ENARRA

TIONES NOVAE D. MARTINI IMheri 'ni loMm Propbcl4m,e' Genu mco,Liitineper luflum lon^mrecb Reuerenti^Argeniiitett p Epifcopodicatt*

'ADDITA EST ET SANA LVTHERI exhortaito,qu4 perfkmgttntur hi^qta negle Hit dodrina fidei,cr articula fum» mo lufitßcatiotiis o-cgt; nouis

Cfimpijtdogmittibut tantum lurbant EcclepaS’^

anno. H. D. XXX.

A 'n n A î Z n

Ï \JÂ -a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'i'JHOVT

r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inyxJ h‘

. ;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’äJ»

IfJ-f-.T' * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AT’CHA'

’mtM? b' b,C'' quot;■ nbsp;nbsp;1

' - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;ottTi

: .quot;.tt «O ’••5V. : ‘'’■‘.•■Cn rrùîtrr'îV' -Î

7

KEVEREN

DISSIHO DOMINO,D.GViLHEt

MO EPISCOPO ARGBNTI. tun{i,Principt AlfaM,Domine cle mentißtmOf lußut lonat Grlt;jtMcrPlt;«fwD« in Chrißo-

NHISTORIA M

amp; prophetiam lo« na, RfHfre» • Oomtiie (t carnalM aliijuii incidnt le» dor,poëma potiut dixerit quàm hißoriam • Hi-nc amp;

det,lt;]uemitdniedttm ipfam refurreâtonem moru tuorum (cuim lonat typumgerit) tmtndißpteit tet er philofophiexplodunt, habenl^ profabula-' Sic (y in hi/loru AbrahS, quöd centenariui,genue rit filium, prima fronte nihil magnt, nihil grauium ter um uidetur docere^er cafu accidtß'e, ut fetiex frli itlcr operam liberu dederit, (y ex anu fußulerit ß» hum'At cum hinc tarn in fßectem,inani er nudlt;e hi florufuM coligit artifrx Apoßolut Rom-4- ibipri tnum apparetf non ielunam aut cxuccam narratio» tumejJihißorM Abrahimitfed etufmoäi claufam ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A *

EPISTOLA NVN.

ibi taterc ppien(ilt;m,cr m^imärum rerum cogHt» tionem, pr£ qua tota mundi philofophia cj- fapitn tia llultitu fif.tbi prtmum argumenta tUa, qult;e ahnt leilornefuj^icari quidem potuiffef.tbiabftrufaloa tHi0i,uetutt rx thefauro diuitts patriifamilies dcpro tnuntur »« tempore,quibu( pene folis,Paulut in hac epißola ad Romanos,twn dubitat totam re» ltgionis cauftm, contra omnem lud£orum,tuxta ae Gr^ecorivm fapientiam non modo muntre : fed ut ßr mißintK ßandamentii inlt;edtficiire, e:y fitperßruere-Si igitur quod in Abrahami htßorta ßcu, Paulin idê ßciffit in explicanda loffie hifioria,cuiußnodi putat de maxonii rebut pietatif, de pauoribut perculße et perterrtti cofetentiie,de luäa fidei, de agone lÜo ex trema, ht quo lt;egre uel fandtßimi perdurant, Pauli calama,haberemut deptäum lonam- Nuc uero nott Paului, non Pefruf, aut aliquis ex Prophetis, fei Chrißut tpfe oßendit nabis qutd ex hißona Iona di fcere,autfruiliu bont percipere poßimut^ Chrißul ipfe,uocattoaeni illa, Cf dona ac Ifiritum Iona ma» gnifice pradicat, cum inquit,Surgèt Kiniuitie ht in dtcio cum generattone hac,cf condetnaabunt eam, qutpaenitenttam egerunt ,ad pradualionem Iona prophetiC’ Tanquàm hißgae oput dei Lucas ht aâis dcfcrtbit quod ad unam contionem Petri crediderhil tria millia- AthicC hnßui üinwittfs dtcit credidiffit

CVP ATO RI A‘ I tf i pr^Jictltionem !onte,hoe eil,ipftvm regent potett ttßnnwmtuncorbis monarchitmt tot prmctpeszr tniigttiiteffCr ntitximam ilUmmultUudnum,mtam nmpla CT populo fa urbe • Maximum ommno robur fftiritm MJ feoc prophela fiut, qui ex humilt dea tttt/Jo,pauido cj ßigitiuo, fie repente faâtueü ala» cer cr ereiiiu- Sie cotra tolum mundum (y omnes infirt portof euafit inuiiliu,utnulli poflea terror es tam horribiles incidere poluerint, qutbus hic pro* fheta fubmtferit anmum Hoce^i nmirum quoi Paulin ad Corinthtos dicit, Cum infirmer, tune ro» tufittifiim,cÿ uirtua in mfirmitateperficitur^Vlac efl nmirum lüa uifirix, Refurreâionis C hrifii po* tetitia,cuius iam turn lonas non modo typum gefiit, ■ fedumtyenergtan poR tantam mortis acerbita» tem expertui eü- ideoChrifttts prophetaram Domi nta,quainuisliieremias4O‘annfs in populo ifraet magna eSfiantia prtdieartb Efatat ettam (y alij fuit quot;nbsp;«urfum,fre)nentibtiicontraprmeipibiutypoteHti but mundi, gnauiter abfoluer'mt, tarnen hune Pro* phetamlonam prtetteris mfigntornaiàt praco* tiio • Deinde ey hic propheta lonas proponit nobis tam egregium fidet exemplum, ut in tota feriptura, , cumVeteristum Nouitefiamenti, non facile excel* lentussinuenias. VixenimuHiim extatalibiexem* fliMtHbiagoneiitilliimf ty neetrimam lOam ht»

A gt;

6PIST0LA N7N»

ittû,decertàiif^ pdei defcriplam aident txpreßtui • Prûinde, er Chriftat ipfe, lonam, fu^ »urtts O’ refurreâionis typum eße adßrmat, cum inquit: QtumadiMdum lotiM tribui diebu(,fy iri» bm noätbuc jwt m ueture eelLua filtui homutis,tri butdiebui çj- tribut noätbuterit i« cordr ((rr«lt; Maxima autem piorum fapietitta eü, mortit re« furreâtonû Chrißi cognilioieam ßbi unam prt ont tu faptenna,prte tota lußitta legit,optât uberê con^ tingere Pauliu,adfirmanf,tam tße excelfam er fnb iintem.ut m hac uüa, etiam fandißimit, ibi fempcr aliqaid rriin^uatur in guod profittat * Sic enim ad Philtppengt;lion quod apprehcnderim,inquit,fedad , wKor lt;yc- Hd/jc igtiur fummâfapietttid,hdc Qhriflt cognitioium,in hac ton^ hiftorta, ueluu quadam in fîgittpiAitrd,proponere uoluitnobit jfitritutfiiH^ ^ui' Eam piäuräintueri fiibinde,er ob oculof haa tere debenut, quicunip uieitarrabtll dono Del ad hune gradum fiimmie fiapiêtu peruenithui,ut omtù eognuiotu,omtiu^fciètta dftdti,fciamui quatutthe fdurut (ît,quàm exeeUent cr fohda beatitudo,boHia totem cr pr^fentia Del ceruere, ac[entire auxdw* Suntenimqiâhocfieculo matheologi,plané rtn lt;pe»fa.e^ai,quicufibtutdedtttr Tmntsisûp-wOitt cr fubmde noua dogmataßforg^fu in uulgut; tarne M mmmij babein hiot fidti nbsp;rtnnßioHupecc^

tofia»

CVPATORrA«

4

fori»» doflritum : er cm» 'm omtiibuf al^s ntdgtuß « Üquot; förtitertheologicenlM’,fitttlum huitu articuU gut uniuerßeputAlu caput eü er (umma, funt inß^ gniler rudet^ Cwmtguur ettähoc tempore,ijuo pr«e fupertorii fecult mopu, abundamm prteceptoribus er Itbris-.cum i» furif, turn elutm alijs lUerif,tanta fit Ignoratio lUtiu fummt articuli, lumpe cognition uis Chrißt, etiamhii gut guottdie nouos libres con faïctnant,er foil religionis magiftrt haben uolutit: utprouirilttuuaremeosgui fana doilrtnlt;e exani» tno af}tctuntur,huc commentanum germanicum la» tine uertitg quanto de Chrtfio (r fide differ at dexte nut erfanius, quàm hi qui nunc fua fomnia de Eiia ebari[lta,uerbofis Ubrit obtrudunt orbi, facile iudfa i cabunl uere pg er ffgt;irituales kaores^ itlas autent , in lonani Prophetam enorrattones, 4 Luihero prt= mum germaniee confcriptas, latine nunc reddttas, Tgt;Plt;R* m/cribendiis effeduxiCam en'tm pra omni but Germania Epifeopis, nomentuwm,pra:cla* rts iHk tuis utrtutibui ficeristotoimperiocelebre, Cr non modo apud Caf K’CrfmnmospfMcipes magna poOeas autboritateifed cr à plertfij; non ine ruditis homtnibtuab exceHentta 'ingeng, fingulari prudentia,er non tnedioert doârma laudatut fist It benter tibitali pr'Mcipi, Ifiecimtn etus doarina,'m ^uerfor tCrquamfirobOf dedttffier ans fore, ut

. 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A4

, EPrSTOLA NVNa ewn ipfeimtiliteriucr hotußa ftudia^eorefliiu ßf inter pu er impu[cripta iudtcaiuruf-Proijcuint qutäamer contemnunt taHtum,etunililgt;rof uere f!i0t:c[nis autem uel futor tun conßiutiffetaou proij cere poteil libror etum opttmot' At Epifcoporvm cfficui/m eß primil cogtt0fcere,deinde pronunciare» No« uerfor ego in tlt;üi geaere doärmtt, de quo gra uer^omnibut publice et pnudtim reddere rationem: ne^ pudet me Euâgelij Chrifti- Noui explofum eße ÜKt olim nomen tÜtiu doârinte upud pleeroß^ Epi» fiopoi,qui ßrro er ignthocper/equunlur- At Ion ge alio theutro ßeäiibuntur hi,qui nunc ut htereli» et blttßhemi ditmnäntur,ctim Chrißui aÜquM» do de eaelo uenerit uiuot iudic4turuf (T ntortuot* Doârinum, quahii nouißimis temporibui mundut nuuult dppeSttreLutheranamqudin Chriflianim, fyncerißtmum Del Verbum eße nAildubium eü» Qtjid enim atiud doeef^tüm ^i'tcm,chant4tem,to» lerantum erucif, cognitumem uoluntatis Deb Eom uere pietatis doârtnâ, infeholis prorfiit uegleilam er ignoratam fiuße, nemo inficuri potefl: adeo, ut etiam quidä Theologie dtßipulifde nuQis olijf EuM gelijt^ quim qut fub Domiwciu in tèplû recitabon tur,ßieriMt.iiittc ithe blaßihenue uoeetpoßim inter iHot audiebatur, Eiblum bbrum eße h^etteoram» Hitto Kaffflri Hofirt^tif qui tbeologi ietdn baut

C V P A T o R I Ä« ’y

Säfitjßudia linguarttm dammbant^quia Romgt; Po« tißxmfuii Canonibuiprlt;elegi priecipit m fchcliS’ Ciuid ÜU nunc dextere lt;tut filicUer traderct pro con tione 'm templis, qui ne mediocretn quident cognitio nem habebant Uterttrum fttcrttrim,c^ßc omnis fcri pturte impenticj-rudes erant, ut quoties uel uma uerßcului eis ex Pfalmis,Prophetis traâàdui effet, fubitofe'm adtummundutranslätos arbitrarentur. Qtttd illi ædificarent in Eccleßlt;i,qui eos ipfos Pfal» mos,qui latme extabant, minut mteÜigebAnt,quint egolmguamGeUicam^ C^uorii pUriq^ peromneia Mtam.cum effent fexdgenarij,nunquim ttfligeruni, nunquim i prinw limtae falutarant bibliam. Phtriqi theologie profiffores, i!:^ Magiflri Noßrt, nondü btblum uideritnt’ Quemadmodam nota eü de quo« dam eiusfarinlt;e theologo,uulgatafabiûa,qu(Pentlt;t teuchum,beßiam qu'mq; capitum er unimdl effe pu tauii’Vidit eam c^ecitatem er 'maudittmt ßuporem.

Kei/èrffergiuf 'm eccleffa Argentinefiuirfummtu, Ke^erffergi» er'm fuis concionibtn grautßime perflr 'mxib Videt etiam opinor,prudensLeäor, cuiufnwdi theologo dûâtint rum monfira, btcprofirre poffem, fiuelim ordine explicarefquim ßulte, quim 'mfiliciteriam aliquot annis Mionachi theologicati fint t 'm prmis t/iinwt t£,quoru uanitas ftoliditas 'm prouerbium abijt, Kinorita utmiof'Sepulta igituTfCr quafi ruderibut

A s

ÉPISTOLA xNVN.

oiruU, ùcuit äodnaä C hrißinta, part im lüii rixa fit di^ulationtbm fchoUrum, tradtttonibu« Ponti* ficutn, er mfinuis ac fiidtißimit fomnijs monacho* irum.Nott funt ftholtffu/m dißiutlt;itionett qutd Tho Wtu.qutd c£teri contulcrtnt ttobü,immo quid impe ditos tenuerint ad cognofeendum Chnflimgt;Et qui PoHtificum traditiones legunt ac decretaks, uident quanttu tbi numerus fit conßituttonum meptißima* rum,qtuecum dodrina Chrifiiana rx diametro pu* gnanttquotiesenm ficripturæ locos citant, tam ei* tant ineple, tam tra fiant fiigide, ut nemo ptui fine Itaufealegerepoßit. Intamimmanicrgrandili* 6ro Decretlt;dtum,no efi una pagina, qua aliquid de pura doârtna ptetatis,de uero minifierio Verbi con firuando,de Chriflo aliqutdtolerabiliterdicat- De f)rlt;e6endi$tde digaitatibus, de immunitate Ecclefia rum,de libertate Romana ecdefia, diplomata Ion* gißima uideas^ in nbsp;nbsp;rebus defindendis gnauiter ad

uigilatum eä à Romanis pontifietbus, in alijs non item- Sionachiuero,ut eSlgenus homtnum,ad im po/luram er hypoenfin nattim,quid lüi non inuexe runt nugarum in mundumi Cum enim nundinatio* ne miffarum er indulgentiarum, tot annis denunta tos tenuiffent principes CT regesiiam^ fic conflitu tarn er confiabilitam uiderenl fuam dominationem, er tot iam penè m orbe reges effe, quot monacbos, pret

CVPATORtA* «

nimufecuritaleipcilam omnu cceperuf, quouis t «4rr,^Md inturu, ad fuü dirigere qiutllam, cr idolo fuOfiüo utHtri pcflhabere omnta-Solct etiim Satan per fuof pfettdipoßolüt,quando Verbum Delt; oppo fitum mgt;n uidet,humano gentri per meram impro^ biiatem iSudere- Hinc tb tandè prorupit nwnachos rot» audacta,ut pro fua libidtne,(celerate nbsp;nbsp;impu»

dlt;»trr,(liubufcunc^ ueQetit rebiu, trtbuerent diumi Mem,cr uim delcndorum peccatoram. Pronuncut bantur ergo tu(li cr fanât, non modo qui fratrtbtn tÿ-fanâoordini farinuK largiter fubmtntflrabani: fed er qm fummo digitulo, orbicules quofdam lig* iuos,quos fratres i» reßäorio affixes unu£ habe* bant,4ttigerat, remtßionem duebaittr acteptffe pee eatorum- immane, quam mul/of alias riduulas epi US monachi excogùartnt, er tarnen nunq tarn flulta propofuerunt,qiunfuot inuenirit difcipulqs» Ridentur rebgiotus flulu Aegyptiorii er altarum gentium,qiu aaßiores homines pro dijs habuerut, qubdäaturaaIijsanteceHerentgt; Item qui Simiascr fimiles quadri^edes erc-pra nitinibus coluerut-At gt;nbsp;monacht eb tandem deuenerutblafphetnu,ut iDum fuum fordtdißimum cuci/ßum,quo nemo ßabularius • iiignareturfuumapniimter^e,ianfanäumha* buerrnttutquieauelmortumobuolutuseffittitlum - ') nb tienuDurte retUmpttmi proauufurcat * Huk gt;

i

EPISTOLA NVN» lenones^graffàtoret er fv^otutptitamp;t ci,cum toti fuam ittatê federate er perdue tranfe» gtffent, taudeitt ab dits apoßolis perfiiaßt itthil de ChrißOftuhtl de Euangeho fdicitt: ßc eadauera fua cueuUo mduta afepelm curarunt in fordtdii er purii Mtiuritariu» pants eam falutem quarentes, itttferi,qMmfobChrilloquierenda erah C^pu tat uehetnentia Patdut etufmodt bla/}gt;hemias,erat in fedaturus, ft uidiffet^ qui fuam tpßiu uitä anteaHS, ertottim pharifaifmamtadquem monaftice eôm • parata,octofum Impurum uUiegettiueü,prlt;etu fiuia Chrifti pro ftercore habet er ruderibtu,qui to • tarn philofophiam,er omnes illat egregiat tmrtutes, qu^e omnino fapientibut ts- optmis ac horuflißanis gt;nbsp;utriimeffe poßint mendica et tnßrma elemëta mutt ‘ di uoeat- Quomodo autem hoc unquäiaßturum fit ßucari potuerunt Prophete et Apoflolt, eö redigeit ■ danteljiiuuißimistemporibtu, Chrifti Ecdefttou, tu hi qui furnmi nbsp;nbsp;perßätßmi ueÜent haberi inter

Chriftianof ,quifoiipre omnibus ordinibatiada* rent fe Euangelij proßffores, suflutam CT fahuem ß tarn eße thuerent in detrtta uefte, quam uel utltßi» tttutferuulMeonf^ueret, Taceo hie quid eeekß^ Cathedralet ty CoSegiatu pro Chrifloeoluerint» Cotttione^ Contionu Keifersbergi,qui Argentinenßs eeekßie

E4(tfßiifi(tfrdttefta^,qiudii»iAe(gt;pttmniin mortbut

CyPATORIA« 7 noribiUtC^fota hoc conuerfatiom Catwnicorurn ^efyderanhSuntaliqtü inuenti,etiam inter Canoni» cot boM nunte hominei,lt;iM tpfi faterentur fe mtg tt» uidere uilu »n Romana ecclepa, 'm monachii, ia Mo ut ipß uocabant Clero, CT’iBttM fiatum rerunt non dm duraturum effigt; De'mde, gui e Romlt;t redia bant 'm Germaniam Ctirtifani, ippfatebantnr, moa gnumcotemptimt reltgioniseffè 'm Romana curia: proceret ecclefi^ nonfacere fiium ofpcut/m, omnes degenerajjead cupiditatef glorié nbsp;nbsp;»umdanarum

cpum,G- iam tum prophetabant, totum clerwn ali Ruanda grauet panof tanté impietatii datursm» Adhéc^conquerebantur multi boni uiri,fe no uidem reapudquos iamejjit Euangeltum ^doiirtnade C hrißo,o- ueterit ecclepa; fynceritaa: apud Theo» logos en'tm noneffe,qui redailt efjintad logoma» chias er rixandißudtumgt;Apud Canonicos non effc qui ociofi luxu diffluerent, nbsp;nbsp;mhil omnino attmge

rent literarum-Apud lAonachos non ejje, qm ucn» tris ftudio tenerenlur,eydocerent propter qult;eftuni fuafomnia ac inanes fabulas « lilas uoces memini mt puero,m coHoquijs bonorum laäatas effc’ qijj ue» ro paulo faniores ty cordatioret erant inter pr'mci pct,ut ipp uocabant feculares, uidentes maximant tSam corruptelam,doârtné,cymorum 'm Clero,itt ttMtamtum apudfe muß'abttnt, quad iamtwn dißi»

ÊPISTOLA NVN-

thulanter ijuidam proloquuntur- Gnuif iam ubii^ otduur qiterela temporwm,qua/i per Lutheri doâri nam abolitt ßnt midta ceremonu,om»es lÜi cnltiit dißipatiMEcclefifftgramore} tunc fiajjinl, plim cuijjèt prodere gemttu« et occultafuligt;tria ccrdtiHHt ubi nemo boniu non uehementer dolebal, fublatam

extinäam effe doärinam Chrißi, er nonmodo fublatam, fed pro Chrtßo,cuctdlum Minoritarutm ri diculat nugat, er mrra fomnia pncdicari. Hoc no» ßro (eculo autem, guotguot funt bon«e confcienM, ix animo gaudent,hanc doärinampuram lij,pcdono inenarrabili Deiproduäam féliciter in lucem,er quaß diutnitits renatä, ut rurfui fetri poß ptquieuerauia ßt confequendt telernam falutem, qut uera D« cogntllo,quid per C hrißwn acceperi mm, unde m tentationibm peccaii, m agone er ter roribm mortii, animi ßrinam faits (y folidam pof» ßnt habere cofolationemttradttur enim {yncere htm dolt;^nnlt;i ßdet, in qua tota fumma ftta eü pielatis » Adh£c,cognofcitur per Euangelium, quee uiUg/e» nera Deo placeat: Qao honore afftet debeant magi flratm,quid fentiendwm ßt,de legtbm er ordmatto nibiii politicis • Hlt;ec non tta multos annos prorfm tgnorabantur in omnibm templiitin omnibm fug» geßif etttas ebucciaabatur nomen ßarbarie,S’AHto iiiß(yßnuUtimdworum,quäm Qhrißt- franetfem

C V PATO ft I A» 9

fôltu apud minonituncdfiorcalo

gemn pilt;t crchrißiam ejjènt, ignoritbSturgt; Nlt;(W fonzagaW.rfciflrff reget, principet, 0- qui Retpub* praerant,lttreconfultt, milites, rebqui qui poteflaii inferuiunt, prg Epifcopis monlt;tchif, fecuUree cr tmtttdani uocabuntur, (y 'm ßlt;ttu putabâtur eße ditHMtionii- Quicqutd non ex fide eil, inquit Paw« lttf,pecclt;ttü eil-Cuiufmedi igitur dtluuio puttU pec» eatorwm,ucebant obruti aiq; fubmerfi mägtftratiit, equttet,milttef,qui nihil minui credebant quim fiat tiUie genus mftttutu eßie à Dro,4Hf probari deo: qsd folos monachos findet, fe uero prophanot nbsp;fecu

lares eße putantes:nihtlominus,ßnefide redargued ] te 'mtutcofcientia,m his uitegenertbus qute fen

tiebint eße contra De urn, cr tmpia, perfeuerarunt ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C manferunt- nine pheri^ 'inter eot prorfiu tan»

dem,deß)erantes in omne fcelerum genus dederunt feprecipitetiquidamm agone mortistconfcientite fifftjs mifere agttati, arcet, caflelli,purpuram, quid non S pro redtmendis fuis peccatis ad templa dedea runt cr monafleria‘ Pro hac ergo dodriua,pro hoe 1£.ttangelto,nunquam fitis gratus fiiturus eß orbit, quod nos in tanto luto peccatorum iudanlet, quafi f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;porreda dexter a fubleuauU,ut qudibet in fuo ftatu,

nunc fetat que fit fua uocatio,qutd poflidet Deut, que fint bonaopera,que uereplMeantDeo’ Hec

EP I s TOLA NV N»

donum omnino mtÙM cy exceSenliiu eß, quàni not lierbii Mt cogitationibut ulUs dffequi poßtmits^ Sedobijcientquidam,magndm trdnquiUitdtê fkiffit in Eccleftdfdntcqiùm exorirftur htcc doßrind^Hüc mdgnot moliK 'm Rebuj^ub-hicrefes fedttioiu$ txcitdti^elfe» LegdmuiVetmcrNouumleftda mentum,quddo unquM mundm uüum audiud pro phetdmtdutdpoflolum, quern non perfecutus ßt* Qÿounqu^anfeculOfSdthdncontrd funan doârta non non excitduit hterefet cr pfeuddpoftolot^ Si quiigUtfffimthominetlJeophyti,cT ueræ pietdtis imperiti,qui qudddm glorilt;e cuptdndte,de Eucbdria fiid Bdpti[nw,noud cz imptd dogmdta jßargut, tpß,ut Apoßolut dit,incerti, quid loqudnlurdut de quibus ddftrment, cum iOis nihil nobis cSmune eß» Primut hortim 'm medio EUdngelijturfu exorlfts eß Cdrlßddiut nbsp;nbsp;Cm‘oloßddtuf,qut qudnqudin mqutelißimi dnimi ßä

primus Sdcru nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fubinde 'mcitdtuf, immunid dumnd dederu, 'm

mtnlKrtm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ep' « ^onge borribilius nociturut

erdt^ne 'mgenio,niß nutura eum 'mßdnteßnxiffet, omnidqi ui ddemifjet 'mßrumentd dd nocendum* Siquinuttcfunt ßmili ßtttdiicol^iriiucorrepti,qai cottird dignibUem SdcrdmentorumtUon modo bb^a pheme er imp ie docent, fed er politicdi leget et or dmlt;ntones,contrd Verbti Dei coiMeîlunt,et non mo do Eccleße jfed cy rerum publiarum noudm ßra

mdtu

CVPATORIÄ* 9

mw moUuntur,ipp adhuc incertt,lt;iualeadißcium htec lOorum conßruilio,lt;iudleßie ruinte future ßnl: c«m tüis ttihd nobisconuenit, ß:mperq; Euägeltfla ßne EuägeliOtfy audaces ae glorioß pfeudapoßoli, CT ßaeChriflo eße nobis wß [unt : quad ludicttim noßrum^ne faRat,aut uanwm uidealur, ipßde die in dient magis gnauiter dant operam-Nos urgemtu or ticulum lußißcationts, cj- dodrinam fidet, quam iHi Neoprophetie,ut uulgatam alpernantur- Enarrauit haäenut Lulherut Geneßm, Deuteronomion, Exo diim,Pfallerium,Abacuc,Zachariäf Efaiom, eius^ lucubrationes O' translationes ßint in maxima ada miraiione,apud uere plos O tfuditos-E^ qualis loti» fit doärina Lutherana, quampheriq; non auduam, non cognitam,tantam odio nominis damnât er cott jutant,uel exhocuno'm ionam commentario lt;eßia nare licet,qui non folun nthil docet impißfed cred qu£ afßiäis conßeientijs, 'm agone ßtmmo tentalioa nummaximeßnt neceßaria, adeo tradu dextere, ut multi pij fateantur lUivm commentarium ßbi 'm Pfal terium,m iobwm, in omnes locos ßriptura;, ubtloci fitmmorum aßiäuü ßdei incidut, maxime ußu eße» Rogoigitur hocßaltem abs teReuerediß- Pater in» petrari patiare, ut poMabilis tot miquis pr^iudia cijs eoriim,qut cane pciia er angui,oderunt nomen Lutberißegas ha» enarrationes, qui lome hißoriant

B

EPIS TOL A N VN»

ettmimgiio fraflu pure ex plie ant - Cit^idamopti* ma fcripta,ut Salomon att, ommbttt gemmù meJio* n, damnant tantam, çy nondum leiîa, proijciunt, qui huttu fut mtquißimt ludicijgraues panas dabüt Deo, guôd ne hoe guident concedunt docenfibiu in Eccle/ia,quod nunquàm aufifunt denegare, in fèro auitudiao,de u/mbraapmhttganttbas- Earn temeri tatem CJ- fieuittam, omnibus fcculis inaudttant, tun dubuo d tuo ingento,natura,nattuaq- prudentia alte nißmam effè gt;. Animaduerti enim multos eruduott graues CT honeßos uiros, ttbi pr,e reliquu Ep^co* pis laudem trtbuere,mgenij, prudentitt,moderation nis.iudicij, diligentu,^^ jiudq, earitm rerum qua ualeant ad conleruandapacem in Rebus publicis,et retiaendam cotuordiam dodrina in Ecelepa-Qÿa» re non opus erit, te utrum tanta fapientia praditum monere aut hortari,tantum orabtmus Deitm ,ut (y praclaris dotibus iOis libeat ttbi uti ad commoda pu bltca- Ego autem ideo libentius ad te,tait eaptata oc caßone,ßcrtpß, quôd propter eomtnunem patrianit inde ab ineunte ætate, tuas utrtutes propius licuit in ' f^icere- Deindeeum paler meus lonosapud inclya tant Honfteyiunßum famtiiam in aliqua gratta fite* rit,quem zy ego in mea pueritia audtui,fiepe de tuis dtutnis utrtutibut cr dotibus, præclare Zdr magnifia te ßbipoßicente, putaui paterna: metnorue aiq^ noa mnis

, . C V P A T o R I A* 1« minis commendiitioru:,mum quoq; qualecunque officugt;lum,grlt;ttiiit libifitfurum- Sed nuncp ßrptn nos furum digni habemw quibm aures tute pale» «nt,tp(umfummum or exccHeiitißimumprophea film lonam,ueterem aultcum, et in domtbui Regu/m nontgnotum eontionatorem audireuelis,qui quo muior princeps Epipopiu pteris , eo pr^clariut apud pmmtvm hominem,de rebus etumfummiscT maximis dißeret, quits ut penitus pc ©• unliter cognofciK, fptrttum pom Igrgtatur tibi lESVS CHRISTVSrfme«« Dau Vl-Menpsiulip

; . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Anno- M* D»

XXX.

