxios,egere gratia Dei, er iuftificatione ^ifti:quifolus iu^us, impoButus ac purus efl, pMiKÿ nobk iufticiam perfidem communicai, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q«» â¢
quo nomine Apoüoli fidem apprBarunt er iU' gt;nbsp;iliciam noftram, er perÃdlioncm legii.
Rurfui quiuerè m Dominu lefum Cbriüunt credunt fide uiuti, curant ac conantur ut puri ac fanéîi fint jjiiritu,anima er corpore.
lufiificatnos lefus Chriftiu Dominuf nofler.id eü,abfoluit er liberospronüciat à peccato^mor teer ddnatione,achlt;eredcs efficit uita teterna.
Nam ideo morte condemnatus efi, ut pec' cata noflraexpiarct, ne propter ipfa morti add iudicaremur fifed liberati à morte er diabolo, participes efficeremur uit£ £ternie,pergraliatn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
er redemptionem iUiut^
Et fides quidem,lt;jua in iHum credimut, appU cat nobis ifîam iufliciam er redemptionè. Nant i qui credit in filium Dei, uitam habet in feipfo: qui non credit,uitam non habet. Eä enim Chri' nbsp;nbsp;I '
iltes ueraer unica uitaaciufliciafidelium,cuiuf ' ' iuüicia nobis applicatur perfidem. Et neq; iufli cia, neq-fides tribuenda eà noflris uiribus, fed
mer£ Deigratie,gratuitoq; Deidono.
tuftificamurgratuitOjex gratia patris, perfi
liutn nos beatificantis.
Ãu{lilicamur,fiuebeatificamur,credentes,gr4 I tiacalefli.Etdcsbeat,cr iudhficat.
ïuütficamurfideinChriilumtradituitt. tidestudlificatetabfoluità dânatîone,etejficit ' nos hteredesuitie eterne. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mfti'
î i
8f
hÃificdtio eR ipfa redéptio,a/Jertio CT trS[-liitio 4 morte ad uitam.
lufliciit eil abfo^utio C!quot; remiÃio peccatorum. iuliifunt,lt;juibui peccatd remiffafunt: gui^i ^ofte ltberati,hieredes jiélifiint uita £ternlt;e, ^uHificatio eüibfblutio 4 peccatK.cr libéra^ lâ0âtdimnatione,redeinptto cr remiÃio pecclt;i~
ddeó peccatorif ingratitm De» er ifitie hiereditatem ddoptio.
Conm Deo na iujiiticdtur ulllt;t cdro: luÃific^ â¢i»r autper ChriÃu fide,feu Ãducia in ChriÃum.
Jdem eà eum dicimui,nos fide, uel per fidè in ÃiUcari: item,ChriÃu per fidè iuÃiÃcare:Ãgni-fi^dntes,ChriÃum eommunicare nobis iuÃieiam ÃmndeÃyremittere peccata noÃra, libcrare à âotdemmtione,confortes^ ficere uitlt;e lt;eternie, ^ÿ^aidermerito proprio propter fidem.
Idemeflcum dicimiis. Gratis Dei iuÃifictt' »Ilir, Perlefuin ChriÃum,uelmerito ChriÃiiu-ÃificimuriFideinDominü lefum iuÃificamur.
idem cum dicimus, Deum,gratia Dei,Chri^ ûit,er fidem iuÃifieare.- Per gratia, per Chri Ã^it,per fidem iuÃificamur: Sola fide propter ChriÃum it^ificamur.Sola fide iuÃificamur,fi~ its innititur mifericordit Deiper ChriÃu: Gra
Dfiiuflificamur perfidem: Fidesapprehen^ ^iiStatiam:ChriÃus iuÃtficat,er item fides.
f t Tidet
Tides in Chriüutn purgttf, expiât,iuÃifieät', Itiuificat er abfoluif.ïd e/l, participes nos Ãiei( CbriÃi,qui eà iuÃicia,uita er redéptio noÃm.
Abfolutio, purificatio, iuÃiÃcatio, noÃra eü ex merito ChriÃi: adeo^ QhriÃM eà nofira iuÃicia,redemptio er uita.
