GMATVM CONTROVERT
SORVM IN ECCLESIA THESES
Theologie«, dequibus 13Martij,ho-ra 7 matutina in auditorio ThcOT logorum difputario ha-
Respondente Christophoro
Vulteio VvctteranoHaflb»
illvstrissimo prin^ CIPI AC DOMINO Dn. I O A N N I CaSIMIRO COMITI palatini ad
^cnum, tutori adminiÃratori Eleiioralii Talan t inat tu, i^Câ Domino fuo cle» mcntiÃimo.
VET V S eft confuctudojllluftrifsimeamp;potentifsitnePrin, «ps,amp;inEcclefiaIfr*eJitica amp;nbsp;Ghriftiana,inprimis auteia Chriftiana, frequenter vfurpata,vtfi controuerfîæ de dogman tibus fidci obortf eflènt,conuentus Iegitimihaberentur,amp; iudicia Eccleiïaftica exercerentur. Sic enim in Ecclefia Ifraelitica de falfis Prophetis iudicarifolitumeftin Synedrio magno; In quo Chriftunt etiam capitiscondeninstumefTenonnulliexiftimant; SicinEccIe. üaChriftiana Apoftoli Synodum habuerunt Hierofolymæ, Aft. ly. Sic poftea in praxi Ecclefiç obftruatum fuit,cùm ncceÃitaspoftularet, amp;nbsp;per pedêtutiones liceretjVtSynodicogerentur.
Atque hic Imperatores amp;nbsp;Principes Chriftiani fepeoperam , /uam in cogendis Synodis amp;nbsp;moderandispreftiterunt, vt Conftanti. flus Magnus,ThcodofiuSjMarcianus, 6c multi alij. Deniq; canoni-bus Eccleiîifticis 6c Legibus Imperatorumdeordine ludiciorum Ec-cleEafticoruni eft conftitutum. Quamobrem fuperioribus annis, cùm de dogmatibus fidei controuerfie mote eflènt, ordines Imperij proteftantes , quöd Papjpreiudicijs amp;nbsp;iniquis condemnationibus grauarentur.Synodutnamp;Judicium legitimumfepe poftularunt: Et liniiliterhodie in preftntibuscontrouerfijs multi poftulant, amp;C vt or-do ludiciprum in Ecclcfiamreuocetur,lt;Scvfurpetur,vrgent. 5ed quia alij alium proceirum ar.tea inufitatum magis probant amp;nbsp;fequuntur, amp;iudiciapriuatacumpublicisconfundunt , öc propublicis haberi volunt ; fit vt de ludicijs dogniatum controuerforum, amp;nbsp;inprimis de condemnationibus falforumdogmatum difputcturin Ecclefia. Qu« difputatio ciim iani latèpateatjoperçprecium me fafturum putaui,fi dehacre difputationem ad illuftrandam veritatem,amp;inforinandam ftudiolam iuuentuteminftituerem. Etquiatibi,JIluftrifsinieprin-ceps, veritatem doftrinecoeleftis, 6c Ecclefij incolumitatem prçmub lisali|s curg eflefeio, hanc breuem traftationem , amp;nbsp;ut in eiufmodi fcrjptior.efierifoletjconcifam, Celfitudini tue inferibendam efledu-ïi,non ut Geü.tuam de bis rebus erudirem,in quibus iamdudumeru-ditus es, fed potiusutconfirmarem,amp;nieam erga C. tuam à quanu-peradhanc ftationemvocatus Ium, obferuantiam 6c ftudium qua-
A a dantenus
Jantenusdeclarfrem. MafteigiturinuftnÃinicPrineeptj Jfeexetn-plo patris tui Piincipis pijfsimi amp;nbsp;conftantifsinii 'quód potelt; Vnà cum alijs ad Eccleiïe gdificationem , purioris doftrinf propa. gatfonem, lt;amp;nbsp;ludiciorumEccleliafticorum Jegitimani vfurpationem promouendam,porró age. Si ceflantjquiccflarenondcbentj finon mouenturhoc ftatu EccJefifjqui moueri debentj à nonexaudiunt ' vota piorum,qui exaudire debentj fi pacemdenegant,amp;nunc corpu» Ecdefl^ magisac magisdifcindi patiuntur: ramen tandem ad lufti. tiamreuerteturiudicium,amp; ei adbfrebunt omnes refti corde, ficur dicitur P/al, 94: Et Dei iudiciaexperientur ,qui honiinumiudicia afpernantur. Deum patrem Domini noftri ïefu Chrifti veris ge. anitibusoro,vt Celf.tuamdiu incolumemconferuet,âr omni bene, diftione (pirituali 0( corporaji locuplctq^ Heidelberg;, 5 Martij, Anno « j i J,
lUuÃriÃimtt Celf. tua
CeorgtuiSoh»»
4gt;gt;
DE IVDICIIS DOGMATVM
eONTROVERSORVM IK
Ecclefia.
Thefit E
81^0 D de ludicijs dogmatum in Ecclefia contro-uerfiorum me dijfiutaturum nuper pollicitm fuit cum de dogmatibtu iDerts amp;nbsp;falfiis tn Ecclefia di-fbutationem haberemx iam ff'Ã jiTsi^praJlabo^
11^
Judicium igitarhtcgeneratim intelligo, quoddecon^ trouerfijs dogmatum in Ecclefia,jecundiim normam 'verbi diuini ab homintbui ad propagandam quot;veritatem ,adificanf dam Ecclefiam,amp;illufirandam gloriam Dei exercetur.
III.