B »

OPTIMÖ VI

RO D‘ IVSTO rONAE, THEO» logoWittembergenp^Marti-Luther f^RATIAM ET PACEM IN CHRI QUAuaegonunql^erlt;tuerim,ftculnfe offtiiui f ut Itbeüi mei ali^uiâ perpetui nemmit uel ttuthoritatis m mundo haberet,fempereo côtentm, fi me monitore uelo(ienfore,nwuerètur hommes ad facras literas legendat cr mteHigêdiisfi ßrte fiiiritu ducecymagtflro,melioraex ipßs plenii ßntibuf haurtrent quàm ex meii exiguK riuulis lambere poßinb Tarnen cum uideam 'm tanta copia tradaa ttum fcriptUTM, raros cr paucos fceliciter cas att'tn gere, plttrimos etiam mali^iter in illis uerfan, er pernitiofe proprio /ptrttu eas explanare, incipio tneos quoqi hbeüos tun ita odifiê, neq^ iüis adeo pu blicam inuidere, peut antea femper fèch

Ham CT fi ego nthil fum, denii^ CT in mea Ger» tnanica lingua ßylo rudis ac barbarus, tarnen lÜud quodeP do(lrtnlt;eChriftiana: caput ,totiuiq; firm pttertfumma, nempearticulumgratiiet iuflificatto. nis feu remißionis peccatorum ,certe diligenter CT fideliter traäauit ut in Domino aufim gloriari eum S-Paulojlmperitut firmone, fid no fiientia. Tuipfe Hides optant lona, quàm fiigeant, quàm fint mpe^ rut'm

P R AE F A T I o. ft

ritt i« hitc re, quotquot hodie extra nollrtim confar tium funtjCr hbros fcributtt,fcri[gt;tura4lt;ij explanSt, ut fitlUsfoliscontingat Eccleßarum adminißratio, tiihd certiui fub ipforu regno expeiles, quim ttouti guendam Papalu,ubi Chrifluidcnuoaboleatur, eü totaiUafapientia noßra,qu£elittotütaiußttie fi» det: fixa enim'm eorum cordtbut humane opinio iufiuilt;e,fcu operuMßc pertinadter e^,ut earn à tu» fiictafidet feu gratine tiuÜo modo fepararequeant* Nrc mtrum fane, ego 'm hune uf^ dtem mîiltis cr nntgnii agonibui expertui fwmin mcipfo, quàm fit res ardua (2quot; mere dtuina,m animo humano earn no ticiam 'molefcere,çiupd gratta cr fine operibus iu» ßißcemur,quod^ ipfa fola fides in Chriflttm,fit illa unica iußitia fanâorumpei,iufiicia 'mquâ,ut fcho» U loquuntur,ßrmalis et perfiüa-Excedtt hoc mmi tm cordis humant captom,^:^ fapiendi ac loquendi in terra modum- Quid tilt facerent, qui nïhil horum experti,promittunt fibi omnta fola feripturartim te» ilione,eaqi tam priefiimptuofa,ut fi femel aliquem li brum leger mt, fibi plané perfuafum habèt, fefe rem totamcomprehendijfe. Difiuntquidem hnecuerbd ufu quodam recenfere, fides iußtfical, opera no^ iu flificant(yegt;Sedubilocos fcripturne att'mgunt,'M quibitt hneerespulcherrtmezy- firtißime traditur, ittranfeunt quaficteci,furdtamp;mtui, ut neuer»

B (

P R AE F A T r o.

lo (fuident eiui rei memi)tennt,fcilicct hoc ipfofuo tcfimonio l'atii decl4rataes,qnàd ucrba didiccrint i hobis, rem nunqudm ferio O' uerefenferint • At fcripturm cîtra hune articulum trii(l4rc,ejl potit» f:ripturas obfcurttre uel deprduare, cum pene fît nuîld fyüabd, qu£ non hoc agitt,ut Chriftut cogno fcdtur- ifld cum uideü (ut dtxt) patior hbenf meot aliquot hbeüos optimis noßri fxuli hbris, tÛquim ciltcium dd purpura tdberndcultjddiungi,^- in Va tindmquoq; lingudgt;n/}gt;drgi,inter quos hune lonâ, quem tu ucrtit,numero- Ndw ßnguldri hoc unum egi, ut uim (y robur fidei chrißianie, inft^a gni aliquo exemplo, etiam rudibus, quantum fie^ ri potuit^ craßiffime ob oculosdepingercm- Nihil fané faciliusin omnibus prophetisdnteafùitihdc hißorid lont, ut quam ßbi quiuis unico a/^edu uet auditu perßüe cognitdm,pr£futneret- At nunc e» tiamfummisin ßgt;irituuiris,tdlis eß,utfaterico= gdntur,fe in hdc needum prima elementa perdidi,* ctße, certe ego ipfe,qui commentdtus fiim,pdueu^ la, er wx ßiUas pro re tanta dixi, needum tarnen f}d( ipfdi meas ßtÜM forbui, cum ittt interim, ßrte totum mAre,quo Ionas abforptus ßit,und cum ip» fo ceto abforbuerint, odto plané dignu genuf ho= minum, cui tarn cito f tturo in faßidium uertuntur ttevnt ißt delitiit uerbi Dei,ibus ipß angeii nun^

[aturait

P R ÄE F À T f O* u' fitWiintur/ed ut aternu defyderanteM f^ieâdre-*■ Keâe ergo facif,optime iona, quôdhuic bbos ■ «’ tededfriSjUertendo meocontmentario,nMxime • propter fidei (ut dixi) gloriam, ^uam cupio uehes tnenter, ^ocjuo modo, gu^gua occdßone celebrd= ri,ßue hoc fiat meo,id ejt,barbaro et rudi,ßuetUo„ id efl,elegant I (y ffilèdido ßylo- luutd^if certe rem ptnâorum Da,non mfoeliciter hoc ftudio,cr facri ficium Deoßtauißimi adorii o^ret • Neg; dttbito guin is meus cornentarius tuo ingenio cr eloguetis tu (guibttsteChrißuspr/ecieterisornauit) refirgt;= itutus,iton foluM melioribus uerbis loguetur,fed etiam rem ipfamopulentius ty fùuatius leâoribus oßendet- Erit^ut liber deinceps non meus,f^d me f^oliato,tuus dicatur-Quodfpolium non me offen iet,fed deleiiabit,(y rapinam hanc pro inßgni mi fericordiaacceptabo- Non adulor tibi,neg; meip= fum palpo,dum ßc loguor iaâabundits • Sed zfl»^ meus eß, gui urit cr comedit me, uidentem, guàm totus mundus hanc rem negligat, immo fummisui ribusty ßudifs impugnet etiam,atg; execratam cr fxtinâam eupiat- C «w» interim omnium linguaru tloguentu, mer as nugas,immoßercoracelebret, tanta pompa,tamis buecis ,utnofira neg- audire, neg; uidere pra itlis penè ipßmet non pmittamur-SedQrtibi^ohunelaborcntMilemßretCr ® *

P R AE F A T I O»

wwcfdf priefentiufrfui lofMt y^uertentem lûiunt rcmunerabit'Sohbitur enim te,et uulnui lUud mor tis fattibù, qiM te percujfim deferiut Iridriculu^ tuui idm qudrtus filiolui^orte intepcßiM raptut-Dieet etùm tibi lugcti,londs meus, per ßnguhm fyl, labin: Quid luges lolidi Kune londm J^edd, ^«è. proßitidum aguarum cr ectt uenter perpétua tri a duo,perpetuis tenebris, in ntdri toto cirtumuebit, fine fine mortis angufiias fiufiinentem : fi tarnen fiu ftinet,acnonpolius fine intermifiione,uelut ater:* na morte moritur, nbsp;nbsp;morti ui flrici fuceuwbit^

Luflustuus magnusefi,fiediiuildchrymis conce^ dat, cr lachryniis crupcntibus tandem mitigetur-Angujiia mca uero,non tnodo Uebrymas non cotta cedit,fed uniuerfum exhaurit humor em,(j medul las penitusexiccat. Recordarc ergo ionauiftens, huius lott£ morientis, nccdum en'm profiindu mlt;i recr uentremceti expertuscs, nifi tibiipfi fin» gas lachrymas tuas meo mari profiindiores,(j do lorem tuum meo ceto immitiorem effe • Turn poa tius hoc quoc^ fi^efla, quanta (it ilU Dei meompre benfibilis mifcricordM, qui me tot mortibus toties perditum,tton modo uiuum feruauit/edfitluum et lctißimumuiflorem,cr Dominuabforbentis maa ris, cr cottcoquentis ceti coftituit • Quanto ma^ tuas iüas fiiüas, quibus par um ptrplutut, non aba

(orptM

P R AE F A T I o. n forptus e!,fädliore mifericordia exterget, çj te donis ludui ißius fupcrbivm contemptorè (y regem ficiet : quanquàmß ipfaittm Mcepta doM eilt! eßones,tot tdntd inuenies, utuerc poßint diel mare gratie, qua obrutm es, ty cetus mißrru cor die, qua comprehenßn es, ut mihi coüatus in »wo man, nbsp;nbsp;ceto pereunti, ey tùx halitum bre=e

uem er tenuem uite traheitti, penititi diuerfus Io=gt; nos uidearis, in mari er ceto mißericordiarum çy bonorum, uiuenti:cr exultans er uix modicäßil^ Lim,er lenem ßbilüaquilonisßentienS‘ Sie,inquä^ loquetur meus Ionas tecim, ey plurima addet, me liusq; perordbit quam ego pro inßantia mea ßgmß care poßßum-Quare uos duos Ionascommittant t muicem, er Iona Ione comendo: ßciens utßunt equiuoci'nomine, ita erunt er equianimesinpaeeergaudio ß^t ritus-Quod ut ßt uobißcu ty nobis eterniijßaxit ipße nofirapax er gau diumChrißiule ßuslauddbi= lisinßea cula^

A ü EU-

PRAEFAs^

TI o, IN PROPRE ƒ' TAM I O N A M.

VM Prwcfp; «wnrfffcK iui Satan,toT» latc fparf rit fernen fui lolij cr ziza niie,ut firè Germania pie naßth£reßb- (7 ßgt;iritib-phanaticif,qui non wodo multos imbeeiBes demen=

tant, fed cr conflantißimisfaciunt negotium, guo eos 4 fyncera feripturte tradatione auocent tn lo gomachiiis:qu£ cunt nunqu'am ßätßne tanta amif^ ßone uerbi Dei,O' rerum bonorum otnniu,^uan= tom in ipßs phanaticis iam tudemus, citius euertät confeientiof, t}uàm ßabiliant O' confirment • Idea fummacuranobifaduigilundumefiyUt sça-riij« (tara et inßdias obferuemiK caüidißimi hofiis,ne totos nos mifeeamus eiufmodt rKis nuquàm finien dis, ne cunt ex feripturis, quaß ex munitißima ar ce nojlra nos elicueritçr extraxerit,mcautosop=i frimât- Namillius yoüiJi.lt;i[1«,iK^uitPaulus,non i^no»

PRAEFATIÓ. ,♦

ignoramus • Ef Prtm fdtb nos monet, quimnoit tltrmitet htc hoßis- Sicut leo, inquit, rugiens ars ruif, sanierens que deuoret- Cum nunc ego aliquiÉ annis cum his contentioßs j^tritibus,fatis acri cet , taiKineconßixcrim,zy nunc alios quot^habeiaus tagonijita,redeo adprophetarii et feripture trlt;t ûationem, cr neperpetuis his belUs, 'm quibtis nûc ut ßgt;ero,fatis nauiter prieliati fumui,quaß débilita ta èr fi-aflo corpore, aSathana obruamur, c feris pturis Deo dante reßeiemus uires, ut diuino uerbo crconfolatione fcriptutie, recreati er roborati, eo ßrtius er conßantius, rurf us in acie fub ßgnü Chriili nûlitcmui- Verum id conßlij non tantimt ' propter pbanaticos jpiritus fequor, per quos Sas than à dexteris nos impetit: fed etiam propter tys runnos mundi,qui 4 ßnißris nos oppugnant- ^^am Epif :ôpi omnes, CT principes quidam GermanLe, incitati 4 Sathana mcredibili feuitia er ßtroreßam fremunt contra Euangelium, plane^ mduxerunt tnanimu Deww er Chriüum eiuf oppugnare,uer hum er nomen Chriüifimditui extinguere- îSlimis ■ rum fi ueniat er mundet f uper hos omnis fanguis iußus, à fanguine Abel iujh ufi^ ad hune fanguinè, Herein caelum clamantem, quiubiuisgentiumiam effunditur : mérita gloriari pofiumus, nos iam ues ramfaciem,ßrmdm^ habere Chnftian^ Eccießa,

P R AE F A T I o-

ettwi utrîn^ue ab intmanißintK hoßibia prcmamio' trurgeamur^um ab utrifijijic coß)uti,tantif con uitijs,QrtamhombilibM blafphemijs profcinda^ mur,quantauixunqu'amfubfoleauditafItts dignatur Satban, cj' fürit Chrißu innotefcere, tarn iate idea extrema tentât,cumfentiot immincre txtremumiudKiunt, quaß ultima tentons totis ui ribus uadit,contra Dominut^Chrißumeius-Con tra hoi tarn uarias er tantas affliiliones, opus ha temus conf9latione,ne terreamur, f:d magno ey excelfo animo ipförum minas es'fremitumridea;: tnus, certo pet[uafi,qu6d hac crudelitate nobis uia res augent,er fuo fegladio iugulant, ipß thefau: rizantes ßbiiram Dci, quafcmpiterniscruciatibus pœnas dabunt-

Non longé aberit dies äla exoptätißima,qua Do minus ip KêAîi/tTxaî» uenietdecoelo,ertuncin iilu oculitota hiec fades rcrum repente immutabi tur,tunc (oneulcatis Ulis,Deus exaltabit fuos,tunc fäthan experietur cum ßüs ldruis,id eß Epifcopis, magnat ibus mundi, quàm diledifilijßnt, quos ipß tanquam hiereticos ferro er igd perfequutur-Idea ergo fuf :epi enarrandum hunc prophetam Io ntm,ut qui huic confolationi ualde adcommodatus fit, qui ey fummüaeegregium exemplum fidei^ eic magnißcum nùraculiMn,dMime potentLe er bo=:

iiitati«

P R AE F A T I o. If

nitiüà toil nmndo proponit- Quis enim non iccefl datuf ad credendum, qua non tantx bonitatis ex^ emplo infltonmatut, conßanter confid4t, fe contre peccatumtmundum^rannof, omtum pfeudopra phettrum SathaniO rabient, fxliciter triumph» turum, ß perpendat dcxteram iUam excclß adea eße potentem, bonitatem eiui adeo immenfam, ut hunc lonam in profundo vMrii, huiiet imnMnis belue uentre, iam non uno dgone mortis amp;nbsp;deßea rationis ßd{livm,obliuioni trdditum,cr omni ere» turdrum praßdio deßitutu/m, tlt;tm facile eripuerit uno uerbo,ut mortem cr uita noßram in manu Dei facilius,quàm à nobis cerä ßngi reßngi uideas* Hoc ßt ideo : quafi, obiurgans Deus noßram imbe dllitatem, intonetgt; Ecquando tandem difeetis nühi confidere oAinswisoi ? Eceequèd omnes cogit» tiones,oMnem humlt;in£ metis captii excellit,lonain hunc 'm mare f '^bmerf M,à belua deuoratumiG“ in uifccra traieäum,cr toto triduo non tantû 'm m» tif ßd er uentre ceti naufragantem, tot morti lus morientcm,è tenebnsuno uerbo in lucè,è mor te in uitam reßituo, an fieri poffe dubitatis,ut non uos gratia er fpiritu meo roborates,contra unam mortem,aut leuiora pertcula reddam 'muiâos ? Oamp; exceHentiam igitur miraculi, Chrißus ipfemagnifi « prédicat hoc exemplum pr» omnibus al^i

r ' P RAE F ÄTIO-

prophetis cited hune ïotum,ut exprefjatn ntorli^ fuee,âcrefurreilioniitypum, ctimdicit Matth' iz” No« dethttur generediom huic ßgnivm, niß ßgnum lonec prophet ee • Adheec exemplumton£ fzimnee confohdioni poteü effe omntbui £uÄgelißis,cr nu tiißris, nefetctle de/perentdefruéluEuangeli^es tiam fi initilt;t,(2- primi etditui fintalperi, Oquot; omniet uideanturdcßjrrata- NrfmeZ hicquot^unicuiiüe homo, mittitur eidpotentißtmii orbit monarcham, er lt;td regnum Affyriorum toto mundo tue fummu er florentißimum- Si hie conßreu uilitedcm ioneCt' ad nuießedem er f^lëdorem tanti régis regni, • ad non uideatur uchementer ridiculum ex ßultu, hunc peregrinum homuncionrm, ad tantum R.egê mitti Quit autem, niß ßolidißimid,außt aut poßit /^erare,ut per unum hunc uilißimum hominem, rex,cr proceres regnijrepentc perculß, permos ueantur,ad tarn ftriam pœnitetdiatn, pretß?rtim cu'' rex ipßenon ipfumlonam,fed tantum famam con tionis audierit • NuBus ex prophetis aut Apoßos lis,ne Chrißus quidem ipße,una contione tantiieße ßcit,quantum iona- £t nihilo Icuius, imo penè mA iui mirAculum eü, quid Ionas una contione, hanc regiam er potenttßimam urbem conuertit, quam è uentre ceti eießus eR ad littus incolumis' C^ê

admedutn eium cetus per uerbum Deißonam reu» .

muit:

P R ÀE F A T I o. Iff

fnui{:itd lands peruerbum Dei, totdmduitdtèNÎ niue,exfciucibui 13’ »entre Sdtkdn^e,id eü, c pecc4 ta or morte ereptos,fcruauit- l^imiruautemßtaa hs ac tantum îAonarchd, mflatus fua potentid,hunc äducnam zy ntdncipium hoc (ut adparef) Uebrieu, qui ne apud f Mm quidem gcntem erat in precio,ut ineptum, mendacemexploßßetcrrififfet- Vides mus quomodo Keges Principes mundi Apoßos los, ChriRum ipfum omnino defpexerint ludis brio habuerunt, ut Pftlmus fxundus teßtttur-Vide mus quomodo noßri Epifcopi fy principes, q prie tâto Hionitrchd A/Jyrio,uix tenues reguli,im6for didi (3 mèdtci funt,inflati fuo pauper e regne,Ver bumDei nonmodocontemnant,fed etiâ perfequâ ttff‘ Idco cr Chrißus Ulatthd undecimo, hos liini uitds contra omnes incredulos, (3 contemptores Euangélij opponent,dicit: Niniuitie in iudicio fürs gent cumgeneratione ißa,(3 damnabunt earn- Ad pnedicationem enim lona egerunt poenitentiam, t3 ecce plufqudm lona hic-

lAerito autem liiniuitarum exemplu totius mun di ingratitudinem, in primis autem ludteorum oba iurgat- Niniuitie enim tam cito, tam ferio, ad unit» peregrini hominis Verbum conuertttntur,ßne uls lts miracuhs- At ludei ne ad ipßusquidem Chrtili pritdicationem, qui tot conctonibus,dcinde cr tot

IN IONAM

iMxltnis nùrdculis inter eos incldruit, reßpifcufJb tantd duritid CT ingratitudo eii, iam niic cum folum Icgitur auditur, maximum omnino ludi ic£ gentis dedecus CT ftmnM inf amid eil-At longe muor tunc futur a cH, cum hoc non tdntum audies tur dut legetur, fed coram tribundU ChriHi prolis tum,uidcbitur‘ Sed ßcfunt obdunti, c£ci/dlei hjgt; pocrit£ omnes,nec uUis uerbis dut tnirdcuUs perma uentur- \deohoi cr ßntiles ntißo{fdcies,dcclngor endrrdndo prophet£, ut ex iüo,ddnte Deo,noßri cenfoldtionent O'ßuilumhduridmut- Amen-

-FIONAS

PROPHETA-

eße uidu£ de Zdrpdth,Si doniorum,qu£ prophetd Helidm pduit tempore fd mis,UC m primo hb-R.eg-cdp-ir- ejquot; Luc£-4. hdbe

tW’ Eitts ret dffrriit argumentum, tjuôd Ionas ipfe fefehie

co MH EN TAR 11. it

fèfe hie uocat (ilium Amithiti,id eü,ßlium ueracir, Gquot; uidetur eis uerba uidua ad hoc apte quadrare, qu£ ad Heliam filitm ciuffufeitantem à morfuit,di cit: tiunc cognoui uerbum orii tui uerîi efjc‘ Earn opinione (one fequatur qui uolet, ego non fequor-^ed confiât ïonam e(fe filitvm Rmithai, Latine uea faciStGquot; oppido Gath Hephfr, quod ßtum fiât in tr^u Sabulon, Io fue dedmonono • Nam ßc fieri ptvm eR 4' Rfglt;ilt;p-i4quot; RfX Hifro6olt;»» reftituit termines ïfiraelabUenuth ufiq;adnure fiolitudis nis iuxtafirmonemDomini Dei ïfiraël, quê loquua tuiefl per fieruum fiuum ïonam, fiUü Amithai pra^ phetam,qui erat de Gath Hephcr- Adh£c uidua de Sarept£ Sidoniorum erat gentilis, quemadmodS ChriftusLucte ^'dicit- lonasautcm hie,primo cap-^ fateturfieElcbr£um‘

Hoc idea priemitto, quia in enarrandis prophe» tis, admodtirn utile cR, Gquot; ubiq; plurimu addtt lu^ iis, ut ( quatenuf hoc fieri poteû ) diligeter often damws,quo in têpore,fiub quo rege,quo ftatu rerii, qua terra propheta uixerit,quê legis-Conducit ent adinteUigendameo clarius pro^etiam, quando tcmporis,perfionie,loci circunftantias,Gquis tunc flatus rerum ^t, exaâe primum dificimut g per* pendimus- Nunc ergo oftendi hunc Iona fiiifje tent pore regis Hieroboä, cuius auiK fitit rex iehu,tunc

C

1 N ï o N A M ,

cum Vßdrex regnabit in îudd, or fub idemtêpat fioruerüt in codent regno ifrdel dbj prophetic, Htf fea, Amoi, ïoel, in alijs locis cr oppidis • Ex quo conijccre licet hunc loncm in toto regno ifrael, ui runt nMxintum,potentent 'm opéré er ferntone co runt Deo er hominibnsßuffe : propter cuiui «erx bum ddeo benediàtur,4deo ßrtunatui ßit tue rex •Hicroboä, ut tune falicibuf beUis récupérant ont ttia,^Uie Hafael rex Syrie, regno ifraeî eripuerat er oecuparat-Hic hoßis adeo afflixit uarij! calami tatibui lfraelent,ut propheta tlelifa.non ßne ntul tis lachrymis hoc predixerit,4^gt; lib R.eg.cagt;t- Scio ^ue faäuruf ßs filiji ißrael nial4,eiuitates corunt munitas igne fuccendet erc' Et ^uamuit regnum jfrael deditum effet Idololatrie,^^ ultra Deunt ue rum adoraret aurea idola uituloru in Samaria, ta^ men Deus nihilontinus beneßeit ei propter ïonam. Tam mcomparabile Dei donum eü, quando Dcut alKui terre dat VcTÏgt;««t, er uel unum hominê haà bentem Verbum Dei,ut propter iUum non tantum ignofcat er conniueat adpeccatum er 'tnobediena tiam totius populi,f ’d etiam beneßeia fua opulen» ter tbi effundat. Quid non faceret ubi plures funt pij, er ^ui habent Verbum Dei ? An autè hoc Mod geßit Ionas in Nmiue,er uentre ceti, faäumßt dn tet^uàm Ionas ßc eonfuluit Hicroboam regi, re

bat

Com me ntàrï1‘ 4 itutohu^ regni ifrdel, uel pofletgtiàtnreditd ttiuitu, non certo confia ncf:ri{)turis- Verißntis lint tanen efl quod primum regt Hierobotimmre= gno ifrael mf rruiuit et cofuluit, donee rex reflituit regnunt,^:^ recuperauit occupataèi Syri!,poß rxa tra terrä fuam miffus eft à Df o in terra longinquâ Natn in terra ifrael experientia didicerat,quant fù iffet Deut bonut nbsp;nbsp;mifericors erga Idololatras re

gm lfraeli5,ideo erdiuinoba quod Deut effet mife ricon fitturtts erga Niniue,^:^ fe fruftra predicau rum, quemadmodum ipfe faetur, aqueidee irafci tur,capitetertto*

lnfivinma,ftaut reru in tnudotunc eiufnodi fîùtlt;. Summa monarchia eraapud Affyrios inNiniuef ^temadmodH po^i in BabylanCjCy tandè apud Ro WMttor-vZfr4 hanc erant alia minora régna,Syria, ifraelis, Iuda,edom, Moab, cr regnum ifrael fub rege Hieroboäflorebat propter lonam, cr regnS lu^tquo^non male habebat fub rege Vßa- At tile tunc extremes GT ultimut ftos regni ifraelis ftàt,et quaß ultimu Valc-Nam poR mortem regts Hieroa ioam, cum ifrael nelt;^ minis neq^ beneßeijs reuoett ri poffet ab Idolis et tmpifs cultibus, palam mimdtd tur ruinam Reft)ublu:a cr regnum ifraelis, çy mte fiints difcord'ijs,z^ cadibusmutuis interierunt ré^ ges, dottec ucnit rex Affyriorum, deuaftans SyriÂ

C »

rn ION AM

(y îfraelentfZr trdnßulitregem tSquot; popuîü in Aß fyrum- Vndetnhunc dient Ifraelnonefiretterfuf, üucnudmodum ultimum cdput fecundtlib-Rcg. te ßdtur- Cumigttur impendcrettantd cdlamitdfcy cxcidittmtotittiregnilfrdelüici,propterimpietds tem populi, ideo mißt Detu Verbum fuit per pros phet{K,ut conuerterentur, dut dliqui fdltcm iucriß erent- Sic'cnim femper inde db imtio mundi coßue uit fdcere Deus, quüdo impcndit inßgnK dUqud int aut cdldnütds, prmü promittit Verbu, ut aliqui li berctur.Sic Nod mßit dnte diluuiü,l,oth dntc euer ßonem Sodom£: Abrdhdm,tßtdc,tdcob,dnteexas dium terre Cdnddn: loßeph er Mof ?n dnte tot hör ribiles pbtgds Aegyptt: londm zyüofed dnte deu4 ßdtionem\frdel,ïondm etutm dnte cuerßonem Nüi niue- Sic Chrißum etidm filium fuum mißt in muit duntfdntequdmultinMird extrenü iudicij ucnidt^ Sedpo^l Chnßi mortem,no modo Hierufalem,fed Romd,cr totum Romdnum regnum ßc inter ijt, ut uix ruine reliAe ßnt-tios etutm iam hdbemus edtt dem grdtidm O' lucè dtuini uerbi,ideo certu eß nw ximds cdldmitdtesimpendere,ibi Deus ^uofddttl Kult eripere,dntequdm uenidnt, uenture enim fint tuß reßpifcemus- Sed pröhdolor,pduci reßpißütt ideo CT poenM peccdti,fedttiones,peßiletttiiiif,Tut ednt etutm ipßtm iam expertifimus-^

Surge

C o M M E N T A R r r- i.o

Suroc,amp; uadein duicacem ma gnam Niniug,amp;prædicaibramp;c

Hic uiJeniui DfWH non faloî.iudteoj agnofces fetfcdetiam reliiiuoipopulos O’gcntes-QuetHa aJmodum PmIm Rom-}■ dicit : An ludieorü Deut tantum,nonne crgtntiumf Hicpropheta non dia cit Niniuitas legem ludaicam recepiffe,fed tantum, commcnd.'tt eos,quód ad priedicationem fuam,cre» dentes Verbo Dei^ moxconuerfi ßnt o reßpuaa tint- Hoeftnè ßrte O' ßrmutn argumentu eß (jua tud£i pofmt retundijO' Chrißiana dolhina con^ firmari, at^ ideo dignu hie obferuemus • Ex hoc enimlococouincercplané nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pofe

fumus,contentioßis O'pugnaces ludieos,circunra eißonem O' legem iRoyß noneße neceffariam, ad confequendam iuflitiam coram Deo:neq; ««■« effe quodopinantur ludiei,fraelcdrn.ilem tantum effe populum Dei,O' ßreM totus mundus,omHes gen t» cartulliter adijeiantur ludneis, Mofen et Ittdaife mwM recipiant‘ Hanthic Ionas teflatur fuo libro, Cf oüendit iiiniuitas dbß^ lege o ritihu« aecuU tius ludaicis, tantum per fidè,O' ßudtts ßdei pla tuiffc DfOjCr fatisßciffe, neq; quicquàm ampliut negiße Den • Nam ß lex Noß neceffaria effet ad iußttiam^tüK Ntmuitis quo^ fiaffet neceffe circun

C I

I N I o N A M

ciÄ- Nm«c (lutem fold fide in Verbum îoltie iùfiifir* cdmur- Ecpntradutem inuenimuf Deumexigerp^ fide d ludieif CT opera bona, nelt;j; prodeffe eh cir cuncifionem,CT uarios culttK legis tiofi- duent^: udmodumEfaiie i-rcijcit omnes egregios cultus for urn,z;- fdcrificia- Et «n/em«« kune locu/m tone pidchreconcinere cum Paulo Kom-z- quod gentes' non habentes legem, ea qud legis funt,faciunt, CJquot; luddi per literam cj circuncifionem pr£uartcatoa tes inueniuntur legis- vt facile hiuc pofiis animad uertere,legem Viofi tantum luddis ad tempus dda tdmejfe,adDumilidndos (^coherecdos cos baud riliter atque fub padagogo- Et Paulus Galat-d- dià eit, nulio modo dutem in hoc data effe, ut per hac cor am Deo iuftificentur, fed potius ut per legent mortificdti, humiliati,fitidnt gratiam, confitgiat dd Chrifium • Sic nunc prophetialond pulchre confit nM locum Pauli Koma • j. nan ex operibus tegis, fed per f jlam fidem nos abfq; operibus luftificari^ Qÿlt;e fides poftednoneüoeiofd, feduere timet Deum,uere cofiditj^enefacit proximo,ut hie in Ni tiiuitis uidemus- Si nunc Nimuitd tunc no obligabd banturad legem Miofi,aut recipiendum luddjfmH, cumlexetomnescdrcmonid legis adhuedurabät i« populo,tempore quo Chrifius nondum uenerat* QtjiitQ minM nunc Qbligtiti ftmm nd legcmKofi, iam

C o M M E N T A R I r. 19 lam reucläto Chrijlo,^' Euangclio, cr le^e ctiimi apud ïudlt;eo! abrogata • Pro'mdelegc Kt^, haud tilitrr atq; ï^miua:£ nihil dmpliui opia habemut ad iußitid,fed täntüßde,quie operatur er efßcdx ßt-Hoc dico,non tantum ad conumeendot folidis et ßrmis argumentii Iud^eof,fed etiam propter noft qui iam olim fuperhac doßriniefan£,erueritate riei,non cum uno diabolo,quaß in acerrimo agone decertamuf, O’ luâamur- Primu enim Papa cum fuis, Euangelium hoc falutis Nouam Doârinâ uo= catjomrat^ nos multo grauioribus er pluribus le gibus,quàm Mofer. contenditq^ »« his ßtam eße cd ram Deo iufiitiam- An uero ea non eß uetußafatis qu£ tempore lon£,tanto tempore ante Chrißi ada uentum ßierit,atot prophetis, tanta contenttone prdclanMa, eruft^ad fanguinem deßnfa • Dema de, an non fatis efßcax ad iußificandü,cum hec do Urina fidci Niniuitas Idololatras iußificarit abfc^ ïfgf (J o peribus legis M.oß, tum cum ne fußieari quidem poterat, quift^ unquim uUum Papatum, in mundo futurum- Geindefunt phanatici quidam ßgt;i ritus, qui lege Moß oner are nos conanlur, er Mlt;t giflri l^oßri,cumtamenlt;ihlAoß,necChrißiuerü ufum normt,cum nunquam didicerint, quatenus le ge Koß utendum ßt,autad quos pertineat • Eiufa wodi^irituserant»quitantis tumultibus mtema c 4

. I N I O N A M

flis dà'uuut âltarid, zs- ßatuitt euertunt, de pîâdt hndginesexmutis ^miferis itUs parietibut crd= iiutfin cordibus ipfißintildololdtrte tdntîi- Qui w ßrosprincipetdc magijlrdtwuoluntutilegeMoi fi tniudtcijscx ßro,qui tdtn fiiriofis cldmoribut quiritdtitur, Verbum Dei eft, uerbum Dei eft,uera ium Dei eft: qudfi uero omne Verbum Dei,dd om^ ties (cque pertinedt, qudfi uero nullum fdciendu fit âiftrimcn^ejuàd Verbu Dei dd quos diflum fit,quis busue mdnddtum fit- Verbum Dei erdt,quo prxeix ptebdtur Nof, «f £dtficdrct dream - Verbum Det erat, quo Deus Abrahdm cj-Salomonimdnddbdtf dltert ut mdHarct ftlium in holocduftum, alteri ut adifiearet templum - At non iUco idem iwhi eftfos ciundum, nam iUud uerbum Dei ad me non eil dis {ium- Mihidutem hoc generale Verbum Zÿ-, mans datum dióiumz^rfaiHutn e{l:Kefipifcite et crédité, queadmodu etiä hic l^iniuitis-Promde no eft ut nù lii occinas,Verbu Dei eft,uerbum Dei eft:fed opor tet ibi diligenter ejjeattentum, an nùhi hoeVerbû Dei,dn alßs diiiu fit,et pofted pdrere uocationi-

Videuero, quàm grauem crmAgnamprouintid . demandât hic Deus lome-üam unicum hune,c0ram tnundo uilem cr contemptum lonam,Deus prédis catorcm conftituitdduerfus totam Monarchia, Afs fyr iorum, contra tantü R-egem rsquot; tint pr'mcipes-

Cutnau^

COMMENTARir. n

C«w Outc aïids no modo mAgni negotij,fed mA xim pcriculi resßt,cordm mtmdi potmtibus prie dicärc ueritdtè Dei,qui omnium minime ßrre pof^ funt,ut libere-obiurgentur eoru fcclcrd,[ed quoi libet, licere fibiuolunt, mdgnum profiäo onus hic imponitur ïone,dnnunciddi iÜis omnibuseorü [:e Icrd’ Et niß Deus poßed dnintd/ßt iondm, iuxtd il lud Hiere-vPond te ut columnam fèrrcÀ: niß dper tionemortsei dedißet jj« TraçgKmiic, r« grduitdte,O‘ oner is m4,gnitudineconterriius,reßa lij^ßt,ey ne poßed quide hoc dufes eßet-Kum pu^ tds londm ftcpe reputdße dpud fe quo mittcretur, fcUicet non ad oppidulum dliquod tenue or rufliça num, fed dd potentißimum orbis Mondrchdm, tn it lam regtdm dulam,^ mdximd urbem, ubi tot prin cipes, tot mundifapientes, tot proceres florentißi mi regni, tot luxu er opibuipcrditi mdgndtes e= rdnt, inter quos multi,non modo cor dm nuindo ho neßi ar boni tariffed cr omnis uirtutis genere in-fignes,prieceUentcs,ar eße et hdberi uolebât-His nunc tdntis hominibus repente cxoritur hic uilis.ct contemptus londs,non modo cenfor dc mdgtfler ui te Of morum ,fcd ar nuntius eterne ire Dei, or prnnd, uoce ddmndturus hdnc totdm l^eciem hone* ftißime uite, cr libcrrime in publico decldmatuif , rw hec omnid coram DeOiimpid,proie£id, cr in*

»