Ute eüfolidi et certa doilrina eccleÃjedcue i'jtiuÃiciit ChriÃianorit,quirecociliiintur Dfogt; ac iuÃiÃcdtur gratis per abitu ChriÃi ad patret iuÃiÃcati uero, DeÃcolunt/piritu erueritate^ luÃicia er uita obuenit nobis per gratia Dei; in Chriflo iefuthic eà redemptio,iuÃicia,fan{ii' ficatio,falas,remiÃio peccatorum, luÃificamur nura ChriÃi iuÃieia, perÃdem. Hitcautem eÃuera,uiuaerfolida fides, qus indubità ter credimus, Deu patre propter Chri iiii nobis bene ueüe, er placatu effetadeoq; Chri ftum fuam iuÃieia nobifeum c5munieare,fatisÃ' iiionem er uitam,Ht iUa iam fint noÃra.
Ita per fidem applicatur nobis meritum Chri fti,er conceditur uita teterna : per fidem iuÃifi-(amurdpeccatis.
Summa;
Htcuera er ChriÃiantt iuÃificdndi ratio, tjon eü ab utto homine inuenta,fed ab ipfo iuÃi» ficante Chriflo tradita:nempe quid aliéna, non noflro mérita, ttliena^ iuÃieia, ChriÃi uidelicet, iufli^
inâi/îcentur (ter /idem. Dem ettint not iufios re^^ putit propter ChriHunt^c fide id redpimut.
ChriÃm efl noÃrauita, iuÃicu er redëptio» fttiiÃäio atlt;j; findiÃcatio: nos lÃud ftde.per.ci~ pimus, er per ftdê Chrifto infcrimur.ftde nofter fit Chriiim, cum bonis er gratijs fuis t-ut uiuctt Ipfe in nobis, er nos in eo.
luHiftcttninrgratiStper gratis cr mifericor' iiimD:igrâtuitam,non propter uHanoflrauet pfacedentiauelfeijuentictopera uelmérita, fed txmera Dei natiunq; bonitate.
Chriflui lefm uerm Dem er homo eft unica iufticiaihoftia er fatisÃilio.
duâiciaorbisChriftm,perftdcnt.
Chriftus ed uirorumiuftiftimm.
lufticia lt;ju£ cori Deo ualet,eft iufticia ftdei: fgt;O(eft,chriftiagni immaculati, qui perfidem ^tobifeum omnia communicat.
luftificare impium,folius Dei opm eif.
luftifteamur non ineritis noftris,fed Dei
Hiifericordia Dei, non mérita noÃraiuftifi~ cMt.Eftenimiufiicia Deigratuita.
De didlo Efaiæî
I« cogtiitionc fui iuilificabit iuftm feruui ttti« mtdtos, er iniquitates eorit ipfe portabit, mfee uerbis exponttur,quid fit iuÃtficari, ni
f 4
tnirum 4 prccitth abfolui. (juid aliud rdl portare pcccata, quà ni expiare peccatalChri' flut enimfua corpcre dépenditpcccatoruinno-flroru pan at, id quod Ãdcpercipimtt'. ideo re' aè inquit Efa'ai:In cognttione fut iuÃtÃcabit multos. îJaincognitio Ckridli, fides. At fide lU' fiificamur.Eideseadonum Deiedl,quodin cor' dibus docet, quid nobis à Deo in Chrifio/erua' tore datum fit: remifiio fciltcet peccatorum, con fcientia tranquiüayçy ccrtaffiesuitxlt;ttern,e.
luRificatio eft ablolutioipeccatorü remifiio, tranquida coftientia,(ycertafties uitte aterna.
Chriftus author gratite cr Micite.
Duplex iufticia: Vna efi legis,altera eft fidei: Vna efi Dei, altera eil propria.
luilieia Dei eil ChrtHus.
Iufticia Dei fides eil in Chriilum lefum, qui legem impleuit, çy nos patri reconciliauit : qui in hunc credit,iuilus til.
iufticia à folo Deo prcftciftitur. folut enint ; Deus iuftiis,fan£lus cy uerax fitinos omnes peC'
catores. idea Deus iuftificat eos,qui omnem fidu
tiam in ipfum per filium eoüoeant,
Et cum dicimus, ft dem tn Chriftum effie nO' I ftram iufticiam: nihtlaliud dicimus, quà m ipfum
chriftum iefum Deifilium, cui fidimus, effeue-r4itt pij hominis iufticiam.
lufti' /
8?