Hsec definitie paucds declaranda, amp;fiuds caufisaper-tius exponenda trit,
1 11 I,
Ergo indicium humanum hie intelliglturfidel^,^uod ab hominibfu in Ecclefia exercetur.
quot;Materia feu reside quihm iudicatur,funt controtterf fix, Ãae noua firorfittf, fine renouata i fiue priuata , Ãut fiufi ilica,amp; turn de dogmatibue ififiscontroutrfisitumde ferfio/ nts dogmata controuertentibm^
âddorma ludicij e^ amp;nbsp;effe debet quot;Verbum quot;DeifieaStri-ftura quot;Profihetica amp;nbsp;^fioflolica, Efa. SfV.zotLucaójyi^igi loan i9' i adTimQt.2,i'ygt;.\6.
y 11.
Forma ludicijeT^in tributpartibui) nempè caufig .d 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cognttione,
Hign!tion9,f«nttntîiedi^itnt amp;(xectttienf. dt
dtnt dictfttr» '
rill.
Otttfa eo^nkio feu ludicium eog^nitionii e^^,cùm (au9 fa eontrotttria ante fententia diSionem legitime diftutitur, trtx/ienditurfiltrediuino amp;humanoneceÃarium^ lt;
Ergo Indicium cognitionii feu caufa cognidoÃt ant te fententiie didionem, amp;:»erà iure diuino amp;nbsp;hutnano fieri debet.
Iurediuino,yt Zgt;eut.ti,y.i4,,amp; EccleÃaÃ.ii, y.jfiadTbefÃ.ijfy.ztfi kh.^fy.i.
XI.
Jurehumanoturn naturali feu Gentium, turn Ciuili: juia ratio diilat,at^ue a^uitas fuadet , non ferendam effe J'ententiam, nificaufa firiùs cognita perÃe^Ia^^fuertt: Dnt de illudy^reofagitarum,à .p-lt;Jioâp iKfOAlt;QcU,i amp;nbsp;illudSe. necHf^ui parte tnaudita alteraÃatuit, te^uum licet fiatui-rit,non efi^ aquut tarnen.
XII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
Torro cauÃe cognitio legitime Ãeri debet : hoc eÃ,tum iuflèftum frudenter.
XI IL
luÃe Ãeri debet cauÃe cognitio, yt videlicet obÃacula omnia,qult;e imfediretognitionem poÃune,attt foltnt, amo. ueantur.
XIIII.
Ita^ue fimflicitat columbina hicre^uiritur, de qua ^lattb. 10 dicitur.
Gbfia-
OlÃacuU lictum tnttriniitum txiernà InttUi^un-xyi.
IntvrnA carioÃtas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ùdiunif
fra,tnu{Ji4,amiirio, 'fiAauTict jiu oloo-oifia, id, falj^ /rafumiio, acvana ^trfuafio fiitntixaut tlofuentiii,lt;ïgt;t7lt;o^ viKilt;n,iv^ó.^at. ^rteiudi(ium,amp;id0enitialta-j^
xrjh
Exttrna,^t caittmnilt;eamp;tonuitia,^uiiitt tum dog. mdtaiigt;Ãi, tum perÃonx dogmata proÃtentes^quandcquedt» formantundiÃidiorum acerlgt;itas inttr partei : exilium,pt. riculiim, odium, iaSura commodorum temporaltum,ign(imia nia,amp;c. qute oh dogmatis aluuiita proÃeÃionem»autjentenf tia mutationem yidentur imminert^,
XE III,
Trudenter Ãeri dtlet caufa cognitio, '»idtUcet ytmedia feu adminicttla,^ua cognitionem iuuantac promouent,reBd tdhihtantur,
XIX.
Jtaq^ prudentia ferpentina htc re^uiritur , de ^ua ^atth.io dicitur.
XX.
%ledia htc duo fun(pracipuè,^uihua yti po]fumui,Ot ratio amp;Ãudium diHgem.
XXI.
Oratio e^i^,tùm hamilittr à DeopetimHi,^! nolds tief meuter adeÃe in cognitione cauÃe controuerfo, amp;fludium noflrum fortHnare,at^^ inteUeHum illuminare telit.^ucmo. do orat Dauid Tfal.V9,'^,6^,amp;EJaias cap.?,,'}),^^^^ ÃMloh.t/ty.\7,amp;lacobmorareiubetcap.t. u. .
Idant
XXIK
. nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;^am ipft flt;)ïiis Ãudiam noflritm fortundre
ipft habet dauern âDauid,ij)fedaud'ttamp;a[gt;erit,d^6â (al.i.lfil'e dat fapitntiamomïùhiu pojïulantihufium fide, Jac.nti.i. â¢
XXI11.
Studium nbsp;nbsp;nbsp;cttm ia caufia to^nitionem fro'ipinli nt-
Ãraintumhimui^
XXI111.
Studium illud /gt;ofitum ef^, tum in ledione fiedttîa y el aufcultatione, tum in meditations^,.
xxr.
Ledio t/el auficultatio e[i(^ torum,^Uie âvtrinq^ fierilun^ tur aut dicuntur.
XX Kl.
T^deditatio el^ tum de flatu caufia, tum defunda. mtntùt.
XXXll.
Hit i^itur examinanda amp;nbsp;cum norma iudieiaria conferenda jünt ,^ux ytrinqueafferuntur : amp;nbsp;tum de Dog-tnatihui ipfis, tum de perfonii controuertentibua accurate ohfiruandum.
xxriii.
Tie DogmatilMyrterdnean falfit fint,idefif,confient tidntne cum norma iudieiaria feu yerlo Tei,an Dero pu. gnenttac rurfits ^uaHera funt dogmata ,principalidne fint, an minudprincipalia:amp; ^ua falfafuntdogmata,ideÃ,erro-res, leuioresne fint an grnuiores.
XXIX.
