H I s P A N I C A

IOANNIS GOROni

B E C A N I.

Ex officina Chriflophori Plantini Architypographi Regii.

do. Id. l X X X.

s V M M A PRIVILEGIE

Regis Priuilegio fancitum eft, nequis Of era omnia Gor of if Becanifartim anuhaeimfrejjaje/l ah tffo emendata^far-timlt;verononirnfref[aÿ\x\.tz^'\;^çX eorum partem aliquam, citra ChriftophoriPlantinivoluntatem, à die cuiufq. editionis abfolutæ intra decern annos, imprimât,aut alibi imprefla importer venaliaue habeat, fub poena confifcationis librorum : vtlatius patet in literis datis BruxellispænultimaNouembris.M. p. lxxiiii.

I. de Witte.

ORN A T I SS I M O

D o C T I s s IM o V I R O

CORN. P R V N I O, Chrißofhortü PUnünta S.

E N I V N T AD TE, vir clariflîme, Hifpanica loan. Goropij Becani illius cuius viuî amicitiam cum fide coluifti, amp;nbsp;mortui memoriam fanótè cuftodis. Meritô ad te non folùm quia ad ami-cifsimum : fed etiam quia, fi quis alius inhacvrbe, veterem antiquamque doélrinam feque-ris amp;nbsp;amas. Cuius generis, quod te non fugit, cùm omnes Becani libri fint : tum ifte egregios amp;nbsp;non promptes thefauros complexus eft reconditæ anti-quitatis. Itaque habe, vir prudentiffime, hoc munus per me , amp;nbsp;non à me. cuius tarnen aliqua gratia iure mea^quia hæc opera teftificor non commodi mei cauf-fa vulgari, fed reip. amp;nbsp;pofteritatis. Cui fæpius traólata hæc fcripta ( non enim infpicere fatis eft) plus vrilita-tis allatura fcio, quam fplendidos amp;nbsp;fuperbos labores multorum. Vale. Antuerpiæ xiiii. Kal. Septemb. cIo. lo. LXXX.

INDEX

FINIS I N P I C I S.

IOAN. GOROPTI BEGAN!

H I S P A N I C A.

LIBER I.

V A N D o omnis veteris hiftoriæ fides ex eorum audoriratc nobis cautio fueric adhibcnda , vt graues amp;nbsp;idoneos icripco-res in originibus indagandis fcquamur: inter quos diuinus Mofes VC omnium eft veturtifiimus, ica omnibus reliquis Uafet anti-tanco anteferendus inreruallo, vt fblus norma debeat haberi

.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-K-r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v/'i- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;normn

amp;amuilis omniumantiquitatum. Nequeenim alacerdoti-bus tantum Ægyptiis, à quibus fuit omni difciplinarum genere diligenter excultus; fed ab ipfo quoquenumineaccepic bine omnium rcrum præteritarummemoriam, hinclegem, ritus fàcros, Sc totius fàlutis humanæ per Chriltum confe-rendæ oracula. Huius itaque veftigiis tantiiper nobis eft hærendû, dum Ogygia primorum parentum enumeratio feriptis cius continetur^ ein mox ceteri libri facri fuccedenc, line va-ticiniis, fiue return geftarum narrationi, fiue laudibusdiuinis 3 fiue fapientiac docendædedi-cati. Porto ceteris vel noftris vel exteris ira tandem credemus, fi amp;nbsp;cum prioribus illis non pugnent, amp;nbsp;ipfi turn fibi turn aliis confentanea docere deprehendantur. Quôd fi Phoeni- tredlndißt. cum m onumenta?! Thed oto, Hy pliera te, amp;nbsp;Mocholitterisproditajamp;ab Afitoinlinguam Fhœnicumd-‘ G ræcam verfà ad nos perueniflent; non dubito quin cl arid s amp;nbsp;certiüs in Hifpanica vetufta-teveriaturi fuiflemus. Inter aliosetiam veteres auôlores nullum æquè videre vellem aiq. lubam primum vtriufque Mauritania: Regem ,in cuius libris non pauca credo fuifle, qui-bus omnia, in quibus nunc cæci fumus, reddi potuiflent clariora^ Afclepiades Myrlianus, Grammaticesolim inTurdetaniadoétor ,deHiipanisgentibusolinllibrum edidic;cuius minore defiderio ob id tenemur, quod de paucis, quæ apud Strabonem extant, facile fie coniedatuvixquicquam eum præter Grarculas fabellas litterarij lufus ritu contexuifie, to-tamque Hifpaniam HelIenis,Teucri, Amphilochi, fociorum Herculis,aliorum nefeio quorum pofteris occupade. Sed quando fruftra ea quæ hotninum aut negligentia aut iniquitaS aboleuit defideramus, eorum quorum libri in manibus veriàntur, opem imploremus. Inter hos primùm fefe nobis offert Berofus, Babylonius Beli Alexandri ætate facerdos ; infi-gnis profedô audor futurus, fi titulo magnifico feriptorum veritas tefponderet. Nos quid de illis quæ huius nomine circumferuntur fentiamus, in principio Groniorum expofuimusj rit. ad quæ poflem nunc ledores amandare, nifi verercr ne non omnibus ad manum fint futu-^ Ta. Nec video quid impediat quo minds hoc loco iterum breuiter repetam quæ illic copio-fids funt explicata. Gerte quicquid hadenus vfquam vidi de ptimis Hiipanorum maioribus conferiptum, id huius ferè folius audoritate niti cerno; cuius fide vel in dubium vocata, vel ctiamprorfusabrogata,con(cinditur Scdilabitur totailla Regum antiquilfimorum feriesj quorum fauftis nominibus principes totius regionis partes fefe nobis infinuant atque commendant . Quamobrem hand fcio pudeatne magis cæci illorum erroris qui tam vano fa- StrofiUlrii bulatoritemerecrediderunt,an magis mihidoleat neminem hadenus reperiri, quicerti quippiam deprimisnobiliflimæ terrarum partis conditoribuslittcrisprodideritjpræfertim edm nulla ferè natio gloriæde maiorum claritate fibi vindicandæ vel amantior habeatur Velambitiofior. ladaturThubal, iadatur Iberus,iadatur lubalda,iadatur Brygus. Quid Hifinnorutt multis? Tagus, Bætus, Hif palus, Hifpanus, Hefperus, amp;nbsp;id genus alia nomina reges fuifle fctibuntur; magna illi quidem eorum confenfione qui Hifpanicas origines feriptis fuis illu-ftrare moliuntur; verdm non video quæ huius tam nugacis amp;nbsp;ridiculi commenti queatefle approbatio apud homines paulo quam vulgus fit eruditiores- Nosiam moxdemonftrabi-musnildlinhis fôlidætinnire veritatis, nec magis LancobrigumàBrigo,quàmvelRoto-

magum

‘i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HISPANIC

magum à Kfago, vel Lugdunum à Lugdo conditum fuifle. Vt cnïm vecuftum illum Bero-’Berofo pfeu- fum pluhmi facimus aliorum tellimoniis innixi, ita hos libellos qui Berofi nomine li bi alTe-conantuf auótoritatem, vaniflimas nugas elTe aflerimus ; nedum genuioum Berofi Ba-bvloni) partum fateamur, aquotam immaniabfuntinteruallo,vc contraria etiamamp;:ex diametro cumhoepugnantia impudentilhmè nobis obtrudanc. Quæ pfeudoberofus hic nofter de Semiramide prodit, ea Beli facerdos Græcorum fabulas eile lcribit ,nec quic-quam habere veritatis -, vti cuiuis lieet apud lofepum videreBerofi verba recitantem. Sunt amp;nbsp;alia à pfeudoberofo omifia, quæ à veto Berófo fuerunt litteris tradita: inter quæ il 1 ud effc de Abrahamoàlofepoannotatum , cuius meminit fiippreffo nomine in haneferèfenten-tiam : Décima poft diluuium ætateerat apud Chaldæos quidam iuftus vir, magnus amp;nbsp;cæle-ftiura peritus. Hune autem, cuius Berofitis mentionem fecit, Abrahamum fuifie ex Heca-tæo lofepus docet ; qui integrum librum de Abrahamo fcripfit. Addit ctiam Nicolai Da-mafeeni verba,quibus Abrahamum celebrauit. Qiiid hic Berofus nofter alieno fefenomine vênum protrudens? Pifee magis mutus eft, cûm alioqui tam infignem locum præterirc nondebui{ret,Bapud doélos etiam, non modo apudimperitum vulgus, Berofus voluifiec videri. lam Berolus Aflyriorum amp;nbsp;Chaldæorum res memoriæ prodidifle feribitut; minime verôaliarum gentium, nifî qua parte coniundæfuerunt. (^ôdfiThubalisamp; Iberi,amp; reliquorum deinde Regum,qui Nino vel fuperiores vel æquales fuerunt,vel mox fubfecu-ti, Berofus mentionem feciflet ; quæ tanta ftiifiet tum Eulêbij, quiomnis veteris hiftoriæ, cuius idoneus modo fcriptorexftaret.verusfuit heluo , tum ceterorum negligentia; vt quæ tara difertis verbis à Berolô de Hilpanorum Regibus prodita haberent, ea ne nutu quidera vnoindicarent; cura tarnen multo quàra ea quæ de Sicyoniis amp;nbsp;Cretenfibusdiligenter ad calculura Chronologiæ vocata funt, illuftriora videri debuiffent, partira ob tara Clara fluminum, montiura amp;: opidorum monumenta; partim ob ipfiusauiftorisfidera apud .omnesprobatiftimam. Eufebius fcilicet ilia perpetuo filentio multafiet, quæ Chaldæus feriptor tanto terrarum interuallo ab Ibcria remotus tot antè annis celebrauiftet. Sed valeant hæc. Fuerit tam inuidus Hifpanicæ amp;nbsp;vetuftatiamp;laudi Cælàrienfis Ghronicorum Xeroftu tres fchptor, Vt quæ dc ßcfofi libtis recitare potuiflet,ea ïupprimeretatque cclaret : quid inte-tantii.pfeu- rim ülud facicmus, quôd pfeudoberofus quinquelibrosfcriplent, verus autem Berofus tres ^‘»‘niTiieres ‘^'-’oitaxat de Chaldæorum rebus com pofitos Antiochodedicarit?Egregium verb hiftrio-firipfit. nem, qui pro tribus quinque exhibuitadus: quos fane credo cum dc Comœdiisaut Plau-tinisaut Terentianis in hiftoriam fuam tranftulifie. Ineptus fim,fi pluribusoftendere co-ner, hune Beroirum è quo Annius amp;nbsp;alij fuas fuxerunt antiquitates,nihil minus efle quàra germanum Berofum, ob id maxime, quôd id abundè à me præftitum fit in Croniôrum ex-ordio . Quod porrô ad Manethonem attinet, quin amp;nbsp;ille falfb fè nomine venditet nemo f'onuiacitur. dubitabit, qui animaduertet quàm fingularifollertia, veluti fuccenturiatus quidam men-daciorum arcis miles, pfeudoberofi ftellionatui opéra ferat, dura nebulonis iam mentien-do defatigatilampada fufeipit, illic raox tabulas falfàs exorfurus , vbi alter modum irapo-fturis fuis fecit. Et ftaiira in præclari operis fui initio periura (ua teftificatione Pfeudoberofi feripta omnibus nititur probate, dignus fané qui cacanti lafanura fubminiftret. Prifeus ille Manetho folam Aegyptiorum Regum hiftoriam fcripfit ,eundemfaciens finem feri-bendi quem Nedanebus vltimus gentilis Ægyptiorum Rex imperandi. Qiiidverôhic vel de Hifpania velGalliafcripfifiet, cùm illo tempore,ad quodhiftoriam fuam produxic ac terminauit,vix ipfis Romanis quicquam rerum Celtiearum exploratum fuerit; nedum Ægyptiisaut Græcis? quod ex Polybio, notas fua ætateregiones defcribenti,clariffi-mè difeas. Bella profeiftô fucceffio narrationum, quarum altera AlTyrias res ad Darium vC-que vltimum Perfàrum Regem deduxit; altera,quæ priorem excipere dicitur, non paullo antè finitur ; eo nempe tempore quo Ochus adhuc regnabat, cui poft filius Arfes, huic Darius fucceifit; amp;nbsp;interim non Afryrias,fèdÆgyptiasresexponit. Potuit hic bonus fùccefTor non paucis antea annis mortuus efie, quàm Berofus hiftoriam fuam legendam dederit An-tiocho, tertio poft Selcucum Afiæ Régi. Quis taie vmquam vidit hyfteron proteron? quis tam abfurdam peruerfitatem? vt quæ antè ad terminum fuum perduda funt,dicantur illis fucceffifTe quæ amp;pôft finientur, amp;minimèin eodem ftadiodecurrent. Mitto nuncabfur-diffimacommenta;inter quæ cùm alia, turn Francus Hectoris filius Francos condit;qua in re in diucrfà omnia abiens fèntentiam meam in Francicis aperui,docens multis feculis ante

Troiam

i t B E R 1.

Troiam eonditam, nedum enerfam, darum Franci nomen fuidc. Sedquid miremur hos duos mulos mutuum fèabentes, cura idem hicineptilÏÏmus mendaciorum futor, qui nobis hos nugiuendos impoftoresin forumproduxic, tertium addiderit,qucm Me-tafthencm pro Megadhene nominauit, infigniterinre omnibus doclis perl'picua hallu- ccnueUitur. cinacus? Anniusdignumie præbens patella operculum, Metafthenera de iudiciisinfcri-bit jarbitratus fe nobis protrufurum celebrem ilium Megafthenem de Indicis. Vide incptias: nec equidcm cas dignas vmquam iudicaflem quas in dodorum hominum cce- ric^. turefellcrem -, nifi viderem non modo inferioris notæ fcriptores, fed eruditiorcs etiam velabhoc Metaffchcne vigilancis Anuij{bmniodecipi,vel cura iis quæicribitdigladiari; quod magisridiculum eft,quàm fi quis inlànusitlibus cum vmbra fua pugnet. Quod fi cui placet prolixiùs cum vaniflimis id genus titulis ludari 5 is ilia légat quibus perpetuo cxilio addixi toramillam enneadem ab Annio in aciem produdam.quam clariffimisno-minibus commcndauit, Beroib nimirum, Manethone, Mctafihene, Myrfilo Lesbioj Archilocho, Xenophon te,Gatone,Scmpronio nbsp;Fabio pidore.-quibusfi Philonem cura

brcuiario fine enchihdiofuo addas,infighem manipulum furum compleueris. Scripfic olim de temporibus tres libres Ptolemæus Mendefius facerdos , quibus res Regum Æ- Ptoiemtu» gyptiorum complcxuseft', quicùm fortafle defidcrarentur, vel Annius vel nefcioquis aims, Mctafthencm Philonem fùppofuitjin quibus tam male mentiendi munere fun-gitur, vt me pudeat graues viros fui lie amp;nbsp;bene accurateque omni chronologia inftru-ctos, qui valdcoperosè Metaftheniserrorcs vclrefellere vel exeufare laborarint. quafi Verb vlius vmquam Metafthenes inter veteres hifioriæ fcriptores exfiitiflet. Nos ita-quefic in hac propofitaobfcuriiTimæantiquitatisindagine verfabimür, vteorum audo-rum vefiigiafcclemur quorum teftimonianecàMoferecedunt, neeverifimilitudinem ddèruntiquam maximè feriptorum veterum amp;nbsp;rationum conlènl'u,qui verus lapis Ly-diusefi. probabo: fi tarnen mea importuné prifis obtrudam quàm quæ hadenus pro veris SiC habita amp;: Iccla fiierunt refellam, in iplo ftatim limine fortafiis vtimpudens rerura bene conftitutarum perturbator exfibilabor: rurfus fi omnia quædefaHôinicriptis audoribus deprompta funt, figillatira priùsfalfitatis euincam quàm meam proferani fententiam, vereor ne nimiaprolixitarenon tam gratiam quàm odiüm mihifim paratu-rus,cum apud ceteros, tum apud illos maximè, qui tam veritatis funt auidi, vtægrè fe-rant fi quis viara amp;nbsp;rationem Peripateticorum magifiro familiärem icquatuti Hac de re mihidubitantiilludeucfhgiô rediflimum itervifura eft,vt tritam viam fequendo,Hilt;pa-norura Regum nomina enumerarem ea ferie qua ab omnibus hadenus oui de iis feri-plèrunt reccnlenrur, amp;nbsp;in fingulis meam adderem non dico cenfuram fèd opinionem; quamfi bénis dodisque viris probauero, amplum mihi laboris mei pretium confècutus ■videborjfin minus,ip(e tarnen gaudebo me hoc partu liberatum efte, cùm nihil mihifit rooleftius, quàm quæ meo folius cerebro hadenus concepta funt, ea non pofte cum aliis communicate.

Pr I m V m igitur Hifpaniæconditorem Tubâlem fuifte feribunt: non illudquidem Tubai fri--c folopfcudo-Beiolôjiéd ex ipfo etiam D.Hieronymo,qui lofepum fchbentcm,Thobel Thobelos, qui nunc Ibeii vocantur, condidifte ; fie interpretatur, vt Iberorum nomine fgis'o exijih Hifpanos intclligat: cui tamen fententiæ quofdam refragari dicit,quibus placuit à Thii-bal Italos oriundosfuilfe. Exarainanda hoc loco diligenter lolcpi verba, quorum audo- ^^^,4 ntatenixiccteriThubalcm primum Hifpaniæ Regem inaugurarunt. xaTO/z/^«J^,in-quif, dzètiÂüç S-ôCiiÂsQ olnviç vvv Jêüptç xetÄ^yTa/. id eft, Condit autem amp;nbsp;Thobelos Thobelus,qui nunc Ibcri vocatur. quo locoTaulittcram amp;:fuo antique Hebræo-rum erröte cum adfpiratione fcribit ; qua de re rurfus idem feriptormepluhbusägere coget. Devocalibusineadcmvoce mutatiseo mindsfum (bllicitus, quod fciamnonla-tis certam amp;: perpetuam efte apud omnes Hebræos carum pronuntiationem. Audimus hie à Tubale fiueThobclo Thobclos conditos, qui tempore lofepi iberes vocarentur. Græci Iberos Hifpaix)s vocant, vnde D. Hieronymuscollcgit à Thubale Hifpanosoriu-dosefte. Verdm tempore Vefpafiani ab iis quibuscum lofepus vcriabatur, Iberincn vo- jberiittnp»^ cabantur qui ad occiduum Oceanum in Europa habitabant, fed qui Caucafets monri-bus incluii inter mare Cafpium amp;nbsp;Pontum Euxinumagebant. Illi enim tunc Hifpaniæ' «orainabantur: quod lofepum nullo modo latere potuit, vt eum qui cum Imperatore amp;nbsp;tarint.

A z tota

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H r SPA N I C A .'

totaeius prætoria cohorte amp;nbsp;familiaris amp;nbsp;afTid uns effet • Salua ergo aliorum pace, ego Iberos hoc loco eos accipiendos cfTe arbitror, qui tune temporis à Romanis Iberi nomi-nabantur. Cur ira fèntiam non ipfè modà facit lofcpus, fed coniunélioipfîus Tubal amp;nbsp;îdofci-vnde MofocH in lape« filiorum enumeratione : quorum hune Mofeos dedilfe adeandem âucantoriîi- terix plagam cnm veterum omnium feriptis citra controucifîam traditum cft,tum fâ-tisdcmonÜrathodiernaciufdem gentis habitatio; qua:nunemontibus, in quibusolim ^utunune tirca Ibcros dcgcbat, rcliâis, inamplifîimam planiricm commigrarunt; vbi longé la-abtant^. tequeimpcrij fui fines, non citra grauem accolarnm oppreffionem, promouerunc olim, amp;nbsp;hadenus promouerc non cefTant. Accedit ilia huic meæ opinion! non exiguà ifnUum Ttf comprobatio, quod nullum in tota Hifpania vel quondam exfliterit, quantum quidem bniu ^onu- niemoriæ veterum feriptis traditum habemus, vel nunc exftare audiatur Tubalis mo-menttt exßat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i • n

inHißiania. numcntum: quainquam non igiioro hac parte mihi moxignorantiæ crimcn obiectum rr/tncifcM iri cum à ceteris fortafle, turn maxime à FrancifeoTarapha Barcinonenfi, quilibrum

fcripfit De origine ac rebus geltis Hifpaniæ Regum: in quo fimul ac Tubalem primum regem conftituiflet, confeftim addit vrbcmellcin Bætica Tubal nomine, quam deinde ■ • mutatovnoelemento Dubaidixerint, vtide Pomponij Melæaudoritate darum efle ■ . dicit. Equidem ingenuèfateor mehaclenus neftirevfquam apud huncelcganriflimum terrarum pidorem Dubai inueniri,vtincque apud aliura quemquam veterum Gæogra-phorum. At fuppetias memoriæmearfecitTaraphaaiens Dubai àfuo,ncfcioquo, Mela dclcripcum, Sctubal nunc vocari. Hicego rurfus mirari fatis non pofTum quid fibi veilt, dum Dubai inBætica modo de falfo Pompeiani nominis prætextu coliocatum, SttuM. transfert ad mediam propè Lufîtaniam, iu qua Sctubal opidum oftioCalipodisfiuuij adiacct, quem nunc Palmam appellant. Veriim video quid Taraphæ acciderit: Dum à nugatorcfuo Annioaccepiflet, Dubai Mclæ vnam cfTede prifeis Bæticæciuitatibus, nec cam in tcftimonij tabulis reperire poffet; confugit ad Sctubal, non Anam modôlatiflî-raum,(èd ipfum ctiam Calipodem vnà eum media Ccltarum regione infignifàltu præ-teruedus. Fuit fànè hoc loco Tarapha nimium crcdulus, dum Viterbienfi nugatori Dubaï in Bætica collocanti fidem habetcitra diligentiustellis examen; iterum nimis priEcepsadiutor mcndacij,dum quæde Baeticadicuntur,fubitoinLufitaniam transfert. Etcumaiîimaduerteretinualidamprorfusatque elurabem figmenti Anniani rationem clTe, nec apud Melam quicquam exftare cuius tibicine Tubal Bæticusfirmaretur,fubi-tôadVafeones,quinunc Nauarri nuncuparentur, perfugit;apudquos adiberum Tu-, dclam opidum commodum inuenit, in cuius nomine fàtisdata atqueeuidens memoria Tubalis audiretur. Dicit enim olim Tubellam nominatam fuifte, arque inde, vt fit vitio hominum vera: antiquitatisimperitorum.Tuddam vocari cœpifle. Eadem clegantia exTafalla,quod opidum paullô propinquius iugis Pyrenæis fubeft, commentus cft no-bis prifeam vrbem Tubalam.

Miram fane video follcrtiam Taraphæin Anniani idoli curatione, quam vidons non bene fucceffifle in Bætica, longe terrarum extra Iberum quælîuit medicamenta. Sed quis terogogcneroleTarapha docuit,Tafallamlt;Slt;: Tudelam apudantiquifllmos illos Hifpanorum maiores Tuballam amp;nbsp;Tubelam did fblere? Vifne hoc tibi tamquam Ariftidi cuipiam credamus, à quo nec telles, nec iufiurandum videatur poftulandum? Lubenter id quidem conccdcremus tibi, prælcrtim virocanonico ; cuius nominis dignitatem tuerinon potes, fi à veritatisrégula dilcedas: verûm hæccftdocentibus antiqui-tatem lex feripta jVt mhilprorfus aflerant quod non idonei audoris teftificatione poftic teneri. Condones igitur nobis, fi aflertionem quampiam fadi citra tellem crederc noli-mus. Non ell igitur quod antè tecum de Tudelaamp; Tafalla contendamus,quàm nobis apcrucris,cuius audoritate fretus hæcnomina mutanda efle Icripferis. Cuiuis licet lóm-nia fibi comminifci,amp;: quamuis vocem in aliam aliquafaltem tenus fimilem transfcrrc; ceterûmû id genusiudibriaàquopiam emi velit.ea nugiuendisdetad mulierculasgar-rulas perferenda; quibus fi probentur, bene illud quidem; certc Icholis hiftoricis obtru-. , di tïequeunt,vt non fimul exfibilcnturamp;explüdantur, EiuldemvanitatiscftquodArt-nius ^Tarapha adiiciunt,Tubalcm alio nomine Tarraconcm nuncupatum fuiire.quod nomen NlJjTSTiD per ^.^lofin medio feribit Munfterus, quo boum poflelTionem intef-prctanliccrct. Quod fimihifatendum fit Tubalcm hoc nomine appcllatumfiiiftc,de-

X, I B E R L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

gantiorem coinpofitionem pntarim, fi pofterior notninis pars à ni;*] quod eft paftere, fumta dicatur ;atque inde Tarragonem cum voccmusqucm Latinidicunt bubulcum. Littcram enim illam quam perperam Hebræorum alij Ain, alij Hain vocant, per G ex ^inHebr^h imo peâore cum magno (piritu pronuntiari de be re, in Hieroglyphicis meis demonftra-ui. Mediam verb litteram amp;c adipiratam in tenuem tranfire, vnum eft de frequentifli- datia. mis. Veriim enimiicrôanprimæHifpaniæ conditorum nomina de Hebraicaaut Phoe-nicum lingua interpretanda, moxvidero. Adprælentemquæftioncm abundèlàtis fue-rit, fi dicam mihi citra teftes idoncos, in quorum numero nugatorem Bcrofum non ha-bco, probari non polTc, Tarraconis cognomen Tubali magis quam ceteris lapeti filiis datum fuifle. Ncc magis moueor co quod de Noega amp;: Nocla fabulantur, proptereà quod nec hîc aliud quam frigid am conieduram videam , de qua quid ientiam fuo item loco cxplicabo. Neglcdis ergo iisquæ modoaddudadixi, ab Annio amp;:Tarapha,amp; ho-rum aut pedaneis aut antefignanis, ad docendum primum Hifpanorum regem Tuba-lem fuifle , ad lolcpum reuertamur, qui Tubalem Iberum regem fccit. Iberesenim, non Iberos voeauit,tametfi in hac re nihil prorfus fitdflcriminismiflquodlberad veram or-iginçm reólidsquadrét, vei iamiam docebo. Dico itaque multo verifimiliuseflè, Tubalem principio ad Caucafum bine Cafpio mari, hincEuxino defuper imminentem ill confinio ffauis.ftii Meleeh principis, Mofchorum patris, Iberos condidifle : non illos qmdem fub Iberorum nomenclatura,{cd fuaipfius,vc loièpusveriflimè tradit. Thdbeli derit. cnirn, flue Thabeli,vc alij pr,otulcrunt,non in Hilpanianominancur à Geographis'led ad mareGäfpium-j aquo progrefli earn occuparunt regionem qiiæ póft Iberia vocazaed. Sed ne eins criminis quod inaliisreprehendimus nosreosfaciamus,ftatim teftem piofe- nnt. remus pontaniad noftram opinionem ,quamad lolepi audloritatem,contraclarum D.Hieronymi nomen tucndam,qui eum aliter, quam debuifletj accepit, Vt nUmquam Thobclos vel Tliabelos in Hifpania quifquam audiuit, ita Ptolema^us, cuius vnius tefti^ monium plurimorum inftar habet, Thobelicam opidum vitra Albanum flumen in Cafpium mare defluens collocauit ;quod nomen in vera amp;nbsp;germana lanigenarurri lingua nihil aliud flgnificac, quam Thobeli excubias, ccu diceremus lt;f|ofaelisitoic, vbi duplex digamma, quo Grreci æquè atqueceteræ linguæ carent, eft reieclum. Nec mirtim ex V fieri O,amp;: ex hoc A; ciinrid genus permutationes in quauis lingua creberrimæ fint; quod quia neminem dodorum hominum latere puto, exemplis hoc loco non declarabo^ Alibi .cQmmemoraui nos jBan d’cere, Allemanos in eadem lignificatione |Bon, amp;nbsp;id genus variationcs efle in diuerfis eiuldem linguædialcdis quam frequentifiimas : amp;nbsp;dura Thubalisnomenexponaro,doceboabaliis au,ab aliis o,abaliisouproferri in eadem notatione. Inuenti flint igicur Thobeli amp;eorum ad Cafpium mare viens. Quid opus eft pluribus ? Nonne hic Tobalis euidentia cernimus veftigia ? Quis Ptolemæo amp;nbsp;lofe-po, vna in eandem fententiam euntibus, in hoc genere f'cientiæ verlàtiflimis audebit re-pugnare? Apagenunc Annianas nugas: Veritatem ex iis audiamus qui inter omnes probæmonetæ Icriptores primam fibi claflem vindicarunc. Pcripatcticum aufcultemus non otiose monentem : Vnicuique in flia feienria credendum elfe. Nec veto malè de piis D^ Hieronymi manibusmerebor,fi hocperfecero, nequispofthac eius non tarn iententiaquàm coniedurain errorem ducatuqamp;eum quidem tantograuiorem , quanto falfaopinio turn in ceterarum cognitiOniim, turn in hiftoriæprincipiis femel admifla plurafècum trahit impedimenta veritatis. lam quanto omnibus gemmisamp; gazis pluris facienda fit veritas, non ilia modo quærcligionem cuftodit, fed amp;nbsp;hæc quæ in primis migenttum gentium originibus verfatur, illi fatis oftenderunt, qui dum contra exteros verum vnius engines Dei cultumapud ludæosab Abrahami ætate femper fuiffedoccrenituntur, hoc fibi in primis negotij fumunt,vt èprifeorum confenfudemonftrent, amp;nbsp;Mofem omnibus Græ-ciseffe antiquiorem ,amp; ea quæ prodidit, vetuftifsimis aliarum gentium monumentis confentanea deprehendi. Qjuid aliud agit lofe pus contra A ppionem Grammaticum? quidTatianuscontragenres?quidluftinusMartyr? quid Clemens Alexandrinus? quid Eufebius ? quid cetcri qui principes apud Græcosôi hiftoriæ amp;nbsp;religionis noftræfue-lunt ? an non omnes ad primam adfeendere nituntur antiquitatem, vt ex ea perennem amp;nbsp;fibi ab omni temporum memoria congruentem atque conftantem oftendant reli-gionem ? Cur vero idfaciunt, nifi quodfeiant primam quxftioncm efle, An res ita fele

A ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ha bean t,

HISPANIC A.

habeantjVti à nobis habere creduntur ? in quibus liber Genefeos aMofc conferiptus a ijua habet partes, in qiiera olim Græcorum plunmi,amp; hodiefrequentifiima turba hominum Atheorum venenataslinguasexacuit. Nec cftlanequicquamfacilius,quam omnia ilia qiiæ de Creatione mundi.de Diliiuio,de Area, de Nochi poftcrisferibuntur, non apudimpericam modo plebem, iedapud eos etiara qui libi litterarum nomine plu-rimiim placent, in call imniam rapere, amp;nbsp;quæ in fumma nobis funt vcncrationc haben-da, veluti prima fidei noftræ fundamenta, ea adducere in fufpicioncm anilium fabula-rum. Nuiquam igitur veritas diligentiiis curtodienda, quam in i 11 is quibus fublatis tota collabitur facræ icripturæ audoritas. Fruftra quæftionibus ièfc cxcrccrét Theologorum fcholæ,ii prima (àcræ feri peu ra: exordia pro nugishabcrentur,vt haberi àquàm plurimis non derelatulonginquodidicijfed creberrimeex iis ipfisaudiui, qui, pró dolor, le huic impietati iam obnoxios effe fatebantur. quod putaui monendû, ne cui pio viro hæc cu-riofa noftra primarum originum inueftigatio ad fuperuacancos , amp;nbsp;Rcip. Chriftianæinutiles labpres pertinere videretur. Neque enihi ab his tantum mcdiocriter doôtis’,(èd ab ilhs etiamiq^ii Sc cruditione iSc dignitatc.Gccleiîafticaptimos ordines düCünt j aliquotics reprehcnfus fum,quôdjtempus vanisnulliulque momenti ftudiis perderCm, dtlra nirhis diligenseflem imprimis gentium linguarumque origiiaibus'àdnormam^Mofàicam ac-commodandis. Sed duo quiiquc fruatur iudicio: me interim needum pœnitet câ perue-ftigafle^quaï abahis haclenus,iuxtà doâis atqueindodiSjCxplicata non fueruht-.velquia fedé aireqjiipolFc defperarent, vel quôdfn quibus parum vaîercnt,ea contemneftdàexi-i ftimarent/vitio fànè pluribus communi quàm candoremdccearGhrilhanum. Prolixids hæ.c expono, ne cui videar ciaa graues eau fias à quoquanimaioris audofitatis viïô veile diflîdere: ôiT^.cogar tarnen dodiflîmis quibufque non femel refra^ri;qùod dum fièt,ean-dem velim exeufationem valere. Verum his midis, ad id vnde didccffîmus reuerbamur.

Thubaleiî) igitur ad Cafpium mareThobclos condidifTc jiPtoIema'o'amp;Iofèpocreda-mus, non tam quôd ipfi liefenferint, quàm quôd compertùm babeamusab vtroqùe ho-* rum omnium veterum hiftoriæfcriptorum libros accuratilïlmè excuflbs fuidè:quod vc lejefoexcujp Principe Gæographorum quiuis facile intciligct, ira de lofcpoilli perfpicuum fier,qui ea legerit quæ doéblfimus hic vir cum alibi, tum contra Appionem Grammaticum Icri-plît. Porrplihic tam diligenter in Archæologiafua Berofiaudoritatem Molàicis Ibriptis applicuit,vticuiuis licet videre; an putamus eum taciturum fuifle, fi quîdabeôdeTü-' balis ni Hilpania regno didicifiet? Nemo profedo,qui prim'um laltem eius librum legerit, id cuiquam airentietur. Quo fit, vt prorfus vanilfimis mcndaciis ea fint annume-randa , quæ Annius ,amp; ipfius Idolum Plèudobcro.fus,amp; eiuscultor Taraphâ de Tubale prodiderunt;quorum fi vel vnum Iota apud Babyloniumiàcerdotcm cxibtiflcc dhum-quam fuifletàlolèpoautdiflimulatumautneglcdum. lath illoquôd Eufebiüm etiani

ad partes vocant, quid poteftefleimpudentius? in cuius Chronologia nulla mentiore-; gni Hifpaniæ inuenirur, nedum Tubalisamp; Iberi amp;nbsp;lubaldæ amp;nbsp;ceterorum Regum in cerebro Pfeudoberofi amp;nbsp;Annij (nifi hæc nomina eundem fignificent) natorum recenfea-tur fucceflio. Non parum hadenus effècimus, fi verum illud eft Horatianum,vteft ve-rifiimura, Virtuseft vitium fugere, amp;nbsp;iàpientia prima Stultitiacaruifie. Qiiæ enim maior llultitia, quàm vel Plcudoberolo vel Annio vanifiîmo mendaciorum mangoni credere contra lolcpiamp;r Ptolcmæifcntentiam ? prælèrtim cùm eorum vtantur teftirao-, niis, qui ne per lômnium quidem quicquam eorum quæ ipfis affingunt, cogitarunt; nedum feriptis prodiderunt. Nostamen non hocagimus vt Tubalispofteros Hilpania excludamus, fed vt quiuis intelligat, nullisea fundamentis niti quæ vel Annius vel Ta— rapha vel cctcri hiftoriæ Hifpanicæ fcriptôres hadenus de Tubale prodiderunt.Nollram autem hac de rc fententiam in iberiæconfideratione aperiemus. Quando itaque Thobe-lorum regionem inuenimus,pergamus vltchiisinueftigarequibusexorisThubal ad earn peruenerit, quo ôddeitincris rationeveritatis eliciantur argumenta. Vthæcinquifitio redo ordinc nobis fuccedat, ante omnia feiatur oportet,vbi ante Thubal habitarit quàm vel Thobelos vel Iberosconderet. Idfciemus fi liquebit,vbi pater fedes habuerit : qui TMiiptter Iapetus fuific à Mole tradatur,atque is vnàcum pâtre fuoamp;fratribus in Arcafue-' rit, numquam quicquam certi ftatuere poterimus, nifi prids intelligamus quo terrarum loco Arcam Nochus cum filiis fuis fit cgreirus,amp; quam mox inde tenucrit regionem cum

L I B Ë R I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

cum ipfe, tum Iapetus Thubalis pater. Hic longe maiordifficultäs noscxcipit, nata illa quidem non ex Mole, led ex iis qui Mo fern male funt fecuti. quorum communiserror magnum fuit ignorantix cralïilTimæ feminarium iam à multis feculis, non apud indo-öos tantiim, léd amp;: apud dodiHimum quemquegraflaeæ, amp;nbsp;adhuc fortafle gralTaruræ ad multas ætates, nilîcam Indofcythica noftra proHigalTent.Ne tarnen tantilper Hilpa-nicis originibusluperlederecogamur,dum illaabomnibus quibusha:cparamusfuerint ’ Icda, brcuicompcndio quidexillis lit necelTariô ad earum rerum quas hieexpofituril'u-muscomprobationem acçerfendum , explicabimus. In primisitaque cum Mofedici- ^rca nbS mus, Arcam in montibus Ararat quieuilTe ,quos Armenix montes plerique omnes in-terpretantur.- lolcpus Gordyxos intclligit.D. Hieronymus cos cquibus Araxes profluiti alij denique alios, vt illo libro latiüs oftendi. Veriim nemo eorum illos montes affignat qui collationccamporum Sennaar, in quibus poft Babylonicaturris cxftiuCla eft, orien-tem verfus linc.remoti. Vn.de efficitur, vtvelipli omnes errarintad vnum, velMofcs falso dixciit, Nochifilios poftquam in magnammultitudinem exereuiftent, cx oriente ad campos Sennaar commigralle : quod impium lit non tantüm fateri, ledetiam cogitate. Omnes enim montes quorum mentionem faciunt, déclinant ad occidentem durri Babylonicis campis conferuntur ; à quorum Hnibus fi veniflent, ab occidente, non ab oriente iter ingrelîifuiflent. Nos igitur conuenienter facrx feripturx montes Armenix Taurum elTe dicimus, qui varias variis nominibus propagines per totam Aliam emittit, Taurui mSsi quos non mirum cft Armenix montes à Mofe vocari, co quôd ex illis nobiliflima duo flumina Tigris amp;: Euphrates priùs Armeniam pcrmccnt,quàm ad Babyloniam irrigan* dam defeendant. Deinde, quia ludxis fcriplit, non alia nota montes hos mcliùs pote-rat lignificarc, quàmli Armenix montes vocaflet; eo quôd infignis eorum altitudo ad fuperiorcm Armenix partem notiftima hxcfluminaeftùndat. Quxrenda ergo illa ho-rum montium pars qux campis Sennaar collata longe ad orientem rccedit, quam ad Paropamifum inucnies, vbi Taurus propriè Caucafus nuncupatur. Huic fubcft Mar-giana, in qua vitis tantafuafponte crelcit,vt duorum hominum complexum Ixpius vel Margima. implcat vcl excédât. Quo fit vt mirum non fit, fi Nochus turn demûvitem inuenerit, r/few tW quam antcanumquam in India,in qua natus erat,confpexerat;vtpoteregione vitis néq.

turn neq. nuncferace. In hac rcgionc Meros mons eft, in quo NochusNyfam condidit, Meros '. ptimum poftdiluuium opidum:àquo tota Dionyfiacorum fine Bacchinaliorum pompa ad coteras orbis partes manauit. Nochum enim Bacchum à vini inuentione pofterivo-carunt- amp;nbsp;tot prxtcrca nominibus indigitarunt,quot Deus eum dotibus prx ceteris mor-talibusexornauit. Cûmitaq. in bcatilTima illa regionc in magnum numerum nepotes eius exereuiftent, magnam coloniamemifit ad occidentem, fecundum longam montium catenam. Ipfe interim, vti fummus Sacerdos Rcx,ad Nyfam manfit,illo apud. fe filio retento ad omnia quibus vfus eftet adminiftranda, qui amp;nbsp;ætate minimus eftet, 06 patri, iuxtàac de conlècratione liquet, Iele femper gratilTimum iucundillimùmq. prx-buiftet. Neque enim vllaratio admittit, vt fimulomnes aliô cmigrarent cx ca regione quæferaciftima eftet cum rerum ceterarum omnium, turn cxccllentilTimi vini. At fi manercquifquam debuit, pater certc fummus turn magiftratus mancre debuit: amp;nbsp;fi manere debuit,quo amp;iplé quiefeeret amp;nbsp;iter agentibus commeatum fuppcditarct,poftu-labat turn ipfiusxtas turn dignitas ,vt vnum filiorum apud lé teneret;amp; eum quidem qui maxime placerct, quo prxlèntia eius frueretur, amp;nbsp;ipfo ad omnia amp;nbsp;facra profana vteretur rainiftro. Coloniam itaque ducunt Semamp;Cham maioresnatu filij ,cum semetcha^ lt;]uibiis aliquot ctiam lapen hberos profecios elle probabile elc : èc quo itinera rcgio-nés difeerent, amp;c lapeto nuntiarent fi qua re opus proficifeentibus eftet ; tum etiam quo pattern amp;: auum docerent Sc qux loca tranliift'ent, amp;nbsp;quibus tandem ledes fixiftent.Hxc autem ita fieri debuifte communis vitx ciuilisratio demonftrat ; quam qui non intelli-git, is profcifto non eft dignus lacrx Mofis hiftorix Iccbonc. Scripfit hie breuiter quideni proeoacdecet facra traclantcm,fcdficlcripfit,vtex vnica fententia quam plurimxalix deducantur, colledione apud cos femper habenda neceftaria, quibus ab experientia Sc vfurerum cognira funt omnia illaquxadquafuisRcip. partes cum dignitateobeundas reda officiorum ratio prxlcripfit. Profedis igitur Semoamp;: Chamo, vna miffis legatis amp;nbsp;commeatus procurandi prxfedis,(S6 eorum miniftris, per longa montofaru regionum

A 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intef-

HI S V A N I C A.

interualla,tandem lætiflîmi campi (elc ofterunt,quorum ingens amp;nbsp;vafta latitude omnem oculorum aciem ,in qualcumque partes conicâi fuiftent, longe excedebat. Ea plani-ties nonfolum fertilitate, fed amœniftîmo etiam amp;latiflimo flumine multas lècumal-

laturocommoditates turn ad irrigationein agrorumytum ad importandi exportandique Semetcham copiam, hincex f'upcrioribuspartibus, hincemari, inuitabat. Collocatisigiturhîcfèdi-agrorum diftributio, interim vitro citroque iis commcantibus quibiis hoc negorij vel à Nocho amp;: lapeto datum elTet, vel vltroetiam fulceptum, vt eft femper aui-da rerum nouarum humana natura, quascum auditus turn vilus plurimaslblctin lon-

cha, facerdotum omnium amp;nbsp;regum omnium ad ipftim vfq. Chriftum,cuius imaginem gcrebat, principe in illis locis quæ Nyfæ amp;nbsp;Mero, in quo vitis fuerat inuenta, proxima iacebant, permanfit; amp;: paullatim finitimas etiam orbis partes fuis filiis amp;nbsp;nepotibusfre-quetauit:llluc Sacis ad Imai radices, nec procul inde Gom metis aliis alio habitatuemif-fis,vti à nobis late alibi explicatum eft. Labetibus iam annis,cum Semi amp;nbsp;Chami amp;nbsp;non-nulloru etiam lapeti nepotesimmenfo auâ;uaccreuiflent,vidcrentquemaioré elTemuI-titudine quam quæ campis Senoar contineri alique poflet,comitia habueruntjquo fado opus efletdeliberaturi; inquibus ftatutu eft cornuni omniufentetia amp;:applaufu, infigne amp;nbsp;eximium aliquod monumentuexftruendu efle,cuiusæterna duration ftupedaoperis magnitude perpetuo teftaretur, quanti qualeTque viri, amp;nbsp;quam innumeri locum ilium quondam habiraflent. ladis igitur fuperbi amp;nbsp;infani opcris fundametis,amp; iam portento-fa fublimitate iplicælo aftrifque minitante,Deus cui nihil magis quam arrogantia amp;nbsp;fto-lidus ftii ipfius amor difplicetjdementes elatorum hominum cogitationes velana confilia folishumanis viribusinnixa momento temporis diftipauit; amp;nbsp;quo perennis exftaret memoriaquam Deo omnis dilpliceatfaftus,non ipfam modo cœpti opcris molem deie-cit, led ipfosetiam qui ftupida arrogantia inflati, monftrolam arcis ampliflimæ alcitudi-nem moliebantur, lermonis patrij, qui omnibus ad id vfque temporis vnus fuerat, obli-uione ceu apoplcxia quadam percuflit ; amp;nbsp;loco vnius linguæ varias multafqueiplis mox inlpirauit,quibus inter fediflidentes ,velutiebrij aut mente capti, fruftraalteraircrum alloqui nitebatur ;quæ fèrmonum confufto amp;nbsp;mu tua cogitationes conferendi inopia fe-cit vt turris Babel vocaretur,eo quod babdett illi dicantur vernaculo nobis hadenus fernen fuerant, in iis locispermanfcrintamp;habitarint,quæ magno multarum regionum interuallo ab Euphrate erant remota-, nulla poteftcaufta cogitari ob quam amp;nbsp;ipli fui amp;nbsp;maiorum fermonis iaduram feciflent, ciim ne illi ipli quidem, qui à Margiana tarn longé emigrauerant, lermonem fuum antiquum perdituri fuiftent, nifiimmani fèlè fuper-biæ fcelere fœdaftent; ob quod à Deo puniti fuerant linguarum confufione. Fuit autem hæc tails, vt antiquavocabulaab aliisaliter fucrint corrupta,litteris variis modistranF pofitis aut in vicinas commutatis, ita vt non tarn vocum prifearu integra perditio, quam litterarum in iis amp;; fignificationum confulio potuerit vocari ; quæ quomodo différât à corruptela ilia quam aut variarum gentium commiftio ,autipfa ætas omnia paullatim deprauans amp;nbsp;immutans inducit,in Hermath.oftendi. His modo breuiter ex Indofcy-thicorum hbro repctitis duo confeftim conlcquuntur maximi nobis ad ea quæ nunc in lucem vocarc molimur momenti futura; quorum alterum eft,quod Iapetus cum liberis amp;nepotibusea primum loca poftcataclyfmum incoluifte reperiatur jquæ Paiopanili iugis proxime fubiacebant-, è quibus deinde numero audi, ad vicina commigrarunt: Alterum, quod eft multo etiam pluris faciendum , in co confiftit, quod primus lermo Sermofrimui AdaiTio Spititus fand! inftindu fadus, apudlólos lapeti pofteros fucrit fcruatus; qui ^amp;a^pudquos cum tails fuerit de Molls teftificatione, vt voces per elementa fua veras rerum notiones firiiattn. adamulfim imitarentur,amp;, quoad ciusfonorum diferimine fieri poteft,clariflimèdepin-gerent.

LIBERI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

gerent, vcrifTimus eft index amp;nbsp;certiflîma manus Mercuriälis ad onmem cogninonem quam Deus primo homini infudtt,irerdemonftrans : itavc mox iisqui huiusfermonis Veras rationes pcrdidiccrint .reda via pateacad omne criiditionem cum cetcrarum rc-rum,tum maxime diuinariim . Hane Socrates in Pllilcbofc (empcrqUaJiiiifTe confire-tur; quo nimirum Icirct quid Deus ipfe primo homini, quifquis tandem ille fucrit, liue Prometheus, fine alius ( vtipfedicit ) tradidiflet. Videofane, dum principia neceflaria ad primos Hifpanorum maiores c tenebris vocandos ftruo,aiit potids à me alibi ftrudta,

in Hermath. amp;nbsp;in Hieroglyphicis fblidis rationibus comprobata repeto, incurfurum in multorum reprchenlioncm ; quos quamuis merito amandare deberem ad illa qux modo commemoraui à me fcriptaefle, amp;nbsp;à Theologis tum in Bclgio, tum in Hifpania admifTä'.quo tarnen iis qui ilia legere haólenus vel dignati non funt,vcl per alias occtipa-tiones nequiuerunt, gratum faciam ; tribus verbis, fi potero, omnes ex eortim animis fcrupulos hoc loco eximcrc tentabo . Plcrique omnes hadenus crediderunt fèrmonem Hebraicuin^ Hebraicum primum efic, quod tarnen Theodoretus negauit : Vergara quatuor profère Rabinosqui iurati rcftcscfrc vclint fèrmonem Hebraicum primum non effe; cuiuscgo‘ feriptoris non tanti facioaudoritatcm,quantiefTeduco quôdab omniTheologorum coc-tu liber eius, in quo hæc fcripfit, fuerit lucem videre permifTus. Rabbi Mofes Ægyptius, curiofiffimus non modo quæftionum Thalmudicarum amp;nbsp;fubtilitatum , fedetiam dili-gcntifi'imus Pcripatcticæamp; Academicæ philofôphiæ inquifitor, cdm diu fèfein myfteriis hominis cetralt;xrammati fatigaficr, tandem ConfefTus eft vOcabulum hoc eX illa lingua remanfifiè, cuius parum admodum in Hebræo feimonefuperenet. Tantum verôabcft Vt ab mn verbo fubftantiuo deriuet, vt darum diferimen inter verbi fubftanriuiamp;no^ minis terragram mati fignificationem affignet ; nedum cum rècentioribus Grammaticis hacin re confèntiat, qui ab omnium Rabinorum lèntentiain eiusctymologialongifti-mc rcccfrerunt. Certe illud quod Mofès diuinus Pentatcuchi fcriptor, cuirefragari ne-mini fas cft, primo fèrmoni tribuit, nullo modo Hebraicæ linguæ poteft conucnirc; quæ tantum abeftvcvocabula fua ad veras rationes primorum in vocibusclcmcntorum fe-uocare póffit, vt dum de radicùfn fùarum ctyrnologia Grammatici rogantur, non aliud Hitr^oruni habeant ref pondère, quàm eas primas voces efîe, nec vlccrids in cauffas alias pofTc difTol-iii.-quod argumentum quanti fir,quamque nullo modo falfitatis poffit euinci,Hermath. »«f in aHat noftrademonftrat. Qriod veto quidam dieuht, in quo triarium robur fermonis Hcbra.’i cflè putant, nomina Adami, Cbauæ, Gaini, Seti, Nochi, amp;nbsp;fi quæ fint alia quorum ra- ab ipforum tiones à Mofè rcdditæ funt ,in fóla lingua Hebraica intelligi, id cquidem prorfusnegoj cdm hon in Hebr.æofoldm , fedetiam innoftro fèrmone rationesâdiuinofcriptoreafli-gnatæfuam tueantur veritatem: quod declarare non efthuiusinftituti. Ægyptij.quam- phrygOi uis Hebræi vitra ducentos ahnos apud eos habitafient, quoin temporefàtis magna ipfis fitit difputandi facultas, afTeruerunt ramen primum fermonem ilium efTe, non quo lu-dæi, fed quo Phryges vterentur;apud quos 25ec pancm denotabat: quamrcmnè vlla’quot;“«’'«'’'’ obliuioex hominum animistolleretjfabclla non ab omnibusintelligenda velàuerunt. Quoniam enim fàcra fua amp;nbsp;eorum ritus à lanigenis acccpcrunt, noluerunt ea alia lingua tradi, quàm illa in qua primi iplbrum maiores ea didicifTent, turn vt vocabula rcrura di-uinarum notionibusrcfponderent,tum ne vulgusprofanum illotis pedibus ad ipfàirruni-peret. Quamobrem magni referebat ad perennem religionisamp;rconferuationera amp;nbsp;irt-telligentiam , fi perpetuôapud pofterosconftarct, è cuiusgentis fèrmonefàcra Vocabula ■deprompra olim fuilTent; quofiqua dubitatioincidifTcc,habercnt quos per legatos interrogate poirent. Tanta verôcuraamp;: rcligione hanc linguam in facris confèruabant, vt omnes fàcerdotesea inaugurarentur, vti apud Herodotum difeere licet. Quid quod ipfe Mofes, quo auguftam omnino amp;■ fàcram magiftratus à Pharaone lofèpodatidignitatem indicaret, ipfiffimis illis verbis non Ægyptiis, fed noftratibus vfus cft, quibus Rex cimbrieH cum inauguraucrat? quæ cdm nec Hebræi nec alij pofteriores intellexerint, mirum eft tanta fide hatftenusfuifîe confèruata, vt ne vna quidem littera loco fho raota fit. Idem inaugurant-diuinus fcriptor fecit in Vrim amp;Tumim, in Ephod amp;nbsp;Ghofèn ; partim quomaiorefrec”‘''^‘V‘ï^^‘ Vocum non intclleâarum rcuerentia, partim vt tandem multis pèft fæculiscoghofeerç-tur, vnam eandemque fèmper religionem fuiftè; tametfî ad idolomaniam iam tüm lo-fepi illius prifèi tempore antea çtiara hominum peruerfitate amp;nbsp;cacodæmonum aftu-

tià

H I s P A N I Ç A.

tia perrradacflct. Vocum aurem harum interprctationem perfequi amp;nbsp;explicate non eil hums loci, quam tarnen nemini negabo, qui idoneum cupidum ad pie audicndutn fe mihi demonftrabitjquandoquidem noller Phrygumque fermo idem eil. Epiphanius SarlarifmM ccteriquc vetetes Græcoium Theologi primam ætatem Barbarilmum vocant ; quem fi itoi. vocis etymologiadelcribere veilem , non aliud quam veri Icrmonis cuftodiam diccrc debcrcm; quæ quod apud Phrygcs elfet, veiles Phrygio opere fadæ Barbaricæ diÆc flint. Ætas Barbarifmum fecura,liueadiluuio, fine à confulîone linguarum proprium Scythifmw fuum amp;nbsp;dillintlum fumlit inirium,Scythilmi nomine ob idvocata, quod apud lolos fecuudaitiu. Scychas eo tempore reliquus clTct primus lermo,quo omnis priorum patriarcharum religio erat conlîgnata, quem iUi quos in Scythia dixi manfilTe loli rctinuerunt. Nc tarnen ^iphabetorü vlla vmqiiam ætas pruni Icrmonisinuenicndi amp;nbsp;occallone facilitatedeftitucietur, be-äue ienern. nigiiitate diuiiia Hi lèdulo lanigenarum minillerio faólum ell, vt duo genera prima Alphabethorum è primo f/rmone conlèruarentur ; alterum lólas litterarum poteflatcs cx-plicans,quo Latini öc Gcrinaniamp;:Hifpaniamp; Galli amp;nbsp;hisviciniad Abecedariosinllruen-dos vtunturialtetum non pocellatcs tantiim elementorumjfed figuras etiam vna cadem-/ que Opera fignificans, quod Hebræi ramquam fuum fibi vendicanr, à quibus deinde co-gnatorum lermonum nationes litterarum nomina licet nonnihil immutata miitiiantur, Aifhaietiv- amp;nbsp;ab üs Grxci lilum Alphabetum acceperunt. Vtrumque horum precationem lanäilll-

*fr^e7aüonem compleditut, qua præceptor Deum orat vt puerum , quem litteris imbuendum fentinet. accipit, parcntum primorum vitio brutum faólum, rurfiis ad leerigar, vtpore ad cuius imaginem creatus fit. Ciim igitur à folis nollri lermonis peritis orationes hæ intclligi Vllus haÓlcnus fiierit alteriusIcrmonishominum qui ordinis litterarum,quo enumerantur, rationem reddere pofletjisque nobis fit clariflimus, non video cur con debeam fortifiime conllantilfimeque tenere vtrumque Alphabctum è Icrmone, in quo fblo intclligitur amp;nbsp;certam ordinis fui habet rationem, olim petitum acceptumque fuil-fejamp;idcirco iiunc primum elfe dicendum. lam nulla alia lingua reperitur quæ totius

Theologiæ myfteria,amp; inter aliaipfam Trinitatem c vera vocum rationc intelligendam dare polTit: quod nollra fic facit, vt cxiplä litterarum pot llatea Græcis omnibus amp;: Latinis agnita amp;nbsp;firiptis prodita vocalem imaginem conllituat omnium eorum quæ dc rebus diuinis dici polTunt. atque hoedemum illud eil quod Moles dixit, Adamum iis omnia fignificafie vocabulis, quæ rerum proprias notas haberent, quæquedillinôlis aptis.lbnorum pigmentis verasrerum notioncs auribus offertent; qua in re exprelTa per-feótio cfl 00 fundamenmm rotius vocum etymologiæ, quam Plato diligentiflirad quæ-fiuit; ille quidem, fed in Græco lermonenon potuit reperire, lubenter ob id confelTiis Barbarorum, quos aut Phryges aut Cares maxime efle arbitratur tum iple tum Homerus, fermonem habere Græco vetulliorem . Accedit his argumentum plane Hercula-num, perpetuö ab omni memoria gentium conlenfui innixum.quo confiât lèrmonem nofirum àTioutflelt;al vocari, ideft antiquifiimam linguam.quod fi 'SToutsi dicas fine lt;DüUt0, idem dixeris quod iplum antiquilfimum dicerct Latinus, quæ vocula exarti-culo ÏM amp;nbsp;out0 fufrcmocompaiatiGnis gradu concila eil more nofiratibus frequentiifi-cimbricifer- Tacco nunc illas voces quæ retroilum vel Ictfiæ vel auditæ id defignant quod maxi-«mjî- me facit ad rem earn declarandam quam prorlà vox dénotât: in quibus vt admirandum eft artificium in nu Ha alia lingua repertum, ita tarn frequens eft amp;nbsp;multis commune, vc fatis apertum fit à (blo lanóli f pi ri tus infiinólu potuifie proficifci. Porro vt non alio nite-remur argumentoin lerraonisantiquitate nobis vindicanda, illud tarnen vnum fuflïce-ret ,quód quotics communis aliqua voxeft nobisamp;aliis linguis .eiusvocisalblis nofiratibus verifiima ratio reddi qiieat, vti Hermathena nofira demonfirat. Quid quód infi-nita Latinorum , Græcorumamp;: Hebræonim vocabula clarilfimèofienduntnofiratcni

originem? à qua variis modis déclinant vel rerminationis auótu, vcl litceræ cuiufpiam imniutatione, vel elemencorum metathelîj vel integra etiam conuerlîone: in quibus omnibus tarnen ad piimos eorum fontes ctymologia certiflîmo indicio deducit, Hxc obiter partim ex Indoftythicis meis, partim ex Hermath. partim ex Hieroglyphic is re^ petita lunco, quæ iam mox ad rem nobis propofitam infignem vfum adferre cernentuf; 4um prifca hominum, gentium, tcrrarum, ßummum, liä aliarum rerum notatu digna-rum nomina ad eorum normam interprccabor, amp;nbsp;lapeti liliorum nepotyrnque migra-tiühcni

LIBER i.'

'n

tîonem certa via amp;nbsp;ratione perfpicuam reddam ; Quoniam igitur Thùbal lapeti filins fuie in ea terrat um parte, prima eins colonia quæratur oportct,quæ non longe ftierità marisCafpij litcoribus remota . ExPtolemæoclariffimèdocui in iisquæde Cimmerio-rum coloniis fcripfi, ad Imaum vfque montem verfus Auftrum, amp;nbsp;inde ad ipfum vfqiie Septentrionem, amp;nbsp;vlterius etiam ad Hyperboreos lapcti filios habitaflcj atqueinde to-tam Europam vique ad Gades genribus impleuifle. Thubal itaque videtur c Badriana coimhtmdn-mare Cafpium tentafle, amp;nbsp;tantifpercurfum lècundum littus tenuifie, dum ad oppofi- xtrit. tam Oxo partem appulifiet , quo loco egreflïim , opidum condidifle quod de nomine fuo 'STDubaljS Wae/ id eft Thubalis excubias, nuncuparitj è qüOnOmine Ptolema:us,amp; illi quos eft iccutuSjThabelacam fecèrunt ; propterea, vti modo dixi, quôdgeminodigam-ma carerent. Ne tarnen mireturquilquam quôd nauigafle eum dicam, reuocandüm ih meraoriam eft, maximam cedrorum copiam ad Meron montem füifte, vt ex Cùrtioliquet narrante, omnia Nyfæorum fepulcra è cedro fada fuiftej atque idcircodum Ale-xandri miles ignés fuos male cuftoditj omnia füifte exufta. Veiüm hic moxaudiam noh Thûbalacam necThobalacàm ƒ lcd Thabelacam à Græcis nom inari.amp;: idcirco non làf is ad Thubalis nomch hoc opidum quadrare.Videamus itaque etymologiam in lapetifet*-monc,quo deindé veræ lCriptUræ ratio in lucem emergat: lt;ôflubalftuc ^Qoubai idem nrt- Thubal »»-bis fignificat quod Latinus diccret i Ipfum antiquum conlèrua. Dicimusenim fine dif-■crimine lt;Ou pro Antiquo j quarum diphthongorum tanta eft cognatio, vt altéra in mon. alteram frequenter tranicat non apüd nos folùm, fed etiam apud Græcos. lam ex aU Latini faciunto,dum ex AulaOllam formanqquo minus mirandumà lofèphoThob'al pronunciari. Porto Ou Latini fîcenUhciant.vtab V vocali longavixvllodiicrimineiè’ cernarur. At qui Thabal dixerunt,ipfum V, quod eft in Au, reiec6runc propter lilteram mediam conicquentem. Nec quicquam miriacciderit,fi quis pro SMüêeAazajSttêîÂàütü feripferit, vt multa invocabulis ignotæfîgnificationis corrûpuntur. Et hæc qüidem dé priore iyllaba. Pofterior 23al eft, quam noftrates ^in nbsp;nbsp;nbsp;frequenter transferunt,Tacili

procliui ex a in elapfu. Nihil itaque ad vocisfignificationem hæc facit väriatio, qua qui commouetur, n-æis parum in linguæ vel noftrævelGræcæ dialedis eft verfatus. crgocompoiitavoxadhuncmoduminfuas ibluiturpartes^ ï^ctaubeô'alj quîé ad nor- ’ mam amp;nbsp;vcrnaculam nobis confuetudinem in lt;aubal contràhunturlapctüs ergo huic lùo filio eamimpofuitnomenclatufam, qua femperadmonereturomnibus in febusani

tiquum cfte feruandum . Nihil autem antiqüumdici poteft,quod nonadideam anti- ‘ j;' quitatis referatur ceu imago ad ihum exemplar, quod eft in folo Autiquo Dierura ; quo nomine Daniel diu inus vates Deum Pattern indigitauit. Efficaxfanèadmonitio, Scâd omnem vitærationem fubducendam infîgnem allatura vtilitatem ,amp;talis, vteà fola omnia præcepta ad falutem ncceftaria comprehendantur. Nam veleo vno omnis con-tinetu r dodrina, omnisque feientiarum orbis,fi fola antiqua lingua ab Adamo faófca re^ tineatur, propterea quód ex ca bene redeq; inrelledaomnium earum rerum vera pof. fit haberi cognitio,quibus Adamusnomina indidit. Duæ tantum hadenusab Hebræis,

Græcis amp;nbsp;Latinisfcalæ cognitæ fuerunt,quibusad Deum Patternafeenderetut; altera adfie»4itur. naturæ, altéra facrarum litterarumoraculaamp;: hiftoriam fâcram continentium : quarum prior admodum obicura amp;nbsp;lubrica iemper fuit, iuxtà ac D. Paulius Philofophis expro- quot;„ruZ ‘ braqqui cûm per cam ad Deum afeendiftent,ipfum ilium ad quem afcenderant,non vt Deumhonorarunt: altera certiflima illaquidem amp;nbsp;omnibus luis gradibus abfoluta, vt-pote per quam cùm alij turn angelus magni amp;nbsp;arcani confilij defeendit, amp;nbsp;humanam naturam fibi vnitam ad Patrem reduxit jverûm nunc etiam multis irapeditadifficulta-tibus,quas nouisfuis difputationibusperuerfihomines excitarenumquam ceftànt i Vi- tertiafiaU^ detur ergo Deus lingularifua dementia nobis tertiam nunc Icalam reuelafte, quæ “^^j-cendi »gt;■“* quidem non eft fcripta,fcd a maioribus viua voce accepta- nec tarnen hadenus poft nunc ditnant multos multorum lèculorum decurfus à quopiam vel agnita, velintelleda. Ingens pro-fedoin campis Sennaarcalamitasaccidit,dum priraahnguaperderetur,at non minus apud maiores noftros lapeti pofterosnocuitcraftaamp;fupina eius fermonis quem quoti-dielbnarentjCauftarumignorantiajquafadumeftjVtpretiofiftimus thelàutus à nobis^ tamquam à fuibus, conculcetur : amp;nbsp;dum ego tandem ,diuina gratia ex alto lomno experredus, fratres mcos admonco, amp;: ardenti defiderio docere nitor, deridear atque

content.^

li nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P A N I C A.

contemnar. Quanto, bone Deus,diuiniorPlato,qui monitu forcaflis obicuro (àccrdo •turn Ægyptiorum hanc veritatis inueniendi rationem diligétiflîmè quæfiuitjcùm tarnen eius .fermonis quo hæc crat obfignata prorfus effet imperitus ! Thubal ergo inter cetera in primis monebatur, ne vmquam fcrmone anciquu defereret : quia nimiru eovnainter alias ad Deum via ceu Mercurial! quadam manu oftenderetur. quod non ita a me dici quifquam putet, vt nolim præceptum generatim valere, fed quo indicem veram vera: antiquitatisinquifitionem in accurato primi fermonisexamine totam copiofiffime confineri amp;nbsp;abfolui : cuius nimiru nulla vox eft quæ non vtilem aliquam habeat dodrinara r adAntiqui dierum cognitionem vocantem atque mantitrahentem. Scioquofdaraa curiofo Græcorum amp;nbsp;Romanorum numiftnatum ftudio antiquarios appellari, quos equidem hoc titulo ornari non ægrè feram fi in Romanis amp;nbsp;Græcis hiftoriis non acquie-fcant, amp;nbsp;eorum quorum imagines admirantur, non fequantur ctiam mores amp;nbsp;opinio-ncs ; fed omnia fua ftudiaad vnam vnius,quem Antiquum dierum vocamus,cognitio-' nem dirigant: amp;nbsp;bane cognitionem non cauponentufy quail ea aliquid adbuc habcanc antiquius. Quanto præftantius fueritantiquitatem in ea lingua inueftigare, qua vt primus homoab ipfo Deo veram omnium rerum feientiam edoâus nobis clariffimcapcr ruit, quid de quaque re fit fentiendum ; ita nihil continetur quod non 'commonefaciac : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad virtutem amp;nbsp;relt;fta vitæ officia capeffenda. (^d rogo hac vocc diuinius, qua mox mo-

nemur vt perpetuo antiquitatis firaus obferuantes? Quamobrem quifquis eft qui fe ge-ftruimdiflit- nus à Thubale ducere gloriatur, is fc perpetuo Thubalem præftet ; ac numquam fic fibi »«“r ^*’**‘^*'placeat, vt defertisantiquislegibus amp;moribus,noua velfibi vel aliis inducatmumquani tarn litambitiofus amp;nbsp;rerum nouarum cupidus, vt vel in minima Reip. bene conftitutas atque tranquillæ parte quicquam audeat ab antique ftatu dimouere. Profedo li omnes Thubales fuiffent qui fefè vel de prifea nobilitatc vel de antiquitatis cognitione vel de vetere Chriftianorum difeiplina iaftant, numquam ha;, quas partim ferimus, partim vi-dcmus,calamitatesamp;: totarum regionum, nedum ciuitatum amp;: opidorum, euerlioncs in noftram astatem incidiffenc. Vt enim omnia ab antique pendent fuo quæqueordinc ii»u,vndt amp;nbsp;fuis annulis, ita nofter ferme abîdu, quo antiquum fignificatur, de natura litterarum deriuat , qiiod eft confèruo, fola additaafpiratione ; eô quôd omnis rerum fàlus in J eo confiftat, fi ad Antiquum fpirent. Ex au apud Hebræos in confufione primi fermonis « vocK tty-manfit Ab, pro pâtre ; cuius vocis demi fuæ nullum habent etymon : Chaldæi amp;:Syri

Abba dicunt. Sed hæc alterius loci, latiiîs patent quàm vt breui verborum contextu queant explicari. Satis efto viam eminus indicaffe, per quamad myfteria antiquitatis amp;: vocis antiquitatem denotantis peruenire queant diligentes indagatores. Eft haftenus Thubalis nomen in Germania frequens, fed propter paruam vocis mutationem non agnofeitur. Nobis familiare eft Tau monofyllabis addere : Sic dicimus 3llu .amp; 2tut fine notationisdilcrimine; Similiter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ScJSefjalt/amp; eodem modo plurima alia. Hine

fitvcidemfitlt;aubalamp;lt;aubalt/inquoGermaniidem commiferunt quod in nomine linguæ fuæ, vt nimirum ex au fecerint eu , mutate a in c ,quod ipfis eft creberrimum. ThuMii feu Sicut cnim îD'autfc lt;al pro antiquiffima lingua, in ïD’cutfc -^al permutarunt, ita ex TheebMi lt;aubaltfecerunt lt;cubalt/ quod deinde ad Latinam formulam accommodantes Theo-'c7rm»nos* baltum nobis protulcrunt. Nec aliter nos è Uautcc Ueuter pro puro dicimus,amp; pro freiiumti». Uaut/ quod foiiate fignificat, Ueut ; amp;nbsp;alia id genus quàm plurima, nihil vt rairi fit fi vel

*©’cutfen pro »©’autfen/vel lt;cubalt pro lt;aubalt pronunciemus. Nuncitaque non hoc tantiim vidimus ,vocem Tubal claram vtile'mque in fermone noftro amp;fignificationera amp;nbsp;admonitione habere, fed illudcognouimus, quod haâenus inter Germanos quani plurimi eodem nomine vocentur: qua de re liquet venerabile olim inter Teutones no-quot; ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;men fuiffe, vtpote cuius amp;nbsp;hadenus memoria in propriis hominum nominibus felix

r. faufta habeatur. Cornelius Tacitus fic extulit quafî'îTfieubc baltdidus fuiffet, è quo for-■ mat Theodoualdum, perperam Beta in V commutate. Qiiod fi'^fjoubetoaltdicasjan-tiquam vim notaueris: verum nos numquam fic efferimus,at femper ^lieubalt pronun-ciamus. Quis in hoc nomine non miretur infignem antiquitatem.’ quis non exofculetur amp;adoret diuinam bonitatem, quod nobis hanc antiquitatis obferuandæ admonitionem à tot iam feculis reliquam effe voluerit? amp;: ita reliquam,vt facris Bibliis tarnen huius nominis intelligentiam non debeamus,fed foli noftro fermoni hadenus in antiqua fua purita-

puritateconfèrùato. Et quia apudiólos Germanos amp;nbsp;intelligitur, in hominibus nuncupandis hadcnus vfurpaturjpcrfpicuum eft lapetum iam turn noftra lingua vfum fuifle, cum filio fuo hanc daret nomenclaturam. Deinde ft T bub ab fine Thubaft no-ftratis lingu.revocabulum eft, confequens fuerithomines etiamantediluuium verna-culum nobis fermonem locutos fuifle ; propterea quod filius Lamech amp;nbsp;Scilla: Tubal item fuerit vocatus, licet Cain veluti cognomen adiedum habueric. Sed quid ego ■t't-hocceu magniquippiam commemoro,cum ceteraquoq.propria virorum mulicrumq. ccrmnLsSi-nomina apertiflimas habeant in lingua noftra ftgnincationes? vti cum alibi turn in In- snificutioms. dolcythicis oftendi. Quid enim aliud eft Adam, quam agger ftue terræ moles inuidiæ obieda? amp;nbsp;tota quidem terra Adama dicitur eadem de caufta,non quod rubra ftt, vt Rabbinicredunc ; led quod cacodæmonisinuidiævelutæftuantisOccani fludibusftt çxpoftta. Cur vero Odem rubrum notet, aliunde quærendum . Rubri enim eft oculos turbare, pcrftringere ac domare : vnde *©ogtciu, id eft oculos domans, noftro fcrmone dici poftet; qua de voce Odem in Babylonica confuftone corrupcum efti Inuidiaau-tem, cui non Adam tantum, fed tota etiam terraobiicitur, Ate ab Homero voçatui'; à noftra voceï^ate ftue nbsp;nbsp;nbsp;qua odium amp;nbsp;inuidia denotatur ; ob id quod inuidi bonis a-

lienis exedantur amp;: contabelcanc. Chaua,quam vocem necEua, nccHaua redid pro-nuncies ft propriam litterarum fequaris poteftatem , matrem ftgnificat viuentium,ftue ad verbum, vas vitam dans, pp nos per duplex digàmma proferimus: quo quia He-bræicarent, eiusloco nonrarô Qtiof fubftituunt, vt etiam Latinipro Wie, Quij pro Wan Quando, amp;alia ftmiliterefterunt, vtin Hieroglyphicis meisabundcdcmonftra- ** ui. Eftaucem Win pofteftiö, lucrum amp;:quicquid acquifttum eft. Litterarum vçrq ra-tionem, non punclorum habendam efte ncceftaiio poft mihi fueri^dicendum, dum de lonis nomine difteram.Set item noftras eft vocabulum,citra adfpirationem pronun-ciandum ; quia per Tau, non per Thctj ichbatur; licet ludaei Alphabeti à maioribus jioftris accept! impcriti contra amp;: doceant amp;nbsp;pronuncient; tanta eft apud eos veræele-mentorum diftmdtionis ignorantia. Eft autem hoc nomen a damp;ct vcrbo, quod ftgnificat co’locare. Nam Set loco Abel à Deo poftcuseft,amp; in hocamp;cius pofteris locataeft amp;nbsp;ftatuta vera religio. Nochus autem «a noftro nbsp;nbsp;nbsp;fine j^ciprô/quod nunc cum profthe-

ft lt;0enootB fere cfFerimus; quo idem fignificaturquodcontentum reddp ftuepaco. Quid multis? Omnia propria nomina ante confufionem Babylonicam à Mole cnu-merata nobis funt vernacula, in lignificationis fuazcauftas vfqueadfimplices litcc-ras loluuntur. Sed quorfum me propriis nominibus adftringo, ciim omnes lèrpionis Hebraic! fer-Hcbraici radices è lingua noftra oriantur, amp;in ea veras habeant notationis rationes, quas fruftra Hebræi apud Vernas fuos quærent ? Hæç dbitçr Tubalis occafione rçpetita cermaLt junto, quæ à nobis alibi latifts lunt cxplicata. Gratulçntur ergo.libi Theubaldi de no-jninis lui tum antiquitate, tum interpretatione.tum etiam de pulccrrima amp;nbsp;vtililTima XT aftomnes vine rationes léntentia,amp; agnolcant IberiHifpaniquam linguam primi Ibe-rorum parentes vfurparint. Et hæc quidê de nomine Thubalis plura iliaquidem for-taft'e quàm naulèabundis ftomachis placcbit,fcd multo tarnen pauciora quàm præce-ptiquod nominedenotatur,poftulct amplitudo arque maieftas; quam fi Icqueremur, ipfumTau,vltimælitteræ nomen,eftetexplicandum ;quo tota religio Chriftiana con-tinetur, fi ex vera origine noftrati, proeo ac poftulat, capiat interpretationem.