fu^.âficatio,atq^ adcô iuÃidj,refcrtttr ta ad De Um.guà m ad homines gui abfolwntur: ejlq; abfo lutio à peccatis, liberatio itè uel redë ptio à iudi cio uel condemnatione,approbatio atit receptio igt;igratiam,adoptiô ue mnumcrum Ãliorü Dei: gua fcilicet Deus ipfe propter ChriÃum peccd' ta remittit,à condemnatione rediinit,cr in filiot lt;tioptat,ac pro iuRù agnofcit: qua denigue ho^ mines per Ãde iüa recipiunt,id eil,Ãriniter crc~ ilunt,feà peccatis çy condemnatione abfolui, à lios^ Dei,er participes omnium bonorum,pr£ cipuèautem iuflicia Chriüi, fieri.
luSuiegt;l,guifguisà Deo propter ChriÃum perfidem confecutus eà remiÃionem peccatO' rum,adoptatus^mfilium, particeps eflbono' rum,adeog; iuÃus ac hlt;£res Dei, cohares autn» ieÃt Chrtfli.
luHicia eà remiÃio peccatorum,redemptio à condemnatione,adoptio çx beatificatio, adeoq; V iuHicia ac uita,gua Chriüus in nobis uiuit, ct Itos in ipfo uiuimus.
lusliu e{i,gui purgatus à peceatis, filius Dei üâ bares omnium bonorum Dei eÃ.
forma TRADENDI IV-ftificationem.
Alite omnia Deus eà conÃderandat,quigra-f S M
90
tù fua homines iuüiÃcat faludt.
». nbsp;nbsp;I?ei»de occurrit ChriÃuf,per que nobisgr^
tiu Dei iiperitur,uel qui nobis mifericordU D« promeruiticr propter quem iuftiÃcumur amp;nbsp;ftluumur.
gt; nbsp;nbsp;Tertio loco accedit fides ueru, quu Dea
WJm'ifJWHr, er ChriÃumcompleiilimur, participe sq; Dei cr Chrifti reddimur.
4. Poflreino exuberat Cbriüianu iUu fides its omnisgeneris honu operu, quibus fe iUi exerit ittque déclarât.
f Eil ergo printdria cdufd iuüificdtionisDeus^ qui nos iuüiÃcdt zr faluat, totumq; iuüiÃcdtio-nis negocium perficit per Ãlium, in uirtute San» ili/fiiritus.Deus enimgratid fud nos iuÃiÃcdt crfdludt, fed propter ChriÃuin redemptorem, quem fide dmple^imur, Ãue recipimus : ex qud deinceps enafcuntur opera iuÃiciie,qult;e dppeÃa mus Opera bona.
DeusmorbosnoÃros fanat ,fed per medi-cum Chriflumxuius quidem pharmacum er me dicinam nifi receperimus ,fanitati nunquam re-fiituemur.dt fanitatem fequuntur opera fana.
Deus nos iuÃiÃcatpropter Chrifium,per fi-iem, qute mox exuberat 'm bona opera.
QVAB
QVAE pater COELE-ftis in Chrifto nobis deden c.
S4fM fcriptun ubilt;]ue teildtur, Chriflunt tcfum,uerugt;n Deunt ey hominem,unicum ejje to tiiuorbifiudieiamiillumejjè thronum gratiie, toftium uel uidimam, propitiationem uel fatit^ Ãdionem ,aut reJemptionetnfanâifîclt;tlionèq;t fecondliittionem item 4c pucem noUram.
Qtti uidelicet ,^uod lex pr«eillt;tre non pote^ ipfe nobis prteilitit : qui tradito corpore fw m mortem, nobis bona ma teflamento Df» p(tr4«fnf : qui item morte mortem, ©⢠fum qui mortis habebat imperium,uicerit,abo kueritq;.
Sedcrfua refurreäione uitam nobis reparit' uit: qui deniq; effufo ftn^uinefuo innoxto, pcc' wtHtn expiduerit, remiferitq^, ej iudieiam uitdm contulerit omnibus credentibus.
Hfo^ MftHJ (tt uniea cr ittcritd totius eccle-ft^ iuilictdjUitd crftlus.
Epilogus.