Te perfon^ controuertentibua 3 rede ne fentiant, an trrent: E,t ferrant, quomodoerrent,in leuiorene angra-uiore
ware errors âPtrftntnr »fw fetlueentei, Ãue Ãe^H^i: e^r gt;n ^rautore errore Ãnine periinatei Ãue ex ignoräntJa offe» ^fata,dut«eto^elo,Ãue ex mahiia : an yeroÃne pertina^ da jtc errent ex tnerainfirmitatSfieie^^iex Ãmpluitate aut Jiultacreiiuli(ate_gt;.
XXX.
T^ee enimillito errar eSÃ^^quia juibuÃdam error di. citur aut put atur ,ant t aid error, ^uald duitur aut put af turtnecreipÃa omnts errant,gt;juicrraredituntur autputan. fur^auteo modoerrant, Ãcuttrrare dicunturautputantur.
XXX/.
Sententite diSlio e/^, ciim decontrouerÃarc^eco^f nita legitime Ãatwtur amp;nbsp;deÃnitur.
XXX n.
ErgoÃntentiadiRio legitimeÃde^,po/iÃÃuÃÃcien^ temcaujiecognitionemdcmum , camp;* cauÃx cognirioni conf gruenter fiert debet tytnecÃatuamta priufiquam cognoue-riniM,nee aliter ^ttatri, cognouerimuiÃatuamui, Exod. 20, 'Jâ.ió, EccleÃtaÃ.Mfy.y.
XXXllK
7artes fententiisdi^iond duaÃunt : abÃolutio Ãuiuf Ãificatio,amp; damnatio.
XXXIIII.
Jità ifieatio e/Ã,,^ua eauÃa y era iuÃaq^ approbatur. XXX/''.
Juftifieatio illa de dogmatibtts controuerfis , ö» efe perÃnd at^ue hominibus dpgmafa controuerja profite wb/a,
XXX ri.
De dogmatibu6 tcntrouerfi-f^^uodyera finttac rvrfifs '^el principahayel mindsprinctpalio-i*
3quot; Dt
xxxyjh
ptrfonKf^uodytrA dogwAtu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, f-tit
frinitpaba, Ãue minùs principaliA-,.
XXXy Ilk
âDAmnAtïn e^^t^ua falja laufa iniuÃaque irnpro. iatur.
XXXIX.
Datnnatlo Ãwiliter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contfouirÃt)
amp;perjonfi dogmata controttr! a praÃt(niibta, XL.
De dogniatd»i4,^uod falà ÃtitÃde^^i^^odÃnterr»-rej ÃueleuiortSjÃtte gntutorcs.
XL L
De perÃnif. (jiiod !aIgt;a degmatA prnÃttdntKr, idel^, ^uodin erroribâti rerÃe«tnr,fiueletiioribn,i^liuegrauionbudt . Ãueperttnaciter^Ãuefineperttnacta^^
XL IL
Damn/ttio rurÃti eb^ nuda nbsp;nbsp;nbsp;Ãn^j/lext^elcumanAgt;
tbemAteeeniunHa^^
XL lIL
Damnatio nuda eï^ error Is leuiordt. XLIHL
DAmnatio cum ArtAthemAtt conittn^A e^ errorti grAiiiorti, amp;nbsp;^uidem CAnto mAgd},quAntb mant/eÃiortfl error amp;nbsp;p)ernicioÃor.
XLl^.
ExecuttOf feu iudiciam execationii eÃ^ttimÃentetit tid legitime Iaia ÃopienditÃdel^yminuendig tollenddut ton-trouerÃx Ãudium ÃuÃipitur.
XLXL
Ergo ybidttontrouerÃa legitime deÃnuum amp;dtl. ciÃum
cijum e/à ) de ta minuenda toïlenddue laierandum. XLl^ir.
Tdecenim inEctleÃa de dogmatum contro-tierforumyeritaieaut fallicate,de hominum jynieritate .n à oÃlrinaauc erroribttijlatuerees'deÃnire : fed opM ^^elumpro gloria âDei, pro defenfione'veritatiisamp;eedtfica-tioneEccleliie^amp;Ãudiumminuendatollenda^controtterÃa, fioquiij^loco,fujà piaminJoh.z,'v.iâ7,Ecclej.r^.'V'ii
XL KI 11,
Studittmilludeär executio idtntidem tfe debit dedt-gmatiiM amp;perlonii dogmata proftentibut^
XL IX
7)e dogmatiitif,aut yerapropagentur,falfa cohiieai/i-tur amp;nbsp;f medio tollantur^
L.
De ptrfonti dogmata profitentiliu ,ygt;t reSîèÃtjtienfi tes, inprimis illi, quorum opera Ecclefix maxime stilts effi pot(Sf,,foueantur, iuuentur amp;nbsp;promoueantur : errantes pro ratione errorum e^aHionum ioeereeantur,quemadmodum Jun in loen JJeeiatim diettur,
L L
Forma igitur iudicij in tribus illn partibm eiuf modi. Finn ludicij duplex e^, alter propinquior , alter remotior.
LIE
Tropinquior tîf^,tùm propagatio yeritatKt tym adi~ fcatio' Eeelefia^
T^motior efi^ illuÃratio gloria Det.
D 2 Itaq,
ifur,
ttt luauio dogma:um hue fedulà tsntindenJutn yfhbsÃnti juoqunaÃoco tonje^uamur.
HaBenw ^juidÃtiuduium (x^oÃiusntS^inunc^üi^ tugltx fit,(xjjonam,
-
/udicium dogmatum duplex ,altiid primarium^ altudletundarium ; lueac enim hh^otaluln docenditau-fa ytn
Ll^ll.
ludiciumprimaruim eS^,quodefà ctvloTCfso/j^ör per feyalet, omniexeeptione maiw, ah ijj /quorum quot;vox c(u norf tnafuitprobandorumdogmatumamp;mprobddorumfadum, Ly III.
Incfvo iadicio caujte cognitio pl/tnè admirabibi, Ãntentixdihlioirrefragabills^ y/tabea prouotare nemini bf ceat^ executio fapémiraeulofa.