T E M P V s nunc eft,vt quæ monumenta Thubal in ea orbis parte,ad quam è Mar-gianævicinia primûm deueâus eft, reliqüerit; amp;nbsp;quia modôde Ptolemæo darum feci in Albania Thobelos olim conlèdifte, prinsquàm ad Iberos vcniam, qui poftea conditî videntur,fi delocorum pofitu dncereliceatargumentum, Albanian! peragrare decrc-ui. Quoniam itaque modo tradidi,certilftmam viam elfe ad veterum fententiasintel-« ligendas ,qua;nominum interpretationis indiciovtitur ,videamus quid Albania défi-gnet. fiue per mediam litteram, montes ftgnificat, ab îlilop compofitum voca-bulum, quo denotatur id ad quod magno opus eft adlcenfu. Hine vox 2tlp eijS, quo perennismontiumaltillimorum glacies vocaturihinc Albion, quo nomine defigna-^jp^ tur infulam earn fere vndiquaque circa littora montofam efte : nec aliunde Alba apud aiü. Romani, Alba in Hifpania Alba in Gallia,amp;: apud nos ‘Albert pro Oreadibus, apud Sucuos nbsp;nbsp;regio non procul à Tubinga. nbsp;nbsp;nbsp;autem pro Albedine componitur per apo-

B nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;copen.

Î4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I S P A N I C À.

copen,ab '?fïU3i,id cd valdc dilato:à quo loca demtum Alb rehnq«it,dilt;plici dîgâtïitliâ inBetatranfeunte littcram vicinam: proptercaquôd ncc duplex necfimplexdigam-ma in eadem (yllaba poft confonantem pronunciari queat: Albania igiturcomponitur ex. 3tlb prions notacionis vocabulo, amp;nbsp;25an, quo via regia fignificatur. 2€lb b«« icaque viam fignificacad montes ten dente m, eos quidem multa ac perpétua niue candi-dos; ita vt gemina videatur nominis caufl'a reddi pofle in hac faltem regione cui Cau-cafus defuper impendet. Vide nunc num male conueniat vcritati Tubalis nomen ex eadem lingua nos petiuifte è qua Albanix nomen, è quo alterum B euphoniæ caufla tolliturjderiuatumeftejneimpudentiflîmus quidem contentionis litisquc procurator negate poftet. AutTubalem primumThobclorum conditorem hoc nomen delcr-mone fuo région! dedifte dico, aut mihi aliquem omnino cupio nominari ,qui hanc orbis partem noftrativocabulo nuncuparit. Verùmhoc locoSolinus Plinij plagiarius negotium mihi exhibet : is Albanos ab albis capillis, quos ftatim in pueritia habent, diäoseftefcribit. Egregium profcclonugamentum. quad veto Albani à Latinis fibi nomen principiofuerint mutuati. Neque enim abaliis dicere potuiftet Albi nomen ad eos venifte, nifi fortafte tarn fuit ineptus, vt hos xquc atque Albanos in Latio Latino fermone vlbs fuifte crediderit. QuodveroIfigonusNicxenfisprodidit canos abin-cuntextate capillos glaucos oculos ,quibusnoäu melius quam interdiucernant, Albanis prxcipuos ac proprios fuifte ; id vanilfimum eft- ciirn glauci oculi non his modo, (cd ceterisquoquelapcti pofteris ad Septentrioncm vergentibuSjamp; glaucus ocu-lorum color,amp; albus à prima pueritia capillus communis fit. Memini me à præceptorc quodam meo, cum prima mihi menti genanimquc lanugo erumperet, crebro hderi folere, quod ipfi iam fexagenario concolor eftem ; amp;nbsp;ante mihi barba canuiftet ,qu.ini nata efTct ; At ea aureum poft induit colorem , tandem ad nigredinem declinauic. Oculi itemglauci mihifunt,attamcnnoóluperinde atque ceteri homines cæcutio atque hallucinor. Valeat ergo Ifigonus cum (uis pedaneis j amp;nbsp;Solinus (ermonis Latini regnum ardioribus finibus includat, quam vt ad Scythas v(q. finat amp;nbsp;Cafpios euagari. Permififtem ipfi hancfabulandi(cientiam,fi poftPompeij demum bella ad Caucafiim gcfta AlbanicœpftTenc vocari. Atqui idem annotauit Albanos fe lafbnis pofteroscredi Veile, quod an illi, an alij cuipiam priorum debeam alTentiri, nefcio: illud fcio, quæ de lafbne feruntur, nihil aliud elTe quam déliras amp;nbsp;aniles fabellas. Quid enim infanius,' quam Medix nomen à Medea lalbnis fcorto deriuare;cdm Mofis, multo quam lafon fuerit.antiquioris,teftificationeconftet, Mediam à Mcdi ( ficenim citra punda, qux perperam Iudxiaddiderunt,legendumeft) fratreThubalis nomen fuumaccepilTc’ Verum quo faciliûs lalonicis nugis ignofcam, facit Trogus Pompcius, cuius partim lues amp;nbsp;calamitas, partim feruator luftinus, Albanos dicit ab Albano in Latio monte Herculem, Geryone nunc extindo, bouesagentem fecutos efte, amp;nbsp;in Cafpiis con(e-dilfe j quod deluiura non tanti faciam, vt vel vno verbo refellendum putem.

LIBER

Ost qv. a m nunc de nomine confiât, quæramus quid prifci fcri-ptores de regione hac memoriæ prodiderintj in primis quibus eä limitibusterminarint. Ptolemæus,cuius antiquaiiam erudicionem nemo vmquä latis laudauerit, ab Auftro cam maiori Armenix fini-bus contiguam facit,ad earn Hyrcani vfquc maris partem in quam Cyrus muleis oftiis immittit. Inde 1'ecüdüm mare Orientem verfus ad Soanam vlq. fluuiumexcenditur : Ab Occidenti iberix monti-bus; ab Ariäo Caucaio clauditur, in quo portx Albanix eelebrantur. Per mediam fe-rè regionem labitur Albanus fliiuius. fic didus vel ab ipiä regione quam mediam fe-cat, vel quod reólam viam ad lùmma Caucafi cacumina demon (fret, lî quis aduerlo^ flumineicad fontes finat deduci. Indolem regionis eam Strabo nobis depinxitjVt vix Aibanîifer-beatior polTît optari. Aitenim omnem fruôlum, etiam eum qui folo cultu folet proue-nirc, in ilia Iponte fua luxuriate; Si quxiêmel fàta funt, ea bis tel'ue frudum afferre, tamerfi alioqui citra aratrum frumenéa nafeantur. Vites foflîone nulla opus habent, in bimatufruduni ferunt, quibus deinde iàtis eft fi quinto quoqueanno putentur: cùm adultx funt tantum ferunt vuarum, vteatum maxima pars in palmitibus negle-ôarelinquatur. Aércfttemperatifiïmus. lam amp;i domefticum pecusamp;ferarum omne genus pulcerrimos fetus profert. Homines grandes, atquecorporibus optime pulcer-limeque formatisnafcuntur,fimplicesamp;: ad virtutem cgregièab ipià natura procliuesj ac cauponarix artis omnifque auaritix expertes. Vnum eft vitium regionis vbertati ad-feribendum , quôdignauamdcfîdc'’mquevitamageredicantur. Excrcitntri cmittimt .Aiianorum Armeniorum ritu armatum, fexagintamillibus peditum amp;nbsp;vigintiduobus equitum millibus confiante: Pilisamp;arcubusvtuntur, tlioracibus amp;:clypeis muniti ; Galeas è ferinis pellibus parant, qux ex hac regione ad Iberos etiam tranfmittuntur. Canes ha- canes gene-bent ad feras inuadendasgenerofiflîmos; quo fit, vt venationi plurimüm indulgeant. Narrat Plinius duos infignes canes Albanix Régi fuifle, quorum alterum Alexandre Magno gratificandicaufta miièrit; cuius hicmagnitudincm Siformam admiratus, vr-fos, moxapros immitti in eum mandat, quibus vifisciîm immotus præ contemtu ia-ceret,iufl'uscfioccidi’ceu ignauum amp;: fegne corpus : Idcùmallatumefi ad Albanix Regem, alterum mifit, aiens eum folumfibi reliquumefte, amp;nbsp;idcirco ciipcrc vt in leone vel elephanto generofî peâoris periculum faceret : Obtemperauir Alexander) raox iacuit leo dentibus difeerptus : Adduâus efi elephas ; qui longa amp;nbsp;ai tificioià ca-nis dimicatione diu rotatus, tandem cecidit magna corporis mole tciram qUaffirnSi Porrô vt cernas quàm priici Albanorum mores, ad Strabonis vlque xtatem coièruati, , cum Thubalis nomine congruant, hoc diligenter animaduertas oportet ab eodem auiftore annotatuin c/fe, apud Albanos fingularem quandam efte Si prxcipuam fene-öx venerationem ;quam equidem certiftimum indicium eile cenieo illius veteris in-ftituti ,quodThauba!isnomineconfignari fancirique monftraui. Nam fiomnis anti-^ quitas accurate (etuanda cfi,eaquc à lenibus maximè fit dilcenda, fumma profeclo re-uerenriaienedus,omnium antiquitatum magirtra,colaturnecefleeft. Quis non mi-returhanc nominis in primo conditore amp;nbsp;gentilis pofierorum confuetudinis pulcer-rimam concordiara? Hoc demum efi verasnominum dare rationes,!] illxdentur quas veterum feriptorum tefiimonianullisfabulis infeda confirment. Quôd veto Strabo addit plurimas in Albania linguas Pompeij tempore viguifle, quod cum à Theophane Magni huius Impcratoris comité didicifle reor^eo faciliùs eredam, quod quanto (\^^~forefiurimiu que regio fecundior, Ixtior amp;nbsp;beatior efi, tantomagis exterorum incurfibus obieda fit; quo fit,vt varias multalqueaccipiat linguas intra paucasomninoxtates, dum alix^^'^*' atque alix genres certatim ad vberes agros occupandos pofiîdendôfque pertrahuntur. Nobis tarnen id obefte non multum potefi, eo quôd priici (èrmonis vefiigia clarifiima, turn in primo conditore turn in vetufiiflîmo regionis nomine reperiantur ; Si iis deinde cetera, quxiam nuncdiduriftimus,adamuftim confentiant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tubaîquat

V r D E A M V s modo quas Thaubel in Albania condiderit ciuitates. Vt dcaliis ob- »» icurx fortalfe fieri poflunt conieduræ, quibus niti non temerè quifquam velit ; ita nos

B Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;abundc

16 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k î S P À N I C A.

abundèfatisfaâuros putamhs j fi in tahta vefcuftate treSihfigiieS atquede vetefum SC idoneorum teftium fide célébrés clarafquc recenfeamus. Magna eft lellariim conftan-tia, qux tribus pedibus fulciuntur; adeo vt cacôdæmon,Delphici oraculi prælcs,vatcni fuam de tripode mendacia effutire voluerit, quo maior eoi urn firmitas efle credcrctur. Et verb ft in quibulhis confiiltantium de Rep. fuft'ragiis impar numerus feruandus eft, nullus aut prior fuerit aut præftantior ternario, cuius typura omnes res creatæ geruntj necquicquam à Deoproficifeitur autdatur, quod non per hunc amp;nbsp;defeendat for-metur. Primaitaque vrbs lt;Oûubelî©at dicta eft, è quo Grxei Thoubelacam feccrunt. Mirum eft quam omnia primorum parentum monumenta plena lunt myfteriorum; adebque nullum ab ipfts nomen factum fit,quo non (alutaris communi hominum vi-tædoârinacontineatur. DixiThoubelum nominefuoab lapeto monitum fiiifie, vc perpetub antiquorum omnium diligens efiet conferuator : At hie non fatis habens ad-hortatione nomenclaturæ fuæ perpetub ad maiorum imitationem leincitari, voluic primæ fttæ ciuitati illud nomen dare, quo audito (emper primarium boni Regis officium occurreret. Nam fi 'STOoubcI ï©ac in verbi notatione interpreteris, non aliud red-

ûcrorum amp;nbsp;rerum publicarum obfêruatum: • Ou TravrtAyop ßnÄnlt;^0^v a,vJfia,^ Äao) T nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, f(e^ toojo. p-ifÄtfÄiv.

quod Mufa non æquèfauente lie Lacinis occinam: TernoSles Çomnos ne ducat Canful oportet, populos regit, epui tanta negotia curat.

Plato Reges canibus comparauit, quorum ea natura eft, ft gencroft quidem ftnt, vc notftu perinde atqueinterdiu vigilem cuftodiam feruent. Præclarècum à Tlatone turn ab Homero regiæ partes defcriptæiliæ quidem funt,verdm tanto pluris nomen Thou-belacæ facio,quanto amp;: ob antiquitatcm amp;nbsp;ob breuitatem pluiquam Laconicam di-gniuseft veneratione. Maximo lànè beneficio Thoubaldus non fuæ modo amp;nbsp;a raris amp;ditionis homines, (cdomnem etiam pofteritatem fibi obligauit, dum perpetuam voluit in principis vrbis nomenclatura exftare Chriam , qua Reges monerentur dili-gentem vigilantiam in populi ftbi commilR rebus femper clFe feruandam ; neqiie de-here vllius alterius tanti elTe auóloritatem, vt ea Rex fretus vcl minimum de cuftodia fuaremittat. Rexenim alij cum lummo imperiopopulum tradensgubernandum, fe iple Regia exuit dignitate ; quod breuiter à me didum, amp;nbsp;longe brcuiùs à Thoubaldo vnica fyllaba tri litte ra denotatum,mirum eft quam late Idle ad omnes officiorum partes extendat ; in quarum ftngulis ft vis eins examinaretur, vereor ne frequenter quiuis potids homines quam ipfe Rex, Reges efte deprehenderentur. Quotquot ergo vel à Thoubale fe genus ducere cxiftimant, vel antiquiffimam eiusaudontatemreueren-tia dignam ducunt, ij fedulo annitantur, vt perpétuas amp;nbsp;ad fuam dignitatem amp;nbsp;ad po-pulilalutem cxcubiasagant: neccuiquam vmquam tantum ftdant,vtipftinetvigilare cedent. Cui verb hæc tam difficilis prouincia non placcbit, ei in mentem veniat i Hi us quod anicula quædam Philippo Macedonum Regi audientiam neganti dixiffe tcrcur: Si me audire non vacat, depone partes Regias, Rex efte deftne. Et hæc quidem de Thabelaca inftgni fonte omnium officiorum-de quo quanto largids Reges bibcnt,tan-to felicids cum fubditisagetur : quod tanto quidem nobis hac tempcftace calidids o-. ptandum, quanto res Belgicæ longids abfuntabomni ipe lalutis, nedum honeftæamp;: Chriftianishominibusdebitæ libertatis. Sed miffis querelis nihil profutuiisinaliam chaiiai ciuitatem commigremus, quam Chaibal primus Albaniæ Rex Thoubaldus vocauit.

Miranda eft,ne dicam ftupenda, amp;nbsp;rerum amp;nbsp;nominum in his duabus vrbibuscogna-tio. NamfierinonpoteftvcThubclacanominisl'uidignitatemtueacur,vtnonfiinul Gaibal,

1 I B E R i ï.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____ 17

Gaibal, fiue, vt Græcifcripfèrunt, Chaibal exiftat ;qiiod quo perfpicuuffi fiat, quid lt;!Sai lt;5aidefignet,explicandum. Ciirn alias frequenter in hanc vocem jncurri, tum quam Jatiüs de ea diflerui,quam in Gallicis. Vt ergo breuiter eius explicatu hoe loco defungar, nihil aliud fignificat, dum verbum cft, quàm placeo, adlubefco,gratusfuin, voluptate adficio , aut fi qua alia ratione id clarius exprimi queat. Hinc pro coniuge ponitur, boni videlicet ominis cauflaj quo fit vt Græci jaZ« pro terra dicant, eo quod Terra Ætheris coniux fit; fccundum illud Poé'tæ,

-----fecundis imbribw Aether Cortiugù in gremium hamp;ttu defeendit.-— Clarum igiturquidfibiritualia fponlæ apud antiquiflîmos Latinos verba Voluerinf; quæ nemo hadenus aut Latinorum aut Græcorû intellexit; Si tu mihi Gaius eris,ego spimfàliorürn tibiGaiaero; quibus nihil aliud fignificabat ,quàm fifponfus fe lætum , hilarem, amp;nbsp;mil omnibus rebus placidum gratumque vxori præbuerit, le vieillira raiera erga raaritum hiGaiuscris, futurara. LatinilocoGararaa malèlcripferunt Cappa,tametfîaliterpronunciarent tum in bis follemnibus Iponfaliorum verbis, tura in prænominibuseiferendis : Tôle- cantur. rabilius quôd Græci loco Gararaa Chiferipferunt, cuius poteftas litteræ raedia: vici-nior eft. Ratio nominis à mcamp; in Gallicis amp;nbsp;Hermathena fie cxpofita,vt quod Gaium ell vitam dare intelligatur, eo quôd,vti Ipiritus trifiis ofla exficcat amp;: tabem morte'mq. adfert, ita lætitia hilaritas viuere nos facit. Hinc illud efi quod raodo dixi, Adarai Goniugera lt;ô»aiuat nominatam fuifie, id eft vas vitara dans, vndeapud Hebræos reie-ifto Tau Chaua manfit ; in quo ipfî non matrem viuentiuni, fed vitam dumtaxat re-perient; tantum abeft vtHebræus fermo totam Mofis etymologiam abfoluat. lam ' ipfumnin, quo viuere denotatur, è noftro lt;©ai corruptum eft : ita nihil habent quod non è noftro fermone acceperint,licct litterarum fignificationumque confufio furtum læpiùs occulter. Vocabulum autem hoc noftras elle non vera modo eius ratio, fed conuerfîo etiam nobis propria, qua ex «©ai fit 3iag, euidentiftima demonftratione con-uincit. quod addo,ne quid morolîs quibufda amp;nbsp;peruicacibus veterum auiarum patro-nisreliquumfitad obtredandum. Quôd fi ne hæc quidem fufficient vel adcalum-niam vel ad inuidiam declinandam, id faciam quod mulieres in Hilpania follemne habentvt nimirum medium digitum, quem ficum nominate confueuerunt, liuido-rum hominum fafeino opponam. Interim vel lubentes dilcant, vel inuiti alios difccre videant,quid Caius amp;nbsp;Caia apud Latinos, quid apud Græcos ,quid Chaua apud îvlofemdefignet,atq. illud etiam ipfum origininoftra: deberi.Ex his liquet idem elfe quod Latinus vetufto vocabulo à noftratibus accepto diceret, Gaium ferua; ideft ea quæ placent optimis quibufque, quæque omnibus placere merito debent, diligenter tibiconferuandaexiftima. In hisprimum eft,vt Deo,hinc Régi, mox proxi-mis quibufque , deinde optimo cuiq. placere nitamur. In hominum autem numero ' ilia propinquitatis ratio maximè valere debet, qua Deus in paradilo Adamu amp;nbsp;Cha-uamcopulauit ; óóidcircodum Gaiafimplicitereffertur, de vxore intelligitut; quo in genere, vti modo dixi,Terra quidem apud Poëtasfuam habet excellentiam; mens ve-ro humana amp;tota Chriftianorum, quotquot vraquam vel fuerunt vel funr,vel erunt, multitudo Gaia eft fponló fuo Chrifto, qui verus Sgt;i: vnicus Gaius iure fuo debet voca-rijtum quiaEcclefiam fibi æterno.coniugio deuinxit, tum quiaPatriplacuit, quem di-nus loan. Baptifta dicentem audiuit, /fic e^b fiUi'ts meta dile^tus, in quo mihi comgla^ ctii . Quid quôd præter hune nemo Gaius reuera dici poteft ? ciîm hic folus vitara dare queat, quod Gaij etymologia requirit. Diuinum igitur omnino præceptum eft, quoimperauit Thoubal Gaium lèmperamp;vbiquecflelèruandum-, hinc erga Deum amp;nbsp;eius coæternum filium omnis hilaritatis amp;nbsp;gratiæ,quas res Gaij nomen defignar, datorem; hinc cura erga omnes homines, tum maximè erga coniugem legitimo ma-trimonio vnitam. Non potuit ergo non gratifiimum elfe Gaibalæ nomen Thoubalis vxori; vtpote quo is polliceri, aut potius fibi imperare videretur, vt amp;nbsp;ipfe Gaius eflet, amp;nbsp;Gaiam fuam fibi feruaret ; quafi diceret : fac vt tu Gaiam te præftes, ego viciflim G aius vt firn curabo . Cæteriîm non huic modô, fed toti etiam populo fuo in nuncu-panda hac ciuitate dicere videbatur: Equidem fie Thoubal ero, id eft maiorum imitator, vt perpétuas excubias pro populi falute agam, atque hac ratione amp;nbsp;Deo amp;nbsp;vobis

B 5 Gaium

18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P A N I C A.

Gaium me fore fpero: Veftrum è regionc fuerit, vc pariter omnes annitamini mini amp;nbsp;reäis antiquorum veftigiis infiftenti,amp;: ad Rcmpublicam feruandam diligenter adui-gilantijvos Gaiospræftetis. ElegantiiTimumJta me Gaia venufl:asamet,ciuitatis nomen eft Gaibala^ qua voce amp;publicè omnes, iSlt;:priuatim finguli monentur, vt earum rerum omnium obferuantes efle ftudeant,quibus rebus fit vt omnibus grati limus, amp;nbsp;vera nobis vita detur. Tranfeamus nunc bonis auibus in tertiam ciuitatem, luftre-mufque emiffitiis, vtita dicam, animi oculis,^num in ea confecranda mindsfauftum nomen pater Albanus excogitarit. Acrem Regis vigilantiam ad antiquiflima primo-rum parentum inftituta totam Rempublicam dirigentis lætaamp;amœnaamp; prorfus Caia rerum omnium facies Icquatur necefie eft. Quid porro inde exfpelt;ftandum?

‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quid aliud,quam perpétualætitia amp;nbsp;vitæ ftiUuitas? Vt igitur hancrerum confecutio*

nera amp;: catenam denotaret.omneïque tum liai æui homines, tum pofteros infigni haC felicitatis promiftîone ad omnem officiorum amp;nbsp;lioneftarum aâionura rationem exci-taret, tertiam vrbem Iubal,liuelobal, fine loubal nuncupauit; qua voce iucunditatis é'iottl/alvo- gaudij conferuatio denotatur. 3.u enim de natura litterarum 1'ubtilem quandam amp;nbsp;penetrantem dilatationem defignatc Quod fi3!o dicam us, voluptatem earn 3lt;J. cuius blandum acumen nos modo feriit, perpetuam nobis efle cupimus; eo quod O aeternitatem, V dilatationem-de poteftate fua flgnet, vti Hermathenanoftra demon-3jetg, ftrat. At fi ^ou dicas, iam perpetuam blandx, 1 iiauis amp;nbsp;omnia penetrantis lætitix dilatationem defignas. A nbsp;nbsp;fir 3uiS/ id eft Ixtum; amp;nbsp;inde rurfus^ugt/progaudio; qua;

vox pro eo setatis vigore apud nos frequenter vfurpatur, qui ad voluptates amp;nbsp;gau-dium maxime propenlus eft: A 3o fit 3!olpt/ quo fignificatur noftratibus iucunda temporis in lætitia gaudioque tradudio : Hine item goued pretiofam clcgantemquefti-pelledilem deflgnat,foli voluptatiferuientem: A. S'« Latini Iuuoamp; lucundum Sgt;i. Jupiter, quo voluptatis pater denotatur, rctinuerunt: Ab eadem radicc nobiliffima ilia voxpullulauitquaDeum Touem indigitamus. Nequecnim Deusaliudeftquàm pu-rus aótus lui ipfius contemplatione gaudentis. Qui lehoua pro loua, flue potius louis, elferunt, amp;hoc nomen à verbo fubftantiuoderiuant, omnibus generatim veterum Rabbinorum lententiis aducrfantur,vtßalenus Hcbraicælinguæ apud Louanienlès ante paiicos annos dodor crebro recentioribus G ram maticisamp;: in cathedra amp;in fa-miliaribus colloquiisexprobrare confueuit. Nos Mofem Rabbinum Ægyptium de hac eadem opinione laudauimus j amp;nbsp;qui de louis nomine plura Icire volet, Gallica noftra confulac,quædocebunt quod fit inter primaria Dei nomina dilcrimen. In Hieroglyphicorum item ilia partequa litteræ lot fuam adapto figuram, lacids de voce 3[o dilputo,amp; eius originem amp;nbsp;pofleffionem totam vernaculo nobis lermoni vindico, MitlAlb»- licet aliisetiam nationibuseius vfum libenter concedam, lobal igitur non modo vnu »MopW««». eft de fauftiflimis nomenclaturis, ledtarfto etiam ceteris omnibus excellcnrius eft, quanto louis nomen reliquis vnius Dei nominibus fuperius habetur amp;:diuinius. Vide nunc quxló quo nos paulatim Thoubal deduxerit, amp;nbsp;quam breui compendioin fti-prema collocarit felicitate,ad quam non multis amp;nbsp;fpiflis libris, vt Plato amp;nbsp;Ariftoteles amp;nbsp;eorum difeipuli, fed tribus dumtaxat voculis tres grad us indicantibus viam ftruxit. Etfunt profedohigradus tarn certi, vt quxcumque tandem régna pereos adlcen-dent,non poffint non adfummum gaudi'um , quo vltimum bonorum perficitur, ad-fpirare. Aduigilet Rex quo prilca; leges amp;nbsp;confuetudines à primis maioribus inftitutx tarn in priuatisquamin publicis,tam in facris quam ciuilibusnegotiis diligenter ob-feruentur : deinde conrendant omnes inter fe quo alius alij placeat ac gratum fe iu-cundumque præbeat,amp; Rex populo amp;nbsp;populus Regiamp;:quiuiscuilibec,amp; mox tertium illudexiftetquofummum bonorum continetur, id eft perpétua gaudij conler-uatio. De eiufmodi regno cum diuino vate bono iure cancre poflemus : Ecce quam bonum amp;:quam iucundum habitare fratresin vnione ƒ vt videlicet fitcof vnum amp;nbsp;animus vnus,amp;: omnia lint communia, baud fecusatque inexordio Chriftianæ fidci legimus fuifle. Poteranthæc quidem lads multa videride ternario ciuitatum dida, quo veluti funiculo quodam triplici Albaniæ regnum Thoubal colligarat ; attamen necdum me putointegram cauflam reddidifle, curvltima vrbs lobal fitnuncupata. Eft ilia quidem quam expofui fatis valida ratio appellationis; veriim accedit^aftcra minime

ï. i B É R iih'

minime contemnenda, ab co præfcrtimquiftudiofusâctultor antiquitatis, qualis vc eflee Thoubalj fuo ipfiiis nomine monebatur. Cüm enim ante diluuium Thoubalis quoque nomen Lainechifilio fuiflea raaioribus accepilfet, amp;nbsp;illiThoubali fratrem fuifle nomine lubal, tametfi non ex eadem matte; procliuiot non immeritö fuit, vc tcrtiamvrbem huius nomine infigniret, qüo nimirumamp;: illud, quod modôcxpoiùi, docetet, amp;nbsp;præterca a:tatis ante diluuium aétæ memoriain refricarec. Fuitautem lubal filius Ghodæ, cuius nomen charaderibus Hebraicis Icribitur,quod vulgo gW4. contra elementorum poteftatem Ada proferunt. Apudnos hadenus mulietes hoe no-mine vocantur, inter quas auiam meam polTum numerate, quam fi «Jhoobe dicas,nemo eft nofttatium qui non bonam intelligat : Multi 31uct pro «jSoetdicunt, quo difcri-3!wrt men fit inter nomen proprium amp;nbsp;illud quod appéllatiuum vocant. I eniihxonfónans

G magnam habent cognationcra,it3 vt alteri altera frequenter fuccedat, quod mox videas in labal fratre Thubal-cainj’qui quod fèmper in tentoriis ageret, ac numquam quiefceret, didus eft Gabal, id eft itionis profcólionilque conlèruator: ,vbi Hebtæi Ia ia-pro Gafcribunt, periode atque Latini lanus dicuntproGanus, quodvocabulum ab eundoquoque deriuari Cicero teftiseft. lt;©aenim idem eft quodfödnlèrmoneno-ftro, à quo lanus amp;nbsp;labal : Quemadmodum veto Gabal perpetuæ itionis efat conler-uator, ita lubal conferuatorem gaudij nobis fignificatyvti modo dixi; quod nomcri lor-lituseft ab eo quod pater effet amp;nbsp;inuentor mufices otganica;, qua nihil eft adgaudium organia iii. excitandum conferuandum potentius. Duo eius iiiftrumenta celebrantur;alte-rum quod Citharam vertunt; alterum ajiy quod Organum reddidit vetos, quil-quis is fit, interpres. Nos cas voces præpofteras elfe remur, nec aliter è primo lèrm one corruptasquàm èlLxjf folium, amp;nbsp;èûoofcpôp» noftrati amp;: id genus alia quàm*plurimaè noftris vocibuslittetarum ordine tranfpofito ducuntur. lt;i5ujJ/qUod lt;iSgt;uQßut Allemani lt;6rig dicunt, eft teftudinis illud genus quod arcu, cui fides intenta eft, vitro citroque dudo exterius mouetur,interius veto digitis pulfarur. Dicitur autem lt;6ug à lt;5eljeug/ideftlætitiam do: Hine ISegug eft blanda voce amp;nbsp;longo verborum lyrmate aures titillando decipere.Hinc apud Hebræos ajiy inuerfum. Similiter ex »©ojnurfimj? fecerunt, quo denotatur quod aures contentas reddit; Equidem Organum verterem, quamvocem homonymos pro inftriimento mufico amp;: alioquouisinftrumento poni / credo; eoquod organum videaturab oo^gntud) fadum elfe,amp;dumproquouisalio ■, ' inftrumento ppnitur, opytvor quafi ep^vov dicacur*Scd hæc tanti funto quanti ea quili- ' nbsp;nbsp;nbsp;’

bet æftimabit. Porto vt labalis amp;nbsp;lubalis mater à bonitate nomen habuit, itaThubal-cain mater St ilia dida eft, quod taciturnam amp;nbsp;tranquillam defignac, vt quiuis noftra-tium audita voce ^till agnofeit. Eius fiha j^ogfi-niao dida eft, virum contentum red- Negh maitt dens, è quo Hebtæinoya fecerunt, quod répugnante Iccundælitteræpoteftate Noê-ma plerique pronuntiarunt.

C Æ T E R V M tempus eft vt Albaniæciuitatibiis valedicentes ad Ibetiam tranfea-mus, quam Thoubalis jÄgt;ftcros occupalfe lolepo credere debemus, partim quod is à ^ibanufrin-vetuftioribusita acceperit, parrim quod verifimile videaturab Albanis Iberiam prin- dfiaoauf»-. cipiooccupatam fuilfe;partim etiam quod Strabo Iberos Scythatum faciat cognatos; quod vehlfimc de Thoubalis pofteris dicitur, cuius patri tota Scythia ab Imao monte vfque ad Septentrionem obtigit,vt clarilfime is cernet qui Mofisamp; Ptolemæi Icripta diligenter contulerit, amp;nbsp;iis Herodotum adiunxerit. In libro ludith duo genera filio- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiHeri

turn lapeti indicantur , quorum alij ad Septentrionem habitent, alij ad Auftrum ver-gant. Qui ad Auftrum déclinant, Medilunt,Parthi,Ariani,Paropamilàdæ, Margia-ni,Hyrcani, amp;nbsp;fortalfe Badrianj, amp;nbsp;his vicini. Carmanas autem amp;nbsp;Perfasab lapeto genus ducere ex eo colligas, quod Carmanorum amp;nbsp;Perlarum lermo idem fit cum lingua Medorum, vt teftatur Nearchus: Q^ofit nihil vt miri videri debeat, Sacas,vnde 5acs-lones genus ducunt, amp;nbsp;Germanos in exercitu Perfarumab Herodoto recenfe-ri. lam vnum eft de clarilfimis, Magos omnem fuam eruditionem noftra lingua tra-didilfe, vti à me latis late copioleque in Gallicis eft explicatum, Refertur ergo in libro ludith,Holofernem omnia in Alia occupalfe, à Cilicia,quam filij Tharfis habitabant, vfquead vltimos fines filiorum lapeth, qui funt verfus Auftrum, quorum moxexem* plum Medi fubiunguntur. Omnium autem horum prima origo ducitur ex ea Scy*

B 4 thix

in s P A N r G A.

thiæ parte in qua Iapetus cum patre fuo fimulac Arcam egreflus eflet.habitauit, âC frâtribas deinde alio habitatum emilfis tantifper manfit, dum his locis fatis froquen-Sty- tatis ad reliquas fibi deftinatas terras commigrauit. Ex eadem Scythiæ parteToubal tharumejpe ^jßjmiam venit, non longinqua tantdm cognatione , fed intima reliquis Scythis coniundus; quo fit vt non male dixerit Strabo, Iberiæ incolas Scytharum efle cognates, Sc ad eorum viuere confuetudinem. Eft autem hæc regio altiflîmis vndique mon-tibus lepra, in quam Cyrus flumen, quod inde delabitur, iter ex Albania demonflrar; qua de re conlentanea prilcarum migrationum racioni traditio eil, Albanos primos in .Aibuni Iberiam penetrafle, ripas aduerfl fluminis fecutos $ vbi cum rupe quadam impediren-in Iberia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ y * nbsp;nbsp;nbsp;. r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• i i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

eamincidendo peruiamrecerunc ,ac moxinde lacum, quern rlumcninter mon-tesefficit, lintribus traiecerunt : Reliqua omnia latera horrendis cautibus aut inuia funt, aut infinitis difficultatibus impedita: Media planities fiuminum beneficio largi-ter irrigata fecundifllma eft, amp;: perpetuo ferè virore ridet, Montes item quibus cingi-

■lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur,pafcuis lætis abundant, baud (ecus atque Alpes Tridentinis vndiquevicini. Quid

XMut mas. cnimfupremis montis Baldi dorfis autviridius autpabuli feracius ? Quæ planities Tcenimlnrius cum vallc Boodoniaqucat comparari? In montis fœnicularijiugis quantagraminis denfitas amp;: altitudo? in quibus vt myrrhidis maioris amp;nbsp;feflilis Carolina:, flue ea Cha-mæleon fit fine non, amp;nbsp;aliarum nobilium plantarum amp;: fruticum copia ingens vifitur; ita ferula genus inueni, quod fi Laierpitium non eft Cyrenaicum, certc Laier Alpinum dici poteft: tanto fucco optimi odoris in radicibus maximis amp;nbsp;crairilTimis abun-dans, vt alrerius locum fupplere polfit. Quid ego reliquos commémorera montes, quos maxima cum voluptate ad ipfos vfque Cryftallinos apices là puis adlcendi ? Ex horum comparatione deillis conieduram facio quibus tota Iberia lepta eft. Cætcrùm , t ■ ■ anipfe Toubal in hancregionem colonos deduxerit, an verb ipfius pofteri, quod ma-igis credo, nec fcio, neclciremagnirefert. Certè ipfiusToubalis nullum ineaapud probæ monetæ Icriptores monumentum reperire quiui : erat alioquin Albania ingens regio, magnæ filiorum nepotumque Toubalis multitudini capiendæad aliquot ætates laris futura. Multoitaque minus probabile fueritToubalem iiaclocorum vi-.ciniareliéù, in quibus Mofchos amp;nbsp;Medos duorum fratrum fuorum filiosproximos ingentia terrarum interuallain Hifpaniam coramigrafle. Meridianurn ©gt; naminu cnim Iberia: latus Mofchicis montibus clauditur,a Mofchis nomen fortiti, qui genus wttrfntMta. ducunt ab lapeti filio Mofchou; è qua voce alij Mefech, alij, in quibusGræcus eft in-terpres, Moloch fecerunt. Mofes rede confonantes expreflitiw quibus Hebræi non rede pundafubiecerunt. Mofchouad verbum fignificat, raoleftiam vita amp;nbsp;eftfenem JSfôott. nbsp;nbsp;nbsp;animi perturbationem,è qua moleftianeceflariaconlècutione exiftit. Jßoftenimani-

mum fignificat, à Jlïat, quod eft indomitum ; cui quia Chaua amp;nbsp;Adam paruerunt, in omne genus moleftiarum præcipites ruerunt ; vnde placuit Adamo vt amp;nbsp;animus amp;nbsp;'' moleftia eadem voce notarentur, quo lemper cogitaremus ei obediendum non efle, nifi in magnas moleftias corruere velimus. Verdm idem nlt;Äer primus parens fic vo* cabulum hocconftruxit, vtfi per veftigiaipfum retro legas, mox fis remedium ma-lorum reperturus. lt;oan enim frenum defignat, quo perpetuo nobis opus eft, fi impe-tum animi rationiaduerlantem cohibere, pro eoac debemus, velimus. Vnaigiturvo-culatriadefignauit,amp;animum ab indomitafuanatura vocari, Seindeomnemoleftiarum genus emanate, Se, quod vltimum eft optimum, huic malo non efle aliud

■ quot;nbsp;remedium, quamfifrenoamp;lupatisanimusdometur. Horatiushancpriminomcn-clatoris noftri fententiam ad hunc modum exprelfit: ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nimum rege-, qui ntjî par et,

Imperat: hunefrenis, hunc tu compejee catena.

‘Iapetus ergo hunc filium Moet—Ichou vel Mofchou, quo lenius ritu noftro coeat rompofitio, vocauit; vt quoties de nomine fuo cogitaret, toties monerctur effrenatam animfincitationem Se moleftias inde confequentesfummaope efle vitandas. Quod autem Molchou hie filius vocatus fuetit, fatis liquet de nomine Molchouiæ. No-ftrates hadenus jIDofc-Doutocneos vocant,quos Molchos Latini Græcique vocare con-fueuerunt; vbi perl picua eft ilia quam aflignaui nominis origo. E priore compofitæ vo-cis parte Moly apud Homerum celebratum nomen habet,quo vocabuloraonemur ■i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;moleftias

t I B È R II.

nioîeftias omnes æquo animo perferendas efle; de quo vt alibi plura.ita lue nihil cram didurus.nifi oftédere voluiflem hanc compofitionisrationé nobis elle vfitatain-Tanca^t^’'“”’

\ r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 • 1 nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-n i Mojehouorii

vero ruit Iberum Molchouorum inter iplos cognatio, vt muitis locis pcrmilti na-bitarint •, vt ex Strabone facile difeas, vbi Molchicam tradit tripartitam fuilTe,partem à Colchis, partem ab Iberis, partem à Mofehis habitatam. Adde mine amp;nbsp;Medos inter^gt;^4' Albaniam amp;nbsp;Margianam habitantes,quorum patrem Toubalis germanum Hcbiici Madai vocant, reôliùs faduri fi Mofis feripturam lècuti ino citra punda reliquiirent; quæfi addere placuifiet.ab ipfis illis qui nomen ferebaut difeere debuifient, à quibus vclcralTiflimæaures fiatim accepiflent, Medi,non Madai,pronuntiandumefie. Signi- Medinemink ficatautem Mediauxilij promotionem augmentum, eo quôd j®2 fit idem quod'^-’^'”'”’quot; auxilior amp;nbsp;curn quopiam facio, amp;: Jiîîcbe auxiliüm .ïBi promoueo,increfcere faCic.Hinc Iapetus filium Mcdi vocans,videturlufiîfle vt amp;nbsp;iplèperpetuô aliis magisarque magis auxiliaretur: amp;nbsp;viciffim talem le præftaret, vt indies magisab auxiliis amp;nbsp;fubfidiis alio-lum incrcfccret atq. augeretur. Quid rogo aliudhac voce lànxit Iapetus,quàm illam cantatis legem ,quæ auxiliorum mutuô ferendorum perpétua pollulat augrhenta? Hoc illudeftquodChriftuspræcepit, Diltge froximum tuum perifide ttipfutn, Bone Deus ! fi hæclex inter lapeti pofterosTèruaretur, iam olim totùs orbis Chrifti fi-dem fuaue iugum accepifiet. Medi itaque amp;nbsp;Mofehou Toubali fratri fùo vicini habitarunt, longifiîmè terratum ab Hifpania remoti ; quod annotandum duxi, quo^ niamnonparum momenti inantiquitatutn inueftigatione gentium inter lè habeat vieilliras amp;c cognatio. Quando igitur nunc reddidi probabilc, quoad eius fieri poteft in tanta veterum monumentorurn inopia , Toubali pofteros coloniam in Iberiam de-* duxifte 5 videamusqualisillorum oratio habenda fit, qui Iberum Toubalisfilium efte derümnutii fcripîcrunt. Arrigant modo aures Hifpanij quos Ibcros à Græcis vocari extra omnem^“-^^“^'’^^ eft controuerfiam, amp;nbsp;mccum exquirant, an ipfi Orientalibus Iberis nomen dederint, an veto ab illis acceperint, an verô ,quod fieri etiam poteft, neutri alteris nomencla-turam fuam debeant. Strabo frigidam adduxit coniecluram , de qua exiftimare quis polfet, proptereaeodem nomine Occiduos ôe Orientales Iberos diéùos elle,quiaapud vtrofqueaurura reperiatur. Sed quid auro cum nomine Iberi.^ Aliquid poterat proba-* bihtatis habere oratio, fi Chryfitæ vtraque gens vocaretur. Dionyfius Alexandrinus hos nobis ea de re verftis reliquit:

Ta (îê 'Srpoç avn^iluu ßopilw t

Jcô'/ubç xaiwjnç Te iv^etvsio ^aÂaasruÇj

«T’ ^vcuirdatnv iadtvov eS-voc,

o't 'TroTt •m^pwtiSff stt àvnXiluD à^'utovm Cpzctviomv

Nos fie ex tempore Latinos faciebamus: Htiiui adEoa,mpartum Bdreamq/tefit ifilhmiK ah Eitxino pofito fieta Cafp ta elaudens-, piper infiedit Solis fnrgentis J her us

Conpcius : hue quondam qui per iuga celfa fprenes Venit adH'jrcanos horrendo Marte domandos.

Poëtæ fententiam laudat Euftathius, addens baud aliter Iberos ex Hifpania in Afiâîti atque Calatas è Gallia venifle -, vetûm vterque inlîgni tebetur errore. Quod enim de Gallis in Afiam ex Europa profeólis dicitur, verum illud quidem eft,amp; mukorüm te-ftimoniisconfirmatum ;at quiamp;quavia priüsilli ipfiqui Afiam occUparunt,in Gal-liam venerint, à nemine, quod equidem feiam, memoriæ ptoditum habemus.

primi in Saxonicis noftris tradidimus, Tedlofaces priüs multo in Afia ad Aquilonem iPm vmêre, nonproculnecà Sueuis necSaxonibus habitafte, atque inde in Galliam longis [zi-inde in Gn-neribus venifle; vbi rurfus nouis amp;: maximis liberorum audi in crementis,partem tis in Græciam amp;nbsp;inde in Afiam tranfinilerunt • qua de reT. Liuium, Trogum Pom-^?»#'» peium, alios amp;nbsp;Græcos amp;nbsp;Latinos confiilcre licebit. Cæterüm illud quod de priore’^^'^quot;’^*'^' ipibrumad Aquilonem habitatione dico, Ptolemæi teftificatione darum reddo;qui eos non procul ab Imao in latitudine quinquaginta odo graduum collocaujt. Quam-obrem fi quafllio fit vbi priiis habitarint, in Galliane an in Afia, veritas de Mofis hifto-

ria pe-*

H I s P A N I C A.

riapetatur necefle; de cuius teftimonio conftat, circa Margianam amp;nbsp;loca vicina pri-miim homines habitarte,amp; multo illic prids lapeti liberos copiola lobole audosfuiflTe, quàm in Europam niigrarent : Huie necelTario connexumeft, Iberos prius in Alia quam in Hilpania Cedes fixiire;amp; fieri poceft vc TeClolaccs Iberorum cominigrationcm fint lècLiti vti Europæ propinquiorumjin quam poteranc per Bofphorum Cimmerium magno compcndio tranfire,nifi fortallis è Colchorum regione , quibulcum frequentes habitabantjin Thraciam traiecerinc,atque hinc aduerlb Iftro prids,deinde per Hcl-uctiorum valles in Galliam, amp;nbsp;ex hac iterum in Hifpaniam profeóhi lint. Ex his liquet nihilo magis Iberum Toubalisfilium elTe quàm Albanum, licet amp;nbsp;prima,quam Tou-bal poft commigrationem è Baótris Sc Margianæ vicinia incoluit, regio Albania, SC flumeneam mediam ferelècans Albanus vocaretur. MeininiGcrartum Falkcnbur-

gium,dum in NonniDionyliacisinluccm dandis laboraret,exmequæfiuiire,ecquam rationem dare portem de qua Rhenus Iber mcritó diccretur. Cui equidem mox re-fpondi,noftræ linguæhominibus facillimè probari poflefi Rhenus Iber vocaretur, quandoquidem iis omnibus qui in litteris Græcis funt nonnihil exercitati, darum lit, huncfluuium miruminmodum zelotypumeire,necvllo modo ferre vt ciiiufpiam vxorle Helenam faciat, quant Velenam olim diólam fuilfe ne Grammatici quidem neg3rent,qua voce ilia denotaturapud noftrates quæ falcinura aliunde, quàm à mari-to accipit commodato : Eiufmodi mulicrum fétus àRheno, cui probandi recens in lucemediti immergebantur, luftocarilblerc, vtporeomnisinceftiflagitij Sc impuri amplexus impatiente: atquc inde nomen lificin habere; quo nihil aliud quàm purum, fincerum Sc integrum in vernaculo nobis fermone lignificari omnibus noftranbtis darum efte. Nihil ergo me miraturum,fiquisei cognomen iberaccommoder. Addidi etiam me de Graco quodam inceiri auCloris epigrammate hoc in Aduatids meis tra-didilTe, cuius principium fie reddidiflem:

Zelotyfo audaces Celtm fua pi^nora Rheno ExpenduKt, /ion ante rati je pojfe parentes Diet, cjuam videant ’vencrando jlumine lota..

Er codent loco illud Nazianzeni me Latine expreirifle:

• Cernttur vt pur urn prunis ardentibtts aurum^ Gurgite ßc Rheni pignora Celta probat.

Non difplicucrunt hæctum Falkcnburgio, tametfi ego verear non tarn diligentcm Nonntim fuifld, vt hoc cognomen àGermaniscum didiciflc, Sc æternæ memoria: confecralîe, lulpican debeamus. Afyndeton cnim, nifallor, eflepoteft quod dixit, P^vaovtètip TsropipmoQ iVt inzc\\vg,imus Sc Iberum Sc Rhenum aurum obtulirt'c.Scdhoc vt cuique vilum fueriræftimetur; nobiscerto certiuseft.Iberiam non de Toubalis vllo ’gratesflumi- filiOjlcd dc pcculiari fitii nomen habuide, atquc inde midtis forte port ætatibuSjCÜm

cmittendæerteilt, partem Iberorum in Hifpani«n migrafte. Sc rtumini,quod totam Hilpaniam ferèinlulam reddit, luum nomen deddfe; turn quod iplum illodi-gnum videretur ,quoniam ab iplb propè Oceano exortum. Sc inde in mare mediter-rancum exoneratum totum illud latus quoHifpania Galliæhæret, prxtexat ac mu-niat, timens nimirum, nequis exterorum hac parte ad agros fuos irrumpatjeoque non male zelotypiæ nomine notandum:tum quo regionis vnde vénérant perpétua mc-H(7?z«»/4w-'nioria apud pofteros luos exftarct. Hinc igitur Hilpania Iberia cœpta eft nominari äe Iberia ap- niultfs poft atiuis quàiTi ill Oriente Iberiacondita fuirter-cuius tarnen nominis,vti re-centioris, magis quàm Hilpaniæ Græci meminerunt, hac iplà de re digni qui audianc quod Plato eos in Ægypto quondam audiilTe tradit ; vbi, veluti pueri lemper efient, accufatifunt magnærerum prifearum obliuionis.Quodautemquidam fabulati funt, Iberum ScCeltum Herculisfiliosfuilfe, id ad nugarnentaillapertinetquænobis è region urn nominibus primosconditoresac reges comminilcuntur. Aliisplacuitab Ibero amnecos qui Hifpaniam colunt, nomen acccpirtc: verdm hos ego rurfum interro-gabo, vnde flumen ira fit nuncupatum? Refpondebit Pleudoberofus, ab Ibero Tou-bahs filiojquod quidem aliquo modo probabilc videri porter, li Toubalcm Sc Ibe-prids in Oriente quàm in Hifpaniam venirent, confedifle traderet- Sed miflas fa-mtnhabueri't. cicHs Sc huius ÓC mangonis ipfius ineptias, explicabo vnde Iberia orientalis habuerit nomenj

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 I h È R I b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij

nomenjquodfimulacfécéro/moxintelligeniuscur flumcn Hifpâhîælbcrus vocctiir. In ântiquiflîma lingua quam ^’outfc vernaculavoce dicinius, lt;J?ibcrfiue42tiicrfignifî- -ettierj cac zelotypiam, cuiiis eau (Ta ab »Ct 8â Wer petenda eft. Ci ab c deriuacur, id denocans Ci. quôd fie vnitarem f'uam tuetur, vt fe ab aliisàbftrahacomnibus: Hinc Ctïant terradi-citur folicaria nulli alceri adhærcns : Ab eodem vocabulo fit Cigen / quo id denotatür quod fie fuum cuiuiqueeft, vt cum alio minime communicecur: Ex hacvoccapud Græcos e-îcfbc manfit, ceu dicas, quod fignificat aliquid faciens ab omnibus aliis fcparatum; quo fit vt maxime congruat hoc nomen aut eft'cntiali diftcrcncix, aut Pla-tonicisexemplaribus, à quibus propria return diferimina capiuntur. Vlùrpatur pro ouo, eoquôdouum vndique ficconclufum fitjVt cùmnihilfiü exteriuscommu-nicet, tum nihil etiam aliunde accipiat. Porrô Wer idem eftqiloddeféndoac propu- Web gno, vnde »î£t--Wer Sz per cognatam litteram Cturr fiüeCibny fiiie etiam, vt Allemani quidamefFcrunt,Cifcr/zelotypia eft cuitifuis rei quæad hoctotaincumbit,vtquod quis habet, id folus habeat.His declaratis,perfpicuum cuiuisfuerit curea regio de qua quairitur, Eiberia dici meritô poifit. Quæ enim tanta potertefle zelotypia , quanta huius eft regionis, quæ bona omnia lua tot propugnaculismontium al'perrimorum conclufit, vt nulla zelotypi vxormagis occlufa efie poffit, nullum ouummagislè-ptum , nulla iniùla magis à cæteiis terris fciunâa? Quod verb nobis prima in Cifcr longa fitdeoriginis ratione quam Græci corripiunt, non magni faciendum eft, pro-pterca quod temporum mutatio inignotæ fignificationis vocabulis frequentior fit quàm vtopus fit hac in re multurn laborare: igt;ccl nobis longum eft; at Græci exeo ôAoç vocali brcuifeceruc:1licf diphthonguin vernaculo nobis lèrmone habet,cuius loco Græci Iota breue ponunt ip/Aoç dicentes.Quid muItis.’Gomplureslibros complète, £quotfunc huius mutati temporis exempla,totenumerare veilem . Latin! ex Ciucc Kiualis litteris tranfpofitis amp;nbsp;Lambda adfcitofecifle mihividentur. Nam quod Riua-lis aRiuoinhac notatione deducunt, ineptum eft, amp;nbsp;longé à zelotypia remotum. Quod fi cui hæc etymologia vocis Latinæ diiplicet, is finat meam opinionem fine ri- / uali mihi placere ; hoc interim à meledidicilTe gaudeat, Iber nihil aliud efic quàm propugnationem quandam , quavt nobis proprium, præcipuum, amp;nbsp;fingulare quip- ' piam fit, efficere laboramus. Qüamobrem regio fertiles agros inaccelfis rupibus vndique concludens,nec vllum aditum ad lætos vbertatisfuæ fruólus percipiendos f ponte (ùa concedens, optima ratione Iberianuncupabitur. Quemadmödüm igitur Alba-niæ nomen à nullo Rege aut conditore, led à regionis fitu nomen accepilfe demon-ftraui; ita de hac quoqueregione, quam longa vaftaque niualis Caucafi brachia com-plexufuocomprehenduntjuifi fentiamus, longe abefrabimus ab ea veritate quam nobis vêtus lapetifiliorum fermo, haiftenus nobis vfu vernaculo cognitus,vclimus no-limus obtrudit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

- VE R V M quia rurfiis modö erit de hoc Iberorum in Hifpaniam aducYTc« dicen- lubaii» dum, ad tertiura régis apud Pfeudoberofum commentum tranfeamus, quo vidcamus ecquid in illo plus quàm prioribus attigerit veritatis. Hunclubaldam nominat Ibcri/«^««)?««-filium, aicns montera lubedara ab hoc lubalda cognomen accepilfe. Video quid fiti ”*• edm montem lubaldam vocarianimaduerteret, ftatimin mente venit lubalis, quem Ilic nofter mcndaciorum architeclus paullo ante eundem facit cumTubale,quafipar-•uuminterhæcnomina dilcrimenelfet.NosdeTubale,amp;: Iubalc,amp; labale làtis multa diximus, quorum omnium commemoratio nihil facit ad Hifpaniæ Reges : hoc vno aliquid habet cum Hilpania cognationis, quôd Iberi à Tubale Albanorum primfim Kege genus duxerint, quorum pofteri in Hifpaniam commigrarunt. Cur veto mons luiM» wS lubalda nunc vocetur quem prilci Idubedam vocarunt,non pluris noftra refert, quàm ■cur mons inter Athefim amp;nbsp;lacum Benacum Baldus hac ætate dicatur. Inter Gotos amp;nbsp;diam. reliquas eiufdem linguæ genres Baldi Theubaldique fuerunt quàm plurimi ; amp;nbsp;vt illi fuerunt, ita nihil miri, fi fuerint amp;nbsp;lubaldi; atque ex his quifpiam monti nomen indi-derit. Stultum tarnen fithocmontis nomen ad prifeam illam ætate referre, qua mons non lubalda, led lubeda de omnium veterum fcriptorum teftimonio vocabatur. Plinius flumen ciuldem nominis agnofeit, quod opinor amp;nbsp;origincm amp;nbsp;nomen à monte duxilTc. Voxldubedaab antiquo fermone nonnihil dcclinauit ; in quo eibr

±4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I S P A N 1 C A.

pafcua vel Iblicaria vel ericctis plena delignac. Digamma duplex noftratium proprium nonnumquafn in Beta tranüre, vereor ne niinis crebrö monuifle dicar.Digni vero func qui in Idubeda à pecudibus doceantur, qui ex lubalda nobis Theologum commi-nilcuntur vna diuum Hieronymum ad mendacij lóciecatem trahentes , à quo fcriptumaiunt, lobel magum Dei denocare. Quód 11 lob à 3?’deducas, vlulancena lignificabiCj quod verbum, vti quam plurima alia, in confuflone linguarum verfum eft è noftro Wairtuc, quod eft al ta voce exclamo, vbi duplex digamma rurfiis in Bet tranlï-uit. Quid,rogo, hicautMagiæautTheologiæinlobreperitur? Quid autem pet ledenotct nemo nefcit. Sed fit lubalda Theologus.quando Baldus eft lurifperfius, finantque tandem montes, à pafeuorum amp;nbsp;ericetis amp;nbsp;folitudinc quondam vocati, lè in Rabbinorum collegium cooptari ; vt inter hos, perinde atq. olim Tmolus Mufico certamini, præfideant. Addit Berofi larua huius a;tate Nochum mortuu efle,qui lanus quoquefuerit vocatLiS; quo nihilfalfiuselle in Croniisoftendi, vbi demonftio lape-quar- junî eum ipfum efle, quem Latini lanum indigitauerunt. Sequitur nunc quartus, fi luHoniRcginxplacct,Hiljpanotum Rex;quineclubaldæ,nec IberijOecTubalisfi-lius fuit;fed Mefic filij Aramæi, quem Semusgenuit filius Nochi, O infeliccs lapeti pofteros, qui tarn cito de regia lede amp;:illuftrircgionum à Nocho fibiaflîgnataruna imperio depulfi funtatque deiedi! Lubenter hic audiuiftem qua via ratione tarn clara maximi regni pofteftio .contrafandam tripartitæ terrarum à Nocho faclæ diui-fionis legem ,tranflatafit ad Semi pronepotem. Adeonc fubitoTubalis poftcritas omnis exftinda eft ? adeóneeftetafuit tota lapeti foboles, vt nullusomninoinucni-rctur, qui lubaldx fuccederct ; nifi Mcfie filius procul ex Afia in Hifpaniam vocatus fuiftet ? Apage id genus monftra. Qjaid igitur dicemus accidifte ? Nelcio fànè , nili Pleudoberol’us reuiuilcat,amp;: mendacia fuainterpoler alTuto nouo aliquo ingentis belli figmento.quo lapeti pofteritas aut ex Hifpania dcpullä, aut in Icruitutcm redaifta di-catur- ne nulla tam magnæ amp;nbsp;inexfpedatæ mutationis caufta reperiatur. Sed qui vo-JetJs ftlè id genus lacunar um Só’nimium hiantium'narrationum,atq. totocæloterraq. dilparatarum Chironem pra^ftet; mihi non libet Taraphæ,id eft medici, partes fubire. Srigum quit Videamus tarnen quæ fuerittam impudentiscommend occafio. Inueneratnimirum aut Annius aut alius Chaldaicæ laruæ fabricator amp;nbsp;pidor, plurimoruin in Hifpania opidorum nomina hac vocula Briga terminari ; inde inox audaci amp;eftfonti temeritati fuerit pfeugt; fatis magna anfii in manum data, admaximam niendaciorum larcinam afinofuoim-Meroftu. pQ^endam. Fingit non hæc modo opida in Hifpania,quorü nomina in Briga definut, fed ipfos etiaBrygasamp;PhrygasaBrygo Mefefilioaccepifte nomenclaturä. Minoris fané operæ eft mentiri quàm mendacia refellere ; amp;nbsp;nifi in refellendo id luçri capere-tur, vt non tantum quæ fallà funt reiicerentur, led ea etiam qux vera funt lucem ac-ciperent amp;nbsp;explicatum,numquam ad has nugas confutandas vel minimam atramenti mei iaduram facere voluiftem. Gompluraopidafunt quorum nomina hae voce Bdga finiuntur ; quæ cum apud Ptolemæum amp;nbsp;alios exftent, non video cur debeam rcccn-fere: frequentia certe huius nominis in Hilpaniæ vrbibus obferuata perfpicuum nobis luppeditat argumetum , primes eius incolas eundem cum Thracibus habuilTe fermo-nem. Strabo enim teftis eft, Bria opidum ipfis denotare : qua de re quod in Goto-danicis Icripfi ,hicrurfus commemoratecogor. Qui nefcit V confonantemamp; Beta tam cognatæ poteftatis htteras efle, vt altera alteriusloco ponatur, cum eo prolixids mihi foret negotium quàm huic noftræ expédiât feftinationi : Quamobrem amp;nbsp;hoc fumto, amp;illoitidemquodin Gotodanicisdemonftraui,Thracumamp;: noftrum fermo-nem eundem efte, darum fuerit, Briam nihil aliud elfe quàm î^jiett fine îPjtljftt / pro »n« pri~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efferunt. Exî^^ieitergo Bria apudThracas,ex Brigaapud

•tymen. Hifpanos remanfit. Significatur autem vtrauis harum vocum apud noftratcs hadenus opidum mœnibus illud quidera needum inclufum, fed tale tarnen, vt amp;nbsp;muniendi le habeat libertatem, amp;nbsp;ceteris omnibus commodis fruatur quibus ciuitateSjVt nimirunj amp;nbsp;nundinas habeat, amp;nbsp;Senatum cum integra iurifdidionc tam in capitis quàm bono-rum caulTiS; habeat etiam fua collegia lôdalitates artificum corpora • W nobis liberum,amp; IDingdt libertatem fignificat ; quæ voces amp;nbsp;cmitatibus m-ufocUufis èc non claufis conueniunt : verdm quia opida moenibus cinda pcculiare fioraen ha-benr.

L I B e R I t

bent, generis vocabulum iilistribuitur quibus propriumvocabulum dceft, quodà Græcis etiam fieri (ôlere Ariftoteles in Topicis annotauic. Non abs rc fuerit hoc loco annotate ea opidorum homina quæ à Ptolemæo amp;: ceteris in Biigafini’mEur,apud Plinium in Brica terminarijqua de re videas quàm procliuis femper fuerit ipfius gam- cg litten main cappa permütatio; arqueeaquidem tara placuit, vt etiamillic vbirecepta antiquis pronunciatiorepugnabat,in fcribendo admitteretur- cuius exemplum eft in Caio amp;nbsp;Cneio vocibusex noftia lingua ad Romanorum prænomina tranflatis,qua-rum prior à nobis modo ell explicata.pofterior,quæ ànoftro Gnai deriuatur,apud Germanos noftros læpiusell in loqucndivfu quara ab illis quibus tribuitur dementia,fre-quentata. In his perfpicuum eftj pronunciationem cum lermonenollro , quem Cim^ mcrij in Italia olim fiintlocuti, cuique omnia Romanorum prænominadebentur,vc fuis locisà medeclaratur, conucnircj amp;nbsp;piduram difcordare: quæ res cum quibufiiis Velde media plebeapud noftratesprobari queat, nemopofthac miretur cappafrequenter in locum gammairrepfilfe; quod licet non magni momenti fortalTe videatur, crebro tarnen non parun^ adfert oblcuritatis in vocabulorum originibus annotandis. Hermathena nollratradit Cælum componiex tribus voculis, «Oai«21 amp;: «©nijquibus circumuolutioorbisexcellcntiffimeplaccntis amp;:vitam dantisdenoratur: vbi cappa ipfi gamma locum fuum piicripuilTe quilibet animaduertit. Nee aliter de Calaicis jHilpaniæ populis iudicandum, inquorum nomine cappa locum ipfius gamma occu-pauit,quodnon difficulteriplispeifuadeboquihodieillos Gallegos appellant. Alle-mani in illis vocabulis deriuatis in quibus nos g afpiratum ponimus, adeo funt ipfius cappa amantes , vt poll gamma cappa ponant frequenter, tjriligjiamp;rit pro

fimilia pro fimilibus dicentes. Ciirn igitur apud Plinium legimus luliobrica, Turobri-ca, Mirobrica; luliobriga, Turobriga, Mirobriga intelligatur nccelTe eft. Melius Pro-lemæus, ab accuratafua in vetullis vocabulis conferuandis diligentia numquara fans honellis titulis prædicandus, Ncrcobrigam , Lancobrigam, Arabrigam,Talabrigam, Nemetobrigam , Volobrigam,Coeliobrigam, amp;nbsp;fiqua alia funtciusnominisopida, per veterem amp;nbsp;germanam Icripturam expreflîtjè quibus, vt amp;nbsp;ex aliis quàm plurimis prifeis locorum noraenclaturis, perfpicuum ell ,eos qui primi Hifpaniam coluerunr, vlos fuilTefermone noftrati; quod pro eoatque progrelTus orationis exiger,paulatimi docebo. Quod veto Pfeudoberofi difeipuli Brigam amp;: Burgum eiuldem proflus efle fignificationis dicunt, id nemo linguæ nollræ peritus ipfis alTentietur; qui in Briga lb-lam libertärem, in22iirflarccmcertum cullodiæ genusintelliguntjà quorumgt;lpolle* rioreGrçci habentluum Trvpyo^.Goti qui Italiam occuparunt.vocem Bngat'a relique-runt, qua multitudo tanta figr.ificatur, vt ipla fuam per le libertärem videatur polTc propugnarc; vnde liquet primis Hifpaniæ colonis amp;nbsp;Gotis, qui muleis poll fæculis in cam commigiarunt,communem huius vocis vfum fuilTe; non pro régis aut cuiulpiam omnino viri propria nomenclarura, led pro homittum multitudine ad hbertatera fuam tuendam congregata, qua in notatione hadenus Turnhoutum, Hoogllratum, ' Hiluarenbecam, Oollerwicum , amp;nbsp;infinita alia opida nec vallo nec aggcre nec folfis munita,©;gsfifiteii/ fine Italo htu mauis Brigatas, nominamus. Ne plura de Briga di* camus, importuna quinti Regis facit fellinatio, qui quoniam de flumine amp;nbsp;natales amp;nbsp;nomen duxit, nullum vmquam interponit momentum, quin ab oriente ad occiden-tem curlu minimè lento fcratur. Alias à zelotypia , alias à monte, alias ab opido Pleu* doberofus Reges fuos eduxit ; nunc è fluminc Tago Tagum extrahet mox regni infi* rxix«/ fiut gnibus inaueurandum. Huncalio nomine Ormavocatum dicit,amp; coniundis vocibus °’'’”* Tagorma, hue, vt Molem lcriphlledicit,Togorraa. Hic pnus de Togorma quàm de doberefum Tagi nomine fiat inquifitio: Hebræi nonnn, qua devoce lolepusThygrammafecitj «'ƒ/’«’«*quot;*• alij Thogorma.qui punda Bibliis fublcripferunt,Thogarma-,Iofcpus Thygrammanos

Phryges facit,quod vnde acceperit non indicauit. Quod fi vox vetuflæ linguæ Cim- Thjiramm^ meriorum, inter quos hic enumeratur, accommodetur, lt;0gt;ui-Str-man, vel virum denotabit antiquitatisappetentem, vcl antiquum coaceruatorem. Verfim polleri, pe-cuniæ quàm antiquitatiscongerendæ ftudiofiores, primam fyllabam, ceu fupcruaca- Thognrm» neam amp;nbsp;parum addefideria fua facientem, repudiarunt; Germani malentes quàm Thûugcrmani nominari. Cum epira videam German! nomen,perinde atque Saca- Sn.