Del« propter Cbri/tumiuÃif!cdt,id eÃ, lt;»6-foluit d peccdtis zx condemndtione legis, infi-forumqixÃicit^ iuHos et hteredes uitte aternit, Q^onittnj enim diuitite fdt^ficit legi, iuHicu^, pldcatuin
pljCiituut ùm hdbcmui pitrein, cjui nobii pecc4 tuin noilruttt non imputât: fed lullicum Chriüi nobis mputlt;it,uteaiam noSlra ltt,ipfeq- in nobis uiuit ChriÃus,crnos in ipfo.
Liquida ergo apparet, omnes ftnélos pitres ab initio mundi propter ChriÃum effe i Deo iu-Ãificitos'.ideo^ChriÃum uerum demum erho^ tniitemfùtffiecrfffê iuÃieiam^edemptionem, et ftnäiÃcationem omnium fidelium.
ConÃtemur ergo,Deu nos iu/ltficire propter ChriÃu, et hune eÃe iuRiciû noRrâ,quippe qui Ãt redèptio no^d,qui legi fatisÃcit, et in quent funt impoÃtapeccata noÃrd,qu£ ipfe finguine fuo abluit, morte expiauit ,acm uniuerfum, ne noceantfufiulit'.noÃerqifiiiuSyfudm nobis con-Ãrt iuÃicidm,ut in ipfo iam Ãmus iuÃiÃcdtà iu-fiicidm uitamq-, eius in nobis hdbentes.
D.Ioannes Caliunus.
luÃicidin bic inteHige, qu£ nobis per ChriÃi grdtiamcommunicdtur. earn ChriÃut iidtuitin fuo ddpdtremafeenfu, necimmeritô. Qj^erndd-modum enimjeÃe Pdulo,refurrexit propter iu-üificdtionem noHramtitd nunc ad dextenm pi tris fedet, ut quiequid iSi datum eà potefldtis e-xercedt,cr Ãc impledt omnid.
Denique è gloria caleüiiuüici£ fu£ oiore mundum perfitndit. Spiritus autem per Euang^' liurn
Humpronuncùt,huneunum effe modum^quo iulh cenfeamur.ldeo 4 conunflione peccati (ccun dushic grad'M eÃ, utconuincat Spiritus mun-dum,qu£ 'nam uera Ãt iuRicia: Nempe Chri-(ius,ejui fuo in etxlum afcenfu uitlt;e regnum con-llitutt, nunc fedet ad patris dexteram, ut uC'' ram iuÃieiam flabiliat.
Iuflifumus,^uèdDeûnobii in ChriHo pro-' pitium rffè errdimus^
iulH/icamur fola Dci mifericordia, per Ãdem hChriÃum.
luÃiÃcamurinChriÃotfolit Dei mifericordia.
!uilificaturfide,quigratuita peccatorum re-niÃionecoramDeopurgatuseÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
luflicia eÃremiÃio peccatorum,(iUieeÃgr4 tMa,çrfit noÃra perfidem inChriflum.
SumusiuÃi in ChriÃo,non quia operibus pro prijs fatisÃciamuf iudicio Dei,fed guoniam een' fimur iuÃi ChriÃi iuf!icia,^uam fide induimus, utnofirafiat.ChrifiienimtuÃicia accepta nobis firtur fide, cuius participatio eà fummu bo^ num,qua ChriÃi iuÃieia nunquam ucÃimur,nià propri£ iuÃieia confidentia exuti.
luÃicia offerturper Euangelium, fide perd-pif«r.
Sola Dei mifericordia per fidèln ChriÃunt inÃificamur,
luÃicia.
y
. ïuflicù Dei efi, gute apud Dei iributtifl probatur, cr guie 4 Deo nobis donatur, gue in Duan^elio reuclatur, çy per Euangelium offer' tar, cr acdpitur fide,cr operatur in credenti« bus efficdciter,Gr que fold nos db interitu Ube' rdt.
luRificdtio'in Chriflo refîdet,perfidemuerô dpprehenditur.
Chriflus utfolus iuÃus eÃ, itafudtn iuÃiciitni in nos trdns/èrendo,iuflos nos reddit, luRicid fidei, eà iukicid ChriÃi.
Vtergo iuüificemur,cdufdefficicns eümiferi' cor did Dei, ChriHus ntdterid, uerbum cumfi' deinUrumentum. Clÿdre fides iuÃificdre di' citur, quid i^firumentum eà recipiendi ChriHi, in quo nobis communicdtur iuHicid.