^od tudii ium tum in-ipe(eti,tuminnouoTeflanienf welf.
LX.
In^eeeri TeflamentOyUtTrophetarumPaÃim inpo^ fulo Ifraelitico,attjue inpriml} Elis,i T{eg. rap. i? 'tjtiia quot;vit delieet immediate à Deo yocati amp;Ãiritu Da flati erant.
LXI.
In nouo 'Teflamento, yt Chrifliipfluiadhuc in bfi terr r/i yerfantii amp;nbsp;jlpoflolorum.
LXll.
gt; Chrifli yidelitet paÃim in Iud:ea,prgfltrtim aduerÃm TbatijKOt
ThAfiftnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i if»!« à TMrepim^
mut Tro^hst4,^tnii q»tm ej]et omne iudùtum.
LXlll.
^Igt;oj1oïorum,âv'idtiicetpaÃirn in orlt terrnrttm, non folùm^uiaimmtdiatèaQhrtjloyoïdiiamp;Spiritu âDtiafflu. tierart{,ledetiamijuiapoteHasgeneralita QhrtÃo eds in o-mnes EcileÃas in orhe terrarum erat attrihutaÃvlatth^ 28 T». 19, 2 Qr.iQ,y.gt;jeäâ6.
LXlll T.
â¢^dpoÃolorumiterum,tùmÃngulorumttim ^lurium toniunSimt
LXl^,
Singulorunijyt'Paulij^^or.i^jy.^'amp;Ã.j, adCak 1,^.^, z ad Timoth. 2,^. \ j :eir lahannls Euangelium Juumaduerfm Ebionem amp;nbsp;Cerinthttm Ãrtbi:ntti,cosque /Jt foÃolicaautorttate tacite damnantn ,Juue ex hiÃoria Eet cleÃaÃicaconÃat.
LXm,
jlpofiolorum pUinum coniun^im, yitin daaluttilldt Synodci HKroÃlymitanM,^^. cap, 11,ygt;. \ amp;je/j.eir cap.\^, 'V.d amp;Ã^j.ln quibn4 Certnthum amp;Ebionem identictemda-i tnnatos eÃe Epiphanim amp;nbsp;alij exiÃimant»
LXriL
Ha^cntttdt iudicio primario : ludiciam fecundarit tl^j^uod per Ãenon ygt;alet, jedquatenttf tumyerbo Dei ^ quot;Propbetts, Chriflo amp;nbsp;,r^poÃohi prodito conprnit : yiel, ^uod Jecundùm ygt;erbum âDei a Tropbetts CbrÃo amp;nbsp;faflolts trad.tum ab bominibm aliis in EccleÃa exerce-tur.
3
iudià um duflex nbsp;nbsp;nbsp;al.ud ^riuéttut»,
Hicum,
LX IX.
lud'ià um priuumm iS^.quoda Ãdelihtti^riKMo (Cfi-Ãlio amp;nbsp;yoluntati exeratur,
LXX.
obligatu^ eS^ ad cognofietidamiuri' tattm:y)mt4e]iti[q^dtbetlareyeritatemamp;praÃtert,\ Tbejà » loh^ 4., y,
LXXJ.
yfÃdelibM illii exerceturyelÃngulHiyielflurtbutÃf muh amp;nbsp;ytrit^ y elpaÃonbui amp;nbsp;doÃoribu«,yel alijs.
LXX II.
Ham paflores amp;nbsp;do£lores Ãngulitjuamuiipublic» fungitntur officio in Ecclefijs amp;nbsp;Scholn : tarnen (ùmde do-, gmatibui controuerfisjuo quüqfioto iudicant.priuatiim.non /lublicum,indicium exercent.
LXXIII.
Et fimUiter^cùm /flures fiueTaÃores amp;nbsp;Doil ores, fi-titalijÃdelesfiiolocoiudicantamp;afudfeÃatuHnt,/riuatitm, nonpublieumfiudfcium faciunt.
LXXIII.
Torro in iudicio priuatocaufie cognitio priuato cuita.. ^ue fludio amp;nbsp;pro cui/ts.jite modulo fiert debet, ficut Chri. fiui fieri iubet lohan.â^famp; ficut à I^erxenfibiu fatlum eÃe egimue
LXXE'.
tAc hodie ^uidem fieri debet èfenfentiar um ctllntione Ãue
Ãuifcn/gt;ta,liueyoeali.amp;yitr^a^,fue/nuatim Ãue pulnd /a:la, quot;vc in dâÃiutationedomtjiica yüJcholaÃna ^tinns tdiucnud^ hhrorum^
LXXn.
Hic fiarentes l hu os, dmnn'iÃerucs,rnagiÃrntiu[ult ditos fuQS, alij abosÃdii juit (omwjÃosmonere amp;nbsp;inuttart Ãri!)dilentflx attdiant amp;nbsp;cognobant conttouerÃatn ^pra. Jertitn ÃohjUcultisültsÃequib^jupradi^umeiX,eospra. pidiri, ri(ardgt;iri.j^ yidaant.
L XXl^IT.
'Ham tir ntcs(Je ygt;c tUi hoc poflulentÃcut dicitar Llt;u. iz,y,^z. ft tuconuerju4 confirma fmtrtstuostamp;x-^Hum yt hi dludprajlenrpdéIà , aadiant amp;nbsp;cognojcant^
LXXT^llh
'Ham externa hac dtfitipbna eT^,e^ bona confitientiä prafiari poted^.
LXXTX.
Omnes entm obligati Juntadaudiendum amp;nbsp;ad cogno-fiendum 'teriiatem.
LXXX.