C rum

IS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HISPANIC

rum amp;nbsp;Daarum, iti rècenfèndo Perfico exercitu commemorafi, non póffum nonRi-fpicari vecurtiflimam ipfis occafionem fiiifle cur fe (ic vocarent, Nam quamuis vox, gentis ftudium noter, nihil tarnen vet.it,immo probabilc eft,honeftam aliquam cauC* fam principio fuifle,ob quam fiegauderent vocari. Afcanij generatim Teutonesom-nes vocantur qui nomen paths lui præferunt, quibus li fracris Tougermanifilij felc milcueruntjillud accidie quod paflim inter cognatos fieri videmus. Quemadmodum igitur Iberiamp; Mofchoui Tubalis Mofchou pofteri promil'cue multislocis habita-riint ,itade Alcanij amp;:Tougermaniquoquefiliisarbitrarilicebit. Scio aliisaliud vide-ri,quoru coieduræ nolim repugnare;verum quo meæ magis faueam opinion!,lolepi facit auftoritas,qua fretus in ipfa Phrygia Thougermanosqua:ro,nonlongius ab Alcaniis recedens quam cognatio pollulare videatur. Sint tarnen, li Jubet, Turcæ, lintalij; inodône’rogormaamp; Tagus idem elfe dicatur. Quod li quis fcriplifTetTougerma-numquempiam in HifpaniaregnalTe, nonhaberemfórtairecurrepugnarem,eüm O-retani, gens in meditullio regni vetuftilfima, Germanos le efle iadent. At de his poll iterum dicam. Nunc ad Tagum propero . Huicamni inde nomen datum videtur, quöd gratiflimusfitnon aquam modo,fed aurum etiam litientibus. ÄcilludelTequo vota noftra maxime tendunt alibi docui, litterarum natura lignificandi vim tri-buenre; vnde fir vtaxlt;5ç Græci pro medicina dicant, amp;: Latinihumidum amp;nbsp;frigidum elementum aquam appellent, quod ea nihil vehementius,dum eius vfus eft, videatut deliderari: quade re bene Pindarus dixit a£4ç-ot'M^)'tz'£/li)/),quofuoclogio fuprematn bonitatislaudem aquæadfcriplit. ï^ac dum verbum eft, lignificac flagranti deliderio dere quapiam pendcre;quo fit vt 3ïcnomen ipliirn illud bonum vocctur cuius amore ardentiftimoomnia tenentur. Exöac fitï)ag/litteratenui inmediam mucata,quover-bo idem lig’'..xicatur quod placeojquoniam quæ placent,nos ad le trahant. Quamob-rem li ar amp;: Ijag coniungas, amp;nbsp;articulum præponas, fiet l?et Stc- ïjag/ id eft ipla aquæ gratia:è quibus tribus voculis more noftroin vnam contra3:is,'3ragexiftct.Hodiecom-polito verbo magis vtimur 25tJ^ag pro5^ag dicentes. Quód fi quis tarn fit morofus, vc huiusmeæ fyncopes, quaminCagadmitto, impaticntiatorqucatur,is laris habeatli Wrt-i^ag/quod nunc IM JSefiag diceremus, in lt;ag intelligat; qua via, licet aqu.T Si bonitatisnonfietmentio, eo tarnenvenietur, vtTagi aquainnumerumGratiaruin coopretuf; ciim lt;ag nihil aliud fit quam ipfum illud quod placet amp;nbsp;gratumell. He-ftodus Charites ex Eurynome Occam filia amp;nbsp;loue produxit, ficcanensde numerolà louis fobole: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Tpcîç «Te otEvfivvof/ti Xae/mç ttM xaM/7rop««ç

ÜMctvou x-otjpti. id eft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Tres if fl Eurynome Charites farit ore décoras

Nata ex Oceano.

Nccmirum ideum finxiire,aut, neaveritate abcrrem,a maioribus fidumad pofteros tranfmififlejcoquod Gratiæ grato terræ virori amp;omniflorum fruduumq araoenitati præfint ; quorum lætus amp;nbsp;vber prouentus illi naturae aqueae debetur, quæ ex Oceano fonte Paradifi originero trahenslatè per omnes terræ meatus calorecælefti ducitur,amp;: eas quas dicimus Charites profert: cuius vis, quia latilfimè per omnia palcua amp;nbsp;omnia eaquæ vel à ceteris animantibus velab homine decerpi polTunt leledilFundir, Eurynome vocatur. Huius EurynomesTagus etiam filius eft, amp;nbsp;is till us qui merito à Gratia nomen accipere polfit, proptereaquod non aquam modo det ad bibendum falu* berrima,amp;: aurea ramenta deuehat-.led quod ab Oceano etiä Eurynomes pâtre maxi-mos accipiatthefauros, dum iis lèlèoftiiseius alte latequeinfundcns maximas holca-deSjOmni pretiolæ mercis copia onuftas,nepotifuoobuiam portât, non alia de caufla quam vt hiefefe apud omnes Tagi nomine, quo gratia fignificacur,dignum reapfede-monftret. Quoniam tarnen quofdam lie Tagi nomen efterre audio, vt E longum po-tius quàm Alpha pronuntiare videantur, pofletque quilquam inde concipere fufpi-cionem aliunde nomen efle liimtum ; conabor amp;nbsp;huic latisfacere, ac doccie ne haC quidem ratione vocabulum à fermonisnoftri originibusalienari. ®ceg enim nobis quoduis genus incremeti amp;nbsp;in melius promotionis fignificat;vnde fi fluuium hundert ♦breg/ amp;nbsp;contrade lt;eeg bep lantp dicas, denocabis inipfo primariam efle vim totius regionis

LIBER li.

regionis omni promotionis gencre augendæ ornandæquc. Certè vtrouis modo nomen inccrprcteris, nihil ab amnis natura aberraris ; quando non ceteris tantiim rébus, quas dixi, regionem ad maximas diuitias promoueat j fed equas etiam fecundo hali-tusfui (cmiiiedicatur implere. Et hæcquidem in præfens de Tagi nomine lùfficiant, longé illaquidem à Tougorma difcedentia ; fed ne ad latum qüidem culmum vel à lcrmonis noftri proprietate , vel à fluminis excellentia remota: quibus id cftedum eftgt; Vt nequintusquidem Rexdcbeat admitti.

Sextvs regni fuccelTorhaudlècusac quintusè flumineamp;: nomen amp;origincm, ni fallor, acccpit, nihilo plus veri Habens quàm vanum Pfeudoberofi cerebrum ipfi af-fînxit: flumini videlicet nobilitate fecundo lècundum locum dédit, quo Regum fériés bcror»m ni-amnium naturam imitaretur, Sed quia nemo non vider puras putas has eife nugas quas nobis de fluininum nominibus mutuatur, non diu in hoc Rege confutando morabor. Nemo elf noRratium omnium, ne inter pueros quidem, quinefciat quid JÖart figni-fleet; quoniameavox ftatim Hmul aefuerit audita, omnium aures arrigat,amp; magno lucrideliderio accendat. .Jamp;actquoduisgenus vtilitatis,quod profedum cum Qjiinti- , nbsp;nbsp;~

lianodicerc polTcmus, qua voce Romanilantcs linguænoftrum 3amp;aet vertcrunt, non apud Hilpanos tantiim, led apud Italos etiam amp;nbsp;Gallos, à quibus noftii ctiam in vfum vocarunt, vocabulum illud quidem peregrinum à peregrinis mercatohbus acceptum, led nunc Belgogermanis nimisgratum, tametlivernaculæ interim voculæ minimeo^liuifcantur. Baetis igitur à;15acî -Wiô didus eft reiedodigamma, quo pro-fedus amp;: lucri faciendi certus denotatur. Eft cnim hie amnis certiflimus variæ v till taris audor, adiutor amp;nbsp;index, vti paulo poftdocebo. Maneat interim Bætisqualis pçrpe-tuô fuit, amp;nbsp;nomen fuum nulli prifcorum Regum memoriæ, fed foil illi, quam certilîi-mam accolis numquam adferre cclfat, vtilitati ac lucro référât acceptum;

Exfpedabam equidempoft Bætum Durium amnem regio folio illatum iri, fed ca me opinio fefellir, propterea quôd antiquitatum noftrarum faber diligenter, vt vide-tur, varium fortunæ lufum in rebus humanis volueritimirari, amp;r accuratè cancre, ne perpétua lîgmentorum lîmilitudo nauléani pareret ledori: Bæto enim fuoDcabum Deabuifepti. datfucceirorem,filium prifei Hiarbæ Numidæ, fine Dionylij Libyci,qui patrem ha-huit Ammonem hlium Tritonis,quem Gogusgenuenthlius ùabæ nepos Culi prone-rexi pos Chami abnepos Nochi. Egregiè profedô regnorum Dca in Hilpaniæ regno varies luosoftendit fauores, dum terras lapeti pofteris facrofando paternæ diuilionis iuré débitas modo ad Semi, modo ad Chami transfert nepotes . Sed diftribuat diuina voluntas arbitratu fuo regna: nos quid propofita nobis nugamenta tradantexpendamusi Deabi nomen nccvlquam meminilcgilfe,ncc vllivmquam bonoclementique Régi datum iri fpero. Quid enim magis abominandum quàm puerum diademati amp;nbsp;fcc-ptro natum co nomine vocare quo dolor amp;nbsp;mæror denotetur, qualî quæ maxime mor-talesomnes auerlàntur, ca fummæ exfpedationisinfantiiplbnomine vel optare vel auguraridcbcamus? Bona verba quæfopræclare Berofi hiftrio. Tiineeum quem à di-uitiarum abundanria apud Græcos Chrylàoiadidum fateris, Deabum nominabis? ckfyfaon Sedvidcoquid fit: decepirte quifpiamThalmudiftarum,qui fortalfis àterogatus qui in lingua Ai amæa fine Syra Chrylàor, plurimis auri argentique gazis abundans, nun-cupari queat, refponderiteum Deabum dici debcrc; non quôd itafentiret, verùm qud tedeluderet, atquealiisderidendumpropinaret, Hebræisenim iuThalmudicis libris lex data eft, vt vbicumque faluis rebus luis Chriftianum queant deciperejd faciantf adeô vt fi tamquam medici vocenturad Chriftianum a.’grotantem, accedereipfis quidem liceat; ledea tarnen condicione, vtquauis rationed via polEnt,modo id clam haberi queat, aducrlàm valctudinem augeant, amp;nbsp;mortem procurent, naisn certè nori aurcumaut opulcntum fignificat, fed dolorem,amp;: fi D. Hieronymi credimusintcrpre-cationi, egeftatem , vt eft in libro lob : Etfactem eiu^fr^ecedet egefias. Quo veto huic impofturæ faciliùs fides haberetur, cognomen iplîus Deabi,quod Géra fuiffe dicitur, redam acccpitexpofitionem : Eftenim reuera, vti dicit,Géraaduena. finxitautem • Pfeudoberofus hoc Chrylàori cognomen , vt haberet cur filius Geryon vocaretur. Scribunt enim inter alios Diodorus Siculusamp; PaulàniasGeryonem Chrylàonis filium fuilfe : Hvgmusaddit Chryfaoraà Neptuno ex Medulà, Geryonem a Chrvfaore ex

C i ' Cal-

iS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I $ P AH 1 CA.

Callirrlioc procreatum fuifle. c]uæ omnia ad fabulas Hellenicas pertinent,quibus om-ncm-pfopè externam hiftoriam vel inquinarunt vel prorluscorruperunt. Quilquisillc fuit cui Chrylaori Græci nomen fecerunt, non dubium eft quin fueric ditiflimus cum aliis de rebus, turn maxime de Neptuni fauore mercatum amp;: veóturam profperantis. Quin verb plurimam materiam ex infulis Æthiopiæ oppolitis ad nauium fabricanda-rum commoditates, aclimul Thuiam id genus arbores, quibus litus Africanum abundar,inHilpaniamatculiflTet, fabula confiéta eft, Neptunoè Medula, vna infula-rum quæ Gorgones vocantur, Chryfaoranatum fuift'e. Nos qux Gorgones amp;nbsp;vbi ftex fegafM Ne- ftnt, póft exponemus.Ex Medufaitaque ÔC Neptuno non Chrylaor tantum, fed Pega-etiam nafeitur, proptcreaquod Pegafus in hac fabella nonaliudfitquamnauisve-alisimpuHa, quæ de Medufæ cedris fortaffe fuerit fada. Infiila certe, quæ nunc

Maderaàcopiamaccriæ,qua cum primùm inueniieturabundabat, dicitur,cedrum plurimam producit,aliæqueinfulæ variamadmodum arborum copiam ferunt, qua* Gorgones in- rum plurimagcnera Antuerpiæ confpexi.qua de reconieduram facio,ipfisetiam Gor-, gonibus infulis copiofam nauibus fabricandis materiamfuifl'e : de quibus vc dixi póft, iterum fuerit agendum. Cbryfaorem Hefyehius Milefius ambigueinterpreratur,modo eum efie dicens qui aureum habcat gladium, modo qui auream habeat citbaram. Alij ex parte de toto faciunt conieduram,cum Chryfaorem vocantes qui totus auro fit Gfr/«» 0^» armatus. Nos vnde Geryon, quern Chryfaoriamp; filium amp;: fuccefforem dcderunt,dica-'ÛM pfiudobe- tur, moxfuoloco exponere decreuimus, vnaaddere quid caufiæ fit vt Hercules rofo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ç-my, gQ geftifie, amp;nbsp;boues eius abduxifie dicatur. Et hac quidem ratione hos

duos Reges comraentitios,Deabura amp;nbsp;Geryoncm.oî/zw^e'i'.aut fie valere,vc Deabus Aramæum Chryfaoris cognomen poftulac,iubemus. Pfeudoberoficaamp; Pfeudomane-thonica Regum feries poft Geryoncm Hifpalum nobis profert,mox inde Hifpanum; quorum alter clariffimam vrbem, alter totam regionem à Gadibus ad Pyrcnæos vfquc laltus nominis fui communicatione dignatus lit Honorare. Poft hos Hcrculem iam / ætate prouedurn regni gubernaculo admouet; cui Hefperum ex Italia oriundum dac fuccefforem. Indefabulofàiuxtàacmonftrofa nomina fequuntur Atlas, Sycorus, Si-canus, Siceleus, Lufus, Siculus, Tefta, Romus, Palatuus, Cacus,Erythrus, Gargoris, Habidus.Ab his variæ genres fuccedunt, quæ olim mari alia poftahamimperalfefcri-buntur,quibus Nabuchodonoforinteriedus CarthaginienfibusHifpaniam relinquic poffidendam-, qui poftquam ad trecentos fere amp;nbsp;quadraginta odo annos rcrum potiti fuiffent, a Rorrianis pelluntur. Hi principio inquietam variifquc bellis turbatam,dein-depacatam regionem ad Honorij vfque imperium tenuerunt. Ab eo tern pore,ab anno videlicet poft Chrifti natalem quadringentefimo vndecimo Goti Hifpaniam rexe-runt. In horum itaque primis, quæ illis quæhadcnus reiecimusfunt connexa,ita deinde verfabimur, vt quæfabulofa funt refellamus; quæ tolerari queunt, veritati ap-» plicemus; quæ hadenus in tenebris ab omnium dodorum hominum oculis longé remota iacuerunt, in lucem proferamus.

LIBER III.

VoNi AM iuqueadHifpalumamp;:Hifpanum,fidiciuraraendacis Beroliordincm fecuti, peruenimus;age tentemusecquidfànæ fi-gnificationis in his nominibus reperire poflimus: priùs quidem de Hefperiæ nomenclatura, cotam regioncm notationis fuælatitu-dinecomplexa,mox de piioribusinquidcio procedat. Hic iliud mihi fequendum iudicOjquod, quamuis Peripatetici fcholæ num-quam monuiflent,neminem tamen,qui modo iudicij quadam me-diocritate polieret, latere potuiiTet; vt nimirum à claris ad obfcura, à probabilibus ad ininüs probabilia, à confeflis ad dubia ducancur argumenta. In obfcuris enim amp;nbsp;im-plicitis f Si nemini haótenus cxploratis antiquitatum labyrinthis vel nullum cft certum redæ viæ repericndæ indicium , vel hoc ipfum eft filum Ariadnæum quod iam nunc ledori in manum tradam. Nihil clarius eft apud omnesquàm prima vcnto- v'entifrinci^^ rum dilcrimina ire annotari, vt circulus horizon in quatuor æquas partes diametro le duobus in centro ad redos angulos fecantibus diuidatur, Si alcerius quidem diametri hinc oriens, hinc occidensjalterius verb hinc meridies, hinc media nox claudat extre-mumrquibus politis orient! Eurus liue SubfolanuSjOCcidenti Fauonius flue Zephyrus, rneridieiAufterdue Notus, oppodtæparti Septentrionalisventusappingatur. Qui nauticam ancmographiam delineant in pendula pyxidis tabula, magnetis vi perpe-,tuô adomnes mundi plagas direda, triginta duos ventos diftinguiint, dngulisqua-drantibusodo ventos applicantes; quorum nomina omnia Cimbrica Lunt, due linguæ ventorü nt-Teutonicæ, nobis inter Scaldira Si Mofamvernaculæ, propria; qua de re liquet cuias c/XlXT’'* fuerit primus pyxidis, ad cuius normam clauus tenetur, inuentor. Quotquot cnim junt apui funt qui triginta duo ventorum dilcrimina diftinguunt,noftratibus vocibus vtuntur, fine Hifpani dntj due Galli,due alterius nationis naucleri. Verdm quia noftrâs Fauo- ros. Iiij nomen Well duplice icribitur digamma, quo alterius linguæ homines carent, tur-.piter nomina quædam corrupta funt, Si ab aids fortafte aliter: Ludtani, d Petro No-•hio Salauend dodidlmo mathematico credimus, loco ipdus Wcjl/ due,quod idem eft, - Wcfle/O efte fcribunt; quæ vox,d O E in diphthongum cocanc,non Fauonium no-,bis , fed Eurumoppodtum ex diametro ventum notabit. Loco verb nominis noftri .lt;IDo|ldue lt;©ejl fcribunt Efte, cui Nonius extra compodtionem L præponit; quam litte-.ram in compodtione omittit, ignarus d à quopiam addatur, aiticulum efte, Si idcirco non venire in compodtionem. Tolerabilior profeâb eftet corruptela, d pro Write Efte -dixiftent, Jitceraquius vfum nullum habentomifta, proptereaqubd hac via Latino-^rym, Græcorum Si Hcbræorum etiam non pauca exempla fequi viderentur, qui non rarbdum voces noftras fermoni fuo interunr, hoc elcmentum reiecerunt nullo alio fubftituto. Sic Grxei è noftro Weit feceruntft»«,exWeer«/) : LatinieWitevIte-a rum, ex Wefoi Efte, ex Wa^c Ago ; Sc vtrique è lt;rutotó Druis, è Jïîagluijs Magus Si Mag.qgt;s fçceàint: Hebræi è Wir •gt;«, ex Wrc iN, ex Wierô T'y. è Writ hi«, reiedo Tau; amp;nbsp;bnù reUd-pluraift gpn,us.Poftem tatpen Oeft cxculare, nid Venti è regione fpirantisnomen ni-çinis propç,rcfèrrcc. Nam,5ô Græciè WgnoZroç fecerunt, quo loco oparuum pro ftro duphccdigamma, podtumvidemus. Omiflîone itaqueipdus duplicis digamma, ifteuone?rt4’4d Latinos pars ilia Gerraanorum vocatur, qui limitem regionisad Fa-.uonium.fpçlt;ftaxu;enahabitant,quos integra voce nos We(lcüîoncnvocaremus, eoquôd WcftUionad verbu dgnifiçeteûqui habitat adoccafum^dcutl^ingcstUJOiteuquifecun-dû mare habitat, que Latini Ingcuonécorruptèdicuntjamp;: ïjcrtniit Uwiieuqui iniplb in^euenes. çmnino mcditullio habitat regionis. Mirum eft quantum turbarum in linguarum ’çonfudonçhoc noftrâs digamma excitarit.Nam non tantum omittitur, fed alias etiam j© jp^.BjVt antè,di^.i;,,alias .an Ç, vtin Gigantomachiadocui, alias in QUjVtinpppro^'^quot;quot;’”*' Wtu/aliàsan ajiam tranfit litteram; cuius mutationis omnem peifequi varietatem nec ,|ipiuscft loçi, amp;nbsp;odiofam adfcrret prolixitatem. Verùm nulla corruptela huiusiittera: -tolerabilior eft,quàm dum èduplicidigamma dt dmplexjquoquidem modoè Wtft dt Weft/ atqiw ita ex Wcftpftec Velper, reiecto Tau Si adfpirata in tcnuem rautata,quo d-.gftidcat.ut aûus, duetraieâio, due motus ad occafumiquæ res quid aliud eft quàm”“quot;”* , • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C 5 Solis

30 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H 1 s î A NI C A.

Solis occafus ? Porrô quia digamma limplex frequenter in adfpirationem tranfirvti Grammatici in Venetisamp; Henetis, in Velenaamp;: Helena, inaliis annotarunt: Grxct UiJ^erui. pro Vefper Hefperos die tint, qua voce Latini quoque non raro vtuntur, amp;nbsp;inter alios Poè'ta in hoc verfu , Itedomum faturie,'uenit Hefnerui, ite ca^elha. Qiioniam vero, dum de more Gxometrarum paralceuen ftruimus ad eins quod docere volumusde-monftrationem concludendam , in hoc nomen Helperus incidimus, amp;nbsp;iuxta inter Iberiæ Reges Hefperus atque Hifpanusôd Hifpalusenumeretur, necelTarium exifti* mo paulo hiclatiiis de Heiperodicere, quæcaîteroqui poft explicate oporteret. Diodorus Siculus è vetuftis fabuhs docet Helperum amp;nbsp;Atlantem fratres in Hefperia fuiP lèjamp;Hefpero filiam fuifle de nomine partis Hefperidem vocatam, à qua cota deinde Hefferidei tegio Hcipctia fuetit nominata. Hane riliam Atlanci ica placuifle, vtearn duxerit vxo-^êptem ex ea filias genueritjquæ de nomine partis Atlantides, de nomine ma-r»tgt;ti,ab trisHefperides fuerint nominatæ. Earum pulchritudineiam perorbem hominuna Hercuit Ube- fermonc plurimum celebrata, Buftris piratas mifit ad eas rapiendas : quod cum Her* T/utfutre. monftrorum Tyrannorumque domitor reiciuiflet, Buliridem fupplicio pro meritisaftecit;Virgines èpiratarum manibus,quos inlittoredeprehenfos occidic,li-beratas patri ma^ftilTimo reftituitj qui vt gratumanimumdemonftraret, vitra alia munera amp;nbsp;liberalem hofpicalitatem,hoc etiam adiunxit,vt Hcrculem Aftronomiath doccret,quæcûm totafphæricis demonftrationibus conftet, fabulæoriginem dedit qua Hercules fphæram cælcftem humeris fuis fuftinuiftenarratur. Hæc Diodorus ift lua Bibliotheca. Quern veto Atlantem,quern Hefperum cognomentodfdumfdfpi-cemur fuilTejfuo loco aperictut; hie illua agimus, vt Hefperi nominrs'amp; fignificatio-nem amp;nbsp;originem ab ignorantiæ carcereliberemus, hac via quid Hifpali quid Hifpani nomen deiignat oftendamus. Dixi modo è Vefper Hefperus eo modo fieri quo è Ve-D'lgamm» netis Græci fecerunt Henetos , fimplice nimirum digamma in adfpirationem trafif-

lt;5 ;quod cum aliistum Hifpanis minimè debet mirum videri, propterea-qüoä Latinis fre- ipfis nihil fit vfitatius quàm è digamma Acolico faccte adfpitaiioné. Nam'pro fijoidt-gueter mad- cunt hyo, pto fcmbta hem bra, pro filo hilo, profeceslicçes, pro fato hado, amp;nbsp;alia'fi-iranßt’!*”* militer infinita: qua tarnen in re non carent Latinorum veterum cxemplis.Hi etenirh è fordeo fecerunt hordcum . Quod autem fordeum priiis didlum'fuetit, non de Grammaticis tantum teftibus datum eftjfed deipfa etiam erymologia: fordeum cnifh permetathefim a fbber fadum eft, quo fignificatur pabulum cum-ceterorum animari-tium, turn maximè equorum, ceufoderumdicereturLatinitateMacaronica. Eodem modo priùs Vefoquàm Veho dixerunt Latini, vtrurfus ex prima vocis origine'doce-tutji^ef enim in primo fermone dicitur,a quoHefo fieret; verum adfpiratio hiccranf-iit in digamma fimplex Latinum , amp;:digamma Aeolicum in adfpirationemrqua via cx hefo fit veho. Nee aliter è fircus voce antiqua Latini fecerunt‘hircUs. Didtür enim fircus, quafi noftri vernaculi firic dicerent, id eft igneo calore ardensrcui fi Latina accedat vocum claufula, firicus habebis, amp;nbsp;fyncoptos fircüs, vnde pofteriores'in hircos tranfierunt. Multa id genus commemorarepoflem , quorum apertiflima in fermone noftro ratio cernitur, efirn Latini nihil habeant quod dcfignificatiöriis eitif-modi vocum cauflis probabiliter dici queat. Perfpicuum nunc effe credo èVefpero -cxfticiife Hefperum-.atillud needum hquet,cur î©fflpïjn:noftras,àquo Vfcfper dedu-cifureo quem expofiii corrumpendi voces modoj'traiedionem ad oCcafum defignet. ‘Nee apud Gra:cos nee apud Latinos vocisexftare rationem inde quiuis'facilè conic-■ det, quod à proprio viri nomine earn ad reliqua denotanda, pro quibus eft in vfu, *ÿ dedudam efte fcribant; quamquam haud ignoro Etymologici fcriptorcm^éfe fatigaf-

-fè quo verifimile redderet, taartçQv rb mfdv ti rà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?»

quorum nefcio vtrum fttfrigidiusamp; ineptius. Nobis nominiscaufia nbn'^denciflinfa tantfim eft, fed vna etiam nobis demonftracfontemomnisprudentia’i^De^^Ö’^Aquöä ■®«. nosfee amp;nbsp;©er dicimus, quin traiedionem amp;: adum quemuis fignificec irdmifli noftrà-tium dubiumeft. Verbum vnde deriuatur ©ar enuntiatur, quo quaiuis’ygendi mo-uendi ratio denotatur. Sicdicimus l^oe-har-tt/ideftquomödö is, vel'rtioueris, atic Latiniiis, qui res tuæ fuccedunt. Siue naui feror, fiue curru, fiue me ipfepôrro;'fempûr dicam if bar/ id eft ego moueor vel agor. Nee aliter dicimus, iLaet wfcbfiigimvaten;^ eft, fine

t I D B R il I.

«ft, fine has res valcrc; amp;nbsp;fimifiter, nbsp;nbsp;nbsp;w ^ct bar/id eft, Res cat quocumque tandem

modo ire velic, Altera pars compofitionis quae prior eft, qUam Wfl eft'erimusdum ’Occafuin denotamus, quatuor habet notationis cau/fas mihi peripedas : Prima à ”drupUx^‘*‘** præterito tempore verbi liibftantini accipitur, quod eft «©rtjjrefl ; à quo fi augmentum nbsp;nbsp;nbsp;•

lt;5cauteratür,reftatî©ccfi;àquo mox fitl©Eflcorreptaob id vocali, vt paruadici mo-ta, quæ reliquaeft Sole ad occafiim tendente , denotetur. Cüm igitur audimus, cogitemus nobis nomenelatorem alta voce inclamare, Dies fuit ; adeum fignificatio-aris modum quo Poëta dixit, fuit lUum,ingens Glaria 'Dardanidum. Et iterum :ƒ««/-mus Troès. Et vt eft in prouerbio, Fui runt quondum fortes Mileff. Huic itaque fie inclamanti illc quidem, qui diligenter rebtis fuis agendis diéra impendit, refponderc poücrit: Bene habet; res meæ peradæ funt; iam quiefeam. At fi quis ignaausfmic,.ta-citüsiècum cogitabit:Quidfeci’cur hunediem perdidi? Curandum ne craftinusdies

■fie abeat. Quis non videt quantum inhacadmonitione, Diesfuitjûue fuit limpliciter, fit momenci ad prudentiam informandam? Plumbeus fit oportet, fi quishoc audiens «on commoueatur vel ad diligentiam fiiam quotidie iterandam, vël ad ignauiam cot-îigendam compeniàndamque. Alteracaufia fignificationis eft in ïörrfl/ quodfignifi- ”• ■cat monftrabat. Vcfperenim demonfttat quo quifque iele modo in officio fuo diur-aïo geflciit: Dcmonftrat item vnicüique quanto is beatiorfitquilaborefiio diurnovii--âui fuo Arquieti necelfaria quæfiuit, qüàm ille qui, cùm totum diem nihil agendo ttanlegit, vefpere nihil habeat fua induftria partum, quod vel iucundam det cœnam, «vel'cubandicommoditatem. Nemo mortalium (cire poteftquanta fit honeftoviro vi-tæ foauitas, qui numquamexpertuseftquanta fitvoluptasdiurnoilaboreexercitattim ’vefperead focum fuum lafia membrafouere, acdeinde cibo amp;nbsp;potirftiolaboreacqui-ditis perfrui; quos condiat ingens validi ventriculi appetituSj qui longé fuauius eft con-•dimentum, quàm vllum Garnmlociorum, qüàm vlla'haleGula, quàm vllæGolymbi-gt;^ ■ides,quàm vlla promulfis. Hoc fibi condimentum Spartana'iuuentus-referebatabEu-xota/hocfccitvtille imperator turbidam aquamEibens fenumquam fuauius bibifte , iateretur. Sed quid ego hic plura dicam , vbi-nihil vmquam vel àfummooratore dici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

'queatquod hanc^dequaagimus, icquare poifitvoluptatem?Idem verb in cæteriscô-i •gitandumjqui vel ciuilibus rebus occUpati/velaliis ftudiisdedici,diernicum'fru(ftunon pœnirendo tranfcgeruntjquibus dulciflimum eft animi pabulum ‘rcrum tota die bene -geftarumeonfeientia; vt contranihiltriftiuseorumcogitatione,quiignauiam fuam 'cum aliorum induftria comparant. Velpcrigitur reftiffimènomenihabetàdemon-iflrando fuo cuique bono vël malo,'quo'nihil eft ad prudentiam aut inchoandam aut promoiiendam efficacius amp;pra:lêntius. Quid'quôd WijS/vndelBcefl in prertetiti im- Wt» -petfedi tertia perlona,non iblüm demonftro generatim fignificat,fed etiamiproludi-lt;o vfurpatur’quofic.vtamp;'hoc modo Vdfper meritô dicaturjeo quôd'folus Vefper ■de toto die indicium ferre pofljt. Hinc illud apud Latinos, Nefets ^uidférus'ueffernte-

-hat. qua de re quanto am pliùs cogitabis , tanto ckriiis cernes hanC'quoquenominjs -caufiam latiflimè patere. Sicut enimexitusderebus'iudicat, ita amp;nbsp;Vefper quamdis id -illi difplicuerit quæ dixit, careat fuceefibtss of to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab euentu fa^a frobandâ

^tat. In opéré certè diurno quantum quifque præftiterit,vefpeFtinum iudicium neminem fallet. Adde Vefpcrum diei craftini dare fignificationem ,'amp;-ex eo de futur.! tempeftate iudicium colligi, vt abipfo Chrifto monitum habemüs. Virgilius item Vefperum magis notandum elTe tradit quàm Solem OFientem,amp; abilloquarri àbhoc qudieiaduci certiora. Rëftant duac adhuc cauffeynon illæ quidem'tanti quantæprio-* -res’putandæ, attamen noncontemnendæ iis qui rerum naturalium cauffis confidecart-dis fèfeobleôhant. Pluuiaî vefpertinæ in fâcrisditteris earn aliquoties legimus-meh- 11U tionem^vt ea nihil optabilius agricolis efie clarè fignificetur mec eft omnino quifquam aut hortulanus autalceriusgenerisrufticustam rerum omnium iraperitüs,vtnefciac -iqüàm grata fit plantis pluuia vefpertina. Wefl igitur fie intelligere poflumus vt poftre-

marndiei partem rogemns, vt quæplantauimus lauet, Dicimus enim3©aftamp;: 'IBqï î»a(ï. prolaua. Iam SBeftetiam idem eft quod créfcc; quo fit, vt dum-Wcflpro vltimadiei -parte dicimus.^vtrumquedicere videamur, Laua’amp; Crefee ; illudquidem cælo, hoc ^erôlèminia-nobistérrcamp;interdiueommiflb. Audiuerant poê'iœ à maioribusfamam

C 4 quandam

H I s P A N I C A.

qiiandam huius lotionis, quam nomen noftrâs optandam e/Te monet; fed quod ea te^ nuis eilet ac fugax, quoriiim ipedarct coniedare nequiuerunc, idcirco putabanc Solern aftra, dum fecondunt,in Oceanum defcendcre quo felauent;ceu quifquain de longo innere fcfl'us amp;nbsp;multo puluerc fqualidus ad balneum iè vefpere conferrec. Hoc vero vt iis qui fabulas ex profeflo Icribunt condonari poceft, ira neicio quid de illis fentire debeamus, qui raemoriæ mandarunt, Solis in Oceanum deiccnfiim tantum ftrepitum edcre,vt in Hifpaniæ promontoriis audiatur, baud aliter ac fi candens ferrum in aquam demergatur . Atqui hoc dignum commemoratu putaiüt Pofidonius, aiens id vulgo apud omnes Occani accolas dici. Quamuis autem amp;nbsp;poétæ cæteri nimis impudentes, feie in hoc mendacio prælbrennt, magnamque Aftrologiaz impe-ritiam demonllrarint, nobis tarnen iucundum elf intelligerequæ fuerit prima huius erroris occalio. NuncitaqucclariiTime cernimusîl^cftfuæ fignificationisapud noltrates habere caulTas non Icues aut obfeuras, fed pcrquàm graues amp;nbsp;luce meridiana euiden-tiores: qua de re liquet Vefperamp;: Heiperus, öi quæcumque vocabula ab illis dedu-CLintur, ad fontes fermonis noftri pertinere, amp;: fruftra in aliis linguis de ipfis difputari, necomnino dici polTe hæc de régis cuiulpiam nomine ad rerum earum quas primo fi-gnificantnotationem tranfiilTe. Heiperus ergo amp;: Vefper primo ad Solis occafum per-Kejfierit »«. tincnt, iudc ad cætera transferuntur. Hine Hefperiæ nomen regiones duæ lôrtitæ iunc

Græcos, Italia amp;nbsp;Hilpania;quai um hæc vltima Helperiaab Horatio vocatur, fie «canente; ^^nunc Hef^eriaßfpes abijltima ; quamuis vltimam partem potueritin-dicafie. Rediùsenim quis dixerit, Plifpaniamab Italis; Italiam à Græcis Heiperiam ratione fitusvocari. Sic Virgiliusde Italia loquens: EHlocu-f , Hejj/eriam Graijcôgno^ mine \dicunt. Quoniam verô vocabulum Hei'periæ à lapeti fermone deriuatur, amp;nbsp;ea quæde Atlante narrantur, ad Hefperiam referantur, dicemus Atlantem in Hiipania »»er« ßeUu P^îus quàm in Africa habitafie.qua de re mox latins. Venus autem Hci'pcrus amp;nbsp;Veipe-quadoHejpe-. rugo nominatut eo tempore,cdm ad Solisoccafum formofum fuum lumen oftendir, horis Phœbo præcurrens Lucifer vocetur. Pofiquam modo quid Wcfï tur. fit, quamq. variam habeat amp;: copiofam fignificationis fuæ rationem, oftendi; non fue-. rit abs re obiter indicate qui pars cæli oppofita nominetur, turn ob alia,tum quod con-lt;©o(t tra le pofitorum confideratio oblcuris lucem löleat adferre. 3t« nobis antiquum defi-îjtt. ‘ ' gnat, amp;nbsp;3tufl antiquilTimus : vnde Germanus, vt ante dixi, 59’a«|t cum articule nun-,cupatur;co quöd lingua eins antiquilfima fit.Hine quia matutinum tempus antiqiiilfi-.mumeft omnium totius dieimomentorum, Orienrem defignat; amp;, vtmodià ,dixi, pro'Jtull crebro gt;©o|l pronuntiatur citra notationis dilcrimcn. Ab hac voce ^tufirpe ■jx .regnum vocatur orientale, quod vocabulum ahbiin Auftriam, alibi in Aufirafiam tranfiuit, edra Auftrycia potius dicendum eflet, fi originis ratiohabenda fit. Matuti-•;num lànè tempus vt reuera eft antiquilfima diei hora, ita nobisantiquilfimu quoque -clTe debet, eoquöd ad omnia bene recleque peragenda maxime fit idoncuni; quod fi ;per omnia negotiorum genera quilquam velit examinarc, næ is non totum modp ma-tiitinum tempus,fed totam etiam diem nimis breuem huic difcurfui elTc dçprcheo-ety~ dec. Latini Aurora: nomen ab eadem origine duxerunt, eo quod,3t«—root nihil aliud mon. fit quàm antiqua motrix : ob id fie dióta, quöd omnia animantia commoucat, amp;nbsp;ad fuum quodque opus excitet. Nee alia de caulTa Græcorum vetuftilfimi Evai; dixerunc pro Aurora,ceu 3tu-l)oot in primo fermone didum fuiflet,quo antiquum caput deno-tatur. Eftenim aurorarerum omnium agendarum caput.amp;silludquidem tanta.venc-ratione dignum,quanti nobis elfe debet primus lucis exortus. Lux profeclô.p.rimy.çri caput eftiotius vniuerfitatis, quod ante omnia cetera Devis diciturcreafle: amp;nbsp;ficmiila • I . lux fuit mane omnium fæculorum Sc veraChrifti imago, ita prima cuiufuisdicilüx .antiquum caputeft diurnæ durationis. Vlaeft hac voce Sappho in hoc verlUj t

E'^oirêpê'Zërai'S Çspw OOTst (pa/i/oA/ç fö-xêJkcr’avûiç. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■•Trr.,

Pofteriores ex aôwç, üài; ôceaiç fcccrunt. Videmus itaque Auroram ôc 3t«—;li0otcx;ca-' dem radice pullulafte, Sc vtraque voce denocaripriraam diei partcan honorç fu.mmo dignam elfe, nec quicquamnobis antiquius habendum. Monui ante AbScpAbbaeX eodem 3t« fluxilTe. quod cùm ita fit, exiftimaredebemus Auroram nobis patfis loço habendam elfe, amp;nbsp;tories nos gigni quoties noualux nobis exqritWj idcoqqçfumii^ manc

L I B E R I I r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;35

mâne nihil nobis priiîs agcndû efle, quàni vc patri vninerfbru gratias agamus de nouo noftro natali^qui nos à fomno amp;i: tenebris qiiotidiana quadam morte in luce reuocauit. Quoniâ verô Aurora omnia animätia operis lui monet, Mâne à Latinis dicitur; quam voce à nollro jifôtW/quod eft moneo,retinuerunt: èc quia cuiq.luas diftribuit partes amp;nbsp;ƒ' offîcia,nec quicquârelinquitcui non dimenfum opus afllgnet,Macuta vocatur, gt;)rt enim vocali loga pronuntiatûjVndejifôatin præteritoimperfedojà quo nomina forma-tur, idem cfl quod mcnfuro;amp;: ab hoc vcrbo Metior Latinijamp;r Græci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hebrçi

T70 retinuerût. Docui in Amazonicis Jîfôat 'Sam ichnæa elfe vocabula-quoiû chara-éfer cuidentilfimè demoflrat ea ad origines noftras refcréda eflc.Iam Wt idé ell quod E velExLatinidicuntjvndejîïat-Uîtdiccturquælùum cuiqucopus amp;munuscmctitur. Hebræi npn pro Mânedicunt, quod item è primofermonc habuerut. qua in voceBet pro duplici digamma noftro ponitur : Ωalîcr enim is eft qui vigilat amp;nbsp;è fbrano excitât, quod quis nô videt aurorç maxime couenire pro omnibus ekcubias agéti amp;nbsp;omnia ani-mantiaè Ibmno excitant! ? In nomine Vefpcri comilcrut illud vitiiiquod hyftcro pro-teron Grâmaticidicûc,a^yproa5£Tôdicêtes,quo lignificatur velper omnia ablcondere. Concédât itaq. baril vocii nobis origines, vel ipfi demi liiç alias amp;nbsp;eas quidem reôtiorcs ollendant. Quid quod Oiientis quoquevocabulum apud Hebræosvlitatum è nollrO quoque fèrmonepetitum cil ? Nam onp nihil aliud ell quàm '^toboin/quo antiquitas nobis denotatur; vbi duplex W. in Q^mutatur,amp;:conlônantem primam malefequituf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T

vocalis, quod frequens Hebræis, vt pro Alban dicunt ph vocales principio vocum non dignantes. Videmus ergo amp;nbsp;nobis Orientem antiquillîmum dici dum 3litft vocatur , amp;nbsp;Græcis Si Latinis matutinum tempus ab antiquitate dici, amp;nbsp;Orientem ab Hc-brxis ipfam vocari antiquitatem: qua in re illud inter alia animaduertas vclim,non ob •' 'x id tantum Orientem antiquilïimum dici, quia hora matutina ceteris dici horis fit an-tiquior; lèd proptereaetiam, vt Icmper recordaremur antiquilfimam habitationem in Oriente fuilfe, amp;: ibidem antiquiffimam amp;t primam pe^manlilfe linguam, amp;nbsp;eos apud lt;}uos ea feruata eftjidcirco idem nomen cum Oriente habere lólo articulopræpofito difi'ercns. Sed lâtis horum ; reuertaraur adHefperiam . Quamuis Græci Italiam He-fperiam vocent, propriè ramen amp;nbsp;præcipuè HilpaniaHcfpcria dicetur, quod Hebræos mj^'aniapro-quoque video feruafle dum Tiôo pro Hifpania Icribunt;quam tarnen vocemhiôrc fuo malè proiiuntiant, idquc tribus decaulîis: amp;nbsp;quod pundà aliénafubfcribant, ê«:quod s'eJ^Zarf. .vocalem -poft conlbnantcm de ftolida lùa lege in principio ponant, amp;nbsp;ejnod afpiratio-nem rciecerint, nifi earn ex Phe tibi fumas. Adde illud Daleth in fineredundaré. Pro Hefpera igitur Separad efterunt ; vbi Iota omilTum elfe,quod eft in Eléfperia j vix tant! facio,]vtannotatudignum putem jin ea præfèrtim lingua quæ turpiflimè ojnnes voces mutilate conlùeuit: quod vtclaridsinrelligas,vide Chaldæum Tuigumanum, qui loco Sepharad in Abdia Propheta tranftulit Sipamiam, quod me Arias Montajius nionuit, vit non eximia modo Theologiæ , fed omnium ctiam artium liberalium amp;nbsp;-omnium linguaiû dofltrina excellêtiffimus. FIîc cernis tria mox errata in Hilpaniæ nomine : Primii quod adfpiratio fit adéta; Altcru,quôd vocalis cofonanté in principio vo-cisfequatur,vti in Sepherad fieri dixijTertiû quod Mem jp Nun perperâ lcribatur: '' '' Quod itaq. euidens eft m Sipania pro Hifpania peccatû.idem fi in Sepherad comiflura ,cilè putes,mox perfpicuu fiet Sepherad non ex alia voce corruptû elïequàm ex Helpe-jia. Verû licet clariusidfitquàm vtambigerequifpiâde veritateeiusdcbeat, non potui tamé comittere quin illud quoq. augédæ lucis gratia adderé quod de Zephyri nomine zephyrun occurrit.Hoc enim eandé clade paflu eft qcKSepharad,nifi quodin altero Z fit,in alter© 2, Præponatur ergo vocalis pro eo ac debet,exiftet Ezphytus, cui fi adfpiratio iungatur Hczphyrushabebis,quod qua cû Hefperus coueniatqui non videt nihil videt. Cctcrû quoniâ in hâc voce incidimus occafione ipfius Sepherad, addatur amp;nbsp;illud,quod nimirû bæcvox meliùs référât etymologiâ quam Zephyrus? co quod ÎDcftpfiarbe omnino no-ftrâs fir,amp; fignificct vedioné ad occidentê. Quod fi Wefiüjarî) dicas,ide dixeris quod oc- isiatn. cidenté verfus.Wart amp;nbsp;aliis Wert idé quod verfus :atq.adeô iplùm Verf'us Latin! inde ac-ceperût. Verû in priore rationecofiftimus.Efticidéapud Abdiam ntny,quod vocabulû sarphat. Gallis quidâ applicarunt: Mihi congruétius vaticinio v!dctur,fi generatim pro omnib. orientalibusaccip!atur,quoiû regio Aufter pat vocatur, id eft via fine fcmitaorientaliSi Et optime quidc in bac voce tôat eft amp;nbsp;ilia |amp;fiarb/quon!â videlicet è ludæa cuntibus in Héfperiam opus effet vedura nauali j in Orienté itincre pedeftr!,ad quod J^at refertur,

54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P AN I CA.

vndeGræcisverbum TÄTeft, rcmanfic vnà cum cota fuaprole. Quemadmodum igi-tur ex Hifpania Sipaniam fecit interpres Chaldæus, itafcribenai legendiqueapud Hebiæos confuetudo ex Aufterpat fecit nöny cum tarnen, d noftro more haslitteras legas, Oofterpac expreflum fit. Et bac quidem ratione Sepherad Sarphac oppone-rentur, quibus meridics accedens cum oppofitæ partis notione nonexprefla, quatuor mundi plagashabueris indicacas:ad quam lententiam procul dubio Propheta videtur rcfpexilfe.Dicitenim fore vt in omnes mundi partes regnum Chriftiextcndatur;quod omnino il lis Deiverbis cogruit quç lacobo dormieci dixit: Dilacabei is ad oriente amp;nbsp;oc-cidente amp;: leptentrionéö6meiidic,amp;; benedicccur in tcamp; in femine tuo cûâæ tribus terræ. Scio tarnen amp;nbsp;Stoorpaet polie legi, qua via Cimmeri) indicarentur, quorum pars Galli funt j Stoorpaet pro Stoorbaet dicerctur.ad eum denotandum qui omne lucrum amp;nbsp;quicquid vitæ vlibus ell commoduni perturbât. Talcs enim apud exteros Cimmerij habebantur; amp;nbsp;merito quidem , cum olim ante omnem ferefcriptorum memoriam omnes Alias amp;nbsp;Africæ regiones peruaferintatquefpoliarint. Vtcumque res habet, Sepherad amp;nbsp;Sarphatcognomina funt: , mea quidem (entencia,a duabus mundi partibus libi oppolitisaccepta.At hæc de Hefperiæ nomine fatis luperque fun-to. SequereturnuncHilpaniæ nomen: verdm quia paullo pôllcommodiùsid fiet,hoc KiffarwvnäiXQQQ Hilpalis nomcn exponamus. Illeuoncs dixi nominariaboccidente Wefi inlBifl Hincamp; Iftonium vrbs in Hifpania; quad l®ffl toonitnn dicas, quod reddas habicationem occidcnralem. Verdm 11 digamma duplex in firnplex mutes, vt in Vefperi nomine fieri vidcmus,ac deinde limplex digamma in adlpirationcm, vti c Vcnetis fiuntHeneti,amp; c Velena Helena, moxcïöcflpal feceris HilpalrcicCloTau è medio, vt fadum eft in Hefpero amp;nbsp;Velpero. tôal nobis ter-minum lignificat à 2amp;el)al line pc^al quod eft conleruo, co quod terminis politis fuum cuiqiie conleruecur. Hifpal igitur terminus eft occidentalis, amp;nbsp;eodem modo Hifpania eft Pania occidentalis , crim amp;nbsp;Pania fit altera orientalis, de qua mox laci us - Errant itaque qui Hifpaniam à Græca vocederiuant, quail rara eftetarcc minds illi qui Hifpa-niam ab Hilpalo Rege nuncupatam efte fingunt ; de quorum numero Trogus Pom-peius fuit ; quando hæc nomina nullis vmquam regibus propria fuerunt. Porto quia reliquaficlitiorum Regûnominaà Taraphavelè fallacibusßcrolls amp;nbsp;Mancthonibus vel ex aids etiam petita mclioris notæ audoribus nullam regionis proprietärem expri-munt, fed ad'fabulas fpedant à prifeis hominibus non line magna vtilitate amp;nbsp;lale con-hdasjnon antèdcillisagam quam primùm Hilpaniæinueneroconditorem hadenus, vti modo declaraui,fruftra ab omnibus quælltum. Neque enim poëtica fîgmentaamp;: allegoriæredè intelligi polfunc, nec veritati applicari, nili prids de ipfa conftiterit veri-tatcjqua fola amp;nbsp;tamquam amuftl quadam oniniainuolucraexplicantur, amp;nbsp;tamquam norma Pythagorica omnes inæquales anguli quadrantur. Primdm ergo hoc nobis fu-memus, quod amp;nbsp;à lofcpo amp;nbsp;ceteris omnibus cirra controuerliam traditur. Europam ^laraZ/^q’-ddem totam principioab Tapeti fîliisnepotibulque, Africam vcrôàChami pofteri-n«»jf«cA«ilt;-tatehabitatam fuillë; tametfi poftea variæflnt faélæaliarum gentium in alias incur-ßoncs, vt quamque vel egclbis vel auaritiavelambitio ad aliéna rapicndavliirpanda-que trahebat. Nobis de prima ilia terrarum partitione fèrmoeft quam Nochus in hcr-cifcundatotiusorbisfamilia idem omnium parer fié Rex tabulis (uislànxit.æquilllmiJ illisquidem amp;nbsp;præeuntediuini numinisinftindu didatis,verdm pofterorum peruerlî-tate vix ad paucas ætarcs fùam habiturisaudoritatem.Qjjamobrem 11 quando ab aliis dilïidebo qui primæ illius diuillonis videntur fuifte negligentiorcs, tantifper velim lcdor iudicium fuum patienti epoche moderetur, dum omnia rationum mearum pondera diligenter expenderit accôlîdcraritjquodadmoncreac rogarcvtapud æquos viros fuperuacaneum clTe videatur, eo tarnen mihi magis nccelfarium putaui,quôd inipfo Itatim limine me coadum iri cernam adea pronuntiandaquæ omnium eo-rum quorum hadenus feripta contigit videre, lèntcntix repugnant. Et verô fi quæ de Hilpanicis originibus raecumftatui, eacum cctcrorum vel maxima vel dodiflima quaque parte conlcntirent, quis vfus huius noftræ feriptionis eftet ? Numquam mihi fie placui, numquam lie vanæ fttidui gloriolæ,vt quæ ab aliis inuenta eflent amp;nbsp;litteris prodita, ca ego aut aliis verborum phaleris ornata , aut alia via amp;: ratione diftri bu ta pro

t î B E R if.

pró meis venditafem. Lubenter hanc fcribendi ambitionem aliis concedo, vt quæ. velint argumenta (èxcenties ab aliis ante tradata itèrent, remandant, expoliant ac no-uo lenocinio fücatä, vcluti merces è fuo peculiodepromtas,obcrudant;modô contrà mihi permittant vtopinionem meam ea profcram Iibcrtate quam hadenusndmini video negatarafuifle. Vtergoaparadoxis exordiar,illud mihi docendum propono,Hi- ! fpaniam abElylàamp;sTarib fratribus principio conditam fuiflc. Diuinus MofesEliiam, TarftimjCetimum amp;nbsp;Dadanimfilioslonisamp;lapetinepotes facit. Prius itaque quam ad filios veniamus, non abs re fueritconfiderare quanam de caufla pater hoc nomen fus. acceperit,amp; quafham habitauerit terras. Hebræi dum invocem pundis fuis notare volunt, lie nomen a germano luolono alicnarunt, vtnec is qui eo primum vocatus fuitynec pollerorum quilquam iplum ht agniturus. Dicas,(cribas, canas, dames quo-ties placebit lauan-, memo te Grxcorum intclliget, ne iple quidem, firedeat, Homerus omnium lonum doéhflimus. Atqui fi reda propriorum nominum pronuntiatio à quopiam difcenda, certefuum cuiuliquegentis nomen non aliunde melius quam ab ipfa gente cuius nomen ell, peti queat. Si quis Teutoncm Latini fermonis imperitum roget an Teutonis nomen agnolcaqconfeftim negabit le Icire quis Teuto vocetur. At 11 eundem interroges quod fit nationis nomenunox refpondebit,^B’oufl. Intelligimus itaque Teutonis nomen à Latinis corruptum elfe. Eodem modo fi lonum quilquam interrogetur, ecquosnorit quilauani nominenturj dieet,nifallor,fequinam fievo-centur ignorarc ; quern fi de lonibus rogafiet, mox intellexilTet de gentilibus luis fieri mentionem. Ciim igitur lauan, tefte lolepo amp;nbsp;aliis, pater fit lonum, amp;nbsp;ipfa; littcræ à Molelcriptæ Ion exprimant, damnanda elt illorum ignorantiaqui vocabulum per-ucrla pundorum additione vitiarunt, quæ fccit vt non loliim ab iis quorum proprium ell non agnolcatur, fed rccedat etiam longifiïmèà prima fua notatione, lt;i?linlulam fi-gnificare dum Iberi nomen exponerem , ab quo Vnum denotatur deriuari me-mini tradidilTe : Hine Hebræi nx amp;nbsp;Diis infulasvocant, cuius tarnen vocis nullam queant alfignarc rationcm. ÏBonvocali longa pronuntiatum idem fignificat quod ha-bito, vt paullo prius annotaui: nbsp;nbsp;nbsp;Won igitur Inlularum habitator diccturjè qua voce

li littcram Hebræis iuxtà ac Græcis amp;nbsp;Latinis incognitam demas, Eion habebis ; quod deinde in lontranfiit. Videturergo Iapetus hunefuum filiumipla nomendatura ora- * nium portionis fuæinfularum imperio inauguralTe, amp;nbsp;mox ab ineuntc ærate maris ipfi dediflepolTelfionemjquofadum ellvt litora primfim minoris Afiaz, deinde infulas amp;nbsp;iple amp;nbsp;filij cius occuparint, Fac modo Diuinum Mofem ad fuos redire: quid quælci dieet, fi lauan pro Ion audiat eflerri ? Didiccrat ille nimirum lacerdotum in Ægypto linguam, de qua quid Ion denotaret facile intelligebat, amp;nbsp;idcirco redilïîmè fuislitte-ris depinxit, ægrè baud dubie laturus, fi quis vocem à fignificationeamp; germanofbno detorfilTet. Quod verb Hebræi lauan nomen fibi vernaculum faciant,amp; lutum figni-ficare dicant, id vt ita fit amp;nbsp;le in luto voluant permitto; fed interim intclligant vocem hanc fuam nihil faccread lonem,cui pater è fualingua Scythica, non è luto amp;nbsp;llribli-gine Hebraica, nomen fabricatuseft. Sed diceret forralTe quilpiam lonquoqueHe-bræam efie vocem, qua columba denotatur. Necillud negate polTum,led nihil ad lonem. Neque enim Ion pro columba ex eadem pullulât radice, è qua Ion pro Infula-rum incola. Ion enim pro columba duplex digamma non è medio fed amp;nbsp;principio pcr-diditjdum è Wt—ïjocnfaólum ell^Ott/qua compofitione auis confecratrix denotatur lationc vocis è lymbolóölim petita. Plenum myllcrij cognomen hoc efle nemocorum notatilneß-dubitabit qui Icient Spiritum fandum in columbæ effigie D. loanni Baptillæappa-^»î«f. ruiffei Nam fi Iblus Spiritus fandus omnia conlècrct, diuinà reddat,amp; amore deuin-ciat,qua ratione aptiiis auem cuius Ipeciem is geffit cum in Chrillum defeendit, in- nbsp;nbsp;nbsp;ƒ *

digitate queas, quam fi voces conlecratricem } Cogitent hic Herbariæ rei Iludïolî de nbsp;nbsp;nbsp;.. 4

Perillereone amp;nbsp;Hefba facra, amp;nbsp;videant an à firmitate herbæ nomeUjan à columba mahnt deriuare? qua de te nos ali.aslatiüs. Dignum etiam ellaccurateexaminequod de columbaamp;oliuæramo lcriptum habemus, non tam ob hiftbriam amp;nbsp;cclerem ad lon-ginqua columbæ volatum, quàm ob fymbolorum in his duabus naturis cognationemî

quam qui diligenter expendet ac cum nomine Wt-fjoen conferet, magna mecum per- nbsp;nbsp;primM

ftUeturvoluptatei Sed hæc obiter homonymiæoccafionc. Ion itaque primûm loniam

gt; '• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;condi-

^6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iJ I S F A î» 1 C Ai

condidit, Cuius decem ciuîcates nobiliflîmæ in continent! litCotc celebrantuif Miletus, Myus, Priene, Ephefus, Colophon, Lebedus, Teos, Clazomenæ, Phoeæa, Ery-thræa.lnfùlæadnumeratur Chius Samusjinquibus verçantiquicatisnon fatis periti crediderunt lones è Græciain Afiam commigrafle, cùm nos contra Molàicæ hiftorix innixiin Afîa priûs lonem quàni in Græciam tranöret, confedilTe dicamus . Quæ tarnen de lonia amp;nbsp;comitiis eorum Pamoniis, ceteriique eodem fpcôlantibus dici pol-, lent, ea ex iis petantur audoribus qui omnium manibus teruntur : nobis propohtum cil eadumtaxat in lucem vocare quæ ab aliis vel attada non funt, vel perperam exph-' cata. Sed hic mox obiedum iri video, me parum memorem efle eius quod modo ex

Veravocisinterpretationetradidijloneminfulasà patte habitandas accepifle,cùm nûc dicam eum non ini'ulas fed continentem in Afia regionem primùm occupafle. Magnus hic Icilicet fcrupulus eft, at non alij quàm illi qui omnino alienus eil ab omni œconomicaamp; politica ratione . Qui rogo bone vir, quilquis es qui hanc nobis mo-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ues quæftionem,fieri pofletjVt quisad Infulas perueniat,nifi antea omnia ilia fibi com

parant amp;: congeflerit quæ nauibus fabricandis amp;nbsp;inftruendis funt neceflariar’qua: quot fint amp;nbsp;quanta, non nautæ tantum , icdquotquot vmquam nauem longinquo Ssi. diu-turnoitineri apparari videront, nouifie pofTont. Populus Romanus Pompeio, ad piratas è mari mediterraneo pellendos deledo, omnem terram fubiecit quæ non pluribus quàm quadringentis fladiis à mari abeifet, turn ob alias caufas, turn vtvbique com-meatu amp;nbsp;rebus ad rem naualem necelTariisabondaret. Non latuit Plautum quantum negotiorum vna nauis exhiberet, nedum tota clallis omnibus rebus ad coloniam de-cu/p infifui ducendam neceflariis inflruda. Diu itaque loni amp;nbsp;ipfius filiis priûs in continenti fuie 4* ijui fiat habitandum quàm adinfulas commigrarent: Cannabisamp;linum(èrendum,ferrum c metjjuTta. vilceribus eruendum , picis copia paranda, materies cædenda, omnia maritima loca colenda adcommeatum abundè fuppeditandum,amp; ad gregesamp;armenta terris needum habitatisImportanda. Quidquôd hæcaliàqueeodem fpeclantia citrama-gnam operarum artificumque multitudinem fieri nequeunt, quæ vt procreetur, diu-^»5« turnamora opus elfe nemo ignorât. His de cauHîs Ion cernens partis voluntatera efle *hahtariïquâ î^lulas populis ftcquentatet, ea fibi principio in Afia loca delcgit quæ amp;nbsp;mari adia-infuiM nm- ccrentjamp;teinauali idoneam materiam datent copiol’am.Cùm igitur Amanus Afiae niinoris, quæ lapeto fuit attributa, terminus cflet, ad hune fibi ledes elegit,totumquc littus amp;loca vicina fuis filiis diftribuitjquotum nonnulla hadenus in locorum nomini-bus exilant monumenta-, amp;, vt à confeiîis exordiamur, nemini dubium eil quin Tar-Tttrfesà Tar iôs à Tarie nomen acceperit, quæ Ciliciæ vrbs eil nobiliifima,Cydno lîumini adiacens. /rnewf» Eiuidem regionis pars Cetis vocatur,clariifimam ftatris memoriam refricans,qucra JDod»nim/iui Citim plctiquc vocant. In Dadanim, fiue, vt alij pronuntiant, Dodanimjion tam fa-fortaife perfuadebolitteram vnam deeife ad nominisintegritatem ; quare nihil procliuius, in nomine ptæièrtim ignotæ apud Hebræos fignificationis. rttftum. Quanta fit fimilitudo litterarum Daleth amp;: Res, neminem Hebræorum latct; ac D.

Hieronymus etiam harura figurarum fimilitudineerrorcs abinterpretibuscommiiros elfe dcclarauit. Quando itaque in Dardanus Rcs inter duo Daleth collocatur, fieri facile potuit vt quiiquam Daleth eife putâs ipi'um remouent tamquam iûpcruacaneum. Ceterùm vt hoc non detur, at illud tarnen frequentifiimum, vt quafdam litteras He-» ' V bræi vocibuscximant,amp; alias formæ fcrmonisiuimagiscongruasaddant. Nolim tarnen hac de te cum quopiam obilinatiùsaltercari, eo quod inTarfociuitate Sô Ceti Ciliciæ portione fatis fit argumenti duos lonis filios hæc maritima loca tenuifle; amp;: ce-teroqui poil oftendam à poëtis etiam vetuilis inter Tarfumôé Dardanumeognatio-tiyft apui nem cclebrari, licet quàm ardaeaeffet non fint aifecuti. Elyiæ porrô veiligia in Lyilra ZX«? l^iurorum amp;nbsp;Lyfia maioris Phrygiæ ciuitate euidentet agnoico; amp;: vt alij mecum agnofcant,mox ptæilitero. Efficiam enim,fi Dcusadl'piretjVtomnesclariiTimè în,cd-ligant nihil quondam ante Homeri ætatem Elyiæ nomine nobilius apud lones fuiiTé, amp;:eius plurimaapud Poëtas monumenta reperiri; tametfinemohadenus Hifpano-rum, quos quidem aut noui aut legi, gentis fuæ in Græcorum feriptis agnouerk condi-; totem. QuoniamitaqueElyfafratrefuoTaribmaiornatufuificvidctutjpriusdeillo 1 amp;ciuscommigratioue ôd coloniis quàm de hoc orationem habebojquod .vbifecçro, ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad Tat«

_ t I BE R Î1 t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ii7

ad Tarfum reuertat, quo amp;nbsp;cum in Hifpaniam deducâm. Et primum quidem nomen cxaminandum,amp; germana eius fcripturajquo deinde illius veftigia,ficubi erunt obfcu-ra, Facilitas agnoicantur. In Hefperi amp;£. Vefperi nomine docui Tau defideran,quod in ïfteuone feruatum fuiflet: Idem hoc loco in Elyfa accidiife fcitOjquod integrum apud nos effet, fi lt;iScI-Iu(ldicereturj à quo formula Latinorum-fieret Eelluftus, fed Taue 3Lufl remoto habebis Elufus fiue Elyfus: Sin Tau in Sigma mutes, Elyffus erit; quo quidem modo crebriùs olim proferebatur. Eft autem compofita didio ex «Êel/quo nobile amp;nbsp;generoiùm denotatur, amp;nbsp;ïï.u|l, quod fignificat appetitionem obledamentum fi-nem appctitionis,amp;, vt vocula Nodium Atticarum vtar,cuiufuis rei libentiam: ira vt «gd-lufl non aliud exprimât quàm generofam ac nobilem amp;appetcnti3m amp;nbsp;oblcda-tionem. Mirum eftquàm accurate parentes illiièmperobferuarintvtliberis fuis boni

. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/'i r* !• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;... ominti qfia.n-

ominis nomen imponerenc,qua inretamrclicesrueruncplerique, vcvaticinan,non ù fuerit ominari viderentur, Spiritu fanclohaud dubiè piis votis præeunte. Earn nominum fa- »'2»^ bricandorum legem diligenter rctinendam effe Pythagoras difcipulos fuos docuit, 'amp;: Romani tam religiose ièruarunt, vt in militum deledu diligenter cauerent, vt primus fauftam haberetnomenclaturam. An noniniàcrisomncsmonebantur,vtbona verba dicerent ac linguis fauerent ? Quod fiitaeft à pofterioris ætatishominibus, apud quos omnia in peius rucrant, religiose obièruatum, quid de primisillis patribus fueric credendum, quorum verba tam efficacia in bcnedicendo amp;nbsp;maledicendo legimus fuiffe,vteaDei voluntas lèquivideretur? Ceterùmquia folenne noftratibuseft propria hominum crebrô decurtare vel capite truncato, vel cauda amputata, vel medio exemto ; vt dum pro Elifabet dicimus aliquando lt;210 / aliquando UiS / aliquando Ißctj mirarinon oportet,fi modô prioriÿllaba, modo pofteriorin lt;ed^—lufl adimatur ; præ-fertimcùm vtraquefauftiflimam habeat fignificationem. Fueruntigitur qui «Celpro-ferrent, fuerunt qui 1Lu(i ipfum vocarent ; amp;nbsp;ex priore quidem Græci Elis fecerunr, c pofteriore Lyfus amp;: Lyfius amp;nbsp;Lyfias, amp;nbsp;Latini Lufiis: eo quod amp;nbsp;Lufus amp;nbsp;Ludo apud Latinos ab hac noftra voce deriuentur, vbi corruptelæ modus fatis eft apertus, amp;nbsp;intérim notationis ratio ièruatur. Siue ergo lt;5d/ fiue Ûujï / fiue lt;2d-Iufl dicas, eundem ho- siyfi nofneii minem notaris ; amp;nbsp;codem modo Elis amp;nbsp;Lyfus amp;nbsp;Lyfius amp;nbsp;Lyffa amp;nbsp;Ely/ra,fiue per ge-minum fiue per fimplex Sigma profetatur,eiufdem hominis ftjefic nomen. Quod au-tem id Moles per Alefin principio Icriplerit, nihil habet mirq quia E longum in Alef crebrocommigret: qua de re pôft itcrum in Alyzonibusquærendis. Prions lyllabæ in Cd-lufi / qua nobile denotatur, nobilis omnino eft amp;nbsp;generofa fignificandi vis amp;nbsp;effi-cacitas, qua tota veræ nobilitatis ratio continetur amp;nbsp;explicatur. lt;èl enim breui vocali datum amp;nbsp;omnium rerum fundamentum eft,amp; omnium fupremum,vt in Hermath, delitterarum poteftatedenotatur. Cùmigiturvt verbum vfurpatur,fignificat id quod depreffum eft eleuare, amp;: quodeleuatumeft fuftinere; quainre confiftittota rerum omnium conferuatio. Creata enim omnia eleucnturamp;lùftineantur,amp;: quamuis ima fintjcum fummoapice copulenturneceffe eft^quæomnia harum duarum litterarum poteftate exprimuntur, quibus fi alpiratio præponatur,vel eiufdé manent fignificatio-nis cuius priûs fuerant, vel notant idem quodï^al/ id eft feruo. Ab lt;21 lt;2d manat, vt ab vno tempore duo fiu nt, amp;nbsp;fimpliciter vt ab vnoduoprocedunt, amp;vno duo dcuin-ciuntur : qua voce quia nobile defignatur, ftatim intelligimus in eo nobilitatem om-nem confiftere, fi quid à fupremo amp;nbsp;omnium fundamento procedat, amp;nbsp;ad illud tam-quam adfontem fuum referatur, amp;nbsp;omnia fua tum eo fulta habeat tamquam funda-jmento vnico, quod lt;2c vocamus ; tum ad fupremum apicem, quem Lambda fum-mum palati extrema fui parte ferions defignat, reda via contendat. O breuem, 0 ab-folutam veræ nobilitatis definitionem.' veræ nobilitatis inquam,non eius quæ lôla vul-gi nitituropinione, quæque non magis nobilitas dici poteft quàm vmbræhumanæ lomnium verus homo. Ille igitur verè nobilis eft qui omnia fua ftudia, omnia vitæ officia, omnes aâiones habet à furamo apice fufpenlà, amp;nbsp;eidem ceu fundamento firmif-fimo innixas, amp;nbsp;ad eundem tamquam vltimum finem relatas, ladent nunc qui volent nobilitatem, amp;nbsp;videantecquanobilitasextranobilem adionem repeririqueat. Quo-niam veto neque ad ipfius Lambda notationem quicquam poteft adlpirare, neque ipfius lt;2e fignificatione nid, nifi redavia amp;nbsp;ratio ab iplàveritatedemonftretur, nec

D veritas

3? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H 1 8 f ANI CA.

veritas vlla extra Chrîftianam poteftacem inueniatut; fieri non poteft vt quifquam nd-- bilis efle queat citra Chriftianara caritatem, qua omnia cum fupremo vniuntur, Si id quidem coniugio firmifiimo amp;cnumqùam foluendo,quod per lèc quoque nobiscfciio-tatur. Scribant qui volent de nobilitace libres quamuis elegances amp;c copiolbs , omnia _Philofophorum fcrinia rimentur ÔTcxpilenc, adducancin medium qUicquid eft facris . litceris traditum; numquam ramen efficient vt quicquam veriuS,quicquam efficacius, -quicquam grauius quam hisduabuslitteris comprehcndaturjamp; Hcrmathenæcultorii-bus dareexplidetur , de nobilitate décernant. Pond 3tu(l/quam alteram compolîtâe didionisfacimus partem, à ILoft deiiuatur;eo qu0dobledatio amp;nbsp;voluptaSjOmnisde-./iderij finis, animum àcuris amp;anguibisiohiat. 9tojßenim idemcflquodfoluojâ-qûo Grxeorum Äva-eq, amp;nbsp;per metatbelin Soluo Latinorum,amp; Hipjappd Hebræorumqamfi-dam ineadem lignificatione quam Munfterus annotauit .vfurpacum. Explicatigitur

.bæc vox U-itfl propriam ipfiuslætitiæ Si obledamenti naturam,fi Peripateticis Si Hip^ _pocraticisamp; ipfi adeo reclærationicredamus ; quæ hancanimiaffiedionem cordis amp;: dpirituum vitalium dilacationc,trillitiam ci contrariam contradioneamp;r.anguftiisdcfi-jiic. Latini videntur hinc fiultitiæ nomen lumfifle lecundum earn conuerfionem qua je 3Losi Sol, è ßof (pamp;'p ac fur, è Unof folium amp;nbsp;ipuMor, Si alia id genus c fimilibus noiba-^tibuscorruptacernuntur. Nihil ergo mirum,fi Lyfius amp;nbsp;Lyfias GrandsXS'actf deriuari vide3ncur,ciim Si hocipfum fiat aUosi noftrati; quia apud nos etymologiaSó propriuslinguæcharader, non apud Græcosaut Latinos, reperiatur. Condonct mihi iedor fl crebriushanc vocum de Hermathenæ dodrina interpretandarum amp;nbsp;ad pri-.mos primi fermonis fontes, è quibus per diuerfas vias deriuantur, reuocandarum ra-tionem inculccm : at quid dico condonct, cum nulla mcditatio gratior elfe debcat iis .quos ego ad diicendurn inuito ? In quorum numero cos folos habeo' qui Idrcauent quas primus homo à Deo omnium rerum Icientiam nadus de fingulis habuerit notio-nes ; co quod hi foli Socratis Si Platonis ftudium cognoicendique defidenum lequan-tur: quo qui non tanguntur, cos rogatos velim, nc vmquam noftra ienpta deguifent; vtpote in quibusnihil fint inuenturi eins quam quærunt fuauitatis ♦ Sed quorlum hæc quæ rerum explicatui amp;nbsp;remoras adferunt Si prolixitatem.’Næ nos dum de ftulti no-' stultui ^uis mine agimus, Iluitos nos reddimus amp;nbsp;nimium dilTolutos. Hinc modo liquet Latinos Ju^iridtce- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nomine abuti, fi id alij quam illi tribuant quidifiblutus eft in voluptatibusLe-

quendis. Verdm iidem aptius congruentiufque vocis notation! à ILuft Ludo fecerunt* reiedo Sigma^ qua in re cum nihil dubij fit, mirari nihil debcmus,fi èUufl Lydi quo— que nomen fuum fint adepti: Si hæc fane caufta eft cur de Ludo amp;sUufî verba fecerim, quo nimirumde fimilitudine vocum è primo fermone in alium transferendarum huic noftræantiquitatum inquifitioni maius lumen affulgeret. Atque hæc quidem de nomine Elyffi. Quas veto hie genres in Afia privis Si aliis locis condidcrit quam in Hifpa-niam nauigarit, quando nihil veterum Icriptorum hiftoriisexplicatum habemus, de nominibus amp;nbsp;locorum vicinia coniicerepotiusquam afterere polTumus; quod nobis illi facile condonabunt, qui vcl Dionyfium Halicarnafieum vel Paufaniam vel Stra-bonemvel alium quemuis in fimiliargumento cum laude verfatum à primo limite ■Eiyfttquiu làlutarint. In primisitaquelcimusTarfumCilicascódidifle, amp;huicCetinum proxi-mum confedifte. Hinc ad Taurum Lyftralfaurorum fatis déclarât Elyftum fine Lygt; Zfff» primùm loca finitima tcnuifle,ac per Lycaoniam fines fuos ad Phrygiam vlque protuliflc} habitauerit. eo quôd in ca Lyfias vibs cius mcmoriam fcrucc : In Phrygia GomcrifiliusAIcanius habitauit; qui an Phryges condiderit, an à Dardano genus ducant,equidem nelcio : at hoc fcio lonïs Si Gomeri pofteros tam vicinos in minore Afia fuifle, vt plurimis locis Thryg»! é' permixtos habitalfe eredam perinde atque Mylbs Si Phrygas. Nam apud Homerurti Myfos per- didicimus Alcaniam in Phrygia Si Afcaniam in Myfia fuilTe, qua de rc peripicuum eft Mylbs Si Phryges non permiftas modo terras, fed communes etiam liabuille maiores. Verfuspoctæhifunt: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;,5