I

‘ IN I O N A M

^uindtißtfMeffe peccitd - Hocigitur nuttcfuiire onut ( pTicfertim dd tdntumtyrannum) plane dif:^ ficiliiu, cr WAgii drduum omnino foil, ijudm nunc animo concipere ^aut ulU cogitdtione imAgwari poßimui- In fummA, hxc hißaria uidetur ßigiddf tr non affieit ualde nos, ^uia nos tunc non adßus tnus, necßenßmus mAgnitudinem pcriculi, re tunc prtefentt • Si nosßmiUdcxpcriri dchcremiM,autß huic rei ddßußemui^unt res longe abfurdtßimA,et ftultißintA nobis uifaßdßet, unicum homuntionem tnittiddexpugnandam et euertendam VerboDei tantam bàonarchi • Qÿui putäs iudicdturum mitn dumi ß ego unus aut tu dut alilt;iuis mendicus mitte retur dd Dontindforè idm totius Aßlt;e crc- regem Turctorum, dd obiurgandu eum, de principes eiusï apiculd dutmufcduidercturmitti dd proßernen=i dos muros Bdbylonis • dtßim fapeuifum eR Itdlis et Kom£ Curtifdnis ridiculu,quddo dlii^uis Rome, dufus ßdt mutire contra Pdpam • Sed hoc fit dd erit ditionem er confoldtionem noflrdm- Ciudntumuis enim operd Dei uideÂtur meptd, ridiculd,cr omni no ßukißimA cor dm mundo, tdinen qudndo incipit ttliquid Deus, etidm cum omnid dppdreÂt deß)erd:a td,ipfe nürdbilifdpientid potentidfiid perrumi» pit~ Stultuenim Deifdpientius efi honùnibus' »• Co rittth'f Hx efiendit hù hf loMgt;

- Etfurre

COMMENTA RII. a

Etfurrexitlonas utfugerec ad mare, a facie Domini, amp;nbsp;defcen/. ditinlapho*

Lat ini textus omnes habet Thar pt, ubi ego trâÇ tult,fi(git admarc- t^neautemprudentuli hoc ca» iumnientur,oportet me huiui rei reddere rtUionè-Quidam contendunt lonamfitgi/fe Tarft»n,in ur» bcm Cilicie, unde oriundiujiut Paulin Apojloluf, AÜ.’S-Sed hoc non habet fcripturainam textin «3 dzciï Tarf n ucl Tarf lt;im, fed Tharßs,uel ad Thar fis‘ liebriealingua duouocabulahabct, quaßgni ßcant mare^ lom er Tharßs: tont no ßgnißcat ton tum mare magnum, fed etiam alios lacus er pakt» deS’ Nam Lucas, mare circa Tyberiad,Caper» naum,(jBethfaida,inlt;juonaiàgauit Chrißtn,uott cat- Sic etiä Mofes Gene-1, dicit- Deui uocauit con gregationem aquarum lom, id ell,mare uel palu» des- Sed Tharßsßgnißcat mare magnum,quod «5 e/l traaus,uelßnus, uel brachium tantum, in quo mari funt Cyprus,PJfodui,^' aUlt;e infulte, quod c « tiam nauigauit fanüus Paulus, Aâu- is. cmim iam Turca,Veneti,Galli,O'iliß?ani domini funt: por» figiturautem à Cilicia uß^ adßnem HtJßaniarH* Sic ty mare rubrü,et alia,etiâ appeüätur Tharßs-Sic dicit Pfal-feptuageßtmtsfec^M: Rcgff Ti^

IN lONAM

ft J 0- infula munerd offrrent, id eR,reges in litto re ntdris mdgni 0-infullt;e‘ Ciuitds Tarf ts twn eA regitumjneq; unguM hdbuit untvm regent, dtó pht res reges- Sic Salomon ndues mißt in Thdrßs, hoc e{l,in mdre uer[us Orientent per mare rubru, dd aßrrendunt durum ex Indid-lbi ndues non potcrit re£ld dd ciuitdtem Tdrfwn ire, niß per dridam cr terr dm uelis nduigdre • Nam inter Tarfum cr nw rc rubrum nihil eM qudm terrd- Sic Pfdlm-4s-dicit: Conteres ndues Tdrßs, hoc efl, ndues in mdri- Et EfdidS dicit ij-Vluldtc ndues Tarßs, id efl, ndues nidris- Etmultis dlijs locis potefl hoc coUigi, ddei ut f4nélus Hieronymus ip fl fdtedtur melius reddi mAre,0' intettigi commodius de nMri,lt;]udm de cis Mtdte Tdrfo. Neqi lont negotium erdt in uUd cer td urbe Tdrfl? uel dlid, fed tantum dnhelabdt fliges re,quocunq; tandem deflrretur, tdntur.i fitga, quts rebAt,quemadmodum cr dicit: et cum undity pers tulfus, nullum excogitare potuit locum, cepit tris fie confllui nduigandi,quo uentij:empeflatesq} des firrent- lapho eft ciuitoi loppe, fonat Ldtine flc ciofd, porlus dd quern deueniunt, qui nduigant dppeUunt dd ludieam,feu terram fanilam-lonas igi tur d portu ludtt ftluit, 0 nduigauit uerlus Occi dentem-Hoc etiamoflendithoc uerbum, quoddL fit,fifgit 4fdcie DoMUti- Quis enimpotekßigere dfdcie

COMMENTARY- aj

i facie Domiiti, cS fit ubi(^^ Vfab liS-dicit- Ne^ lottM erat tarn rudiSjUt n^ciret Deiim effe ubique^ cum poft ipfe fateatur fe feruireDeo,qui conäidit calumjterrâ,mlt;tre,cr omniaqua: in eii funt-Civnt etiam audiret quod Deuf ejfet in t^iniue ulturut im pietatè, qui mijfurui effet fe ad Uiniuito/s • Sed hoc fie eüinteüigendum : Deui duplici tnodo eii prîtes fens’ Primû natur aliter, fie efi ubi^, ut Efaiiü ffi» dicit: Cœhim fedes mea eü, nbsp;nbsp;terra feabeUum pe

dum meoru: fie eü in medio infirno, morte zs- pec cato, ut Pfalm-dicit, Si afcenderoincalum,tu dlic et crC'Sic nemo pote fi effugere oculos 'Dei-Secuit do,figt;iritualiter, cr fie tantum ibi eü pnefent, ubi uerecognofeitur, idefi,ubi illiusuerbum,fidet,fi)i uerm cultia efi, tbi habet fuos,quifoli cer to fentiunt fiatuunt,Deum talem ejfe Dominu^ qui omnipotent nbsp;nbsp;übic^ fit^ impij autem hoc fer ia

non fentiunt,non credunt, nec confidiit quad Deus ubiq; fit, etiam fi hoc audiant doceri,aut ipfi etii di cere,t^ uerbotenui docere pofiint-Sic potefi quis fiigere àfacie,quando eô aufùgit, ubi nec Verbum^ nec nomen, nec figt;iritus,nec cognitio Dei efi-Sic loa nas fifgit à Domini facie,à populo cr terra I udaia ca, in qua Verbû Dei, fiiiritiu cr cognitio Dei eÜ-hnof fiigit in Thor fis, in mare, in genteSf lAi rue Verbum,fidesjucfi^iritUiiDcierat’

IN I O N A M

. Hie nunc incidit quießio, an tue péceïriti fiigiens 4 facie Homini^ Veteres fcriptores, nbsp;nbsp;fan

Hi patres uaUe propenfi fuerunt, ut prophetas^ 4poßolos,cr reliques fanàos prorfui immunes fè cerint ab omni pe cc at o,O' plané angelos, qua ßul ta humilitate tonde eô proUpß ftnt erroris, ut m4 luerint monißßos feripturte locos torquere,et uis oient er corrumpere, qfanHos,peccotores facere» Quanquàm nunc ea humilitas,qua prie fe feriptos res Apoßolos O prophetos ficerunt ab omni pec cato mundos, ßt catenus tolerabilis, quatenus ex odio peccati o' tintore iußitiie procedit, tarnen pe riculofum eß,torquere fcripturam,out uiolenta Mt:3 terpretationemfequi- Chrißus tiatth- f dicit: Cce lum cr terra tranßbunt, ue rba antè mea no tranß bunt- M.eliuseß minus tribuere fantlis quam mee rentur, quàm deprauare Verhit Dei- i^am ßne fan His pojfumiisfaluarijßne uerbo Dei non poffitmus faluari. Sequimur igitur hic manißßum Verbum Dei,o'clarlt;e fcriptura uerba, Oquot; fentimus lonant in maximum peccatu prolapfum eße,quo eßet itts liter num damnatus, niß ßtijfet eX numero eleHoa rumjOfcriptus in libro uit£- Hocenimnemopoa teß inßeiari, Jonam hic uocatum a Deo, accepiße jnandatumdiuinum,utpriedicaretm'i^iniue- Ad biec certißimum eß, hic non iocatum effe D«lt;, f rd, non mi

C OMMErfTÄR.ri» 14

Mn nùnut /erio hoc mandaffè lottte,qu4m AdÄ mM datum dedit,ne cderct Cfc- dixit emtn Dtus: Mtts litiaciuitatis Nimuteafccnditadme cfc- Ego tui propter peccdtacrimpietatemtotum Afjyrio rum regnum caßigare- tnfumma, tru Dei imperta det liiniuitis- Pr^terea certutn eß, londm huic diui »0 nuindato inobediëtem e{fe,cMn fitgit, detreëldt iufjum Dc/,eir nihilo leuiui peccat, quim Addm i» Paradifo- Debebat entm londf no modo parère mâ, danti Deo,f:d et iuffum Dei alacriter, (^fumma gaudio exequij^y fexcentiet citiut mortem perpe ti, (juàm Verbo Dei non obfequi- Quod enim gria uiut dut abominabilius poteß effe peccdtum,quint diuinte uoluntdtiâduerfdrifVidecuiufmodi paca tiäf dederit Addm,Saul,populut ïfrdel, contemptl mAnddti diuini, çy quim pleäitur grander IonM^ Ednt nunc qui uolent,cr eleuent,cr extenuentcnl pam lonte, nouü çj- inßgniter horribile gentu poe tt£, fdtis oßendit non leue ßä/Je peccatum- Quant pulchre hic effugit ionat mMui er mpertu mana ddntisDei,quim libtns ex animo poßea hatte fita gamß potuißet,ueltrtbui mortibui mutaffet-Non uult mitti 'm Ilt;liniuc,in mediû auU er populi con» tiondtor,er proifcttur mj medios fluHus, immanißi mo ceto pradaßtturui-

Hoc tot um feriptum efl ad neßram doikinanif

’l N I O N A M

f)rimum,ut hic difcamm, qui in affliSlione erth ce fetnurn}urlt;int,nec obcdiunt Dco, illii tarnen renda efl tandem uolûtoi Gci^neq^ noflra detreâth» tio eiui imperium cr uoluntatè uertit- Et uidemitt hie,qui propter Deum recuflant tolerate leuiorem uliquam crucem,illis f^pe longe grauior poflea a» gon decertanduS‘ Proinde flfapis,cito permitte te Deo, zr eiui fanile uoluntati, cito occurre ei hac Uoce,Eiatuoluntaftuagt; Hie tarnen id non obfeur» gratia: in Iona, quod max pofl peccatu, bcai cum ut dile{tumflliumcafligat,nec finit inua tefeere aff^eâum eius carnalem, dut inobedientia:-Sic ut iure poflit gratut canere lonas, Cafligans ca PigauitmeDomintis,fedmi)rtinontradidit me- Se cundo,hdbemus hie exemplu,ut relie difeamus uim mifericordine O‘gratiie,tK noflriimeritis fidamin AUt demerits terreamur, cr feiamw neq; in peced tis nos damnari, neq^ bonis operibus faluari- Sola enimgratuitamifertcordiaDei fcruamur, cy non tnodo peccdta,fed cr optima opera funt aamnabis lid, nifi adfit fides,qult;e nei^ peccato defl)eret,neq[; nwritis confidat- Hie enim uides londm nuUo opes re eff• p romerit urn, ut in uentre immanis çf rmabelue magnifico miraculo fcruaretur ,ut(^ tertio die uiuus cijccretur tn littus,fed mirabilis et ampliflimit mifericordiie hoc opus cfl,quemadmos

dumoquot;

4

COMMENTARY. , tium et Io«lt;K in fuo cätico boc miris affcflibtts pr£ dicat^t infi-ä audiemut - Econtra uidcs no kuefia gitium,fedinobedtentiain mamfiftâ,CTtamêhuic pcccato nonfuccumbitlona{,ncc deferitur-Hoc fa at rediuiua iOa infrafla, alacris, nbsp;nbsp;denuo exata^

tißima fidef, in tnedijs iHii fluilibui, or medio pec cati naufragio non defferam, nec nutans, fed nwr dicus tenens promißionem Dei, cr Verbunt gras tia: cr cum omnia uideantur defiierata,tamen reif dens f: co fidenter in Deii, agnofcens ingenue pee catum,!!^ pro fier nens fead pedes Dei- Si enim de ßjcraffet lonof, neutiq è uifceribui ceti ereptus ef fet,nec fic in media morte feruatut.Verum inuidû hoc roburfidei, m medio peccatiadhuc ludatis effi dt,utDeus huiui Iona in infima abyffo proie(ii,os bliuifci non poßit, tamctß lam plus quimfemifes pulti,^ in uifceribus belua, tantii noncocodi-tp^ fa mors igitur reuomere cogitur iam deuoratu,zT pene ter confumptu lonâ-Sedde hoc infra dicemus-tiac Igitur maxima efi confolatio nobis jijuod ut demtii non folic nos infirmes eficcr imbecilles,f rd erffiiritualißimos homines ipf7s,prophetaf,et ma, ximosfandosgrauiter lapfos effe : nam O' tpfi ho mines fiierunt,caro o fanguis-Nondelfierandunt igitur nobis ell,etiam fi labamur,nwdo non excida mus regno gratilt;e,per harefim autfalfamdoârùa

O

'IN I ON AM' gt;

jidm-Qjtetttadmodut» ear it lt;]ui funt in régna grtie ■ tiie,nutlum tam graue peccatunt eß, lt;juin credent/ iiK condonetur • Ud extra regnumgratije nullum opus eß tarn nobileaut prectofum,i]uod noßt dam nabilc’ Hoc aut eß manere in regno gr atiiCfquana do contra gratum non peccatur- Contra gratia au tempeccatur duobus modis- Primum, quandopee caui contra praceptum Df i,cr peccati culpam ßc adaugeo,ut oblituspromißionis deßierem, (y dea ßgt;ondeamanimum,quaß nunquàmremiffurusßt Deiu peccatum, aut quaß non fit ignoßientia apud Deum-î^am ibi etii nuüa eß amplius gratia, (y ab »egatus eß Deus,contcmpta^ omnis opulëtia gr a tiee- Hitc tentatio iam ampliui non eß hunMna,ßrti Sathanica,fy peccatum in ßgt;iritum fanilum, quod non remittitur ç/uàmdiu durât,quia ex diametro pu gnat cum mifericordia,cr eß blaßihemia ingratiü perquamßolam remittitur peccattvm-

Hocautemuocomanereinregnogratia,quan do non deßgt;ero de gratia Dei,aut remißione peccu ti-Sed magna animi certitudine 0- conßantia,cona ßdo D« gratiam eße amplißimim,zyremißionem peccatoru, etiam fi uehementißime premat me pec catum,ctiam ß iram Do cy omnium creaturarumi quaßum mihiincubcntem fentM,etiamß proprtie eonfcientia dialogißnime expugnent,grauißimi^i^ reatut

C o M M E N T Ä R ï I. aff ffeonuincit- Hoc ddrtü cß amplitudinemgr^ teuere cognofccre, (y D« mifericordiam laud^ , CT ßdutia iÜius iuditio Dci, morti zSquot; inßrtw, omnibutq; ittßri partit mfultare • Sic laco-i-dicit, ExccUit mifericordu iudttium, id efi, maior eß (tin plitudo gr(ttiie,(jMm uüum tuditium, nbsp;nbsp;potentius

cßregnumgrMie,qu4inir(t(tutiuditium D«- Qgi, nüc fic tciMciter adhicret protnißionibut, ilk mfra äta eß contra omnentaccufationem-Clÿi autè per pußüanimttate cedit confcientiié,in lÜiin cordc int petui tudicij uincit ßdem,cr ibifuccumbit ßdet, et _ fuperat iuditium plane ad damnationent-

Quemadmodum ccontra,ubi animofaßdes dpa prehendtt promißionemgratia^ibiuincitifrcrop 'i primitur iuditium, omnis^; uiolentit urgentit ino : Dei,ibilt;j; régnât in corde,exccÜit cognitio mia fericordiic O‘grdti£,ad ßalutcm et uitam £ternit t quemadmodum hic excellent hiec uiäoria ßdei eß hj corde long- Atij^ hgc iam non eß humana lußia i tia,ßta in noßrit operibut aut uiribui,fed etiä iußia tia diuina, cceleßit er aterna, ßta 'm ß)ldßde, CJ“ f^iritu dbf operibut- Nam pure (x ßmpliciter ‘in, nititur promißio gratig, quod non facit ulla iußitid , operum-EdiußiliaSabbatifmuteßfanilißimutab , omnibuf operib-nam 'm nuHa reexterna ßta eß,felt;i totOfCt per Ota ßta eß 'mtut 'm corde et cöfcientM^ ,

IN . I O N A M.

- ■ Secundo pKca contra grati4nt,quanäolionä ope ra facto ca /fe cr fidutia, quaß per ea dcleri poft ßw peccdta^o' reconciliariDeui- î^ant per earn ß dMiam itcrutn blaff hemm fum in grattä, quafi ca non opm habeam, f ’d operibu^ poßim lußtßcarh Hoc iteritm cft contcmnere o- blafphemare gra=a tiam, nbsp;nbsp;ea iuftitia er fidutia operum,tunc non efi

iufiitia Dci,fed Sathanico, er peccatu quad nqrea nüttitur, quàmdtu dur at,er erratum non agnof:is tur- Hocautemeflexcidere er nidnere extra res gnu gr alite, quando confidimm nos ullo opere out re externa fic iufttficari,ut non indigeamm gratia^ fed quafi opera nofirafatii fanilaetpurafinf.hoc tunc efiinuertereuerbum lacobi, luditium excellit tnifericordiam. IJam opera ibiopponuntur iuditio Deijimo opera prtefiruntur er confiruntur miferi cordue, hoc efl peccatum in ffiritum fandu, quod non pole fl remitti, id efl,talis impietas qute ipfafia bl non reUnquit gratiam er tnifericordidm,qua pof fit remitti,ut alia peccata qute infirmitate uel alias fiunb ît^am omnia aha peccata, hoc fibi rel'vnquunt integrum, ut adhuc mifericordia ibi fit er gratia, qutefuperabundet magis quàm pcccatum-Hoc pec catumautem, hate blajf hernia er fidutia operum, ptrorfm excludunt,abnegant er affernantur gras tiam,quafi nulla fit mifericordia qua pofiitfanare, tatt

COM ME NT A R IL 17 iitf (juäß non opus ßt grdtid dd remitfendd peccds td-Et hoc efi excidere regno grdtiie,cr peccdre co trd /pirttutn ZT grdtid- Ex fcoc inteUigi poteß, quid lt;^hrißus uelit,quoddicitpeccdtum in J^iritum fdns âum non remtti, nec in hocfeculo, nec in fitturo, N.dtth-ii-O' Mdr-d-crtodnnes cum dicitnon ord ri debere pro peccdto dd mortem, peccdtu dd mor ternuocdt peccdttim inßiiritum fdnilum,hoceSlf tdntum dicere quod deßierdt Mt peccdtis, dutfdfluo fegloridtur in operibus, hie pecedt in/piritum fdit äum,crcontrdgrdtidm • Ibi quidem ordndum eß, ut d tdti obßindtione liberentur ßc indurdti, et con uertdtur- Vt dutem rseus ipforum mifertus, fdcidt fudm mtfericordidminipÇorum cordibttS, effepo^ tentiorêqudm hoc ßt peccdtu,ut dlids orumus pro errdtis,hoc cß impoßibtle ordre-tHdm ibi ordre pu gndntid quod Deusßnerctfudm grdtiam eötemni, CT trfwe» fdceretpoténtiorè eße hif peccdtis-Hoc fieri nequit- Sed debemus ordre cotra hoc peccdtu, quemddmodum Mofes Nume- «r- ordtcontrd pec cdtum Core, zT dicit t Non uelis reßieere fderifi^e cidipßorutn- NdmCoreetium uoleblt;U: mdgnißeri operd fud cor dm Deo, ZS- eo ipfo peceduit contrd Deum (y grdtidm, hoc neutiqudm ßrendum erdt» Omnid pecédtd funt tolerdbiltord, qu£ ßnutregnd re nbsp;nbsp;dominari grdtidm,f rd de boc/dtis-

D ,

I H IONA M ' '

Sed quid lonam mouit, ut detreiiuret mSd^ttum tdntum,cr(}uôdtdminMtiu fcquitur uocdtionem banc cr mißione ad Nimuitas, uariac reccnfentur 4 thfologK caufit: prmu terr chat difficulties mans dot it prouuittit, t3- nimii noua infolita nbsp;nbsp;difficiUs

uidebatur uocatio, quod ßne cxèplo pro: omnibus tiliji prophètes, mittitur én peregrinü regnwn ad tantu lionarcham • Neq; enim legitur, quod Deus ullum alium prophctä,extra regnum iffrael in tain ionginquam terram ad externa régna miferit-Cum igitur hoc adeo nouum cr infohtum fit genus uoca tionis^ attonitus quaij; ftupefcit propheta, cr quid togitet quofe uertat,nefcit-Cum entm alias carnés Cr fanguinis ea fit infirmitas, ut nunq fine magna iufiacragone pofiit fe pmittere VcrIwDfj, aut fiqui diuinos tufjus, prefertim cum foli mihi uideo aliquidimponipra alijs • Quemodmodu Petrus re fpicicbat ad ïoannem, Domine, inquit, quid autem hui Adeo initio non utdemus plane tneuitabile effe mperium,cum Deus aliquid itibet,quemadnwtlum bic cernitis in lona-Hic initio non libèter relinquit patriam cr cognat os, nihilofecius ftatimmotum VerbumDei, tandem idem lonas in profitndo mox ris,in abditifiimis immanis belutt uifcertbits ( quod uel auditu horrendum eft) iacere cogitUT,ter abfor plus nbsp;nbsp;plane/ilusiiibi tame omni j^e ctornalis a»

i c * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xihji

COMMENTAI It it

exuit ur, ubi tarnen rclinquëdum eifitit,/ic ont'' tte praßdium creaturt, quaß t« caelo cf-terra nu ■ hl eßet (juàm Ionas zy Deus • O fc« eßgrauis lu:s da- Quidam etii exißimant carnali metu tanti rca ßg'ß^ ionam- Alij etiam ideo eu mandatu reçu faße, guàd metuebat ne prophetiam non feguerei tur cuentus, (juemadnuidum etiam aceidit • M? f «a ^e enim putant illt lonam, ne haberetur profaîfo propheta,lt;jui non ex Deo eßet,fed hac caufa nihil efl- IgHorabat autem ïonas quid eßet fitturum,ctm quarto capite dicat,fediße eum è regione ciuitatis, (3- expedaße quideiaccideret- Ex quo comjcere bcet quôd expedauit redigendam 'm cineres urbê, exempla Sodoma (y Gomorra, atq; ideo etià ßos machabatur,quod hoc non fieret. Rinc conijcere îi cet ideo ipfum fitgiße (y detredaße mandatum, odio habebat l!iMuitas, lt;y adhuc carnali ludaico afièdu labordbat, quafi Deus tantum tudaoru, ty Ifraetu Deus eßet,fion gentium-Et cogitauit ïonas Umiuitas no eße dignos gratia (y uerbo Dei, cum tü eßent de Repub-ïfraelis,aut populus Dei-Què admodü etiam ApoftoU labordbant hoc carnali aßi du,quafi Chrifiircgnum corporale fiiturum eßet, tr podea cum cognouißent ßirituale futurum, ta men putabät ad folos ludaos pertinere, ty no eße fradicandum Euattgeltum, feu hoc regnü Deigeit

IN I ON AH

tóiWjO* priedicabdnttdntumlud£ts,doneepcrui ßoneinPetro,in Aä- w deinde per mAnilèfiatn uo cätionem zj nußtonem in gentes Pduli zj Bdrna^s p£, in Aâ i} • deinde per mirdculdfy conciliü, in Ail- jy- deeerneretur Dei uoluntatem ejje,ut Euan gclitim etii pr£diciireturingentes‘liocenim dif:=: ficilecreditu erat, cz admodiein £gre perfuaderi. poterat lud£i’S, extra regiwm 1f i^ael uÜMi alia gen tern ejje populum Dei, cum tota fcriptura tot lo:^ cis tcßeturßolum tßraelent, ztr fernen Ahrab£ effe eledum populum,effepeculium zythefaurü Dfi, f jlisq- lud£is legem Deus, cultivm,uerîgt;u'm et pro phetas dediffet-Hocadeo fibinon patiebantur exs torqueri iud£i,ut ob earn unam caufam,Eauliis epi fiolam hanc inßgnem fcripf :rit ad Komanos, ubi tanto acu}nine,totteßitnonijs fcriptur£, tot ßrmis er potentibus argumentis euincit, Deum non effe folum Jud£orum Deum,fed Ztr gentium-id enim in hune diem obßat lud£is,quo minus credant gentes £{^ue effe populum Dei ac lud£0S‘ Eiufmodi aßia äus er iudaicus zelus hic quoq^ eß in Iona, zy con ijeitur optunus uir tn tancam moeßitiam er luäantf ut primubacuehementißima. tetatione caßigatus^ ftdeoc^iextern£reiheder£ fcilicet ßnulitudtne ZT magnißco miraculo Dei eruditus,tandê difcot De« «Ort rcijccfcurbemgentdè iiuiiucn,zyhabere N»

co MM ENT AR H. *5

pro populo-Qtienudntodum nunc Chrtßiii difcipulii [iH condonäuit cdrnakm iUum affaHunt, dc prxdicando regno Dei f yUs }ud£ii : ita etiä Io= «« condonat f carnalrs cogitationes • Ndm, ut exemplo utumur domeßico er recenti, ijudnt diffi eile nobis hadenusfiut crederc ullumeffèufquàtn Cbrißianum,lt;luinon effetfub Papit, cumtarnen pro primatu Pap£ nuüutnfirmu fcriptur£ locumt fed tantum humana commenta, cjf feripturä impu denter detortam haberemtis- Quid ßtturum erat,ß pro Papatu, tamclari, aperti, nbsp;nbsp;firmi feripturä

loci extarent, quales inßniti pro ludets extant, tue pro abontinatione mera habituri efftmus Tur:^ ca{,lud£os,gentes,Qrfolum Papatum definfurigt; ItaqtUKpaccidit lon£ inludaifmoetregno ifraeb Atip hoc efl,quod Quarto capite dicit fe ideofiigiffe quiafeiret Deum effe nüfcricordem zjc- Quibus uerbis fttis indicat fe nto leffe (irre tantam eff^e mi:* fcricordiam Dei, ut ^^iniuitas ^uotj; re/^idat, idea Ionas alt mallefemori,(]uàm eamgratiam quae pro prie promiffacratlfracli,pr£dicare ,lt;^uulgare ingentes, gu£ neq; Verbum Dei, neq; cultu, nec^ prophetas habebant,fed utabominabilesldolos latr£ toll contra Deum,Verbum Dei, qt populunt Dei effe uidebàtur- Sic autemaffrdum fidffe ionä, tx hoc clore patet, quód Dem hanc eius carnalem

d' ,

IN' I O N A M

cogitations m ty mdignationê obiurgat^^on par» cercm,in^iiit,üiniue orc.vbifaitsinclicdt ionant moicße tuli/fe,Qr idea flo»tdchat:û,quèd Detfs par cerct urbijCr nonfiindttia euerterct,qucmadmodi( ipfe pr£dicarat,cr iam expctlabat • Sic hsc hiflos ria debet nos maxime confolari, ZX doccre uim dis uinsbonitatis^non facile fcilscctiudicattdu effe aut ilej^erandundeuütus hominis falutelt; ionasenint adeo implicatus hteret hac profopolepfia, ut tiis ttiuitas prit ifracle plané contënat,ideo etiä audos ßer con/jdentißime eos utpeccatorcs abomi» nabiles,damnant ac prorfts defperans de eoru fa» lute, nihil expedat quam certißimu eorU exittum-Cogitat enim ßc quomodo Deus re/}gt;iceret hos pcc eatores,qui neq; legem,neq; cultum Dei habent-Si eiutemipß quoq; funt participes gratis, quid tune (vofunt ifraeli, lex ^oß er tot csremonitc- Si es nim iudicinonhabentprsrogatiuä pre gentibus, quis tune ufusefl legis aut ceremoniarumi aut quid ludai pondus diei portant et (eßu,cumgentesßne tali hèore nä^ilominus accipiant denarium i Ö.uis non iurehiemurmuraret i impoßibile enim uifum cfl lons,ut Geus prs iudsisgentes reßiiccrct-

Sed uide quàm turpiter hic errat, lotigißnne^ faÜitur hic tantus propheta- itam dum putat ßerl wn poffe Ut Dcui ref^iciat {iimuttas, çy ahentßü

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»w«

co MM EN TARI I- ,o

nos effe d Deo O' gratia,nihtlq} ibi eff ^,qudm irâf ibi maxime exeritfebonitois Dn • Et (ptos putat d= uerf ituros et minime audituros Verbü Dei, hif mi W4 humilitdte ,crftMinui cordu ardore occipiunt Verbum- Difcit ergo tantut propheta nunc primii per experientiam, neminem effê iudicadum, de nul lins falute ejje defperandum, faüereô; earnalem il lam cr ludaicam cogitationem, quafiDeus perfoa tiam,modum,tempus, meritum,autquiequdm eiuÇ modi refpiciat- Secundo,nt difcamus non diu di/pu^x tandu effede uerbis aut opcribw Dn, frd re£lâ f ^uendu ef[c,quo nos diuineuocis lu/Jiis ducit-Ne^ enm hafitare dcbemus, dut inquirere qudre Deut hoc iubeat,ncc hoc exigere ad examc rationis,ne(^ mordri quad abfurdiMt uidetur inoculis nojiris, fed obedire debemus, o libenter ßuttefcere pro^z pter Deum,eiq- prolixe, o tribuere laudem f tpi» mtie O iußitiie ,'in omnibus uerbis cr operibus-Quemadmodü ^nraha fecit, qui cum iuberetur im molare filium fuum ifaac, non confyderauit quant hoc priori promißioni pugndret,qua diâum erat, in ifaac uocabitur tibi fernen oe- quia quo diutiut fecundum rationemdißgt;uta/fet feciMt,eolongi» us dberraffet d uero CT uoluntate Dei, cilius proldpfusfuiffet in inobedientiam- Sicuti hic ttc(u{itlonte4Hi4iidccurdtiMcon/ktJtUerfcpro

IN TONAM

Itüßiotusfaädf Jfr4eli,cr Ethniafmu impium tututdrum, O' omiud expctiditdrcunß)e£ie,rtuxix me offcndtt per inobedicntidnt DeutH'St autem /tm filici corde ßc cogitdßet, quid ad me quod Deus Jfraeb dedit legem, cultum DeiyOquot; pfophetds Nt= niuitis non dedit, tarnen diues eß in omnes, o trinq; poteß fdluare,tamè potens eß ifraelë iußiß eareabß^operibus er Mofaicocultu,0’ Niniuitis non imputarc fuum Ethnicifmü- duid ad me,qu6d ifraeli dedit legem,alijs gentibus non dedit-Qiiilta ietnuMeat utuocatuseß-Mifericordia nihilotm* nus ex lt;equo continget o his qutfuntfub lege, Oquot; qui funtßnc lege: quemadmodum Paulus Rom- 4* docet- Sic Ionas manßßßet obediens, quemadmodu er Abraham obediens fuit- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' gt;

Et Dominus fufeitauituentum magnUjSC faóla eft tempeftas ma/ gna in man\Slt;^ nauis 8«fc

Hie propter peccdtiim unius, reliqui omnes dSt pexnas, nam propter ïonam exoritur hlt;ec tempes ftas- Sedßrfan qutras ntiiniußus ßt Deus,qui pro pter dlienum peccatum in altos aniwAduertit- Res f^ondeo,Deus non poteß effe Miiußus,neqf à qua» que accufari poteß Deus- Nemoenim noßrum le» gern hdbet pneferibere Deo,i^mandare ei-vbi au

temnon

COMMENTARII. ft

temnonejl Icx^bi ttec f)ritMncdtio,nec quic^uài» iniußum. Verum, qudmuis propter unum lottant buée tempeßds oritur,lt;iuenuidnu)du füetur o- r« indicdt, tditten idea reliqui non funt prorfuf inßon tet, aut pldneßne peccato • Ndw nbsp;nbsp;nbsp;funt homue

ttet ndturdßlij irlt;e,rei därnttionii er mortii ex Ute ro, quos Deut ßngulis momentis ex folo origimi pecedto damnare poffef.nam quis coram Deo muit dits eßf Ideo fimul corripit eos cumlond,quàquànt lontc in primii caufaßt-Et haud dubie tepeßas fua bita fiat, qute repente ex improuifo ingruens, atta tütosreddit omnes-Cumtexlutclaredicat, quoi Deus maxirnü uentu proiecit fuper mare-Sic enim fonat Hebrlt;£um uocabulum, quaß diceret, proiecib tantd uiolentia,tdnto impetu irruit tepeßoi er uett tui,quaßfubito proieäus et rotatuf effet Idea etii mox ftntiebant prêter natur am hanc infolitS exs ortam effe tempeßatem, ideo er uehementer ter* rentur,er pTotinwscogitdnt,unum qui una 'm naue uehere pcccaffe, ideo Ionas mox fentit fe peti^

Ettimcbâtnautæ, ôdclamabât linufqiiifc^ ad Deum fuum, 8C ia dumfecerunt.