SententiadiÃiohic fieri debet,y t dogma, de ^uo tam cog'titam e^^,i!tfiificetur yeldamnetur,ideT^,probetur '»elimproletur, t adT'nelfi^^'yi.zr. Jmà ut erranti anathema dicatu'Ãerror non folùm gmniorjfied etiam manifiefiior ©â pernidoÃor ygt;idjatiir.
LX XX 7.
Sentcntia hoe loco fine fnuatim Ãne pullicè ditituf aut Jcrtbitur , tarnen pnuaia tfit non dfinit, i^tion.am à pïiuati
i /n/iarocon/îliof^/irffà rto /troÃii/titftr^âvtin pre (onçione,in dijj^utatione JiholaÃica^in {dinoneconfiÃioHss iilterutriui partes liti^antii, fine cum JubJiriptieneÃxcu-lijÃue Ãne fuhfcriptione»
LXXXIL
Itaque alijs fectcf fentiencibM hxc priuatd fententia non prxiudicat aut prtsiudicare pott^^ , nec publimtnac faltnntm iudiciorum ordinem impedit , aut impedtrt de~ itft
LXXXIIh
Xam de dogmateÃattscognitoÃatuereÃde^^,ul|l'Ãfi care dogma yelprobare,Ãyerum ejÃe cognouerintj'MelÃfa!i Ãtm eÃÃedeprehenderint,damnare amp;nbsp;improbarepoÃuntytum Ãnguli Ãto loco amp;nbsp;Ãiä prtuata, Ãententia, yt paà ores in tem~ flo^autybkunqÃert occaÃo,amp; aiij Ãmiliter prorenata amp;nbsp;incidente neceÃitate : tum pluresÃmul,yt inconÃeÃionibtu partialibus inter dum Ãerijolet-.Sed tarnen alijs praiudua-re amp;Ãolennem amp;nbsp;publicum iudiciorum ordinem impedire nec poÃunt,necdebent,s Qr. i-j.,')â, 29,30,31,32.
Lxxxnii.
S ic à parte in partem damnatio Ãepe die itur aut à rilif tur, quot;vt a Tapa in Lutherum, amp;nbsp;yiciÃim d Lut hero atq^ alijs in Tapam.
LXXXK.
Eieecutio htceÃà debet pro Ãdelds cuiuaq, perfona,oÃ. feio e^rfacultate, tùm in rePlèÃentientes, tùm in errantes^
LXXXKI.
In reliéÃentieni«s,ygt;t eosfoueatac iuuetfuo ^uüjue loco
loco ei- pro fafuhatf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tn^pifirattn poluicui
W aiij^ui(onÃ'io amp;nbsp;authoritate posent.
LXXXyil.
In erranteSitumgencmtim,uieos fuo citiiiq^locoai-noneat, obttirgetaut fugiat,amp;ele(liner,Ãcut omnibm prx-ttp'ttur,'Mattih73âygt;, iijtad7^m.i6,Te. t7;lt;îlt;/T»r.3,7,. ,q. 2 lohan,\,'\\\o'j,amp;([uantum infee^^ , réprimât amp;imptf diat', tttm JÃeaatim l'ut paÃorcs pro gr ege '^igilent eir errantes rtlutent,y1éfor,2Q,'V.23: adTit^h'V.^ eir n:ö*Mr nagiÃratm coërteant contumaces, tranquülitatem EcdeÃtt rpquot; äijciplinam eocternam tueantur amp;nbsp;conferuent.
LXXXl^lII,
T^ammagÃratibitsomnibits in(umbit,'^tÃnt tuÃo-desytriu^quetabulx Detalogi,amp;ytnontdnttim tpÃÃciant crproÃtiantur yeram do£lrinam fed curent etiam hant proponi jubditdi JuK,amp;omnemaduerfH4eamindtHdsamp;fa. ^Itf blaÃhemiam ac tontumeliam inhibeant, petulantiam (alumniandi amp;nbsp;injecfandialiosprohibeant,periculumcrrQ. rts à fubditdi,epâ turbasatjcandalaab EccleÃjs,quoadpof-funt,auertantjDeut.i7,yA6.7*/al.2,y,iO.
LXXXIX,
Jmo quanto magüs ipforum ,Ãyeritatem doEfrina ne-gUgant, exemplum amp;nbsp;authoritas nocet: tanto maior ipÃs incumbit neceÃitas,ytprtecceterM hominibinpriuatis earn ferio curent,
Judicium priuatumelfjwmodi: quod olim fapead txtinguendos errores JufÃciebat,
C
XCK
Q'/m enim err orts recens emergerent, fkfiè ijs lot^f yii tmtrgtbant,paÃoritm yngilaniimohibtbanttir,
XCIL
ludicium publicum efl, ^uodcaufa difflciliore obortei, pluribtt^ le^itimam 'Toocationem amp;nbsp;publuamautoritatem hnbentjbw,amp; idoneu at competenttbw ,certo ordint amp;nbsp;fo-lenni pr ocefflu inflitunur amp;nbsp;exercetur^
xcni.
Ergohocittdiiium exerceeur, eiitn controuerfia diffi-, (ilior ACgrauior exifluintcTAflorum aut DoHarum ,Alio^ rnmuelludioamp;autoritateflop.riautcompowpoitd^f'MAt-that iSjT», «7.
XCIllL
Extrceturporro,Aut certe exérceridebetaiudicibMf non flolùm legitimam yocAtionem amp;nbsp;autoritatem publiiam habentibtts,fedetiam tdonets amp;nbsp;competentibw,idefl ejuiha-bent iw amp;pottflattm in eos,dequihtu iuduandum eÃ^, rel ^uodhitpflorumfubiebli junt iurisdibiioni,yielquigt;dipjotuni iuditiumali^uo pailoaut confenfu Jubitrunt.