Tap ^pûyaç riy« Acrjtar/oç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

T«A’ Ao%a)//alt;.id eft: Phorcys amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Phrygios dititntts agebat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex K^fcdniâ. '

Qlu locus de Afcania Phrygiæ raaioris intelligendus. Rurl'us alibi Mylb-,r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum

L r B E R ÎI r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____ __

rum ducem Afcanium facit, amp;nbsp;eum item ex Afcania profeâüm ea mmirüm qux in Myfiæ ea paree eft quæ poft habuit Nicæam ciuicatem. Sed nos nominum veftigiis in-fiftamus,quæ nobis Ifauros ab Elyflb condicos eftefatis demonftrant. Quis non videt LuftramalLuflnomenhabuifte ,cüm Uufï-rat non aliud fignificetquam Lufticonfi-y^7 lium fiue voluptacisconfiliutü ? Confuluitenim luis vt vera oblcdamenta fèqüeren^ tur, quæ virtutum adionesita perficiunt, vtab eis ncqueantfeiungi. Ifauriveróno-men nihil ad conditorem facit, fedlocorum explicat fitum. Sfsvocali longa glacies 30. nobis dicitur : ï^autaar inter alia fignificat habitare, vnde amp;nbsp;ipfüm Habeo amp;nbsp;Habito ï^autoem Latinorum. Erantenim Ifauri altiftimorum montium habitatores, in quibus perennis glacies inuenitur, quos nullo modo clarius exprimere poftïs quam ft hatitocr^ dh cas. Cares, Lydi amp;nbsp;Myfi le fratres quondam dicebant; amp;nbsp;idcirco louem Carium tefte Strabone comrauni templocolebant. Qriôdli coniedare mihi permitteretur, dice^-rem Lydum, Carem, Lycum amp;nbsp;Myfum Elyfli filios fuifle; amp;nbsp;à Lydo, cui altera nomi-nis paterni pars data eft, Lydiam conditam efle • Diuinafte mihi Elyfliis videtur, cum huncLyftum hue Lydum nuncuparet,eoquôdipfimet Lydi fe iadent tæç primos inuenifte, id eft, obledamenta atquc ludos. Vide quæfbquàm Lydusamp;ludus inter fe confentiant, amp;nbsp;quàm congruenter pater hune filium à moribus, quos videtur præuidifte, nominarit. Herodotus certè non ludos modo j fed alia ctiam deliciarum m voluptatumque genera eis adfcribit; in quibus præter teflerarum pilæqüe lufum, amp;nbsp;obïonandi cauponandique artem ,illud etiam enumerat quod cüm lumma turpitudi- 'Lyii', ne coniundum eft ,filias ab iphs proftitui lolerc dicens, tantilper dum corporis quæftu tantum corrafiflcnt, quantum fatis ad dotera efte videretur » Quod igitur poflit nomen excogitari huichominum generiaptius quàm h î..u,întvocentur ? quo nomine non moderatus tantiîm cupiditatis, lèd vehementioresetiam libidines notamus. Ele-ganterTerentius in Eunucho dicit louera ludura cura Danaëluhfte,cùm iph imbreni aureum in gremiura mitteret; qui profedô idem Ludus fuit aut hmillimus cum ludo Lydorum Herodoti feriptis prodito. Quod autem Lydura Atys filium fuifle dicunt^ id hanc habet originem: Elyfliis congru um fe nomini fuo pratbens quod à pâtre, velu-ti afliduam quandam monitionem, acceperat, omnibus modis conabatur, vt cüm fè ' nobilem ac generofum omnibus oftenderet, tum taies delicias expeteret ac propone-rct, quas maxime nobilitatem decere à pâtre amp;nbsp;atio amp;nbsp;proauo amp;nbsp;ab ipfà denique reda ratione didiciffet. Q^oniam igitur nil odio amp;nbsp;inuidia magis noxiüm eft, in ea præfèr-tim familia in qua plurimæ proies funt, diligenter petpetuô cauit, ne hæc peftis intet fuos filios autpullularetautgraflaretur. Sciebatenim nihilo nobili animoindigniusel-/e quàm alienis bonis torqueri ; quando proprium nobilitatis eft non fibi lôli, fèd toti hominum cornmunitati omnia fua parata amp;nbsp;expofita habere, eo quôdalioqui ab eo pendere ac fluerenon videretur à quo «2el nomen erhanat. Quia igitur cacodæmon hac labe hominum genus maxiraè tentare (blet, vt ex Chaini amp;c Abeli eXcmplo primi parentes didicerunt, perpetuo, dum liberos ad felicem quandam ac nobilem tum ap-petentiam tum iucunditatem hortaretur,in ore has duas fyllabas ^t-ïntp fiue ï^at-fiup habebat, quibus denotabatur tantundem ac fi Latine dixiflet, ab odio amp;nbsp;inuidia caue-to. Ate Homerica vt notiflîma hominibus peftis eft per omnium capita volitàns, ita nos primi Græcis amp;nbsp;Latinis oftendimus hoc eam nomine propterea vocari, quod hominum corda exedat ; amp;:, vt ille dixit, rebus macrefeat opimis. Atys itaque Ëlyfltis vocatus eft à perpetuo fuo præcepto quolemper filios amp;nbsp;cæteros omnes monebat,vc ab Atecauerent. Etquamuishacrationeomnes Elylfi filij Atyos filijdicipoflent,pro-priè tarnen hoc nomen ad Lydum pertinebac,eo quod nemo Lydus reuera vel dici vel efle poflit,fi quis inuidiæ vel odij morfus finceram impediat animi obledationem: amp;: rurfusgeneraiim omnes Lydi dici poflunt quiabomni odio amp;:inuidia animumlibe* rum habent, eo quód ij in perpétua lætitia degant. Porto quia ad nobilitatem non la- vadé tis eft non odifle amp;: non inuidere;nifi caritas etiam accedat amp;nbsp;amicitia, verum huma-næ vitæ condimentum amp;nbsp;fingularis voluptas ; fecundo filioCar nomen fècit:quam diti. voeem licet Latini adieótaterminatione fua vernaculavfurpent,noftram tarnen efle cum alibi, tum in Amazonicis oftendi. Nam amp;nbsp;etymologia noftra eft, Ichnça è «iTar injüacconucrj^oproprium linguæ noftræpræfertcharaderemnllaquidem vtidquod

D 2 car um

40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;______________ H I s P A N I C À,

carum ell nobifeum maheat,defiderat; hie monllrat caritatis finem in co efle, vt con-tingamus id quod carum habemus. Hine itaque Caribusnomen, quo Elyfius omnes fuos moncbat,vtnon folumabinuidentialepuroseullodirentjfedmutua etiam inter fc caricatc copularentur, è qua fola tandem generola ac nobilis voluptas ad orancs cmanat. Car itaque Lydi germanus frater ledern ad linura maris à pâtre fibi defigna-

tum occLipans vrbem condidit, quam paterni præceptiamp;: proprij nominis merfiof Mileti condi- Jlhl-fift vocauit, id ell liberale ac benignum caput. Jtîdt enim fignificat qui omnia fiia X’wwX/r' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aperta, à Jlîd, quod ell aperire amp;nbsp;manifellare. Nobis

in liberalitatis ÿc benignitatis notacionehaólenus vfurpatur ; Germani fuperiores pro benignitate potius amp;e dementia quam pro liberalitate accipiunt, quamquam hæ vir-

luces inter (è lie hærent, vc nequeant (ciungi; atque ideirco vna voce comprehendafi-tur. Veriim enimueto licet Miletus à Jtîilt fieri videatur ; non abfurdum ramen fit, It cam à »cl/quod pro reuclo vfurpainus,deriuerur,qua via reuelationis caput denocare-

tur. Çeitècùm quæuis liberalitasl'ummopcrelaudanda, tum nulla plus benignitariS atq. amoris,ollendit,quàmcaque rerum abditarum Icientiam reudac.Ec videtur pro-idileti feho- fcôlô Milctus quondam fcholas rerum diuinarum habuilTc, quas pollea Bran ch ida?, rer«M di- emu Amazonibus loniam ingrelîijvidenturoccupaire, fi quæ de Amazonibus amp;nbsp;Cim-meriis Icribuntui'jvcra fint. Amazones enim quamuis valdeolim loniam occuparinr, piimi tarnen conditorcs non fucruntjquodexeo liquet,quod cam inuafillc prodantur. jUflÖret itaque primùm fpiricuilànélo tribuendumeilet, cui vocabulo lignificacionc pareil Apollo; qua ratione Miletus Apollini làcra diceretur, conuenienter admodum iisquædc Branchidis Herodotus Icripfit. Sicut autem ê Menerua fit Mincruajita à Meletus fieret Milctus. Vtrumuis itaque intelligamus aut liberalitatis aut reuelationis caput,id darum e(l,quôd mucuahomrnum inter le caritas amp;:liberalitas omnibus beni-gnè lua aperiens amp;nbsp;communicans homines üeo facit gratilfimos : amp;nbsp;idcirco Car de-2tiui Oarto îubrum ercxic loui Cario, id ell Deo caritatis datori amp;; conlcruatorhin qua quimanet, temflumcur in Dco manct, amp;nbsp;DcuS in CO : quod cum itafit,.neccfiariô confcquitur,vt ei qui tails ,clt;t urn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prolpere fuccedant, amp;nbsp;bene fortunentur. Hoc itaque vt filios fuos Elylfus

doccrct,ac caro pignorc tdlatum relinqueret, tertium filium Luc nominauit; quod ni-Lycwrumco- hil aliud figuificac quam forcunatum rerum fuccefium. Hie Lycios condidit,amp; filij ditBr,amp;n9. eins Lycaoniam:dequa voce poll. -Qiiod fiquis Lycios à lupisita nominacoscredat, difeat melius pofthac ominari ; amp;nbsp;fihos parentibus cariores elTe debcre quam vtiis maiaimprecentur. Scio apud Græcos Âvxoç proiupo did,led is minime nomen accepit à Luc à quo LveijiVerum per mcrathefim ad hanc venit homonymiam.Ell enim Ao'zoç idem quod Slyco, Iblo Sigma è fine ad principium relato, quo nobis defignaturouis deuorator ; co quod ^Ilc line ^lot idem fit quod deglutio, Sc 0 fine ot fignificat ouem. qua de Vocc alibi plura. A Hite verb Üturfit nobis, amp;nbsp;Latinis Lux, amp;nbsp;Græcis At/o cum deriuatisAt^zaéaç amp;âywcpiAt,'j£«,de quibus in Gallicis,nifi memoria fallat,cgi. Ccdontio an Grxcus vllam harum vocum queardare rationem,quæamp;:lupi naturam ad vnguctli defcribatjamp;abea toto ta.’lo terraque Luc bonæfortunæ nomen fummoueat ? Qiio-niam verb profperi rerum luccclius non tanttim pacatam pra.’llant habitationcm, led ^aridionqtfK omuia ctiam augent amp;nbsp;maxime promouent incrementis, Lycus Pandion à luis voca-fuerit etquid tus eft,id cfl, picans amp;nbsp;promouens hibitationemjquain voce Ibliim digamma duplex - defideratur. Atque hinc fabulolæ hilloriæorigo, quafertur Lycus Pandionis filius fuilfr-nifi Pandioncm Elyllumdicamus: quodequidem lubentius crcderem,ciim pa-candx augendæquc habitationis ratio patri potius quam filio videatur conucnire. De vocc îâau mox latius; nbsp;nbsp;idem elTc quod augeo,crcbrb dixi: De loue item Lycio iam

Caresé'‘Ly- iamfucrit agendum . Quod CaresôzLycios ex Europain Afiamquidam dcduccre Eurofat^n^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mofaicæ hilloriæ Sc veritatirepugnatjnee ipfisetiam Caribus conlèn-

, fed ex tit, qui Icfc iu Alia primura fuum conditorcm habuifle, non in Europa prodiderunr, addentes germanos fclc elfe Lydorum Sc Mylbrum fratres: quod Herodotus dilertis verbis memoriæ prodidit, amp;nbsp;Strabo repetiuit. qua de re fit,vt Lydum, Carcm, Lycum Sc Myfum Elylfi filios fuille conieólem. Neque me mouet quod quibuldam forralie Myfi ad Mas, Sc Lydi ad Lud vnum pollcrorum Scmi,vcl ad Ludim Chami nepotem xeferantur, eo quqd homonymia non rarb in his nominibus reperiatur, vt mox vidcas in Lud

L I B £ R I ï r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41

in Lud amp;nbsp;Ludim ; altero Chamigena,akero Semigena. lofèpns Anaannm tnontem terminum fecic habitationis filiorum lapeti. qua de rc licecnos cclaflct,Tar(ùs cam n Ciliciævrbs darum dediflet argumentum quem übi locum lonis pokcritas vindica-ric. Ablurdum icaquefuericvlceriores Alix minoris partes 'd Semi vel Chami filiis a(-fignare,nifi confdlim in Iplô limine omnem hiftoriam velimus confundere atque tur-bare d; fola vocis alicuius allulione. Phryges Mylbs lie libi permiftos habitalTe , vc eorum termini in prouerbiumabiuerint ad res dubias amp;nbsp;intricatas defîgnandas , de Strabone difeas licet; ac deinde exeodem habebis tam olim Mylbs in Europam colo- Myfosinsn-nias deduxilfe, vt Gæographus hac antiquitate amp;, nelcio quibus, aliis conieduris de-ceptus, Myfos ex Europain Adam venitEc lcribac. Ncc aliter de Phrygibus Icncit, quos in Tbracia etiam My lis vicinos fuilTe commémorât, prima tantiïm littera in Beta commutata. lam Cares nemo vmquam,quod equidem recorder, aufuselt ad alium quam ad lonem reducere ; eoe|uód mediana loniamoccupatine: qui ciim Lydorum ac Mylorum fratres Icfecflc alleuerent, temerarix iic perucrlitatis Lydosad Lud vel Ludim apud Mofem commemorates, amp;nbsp;Myfos ad Mas (lie emm Hcbræi lcribunt) rderrc. quod li fiat, totam loniam vidcas perturbatam,amp; fœdam gentium terrarum-qùe confulioncm,idque eo magis, fi loniæ nomen tam late,pro co ac dccet, extendas, quamlacè lonis poftcriprincipioad marc.tuiusinfulirumaditurieranthxrcditatem, habicauerunc Quid qubd Alcanij memoria apud Myfos etiam colitur, turn in fluuio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;me-

Alcanio, cuius Euphorion amp;: Alexander Aetolusmemmcrunt,tum in Albania vico Se ^ÿfôs. Afcania lacu: vndequiuis vidsat meer Myfum Se Alcanium magnam fuifiecognatio-nem, quxad Gomerum Se lonem fratres lapeti,non Semiaut Chami filios pertine-bat. Illius Mas qui àSemogenus ducit monumentum præ Ie ferc Molxus Sulîanæ fluuius longtlfimè à Mylia remotus: Ludimi verb nclcio an Lydda Sy rice 5e Lydia A-rabiæ Petrxx ciuitas memoriam refricenc, certe cius vclbgia in lapcci portionc non funtquxrenda. Nuncergode Myfo lapeti,vtopinor,pronepote. Mys voculamqua- Mysdonenit tuordenotare Etymologic!Icripcordicitjanimalculura nimirum terreftre,8eraarinum;-^‘^’’'^^*^'‘' particulam corporis, Se populum à quo Mylia ciuitas nuncupetiirjat cur hæc fignificet, nullam addidic cauflam. Nobis jBu Se l^iu contraria lunt; amp;nbsp;hoc quidem dénotât vo-cemedere,illud vocem concludere. Hine auiculædicunturelTcinJfâut/cum non ca-nunc. Terencianus M litccram fcribit in ore claulb mugire, ita vcinde cuiuls perlpi-cuum elTe queat de viconlbnancislignificacionem manare.Giim enim V. laCicudinetu Se apercionem notec fiucrocunditatem reclufam, vt in Hermathena tradidi', Jlîwnon aliud fucrit quam laticudinem liue id quod apercum fuit claudo; cui contraria via pronuntlatum oppofitam habet lignificacionem, idem notans quod lonum cdojqua: propria vernaculi nobis fermonisformula manifeftacad noftros fonces voculas has per-tinerc, acque inde ad alias nationes, li qux ipits vtuntur, cranfiilTe. Quamobrem Gras-ci oblici ad quam claudendi rationem Ipcdarec Mv,vctbura'/MJw vfurparunc procon-niueo : vndc morbus oculorum . Qubd fi pro conniueo^/dudixilTenc, melius nofirx lingux vclbgia lecuti fuificnc ; eo qubd Jîfôtav idem lit quod vitarè', quod faci-nius dum oculos claudimus. Latin! in Mutiyocabulo probè nos fequunturjin Mutio Se M ulfo nonnihil à fignificationis caulTa recedunt, quia lus verbis non omnino race-re dénotant, led fubmilfe Se qiufi intra os. loqui, Quia ergo ißu proprie lîgnificat os clauderc fiue vocem cohibere , JlîujS lîue Jîîtttsi elt taçitèquicquam quærere: Vnde Jl'hisi vocal! longa, fine JDufô/animalculum illud fignificat quod fummo ûlencio fibi . ■ “quot;‘V' » alimenta quærit. vndeSe mufleladoraefti,cai,fineazluriißufendicuntur, cùm tacit!at- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

tentis oculis muribus infidiantur. Dicitur enim muftela à jDuüJ Se flclm quod eft fura- MnfteU ety^ ri; ita vt muftela murum furcm adamulfim exprimât, non Latino,ledlèrmone no- ’ nbsp;nbsp;'

ftro-.vti ouAovg^çquoque dicitur ab Jtcl Se quorum illud omnino fignificat, hoc at- Adunu ne-tonitis oculis intucri, quod proprium eft iMlurbrum qui auiculasfixis oculisintuentes dicuntur casquafi falcinoquodam ex arborenonnumquamdeiicerclblere. Id addo, quoclariùs euadat quam Jliuô/ pro eoquod eft tacendo filendoque magna quiete ob-feruo, minime requirerevtoculi autconniueant aut claudantur. Exhacigicur voce

Mulæ dicuntur dex tacitæ inquilitionis prxfides; Se li quis Græcorum /üiâtruti pro in- Muftettr fit qmro dixit, isfciatlè vçrbum à noftro Jüufm deriuatum vfurpare. Hinc liquet My-

P 5 fum à

42- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H ï s P A N I C A,

fum à ifôujS didum magnam habere cum Mufis cognationem,'nec aliud hoc nomine quam taciturn arcanorum inuelligatorem denotari. ElylTus ergo primi lui filij nomine vltimum nobis finem propoluit, voluptatem videlicet, cuiiis pnma nobis ellappc-titio. Earn citracaritatem Sgt;c prolperitatem diuinicus conceflam, amp;nbsp;tacitam inquificio-neracontingere non poire,aliorum nomenclaturis fiiiorum indicauit,fimul claiilfime aperiens extra pacem amp;nbsp;mediocres Fortunas difficillimum elTe taciræ rcrum contem-plationi vacate. Quod verb Mufarum alimentum ell, id Myllerium vocamus; cuius na- vociscaulTam GræeieamelTe arbitrantur, quôd inmylleriis oculosoccludcrcopor-ttyma. teat, quo mente magiscernatur. Vcrdm id non ita habet,cum pluiima mylleria attcn-lilfiraisoculis videri debeant, vt in lacrisomnes cærimoniæarque ritus diligentiffimè funt oblèruandi. Nobis placet vel apud vetullillimos idem lignificafTc quod Jlïiiö nobis fignificat, velmyfterij nomen totum noftraselFevocabulum , non origine tan-£iïm,lèd compolitionis etiam ratione. Quod li illud admittas, myllerium fucrit quod cacitos amp;nbsp;linguis lilentio faucntibus, non verb oculis, quod alij dicunt, conniuencibus oporteatconiiderare: At li hoe magisarrideat, Myllerium nihil aliud fueritquam aut Jlßuf—tering / id ell pabulum amp;nbsp;alimentum tacitæinquilitionis, aut JBÏuf-ftchng/ id cll contemplatio intentaoculorum acie cum filentio fada. Vtraque certè compolitio maxima nititur ratione, quaadducor Vt vocem totam nollram ellè eredam . Hebræi n pro myllerio dicunt, amp;nbsp;proarcanovel myllerio vel conlilimio .quorum vtrumquc apertara nobis habet lîgnilîcationis caulTarn; prins quidem lt;Cur nollras conuertit, iplï Cap adiedo Samecht,vt fiat Xain; cdm nihil aliud Xain fit quam Cet S coniuhóla, vti Cut Hieroglyphicanollra docuerut. «Cur autem ritum lacrum fignat.vnde Curetés ricuum capitafiue principes vocantur. Alterum verb vocabulum iio per conuerfionem item Cu». corruptumcll è noflro lt;U!ö/ quod efl proprium eius quiimperat filentium . Cdm ita-quefacriritus attends oculis cum lilentio fint confiderandi, myllerium vtramquerem expreÆrit quam Hebræi diuifis vocibus elFcrunt, quarum altera filentium imperac, altera ritum exprimit. Cæterdm mea nihil vel parum refert fine tk fMO) deriucs, fiue è noftratibus vocibus myilerium componas, modb agnofcas non oculos claulbs, ,, fed osclaufum etymolögiam pollulare, atque inde fMia fieri,quod cllà inii-ï|cet/id ell * nbsp;nbsp;filentium impero fiue doceo. Viden’ quam nee Græca nee Hebraica lingua per caufias

fuas primas intelligi quèax,niü ad nollram reducatur,in qua modb deprehélum duplex jMoü)apud Girascosfuiflc,alterum corruptum ex ƒ// per Iota longum pronuntiando,quöd oculis conuenitdum palpebrisclaulisquicquam virant: alterum ex Jliiivocula itidem producenda? Luculentam itaquecernimui vocum amp;nbsp;rerum conucnientiam,quæ nobis demon llrat Myfium, Mulas, Myllerium, Myllas,Myllagogosexcodem Fonte nominahaufiflè,amp;omnibustacitamarcanorum inquifitionem denotari, quælocum fuummaximè habet in rebus diuinis,quælongp prids Pythagorcorum filentiodilcen-dæ liinc quam eloquendæ. Diuinum igiturnomen Myldsa patre accepit, Sóid qni-dem diuinitus; quciditaelFe ,illa quæ de Mylis memoriæ pródita habemus, claiilFimc ollendunt. Quid enim Homerus? An non tam cards loui elTc dixit vt cdm oculos Fuos rccreare vellet, ad eosviFumepnuerterit? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• 'U l

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;at/Tbç «jroA/t'^9 08 tpae/vü»

. : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I Noo(plt;v ê:p’lt;7Tlt;t0-o7rÓAz»»'arai* ---j'

quot;MwavT ay^ifjcoL^Mv. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■’

Mylorumpit Eximius Mulàrum cultor Homerus, quo^Deum oftenderet riullius æque rei'ac pacis tranquillitatis amantemelFe, fingicdouénïà triftiTtoiani confliétus Fpedaculó aucrfum Fplendidos fuos oculos ad MylbS'conuei tiire,quorum tanta pietas erat, vt ne Ixfi quidem amp;nbsp;ab hollibus Fpoliati repugnarént,fcd omnia'Fuperarent Conllanti patien-tia. qua de re prouerbia extiterunt, vt Myliis nonhliud quam præda diceretur, amp;nbsp;My-fbr umdxtremus,pro contemtilfimo. 'ld enim fteque heri rieque nudiullcrtius; lêd iam

■’ 'olim in Conluetudinemvenity vt quanto quisdiuinö cultuiamp;pietati magis deuotus elTet, tan to apud hominum vulgus magis» ridiqulushaberetur. Hinc flebilis il la in libro Sapientiæ apud inferos agentium lamentatio; Nos inlènFativitam illorum æftimaba-mus inFaniam,amp;: finem illorum fine hohorejecce quomodocomputati lunt inter filios Dei! Hæc vera caulfa eftillius in quo Myfi •q^ridam Fuere contemtus; qui tarnen lie

vaci

L I B E R I ï 1 I, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4î

vati placuerunt,vt cos Dco facercc granffimoSjeain re ad vnguem Salomonis, imrno Dci ipfius, iàpienciæ concordans. Dcridebantur enira vt Deicolæ S£. Capnobatæ due funambuli,eo quod facrificiis amp;:myrteriisperpetuôvacarent: cuius rei teilena habe-mus Poiridoniutn, qui tam pios religionis iludioibs fuÜTe aiTerit, vtàcarnibusetiana abilincrent, ne videlicet craffis fumis aiTiduaarcanorum inquilitio amp;nbsp;diuinorum me-ditatio impediretur. Repellendus ergo Phornutus, qui f^wiSiv putauitidein elfe quod fatiarc, ciîm fi quis hOc verbo vti velit ad retlaua loquendi normain, non pro alio vta-tur nccciPc ell quàin proeoquod aliter diceremus,totuin myileriisvacate atque picta-ti. Legerac nimiruin Ccrcrcm Myfiamdici : amp;nbsp;quiacraiToquodam modo Cererena frumentiduintaxat pra’fidem putabac,iudicauit Myfianj dici à iàtiando,amp; inde ctiam Myileriorum nomen dcriuari. Nos hacde re paullo poilfortaiTe latiiis agemus. Vide-mus modo quàm congruenter Elyfius hune fuum filium Myiùm vocarit, id eil, hor minem perpetuo myiienorum amp;nbsp;taciræ tranquillæque piecatis amore flagrantem, Nam fi talem polleritatem cius Icgimus fuüTe, qualem dicemiis fuilfe patren? lt;5lt; prir nium gentisconditorem?

LIBER un.

T hæcquidem deElyifi filiis fâtisfunto , qui an pluresfuerint, nee icimus,nec icire laboramus. Hoc vnum agimus, vt ElyiTum in Hi-fpaniam ex lonia deducamus; in qua ciim iam filiorum aliquot fe-des dcmonilraucrimus,tempus eil vtadinfulasnauigemus. Alij lonis filij alias ininiulis ciuitates condiderunt ; amp;Cetim quidem Cetios in Cypro, quorum Zeno Cetieniis fuit non exiguurh orna- citiomm » mentum. An veto horum Homerus fecerit mentionem,an illorum qui in Cilicia funt,nihil curamus: hoc interim feimus, Cetios Cyprios à Cetiis Cilici-bus originem habere: verum de Cetim nunc nobis quæilio non eil. Exemplo tantiim docemus quomodo è' continenti paulatim in inhalas lonis filij commigrarint, Vt Cens Cyprum, ira frater minimusnatu Rhodum amp;nbsp;Samum occupauit. ElyiTusverovlte-hus in Peloponefum traiecit,amp; inde Italiam circumue£lus,amp; interiora Hifpaniæ litto-ra, pc-r coluranas Herculis enauigauit, amp;nbsp;ad vltimum occidentem ciuitatem de nomi- olyjfyomtab ne iuo Elyflîbonam fine Olyifiponara, vt vulgo proferunt,ad Tagi ripas conilituit; amp;nbsp;f/-quot;quot; nbsp;nbsp;“

quia flumen hoc maxime placuiifet, in fedibus fibi figendis nomen cogitation! affe-dionique fuæ congruum ci fabricauit. enim, vtidixi,idem eil quod ipfum placi-tum. Taries deinde Elyiîi fratcr,vta:tate proximus, ad ipfum fretum Gaditanum con- Taneffum ledit, amp;■ ibi vrbem de nomine fuo TartelTum condidit. Vcriim quia longum admo-dum hoc icer cil, non immeritô per multa pelagi terrarque fpatia præuàricari videbi-mur, fi omnia ilia omittamus quæ ante contigerunt quàm ad has vltimas occidentis ■ oras venirent: Pvids ergo de Elyifo, poil de Tarfe loquemur. Elylfus nauibus inilru-ôtis,ad quas Latmusmons materiam fubminiilrauit,vtmoxexponam; primum loniæ littora legit ; vbi ad minimam iniulam appulius circa Phopnicem montem nonnihil «onilititjvndc infulæ Eleuiæ nomen datum, quo Eli domus fignificatur, Hine per in- Attic»,nomê iulas maris Acgæi in Atticam videtur appuliife, per redlam lineam ab oriente occi-dentem verihs curiu I’eruato. Earn hoc nomine dixifle videtur, vt poileros moneret, petit. Europam,in quam modo appulifier, pofleris fuis tenaciflimè elfe retinendam: quo fuo præccpto vaticinatus videtur, fore vt à plurirais inuadcreturj atque ea de cauflaopus cife manibus firmis, amp;nbsp;quod iemel apprehendiflent, id magna vi continentibus. ï^at W-idem ell quodTenc,cui îTa!) Ichnæum vocabulum eil,quod tcnaxeil fignificans:Nos hoc tempore ferè fie pronuntiamus, vt diphthongi lonus audiatur, ceu lt;at fcribere-tur. Et quia Elyifus lonis filius ad hanc primum Europæ oram appulit,amp; idcirco flu-uiolo amp;nbsp;limpidis aquis grato, ôé póft ob Socratis amp;nbsp;Phædri colloquium nobililïïmo, nomen dédit Elyflb}C quo poftehcas maiorum fuorumignara llilfus fecit.Principium

P 4 autem

44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P A N I C A.

terrx eft OropuSjinde accepto nomine, tum quod ibi prima fpes huius »«»«/«/«»«Jiftoris continentis poffidendi alfulfiflec, turn quod ElyfTus hie Dcum oraric, vt certa fpes filiorum amp;nbsp;pofteritatis daretur. lt;©o^ cnim originem ftgnificat Sc filium , quia ni-niirum filius ab æcerno genicus rerum omnium fit creator amp;nbsp;prima origo. Vnde amp;nbsp;ori-goapud Latinos remanfit. Quoniam aucemfelixfauftumque nomen eft quo amp;:i'pci Porx»»«QfigQ 3^ ppolis fpes defignatur, ad aliasetiamnonnullastranfiit ciuitares. Portusveio ad quern Elyfius pnmdm appuht,Sacer vocatus eft, à primo ibi iacrificio in Attica fa-lt;äo. Eadem Oropus Græaetiam vocata eft, tefte Ariftotele, propterca quod antiquifti-maineaprimorum lonum fucrit habitatio,ita vt merito Anus collationccæterarum Græciæ partium vocarctur. Nam ypauc, anum notât,quafi gar-aut/id eftomnino vetu-lam noftra lingua diceremus.Hinc deinde ypaio, formarunt ab ctymologia non parum recedentes, vnde an Graiorum quoqiie nomen deriuetur,aliis iudicandum relinquo; rmhi certe verifimdevidetur. Optime itaque Oropi fignificatio Græcar nomenclaturx conuenit, quæ ob præcipuam antiquitatem hanc regionis partem vetulam efte decer-nit. Neermrum vocabukim illudquo amp;nbsp;principij (pesamp;: Ipes pofteritatis denotatur, plurimisopidisantiquitus inditum fuifte;quando nihil aut Deo aut bonis virisgratins, c^refij no- quàm audiFc in reriim exordiis bene ominantes. Maiores mei ciim ohm vacuum lo-1»^«« raiie. cum occupaffent, eum nonOropum, fed Goropum vocauerunt; tanto aufpicatius, quanto boni exordij fpes fimplicis exordij fpe præftantior haberi debet ac fclicior, eo quod in lt;6o-oor öop vocabulum Goropus fblutumvel boni principij vel bonæ pofteritatis fpern denótat : vnde terra quoque noua, quæ certum habet titra culturam lu-lt;iooi. nbsp;nbsp;nbsp;crum,lt;0oojvocatur; quafi boni exordium dicas. quod quidem dignum putaui annota-

tu; non quo parentum memoiiam ad pofteros tranlmitterem,fed vt de vocibus hade-nusapudnos vfurpatis perlpicuum redderetur, mein prifearum vocum originibusne ad latum quidem culmum ab hodierna loqucndiconftietudine deuium feni. Quo-niam itaque Elyffus principium dedit habitationis, vocatus eft à porteris Phoroneus, »i-ftUatiM. id eft, princeps fine caput pi imæ habitationis; è qua voce duplex digamma dumtaxat exemptum eft, cum nobis jamp;^oj-toon-Ijcut diccretur. Nec mfrum ita in Græcia tota in-fuifle, cum non Acticam modo, (cd Peloponefum etiam primus habitant. Et hac de cauffa ei ignis inuentionem tribuunt, co quod primus in Attica amp;nbsp;Pelopo-neloignem acccndcrit. Apud Argiuosenim non Prometheus, led Phoroneus ignis habetur inuentor, vti Paufanias in Corinthiacis annotauit. Igne autem aram amp;nbsp;focura denotari illisfacillime probaucro, qui norint quid fit proarisSd focis pugnare, amp;nbsp;omnem habitationcm à (acrificio incipere debere, vti ipie Nochus arcam egreffus exemplofuo demonftrauit: quern Phoroneus imitatusfimulac denaue in terram dc-feenditjignem accendit J vteiusardor Deo primdm gratosodores oft'erret, ac deinde Or« ry? vfibus humanisin cibo coquendo leruirct. Elyffum fine Phoroncum Car filius fecutus videtur, cuius monumenta quoqueciim alibi, tum apud Megarenlesduo infignia vi-Mesfirenfat. funtut; altcrum atx Caria , alterum Caris fcpulcrum , quern omnes Phoronci filium Chiffefatcntur. At Phoroncum finguntè flumineextitiffe,eo quod parenteseiusigno-tht fiiiut h»-T3Lïcnz, nccintelligcrcnt eum aduenam fuiffe qui primus Graioscondidiflet. Accepe-maioribus Attici fefe antiquiflimos Iones effe, vti reuera primi crant in Europa;

at minime omnium antiquiffimi, eo quôd Afiatici priores fuiffent, vti modo fæpiùs diiftum. Phoroncum autem Inachi filium finxerunt Argiui, quod primiimadeius fluminis oftia Elyffus ex Attica appuliffet. Cæreriîm quæ de Inachoamp;s lofabulantur poétæ, habent ilia quidem originem ex allegorica theologiajiêd ficfuntcorrupta, vt in iis quara minimum veriratis fuperfit, Inachus nobis indicat vnum effe in pretio habendum amp;nbsp;honorandum;quod fi facias, mox lætus animus in te nafeetur, qui Io vo-catur: At Itic dum fauore diuino contentus non eft,quem luno nobis fignificat, in vac-cam mutacur, vti facris litteris poreft doccri. Cætcra quæadduntur,inania iunt homi-num imperitorum ludibria.Fluuium itaquead quem primdm Elyffus fiuc Phoroneus Peloponefum petensappulic, Inachum nuncupauit; vt eius monitu omnes recorda-rentur, vnum folum Deum colendum effe. Sed priufquam ad Pcloponefiim tranlca-r mus, de Eleufi Athenis vicinanonnihildicendum . Aiunt Elcufium huius effe condi-torera. Nihil profeâo faeilius quara è Elyfo Eleufiura facerc; verdra id co minus placet,

LIBER ÏÎIt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4f

cec,quôd Eleufîs^ Eleufa vocabula fie inter fe fint cognàtl,vt ciufdem prorfusfi-gnificationisefle videantur. Quemadmodum igitur in lonia Afiatica Eleufa infula Eli domus vocata eft, itain prima quoqueEuropæ loniaEleufis domus Eli fiueElyfii dicetutj amp;nbsp;fi quis Eleufius fuit qui à Cerere dodus primus terræ femina commific, is hauddubiè fuit Elus,cuiüsdomum lt;CIe—ïjuijs nosdiceremus,àqua didioneadformti-lam Graîcorum aceommodata fit Eleufis, nomine fùo demonftrans primum condito-rem. Is Ceretis hîe fàcra inftituit, quæTiiefmophoria Græco nomine vocantur', eo quôd Ceres T lief m O photos lit, id eft, facrarum Icgum latrix . Quid veto Ceres fît, Thefmoph»^ cur Demeter 80 Dea vocetur, defèrmone primo paulloinfcriùsinterpretabor. Merito itaque Eleufinij de antiquitate fuagloriantur,quam tefte Paulània quauishominum ætate faciunt priorem,amp; id quidem non malè fi ad cæteros Græcos conferantur. lones enim Afiatici amp;nbsp;priores funt, Cereris fàcra cum alibi turn Mileti habuerunt vetu-ftiora: ad cuiustemplum fpoliandurn cùm Alexandti militesirrupiflent, omnium oculos fubico ignis fulgore perllridos fuifie Ladantiusrefert. Sedquia rurfusdeea-dem Dea dicere cogemur, in Peloponefum cum Elo noftro fiueElyfo nauigemus.

Hic Elidem moxde nomine agnolcimus, Olympien certamine olim toti Græciæno-^ £/« olympi-biliifimam. Ncc procul inde Elyflbn fluuius in Alpheum fc exonérans, amp;: eiufdem no-minis opidum darum habent Elyfli monumentum. Diciturenim Elyflbn quafi cîlpp fl„. tuoii/ideflElyiTihabifatiOjvbifolum digamma duplexcernisexemtum.lam amp;: Lufb- nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;cpi.

rumvicusLufiveftigiumfcruat, nccabalio Lufius amnis didus videtur,aquam ha- L^ôrumvi-bens longe frigidifliraam, tametfi Paufàniasà loue ibi loto eum didum putarit. Ly- cm-Eus item Bacchi cornes àSicyoniis colitur, quod nomen haud dubicadElylfum fpe-dat,qui Bacchi fecomitem turn præbuitcùm Nochum in Latium proficifeentem na- LÜßut uibus fuis (èqueretur. Nochum Bacchi nomine indigetari Indofcythica noftra tradut. comes. Is enim cùm iam Semigenas amp;nbsp;Chamigenas 80 lapcti filios in Alla habitantes veilin' Epifeopus totiusorbisvi fi taflet, inloniamvenit, vtindeadinfulas SôEuropam profi-cifccretur. Taries ergo lonis filius8lt;: Cetim eum nauibus fuis primùmin Cyprum, deinde in Crctam,hinc in Peloponefum vexcrunt ; quos an Ion quoque comitatus ficignoro. Cùm igitur Nochus ad Elidem appulifletjfum mis honoribus8^: maxima veneratione, vt par crat,ab Elyflb exceptus efb 80 quo huius tam cari hofpitis memoria extaret fèmpiterna, toram regioncm ad Alpheum fitam Arcadiam nuncupauit; quianimirum Areas cam inuiferedignatus fuiflet. Areas propriè Nochus vocatusefl, ab Area voce quam à nebis Latini acceperunt. ître enim ab'Kr-rat dicitur, quod fi-^a^zw/quot;^ gnificat demoror fine irapedio attadum; qui propriuseft vfus ipfiusarcæ.Hinc Arceo rit.

amp;: Arxderiuantur, quorum Latinus nullam potefllignificationisaffignarerationcm: quadere liquet ex alioferraonc voces has acceptas olim fuifle. Quamquara autem Streomnem ciftam defignet, quiafaciat ne id quod continet attingatur; ilia tarnen area quæ omnia animantium gênera ne ab aquis attingerentur euftodiuit, huius nominis honorem optimo iure fibi vmdicauit, Hinc Ârt-gaflarcæ hofpes dicitut; cui nominifi Tau demas, vti inHuflS^: Wefl fadum docui, Areas habebis, nomen vel ipfi Nocho -^rctu artOi maxime, velnemini mortaliuni tribuendum. Non fuit ergo falfaillorum fabula à Paufania alüs recitata, qui Arcadem dixerunt omnem artem hominum vitae necef- neceffitriarU fàriam fuistradidifle ; quoingenerc frumenti fàtio, panificium, lanificium,vcfl:ium compofitio principatum tenerent. Quis enim alius hæc omnibus iis qui poft diluuium vixerunt demonftrauit,quàm Nochus omnium parens arque dodor? Cetera figmen-ta longiùs «à veriratc receflerunt, plurimis inanibus fabulis inquinata atque confufà; inquibus nomina variisaccommodatamaximam pepererunrconfufionem. DeCal-lifto alij aliter, cuius nomen vel Græcam vel noftratem poteft habere interpretatio-nem :Hefiodus hancinternymphas rccenfuit; alij,in quibus Eumcluscommemo-ratur, Lycaonisfiliam fuifle fcribnnt, SsC à loue adamatam: PherecydesCeteum eins patrem facit: Alius Nydeum: Mihiexhis fufpiciofuboritur,Calliftoarcæcognomen caiUfiM fuifle , cuius fabrum, quia obfeuri cius eflent natales, Nydeum quidam vocarunt, X«. quidam Ceteum^ co quôd veluti Cetus in aquis ad totum annum verfatus fuiflet.Nee mirum arcam Nympham vocari, quando nullavmquam nympha carior louifuic.

Prima autem lingua Callifto cam nomiöauit,ccu Caf-fift-fjoot dicas,id eft, pulcræ fub-

tilitatis

4^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hl.S F A NIC A.

tilitatis caputjcoquôd nullum vmqüam ædificium fadû fît ingeniofîus amp;nbsp;fubtiliuSjVS quiuis, tot animalium ftabula diftinda amp;nbsp;eorum appendices neceifarias tum ad pabulum dandum, tum ad fimum expurgandum bene accurateque expendens, facile iè-tyemn quii cumputabit. Quôd veto hancLycaonisfiliamdicant, id nihil aliud eft quàm fidice-arcam fadam efle à Nocho; qui,vti Areas,ita Lycaon etiam dici poteft,eo quôd

Uuc-fiau-UJon is fit qui in eo habitat quod felicitatem diuinitûs datara conferuat, quod arcam fuifie nemo nefeit. Sed quomodo Nochus pater Calliftus dieetur, amp;nbsp;idem alio . iiomine ipfius filius? Referunt enim Arcadem Calliftus è loue filium fuiffe, quod ve-,i rum efîe nequit fi Arcadem amp;nbsp;Lycaonem eundem dicamus. Hic gryphus non adrao-dum diificilis eft, eo quôd Nochus arcam fabricarit, atque earatione pater fit Calliftus; idem rurfus in area tamquam in iècundafua matre louis benefieio latuit,amp; poft annum egrefius non abfurdè filius Calliftus è loue dieetur. Mutata verôin vrfam eft, dura Nochus voluit perpetuam eius memoriam in eælo extare,in quo quatuor lucidç

Araosßdtu. ftellæ quadrangulam arcæftruduiam fignant. Has 2lct-ton Nochus vocauit, quod ar-çæ dénotât demonftrationem : lt;cii enim vocali longa demonftratio eft^ cuius Ichnæa

conuerfio j^ot/ quo neceflîtasfignatut; proptereaquôd necelfitasomnia docere atque demonftrare cernatur. Et quia Ardon vox ad Ardos alludit, non abfurdum eft eif-dem ftellisvariadenotari,non magis fane quàm voci vni plures tribui fignificationes. Et verôficut in vocibus3trc-tonamp;: Ardos magna eft fimilitudo,itaamp;ipfis rébus. Nam area in fummis montibus quieuit, in quibus amp;nbsp;vrfi ftabulantur, quorum luftra in Al-pibus proxima niuibus vidi ; UC ficut hi fub ipfis niuibus hieme quiefeunt, ita amp;nbsp;ilia Paropamilb niuibus codé tempore coopertafuit. Præterea dum in diluuio pluebac. Area verfus cæleftes vrlàs ferebatur,haud aliter ac fi ad iplàs contendere voluiflet.-vn-de fit vt minimè abfurdum fit ex eifdem ftellis in diuerlàrum rerum memoriam venire, alijs aliter pas confiderantibus. Homerus non fine plurimis afteclis Hamaxam, id eft plauftrqm , ex vrfa fecit. Liceat igitur amp;nbsp;nobis ex Ardo ad arcæ demonftratio-nem amp;nbsp;perpetuum monumentum tranfire. Graeci àlupo Lycaoni nomen datum fuilTe arbitrati, impium quendam fingunt, qui quamplurimos filios impios itidem genueritjob quorum fcelera lupiter terras demcrfèrit,vti ex Apollodoro dil'cere licec. Liquet itaque Lycaonem ante diluuium vixiife, verüm ignorantia primi ièrmonis fe-lix nomen atque fauftum ad hominem lupinis moribus præditum tranflatum fuii^ fe. Hecateus Milefius aliter de Lycaone feribit. Equidem in hac incerta opinionura varietate id certiffimum habeo, Græcos ad veritatem non pertigiife. Et hæc quidem de Arcade amp;: Callifto in vrfam verfa. Quanta cura arcæ memoriam conferuare Elyfliis

. nbsp;nbsp;nbsp;ƒ’'''* amp;nbsp;ipfe etiam Areas curarint, ex eo coniedes: quôd Olympiæ in lunonis templo area è

tft tcmplo Iti 1 Z* c* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

nonù^Qiym cedfo lit coniccrata, quam Cypleli arcam nominarunt. qua de voce coniccerunt tiicsfeerMa. üm regem quempiam Arcadiæ Cyplèlum fuifle nominatum; qua de caufia poftea

fuerunc qui filios fuos Cypfclos vocarent. Equidem credidcrim Arcam perpetuô in lunonis tcmplo, quam caput fauoris interpretamur, feruari folere, fi^earnquidem quam Paufanias deicribit vetuftiori cuipiam fucceflifle, cuius cüm infcriptionem non intclligerent ij qui Cypfelidæ vocabantur, nouam fubftituifle, amp;nbsp;ei loco verarum an-tiquitatum amp;nbsp;làcrorum charaôterum fabulas Græcanicas inlculpfilTe. Prima area pofi-tâ ad arcæ memoriam Cypfeli area dida eft,noftra lingua aâppfelÿ art. Eft autem Bppfd/ ety^ partus ex ouo exclufus ; quo denotabatur hoc eius arcæ fimulacrum efle, è quo ora-nium animantium genus velut è magno quodam ouo diuinus fauor, fiue noflrati nomine lunOjexclußlTet. Num quicquamcongruentius veritatidici potell? numquic-quam elegantius cuipiam comparari ? Cæterûm quia quicquid ex ouo excluditur ^ppfel nominamus, fi per le nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proferatur, nulla particula orationis adieda, excel-

lentiæ figura nos commonebit vt de Nocho,qui fupremus amp;nbsp;præftantiffimus Kypfe^ lus fuit, locutionem intelligamus. Quando itaque huius Kyplcli grata admodum 8i illuftris erat recordatio, rairari nondebemus,inuentos poftea generolbs virosfuiflcj qui filios fuos Kypfelos nuncuparent; inter quos amp;nbsp;ille fuit qui tyrannidem quondam Corinthi occupalTe, amp;nbsp;Cypfelidas fucceflbres reliquifie narratur. Deprehenfum nunc, eundera Kypfelum amp;: Arcadem vocari pofie ; amp;nbsp;arcam in tcmplo lunonis perpetuum fuifie prilcæ arcæ, qua totum humanum genus feruatum eft, monumentum.

Adda-

Addamus iam amp;■ illud, in lonia etiam Afiatica areæ mofiunientû ç^l^brari in nomine infulæ quam Apollodorus fcptimoCaricoruUbro commémorât!,, Arconcfumappcl-lans. Verùm vc alibi amp;nbsp;arcæ amp;nbsp;prifcæ eomm qui in Area fuerunt religionis multa vç-(ligia fabulis teda ï'upcriùntiica nulquam clariora quàm in Arcadiaôé eins vicinia-rc-periuntur. Ac mcritôfanc,St,vt audaciûsdic3m, yeriffimeiadant Arcades Içptnpium -Arcades hominum vctuftidimos eife; atquçadeôante. Lunam fuiffe. Hippus Rhcgipqs,Proie-lanos ea de caufla vocauit, Sd; Ardlophanes Croniis Beccefclana adiunxit limul, Plirÿ-gibus amp;r Arcadibus vna voce derifis., Verùm nccliicnec illenccquifquamjîaâenus velfcriplic velinccllcxit qua rationele dixerintipfaLunaantiquiorcs. Nosbreuiter

! I n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ‘ ' /'i-i - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J I ' ri ceant centit’

caullam aperiemus, quæ tota in Lunæ amp;nbsp;Occam coniugio conuitit, quod tale elL yt ^hic illam baud l'eçus ac flagranti(Timus amp;nbsp;zclotypus amator perpetuo lequatur. 5X0,1145 enim ex eius nutu pendet, ac lex horarum Ipatiointumelcit; amp;nbsp;totidem rurlbsfljoris ^in fc refldit pro co atque ilia in carlo mouetur, modo ad meridianura circulum acce- ,z ydens, modo ab co recede ns. Neque vero Oceanum tantum hie planeta gubernat, led totam etiam aqueam naturam turn inplantis, turn in animantibus, tutnjn aliis .jh rebus contentam. Intcrrogeturarborum vitifque putator, interrogeturmateriarius,, interrogentur ollreorum pilcatoresj ncmoerit qui non intelligat Lunæ vim humori-busamp;S augendis amp;nbsp;diminuendis prarfidcre. Quamobrem fl quis me roget quo tempore Luna totius orbis imperium tenucrit, citra hæfltationem rcfpondebo,in magnoillo omnium terrarum diluuio, quod diuinus Moles nobis dclcriplit, quodque omnes na-tionesjicet diuerfis nominibus, celebrauerunt, id contigifle. Quod fl reótuni, ac toti .naturæamp; omnium confeflioni conucnicns hoc fit rclponfum , pcrfpicuum eit quam Arcades iaâcntantiquitatcm, dum primum gentis luæ conditorcm dicuntante Lunam fuifle. Quid enim aliud hoc eft,quàm li dicant fe nomen,leges, amp;nbsp;religioncm,, 'ac totum denique ciuitatis ius amp;nbsp;inflitutumab co acccpiflc,qui.vixit ante catadyl-

mum clanlTimum Lunas: regnum : quodquidem geminam habet veritatis rationcm, cades. alteram ex Nocho, alteram ex lapcto lonispatre^ Elyfli auo. Npneitaque tandem qui lint Prolelani,amp;: cur ita vocencur^ntelligimus,0C inde mox ingeps fequitur agmen Profelani, plurimarum rerum cum omnium ftudiol'orum , turn maxime veræpietatis cultorura cognitione digniflimarum . Nam fi conflet Arcadum linguam amp;nbsp;omnia infiituta à LQocho accepta efle, confeftim ciarum fit quilham primus fit lermo,amp; quæ vera ac pri-ma religio ab Adamo per Setinos ad Nochum, amp;: ab eo ad Arcadesdcriuata.'.quandor quidem Mofes teftis eft, non ad diluuium vfque tantum, led ad iplam vfque Babylo-mcæ arcis ftruâuram primâm linguam integram remanfiire. Accuracilllme igitur Ar-cadum antiquitates examinandæ, amp;nbsp;omnia rerum facrarum nomina diligenter iufta verarum racionum trutina expendenda, vt quæ Nochi fuerit amp;: eius filiorum nepo-tumque religio, intelligamus. Nam fihanc feientiam nadifuerimus amp;nbsp;aliis earn tra-dere polTimus, plurimum nobis acceflerit argumentorum, quibus homines à fidq Chriftiana abhorrentes, ncc Molàicis nec Apoftolicis libris credentes, ad veritatem E-uangelicam pertrahamus. Multa prilci patres, quorum in albo Eufebium principern habcojè poctis,èphilofophis, ex hiftoriis, è Sibyllinis carminibus ad hanc rem contu^* lerunt, grauia ilia quidem amp;nbsp;infignia, led nefeio an iis paria iudicanda quæ nos, fi Cyl-lenius Mcrcurius malculam mentem adfpiret, ex Arcadicis monumentis eruemusi Ne tarnen ea param ad Hilpanicas antiquitates facere videantur, amp;nbsp;potifis extra rem quæfita quàm in ipla,quam verlàmusquæftione nata æftimentur, breuiter prifisexpo-nemus quid Arcadiæ amp;nbsp;toti Peloponefo cum Hifpania fit cognationis, quàm prîlea Setinæ religionis in Græciaab Arcade amp;: Elyfib plantatæ myftcria in vulgus edam.

Cum igitur Nochus flue prifcus Areas pronepoti fuo fe totum daret ad remp. A:reli- Olympics gionem bene redeque formandam, ludi Olympic! inftituuntur cum ad generofam amp;nbsp;^uandoinfii* cxercitationem amp;: voluptatem, turn ad arcanam quoque fignificationem, quam poft tssa. fortaflis explicabo. Non dubium eft quin antè ElylTus equitio diligentem operam nar uarit, quo nomini fuo ftudia vitamque refpondere demonftraret, ac regionem quam tenebat,iis rebus quibus apta vidcretur,applicaret. Strabonem enim teftem aduocare poflum quo doceat Arcadiam nobilibus equis alendis idoneam efie; ncc probabile eft, cqueftre certamen tota Græcia olim celeberriraum,ab Ely ITo in ciuitate lua proponen- idenea.^ nbsp;nbsp;quot;

dum

48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I S P AKIC A?

dum fuifle, nifi loci commoditatem antea ad hoe inuitare vidilTet. Ex Arcadia ad Vici-nam Epirum mox deinde ftirps equorum tranflata videtur, eo qubd Virgilius ei hanc laudem aflcriplerit. Sunt qui Herculi Idæo Olympicos ludos acceptes ferant; aliis pla-cuit Clymenum Cardis filium Herculis pronepotem cos primdm inftituifle, 52 Her-culi proauo fuo vna aram dedicafle. Hicvidemus Elyflum cognomentum Clymeni j fuos habuifle, à (ffilum quod fignificat adfeendebam, præteritum imperfeâum, «lummen, quod nobis nomina eftundit, à€lunincn; vnde Græcis Climax 52 cognata nomina nianferunt. Elus ergo fiue Elÿflus dum Clymenus vocatur, non alia nota celcbratur, quam qubd dexter fuerit equorum adfcenlor, qua in re olim non parum laudis fuit 52 ornamenti, proptereaqubd lèllæôe ftapedarum commoditatem necdum admifilfenc, vti me in Francicis è Xenophonte memini tradidifle. Quilquis ergo is fuit à quo hanc

blicum omnium teftem, totiiisnimiium pofteritatis, qua omnium hominum vniuerfi-tas comprehcndicur, creatorem. Siue igitur ad Herculem principium Olympici cerca-minis due ad Clymenum referatur, non multum intereiljco quod ab hoe in illius honorem primum eertamen fuerit inftitutum . Ex co autem quod Clymenus Cardis fi-lius vocecur, colligo loni Cardis cognomen fuifle à filio Care indituni, ceu €ar-ôi di-ccretur; quo denotatur vel is qui caritatem promouet inter homines arque auger, vel is lt;jui ipfi Cari omnis profperitaris amp;nbsp;incrementiauólor eft: quorum vrrumque veriflîmè de Ione poterat dici, amp;nbsp;quia Cari nepori fuo plurimum fauerer, amp;nbsp;quod perperuô ftu-derct quo filij neporeEque fe muruo amore lemper compleéterentur,ncc vllis odiis di(-ftderenc. quod ipfius ftudium Ely flus quoque egregiè eft imitatus, vri in Atyos cogno-mine declaraui, Sed quia de Olympia amp;nbsp;Ione Olympio, Alpheo,Pi(à, Lycæo, Cylle-ne,amp; aliis ad vetuftas fabulas, quibus prifea theologia velarur, fpeófanribus lènno ha-bcbitur, hoc loco de Curulibus ludis nihil amplius dicemus, ft illud vnum expediue-rimus,cur tori huic pæninfulæ, in qua Elis eft ab Elo conftruda, Peloponelus voccrur. Dixi modoabadlcendcndis equis Clymeni cognomen Elyflb datum fuifle. At quor-fum conducat equos fumma dexteritate infilire, nifi eifdem probè deinde noris vti, 52 curfum ipforum itamoderari, vtmodôadmiflïs habenis ventorum æquent celcnta-tem ; modoadduóbs vel confiftant, vel fleclantur, vel in gyrum agantur; 52, vt femcl dicani,quiduislefloris agant arbitratu? Quoigitur 52hanclaudem Elo tribuerent filij 52 nepotes, cognomen ci Pelopi fecerunt, eo quôd 25riop lïueiôdop idem fignificet ac ft dicas,equum currentem rego. Ac quia id freno fit dentibus iniedo,fabula extitit Pe-lopem Tantali filium fuifle, quia nimirum lt;ant-0al non aliud fit quam dentes conti-neo. Equeftris enim curfus periria nafeitur è reda forma frenorum; quorum aha aliis vel duriora funt vel molliora. Ceterum quia lt;aitt-0al fimpliciter dénotât dentes con-

tinere, aliam quoque deTantalo fabulam confinxerunt: Aiunt enim Deos holpitio accepifle, 02 iis filium fuum Pelopem epulandum appofuifl'e, hos verb dentes abftinuif-fe,ô2 idcirco merito Tantali filium dici, quoniam dentibus abedendoretentisvi-If«*zZ*^** debcret. Quid verb hoc fibi vult, Pelopem Diiscomedendum propofitum fuifle? Qyjj aiiud quameum tot equos ad facracertamina Diisinftituta aluifle, vtferèab illis exederctur : Deos tarnen miferationecommotos tantum fuppeditaflediuitiarum, vt nihil damni ex co fumtu accepifle videretur, excepto qubd Ceres frugum Dea hu-merum eius alterum abfumferit; quodenotatur cum dimidium ferefrugum fuaruru equis alcndis impendifle, arque ira alterum humerum, id eft, dimidium potentiæ qua onera feruntur, cxefum fuifle. Pro hac tarnen facultatnm parte tantum benignitate diuinaredditura fuifle,vteburnea52fplendidiflima quæ perieranteuaderent.Ceterùna quoniam hæc vox lt;antal late patet, 52 ad quamuis dentium retinendorum rationena poteft referri, alia quoque fabula de Tantalo confida eft, nihil ha bens cum eqiiorum 7^tali dentibus, nihil cum Pelope commune; tametfi homonymia imperitos dccipiens inprw cru~ figmcuta confudcrit. Cum enim in iis quæ de inferis abantiquis proditafunt,legif-icntTantalumeo tormentigenerccruciari,vtcumpomapulcerrimaô2delicati(rima ex arbore

t I B Ë R I I I i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^

ex arbore ©ri Cuo im pendentia magna auiditatc arripereamp;: iis dentes infigere conatur, ea mox retro aufugiant, amp;nbsp;morfum intentatum fallant, idque iteratis vicibus perpetuö faciant; crediderint hanc pœnam ei Tantalo inflidam qui Pelopein Düs edendum propofuiflet. Veriim hac in re falluntur. Nam Tantalus hic apud inferos à poctis con-flitutus diuitis auari in mediis opibus efuriencis perfónam repræfentat, quem Tantalum vocarunt, amp;nbsp;quôdjVt ipfe in vita à copiis iuis maximis amp;nbsp;fuos amicorum dentes cohibuiflcfjica apud inferos cogeretur à pomis ad edendum magnis illecebris inuitan-tibus dentes fuos continere. Vide nunc amabo quam rede nomen Tantali auaris con-ueniatjamp; quantum condimentifabulæaccedac de vera nominis interpretationc:quam fi Horatius intcllexiflet, earn fortaffis eo loco indicaffec quo fcripfit, Tantalum a. labris fugientia flumina captat. Diodorus Siculus eum dicic Deorum arcana vulgo prodi-dilie, atque idcirco ad inferos detrufri m elfe: quod quamuis addentes etiam continen-dos fpedec, quorum fepto Homerus linguam vult cohiberi ; mibi tarnen Horatiana comparatio magis placet propterea quod Tantali tormenta potius auari quam futilis hominis elfe videantur. Quoquo tarnen modo rem accipias, id negare non potes, fa-bulam ad vocis in lingua noftra lignificationem maxime quadrare. Ec hæc quidem de Pclope, à quo Peloponelùs nomen accepit. Incerim tarnen negare nolo ab hoc Pelope alios quoquepoftea idem nomen mutuatosfuilTe, amp;nbsp;inter liosfortaflefilium etiam quempiam Elyflî. Sed relinquamus nunc tantifper Arcadiam dum ElylTum in Hilpa-niam deduxerimus, deinde rurfus in Elidem cum Endymionereuerfuri. Nochiis fine Areas cûm iam fatis diu in Peloponefô fuilfet apud pronepotem fuum diueriàtus, lelè icineri ad lanum vifèndum accingit, cuiElylfusamp;: Taries amp;: alij fortadls fêle comices adiunxerunc,tum honoris vencrarionisqueamp;: parenciamp;sfummo Epilcopo cocius orbis debicæ caulla, turn quo priüs quidem auum fuum falutarenc, deinde verô longiùs ad pouas terras incolis frequentandas proficilcerentur. Vt igitur longum iter compendio

' ablbluam, Nochusad lapetum fecundis ventis nauigauitjquo cüm vencum eßet, federn fibi earn in Tiberis ripa delegit, in qua nunc palatij Romani amp;nbsp;bibliochccæ Apol-lini dedicatæ amp;nbsp;complures alixruinæ cernuncur. Crebro alias docui Nochum Satur- i^ochatcur num cognomine didum fuiire,eo quod tanca feminis eius fiieric cxccllentia, vc ex eo folototum humanum genus Deusvolueric reftaurare: lapetunl autem,vclæpedixi,à inpetm la-«6an/quo ire denotatur, vocarunt Ganum, fiue litceræ vicinæ in vicinam mutatione lanum; co modo quo è Gunius fit lunius, è Guno luno, id genus alia. Saturnus ergo Saturniam , lanus laniculum condidit, amp;ad Nochi memoriam magis perennan-dam lanus totam Italiam Saturniam vocauit.Sed de his alias;nunc ad Elyfium redeo. Videtur lanus Lydo Elyffi filio nacu maximo vehementer delectacus fuilfe, atque idcirco apud (è retinuilfe, amp;nbsp;ei federn in Etruria affignalTe, à quo Tyrrheni acceperunt Tynhenm origincm. ElylTus interim littorum dudu fecutus tandem ad fretum Herculanum de-^ iicdus ell, vbi fratrem fuum Tarfem ad Bætim rclinquens, vlterids lecundum lictus tantifper nauigauit, dum ad Tagum veniret;quod flumcn quia fummopere placerct, Tagum vocauit; amp;nbsp;in eius ripa mox fibi federn delegit,quam de fuo nomine lt;èlpfftüjon nuncupauit, quæ vox in ElylTibon permutata efl, deinde temporum lapfu in Olyf-fiponam : Hodie per aphærelim, earn quam in Ely (ïî nomine exponendo annotaui amp;nbsp;frequentem elfe dixi, optime nominatur Lifbonajduplice digamma in ß permutatOi Inuenimusin Arcadia locum cuiElyfTon nomen eratjquæ vox non alia re abElyflibo-na differt.nili quod in altera digamma fit omiffum, in altera in Beta commutatum: quadeconuenientia liquet eundem fuilfevtriufque coloniæconditorem. Quemad-modum autem in Luflra llaurica pofterior fyllabaipfius nominis lt;tîcl-lu|tell conferua-ta, ica in Lufturia'quoque opido ad Sacrum promontorium condito, quod alio nomine Onoba, 5c à Ptolcmæo Onoba Lyfluria vocatur. Lufluria itaque vt egregic primi con-ditoris nomen refert, ita dénotât perfedam obleélationem amp;nbsp;voluptatem. Duo igitur euidetiffima 5c illuflrilfima Elyffi monumenta in hac regione cernimus ; cui mox tertium accedit in totius nationis nomine repertum.Lufitanienim nihil aliud funtquàm Luftanirqua in voce folum iotaintericclum ell, hominibus fignificationis amp;: etymo-logiæ ignaris hac pronuntiatione magis placente. Veriim hanc noflram affertionem veterura fcriptorum teflificatione confirmari ex Plinio difeimus, cuius hac de re locus

gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui

JÔ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HISPANIC a;

PM lof«« «-qui abaliîs aliter legitur ; falua eorum’pace qui aliani lcdionem obtrüdunt, fie mihî fcfibendns videtur : Lulum enim Liberi patris comitem aut Lyfam cum eo bacchan-tem nomen dedüTe Lufitaniaz, amp;: Pana præfedum eius vniueriæ, amp;: quæ de Hercule ac Pyrene velSaturno traduntur fabulofa, in primisarbitrer. Nec profedo rairum cft codices hîc varie corruptos fuifle propter homonymiam vocis Lui’us, quam aliqui vc Latinum vocabulum pro ludentium adione acceperunt, SiC. ideô vocabulum, Co-initem,fuperuacaneum efTe crediderunt ; Deinde ex Lyfà Lyflam fecerunt, pu tantes ca. rabiem notari fermoné Græco, amp;nbsp;ea ratione non, Bacchantem; fed, Bacchantium, Jegi debere exiftimarunt. In horum numero video Sigifmundum Gillenium fuifle, cuius bona venia dicam, omnes eos qui banc fecutifunt opinioncm, turpirer labi,amp;S textum Plinij corrumpere,non emendate: Is autem apud alios Lyfinrapud alios Lu-fum legifle videtur; arque idcirco vtrumqiie nomen edidifle. qua in re nihil momenti nos ponimus, cùm id genus voces ignotæ fignificationis ab aliis aliter terminctur: nec noftra refert an Lyiam an Lufum dicas, cym vtrumque ex eadem voce corruptum eflefeiam. Videmusergoquæ Pliniusfabulofa eflecredidit pro veriflimisaccipi debere, propterea quôd modo oftenderim Lufum , fiue Lyfàm, flue Elyfltim Bacchicomitem fuifle, dum è Pcloponcfb in Latium proficifeeretur: cuius rei apud Sicyonios darum extitit monumentum , quos Baccho Lyfùm comitem dedifle Paufrnias fcripfît. Vnde liquet candem hifloriam apud Peloponefl incolas amp;nbsp;apud Lufltanos à prifcis proditam fuifle; quorum audoritate amp;nbsp;fide nixus ElyfTum priùscum Nochoad lanum auum fùum quàm in Hifpaniam appelleret, nauigafle fcrîpfl. Deflnant itaque peruerfi codicum corredores de lufù amp;nbsp;rabiefibi Ibmnia fingere, amp;nbsp;Lyfum Bacchi comitem fuifle nec mihi nec Paufaniæ, fed prifcis Sicyoniorum credant monumentis. Nochum verô Bacchum vocariob viniinuentionem Indofcythica noftra copiosè tradiderunr, in quibus difees hoc nomine poculorum Deum vocari. Ex his modo perfpicuum eff, ab eodem Lyf bonam amp;nbsp;Lufitaniam nomen accepifle,amp; Lyfam quidem flue Lufum priusin Arcadia quàm inHifpaniahabitafle,amp;indenobilemiiIamequoruin ftirpem, ^Uugt;n’fl”rfe quoium iicmo non meminit veterum fcriptorum,c Peloponefo in Lufitaniam veniflcj î Peiobonefo^ cuta nimitum ilhus à quo tota regio, amp;: princeps ciuitas, amp;nbsp;Lufturia nomen habue-l’unt. Nec verô in his tantum Lufimemoriacelebratur, fed in populoetiam Lufo-t.»fea(sfof, num ad Tagi exordium habitantium. Elyflibona amp;in Lufitania amp;nbsp;Peloponefo in-uenitur : Lufones populi in Hifpania, Lufiin Peloponefo,Lyfius Bacchi cornes vtro-bique; vtrobique equi celerrimi nobilcs habentur, quorum omnium conuenicntia lis’ audoribus quos Plinius fabulas fcripfifle arbitrabatur, teftibus adiuta extra omnê con-trouerfiam ponit,eundem Peloponcfiamp; Lufitaniæfuifle conditorem. DcElidisequis quid attinet verba facere,cùm Olympicisludis nihil fit nobilius, no apud poetas modo, fed apud hiftoriæ etiam feriptores, apud quos omnis temporis interualla metiunturî De Oenomai equis,deHippodamia,cle Myrtilo,dé Pelopis vidoria quid cogitem rum explicabo,cùm in Arcadiam fueroreuerfus:hoc loco quid de Lufitanis equis feriptores prodidcrint,exponà. Et vt à Plinio exordiamur,Conftat,inquit,in Lufitaniacirca Oly-fiponem opidû SiTagumamnem cquas Fauonio flan te obuerfas animalem concipere fpiritum.indê'que partum fieri amp;nbsp;gigni perniciflimum ita, fed triennium vitæ nonex-cedere. Hæc ille; cui luftinus aliqua quidem tenus affentitur, fed earn tarnen adhibec moderationcm,quæ Trogum Pompeium grauem hiftoriæ (criptorem maximè dccerc i« videatur. In Lufitania, inquit, iuxta fluuium Tagum equas vento concipere multi au-prodiderunt : quæ fabulæ ex equarû fecunditate amp;nbsp;gregum multitudine nataî e«4/flt;w/if5««funt,qui cantiinGalleciaac Lufitania, tam pernicesvifuntur, vtnonimmeritô ipfo /«rwwf/M. vento concept! videantur. Homerus ad hune modum, ad quem luftinus fabulam re-duxic,de Rhefi equis locutus eft;

Totj J» xa^ç-»ç ’iTT'mvi; YJbv fzfyiç-nç

AtibxoTSQÿuç ^lavoç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q/mTok

id eft, vt obiter vertam,

Buitis equos vidi pulcros jnagnofque fu^remCt

Ventu æqttales curfu, ntue candtdiores.