■ Hze uides uerum effe,quod Paulus Rom-t-dicit, quodde Deocognofei poteß czc* nMnifißumeft

i MN r O N A M

M iHis, Df Mt c»»w lüis miniftftauit • Nlt;lt;W oMHttiVit hominum mentibut hoe infculptii eß,M cognofcäü tffe Deumjiir naturalis ratio, quie cómiutis efl ow tnian hominum, fentit diuinitatem effe, excellent ty maximum quiddamprie omnibus creaturiS'

Huius rei hic argumentu habes, quod hi Etbtuci Dfttm inuocant,qutbus tarnen nihil prtedicatum e[i de Deo- ïlt;lamfi prorfus nuÜa ßiißet 'm eis cogni= tio Dei,quomodo in neceßitate muoeaffênt Detim, nut clamajjènt adeum • Quanquàm nunc non uere fredant,neccognorintDeum,tarnen iüa cognitia generalis efi infculptaipforummetibus DeHeffe, eiuf widi quandü fivmnMmfub{lantiÄ,qute terra ma ri^ iuuare poßit,et omnib-neeeßitatibusHne fein tiua er cognitio fcilicet,quod omnes homines natu rafentilt;mteffealiquem Deum,omniumhominum^ cordibuseß mfica,tucunquàm,ne 'mimpijs quia dem,poteß prorfus deleri aut extingui-Fuerut qui dem xetoi quidam, qui palam negarunt effe Deos, ut Epieurei ty Flmius, hi ty fimiles oretenus nea. gant,er quafi uim infirentes natur ie,ipß hanc fein tiüam 'm corde fuo conantur extinguere, er hi qui dem haud aliter faciut atq^ iÜi, qui aures ultro oba ' turant ne audiant, aut oculos claudunt ne uideant Solern- Sed tomé nonfunt excufabiliores, nam con f uentid eorum mtus réclamât aliud,nam Paulus no mentitur'

C o M M E N T A M ï- p wentÙHr cum didt, Dews iües mAnißßaiai, adßri viAns aliquant in omnibui cfjêcognüionem Dei- ' Hic nutem difcamui etiam, quatertus lumen tura et ratio affèquaturjquid de Deof mtiendu ßt-i^am hic altqua ex parte rede fentiut hte gentes de Deo,ipfum effe taie numen,quod db omni mdo eri pcre poßit- Ex quo coßequitur,naturalis ratio cou fiteri cogitur rf D r o omnia hona prouenirc-Qui ea nim à malis omnibiw eriperepoteß,iÜe etiam bott4 omnia potcfl donare- Eatenui igitur procedit lumè nature cz rcUio,quod DfS fatetur ejfe,deinde bo^a num,clementem,mifericordem, erga omnes bettefi cum effè f:ntit- Hoc fane magnum lumen efl,fed t4 men hec adhuc non efl uera cognitio Dci,duo enitn defunt'î^am rationalif aut pfychicos homo,fentia quidem Deum effe tam potentem er fapientem,q^ in omnibiii ftericulis iuuarc,et omnia bona domtre poßit‘ Quod (lutem paterne erga not fit affèdut» er propen fißimaac optima uoluntate erga me,qui nunc affligor,hoc non poteßaffequi natura, ibi nis htl certi apud feßatuere poteß humana ratio • Pa« tf ntiam igitur utcunq; fentit er agnof :it, fed de ba na uolutate Dei dubitat • Nam tempore afflidionis ratiotti nihil minus uidetur effeucrii, quam ifs qui» bus male eß,bene ueüe Deü • Huius rei uides hic ar iumentum in iTUsgentibia,nom clamant ad Deum,

ÏS ION A M

fatefitur Damt ifuidem paffe iuu)ire,fi uelit ■ Cre« dunt etiü quad aliof forfan bonos iuuttturtu effets rM^enui enint nonultraeuadit hununa ratio» Ciifod f trnmis igitur liberiarbitrij o' rations uik ribiis ontnino fiert poteft,hocfaciunt miferrimi ilU O' naufragi hontines,0' tarnen non cößanter cotta fidunt,ne^ credunt Deum uelle f’tbuenire, quia ß hoc crederent, tune non per defferationetn laólu^ ram facerent,non ßc anxij o conterriti accurrtfs fent ad lonam, exhortantes ut Deimt fuum inuoca retffed inßlentio Oquot; patientia expeâaffènt auxi lium Dei- Adhifcß qua ßiffet in eis ßdes, conßlu= iffèt ad preces credentiimt mare o effet tranquilli tas- Veraigttur cognitioDeiefl,qua:certo ftatuit Deum non tnodo altos,Petrum o Paulum, fed O“ me qui nttne affïigór,mera bonitate ueüe iuuare-Ea demum eft uerafides, er excetlens ac incomparabi

lt; le donum ffgt;iritusfanili,ut in Iona uidebimus-

Secundo,difcamus rattonem quidemcognofee^ re,quod ßt aliqua diuinitas,at tum demu falli, cum incipitßatuere quis,aut ubißt uerus Deus-Per les gern natUTie igitur mentibus infculptam ,fentit ras tio Deum effe- Qjtis autem ßt uerus tUe Deus, hoc ignortü-Sic ludais quoq^ contigit,cum Chrißus uer faretur in terris,et Iohannes pr£dicaret. In medio ueßrum flat,quem uos nefcitis oc- Sic quidê apüd feflatue

e o M M É N T A R I t- a ffßtttHebM uerutnMcßidmiam'm medio popuÜ quiictutent effet iOe ChriftUi, ibifaüebanturt ïefiiM illtvin e)c oppidulo Nazareth efje Chri ftum,hocipßi ne in mentet» quidèueniebdt^ Sicra tio quoq; incerto quodam zx ctsco iuditio, de diui:^ üitate pronunciat,Z7 ubiq; tmpingitiUbi^ turpißi« tnefanitur,ttt hóe uoeet Deu,quod nen eft,eeontra effeDeum,quod uere efi Dem- Nihil autè hd r«w» faccret,niß per legem nature, f mtiret Deunt fffe,aut ß certo ßatuere poffet,ubi CT quis effet ue: ruf Dea^-^tdeó temere irruit ratio,tribuitqj nomen gloriant, dinitütatif rebUf,quaf ipft eligit i at^ ita longe oberrans à uero Deó ,fuae ópimones er uatios cogitatue fequittir zj dcludituf à Sathana^ Promde loge dilfvrunt fetre qiiodßt aliquts Deus, er feire quid nam,et quis ßt lüc DetisPrimacogni tio mfcriptaeß omnium mentibiis per legem na=t tur£’ Alteram tantum doeetjfiritusfanâuf-

Exemplum in Papiflis,monachis crßntilibus,illi habetit ciufgt;nodi quondam opintcnem de Deo,quaß Dft« ßttale quoddam numen, quod dcleiletur CT plaeari poßit noflris bonis operibus- Q^iare etiö il lam uarietatem er tantum ffilendorem cæremanU arum in tem plis,tot feâas,tot cultus,tot genera ui ta inucncrunt,quibM inferuiant er placeant Dfö* C«m n««c talis Deits,tale numen nufquam ßt,quö4

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B

IN I O N A M

tiufmodi rebus dcleâetur- Cedo^quid illi aliud adà rant,quant falfMtt opinionem,^- tdolti cordis ftdi Nam quod ipfi jbmniant non eß r)eus,aberranttgi tur cogitationes or- corda ipßyr um à uero Decker funt uacudß)iritu,cr cognitione Dei, cr huic fue cogitationi,t:^concept£ imagini tribuunt nomen Cr gloria Dei. Sub ea autèfalfa opinione de Deo^ lotet Sathan,qui earn fuggerit‘

NtfwDfo unico cr nero non feruitur operibui» fed uera ßde cr corde puro, cz fnos credentet gratis abfq; operibus ty meritis iußißcat- Hoc tda les hypocritie non credut, ideo etiam prorfasigno rant Deum, ey contemnunt, (y a uera cognitione Dei longtßime aberrant-

. Hie Hides originem omms Idololatriit tn mundo, Cr qua in Germanico Jdolu ty ldololatrid,abegot^ tZ abegotterey appellantur, baud dubie nulla ali4 cauffa, niß quod eiufmodi concepta opinio auocat. nos àuero Deo,uera^religions. llamcum quilix bet hypocrita adoret Idolum cordis fut,putdt hunc, effe cult urn Deo gratum quern ipfe fomniat,cum ta men Deus non fit fic afièîlus, neq^ hoc cultu deka üetur- ïdeo tot funt Idola in mundo,quot fiunt eii^ nodihominÏi cogitationes, quafi hoc uel iliudDeo. pdaceat,cum tarnen tantum unus fit cultus Deo pla, c(ns,nempc uera fides,quant mcordibus operatur

f^iritus

COHHENTARII.

fanilui- Sic tcporc regk Achab, ca pit Idâ tobüria Bäab N4M cmw rr x fctret unum ejje Dr«, ^ogitauit illumDeum talent c)Je, guideleâaretur wdi cultUj^ualem tum cœperat,^' pc Deum UocauitBaal, crecontrafubtwmincBaal ferutuit tieo,pcHt hoe ex Ofea cap-i-apparetAta rcx His roboant piüauit Deunt effe talem Deunt, qui deka ^aretuf iUif ßatuis aureis uitulorunt,Gr hoc cultu: tr uitulos uoeduit Deunt ifraelis, zir econtra Deo eittribuit uocabulu uitulorunt- Perinde ac p tant Pa pijla Chrißunt Dontintan nofiru uocarent GerntOa tlice Kappenhold, uel PlMenhold, eo quod cögia tant eunt talem effe Deum, qui cucuUis Monac^a rum cr caluitio uel raps uerticibw deleâetur, qui talibui ceremeniff,tali cultu placetur-l^am licet it li ore eunt non ßc appeüitent, tarnen corde affè âu hoe titulo eum inpgniunt-ï^am talibui fuis font ttjs Papißlt;£ longe aberrant à uero Deo,cr ex Chri fiofaciunt merumïdolum- Sicfalforum cultuum et idolorû inpnitui eß numerus-Quoi enimfunt font nia,cogitationes nbsp;nbsp;bonte intentiones, tot f int Ida

itiO- non eß uera religio aut ucrus cultus, quàmp des- Cum autem talk Deus, qualem humani cordk fomnia pngunt aut ßrmant, nullus pt, feruitur his cultibut Sathana:,cy nonDeo-

Sic hic Hides,quód hi homines in naui omnes quia,

, I N I O N A H

dem [dunt ahquem cjjc Deunt, fed nuUumccrtum Deunt habent’ Nam guilibet (inquit bic Propheta) inuocabat Deum f nbsp;nbsp;nbsp;id cft^ïdolum cordis fut, et

hoe human£ mentis fomnium de Dco-ldco etiâ oi» nes aberrant 4 ucro Deo,cr habent mera \dola fub titulo er nowznf Dei-lpforum igitur fides eymuo cationon eratßdes,fcduana(yuagacogttatiode Dfö er Idololatria, (iu£ nihil eos extrema tam pd tientes iuuabat’ Namcum ipforu Deus non fit De^ lis,ideo frujlra eum 'mclamant, et 'm neeeßilatetan tadeferti prorfus defferant,plane^ flupefadi dubij, ubi inueniant ahquem Deum qui ipfis auxili etur: defcenduntad ionam,qucm repente excitan tcs,obfecrantut fuumDeuminuocet, ß ßrfan ßt aliquis alius Deus,qudm is de quo ipßfomniäty qui naußagos feruare poßit- Ibi uidemus hypocrißm^ fomnium eordis humani, breuiter faifamfidem 'm eiufmoditentatiombus mortis nonconßßere ',fed deßcere, ibiq; in tamis terronbus ac pauoribus da mini Deum (:}-ßdem,tdolum cyfidutiam Idoii, ut nihtl maneat quam pauor er dc/peratio.

Idco folus uerus lüe er unus Deus iure gerit hüC' titulum,adiutor intnbulationibus, Pfab to- cz 4À' folus poteß è morte cripere, pfablt;S7-Proin* de uides etiam quam humiles er deiedo animo ßnt in naui homines,ßc ut 'm neceßitatc ad lonam eure rant.

COMMENTARII- jr

rdnl^quem tarnen paulo ante mari adhuc tranquil» lo contemnebät,(:yfiante refciuißcnt effe ludæti, tt^uc contemptiorem habuiffènt. Atoccurrente tuceßitate,ciimab Idolü fuis deferuntur,quàm re pente O' amice compleâuntur hune uilem o' ttti» ferü ionâ, quàm fiunt ei ex animo f upplices, quant Ai citooblitifuorum idolorum, o omnis religio» tùs fuie,tantiim apud lonam quierunt opem- Sic fa» ciunt omnes hypocrit£,rebus fecundis nihil eß ilUs arrogantiuf,nihil fuperbius, adeo ut fupra Deu,et omnequod Deus uocaturfefe eßirant, cr quoUif fêrro,quouis adamantefunt duriores-Veru ubi in» eidit dliquacalamitMaut periculi metus^tum fubi» to uideas lüos Gygâtes turpitercadere dnimis,plii tte fc^«Tfg»/xô»Çj ut nuüa mulierßtiÜis pauidi» ôr- ibi tum ad frbilum aridi folij terrentur, Ai tum apud omnes fine diferimine, ßnt amici uel inimicif opem cr auxilium quierunt^

lonas autê intérim dormit in interiore naue,nec fentit hanc tempeflatem-ifle tam altm fomnus,pr£ ambulu mortis potùts meretur dici, qu^ fsmnus^ Nrfw O louas non mtdto pofi,uertu mortis angu» fiias,O' horrendos pauores expertus eß-Sed ßefe habet res initio cum peccatoribus, et Deus in hunc modum dißirens pcenä,aliquandiu dißimutat,que» admodum hie facit cum Iona- lottos ualde grauiter

quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E Î

IN I O N A M

peccdrdt ‘Interim autem quod Dem filet,ty non t» fiigU fianM peccdti, turn ed eß peccdti ndtum, ut hominem obfiinntiorem cr hebetiorem redddt, ut ■ fine timoré Dei fecurus, quaß altofamno confopi tUf ßertat, nec uideat quanta tempeßat impèdeat, qult;e eum repente excitatura fit - Deui autem idea extrahit panam cr ultionem, ut probet C tetüet nos an ueltmus conuerti, O' ^uid fit in filijs homi^» num,ut Pfalm-io- dicit,Palpebr£eius interrogant-filios bominum- At ibi nutta fcquitur conuerfio,nulla refipifcentia- Jonas quàmuis peccarit grauiteri' dormit O'ßcrtit,etperpetuo fiefecuruseffet,nec, unq cogitaret de magnitudine fui pcccati, fi Dent filer et ‘ Hoc enim innuitur hic,quod Jonas hj nwxi ma hac tempeflate, tarn profitndo fomno confopis tusßertit,o‘ 'm inter iori nauis pdrteiacef.fignifi cat hac imagine Deus Jonom plane occiCcatUM, oh fiinatum. O' peccati quafi lethargo quodam obru^t turn effe,nunquàm agnofeiturum quid patrarU,ni=s fi Deus fic reum agerct, et percuteret confeientii-Nam ea natura efl peccati, quod magis hebetet Oquot; occacat hominem, nuQi motus funt ad bonum inida ribus liberi arbitrij aut rationis,qui ibi umcere pfc eati uim poßmt- Sichte quoq^Jdcet, O' lt;juafi peced tifui quodam fomno confopitus Jonas flertit, nihil uideiu iieefentiettf,qudntusli(rordiidn£ indigna^

tiottit

C o M M E N T A R I r- ts tionif ci impcndcdt • Sed ciMtt nttutd cum cxciM, iubct eum inuocare Df«w fwow, ibi per omnta uidcM iotuntjibi primu,ueluti fubtto hor ribihtcr contcrrituffentit tam fw lugulo admctam rompheam diuinx iric., nee oblitH effe Dcum quid ndmiferitlonas-ibi fecum lu^ari ntcipit eonfeiut fceleris animui,ibi primü,ueluti repente erutnpens ignif,reuiutfceni peccatu,incipit feuire,ßtrere, çjr afluare, ibi letale telum, ueluti diuina dexter a con tortüjjitret jixii in corde ïona, ut nihil qu4m mor tem cr trat urn,ac per omnia damnantem Dcu fen^ tiat,ibi primumuereßtgere, cetotus flupefaélut quo iticaelo aut terra fitgiat aut hiereat, nefcit tri:c fiißimiti, miferrimtti lonof • At qui tantus fan^ ÛiM inquii,hic conlidenter inuocdt Dfum {Inuoca ret autemfic totus exaninuttui metu, fentit enim et confcientia iUt f tggerit,f r hoe tam horribili tempe flate cr manißßis diutnte irte ßgnis peti • O quàm per omnia ex animo humilem Cf f '^miff tmf e ge rit pc perculfa mète ionax • Omnet quotquot 'm fW M funt, etiam Ethnicos iljot infontet pronuntiat,et twn ducit eße peccatores, omnes fantlioretfe efjê ilucit,nulliufpeccatum uidet praterquimfuumSic enim apèélits femper eß, têtatm Cf a/ßiäui homot cum tentatio urget ty feuit, cum confcientia tenta tiatiif impetu quatitur,otmKs hotmrtes exifltttMfe

IN I O N A H f^néîiorcs,^ tantum [eejje peccatoremjbi tant^ fuperfcfolunt putat inundarc totum mare^ine (y fitroris diuina, iuxta illud Pptl- Omnts fludui tuos induxißi fupcr me: nec cffeulium alium qui fie ops preffus nbsp;nbsp;ebrutus fit tanto diluuio ir!e,fquot;d fe fo=:

lum O' unü e(Jè fiub magnitudine ir£ conculcatu et pefiundatif, o maeftißimu de mifmmti fib foie-

Eundem in modum operatits eft in Adam fum peççarant- Nam ni fi audi/fent uoeem Domini Defdeambutantis adauram oc-nunquàm pcccatîi agtwutffent'.cum uero audiunt, abfconduntfe- Ge=: ne-)- Sic ctiam Petrus cum negajfet Chriftum,pla^ He etiam obftupuit,nec fenfit feaut peccatum fuît-Stertebat enim todèfomno fecuritatis, quo ïonaxt atcum Chriftus eum re/j)exit,ibi primu fenfit pecx fatum Oflfuit amare, Sic uidemut hic exemplu, quoinodo peccatum hominè exc£cat, o plane ad fmncm fcnfimtir£,autbonitatis Dei fiupidumred dit, ut plane fccurus o fine Deo fit, donee Deui hoc modo excitet, ut fie borna pauefaâus çr ritus,clarç uideac ofee^y liberum arbitrium nihil fffiequam aridum ßWam ad turbiné ine diuin£-

Cum nunc lonas non inuocat Deum fuît,fed pa,i uefeit O eontrcmifeit adhanc tamhorribilem fa=; fié irie diuinlt;e,iamq; in media mortis anguftia, om=: ni twnffta iHuni dfnoraturifittù'fire trépidât, quie

• ' findicl;

C o M M E N T A R. I r. „ undiq- rum implicatum cr conftriAum (enct-Cum ett4in illi honunes frußra muocant Deos fuos, er omnidtentdnt' lands fentit quidem, er nnnss/enttt propter f: hanc tempeßdtem exortdin, fed tdtnen ddbuc ß(git, nondum peccdtum mgenue cÖßtetur, lÜos omnes qui in ndui funt, patuur tdtttis intes rim perieuUs er terroribus çoncuti,donec Deus to to (ut Poètd dit) ponto fe opponens lon£,mßio«e fortis cum prodtt,er mdgnttudine tempeßdtis info litd conßßionem extorquet-

Hoc quoqi eß pecedti proprium, ut obmutefcdt peccdtor,nec dußt fxfcereaut libère proßterißds gitium, quid tunc cum mdxime er uehementißmie fentitur peccdtum, riMxinwpudct er paenitet nos twßri,er undiq; immundi qutcrimus ßieum er priß textum- Quemddmodü Addm er E-M pcrizomd=: td quicrebdnt, er omnid çitùis uidcbdntur fd^iuri, qudmpeccdtu prodituru Diei nequit qu'dmhoc ont ttino durißitnu nbsp;nbsp;dcerbtßimum ßt, ut cum ipfemc

dccufdre debeo,er ipfe ntfum prodere fcelusgt;Et td men Deus henc conßßionem poßuldt,dut nuUd una qudmßturd eß trdnquiÜitds,quemddmodti Pfdlm-^ dicit. Cum obticerem peccdtum,mueterdaerHt offd med^c, Sic Dominus qupq^ iubetfilios ifrdet deponere orndtumdntemontem Syndß EkoH« Hoc (ifwow «lt;Tf eßfdccum inditfre et federe iM

E S

I N ION A M '

cmere cr puluere,feip[umftc lt;tccufi(re ct ddntitds re coram Dfo,cr ß Deus pofiulet etiam coram Ito minibus- Quia enim hie lonas fiio peccato homines alios im naui, in tantos terror es cr tantam calamis totem cr periculumt coniecerat, cogitur rurfm fo cere iaâuram, non modo honoris (y gloriie, dim palàm ipf : preco eflfui peccati, fed CT falutis corporis cogitur alios pronuntiare infontes, ferre fententiam infeipfum,cr ßc capitale tandem mißt one fortis proießus è naui, folus ßrre tempeßatci

Luit igitur Ionas mirabiUiudicio Dri incorpos re,m bonis,m ioHuro glorM,et f taipßus uoce pro clamatus peccdtor,breuiter in omnib- qune ufquàm habet, quia proxtmosßios in eifdë rebus tamgroui terheßt- Ionas igituriOosfuosfociosinuitos, ad^ duxit in maximu difcrimen uitœ falutis- Ecotro ipßlonamfua uoce ßrentern fententiam (^uolett temdnuiti proijciunt influilus • Nx feoc iudiciu Dei eä exdäum (y mirobtle i

Et dixit unufquifc^ ad collegä fuu, V enite amp;mittamus fortes,et fciamiisquarehocmalüfitnobis«

Cum nunc hic nemo /fionte uult proßteri peca cotum, (y tarne omnes in naui cogitant alique efß; W ea nu^ro, qui inßgni altquo fcelere Deum of^ finderit

COMMENTARfl- jS ^nderit, tdm hornbilcm tempcfldti ßi repente im nùttentem- Cum ibiiure pro tribunalitoußro r« difcuti non poßit,nec ab honÜM dijudicari, récura : runt ad Deifententiam, er ntißione fortis ^Uicrüt ^uif reun ßt- Ibi baud dubie pr£ pauore er trema re tantum, non concidtt lonM, ibi proculdubio ad mißionem fortis exammis expaüuit (nihil eß enim pauidiut quam conterritd mens, quaetiam fybta Ium ßlij cadentis ut tonitru reßtgtt ) tot horribia les mortes, tot ineredibiles acerbitat es, er angUs ßias i« fe compleäitur hoc progymnafma Ion£, et adhucadacerrimum agonem, ad ceti fauces nondît uentum efl-Ecceintotinfinitas miferias cotjeitur, quando peccatum adhuc c£larc uolumus er contca gere, cum duplici damno poßea coßteri cogimurt fed ea eß natura peccati et peccatoris ueUe latere-^ic omnesfumus affiäi,omncs coram hominibus et mundo uolumus effe iußi,(y tarnen intus apeccato non deßßimus, ideo f^re cogimur ,ut abalijstan dem 'm lucem profiratur peccatum noßrum, ty co ram Deo et hominibus pudeßamus- NuHum uulnut poteß fanari niß retegatur,ita nuüu peccatu remit tipoteß, niß ingenua proßßioehoc patefaciamus-Hic nunc qu£ritur an lUi hommes in naui etiam peccauerint^ittentes fortem, cum fortes mittere prohibitum ßt^fcilicct ne Deum tentemui'Verum

ÏN ÏONAM

fotüt hic M«4 cum cieteris mipt edmfortem‘.ideoji h mittunt [ortetn^in uitiofunt,Qr lonM pecca uit- Ad hoe rej^ondeo primum : Sunt quidam ope fit quibus bene ej nude utt poffurniu,ut iurare pro hbet Chrißuf Matth-f- ty timen licet iurarc j« iu dicijf-ïti infei or occidere prohibitu efl,crtamö nugiflrituiqui gladiügeflat licet dninuduertere in fldgitiofos-ldeo in talibm operibiu eft rejpicien dui affiduf cordiS‘ Ndw « qui ex quadam cdrnali libidine iurat,is peccat : qui autem ex nuindato dût oiedientid Gei^ut alids ex neceßitdte urgente, di commodum proxinti edoperd facit, is non peccdt-

Eos nunc qui quaddm libidinc dut prduo dffèâu iurdnt dut fortem mittut,has miffos fdcimus- Ndtn hi qui ßc ßne ßdefunt,fempcrpeccdnt,etidm ß fle xis genubus P/dlmos orent,etidm ß diu noduq; ie^ iunent,dut mirdculdfdcidnb Ideo relidü ßt cutusli bet conf :ienti£‘ Nox non poffumus honünu intros ^icerc cordd- Cum nunc fortem mittere etii ßt td ie Opus, nänl reßrt qudrere dn iÜi homines in nd=. tiiund cum ïondpeccdrint-Ndmdliîs fùerdnt incre duli er Ethnici,cr dliis omnid ipforum operd dia fplicuerunt Deo,donee poßcdconuerß funt,ut fet quitur-Deiude ego ddhuc non ßdtuo,qttöd mittere fortemßtimpium. Impium quidem eß, er contrd fneceptum Deißentdre Deum: dt tenture Deum, erfor^

COMMENTARII.

cr fyrtem mittere, ualde funt dißundm nbsp;nbsp;diuer^

ßßima- Ndmcr Apoßoli fortemmiferunt fuper Mattkiam- er Salonwn diett,Sortes mitluntur in fè Hum, er 4 Domino temperdntur • ibi Salomon non damnat mißione fjrtis,imö confirmât- Quamjuam aliqut fx fcriptoribuscontendant htec exempla no rffeimitanda,fed eiits fententU fuie non afitrunt firma argumenta- E^uidem exiflimo mißione fora tiSjcffe opusfidei, quo tarnen ex libidine aut praua affräu aliqui abutantur nonnunquàm: ut multi abu tuntur iuramento er poteßategladif, fed ibi uitiii efinon in opere, fed in perf 3na,ut diäum eft- Ada h£c non probant feripturis tlli,quödfortem mittea re fit tent are Dein«. Nrfm te nt are Deum eß, quan do ex humana libidine aut curtofitate,non cogente ttüa neceßitate,prtefcribimui Deo tempus certum, modum,perfonam, locu, ut operetur fcilicet, er in xtanoßrumcdptwm,er rationino/ira; humante fe attemperet- Quemadmodii I fraelitic in deferto cta Ium er potum po/lulabant,tuncdari cumtpfis lia buit, non credentes,nec ex ammo permittentes fe Deo- Quemadmodum iudæi Matth-nono,fignun^ de ccelo poflulabant : at in mißione fortis hoe non fit, f:d ibi duo, aut tres, aut plures pacifcuntur amp;• conueniunt de aliquo negotio,f orte finiendo (ut U4 rilt;cfunt rationes amp;nbsp;modi fortiendi) nee eligfit caf »

' J N 1 O N- A M

per[onam,fed pcrtnittût Dro fortis euenlunf' Ét de hoc tMum conuenit inter eor, ut iüe fit ele^ Huii De O, fuper quem fors ceciderit- Verumeti fine Deo fortem mitti non inßciamur, ut fi gentiles mittant fortem qui non credut earn à Domino tem perariffed omnia fortune tribuu nt,ut in tefferis et aléa fit, ztr ludis iHii qui'm firtunlt;e fita funt arbi^ trio- Chriftianos autem aliud quiddamdecet,nem^ pe non fortuna multum tribuere,frd credere quad fors O' fvrtuna Dco in manu funt-ttiec omnia^us iernanti, Chriftianos decet certo ftatuerc, quod 4 Deodatur QT^tripitur, quicquid forsaut fortuna dot out eripit- ^amoquot; luramenta fie prteftâtur O' acceptantur,quôd Deuscreditur adejfe, quiiuran tem audit cr uidet, Oquot; pderantem indicaturus fit* Verum,quia non priefcribiturei quomodo iudicarc debeatffed res tota pernûttitur iüi, o ftatur iura:» to: non efttcntare Deum, iurato parère aut ftare* Sicetiam in mifiione fortis, quia non prafcribitur Deo cui dore debeat ea,fuper quibusfors mit lit ur^ fed permittitur iÜt fortem gubernâti: nunc mittere fortem non eft tentare Deum, fed eft perfe bonimt opUiiCr fi fide fit,eft etiam commendabile,quèd fit. adgloriam Dei- Et cui per fortem aliquid adijci tur, is fit eins rei Dominus, O' qui ei eriperet, is pfccdretgrauiter contraDeum- üam quid eft fors aliud -

COMMENTARIb 4»

«HuJ ^U4m päilum,ubi de aliijM re uel lucro inter nos couemt, ubi commune fubimtcs periculum,^ua fors cadataut fèr(aur,utfcdicet iBe habeat uelc4 reat,fecundum par impar,uel aba fersmi/Ja cea ciderit, nift quod Chriftiani boe addunt, quod créa dunt à Domino fortem,ut aha omnia temperari et gubernari,quod Ethnici non credunt • At quidfit4 lis mittiitur fors,per quam quis adiudicatur morti, out qua alicuius occultumf :elui proditur in lucem. Ut hic in lona fit, quemadmodum Saul facit cum fillo Ionatha,zy ut iofuacum Achan, iofue.7- Hic rejfiondeo, ctiatnfiinfidèles mittant fortem, qua quit morti adiudicetur,ctiam fi flagitiof: abutatur forte- Quidnoflrare^t quid hi ^iant,qui cum extra fidemfint,nihil reâifaciût • Sortis mißio per ƒ ?fe hoc non habet, ut quemq; damnet ad mortem-Pif er Chrifiiani etiä 'm his cafibus non mittent for tem- Adhitchi homines in naui non cogitât haefor tis mißione, adiudicare morti lonam ,fed quarunt tantum caufam tarn repenting O’ fubitie tempe fia tis, ideo ne iußi quidem à tona,eum occidere uo^ lunt,frd apprBere conantur ad littus • Cum autem uident f t non poffe pert'mgere ad portum, uidem hanc ßc plane effc uoluntatem Dei, ut Ionas ipfe iuffcrat,er inuitt ac trißes proifeiunt Ionam,orana tes er de^ecantes reatumfanguinis erc« $lt;««/(«,

'? I N I O N A M

f fW rex pcccMit,^uôd uoluit occidere fîüuin, tuflt enim ßcdcbebat abuti forte ■ Cum tofud äutc fecui l)abet,hu: cnm habuithoc uerbitDei et iußu-Quax re uutetu hi homines tton pddum fdcereiit,ut tile ha bereturretss fuperquem fors caderett pftefertint (Uni neceßittiS urgeat,cxpericuluimtninentis nau quo tot erantperituri, prtefertim cum rgt;eut fitiuftusc^reâuf qui fortemtton ßnitaberrare^ Quemadnufdum igitur hi extra culpam funt,qui it turn infontem pronunciät, qui iureiurando fuä aße rit 'mnocentiam, etiam ß ßrfan peieret,ita er hoc taßt res habet, f :d de hoc nunc fatis diilum eft~ ■