PoRqudm Ãili fumus ChriRi pdrticipes,non ipfifolum iuRifumus,fed operdnoRrd iuÃd re-putantur coram Deo : proptered fcilicet, quid quicquideRin ittisimperÃRionis, obliteratur ChriRifanguine.
BREVIS EORMVLA TRA' den di i uilifica tiO'
nem.
CtBonidm hominibus in fe nihil dliui reÃdt, fiiÃut tuÃo Deïiudicio ton/uÃperednt.
» idea
Wfo gratis eins mifmcoriia iuilificaiitür. « Succurrit enim Chiriüushuictnifcriif,acfefi 3 iclifcw communicat.
Vtinfeipfo inueniant omitia iUiS défunt. 4 lufticw fidei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;credimus ChriÃit ejfe »nor
fuumpro peccatis no{lris: Rom.,0.
HomiwJ iufii funt ob communicationem iu-Ãitia. Deus uero, quia Ãns iuflicù eü, ab effet iufiiis uocatur. Ex commHmcrftione iuili» (iefaluscruitaeü.
Wem tcftantui* concionatorcs Nurn-bergenfesjin libello ad Rupertuin aMofshani.
Sed nihil clarius diei poteR, quim quod Prf« Imdicit j.Cormlk.e.CimflusÃilus eü nobisfa pifntiaÃDeojCr iuüicia, zs'e. NatnfichriÃas ffl iudicia nodra, er nos ChriÃutn nuUo opere, ftd fola fide apprehendimus, maniÃÃum cû quodfola fide iudificamur,non operibus.
D, Thomas Venatorius inlibcl-lo co rttra loannem Ha-
Inerum.
No5 cum Apodolo Paulo, ChriÃutn prtedieâit «im iuÃieiam noÃram t neq^ aliam in oculis Dei ponimus iuÃieiam,quamChridu,quifrduseft nobis à Deo iufiicia,pcr què fide apprehenfum Mntingùnofcw o-lalfueruitnieterna.
tîo»
9^
tJonenim Ãbiipà duntitxit iuÃui eà chri* Ãuf:fed er uniuerfos guiipfum fide appréhendé rillt, iufticiafiute reddit participes. per ChriÃu eniin recipimus oinnia qute aliogui in Adam a» miÃmuf,iu{iiciam,i)inocenciam,uitam: imö per fidem in ChriÃo apprehettdmut reconciliatio» nein.
üosoculos mentis noür£ ah uniuerfia lege, prerfia^; ab uniuerfia renouatione ida, in unam er fiolam promiÃtonem DeÃoquot; Chrifluminfiu' per nofirum, defigimus. iJeoq; confid!tniis,pro' pterunum Chrtüum reputarinos iufios,er ac' ceptos in oculis D ei. Hoc eü quod dicimutÃola fide iuÃi fiumur.nonejuiafides nouitas quiedam in nobis eû,fied quia appreheiidit Chriiluin,cU' tus beneficio cr nosfiumus accepti.
Iterum dico : Non dileâio, non udum alitid opus iuHificat in oculis Dei, fiedfiola fides : non quia eÃperfiélio quitda in nobis ,ficdquia Ãhri fium poÃidet.
Docemus, fiolafide iufiificarinos apud Deunt, er nullis praitcrea alijs operibus. Itaq; propter unum Chriflum, quem fides noftra apprehedit, iudlihabemur apud Dcum.
Cater umfieri poteÃ, ut fideles baud infic' quenter nullas onmno fidei qualitates, nullam charitatem in cotdibusfiuisfientire queant, neq;
tarnen
o6 MM» fljtim cKufam de/fxr/int i [cdpO' Hufloco uniucrfitrum iüarum fidei gualitatum} if [um reponuntcum bonis fuis Chriîlum,lt;liceHy tes cumfiducia : Hic eft iuÃieia tiOÃra ,hic Quinos cripit à maledtâione legis, in hoc unir bibemus untuerfas proiniÃtones Dei completifs, ipfc enim eü ui4 no{lra,uerit4S CT uita.
Et h£c ulique »j «oamp;w nuUo modo effe queti ^ut,ubi extru nos manferit Cbri{lus,qui m nobit ^ebetejfe,in nobisuiu:re,loqui exmanere'.cui fît Uns ex gloria, in omniufecula, Amen.
Idem Thomas Venatoriusinfuc»
' commentario Pfalmôgt; rum; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
^PfiltrtosDo^inedcducmeiniii' Ãicia lua,crc.