Eadem ratione Iris ab Homero nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicitur, cui epitheto par eft ««Mott»?. Plinio

Varro

1 I B E R I I t t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;ï

Varro amp;nbsp;Virgîltns præiuerunt, quorum hic eandem rem Lis verfibus exponit:

ducit amor trans G ar gar a., tranÇque fonantem Çca.nium-^Çuperant montes, Rumina, tranant-, Continuoque auidis njhi fubdita flama, mediillss, Vere magis, quia, 'vere calor redit oßibus, ilU Ore omnes ‘verflt;x in Zcphjrum flant rupibus altü, Exceptântque le ne s auraa-, fape fine 'ullls

Coniugiis njento grauidæ, rrdrabile di£lu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

S axa fer amp;nbsp;fcofulos nbsp;nbsp;nbsp;defreffas conualles

^on Eure tuos neque folis ad ortus^^

Jn B or earn Caurümque amp;nbsp;'vnde nigerrimu^ Aufler nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Nafeitur, fluuio contriflat frigore crelum.

Hæc de equis è Peloponefo in Lufitaniamj amp;nbsp;inde in totam Hifpaniam copiofa fobole ' tranflatis. Verüm enimuero video mihi licem motom iri ab iis qui Olyffibonam ab Vlyfle conditam conftancerafleuerant, eins rci ciim alios, turn Strabonem teftem laudanc, qui hanc vrbem non vt Ptolemæus OIyffiponem,fèd Odyfleam nominanc. Gaudeo profedo mihioblatam eiTe occafionem iàcræ fcripruræamp; Poëicos hacin parte conciliandæ ; frequenter monere, frequenter repetere cogor, totam fere poefinï vel è roe’ßs ^nât veterum Theologia fabulis teda, vel ex hiftoriis vetufcißimis natam eße, Si. toties cor-ruptam amp;nbsp;agenuino fucco alienatam, quoties ex aliis vafis in alia transfufa cft. Homerus cum fibi Troianum bellum carminum iiiorum matcriamfumfiiret,quicquid vl-quamvel legerat velaudiuerat anriquitatum , id adhuius argumenti contulit orna-tum . Q_uoniam igitur natione Ion orat, amp;nbsp;tota in Ionia nihil eßet Odyßeos nomine ^»meri ;» clarius, tum ob multas res præclaiè geßas, tum ob varias Si longinquas occidentem verfusnauigationes, placuit vt hunc alteram carminum iuorum faceret partem; Ac quodeumdiu multiime^uccirca Arcadiamcgiße audiuiß'ct,ßnxit eum patria Itha-cenfem fuiße, eo quod illa quæipfi adferipturus erat, in hominem iniùlanum magis quam in alium quadrarent, iniulanosenim plurimiirn nauigarefcimus,amp; veriutosamp;:

quot; Verfipellesfierijqualem Vlyßem fuum fuißeßnxit. Poßquam iraque animaduertimus poetas ferè propria hominum nomina è vetußiflimis hißoriis petere folere; quod Ma-ronem quoque videmus diligenter obièruare; non video quid veret quo minds dicam, Vlyßem ab Homero ad Rhapfodiæ partes vocatu totum natum effe ex illis fermoni-bus qui de Elyßb lonis filio apud Iones Si cæteros Græcos ferebantur. ^.^id enim ve-ridmilius quam ante Horaeri aetatem iam olim cantiunculas de Elyßb cani folere,edm Si ipfeconfuetudinis eins fecerit mentionem apudPhæacas, Demodocum produ-cens clarorum virorura res geßasad citharam canentem;

MSr dp doiJ}:!V dtHiiiv àeiS'ifÀivcvi itZtOQ avlt;^p£v.

Exobfeura igitur ElylhfamaoblcuriSjVt raoris fuitanriqui, inuolucristedafuum fibi vlyfimvniii Homerus Odyßea finxitdèd longe diuerfum,amp; mtiltis ætatibuspoßeriorem. Ille mul-tarum vrhium conditor fuerat ; hic multas vidiife Si euereiß’e narratur ; ille reuera ad inferos, id eß, vt mox apericmus,ad occiduum orbis cardinem profeólus eß; hic fingi-tur apud Cimmerios terram {ubiuiße,amp;: neicio quas nugas Tirefiam interrogaß’e. Quidmulris? Homericus Vlyßes torus figmentücß,viri fortis amp;nbsp;prudentisproponens exemplû, vti reâècecinitfuauiflîmus Horatius : at Elyßus è verahißoria torus fuit pc-titus,cuius nomen poëra fuo commento accommodauit, credens, vt opinor, in illo ve-tere non plus eße quam in fuo veritatis. Ccterdm quia Græcus vates, hcet Ion eßet, oHyjfcufGrt. Vlyßisnon meminit,fed toruseß in Odyßco canendo;abfurda non immerito mea hæc fufpicio videri queat,nifi vno ore oranes Latini tum poëtæ tum hißoriographi eundem fidicium virum Vlyßem nuncuparent. Operæ igitur pretium mihi fatturus videor, fi caußam inueßigem geminæ nomenclaturæ, altcrius Gra^cis, alterius Latinis vfitatæ. Profeä:ö edm nec Homerus, necalius quifquam,quod equidem Iciam, Græcoru poë-tarum Vlyßis fecerit mentionem,amp;extet tarnen apud Latinos frequens Vlyßis men-lio, tum in Troianis fabulis, tum etiam in hißoriis ;non polfum nonadduci vt eredam hunc Heroem apud Occidentales,quam apud Græcos fuiße notiorem ; Si idcirco primo fuo nomine celebratum. Non ignoro tarnen Olyflisetiam nomen apud vetuflißi-

E z mos

51 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k 1 s PA NI C Ai

mos Grxcos cognitum fuifle , vetiïm eius rei tametfi Euftathius Sé Zcnodotus, ni fal-lor, meminerunc, nullam tarnen nobis veteris alicuius poëtæ teihficationçm , quam odyjfeitty^ cquidem vidcrc memincrim , reliquetunc. Quanquam veto Odylcus nomen fit à

Græcis vfurpatum,quid tarnen eo fignificetnr,amp;: à qua primogcnia voce deriuetur, in controuerfia pofitum cerno. Alij ab deducunt, quod fignificac irafcor amp;é odio habeo,quod verbum à noftro i^at defcédit, vnde amp;nbsp;Ate amp;nbsp;Odi Latinorum acceptum. His equidem nullomodo afientiri pofium , tum quod ipfa dcrruationis formula mini-mè placeat, vtpote quæ vclit vt Odyleus dicatur Odyfibmenos, contra plane ac ceteris fimiliter deriuatisaccidit ,quas fignificationem habent agendi ; quod in Graphens à aliis compluribus cernas: tum etiam quod nomina fauftaac felicia mihi ma-gisprobentur,nec vidcamcur patentes filiis fuisquibus nominaindunc, malèveldc-beant vel velint ominari. lam quod dicunt eum propter furta Sc fraudes odio habi-tum fuifle,in eo equidem rogabo ,an tantifper nominecarucrit, dum his lefc artibus dedidiflet. Sunt qui ab ôtTàçdcdLicantjaddita caufla ,quod Anticlea mater cum in via ad Neritum peperciit; cuius Icntentiæ Siienus Chius eflfabularum libro fecundo, per adfpirationem Iciibi debere tradens. Idemdocet vnicum eius nominis Sigma apud antiquos fuifle, tametfi Euftathius dicat fc crebrius per duplex Sigma fcriptum vidifl'e, Quid hic viderit,quid non viderit,non magnifaciojquando nihil procliuius,quàm pri-fcam Icripturam inillis vocibus corrumpi ,dc quarum amp;nbsp;fignificationeamp;deriuatione nihil certi proditum habetur, Ego tarnen hac in re Silcno adhæreo, vti multo quam Eultathius fuerit vetufliori, amp;c idcirco germanæ Icriptura: certicri; at in explicatu vocis aio nihil iani eum dixifle, propterea quod partus in viaediti figmentum neccertocon-' flet,amp;idoneoprobeturault;flore,necmultum vid^atur momenti habere,vtpueroge-ncrolb ponatur ; præièrtim cùm prifeis nullum nomen infiiuflum placuifle cernam, tantum abefl vt ab intommodo iL euentu infelici filios fuos voluerint nuncupate. De Hodyfeoitaq. nihilpræterferipturam vetuftamèSilenopetitamcertihabemus.Quod autem ad Vlyflas nomen attinet, eiusncc Euftathius,nccaliusquifquam vel fignificationem vel fignificationis rationemoftendit:quin immo plerique putant ab Hodyfeus malepronunciatura vitiocorruptu fuifle,amp;idcónullam apud Latinosccymologiam dari pofle. Nos prius de voce Vlyfles, mox inde de Hodyfeus Icntcntiam dicemus, no-vîjlPi tty- uam illam quidem Sc à nemine haSlenus traditam ; led talem tarnen, vt ne ad latum quidem pilum à veritatc difeedat. Vlyfles qui ab Olyfles fatftum fit neminem puto dubitaturum, tum quod Euftathius ita Græcê fcriplcrit,tum quod Ptolemæus,Mela, Plinius, alij Olyfliponem non Vlyfliponem dicant. Quidigitur Olyfles fignifiect, «Si qui hoc nomen à prima fua origine degenerarit,oftendam. «2tï quid fignificet,antc de-clarauijnunc addendum ex c longo facile fieri a,amp; ex a poftea o. Sic Angli pro noftro ï?fcfl?cl dicunt, amp;codcmmodo Græciex îXrioAoç fcccrunt. Quid crgoprocliuius quam fimili via ex Eel O1 fieri,ciim GrarciquoqueaAeT^j AÔjpç,amp;; plurimalimiliaàfi-milibus forment. Addc nunc quod Holyfles ab ï?ol-htflqucat dcriuari,amp;qucmadmo-dum »Crt-li’flnobile defiderium gcnerolamq. voluptate fignihcat,ita eum defi-gnabitqui totus nihil aliud eft quam volupras-,quafidcliciasmeras dicas. Vnde facile cernas vtrumque nomen eidem daripotuifle. Quod autem Olyfles non adfpirctur, mirari non debemus, co quod in compofitione adfpiratio frequenter tollatur, Sc fine alioqui in lermonis noftri latitudinc tales quorundam dialeóli, vt aprincipiis didio-num omnem tollant adfpirationem : quod quamuis non probem, antiquum tarnen cfle cernojquandoquidem Latinorum plerolquc feimus adfpirationem è numero lit-tcrarum ftiftulifle.Vatcs Sc Hiftoriographus Hebræus Elylfa per Alcphcxordltur,quod ipfiE longo melius refpondet. Nam quod huic vocabulo pumfta bene fublcripta fint, id non tam feientiæ quam cafui tribuojeoquôd in aliis vocibus noftratibus longe aber-riyjfesfiut ratumcflcvidcamjVtinlauanoftcndi. Quamobrem fine Olyflesamp;: inde Vlyfles mo-æ Latino, flue Ely lies, flue ElylTus dicas; non magni refert: id faltem ex iis quæ modo î,iyf(t. in medium adduxi.liquerc arbitrabor,prilcum ilium Olylfem apud lonesdecantatum, ctiam olim apud Latinos,Hilpanos, Calydonios, ctiam Britannos,li Solino credimus; Sc Rhenanos, vt indicatTacitusj lionoratum non alium fuifle, quamhunc noftruni MofaicumElyfam. Quod autem in Aduaticisferipfi Vlyflem Homcricum extra fre-tura

1

LIBER lilt- _______ ƒ5

tum Herculanum ab Homjro edudum non fuifTe, id liadeftus credo: Cxterdm hoe loco non de fidicio, fed de vero nobis mentio eft, quem Græcorum poft fabulis raoç obf'curatum , quæ de illo ferebantur,huic fuifte atciibuta. Et profedo non abfimile Vero eftjhunc vetuftiffimum heroé'm totiim Oceanum ad Calydonios vfque faltus,Sc cx altera parte ad Germaniam vfque pcrliiftrafte,amp;: hincoccafioncm Homero datam, vt fuo Vlyfli tam varias nauigationes, Sc tam multos adfenberet errores. Inuenimus itaque tandem quis verus firent Vlyfles à quo Olyffibona Sc Luftcania Sc Lufbnes Lufturia in Hifpania nomen acceperunt;inquiramus nunc an idem quoque Hodyfèus fuerit nuncupatus. Docui Hefperiam propric Hifpaniam vocari, eo quód vltima fit continentis terræ pars ad occideniem. Hinc Græci prilei, dum de Olyfle loquerentur, cum illo cognomine honorarunt, vt fortem amp;:ftrennuum OccidentisHeroëm voca-lent. Nihil enim aliud eft, fi verbum verbo reddas , Hodyleus, quam fi Latinè dicas, m. Illeeximiævirtutis heros in occidente ; quod inteUigesfi ad hunc naodura Græcis lo-quaris, ó JVç sóV àv/ja enim fignificat occido, vel fub aquis aut horizontemo abfcondo, tta.

quod corruptum eft è noftro 5Dutf, vt in prçtento ipfius At/iw videbis,fiaugmentum tol-las. Eüç vero pulcrum, magnum,bonum,amp;:, vnodicam verbo,omnibus rebus præftan- ‘ tem fignificat. Articulus aurem vehementem hïc vim exprimit excellentiæ,quæintel-ligeretur fi Latinus diceret, Ille magnus Sc præftans Occidentis heros. Cedo quid fim-piicius,quid redius,quid rebus ipfis congruentius qucatdici, fi ne vnus quidem apex in tota vocabulicompofitioneafimplicium vel fcripturavelnotatione dilcedat, amp;nbsp;interim tarnen quo loco Hl y fTus maxime floruerir, Sc qua laude fuerit ab omnibus decan-tatusjclariffimèoftendatur ? Quamuisitaqueante docuerim Hefperi nomci»eandcm habere cum Vefpero amp;originem Sc figntficationem , Sc neutrum proprium alicuius vin fuifte ; hand fum tarnen nefcius apud poétas Hefperum Atl^tis fratrem dici j quo fit vtconueniencer ipfis concludam, ElyiTum cognomento Hefperum vocari folercj nee alia id quidem ratione,quam ca ob quam à Grascis appellatus eft Hodyfèus. Quod cum ita fit, confèiftarium efte fentio , vt Taries Atlantis cognomen apud prifcos fuerit -vocatM. £ortitus:quaderefüoloco dreendum . Si cuiergo placebit Hefpero dienl condicere, vt inter reges fe fuo ordine collocet; is patiatur neceftc eft, vt primum fibi locum vxn-afftüniM, dieet,ac fêeundem cum Vlyfte Sc Hodyfeoefte demonftret. Agnolcant nunc tandem Lufitani Sc cities VlylTibohenfes Goropium hominem in Cimmeriis tenebris è Cim-meriis parentibus natum primum fuifte poft tot feculorum centenaries, qui fe vel vo-lucrit vel potuerit prifci Vlyftis aftertorem præftare, amp;nbsp;primum nobiliffimæ amp;anti-quiftîmæciuitati vindicate conditorem. Meritopofthac fefede vetuftiftimaiaétabunc nobilitate,amp; multis ætatum circulis antiquiorejquam fiab IthacenfiPalladijfuregenus fuum duxiftent. Quid, an non Elyftus fuo ipfius nomine omnem generofam ac nobilem concludit voluptatem, Sc frequenter Elus dumtaxat, id eft, nobilis vocatur? Porro dum Lufus fiue Lyftus fiue Lyfius fine alia terminatione vocis eorum conditor nominatur, cogitent fe vocan ad honefta corporis Sc animi obleólamenta, amp;nbsp;ea quidem fóla quibus intelligent Elyftïim fefè dedidifte: qu.T qualia fint licet modo fatis in-dicauenm, paullo tarnen poft in Arcadiam Sc Elidem reuerfus latiiis exponam. Sciant interim Lufitaniamp; vniucrfim omnes Hifpani, fefeEIyftï non integra perfrui notitia pofte, nifi lermonem eum addifcant quo Sc iplè Sc ipfius maiores vfi funt, quoque no-ftrates ab Alcanio lönis, qui genuit Elyftum, germano patruelc oriundi haiftenus vtuntur. ld nifi faciant, fruftra quasrent ea animi obledamenta quæ Ely Aides Mu-fie linguæ fuæ peritis temperarunt. Ac fanè nullo modo de pura ac fincera nobi-litate lèfe potcrunt iadarc, nifiprids fêrmoniscommercio demonftrent, fefe Elyftï pofteros elfe, linguamque externam perpetuum peregrinitatis indicium deponant^ Tum demum Elyftigenas agnofeemus, ciirn audiemus Elyftleiufque parentum fer-monem : quo quam diu carebunt, nefperent fefe velaprimis fuis raaioribus, vel ab ipfbrum cognatis agnitum iri, propterea quod lingua eos femper manifeftosfadu- ~ nbsp;nbsp;nbsp;quot;

ra fit peregrinitatis. Nihil eft quod homines æquè coniungat atque locutionis com-munio 5 quam fi demas, non magis hominem quam beftiam intelliges. Qiiid abfur-diusquam de generis eoruclaritate gloriari,quorum primi parentis ne nomen quidera queas explicarc, aut cius fignificationcm peruidere, tametfi vtaris prxmonftratore?

E 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vcrùm

54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s p A K Ï C A.

Vcrumenimnerb licet Lufitani Vlyftibonenlès amp;nbsp;Ouoba-Lufturîani ad VlylTefti «antiîm hue Lulum, fine, vt rediftîmè diceres Luft uni pcrtincre videantur, inde quifquara lul'picari poftet ad lôlos Porcugallos, vt hodic dicimus, hanc Ipedare anti-quitatem; longe tarnen aliter res habet ;eo quôd non eildem finibus Lüfitaniaantiqua éc Portugallia hodierna tcrmincntur. Lufitaniaenim Pacem , luliam, Emeritam, Au-guftam, totam ,quam nunc vocamus, Extremaduram vnà cum Vera, Placcntina modo nominata,amp;: magna parte Caftellæ veteris nunc didæ, in qua Salamanticaeft, 8â quicquid vltcrius iacet terrarum vlque ad Dorium amnem continebat. Nam Ana amp;: Dorio Ptolemæus Lufttaniam comprchendit, amp;nbsp;in ea Salamanticam reccnict. Quaî ciîmita line J intclligant Hifpani jElyfli nomen multo latiùs porrigi quàmvt Portu-

gallias finibus includatur ; Se idcô non lolis Porttigallis, fed Se ceteris Hdpaniae populij varias genres Se ciuitatcs compleclentibus demonftrafté conditorcm. Quid, quod ad ipfos Tagi fontes Lufbnes dixi à Srsabone collocari,cuius populi nome æquè clarc Luïi nomen refert atquc ipià Lufitania ? Ad hos igitur vlque terminos dicemus Lufi pofte-ritatem Hifpaniam habitafte,Se qilicqüid terrarum ab his ad Oceanum vfque Se Anæ ’ ripas continetur, bono iure Lufitaniæ adlcribi debere ; licet poftca aliter regiones eius fucrint terminata’. Hinc fit, vt regnum Toletanum etiam fuum agnolcat conditorcm. Se non minus poflît de Ogenia Lufi nobilirate, quàm ceteri Lufitani gloriari. Ptole-tn- njæus Bergoncs inter orientales Lufitanosenumerat,quorum nomincomnes illiintcl-à Ptoiemdo hgi poftuut quiTomauaccam montem Se eius appendices inhabitant; eo quod Bergo-

nesà25crg-too:i nominati montium dicantur habiratores. certè vox apertiflîmè «orz/OT.-îp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hifpaniæ veteri non infrequens. inuenies in ea Bergidium, Bergidû,Ber-

gufiam,Bargiacim,Bergiliam,SerurlusBergufamjd eft,domummontana. lluijscnim domum notât;inde Rigufâeft RychuiSjid eft,opulenta domus,quo nomine opidutn Carpetanoriim vocabatur,Se apud Baftetanos Segulâ,licet alij Segifam fcribanc, quo nomine modefta Se tranquilla domus dicitur. Ncc aliunde Dcrtulani populi quàm cx Dertula nomen acceperunt; quævox nobis vciduram domum ,vel tertiam domutn

denotat. Videas amp;nbsp;ïDiai,quocollis denotatur,in Hifpaniæ ciuitatibusnominandis vfurpari lindeBedunenlcs populi ,amp; ciuitas Sebendunum 5 quod nomen nobis idem €ii quod Latinis lèpticollis ; quo nomine Roma non inepte vocaretur. Eft amp;: Caladu-Tiij}a»i an- num apud Callaicos.oLio caluuscollis notatur. Vndeliquetcandem hngiiam in Hi-'* fpania amp;nbsp;Gallia amp;nbsp;Brirannia Se Thraciaolim fuifte , quibus omnibus in locis ciuitates

inueniasaDunonuncupatas ,vtinGallicisoftendi. Eldanacorruptiim cftapud Pto-lemæumciiphthongo a in Alpha mutata; quorum fignræ nihil dift'eriTnc,nifl quod hoc dcxtram verfus, ilia furfum cornua porreda poftulcc. Id ex hodierno nomine col-ligo quod Duennas Hifpani fcribunt. Eft autem El-dun nobilis collis : Opidum eft in colle drum proximum Pallantiænobilifhmæ quondam ciuitati,ncc nuncignobili pro*

,pter Epilcopalis diœccfeos fedem ; fub qua vallis quoque Dolitana continetur. Eius nomen plane noftras eft, regionisconleruationem defignans. Eft Se fluuiusciuldeni Taiiantdum, iiomiiiis iu Valcntiæ regno ; ncc aliunde Pallantæum Romanum nomen duxit,quod

in Palatium tandem per corruptclam tranftit. Docet igitur nos vocis origo illud pri-marium Se præcipuum Palatij cuiufque munus efte,vc regionem conleruet : vnde alio nomine noftratibus ^al vocali longa dici lôlet. Multo fané magis miror prilcû hoc Slt;J eg’^^g*i’m^°’^c’^æ^^^‘^'^rberemanftfte,quàmplurimas vetuftasnomenclaturas fre-quenti incolarum permutatione velcorruptas velpenitus efteoMiteratas. Ac nelcio an aliqua omnino antiquarum vocum magis fitcxofculanda, propterea quod oftendaC clanlTtmèquæfuerit lingua primorumLatij,primorum Arcadiæ, in quaetiam Palan- , cium cclebratur; primortim Hifpaniæincolarum: adeo vt quemadmodum Palantino-rum eftregionem conlèruare, ita hoc nomen prilciac primi fermonis memoriam Se in Pcloponelo Se in vtraque Helperia lèruac. Eft ad Rhcni Se Neccariconflucntem regio quam galant hadenus vocamus, cuius Princeps Comes Palatinos vocatur. Quia veto limes fiue terminus ad regionum Se agrorum fines perpetuô ièruandos collocan con-fueuit, apud nos ^al vocali longa pro limite vfurparur. Quia verô plurima loca defixis lignis folent definirijfadum eft vt Latini palum proacutoligno vt terræinfigatur apto dtcantjvndefaftuni cftvcHilpaniSjCorrupto Roraanorum lèrmoneliacxtatevtenti-bus.

h Î Î? fe R lit I ;

biHjpaiob-icukimfignificet. quod annocOjVt cernas qua via pâulatîm voce^. à Ilia (îgnificatione deHcélanc. Ex nomine com pofito Raflant, quod nos diuißs fyllabis/«gt;,. pfÖaUaiit due 25eï;allantdiceremus, Pallas quoque nomenclaturam’ fortica clljco quôd Sapientia c louis cerebroiîueætcrno pâtre nata,veriffima lit omnium 'tet^rarum con-feruatrix,vt alias latiiis exponam. GongruentilTuTium profedociuitati mcttopôli nomen crt Pallantiajquod addo,quoniam Pomponius Mêlanatione Hilpanus medocuit/^^^'J”'''* Pallantiam banc olim clanlîimam totius TarraconcnfisHilpaniævrbem fuilTe. Nunc”^ modica cft jtcmplum tarnen habet augull:umamp;: pulcerhmis comparandum : Riuo ' ’'7;^. amœno amp;nbsp;leni fulùrro præterfluente abluitur, cuius digitus plateas expurgat. Hinc collcm proximum habet, cuius finem Eldunum tenet 5 hincliluamlongeprolpedac lætisagris longé lateque cinda. Cum Epifeopo eins, cui à Cartro nomen erat, quique Pizarrum Ophiriæ regionis tyrannum deuicerat capitis damnarat, multa mihi fuic longaconluctudo, dum vnà Reginas Franciæamp;Hungariæexvalle Dolitana Vac-’

çæorum ad Pacem Iuliara Anæ impofitamcomitaremur. Quemadmodum autem Pallantium amp;: in Arcadia eft amp;nbsp;in Hifpania, ita amp;nbsp;Buram vtrobique reperies; cuius no-men plané noftras eft, vicinum fignificans. Eft amp;nbsp;haétenus opidum apud noseodem ^cadia‘,^^7» nomine Comiti Burenli ritulum dignitate'’mq. præbens. Hinc lt;i2ï)»r fignificat vicinum iureiurando adftridura ,à qua voce Ebura in Hifpania,amp; Eburum Quadorum in Ger-mania,amp; Eburacum in Britannia, Só Eburones apud Belgas, amp;Eburodunum Caturi- tatum.

gorumin Italia-quain voce amp;:lt;i2faur5i: ©un claradantfermoniseius indicia quo vetü-ftiirimi lapeti pofteri principio in Europa vtebantur.Sic amp;nbsp;Brigantium pluribiis Euro- diùîrjTi’’^^ * pæ ciuitatibuscommune vocabulum îàtis arguitquis fuerit olim principum condito- roft, dMa-rum lermo. Eft BrigantiuminHifpania,eftapud Vindelicos,eft inItalia,funtBiigan-tes in Britanniaûn quibus omnibus Beta Græcorum,quo Ptolemæus Strabo vfus eft, pro Vfiraplici digamma accipicndnm, vti vulgaris pronuntiatio cuiuis notadidat. Sont auté Vrigantes homines liberi in manibus luis vtendis: «ôdjantcnim Sz fyncoptôs «ôant ftrennuum defignat,ceu dicas Latine Manus habens: quo fit, vtidem fit13jigaut quod liber amp;c ftiennuus manuum luarum vi libertärem defendens. Galli Romani-làntes vocabulo Brigant abutuntur pro publico graftatore, quafi vero is manus habeat -ad libertatem fuara tuendam ,qui omnium libertatem violenta manu tollir. Qui li-bertati amp;nbsp;luæ amp;nbsp;fuorum defendendæ paratas manus habet, is propriénominis huius honorem meretur. Quidl^jt fit, in Bria amp;nbsp;Brigadeclaraui,quæ vocabuladocent ho-minum multitudinem in vnum opidum coire,quolibertatem fuam communibus viribus tucantur. Sed quid egonoftratia vocabula in opidis conlèdor, quæ lànèfunt quamplurimaj cùm modo dcmonftrauerim amp;nbsp;Hcfperiæ amp;nbsp;lberiæamp; ipfius adeô primi conditorisnomen adTeutonicam linguâ,ideftantiquiirimam,pertincre? S a ti v s fuerit à Lufo, de quo fatis modo dixiirevidcor,ad Panem tranfire,quem prilcivniuer-læ Hifpaniæ prælédilTe tradiderut,licet Phnius antiquæ veritatisignarus fabulolum id iudicarit. Quemadmodum enim Lufitania à Lulo, ita tota regio quàm latéquoquo verftis patet, Hifpaniadicitur,à Pane accepta nomenclatura. Quo igiturinrelligamus quid Hifpaniæ nomen defignet, in memoriam rcuoceturnccefleeftid quodde Hilpa-li dixi. Cùm enim eadem in Hifpali amp;nbsp;Hifpania ^llaba prima audiatur, eiufdem vtio* bique intclligatur elTe fignificationis. Quando igitur conftat occidentem denota-re, nihil aliud fuerit Hifpania quàm Pania occidentalis. Cæterûm quæ locaoccidencis appendice nominantur, indicant efte alium eiufdem nominis locum ad otientem. Quæraturergo Paniahæc quæ indicator ad Eurum vergere,quo cernatur voculami^tjS non fruftra adiedam fuilTe. Hîc nos vel vnus foins Stephanus fatis iuuabitjqui Pelo- nefm. ponefum præter alia nomina Paniam quoque didam fuiffe fcribic. Nec is tarnen fo- • Jus id memoriæ prodidit,fed Hefychius etiara Milefîus præiuit. Suidas Panion nomen loci elfe annotauit non procul ab Heraclea, fed id tenuius quàm vt noftro iàtisfaciat inftituto. Cur autem Peloponcfus Paniadida fit, facilévidebis fi de Pane Lycæo cogites amp;nbsp;de M'enalisipfi dedicatis. Virgilius Panem Arcadiæpræfecit, quæ nobiliffima eft PvJoponcfi regio. Sic enim in Gallo canit:

P an dem Arendt^ venit ,quew ’vidimm ipß . San^uineis ebuU bacc^^ minioqne rnbentem.

Idem

H I s P A N I C A.

idem in quarca Ecloga:

\ , Pan etiam rcadia we Cum ft iudice cert et-, ’ Pan etiam \_yircadia dicat fe indice ‘viUnm.

Quod ß Pan Arcadiæ deus eft, merito tonus Peloponefi dicetur; cum Arcadia ipfura pæninfulæ cor occuper,ac nomine I'uo , quod à Nocho ducic, ceftetur fc olim princi-gt; pem regionem fuifle ; amp;, vc quod (uipicor exponam, purem totam Peloponefum hr-cadiam olim fuifle nuncupatam,haud fecus ac rota Italia Saturnia nominabatur. Poft-Se/peri» cur quam ergo pcrlpicuum eft Peloponefum Paniam dici, amp;nbsp;ob id dici quia Pani fit confe-I a. clarumquoque fuerit,Hefperiam itidem Paniam idcirco vocatam fuifle, quod tota Panis præfidio fubefletr at quô diferimen agnofeeretur, Peloponefum limpliciter Paniam vocatam fuiffe jco quod Elyfliis prius Peloponeium quam Hefjjeriam Pani dedicaflTet. Videas modo quam non fit fabulofum Hifpaniam à Pane nomen accepifle; Elyflum prius Paniam orientalem quam occidentalem condidifle. Porro nec illud filoponeß^ indiguum eft conflderatione, magnam efle Peloponefi amp;nbsp;Hefpcriæ fimilitudmem. mÊtui» Vtraq. enim pæninfula eft, licet altera propter Ifthmi anguftias infula Pelopis vocetur;

amp; Hiipaniacerte infulae naturam egregie tuetur, ciim anguftias, quibus Galliæ adhæ-rct, perpétua altiflimorum montium catena claudat ; in qua porta eft mihi, ciim earn *'?, tranfirem, mirabilis Vila j eo quod tarn fit angufta amp;nbsp;deprefla, vt fuo exiguo foraminc ex equo delcendere compcllat:quod vbi exHifpania fueris ingreflus,magnam fpecum 'DiuiHMa jnttas; in quaaddextram gradus funtad D. Hadrianifacellum,qui hoc antrum fertur habitafle, ducentes ; ab altera parte ianitoris domus eft ex eadem rupe excifa , qu£E fu-' pernein celfifiima'm metam faftigiatur : EgrefTis horrendum prxeipitium oftertur lon-‘ ' go dudu peditibus defeendendum. Habent amp;: alias portas hæc Gigantea Hilpania: ■ ■' mœnia, fed nullas pylas his quas dixi vidi commet^oratione digniores. Qiiamuis ergo Ifthmus Hifpania: multo latior fit quam Corinthiacus , amp;: Peloponefo in Helladem I exitus ; tutioribus tarnen clauditur mûris, amp;nbsp;ob multas anguftias difficiliùs tranlèun-dis. Magnaprofeâônaturæambitiofuit in Hifpania tuenda, adeôvt eiuszelotypia quadam videaturlaboraflc; qua decauflameritôetiam poflet Iberia vocari, tametfî nullivmquam in earn Iberi commigraflent. Non parua itaq. cil Peloponefi amp;nbsp;Hifpa-niæ fimilitudo, ira vt mirum non fit Elyflum vtramque Paniam indigitaffe : amp;nbsp;nifi ha-c occidentalis Pania nuncuparetur, magna Pania pofTct vocari. (^lôd fi præterea montium in vtraque frequentiam confidercs , raaximam quoque ex ea paire fimilitudi-nem cernes jamp;rquodvt vtraque plurimis abundat,itamaior longe habeatmaioresamp;: longioribus laciniis latifTimas camporum planities complexos. N une fi quisfanaticos poëtarum errores amp;nbsp;cacodæmonis corum magiftri mendacia fequi vellet ,latiflimum * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;campum haberet de Satyris amp;nbsp;Panifeis fabulandi ; quos fi per totam Hifpaniam infini-

tos efle diccret, arque hac nota immanem hominum pruriginem amp;nbsp;rabiem indicarer, nihilille quidemàveritateaberraretiverùmvocibusfacrofanélisturpifïimè Ithyphalli-corum vatum , fine potids ac verids impudentiflimorum feurrarum more abuteretur. Nobis non lubetefle tâinlànisamp; impiiSjVtquæab Ogygiisillis viris landifTimis vnius Dei creatoris vindicis noftri cultoribus fumm^ picrate funt ad veram fidem excitan-dam amp;nbsp;propagandam inftituta,ea velùnus ad fpurcas libidines transferreflicet cum to-tius ferèorbis applaufudicere poflemus, ob has Hifpaniam Pani efle dedicatam. Nos docebimus longe aliud Panis nomine dcnotari,quàm quifquam vel Gra:corum vel Latinorum potueritfufpicarij quod quia longioris operæ eft,amp; magnam lècum rcrum ■ ' facrarum trahit materiam ,atq, adeo totam compleditur Chriftianorum rcligionem, tantifper ditferemus dum ceteraquaead Elyflum amp;Tarlèm atque alios Hifpania: cul-nißim'tt. tores pertinent,fucrint explicata. Quem nuncdicemusOccidentali Paniç nomen de-totam regionem Pani conlècrafle ? Quem alium qua:lc) quàm cura qui prids Puni confer totam Pcloponclumcidcmdedicauit ? Quod fiita cft,vtilàtisexiisquæ diélamodd rr(»ny. funt, liquctjan non fimpliciter dicere pofliimus, Elyflum totam fibi Hifpaniam vindi-^ cafle? Neque enira fas eft vt quis aliénas res Deo facras faciat; ranto minds id de Elyflo Nochi pronepoteamp; dilcipulo nobisfufpicandum. Quamobrem fi totam amp;nbsp;vniueriam ' Helperiam Pani dedicauit, amp;nbsp;ea de re Hifpaniam fiue occidentale Paniam dixit ; con-■ fiteamur oportet, eum totius Hilpanix imperiu lufcepifle, atq. idcirco totius Hclperia:

Ç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dici

L I B E R. I i I t.

dicidcberccondicorem. Vidéinus icaqueeônosfenfiin veniîTcjVt noilfoliLufiranii lcd vniuerfiin onincs Hifpani bono iurequcant Elyflî nonnen , vti primi regis, iadare. Ac verb non alia de caiilTa Hodyiêus didus videtiir, quàm quôd totius Helperiæ héros eflccfiue Imperator. Heroscnim nihil aliud eft, vt id obitetannotem ,quain Rcip. ftuevniuerfitatisalicuiuscaput. Porro cum Elyfliis he Hodyieus ,fiue magnusillc to- eam-tins Heljjcria: heros, arque adeô ipßftimus Helperüs, id eft, occidentalis plagæ lór ,amp; bearorum ledes ab Homero ad occidcntem fint collocatæ; nihil amplius ve-rebor difertis verbis pronuntiare, campum Elyfium abElvfa Mofaicönomen lùûm accepille. (^id quælo concmnius quam beata§ occidentis Jedes eius nomine in-fignifc, qui primus fuit totius Hefpcriæ conditor amp;nbsp;Imperator ? Quaj pra.’terea Vox poftet aptiusab alia deriuari quam Elylium ab Elyfa ? Adde modo amp;; illud ex ipla etiam veritate, beatorum regionem Elyfios campos dici pofte, de prima vocis fignificatione ; eo quod nulla voluptas nobilior queat excogitari,quam fit ea qua piorum animi in cælo perfruuntur. lam amp;nbsp;paradiftis terreftris, id eft, tota terra ante Dci exfccrationcm , amp;: eas quas iplc intuht diras, Elyfium æquè poterat vocariatque Gan eden, id eft, hortus deliciarum. Nobis IMraamp;ifrh.à quo emû, amp;nbsp;Paradiftis terrain fignificat le iplàm ad omnia proferenda promoücntcm citra nimirum hominum labo-rem; qua de re voluptas conlèquebatür,amp; ea quidem hobililTiraa, vtpote ab omni remota Icruili moleftia. Quo fit veParadifus Elyiium quoque congruentiftîmè poftît vocari, amp;nbsp;baud Icio an in primo fermone cam quoque habueritnomenclaturam raulto ante quàm Elyftis natus eftet. Certè haberc potuit, necabfurdum fit, fi quis ftftpice-tur Elyftim à pâtre fie vocatum efte, vt fauftoac felici nomine morieretur, ad vitam cam capeftendam quæ tota ad paradifum cæleftem, cuius terreftris imagineln habuit,-contenderct, Apion Alexandrinus ad Canopum Elyfios capos amp;nbsp;fortunatas infulas que- ^lyßi cumpi finit, amp;nbsp;quo aliqna laltem veri fimilitudo ablurdo figmento eonciliaretur, pro Elyfio uhià-veteri-Ilyfium dixit; vocem ab Ilys,quo lutum Stlimum Græci lignant,deriuauit;dignusfane ■ vt loconobilium deliciarum cum luibus in Into volutetur.Euftathiusab dcducit;

, de cuius nelcio audoritatc ,addit àAva idem efte quod , cûm Hippocrati amp;C Galeno hoc verbum vlurpetur pro rc prorfus contraria : vt is nimiru d^v'etv fiue dicatur,quilefe hue illuc ia(ftat,nec vlla poteft perfrui quiete.Et profeclô video bonuin virum hoc loco Hippocratica alylilaborafte. Nam non acquiefeens in eo quod de finxerat,addit Elyfium dici pofte, quod corpora in eo fint «AvS. Aliisvideri dicit nomen hoc deduci ab Elyfio quodam viro piiftïmoacfancliirimo,vcriim quis hic fuerit, non adiccit. Qui Græcis etymologicon fcripfit,raaiore ctiam torquetur alyfrno , ncc vlquam reperit in quo acquielcat : hoc tarnen ex co accipimus vtilitatis ^quôd làtis oftendat fruftra apud Græcos quicquam lanæ rationisin hac voce quæri. Ceterùm vt Euftathius Elvfij cuiulHam viri mentionem apud veteresinuenit,itahîcquoque nobis aperuit circa Rhodura locum fuifte conlècratumnomineElyfium, quo confirmât non parum aftcrtioncm meam,qu£e ftatuit Elyfium circa Siciliam Se Cariara amp;nbsp;vicina loca priûs egifte quàrn vel in Peloponefum velin Hifpaniam veniret. Quamuis ergo hi felè torqueant, nec quicquam reperiant in Elyfio quietis, lcd contra plurlmum alylèos;nos tarnen hoc tandem deprehendimus, apud vetuftos etiam fuifte qui dicerct, Elyfium quempiamElyfiiscampis nomen dedifle,amp; ab codera Elyfio locura quendam apud Rhodios làcium nomen accepifle. Audiamus nunc Homerum,qui Grammaticis hanedubitandi dédit occafionem. Apud eum Proteus fie Menelao vaticinatur:

Zo/T 00 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d)o^«lt;pîç U

A’'pyei ôr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0af€«i', j(çq tt'ot/uiov îOiaTreiV,

A^\ci a sç nÂÛcnov mJ'kv ,oôi

piçij ß/OTti rsriÄei aV'9'pa'';ivJiyjj

Oo vKpêïoç oÔ't’ ap ^tdAo'ç oCrt Tionr oJel l^i^vQpto ÂtyvTTVetov^ç à.»Tetç Ifjoearoç àvtnaiv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;àv3‘pü)7irgt;uç,

Quas nos fie ex tempore, licet Mufa Latinis lit minus behigna,totidc verfibus ekp’ref-tibi.ßc Meneldè, iQtti carißime, Parea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(fimus-:

Neuitf

Keuitf'vt haud Argos marien tem cernât et^ueßre: Sed te ad terrai fines mctdßque fitigremas

_ ■ 'j-. JElyßum in campum mittcnt, Rhadamanthyos oranty Est vbi perfacilis ratio iucundaque 'vitai-^ Non mx, non ihi hiems, non imber decidit 'vmquam-, , , Sed ßemper Ztghyri per lenes fitfificit auras

• ‘ i\‘ Oceantss,grata'ut mortales fiigora captent.

Videmus hic poctam Elyfios campos ad vltimam tcrrarum oram, in qua Occanus Fa-uonios primüm emittit, coHocarej.quam orbis partcm Hcfperiam efîc qiiiuis intelli-git: cuius cura Elylîus primus fuerit icx, non rairu (i campi ab eo Elyfij lint nominati. Quodautem fingit Rhadamantliyn circa ilium locum iudicium exerccre, id ex eo quod Virgilius cecinic de mortuorum animis,intclligetur: ^uin amp;nbsp;fiupremo cum lumine 'vita reliquit:

Non tarnen omne malum miferis, nec fiunditus omnes ‘ . Corporea excedunt pefies, penttufique necefifie est (A^Lulta diu concreta modis inoleficere mir is. Ergo exercentur pœnis, 'veterùmque malor um Supplicia expendunt: alia panduntur inanes Suppenße ad 'ventos, ali is fiub gurgite quot;vaAo quot;nbsp;Infiecium eluitur ficelas, aut exuritur igni.

^^ifique fiuos patimur wanes-, exinde per ampltim Mtttimur Elyfiumi, amp;nbsp;pauci Uta arua tenemtss.

Cernifnehic purgatorij amp;nbsp;Elylij viciniam ƒ Ciira itaque Rhadamanthys iudex ficani-misvel in Tartar! barathrum deiiciendis, vel expurgandis, vt puræ tandem âd Elyfiurn veniant; bene Homerus Rhadamanthyos ledern ad vltimas Oceano contiguas terras lt;5. collocauit, Cut porro amp;: Tartarum amp;nbsp;Elylium ad occidentem pofuerint pcctæ, facile /•» repeneSjii diein vicæcompaies.Cumenim morimur^SoI nobis æterno octidit occafu, dente aPoë- amp;nbsp;idcô caomuiaquæ mortuisacciduntjinoccafu fieri lînguntur»Quamuis ergo Ely-

Pus num quam in occidente imperium tenuiflet, nec Hodifiri aut Helper! habuifiec cognomen ; nihilo tarnen minus lymbolicadocendi ratio exigebat, vt quæ de inferis dicunturjCa omnia ad occalum referrcntur;amp; ira Elylium, quo poft purgationem per-uenitur,ineadem quoque mundi plaga poneretur. Elylium ergo genuinam , vt dixi, nominis habet rationem quod in Elyli fit ditione,amp; quod nullæ deliciæ fint nobi-lioresquàm illæ quibusanimi ab omnibus Icelcrumlórdibus expiât! fruuntur. Extitic viygesunex- olim inter doôlos viros quæftio, Num Vlyfles Homericus extra Herculis columnas na-Licet Strabo contendat ex iis verlibus quos paullo ante de Græco in Latinum fermonem verti, Homero extrema ad Oceanum Hefperiæ littora nouifle -, numquam tarnen vel'iplè vel aliusquiuis id mihi perfuaferit, nifi idem mihi ad extrema Hifpanix littora Aeæam infiilam fine Circæum , Sóinde vniusdiei nauigationeCimmeriorum regionemcommonftret. Quid quod amp;nbsp;iple Strabo fatetur figmenta poëtica clTc turn quæ de lalonis, turn quæ de VlylTis nauigatione fcribuniur? quibus de rebus prolixam admodum habet di(putationem;quam cui legere placcbit,isipfum adcat autlorem in varias fêlé formas rautantem , vt Homerum abomniignorantiæcrirainedcpurget. Nobis tanti non eft poctæaudoritas, vtquid ille Iciuerit, quid ignorarit ,quid labulo-sè, quid hiftorice fcriplcrit, accuratids difquirere velimus, Vno verbo dicam , eum quit-quid vfquam velaudiilTec vcl legiftet, poemati liio ornando accommockllc quo ea mirabiliora viderentur,omnem ferenauigationem ad Occanum retulilfe. Qua in re eo minds peccauit, quod Ocean! nomen ad omnem aquæ naturam fpeftet, vt in Jibro Indolcythicoiura Ariftotelis amp;: aliorum teftimonio tradidi,demonftransfontem Paradifijé quo omnia fluminaderiuantur, Oceanum eile. Quamobrem mirumnon eft, fi poeta fibi permilérit quoduis mare Oceanum vocare : quandoquidem omnia mariaamp; fluminaex Oceanooriuntur, in eundem continuo rcfluunt,vtiloco eo cuius modo meminijbreuiter illudquidem J léd fatis tarnen abundèadftruxi. Nihil icaquerefert pelagus ne an occanum dicat in quo Vlyllcsfingiturcrraflcjcdm totus VlylTes, meo quidem iudicio, nihil aliud fit quam purum putum figmentum homines in-

___ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L r B E R. t î r r.

nes inftruenSj prudenti viroomnes vitæ labores atque moleftias forti animoeflc tole-randasjquod vc in difficillimis rebus à nobis præftari poflit, diuino auxilio opusefTe, amp;: ea maxime herba quam Moly vocauitjnominehauddubiè de primofèrmone repetito, quod Hermathena nodra necelTariam in animi perturbationibus refrenandis patien-tiam interprctatur.Huius tarnen poêmatisoccafionemèveterefama de prifco illo V-lyffeapud Iones iadataaccepifle mihi videtur jàqiio amp;nbsp;nomen amp;:ea omnia mutuatus eftquæ ad Inferos amp;nbsp;Elyfium campum peninenc, vt alia interim quamplurima breui-tatiscaufla thifla faciamus. Virgilius, fi quisaliiis mortalium, non in Homero tantiimj rta ab £iyf. fed. in omnibus etiam aliiscüm poetistum hirtoriæfcriptoribusdiligentiflimè verlàtus,/® mutuatui Æneam lùum, quem ex Achille amp;: Vlyfle compofuitj amp;c vtriufquedotibus cumulauit, ad Inferos demiiit circa Cumas amp;nbsp;Baias ad ipfum Auernum; vbi amp;ego Sibyllçantrum intraui,amp; eius’vidi lacellumj rem profedovt Ogvgiaferèantiquitate nobilem, ita non indignam admirationeob longam amp;c altam fpecum èrupe excauatam,ad cuius intima calidus vapor fubeuntes non parum moleftat. Quis non audiuit Cumanæ Sibylla: nomen, lacum Auernum , paludem Acheruiiam ,Phlegræos campos perpctuis fumisamp;: flamis amp;nbsp;aqua lemper bulliente mirabiles? Sunt non procul inde Sirenufæ infulæ baud longé remotæ à promontorio quod Capreæ oppofitum linum facit Neapolitanum;

Hæc amp;nbsp;quamplurima aha indicia làtis oftendunt, VlyHis errorem ab Homero his locis adlcribijVt latiùsoftendit Strabo contra Eratofthenem poétæ défendes honorem. Hinç Brodæus vir longé dodilTimusfufpicatus eft, fi bene ledionis recorder, non vnum Vlyl-fem fuifte ; fed alium quem Homerus célébrât, amp;nbsp;ahum qui Vlylftbonam condidit: quod equidem itaeftepro certo habeo,illud etiam addens è prilco illoamp; vero Vlyfle Bdicium Vlyftem exftitifte, atque ita poê'tam figmentisfuis ad Troiani excidij ærateni accommodatis, foedam hiftoiiæ prilèæcalamitatem attulifte ; adeô vt omnes veri Ho-difH res geftas vel æterna inuoluerit obliuione, vel ad fidicium fuum erronem tradu-censin fabularum claflecollocarit. Liberemus igiturnosinutiliquæftione, amp;id poft-hac tcncainus, Homerum Hefperiæ Auf'oniæjn qua Cimmerij,Cimmeri fine Gome-ri poften habitabant,eaaftinxiftc quæ Hefperiæ vlteriori fîueHiipaniçtribuere debuif-let ; nec intérim curemus, ftiuen'tne an ignoraueritduas effe Hefperias, amp;: Hefperum liue Hodylcum in vlteriorefîbi fedes collocafte. Mihicçrtè verifîmile nonfîc,eû quic- HomerZ quam certi de rebus HifpanicisnouilTe. Alioquin enim in Hôdyféi fuifigmentis vera hiftoria amp;nbsp;topographia condiendis nec Tagi nec Vlyftibonæ mentionem neglexifletjamp;s nids noutjfe. Sacrum ponus promontorium aut Barbarium aut Lunæ dedieatum ad Solisoccafum

amp; Infen portas quàm Leucada petram pofuifTet. Leucas enim in Epiroeft petra alba Leuaupetr^ infignis,èquaquotannis quempiam criminis reum in mare deiici auibus alligatum, vt -volare videretur,ac nauicuhs exceptum extra fines deuehi fôlere, Strabo commémorât; quo IbriafTe rcfpcxit poé'ta; eo quôd hæc via quæd am ad Inferos ducens videri pof-fet. Quid igitur ad Hifpaniam faciunt vel ea quæ de Cimmeriis, vel ea quæ de Leuca-dedicuntur ? lam fi Leucas in Epiroeft, alia via procorum animæad inferos, alia via yiyfles defeendit. De procorum animis fic caniti

Taç J*’ /crav dittci-.Snpoàçf(^

H «Tê 7mp ««A/910 TtuXeti Stiptov nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id eft,

Occam accedunt flu^tus amp;nbsp;Leucada rupem. Et Solis fortos, magnam Somniagentem.

Quid hie facias vbioccidentis portam cum Leucade rupe vides coniundam? Num hicquifpiam defender topographiæ rationem à poeta haberi? qua in re leCe Strabo cgregiefatigat. Audiaraus nunc quam viam VlyfTes tenuerit:

H êç Tre/gÿeô’ ’ixavi ßaduppoH ùjciiivoTo,

E'v^a «Ti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dvd)iäv S'rifj.ot tï ^zroA/ç TS. id eft,

Hauts ad Oceani fines feruenerat alti,

S^a farte eii fofulus, tjuafarte vrbs Cimmeriorum.

Quôd fî concentum in his quæras,necefre fuerit vcLeucadem ex Epiro in finum Baia- TSaianut ß-num transferas vetuftam Cimmeriorum fèdem, vt amp;nbsp;ipfum Baiarum nomen déclarât.

Sunt enim Baiæ id reuera quod vocabulura laaien nobis fignificat, qui Thermas om- cdonia. nesficyocamus} qmbus nullus magis locus quara hæc Cimmeriorum oraabundat:

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;............ quod

H I s P A N I C A. f

quod cum ita fit, darum eft eos nugas nobis vedidifte,qui Baiiim Vlyflîs fôcium fuifte prodiderunt. Nos Homeri figmenta ad hiftoriam variis modis alludere ; verfim aut paucisaut nullis omnino rebus reapfe pofte accommodarifcimus. Licentiam ille fibi poedcamlumfit tarn longe ab liiftoficaveritate leiundam , vt ob earn cauftam Luca-num poctarum albo eximant, quod nimius fit cuftos veritatis. figmenta igitur quam-plurima lunt ad Paniam vtramque pertinentia, quaz difficile eftet ad veras referre nar-rationesjimmofi verum fateri oportet,vel Ibla Arcadica totam myfticam complcdun-turTheologiamjquam perfequi alias fortafte eritopportunum: hoclocoeum mod urn tenebimus,vt fpecimen dumtaxat fymbolorum fabularumque dedifte vidcri queamus amp;nbsp;obiter attigilfe, quibiis inuolucris primi illi poft diluuium patres antiquitatem fuam facramque hiftoriam velarint; quam fieri nullo modo poflît vt Arcadica quifquam cxplicetenuclee'tque, nifi fermonis eins fit peritus quo homines antegt;Lunam geniti Oenomaina- vtebautur. Piius tafmen quam hinc difcedamu£,Oenoniai fabulam placet examinare, mnii not/t- proptcreaquod huius filia Hippodamiatotius artis equeftris, cuius certamen ad Al-pheum agebatur,de nomine fuo princeps efte videatur. Breuiter itaque Oenomaus ex lt;©ct-noin-aut compolita voce deriuatur; quam duobus modis intelligere poftis; alte-ro, vt oct idem fignificet quod ab æterno;alccro,vt idem fit quod vacuum; co quod hæc vox ad vtrumque fit am bigua: amp;: priore quidem via Oenomaus dicetur antiquus ab æ-terno nomen fuum habens, qui non alius eft quam Deus pater habens filium nomen ætcrno; pofteriore modo Oenomaus hanc habebit intcrpretationem, vtanti-abiternoha quus nomine vacans fic vocetur; amp;nbsp;hocquidem pado nomen non pro filio, fed pro icre, 0* vocabulo Dci naturam cxprimentc ponetur, quale non prids mortal es fabricate pote-r« dinpoj[et. funt quàm Deo fintæquales. Tam cnim abfurdum eftdicerc nos Dei infinitatem ca-pcre ac nomine com pledi pofte, quàm mentis noftræ anguftias diuinæ menti facere lequalcs. In eundem igitur Antiquum quadrat amp;nbsp;nomen ab æterno habere, fecundum illud , Nomen eiu^ ah Aterno ; amp;nbsp;nomine omnino carere. Suum fibi nomen habet jequale totam potentiæ infinitæ latitudinem explicans.quod eftæternum æterni patris verbum: Etrurfus nullum nomen habctamortalibus inditum,quod propriamipfius naturam defignet. Nam cuius rei nullam habemus notionem, propterea quodomnem notioncm infinitis interuallisexcedat, eius nec nomen fabricari queamus. Pofteriora eius fblum videmus, vti ipfemet Mofireuelauit;quo fit vt ex iis rebus quas feimus ab ipfodependere, ei nomina fingamus: vtdum omnia bona ab ipfb fluere cogitamus, iplum bonum vocamus, non quafi boniratiseiusinfinitas animo noftrocomprehen-datur ; led quod bonum cuius intelligentia noftra capax eft, ab illo emanet. Quanto autem quæ in captum noftrum cadunt funt lublimiora,tanto propids ad ipfius naturam accedere iudicantur, licet infinitis fpatiis quæ cogitamus ipfius excellentia funt infe-riora. Quoniamitaqueæternaobleóljatiofuperioreftquam æternacontemplatio,propterea quod hæc ab ilia perficiatur,amp;: hæc illius gratia expetatur;dicimus louis nomen diuinius efte quàm Mercurij, eoquôd illud ætcrnasdelicias fignificet, hocexcelien-tem perfedamque confidcrationcm : quarum hæc ad illam tamquam ad finem fuum referrur. Spedamusenim contcmplamurvt obledcmur, non deledamur vt con-fideremus. De louis amp;nbsp;Mercurij nomine Gallica raca prolixids tradant. Eodem mo-ztif do,quialt;(cutipfamnobis dénotât dulcedinem aefdauitatem,louem Græcisfi-©i« O’ A('}t gnificat. Rabbinus Mofes Ægyptius Hebræos putat nomen loua non ex Hebræo fèr-wf« eryw/». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alio quopiam antiquiore dehuari. Latini Deus à tE5’cu,quo fignificatur

jpfa æternitas, retinuerunt, vnde amp;nbsp;Græcis ©joç. A/oç fit à noftro ®icn/ quod eft inter-no motuSd partes omnes penetrante augereatqueprofperare. Quamuisautem perpétua obledatio ipfiftima fuauitas amp;nbsp;ipfa æternitas fublimiffimç res fint, quia tarnen hæ voces notiones noftras, quibus has comprehendimus, defignant, longe fublirtuiic infra ilia quæ Deo perlé compctunt. Hæc itaquecrebrôàmealiàsannotata hocloc-o repetiui, quod admirabilis vocis Oenomaus compofitio melids peruideretur; quæ prima ftatim fronte duo nobis offert in fpeciem pugnantia. Quid enim videatur fibima-gis aduerfari quàm dicerequempiam nomen habere ab æterno, amp;nbsp;eundem nomen-? Oenomaus ergo filiam habuitHippodamiam;ideft,facultatem

equos domandi; quam multi quidem ante diluuium ambierunt,fed nemo præter Ar-, cadem

t 1 BE R II ïf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

cadem vnum éft aflecutus. Oinnes cnim à Myrtilo agitatore Ocnotnai funt occifî qui Hippodamiam ambierunt. Eft autcm Myrcilus diâus,quafi ,‘quo fignificatur Myrtn«» cxcellensoccilbr. Quis hic fuittothominumintcrfedor? Cataclyfmus nempe,qui^’**^'^“*'^'^‘ omncs vehementi fuo curfu Si Ncptuniis cquisdeiccit amp;nbsp;interemit, exceptis Arcade amp;nbsp;filiis. Tandem Deus pacificatus Myrtilum in mare Myrtoum deiecit, id eft, cata-clyfmi aquas intra littora compefcuit. JUo^t-ïjotcaput fignifîcat omnium eorum quæ violentam mortem adferunt; amp;nbsp;idcirco aquis conuenit, quarûimpetum nemo mor^a-lium, præter Arcades aliquot,euafit. Omnes autem NeptuniisMyrtiliequislùperati funt, quôd Hippodamiam fibi non haberent coniugem : Nam ea caufla totum Gigan-tum genus ante diluuium periit,quôd equos fuos, id eft, animos effrénés domarc ne-feirent. De animo qui Jlfôoet dicitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quo frenum denotarur perichnæam

çonuerfionem, alibi plura: vbi doceo equos lymbolum animorum olim fuifte. Ex bis colligas Oenomai jHippodamiæ amp;nbsp;Myrtili fabulam nihil ad peculiarem Peîoponcfî hiftoriam pertinere ; fed ea dumtaxat ftgnificari Elyflum vnum etiam ex iis fuifte qui Klyrtilum effugerit non ipfe quidem in fe, fed in auo fuoamp;: proauo. Accepitergo Hippodamiam vxorem, ideft, accepitab antiquo dierum, qui Oenomaus eft, artem animi fui domandi. Scimusin Peloponelô etiam Mineruam Frenatricem colifblere: cuius fané explicatus nihil aliud docetquàm prudentiam diuinitüsconceftam adim-petum animorum lupatis cohibendum adhibendam efté) ft Mineruam propitiam ha- ta. bere cupi'amus. Quôd finxerinteumcucurriftead Corinthum vlque,fignificationem habet vtiliflimæ monitionis,quæiubet non antè nobis curfum animi ftftendum quàm adoptatam metam perueneritsqiioniam Corinthusà €coj nitt deriuetur,quooptio- Cvrinthitt/* nis finis*denotatur. Nullum protedô nomen illi vrbi congruentius dari poftet; quôd talis eius fitus eftecernatur, vtne optare quidem polTis commodiorem ad omnia ea quæ de locorum pofttu fperari poftiintconfequenda. Fieri ergo poteft vtprouerbium. illud, Noncuiuis homini contingit adiré Orz»r»»w,antiquius fit quàm efte credatiifab illis qui cauftam eius explicarunt.Infignis enim fententiæ elegantia in vetufta nominis • ab Arcadibus olim impofiti etymologiâ continetutjqua tantundem intelligimus nobii ‘, dici, ac fi audiuiftemus,non cuiulùis efte hominis ad optatam metara peruenire;. Co-tinthij Corinthum louis filiuraconditorera fuura ferunt, quibus Paufanias,quôd te-ftibuscarerevideantur,non accedit.'Nobis clarura eft optionis finem àfolo loüeprô« iîtifci,ideôque non malè proleraeius pofte dici, quara vt nobis lætam benignaraque aftulgere velit,iterum atqueiterumrogamus? Sdquo coniienienrerclariftîmréVrbis nomini faciara, hoc loco raetam huiiis ponam libella amp;nbsp;ad ElylTurareuerfiis ab Elyf* lôntefluuio in Alpheum feexonérante,Olylfibonaracurfum tenebo: quoMineruà Ellotia, ab Elyfo quondam magnis honofibus culta, ad campos Elyfios nos dedücCre dignetut; cuius nomen fi interpreteris, Nobile nobilitatis omnis caput, defignabir, quod nos «lEcffioot diceremus. Qüôd quæfo nome Elyfus congruentius làpientiæ praéi fidi dare potuiftet, quàm fi eam omnis nobilitatis amp;nbsp;excellentis cogitationisc princi-pem vocaftet ? quod «Cri-Ijoot nobis fieexprimit, nihil vt dici queat fignificaritiUs’amp;i cflicacius ad demonftrandum , èlôlafapientiaomnem exiftere hominum claritatemj necquemquam generofum vocaridebere qui Mineruam/diulnamomniaducehdi gubernandique ^teftatem, non habeat rebus fuis benignam . GræCi huius l^nïficài tionisignari,frigida amp;nbsp;inepta, nedicam portentofa,fibilomnia fingentesplifàpalu'i ' de nefeio qua, alij ab hiftoria norninis cauftas petiuerunt : fcd vtraque pars-imtà ôaé* fpitat-, per ignorantiæ caliginem in falebris laborans,necvlluminûeniens exitiïm a4 probabilem aliquern vocis explicatum. Sequamurergodeam Eloti^ra, idcfl^^

rofura nobilitatis caput, quo ipfius dudu hæreditario, quem Minerüæ noraèhïîgfiifl-* ‘ ' cat,'v’eniamus ad fupremam illam amp;: nobilem obleftationem, quam Elyftusàiômittçi fuo profitetutiQiiandonunc clariftîma in Arcadia Elyftr veftigia deraonftratftjôÊW-* nbsp;nbsp;'

rumeumprifeis Lufitaniæmonumentis conuenientiam, amp;vtrobiqueLùfùspQplftJ r, i Eponymusvnàcum aliis multis indiciis reperiafcüf; non video quid vlterifisqufcatôb-ftare quo mirais concludam, nobiliftîmum hune heroëm à Mofe celebratuni prit? mura fuifte Hilpania;, fi non totiusjat faltem magnæ partis cóhditorem. Qffô At,Vt fiquagensdeprimiregionisinquanataeftiucolæelaritatepoflitgloriari,nüHa hânef

■ nbsp;nbsp;,0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ

HISPANIC A.'

fibi laudem magis debeat arrogarc- propteie.'i quód non ab antiqüiflîino tantum Nochi pronepote nomen ducat, fed ab illo etiam qui ab ipfa nobilitate fauftiflimo omine fucritnuucupatus. Verüm fimihicredent ,cui Eponymi fuinotitiam acceptam ferre ^debentj non tarnde illuilri ftemmategloriolam aucupabuntur, quam totis viribus annitentur ,nemaiorum fplendorem tenebris, decus ignominia, generofos animos vilicate, omnia deniquc præclara virtutum nobiliflimarum ornamenta turpi vitiorum

Xplicatis iisquæ de primo Hifpaniæ conditofe dicenda vi-’ debantur, tempus cft vt ad alterumtranièat oratio. Hunc Tarièn, I fiue Tarfum mauis, Elyfli fratrem fuiflè, femel atque iterum indi-f caui. Inueftigemus itaque principio qua de caufTa ab Ione pâtre iùo -.-ï, J hancacceperit nomenclaturam. Dixi maximinatu fîlij ÈlyiTino-men à fummo bonorum dudum fuiire,quod nobiliffima excellen-tifiîmaq. voluptatedefiniui. Quoniam autem Ion feiebat earn fibi à pâtre Ibrtem contigifie,vt infularu habitator amp;: eiret amp;nbsp;diceretur; videbat fibi nullam generolàm voluptatc è liberis fuis percepturû,nifi nauigationibus totos fefe dedicarenr, «awi- quo Nochi amp;Iapetiamp;: fuæetiam fatisfacerent voluntati. Vtergoeiusreiadmonitio «« eryww. perpej-yaelTet,fecundum filiumTar-fee nuncupauit : cuius vocis ratio triplex reperi-

turj altéra vt lt;ar idem fit quod audco, amp;nbsp;lt;arfcc audax ad maretranfeiindum votetur: altera, vt 'îTat idem fit quod calco ; de quanotatione lt;ar-fcc is dicercturqui mare cal* cat; tertia, vt lt;ar non aliud fit quàm moror, amp;; lt;arfce is qui in mari moratur . Triplex enim lixceftipfius'Sfar notatio, totadependens à contraria voce fiat, qua celere ac vc-lox denotatur ; cuius origo eft ûa, de natura elementorum vibratam indicans motio-nemjquæ qualis fit,vibrata hafta atq. deinde conieda demonftrat. Huic 3ïr aduerlàtur, tarditatis Habens notationéià quo 3lrtpro terra poniturjà quo Hebræi fuum mutuatur pît fibilOjCuius perinde atq. Allemani amâtes fun t,adieâ:o. Prolixus fiam^ fi doceam ex eodem fonte ad Gra:cos amp;nbsp;Latinos non paucavocabula manaflej in quibus iunc Aro, Arura,Aruum,amp;: alia complura. E noftro autem hæc fermone ad alios venifle proprius linguæ nofiræ charader docet,tum is qui voc.es primas ad elementa analytica reôta; fignificationisdemonftrationededucitjVti in Ûa^patefcci ;tum is qui contrario litte-rarumprdjne contrariam vocis adfert notationem, quodin Ûaamp; 3tr, Ûat amp;nbsp;lt;at licet yidere. Ad has igitur origines confufa,aliarum linguarum vocabula reducanturne-pçflècft , fi priraam nocationis caufam rimari velimus. Quid Terra fignificet norunt Latini,atcurfigifificetignorant :fimiliterquisTardus fit,non tardèintelligunt; fed qiiadecaufraficdicatur,vel tardiflimèvel numquam docebunt. Quod Arar Lugdu* num lècans mira tarditateprogrcdiatur,Cæfàr annotauic,i’ed eut nomen hoc flumîni datum fuifiet, non agnouit jtaraetfi cauflam in manibus haberet, Verùm hæcralibi îradanda. lt;ar.itaque fignificat pedém in terra figere, quafi te art, id eft„ad terram, 'di* ceres. Deinde tardare fiue morari, propterea quod ipium ßat conuertat, Quia Aierô ^pim^ i^rtis amp;nbsp;generofus omnem formidincm ceu pes terram concilient,vocabulum pro audeo vfurpamusjvnde SappûfGræcorümjamp;inde propagata vocabula.

igitpt Riçrit quiiïpare calcat, amp;nbsp;in co dju moratur, amp;nbsp;ad id faciendum änimum hàbeç inipeiffçfritu-rai,^ee;voc,alilonga,quam^ nos du plier figura propter duplex témposiilo^ tarn vis,, quoduis mare defignat. Videmps modojTariès bene per Taui, non per Tficta fcrj^,i^,qLiia .lolèpu.s annotauitTnu Hebræorum adipirationem femperhaberç,!!!-» ç^iigimqSîiam olim non fermon.em'.modo, fèd litterarum etiam pronuntiarioncra apuTLUbræos corruptam fuifle r Quiî.non videçTau Græcorum è Taw'Phœnicuni idcircoeleraentorum çundem apud ytfamquc gentem fônum fuifie,qocift vei ïdebraei vel Chananæi,pofl:ea,corru.perunt, Thet pro Tau, §£.Tau ptqThet perpe* tam'ententes? quod vt obiter noçàrcm lofepus coegitj quiputauit apud Græcosanjoô .''fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X ‘

LIBER V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;éj

Ecnc citra arpiratiohcmTarfbs pronuntiari ; vndefadum efl: vt huncerrorcm fcc mi plerîque omnes Tharfis cû adfpiratione fcribant. Gr^ci ènoftrolt;at pro Audeo fccerunt -, fed düm è '^Tar pro Calco Tupmç dicitur ad plantam pedis denotandam. Tau ièruârùnt. Sed hæcminutiora quàrii vt lînt nobis curanda, lubenter omittercm ; mil graues etiam viros cernerem id genus annotationcs rainimè contemiifle : quibus fi li-^ cilit-peruerfam tuôri pronuntiationem, fas nobis fit ipfam vindicate veritatem. Stephanus olim TerfÓn dici iblere fetibir, atque à ■nptmvdHtoji, quod nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;interpre-

tatur, nome habuiire;eo quod Taurus,cui adiacet, primdm ex aquis emerferit. Verum -vnde nometi quidciuitati in pianoiacenti cum Tauri verticibus, vt his exficcatis nomen acceptum ferre debeat, cum interim ipla perenni flumine irrigetur ? Quod autem Terfum for-tafle quifquam lcrip(erit,noRra non intereft : idem alicqui nobis 'STar amp;nbsp;'S’er fignifi-cat, atque adeo hoc non minus quamillud vfurpamus. Verfim nec de nomine, quod Moles ipfe prodidir;necdeciusfignificatione,quç nobis eft clariflima,dubitamus.Dio-nyfius Thrax etymologiam ad Bellcrophontis cafum retulit,cuius Tarfus illiius ac fra-ctus nomini dederitcauflami Alexander Polyhiftor Pegafum hiccecidilTe cum Bclle-rophonte, Ac plantam pedis, quæ Tarfos vocatur, fibi fregifle dicit. Tarfus enim inter alia plantam pedis notât,à noftro lt;art, quod eft calcat. Alij aiunt fruólus hîcprimüm cxficcaricoepifle, atque ita ad vliim reponi. Nos hæc omnia vti friuola amp;nbsp;fabulofa reii-cientes, ab iplbconditore fecundo lonis filio nomen ducimus. Græci, in qtiibus Strabo , Tarfum Argiuorum coloniam elle Icribunt, in co pcrinde atque ceteris erranteSj quibus afleru nt ex Peloponelbin Afiam primam atque antiquilTimam gentium com-migrationcra contigifle, dim nos contra rem habere demonftremus. Ex eo tarnen quod de Argiuis dicunt in earn adducor opinionem , Argiuos à Tarfo in Peloponclb fratris regione condiros olim fuifle, amp;: quo boni amp;: innoxij vicini eflent, nomen acce-piflejquo eius perpetuô monerentur,ne quid mali contra quempiam committerent.