Ego fum Hebræus, Deum coeli timeo, q ui fecit mare et arida Ute tandem aperit fecoram Deo Ionas, er genue agnofcit fe peccatorem-ldeo er hic primuni incipit liera luäa, ut ttere iam in angußijs mortis agonizet Ionas • Sed tarnen bonam partem eins aga ms decertauit, nam licet nunc ßußits iÜi ir£ diui^i nie,dolores mortis er inßrtniam inundent, er ma gno impetuirruant m Ionam,tamcnconßßus pec=r catum uteuq; in media etiâ mortis anguflia, quàm^ uts prejjus refjgt;irat,er magis audet non deßerare falutrm- Etqu£ fub maxttno pondéré hademts,!^ tbta mole, totius crcaturie prefft gemuit, nunc uta-cunq;fc

COMMBNTARri. 4t

ff oïgfï rea lantt confcienti(i,cr rutfu quda fi pér dct^M nebuUf huiuf ütic tentationif mcipit tf nuißimif (cmtiüit micarefidtf. Conßtdur enim

DeS conditorm cocli CT terrlt;e, lt;}uod utcH^ •fliquod fidei mitium eft-Nam alia impta tentationis magnitudineprorfm deui^a^cr op Preffa confcientM, ne hifcerc ^uidem aliquid eiufs tnodi potejltfed plané obmutefcit, aut palam bla^ fphemat Deum- Ne^ iHa de Deo aliter affici, fens tire aut loqui poteß, quàmiHumfeuumeffe tyrans num, cy quouis Sathana crudcltorem: ueüet igitur quàm longißimeßigere td) eo, ueÜct nuUü eße Des iim,ßc prementan,e^ quouis modo effugere crits ciatus- Nefcitenimconfiteri, nefcit agnofcere pec tatum,talisiimimpetu tentationif perculfacona fcientia- b^amßc in angußijs,quaß quodam luto,et denßßimo limo proßlt;ndi,mßxaet demerfah^et, ut mini fentiat quàm acerbitatem er angußtam nu Ximam,quam excutere conatur, f rd tarnen eluéta* ri nonpateß,er ßc mifere impÙcata acconßriäa manet,tum peccati, tum etiam mortis ƒempiternis pauorib-ac crueiatibus • H«c ergo difcamus ab hoc excrcitatißimo athleta,quomodogerere nos debe amutingrauicertamine, maxima alicuiiu angua flit et tentationis^ Nihil enim tune melius quam fic refpicere ad peecatum,u[ liberrime illud eonßtea»

J N I ON A M \

ris, nam moxfrntics refi-igerium, cr aliquam e»tl folationem-Qucntitämedum cnim in corporalibuS morbis cr lt;egr!tudtnü)us,iinte omnia oportet cauf re mcdcricordi, neobflruiits meatdgt;us]}gt;iritu(i ■ cor fufocctur^pojleatott cor port confulitur eo c$ .modtnf- kd in fj^iritualibas tentationtbui ante om^^ nia eo pendcre quo premitur,oportet leuare cona faentidjUtre/pirarepc^it, tty poßcaomnis teßits, tota itla angußia tètationis, fit remißior- Eos enitn qui funt tn talibus tentationibus irae Dei, crfimilt^ lgt;us,dute r« maxime premunt,peccatum tycrucia tus, ac turbatio quam propter peccatum fußinent» Si qui nunc funt itnbecilliores, inexercitati aut ini^e periti tcntationum, hi poßhabito peccato, ibitoti fint ,utfefe cxplicent ac eruant ab angußia- At ibi tltm frußra lußäntur,non definente,fed nihilomis nus urente ty flagellante Deo: proinde pLerunque iUi fuccumbunt tentation! ty dejfierant- Errat igia tur ibitota ratio,totaq; phtlofophia, bine iÙ£ ^ic ^te^ymifere delf erationes magnorum honüniit bine tot mortes uoluntaria- Si qui autè funt exper ti cycxercitatirerumßgt;iritualium,hi in tentation nibus oculos aucrtîit d cruciatu ty angußia,lt;y m primis folliciti funt quomodo peccatum confitean.^ tur,quomodo Deuin placcnt,etiam fi perpétua efs fit nanendum in angußia :J}i igitur fapiunt, qui fi

; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcccato»

COM.ME NTAR ri- 4i

f^dtorcragnofcut^fe pmittunt Jeo, ut hic loiud*

Jmptórumigiturcr hypecrttarumhocproprtü fß,ut pocnam metudgt;tt,cr foldm cxhorrcf:ant • At feccattnn ttontitncatU nee exhorreant ,femper^ ueUent impune peccare- Hoc dutèneutiquÀinfirt eiittldturiMeß Deus, fed femper pecedtmnpceM comitdtur- Econtrd piorii hoe proprium eß,ut pet cdtumfolum metudnt CT exhorrefcdnt, pœn dux tem miniü ßrmtdent qudm peccdtum, mdUent frnt per mdffliilionibui ßne pecedto, ^udm in peccdtiS ßnepeenduerßri-

Qj^ôddutemlondxhic dicit,Egotimeo Deivm eoeli’. eßHetrdifmiit • iidmttmereDeum, perinde eßdc ft dicM, cólo Dettm ctxU- ld tjuod'pdtet ex Ei fdid,cdp-is- Timent me ntAndtUif hpminum,id eß^^ eolere feme putdnt o'c- londx eitim iüd. duo (onne. dit. Sum tlebrlt;eus,cr timeo Déum cceli,cum tdmê w hanc hor dm uft^ Deum contempfn'tt or inohea diens fiterit: Seruio, inquit,Deo, qui condida exUi tr terrd,qudß diceref.Ego colo non dlienos Deof iit uos cr ulilt;e gentes ,fed unum CT «crum Deum-At^ hic primum magis erninet zy proditur pecca tMncrfldgitiumlonte,quodipfe ueriDeiferuus 'ex fdndo populo, crfmddterrd ludlt;eorum,prig' omnibus hts idololdtrisgentibus,tdmmdgnus tnue-fdtur peccdtor,ut propter ipfumilligentiles in dia

' ! N I O N A M

firirnen t^intum adducMur:cum econtrd exmfid tnultd /int,^uod profita’feruos J^ei, alij impijfÇr peccatores fcruati, çrdmultis malts libaati (îta, ^uemadnwdum régi Ahab,crfpoßais Helios er Heltfeus falutißtaunt- Verum hoc imiatitur. Slic propter bonos parcitur malis, hic impij er mA h luunt,quod peccauit pius ,eyßtitd faitäißimus peßimus, primus ultimui- Hine tamualde pu^z det lonam peccatum fuum prodere coram homini ins: dolet enim turpiorem uiderigentibut t CT W« men cogitur tandem fatai-

Tolli're me,8Cmittite in mare, Sc quiefccc mare a uobis, quia no ui ego, qiiod propter me fludus magnus SCc»

Hic nunc uideamm 'm loHd^guanttmt reigt;ur,ty ^àm plané diuinapotentia fit ßdes ex corde pu» vo,cr quanta eins enagia- Hic nunc poniturmaxi mumhocermßgne exemplum fidei^de quo fuprA diximns, quomodo ßdes ommpotens ßt,(3- inuiilA contra omnescreaturOS- Primum, proptafefate» tttr banc tempeßate ortam, ibi intolerabili hoc mt le ittAximi feelerts feunum onerat,reliques omnet exQjurtms, ratios omnes pronuntiotelara uoce

in/ontes

COMMENTARir« *t iufoHtes O' iußos, tantum fe miferum ftroclanM, ty accufn pcccatorcm • Hlt;c non uulgare exemplS i ^t charitatif lonat, luens quid peccauit in proxi gt;gt;tof,quos in tanta coniccit pericula,cf culpant ow -■ nemin feipfcderiuot-H^ctätacharitas inuenitca. eontra,eos qui uicißitudine refpondeant ofßcij-'tii Uli boni homines non cupiunt ut adeo fefe ad pedet abÿciat Ionas, hbenter condonaturi peccatum, er conte nti hac confeßione ingenua, totis uiribuf con. tendunt appeüere ad littits,ut ftc charitatem chart tati rependant ,fed alio uocat Deus lonam-

Secundo,portât etiam cor am Deo grauem iUont ttrentem [arcinton confeuntia, de admiffb hoefloa gitio,o- confitnditurcoramoculisDei. Corenim eius O' confeientia nunc proflrata o contact ioa cet, quid grauißtme cotra Deum o honünes pee carit- Quim millies o mßnitts nudis acerbius Oquot; intolerabiluts ßtcoram Deo confitndi,quàmctsram 1)ominibus,norunt experti tentationes-Nam ibi tue nullarinA,nullus locus autanguluf,intotacreatua ra eß, ne 'm mßrno quidè,quo poßit abfeondi, fei ibi coram oculisDei,cr quaß afpeäantetotacrea tura,ut propheta ait, quaß ßir depreixnfus in fiir to, 4 fe[e,4 tota creatura, o omni mentis cogi tatione conuiHiis, obrutuf ac pudefaäus ßat peca cator- Sic hie wn oportet re/^icere lonäut redeni

F 3

fi. Ï.N TO N A M •.

ptufM ^rurfui recept um tn gratiatn,frdßc'm îù»^ töfut peccati Upfantem er luüantem, per omniit cbtt/iifum er pudefailum coratn Deo er omnibiti. creuturiSytKc m his tenebris uidentem ullamfcmtil hm conf jhtionis • Namßcorda piorutn 'm tenMa tloitifhorauiderent aut fentirentuüam rimtilam euadendi, non ßc caderet animuf, non ßc pudeße,igt; rtt nos,non ßc dißruciarctur confeientiarDeui'an. tem ibi fe totum abfcondit,er omnem confohtionê occultât, tantumoboculos uerfaretur peccatu er-conßtßo,tunc ibi nihil efl confcientia taU quicquam. in iférius,er affiiüius-

, Tertio, peccatum hiemox conf tquitur mors, ut gt;nbsp;pcccati pa:na,ut Paulus i-Corinth-if dielt, Lex po tentiapeccati, ßtmülusmortis peccatum- Sichte ionas uidet nihil reflare quam mortem, ideo paraa tum offert femorti, cfipfcßbi ßrt capitis fenten tià, Proijciteme,inlt;ÿut,mmare,qùaff diceret,pllt;t nè mihi tnoriendum efi, aut nuUa unquàm er it trän ■!^illttas- Hie iterum non oportet nos reßiicerc loa tMgt;n,iuxtaf rquentem f ?rië hißeriiC-Nain cum nos totam iam legamus hißoriam, quomodo poffca libe ratus fit, uidetur nobis ealeuiut periculum er plt;i , rum nos affficit- Sed oportet cor er affiUus 'mtros fpicrre lonte, in hoc tanto tentatioms impetu quafs ffti,quihicne/cintillamquidem uititautfalutisfrtt i 't nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tit,fei

COMWÉfïTARH. ♦

Ht, fed meros dolores terrores rtuximos wora tK,utidmomnemfjicm uit£abijcieris,uixuocent hanc expaüefcès or fentimortuus exammis £datt Proifcitc m in msre-Nam ß Deus ßc nobifcû age^: ret in agone mortis,ut óflenderet nobis dlicju fein tiUdmuita, aut ßanhUus ßcdpudfe tune effet, ut concipere poffet ucl cogitdre dliquod ontnino in to td credturd ^dtium quo migrdret, dliqudm uia dut modumquoconßßeret,dutubi conquiefeeret, bre-ùiter dliquid cui poffet innai,mors non effet tdm d^s cerbd,fed effetuelutifdltus quiddm, perriuulu de ripd inripdm, übi utrinq; uideds übi ßs, ubi h^reds erpoßisconßflere. Nuncdutètnors eiufmodieii conturbdtio,ubi è firmof^certo littore huius uitte deßliendu eß in medium mdre,ubi «gt;c fentire quic qiMm,necMdere,nec uUirei ufqudm inhterere dut inniti poßis,fed tdntumßs quo mdre er fluSlud te außrunt in ntdnu Deb QuemddmodS erbte ionds è ndui qud iiehebdtur,quem fentiebdt, proijeitur in i^yfftm, ubi nee uädum itee ßtndum fentit, fed db omnibus eredturis defnrtus,in ntdnu D« uehitur^ ' Qjtdrto,portdt in medid morte irdm Deo, ndin nimis fentit illdm morte,non exgrdtid,fed indigna iione Dei ßbi infligi- tüortem quide ßrfdn ßrre to lerdbilius ßaffet,ß ßmul no premeret,cr pene op primeretmiferumlondmiraDfi, cum propter no

F 4

IN IO M A H

Men amp;nbsp;Verbum Det äd morte condemndnuir,î»tu riant tyrannorum, ut plærifc^ martyribui contigit, mors tolerabilior cr iucunda eß • Nam ibi martyrs res ccrti funt per 'miuriam fe pati,cr cu/m caufa ßt optima,nihil dubitant Deum ipßs bene ueUc nbsp;nbsp;fi

uere, agnofcunt hanc crucè CJ- mortem no per iram,fed bona Dei uoluntate immitti- At übi meut anunus meipßsm coarguit, ubi ipfe mihi fum cona fciut me commcruifje mortem, ibi mortis acerbitOx tem auget, horribtUs metus iriC diuinie,totäq} men tem euertit nbsp;nbsp;conturbat, ut nihil in me qu 'am mor

tem nbsp;nbsp;iram fentiam cr inucnia- Ifla quatuor nunc

fi ßngula per fe expèdas,uide Mtnon fingula tarn grauia fint, ut uel fandos piosfrangere poßit ,nÄ impij non poffunt ibi perdurare-ciu,is enim tarn eß ßde robußus,ut hilari animo, aut tranquiHo corde eße poßit, fitantwm uere fentiat irä diuinam, etiS fi corpus non moriatur- Plterofe^Ethnicoshic 'm» credibilis mxror,0' h£c tanta maßitia cgit in fii» rorcm, ignaros quo igne torquerentur miferi, aut quid paterentur, multos uero ad reßim adegittde» inde,quis tarn inßadus, qui mortis conßedu non ualdc perterreßat aut expaüefcat, etiam fi igno» rct quid fu ira Deiiut Ethnici: aut etiam fi gratidm DfijCZ placatum Deum fenferit,ut ßirituales fandh ideo nuHa eß grauior,durior, aut moleßiot

C o M M E N T A RI I.

farcing fub coelo,qudm uere fentire utm peccati^CP uno momento experiri reAtn confdentiam- PU

»è fupTit humantU uires eß, firre hane tdntam tri» ftitiani,ut primum corant Dfo eonßinditrit,demde extreme tihi dtj^liceM, ne^ue aliter int tu fentiof, ^uàm omnibuf creaturif te er abonünabtlè nbsp;nbsp;twitt

fùm elJë^ At hune miferum cr affUHum lonam, ha tentationes horrïbiles, ßmul quaß uiolentui flu» wui obruunt,cr mifere urgêt, de penè opprejfui» fie fubmergutfUt propèßde euerf t adigatur ad de J^erationè- Superatplané humanarationis eaptu, Cr uerbis exprimi negttit,cuiufmodi ibi aflus et mi rdbilis ludarnafflidißimoloniecorde fiterit,non fit ntirum ß in hoc tanto agone lonat quoq^ fangui nem exudarit- Hic enim mi fer er triflißimuf lonat contra pcccatum, contra acculantem propriâ coït feientiam,contradiluuiumpeßimaru cogitationu er imaginationum cordis fui, contra mualefcentë fy iam fibi incumbentem iront Dei, unus obnititur er folus decertat- ïbi haud dubiefalui lona tenu» ißimo pependit ßlo,ey (ut Pfalmus ait} non longe . âbfitttÀportismfirier^ternedanndtioniS‘ Hie optarim mihi non deefiè uerba ad adunibrandu uel tenuibus lineament is hoc tantu/m ßdei robur,quàd his mßri port'is prauoluit, adco^ quod ibicontr4 tantum mpetum perflitit « Nlt;tm quid i» ßde con»

t f

■’ IN ION AM

fiant (fermanfcrit lon4f,oßendit hiec magnißi-a ö*' exceÜens euafto er Ubcratio • Dn« fttim nuHü mà credulum aut impium,tam noua cr per omnia. ex^ ceUenti tmroculo è media morte cripit - Adh^c Io=, noffateturfeferuumDei, t^merito fecontempti Dei panai dare fatetur,lt;^uod nußi omninolapieits tes mundi aut philolquot;jphi poffènt,fed rc (fli pri£ci pitarètfe cr abijeerent in deß^erationts baratbrii^

Prxterca ad hæc tanta mala er h£c accedit no^ ua calamitas, quôd è naut in mare abijcitur, ibi et erudehyC^ lento quodam mortis generc foli pcre= undum efl,ibi nemo eß qui eonf üctur in tanta ma ßitia, f:d nauis cum fuo curfu abit ,ionasin media mari reHnqtur,ut certo nue fubmerfut et mortuus-

Sexto,ne fie quidem miferiießnis eß,ne in mari quidemmori daturmißero, nee faits eßutuna mor te pereat,fed horredis èetifaueibus tantillus bolus dbforbetur-Et co ipfo erudelißimivm, ey quaß im plaeabilem oßendit felons Deus,quaßßtrore nun qu^deßturo, quaß ea pana, ad quam ultro fe obtulit Ionas, non eontentus, adhue grauiorem er feuiorem qu^rat uindiilam- Nam immdnis iOc eeti ri£lus,haud dubie nihil aliud quam horribilis mof^z tis faeies ßiit mifero huie er tantis pauoribus eon:s ßilo lonx : cum enim ont tiidit immanemhiatuntt ér dentes ordineßxös, quaß trabes autacùmina= tai cos

COMME,NTARÎI«’ 4lt;f

celumnM : cum uidit iüdm ultißimdm er obfcit nßimd gunurii cauernü, quid aliud quam mftrnit: tiiditi Scilicet hoc eß m morte conßolarii fcihcet fic Deuf prope eß contritis corded hac ne fade fe firt Deus fuis pijs, iam in morte luflantibus {Sed plané diutna er omnipotens potentia fides eß er Merna,ac infuperahilis uita ideo er in maximis,. mortis ac infirni difficultatibus, et lUa extrema re, rumde/fierationeuiresfuos exerit, adeoq; tuepri mum refumit- Veiles igitur perfidioris er exerce täte fidei inahquo magno fando,imdgincm tibi o,* ßendi- Hue hue ad lonä in ceto aduerte oculos, hic fidem quaß in acießatüi,er credentis cordis pera fiäamßrmam cemis.Hgc enitn tanta (ß nefcts)tn fi-aßi ammi firmitas a- conßantia, hec tarn certa perftdfio, Deum uerocem çffe, fides eß quam doa cemus- Hictantus agoUier uidoria in agone, non Uirium humanarumeß,fed fidei robur er fammus graduft Hoc eß iBudinuidum robur ,fub infirmée tote abfeonditunr - Et hic Deus oflendit quam ue=z ra fides,ßc adhlt;erens Verbo Dei eötra omîtes cre aturas, adcoq; ipftm diuinam iram inuida ßt, cfM fi omnes tentationum fluHusfemel inundêt^Voluit autem Deus, ut Ionas toti mundo cordis fui intima aperiret,er palam affr£lM.animifui nobis prodea ret, ut uideremus c/uufmadi agotte,omn{u credent

IN I O N A M

tiutu corda in ßmilAtu tentationiim exerceanhtrt ut poflhac audieiHM.Quemaelntodum enim omnes maris fluâiu lonam adobruuntfCT ^uemadmodum horribihs ille riHus bclutc, tott^i iUa facies mindii tw ittteritu: ita tentata confcientia iticredibih tem pe/iatc tkiiùit iræ er mortis quatuur, omnia^; fk apparent wß inßrnusmiäu oculi animam um lùufurus fib

Etfuitlonasin uentre ceti trilt;e bus di'ebus tribus noélibus»

Quid put as, an non anno, an non centZ annis^ an non feculo longius uifum eß ei hoc triduum i St Jona cogitationes ref^icias, nullo unquàm dies aut noAes fiA foie longiores fiterunt’ Nam baud dubie nullum unqudm tempus, nulla mora ßtitmoleßior Iona, lt;juàm ^uod ibi in ßomacho ceti, os' ßmul m medijs tenebris, deuoratus nbsp;nbsp;abfumptus (r tame

non conf tmptus iacuit- Qu«^ iam proieäus in 'm» firnum uiuus perift ibi Jonas,non uidis Solem ne/j} Lunam, non numerans boras nelt;p tempus, tgnarut an hoc in mundo,an extramundu ibi in tantis faua ioribtts uifeerim belua circunueheretur-Cuiufmo di putas terroribus cor eius percuffum fit in uètrt belua, dim nunc iecinoris immane pondus fibt ina cundtcrct nunc pulmonis fiatu cz reftatu ft uerbe» rari

c o M M E N T A R n* 47 färiffnßt» Qjiid ufquÀm Jjoc habitaculo lon^, 'mà er ßnuopt uißcrii uolumiua htter in* gentes coflarum crates potefl excogitari prodigio fins aut mirabiliuifAt baud dubielonat fiatßc tune pauorAut mortis obrutus,ut fe »efcierit,ut nS mut tum meminerit quid in pifeis corpore pateretur, femper autem cogitarit,timens er tremtns,ffal‘f» Domine ufjuequoero in tanta morte, er quanda eritßnis- Nam Deus bone,quàm mirMe hoc oput eß Dai Qttis uerbis aut cogdationibus hoc affequi potefl,hominem uiuum, er ßinrante tribus diebus, tribus no{lAus,folum,defertum, no modo cibo,pa tu,fed er communi luce er acre carentem,per tot maris traüus in uentre immanis belue circüueäa* tandem in littus uiuum reuomi • Quid not^ quid inauditum cfl, hoc ß non nouum genus efl na^ tiigationisi Quis nonfabulofum,er quouismenda cio uanius hoc diceret, niß in feriptura fanäa hoc cotinereturi voluit oßedere Deus,quam potenter rt q facile luuare ct mirabiliter poßit feruare et eri pere fuos in media morte, omniumq; maximis O’ extremis periculis, tune cum omnAiu humanis au xilijs deferimw, quodtamen nos non adcofaeüe credimus- ipfe enm prüfens efl in media morte, in inßrno, in medio hoßtum, fingens etiam er reßn* gens eorum mentem O’ intimR cogitatum, ut uutt-

' in-' 'ï o N A M

iff: ow«tó cottdtdit,omnü dij^enfdt ÇT guiern^f; omncT^creaturteam parèt fcmpiteriio imperia^ Vropter not autem hoc fcriptit eft,cr propter nos tam mirabili exemplo ofienditur ctutomnipotena tia,vt m ipfum confidere difcamai,ctiam tune cum in media morte,aut tn nwnku hoßiü f tmtis- Deits non opus habuit,nec lonas,ut hiee.llt;:riberëtur,prà pternos hlt;ec fcriptafunt- N/tni licet totus nwndM oretenus fateatur Deum effe omnipotentem,CT nC' mrftt,qui cttw audit hunc titulH Dei, O M NIP O T E N S, Hfl» putet fe boe facile ct uere credere, tarnen cum ad experientiam uentuvt eß, cum immi nente periculo uitie,falutis,bonorum,iam conflans^ ter niti debemus Verbo Dei, cum iam omnipotens tiam re ipfo-experiri debemus,ibi ipß noffe nofmet’ ïpfos difcimus,ciuàm paucifunt,qui nixi ßde,peris culum falutis adire,cy omnipotentiam reipfaexa-pertri fußinueritit. nlt;e enim experiètiie ß^i, quin gt;nbsp;non funtßne pauoribus mortis nbsp;nbsp;peccati,ßgt;iritult;t

lißimis etiam fanÜis pene intolerabiles funtSedtn. men maxime confolationi ßmtpifs hec exempla,\ ^modo Deus exerceat credentes-Qjtemadmodii gt;nbsp;propheta in pfal-dicit, Domine memorfui operum : tuorum,crconß}latusfum‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

. Cum nunc Ionas eß proieilus, er ßbi er muda nurtuus^er omnis ßgt;es uitn ndempta^Hi enim hos mines

C o M M E N T Ä R r ï. 48 tttitws 'ut naui, tip aliter fciuntqiMm ipfum effeful^ tnerfum^ mortuum, ideo er orantDeum ru eos {lenrc final propter anmam lonUfiu ipfis impu» tetmnocentemfanguinem: ^uibiu uerbis fitentuf f t lonat» habere pro mortuo, confeif fibi quod pas rentes dminre uoluntati, tpfum quàntuù inuiti è nlt;t HI proiecerinb Atq^ ibt primii exerit fe uita,er fru ilus mortis ïona Primum enifn ïónax ed ipfo quod proijcitur in media morte, potenter uiuui nbsp;nbsp;inco

lumis feruatur- Deinde er iüi homirus in naui,m)n tnodo à morte er prafenti periculo, fed etiam ah impietate er peccato laberantur, CTquot; iamcognos feentes Deum,adeo pij et iufttferui Deifiunt,ut U€ re humilientur,atque ibi tiineant peccatum,ubi nus ra eft obedientia Dei. Ndw Iojmw bbenterferuafs fent incolutnem,er tintent ne homicide fiant proie âuri ïonam, er tarnen perpeÜuntur uoluntate er wanififto iuffit numim^f^àm piax,purM cofeien fias nue in his ethnuii uideoitecce hi qui paulô ans te neq; homicidium, nec^ contemptü Dei, ne^ ußZ aliud fcelus effent reueriti, nuc obhti idoloru,quo rum cultuTie dediti erant,facrificant, er uota uero Deofaciut-Hoc totü bonü exoritur er nafeitur ex nwrte ione : adeo eleüis Dei omnia cooperantw in bonum,utmors etiam ignominiafanäoru, cum ipfis tum alijs cedattnfalut(mlt;Qt^ timorem p«,

IN I O N A M uocent Uehrai, fuprä äiäum eß^nrntpe uerum cut tum Dei- Verm enim cultm Dei eft,Deum uere th mere cr ueneretri : ßc hi homines etiam timntrut^ Deam^id eß,funtiitäi ferui Dei cz tußi*

CAPgt; II-

Etorauitlon^isad Domi'nutn Deum fuS de uen tre ceti,amp; di'xiu HOc non eß ßc dcci()iendü,qunß hune Pßils mum ionm labijs or ore cecinerit, dut ßc uerßbm in uentre ceti luferit- He^ue enint tdm tràquiÔd aut ferena mente, in tam horribili ten tdtione mortis ßät lonm, ut tune potuerit tam ele» gans carmen eonderc • Sed hoe carmine poßea Io» nas fuas lUas angußias er affèâm deferipfit, cu= iufmodi horrendarucogitationum /peâris cor fuü tune ^uajfatum ßt,cumßc in hoc tanto mortis ago tie lu(iaretur-Nam hie oportet introj}gt;icere animit cim,cr intenorem tUum lonam intueri,antei]uàm liberaretur, cum adhuc in tnorte effet, cr ptoié ni bilquàm mortem er terrorcs maximos jrntiretgt; enimfeiebat lonasferedtmendum elfe,fedpu tauitiameffe moriendû,uere fenßt omnes pauores mortis.

COMMENTARIL 49

indeßnenter hoc moment o moriehatur^ Pofiea autemcumiamrcdemptui effet er rediuü fWf,reuomente belua, redifffet, tune retro reßneis fut, recorditui priores anguflias, hune Pftlmü in feriptii relirait,ut gratiof ageret excordeDco, et onnibui rcîtn^uerct exemplu^ Hic »«c ddßnt qui= dam curiofi,^ui fcifcitarifolent, quid mortui rerS gerant- Optant quida didieiffefe uel audtff'e ex Ixt Xaro, quid fenferit, quid egerit, quid uiderit, quid cognorit cum quatriduo mortuus ■ Quid etiam alij mortui quos Chrißus er ApojloU refufeitarint, Ca geriat • Et audent quidam mepti de his rebus proe nunciare quomodo terribiles ime^ines uiderint, et ßc ut polie a nunquàm uiß ßnl læto effie animo-Alif ftant cotenti dido tUo,Sapientii£ fecut^o cap- ^on eßquiagnitus fitreuerfus abinfrris, quinuncid:^ Htqutd ibi geratur • Ego de Lazaro zy alijs mor=: tuis nihil dijjeram noui, fequarferipturam qu£ di= eit mortuos dormire- Ego enim puto eos ßc inejfa lili,cr miro quodam fomno effe confopitos,ut mii futs fentiüt aut uideatu, quam hi qui alias dormiüb Et cum excitabuntur, nefdent ubißerint, aut quos modo ße repente renati ßnt- lonam autem hic^ er fimiles mortuos exeutiamus,qui nondum ßc dormi unt,cr tarnen f m quodam modo altißime in morte impliciti[unt,qui mortis pawres er inßrni dur an

ff c orporalt uita experti funtjC^rtainen ß iüoiiwft fenfum, non iudicium-nofirlt;e utionis ref^iciamus, plane exanimes fatis mortui fiierunt- lUi inqui, t»ortui,l(»MS,Dauid,C!r ßmiles tentati,ueritatê ue re prodent noiis, cr curiofitatem nobis adanent, uere^} ( pnefertim ß ßmikaexperiamur') oßen» dent, quid poß banc uitam paßurißnt,lt;pti fub ira Dct manebunt^

Clamauiin tribulatioemeaad Oominü,dCexaudiuicme,deuen tre inferni clamaui, öd exaudißi uocem meam,

•

Vrimum magnifier prédicat gratiam amp;nbsp;miferi eordiam D«, quad eum ex tali er tanta neeeßitaa te ac morte eripuerit, proinde proponit nobis pri mum amplitudinem bonitatis lt;y gratie Dei, dem» de afflidionem ex qua ereptusßt, er docet nos hie primus uerßts duas egregias er ualde utiles doâri nas- Primum,ut in omni affliüione ante omtua cur ramus er cito clamemus ad Deum Nci^ continere fe poteß diuina bonitas, quin reßgt;iciat affliiios er tabor antes- licq- enim fieri poteß,ut Deus non cle menter exaudiat cos qui clamant,ut eptimus pater non exaudiat filios,qut in neeeßitatibus ipfum inua^ ' ‘ ...