H« intcUige de iuüicia-, qiia nôsiuHtreddi »lur per fîdem ex gratia, Ãcutdicitur: luÃusex Ãiieuiuet.Vocaiuraulem Dei iuÃieia,quia grit tu Uhus donatur. Dei enim donum efl: Eph.r. i
Sie dicimiM opKS Dct effe,quod in nobis ope-rutur Df«lt;. Sic uerbum Dei, quod per nos pret dicatur, Sic uirtutesDei, quas ipfe in nobis o-pcritfur,
Pfalmo ti. Annunciabunt cceli iuÃi- nbsp;nbsp;nbsp;u
^ciameim,exc. . nbsp;nbsp;nbsp;.»
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â t â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g Not»
9®
No« opcrum äut legis prtedictt-bunt,fed[uain iuÃidam ,fidei fcihcet. Efa. Si. in noticiafua iujiificabit (eruus meus multos.
Ideo i. Cor'mth.J. Chrif!usnobis i I^co iuüicia. _
Pftlme 3 O' I« iuflicia tua libera me.
Koc quid aliud e{l,nià mifericcrdia Dci,qui iu{)ireptlt;tamur,non propter mérita ncÃra, fed propter unum Chriftum: qui non tam iuÃus ell, quà tnetiamiuiîicia ncilra.i.Ccrinth.t. Jdeo deea dîeitur Pfa. si. bn fcientia fua. Etideo Kiere.is, Et hoc eà nomen,quo uocabunt cum, Dominus iuSlusnoÃer, ftue iufticia tioilra. Si' ne hac iuilicia nemo iuüus eÃmoculis Dei: Pjal mo Ã4Z. KoniuÃificabiturin conlfciluDeiO' ntnisuiucns.
Pfalmo 3^.lufiicia lua ficul montes Dei.
Pidesenimquteeà iuÃicianoHra, nuUisno-ftris meritis datur, fed tantum mifericordite. Eph. 3.Dei donum eil,non ex cperibus, nequis glortetur. Et htec iuHicia efl ficut montes altif flmi,immobilis çx conilans fcilicet: Matth, ec. Portee infèri non praualebunt aduerlus earn. Et flcut aliéna peecato perieramus, ita aliéna iufliciaut uiuamw ,egemtu. Vnde de ChriSo i. Cor. I. Qui ÃHui eA nobis i Deo iuÃicia.
pfalmo
99
Vfulmo tpAuÃidamtium non ah-fcondi in corde meo.
iaÃicia Dft dicitur fide! nofira, quia efl do^ ««mDci. Ettjaiaiuftuf ex fide uiuit. tfntcreditur adiufliciant, oredutem confeÃio fitadfalutë:ideo dicit,IuflicM tua non abfcondi in corde meo.Noftrrf enint iuflicid Dei« eft per Chriôum,modà hoc credamm. Et iuflicù Det fll,i]uano! Densiuflo! fielt,quando nos iufiifi-«tnt impietate or iniefuitatcnoÃra, dato/}gt;iri tu fattâo. IgifMr ChriAns fola fide à nobis apr prehenfas, efl nobis iuHicia Dei coram Deo.Et fie propter C hriflumfide fufeeptum, fumm iufli «rdinDeo, or filifDei.
Pjalmo7i. in lufltcw tua libera me.
Non(« mea. Qtfare ? guia ex operibas legit t°niuflificabitur omnis caro in conjpedlu Dej.
}. lufltcia uero Dei perfidem iefu Chrifli W omnes, cr fuper omnes eos gui credunt,
idea I. Cormth.c. Chriflus fisdliu eft nobis i Deo iufiicia. Et Efa. a. In feientia fua, itaque ait, In Imi( iufticw : quia ecclefia tleflorum credit in eum qui iuftiftcat impium. Heo fides eiui deputabitur ei ad lufticiamtRoâ *ââlt;'gt;â¢4. Hiec autem fides, quia donum efl D«, Merito nbsp;nbsp;Dei or noftra uocatur.