SCrg enim idem eft quod malitiofum amp;nbsp;fratldulentum, teU îlr-goft diceretur ; quod eft JCra-bonum remoror amp;nbsp;impedio; amp;nbsp;inde per apocopen 2trg. ï)oi veto caueo fignificat; vnde Uot 3irg-J)oit idem eft quod caue ne quid malitiofi vel tucommittas,vel alius tibi ftruat. Argos autem Hippicum dicebanc ab equorum præftantium copia,quos Taries fratrem imicatus viderur primus eô intulifl'e ; Sed de Argo amp;nbsp;eius etymologialatiiîs fbrtaflc^'^^'^“’^ pôft fueritdiflerendum, propter variam eius apud Griecos notationem. Eli: amp;nbsp;aliud Tar/ui aia-opidum in BithyniaTarfinomine,vt Demofthencs in Bithynicorum altero tradit;

Quadratustertio libroParthicorum vicum Tarfam commémorât in Euphratis ripA rarfainsu-fitum , quæ loca à Tarlènlibus condita arbitror. Herodotus Cilices omnes à Cilice {hratü ripn. Phœnice Agenoris filio genus duxifle feribit. In Hieroglvphicisdocui Nochum Age-noremà Phoenicibusvocari, amp;nbsp;lapctum eius filium Cadmum : cuius cüm Ion films fiCjamp;Tarfcs neposjdicendum fuiflet Ciliciam ab Agenoris pronepoteconditam fuifle, cUid» fri-fi verumquidcmeftjVt cft verilTimum ,Ciliciam àTarlè primùm occupatam fuilîc. Cur autem Tarfes Cilixlit vocatus,amp;: ab eo tota regio Ciliciajbrcuiter nunc exponen-dum videtur. Sail vocali longa,fiuelîifldiphthongo pronuntiatum,nobisipfum infimû nauis fundamentum fignificat fquod naui hociplum eftquodhominiamp;ceterisani-malibus Ipina dorfi : l}cfl)t autem idem eft quod conneâo atque firmiter coniungo; vndc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;is dicitur qui nauiumfpinam coniungit atque firmat ; qua in re prima-

rium cftnauium robur. Nuncvcèûfrfit noftro fit Rex Latinorum, amp;nbsp;è Jilîerrt Merx, amp;:è jrfcljt Fex;itaè3sil{)Cfl)t Kilcx,reieâ:a mediaadfpiratione mollioriscompofitionis gratia: amp;nbsp;hinc,e in i mutaca, Kilix. Nihil igitur aliud Cilix eft quàm nauium fabrica-tor jliue naupegus. Cedo nunc an non aptillîmum hoc ficcognomê ei qui audax ma-ƒ tributumt ris calcator à pâtre fuerat nuncupatus ? Qiiàm veto fui fimiles habueritpofteros,om-nium hiftoriographorum teftificatione conftac-quos fi conlulas, cognofccs nullam vllis feculis gentem à re nauali magis inftruclâ fuille. Tanto enim maris ftudio tenebantur, Vt poft honefto mercatu relicio , piratæ eualcrintomniû qui vmquâfucrût nobililfimi: quod vt infinitis veterum fcriptorûlocis declarare polllm, vno tarnen tontentusinligni ero, quem è Plutarcho petam veibis Latinis Xylandri ad hue modum in vita Pompeij loquentc: Prædonum, inquit, maritimorum manus primùm à principio temerario amp;nbsp;ccculto exorcaè Cilicia erupcratipôft Michridati in bello contra Romanos opcram na-

iiando

lt;^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wis p a N,r c a.

uando maiora anirmo facinora agicare cœperat :inde Romanis ciiiilibus in bellis ad ipf’K vrbis portasinter fe deccrtantibus, mare prælidio prani nudatu.m ,OGcaüonen? ita vires fuasaugendi potcntiæque proferendæ præbuit-, vt non iam naiiigantesfQlùjH infeftarent; fed infulas porro vrbes maritiraas exfeinderent lam amp;; opibus pptwgt; tes S)â geriete nobiles amp;: prudentia præftantes focios ic piratarum latrocinijs, tamquam« rei gloriofe,adiunxerant. Itaque pafl'im naualiaerant piratarum,amp;dpGCtdæ maciSiiptH nitæ, clafleTqne occurrebant non clairiarrorum tantiim fortitudine peri,tiauc gubdrnâ^ Corum aut vclocitate amp;nbsp;agilitate nauium ad inftitutum fuum præclarè inftruttæjdèd Si inuidiofa in eo apparatu iuperbia plus quam terror ipie molcfliæ adtercbat; quippe au* reis malis, purpureis velis, argentóque inclufis remis vtebantur, quad luxuriantes ôi,-ortcntantesièfcmaleÉciis. Tum omnibus in littoribus fiftulæjcantilenæjcrapulæiprin-i cipum peifonaium rapinX)amp;: captiuarum vrbium rcdemtiones,R,omani erant imperij, opprobrium. Nauesillorum pluresquam mille fuerüntcaptæ; vrbes fupraquadrin-gentaSj delubra etiam ad id vlque tempus facrofanda amp;nbsp;intada excidcrunt, Clarium gt;nbsp;Didymæum, Samothracium, Proferpinæ quod eft Hermione, amp;nbsp;Æfculapij apud Epi-n daurum, Ifthmicum, Tænarium, Neptuniin Calauria, Apollinis vnum Alt;ftij,alterum Leucadc, lunonis in Samo, Argis amp;nbsp;Lucania ; in Olympo etiam peregrina quædam; làcra ritùlquearcanos peregerunr, ex quibus adhuc Mithri lacrum permanet prids ab; cis demonftratum: Romanis verb plurimum per libidinem inlultauerunt; ac præterea digrelli à mari prædationibus eorum itinerainfeftauerunt, manque propinquas villas exciderunt. Duos quoque aliquando prætores rapuerunt, Sextilium amp;nbsp;Bcllmum prætcxtatofèos vnà cum miniftris abduxerünt. Ceperunt amp;: Antoiiij triumphalis viri dliam ruseuntem,eaque magna redemtaeft pecunia. Summæ autem fuit quod refo cilicuinRo- ram petulantiæ: Siquis ab ipfiscaptus Romanumfèlèefte vociferarctur, nomenque ederet; perterritoslefibitjuemetuerelimulantesfemorapcrcutiebantfua.ftippliceique ci fadi veniam ftagitabant, qui ita humiliter dcprecari eos videret, lèriö agere pu-tabat: Interim alij calceos ei fubligabant , alijtoga amiciebant, vti ne in pofterum iterum Romanus efle ignoraretur : Poftquam ludibrio hominis tandem faturati e/fent, medium in marefcalam protendentes abire iam turn ac valere iiifterunt nbsp;nbsp;nbsp;ft

quis dcfcenderc nollet, vi impullum merlerunt. Ceterum ea piratarum claflis vniuer-ftim propc mediterraneum mare obtinebat, omneîque eo mercatores arcebantur* Quapropter annonæ caritate prefti, maioredque in pofterum mctuentcs difficultates Romani,Pompeium ad liberandum piratismareemittendum cogitauerunt. Hæc Plu-tarchus,apud quern plurimis locis reperias Cilices de nauigandi pcritia celcbrari.Quo-niam verb piraticam amp;nbsp;mercenariam militiam fere femper excrcebant, amp;nbsp;toti cuiuis lucro quauis ratione quærendo perpetub inhiabant,mores ipforum in prouerbium abi-uerunt ad crudelitatem Sôimpofturam denotandam.Diciturenim , Cilix hand facile ’verumdicit: turn 5^ Cilicij imperatorcs, nbsp;nbsp;Ctlicy fermofics, SsC Cilicium exitium in

adagiis habentur.'Hinc eleganter Cilicis nomen interpretari queas, itil—Iirt)t/id eft, nauem leuo fine exonero- co qubd aliotum naues mcrcibus fpoliarent. Verum ablit vc de Tarfc primo Cilice ftc cogitemus, quern Ogenia probitate præditum fuiftc nihil cenleo ambigendum^tametii ipfius pofteri paulatim, vt fit,à mercatu amp;quxftu hone-TArjî fl-Q ad turpeamp; infame lucrum lint prolapfi . NecTarfociuitati prifeæ laudis vertigia ^éaerd^pX-’^^dtis pbft fcGulis dcfuerunt, e quibus facillime colligas qualia prima fuerint gentis inftituta. Straboenim in haevrbe philolbphiam amp;nbsp;omnia vniuerli difciplinarum or-bis ftudiaita floruilfc fcribit, vc Athenas, Alexandriam,amp; fl quæ alia flint loc«alibcra-lium arcium excrcicatione nobilitata, longé fuperauerit. In qua amp;nbsp;illud fuit Angulare amp;nbsp;præcipuum , qubd licet in aliis fere vrbibus littcrario ludo cclcbratis non tarn ipft indigenæquàmexteriexcciluerint; hie tarnen contra cucnerit, vtipli ciucseuaferinc prxftantiflimi: inter quos cum alij, turn pofterioribusetiam xtatibus floruerunt Antipater, Archedemus, Neftor, duo Athenodorijquorum qui Cordylion diduseft,cum jttyitnoàoTM M. Catone vixit, amp;nbsp;ad mortem vfque fuam apud ipfum permanflt; alter verb Sando-cmanita nij fllius, qucm à vico quodam Cananitam vocarunt, Cælàris præceptor fuit, raaximo habitus in honore:à quo doraum reuerfus,patriam à Boetho malo poëca,amp;2

peiore ciLic,peflimc craótatamliberauit.Hi omnes Stoicifucrunt,pra:tcrNeftorem A-cademi-

t I B È R V.

cademicürri;qui Kfarcellum Odavnæforons Cæfan's fîlium doGUÎt ; qui deinde poil Neflor m»!-* Athcnodorum ciuitati fuæpræfuic. Fuit amp;nbsp;Plutiades amp;nbsp;Diogenes non philofophus tancumjfed Tragœdiæctiam (criptor: Inter Grammaticos Artemidorusamp;Diodorus f««. nobiliflïmi habentur. Celebratur Dionytides vti optimus in tragœdiis componcndis poêta. Prater hos, infînitos alios fuiflcTarlènlès cum alibi, tum maxime Romæ ab éruditione nobiles Strabo tellatur. QuidquôdChrylîppus etiam Cilix fuit,pâtre natusTarlenfi? lam amp;nbsp;Philemon Comicus,amp; Aracus qui cæluzn nobis carmine depin* xit, Cilices fuerunt. Nec omittendus Athcnæus philolôphus, qui Romæ floruit, ruina domus tandem oppreflùs amp;nbsp;exftindus : cui acceditæqualisætateXenarclius,qui K* thenis Romæ docuit, amp;nbsp;inter alios Strabonem difcipulum habuit virum de omni hiltoria quaraoptimèmcritum:HiquamuisTarIènIèsnoneirent, Cilices tarnen fuerunt. Verùm horum omnium Iplcndorem D. Paulius gentium lumen longiflîmè vi- !gt;■ fauUws cic,qui Euangelicæ veritatis dodor philolophos confelfus ellillosqqidcm Del notitiam exoperibusipfiusfibi comparaflcj at quem nouiflént non vt Deum honoralfe, amp;nbsp;ea de caufla nihilo plus (àlutis qiiàm fl nihil didiciflent,animis fuis attulifle. Meritô Tar-fes primus gentis conditor amp;nbsp;Eponymus hoc fuo ciuc potelfgloriaifquippe per quem omnes lonis polleri ex leite m philofbphiam acceperunt; nechifoli.lcd omnes etiam pariter Chrilliani. Diuinitüsprofeclôcontigifle mihi videtur, vt lanigenarum dodor in ea ciuitaoc nalceretur quam lani nepos condidilfet, Sû de nomine lùo nuncupaflet. Quamuisigitur Cilices malè de maritimis latrociniis audiuerint,videflius tarnen cia* rifliraas virtutum faces e Tarlia toti orbiaffullifle j 8c inter has vnam quæ fplcndidifli-mo fuo fulgore omnem idolomaniæ amp;nbsp;veteris ignorantiæ caliginem 8â dilcuflît, 8C dum vllierunt mortales,numquam dilcuterc ceflabir. Tarfum mediam lécat Cydnus T#/-« fluuius frigidiflîmus 8c rapidiflipius, hominibus iuxtà ac iumentis falutaris j qua de re nomen datum videtur, cum €ub—nut nihil aliud flgnilicet quàm id quod gregibus vti- vniie accefe-leeft, vtquiuisnoftratium intelligit. Is in ftagnum influitnomincRhegma,inquona-ualiaquondam fuerunt Tarlenfium. ûÉc*geniac nobis flgnificat commoditatem cuiul-uis rei apparandæ amp;nbsp;perficiendæ, quo fit,vt à nauium com pingendarum 8c interpolan-darum commodirate ftagnum hoc Cydnum recipiensamp;in marcexonerans vocaretur. men hubeat. Sunt tarnen póft Sida quoque Pamphylite vrbe ad naues fabricandas Cilices vfi;quas tot fibi comparai tint, vt Pompeius mille trecentasexulTerit, prætereasqiiasP. Scrui- r lius Ifauricus ipfis ademit. Vtautem piratjeam exercerct,in caulfa fuit cum illud quod Plutarchus expoluit, turn ctiam opportunitas mancipia è Syria capiendij 8c ea in Delo Romanis,qul iam ditati excifa Carthagine 8c Corintho plurimis vtebantur, vendendi.

Tanta enim Deli turn temporis emptorum crat frequentia, vt vulgo diceretur: Met- merct-cator nauiga, expone, omnia vendita flint. Acccflit his coramoditatibusSyriæregum ignauia,quos Diodorus Try phon è Coraccfio Cilicixcaftelloin rupe praecipiti munito miris modisvexabat, donee tandc ab Antiocho DemctrijflliooblèlTusfibi mortecon-Iciuit. Materia ire Cilices plurimaabundabant,cdm Amanuspræter alias arbores ma-gnam quoque cedrorum copiam ferret. Tantameorum olim potentiam fuifle Solinus ciUcum prodidit, vt Lydis,Medis^Armeniis, Pamphyliis, Cappadocibus imperarcnt,amp;littora omnia ad Pelufium vfque obtinerent. Taries partem regionis fratri fuo Cetino con- Cetit regia a celTifjquæCctisindcnominatur. Abhaediftinxit Ptolemæus Citidem; Nos adeun-dem vtramque regionem referimusconditorcm,amp; diferimenin vocali vnanon magni me» habet. faciraus,eo quod in vetuftis ôeoriginis Græcis hominibus ignotæ vocabulis facilis elfe foleat eiufmodi variatio. Eft in Cypro quoque Cetium, quod alij Citium profe- Cetium cj/-‘ runt,alij Cittium, dum Zenonem Stoicorum pfincipem Citticnlèm dicunt. Exem-plar Sirabonis, quo ego vtor, C'^iäov habet. Is qui Ptolemæo in Germania anno quin* quagefimo lecundo poft millefimum quingentefimum excufo annotationes addi* dit, Icribit Straboni hoc Cypri opidu Cetium vocari. Homerus Cerxos populos commémorât Eurypyli,qui Telephi fuit filius, focios. Strabo qui nam hi fint Cctæi à poe* tadidijfefateturignorare, quamuis in agro Elaitico riuum efledicat qui in alios prids fluuios, deinde in Caicum incidat. Sulpicatur itaque Eurypylum locis Caico vici-ris imperafle, 8c fubeo magnam Cilicum partem fuifie. Cdm ergo per apud poctam Icribatur, 8c geographus hinc colligac Cilicum regem fuifle , nos hanc

F 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcriptu.

'es nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;____ H I s P AN I C’A.

fcripturam in Cypri quoquc opido tcnebimus ; eo quod dare cernamus ad eun-ciliciit Tra- dem conditorem GetxosCiliciæ, amp;nbsp;Cccxos Cypri pertinere; Cilices item quoidanx adTroiam habitafle, amp;:illicThebas condidill'cj qua de re intelligitur è Cilicia il-luc quondam commigrafle. Liquet itaque Cecim CetaîoSprimosin conrinenti Alîa condidilTe , acque inde in Cyprum oppoficam infulam colonos dedusilFc , in qua Ce-tiumppidum in ea eft parte quæ Tripolim oppofitam fpcdat. Ariftarchus Mofaicx hiftorix amp;nbsp;ipiius veritatis ignarus, Cetxosà Ceto nomen accepifle fcripiit, immanem belluam marinam,quam Græcisfignificatjîôc nomine intelligcs; qua in re toto Oceano amp;nbsp;mari mediterraneoaberrat. Equidem maiorem in modum gaudeo, Sd fingulari voluptate perfruor,dum veterum Græcorum diligentiam videns quamplurima cfacris Jitteris addifco,ad que ipfi fcriptoriim (ermonis iui defedunumquam adfpirare potue-runt. Fuerunt qui, dum non vidèrent quam gentem Ccfæorum nomine acciperc oporteret,apud Homerum legerent-,iquafi carentes dicerent. Quid multis ? alij aliud.lômniarût. Equidem nihil dubito quin Cetæigenus référant ad Mofaicum Cc-tim lonis filium Elyfli fratrem. Acnonhoc tantum è diujno noftro hilloriographoi apertum trt/quinam lint Cetæi è Cilicia ad Pergaraenum agrum prófecti, cuius na-uale Elæa erat, vnde finui Elæatico nomen ; fed hoc etiam explicari poteft, qui fuerinc Aly zones à poé'tacomraemorati à nemine hadcnus latis cogniti. Quiscnimnon videatElæam amp;nbsp;Elidemeiqfdem conditoris nomen referre jatque inde (^cognationo colligi.Tarfcs Cecimiamp;: Eli pofterosnon in Cilicia tantiim ad Amanum,(cd in Cilicia etiam Troiana hue Eixatica ad Caici ripas vicinos permiilosq. inter Ic habitafle ? Quô autem id magis credas, Ptolemazum confulaS; qui te doccbit in Cypro quoque non £/*« cjffri, pj.Qj.yi Cetio non obfcmam fuiffe ciuitatem nomineElæam,quam extrcmam voca-uityquüdinvltiraa Cypri pane e regione Laodiceæ i^ceret. Sicut igitur ad Caicum Elæatici amp;£ Cetæi, ita Sc in Cypro Cetæi Elæatici vicini reperiunrur. Nec defuit in ■ Cypro Elyfli pofteritas, cum darum filij ipfius in fluraine Lyco extet monumentum.

De Cilicibus autem Troianis Homerus loquitur:

. H’enaif oç ijftüiv VOTTrAaix® t/A/sarn,

. • ■ - V ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©«ê« 'éisvTrÂxKtv, x.tÄixias'' ôfrcTpîariv ùvaexrwv.

gt;' ■ Eeiiohfdtiûhabitabat'fiypeflaconhirtam, Thebe »b A- i Rcfior fijpoplacitH ^hcba nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;virorum^

thtUt euerfu. H^c Thebe ill agro tuit Adramy nteno, qua Achilles euertit, vt alibi narrat Homerus^ ' Âvpviixrov J'iettiffûpQfiimç gt;(c^ rebpiia. ©«€«ç.

Lyrne^ttw tuertens, euertens mania Thebes^

Cùm Telephusamp; eius filius Eurypyluscirca Caicum imperâritj amp;nbsp;in illislocisCctæos Eurypyli focios Homerus cclebrarit, amp;nbsp;alibi Cilices in eadem ora pofuent; dicemus vel eofdem Cetæos èc Ciliées elfe, vti Cetæi partem faciunt Ciliciæ ad Amanum, vel Ce-Alyzenes txos Ciliccs coguatosad Caicum olim colonias deduxifle. Ex bis modo de Alyzoni-9'quot; à' bus hancfacio conieâuram,vt rear eos ab Elyflb genus amp;: nomen duxifle. Nee mira-r* debemus li per Alpha Homerus primam lyllabam fcriplèrit, quando amp;nbsp;iple Mofes Aleph in principio eius ponat. Dixi lt;ed-Iu|l nobilem voluptatem denotare ;quod fi in «b Stl-liifl mutes, idem dixeris aefi dicas, Quicquideft.voluptas eft; cùm 'ÏW idem nobis lit quod omne. Sed quid hisimmoror minutüs? Si ex Elyflus Vlyfles amp;nbsp;Olyfles fieri vide-nmus, quid miriflapudPoëta Alyzoninucniatur,locoduplicis SigmacollocatoZcta? Habitarunt autem Alyzonesin monte Olyza, cui nomen etiam ellab Olyflc.Cüm igi-‘ tur hic fit in Galatia, præter alios amnes Hallyn emittcnsamp;: Parthenium fluminano-Aiyb». tiffima , bene poêta procul eos aduenifle dixit. Alyba vero ex Alba faófum eft ; quod nomen opido in monte fito conuenit, eo quod 2llbcti montes nobis dicantur. Id cernas in Alba non procul à Roma, in AlbaHifpaniæ, in Albania regione, de quaantea. Cre-didcrim itaquein Olyfla quoque monte Albarn fuiflequam VlylTis filij habitarint, A-lylFonesea de caufla vocati, ceu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicerentur. Mirum efl:quam vctercs lèlè

in Alyzonibus amp;nbsp;Alyba torlerint-, quorum controuerfiam qui volet videre, Strabonem adeat. NosMofaicam veritaremeum Homeroconferentes,non videmurprocul ab Alyzonibus aberrafle, nominum dudu vcluti Mercuriali manu vfi. At mons Olyflas o-'X'»!/* mSs. à Ptolemæq Qominatus ,a Strabone vocatur Olgafys, quem dicit altiflimum amp;nbsp;aditu ,i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diflicilli-

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 I B 8 R vi ..... nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^7

diffieillimum. Eius partem vocatSandaracurgium ,aiens montem propter métallo-iùmeftbffionem totumconcauumeffe. Alij Gigantcm‘vocarunt, qufa nimirum ma-^^^quot;^ nus fûaslongiffimèextendatjquod Gigantis nomine fignari in Giganromachia tradidi? Pluriina in eo Paphlagonum fana vifêbantur,vt olim in excelfisfeièimmolate confuc-tienant. Hie itaque Alybam fiue Albarn olim fuilfe credo abiElyffi filiis fine nepotibus habitatam , amp;nbsp;toti monti nomen datum Olyffx, Et hxc quidem propter Cetxorura amp;• Alyzonum amp;nbsp;Cilicum cognationem . Sed quia Theben à Cilicibus conditara ba-bitatamque fuiffe pocta indicauit,dicamus obiter quid voce hac, aliquot diüerfàrum rogibtium opidis communi, denotetur. Thebarumenimin Ægypto;Thebarum in ■’ j v’.\; Grxeia , huius item Thebes vetuftas fads declarat, vocabulum effe de prifeo fermone — intetpretanduni; quod in aliis vrbibus plurium numero, in Elxarica fingularieft'ertur ab Homero. Nulla res eft tarn exigua aggredicnda,vt non opus fit Deura omnium re- Thebevcett' rum caput inuocare; quod fi verura efl, quantomagisin vrbibuscondcndisamp;:;confe- quot;-^'”‘”’‘ crandis? Non mirum igitur fi cui placuerit vrbem eo nomine vocare, quo quinis mo- • i neretur Alciffimum caput orari oportcre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis fignificat ipfiim caput ora,

quod contrahimus confueto nobis more in lt;0ctie/ reicóloTau è medio; vt exd?ct-nicl Ercimus ÏJnnel/ ex ï^ct-Iciul^fllnnjquorum priuscxlum fignificat,quia caput fiimmuiii ijemei. ..'. s. reuelet; poflerius galeam,qubd ea caput celctac defendar. Quoniam autem clarilfima hxc nobis eft fignificatio , amp;nbsp;nomen Thebes antiquiffimum ; facilè cernis qua is fèr-monc in facris vfus fit qui Theben indigitauit. Quid.’ an non Troia ipfa noftras habet »»»*-vocabulum ? 'STrui enim, vnde Troia , fuem fignificat, vtalibideclaraui;qubd animal immolabatnr ad irapctr«vidam omnium rerum fecunditatem ,qux eft inhoc animali fingularis. Troixautem arx Pergamus dicebatur, quonomine lt;si opidum ad Caicura fuit nuncupatum. Euftathius teflis eil ipfam arcem Troixfic nominari, tametfi non raro pars pro toto ponatur. Illudmiierisquöddicat, quäuis arcem in editoloco pofita Pergamum poffe nominari. Mihi fane mirum videtur vnde id didicerit,ciim huiusdi-di veritas è folo noftro fermonc queat declarari.'iJßcrg fiue|Öerg apud nos idem eft quod aaerstn.

abfcondo iâ tueor ; quod quia loca alca maxime præftant, 25er0O pro monte ponitur, amp;nbsp;hinc Ucrgijtint domus eft in monte collocata: vnde Perga in us arx Troix dilt;àa,quôd locoedito lira effet.Hine amp;nbsp;Pergx Pamphyliæopidum in monte fitum,^ Bergomum in Italia, amp;nbsp;Pergamum ad Caicum, quod amp;nbsp;ipflim arcem in edito monte fitam habe-bat, qui in acutum apicem tefte Strabonc definebat. Nobis filuæ etiamJSeegen vocan-tur.eoquod his homines fefe aduerfus hoftium infultus tueantur. HincJScrgöcnn apud Antuerpiam. lam tutas nauium ftationes :2Scrgm r.ominamus,vnde opida quatuor non procul ab Antuerpia Ucrgôen dicuntur quibuldam vocis diftinäa appendici-bus. Quamuis verb hxc crebrius à me dida fine, nonputaui tarnen nobis ab EIxatico agrodiltedendum effcj nifi PergamietymologiaThebesoIim vicinx, nomen noftrati deberi fermoni verifimile reddidiffet, aclimul confirmaffet primum arcisTroianx conditorem, quifquis fuerit, noftratilingua vfum effe: vnde liquere poteft, omnes la-pcti pofteros,qui Babylonicxquidem turriftruendxnon interfucrunt,purum putum noftratem fèrmonéhabuiffeiatqueidcircoeum vlteriùsad ipfum Adamumpcrtinerc*

Porro quia occafionc Tarfis Cetini feci mentione,non abs re fuerit huiusquoque no-men declararc. Cogor toties monere vt ferè pudeat, noftratibus frmiliare elfe vt voca-bulaconcidant,vtiexElyfro€d/vndeElis,amp;;Uu0/ vndeLufus,fieridixi.Eodem mo-do è «Caictfichu «Cctfïcim per fÿncopen fecerunt : ^aictfirint verb nihil aliud fignificat, quàm fi Latinè dicas Muniens fine fccludensamœnum caput, in ea loquendiconfuc-tudine qua caput vocamusquamuisterrx oram nauibus appellendisjonerandis amp;: exonerand is accornraodatam; quam noftram phrafim Hifpani amp;: Itali à Gotis, qui noftra lingua vtebantur, retiuuerunt, Capc^romontoriurh vocantes. lt;eaiet/fiue fcriptura Cajp«. cartigatalt;6aù't/amocnum caput fignincat, vt alias declaraui; «Caictljrtm igicur, vnde Cetcim.fiue Cetim apud Mofem, is dicitur, qui amœnas terrx oras in altu mare pro-tenfas munit. Vides itaque nomine hoc admonitionem qua Ion filios fuos docebat non lacis effe maria audadcr tranfire, nifi amp;nbsp;capita quxdam muniantur, vt amp;: naues amp;nbsp;mer-ces in tuta queant effeftatione cuftodia. integritas huius nominis belle feruata eft j - j in Caiewicalix, quavixvllum amoeniusproraontorium cernas; adebvtaptiffimè in c««/*

ifquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iplunj

€8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H t s P A N I CA.

- k ' ipfum quadret nomen. An verô Ceceimns Caietarn anCimmefij condiderint, parufn ■ euro-, quando quidem video mulnslocis lapeti pollcrospermiftos habitafle, vtex iis quæ modo dixi quiuis per(pieit:ac c.-eteroqui ipfe l,oci de us nomen hoc meretur, à quo-cumque tandem impolitiim fit. Seddàtis modôdiu de Ccteimo verba feci,redeat Tar-fes primus Cilicum conditor, quem fine Tarièn fine Tarlum nomines, lüfque deque fero, modô veranominis ratio de fermone noftro petatur. in quo Car-feejö quidem au-daCem amp;: diuturnum maris fignificat calcatorem : €ilxj; verô nauium compadorem. Qu.iaigitur naues prids compingendæ quàm marecalcandum, Ciliciam totam voca-j/m cilieu uitregionem.Tarfi nomen vniïôli dédie ciuitati. Cilicia? autem inSyriam exitus If-vocatur à nortro bitfi/quod fignificat egredior, enim, fiuclt;i/idcm eft quod eo: me Mceferit. vnde Citvocabulura circulare pro tempore femper euntehabcmus. ©itautem pet ■ diphthongum cam quæ eit in Harpuia pronuntiaturajidem efi: quod Extra: Hine Vi-' nbsp;nbsp;nbsp;talus cum diphthongoeadem hominem fignificat externaelingua:, vnde poll: Italusdi-

dum clt. Oenotriara enim fiuc Auloniam Italiam vocarunt Cimmerij, cum v iderenc ituh» ttyme. externa lingua, fine alia ab ea qua lanus vlus fuiflet, vtcntem.Ditß igitur, amp;nbsp;more Allcmanico fiueSueuico^ifii/ idem eft quod egreßus. Vndediphthongo in I com-mutata fit Iffi, inde IlTus. Hineapud Francos Romanifantes diciturJjjue pro exitu, porta,amp;: inde Htäßier portarius. Hoc annotate placuit,tum vt nobilifiimo fi-nuiamp;ciuitatiad exitum Ciliciæcollocatænominis ratio conftaret,tum vt vetetis lin-

• glia’ veftiuia cerncrenturjqua, vt olim Cilices,ita poft Franciin Germania vfifuerunr. Quæcumqueenim votabulahodicrnus Gallarum fermo à Latinisnon accepit, care-tinet è pritca vel Gallorum vel Francorum lingua-.quç qualis fuciitjn Gallicis Fran-cicis meisoftendi. UTicaora nobihffima fada eft ab infigni Alexandri Magni contra Perfas vitloria; nee minds apud cruditos totus ille Amani amp;nbsp;Tauri tracFus cclebratur de Ciceronis præfcdura , quileiadatàmilitibusibi imperatorem fuifiecelebratum. Amani nome in Arcadiis fortaflisexplicabo, loconimirum opportunioie. Nuneè Cilicia oram I'oluamus, vt fecundis venris in Hifpaniam nauigemus. An Tarfes amp;nbsp;Elyf-fus fimul in Hifpaniam appulerint, vti antè dixi, an vero poft fratrem, non magni re-fert nouifie : equidem in veteri perfto fcncentia, eo quod non videam cur non potius fimul quàm l^arati dicantur profedi fuifle. Credo enim Nochum ill is imperafiê vc coniundis viribus amp;nbsp;nauibus littora circumirent,fecundum cam rationera quam Ho-Tarfes qut mctus aitigit, avvTt ip^outvcü, quo videlicet alter alteri, fi qua in re opus eflet, 1 up-^anî»tenùê- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ferret, quia varia: nauigantibus occurrunt neceflitates. Ely flus ergo fratri luo mi-

rtt. nori locum alTignauit optimum, commodiffimum, omniumqije rcrum humanis vfi-bus neceflariaru copiam largo cornu eftufurum ad ipfum fretum maris mediterranei, quo Africa ab Europa in occidental! plaga feparatur. Totam enim regioncm quæ mari interuo amp;nbsp;Oceano amp;nbsp;Bæti flumini adiacet, Taries de nomine luo Tarteflum nun-cupauir, adiedo articulo noftrati in medio,quo nomen à Tarlo Ciliciæ diftingueretur.

Tarteffiu rt- Nihilotamcn miiids ab Afiaticisamp;SyrisTarfes nominabatur,tum quia articuli vluiu ignorabant, turn quia Tarfes vocabuluma Tarfovicina notius vfitatiulquehaberent.

■ Et fieri poteftvttota regio primdm Tarfes fucrit nuncupata,amp;: indeopidumTartel-fus articulo ad diftindioncm adiedo; quod mihi quidem magis arridet, taraetfi Gra ci ’ id ignorarint. Nam infacrislitteris, vtmoxlatifis docebo, totam regionem regnum Tarfisnominari videmus. Græci Tarteflum turn flumcn ipfum Bætim nuncupatum, turn vrbem Tarteflum vocarunt. Sic Stefichorus,quem Strabo teftem laudat, de ar-mento Geryonis cecinit:

△1071 •jSJoi'HÖê/u avTiTripeviiih^ai^ ipuSjizif Tap-mosS 7ioiaf/.S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tnfyàiàfitreiçÿvaç

cf tuvd/u,avei)v

Quoniam genitum fit è regione non procul iacentis illuftris Erythiæ, iuxta fontes infinitesTartefli fluminis,qui argenteas radices habent in antrorum rupibus. C^idum inter duo Bætisoftia quondam habitatum,amp; ci Tartefli fuifle nomen Strabo Tuntjpth aflerit: Eratofthenes regionem Calpæ vicinam Tartefliam vocari fcribit,amp; Erythiam iuxta efleinfulam eximiæ fclicitatis. Geographus credit Tartarum à TartelTo nomen habere.

.K t I B E R ’ V;

habere, quoä nos minime ipfiaflencimnr, vti de vtriufq. vocis interpretatione iam iani liquebit. lt;ar-fecs» Orteffreö idem nobis fignificat; illudquidemcalcatorem maris, hoc calcatore iplius maris notat,adiedo articulonoihaci lt;fSS, quod diferime quantulu hc.quamq. paru faciat ad fignificationis copofitionis diuerdtate, euiuis fueric mani-feftujfi vocabulu Græcum faciat eiuide notationis.'itrarfefsienim SaAaaroTraTîjTixoçerit; Tanari vero Traräv tIoj ^-ciXacsav. Porto Tartaru locus inferoru dicitur eade caufla, ‘‘''‘°'

quod circa cerræinfima eife dicatur, quam longifiimc dilfitus ab omni motione. Cvilii cnim terra fimpliciter 3(rt vocetur, eo quod tarditate fua in medio deuinciatur, rede Mt. infernus, qui terræ medium occupât, co dicetur nomine quod geminæ tarditatis habet notationem. Cdm igitur lt;avipfi ûàtj quod eft celere, contrarium fit, vti dixi;lt;ar. 'STartar bis fuerit contrarium, «Slt;: Latine Tardum tardum redderetun Verum nobis cO-l’''**’^' pioia geminæ tarditatisratioeft ; vna,quöd infernus,vtidixi, in tardiffimoelemento tardiftimus fit, vti centro immobili proximus; altera,quod mors omnia conculcet; teï-tja, quoti eos qnos.mors conculcauit, perpetuo in inferno dcmoreturjquartô, infernus fo|os tardosSi iam mortuos conculcet, à cuius calcibus folus Chriftus poteft liberate, nos vnà fccum,,excuftaomni tarditate peccatorum in calos attollens ,amp;Patri fuo fiftens. Tarditas ergo omnis nobis fugienda : amp;nbsp;quia terratarditatem colligat, terrenajTcrt-a omnia rclinquenda,ne nos ad vitam arernam euntes demorctur. Primtn

Tarlcnfis nofter, de terra, terrenm, Çeeundtts homo de c^lo ceileflis. Relido igitur terrenó nna homine, vt tardoicælefti homini, qui eft Chriftus, nos vniainus ncccflè eft, fi à Tarta-/«»r relin-ro hberari velimus, vt toto corde veile debemus, Serpens homini inuidens, calcaneo S”*'”“'’' ipfius infidiaturjid eft ipfius terræ quæAtesinuidiæveluti agger quidam obiieitur.Pars nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»

çnim hominis terræ, tarditatis matri, proximatarditatem mentis noftræ cacodæmonr expofitam dénotât, quæfecit vt Eua Deonon credenslethalidraconis veneno periret, ac Tartaro ipfi obligarcturjin quo perpetuo manfiflet, nifi fccundus homo,qui cæleftis cft,eana morte luaredemiftet. Sic iniquitascalcanei dicitur peccatum,quia omncpec-catum ex parte hominis rerrena nafcitur, vti ex D. Paulli Tarfenfis comparatione datum. Eodem modo Virgiliusomnem vitæmotionem cælo tribuit, Sgt;c contra terræ ad-» feribit omnem tarditatem, dum fie canit-s

Igneus eït otlis vigor, amp;nbsp;eælefiis origà

Semimbiis, quantum non noxta corpora tardantj

V Terreniq^hebetantartus,moribunda^memhra: H inc metuunt cupiuntque, dolent gaudénique, nec aurai Refpiciunt, claufa tenebm incarcéré caeo.

Tarditatisergo huius terrenæ, è qua Chauæ incredulitas Sé diffidentia riata eft, amp;nbsp;om-nis cæcitasà Virgilio depid;a,{ymbolumcalcaneus eft, tum quia terræ proximus, turn /ym^ quia eft pars pedis poftica, amp;nbsp;idcirco ab oculis, quibusvidemus,auerla. Græci Tarfi no- boium. mine plantam intclligunt.quæ amp;nbsp;ipla terrenæ tarditati proxima,amp; ideô à '3rartnomcny^'”j‘^quot; vti modo dixi,adepta. Videmus itaque quàm elegans fit facrarum litterarum locutio, dum Deus (érpenti dicit,?'u inlidiaberis calcaneo eim-, vtpote qua tantum condicur my-ftcriorum. Tarditas ergo noftranosad Tartarum detrahit j haudlecfis ac calcaneus terrain petit. Eodem Chriftus refpexit dum dixit, O fiulti amp;nbsp;tardi corde adcredendum!

Videnunc quàm Tartarum infignem habeat nobis fignifieationê,eodem modoeom-pofitum vocabulum quo nomen Arar ad amnem tardiffîmum denotandum ; cuius frurtra ex alia lingua ratio quæratur. Quo fi Tartarum velimus eftugere, tarditatem omnem excutiamusj amp;nbsp;verum Mercurium ram nobis propitium reddam us, vt talaria^'^”'^'’* calcaneis noftris adfigar,quibus f ublati à terra amp;nbsp;Tartaro eins meditullio,in cçlum euo-lemus. Exhismaniteftum fit,Tartarum nonàTartelfo ,fed ex eodem tarnen fonte duxifte nomen; licet alia de caufta, atq. ea quam Strabo fufpicatur. Gratias tarnen illi habeant leiftofes,quôd mihi vocis huius interpretâdæ amp;: eximij lÿmboli explicandi de-^ derit occafionem, amp;nbsp;Deum orent, ne ad Tartarunoftra tarditate depriraamur. Quôd Tartars autem Tartarum circa terræ centrum ciFe dicam ,amp; ideô nihil vel profundius eo veVy.XV^^ tardius inueniri, id latis indicauit Homerus poêta hyperbole rem äugens: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mcatur.

H fan tÂcûv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yiiÇÿivm,

T«Ä? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï^ ßipid^v^

T^vda

yo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iï I s A N 1 t A.

enJ^peiaiTi TTt/Äitf ^aÂiMOç bcfbç,

Toojovivipff aiS'fi ,olt;nvSçstvôçiç-' quot;STn^'inç. ideftj

Arre^tumdtmittAm adTartarumatruWi ''■•■ HincproculeFivbifub terra decline harathram, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i । .. . ,

AEre pauimentum flratum e^l, eflferreaperta^

Inferno inferiui quantum terraelt ab Olpmpo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« '’5gt;'

Virgilius fie eft imitatus: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,, -i',

------EumEartarus ipfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' .! ! ?

Eiipatetinpraceps tantum, tenditq^fubvmbraa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'' nbsp;nbsp;' ‘ . ■ nbsp;nbsp;nbsp;'

.^uantns adatherium Cali fulpeiftts olpmpum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ''■

His mox luccinic:

Hie genus antiquum terra Eitania proles^

Vbi rurfus inclicauit,terrç filios tei renis percurbacionibus fem per depre/Tos ac tafdaros propriam efte Tartari pofteffionem ; quod addo ,vc Tartari amp;nbsp;Terræ cognatio turn in rebus ipfis, turn nominibus magis magisqueintelligatur. Sufpicor fane poetam Man-tuanuin fubodoracum fuifle,Terræ naturam bisin Tartaro exprimi, nihil aliud efie quam Terræ terram, id eft, vt terra in totp vniuerfo infimum eft, ita Tartarum infimu eft ipfius terræ’, cuius nomen à lt;ar etiam noftrati deriuatur. Quam autem procliuiS. lattarufcur fit ipfius a amp;S c permutatio, in ßipiQpcä amp;nbsp;barathro videbis. Porto quod Tartarum ad lt;^ccidentalem Oceanum ponantpoétæ,crediditStraboàTaftefibTartari nomen ma-àpoétUcoiU). nafle. Dum de Elyflb agerem, cauflam hums rei indicaui. Quoniam enim morien-tibus nobis Sol æternum nobis occidat, amp;: mox à morte ad vm braru ledes ablegcmurj ration! confonum eft vtin occident! amp;c: Tartarum amp;nbsp;Elyfius campus ponatur,amp;: reliqua omnia quæ poft vltimum nobis Solis occafum accidere dicuntur. Socrates cicutam iam iam bibiturus Tartarum prolixè dcfcripfit,in tres fèdes omnem mortuorum regionem Mortuorutn partitus; Purgatioiiis locunijBeatoru fedes felicilfimas, amp;nbsp;Tai tarum : verdm hæc paru nortrum inftitutu. Fortunatæ infulæ, à priicis magis dccantatæ poêtis quam autcognitæ autdeferiptæ, beatorum infulæhabitæolim fuerunt; quas Pindarus Kol^v vdmvQ vocaiiit.è quo (equitur amp;c Tartaiu circa hanc mundi plagam introitura in poetarum fabulishabuifle. Siue autem Tartarus fiucTaitarum, fiue Tartara eft’eras, nihil rcfcrc ; ciïm terminatio nihil faciat ad etymologiam. Redco à Tartaro ad Tar-teflutn. Quoniam Tarfus óé Tartefluseiufdem lunt amp;:orig!nis amp;nbsp;fignificationis, Sc TarfümconftetaTarfeconditameficjdicemus Tarteftum abeodem Sc principium culturæ.ôô nomenaccepifle. Cclcbratur apud vetcres Arganthonius Tartefiiorum rex,cu!us liberalitate Sc pecunia Phocenfes muros vrbifuæftruxcrunt.firmos illos qui-dem aduerfiis omnem arietura vim , at nihil tarnen profuturos aduerfus Harpagum Medorum ducem , qu! lonum vrbes expugnau!t,aggcre exterius mœnibusæquato. Arganthonium Herodotus fcribit centum viginti annis vixifl'c, oéloginta regnafle. Anacreon fe dicit nee Amalthcæ cornu optare, neq. centum quinquaginta annis Tar-tefti regnum tenere. Mcminiteiufdem Lucianus ,eos enumeransquorum longa ætas Carteia. digna vilàcftadmiratione. Pomponius Mclain finu Calpes Cartciam collocat, quam qnidam putarent Tartelfon fuilfc ; è quo Sc Strabone collatis conieólo duas olim vrbes lim-vrbesAp- Tartefi'i iiominc diétas fuifre,amp; illam quam Bætis duo oftia compleólercntur, Sc alte-peiiati. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co loco vb! nunc eft Tarda. Sed noscum Eratofthene totam regionem Bæticam

Tartcfliam dicemus: nee mirum eft Sc opido cuipiam Sc tot! rcgioni idem nomé dari, cüm !d nortraquoque ætate videamus euenire cum alibi, turn in luliaco Sc Geldria: quorum nominum vtrumque commune eft Sc region! Sc ciuitati. Stephanus eirtvTar-teflï quæ ad fretum erat,non racminitjveriim alterius dumtaxat,quæ inter Bætis oftia iacens, ab antiquo fliiminis nomine Tartefliis diccrecur. Apud Polybium Tarlèïon opidum legimuSjamp;indeTarlêitas populum.StcphanusTariciumad Herculis colum-nas ponit, ciucs eins ætate fua 1 arfenos vocatos dicit : vndc coniicio Tarleion diet cœpiirc ad difcrimen Tarteffi eius quam Strabo Sc Stephanus ad Betim collocarunt. Videmus ergo in Tarfeio Sc Tarleitisfiue Tarfenis claiifsimum Tarfci monumentum; Tlt;»r/» atquc adco propius ad veram nominis STat-fee rationcra acccdens quam Tarfus. Non in jtterM iit- videoitaque cur non debcam conftantißime aireucrarcj regnum Tarfis in facris htteris

non

►t î B £ R Vi

Jtîon aliud efTe quàm TartefTiam rcgionem liuc Bæticam.Quanta huiusquondam fue-rit félicitas,latiffimè Strabo déclarât. Opidorum,inquic,irigens numerus; Nam ducen- ■' ta elfe prædicant, quorum ilia Celcberrima funt qùæ ad ainnes ædifîcata lùnt, aut alio- Bttiei rrsio* quin ad æftuaria amp;,mare, propter rerum commoditacein » Enumeratis deinde aliquot Vrbibus ac B.Ttis nauigatione,amoenicate camporura adiaccntium,diligcntiflima agro-rum cultura, clegantiarborum per ordincs difpoiïtionc defcripta;lubdic Geograplïusï Dorfamontium a:qualibus inter lè fpatiis diftantia ad flumen pertinent, alibi magis alibi minds ad Boream vergentia, plena metallorum. Plurima autcm argent! vis eft in Ilipx finibus, amp;nbsp;circa Silaponem turn antiquum tum nouum vocatum. Ad Cotiniis nominatas æs fimul aurum generatur.Et lii quidem montes ad finilkam funt-furiüm- cceüd. nauigantibus ; ad dextram verb immenfacamporum planities benealta amp;nbsp;fruâuofâ, inagnis arboribus condta, nee minus pafcuis abundans. Superiores adiacent montes metallorum fodinis célébrés, qui Tagum verfus defcendunt. Loca autem mctallici afpera amp;nbsp;tenuia fint oportet, qualia funt Carpetaniæ, multóque magis Celtibcns fini^ tima. Tabs item Bxturia eft, campos ficcos Habens ad Anam pertinentes. At Tuide- TurJet^ânià taniaadmirabilifelicitatcgaudet; acedm omnium rerum fcrax fit, tum maximam felicit^^ copiam profert fingulorum * Duplicatur autem Hæc félicitas exportandi commodita-te; Quodenim in fruótibus vitra neceflarios vfus fupereft,idnauigantium frequentia faciihmè diftrahitur. Poft hxc Geographus æftuariorumamp;: nauigationisfacilitatem» exponitjCui mox fubiungit: Éxportatur,inquit,è Turditania vinum, magna vis triti-i ei,oleum;atque id non plurimum modo,lèd etiam optimum. Ad hæc cera, mei, pixi^ lam amp;: coccus, amp;nbsp;minium non inferius terra Sinopica. Nauigiaibidem fiunt è materia ex cildem locis cælà. Sunt ipfis amp;nbsp;folfiles fales, amp;nbsp;non pauci falfarum aquarum riui*, Magna etiam falfamentorum copia ad oblóniorum vlum paratur, nó foldm ad intc-rius mare ; fed amp;nbsp;in maritimis etiam locis extra Herculis columnas fitis,quæ Ponticis nihilo funt détériora. Solet amp;nbsp;plurimus inde pannus portari, at nunc lanæ magis Co-raxorum,quarum pulcritudo omnem fuperat fidem. Vnde fir,vt admilfarij arietes ta-|ënto veneant. Telarum item incredibilis tenuitas,quas Saltieræconficiunt. Armen-torum amp;gregum ingens abundantia, amp;nbsp;magna copia omni^^gcncris venationumi ftiarum noxiarum raritas, exccptislepufculis terrainfodicntibus,quos quidam leberi-’^”^ desdicunt (agit de cuniculis.) Corrumpunt enim plantas amp;: ieminaradices ehtandoi quod malum per totam fere Iberiam Só inde ad MalTiliam vfque gralTatur.Quid qtiôd amp;nbsp;ipfàs etiam infulas turbat? Qui enim Gymnefias incolunt,dicuntur quondam legatos Romam mififie terras fibi petitum; eo quod à cuniculis, quorum multitudinj refi^! ’JJerenequirentj expellerentur. Ad tantum certè bellum tan to opus cfte rcmedionon?i humquam accidit; vepfim id .nonfem,per euenic, fed fimilc quiddam habet peftilentH aeris cpnftitutioni 3 quemadmodum amp;nbsp;ferpentum murium agreftiura multitudo.i ' Qiió autem intra mpdum eorum frequentia coHibcàtur, complures^ reperta; fiant ven; « handi rationes;amp; inter.alias, feras muftelas, quas Libya educat, capiftfisalligatasinfö*; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. '

ramina ièu euniepjos immittunt.:H.T quas capiunt, vnguibus extrahunt;quasnou Ca-j piunt, prodirp CQgvint;jquibus eapiendis venatores inftaht. Porrb quanta rerum d Tur-*) ditaniä copia expor'tetur,nauigiorum amp;nbsp;magnitudo numerus maximusjdeelaratH Tngentes enim Holcadesillinc QiçÆarchiam amp;: Qftiara, vbi Romanqrum näußleejfti, appelïunt; adeo vc’drultitudine eüm Africanis certent * His Strabo pifcium .diuct-^ îorfimcopianîjàdiubgit, quibuyç|mmerandis fuperfèdcbo. Deinde‘pergic ad metad^n, Cum verb, inquit,prxdi(fta regio tantum bonorum fuppeditct j tum magis admirç-i fis metalloruih fodinas. Eotum enim Hifpania tota plena eft, non tqta autem bus^roducendisfelix,quiillic defideranturvbi raetallis abundatgt; Rarum efteqicnr^fji^XX/r»! ßeheris vtriufqu^cppia.m habere; rarum item eandernregionem paruo loco omnis gf^qnentia. heris 'abundare mêtallis. At Turdetania amp;nbsp;ei contigua regio nullam onjnino finitieos qui laudare velint, defidcrare rationé. Nam neq. aurum, neq. argentq,neq. xs, nequa ferru vfqua terrarij ant tanta copia aut tanta bonitatc gigni habienus depeehenfum eft^ Adàe,qubdamnes torrétesaureas arenas deuoluanr,quç quidc amp;: in aridis locisfuntj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

fed in illis non .apparent: In locis autê aqua ablutis fplendore fe produntaure3ramêta.if,^OT4 «i» ^uda itc loca acquis illatis düuétes^faciût vt raméta fg|endeant;qua4dré tu putfipsfo-

.Uj.J'-.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;------ ■

H T s P A N I C A.

diuntjtum aliasartts excogirant; quo lotione aurum cxcipiant;adeö vt nunc plurafine Chry(oplyfia,idefi:,aurilauacra, quam aurifodinæ. Hæc amp;c alia his fimilia Strabo ; qui-bus additjin mediis eti im lapidibus anti glebas papillarum inllar, aliquando etiam fe-milibrain appendentes.inueniri. Æris prætcrea qualdam fodinas Auicas vocafi, vndé coniedari quear aurum pnusex iis erui lolere. Aduocac deinde Pofidonium ad partes Hi'fpanicaruinopumlaudandaiu,cuiusorationem ait copiât verborum luxuria cum ip(a inctallorum vbercate certare j atq. adco in ea efferendanon aliter le habere,quani fi diuino quopiam furore raperetur ; inter cetera itaque fabulæ fidem habere qua fer-tur, filuasolimincenlasetfecilTe.vt aurum amp;argentijé terraebullirer, propterea quod omnes tumuli amp;omnes montes nihil aliud fint quam quidam numorû acerui, ab ipfl feliciratis copiacongefii-, ita vtqui videatloca,dicat thefauros naturæ fempittrnos, aut imperatoriæcuiuldam maiellatis ærarium numquam exhauriendum. Illic iraque fub terra,non Aden, id elt.caliginis amp;nbsp;tenebrarum principcm,fed Plutonern,id ell, di-uitiarum Deum habitare, Ha;c amp;nbsp;alia id genus Pofidonius ftripfit,cuiusorania figilla-tim verba recitarc non opus ert. Diodorus Siculus fabulam,cuius Pofidonius meminir, latius refert. Hic montes l'yrenæos non illos modo vocarquiGalliam abHilpaniacó-tinua catena feparant; led amp;eos qui ab his propagari, tribus millibus,vt inquit, ftadio-rum interids per regionem Celtiberorum poiriguntur. Horum filuasa pafionbus ac-cenlasolim fuifle,amp; regiones ambutfas,amp; inde montibus nomen datum,quorunftgne fhanienM- ad multos dics ardente argent! riiios profluxifle, quod incolis ignotum Phœnices vili aliarum permutationc fibi comparafie, arque inde maximas opes contraxifle.

Sed fatius fuent totum hune locum è Diodoro transfer,'here, eoquôd Pofidonij para-phraflem agere videatur: qua in re Poggij Florentini conrenti erimus interpretatione. Adeô autem mercatores quæfius excitauit cupiditas, vt cùm onultis nauibusfuperarec argentum, amoto ab ancoris plumbo,argentum eins loio fubderent. Hoc lucro-Phöê' Dices admodum opulcnti fadi, plures colonias turn iriSitiliam prnpinquasque infii-lasjtum in Libyam Sardiniamqueac Ibcriam dcftinârunt. Multis polt lætuhscognit^ argen to, Iberi mctallis quærendis operam dedére ; magnaque optimi argenti copia reperça, ingensex ea vecligal prodiit. Cdmæs,aurum,argentumque fint mctalla pittci-pu i; qui in reperiendo ære dant operam, quartam einsquod efFodiunt portionera ca-piunt. Ëorum qui in argenco eflfbdiendooccupantiir,quidarh tribus diebnsEuboituni percipiunc talentum. Terra enim omnis argento referta efi : vt mirabilis fit amp;nbsp;eins pa-triænatura, amp;nbsp;operariorum continuus labor. Nam qui primdm his merallis repent n-dis incumbebant,magnas eontrahebant diuitias. In promptu enim elf argentum,ttj:^ raabundeillud præftante. Pofteacdm Romani Ibcriam fubegiflent, Italici,qui lutri H« cupiditate id fibi opus lumière, maxime ex eo ditati fùnt. I mptam enim leruoi uni ^'eruoi copiam ad elFodienda metalla députant;qui variis lotis mctallôfüfrt vehas Icrutatf, âÔ »daurum alté kccque terra efl-bfia , plurimnm auri argenti^uè'eruunt .Virils’mu’.torufri lïa-Xir«»/**** «'Uniculisfub terram adis. Multo facilior quælïuofiorqiié^hæc cutâ quà n'mé-tallorum qüæapud Atticos repenuntur : ibi enim mtrltas effbdiendoimpenlasTüb-eunt jfæpiusopihione fruftrati ; cùm aut non ihucniânt quod quAunf, aut muentuni itâ'paruifit,vt lupereturà fumpru. Apud Hifpaniam qui metalig incumbunt reperien-dlSj’àmpliorafpe percipiunt. Bonitarc quippe foli glebas femperaùrbaigcntoque fertiles inüeniunt, Vtpote omni terra metallis plena^Subtèf terram rtpériuntur nonnum'; quàïti fiûminadecurrehtiarquorum curfusfpe quæltus vi ma^bàrècidunt^aut' qûo^ inirabiliusvidetur,cochleisquasdicunt Ægyptiacas diucrtunf, ab Archimedé cùm iii ..Ægyptum profeduseftadinuentis :eiulmodi inltrumentis loca vbi'^mètallaêlF diunî lt;nbsp;■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ruf ,eieda lu perdu s aqua, fumma arte diligcntiaque ficcant. Mirabitur profedàquis

• ’quot;îArchimedis ingetiium, non folùm in lus, led in ceteris quoque riia'iôfîbûs rebus^,^qiiii? multis in'ofbis partibus egregias fabricatus eft: dequibus fcribecutçdiiigçntius,cüm ad eins tempora veniemiis. Serui qui ad hæc mctalladcpùCati'funt^, incrèdibiletn quà fiiï affeiriritdominis. Vérùm cùm diu noduque in làbofeperfeuererit, fb'ûfti ex'mmid ^a-boremonuntur; cùm nulla eis ab opéré detur requieS, aut labbris infermifiio : fed ve^ b'eribus ad continuum opus có'adi, rarô diutius vivTüht. Robuftlori quidam corpore •' amp;nbsp;animivjgoreplunmùcemporis,irieaverlànturcalanritace,quibus tarnen ob tnilêriai

V ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magnicu-

UBER V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'73

màgnitiidinc'm nïöi'scft vita optabilior. Cum plurima in hoc merallotum inunere /int admiratione digna, nequaquam tarnen quis admiretuf, cur nullus recens horum leperiendorum auótor extiterit. Venim argent! ftudioa-Garthaginienfibus, quo tcm^ pore Iberiam tenuere, ca mctalla adinuentalunt. HaectuitcaufTa vtcorum'poftmo-Hum excreiccrent vires:Pretioenim optimis inilitum conduâis plura gefferunt aducr-/hs holies bella. Nequedomcllico nequc lociorum milite vfi,Romanos Siculofquc ac Libyosin maxima deduxcrunt pericula, ciim.omnesdiuitiis obauri aigchnqueco-piam luperarent. Perfpicaces lane, vt videtur, prilcis'temporibus cxtitere ad quxllum Phœnices; Itali nullis aliis ceflere. Oritur amp;nbsp;llannum in pluribus IberiÆ locis,non cafu stannum in fepettum, vtquidam fcriptores vulgarunt, led cftolTum conflatumc^uc,quemadrao-^^^^”quot;’”'*' dum argentum atque aurum tradunr. Nam 1'upra Lulitaniam plurimum llannum ef-f'oditurin infulis oceani Ibcriæ j?rbximis, quæ«àllanno Gaffiteridcsdenominanrur, Plurimum tarnen à Britannia.inlula ad appolitam Galliam arFertur : Deinde per loca incditcrrahea Celtici mercatores equis per MalTiliotas ad Narbonanl VfbemjRöma^ norum coloniam,optimum earum partium tum opportuiarate tum commóditate ad-^ euntium emporium , perducunt - Hæc Diodorus: in quibus dum Poggius negat llari-num cafu inueniri, vertcre debuilTet; in terræ luperlicie. Polybius maximas argentifo-dinas circa nouam Carthaginem commemorat,operarum in iis quatuor myriadds, amp;nbsp;Romanis diurnum inde lucrum viginti quinque millia drachmariim fuiflc alTerehs. /^dditidem omnem metalli purgandi rationcmiquam,quiaad diuitiarum vbertatcni non facit, omitto. Illud ex eo annotandum : non procul à Callaone, vbi plumbi m'axn ma copia,admixta ctiam argent! quadam portionc,monscll cquo fîæris eflluit/quenl 9.^yt.'(.cSv vocant,!d cll,argenreum . Strabo hilloriælcriptorescitac, qui Icribanttantas fuilfe Iberorum opes, vt quo tempore à Barca Carthaginienfiu ducc dcuifli lunt, pra:-lepibusdc doliis argentcis vtcrentur. Non maleigitur dixitille, quilquis fucrit,apud Stephanum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«t5i/,idcll,Tarteirus vrbs fehx. Ex his modo darum cuigt;

uis fuerit, Bæticam olim Phœnic!busamp;: Garthaginienlibus plus emolumcnti attulifle^ quam totus norms in Oceano Atlantico orbis haClenus præliitent Hifpanis.Nunc mif-lislcriptonbusexternis, audiamusqu!dlacr! libri de Tatfis dicant. TertijR.cgum cap. X. amp;nbsp;Paralipomenon fccundi capitenono, hæc de SalomomSdiuitiis inter alia legt-mus: Eratautem pondus äuii quod afferebatur Salomoni per lingulos annos,lèxcenra lexagintafex talcnta auri ; excepta ea lumma quam Icgati diuerlarum gentium amp;nbsp;ne-gotlatores alferrc confueuerant, omnclque reges /^rabiæ, amp;nbsp;Satrapæ terrarum , qui comportabant aurum amp;nbsp;argentum Salomoni. Deinde, expofitis hallis amp;nbsp;feutis aureis amp;nbsp;folio aureo, adduntur hæc: Oitinia quoque vala conuiuij Regis erant aurca, amp;nbsp;vala domus laltus Liban! ex auro purilTimo. Argentum enim in diebus illis pro nihilo re- saiomoniau-putabatur. Siquidem naues Regis ibant in fharfiscum Icruis Hiram Itmel in annis’’“'” ^■1 niri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,-.1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• !,lt;!utum mtt-’

tribus5amp; delerebant indc aurum amp;■ argentum amp;nbsp;ebur Sgt;c limias amp;nbsp;pauos. Et næcqüi- tebat. dem verbis Paralipomenon; Liber enim Regum exprimit clalfem Salomonis amp;nbsp;daß lèm Hiram iundasiuilfe-, vt nimirum vtrique Regi lua fuerit clallis. Quod autera naues Tarfis fuerint maximæ, amp;nbsp;luperbillîmè inflruélæ, ex Icfaia dilcaS: vbi inter alia, quibus diem Domini potetiorem facit, maximis amp;nbsp;altilTimis quibufque, naues etiam Tarfis commémorât; quas amp;nbsp;Dauid in Odis multo antea, vti excellas amp;nbsp;fuperbas, celc-brauit. In Icremiaitidem legimus: Argentum inuolutum de Tarfisaftertur. Hicar-gentum in longas mafias cxtenlum intelligc ,cdm ypi idem fit quod, cxrendit, a nollro lt;ôercf/litterarum tranfpofitionefaäum . Verum longé dariùs Ezechiel vicefi-mo Icptimocapite dedarat,Tartefiios eolde efie cum Tarfis. Tarfes enim, inquir, nc-

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Î I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JL

gotiatores tui a multitudine cunétarum diuitiarum, argento, retro, Hanno, plumboq. repleuerut nundinas tuas. Latina editio habet,Carthaginicnles;fed male. IclaiaS Ty-f ricxcidium prædicens, Vhilate, inquit, naues Tarfis;quiaperierunt, amp;nbsp;vltrà non ve-nient de terra Citiorum. Duóla captiua ell. Et paulo poll ; Ite in Tarfis : Violate qur habitatis in inlula hac. Latina biblia habent proTarfis, priore quidem loco, maris; po-llehorc, Carthaginem. Vtrobiq. profeôlôTarfis erat vertendum . Nequeenim Tarfis marefignificat,neq. ad Carthaginem vrbem,à Phoenicibus conditam, referturjfed adipfiflimamTartclTum, vbi maximæ naues compingebantur, quasprobabile elt

^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tl I s 7 A NI C a;

illic vna cum mercibus amp;nbsp;ab aliis amp;nbsp;à Tyriis maxime comparari folcre: amp;nbsp;idcirco did,’ VIulate naues Tarfis, id eft, naues fadlx in Tartefiiaca regione, amp;nbsp;ex ea in Phcünieiam tradu(ftx;quoniam adum eftdeTyriis.qui vos emebanc,adornabanc, fourni mercis gencre implebant. Rnrfusergo dicit per ironiam: Tranfite nunc in Tarfis,fiue Tarteß-liacum regnum-, amp;nbsp;reportate, vc foiecis, aurum, argentum, alias eius rcgionis mer-ces; cuius generis ad Salomonern amp;: Hiram olim apportari lólere Parilipomcna te* ftantur. Quodauterii dicit ,Vltra non venientde terra Citiorum,id hanc habet ratio-ncm, quod è Tarfis venientes ad ltaliam,etiam in qua Caieta nobile erac emporium, amp;nbsp;Cyprum,quæ Ceteim olim didta fuit, vtex opidoeiufdem nominis declarator, ap-pellerent. Veriim locus hie obfeurus eft apud Hebræos, de ab aliis aliter redditur. Nos de terra Cetiorum dumtaxat agimus, cetera interpretibus relinquentcs, Græcus tex-» tus pofterioreloco pro Tarfis, mare pofuit: quod D. Hieronymo amp;nbsp;plcrifque aliis not! difplicec; co quod exiftiment Tarfis fimpliciter pro mari poni. qua quidem in re tantum eft veritatis, quantum inter, mare calco;amp;, mare, cognationis eft. Gerte naues omneslt;.acfcc!ß dici noftro fermone pofient, eo quod maria calcenc : verfim hæc ratio nulla eft apud Hebræos, quibusnec 'îCar calco, nec mare defignat. Videntur tarnen ij qui primi huius opinionis audores fuerunt, aliquidà quopiam linguæ noftræ perito audiuifie.vel nuda fufpicione è nauibus ad marc venifie. In Ezechielis item alio loco ncgotiatorcs Tarfis cómemorantur,tamquamcelcberrimi totius orbis.quod cum ita fit, quis dubitet Tartcflîacos hos fuifief fi ilia modo quæ ex Pofidonio, Herodoto, Polybio,Strabone,aliis adduximus,cumillisquæin facris litteris leguntur,diligenter conférât; amp;nbsp;earn, quam oftendi, gentium confideret migrationem. Verfim enimuero illud, quod Paralipomena dicunt, tertio quoque anno naues è Tarfis venifie, magnam adferthuicafiertionidubitationem.Nequeenim tantum eft è Syria ad Gades inter* uallum, VC tres annos requirat. Hie locus accuracifis excuciendus eft, eo quod nec par-; Ui momenti ea ratio fit ad hanc noftram opinionem vel labefadandam velpenitus cueilendam, amp;nbsp;plurimum inde lucis anriquis nauigationibus fit aftiilfurfi.Primfim ita-que id animaduertasoportet, hanc obiedionem æquô contra illos facerequi nomino Tarfis Carchaginienfes amp;nbsp;vicinos Africæ populosintelligunt;, atq. contrame;qui Tar-tefiios amp;nbsp;Tarfeos facio eofdcm: immo tanto magis contra illos facere, quanto Tartcf-fus quam Carthago longifis ab loppc amp;nbsp;reliqua Syria remota eft.quod latifis declararc apud eos qui geographiæ non funt prorfus imperiti, fuperuacanei perditiquelaboris efict. Quod veto iter tenendum efiet,ac dequolittore foluendum iisquiad Tarfis na-uigare vellent, lonæ nobis fuga demonftrat; qui loppe nauem adfeendit. Cum huius ergo vatis hiftoria ea conferamus quæ vicefimo Paralipomenon capite his verbisJegun-tur: Pofthæc iniitamicitias lofaphat rcxiuda cum Ochoziarege Ifrael, cuius opera fuerunt impiiffima,amp; parciceps fuit, vtfaceret naues quæirent in Tharfis; fecerunt-que clafiem in Afiongabcr. Prophetauitautem Eliezer filius Dodaa de Marefa,ad lo-laphatdiccns- Quia habuifti fœdus cum Ochozia,percuflitDominus opera tua, con-tritæqucfunt naues, nec potuerunt ire in Tarfis. Addaturamp; alter locus è capite oda-uo : Tunc abiit Salomon in Afiongabcr amp;nbsp;in Hailath, ad oram maris rubri, quæ eft in terra Edom. Mifit ergo Hiram per manusleruorumfuorum naues amp;nbsp;nautas gnaros Inaris ; abieruntcum ieruis Salomonis in Ophir, tuleruntqueindequadringenta quinquaginta talenta auri, amp;nbsp;attulerunt ad regem Salomonern. Quia veró hæc fumta funt e tertio libro Regum, audiamus amp;nbsp;ea quæ illic leguntur verba : Clafiem quoque fccit Rex Salomon in Afiongabcr, quæ eft iuxta Hailam in littore maris rubri in terra Idumææ, mifitque Hiram in clafie ilia feruos fuos viros nauticos amp;nbsp;gnaros maris cum fcruisSalomonis : Qiii efimvenifientin Ophir, fumtum inde aurum quadringento-rum viginti talentorum detulerunt ad Regem Salomonern.Hæc c facris libris adduda ingen tern nobis pariunt difficultatem ; quam fi cura diligcntiaque mea fuftulero; fore confido,vt vindiuinæfcripturæftudiofi fatcantur fc non parulaboribus meisdebere, vtpote quibusà magna caliginelintliberandi. Quærendu in primis quis locus vocetur Afiongaber, in quo clafiem Salomon ad nauigationem in Ophir, amp;nbsp;lofaphat ad naui-hcMqitifßt. gationcm in Tarfisinftruxit. Audire mihi videorobmurmurantes:Quid?annon aper-tilfimis verbis oramaris rubri terra Edo exprimitur’ Quorfura igicurablegafti meigt;-

tem

t r B E k V.

tem cogitationeTque tuas,vt Iiicnobis fluólus in fimpuïo excites? Equidem nee in fim-pulo fludibusagor, nee leui.de caufla turbor: Quid enim hoe monftii eft, lofapbat in Aiiongabcr claflem parare jVt earn in Tarfisniictat; fi Tards Carthago fit, vti ha-lt;flenus plcrique omnes credideruntï NumèmarirubroCarthaginempetes? Egre-gium profedo nauigationiscompendium ! Dicesfortafie è mari Erythræo totam Afri-eam poflecircumiriiamp;fic tandem Carthaginem veniri. Nolo huic opinion!xefelleda: inftare ; tiim nemo non videat efleabfurdifiimam jamp;ab omni reda ratione alicnam: amp;nbsp;fimt aiioqui mihi rationes in promptu , quibus docebo, longiflime terrarum eos ab-errare, qui Afiongaber ad mare rubrum collocarunt. Quôd fi vel Straboni, vel Ptole-mæo, Velcuiuis alij geographo legendo operam dediflent ij qui nobis buneerrorern obtrulcrunr, facillime tantum fibi cruditionis comparaflent, vt (cirent Idtimaiam non ad mare Ery thra:um, fed ad mare mediterraneum iacere, amp;nbsp;inter earn amp;nbsp;Erythræum mare arenofam amp;nbsp;vaftiifimam elfe folitudincm. Verfim quia in facris voliiminibus opinionibus iam olim receptis magna rcligione verfari debemus,amp; nihil prorfus moltere quod vel vllo modo queat excufini ac tolerari citra luculetara aliquam grauem iaduram facrofandæ veritatis; videor mihi cogi ad panopliam quandam induendami At hanc non aliam video in antiquitatibus in prifeum fiium decus aiferendis, atque ab errorum paflim apudomnes grafiantium feruituteactyrannidevindicandis,quara ve-tcrum pnmæclaflîsfcriptorum conlenfionem. Neminem eorumnoui qui ante Ptole-* »Av mæum fuerunt à doda terrarum defcriptione nobiles, qui plurium audorum in hoc argumenrigenere cum laude verlatorum monumenta nobis amp;teftimoni3 rcliquerit quamStrabo;qui propterexccllentiam qua ceteris præuertit,frequenterapudGræ- Strabigt;. cos poê'rarum interprètes non exprclfo nomine,Geographus vocatur. Hunc igitur au- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

diamus, amp;nbsp;ne bisaudirecogamur,audi3mus Latine loquentem. ludææjinquitjCXtre- , ma occalum verfus Cafio proxima Idumæi amp;nbsp;lacus occupant Idumæi quidera Naba- idumamp;i qui tæi funt,à quibus per feditionem dilapficommigrarunt ad ludæos, à quibus in legum admilfi funt communionem. Quis verb hie lacus fit quern extremii ludææ facit Geographus, èveftigio déclarât, diecns quod Serbonis lacqs ad mare fitus fit ;ôcillud qui-dem mare è cuius pottu ad lopen Hicrolblyma videri poflint. Quod vt clarius adhuc intelligas,addithancefieoram ludææfeptentrionalem. Ptolemæusitem Serbonidem paludem circa Cafium montem in mare mediterraneum in Codem littore in quo eft Iopc,efFundi Icribit. Talis ergo htus eft ldumcs,vt inter Ægyptura,Petræam Arabiam, idumesfitui. amp;: ludæam , amp;nbsp;mare mediterraneum fuis finibus claudatur. Ex parte Petrîtæ Arabiæ montes accipit, qui Mclanes, id eft, Nigri apud Ptolemaeum vocantur: quorum extrem Mêlants ms. maad montanam Idumcn parsHorvocatur ; quæ voxper Cametz fcribitur,addiferi-men Hot perHolemjquo monsin genere vocatur,tametfihreratio necab omnibus,- Her. nec perpetuo feruetur ; Equidem hunc montem per exccllentiæ figuram fie dici exi-Ihrno. Accepitautem hæc regio nomen ab Edom,quod cognomen datum eft Elau; quôd primogenium fuum ius fratrivendidifiet proobibnio quodam rubro,ciim famc-licus amp;nbsp;lafius ex agro venifiet : quod cognomen ceteroquin amp;nbsp;ob id merebatur, quôd rwfusac totus villofus natusefiet, quod amp;:facra Biblia Sc lolepusteftatur;Sris quidem libro contra A ppioncm Grammaticumalterodocet,Idumæam ludææ limitem efie circa Gazam ciuitatem, quam nemo nefeit mari mediterraneo adiacere,qui modô auc Ptolemæum, autquemuis alium geographu vel eminus à limite falutarit. Cfirn igitur Idumææfitusnotus modôfit,vidGamus vbi Afiongaber fitconftituendu.Scimus ex iis quæ citata modô funt, Afiongaber in terra Edom efie : quo fit, vt non poifit ad mare Afiongaief rubrum collocari,nifi Idumæam eoufque etiam extendas. Verum vt lunt hominum interraHv. ingenia ad fua propugnanda plus æquo frequenter obftinata,vereor ne qui fie lentiunc, Geographisomnibus mahnt oppedcre,quam fateri fehadenus errafie. Dicent, nifal-lor,tam longéextenfam Idumaram olim fuifie, vt ad Erythra’um vfque mare amp;nbsp;longe vlterifis paterer,licet Græcis id fuerit ignotum; apud quos Afiongaber nufquam inue-nitur Faciendum igitur ne hoc perfugio veritatis arx prodatur. Non nego Afiongaber apud Græcos ignotum efie, il lud quidem fub hac nomenclaturaopidum; verfim id docebo minime ignotum fuifie,fivocem Afion proeoac decetinterpreteris. Quam-obrem lacis mirari non polTum, qua vel fupina negligentia, vel crafla Geographiae

G 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ignorarjH

yé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îi I s p A N r c A.'

ignorantia fadurrt dt; vt lofepus, vir alioqui patriæ antiquitatis amp;nbsp;ftudiodlßmils amp;nbsp;do-éiiftîmus, hoc loco cam turpiter cefpitarit. Nam amp;nbsp;is Adongaber ad mare Erythræum collocauit: quod d detur, foeda labes lacris libris adfpergatur necefle eft; ôé adeô dudu partim huius,partim interpretum tum Græcorei tum Latinorum iam olim alperlà ell;

quod peius eft, de inoleta, vt nemo dilpicatus dt, hac parte quicquam viti j faduni efte. Vtenim omnes,quotquothadenus contigitv!dcrc,lciiptores longildinèaberra-runt in primis gentium amp;: ante amp;nbsp;poll diluuium lédibusalTignâdis, nec quilquam fuit qui Molêm verilîima de illisfcribentem bene dt aut aftecutus aut interpretatus. ita in Adongaber amp;: iis quæ inde confequuntucjnec paucis lànè nec contemnendis ad vnu omnes ( lit venia veritati) facram hiftoriam corruperunt. Nosigituramp;hancmaculam Mercurio noftro præcunte diluemus : non quôd huic noftræ curæ vel magnas gracias vcl gîoriam relacum iri fperemus ab iis quos hîc errafte feimus, quorum odium pociùs amp;nbsp;inui'diam cimemus ; lèd quo ceceris pofthac caueamus ,ne in eundem lapidem im-pinganc, omnednque Atheis hominibus,qu! vtinam elTcnc pauciores, adimamus occa-fionem làcras licceras calumniandi. Audiamus ergo Scrabonem^eumque, vc opcimum ducem amp;nbsp;itincrum omnium peririftimum, in hoc labyrinchonon alicer lèquamur, arque Theleus ille fabulofus filum Ariadnæum. Quia verô error maxim us fuie quo om

nes hadenus ledudi fuerunc , paullo alciùs rem cocam repecemus, amp;nbsp;à Tyro ad Ægy-ptuQj vlciue ludææ lictora legemus. Tyrus,inquic, coca inlulaeit, ac ferè codern modo habicaca,quo Aradus;concinenci camenaggereconiungitur,quem Alexander in vrbis obddione congeflic. Interiedis deinde aliquoc narracionibus ; Diftac, inquic, Tyrus à Sidone non pluribusquàm ducentis ftadiis: inter eas eftopidulum Auium vrbs vocata^ Pôft:apud Tyrum fluuiusexit.Triginta poftTyrum ftadiis Palætyrus,dueantiquaTy-

rus. HincPtolemais magnavrbsert,quamAcani prius vocabant ; cuius portu Periàe quondam vtebanturin Ægyptunauigacuri. Inter hancS^Tyrum littus cftaggcrofum, quod vitrariam arenam fere. Exljjatiaturhic Strabo ad vicri fundedi artiHcium,amp; alias quafdam narrationes nihil ad noftrum propofitu facientes : vnde reuerlus, Poll Acam, inquic.eft Scratonis tprris cum portu. Inter Acam amp;Stratonis turrim Carmelus mons ert,amp;:aliaopidulanihilcommemoratu'dignum habentia præternomina; Sycomoro-rum,Bubulcorum,ÇrocodiIorum, alia eiulmodi. Deinde magna filua eit. poll hanc lopejiuxta quam ora ab Ægypto maritima notabili diferimine ad Aiäum Heditur, priiis ad orcum extenla. In hac fabuläturquidam Andromedam ceto fuilTe expoiitam. Nam locus latis edituseft, adeo vt ex eodicancHierolblymavideri ludæorum metro-polim. Quin ctiam ludxi portu hoc vtuntur ad marc dctcendcntcs, qui nihil ahud eil: quam latronum reccptaculum. Eorum amp;nbsp;hluafuii Carmclus. Acqui locus hic tan-tam habuithominumcopiam,vtexlamnæa proximo pagoôdcircumuicinis vicisqua-draginta millia armaretur. Hincad Caflum, quod ad Pelußumvergic, paullo plus minus mille ftadia : amp;nbsp;inde ad ipfumPc'lufium alia trecenta. Inter Cafium amp;r Pcluiiuni Gadarised jquam ludæi fibi vindicarunt. Hinc Azotus amp;: Alcalona lamnæa ftadiis ducentis remotæ. Alcalonitarum ager Cepis commendatur,atopidum exiguum elh Hinc Antiochus philofophus fuit, paulloiante nos Gadaris nobilitata eh Philodei'*!, EpicureOiamp; Meleagro, Menippo leurra cognomenco,amp;: Thcodoro orarorc,qui æta-te nollra viguit. Poll Gazæorum lequitur porcus; amp;nbsp;paullo luperids ipfa vrbs, quæ ohm illullris fuit: at poft ab Alexandrodiruta, mande delêrta. Ex hoc loco crandeus elfe di-citurad Aclam vrbem, ad dnus Arabic! receflum dtam mille duceneorum 1'exaginta Iladiorum. Duplex aucem eft dnus Arabic! receftus ; aleer Arabiam amp;nbsp;Gazam verlus, quern Analicycum appellant, nomine ab vrbe, quæ in eo eft, duifto ; alter Ægyptum verfus ad Hcroum vrbem,in quern breuiflimum iter eft ex PelLido,at iter delertum eft ÔCarenofum,camelis faciendu.Quin amp;nbsp;lerpentum ineocopia.PoftGazam eft Raphia, in qua Ptolemæus quartus cum Antiochoconflixic. Inde func Rhinocolura , ab lis ha-bicatoribus quibus nares præcifæ fuerant,nominata. NamÆthiopum quidam Ægyptum inuadens maledcos non morte, led naß incidone mukauit,vt pudore foedi afpe-lt;ftus decerriti alceleribus abftinerent;quos hoc lococollocauic. Quæ Gazam Icquituc regio, totafterilis eft amp;nbsp;arenofa,multoq5 magis eaquæ Sirbonidem lacurn habet fe-cundum mare extenfum, paru© amp;nbsp;angufto Ipatio in medio reliólo ad iplum vfquc

L 1 B È R V.