CÖMMÈNTARif fà

Dijce trgo,difce itttjult;tm,(juid uel iMxime nti if fit i^âis,difcetotamf(ilutê affliâotMm 'm hoC fium efic^ne fikant, fed cito freti bonitate patris, Tne^ptaitk multüadcoelum cUmèbÇitMntûuis htr prenut Gf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deprmM: er opprimât ten

tittio, fit mentor exempb,obnttere pufiüeniinitatit, leiM caput, teniefuppUces manut, audeto,audeta clamare,Deut meutfDomine mi,Pater: mox ut ein marifjCr aufut fiterii,ne dubita,aßgt;irabit aurula rc fiigerij’ Nam ne mfirntn quidem m/irniu ejfet,aut Ulte fempiteritn defigt;eratioms tenebra tcnebrlt;e efs fent,fi uBa uox,uÙum fybilum ibi tedi poffet rnuov cationii D«* Qgod enim diu fiere nein, rugire et eiulare, aut diucircunfiricere unde poßithumana more peti auxihum, ß-ufhrd anger ii • No» fic enter get, non fic eluaaberis,fcd magis immerget te nta hf.Difce hic à Iona iüe etiam diu confiiüatut e^ «MW tentatione Gf malts fuis, antequàm ot tandem aperient,clanuiret, ijuemadntodum tn cantico tpfe ^et aliat, iamdudum effet redemptus- ideoe^in fua oratione non eo or dine procedit, nec uult ut ft imiteris: mox primo loco inipfo eXordioSlamài M ad Donûrtu, 'mquit • At did neouit, qu^ hoc fit ^ffieile, nbsp;nbsp;omnino per omnia ardtw, tunc uel hi^

feere aut clamare ad Drum, cum cor anguflia op^ preffum pauet- Plorare, eiulare, miferotgemitfui

G i

IN I O N A M

lyßttgKltiK £dere,trepidarc,etde/ptr(OT,f^nHi liebriterfrangi tunc cuiuis eflfttcilimu ,fedlt;tdifi^ uocationcm plânè tunc obmutefcimut- Nam ibi mA »me incumbit nobis, cT quafi ad terr am deprimit ceruicem, uereurens cr mtolcrabilis farcinacona fcientite ^peccati'.acccditadhitcacemmHi eta^ cerbifiimuifenfftt irie Dei-Hoc tantum cr fämgra Ue pondus eß,ut coelo et terra grouiuf ßt, nbsp;nbsp;quèa

uis Athlantemopprejjurum uideatur- In fumma^ fupra uires rationis humante eft, achominibus ink fgt;ijs,t^ natura plané impoftibik,contra talepon dus fe erigeredhumc^ inuocare Deum,quern fentit iratum,cr non alio confugere- cmemadmodum et Efaiasconqueritur,quôd popului non conuertatur ad percutientem fe- Secundum naturam autem ßc affèdi fumus,ut pottustunc longé fttgiamtu Deum iratit z^rnos flagellantè,quàm ut ipfum inuocemus-Tempore affliftionis igitur,ratio femper alibi qua rit confolationem tj- auxiliu,atqi ilium Deft auera fatur cr exhorrefcit-Sic fit ut impij fùgiant Deivni f ?mpiterna trepidatione pauore, cr tarnen non fff^ gt;norte,c^ infirni terrqa ribus perpetuo conftri{li,percunt- Et hic uides ba nom partem poenaruminfirni, quid patieturimpif pofthancuitam, nempcquodmifere fiigientesirä I3ei,nunquàm effugient, c tomen inuocare nS pa terint’

COM ME N TARI h

trrint. Contra dicit EfoMStcap-ie-Qtûin lapident ^gt;fgularem Chrißutn credidenttnon jißinet,non fit amp;^,qHaß diceret Efaias: omnes impif fùgiüt Deii^ CZ iram eiiti,(y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«o” poffunt effugere, à qua

titifera trepidatione cr horribili pauore noi libéra mur per Chrißum-i^on poteß ratio humana in ten tatione aliter afßci aut iudicare, quàm fecimdu fen funi-Cum igitur uehementißime fentiat iram Dei, non aliter eliam efl afflâa de Deo, quam de crude lißimo tyranno,neqi potefl per has nebulas ira dis uina perrumpere, cr contra ff^em tn f^em credea re, contra Deum ad Deum flflinare,ipfimq; conft denter inuocare^ ideo cum lonas eo euaf:rat ut ills tufcaret, iam lucerat. Eius exempliuidefis mentor cy in tentatione idem facito-l^oli demittere caput, noli fitgerc cr defl^ondere animim, fed file Deo, CT enge te, excitatior ibi cT alacrior fis tcipf j,cr experiere ueru effé uerftimhunc, Clamaui ad Dos tnimi cri^quot; cr re/pandit mihùAd Dominu (audtn?') ad Dominu inquam, et caue aliorfxm te rapiat mæ fticia, ad ilium ipfum quiirafcitur,qui percutitcon fidenter accurre,cr nuBHaltum • Hocautèreffion dere Dei, nihil aliud eft,nifi quid cito fenties, tune refi-igerium,mitigatam iram cr poenam,ne dubita, ipfeaderitßpfe rcßgt;oadebit,modo tu 'tnclamesjcr uule quid ^am, tantum inquam iticlamesgt; Heque

G ,

' . IN I ON AM

tHint Deui mordtur tud nteritd, fed bene nouit te ef fe peccdtorem,cr iront promeritum, aliis non ca^ ftigdret- At Ai ndturd amp;nbsp;rdtio iterum eß fui ßntt=; lit, femper uult dffèrre nteritd,quibut placetur De «jjCrtrffMf« nihilinuend’ Ueq^credtt, neq;fcitf9 lant inuocdtionem fdtit effe dd pldcondom ira Deif quemadmoduni exemplum ïonte not hie docet-Hoc dût uitium ontnis homo cotrdxit ex Adorn, rebut fe cundis quondo non irofeitur Deut,neqi cdßigdt, ni hil eß homine drrogantiiu,fuperbiut,crfecurW‘ Ibi nulhe horrenAe minte, nuUo exèplo irlt;e not ma^ uent,fcd plonè contemnimin Verbum Dei- Econa trocum Detit coßigot ,ficjrdngimur, ßc obßupea-fcimut,ßcterremur,ut nuUd prontißiones,nuüobe neficid, nuüo exemplo gr olid nos confjlori dut cri gere poßint- Sic quomodocuq; dgdt nobifcü Deus, tttiferi cr ittfirmi fumut- Ecce exemplum noßrifca culi, qudm petulanter,qu4m ittftlenter heti O* ere âi,nuper tempore feditionis uolaböt'R.ußici: econ trd quMmuhebriter trepidobant quidom ntdgni Heroes, hi nuüd poter ont erigi confoldtione, illi ftuBis reprimi minis- iom econtrd nuBu fuperiif, lt;7 fi£uitid modum uidemut dpud IAdgndtes,nec ul Us minis mouentur donee iterum fentiontirSDei, ut uerum ßt hoc Poetit in ontnibut honiinibuf,Ntld tt(rtimexpcllasfiircdtdmeituf^recurretgt;

SeeutiJa

COMMENTA’air. • it

Secundo hK docemur, ftc ctlt;tntâdum cjjc ut cor certoßatuatfenon ’m uentücidmAre,fedfedDeo refold ty exaudiri^ut poßimtM cum Iona conßdcn ter dicere,Doininut re/ßondit mihi • Sic autem cläa ■■ nute nihtl aliud eft, quàm conftanti ftde nbsp;nbsp;ereâd

Deunt muocare- NfÇ f »»» leuare caput,uocê,dut nanuitenderepoterimult;,niltprimumd)rereti!i fit- Qupd pc erigitur e3 leuatur (,ut dixi ) i^uando duxiliante fttiriiu, mftrmitatinoftrie contra fttetn fticramut, cr ad iratum Deunt turrere audemuf, ijudftdo fub ßrmis irt grdtiam,fulgt; pxna 0- cafti* gatione nufiericordiam ^trimuf • Hic nunc uidej, non ^uof.(iî oculos cernere tant dcutu,ut tune cum ira cy uhione (ut apparet) crudeti Dei undilt;^ cira mdati cr abruti fumui,pofthabitis ftteârii çr hor nbiltbtu imaginibuf irie poftmtut, fie tarnen notât Cr feint iUof dgnofeere gratia, ut fie in corde pofa fumut certo ftatuere, Deunt bene ueBe nobis, licet uehementißimum dolorem CT pauorë uultus Dei 'm corde fentiamus , hoc efl,nimirum [entire tram, ijuap non [mtidm,cr niti gratia qt fauore qua tds men profiindtßime fint abfeodtta • Tanti coftat Dei uoluntatcm,cr Deum uere cognofcerc- Hine Pan Im omnibus fuisepiftolis 'mgerit,utcognofcdtis, qua fit uoluntas Dei-Tanti eft negocifiut tempore «filiflionis per harrende ty-terrifieas ideas im

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ' G 4

IN ION AH

CT indigMtionii, tan^udm per f}gt;iiietum Jenfißu mivm y into quaß medids actes, ntedios^ per ignét perrumpamtiS‘ Oratio enim feria, cy muocatio w ßde,quidam attimi impetus eß or motus 3 quo cor, quamuis in profiiudo fcntit fe pertingere ad Deum cr exaudiri: quemadmodumChriflus fcn/ituirtut tern de fe exijjfc, cum mulierc fanguinis proßuuio liberautt‘ Nccj; entm energia carent ucrba cr ope ra /pirituStfed affciunt ztr ßriunt corda-Quiautè Battologia quadam in uentum orant,dub'ij an cxau diaiitur, hi nihil agunt,iy cß mera hypocrifis- Se^ cunda pars huius ucrf ts, ide cß quod iam dixtmttst idem eß enim clamare qd Dominum in tentatione, cr reß)onfum acetpere, ©■ clamare de uentre i»:s ßrm, or exaudiri: repetitionem autem facit,üteo certiusßt, ut nos etiam eo conßantiiu credamiis ita fieri apud Deu ut dicit- Scriptura enim habet hune morè,ut unâ rem bis répétât, ut eo certiiis fit quid uclit- Ideo c!rlofeph,Gene.4.i. duo fomnia Pharoa onis de una re interpre-tatur, ut eo certius cr mi* nusfitdubium- (^uod autem dicit de uentre inftr* ni,ivteWgi uuît uentrem ceti, uocat eum uentrê infirni: non quôducnter ceti fit uenter infirni,fed illeimmdnis uenterbelua;,Ionie fuituice infirni, CZ ïonas ibi cruchüur infirni terroribus: oc fi dice ret, in uentre mortis, non qu^ fitter ptfeis effet

uenter

C o M H E N T A R I r. ft atuter mortif ionM Ai nAil fenferit ijuim morton. enitn de pifce bic di/Jèrit lotiju fect exprimere HuU^uomodo affiilui jùtrit in pi fee,' quaß diceret lonnu, Ego uidebar mihi in ipßtm itu ^ni abyffum proijci, cuw immani belu£ riâtu mo deuornret: de urntre mei inßrni, uel ex uentre ila logrädi,qui mem er at inßrnm exaudißi me. Quid autcm ßt inßrnm ante nouißimumdiem, non funt admodit certm-^^am quod certm locm ßt, ubi dant natorum antm£ inclu/£ torqueantur, quemadmosquot; dum piâores pingûtcyfingunt,cr concionatores quidam contendunt, non außm afßrmare,nam dia:a boU nondum ßunt in inßrito,fed ßcut ?ctrm ait,ad fcternam damnationemuinculisalligati- EtPaulm eos mundi re!iorcs,Qr potefiatet aerif uocat, O' Chrißm inundi principet • No« ante m regerent in numdo impioi, nec ßc ludcrent or. illuderent mun do, nec tot damna dar ent,ß ccrto loco iticarcerati torquercntur, tterni tUi damnationis cruciatm no ßnerent eotßc effc ociofos • Ef fcriptura loquitur de multis fandis, quod deßenderunt ad inßrnMn, quemadmodü hic de Iona, de lob, de lacobo patri= archa,Gene.js. Deßendam ad filium meum lugêt adinßrnum’ Idea ßriptura fanäauocabuloHe» brao nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uidetur mihi ßre eaßgmßcatione

vti, agone m mortif,(^ anguftiai iHirn luâœjjoc

G f

I N quot;nbsp;I o N A M quot;

UoctAulo ßgnißcet- Secundum enim morientium il' lorum dffiiiui crfenfum loqtótur-Hi entm fic afji üi funtjinuäß in infimucraby/fum diuinx ird dea fcendanl CT abforbedntur, quan^udm nuBum crra turn locum fcidntjOuo firdntur,dut quo emigrent-dÿlibet morientluum circunßrt injirnum, quMt diu deßiddt in hii mortis angußijStet in his iræ Dei ’ terroribus- In eum modum Petrus citât Pfalm- ip lt;fe Chriflo- Afl.4-Non derelinques animam meant ' M inßrno,(y dicit^ Qjtè Deus ßtß:itduit folutis do toribus mortisity“ non obfcurü eß,quQd Petriu ibi per in/èrnu uuU dolores mortis c rrorrx ßgni ficdre,quos Chrißusmcruce perpejßus cfl,cum ani mam in mdnum pdtris offrrret • At (ub extremum diem,et poß iudiciü extremum,aliter habebit cunt inßrno- ibi enim certus locus erit inßrnus, ubi im* pij cruciabuntur inf ter nd ddmndtione (yirdtca nebuntur conclufi- Sed hoc nuncfdtis eß,pdrum re firt ctidmfi qui de inßrno ßc fentidnt, ut pidóreg àut dli/ hdücnus panos inßrni depinxeruntgt; Grda uiores enim funt tyerunt,qudm quifjudm cogitd^t tione uUd d/ßquidut omnino defcribere poßit-

Proi'edfti me in profundu cor dis maris,ÔCfluminacircundedc/ runcnie,onineseleûationes tu»

co MM EN TAR n. * ƒ4 amp;fludus tuifupcrmetranrierüu

Hic nuncquafi ordine recenf:t quibui onihm cr afj^âtbui confliüatut ßt, antequMt cla^ ntarct ad Downwm, cum ddhuc eim ßdes luüarea tw,cr pcnèfuccumberet- Htc nunc obliuifcitur ba tninit ijut proiecerSt eum 'm rwe.cr dicit dc Deo, tu proiecißi me (inquit)in proßtndum-Ndm ßc e=* tiam 'm bora tentaiionis,ßntit confcientid,quaß in totd creaturd, er hdc rerum uniuerßtdte omtud mi nintd mAximdnobis dduerfentur, er qudß omnium rerum cSßgt;eätu nihilßt Deuf,qudm ird Dei, ddeo ut etidm dridi (y eddenti! ßlij fybiltvm nobis tunc terrorißt, quemddmodum Mojes l,eufti-rs-dicit» Hie uero perpende,qudm mirtiiilis Deus ßt'm ope ribus iudicip Hihileßuilius, nihil imbecillius, nihil dbteâius quM aridum ßlium, quod 'm terrd ideës conculcdtur, quod nedum uermiculi,ßd er drdnut liC drrodunt; er quod ddeo uile eß, ut tob,cum mA xbne fe uult extenudre corü Deo,drido ßlio fecS^ pdret, quod d uento rdpitur • Hoc tdmen ßlio, cum uenerit hord,Deus poteß Mi inßrumento dd mcus tiendum terrorem,drmdtis copijs, mucimis er Mt« ßruätßimis exercitibus,er ßdn^enddm dc debiïi^ tdndd,fùbito proßernendd omnem hurndnÜ poten tidm,eromnesomniüuircT ddi^endos 'mßgd, pn »eßdcienios tyidooff qui altKs minit

I N I o N A M -

Verb i Dei paenis terrètur, ƒ:d tantü indurM tur^Num ergo egregie animofi fumu^jOd nüttiu dei oès fecuri fvrrea ceruice fumut et ad caÇum iri di ßlij,cum Dem uult, contrenufcunm.t^ ad iOiut fybilü^uafi horribilem tottitruifragorem\concis dimm, pauidi cr dubij quo confùgiamm, qui fgt;4U=z hante non unum caelum, non unum Deum uideba mur expugnaturi f QUfdergo infiatnur mifcri, fi toe potcjl aridunt ßliuin,quid fludm amp;nbsp;tempefia tef marts effèâurie effent, de qbm hic lonosf QHiii extrema die ßet, cum Chriflm in maieflate uentus rm efl in incendio flämic cum angelis uirtutis fuxi

Sic etiamnondicittantum,und£ (:}-flu(lmmAa risfuper me tranfterunt ,fed omnes tum undm çy fiudm tuos induxifli f tper me: nam pc f mpt in co fcientid,qudptotummArecum omni immani iUatd undarum er fluduum feruiret Deo,ad ulcifcedum peccatum ione: quap diceret,mifer er tentatm lo nm pc pauebam, petrepidabam, quap omnia mOs ria,er omnes aqme incoelo er terra,in me wtu uio tenter inundarent, quapaliÄs nemo ufquàm effet, qui pc ira Dei premeretur- Qui Deum cum omnu tm creaturis aduerfarium hoher et prêter me- Sic ^ffèdos.qui in maximis ilUs tentationibuecofü tuti func, experientid citius difcitur quàm exprinù Wl’ wt« : ntim hodie fepè tcttPttos dicere audi^

mus»

COMMENTARir. fi

wu,uidebar toto cocli cr terrlt;ie pondéré premi-iti »une funt ueri pauorest uerlt;e^ angußiit, qua po{i httnc uitam erunt in omnibut impijs - Sic incipit hic in morte impiorum talis pauor iudicium Dei, èt durât 'm perpetuum- Hec autem uerba propheta, funt uerbis pfdlm-4i-ßntilia,qui etium dicit,ontnes ftudui tuos mduxißi fuper me, et lonuf ßrfun hac tterbd h'mc eß mutuatuf-

Et ego cogitaba, abieflus futn aboeuHs tuis,nonaduciam am/ plius ut uidea templü fantfbï tuu«.

Hjc «kc con/pe Hut pcena terret (S’ percutit ca fcientiam-,his uerbis 'mdicat IonM,quàgt;n hoc uehe=: menter motnorderit, quad poenu uidebdtur reßion dere peccato-Ipfe enimßgerat ùficie Domini,re^z eufuns pradicare 'm Hiniue, hoc eß peccdtum,hiec eß ittobediêtia eius- Nunc mirubiliter in corde per euffut, fentit fe inuitum abifci àfucie Domini in pce nam, quod pauloantefitgitùfucie Domini per inoa bedientid- Hie hdud dubiccor lome in mAximo fitit pduore angußiu, dum ßmilitudinem poena fie apud fe reputat: ecce tu ßigißi À facie Donüni,cutn audare debebas,nunc fatis longe dbieHus cz repula fut mares 4 facie domini- Ibifimut acriter remora det confeientiam pecedtwit, CT difcruciat ac terret

' 1 N jl Ö N A M ’

poegt;M- diûod dutent abiedut ßt À facie Dc»Kifti,pä te/l dupltci modo inteüigi, primû corporaliter, fci Heet quod cogitabat ßbi nunc eße moriendum, deßerabat f: unquàm rediturum in terrlt;on ifrael, tiut feunqu^coram Deo uerfaturum, à quoßge rat, utfupra dixi: utßc ßgerc 4 facie Domini, ßt fitgere ex terra Ifrdc/, in qua habitabat nomen De» er ertü: cultut Dei- Quemadmodum fgpe in lib-igt;. Reg. dicitur, quodDeutcamp;iecerit ifraelem à fade fua, er minatur quod er iuda à fade fuaabiedus rui ßt, id eß, extra terram, in qua nomen Dei eß,'

cultui Dei-Eam f:ntentiä indicant uerbafequeii tia,cumfubqcit,et non uifurut effem tcmplum tuu, fdlicet Hterofolymii- Quibui uerbis teßatur feßi i^e in agone mortif,(y plané fe defperaße de uis ta- Ibißdes iona ßät in maxima luda,ibi inuocaM ttif obltuio profitnda, pauoris deßerationif de uita omnia plena-Neq; mirum,qunenim nondeße raret de uifa tali caf t, cum proiedus in mare, uen tre ceti ab/örberetur- Secundo poteß inteUtgißiri tualiter,quädfenßt fe in corde À Deo perpetuo re iedum, utaliot damnatos propter tantam inodedi entiam-Quemadmodum er Dauid in Pfal-ti- f^epe didt, Dixi in extaß, proiedm fuma fade oculorii tuorum- Et natura pcccati cß,ut aßirat trepidati^s eaemhorrendam confdentiai, pr^fertim in agone mortit'

COMMENTARff» yrf

WWf iî • Ef haud duiie htnc etiä [enfit lorttK iifcorà d^fuOfC^ fuditnit fiüism bac luillt;i,de/^erimi pea nèdc omni gratia er mifericordia Dei,anteqiMnt fcintiHula quadam redacceffderrtur ßeki, ty audc retclamdre,muocarc ■■ ibi baud dubie unaboraiM gw numero animo illiut obuerfata funt exêpU M ria ira diuina, quomodo crudeks cr horridof poe ttax Drui mflixeru pcccatoribu{,de Adam er Eua, de Cayn,de diluuio, quomodo Deus femel tlt;aü or» bem perdidtt, de Sodoma er Gomorra redaHis in cinerem- Hac etiam eß pars aliqua deferipta poe» narum inßrni, qua fuper omnes impios uenti(» rlt;e funt gt;nbsp;Et uides bic quid rei agatur cum impijs poß banc uitam, nempe quod uerfantur 'm fempi» ternis angußijs, terroribus er pauoribus ira di» Ulna, in de^eratione perpétua bonitatis Dei-ln ta lern autem pauorem coniecu lonam boc periculü, ^od ßris imminebat,^ ira Dei undiq^ urgent,eu proif ceretur m aby/fum, er außrretur fludibus, er obrueretur,ut fupra dixit, poß latius fubij» (ttfCrdtcit-

Circundederuttne aquæ ufc^ ad antmam, abyfTus uailaui'c mc, algacooperuit caput meum» '

Quomodo mihi uitam poîHeerer» aut me folari

IN I ON AM poljcm, undecunq; aquit taitquim ntcdio rMri ftuSiOquot; nbsp;nbsp;nbsp;(Jquot; ttritdine teâm- In littore entm mA

ris,m ripii etiamflunünum O' l^uutn, alglt;(,wnci, tyaruniitneîfolentfuccrefcere- Qui ergo in mari fubmerfuiperi/t, iacetfubalgu o iuco tcih{i,ho€ e/i,fub uquis in quibt^ crefdt iuncuf O' arunäojOquot; ^uiequid 'm mart o' nd mare ejl, itlum fie fubmer^ fitm fubfe tegit, ut arundine,iuncis, imo ipfo litto reteâut diei pofiit^ut ftatimfequitur.

Ad extrema montium defeen/ (dijterræ uedes

Namomninmariiijomnes/UtuijO' torrenteî, eunt in uaHibns inter montes, nam in planicie con^ fifiere non pofiunt-Montium igitur fitndamèta oquot; radicesipfum profitndu O' uadum profiindißimS pint in mari, ubi radices montium coniunguntur et in profitndo coh£rent- H£c autem omnia pathetic cûiS loquitur lontts, pauore o' nfitfiu iam fubmer gentis,O' inm aquis obruti,0' tarnen furfum de lu cc cogitantis,aut affèâibus eius qui f ibmergêtis ca fumapudfecxpendit‘ Namiile fi furfum cogitât, uidet aqudrum diluuio coopertum, atq^ utrinq; tun cos CT terram- Hie igitur cum def :endit in profiin dum, uidetur fibi inter duos montes ad fitndu ufi^ defeendere- Ibi terrd eum quafi montibiK,quafi ca . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;thenis

COM MENT ARIt /r ,if}eKtlt;«nclußtjid rß,ipfefw aliter cogitât, quàm jlfi ßbi perpétua moHendu effe,^- nunquàm fe effe cuafurum-Nam quemadmadi! if qui in turn efl ptiuui,cogitur incarcéré nuinere, quia ianua c^rfè lufirttelaufie funtiitaiicogitur jnanereinnwrit ^pc dépendit mpro/iindü,ilgt;i terra, id efl,mon^ t« inter quot mare tratet eum conclußt,cr nw: undis ßc claußt,ut euadere non poßit- Hic des rum uider cuiufmodi cogitationibuf confliHatut ßt tonat in uentre ceti, cibt nbsp;nbsp;potus facile eß obhtitS’

Tantû in merif certaminibuf cr uario agone mars tk adeo eß uerfatut, ut de uita prorftd delperarit^ Hic adbuc nuBam audii inuocationem Dei-

Sed til uitam meam a pcrditio/ neliberaftijDominedeus meus»

Hk nunc recreatur afßiäui [onaf,ZT alix ueni KÄ ei cogitationes-Hic haâenuf tot arietibus ops pugnata,acpeneexpugnataßdeflonae, rurfut fe trigit audctßgt;erare utâoriam- Hic nonnihil di ^cUûtur tenebrie tentationif, cr aff'ulget aliquid luck,quaß dicat lonoi, Eo tpfo mamento quo uides iaturmihiinproßtndo abforptut, criam omnia def^erata erant, fieq; uüa ufquàm ßgt;cs apparebat uitic aut falutii, ibi tu Dent meut mirabili potentat tua, iuxta mifericordite tiue amplitudinem eripuis

rh lONÂM

fil Jexteratud èfducibtu morfü^ (y repente uetti ßi ludum rmhi m chorum, tenebrdt in uiuißcdm cS folationis lucem- Sic enim habet res cum tentationi but,ut dicùur Germanico prouerbio, Qjiando ner vus maxime tenditur,tune difrumpitur. ideoferù ptura Dco tribuit titulum, adiutor in opportumta tibuf,in tentatioe: quia cum maxime omnia funtde ffieratafolet maxime confolari fuos Deut • Quoi modo dutem nobifeum dgit Deuf, quâdo ße confa futur tyiuuatjdudi lonam-

Cum deficerct anima mca,Do mini recordatus fum»

Primum ddt Deutgratiam ßgt;iritu,uteor en gdtur nbsp;nbsp;dnimetur rurfut,ut uirilitcr répudions co

gitationesirx,poßitdpprehendere uerbum proa mißionis grdtiie er mifericordùefttertcre fe ODco iudice,er accurrere dd Deum pdtrem • At ßc oßwi tempore tentationit non efl in manu no/lra, nequo humanaruM uiriü • Ionas hic dicit, quod anima atid cceperit deßierare er pauere-Trepidatio igitur et pauor uirtutes fum,cr uires noßrlt;e er Itbcri arbi trij- Quoddutèiam dulciterergaDeumafficitur, recordatur Domini fui,er 'incipitcredere,hocoa puteß, er lumen ßnritus Dei- Cum oute hoc, poß tenebras tentationit fequitttr,ut cor incipiat recor dari

COM ME NT AAI ƒ0 éartmifcricordùtrum Domini, ibi noui^uiedâ luié f^tenäefcitjibicorrurfui adferedit,M cumfidu^ ti4 tudeat clamdre ad Domintim,cr tniK cettamp; cjC Mditur- Hoe eft quod lonat primo uerfu dicit, Cb . nuui ad Dominum nbsp;nbsp;rej^ondit mihi- Hic nunc rtt

pente,quafi uno iäu, mort, ira Dei, peecatum,itu fcrni« profternuntur, triumphdt infraâa, cr. peromniatandemuiéirIX ftdes lonæ,promifttoni diuinie innixa- Quid autè dicit, Oratio mea afcen dit ad te in templum fanâum tuum, iterum fignifi:* . tat templumin Hieru[alem,in quo Deut tuncprv tniferiit fehabitaturum • Popului enim Deihabuit mandatum, ut nuüibi adorarêt, nift übt erat locM eledut er conftitutm 4 Df o, g«f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Exo«

tjgt;. dicitur- Sie omnes qui in terra ïfrael, uel extra terramadorabütnt, ex Dei praeepto cor (yßicient eonuertebant uerfus templum,lt;ui locuim ubi habüa tat Dominus per uerbtimfutim- Hoemädatumeis ^•at, ne uüum alium Deum adorarent, quèmt iütvnt qui f rdebat inter Chérubin, fùper propitiatorium-Eó om«f ƒ dirigenda erant orationes, quemadmos,, dum nos orationes er omnia dirigere debemus ad Chriftum,in quo heAitat Deut corporaliter, qui eft Herum propiciatorium^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Qiïiautém cuftodi’untoanita ‘

IN IONAM tcs,mifericordiam derdi'nquût»

In Hchrieo eß Qui fult;m ntifericordiam tlere» lin^uunt-Quuautem hoc 'm Latino fonätquaß b» ^ptatur de mifericordta hominunt, quant frater freu tri exhtbeat ideo omiß pronomen ,fuam,cr po* fui tantum uocabulum mifcricordiam,ut ed clariat effet lt;• Nam Ionas loquitur deDei mifericordia ionitate^quee noßra eß, id eß, nobis oblata, nobii jpromiffà er donata ,utßego dicerem de Chrißo„ Qui fmm Chrißum,fcam fidem, fmm Euangeliü äerelinquunt, eum tarnen nuBum iBorum noßru/ia fit, fed Del donantis : er tarnen noßrum uocatur, quia nobis promiffum,nobis oblatu eß,ta nosgreu tis accipiamuS’ Kis uerbis autem Ionas acriterob=i ittrgat iußieiarios er hypocritas, qui non 'm mife» ricordia Dei, ßd in fuis operibus cor^dunt-Nant ii )( quia ignorant quidßtßdes, er^ rüdes funt rer», ffnritualium, nec expertt tentationis, quis ufüs ßt, ßdei,c3- quam bona opera in tentatione non fubß». fiant: interan quird m hac hypoenßi f'mt,»on meu. gnifaciunt gratiam ,fua autem opera maxtmi pen. dunt- Ionas autem hic uocat uanitdtem, id eß,ope^. ra noßra ni}nlfunt,nihil uaknt corä Deo, fed Df* usuultutcredamiu fola mifericordia ergratuita wnitate, merffif tyoperibüf tioßris notfal»

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;turi

C o M M £ M T A R11. nbsp;nbsp;y,'

u^ffiuliißcdri- Qjunuru: confidant'm eosfiu/ira confidere dtctt lotus- Nam ipfortvm ßat tiucu gloridtio in opcribus, tarn nibil eft, quàm if^orum opera amp;nbsp;ilia uaititas in qua conßdMit-liit tserbis in prinüs lonaa perfiriugit populum ifrael, qiäficgloriabaturiniege^ Croperibus legis confi denSfUt nontantü derelinquerentEuangelium,mi fericordiam {jgratiam 'm eo prontijfam fed etii hoc acerrime perfequebantur, cum tarnen iHam rrti fericordiam fuam,agnofceredebebant,quibus pr£ Citteris eratpromißa-

Ego autcm in uocc laudis imgt; molabodbt

nie iterum perftringit ludios cum fuis facriß^ cijs operibus^ß diceretcum Pfalm-nn- Ipß oßirunt tauros CT ^costquaß Deusdeleäetur his,(^ quafittunc placeanl Deo- Ego autemfcioft crißeuun laudis ueregratu facrißeium eße, ut lau detur^pr^dieetur eius mifericordia,nobis 'mdignit exhibita,ut Ionas hic dicit- Seüatores autcm opea rum legis econtrapotius â Deo uolunt laudari str pTicdicari» quaß fuis operibus Deo ffratum ofßciii pr(e[itterint,tybenautrltißtttde Deo. Hdfje lt;lt;«fc eognitignem botütatis gratuitte tnifericordt^ lonaa cüqin 4atc hdbuit, tarne in illateft

H .r '

t N ION AH

tätionelongé eudßt eruditior nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerd

fchoUcrucis. Nunc enimnon mediocriexperÜtiit-cognouit Deu non rc/}gt;icere opera, perfonai,ne^ nuritOf gui gratis ntiferos peccatores è medio infer türeuoeat Cferipit- Paulo ante Ionas etiam labortt bat hoc iudaico affidu, quafi apud Deu effet itgoa trarrttÄ »4''(et)^uaß refpiceret opera in prims po pulilf '■ael. Quanquàm ne nunc quidetn perßde il ittm affèdum exüit- Qÿod autè dicit, Vota meafol ' iw«, non eft intelligendum quaß \onas ahquiduo:» ' uerit • Adhlt;ec non meminit inter reliquas cogitatu

çnes quas habuit inceto,ullius uoti,fed tantumffi£ orationiS’ Idea oportet et nos affiießeri fcriptur£: nam ubi prophète in generali de uotis,cr foluen^s dis uotK loquuntur, et non exprimitur in fftecie ali quod peculiare uotum,ibrintelligendum eff de taus de,quod uotum eß perpetuum omnium eorum qui populus Det ßittt. in tali laude uere uouemusnot' non habituros alium Deuni, quam iUiim foUim çr unum- Ideofoluere hoc uotum nihil aliud eß, ipt'am’ conßteri,litttdare' O' prledicdre,^' ßc uero etfunt mo cultu uenerariDeum, ut Pfal-a.^- Immola Deo facrißeitun laudis,o^ redde altißtmo uota tua-Ite, Vota mea reddam Domino corä omni populo . Sic ionas ettâ uultuota foluere,id eß, laudare cr pr£ ddeare Dominum,uti fint» unieunt uertmiDeü, iâfpqu^dlfirttfMfîb

C o W H E N T A R H. nbsp;nbsp;yi

ƒ Et Dominus dixit pi fei, Sc ex^ puitlonam«

HacrßJiäum.firoprieäd morem Icripttert,^ Jieitf omnid creet, fdciat er operctur per Verbüß Mait-T Omnid per ipfumfaäa funt, 0- fine ipf» fias eß mhil- Pftl-a- Ipfe dixit erfaaafunt, ipfe »undauit nbsp;nbsp;creatd funt-Sic caus dcuorare lonam

potuit, dt dettordtum ut reliduof cibof canco^uere non potuit • Et «o» tdittum ßonuchui immAnis bea lud ceffduit eidenitf À ndturdli fuo opere dd uerbS Dei, fed er Ipfe eetut pdulo dnte inßrnut er nau= frdgtum lonte,nttnc nduis uice cogitur effe ïonie,cr in nentre r euchere dd littiu^dc incolumem ibi reuo mtre, imo qudß è ndui exponere uiuu ut fic merd nürdculd operetur Deut i« lond-Hic nunc omaid inurrfdfunt: quad unie feruiuit dd mortem^ nunc eß diudtan, ibicetus er drdco iüe tjui pdulo dnte infirumentum fiât mortis, nunc tiAuld er nda füi rß qud londf emergit, er reßituitur londs per hanc beludm luci er uitd, per qudm pdulo dnte uia debdtur bis mori- Adhdc ntdre lt;juod nullu unguÀnt, ttdufrdgium dutfiAmerfwn reßituit, dd uerbu Oei cedit, er utuum reßituit hunc ifrdelitdm, non mo* dpèmedifsfluâibus/edèuentrecrti, hic nonums plitntetitnt conclufum retiiidculdterrd,non tegtt,

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H 4

IN r O N A M iuttcut tyc- Hoi totam fcriptum eft dd eoiftaJitio^ »em noft)'itnt,äd conftrntMtdantfidem, utdifcamiu conftdere Deo, qui adeo potenter in nunu (y po=* teftdte habet uitant cr mortem,ut quafi ludens aU ter urn pro altero dare poßit, alterum cornmutare eitm altero,ut uult,cr quando, et ubt uult-Nobis au tem uidentur htcc inaudita, ftupenda, impoßibilia, ideo difeamuscredcre Verbo, quodubiq^ nobis in^ cukat hanc Dei mirabdcm potcntiam' •»

CAP- III-

Et factum eft uerbum Domini ad lonam fccundo,diccns. Surge amp;nbsp;uade in Niniuen duitate mag» Hoc ideo feriptum eft,ut dtfeamut nihil effc nobtsfaciendufineuerbo etnundaloDei-Prima lußio, et pronu niandatum erat iant irritum, perinobedientùmïotii-ideo nift DriM de nuo uo ca/fet lonam,nefeiffet Io/mj an deberet pr^ dieare Niniuitis-Et ßrfan accidiffet ei hoc quad tfa raelttis,Nume-i4..Quf cmu tubente Domine w pu gnareueBent,pofteacuni [ua^ontepi^itarun^ deuiiii

c o M M E N T A R I ï. «ra deuiâi funt^yc^efi. Adeocjl Mtiwn c^iinfi(U))t ^uicqiùd homines fiM fronte pro urbîtrio fine nun dato CT uerbo Dei incipiunt- Vkrtt hoc inf .ctmdn hoc uocatione Jonlt;e cUre adijcitur^quid ex nundot» to Dci pnedicare debeat, ut fic mimflertutn, finvii er doÀruta habeant iuffitm Dei- NJm tue uere pro fhettca uocatio efi, CT nffirt jrudum: aliÄs hi qui currunt fine mandata Dei, aut aliud docent quam Verbum Dei, hi tantum perniciem afivrunt Eccles fijs,qieemadnwdum h£c duo Hieremias docet. Cur rebant,inquit,er iton mittebam eos,id efi,priedic4 bant er ego non nundabam ek - H^c auo diligent ter obferua qui doâurus es,nam tua intere/1 er E« clefiarum te effe à Deomiffiim- Sic Petrus iüa duo cotnpleditur, St quK loquitur, loquatur ut clo^iit Dei:fi quis mini/}rat,mini/lret tanquam ex uirtutc quam fuppeditat Deus- Ideoomms plantatio quam non plantauit pater, eradicatur- Quauis enim plan tentur hitref :s,cr non nihil fioreant,tamen non runtfrudum- Sic dodrina: humane fiorent quidi aliquOndiUtCrfrpe nocent Ecclefqs, fed non fuc^ cejjum habent,fed tandem percunt er fTttdicätur, (Mn compleuerint dies fuos.