Or do huiw tudicij amp;nbsp;proctffM ef^ eitumedi, yt dudi. ttsfldeant,yt cittntur ^ui controuerfias agitant amp;nbsp;audian-tur,tit coram collatts fententijs eÿarguments in timvreT)o~ mini,quot;»elfl citati comparere fine ittfla caufla reculant,amp;iadt~ tium defugiuKSftx libr^ eorum aut Jermonibw cAtfla diflt-ptetur^
l)tetur)Ioh.'7,y.Sh'vt fententtafecundùm ^abum âDeirM genturgt;nonextorquea»tur3amp;fonderati^ ownibta circum-Jiant'tjsprudenter liberty /fronuncientur.'yt^ualtifietrrorf leutor an grautor, declarttur : deniqut in errantes pro rat tione err ortsamp;aBionKm aliquidÃatuaturiidefi^^ ÃujpenÃa ab officio publico in EccleÃa, excommunicatio exiliuM 'aut Jimil/f pxnadecernatunâMatthaZfy.^j^
XCl^I.
Qui ordo iudicij amp;nbsp;proceffitu iure diuino amp;nbsp;humant fancitur,(îr i« epilogo prions partis /fiuguflana Confefiionû fomprobatur/vtfuis in locis ffeciatim dicetur,
XQE LI.
Q^m etiam in extremo illo iudtcio Chrijlus ipfieÃrua-iit,ciraturns omnesad tribunal Juurn, conuiÃurtu ipfiorum conficientias,'pt feaccufientyel excufientipfie, (irfiententiam omnibus dtBurus, atque executurtts,id fideles abfiolutu» rus amp;nbsp;glorificaturus: infidèles damnaturus acpuniturus in omnem (ettrnitatem,âl^lattb.2â^, T^m. «f .
XQl^ III-
Hoc Ludiciumporro duplex el^: aliud minus, aliud tnaius.
?^Cix.
fudiciumminMinÃituituramp; habeturyel in presly^ terioiidel^,cxtupaÃortsamp; feniorumj'ygt;elin collegio Do^os rum fieu conÃÃorioÃue EcclefitaÃico Ãue ScholaÃicotin qui. hts à decidi eif terminari controuerÃa poteli^Ãufficit hoc ius tlicium,nec ylteritts progredtendum e^.
C
In presbyterio iudicium inflituitur de controuerÃjsad illam Ecclefiam pertinentibus , tum âvidelicet paÃorum
C z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toncio-
ö* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iiUfîl^^rcÃdtur
tmtâilatitHr trranies aui tmendari fójjunt.
â¬/â¢
Ãngutd EccleÃjslicei fer lomines aJ bet wu» uw legitime quot;notatos, tie membrujuHiamp;de lontroueiÃà membrorum fuorum iuelitare^.
Quod Ãpresbyterium alicuiw minord ErcleÃ^ definiendas c ontrouerÃas illas nonjufficit,ad Eci ItÃte maiof rts propinquxpresbyttrium,cuiprgjunt t^iri qui dontima. gtiextmtjspraditt junt, returri poteS^,yt lauja ibi iuättt-turiÃneteÃitasita pofiulare 'videatur^
' CIIL
In collegia Doll or um iudicitim inÃituitur decontrol tierÃjsyelad collegium illud immediate pertinentihw, fei conlenfu partium,autamagiflratu Juperiore,quipotefiatsm habet,eo deuolutii.
ClIII.
Sic in feteriTeflamento in EccleÃa Ifraelitica iudicia txercuerunt Leuitlt;tamp; jat er dotes, ftiapparet ex Deut. 17, amp;ix 2 Taral.cap,i^,fbiIofaphatM ordinerntudidorum diprauatum e^corrupium tarn HieroÃolymet quam in alijs ciuitatibw ludecete reformaturw ,non]ôlùm'Eoliticos,ftd «liant EiileÃaÃicosiudiiespaÃitn (onÃituiifquiÃeiundtint
Etpds
EctltjiaÃtcü îuJicartftf, id v^, io^noÃerent amp;nbsp;deÃniretit»
C fe
stem ÃynagogM Lett 'itixamp;Ãacerdotes nontantiimLt. gem inttrpretatiJuni Jidetiam dijcÃhnam Eidfliafticatn gubernarunt-at/ij adso turisdîdioncmJ'uam habuerunt, amp;nbsp;feculiaria iuditia EcdtfiaÃtca hodie tonÃÃoria : rum neru«^ fuit, ^uèdfoteÃatemhalueruntecs,^uiado-drina 'KloÃs amp;nbsp;Troghetarum diÃentirentid focietate tret tu iUiwexdudendiii^uodemt a.Ttocrcwu'yu'yoi] Joh, iz, gt;.4.2,
Similiter in nouo TeÃamentopreslyteria in EtdeÃjs inÃituerunt y^poÃoUtyi in(tsdedoiîrinaamp; morilu4 iudi~ daà res ira ferret,exeritrtntur^amp;tum ert ores,trim ~»itia a gr ege Vominieoarcerentur, ^dor, »4.,'gt;â.23 amp;c, ZQ,y.2i eäât, 21, Tt tÿ, ad Tit, f, y, 5»
C^/7.
Ita de ,gt;irio in preslyterio EcdeÃre Alexandrina primiim iudiciumhahitum,decaufa if;fiui eognitum amp;nbsp;dtfi. nieum e^ ; attjue ipfeprimùm ah offidodepofitue ,poÃeaijue tufntfuiefterenollet,excommunîcatu4 amp;nbsp;yrhe /(Alexandria txpulfine^,
CE Ul.
Judidum maitn exerceturinSynodo de controutra C 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pjs
fji Jiffà lw'ii»/, nbsp;nbsp;ad plum EtfleliaJ
Cix.