Ecregma voc«itum,quod eruptionem dicas; licctlongitudociusdncenta fladiajatitu-dnquïnquaginta cxplcat.Ipfum EcregmaaggcreocclófumcR. Talis amp;: concigua regio ellad Calhiin vfque',amp;: inde Pcliifium pertinens. Cadum tumulus quidam cit, è Jitto- caßem-rali arena coaccriiatus promontorij inftar,aquiscarens ,in quo Pompcij Magni corpus iacct, amp;: Inuis Caßj templumefl:. Non procul inde Magnus Ægypeiorum inlîdiis arque fraude iuglilatus fuit. Inde via edquæ Pelulium ducit, in qua func Gerrajamp;r ca lt;quæ Chabriæ cadra nominantur, amp;: barathrum Pelufio proximum, Niliexundantis cà-illuuie fadum, quod ea locà concaua fint arque paludolà. Hæc Strabo, qui ludæam ■' amp;nbsp;Idumæam Phœniciæ nomine complcditur. Ptolemæus cadra Chabriæ Beto- ^etoslt;*^ri. gabri nominauit,quo in auélore dolendum cdlatitudinisamp; longitudinis numéros maiorem in modum ede vitiatos. Hoc intérim ad propodtum nobis negotium latis fuerit, quod vterq. Geographusagnoucrit Gabriæin Idumæorum fînibus monumen-tum^amp;idquidem adßnum Peludacum,minirnèveróad mare Eiythræum, His co-gnitis, videamus quid lîgnificet Afiongaber. IrafcorfercHebræis,cùm pcruerlàm ipfo- -^ßongabir rum audio pronuutiationem. Libri facri hoc nomen in principio feribunt pcrlitrcram quam eodem nomine vocant,quooculusdenotatur ;quam nos docuimusnon per A, ?'«gt;'« wri-lèd per Ghefferri debere: vt in Gazaamp;: Gomorrha efferrur; licet adfpiratio, per quam hæc litteraed expcâoranda jnegligatur. D. Hieronymus in cadem hac vocecandem lirterâ agno{cit,amp; Græcos amp;nbsp;Latinos carpit, quod Ibnû eins cum lóno Gimel confun-dant: qua de re liquet,fuide etia turn «1 quibus germana pronuntiatio leruarctur, quos laudari, non damnari debuidc Hieroglyphica nodra docucrunt. Seconda confbnans ed ca quam Sade vocantHebræi -.quam demondraui tantundem valere quantum Sigma amp;: Tau coniunda. Verdm valcat pronuntiatio, quando de fcriptura condat. Ghadion -^ßongabet ergo munimentum lignificat amp;nbsp;vallum , quo loca quæuis valida amp;: firma aduerfus ho-diles incurfioncs redduntur,a verbo Dyy,quo roborarc amp;nbsp;firmare denotatur. Rcdidlmè igitur àGræcis fadum ed dum jwy verterunt, quo foda, vallum, amp;:cadra de-notantur; vt in codem Strabonc Charax Selbdris proipfius cadris,que foda municban-tur amp;: vallo. Hine fit vt oyy.os fignificet; quoniam oda in corpore pn'marium fint membrorum munimentum, quæ cor 3^ cerebrum vcluti vallo quodam amp;: muro defendut, amp;nbsp;reuera vitæ amp;nbsp;lcnfiium cadra dici polTunt, vt amp;nbsp;reliqua membra odîbos firmantur.

Deuteronomij octauo D,yy pro robore ponitur, dum dicitur Latinè : Fortitudo meaamp;: roburmanusmeæ. Sed fupcruacaneum edrem notidïmam pluribuscôfirmare exem-plis .quibus qui volet abundare, habet Santem Pagninum amp;nbsp;Lexicon Complutenlè. Laudandus ergo Strabo de optima inrerpretatione ; quam vnde didiccrit equidem nc-Icio ; id fatis liquet, mcliorem dari à neminepotuidc. Miror itaque D. Hieronymum, qui Afiongaber, ligna viri due dolationis hominis, vertit : quam fuam doidrinam veilem fie dcdoladct, vt tandem ad vallos quibuscadra muniuntur,venidet. Græcadidio quam interpretationi putauit aptiorem,corrupta cd: quam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lati

no fcrmonc coniicio fuide. Ptolcmæus Betogabri habet,qua voce domus Gabri denotatur , cdm nemo Hcbræorum nefeiat Bct domum cd'e, amp;nbsp;Syros ex Ber Beta faccrc, vnde facilisinotranfitus. Dïy verbum fit à nodro lt;6Dntcflgt; quod fignificat munitum «Süjnufi. arque firmatum; vnde mœnia dicuntur. quod adiicio, vt de primo fermone He- ©epen, bræigermanamdilcantpronuntiationemlitterarum; autem Græcôriira ed à nodro lt;lî5araf9t fiuc lt;î5raffit,quo foda fignificatur. 23ct nobis leduiii fignificat, à quo ad «©racDt domum trandulcrutHebræi; co quod quies'fecura primarius fit dômicilij vfus.Hæc amp;nbsp;id genus alia obiter annotate fóleo,quorernattirquis mod us fuerit Babylonicæ confu-fionisjinqua è prima lingua confufa aç corrupta rnultæ linguæ extiterunt. Videmus nunc concordiam inter veteres Hcbræos amp;nbsp;Græcos quot;, quam fi lofepus animaduertider, facile fuum agnouifTet errorcm,cdm oétauo Antiquiratum libro Afiongaber ad fi-num Arabicum ponit, aiens pôd Bcrerticcn diélam fuidè. Qiiis veto fuerit hic Ga- Gaber qui/. ber, cuius ad Pclufiacum pclagus munimentum celcbratur, difficile fortafie fùent innentu , CO quôd Mofes multis ante feculis fie hune locum vocarit, t^uàm Gabcr filins Vri, vnus de primariis Salomonis ducibus, fuerit natus. Non fuerit abfurdnm fi dicatur Eludus vcl quifquam fratrum aut fociorum hîc cadra muniuidc;quo,fi ûpvlsedet, tutam haberent nauibus dationcm . qua de re rurfus-fuerit dicendum.

G 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Videa-

78 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M I s P A N I C A.

Videamus nunc quam hæccum rex ni Hebraicoconuenianr,in quo vertendo Grar-ci Latini amp;nbsp;1'c amp;nbsp;alios longiffimc à veritatc feduxerunc. Reda igitur hæc efto inter-pretatio de verbo ad verbumiClaflem quoque Rex Selomohfecit in Ghalhon Gabar, qiiæ eft circa Elue, fuper lictore maris magni, terras omnes terminancis,in terra Edom. iJailam Ltt- Hic primùm confiderctur error quern interprètes commiferuntin Elut, pro quo Græ-^iaih ^rf ‘' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Latini Hailam fuppofuerunt : arque inde falsô crediderunt. Elut Elanam

w/jZè Ptolcmæi candem efte. lofèpus fans aperte déclarât fefe hoc errore laborafle, crim di-lutveneriit. cit Aftou Gabet Berenicen efte , cui vicinam facit Elanam . Videamus igitur quæ fit -Elut ciuitus Elut ciuitas, deinde quæ fit Elana. Ad hoc rede aftequendum in memoiiam vocctur, fit- Chaldæos Syros pro fibilo non raro Tau vfurpate; quos Attici imitantur. Sic pro nw quæ ciuitas eft in deferto, Tur dicunt;quod nomen hadenus eideni loco manfit. Sine igitur Elut, fine Elus dicas, nihil fuerit inreipfadilcriminis. Quando itaque de fitu terræ Idumææ ex iis quæ dixi conftat, quæramus an in ea Elut reperiatur . Atqtii non diuhicfueritlaborandum, fi Ptolemæus confulatur.Is enim,cdm eftet Alexandrin us, huius regionis certam habuit amp;nbsp;exploratam notitiam; de qua confeftim nobis demon-ftratilludquodquærituropidumiEhftàm enjm pçnultimam Idumææciuitatem facit amp;nbsp;Ægypto proximam. Quis hicnonclarècernitEIutamp;Elufam idem opidûelfe,amp; in Idumæorum littore iacere? Idem Elanam in finu Arabico ponit eo quem Strabo dixit c regione Gazæ efte, cùm alter Pelufium rcfpiciat. Hinc liquet in Strabone opidi nomen corrigendum efte,vc Elananon Aêla legatur; quæcorruptcla à quopiam proceftic quem Latinus Bibliorum interpres deceperit. Qiioniam Elut tam antiquum in hoc littore opidum eftjfufpicor Elyfium fiueEluftum primumeiusfuiireconditorcm : vt nimirum inter nauigandum haberet quo fugere poftet tempeftates procellas,fi quæ ipfum circa ea loca occupaftent. Quod autem ex Eluft Elut fadum fit, mirum non cft; quoniara eodem modo inTyri nomine St in T tranfiit, cùm Hcbræis amp;nbsp;Syris per Sade lcribatur. Tyrus enim Stor vocataeft,à rupe cui infidet: quam fie dicunt Phœnices amp;nbsp;jsot». Hebræi, voce corrupta per metathefim è noftraûotjô/ quæ rupem dénotât. Similiter igitur ex Eluft Elut fadum. Elufaverô ex Eluft, vt è Stidon Sidon,amp;;è Luft Lufus.Scd hæc hoc loco fuffîciant de Elufa, de qua mox iterum agere cogar. Elana verb in eo eft ftnus Arabic! receftri qui Gazæ procul opponitur,cuius nomen in Strabone corruptuni efte modo dixi; quod ita fc habere ex eo liquet, quod eodem loco hunc finum ab Elana nuncupârit. Reftatvt inueftigemus quid cauftæ fuerit, vt loco maris magni, quod ifare riibrU tciTas vndiquc terminât, omnes verterint, mare Rubrum. Principio cur finus Arabi-tur ufpeüa- cus mate rubrum vocetur, explicandum; qua in re , ne prolixi fimus rogando fenten-tiam, Agatharchidem Cnidium,qui de manhoclcripfit,aduocabimus. Isdicitnon .S-aAs!TSiz,{èd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vocari hunc finu dcbcre. Erythræ igitur marc,non

rubrum mare dici oporteret, ab Erythra Perfa; qui in maris illius infulis imperauit. Plinius Ogyrin infulam in hoc finu célébrât, in quoErythrasdicitur fepultus. Ctcfias igitur Cnidius mendax eft in rubro colore afterendo . Mirum eft quam multos hæc ho-monymia deceperit, amp;nbsp;quam darum nobis fuppeditet argumentum , quam facile er-rores femel concept! inolelcant, amp;nbsp;ad pofteros tranleant. In facris littcris nulla eft maris rubri mentio; quam minime Moic.s neglexiftet, fidum tranfiret,hunc colorcm animaduertiftet. Vt igitur antiqui erroris cauftam breuitcroftcndam,lciendum Hcbræis vocabulum oi quoduis mare denotare, non magnum modô,fed amp;nbsp;paruum;quod /mat, lacusSc ftagnum dicitur. Vox conuerfaeft c noftro Jlîai/ quo omnisaqueus humor denotatur,vnde Só aquæ .Jlâain Hebræis vocantur: Hinc Madeo apud Latinos.Verùm de DI quæftio non eft, de i),O.quæritur : cuius vocis ciîm alias alia fit fignificatio, turn crebrô voci Di adiieitut; quod dum fit,fcrc mare rubrum interprecantur. Eius cauftam Santes Pagninusad iuncorum, qui in illo mari crefeunt, copiam refert; quos hoc quo-55it0, que vocabulointelligunt.Cùm iuncumfignificat,à vocenoftrabiesSvclpics fit percon-uerfionem, in qua Vau ponitur pro lot. Verùm fruftra hæcquæritur caufta, cum non fblùm addatur ipfi D’ fed per fe etiam pro mari vfurpetur, vti fieri videmus lonæ capite fècundo, vbi dicit vatcs,’teN‘i4crun qioid eft, vt vertit Latinus interpres,Pelagus operuitcaputmeum. Cùmergo Ionas lopenaucra confcendcrit,nullomodocogitari poceft marc Rubrum caput ipfius operuiflc:ncc eft cur apud lopen iuncos excufemus, quorum

__ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L I B E R V.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79 quorum copia illic nulla inuenicur. Qjiid? an non primo Deuteronomij capitc *=110510 Icgiturjproeo quod Lacinus diccre debcrec,è regione maris magnijvti liquet loca quæ defcribuntur confcrenti; quæ nullo modo admittunt mare rubrum,quod nodra habet interpretatio ? Mihiduæoccurrunt rationes ob quas i)io mare extcrius due magnum Maretnagnû dicatur: vna, quod vox hæc inter alia terminum fignificet, Græci Icopum dixerunt, à noftrati vocula eèccto/ quod clt, diligenter intucor. vbi darum ell Samedi pro Sein ^row. pofitum eflcjquod vitium ludaico lèrmoni frequens. Giim itaque oniuia flurainaad mare magnum fcrantur, tamquam ad fcopum quendam, meatu vel apcrto vcloccul-to j non male totum pdagus earum collatione lcopus dicetur . Quia verb lcopus extremum eft amp;: motionis oranis terminus atque finis,non abfurdè fiet,fi proextremo quouis eadcm vok vfurpetur. Exempla qui volet,aut è facris,autè Grammaticis petat. Nobislàtis eft oftendiftequænam fit Hebraici vocabuli in primo ferm one radix, amp;nbsp;quod non malè verterira c|1d 0’ mare, terrarum extremum terminum. Oieafter, mare terminatum vertit ; nullaadduda idonea ratione; quod annoto, vt conftct alij etiam huius fignificarionis,qua Suph ad terminum notandum vfiirpatur, in mcntem venil-lé, licet earn perpcram rd applicarit. Quod fi maria terminata quæras, confer te ad lacus amp;nbsp;ftagna, quale eft mare mortuum. Altera eftratio, quæ mihi magis probatur, è primo lèrmone lumta. enim vocali produda idem eft quod forbeo ; vnde non aliud eft quam largiterpoto. Siueigiturmare Sup appelles, fiue Soph,mea non admodum refert;cùm vtrumque magno mariæquè conucniati propterea quod à po-tando lórbendóque numquam quidcat. Nihilenim in tota rerum creatarum eft vni-uerfitate,euius magis proprium fit Ibrbere quam Oceani; quandoquidem omnia flu-mina, omnes lacus epotat. Quid Plato de Tartaro fuo dicat, quid Ecclefiaftes de mari, ante indicaui, nihil vt opus fit eadem monitione repetita. Qua de re fit, vt omnino eredam Sup fiue Soph hac ratione Oceani quondam cognomen fuiftc, atque inde apud Hebræos manfifte in eadem notatione . Hine cernimus Mofi æquè atque nobis notum fuilTe Arabicum finum, mare mediterraneum ad idem mare pertinere ; co

quod vtrumquevocârit. Vocabulum autem hoc^up Ichnæum eft, in con- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

uertendum; quo notatur cum fbnitu quodam vehementi pullare. Noftrates median!

litteram malunt,iamp;iippro j^updicentes.HineiSujsnauisgenus eft^quodita fludusma-gm maris contemnit, vt dicat 20up/ id eft, pulia : quafi diccret, Pulfa quantum velis, numquam tarn vehementer me pulfaueris, vt èdoriótuodepellas. Pifeatoria enim nauis eft ad Haringas quod maximum amp;nbsp;præftantifiîmum Sardorum genus eft, ca-piendas com parata; quæ in alto mari diu iadari fólet, vitro citroque prædam fequen-do. ^iip itaque amp;nbsp;îôuji iuxta in Oceanum quadrant ; illud quidem quod omnia ab-iorbeat, hoc verb quod terras atque naues iemper magno impetu pulfct. lam iSujS fiue îôusi eodem tempore pronuntiatum canalem etiam fignificat, per quern aqua dc-fertur: quæfignificationon minds Oceano conuenit, eoqubdper Oceanum omnes totius orbis aquæ,ceu per canalem quendam,eant amp;nbsp;redcant, vicibus perpetuum flu-xum amp;nbsp;refluxum perennantibus, baudiecus atque fi quis perpetub hauriret pneuma-tico fiphone è vafè quopiam j amp;nbsp;fineret aquam in idem vas recidereè quo traherctur. Quamuis verb in hac voce triplex modb viderisarcanum,eft tarnen amp;nbsp;quartum,quod inlucem prodibit, fi metathefis litterarum fiat; ilia quidem, fed alia quam ante via: vc mmirum fibili veliemcntia in principio maneat. Qiiemadmodum enim ^up per ve-liementem fpiritus attradionem fit, ital^ujö per fpiiitusimpulfum. .25u enim fiue!ôut 28«». tempeftas eft : 25usi verb pullo veluti tempeftas quædam, quod mari infigniter conuenit, ^up igitur ita conuerfum,vt fibilus im pellens in principio maneat, facit ^pu;qüod fignificat humorem cum impetu eiiccre j vnde Latinorum Spuo . Nobis pro fpuo, amp;nbsp;pro vomo,amp; proquouis humoris cmiiTi impulfuvehcmcntiorein vfueft: vnde ^pu ' pro catarada ponitur,amp; ^piiit pro fiphone,quo aqua cum impetu eiicitur- cuius gene- Sgt;sp«iû' ris ilia funt pneumatica inftrumenta, canali duorum paullo plus minds pedum longi-tudinc conftantia,quibus aqua copiofa in earn altitudinemimpellitur, vttriftegæ domus tedum vel fuperet vel æquet. Horum vfus eft amp;nbsp;in hortisirrigandis, amp;nbsp;ad incendia recens conceptaextinguenda. Vide quæfonunc quam belle in mare magnum hæc quadrec notatio voculæ ^pu. Semper enim flumina quæ maximis hauftibus abibrpfit,'^

G 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per

H I s P A N I C A.

pet dinérfos fiphones eiieit ; amp;: hoc fuo vomit« omnibus ftagnis anlnibus dat exordium. His bene expends, non putoquemquam fore, qui non fateatur nullam inueniri pofl'c vocem trilitteram, quxtot proprias marisnocas exponac ,amp; exponac dgnificau-tilfime tribus littcris quatuor comprehendens diucrlas Oceani proprietates ; atque na perenncm oi bem nobis indicct, qui Etc dud« ternarij in quaternarium; e quoexiflic dodccas, verus diuinx bonitatis Occanus, Omnem omnium rerum vitam pcrenni iuo affluxLi amp;nbsp;effundens cdulam alens. Ex hac condderationc Oceani nomen faófumj quæ vox eft optantis,vt magnus hie bonitatis ætcrnæ fons nobis accedat, Nam O-iic an idem ellac fi dicas, O vtinam progredere. Quod li C pro G politum vehs, ligniHcabi-tur, Ó procede. lam dum per o quicquamoptamus, monemur vt id quod optamus lit æternum; hand aliter atquerotunditas omni fine caret. Sed fi quantum in myfle-noruraefl: dum mare dénotât, periequivellem, magnum codicemcxplerem . Græci earoaeiSav pro Deo maris dicunt, per conuerfionem prifeum nomen corrumpentes. îDri flip enim fine fop/ eu m dénotât qui mari fuam internaiti dat promotionem, fine eum qui totam maris naturam proi'perat. Eum fi quæras, non ahum inuenics quam Deum omnium fupremum ; deinde intelligentiam fummam mari prætedam. Hic nunc vides, vtè primo (crmonc vocabula quædam integra manferint, in quibusclh ^iip;quædam fint corrupta litterarum tranfpofitione, quorum vnum inter alia infini-ta cfti^ofiôott; in quo poftremam (yllabam pro tcrminatione habemusiquod fi non ad-mittas, totam vocem conuertemusjVt fit jiJobnfop/ e j!5ootbei flip, quod fignificat necef-fàriura maris promotorcm : vbiTati in delta delitelcit,vcpote tennis litterain media. Cæteriîm fi tam latè quàm Pofidonis regnum patet, mihi fit euagandum, numquam propofitara abfolucro quæftioncm.Contraham igitur vela.Vcrùmaudio,neicioqucm, hæc mca quæ de ^up/i^ub/ ^pitdixi,dcfpuentcm,amp;: ocdamanteni, abfurdum efie fl Hcbraicum vocabulum de nolfra lingua interpreter . Huie refpondebo, non hoc

modb nomen c primo fermonc, fed omnium ctiam radicum rationes elle repetendas. Hine accurate prima lingua examinanda eft, eoqubd ilia verb Barbara fit, id cft,vcri-tatis cuftos.Si quaitaque voxoccurrat in Mofis libris apud Hebræos ignotæ aut dubia: friwofirma fignificationis, ca ad lermonem noftrum tamquam lapidem Lydium rclerendacft.

TeutonicM, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

fetendtfunt. gypto habitärit. Nos verb fanäids dc diuino Icriptore lentimus,amp; quamuis apud eum non paucas voces eftefeiamus Hcbræis nihil dénotantes, cas tarnen non ad profanum

ôc vulgo tritum Ægyptiorum Icrmonem, fed ad cum dicimus pertinere quo facerdo-tesin lacris vtebantur -, apud quos Moles fuit bcncficio filiæ Pharaoniseducatus, 02 omnibus imbutusdilciplinis; inter quas facra primum fibi locum vindicabant. Nec Linguit f,ri- dubito quin ab eildem ctiam didicerit, linguam cam qua in facris rebus noniinandis TO« quAfue- vtebantur, primam primi hominis linguam fuiirc;amp; idcirco quædam ex ca vocabula integra Icruafic.Dicat mihi Rabbinorum quilquam quid Vrim amp;nbsp;Tumim, quid Cho-fin, quid Ephod,quid Tutphat fignificet; amp;nbsp;vt alia omittara, quid fibi velint verba ilia quibus Pharao lolepum lummo Ægyptiorum magiftratui inaugurauit. Quid item præconis voxnotâi it. Hæc amp;nbsp;id genus alia non nulla èlàcro lermone, apud antiftites in Ægÿpto vlùrpato. Moles petiuit; Sgt;c certc nulla vox dubia eft, quin clara euadat, fi ad primam originem, quam Iola lingua noftraagnofeit, conferatur. Quid enim cuidcn-Thutphnt. tiusquàmlt;f)utpl)ntvltimalÿllaba produclaidfignificarequocapillicolligatur? vittam Latîni vocant. Fuerunt qui fpecularesoculoslignificare dicerent, amp;nbsp;id quidem in lingua Ægyptia. Sed ilia eft vanitas audacia Rabbinorum, vt ne abfurdifiîma quidem dicere vercantur. Quafi verb quilquam inoculisvitreis,quospcrfpicilladicimusJevi-beie queat, vt noh fimul vfus eorum tollatur. Tæniis vanæfententiæinfcribi poflunt} amp;nbsp;olim infcribebancur hon infulis modô,led limbis etiam veftimentorum. M unfterus '^teftatur fuifleRabbinosquinömualionomine pS’önvocari dicerent: quosequideuï Tcfhlin. cogor laudare,tamctïi non prorlus attigerint fcopu. 'Srpfilin enim lunt partes vittarum dependentes. Germanus Ccpficiib ndminat. Veriim tutphat totam vittam capillosi comprehendentem fignificat. Vtrirmque igitur nomen Gcrmanicum eft, amp;nbsp;à fiueîfiat Latini Vittæ nomen accepefunt. Aliarum vocum modb expreflarum alibi dedi lignificationes, quas hie repetere nihil attinec. Id vnum volui moncre, Molen vocibus

vocibiis aliquandónofttatibus vti, maxime in rinbus facris : quasvtabÆgyptiisdidi-citfarerdotibus, ita Ægyptiasdiccrenonpoflïs. Ab eildemitidemaccepitvoculam ^up/ plenam, vti detlnraiii, myfterioram :• quæ amp;nbsp;proH'a He veria naturam maris prx-cipuam déclarai. Afit ^ip/quod tantö fubtiliüs ablórbere fignificat, quanto lota qtiàm Vau lubtilius,efl:. Hine Sipho canalis. Deadfpirationequam Hebrsriproferunc in Pi non him loliicituSieo quod resea minorisfitquàmvcnos debeat demorari. Verum quo magis amp;nbsp;etudentids cernant cum Rabbini turn cæteri quantum linguæ noftra: cognicio conférât ad Hebræorum radices jn’prima elementa foluendas, Sgt;c quam litterarum figuras coiifundanc Hebræi, äddam illud ipfdm : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;due ^op/vt preteri

tum habet iraperfèclùm à quo nomina fofmäntur, ludeis etiam in vhi efTe pro abfbr-beo.^i^ipenim hoc modo vfurpat Efaias cap. quadragefimo fecundo dicens amp;nbsp;abfo'rbebo . Verum quia hic Sein pro Samech pofitum eh,amp;Aleph pro Vau, boni viri vocabulum hium non agnouerunt, Hucigitur refpiciant amp;nbsp;agnölcant nolhum iSgt;upfnic^op Hebræisetiam in vfu fuifTe, amp;nbsp;hfne marc'^op dici, quöd omnia flvimi- . na abfiirbeat. Nee vero Hebrxis tantdm jdèd Chaldæis quoque in eadem nota-tionc vfurpaturf, Secodem modo quoHebræi mare^op fiue^cpömaLiisqionNmdi-/''^^quot;'’^^^''» enne. Eh igitur ^siopnon rubrum tantum m'ai'e,fèd totns Oceanus amp;nbsp;quiuis eins finus, hue magnus fit fine paruus : quo fit vt male fecerinc interprétés qui mare Rubrum tranhulcruni;quo fuo erxore omnes has tui bas in facra hiftoria excitariinc. Mare tarnen MediterraneuniaUquando mare magnum vocatür, vt fit Numerorum tricefimô quartoiterum arque iterum. Mare autein mortuumalws alio nomine dicitur:amp;Exo-diquidem cap. vicefimo tertio lacus fine mare Palæftinorum-,vbi Latina intérpretatio^^”^”^^ fie habet: Ponam autem termines tuos à:mari Rubro vlque’âd mare Pali^hinorum, amp;nbsp;, à delèrto vlque ad fluuium. Deus hoc loco terræ promifiæ hanc dat deferiptionem, vc amp;nbsp;longitudinera amp;nbsp;latitudinem definiat; illam quidem à delèrto quod poh Gazàm eh ad fluuium vlque, quo nomine Euphratem intelligit per excellentiæ figuram, exten-(ditjhanc verô mariSupamp; mari Palæhinorumincludit.vbi male vertitinterpres, mare Rubrum; cdm falfum fit Iuda:ælatitudinem mari rübro Sz mari Palæhinorum definiri. Alij Palæhinorum marc ad mediterraneum retulerunt; fcdmalè^ vtei liquebit qui conferet hune locum cum capite Genefeos decimo, in quo hæc eh eiufdcm terra; de-iincatio : Facbque funt,inquit Moles,termini Chanaan venientibus à Sidone lèraram vlque ad Gazam,doneeingrediarisSodomamamp; Gomorrham amp;nbsp;Adamam amp;:Seboiwl amp;nbsp;Lelà. Vidèlhe hic loco maris Palæhinorum Sodomam amp;nbsp;Gomorrham pôni,amp;: latitudinem à Gaza, quæ ad mare mediterrancUm eh^ adlacum Alphaltiren extendi.^ Quid clarius aut euidentius? Non erat igitur aliud mare Sup intelligendumquàm illud cui Gaza vrbs adiacet : ncc fuit vmquam quilquam qui ludiïanl àdlnarevfque Rubrum exten/derit, licet fortafle aliqui Salomon! ad mare Rubrum fuerint vecliga-les. AlTertionem meam confirmât Ezechiel cap. quadragefimo feptimo,vbi terminum Orientalem ludææ deducit à Chauran amp;nbsp;Damalco per Galaad per terrain llrael fè-cunddm lordanem vfque ad mare orientale. Nemo hic negate potch,mare Orientale lacum efle Alphaltiten,qijem Genelcos cap.decimo Sodoma amp;nbsp;Gomorrha amp;nbsp;ceteris opidis pofleaabforptis defignauit. Apertilîs idem è lofue cap. decimo quinto Co-gnolcas, vbi hæc leguntur verba ; Ab Oriente verô crit initium mare falliflimum vCi v que ad extrema lordanis. I bidem paullo poll occidentalem terminum facit marc magnum; quo fit vtapertilfimus error fit eorum quilam Suplîue Suph , vthebrailèmus, mare Rubrum tranhulerunt; cum hîc vidcamus, illud quod illic lam Supherat, hîe lam Gcdol, id eh, mare magnum , vocari: amp;r. quad illic crac mare Palæhinorum, hoG loco vocari lani Melach, id ch, mare lallum: qua in voce Hebræi Chet pro He pofue-runt. Idem cnim eh Melach quod aA/z«Græcorum; quorum vtrumquecorruptum chènohroïgt;al-rue/quofal notatur, fine id cuius adiumentores conferuantur. Idem ftagnum nonnumquam mare lolitudinis vocatiir,quam Hebræi dicunt: quam vocem tranfpofucrunt adieóla adfpiratione fuperuacanea : Prima enim lingua 25cr0 dicit pro ablcondo, vnde fit vt loca montofa amp;nbsp;faltus 25crgcn dicantur. Hebræis item any pro occahi ponitur, quod turn Sol le abfeondae amp;nbsp;vna lecum ablcondat omnia. Mareitaque mortuum montibus amp;2faltibus inclulum mare Garaba dicitur, vt Deu-teronomi)

8i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HlSPANltA.

leronomij cap. quarto. Tertio capice libri lofuc na’nyn D^nominaturduobusepiquot; thctis coniundis, vc üc mare delérci amp;nbsp;i'alis. Si quis necdum ex hac collatiönc Jocoriim intelÜgic quod ütmareSuph viccfirao tertio,£xod.i capite, ei neitio quid tandem ' probari poflït. Nos certè aiidadcr afleriinus, interpretem fcntentiam Moßs peruet-tiflcj amp;nbsp;c mari magno ßue meditcrraneo mare Erythræum fecifle, atque ita totam de-fcripcionem corrupifle. Eodem errore deprauatum cft id quod Numerorum cap. de-cimo quarto habetur : Reuercimini in iolitudinem per viam maris Rubri; quo loco mare meditcrraneum intclligi deberc capuciprunum Deuteronomij declarat, vbi dici-tur vndecim dierum itinere Moles ab;Oreb abfuifle cum verba hæc loqueretur. Verum mulco clarius eandem rem explicat Deuteronomij capitc lecundo. Profedique inde, ait Moles, vcnimus in lôlitudincmquæducitad mare Suph. Quodautem mare Suph dicat eodem capitej paullo inferius declarat adiedis duobus locis inßgnibus, Elut videlicet amp;: Aßongaber : quæ Strabóhis,.5ó Ptolemæi ceftificationc docuimus in littore maris med iter ranci,- iacere r Cæcerùm hoc capite error eorum qui punda addi-derunttextui Hebræo,eorrigenduseft. Pro Elut enim Elatfecerunt;quæresoccaho-ncm dedit, vt diqerfa locäiElut öiiEiat viderentur. Hebrati Vau nonnumquam omic-tuntjVt pro nöquot;ie aliquando-lerib.unt nüet? quod frequcns ipßs eit; aliquandoetiam Vau inlonum Pataeh commutant; Sd ipfum etiam nonnumquam in Aleph transle-runt. Hoc igitur capite nS’« e(t pro nib’« quo tertij Regum cap. nono litteris omnibus exprelßsfcriptum videmus amp;nbsp;vc eundem locum eße Icias ƒ Aßongaber vtrobique adiedum eft. Confirmât idem caput odauum fccundilibri Paralipomenon eandem referens hilloriara: Tune abiit Salomon in Aßongaber amp;nbsp;Hailath ad oram maris Ru-* bri,qua:cftin terra Edom . Hie in Hcbrxo non ettlam Suph,led lamdumtaxac. Ec quamuis Suph additum fuiflet,nihil dilcriminisaccidiiret;CumîEqucad maremedi-cerraneum narratio Ipedarec. Hebraeustexiushoc loco non Hailath habet, led Elut Aponguler iplo Vauexprciro. vnde liquet Aßongaber öcElutvicina locafuiße amp;nbsp;idcirco

Deuteronomij capite fecundo Patach lublciibi minimedebuiße, ledKibbuts. Qua aucem terrarum parte fucrinc ßca Elut amp;nbsp;Aßongabcr,mox aperitur, dum dilcrtis verbis dicuntur eße in terra Edom , quæ eft Idume,quam nemo vmquam geographiæ dodus ad mare Rubrum collocauit. Porto vcmanifcftiiis res tcneatur,addamusamp; ih lud è vieeßmo fecundo tertij Regum capite; lehofaphat claßem feeiße vt nauigaret in Ophir;at cam non profedam fuiße,eo quod in Aßongaberconfradaeßet.Eandeni hiftoriam vieeßmum caput fccundi libri Paralipomenon rcpetic iis quæ paullo ante-rccicauimus verbis, adieóta etiam caußaob quam Deus naues pcrdidilfec: vbi clarißi-mè cernitur per idem mare in Tarfis Ophir nauigari Iblere. Propheta igitur videns lehofaphat claßem parafle vt in Ophir nauigaret, vt libef tertius Regum declarac, dixit fore vtconfringeretur, amp;nbsp;tantum abeße vt ad Ophir perueniret,vt ne ad Tarßs quidem peruentura eßet,quod regnum minoreab Idumæadiftabatinteruallo. Cum igitur idem eßet iter in Ophir amp;nbsp;Tarßs, amp;: darum fite Iona per mare mediterraneum in Tarfis nauigari, negari non poteft per idem marc ad Ophir Hebræos proficifei Ible-^fiongnber re ; amp;nbsp;inde concludi neeeßario, Aßon-Gaber amp;nbsp;Eint eße in littore maris mcditerranei Idumæorum. Ex his perlpiccre licet Palæftinæ amp;nbsp;Idumææpiôturam à Strabo-tnediten^a nc amp;nbsp;Pcolcmæo cxpreßamadamuflim facris litteris conuenire,modö veritatemHe-/«»f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;braicam, non fallas amp;: peruerfas interpretationes,fequamur. lolepus de lehoiaphac

claflisapparatufcribens,amp;: fortaßc noncernens qui in Ophir amp;nbsp;Tarßs ex codem por^-tu folui poßet, fomnia nefeio quæ de Ponto amp;: Thracia confinxit, maximis amp;nbsp;pelagi amp;nbsp;terrarum fpatiis à lacris libris aberrans.

1

LIBER

gt;

Ë T E R V M quamuis hoc loco non importnnu videretur totam na^ ÂÎ3 uigationis inTarfis amp;nbsp;Ophir explicare rationem,non putaüi tameri me omnibus fatisfadurum, nifi paullophira de Aliongaber amp;nbsp;de Elut dicam ; propterca quod Afiongaber inter manfiones etiam amp;S caftra in deierto metata numcretur. Dixi raodo Elut locvi à Mole commemoratum eundem elTe cum Elufa ciuitate Idumarorum, amp;nbsp;nomen accepifle ab Eluft: addam nunc vlteriüs,non Elut modo in facrislitteriSjfcd Elus etiamhocopidum vocarii Nam thcefimo tertio Numerorümi vbi caftrorum loca exponuntur, nbsp;nbsp;nbsp;legimusjqua in voce Gamets pundum perperanl peü»ri.

fubfcribitur, cvim Sere efle debcret. Veriïm vt videas vbinam terrarum Elus fit, con-fideremus iter quod transgreflî marc Rubrum ludaîitenuilîedicuntur. Scribit Mofes poftquam tranlgrefli marefuiflent,tribus diebus perdefertum Etam iter feciire,amp; turn vcnilfe in Mara : vbi primdm fciatur oportet quæ lit folitudo Etam. Refert idemJHli-ftoriographus Ilraé'litas èSuchotinEtam profedos elfe,atqueindeiulTu Domini rcuer-fos tentoria fixilTe inter mare Erythræum amp;exercitum Pharaonis. Declinauerunt ergo à reda via quam prius verfus Palæftinam tenebant 3 RamelTe in Suchot profedi, quo Deus portentolbvidorlæ genere Pharaonem fubmergeret, ac filios Ilraé‘1 illuftrillimo exe mplodoceret, nullos iis holies metuendos elfe pro quibusmanus diuina pughat; Cùm igitur Icctindis callrisè Ramefle in Etam venerint,quæ ell in extremis hnibus IblitudiniSjidque in reda ad Palællinam via^ dicereoportet,ad ipfum ferè vitimû maris Erythræi linumPclulîooppofitumfuilTenon procul à ciuitate Heroum. Gùm igitur mox Suchot, id ell tabernacula, fine poil prima fixa tentoria in Etam venerint,amp;;rur-fus per delèrtum Etam iter fecerint tribus diebus, amp;nbsp;in Exodo dicantur llatim è mari in defertum Sur venilfe ; dico totam illam Iblitudinem quæ ell inter ciuitate Heroum , vlque ad proximara maris mediterranei partemjEtam nominarijÓóeam exordium fu-mere à dclèrto Sur, quod opidum nunc Tor dicitun Agnofco rurfus in hoc vocabulo prifcæ linguæ velligia, aut potius arcanum Ægyptiorum làeerdotum fermonem,è quo difficultas,quæ hoc loco adfercur,facillimèfummouebiEuriamp;vnàtollctUrerrdrisprin-cipiumjqui in Mofaica callrorum metatione omnia turbauit. Edam hadenus in Hol-landia opidum ell de prællantilfimis cafeis fatis nobile, quod dico, vt quiuis intelligat ' vocem nobis hadenus in vlùelTc.non aliovariàtam quàm quôd tenuis litÉeraapud Hcbræos pro media ponatur * quod eo minus mirum ell, quod contrà ac ratio pollula-bat,Tau pcrpetuo proférant adlpiratum.Ellautem «Dam agger fludibusobiedus,lt;2c verôlegitimum,fidumjamp; iureiurandofummo omnium firmamento llabilitum figni-ficat, ita vc»Ccôani nihil aliud fit quàm agger perpetuus nullomodoà quoquam vio-landus aut rumpcndus, quippe qui fit ab ipfo terrarum crcatore conllitutus, æterno ipfius iurciurâdo fundatus. Ceterùm non immérité quilquam miretur qui fadum lïty vt hoc terrarum fpatium nomenclatura è primo fermone fumta indigitetur, cùm Ra-meircs,amp;Tieircn,amp;:Phihacheroth,amp;: Magdalum Bagalllephon ,amp; cetera id ge-^ nus ex alia lingua nomina lórtiantur. Herodotus fcribit Necum Plamnitichi filium Illhmum inter Erythræum amp;nbsp;mediterraneum mare perrumperc voluifie ;quodcfim ’^^Tccn»nti{ tcntaret, oraculo vetitum celTalTe. Scio quæ tam vetulla lunt vt eorum audor ignore- oracuiofuij/i tur, ca adquemquam eorum referri cuius ad nos memoria amp;nbsp;nomen peruenit, amp;nbsp;hoe jnodo fabellam illam prifcorum in Ægypto facerdotum, quæ de Bec confida ell,amp;: vc-ram indicac hillöriam lcitu dignifiïmam.Plâmniticho tribui,non tamquam myfticuin figmentum,fed tamquam fimpliccm amp;nudam rei gellæ narrationem j qua in re ridi-culum , ne dicam llupidu,ell delirium. Quisenim tarn rudis ell inter virosvel fapien-tiæ lludiolós,velalioqui redæ rationis vfu peritos,vt nefeiat locutionem homini mini-mèelTe naturalem;propterea quod nec omnibuseadem litgentibus,nec cuiquam eius vfuscontingat ,nifi earn ab alio dilcat ? Eâdem via eôventum ell, vt Neco oraculum • hoc de Illhmo no perfodiendo fit attributum, cùm raulto antiquius elTe ex eo fiat per-(picuum,quod tempore Molls, qui Neco longé eft antiquior, iaiu turn eo, de quo agi-

§4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H î s tgt; A N i fc A.

muSjHomine vocârctur, Vt igituriilud óc Ber commentum multoefl: quàm P/àm-nitichus vetuftius, ira amp;nbsp;hoc oraculum ad lohgè altiorem quàm Neci ætas fuerit.refe-remus antiquitatem, dicemusque mox proximis Nochi nepotibus id rcddiium fuifle. ÉZ fTum Scimus-Elyifumad longinquas terraspopulis replcndas à parencibus fuilï'edeftînatum. syftum là* Credibile igitur mihi videtur, hune prius quàm longiùs cuagarctur, diligentcrexplo-■y/fZwÆ Iota raffe omnia littora Ciliciçcoiitinentia, amp;: ad ipi'um vlq. Peluhum vemfTejdiligenrcrq» tnuefyajfe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inueftigaflcqualis AegyptuselfeCj acquibusfinibusinclufa. Vel huic itaq. vcleins

pofteris diuinitùs credo reuclatum fuitfe, nefas elfe hune aggerem ab ipfocreatore inter duo maria cônftitutum fècarc. Quo he arbitrer, facit parrim Solinus,(cribens Cili'-, 'y cös olim ad Pelufium vfque impcrafle -, partim oblêruatio veftigiorum locis vicinis ab

Elyflb aut eins nepotibus imprefforilm. Quid cnim aliud eit Elufa quàm clarhhmurri Elufi monumentum ? lamlegatioillaantiquifTima Eleorum Ægyptiosad Olympica certamina prouocantiura.quam Herodotus ex pon it, plane doc ere vidctur, magnam fuih'e Elyfli polteris cum Ægyptiis conuerfationem ; quam opinor iam olim è vicuna coaluifle. O^id quod Stephanus dare teftetur opidum quoque circa hæc Ægypti loca Elidis nomine didum fuiffe, amp;nbsp;id quidem ad iplàm Olympiam Ægypti, de qua mox ^amp;^rfeïfo- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fàtis magna hint argumenta,aut Elyflum aut eius pcdtcros de Ifthmo

tare voiue- hoc pcrfodicndo primos cogitaiTe. Quid enim hominibus ad perpétuas nauigationcs parpntium iulTu deftinatisgratius contingere potuitTet, quàm h perhnum Arabicum adlndiam'aromatum ceterarum maximi pretij rerum feracilfimam iterpatuiflet? Audiucrant enim à parentibus quàm beata regio illa eiTet è qua per diluuium in Me-ruffiSr finitima loca fuerantdelati; quo fiebatjVt maximo defiderio parrix maiorum fuorum tenerentur. Nec dubiumehquin intellexerint partim èca’literrarumq.col-latione, partim ex peregrinatione, Arabiam extremam feliciiriraam elfe, amp;nbsp;non lolüm aromatu'm Sc gemmarum omni gcnere,{ed plurimo etiam auro abüdare. Horum ergo quempiam crediderim vel è vate aliquovel SibyllaintcrrogalTe,an id quod euperec exfequiliceret; ac tum refponfum accepifle,id fato prohiberi. Fatum autem amp;nbsp;lt;üe vna f j/j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eade'mque res eft. Dicitur enim Fatum non à For, v ti Latini putarunt, fed -à at, line

îBatdialedo GermanixinferioriSjComprehendoamp;contineo ;vnde fatum totius vni-iierfitatis amp;nbsp;omnium eius partium comprehenfioeftiqux quid aliud effeintelligetur, quàm id quod Homerus catena louis omnia neclente denotauit? Quando igitur Cc vnumÔC vnionemSc firmitatem rerum omnium fignificat,amp;eamquidcm Stigiam.id eftjcamqux omnia conrtituit, format atqueordinat;quod nos JhrDt dicimuS} idem di-fatum fine lt;ec dixeris. vnde efiicitur, vt Eedam, fine per tenuem httcrara

Eetam, agger fit fatalis. Hoc igitur nomen Ifthmus inter Pelufiura amp;nbsp;Heroum ciuita-tem iacens iam olim multisante Nccumamp; PfamnitichumfæculisvelabElyfTopoftc-rifue, vet à facerdotibus illiusoraculi confeiis accepic : quod qui mirabitur, æquè mire-tur qux de Elufa amp;nbsp;Elide amp;nbsp;Olym pia com racmoraui. Vtcumque res habet, Herodoti narratio ad Necum relatajamp;t multorum pofteaciufdem fofiionis moliciones fruftra at-tentatæ fatis declarant fatalem hiincaggeremefie quo duohaec maria leparantur. Ex ï-tamfoUtH- tnodô intelliges quæ fit fblitudo Etam , ea videlicet quæ ad Ifthmum hunc,de quo i fermojiincex Ægypto, hinc ex Arabia pertinet. Incipitaucem hocdefertum ecapite ipfius Delta ad finus Arabic! fupremum terminum proficifcentibusfcxautfcptem an-teapafitium millibus quàm ad mare Rubrum veniatur. Ciim igitur IfraelitX cRamcf-fesprofeftiad primos fblitudinis Etam terminos veniiTent, facile illis fuit ad mare de-clinare, amp;nbsp;caftra metari iuxta Phihacheroth,qui locus no procul erat ab Arfinoê,quam Moles vocat Bagulrtephon; licet alij Beelfephon perpcram efferant. Videtur cnim gt;/.L»«|/eZ-hæc vrbs ita quondam-didla fuifie,quôd Regime domino fno præberct veftimenta: iatafuit. pôycnim ficintcrprctari licct, VC amp;nbsp;veftimcnta amp;ornatum fignificet; ciimcegere defignet amp;: ornarc, pro quo amp;:nöy ponitur. Hinc Exodl vicelirao quinto vfurpatur prei’ co quod eft auro ornate fine deaurare, in qua fignificatione non lemel legitur. Nos di-ci'musîôCîSÔCÎ^cflvocali longa,fiuel59eft, pro coquod eft fafeiis compledi 5 amp;: indead qtioduis transfertur indumentum quocorpus cingitur,aDf?lvocali breui pronuncia-to, quod eft firmo, Hinc Latinorum veftis,5lt;: digamma in adfpirationcm mutato Grç-corum «£amp;»?. Qrua verb Regu corona, quondam fafciacrat capitis coufirmandi habens^ • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;notatio’

IIBÊR VI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ij

. notatioiiem, Græci sijf«rov pro corona polùerunt,ceu ©efî diceretur - I-Jinc fufpicor hdiüs vrbis quondam vedigal fuilTe in eo conftitutum, vt domino fuo ornamenia regia fuppedicareqquodfacilliraum ci erat propter Arabicam , Perficam, Indicam, Æ-thiopicam nauigationem, quæ amp;auri amp;nbsp;gemmarum amp;nbsp;veftium fubtiliflîmarum in-gentem copiam quotidie inuehebat: quo fit,vt non immeritô cam Arfinoë fibi à mari* to fuo Philadelpho dari petiuerit,vtpote pretiofiflîmoornatui fubminidrando maxime commodam ; quia nimirum in iplb finus Arabici littore non procul à Delta iacêrec. Quodfi quis mallet vocem à profpeculari accipere.Vt domini fpecula dicatur, cquidera nonimpedio; tametfi mihi luperior ratio magis probetut; ac fieri potert vt is qui nomen primus poluic,ad vtramquerefpexerit fignificationera, indicate nimirum iVoIens, hanc vrbem domino fuo amp;nbsp;fpeculam efle maris Ervthræi, amp;nbsp;prætereaomnem ‘ Tuppeditatecorporis ornatum. nêïv priorc notatione acceptum eft, vtidixiyà noftro perconuerfionem in altera fignificationefit à quod idem eft: quoddiligen-terconfidero, vbi littera ft pro firn plice fpofitum eft- licet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;apud noftrates vfiir-

petur proobferuo-.quoverbovtunturij qui in icopumiagittasliuebaliftafiuearcu lo-lodirigunt. Vcriimamp;apud hos ambiguum eftadgeminam notationem,obferuandi 'nimirum, amp;nbsp;pedem figendi. Porio hya fit à Wagal fine Wagfjcl: quorum illud fignificac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-v

omnia appendo, hoc veto fupremum rerum omnium appendendarum præfidem. . Cuius ergoea eft poteftas, vtin rep. omnibus rebus accurate examine ponderandis praefit, is merito Wngal amp;nbsp;Wagfid dicetur. cui accedit quod domini arbitriö omnia i'urfum amp;nbsp;deorfum ferantur, perinde atque lancibus impofita ab ipfb aut maiorc pon-derecleuarentur, aut minore grauiora fieri viderentur. Hoc enim in domini manu if-tumeft, vtquosvelitdéprimât, amp;quos velitinaltumattollat:quod Hefiodusloui Eupremoomnium domino, cuius alij tenuiftimam quandam vmbram defupet acci* piunt,eleganter adferipfit. Vidcat modo qui volet quantum lucis Hebraicælinguæ iri-telligendæ amp;nbsp;ad primas origines examinandæ nofter adferat lèrmo, qui non rationes modo fignificationisradicum, fedhomonymiæ etiam cauftam ob oculos ponir,acfi-mul loca certa in Mol'aica narratione delîgnat, ab aliis,quod equidem feiam, needum Velcognita vcl animaduerfa , nedumlicteris prodita. Sedquoniam non làtis videtut conftare quæ fuerit Ramefles amp;nbsp;terra Geften , vbi lofepus patrem amp;nbsp;fratres fiios prin-cipio collocaueratjvideamusquoque fi quid c nominum fignificationefani elicere pof-fimus adhiftoriaquot;cognitionem reddendamilluftriorem.Dipj pluere figtrificat, vnde ter-ra Gefteneft terra pluuiæjquodnomen conuenit inferiori Ægypti parti, quæ circa Pe- *■' * lufium eftamp;adßubaftum ßclocavicina. Cum enim in fuperiore Ægyptonon pluat, ■■ bæc infima pars à pluuiis nomen accepit, quas Alexandriæ S£ Pelufij crebro licet vide-le. Quis hîc noftratiû non videt Geften à «Rieften noftro manare,quod fignificat cfFun-dere ? lam Rameftèsoptimam terræ Geften partem tenuifte, eamque fuifle pafeendis gregibusamp; armentiscommodiftimam,iplêmet Iofcpus,Ægyptifupremusfccunddm Regem magiftratus, in Gcnefi déclarât- Quamobrem interpretationem nominisnon e frigidis coniccluris aliorum,led ex ipfapetamusnatura locorum. Fuefuntquicom* motionem turbulentam Rameftes verterent: D. Hieronymus tonitruum gaudijin-tellexit,ineoallegorias inuedigans: Nobis veritas fàcræ lcripturæ fuadet,vt pafccn-dorum gregura vcâigal interpretemur , eo quôd rtÿT paf'cere dénotée, commune paftoribus pecudumamp; hominum verbum , quolyrieen IçfTæus vtitur ode vicefima (ècunda,vbi Latini legunt,Dominus regit me-amp;:feptuagefima nona,Qui regis liraêl intende. quibus locis fi pafeendi notio redderetur, eflicaciorefTetfignificatiOjamp;Ho-^ merica: loquendi confuetudini congruentior 5 qui reges populorum vocat paftores, in quorum numero Chriftusfe principem amp;fecit amp;nbsp;dixit. SicHieremias eap- tertio^

Et pafeent vos feientia dodrina. Ezechieli'ummum padorem fie loquentem addu-cit,Et ego paicamouesmeas. Et ibidem pater de filio incarnandoamp;ouibus, Etfufci-.tabo^inquitjfuper easpaftorem vnum ,amp;s palceteas. Hinc Abeldiciturnyn fuifie, id «il paftor. Altera compofitionis pars ed:oo,quodenotatuFvedigal regibus amp;nbsp;principe busfoluendum, à noftro »ajS/quo fumma è multis congregata denotatur: cuius Ich- jpàaae naîa conuerfio ^am demonftrat multa in vnum congregando hanc fummam fieri de- ibam. berc. quodeo iubentius annoto, quôd vox Miflahinc deriuetur; quam fiad origî-ai-uud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nera

8^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;______ n I s f A N I c

nem primàfn voces, intelligesduo Mifliim cributuûî quoddatn enlt;ê âc Védi-gal régi regum debitum, tributum hoc nomine dignum non ciTe, niß è miilt/s 'f' num corpus fiat, quod nobis jDasißgnificac: vnde reélè Græci cxvâ^/VjLarini corn mu-nionem vocârünt: quarum vocum fivera notio errabundorum hominum mcntibus incidiirec, numquam tantum turbarum de hoc facramentoexcitafient. Eldgantiflima igitur vox eft Mifla, quam fi forma Latinorum Maftam verras, vt abfürdus videberiS, ira non longé à myfterio Mifta! recedes. Latini enim Maftam vocant quod Græci ud-quæ vocabula è prifco fermone remanferiint pro farina in vnum corpus liqtlôris alicuius adiumento redada . Idem prorfus prifcis Mafta quod Mola ; amp;£. hæc quidem J vox èjBcclnoftro, quo farina denocatur, ad Latinos venir : at fignificatio Mairæfiue Mazætantoeuidentiùs farinam in vnum corpus coadam repri^lcntat,quanto vnutfl corpus c multis faôtum propius ad rei fignificatæ naturam accedit. Nobis JDajS vocabit* lum eft commune cuiuis corpori quod è multis in vnum coiuit, in cuius fabrica no-menclatorem aliquid arcani condidiftc Ichnæaconuerfio demonftrat.Hinc Maflb verbum prilcis Latinis vfitatum , inter quos Lucretius : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi forte vlU creditnt ratiû-

Uoht jfifa, fie poteffe Ignés in cœtus fringi maffaré^ue corpus. Hincmodôfubodoraberis, nifi ffùcànfiuta, tuisiiaribus omnino hebes fenfus fit icobtufiis, quorfum molafalfà, à prilcisoftcrfi quorfum jpe- conlùeta, fpedârit, cuius rei habuerit figuram , turn etiam cur hoftiam omnem farre molito làle foleant làcrificare . Quippe co indicatum primi illi Setini volucrunt, quod vltimum amp;fupremum làcrificium futurum eftec• ad quod nifi omnis hoftiarum

• madatio referretur,nihilhaberet fanditatis, Vide in quæ adyta nos rapiat primoge-nium vocabulorum examen, quàm abditilTimaquæque myfteriaoboculos ponat. Nihil fuit olim in veris (de faills non loquor) Thcfmophoriis Cereri celcbrari conlùctis arcani, quod ex iis quæ hîc annotaui non reueletur, iî bene omnia rumincntur, amp;nbsp;vox jBasï in prima elementa foluatur ; quæ docebunt, iplàm primùm conuenire illi malfe quam multi fimulcomedentes occultum accipiunt alimentum , in vnum coé'unc corpus, vtfimul vno fpiritu viuant: quæ omnia tribuslitteris fignificantur,quarum prima partis, fccunda filij,tercia Spiritus fandi hypoftafin indicat ; amp;earundem cori’ uerfio demonrtrat nos perSpiritum ad filium,amp;: per filium ad pattern venire,Eat nunc aliquis amp;nbsp;eiufmodi nobis in alia lingua inueniat vocabulum, quo nimirum ex ipla ele-mentorum natura amp;nbsp;ordine tantum fignificetarcanoEum,amp; quo tam clara amp;nbsp;euidens 5 viamonftreturad falutem atquevitamlempiternam. Regemas igitur noftrolermonc primus locus exitus Ifraelitici ex Ægypto diceretutj quo paftionis maft'a denotatur. Äratn. nbsp;nbsp;nbsp;fiqjenenim nobis idem eft quod dirigere, amp;jnde ûeQtfiueàeffitIuftum,vnde Latinis

” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rego, Redum amp;: Rex. Qui ergo dirigit gregem fiueouium fiue hominum,is ûegee

vocari poteft ; pro quo Hebræi Rogedicunt » Hic rurfus cernis vt Rex Latinorum amp;: Roge Hebræorum ab eadem radice pullularit, amp;nbsp;item quod Regis quod paftoris - gt;nbsp;A *- ’v fit officium. Græci proeodem dicunt,quæ vox fit à noftro 55el)oinian/amp; concise 25t)tinanfiue|0oitnan/vt litteræ mediæ in tenuem facilis eft commigratio. Ex his modo cernes iplum itineris filiorum lacobi exordium nomine fuo dare nobis indicate,quis .vltimus fucrit finis ipforum peregrinationis ; nimirum vtin ludæaexiplôrum poftcri-tate Ghriftus nafeeretur, cuius corpore tota hominum vniuerfitas, idolomaniam Æ-gyptiacamcgrcfta,pafceretur; amp;:invnam maftam coirct cum paftore fuo vniendam ad vitam fempiternam. Quod fi D. Hieronymusamp;alijhanc vocisfignificationem amp;: jconfideraflent Si fecuti fuiflent;quanto nobis allegoriam dediftentelegantiorem Si à-ptiore, turn diligenti Molis in itinere delcribendo narration!, tu myfteriis in eo celatis. tL/uneJpif vli Credo equide totum ilium tradu qui fupra amp;nbsp;infra Bubaftu eft Pelufiu vlque,Raga* fturitßt», mafia:nominefuifiecoprehenfum.-quod exeo côiicio,tû quiain terra Gefienerat,tuin quia in hanc lacobe terra Chanaan priiis appulitquam lolepus ei occurrcret,tu etia,SC id quide mayâmè, quod ita caftrotu metatio atq. iter à Mole delcriptu exigere videa* tut. Quo fitjVt prima Ægypti pars ex Arabia Petrxa Si delerto Etam veuictibus Gefiea dici debeat, cuius optima pars Ragamafia vocabatur, eo quod maximum datet paftiö^ nis vedigal. In hac regione alius poft Pharao ciuitatem condidit eiufdem nonàcnclai-turæ,amp;: id quidem graui Il'raé'litarum leruitio.Hancopinorfaccrdotum Icrmone Bul»-ridem fuifie. jnuncupatara ,Si fupreraam partem Ragamaflie tenurfle, Diciturenira Bufiris

L I B E R V I.

Bufiris noftra lingua is qui plurimùm alit, ceu ©oifeec diceretur : quo fadum eft, vc in hac vrbe maximum templum Ifidi fuerit dedicatum ,quæ mericoBuliiis dici potuit, proptcrea quôd verum animorum pabulum, amp;nbsp;quod plurimum homines alit, fit ipfa ûpientia diuina, quæ Ifis vocatur j eeu diras Eli ER, qua geminatione filius dcfignatur sEterna partis fapientia atque vox, vti in Hermathena amp;nbsp;alibi dcclarauii Hinc à prifcis inftitutum, vc lècundaÆgyptiorum fcftiuitas in hac vrbecelebraretüt; vt nimirû cem-poris quoq. ratio Ifidis nomini amp;nbsp;peribnæ tel ponderer. Quod rogo pane cælefti va-lidius amp;: tobuftius dari queat alimentunr, quo qui paftus fuerit, in æternum non fa- ride -vrbecut mcbit? Videquæfo veteris theologiæ amp;nbsp;perennis veftigia rainimèobfcuta. Viderurfus/®^'’**^ quô fœda hominum vel infania vel ignorantia fandlflimas id genus nomenclaturas de- ** torferit, ac quibus-è principiis idolomania manârit. Sed his immorandum non eft. Vc- £„ßridis rumcnimuero dieet quis,Quid tü nobis de Bufiride coraminilceris} an ignoras Bufiri- bui». dem crudeliflimum fuifte in hofpites omnes tyrannum?

^uis nut Eurjflhea durum, K^ut illaudati nefcit Sitßridd aras?

Scio fané fabulam hanc de Buliride apud poé'cas celebrari .led amp;nbsp;illud fcio, vnddea orta amp;nbsp;qua occaftone coofida fit^nemini hadenus conftitilfe. Ouidius libro primo De ifinelitarum arte amandi renuem quandam rationis vmbram indicauit, fie canensj

Diettur AEgyptus carui^e iuunntibus arun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;indeegreffiu,

Imbribets, atque annos ficca fui? noucm\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïjueruml^

Ciim Thraftun Bufrin adit, monfratque piari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftortis iU»-^

Hof^itis effufa fanguinepofj'e louemi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;firat».

Jilt Bultrii, fes louis hofiiaprimtiSi înquit) amp;nbsp;A Egypto tu dab is hofjes àquam.

Alij ferunt hofpites paflim necafle, amp;: tandem ab Hercule fuifle intetemptum. Èx his W»quot;« cquidem conieduram fació, quæ de hofpitibus malè tradatis dicuntur, ad Ifraëlitas pertinere ; quorum vnius beneficioa fame lèptem annorum fuêre fèruati; erga quos tut. pofteàtamfueruntingrati,vtmafculos ipforum infantes occidi iufterint,amp; ipfos ad iniquiftimos condemnâtint labores; interquos Bufiridis etiam vrbis ædificatio numc-rata figméto dedic occafionem, quo hofpites dicuntur à Bufiride madati; amp;nbsp;id quidem ad aras.qüia inter cetera opera templorü ftrudura omnium eflet molcftifirma, amp;nbsp;tam crudeh rigore exada, vt neci par haberetur. Hunc deinde Hercules dicitur occidificj quod videlicet quiequid potenti Dei manu de tyrannis fumitur vltionis, id Herculi attribuatur, cuius nomen nihil aliud fonat quam mafculum robur rotiusvniuerfitatis.