Et Ni'm'ue erat duitas Dei triu gt;dierum innere,

■ H

I N • ï ON A M

QWrc Nùtiuen uoca eiuitatem Dfi^cum tamè ^nec templum Dei,nec culti{t,ttec prophète fùe» rint‘ Ego puto ideo appeünri ciuitatcm Dei, quoi Ceui tant dementer re/}gt;icit hanc urbent, jobcitM pro ea ne pereat, mitte s à proprium propheiam, ttt feruetuT' Ideo conijci pote/î hanc ciuitatem ali^t ^uam cognitioncm habuijje de Deo,uero condttore coeli lt;y terrt- Et Df i« fciuit foré ut fuum prophe tam audirent,uerbtm lon£ acciperent cr reßpifce rent- Q^emadmodumtyfcripturade Naaman Sy ro dicit, quod Deui per ipf 'im Syrie m^ertiu eü, ty Uabucadnezar Deut uocdt féruum fuum- Qut^ hu omnibui oßendtt fc quoq; gentium Deum elfe, ly non tantum\udeorum,t:y quomodo etia 'mgen. iqbuihabeatfuos- Quodautemmtextu dicitur,f4i ttiueeratciuitas magna,itituretrium durum, quis 'iamtnteVigunt qu^tamamplif zy longis nuiris Ingyrum cinda fùerit,uttrium Herum itineribui potuerit tota urbï circumiri,quibuf nonfubf:ribo-Hec enim imnunis uidetur magnitudo urbts zy ntitfabulofa- Nam tf out h* Mit Gcrmanicorunt itineribiu patcret longitudo murorum in gyrü, cr wilt ISgitudo et latiludo effet quinq; autfex Mtb tdeofic intetligOfNimuen urbem fiüffe tam magnâ er lots,ut uix trtduo toto omnef eitu plateu, iußa Oquot;«fitata deambulatione,no cKrfujpertranpri po

COMM ENT ARIL. cr^ ttfrrint- Nmw fcquitur quod lontts uttius dieLitinere urbem,prid(cduerd : quod piito èffotdn tam partem lt;y tantum fpacium totiuiNinittieui'^' bis,qult;intumunodießc deambulandoconßci pofâ' ßet‘ Hoc mdicät etiâ Heb- uocabulum Malzalocht quod ßgnißcateiuf nodi tranßtum qualisßt'm de:i ambutationibus- Qjuemadmodum Mofes Exod-i^-dicit,D ominum ea node tranfqfjè per Acgyptum, ty percußiffe omnia primogenita- Ille tranßtu^t Mn curf4, non reda aut breuißima lineafadui eß, fed fedate,ut in dcäbulationibui- Qutbbet hic am^ pledaturquodßbiprobabitur'

, Et pvaedicau« Ionas, amp;dixit, Ädhuc quadragin ta dies,êlt;:Ni/ niuefubuertetur.

Itinere ümitt diet ingreditur lonof urbeç:ycoit cionatur'- Qiiofautemdies tranßerit ,antequàm 'e'am pdftcm urbis er tantum ßacium prtedicàndo abfoluerit,téxtiu non exprinùt-Summamautecon çionis b'reüembic,quaß uno faße coplexiu eß pro pheta, uidelicet,adhuc quadragmta dies er H'iniue fubuertetur- ionds dutim proculdubio tidn tdntum f)is quatuor aut quinq^ uerbis üfuseß • Sedlóngiori oratibne tradduit hoc thema, nêpe caufàm expris ment propter qwi ifd tgt;« tmperideret,'^ [celé

1 N ï O N A M

M irritaffcnt rgt;e5,(jutiMpt uert nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sfi

ireuiltr hic ofienda potiut ijiùm explutiuiti quettt ^tdma^iutn nos (juoi^ concionum fummamfolemut c5pkâi,cum (bcimuft Hodie prtJictuut ie Mijfa, de potnitenüd 0'C‘

EtcrcdiderûtNiniuitSe Deo, amp;nbsp;prædicauerunt ieiunium

E^dem meros fotâos cr pios homines put9 fiiiffe in ciiùtate tiiniue, ut lonM merito uocet eos ciuitatc Dn- Nf $ uHa facile urbs reperirtw in ta tomundo,quehuicpofithiceonfim,etilt;itn ß fan Hamciuitatem Hierufalem contes- Nom louât tantum unius dieiitinere m^rcffut urhem pradicn tiit,nen omnes euitt adhuc audiuerut, tomen om nesconucrtuntur- Ciuitatcm Hierufatem non tot frophete, non tot apofloli,qui tanta contentione^ tinto tempore,ibi concionibui 0- miraculis hoc egerunt,ne Chrißtu i^uidè ipfe eo permouit,ut ow «es conuerterentur, cr merito diceretur de HinU tiùis quôd Chriflui in Euangelio de Centurioneftio itiueni tantam fidem in lfrael-Nlt;ou tempore ione, cttw» Niniue eonuertitur,ut primis ïfrael nbsp;nbsp;Hieru

falemplen^erantimpietat^us (^ldoblatrijS’l^ jtttMximedeHierufalemtam infignepoffèt oßen diexfmplumpoenitenM) .^uemidmodum tempo» reDaui

cow ME NT A RII. gf re DMidit^omofiK, ExecJx«, lop^e^ fails e^é^ gia exempla pietatis extabant 'm fgt;opulo.,tamen «5 f 4« wzr«w effet in ifraelitis,^ legê Dei, tot proa phetas,tot egregios reges, tot principes CT tloteSfCr alios ^iritualißimos utros hiAuerunt,^ffi VerbüDafummofludioprteäicabant etdoeebât-JJeo tempore Iona, NiniueexceBentißimA/ifit Mrb m mundo, nec habuit fimilem- Hunc locii pra phetie folent Sofdjfit citare ad afjerendam doäria nam operum- Hicwäes,itujumnt, quod Deus re/fi at opera, quod Niniutce per opera merentur graa tiam,qui tarnen gentiles nbsp;nbsp;increduli erant,erga It

herum arbitrium bonis opevbus poteß fe pr«eparn re adgratiam ©-cHjc ref^öieo,Eiufmodicaluma niM lonat pulchre pr^uertit,eimiantequàmrecen ftat opera, laudet cr comrnendet'ifuiiuitarum ß» dem-Niniuitie, 'mquttionM,credebaigt;t dco crc-Eiufmodi locos poffunt tranßlire,cr pof tu iaiiant nobis opera-Adh^c lonas uocat Niniuen ciuti»eent Dei- Effe autem ciuitatem Dei, credere Deo, O' writu« bbenarbitrif facere operameritoria pu» gnant inter fe • Ex ßde igitur effcacia çr operati* one f^ritus DeifluSt hoc opera,o‘ propter fidem placètDeo taliaopcra- Namperhosextemosßu Äu», fuamßdem o ffiritum in corde, teßati funt tOniMte, quid fciiert prtedicatio loint, non finit

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.♦ 't ■

IN IO,NAM

fi-uâu fiûtit-'QuonodoautemDeo ttonpldcetet. çortmt opérai Quorum cordibttf eft /pirituf amp;s,cum ne pecc^um qiùdetn ets,^ tmmundictti, reliqua nunet lt;tmpliut noceat aut imputetur*

Obferuaautem quodquidam opera faciunt, qua^ DeMS »0» mandauit, ut leiunant faccot induunt» Qjiid emmmoratur Deui faccumctliciu aut ieius «ium ? Dcut tantum cordis iußiciam exigit, nbsp;nbsp;ui^

tie nouitatem- Neq^ hoc exegit Deus perlonä, [ei tantum ut reïmquerèt tdnu f iagt; malos: multi in [ao (if tSquot; cilicifs circumicrunt O' ieiunarunt, quita^ men occultißimi hypocrit- cr nebulones meri fite gt;nbsp;runtiUtmonachi fubctcuUis. Idea çy pofteanon f^cos,non ieiunia buiat ac prédicat ionos, fed epnuerterent feovijsfws malis - Fecerunt autè lu xta uetercm cr^raditum morem Patrum fuorum, KSquot; regni, infordidis uefiibus cr ieiunijs, oc aliquothierum media fehumiliare confueuerunt-. Idffidicendum efi,(^od rex ipfe tam magnus cum principibus fedet incmere,tam flultaediiht ^rqmulgat,ut etiam bobus et reliquis iumentis in=a i dicat ieiunium ■ Quis unquàm audtuit tam abfurda, iumentis ieiunium,aut publicum luilum indieb Aa^ Deus moratur ieiunb iumentoruf KefpondeOfTan ti funtapudDeum ieiunia iumentorum crcilicia, ^ionli hominiid' econtra- At quo fefe non abijcit, ‘ quid na

C o M M E N T A K -r !. U '^uid non conaturcor contritum cr uere cotütrri» ta confcientiafïAulto ßuläora fepe ufdeat ßc paue fadosfacere tantum,ut undiquc oßendantfeferic^ dgnofcere peccatum, cr ß ßeri poßet, talii cpurr^ fui hutniliatui pec(ator,lapidib(u ZT Ugnif zy om tubm creaturn tndiceret luilum, totia^ exhïlaret ‘ lachryntis,cr tarnen putaretnondumfatis felugè rf. Ne^ factie quti uerbis airi cogitationibui a^eà quipopit^euiufmodi luâuz^ acerbitate uere paè^ fiitens cpnfaentia afßciatur, edomnes crètdurdt ße afßci put at,ut ipft affréta efl,ut non ßuflra Pm bugemitum ffiritm uocarit 'menarrabilenf.z^ D4 Hjt/i« Pfalmo dicit, Riigiebam prlt;egetnitu cordis ' met, id efl,flngultu çj- rugitu maximo deplorabitm^ peccatum meum- C^uando nunc Detu uidettamfe riam conuerßonem O' paenitentiam, tunc ut altos geflttt etiâ flultos, genuftexionê ,exteiißonem hm WW non reijcic, qua: alisf jolaßnefide o tam ar dentigemitu no huitafaceret- Ideo lonof Niniuitd rumtamueram o feriam panitentiam fuisuiuis adumbrauit,imoexpinxit colortbut, ooflendit' quant corda eorumaccenfa o inflammataflierint miro ar dore ntelioris uita-Si nunc Sophifla uolunt taélare opera,quafi mereantur aliquid coram Deo, bene attendant ad textum, ut etiam uehementifli» mum o ineffabtlcm gemitum cordis iaüent^a»

IN f O N A M .

• àicmt,ex quo opemiBaieiunif cr uefliu procef^* tunt- Numß tantum opera,ßne hac uera pamten» tia re^at, ut fiterunt tUa opera utonachorum, ft cerdotum noßrorum, 'm prmir quadrageßma, hebdomada paßionismihtlo meliora funt ea opera, quàm ß boui aM aßno ieiuniuin 'mdicam,cr cquutn non phaleris,f rd ßtnibui tantum ornem, qua hypo eriß citius irritaturut ßsDeum quam placaturut» Apageßs igitur eit iflis mißeris operibui, aut adde ßdem, radicem er ßntem omnium bonorum ope» rum- iBum autemgemitum cordis non ipfe indere tibi potes exuiribius liberiarbitrij, fedeßtanttm Opus ßiiritus fandb

Adh£c uidemus hic iJiniuitas non cotentos effê his operibus ieiunii,cilicij ercgt; fed pracipere etta ut unufquifq; reliüis uijs fuis malis, emèdet uitam-Kypocrita ualde iaólant opera, er negligunt hoc quodfemper feripturaaddit conuerßonemexcor de,t:^ ßc pakas aßrrtit pro granis,^^ pro nuckis putamina, tantum ridentes üeum. Conuertantur prtmüfaio, et agnofeant er fentiantpeccatu fuu, poßea facile ha rixa per fefe conquicfeent • Nunc perpetuo rixantur de bonis operibus,er tarnen no cogitant,nee poßunt facere opera bona, nihiloitti» nus perpétua loquacitate nobis obganniunt-

Induere ftccü, eß Hebraifmus,idem eß quod Latine

COMHENTAR.il« ffr

Ixtfwc fordiddi ueßes induere, feu incedere ßnc ornatUjpuUatum in luâu effè-Sed non cß ut hic t^n tum defeiccis,cr fordido pänno fomnies-Sdccu in* duere,eß lugere,ut HiercmiM dicit,lndudm cœlof picco, id eß,obfcurdbo,nutef inducam. Apo-ca-s^ dicit fSolent demgratum utfaccum. Eiufmodi Hf« Inrd^moî altis muenics-Sic panent cr aquamfcri* ptura uocat ui£lum cr potum- item f :dcre in eine re,uocat humiliant non ebaiim, non Utum cr ere âum uolare,fed trißem incedere. Non quod ad cit tiiinum,autfocum 'm cinere feder int, non quod ont nes ißi Niniuita fordidii facets induti ßicrint ,fed cum nonßt tenuior uiâus, qu àm aqua nbsp;nbsp;pants

vilior ueßis quam faccuf,non ahieäior locus quant fuluis crcinis-Hisßgurisuerborumomnif tenuis tos (juilitas ciborum, ueßium er locorumßgniß catur: ßcut Efaias de Babylone dtcit,liuntiliarc B4 lgt;ylon,humiliare,fede m cinere-

Quis feit fi couertatur amp;nbsp;i'gno/ fcatDeusamp;c

nie Rex loquitur, quaß dubitet non credat, tioncertus ßt Deum fitturum propittum, quod ta* men eß contra naturam fidei, quä oportet e/fe cer tam.ReJ^odeo,Rex non dubitat,altäs non tamfe» rio ßiiffet humiliatus- Qui cnim dubitat, is non ße

I

X 'ï N ' I o N A M .

' inuocat Deum,nec tamfcrio pocnîM-Verumfte fif ' let coruere contrftutn,lt;iuod iatn incipit credere^ adhuc ah^uatenuiluâetHrcum dej^eratione,(iU4^ fi nondum potitum tuHoria, tdeo talc cor bquitur . ^uaß adhuc 'meerturn ßt-Et uerba regis hic tjuoijue /onant,quafi nondum res m uadoßt,fed adhuc Iu^k ,.âetur fxum,t^ tomen ßeintiUa eß ibi ßdeb Namß ■ prorfus nuUa tbißdcs efjet,tunc non expedaret iit ■ tanto lt;eflu tentationes • Ideo hucc uerba magis indi cantßbi adejße ßdem,quiiE adhuc timeat et ludeturi fed tarnen bonitdtem Hei ob oculos habeat, quems admodum dicit, Qj},is feitfi Deus erc- quaß due» ret, eß adhuc aliqua ibi abfeondita mißmcordia^ Non eß,ut hic tranare uelimus hlt;£c acumina qu£» fiionumargumentorum,QuomodoDeus pof* fitconuerti O' poenitere,cu/m ßt incommutabilts, quibus inanibus qu£ßionibus quidam hinc ualde fc torquent,o' ipß ßbi reddüt tales locos aßeros O“ difficiles- Multo magis htc refficiamus potius exa emplum hoc, quam egregia o magna fides in lii» niuitis ßt. Qninon tantum ad prtedicationem loa na illico credunt ßire,ut Niniueßibucrtatur,fed et audent fferaregratiam o mißericordiä,hiqui nid lam promißioncm,fcd tantum minas audiunt- Pria mum per fefe, id eß, longe maximum,ad unius cait tempti hominis pritdicationem potentifiimum hüf

HoMT»

co MM E N TAR I K ffc?

MöW«rcfc(tw,Rfg«w regetn, nbsp;nbsp;totdm banc ciuit^_

iftn agnofcerc peccatam fuum,deinde tom ex anix tgt;gt;o Deum ßc timentes,humiliari, ut ne cogitèt,tKe ehijciant lottit ^reipfis prie alijs urbibui Oquot; fulif gentinm tdntunt impendeat malum-Qu^ tiefronte,^u^ per omnid f^cuTiefiieritnt nd uer^i^ ^um Loth Sodomn cr Gomorrhlt;i,qu^ dura cerui ce Pharao contra Mofen cr Aaron, quàm occæca^ to lt;y indurato corde Hierufalem cotra Apoftoloi

Chrißutn,quamcrudeliterfteuijt,cr mhunc die fieuit Roma contra uniuerfum nomen Chrtflianum, quantum fanguinis fiaiit-Quàm inaudita tyranntdc crudehtatc iam qiioe[i principes et Epifcopi per. fequuntur Euangelium- Quid multair rliquibomi Wi in toto mundo meri fceleratißtmi peccatores, imo diaboli tuderi poßint pr£ his l^iniuitis, quos angelos dicer es- Secundo, er hoc maximum eR, quod in tali angußia er tentations non deßgt;crant„ cum nuOiti habeant promißioncs- Nam quoVerbo, grntiiCufquàminnitâturhigentiles’.totprophetM, tot Apoftolos, tot Vbros fcriptura fanàæ, tot quo tidianas conf jlationes er condones nos habemus» amp;nbsp;adhuc Deo no fatis conßdmus- Noßrieamplißt ttt£ diultie in Chriflo, er tanta uerbi diuini opu^r lentia poffent tnagnum marc dici,pr£ una gutttda tir^iÙaqùamipfi hJftnt- Qÿ/denimpoffuntha^»

quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I a

IN I O N A M

here Ethnid,quàm iRä particuLtm diuim uerbi,feit Itgts nature, Deut efl conditor call terre, tsr uerut Deui, id efl, bonui mifericorf efl • Hoc tantiHaguttula pronoflromari, hoc fcintiUapre noflra ingenti luce norunt ßcfalicißime coms tnodiflimeuti, ut non mir urn ß pudeat nos cr pa a niteat no flri, qui noflra incomparabili abundantia, Cr opibus amplißimis Verbi Dei uix aliqua ex par te tarn commode utimurddeo O' Chriflus ipfl: tana tus dodor, Matth- tz- tOquot; tudeis O' nobis gentibus hos t^imuitas,qui noflra ignauiam obiurgent,obija eit-Sur gent,inquit, Nimuiteingenerationehac cr fondemnabunt earn : quia panitentiam egerunt ad predicationemIone prophete,^'tcce plufquim Iona hic’ Addit ergotanto nos exceUentius quiddâ lidbere Niniuitis,quâtoChriflus Iona efl maior-Me rito tarn acriter obiurgamur,qui ne aliquam parte quidem aßequimur ems ardoris,nes, qui tarn mul^ tis promißionibiis et minis exdtart debebamus,ubi Ntniuäe ßne uUa promißione, tantum ad commis nantis lone uerbit crediderint - Scd quidfacM, ßc täuitur,ßc efl uita : ubi non efl copia dùiini Veiii, ibi erdentißima efl ßtis Verbi : übt abundätiajibißt ßidium o contemptus- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Et uldit Deus opera eorutn,ç|gt;

' (onnet

? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COMMENTARÏI* Sr

â conucrfi funt de uia fua mala amp;c..

HÙ; bic nutte peUrn ebuccindntur operd - Qui4 file afjiremui! Hic fcilieet hypocritlt;£ pdldin triums phdnt, fed pedetentim tarnen- Agite boni uiri, re» f}gt;icife textum, dicit quidem, 'Deus rej}gt;exit operd eoruntjid cft,placebant Dfo opera eorum:fedqud Ita er at opera, ipfe exponit, Conuertebätur d uijt fuis ntalis- Eiufmodi opera facitelt;^ docete,rS‘ na modo firemus ut laudetis hac opera, fed cr nos laudaiimus utegregios (ruâus fidei. Conuertiü ui/s malis non tam leueopuse/l, nee tuarum uiriS, ne^ eompleibtur ütfe tantüfaccos ieiunid, fed ueram Dei eognitionem, fidem, id ejl, amorem Dei ey prdximi- C^ndo dicit Deus, Conuertimini 4 uijs malis, non exigit unum out alterum opufculu, fed exigit totum hominem,utfanili ßmus corpore /^iritu, noua creatura- Deus enim uult totu hos minem,tton curat dimidiata opera hdc, (g mtndi^ « Elemetüd mundi,aut uUa externa-

C AP- Uil-

Et afHidus ed lonas afflidione iBagna,amp; iratus cft

IN I O N A M .

HIc inßgne quiddam cy mirabile obferua 'nt hißoria lon£, die cMufmodi fanäitof h£C cß in Iona, qui hic ßornachatur quod Deus nüferetur peecataru, (y ueüet hic ïonoi per di pec cat or es cotra charitatis legem, quie etiam hoßibifs bene precatur, cr benefacit t Et quod uehementer mirari poßis,hoc facit Ionas, poß acerrimum hunc ilgonë mortis, quo (nifallor) probe admonitus eßf quid ßeri ue{it Deus, niß ßrfan leuis manitio eß tè peßas h£c maxima in mari, tempeßas no minor in corde ion£, cf horribilis ac triduanus career,non in turri,fed in immanis belu£ uentre- Ei hie tarnen irafeitur iÜe ßc caßigatus ionas, imo denuo obiur^i gatiis quodßulte irafccretur,adbuc non deßnit- Et tarnen ßmulea ßdes eß in lona,ut optet mari,«:y mortem ipß uit£ ducat praßrendam, quad nSpof fet eo modo optarc,ntß Dro fumrna ßdei canßan^ tia eßet conßf(s, plané proieëlus in Deum • Quid, hié dicemiis,quomodo tarn coßant Cf ßdes et eiufs modi impietas fe compótientur^ È.£c qu£ßio digmt eß qu£ excutiatur‘ tnßeiari enim non poßumus Io nam non merito irafc^um Deus obiurget non tan tumuerbis,fed fa£lis,ßgnouitis alb£ • Adhaefate ri cogimur lonam nihilominus credidiße, er gratü ßaße Deo , eum Deus tarn familiartter er paterne iôquüKfj fiß^num, eyper omttie ftmihari^

ƒ “ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“ tefcuia

C o tó M E N t A 'R i r. ffS

ÏfT cut» eo tigit,ut ttmicm dittico - Et ut maicintcont-tfio poffcnt condonari tott£,tlt;imfn hoe uidctur pU ttè non firtndum er intoleräbilcßa^itiü, ^uódfui ülmt priorè tnobedientidtn erßigam,propter qui tam grauiter eß 4 Dfo caßigiaui,uutt excußAre,er culpam intputdre Bei bomtäti • Ach Domitje, in^ ^t,hoe fcicb(m,quod (T dicebi cum adhuc eßem »« terra meaddeo zT pr£ueni,jùgiês ad mare erc-Qiiid enmt hoc aliud eß,(juam acß dicat tonaf,Re äe rede inquam,ßci ,çiuôd ßgi er nolui pTiedicaa rc tiiniuitif,er ßqua culpa eß,non mea eß,f?dtu£ bonitaM- i^lon ergo hic no^ iterum obiurgamut me rito londw, t« quis et qui inf iltat, qui reßßit Beoi nönne hic uidetur lonat qult;ererefuum exitiHyon^s )te promereri, ut non uno naußagio, non uno mari terreatur er mergatur, utq^ non unius bclü£ den^ tihut commolititt er comanfm^difcat non bla/fhe=i inare, utpote qui remurmur at Beo, quod tam pro lixe in tniferos eß beneßeut^ Si hoc nonfonat, frd Saul aut Abfolon ßcilfent,quid put at abßulißet pre mij^ Sinunc meriti uUius aut demer iti reße^ut eft fet apudBeum, ad hunc lonam puniendu unut m=s ßrnuf non fatis eßet, ut qui ßcflomachatut impos tenter,non modo contra ßdem,charitatem peccat^ fed er Beo durißima ceruicereßßit er reßonfat-Conqueritut beiutatemDei nititiatn eße, inuidet

I 4

IN I O N A M

proximo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O' gr^tiam, htcccine opera ioM

funtf QUiefJ te quid eß impietM ,ß hlt;ec non cß int plet Ml pcnè non habeo htc quod reßiondea- At pri tnum hie obferua,Deum effe admirandu mfuisfin:* âii,ne facile altqucm propter aliquod opus damne mus aut iudicemus-7ieri poteß ut opus malum ßt, CT tarnen perf ma nonßt damnanda- Uamß hie re fpieiamus lonam,tunc opus eins uereeßimptü, (S' Deus reprehendit hanc eius iram, (S tarnen nthtlo minus Ionas efl diledus ßlius, (s loquitur bic cum Deo, quaß non reßmtidans (ut etiä non ßrmidat amplius feruiliter) fed conßdit ei ut patri-Secun* do, ut difcamus quomodo Deus ßnitfuos ßlios (s fandos nonnunq grauiter labi (s errare, ut Chris* fius etiam Apoßolos, adconfolationè omnibus ere dentibus,qta(sipß errare poßuntet labt- Tertio, ut uideamus quam amäter,paterne,cr fuauiter tret dat Deus fuos eledos, unde expedant in tentatio nibus quam dulciter etiam afßciuntur erga patrent poßcaßigationem: quemadmodum in Epißola ad Hcbra- dicitur, Omnis caßigatio initio uidetur eßt fe maroris, poßea exerc'itatis dulcißimos ßudui dfßrttußicit (se‘ t^amhicuideslon^eerratuhoe non imputari,quod tarnen reuera peccatum eß,fed adhandonie imbeciUitatem conniuet Deus, haud tlitcr,acß pater ignofeat ßliolo- Cumincrédules

autcM

C Ô M M E N T A R I r. o

Äto» CT impijsnonßc agit Deus- lîUetidnt nefcû rent uti hac diuina indulgenM,fed dbutentes boni» täte fièrent fecurtorcs putdntes Dro impietdtent probdri- Verum ïondrnnonddmodum lequumeffe gentibtts,fion efi mir urn • Nam perfudßo erdt hlt;ec publicd dpudlud£os, tdntwm ifraelitds effie popu» luMDeifUt fuprd dixi^ nbsp;nbsp;gentes eße fub ira Dei,

utPfdlmus 7e-fondt, Effundeiram tudmingentes quie tenon nouerunt- Idea hoc obflindte definfiunt uolebdnt,nuUum hominem confc^uifdlutë,nifi qui prtmumiuxtdlioßritum circuncifuseffet,crigt;t ius receptus effetiuddicum-Idfo cr Apoftoli ipfi, cr fub initid Ecclefi£,Chriftidni omnes hoc perfutt ßfiimumhdbebdnt,quemddmodumm Aâ-s- ferù bit, quódfcilicet pricdicabdnt EUdngelium,cr grit tidm hdne f ilis ludisis. Et i«Petro, gètibuspriedicdrdt,in Afi- w-z^u- Et no« efl dif» fimile ueri ïondm,dut perftcutione pdfjum,dut oc» cifumeffe, quod Niniuitis predicduit, o' tiiniuen ciuitatem Dei nominarit • Non firre enim poterdnt Mcc dures nec oculi lud£oru utquicqudm tdle,ß ucl unus homo diceretur effe Dei, tdeeo tota dliqutt urbs uel regnum, nifl f n-udret legem Koß, o td» meiiNiniuit£hic pdl4m,ut timentes Dfttw,crcù uitdx Deiprocldmdntur d lo»d. Sic O' ttoflro fecu to utdcmuf, in quas non cruces Uli rdpiiitur, qui uel

I Î

-* i N* ionäm'^

tlifcere dudent^iam ufluM altbi efft po^c Chrijiid uoi, gudm fub Ronurtd Eccleßa, er dc Papatu, 3 äcrii contentioi Quotinfontet eono/niite exu^ funt? Et fieri poteft, ta h£c fit und er urrjcaujpt, quare londf non uoluit pradicarc Niniuitii, er rd-tnurmurât ei,nonfubuertitur, mctlletcpmoriqndini uidere uBam hominem recipi ingrdtiam, fiert pos pulwm Del fine lege îAofi er ritibui ludatcK-Çit^ii enimuniuerfo nomini ifrdelitico poßit efiecontus tneliofiui, ijudm Legem Mofaicdm, omner ipfjrri ritui ut fuperudcdneos negligi, gentes idololOf trie Ulf, (}U£ extrdremp- ifirdelii funt, notnindri po pulumDei- tiduddubie diäuri erdnt ludiei, (^uid ergonotUtdai defdtigamurtdnto Idborececrcma-nidrii legif, quid nos circuncidimur, fi Ultimi xqud lern merccdemaccipiuntcum primis, ddeoq- nobis feum, qui portdmus pondus diei et aßu-Quid pr£ rogdtiuic eß nobts l quid pneßdmut ludai getibuf, fi aqudmur per omnid? er plane hic fieret ut Eudit gelled pdrdboldhdbet- t^dmUiniuda fine lege er prophetis hic tdndem ^quantur ludteis, participes fdâtgratia, CT ludai nihil plus dccipiunt : tmàtait dem prorfus reifciuntur, cum pdtrifdmtlids remue murent, uilipendentes Eudngelium,cr inuidentes gentibus grdtidm Chrißi- Hoc igitur londm reddis iUtiOttdißfailemjUtquiifldrumreriun fuisconcbi r ’ ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U/ubM

COMMENTARY.