C»gt;n enimerranttiiudicioflarepresJuytertj ydcollt-gij nolunttat^ aäeo à minori iudicio taufla terminari non poe te^^t/ed error latiua dijjiminatur ac ferp'itiad iudidum Sye »oduum res deuoluenda e^l^^
CX,
tAtquehtcadSynedtimeonuoeandamfCnm opw eS^, magiflratui operam praflaredelgt;et,flcutolimflepèpraflitit,
CXE
/udiciummaiui Ãu Synodicum exercetur inSynedo /s.t^iKH particularififel oiKou/xivtK« '»niiterfal't.
CXII.
Jn Sjnodo particulart, rurftts yieï tottikh,id Ul dicecefeosfeu ditiondippelprouinciali, y el nationali,
CXJll.
Jn Synodo róieiKh^'^nuti dicecefeos,iudidttm extrce-turde controuerfijsin ea ortii}amp; adeam pertinentiisn.
CX111Ã.
Qtwmodo deSamofateniamp;ydrij controuerfljs in Syw edd iudicarunt ygt;iiint Epifcopi : cùm errores ipjorutn ferpet rentiamp; cum neceÃitas ita poflulare yideretur*
cxr.
In Synoâoprôuinà aliiudià um txtrtttur dtcontry KtrÃjsad pTownà am illam ptrtintnttbttt.
cxm
T)t quA rt decretum extdt ConÃantino polit an a Syno-dij/^uodeÃnieruiit'Patres ,'vtÃ^aidin Trouincia ^ualtbet tmerperetÃn prouincixConttlio ÃniretunhiÃ, trip.ltbr. tap. tj.
CXriL
Quornodo de Arianü, T^ouatianti, âDonatiÃit,.7 eia. piands ohnt iudicatum cauÃtemagnüudoaediÃÃtub tas poÃularet,
CXl^llL
In Synodo 'hiationalt iudicium exercetur de controa uerlijsadl\latio»em,ide^^,non adymiaaprouinciaÃdplufi riumprouinttarum amp;nbsp;regnorum EnleÃasperttnentibm, CXIX.
Quale iudiiium fuit de TelagioinSynodoCartagintn-Ãfetunda,extotin4 Africaprouintijscolle'cia,amp;c»
CXX,
Jn Synodo Oecumenita ÃeuyniuerÃali iuditium exer--tetur de l ontrouerÃjs ad yinitterÃas EctleÃaSfÃeu totumort bern ChrtÃianumffedlantibuA.
Cxxi.
^d/jucdiudicium^»elutiÃttpremuminEctleÃaoUm per illos EcclvÃaflid ordints , amp;nbsp;tudiciorutn publtiorum gmdit4,^ non ni'i comaiunitatmi EcclsÃcenectÃttatepoÃwt lautet Vent um edf,
Tak
C^XIK
Tali iuJiduftt fuit de tontrouerlia Ãrij^ T)à tat(m ttrilîi negantif, in SynodoNicnna: amp;nbsp;'\lai(donij,T)eua-ttmSpiritinS. Dppugnantd,in ijncdo ConÃ^fgt;tino/)olita-na prima: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ynitatem per/orite Chrijii ntganw,
inSynodo EpheÃna:amp;Eutychd,naturasin ChriÃo tarum-que propriet at Si confundent tt^ac proindenaturarü in Chrif o^piignanttsi inSjnodo
Ão, eir proprtetatum dtÃinblionem CalcedonenÃ,amp;c»
QXXllL .
Quarum Synodorum,propter manifeÃum cum Serif pturaconjenÃim, amp;apHdomnes Orthodoxoi in (onfeÃopof Ãtum,jummajemperautoricasfuir.
Cxxiiih
' Ergo hi funt gradm iudiciorumpulUcorum amp;nbsp;folen. nium inEtcleÃa,de quib tu genera tim docetur i ad Corint»
(»am iflic ordo^Tift in rehw omnihmÃcin iuduijt EccleÃaÃicdf prxeipitur') amp;nbsp;tfui felicioribus EtcleÃa temf poribMjprxÃertimcummagiÃratw ejÃtnt ChriÃiani, diÃit dijs in EctleÃa gliÃientibui jfapèpro incidente neeeÃitate ' yjurpatiÃtnt,yt ex hifloria EccleÃaÃica conÃat.
LXXE.
^t^aebteciudiciaytfitntparücularia y el yniuerÃaf li^/Ãf plmyelminMligant^
Ita^ut
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^XrK
a mïnoïïht^ ad maiora prwoc4i'i(( liât*
QXXyiL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ''
EtlaÃenusqmdtmdeiudià o fecundario,tum priua~ to, tum puhlico : quorum ytrunque forro de controuer^ fijt do^matum^eladhuc fendentibw,ide^^,noniudùatû ^ublicè amp;folenniterfyel iudicatif^
QXXriIl.
T)e controuerÃjs adhuc fendentihM,iudicium priuaf turn ejjè debet in examinatione dili^enti do^matiieontro-uerÃ,infententiadiBione conformi,ide^,probatione Del improbatione,tir executioneconuenientiac moderata, donee iudteiumpublieum amp;folennehdbeatur'.amp;quidemtantóac-turatiuf ejÃe debet, quanto diutitispublicum EceleÃa iudici. umJuJÃenditur amp;nbsp;diffâ.rtur,tlr quanto manifeffuttac per ni-eiojttu dogma,de quo contenditur,
Cxxix.
y^tquebociudiciumDtexercerinon pote^,itaetiam inÃitui non debet in fraudem iudicij publici,ide^,{ta Dt ex-tor tü eär conquifitè bine inde fuffragiji autfubfcriptionibua EccleÃa praiudicetur ,aut indicium publicum amp;nbsp;ordina-rium impediatur^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxxx. â '
QntraDirohtc omniumpracipueq^ Taflorum tSr'^agi-; ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â Z) Ãratuum
»Ãe deletytiudiaumpulUcumifir frora. Hont cn(umflantiarum,ac pro magnùutîineamp;tlifficultatt controuerÃte Sjnodtu partuulant aut yniuerfal/ipnotu-rttur^
CXXXL
⢠quot;Dt controuerfijsadhuc pendtntibm iudicium pullt, tum inÃitui amp;nbsp;exerteri potefl amp;nbsp;delet,yel minta y el maitu, pro controuerÃarum ^uee agitantur amp;nbsp;cirtutnÃantiarutn ratiorn^,
CXXXll.