DJoitwtrt
g *
lO»
D. loannesOccolampadids, Tides in Chriflum non efiociofn: fan^ificai tnim,(y iuflos nos reddit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;â
lufticid primitiUd redit per Chriflum. Omnis noüra iuHtcia eü in Chrifto,quifolui iuRui eü, in quo propittus nobif Ãäus eà dC pldCdtut pdter, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Chriüu^ ipfe iu dliu Dei feruui, Udlens etidiit tilios redden iuüos, efl noflrd iuHicid, cr iniqui tdtesportduit,pro cis fdtisÃciendo:qui flilus efl peccdtum,ut liber dret nos d peccato.
SiigiturfidemcruerdmiUdtn fcientid habe tis^quôd Chriflus noflra efl iuflicid:flhocdocet uos unüio, quod Chriflus innocens cr iuflus er tidm pro nobis intercedit apud putrem tflitote, quod et uos iufli effi debeatis, et fatdgite ut Ãtis.
luflida Dei efl,qu£gratis iufliftcdtimpium, tbfq; operum re/peflu.
lufticia Dei efl etiam iudiciuin Dei,quo diiir mdduertit in noxios.
Juflieia Dei efi etiam, qua ipfemet eflÃa iuflicia.
luflicia D ei efl,quæ gratis iuflificatimpium, abflt;^ operum rejjseâu.
Deus amicus efl credulisdratus incredulis. IufliciaDeiefl,dumgratisper Chriflum nor tispeccdia condonift.
Mirari
lOl
Mirlt;lt;n po/Jefj^uare iuflicii Dei clicjiur,cum fi^ittdulgentiÃiina inifericordiai Cdufa h£c fff, innititur promiÃionibt«. luüi autem pro'mijjà . Ei ^km Deus promiÃt falu-^fnper ÃliumsZf non peroperanoilra,reilèiu dicitur. Prifterea iuüicite efl, coÃtgienteni à fufcipere.lniuilicite autem Jvret, iniqui-^ ^lt;itif,nonfufcipere.
ïufiicia Dfi, dicitur iuÃicia Dei,lt;juit( Dei« f^oniÃt fê remiffuru peccata per ChriHum.
iuHicia Dei in prtefenti tempore,eà remiÃia piccatorum per Chrijîum.
â tuÃicia bei in Ãtturo tépore poH hanc uitant unicui(j} tribuut fecundum opera [ua.
luüicia Dfi patefit perEuangeliit.cum decla râttDeumiuüuefJe,dum prceilatper Chriftutn (redentibuis,(}uicquid olim patribus er prophe^ fit promiferat.
Deinde dum gratis iuHificat impiit, id eÃ,'per Ãlamfidem,fine omnibus operibus, peccata doii nlt;tt,cr iuHiciam con/èrt, «o ut nitamur iu{lici£ no{ir£,lt;]Uie eff tanqua panniis mulieris méfiruo poüutie.fed iUi (luam Dei« pdrChriüii priefiat, luÃiciaDei,lt;}uam Deus confirt,^^ ejua iüe iu HiÃcat, Chriilus eH:per cuiusuniusfidem cre^ dentes ex impijs Deus iu{losfitcit,fineullo ope-rutn CT merttorwrti adminiculo,
S I luHicU
I
I
toz
luüicij Dei e^,Ãdes in ChriÃü:cr cum cre^ diiniM f}rogt;niÃioniy guiper Chridiuinfaluonutt do proiniffi eü,iu{lificantur.
ItaBugcnhagius definit fîdem:
rident effe,guii credimiii,Chriflum corî De» pitre c/Je iuÃieiittt ttoârim,finâificdtionë, amp;nbsp;redemptionenty uitamæteritinf.crgiùnos libe'gt; ret i [ege,peccito morte,coÃituit^ fub gri tii'.Cr focidt utagnofcdmiUtinuocemufg; pitre.
lient eumferdjitÃdem eÃeÃduciä, gui Chri flum dppreh endintm in confcicntid cordtn Deo» crin ChriRo pitrem.
luÃiÃantur cord Deo und Dei iuÃieid in Chri Ãoyuna ChriÃi nobis comunicdtd iuHicid, umi' gnofeete nobis peccdtd noün Dei mifericordid.
Sold iuüicii Chriüifreti,in iudieio Deifub-Ãüimus,
Docemus ergo,nos iuÃiÃcdtione,guieÃre' miÃio peccdtorum, etdÃumptio in nunteru filio runt Dei, nuUo noüro merito, fed ex fold Dei grdtuitd mifericordid, fide in Chriliunt percipere, edm^ fidem fdlutem in
Chriilo dpprebendere.