WibiiS 'm urbe Niniuc primuf Author ftäuriu cjjef^ V tofum ludaifmucontetnptiorcm reddituruf-Ex hbc quid aliud habebat expeélare, ^uÀm exiliumi ^on finecaujfaigitur ßigit iouAS, detreäauit pr£dicandi tnunia- Njw e)Jè ludieum, paldnt ni hilominui doccre iudaifmum non ejfe luceffariü ai falutem, quid hocefi aliud,quàfn contra propriain Legem M.oß,(^ totam gentem docere, nbsp;nbsp;gentes

exaltare ac a-quare ludæisf Quemadmodu er Plt;W /o obijciebant-lud^i mfimdicaufa,in Ad-ut Lucm defcribit- Vtigitur Ionlt;e inardefcèsfedareturiras cundia, utq^ haberct quod fretncntibutfuis Iud£ts rej^onderot, Dci« paterne ludens cum iüo, dat ei ^ttemadmodum er Petro in Adis lo- etw»

Apoßolus ibi 'm ßtnili e^ct perflaßone ere- denüt fif ibi lÜHintheum quoddam omnis generis animait ïibits reßrtum,auditq; Petrus uocem omnia munda èffe, cum tarnen 'm uniuerfum gentiles ejfent, noii habentes legem JUioß erc- Sic Deiishic lon£dat ßgnum,er ßeit una node crefeere uitem albam,ut Ionas amccnißimu haberet tugurioltvm- Cum nunc admodum deledabatur ßuo tugurio mißt Deus «o?, mem mane, cum Ionas minime cogitaret,qui arbu^t fculä arroßt ut arefeeret, erße ïonâ fubito priua, Uit fuis dclicijs- Adh£cfolis radij coput eius urunt, fUmum non haberet wnbrsKUlvm, Herum igHuf

IN I O N A M

toe perturbât iondm,ct molcjlid accedit ntoleßU^ itbi aluer cdduntyOtt^ lotuu cogitat omnia~ Itiro ûe tum optât mori, ut tandem excuterct nwleßiä, Ai nunc loquitur et Dem, O' ut paterfamiliat 'm Euan geko dicit ad eum, Nun^uid poteßatem habco fa=t eiendide meo ^uod uolo, er oßenAt ei lt;}uàd ßulte irafcatur^ Tuirafeeris, inquit, propter arbufeuli guie exaruit, quanto praßantior autë uel unm ho tno eßhac arbufcula,ut taceom detota urbei None ne lange uehemeiuim optare dtbebM,ut tanta mut titudo hominum maner et, tot uiri, totfaemina, ile le flos iuuenttUis, tot puelhe, tot infantes in cunis, ^uid prte itUs Iona tua fohafunt^ tum uirens ramue fcutütl» Quomodo hic no obmutefeeret Ionas ? quo modo nonpudefleretffua ipflusfententia captus et eonuiäus, quo fyUogifmo putchre implicitiu hte ret antequ^ prlt;eutdeat,adeo nihil eß omnis huma na fapientia pr£ diuina- Deiüa uite alba qug Hc6. KiK» flue Kiuiop diëlaefl,fcriptoresuariedifl)U tarunt fUeteres cucurbitam mtellexerunt,poflea fanäus Hieronymus reddit hudcra,qult;e eß EphaUt ty- dicit non in Italia, fed in Syria nafci,effe autent arbufculam,quurepèteexcrefcat(yluxuriet den fitate quadam ßliorum, adeo ut pampinorü in mo rem ßtcile umbraculu inde contexi poßit,unde uce teres ßrfan cucurbitam reddiderünb Ego auti opi noream

C o M M E N T A R I I. 7t

wr earn effc arbufcuLtm, ^une 4 Phyßcis uitis dli4 tlicitur,Gcrmanicc yuild ruben-Uoßer Johdnef Po meranitsputa apud fuos pomeranos GermAttice uocari haligc yurtzfl, quodetiamßc luxuriet cy abundet ßlijs, amp;nbsp;btte fcrpendoßliigia itdium oe tupat- Ephau autem,dc quo Hieronymus, effe non poter it ,ficut zy ipfefatetur, cum Ephau ƒru hits der a,non caudice nixa ßt,ut kikeon, frd per mua ros cr arbores complexa ramos fer pit ubicunque inhieferit • Idea uiciniores uero uidètur effe quicu curbitam reddideriit,quint haderam: quimuis Hlt;e ronymus eos exagitet,cucurbàarios eos uocans.

Non magni reßrt autè utro uocediulo utamur^netp eft ut de nomine contedamus,ß dereconftet- Hoc quidem uerum eft, quanquim eius arbufcuU ea nn ' tura ßt, utfubito trefcat, tarnen miraculo hie unn noHeintantam excreuit fyluulam propter ionâ, er Ionas diu fedit f 4b hoc umbraculo ,firfantotif Us quadraginta diebus-Ham textus dicit quod exa ierit urbem,cum uideret Hmiuitas conuerti,er fe» dit è régions urbis ut uideret an urbs euerteretur^ Kaleenim habebathoc Ionam,quod uidebat cos panitentiam agere, cr lam turn metuebat fire, ut Hiniuenon fubuerteretur • At poft 40.

iam uideret prefcriptum tUud tempus lapfum effe, ^iprimum incipitftomdchdri,propbetûmaoex»

quot; f- t s rONAM'

péélatum habere euentum,ibi remurmurdt üeo,lt;i tarnen hutnilidtu^ O' puäefaäui cogitur redire da mum, non tarnenßne magno prößiiu o' eruditie one uoluntatK Dei- Ex iiio difeimtts Dcum ejje fal iidtorem omnium hominum, non tdiitiim ludteoru,, quemadmodum Paulus i-Timoth-i-dicit. Deus uult omnes homines fabios fieri,o'agnitionê uerU tatis peruenire- Deinde difcimus, nobis gentib- qui uUimihora undedma uenimus in uincam, o mbit ItAorauimus plané gratuito O' indign’is obtingere gratiam, cum ea nobis non fit promi/Jd, ut ludteii-Vtinä grati efiemus,eaq; fic gratuito donatd,utere tnur ad ftlutê, quemadmodu hie Niniuitlt;e ficeruntf] ne pofted ingratitudinis graues dar emus pœnaStUt mniuitte pofiea dederunt • !Nam htec hiftorta ionài ideo fcriptd efi ut ofiendantur nobis Dei mirabilùt opera, nempe Verbum Dei ibi maxime afiirrefrit (lum,ubi minime putamus- Econtra, ibi minintefi-u {lificdre,ubi maxime /fieramus- Nam hie adeo créa dunt idololatrte gentes Niniuitie, non habentes uba hs promifiiones nee Verbum Dei - Econtraiud^ei non credunt, quibus datæ erant promifiiones: non dejfieremus ergo de uüius hominis falute,necetiâ ullinimiumtribuamus-

: Hic dicit prophetd, in Niniue fiiijje pkifquami lt;nbsp;rintumo'uigittiimillidhominu, exqutbusuerbif' conijeere

C o H M E N T A R ï r.

rotiifcrrr poffumusurbis rMgnitudinem-Nimcum ^xfsrimit centum uiginti miUia, ali^uid ctiâ adij ciens,fittis indicat quodmeatirbecentum

‘gm ta miUiahominum non ßierut,aliis clare dixift f-t ultra ccntenarium^ plufjuànt triginta tmlut out ducentem milkd- Confiât autè cam urbcm no« ufip •adeo prodtgiofa magmtudinif! efjc, in qua ducenta ßnt bominimi ntillia, prlt;ef ?rtimß floreat^ut hic Nt .««e regia urbs fwt,et nutropolif in toto regno Af* fyriorum, nifl uelimufita MeUigere hie textam^ eorum hominum qui non cognoueruntdexterum^ aut flniflrum tantâ ftüffc multitudinè, quakt ßuit pueriaut fatui, adultoru uero z^fenum longé fiu ijfe maiorem numerum. Ego autem hanc interpre tationem nonfequor,fedtllos inuniuerfumomnet non cognoutjfe quid dextrü aut ßniftrü eßet,quem admodum nos dtcimuf pro noflro GerntAnifmo, vuuflen '»ueder dis noch das, neq^ hoc net^ iUud ca gnitinn habebant ’m rcbits diuinis,utpote qui exper tes erant legis Mofl er prophetarum quibus erud direntur, quomodo er interne er externe, tum i« f}gt;iritualibus tum etiä corporaltbus ,fecoram Deo gererent- Sic enim more f:ripturie 'mteUigi potefl dextera pro internarum er ßgt;iritualutm rerS ca* gnitione'Siniflra,pro cognitione corporaliuü-fX ternarum, Deo eaimferuienäu eflcorporecr

I N IONAM

titu- Sed de his nunc faiis,nutte lonnehilîorum per aUegorias traHabimus, ^uctrumtrcf effe inuenies‘

PRIMA

lotwx Hebriiiceßgnificat columb4in,nunc ht ita no teßamento fcimus in columb^ f^ecie ädueniffe mißim effè ßtiritumftinäum, Luc£fcr iohait ttis 2‘crht primis ntAnißßa reueldtioßgt;iritus qu£ fdiia eß lt;td ebuccinandum Eudngetiu ht toto ntuns do,cr nomen lefu Chrißi • Stc ut londs hie fuo uoelt;t bulo, typus fit ^iritus (y offieij de nünißerij quod in mundo obit,^iritus nempeEuangelij. Namom nes ApoßoU ZT tninißri Verbi,debent eße ïon£ et columb£,ideß,habere ßiritum ut nihil ex {efe,fed omnia exßiritu fanäo doeeant erfaeiant, quem=t ttdmodum ey Chrißui Matth-to-dtfeipulis fuis ht» îungit, Eßote,inquit, prudentes fieut ferpentes,et fimplices fieut eolumbæ, id eß,pra;dieate Verbum Dei pure er fimpliciter, nihil addentes, ut fugge:e rit ßiritus uobis, zy cireunßcäe ambulantes, «f * iwnew tarnen malis artibus traitantes- biiniue f tiat Hebricis pulchrum aut firmofMn,quemadino^ dum urbsßlendidis adifieijs ornata, firmofa eß-Atq; ea eßtypusmundi,opibus, uoluptatibus,faa fgt;ientta,fx)noribus, zy hypocritica ftnHitate floren tis- Sed hae tota f^eeies nihil efi,quàm ahominatiif coram Deo- Quod autè hitc Niniue audit Verbu,

(yittdutd

COMMENTARY- n

'mdutA ficcis, f:dens tn cinere, dgit panitentiSf indicatUT quid operetur cr agat Verbit Del tn mun tio.Per Verbum hiec omma cuertuntur,ut homines defuaiußiciti, robore^pibus,breMter omnibus hu ^nts deßierAntes- Contêptis uoluptatibui is-Mnbus ommbus mundi, dgnof :ant fuum peccatû, 'tnfirmitAtem,miferMm, ut pudcfiant coram Deo, ingenue f’ proßtentes ntißeros etpeccaten^es- Hoc efl acre federe in cinere, ßiccis iitdiii, nbsp;nbsp;nbsp;ieiunare-:

Tä)i etùm iumentis indicitur ieiunium, id efi, cor pat rafud ibicdfligdnt homines,or mferuitutem redù, gunt crc‘ C^uoddutè ionM eludicdmiititur in ter, rdmlongmquamitnnuttur^iritum Verbit Dei, auflrendumeffe 4 ludieis,e^ dand!(gcntibus,quë= admodum Chrißits Matth-a- dicit,Amen dico uos, bis, ditßretur 4 uobis regnum, cr dnbitur genti fd, cientiß-uäus eius cre^ Qjtod dutem ions« ad mds reßigit, nbsp;nbsp;tot de tdntis periculis cxercetur, crus

cerner dfflióliones ßgnißedt, quibus EuÄgeUum in » mundo undiq; prrmitur. Semper miniflerium Ver. bi uidetur imbeciüc, er ßtgtentißmtlc, folentqi ini tioomnid dppdreredefl'crdtd,qudß idm ruiturd-Nthil inßrtnius, nihil flultius uidetur effe Eudnges ■ lia,eoiiUodcociondtorescrApoflolitdlesfuntßi -, gitiui,id efl,imbecitles,cr contempti homineS' , tAdre,id efl müdus iüe ut cfl potetißimus,itd ubiip

■1,.. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K

• î N lON AH

er infanit- Cctits autem eft horribUii, O' imtMtii riüu o denttbits iUii trabali magnitudimt hoc cß,Sathan terribilif eßo fvrmidabitis,cr tni natur,mfrendens fuii derttibuf, id cft, infultat pijs fotentid Reguntyprincipu, nufjuàm non in pcrku ium O ciedcm intentant’ Sedtarnen lonof ntirabi=» liter feruatur diuinapotètiato Verbicurfut, neg^ fùga lome, nelt;^ tempeßattvm ac mark fauitia po» teßimpediri- Sed ommbuipericulis fuperatitper» ruMpit, tandem pcruenit isiintue’ ïta ettâ, licet mi nißri Verbi per omnia uideantur tnßrmi^ uiles, cr contetnpti, mundws ubit^ in praceUenti jplendore O' potentia, tarnen Dei Verbum O' Euangeliu,eß contra h^ec omnia inuiâü O' longé potentiui’Pro» inde fi f ;mel in uniuerf m omnet pofiènt occidi,et ^uafi abforbert concionatores,tamen idipfum tan* turn utret adderet Euangclio, tarnen eo concita*^ tior O' ßrtior ßiturit! effet curßtt Verbi,fcifcita* tk aliit,o fie pudefalîa omni fapientia o iußieia mundi, ut uidemut in Apoßolis accidiffe • Km ai noßram confolationèfcriptafunt,ut neenof terré amur huiiis mark tempeßatibut,O hidui tanti ce* ti rkîu,certi ßre,ut noßrtm ijuoc^ Verbum falici ter uincat, o noßrum EuangeÜü potentiui fa hit »mnibut. S E C V N D A«

Altera eß de ffirituali perfecittione, ^uomoia a^atM

êOMMENTARir»

ur ctim peccatore, ^udndo ßgt;tn(ualiter moŸiÉ tur er uiuificatUTt id eß,lt;iuando ejl iußificandtu et 4 pecedto ItberandtK erc- Primum enim meß noa iif pecedtutn, (ptod cognatum eß nobis per mobe» dientiam Adte, quad er nos noßra inobedientia et (eclcribiK uarijs mpit uitie auximiKter ße fubuta de ßigtmu 4 facie Dei, non obedientes uoluntatiet imperia Det- Hoc peccatum tunc primum ingraue feit, füdo àverbo Dei delabimur m hypocrißmt. er uarios cultus,er impietatè cordis externa fant* Iitatefiicamus- Hdceniminobedientiaeß ßigalo the à fade Dei- Interim quod non fumusrenati,fed adhuc ueteris Adâ, nulla eß in nobis cognitio Dei^ fed longé abfumut à Deo,baud aliter atq; ßliui iHè parumfrugi inBuangelto- Quod autem Ionasßi* git ad mare, er ad nuOum certum locu/m, ßgnißa cat peccatorem cum a Deo proßigit gt;nbsp;er ßne Deo rß,nullte certitudini ufquàm poffe inniti,fed uehi et frrri luxta mundi es- carnis defyderia : quocunqué enim Sathan impeBit er außrt, neq; feire aut cogia tare tunc ciecum quo außratur,fed tantum inhiare fhgte,er reieäa obedientia Dei,fui animifomnia, er bonat intentiones fequt * Defcendit uero lapho, inucnif nauim parotam, numerat ilico naulum,cott fcendit,cöfopitur in naui, et ßc dormics auchitur-iapho Hebrtus fonat pulchrum, formofunii hic mt

K »

’ ' I M' 1 0'N A M quot;nbsp;'

fforum eft ccetus et congregatio earum,lt;}ui fttnâS ttitam finwlmt tantum, cr non timent Dcum- Hid eftlocu^ aptuiinobedientine cr eleilicite fanditaa ft. Nam ibitnnentt nauim par atom, id eft,hypocri=t ta inuenit modum (y ßrmam uit£,(iua fibi uidetur effte idonea ad falutem, qua poftit rcfle duct, ut eft lex Dei iuxta humanam opinionem intelleda • Iamp;t inuenit nautof, id eft, dodores tales humanit iufti» eiiecroperum legit, lUi abducunt eum,dubium cr incertum quo ducatur, fed tantum 'm mediu mare» Nam 'm talibut hypccritit nonf mt confcientilt;e cer tte autfirmatte Verbo Dei,fed circunftrutur quoa ttis uentododrin£. lUis Ionas perfoluit naulum, Nam tales dodores funt animalta uëtris, omnia ha ientes 'm quaftu, turpts lucri gratia facientet oms nia, cr tilts nemo non Itbenter numcrat, illi ditans tur- Nam crDn« populo ifrael ut mercenari» Cr populo legis ac operum, terram Canaan,re liqua corporàlia dédit • Apoftolis autem Euana geliftis nibil datur, fed fuorum honor û rapinas fus ftinerccoguntur-Hanc nunc nauimconfcendîtlos nas, hoc eft,hancdodrinam audit,iacet^;ibi,fters tàjd eft, fecurus eft,cr putat f xum bene agi, atlt;p fie confopitus ,ipfefcfenon fentiens, Uehitur- Sic enm futa fecuri ornnes iufticiarij, qui fult;e hypocri. fis tam proftindo fomno confapiti ftertunt, ut non-[entiant

COMM ENT ARI !• yr.

fetitunt peccatum [uum, ut Salomon dicit Eccleß-Gbedicntia mclior guàm utäima impiorü, ^ui igtio rant quantum mail faeiant- Ecco hocejiin lapho, Cy in ima nauis dcfcendere, hoc efl, è fuhhmi O' tiiitiori llùruÇalè,id cfl, ex Deiobedicntiadefcen •ierr in jirmofam lapho, id efl,flgt;eiciofam hypocri (im bona intcntionis, cr humana ac propria opini onis- ibinunc fuperuenit 00111,0 re pente hue fan /iwn inobedientem excitani,eiut peccatum patefa âurin,ut tota lüiuifanäitof pudefiat,immittit tent peflats, id efl, fenfu ira o horribilis iudicij diui= tti reddit perterritu-ibi omnis ftducia propria fan {litatii o iuflicia euanef:it in morem fùmi, ibt de flierant nauclerifimul^o qui uehuntur, id efl,do» âores o difcipuliibi primu fentiunt opera,no con flftere cor am tiultu Oei, ibi fubitui naufl-agij me^ tui omnes femel attonitos,pauefaäos exanimari et albefcere facit- Ibi quilibet inuocat Dcii fuu,id eft, lonorumutcunqifuorum operti iuflicia mtcns,con folationem quarit • At nullum tUorit Idolorum aus dit, nam omnes uerû DeS ignorant, ibiexcitant Io nam, ibi primum fiunt ueri dofiores legii, lex fuo vero flingitur officio,non docens ampUut e).terni iufliciam,qua per opera eft, fed oftendens peccatu O tram Dei, o perterrefaciens conf :ientiam- Ct hoc flbt uult etktm tmßipfmrtif, qua quaritur pec*

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K y

IN I O N A M '■

elt;ttum,cr tandem inuenitur reui lonat • NOm lexi ^Uitrenda urgèda confnentia no deßnit, donee pcccatores inuenerit ,et ad conßtendum peccatwm fgt;erpulerit,ut Dauid Pfal- i7-duit,Ct»n tacui inue^ terauerunt offa mea- Hecautcmfubita fortiialea indicat,quôd repète cum minime putamut Dein fe pe ßrit cr percutit corda fenfu Icgif peccath No» igitur cum Itos priecogitamuf,f td quâdo om» tuû minime putamm ,fupuenit paterfamiluu fjc»

inuenit nos alios (pt'am ueùemin-

Ibi lonas nunc cogitur agnofcerequot;pcccaittm,(y ad legis aceufationè reumfe fatetur,ali£s non ce ft fat tempefas-Quanciuàm autèfummo cr maxima conatu remis iitcumbiit,ut appellant ad littut,tamS riihilcfficiunt, hoc eß,talis cofcientialieet eonuidd fit,tarnen adhuc eluüari cuperct, ^ffugere mor tis fententia, licet iam ipfainfe occeperit mortis reßfonfum, licet ipfa fefefateatur reä,ut uiJeat hte Mobile ittdiciit- Ethocefl^ Ionas nohic ipfe deßU endofe pnecipitat, fed ab alijs è ttaui proturbatur^

Tandem lonam précipitant in mare,cum aliter huic malo occum non potefl, fuppliciter précon tur,ne Deus ÜUs fanguinem innocente imputet, ty iam ualde timètes Deu,facrificijs colunt Deu o-c» nbsp;nbsp;'

HoceflquodPaulus Rom-7-dieit,Lexeßbonojut ‘ fiofty-fimiit^ctnibilomiiutmortifiititf^iriope

C o M M E N T A R I r. iS

tdtttr, fdcit ut iraf Deo, (quot;:ntiam irittum Dcum-Q34 de re «ilia locodißeretur latiut- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dut ent

Deü timent ej celunt^ indicatur legem,quddo fua uero fiingttur officio,ejje Dei dtdconiam dd morttß cajtduntiir hunülkinduni^quie anten cum adhuc ef* fetin Idfho tantu,id eft, in fpeciofd hypocriß opc^s rum lußiciahunund ,feriuebdt uentri, accipù ebat naulum, cr tantu facicbdt ßcurof ßertenteff K3- pccnitere nefcios hypocrite-

Hjc uero horrendui lUe cetui nunc ddeß, deuo:* rans tonam, id cji,mors Oquot; inßrnus fequitur- Nant iseflordobarum rerum :prmulex, deinde per Ie gern peceatuin, peccatu dutem confequitur nwrs, utPdulus uCorinth-if-elictttLexeßpotentidpec catiy peccdti autè ßimului mors c/l- Hoe eß,ß colt fcientia e/Jentfine peecato, mors cos «cn poffet Ie taliter utdnerarc, nee difcrucidre, fed plané inerc nis hebetdta eufindeac ßne ßimulo effet.Cum au» tem peceatumfentiturin confcientid, mox fuis le» taltbut teils mors inftruâa (y armatd^ream adori» tur er inuddttconfcientidm,uultc^hominemtru» eiddre^et trucidât aterno hotnictdto, nißgratia dd ßt duxilium- Sic etiamß lex nutta effet, id eßßea lexiioneßetguie ßngereturfuo ueroofßcio,ibiea tidm nuUum effet peccatu, id eß, pecedtu nonfenti retur,effet ineßieax (y ^uaß inerme: ßc ßt ijuido

K ♦

■- inroNÄH lt;

iaîesïonte,ideji;tâks iufticUrij ftcttriinnüuieotf fopiti ßcrtuHt-Ciuemudmodum etidm in nätura ha hctfUbi non eß lex, ibi nuüum peccdtum eß~ Qg4» do (tutcm lex uenit, mox adeß ctiam peccatugt;n,fen titnré^ inconfciêtia • Qndtn nunc horribilu ä/peäu fuit lon£ immanis riflia lUiai beluic, tarn horrible les funt ntin£ CTterrores mortis, conterritæ, zy pcccdtrici confctenüie- Jbi nunc londsper tresdies er ires noties morttur in uentre ccti, id cß, pecca tor in tütis angußijs,terroribus er pauaribu/s mor iis iuäitur,tamdiu donee deßgt;eret- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intra trix

dui f^acium facile d^udicari poteß, num quis effia rit animam. Nant qui intertium dient mortuusia» cet, lUwm expiraßecertum cß, etiamß toto triduo iwn iacuerit, hoc cß, quando per unu dicm er inte gram noäem iacuerit, nuSafpes cß uit£ • Nam tBc aliquidpræcedentis er infequêtis dieiattigiffe po teß, ut triduo mortuus iacuiffe ucre dicatur- Hoc triduum autem, re potiiis,quämß)acio temporis in ffirituali hac morte, er-tn etufmodi fcilicet tentatix ontbus longumeß, nam iäu oculi fiert poteß, ut et magnitudo, (y tantui tentationum impettuadigat ■ad defferationem- Mox fuperuenit pcßltantä moP temuiuum Verbum Dei, id eß, Euangeltugratuez er dicit pifefid eß,mandat morti,ne hominem per 'dat- Ibi tum erumptt quafi c fümo flamma fidei, er liberatur

COM-HENTARH. y, iiTgt;er4turhoinofimulÀpeccâtocrdm)rte^iuit^ hiLiri or w£i(t cof:ientM,mzrtttid çy utßicu Cbn fti- Atq; hic primum Ioum pßlintiprie cordis dbun dantict cruâat, I« «ocf laudis tmntolabo tibi-Et tni ro affrâu obiurgJt coruin infattiam, qui reUäd mû fericordia,tn uanitatc conßdunt- Nam homines pç tentati, pc quap camlno probati experiuntur tare quàmexceOens ptpotentia cr efficlt;ttid,qudmmA gna amplitudo gratia pde i, cy qudm pra iHa ottu nia noßra opéra zy- mérita, tota^ iußicia legis,fù hilpntquàm uanitas- Ex cinfmadt homimbpoßea punt uere Theodidaâi, O' potentes magißrita Ec (le[ijs, qui maximo pudu poß'mt docere ognber nare Ecclepas, cum nontantum ex libris fapiant, fed pmul ex Ipiritu o experientia. lUoratunc uo ces crtf^rba uiua funt, potentia, er pénétrâtia^ hic Iona uerbum ad Niniuitas indicat-

TERTIA--

TertiamChrifluf ipf ; de feexpoß(it,Matth-t2‘ Qjtanquàtnnonperomitiaallegoriaptffed potiut parabola O' ptnilitudo • No»» Chrißui tantu earn partem hißoria attigit,qua de manpone 'm cetob quitur- Sicut Ionas,inquit, pat tribus diebus O' tri bus noilibus 'm uentre ccti: ita pbits hominis erit 'm corde terra,O' uocat pgnü Iona,id eß pgnü quod . bna pmile pt- Hoc tridutim autem non expomt al i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K j

IN rONÀM

tegoriecs, ^fmädnwdü alids in dtlegorifi fjlet ft erb idea ßmiluudo potiut efl qudtn aüegoriä, cT nemo auderet fic interpretdritniß Chrifluf ipfr ßc expoßüffet • Verum de hoc non efl ut hic differd^ mut copiofiui • Cum hifloria Chrifli toto orbe di^ twlgdtd ßt, ijuomodo mortuut fit, et reftrrexit ter tiodie, cr ^uomodo fignum iflud magnum fit, da^ turn incredulis ludeis, imô toti mundo propofittt, per Euangeltu, ut feiant tjuomodo omnet per hoc fignum mirabile oput Dri,redempti fint,ut uer bum hoc fignihuimtyrefurreaionis Chrifli afn prehendatur uera fide. Offènditur autè totut mun dut hoc figno, in primis ludei ,CTefleK f :andalli

fluititia • Sed tarnen hoc figrtum manet in etet mon, nec datur eis aliud ut ueÜèt- Nom immota mA net uox iUa Chrifli, Generationi huic praue cr a^ dultere, non dabitur aliud fignum, nifi fignuto:» nteprophete,dequo cr dUbi diximuf.

Vltimo reflat aüegoria hec uitis albæ, ey uer^i miculut uaflator amaeniflitni uinbraeulifitb aurorA erc‘ Uec pari hiflorie non tantum de cogitationi but flomaehantit tone exponenda cfl,fed cr uaU de quadrat ad ludaifinum, qui non inepte compact ratur uiti albe • Primu enim uitis alba lata folia ha:* bet,adeo^tota nihil aliud efl quant fyluuladenfa fihorum, apta ad conànnandu tabernaculum,qu9

WnM

COMMENTARÏI. '

ionM cötrd ƒyldres rddios defsnddtur- At ttuïld hii inent io fitfruitiu, ßUjs tantum ilU arbufculaluxu riat^expersfruilut-Ed ßlid funtlexTiei,fïcM?lt;iU luidKit Roman- tertio - Concredita funt iUis elo^ • ^ia Dei, crc-Sub horum ßltorum textiU tabernd fulo f :det lonof, id eft, prophetic O’ fanâi patret ftib I udaifmo ftierunt, o fub did pædagogid legii, O uariarum cicrenwnidrum, ut fub tempordli tiu bernaculo ufjue dd Chriftum- Ndm iUe eultus, lUit c^remoniic, nihil erdnt ijudm tabernaculU, dd eeftd trm tantum, quod non erdt durdturum,nec (ruilui aOaturu uUos-Ndm opera legif fine ftiiritu neminS tuftificabant,qudnq etidtn tempore legis multi erSt in Ifrael fide promifiionS et ^iritu uere iufttficidi, O' non infcij liber tat is- Idea o lt;^hriftus ficum ßit lijs luxuriantem, fruâibus tomé carentem, execrd turnt arefcat, quod totum ommno fimilitnum efl huie uiti dlbie- Scd tomen tonos mhilominusgaudet de hoc tabcrndculo, o confidenter expedot Nini uitorum O' urhis euerfionem gt;nbsp;Norn mire hoctitila iabat ludicos, quod foil haberent legem O’prophe tds, c oremonids O' eultum, ducebontgentes effe dbominotionem, ut hiclonas Nimuitof-Cum uero iontmoxime ftbi in hoc re fidunt tuddi, O' maxime gloridtur fe fobs effe populü Dei^Oquot; cum iom çcdcleilatietiSielondiS fut albt utttfumbftfltb».

* nbsp;nbsp;nbsp;’ r N I o N Ä M quot;

wnittit Dfi« urrmù:M/z(, (jui uno iHu totdm HäiA amxnitdtè U4ßdt,hoc eß Chrißui,cum IiuIm maxi w pharifatco faßu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;udlde gloriarètur ßfa

• ht effe populum D«, Hf mt Chrißus cum fno Emh gelio, cy quaßdenticulo percußttuitem albant, id ffi, pradicdiut contra iußiciam legis, abroga^ vit totam legem, per jpiritumfanâum, omncs^ li berat reddidit À lege er potentia, ac mAlcdidione iegiS’ Hiwe fubito exaruit ludaifmus in toto mun* do uf^ in hodiernum ^em, omni flore exutus- Sic vtnuUus PdtrietrchddutpropheteiampliM fedeat fub umbra eius. Ndw ludaifmus ßnem habet, cz Chrißus eß uermiculus iße, ut Pßtlmus dicit uige» fimuiprtmtu, Ego fum uermis non l omo- Vera tnis autem dicitur, ejuod à mundo contêptus er cru ciflxus fit • Quod autem uermiculus non ueßierif fed mane fidgt; auroram arrodit er uaßat umbracu» lumhoc,fignificat qttod ißecafusludaifmi faäus eß ftib tempus gratia:, iam exoriente in toto muna do Euangelij luce, (y noua teflamentO‘î:iam qui ui tem albam mirabilitcr fecerat crefccre,ille idc fus bito immiflb uermiculo, omnem cius florem perdt dit O' deeuflit- Sic er res ludaifmi, amp;nbsp;tota iüaglo riaifraeliticiegetttis uarijt o' magnifleis Dei ope tribus inualefcent mirdbili Dei potëtia, repente ere flitt ncij^uiribui propret cQeuafit,ut hochifloriie etatis

COMMENTARir.' '»y, gtitii Mop,er temporaKegumtePantuT z^C‘Vt. tiHttc alba uita cxitruit,pc cttam cecidit (cum hord uenit EuangeUj) totui ïudMpnui • Hic nunc lortäe träfeitur exdnabittgrauibtMcaups : primtim quei «Ibä uttK exarefeit, er tarn fubtto amittitfuum um braculu, deinde quôd Nirnue non fubuerMur- Hac Mtem indignißima res uidebatur effe etiam muU tis mignisfanilis erc- quad reieâis er defertis lu d£is ^iniuitie, id eft, Idololatrg gentes participes gr atilt, er populus Dei faili admitterentur ad Ea uangc lium.Atq; ibi radij Çdares pc urunt caput Io »£, ut pene nimio tftu exanimatus concidat- Nam er Pauluf Rom-io-in tanto fitit dolore er anguftta cordis ( }ud£is pc pereuntibus ) quod anathema eÇ fe profratribus er uelit zy cupift~ At lonas reftiott fumaccipit,grauiorem erdignioremejjecaufam ir£, quod Niniue pcreundum ejfrt, quàm quod uia lis arbufcula exarefeeret, minus efje damni ft htc arbufculaexarefcat, quam uttam populofaurbs fubuertatur. Hoc eft quod Paulus Rom- undecima dicit,per lapfumludtoru faluscontigit gentibtts, hoc eft, multo prtftabat coUabi ludaifmum, er iU lum cultum legis, qui tarnenpne ftgt;iritu,tantii qult;e dam f ylua ftliorum eftpne puäu, quàm ipfo mas nente, totum mundtm per ire- Sic ftat Dei uotuna tas er[ententia,(3- hoc etiam eft iuftum-Mcrito er

IN lONAM COMMENT-

go noigftttes agimui pro incopdrabih ntifericoTi»

Nlt;lt;»« in hdc quukm tom fdnâa gratuita uocii=i i, hone nobif gentäjitt ftta eft falutif cr omnis betiti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

tudinif fummd, nbsp;nbsp;iudsci fifuo pharifitftw relida

- creddntpromiftionibui,eddemfaluscTbe'ne

dtdio contingitut h^redibuf, quant det tiobif omnibui IES VS

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriftui’ Amen-

FINIS-

ilag^nolt;e,perTohinnetnSêêëritim* ' AttW, M- D- XXX«

’• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ulenfe SeptetnM-