tAliudtntmde controuerÃjs tant prîmum erumpen. tilu4,amp;inpaucdsloctsac perÃonts heerentilm faliuddeilltij ^ua latèyagantur,iudùium inÃituendum el^,
CXXXIIL
T)e controuerÃjspublice amp;nbsp;Ã)lenniter,praferttm in Syn« tdoolimiudicaedi) dudidum publicum iterum eÃe pote^^, quando dubium eS^^ an controuerÃa nouaÃmilitÃtyieteri clim iudicata, aut cjuando arcumÃantia nouaÃtnt, ^uet Synodum poÃulant.
ÃXXXIIII. , âXh hoc ludtcium inanteaElorum diÃ^uifitione amp;nbsp;ex. amifgt;atione,amp; cum nouti amp;nbsp;poÃerioribui aÃlds collationt diligenti : in ftntentia yeterti confirmatione Jolenni, amp;nbsp;executione Ãmili, pro tempor um) locorum amp;nbsp;perfonarum ratione^lt;
cxxxr.
Tferebwiudicattf indiciumpriuatumfacile eSftxpt^ ditum eÃepot(^i[,Ãue olim res iudicataÃt)Ãue rtcens: amp;nbsp;re~ cttu
eens ittrum, pue nouum plane iudià um fa^um pt,pueye^ (trfi Eeclefix iudtcium repetitum at^ confirmaium.
QXXXKl.
tdu enim ludicium publicum antefallum fuo ^u^^ ' locoje^ui potel^^
CXXX^IK
T^rimiim i^ilur ccgnolcendum,anamp;^uomodo contrte «erfta pt iudicata ; Deinde,^u« amp;nbsp;quails fit publica Ee-tlefia fententio-i.
QXXXVâlll.
J^lam ^ui iam ante, pue olim, pue recens,le^ttimo ejr ^confentientiEccltpaiudicioactepimonio condemnatifunt, nona nob^condemnantur,fedprocondemnatti amp;nbsp;hareti-CÃ Ã pnguld agnofcuntur tisr habentur^
C^xxix.
Deniq^cuihic,^uodJui munerdsefpeintelH^it,Ãudioe eli^ exequendum^
7^am ejuantb magts ex publico Ectlepa Judicia defala ptate imptttateque dogmatts i ontrcuerp confiât : tan to ma-^gtf à pngults pujcipiatque exerceri executto debet,tùm à pa-fioribta do^oribus, turn ab auditoribue.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXLl.
A âPafioribus tirDoUoribtu,ytdecretum publicuEcclepa
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dz
amp;ftntenttam'9eriotueantur amp;nbsp;defendant,^ trrAitta 3^. motteanr,oitur^ettf,cÿrri^4nf. .
ex LI h
audit oirilM, tumgenerat]m,at omnesact^uiefcant^ Jecreto : quot;Pt fugiant ac déclinent,'vt coeâreeant amp;nbsp;tmpediant errantes,quoadpoffunt,amp;ibfos decet: turn Ipeciatim , quot;Pt â^v1agiÃratua,qui poteÃatem baient, reformandas curent EccleÃas ditionps j'ua,arceant bareticosjeu faljosTioUores, aut prorenatacoerteant,libros perniewfos aboleant: fen~ tenttamÃeu decretum publicum EccleÃte defendant, difeif plinam externam,pacemac contordiam reÃituant: quot;ptitem par entes,domini domeÃiciyprxteptor es eir ait] fidei Ãuaiom^ mijfosadmoneant, obiurp^ent,amp;quatenus cuiuÃqueperfomà ⢠amp;nbsp;ofÃcio conpruitfCohibeant.
CXLIIJ.
Lîize de iudicijs dogmatum in EccleÃa di^a Ãtnto; exqutbm omn 'tbtfi apparet,grautcer peccare illos in Deunt, tnEc(leÃam,in ipfam natur ee Legem amp;nbsp;public am aqutta-tem ,primùm ,qui Concilium Tridentinum,in quo expau-cis orbes QbriÃiani partibiis Epifcopi conuenerunt : tn quo ij dem ^Hores eÿ Judices fuerunt : in quo non jolùmSirifi pturam. Tropheticam amp;nbsp;^pofloitcam , fed eriam libros â ^pocrypbos amp;nbsp;traditiones pro norma iudiciaria adhtbuet runt : in quo alteram partem nec audit am nec conuiBam damnarunt amp;nbsp;anathemati^arunt :denique quod non modo non Oecu}nenicum,fedetiam per fe nullum efje, OrdinesJmP
ftrtj 7rattÃantes fuo tempere air loto detnonÃmrunt : pr^ (oncilio OecumenitOf'vniuerJalt amp;nbsp;legitimo haheri yoluntt
QXLlllt
T)à nde,tjtiicum optu cfà Synodis eirliidtcijspuUit cd^in EccleÃa,iudicta autimp(diunt,atittonfundunt , amp;nbsp;iudiciumpriuatum, quodextra Synoditm aparte fa^um in partem^pro publico amp;[olenni haberiiamp;priuatam damnattonem à parte, non prafente altera parte nec audita, amp;nbsp;tarnen audiri cupiente fallam,pulgt;licte damnap tionii yim amp;nbsp;autoritatem oitinere, amp;nbsp;extf (utionem puhlicè fieri paÃim
âTpellent.
F 1 U 1 S,