Bufiridis autem ciurtas ob it^maximè ad fabulæ partes venir, quôd Ifraëlitæ illic maxi- quot;Ruptu tiui^ mè fuerinc vexati, amp;nbsp;quôd inde tandem difeedentes omnem Regis excrcitum in mare Erythræum,quo obruti funt, pertraxerint. Prifea igitur quxdam fama ad Græcos per- t». uenerat de fame lcptennali,quam in nouennalem corn mutarunt; amp;nbsp;de hofpitc lofepo qui populum à fame lèruauiti de hofpitibus pôft crudelifllmè vexatis ; amp;nbsp;de vindida diuinacontraÆgyptum, amp;: maximè Bufiridem ciuitatem, quam Ilraé'litæ poftremara intolcrabililaboreamp; fumptu conftruxerant, amp;nbsp;èqua profedionê fuara in terram diui-nitùs promrfiam hint exorfi. Et hoc quidem modo vêtus fabula Mofaicæ hiftoriæ col-lata cribratur, amp;nbsp;quantû in ea fit veritatis aperitut; è qua luculentu eciam teftimonium noftræ accedit opinioni,quæ Bufiridem amp;nbsp;Ragamaflam éandem facitciüitatem. Dio- Ragamapu dorus Siculus meo quidem iudicio turpiter labitur,dum Bufiridem,Thebas,amp;Solis vr-bemeandem vrbem efle feribit: quandodarum eft Heliopolim,quæBetfames fermo-nc Hebraico vocatur,amp; Thebas Ægyptias à Bufiride diuerfasefle. Vt enim Ptolemæu amp;nbsp;Strabonem præteream , ipfe Herodotus clarifTimis verbis Thebas amp;nbsp;Heliopolim ôi Bufiridemdiftinxitjcui fideseomagis habenda,quôdcas vrbesdilcendarumantiqui-tatum ftudio in primis vifitârit.Cereriîm vt vrbihoc nomen fuit conueniens,tum pro- Rupritreit^ pter locinaturam pabuliferacem,tumVropter Ifidem folum amp;nbsp;verum omnisanimo-rum cibi fûndamentum ; itacrediderim regem quoque eum , à quo lofepus fummo frf eût. Ægypti magiftratui eft inauguratus, Bufiridem à làcerdotibus appellatum fuifle, pro-pterea quôd eins cura lofepus Ægyptiis procuratie alimenta lèptem annorum, quibus agri fteriles manferunt. Cognomen profedô plurimùm nutfientis hic Pharao meruit;

H a quandoj

Vl I s P A SIC Ai

quandôquidem, nifi dehofpitis vaticinio futuræneceftîtati prouidifict, vniucrfiÆgy-ptij Sc Ktâcïitx fame fuiflent enecati. Licet ergo Diodorus in ciuitate Bufiride erratic, hoc tarnen vere ab eo proditum eft, poft hunc regem, qui primus Bufiridis nomen meruit, odo Bufirides in Ægypto ordme fucceftlfte ; quorum poftremus tyrannidem in holpites Ifraelitasexercuit ,amp; inter alia opera Bufiridem ciuitatem ad Nilum condi-dic ; quern Hercules ob iniurias hofpitibus illatas occidit. Totidem enim Reges ab Eulêbio enumerantur, tametfi nulla apud cum huius cognominis fiat mentio. Mirot fane vndc acciderit vt veriora Diodorus Sc Eulebius Icriplcrint ,quam vel Mànetho vel Chercmon, quorum fabulas lofepus lolidis argumentis profligauit.Verdm quæ de Regibus paftoribus (cribit Eufebius, aicns cos centum amp;nbsp;tres annos regnafie , Sc vlti-mum eorum annum incidifle in duodecimum præfeduræ lofepi annum, baud equi*

nit. Reges Pharaones, non paftores, vocabanturjnecab ilia tantdrn ætategt; fêdmulto etiam prids ex iis quæde peregrinatione Abrahæ in Ægypto fcripta funt,quiuis intelli-git. Nee video item qui congruat veritati, quod primum régis Amafis annum fexto anno famis Ægyptiaeæ adlcribatjquafi vel illo vel fupcriore anno Pharao mortuuS fuif-ict, qui lolcpum inaugurauerat : cuius nullam menrionem in lacris litceris habemus, habituri baud dubic fi resitaaccidiftet. Quid ? quod fi eo annoobiiflet ,falfum fuiftec lolepi vaticinium ,quôd Regi léptem annos fertilitatis, amp;: feptem annos ftcrilitatis prædixit. Deinde, nónne lolèpus ab eodem Pharaone magno comitatu dimiflus eft,vc patrem in Ephrata c regione Mambre in terra Cbanaan Icpcliret? Quorfum igitur Amafis nouusrex anno famis fexto inducicqr,ccu prior è viuis exceftifiet?Q^d igituC de paftoribus regibusà Manctbonedidum eft, id vel ad lofcpum amp;:ciusfracres referendum eft, E'ulebiano calcule non paullo pofteriores, vel nihil babet veritatis. quo fie VC muico minus facris litceris confencaneum fit, Sc ante lofèpi aduêcum Sc ipfius etiam tempore paftores in Ægypto imperafle.Quamobré dicemus Pharaone qui lofcpi tempore regnauie,primum elfe Bufirim, amp;nbsp;cum quidem,vt nomen præfcrt, laudatiffimu, amp;alios buic odo fucceflifte,quorumvltimusab Hercule occifus fit,ideft potenti Dei manu perçu fills ôô obrutus mari Erythræo. Prius autem quàm hic poftremus Bufiris Ragamafiam Hebræorum feruitio condidiflet, potifiiraa pars Ifiaclitarum Bubafti ha-bitabat, amp;nbsp;inferiora ad P^elufiacum vfqucoftium tenebat. Vnde fabula Cheremonis quam de exicu Hebræorum fingens fcripfit, trcccnta odoginta millia virorû ad oftium Pelufiacum fuifie , qui leproiôs contra regem Ægypti adiuucrint:quod figmentum lofepus reiecic ;fcdvndeortum habucrit,non indicauit. Quôdautem antcaBubafti

Muaris tade habitatint, de Mancthonis teftificatione conftat,qui banc vrbcm olim Auarin vocatâ fuifie fcribiç;quod nomen fi de fàcerdotu lermonc interpreteris, deprehedes idem no-tareac fi dicas,omnium bonorû mobilium euftodiam. NosijaucUiardiceremus. Cre-diderim itaq.bancvrbem abHcbræisconditamfuifiepcrmifiuPbaraonis,quoamp;fua omnfa in tuto haberenc, Sc Ægyptiis, fi qua vis ab Orientalibus ingruifiet, præfidio

forent, Sc lîngulari in prohibendis hoftibus adiumento. Hinç colligo Bubaftum etiam eadem ex linguanuncupatam; quo nominedicet diuerib, idem tarnen ferè denotatur. Sienim rogesquemquamnoftratium quid fit :J5EÏ)tuü)afi3utn/è quo fit Bubaftum, rc-fpondebit, nihil aliud mtclligiquàm ü dicas, euftodiam omnium fruduum. Quod û Bufiridis nomen à etiam deriues, nihil aberrabis : eo quod 'Dut pro nutrio fiat à 25EÏlui duabus fyllabis in vnamcocuntibus, Sc Beta mutato in digammadiferiminis caufta. prima enim vitæcuftodia eft nutritio , citraquam nulla cuftodiaconftare po-teft..Siuc ig;turcuftodem ,fiqe paftorcm alirnenta çppiolà fuppeditantem Bufirim dicas, idem dixeris: necrepugnabo fi ^eer,c quoiît^r, pro domino accipi dicas,vtideni fit^cçri^.ïjEcr/vt^altamp;ï^alt. Antiquis enira^cer pro maiorc domino in vlufuit, co quod iibilus plusvirium fignificet quam adfpiratio quæ eft in ïgt;ccc. Hinc apud Gallos haétehùs Sire, Sc apud Anglos Sere, Sc quot;lO Hebïæorum pro principe , quod cum v fre-quentiùs fcfibiturcum pundo iriIjniftro cornu. Nos diuerfis litterarum fonis diuerlàs tribuimus figuras. Sicutautcmhæc à ^fcr,ita Hcrus ab i^ctr, licet temporis ratio cor-rupta fit, apud Latinos. Bufiri^pôftrcmusà.quibufdam RamelTes, ab aliis Pvamles pec fyncopen vocatus eft ; à ciuifaVp, pi fallor^quarn condidit. Sed plus lacis modo de Ra-gamafla, èqua Hebr«i felc îtihefi accînxerunt. Quod fi cui odiofafit prolixitas -, is cogitet

t r B Ê R vï.

cogitet non me in cauffa eiTe, fed errores alioriim ; quos diim corrigere nitor, videor mjhi in Augiæ ftabulorcpurgando vcrfàri: adcô fcmpcr error errorem trahie. D. Hieronymus enim RagamafTam Arlinoitico nomo attribuit, quod fahum eflecx co li-qucCj quód terra Geffen, in qua erat Ragamaffa, c Palæftina venientibus prima occur-rat, quod nulio modo potefl in Arlinoén quadrare . E Ragamaffa profeóH funt redo ifraélitifruti} itinerc defertum verfus;in cuius viciniam cüm veniffent,primiim lub tentoriisamp; pel-libus quieuerunt ; amp;indehis luis primiscaftris nomen nap hue niap dederunt, c[uo fw frofeai», vmbracula denotantur. ^ra enim vmbram fignificat, amp;:lt;§»raitot idquodadvrabram faciendum eft neceffarium; vnde Græcorum Seena, Hcbræis nija?5 pro tabernaculis amp;nbsp;murorum teftudinibus in modum Icenarum fadis,fub quibus propugnatorestuti fint. ESuchotveneruntinEtam, quæeftin extremis finibus lôlitudinisÆgyptum suchar. verfus . Hine Dei iuffu reuerfi veneruntad os fbffæ quæ Arfinoén fpedat, vbi caftra metatifunt ante Magdalum. Quodautem dicam Pihacherotosfoft*æefl’e,id mirum tihachertti videri non debet; cüm npnfcalpere fignificct ac eftodere, quod priüs ad foffas quam ad littcras excauandas vfurpatum eft, haud fecus atque exarare priüs ad terram quam ad tabulas fuit rclatum. Sicapud Græcos;^ej«TTfi!),vnde Charax, priüs notauitfodio quam ad litteras in cera aut æreaut marmore exarandastranfiret. Eft autemharum Vocum origo è noftro lermone, in quo lt;6jafit foffam fignificat,amp; lt;6jauoi fodere fine exlculpere, vnde Græcorum. Fuit autem hæc foffa, cuius hic mentiofit, ca quam Strabo docet Arfinoén verfus tendereè Nilo,inchoatam primüm a Selóftri,póft à Ptolemaicis regibus interpolatam, amp;nbsp;curipum fadum qui circa mareErythræum claufus raaneret, ne mare exæftuans Ægypto infunderetur. Siuc Selóftres liue alius fuerit qui hanc foffam fecit ; ccrtèex hoe Mofis loco conftat antiquiflimam effe amp;nbsp;muleis lèculis Troiano excidio priorem. Nelcio quid D. Hieronymo in mentem vene-rit, vt nnnn-tp os nobilium interpretaretur, amp;nbsp;tarnen addat vocem Chet habere,quod ipfeamp; multi cum ipfo Heth pronuntiant; fedvitiosè , vtHieroglyphicameadcmon-ftrant.Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;voci Hebraicæ contuliffet,è Græcis inox cognouiffet huius

elementi poteftatem. Caftra itaque hæc ad extremam oram foffæ fuerunt ; cuius ha-élenusetiamnum principium cernitur. Traianusambitiofiisin alienis operibus repa-tandis amp;nbsp;fibi adfcribendis, foffam hanc ad ciuitatem Héroum diuertit j quo per cam J/T veélura Arabiam Petræam verfus darctur. Ptolcmæüs auiftor eft earn per ciuitatem Heroum Babylonem in Nilum deriuari fub fluminis Traiani nomenclatura. Strabo nerottm ti» Hcroum ciuitatem Arfinoç proximam facit,amp;: Cleopatridem in vltimo finus Erythrçi receffu, eo qui Ægyptum fpeôtat, collocat. Equidem ex horum inter fecollationefu-fpicor,opidumad caput foffæolim conditum primüm PeCherot diétum fuiffe,ac deinde peruerfo ipfius Chet fono, Hcrot dicicœpiffe : vti pro Cham Ægyptij amp;nbsp;He-bræi,quos D. Hieronymus duces habuit, dicunt Ham . Pôft, vti ex Elut fadum eft Elus, ita è Herot Heros ; atque adeô hinceueniffe credo, vt Heroum ciuitas vOcare-tur ;amp;: D. Hieronymus exeufari poffit,quod nobiles pro Heroibus acceperit. Herodotus hahe foffam aliftde exorditur, amp;nbsp;tot amfraâibus amp;nbsp;raæandris hue illuc detorqueti vt quatuor dierum liabeat nauigationem. Vcrüm vt innumeræ in Ægypto foffæ fue-» runt,itanullavelantiquiorvclnobiliorquàmhæcad mareErythræum è Babylonia!

ducens. Porto non fatis fuit Mofî extremam foffæ oram defignaffe, nifî amp;nbsp;alterius an-tiquiffjmi opidi defignatione caftrorum locum infigniuiffet. Adiecitenim in confpeclu Magdali Ifraelitas tentoria fixiffe, quæ vrbs è Syria per defértum Etam Babylohiam proficîfcentibus ferè prima occurrit : quod ex eo perfpicere licet, quôd Herodotus commémorer, ad hanc Syros Ægyptum aggreffuros à Neco cæibs effe . Videtur hæc olim princepsvrbsin illo traélu fuifl'e, amp;: idcirco à Mole diligenter annotatam habe-mus: cuius rciindicium nomen præfefert. Strabo Arfinoéticum nomeri beatiftîmum facit,aiens magnadiuerforum fruduum copia maximèabundare;quod fi fie eft,quid ni dicamusopidumàfàcerdotibushm^fiue Smn vocatufuiffe,àquot;twamp;Sç?vocera corn-pofitam effe, vtnoh aliud denotetur quàm excellcntia præftantiffiraorum. Ijo cnim infrüâibus, in auro, in omnibus deniqueid fignificatquod optimum eft, ànoftro iBagt/quo vis magna amp;nbsp;vehementiadenotatur;vt cüra dieimus, l^tfô maßt gort,pro eo quod Latinus dicerec, Bonus eft maiorem in modum^ fine Bonus in fuprèmo bonita-

H 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tisgra-î

3?0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____ _ H I S P A N î G A? ___

tis gradu. Non mukum abfui ab ilia fufpicione, vt crederem opidum boc nomen fbf-titumolim fuifleà virginibus, ceu virginis portio diceretur, quam nos vocaremus JÔagt bed. Vtraque fane ratio arridet adeô,vc nel'ciam vtra potior dici debeat. Quôd fl quodopidum virginibus dandumfuit, certèillud maximèconueniebat, quodcura orani pomorum gencrepræ cæteris Ægypti partibus maximè abundaret, turn amp;nbsp;mare amp;foiram nauigationi commodam haberec adiundam,amp; proximumeffet Arfinoæ, vrbi gemmarum amp;nbsp;aromatum mercatu nobiliffimæ. Addequôd montes etiamnon longé aberant quos pofterior ætas Troicos vocauit. Diligcntiflimus profeclofuit Mo-fes in caftris defer; bend is èquibus per mare Erythræum Ifraëlitæ portentofo itinere profedi funt. Os foffæ nominator ; Bagal Stephon additur, qu.!: vrbs poftea Arfinoe vocata eft ; licet aliaquoque procul à mari eiufdem nominisciuitasin Ægyptoeflét. Adiungitur deinde Magdolus, vt interim taceam quôd eos dicat ex hoc littore mare . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranfiifferè quibus omnibus efficitur clariffima certiffimaloci delineatio. Ex hoc igi-

ifraêltu vbi fm- loco mare Erythræum tranfgrcffi funt; amp;nbsp;ex oppofito littore, in quo Sur erat opi-thnu dum, hodie Tor vocatum ea quam dixi fibiliin Tau permutatione, profedi funt priùs £rtjrgt;fint. per dclèrtum Sur, deinde per defertum Etam ad illud repetendum iter quod primùm tenuerant,dum èSuchotin Etam irent. In Exodoenim dicunturé mari infôlitudinem

Sur exiuiffe, amp;nbsp;in Numéris dicuntur tribus diebus iter feciffe per defertum Etam;qui-bus è locis efficitur,eos ad redum in Palæftinam iter contendiffe,amp; illud quidem quod fecundum mare Gazam ducit, quia minus haberet folitudinis amp;nbsp;montiuni; amp;nbsp;præter-ea loca ad commeatum amp;nbsp;vitse neceffaria fuppeditanda magis accommodata propter nauigationem, cuius vfu omnia ad littoralemoram inuehi poffunt; quadecauffa tam militaopidula amp;nbsp;viciinter Peluiîpm amp;nbsp;Gazam numerantur.Hadenus ij qui Damafeo in Babylonem Ægyptiam per camelos magnis cateruis proficiicuntur,non antè ab hoc littore difeedune quam ad defertum Etam ventum fit: quo quidem non ante adipiranc quam lacum Serbonidem à finiftris reliquerint, Sd Cafium montem à dextris. Tertio kaquediemagnisitineribus in Mara, vtin Numéris;fiue,vt inExodo (chbitur,Ma-ratha venerunt ; vbi aquas quidem inuenerunt, fed falfas. Cùm itaque in Iblicudinc aquas non inueniffent,verifirailedl eos magnis itineribus ad littus Pelufiacum con-Serbanidiita- tendiffe, in quo tribus diebusabfurotis ad partem proximamScrbonidislacus veniffe ***‘ reor : qui quôd nitrofus effet turn propter fuas ipfius exhalationesjum propter arenas nitrolas quas ventus in eum immittir,non fuit aptus ad bibendum. Hoc fiagnum eura fitum habet, vt anguftum iter inter feamp; marc rclinquat,amp;inlongitudine ducentaha-beat ftadia, in latitudine paullo plus minus quinquaginta: quod defertu verfus produ-dum,itcr è Sur valde reddit periculoiùm, eo quôd crebrô ad ripas ita arenis vento im-pulfis oppleatur, vt homines fallat, quos velut per ficcum ingreffos, occultis barathris ablorbet. Spatium itaque quod inter littus maris Rubri Sur opido vicinum Sc lacum Serbonidem interiacet, vixiuftam habet triumdierumprofeâionem. Nam inter mare Rubrum amp;nbsp;littus Pelufiacum Herodotus mille dumtaxat ftadia computat, quæ ad Italica milliaria minima reduda, centum fidviginti quinque reddunt. Hine fi lacus jpfiusextenfîonem amp;nbsp;quod inter lacum amp;nbsp;mare mediterraneum Pelufio vicinum interiacet adimas, iter militate trium dierum relinquetur; amp;c illud quidem non nimis magnum iis quifeftinantamp; iumentis abundant; vtilfraclitæ tum temporis recens Ægyptum egreffi,amp; omnibus rebus quam optime amp;nbsp;copiofiffunè inftruôti. Ceterüm ^uianemo,quod equidem {ciam,ante me MofemèdelértoSur mare mediterraneum verfus profeâum fuiffe animaduertit, paullo diligentiûs itineris ratio fupputetur;qupd vt fiat, Bellonius nobis fuerit adiumento, qui à monte Sinai, quem omnes Sinai montem effead hanc vfque diem tenuerunt, quinquedierum iter effe dicit vfque ad mare mediterraneum , amp;nbsp;idem deprehendit duorum dumtaxat dierum iter cfle à Sinai ad Tor viq. fiue Sur, in cuius defertum Mofes populum è mari Rubro deduxit. Duorum • igitur dieru itinere mari mediterraneo fuit,quam mons Smai vulgo creditus, vicinior; quo fit, vt non folùm ad Selbonidem lacum,fed fi reclà perrexiffet, ad ipfum vfq. mare mediterraneum, vel fàltem ad Elim trium dierum itinere potueritperuenire. Verum licet magnisitineribus aquarum pçnuria proficifeicogérer,nos taméimpediment torum etiam rationem habemus ; amp;: tertio die à Tor dicimus Molen ad Mara venifie.quot; * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-»•- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r...lt; gt;nbsp;r__.*

Mofes îgîtur qùîa aquas Maratha amaras inuenit,vocauiteas Marajd eft,amaras. ‘ip amp;nbsp;n'1’? enim lingua Hebraica amaritudinem llgnificar, fiueamarunij à noftro quod cil demorari. Amarus enim làpornosab eorum guftuquæ amarafunc,retinec. vnde Latini fuum quoque habent Amarum. Sicutenim quæ grata func palato, nos ra-piunCjita quæ difplicent,nos ab edcndo amp;nbsp;potandodemorantur; vti in iis videmus eue-nire qui arnara medicamenta capere coguntur, quos frequenter diu prins videas tergi-uerlàri,quàm vt haurianr, adduci queant. Ncfcio antea ab Elyflr poilcris jTfâojïjoot vo-catum fucrit hoc flagnum; hoc fcio jVocabulum non male in lacum quadrare. Jîîîoo? JlTiooj. enim nobis lacus efl, fiue terraaquis permifta: vnde j’fôoojfjootpaludum caputnotaret. Fiioojtjont. Coaólus autem ell Moles populum fuum'circumduccre ad lînillrû paludis latus, quia dextrum montibus erat impeditum. Venit igitur in Helim, vbi duodecim reperit fon-tes,amp; palmas feptuaginta. Stephanus Elim opidum elfe dicit adOlympiam Ægyptia-cam,quodhomen vndelùmtum fit,ex iisquæantèdiximus,darum efl. Opinoi Eleos Peloponefiacos hic vicû conftituilTejVt inde aquas nauibus fuis inferret. Vocaruntautê Olympiam templum louis Calij ,ad Olympiam opidum Peloponefi alludentes. Ex Olympic. Elide igitur ad Calium,amp; Elulàad Afion-Gaber perfpicuum fit, hæc loca ElyfTum amp;: ipfius pofteros frequentalTe ; inde l'ufpicor, lacum hune olim falinas amp;: nitrarias offi-cinas habuifle,ac deinde fortalTemanfilTe ncgiedu,eo quôd ecregma, per quod mare immittebatur amp;:emittebatur, vel arenarû vi vel alia quapiam occalîone fuerit obfiru-£lum. luuat hanc meam fufpicioné Herodotus,qui non Serbonidera aut Sirbouidem selboniditU^ ßagnum vocat,fed Selbonidê:quo fit vtcredam,non à Sefbone quopiam Ægyptio,fed à fale, quem illinc Pcloponeliaci petebanc, nomen habuilTe. ^clUjûn enim, vnde Sel-bon, idem ell quod falls quæll:us,vocabulum ea formula faélû quæ nomina à præterito imperfeôloducic. ÏBonenim idem ell quod lucrabar, à Win prælènti. Elis ergo Ægy-«9(in. pria pagus Eliacorum videtur fuilTe ad iplôs fontes conllitutus, adqtiospalmasquoque plantatas fuilTe, turn de locorum quæ haâenus palmas ferunt natura , tum de Eliacoru indu'tria,verifîmileell. Elidem ego Belbam,fiue,vt vulgôvocatur,Bclbeseirecredide- £/» eadem. rimj.quam Bellonius de palmarum copia célébrât,à quibus regionem Palmirara,ni fal-lor, vocat, i^ngè diuerlam à Palraircna. In eocallro quodexiguunà efle dicit, plurimûf„/,' omnis generis eduliorum venale le reperilTe feribit inde ad mare mediterraneum, quod non longe abell, venilTe. Itinerum ratioamp;caflrorum interualla apcrtilTimc eos redarguunt qui Ifraëhtas è mari Rubro montem Sinai verfus dtteunt ; eiim , inquam, quem vulgus haólcnus hoc nomine vocari credidit :quod quiderti fcccrunt matis Suph occalioncjad quod ab Elide callra dicuntur mouilTe. Quauis veto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, quad in Elide

diGas,loli callello tribuatuqego tarnen viciniam etiam hoc nomine intclligo ,eodcni modo vc Elis in Peloponefo amp;nbsp;regionem amp;: vrbem notât. Vallis ergo ea quæ palmas aliquot adhuG alens,amp; aquædukis puteumhabens, ad Bclbes ducit,eodem nomine comprehendetur. Ab Elide cnim ad marc mediterraneum, quod Calium alluit, func profecli;amp; inde ad delertumquod montibus Idumæis ab occidente amp;nbsp;meridie adia-cet. Moles enim Numerorum cap.tricefimo quarto terram Chanaan à meridie terminât folitudine Sin,quæ eft iuxraEdom,quod longe abeftvtad maris Erythræi viciniam referri poflir, vc ex præmilfis perfpicuum eft. Annotandum, Sin hoc loco per litteram s/* quam HcbræiZade vocant,lcribi, vicefimo feptimoeiufdem libri,amp; lofue decimo quinto ,amp; Deuteronomi) tricefimo fecundo fenptum reperitur -, cum cap. Numerorum tricefimo tertio per Samechfcribatur:quod eade cauiraindico,vtcernaturquam antiqua fit litterarum apud Hebræos confufio, quæ clarèdemonftraC, eos verum litterarum dilcrimen ignorafte, amp;idcircoearum inuentionem ipfis minime deberi. Equidem ^tin vocali longa delertum hoc ab Elyflî pofteris nominatum credo,amp; ab ea voce caput recifum elTe. Nos enim Wu|lptidicimus pro quauis folitudine amp;nbsp;eremo. E de- wupfj«. Icrto veneruntin Daphca,quod nornen vici velopiduli videtur, quod ab Elulà In Ibli-tudinem proficilcentibusoccurrebat;quafidiceresarenas ad tranleundurn difficiles, îDap enim idem eft quod puluerem verfare fiue manibus fine pedibus, vti pueros fre- «sap. qucnterfacere videmus ;atqueadeô non alio fere verbo in arenis tranfeundis vtimur.

^ua verb idem eft quod malum; itavcDapqua idem fit quod malum tranfitus arena- '©««•! rum. Hunc locum non procul à Selbonidis parte orientali fuifte credo,amp; eius nomine ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ H 4 homines

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K I S P A N 1 C A.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;homines periculi moncri quod ab aquis ci us occultis poflet cuenire. Quo tame verum

, fatear,cquidéfufpicorinnpô^ Quofloco duplicisdigammapofituefle,amp;He loco Ain vcl Clietiquod fi ita fic,tDapüj£g liue Tgt;aplUffO habcbimus, quo Ijgnificatur viaarenofa amp;nbsp;profunda ,qualis haótenus ab eo loto Elanam ad mare Erychræum à Gaza profici-fcentibus videtur. Habemus nos arenas id genus, vt, nifi curfim amp;c Icuiter tranfeas, demergaris. D. Hieronymus Icribir, quofdam Rapca legilTe pro Da pea, propter exi-tlu*. guum ipfius DalethSrRes difenmen. A Dapcatranfierunt ad Elus,quam docui efl'ó Elufàm Ptolemæo, Idumæorum ciuitarem, ab Elulto quondam iuxta mare amp;nbsp;Aiîon-* gaber conditam. Ab Elula Raphidim venerunc, quam Raphiam vocat Strabo.Eaefl poft Gazam defertum Ægyptum verfus tendentibus in finibus Idumæoru,ad quam Ptolcmçus quartus cum Antigono memorabile proelium commifit. Quoniam autem caftrorum mutatiointer Hclim amp;nbsp;Raphidim valde exigua erat,in eodem maris medi-terraneilittoreparuolocorum interuallofaófa, Mofes inExodo ab Elide ad Raphidim tranfilit, rcliâiscaftrisprimùm ad mare,deinderur(usin defèrtû Stin,pôft ad Daphea, hinc ad Elus, ab Elufa ad Raphidim-, ita vt quatuor caftrorü mutationes omiferit,quas poft in Numéris exponit figillatim. Loca enim omnia ab Elide vlquc ad Raphæam pertinent ad defertum Stin, fiue Sin,vt male pronuntiant Hebrxi. Nulla itaq. eft inter Numeros amp;nbsp;Exodum dilcordia, proptercaquod ad Raphæam vfque arenofum defertum extendatur, vtie Strabone amp;nbsp;rccentioribus difcas. Videtur autem hiclocusRaphidim di(ftus,quafi nqQn, quo locus fignificatur in quo leftus ftratus eft : à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod

patet è lob cap. decimo fexto, vbi Latini habent, 1» tenehris flraui le£tum meum. itcrum quadrageftmo primo : Sternetfibi aurtim quafi lut um. Hinc Canticorum cap. tertio m,öquot;i reclinatorium vertitut; quam fignificationem fecutus, Rephidim cubandi Iota non malè verras. Quod fi Daleth omiftum fuifTet.vti eftapudGræcos, Raphata nomen habere potuifietà medicina quam Deus hoc loco oftendit, dum fitienecatos largis aquis è petra virgæ ictu manantibus refocillauit. Verum nomen antiquius videtur, ab ipfo loci fitu , ad quem primo ex eremo venitur, acceptum. Ccterum hîc maximarurfusexoritur difficultasè peruerfà multorum opinione,qui credunt mon-tem è cuius rupe aquam portentofo virga: verbere Mofes eduxit, longé terrarum à Ra-phæa remotum elfe. Conferenda itaque facræ feripturæ loca in quibus huius rupis Oreb mentio reperitur, quorum cûm vnum in manibus nunc habcamus,nô pofTumus rit./ vllo modo adduci, vt petram Oreb longé à Raphaa remnueamus, nifi tam velit quis cfTe temerarius, amp;incrrorc,quem femel imbibit,retinendo amp;defendendoobftinatus, vtfibi potinsquàm Mofis narration! noscrederedeberearbitretur. Ad ipfàm Raphaeâ fiti laborarunt Iftaé'litae ; ei fiti Deus aquis è rupc pereufTa raanantibus occurrit. Vbi igi-turrupes Oreb quærenda quàm ad Raphæam? Ac Raphæam à Gaza ad Ægyptum declinate Strabo dcmonftrat;amp;quæ modôàmedida func,ea omnia vnoconiénfu euin-cunt Raphidim amp;nbsp;Raphæam candem elfe. Eft amp;nbsp;feptimo ludicum dap. infignis huius rupis mentio, vbi princeps vnus Madianirarum Oreb vocatur, amp;nbsp;in Oreb petra occidi-tut; vnde fa(ftum,vt quidam putarit ab eo rupcm nomen accepiffe ;quod fieri non po-teft, cûm Mofes earn codera nomine multo antcà vocarit. Vbi autem amp;: circa quæ loca Gedeon Madianitasvicerit,colligendum eft è lotis ad quæ vfque vaftando omnia ho-ftes progreffi elfe dicuntur. Capite fèxto docemur Madianitas amp;nbsp;fbeiosomnia per to-tam Iudæam depopulates fuiffe vfque ad Gazam.Rupes itaquein qua Oreb occifus eft, Raphææ proximaeft,è valle Raphaim confurgens,ad quam vallem vfque ludæ portio meridiem verfus pertinebat-, cui vicina erac Cades in eadem forte recitata,ad quam per Sinatcrminalis linea veniebat. Vndeliquet,Cades,Sina, Raphaim vallem,amp; inea Ra-phæam opidum in terminis Idumæorum fuiffe non longé à Gaza, quam vnà cura vicis vfquead torfentem Aegypci fudæ videmusadfcribi. Iefaiasrepctic,Oreb Madianitariî J-fontoreb principemin petra Oreboccifumelfe. lam mons Oreb mons Dei vocatur, amp;nbsp;idem Sinai. Cùm igitur é rupe, quæ eft in monte Oreb, pereuffa aqua populi ad Ra-diei. phæam fiti reftinguendæ manarit,facis confiât amp;nbsp;monte Oreb ôd montera Sinai eundé montera eifcjamp;vnonomine Dei montera vocarî. Exodienim cap. tertio OrebmonS Deidlcitur : Aidera codera nomine cap. decirao oélauo, vbi letro (àcerdos Madian dieicur ad Mofeu vcniffe, haud dubiura quin è patria fua Madian, vti vicina. Eodem ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igitui

L î B E k V I, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÿf

igitur vcnit letro, vbi Mofes, cùm oucs pafcerct^ Deum vidicfub fpecîcflamei ardo-lis: qua de re nions Oreb, mons Dei vocatus eft. Ert igitur Oreb à Gaza per Raphæam Ægyptum petentibus ad liniftram verfus dcfeirum aHiirgcns, fed non maioreà Ra-pliæa interuallo quàm yehetnenti/fîma (îcis curaiida poftulabat. Reliâa igicurRa-pbæa,ad môntem eins aquas tcncoria in deferco fixerunt, qüod môx fcqucnti cap. dclcrcum Sinai vocatur j in quod à Raphæa déclinantes fùb ipfo monte cadra poiùe-lunt: vbi mox additur Moiem in montem ad Deuni adfcendinc.amp;r eodem cap.femel atquc iterura mons Sinai vocatur, vocula per Samedi icripta. Deièrcum igitur Sinai, eft dciertum quod ipfi monti adiacét: ae mons quideni ad orientem Rapliasæ fitus eft^ qui fine difcrimine modo Sinai, modo mons Oreb in iàcris litteris nuncupatur. Nam tricefimo tertio Exodicapitepoftquamiam fæpius montem Sinai Mofesnominafter, rurfuseum vocat montem Oreb. Verùm video graues amp;lt;eruditos virosin vtroque ho-rum liominuni non parum ofFendi,proptercaquôd diuerfo modo vtrumque feriptum feperiatur; alias enim Sinai, alias Sipa feribi vident : deinde in lofue decimoquinro' capite npi’inueniunt, per Sade , vcipfi vocant, litteram ; non per Saracch, vti Sinai rcribicurpexaratuni. Adliuncmodum Öreb etiam diuerfàm habet feripturam. Alias enim alias niPh aliàs a'in inuenitur;quaienbendidiuerficate putatunt quidam va-riari lîgnificationeni; verùm nimiæ id eftctiriofitatis, aut potiùsnegligentiæ, quando ex iis quæadiiciuntur clarècernicur,-tria hæc nomina pro,monte eodem efte capiendar quod figillatim dedararcui, nift amp;nbsp;facile id cuiuis feirem eftè faâ:u,amp; fupetfluam ve-rerer piolixitatem,vbi cætcroqui res pcrienimiumprolixæamp;plurimisfajGbrisimpe-ditæplurimumadferuntimpedimentoruni. bJonrai um clhlitteram yproGhet.poni,-nequeabfurdunijcùm y per G h debeat efterri, amp;: Chetidem fonetquod Ghi Graico-rum. Siueigitur Ghoreb, Hue Ghoreba, fine Glioreb apud HebræôsinueniaSjCundem inteliige niontem notari: fimiliter liue •'jtD ftuen^y duc ■'p?fcriptum vidcas,-idem tibi mons capiendus; inter quem amp;nbsp;Elim deièrtura pp fine py vocabis Vnde pçffpicuum £t,iter ab Eli maxima parte per deièftum Sm fieri, amp;nbsp;Sinafeum eße niontem qui ex: Ægypto venientibus circa Raphxam fc ad dextram oftendit paullo prins quàm .Gaza; limites intrcs,aut potiùsin ipfis Gazæorum amp;nbsp;Idumæorum confinibusdexter videtur. Vide quæib quanto terrarum interuallo.in hoc monte defignando haiftcnus omnes aberrarint, quanit]ùe longe amp;: à Mofis narratione amp;: geographia eorum recedanc commenta, qui Ghoreb amp;nbsp;Sinai diftinguunc,montes hos ad iinum Arabicum procul à-Iuda;æ terminis remduences. Ac quia illic montem Sinai cotlocant, amp;: de Mofisrela-tu intclligunt Raphidim amp;nbsp;Afiongabcr hitic monti proxima elfe, coadi funt Ra-phæam amp;: Afiongabcr locà finîtima à mari mediterraneo ad mare Erythræum tranf-ferre. Oeindc citra omiicm caufiàm Ifraëlitas à meta ad ca'rcercs rcuocapt, 84 ah Idu-inæisfiiiibus ludæani terminantibus miferos homines ad mare Rubrum redire com-pcllunt; quod tam abfurdum eft quàm quod abfurdiflimum , Quis rogo tani infanus' fit, vt ab Êlufa 54 Raphæa reuerti velit ad Élanicicum Arabici finus reeeftitm , vt iter in ludæam inftituatî ac fi quis tam infanus effe fingatur, quaracione permediam foli-tudinem,qusE inter Raphæam eft 54 Elaniticum finum, tantam aquæ copiam portabity vt toti fiifficiac multitudini? Sed dices à Raphæa diuino miraculo fubità rapti func Ifraclitæ vfqucad Erytjiræi maris viciniam,vbi Moics ftatim rupem Ghoreb pcrculfitv Magnum, 54 ter magnum miraculum fuit, iiumerofiffimam liane multitudinem per mare Rubrum vtrimque montiurainllatelatmn dcduccre ; verùm multo mains por-^ tentura fuifict, totum populum per ^ërçm raomento temporis aut paucis faltem horis portare. A Gaza,cui adiaeetRaphæairnille ducenta 54 ièxaginta Itadia ad finum Ela-niticum compurantur, fi Straboni fidc$ habenda,54ea fie conficienda lunt, vc omnia' vitæ neceflariacamelis fuit portanda^,Gùm igitur monsillequem vulgus montem Sinai efieputat, ad Elaniticum recefium pxfurgat,quî rogo hoc tantum iter abfoluerunc homines iam fitiare{Gcntes54 própènecati? ProfcÜQingcns,hoc portentum fuiftet, 5lt;5; minime MofidiftlmulanâumSed vc’adtfiittamusftupendum miraculum , 54 rnagis ftupendum miraculi tantililentiumj quid tarnen caufiaeadferriqueat, vt nulla exprel-fa ratione populus liraëliticus vel non redà ludæam verfus profedusfuifte dici debeat,-yelcùra iam in finibus terra promifix cfiet,fubito longius fuerit furamoius quàm turn ....... eflec,-

54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H t S ïgt; À K ï C À.

•eilet, cum necdum ad mâreErythræum veniifet? Deinde quid caulfæ qrieat cxcogita-ri, vtdum Rubrum mare tranfiifet, Moiès iterfuum non redà tenuerit,quantum lo-corura quidem commoditas ferrer, ad terram amp;nbsp;fibi amp;nbsp;fuis promiiTam? Quod fi illuc contendiiTe detur, qua rogo occafione retro progreflus fubito longiüs receifitquàm vmquam abfuüTet? Porro quöd mons Sinai mons Choreb idem fit, non ex illis mo-dó quæ dixi cernas; fed ex eo etia, quod primo Deuteronomij Moiès dicat DeUm fibi Sina vnàe in montc Chorcb locutum eife ea quæ in monte Sinai iuiferat. Dicitur autem Sina à J.^ßo quem hoc nomine denotari exiftimant interprétés. Hebræi dicunt Sina arborem eifefpinoiàm illam quidem fedfterilem , quam nulla auis queat intrare vtnonfimul plumarum aliquidamittat, eamque maxime iri defertis locis inueniri, amp;indemonti Sinai nomen elTe. Miror fané quod hoc nomine arborem fterilem intelligant, crim

Rubi feraci- rubo nihil fit feracius, nihil magis fruâibus abundet, nihil ieie copiofius omnibus of-teu natu, pgfajj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magis opituletur, maxime fi mora ipfius necdum fuerint matura ? lam

quodaddunt,arborem elTedeierti propham, id cuiuis potiiis plantæ quàm rubo con-uenit; cuius non alibi maior copia quàm locis humedis, adfoffas nimirum amp;nbsp;aggeres quibus arua fepiuntur. Ex hisperfpicuum eft, nihil minus eos quihæclitteris manda-runt, quàm de Ruboin nomine Sina cogitafTe. ChaldæusTurgemanus vertit njdn; Munfterusin fuoTriglottoNJptt fcribit,amp;; rubum interpretatur. Quid igitur reuera fit

Sina apud Hcbræos, quid Afina apud Chaldæos ; necdum mihi fatis liquet, co quod fpina ftcrilis à me nccdum cognita fit, amp;: quodrubus locis aridis amp;lterilibus non fei'èfoleàt ehafci. Gaudet enim,vtdixi,humoreiamp;idcircorubi illud genus quod mo-ra producitodoris violacei, non alibi in Alpibus quam locis lætifiîmis humedisin-uenerim . Verdin quid de loco amp;nbsp;natalibus agendum, ficlarè ptofiteantur Rabbini, Sina nullum frudum habere? Quod item de auibusaddunt, id minime potell invl-lum omnino rubi genus quadrate; eo quod omnium frudu auiculæ gaudeant, amp;nbsp;eo ci-tra penttarum periculum fruuntur. Accedic his quod rubus, nifi arborum adminicu-lo fulciatur, fele in altum non attollat ; idcirco huic portentofo fpedtaculo quod Mofes magnaadmiratione eminus confpexit,non videtur fatis conuenirt. Quamob-rem mallem Ipinofàm arborem potiusquàm Rubum Latini, Baton Græci, vertiflent, libero cuiuis arbicrio relido, vt de qua velit arbore fpinofà intelligat miraculum : fpi-nofa, inquam, ilia quidera, fed altajvt nimirum amp;nbsp;procul flamma apparcat, amp;nbsp;cernan-' tur rami incofumes manere. Alibi mohui, magnam elfe interpretum, amp;nbsp;eorum qui commentaria Lexica in Biblia fcribunr, inconftantiam,in iis quæ ad quamuisnatu-ralis hiftoriæ partem fpedantjpræfertim in plantisatquegemmis.Sic pro nhstricefimo q!uinto Geneieos capite alij quercum,alij terebinthum verterunt. Et pro quereu Mam-re, alij vallem Mamre reddiderunt. Itenim capite Geneieos quadragefimo tertio, Bo-tanim Munfterus,Geu veterem corredurus interpretationem, nuccs reddit; alij cafta-neas interpretantur. Nos in Gallicis, vbiarborem vitædelineamus, quid in his veri, quid falfi fit,doccmus:amp;quàm ilia facilèexpediui,tam cupcrem hunc quoque nodum RubumUoÿ- folucte pofle cum dodorum approbatione, Serapio Ilicem nppbfj vocat ; Latini codi-fisfuijftihct, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habent ; Hiipani Arabicam Maurorum linguam imitati,ençinadicunrj

Arragonij Leçineroeandemarborcm appellant; Galli cheine quoduis roboris genus vocarunt. Quàm verb Chiamp;: figmain pronuntiatione confundantur, in vocabulo po-puli eiusIndici, quos alij Chinas, alij Sinàs vocant, animaduertas : quod quia cum hoc noftro conuenit, non mini eft fi per Chi Galli'piViferant. Hæc ciirn ita habeant,amp; nihil ilieisnatuT». clahus fit quàm Ilices faxofis montibus gaudefe, in defertis locis maximè nafci,non poiTura me cotinere quin fufpicef,’arboré ipinofàm,quam Mbfes vidit flamis circum-datam,fuifle Ilicem, quæ procul poterat miraculum öftentare.Sérapiofortaife'EIefina dixit,vocecompofita;eo qubdrtbNquoduis rdborhgenusdefignet,cuifi addatur nJ? robur ipinofum intellexeris. Credo fameri du hl fim pl ici ter Sina proferebatur, Ilicem peréxcellcntiæ figuram inielligi'debuifte, propterea quod nec vllaarbor plus habeac Ipinarum, vtpote quæ in fingulis fôlïishabeàfcomplures;nec fit arbor aliquaipinofa-rum quævel altiüs attollatur,'vël latiorà amp;nbsp;'iriaiora ramorum tabuIatadüFundat, Porrb qub lubentius in hanc concedam opinibnérii', facit myfte'rium arboris glandiferæ, in cuius genere arboremvitæinuentDruidibüSbIrm in fumraa habitam veneratione.

...... -- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quöd

L I’B E R V I:

Quôd aiitcm Hebræi dixerunt arborera fterilem efTe, id miniraè verum eft : nee in Kübum.nec in Ilicem, ncc in Acatiara, nee in Spinam albam, nee in Rhamnum, nee in Cynosbatum,necin vllura omnino fpinofe arboris genus,quod equidem noui,quadrat. Paeeigitucaliorum mihi liceat in reineerta partim medicis Arabibus, partim Hi-fpanis fidem adhibcre, Sr inde eolligere, qiudnam Sina nomine Moiès intellexerit, quid Ghaldæus Afinam. Harum enim linguarum tanta eit Concordia ,vt alia ab alia parum dift’eratjmaximè in vocabulis antiquis. Et,quo limile cernas,quo loco Botemim habet Hebræus;, Ghaldæus dixit Botanin; Arabes Boei ma pro eadem re vfurpant* Hine gummi Albotim terebinthinam vocant ,eoquôd è Bdtima diitillet. Nolo tamencui-quanlaudoreiTcjVt vetcreopinionedeièrtameiêquatur; mihi làtiseft, fulpicionein meam indicaffe, SrdeHebræorum commentariis docuifle , arborera earn quam ipß hoc nomine fignificari putarunt, nihil cum Rubo præter fpinashaberd communc.Scio Sina pro fpina generatim accipi pofle, Sr hac ratione rubum etiam polTe intelligi ; verum, vti dixi,fpecioijus illuftrius fit fpedaculum, fi Ilicem hoc loco Sinam vocemus; Deinde proprium ipfiusRubi nomen eft nhio, vti Arabum icholæteftantur. Hebræi pSo habent, quod licet fpinam vertane,ego tarnen de linguarum conuenientia,rubuni mallem interpretari. Qui nouifte auebit quantu in glandiferis arboribus latuerii fym-» ’ ; bolicædoôtrinæ,is quæ in Gallicis noftris de Druidura fcripfi difcipiina,coniulac:quod qui faciet,eum 1'pero in fufpicionem hanc meam quam de Iliee concepi, fore procli-uiorem. Équidem in veritate veftiganda rerum Sr lymboloriim confenlionem plurimi femper facereconfueui ; cuius duótu ad hanc veni opinionem, vt putarem, Deum fub flama ignis non in alia arbore congruentius quam in arbore glanditcra perpetuo viren-te apparere potuiftc. Cum enim liberatio Ilraehtarum à tyrannide Pharaonis figura (ic vindiciarum quibus Deushumanum genus ècacodæmoniscareeribus Sr morte libe-rali manu in vitara ferapiternara afterturus erat, quæ, rogO, arbor ad arcanum hoc ira dicandum aptior queat inueniri quam Ilex,quæ non perpetuo modo virer,led fructum etiam fert quopanis cæleftis vitæ æternæ dator denotatur, Sr idcirco arbor vitæ merito habetur? Quo verb hanc my fteriorum conuenientiam DeUs declararct lt;nbsp;fob flama! imagine apparuit, quam vitæ habere fignificationcm Hieroglyphica noftra d.eclarant. ' Quodfi hæc mihi proeoac meretur^Sr rei poftulatamplitudo, explicanda perfequen-daque eircnt,vix maxiraus codex tantam materiam coraplederetur. Doäis Sr follerti-busfatis eft fl fundamentum indicetur,fuper quo deinde quamuis magnas licet facere fubftruttiones. Præter hæc Sr ipfum nomen Sina inuitat, quo non aliud fignificatur quam Explora an inuenirequeas. Mirabilis adhortatio.,quam Mofes feciitus curiosè'^^ accelfit, vt videret quidnam flbi vellet ilkid portentum j Ilicetn in flamis eife, .non ta-menamburi. Omnibus nobis arbor vitæ perpetuô veftiganda eft, Sr adeamtotam vi-dendi facultatem dirigere debemus, quo tandem fruetu eius perfruamur quo vita ac-3uiritur Sr conlcruaturlempiterna. Mirum id Sr fortalTisportentofum quibuldam vi-ebitur,tantum arcanæ fignificationisin hac vocula delitefcere: at fl quis Hicfoglyphi-ca noftra leget, Sr ea quæ in Gallicis de arbore vitæ fcripfi, copiofis exemplis intelliger^ illud fuifle primo nomenclatori propofitu,vt plurimis rebus nomenclaturas daret ; non illas quidem de ipfarum natura, fed de fymbolica notatione'quam in thcologia Seti-norum eflent habituræ; quod vt in aliis quamplurimis perfpicuura eft ,ita nufquam cuidentiusquaminTau^ cruce ànobis cöpiosèexplicatis. Quid fpina vel moléftius attredanti,vel vilius inter ligna ? Hæc tarnen tam exilis recula voces forti ca eft minimè-^”^^“\ contemnendas, fi ad originera Sr redam rationem vocentur, Sr diligenter expendan-tur. Sicut enim Sina in primo lèrmono nos monet, vt ad vitæ arborera refpiciamusj tamquam ad vltimum felicitatis lcopum;ita Spina vocabulum à Latinisretentura hoi’j. tatur, VI orania ftudia noftraad explorandumconferamus. Et quid jrogo^ exploran-dura ? Id figuraipfiusSpinædocebit,quæè latafede in acumen pyramidismodo ter-jninata,non aliara quàm vcl pyramisvel obelilcus habet fignificationem. lubet igitut iSjCui fpinaquod fpina nominctür debet, vt in omni vita fie ftudia adionesque omnes moderemur, vt quibufuis in rebus ipfum Vnum exploremus ,Sr ad id quidquid cogi-tamus, quidquid agimus,quidquidloquimur,dirigamus:quod quid aliud cft,quàm ad arborera vitæcollimare ? Quidquid nobiscft foli9rum,quidquid viroris,id totum vn-

diquo

KIS PANIC A,

dique in modum fpinæ ad Vnum tendat oportet : quod dum fret, tutos nos prxftabi-mus ab immunditiaomni, amp;nbsp;omni lædere valentium attadu. Nec frondes tantdrh perpetuô virentes fpihis vndique horreur,fed fruftus etiam in acumen tendit,eiufdenî ofFerens cuius ilia: admonitionem. Quid ego de voce Græca dicam,qua Spina genera-^ofieaymon, uominâtur ? An quidquam clarius quàm illiid quod Acanthe, fiue Acantha, fine Acanthos dicatur, quafi l'îac an tïjet vel tfiot, id efi, omni defiderio tende ad ipfum ca-^oîcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vocabulum in vfu retinucrunt, quo indicarur,fpinæ figuram

omnia penetrate motu celcrrimo; qua in re amp;nbsp;figuræ indoles amp;nbsp;fymboli ratio contine-tut; eo quod menti nofiræ ad Vnum euolanti omnis obfiaculorum multitudo amp;nbsp;den-fitas fit tranfeunda, idque citra moram, ne quid tarditatis adhærefcat. Qui ex his non perfpicit cuius rei notationem apud primum nomeclatorem habuerit, is ab omni fym-bolica amp;nbsp;hieroglyphica difciplina abhorrere mihi videtur,amp; indignas efle qui cum hac de re diflTeratur. Et hxc quidede Spina, Sina,Acantha,amp; vocabulisgeneralibus, è quorum fecundo apud Arabes amp;nbsp;ceteros fermone earundem radicum vtentes, Elefi-na credo remanfifle,ad roburfpihofis foldsinfignedenotandum ;ac deinde quofdam Lefina, quofdam Sina, quofdam Lefinero, quofdam Enfina retinuifle ; vbi delitrcra* tikis etymon, rum Samcch amp;nbsp;Chetconfufione nihil angor. Latinis Ilicis nomen ignotæ efioriginis;

nobis darum eft 42cl-dt idem efle quod nobile ac generofum robur. «Cie enim robuc eftj «Cdfæpius modô interpretatus fum: èquo fit vt èUrit, Lilium, amp;nbsp;id genus alia complura: Merito fane nobile robur dicitur, quando file folus verè generofuseft qui omniafuaftudia omnesq; adiones ad ipfum Vnum dirigit, in eoquxrens vitam fempi-ternam. Sed vt nimium digredior ad fufpicionis mex cauflas aperiendas, ira materiam ampliffimam amp;nbsp;plenam maieftatis nimis angufte traólo;quo fit, vtfâtius fit cetera fàcro filentio tranfire , cuique fuo iudicio amp;; arbitratu relido* Mifla igitur hac de arboris généré controuerfia, ad loci fitum redeamus. Quia veto quotquot hadenus vcl annota-ciones Vel commentaria in Mofis hiftoriam ediderunt, fic abeiusfententiadifcrepanr, vt prorfus indiuerfaabeant,omncmque profedionisrationcm euertant.paullodiligen-tiore cura eaquæ ante dixi, flint exam manda. lofcpus, amp;:cum fecutusHegefippus,itet Titi ex Alexandria in ludxam defcribens,fic habet,vt dicat ePelufio per defertum iter ludeitmpro- egifTc, ac ventfle primiim ad Cafij louis tcmplum : Deinde fècunda caftra ad Oftraci-nen locum aquae indigum metatum fuifle: tertiaad Rhinocoluraiquarta ad Raphçam, quæ prima vrbs Syriæ fit ex Ægypto venientibus : quinta ad Gazam ; fexta ad Afcalo^ nem : feptima ad lamniam : odaua ad loppen ; nona ad Cxfaream, ibique belloobfi-V dionique ncceflaria parafle. Vides vthæc cum Straboneamp; Ptolemæoconfèntiant, vt z/wiftwr»»» noftram etiam de Mofaicoitinere confirment fententiam. Mofescum ad defertum

Etam veniflet, iuflus eft reuerti ad oram maris Rubri Ægypto contiguam. Per mare ad murk Rubri defèttum Sutvcnit,fiUe Tot, vt nunc vocant. Inde trium dierum iter confccit per de-

fertum Etam,eandem videlicet quam prias inftituerac viam repetens. Deinde ad Eliiii vcnic, Calij louis templo vicinam . Hine ad mare medkerraneum ,in cuius littore Ortracine eft. Ex eo ruriùs loco per arenas deierti Sin, quod hie in rnare promontori) modo excurrit. Hane lolitudinem tranfgreflb Daphea occurrit, vbi Bellonius pnnci-pium collocat terra: fertilis. Eftibi hadenus Carbalcharaj id eft, locus muro amp;nbsp;porticu cinftus jadflationem tutam hofpitibus recipiendis comparatum. E Daphea Elufam Moles deflexit, Rhinocoluræ proxiraam. Inde Raphxam progreftus eft,vrbem limita-neam Syriæ. Cernimus hie idem iter Molcm ,Titum amp;nbsp;Bellonium tenuifle : verdni Molcm propter fcminaru,puerorum amp;:fenum multitudinem tardids cade loeatranf-iifle,amp; caftramutafle minoribusinterualhs; Cdm itaqueperfpicuum fit vbi fita fit Ehifa,vbi Raphaea, turn etiam confier de clara M.ofisnarrationc,rupem mentis Cho-reb, qux Mofis virga percufla, aquam Ifraé'licisfitientibns cftiidit, proximam efle ipfi Raphææ, qua fronte, quxfo, dicemus möntem Choreb mari Rubro adiacerc ? Adde modô his nullam caufiam à Mofe haâenusindicatam fuifle, ob quam non rcdàad lu-dææ limites Ifraê'litæcontenderent. Cuius igitur efi ingenij,cuius mentis tam infânain de diuino duce habere opinionem ,vt crcdatcum à mari Rubro fiiperato iter retrô flexifle, non ludxam verfus,{èd verfus Elanam amp;nbsp;Arabiam felicem? Video fane Elanæ ad Elufç nomen allufioncm pateeraeceafionis fuifle ob quam abomnibus haótenus fie aberra’

1 I B E R V I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PT»

abcrratum; cui acceffit pcfuerfa maris Sup fiue Soph interpretatio. lofepns quia montera quera vulgo montera Sinai vocant, reuera montera Choreb efle fibi periuafuni habebat, errorem errori nedit ; aiens terrara Î4adiam, in qua letro facerdotio funge-batur, ad raare Rubrum iacere iuxta montera quera vulgus Sinai amp;nbsp;Orcb appellat. Quod h ita effet, quid cauffæfuiffet ob quara Mofes letro focerura fuura rogaret, vc fecum maneretad iter in Pala:ltinam fiue terra Chanaarademonftrandura,quælon-giflîmè à mari Erythræo amp;nbsp;loeis ipfis frequentatis abefict? Profieélô, vt alibi fèmper il-lud verura eft quod Ariftoteles dixit, Vno eriore dato multa conièqui veritati mini-rnè conlcntanea ; ita nufquam id clariùs quàm in bac lâcra hifforia fierianimaduerti. Indicaui paullo ante lofepum in nauibus lofaphat firbulam confinxiffe facris litterisè diametro repugnantem , non alia de cauffa quàm quôd bis erroribus intricatus nefei-retvbi Afioneaber.vbi Elut effet collocandum.Pari ratione Madianitasinlittore ma-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 T 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

ris Erythræi ad linum Elaniticum procul ab ldumææamp; Palxitinæ hnibus poluit, cura di fint. darum fit Madianitas eos effe qui proximi habitant Moabitis,vt liquet è capite Gene-fèos triccfimolèxtojvbi Adad rex Idumæorum dicitur cecidiffe Madianitas in regio-nc Moab. Deindequæde Balac inNumerorumlibro lcribuntur, clariffimèdemon-ffrant Madianitas amp;nbsp;Moabitas vicinos fuiffe, cùm Balac vtriufque gentis rex dicatur. Moab autem terra è regione Hiericuntis iacebat ad Orientalem lordanis ripam per-tinens, ita vt ignorari nequeatfitus Madianitidis. Nam caftrisin Moab pofitis Kraëli-tæ Madianitas inuafèrunt, amp;nbsp;omnem eorum regionem depopulati funt, omni fexn mafculino amp;nbsp;ferainis virum paflîs interemptis ;quo patrato omnem prædam in caftra retulerunt in illis pofita campis qui Hiericunti vitra lordanem adorientem vergunt. Legendum itaque caput Numerorum tricefimum prim um ad regionem Madianita-rum amp;eorum diuitias bene cogno{cendas,quo ex iis intelligatur,quæ terra Madian in! facris litteris vocetur. A lordanis fcilicetripis Hraëlitæ ad Erythræum v{quemarc,vc cæderent Madianitas, cxcurnffent,caftris interim immotis ad lordanem manentibus; Vtadea tantodefertorum amp;montium interuallo prædam referrent. Confule quæib caput vicefimum quintum Numerorum, amp;nbsp;mox deprebendes Moabitas amp;nbsp;Madiani* tas variisjèortis fornicatos fuiffe, amp;nbsp;inter alia proflibula filiam fuiffe ducis Madianita-rum nomine Cosbi, ad quam Zambri dux in tribu Simeonis ingreffus in ipfis ample-xibus vnà cum meretrice à Phinee pugionc perfoffusefti Hæccùm diièrtis amp;nbsp;dilucidis Verbis à Moiè narrenrur, làtis mirari non poffum, quid caufiæ vel loièpo vel alij fue-rit, vt regionem Madianitarum iuxta mare Rubrum collocaret proculà campis Moa- gt;nbsp;bicarum, fitis è regione Hiericuntis. Liquet igitur circâ quæ Joca letro facerdos Ma-dianitahabitarit; amp;in lucem venir ratio lèrmonis Moiàici, quo letro rogabatur, VÈ duxitineris effet per regionem Amorrhæorum amp;nbsp;Moabitarum amp;: iis finitimorura. Quid ni enim viciniæ fuæ peritus effet homo diues amp;nbsp;facerdos,cùra ob alia quæ inci-dunt negotia, tum propter greges amp;nbsp;armenta quæ per confines montes pafeebantur? Hincmodointelligesvbi Moles ouescuftodiuerit,amp; per quos montes ad Sinai perue-2^ƒ^ƒ„ ncrit. per cos nempe lècundum quos ex Idumæa Ilraêliras duxitad Moabitasamp; Ma-dianitas habitantes vitra lordanem è regione Hiericuntis. Habitabant enim Madia-nitæ inter Moabitas amp;nbsp;Nabathæos, fine ifmaè'litas Petræos, oriundi ab Abrahamo ex -vude genm Cethuravxorc,cuiusfilius Madian fuit pater omnium Madianitarum. Hebræi punââ lùblcribunt, vt Mideanitædicendi videantur; Ptolemæus Medanam ciuita-tem fie depinxit, vt affcrtioninoftræ prorfus fuffragetur, quamuisnomen Medanæ ad fratrem ipfius Midcan magis alludat, qui Medan vocabatur. Verùm fratres hos permirtos habitaffe verifimile, quibus proximi erant Ifmaclitæ Petræam Arabiam ad ifinatUtu mare vlque Rubrum tenentes, quorum proximi Madianitis Petram vrbem mercatu nobilem condiderunt,oriundi à Nabath fiue Nabaioth, v't Hebra;;! legunt, filio Ifmaé-Jisnatu maximo. Vnde Nabathæivocàtur; quorum mores acdiuitias apud Strabonem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v

expofitas habemus. Eorum metropolis Petra ell, è qua ad Hiericuntem iter breuilfi- retr* vrbà' mum ell trium aut quatuor dicrumiquod è Geographo adiicio, vt Madianitarum-^^'^^^quot;'*^ confiniaanteoculosponam. Idemlcribite Petraadvrbem Rhinocolurahinein Ægyptum Sabæorüm merces per camelos portari folere ; quam viam Moles ad Moa-bitarum regionem veniens longe ad dextram reliquit. Petræ fitus is ell, vt locum pla-

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;num

ÿ'ÎI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s A N t d A.

num amp;nbsp;irngaumoccupctjamp;rhorcisabundet ; incircuituvero rupibus defertisma-■gnis fit munita, præfèrtim ea parte qua ludæam fpedat. Videfne vt Strabo Mofis nar-rationi confentiat, amp;nbsp;loca ca perquæ in ludæam contendit, oculis fubiiciat ? Atheno-dorus philofophus Srraboni narrauit fc apud Pctræos egiffe, amp;nbsp;cos repcriffc tarn pacis amp;tranquillitatis ftudiofbs, vt numquam in iudiciointetfelitigantes viderit,cùra Romani amp;nbsp;cæteriextcri illic agentes frcquentibuslitibus implicarcntur. Locus hie Stra-boniSjVt infinitialij,mifcrrime ab interprété tradatus cftjSi Graxus codex proTrtTpiioiç, habetwarp/o/ç: quod mendu vt interpres non aniraaduertit, itaquid xpzwcamp;o^ effet non intellexit. Et hæcquidem de Nabatæis Madianitarum itavicinis, vt lofèpus Ifinaelitis amp;: Madianitis in mcrcatu fociis venditus fuiffe dicatur * Strabo cernens inter Naba-tæos amp;nbsp;Idumæosvaftos dumtaxat montes intercedere , credidithos ab illis genus du-xiffej cüm tarnen Idumæi non ab Ifmaclis filio J fed ab Efàu filio Ifac defeenderint ôû nomen acceperint. Montes autem hi qui ludæam ad meridiem claudunt, generatim montes Seir vocantur,ab Efau,qui Scircognomen habuir,propterea quôdpilofusin lu-cem veniffet. Duplex igitur cft Idumæa, altéra maritima amp;nbsp;campeftris ; altéra montai na, quæ meridiem verfiis defertum Pharan defpicit, amp;ad Septentrioncm habet lu--dæam , olim terram Chanaan, In hanc ne îfraé'litæ è deferto Pharan adfcendercnt Deus vetuerat, iubens vt montem circumirentverfus Aquilonem ; quod vt facerent, ad mare mediterraneum àfinibus Nabatæorum fuitreuertendum . Mons itaque à ijzttr quod fignificat pilofum, nomen habet; quod Segar pronuntiandum effet, c noftro vocabulo (150e-ïgt;att/tranfpofitis littcris faä:um,amp;: Tau in fibilum mutato. Huiusmontis pars eft mons Sinai ad defertura Pharan profpedans, cuius ima pars ad Raphææ fines pertinet : vnde fit, vt totius nomen aliquando pro parte ponatur. Hine Mof'es If-raelitis bcncdicens fic cecinit : Dominus de Sina venir, èc de Segir ortus cft, nobis ap-paruit de monte Pharan. Hic tribusnominibusidem monscapienduscft, qui mons Pharan dicitur,quöd fit in principio deférti Pharan à Raphæa Petram verfus tendenti-bus. Eodem modo Chabacuc , Deus, inquit, ab auftro vcnict, amp;nbsp;fäniftus de monte Tharan «»»r-Pharan. Loquitur enim hic de monte Choreb fine Sinai, vnde lex venir Ifraclitis.Pha-ran autem mons non eft, fed defertum quod ab hoc monte orientem verfus ad Nabatæorum vfqueregionem exrenditur. Quodautem apud LatinosIcgitur,ab Auftro;id

apud Hebræos non eft, fed loco eins habccurjoino id eft àTbeman* Quæ autem regio Theman vocetiir ex co coniedcs, quôd Themaa maxiinus natu filius fucric ipfius EliphaSjfilij Eiau maxiini natu. Huie igiturverifimile eft optima partem regionisldu-mçorum cefliflô,quæ baud dubiè ad Rapheam eft mari incumbens,amp; in montes Segir orientem verftrselata , quorum exordium auftrum verfusmons Sinai facit. In Tlie-mana itaque regiöne, qinr parséft Jdumæx, mons Sinai quærcndus eft; à qua quantum mons illevulgo hoe nomine celebratusdiftat,.tantum omnes hadenus à veritate recefterunt. Huiusmontis partem orientalem , quae Nabatæisproxima eft, Hus Edo-mi nepos habitauir, qui Guft vocandus effet, ft litteræ pro co ac deberent ab Hebraeis pronunciarentùr J in hac regione poftca lob maximasopes ègregibus amp;:armentis ftbi comparauit,''quas Sabxi amp;; Chaldxidiripuerunt; ad quern vifttandum Eliphax The-manitesî ab.occidentali Idumææ'parte venit\ Veriim an terra Ghuft nomen acceperic abArami£liQ,ananepoceEfau.^ difficilefqrtaffedidu fit. Mihi verifimitiusvidetur orientalem 'Mumxx partemNabatxis conftnem ftc fuifte nuncupatam,a Ghuft E-

domita^ quod ex amreis amp;. cognatis ipfius lobconiicio, id quidem maxime ex Eliphax Thcmaniie, cuius nomen; hieraoriam ingcrit eins qui inter filios Efàu ma-xiraus fuit\natu/ivnaque indfeat quæ Idumææ pars in forcem vencrit Eliphaxio Oquot;^’”quot;’lt;’» .ThemanipatrünDifcimujs ergoe ChabacucimontemDci Choreb in primaria IduL mææ parte ,’quæ à Themano nomen accepitfuiffe. EfPnc tanta vel .ignorantia vel impudentia; cuiufquam , vt audeat dicere Themanam regionem ad mare Eryi tin'æum quæri debere, longe terrarnm à monte Segir Edomi'poffeffione ? Pluri-r W; '“'^'bus mihi de fnontis Dei fituagendum fuit quàm breuitatis ratio jpoftularct, proptt r-î ca quôd viderem admodum antiquum eum fuifte errorem quo perfùafum elf ad vnum omnibus,montem Sinai ad littus ntarîSiEvyjthj^i iacercii^quo dato, tota fàciia kripeura eütbatörjÄ: infiuicaöojttfeqüuntur in gbtodfffimishabeuftx Raphæa, Elufai

.1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Gabriæ

t l BE R Vî.

Gabriæ caftra, Elis, Marath, Ëtam, omniadcniquc procul c fuo loco moüentur, fi de-uiam hanc opinionctn (êquamur. Ac Moles quidem popiilum Ifraêliticum ad terrain promiflam ducereiufliis çontrariain Dei mandato viam ingrclTus fuilTct, fi marc Rubrum tranl^elTus.ad finum Elanitiçum tetendiflet. Summatimtota hilloria facra in Molàicacaftrorum mecationc.in Regiarum clafiium äpparatu amp;:aliishinc fecucuris foediflîmè confunderetur, vu modô ex iis quæ dixi cuiuis potell liquerc ; nifi tam fie peruicaXjVt mentisfuæ aures obfixuxcric omnibus iis qua: ante neftiuit. Petrus Bel-lonius quamuis in codera eflet errore j amp;nbsp;aliuin montera Oreb, alium montera Sinai elfe crederet, dura tarnen ad petram venir è qua Moles aquas exprefiîlTc narratur, in magnam incidit dubitationcm; propterea quôdin eius petræ vicinia riuus fluatè fura-rao montis Sinai vulgo nominaticulmine demanans j atq. idcircoaJterum dicendurrt Videaturj vel hune riuum Mofis tempore non fuifie, vcl portentolàm aquam citra nc-cefiitatem è làxo manalTe. Saxum autem quod monllratur^eiufdcmgeneris ellcuius obelilci qui Romas vilùntur. An non animaduertis bîc quàm res ipfa ab hilloria dilîî»-dcat, fi raons Oreb is efie concedatur quem ad hanc vlque diem à multijsiam C^culis cæci mortalesjceu reuera raons Choreb cfiet,vifitarunt? Nihil equidera pieçati eorura detrabo,qui miraculorum Iliaèlitis in monte Sinai ad Theraanara Iduraarorura regio-nem oftenforum meraoriara in ilload Elanitiçum finum monte colunt; cùnrid , vbi-curaque fiat, bene fiat, amp;gratum Dcoanimum ollendat : verûm nolim hunezelura tantum elTe ,vc facram hiftoriam corrumpat, amp;nbsp;rem penitius confideÿantibus pericu-lumadferatde Mofaicæ narrationis fide dubitandi, cui proximura videmus Bello-nium fuifie,amp; id quidera non citra luculentam occafionem. Quorfum enim de aqua; , , pænuria populus expoftulafiet, fi riuus perennis aquas fuppeditauifiec ? Quo autem clarius cernas, nihil abfurdius pofie cogitari, quàm ad ilium montera Ifraélitas tanta nuiinaquarU aquarum inopia laboralîe quantam eorura murmurdcclarauit ,audi de Bellonij nar-ratione, cui luftus Ghillelcnfis aflentitur, qüa via è delèrto Sur ad montera hune falfo titulo nobilem veniatur: Cura abesitinere vniusdiei ,vallGm àmoenainjntras vtrim- ■ ? que montibus inclulàra,quara riuus aqux dulcis Sc ad bipeildum gratillîma: mediam lecat, eafdem quas apud nosfontanæ aquæ decurfus herbas proferens. Eum riuum “ quot;nbsp;' tantifper furfura cnitens lèqucris, dura vix vnius nodis icer ad montera jVulgq Sinai vocatum reflet. Cogites hîc quàm latècadra tot centenorunl millium patuerinc,amp;: vbi maxime debuerintcollocari,li populo vetitum fuit montera adiré. Profedô vel in bac valleamœnifiiraa, è qua in montera venitur ,vel in ipfocliuo per queraad cul-men adfcenditur ; quorum vtrumuis dederis jcfiiigere non pofiis quin cogaiis fateri inagnam aquandi fuifie commoditatem, iis pra’lèrtim qui iumentis amp;nbsp;vtribus abun-darent. Hæcciimita fint,amp; omnium eorura qui montera adfccnderunt oculata fide confient,non video qui poflînt Molaicæhiftoriæ accominodati ,nifi dicamus totara regionis naturara ab illo tempore fuifie mutatam jamp; aliam indolem accepifie. Quôd fi commentu probabile reddere voluifient myflagogi, oportuifiet eos fie fabulam or-nare,vt dicerent fonte illutri è quo riuus ille raanat, idu Mofaicæ virga: cxtitific; quod facere nequiucrunt propter magnum interuallum quo fons vlteriùs intra montes re-naotus delitefeit. Adde nunc in monte, Oreb vulgô nominato, perennem foncera efie,quantumuis magnæ multitudini fatis aquarum fubminiftranté ,ob quem Bello-nius hune montera habitari commode pofie dicit, cûm Sinai raons aridusfit; ybi coin-i muni errorealiura putat montera Sinai amp;: aliura montera Oreb in facris litteris vo-cari. Hic fons non extradât, nec diminuitur quantumuis haurias-, vcriim perpetuô ea-dem copiaaquas fuppeditat :quod vt alij ,itaamp; lufius Ghillelcnfis affirmât, Vnde perfpicuum fit, hune montera Oreb non efie ; quoniara in co nihil opus fueric mira-culovllo ad aquas inueniendas, propterea quôd amp;in vicinia amp;nbsp;in ipfo monte copiofa: featurirent. Minime igitur adeum Raphidim quæri debet, nec vllo modo cogitari potefi illis locis populum fiti laborafie, ciim nihil proratius cfiet quàm è riuo proximo aquas haurirCjVt interim de fonte fileamus quem dici pofient ignorafie. Porrôquid ablurdius cogitariqueat,quàm Amalec Idomifobolera in montibus Segirhabiran-tem ad hanc rupem Ilraclitisoccurrifie. Volafictille fcilicetvnà cura Chananico lô-cio per iraraenfa defertorum amp;rupiura interualla,vt cura Mole confligeret. Nihd I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i profeôlà

magis toti facræhiftoriæ répugnât, quæ apertiflîmè daftiat Amalecitas^

Chananæos confinia loca ad Idumen tenuifte, hinc Dauidem ex vrbe Palæftino-

mm ab Amalecitis prædas egifTe j S£. paullo poft Vxofes fuas abfeptas liberafle, duin opinione celeridseos perl'ecutus, epulis amp;nbsp;choreis indulgentes inueniftet. Sedquid ago? Fruftra hæc ei cano qui {àcræfcripcuræloca conferre nolec ; ac rurftisfrurtraplu-ribus hæc vrgeo apud eos quibus (atis eft veiitatem indicaftc. Quis inter duces Edomi» tarum Amalcc enumcrari, quis Palæftinorum amp;nbsp;Idumæorum conßnia ad terrani Ghanaan pertincre ncfcit ? Quis item ignorât quam hæc male quadrent ad montera Orcb vulgo creditum, vtpote longe terrarum à Chananæorum finibus remotum? At-qui mons ille, è quo Amalecitæ Se Chananxi Ifraëlitas depulerunt, eum fitum in làcris litceris habet,vt eo fuperato ad terram promiflam veniretur, vtiperfpicuum eft exipfa hiftoria. Amalecitis autem Cenæi proximi étant,iplîusletro hue Hobab foceri Mofis gentiles amp;nbsp;nepotes , ad lèptentrioncm déclinantes lt;nbsp;Nam GelTuri Gerxi amp;nbsp;Amâlecita,’fiue Gamalecitæ potins habitabant ad meridiem ludææ, ea parte qua itet erat in Sur amp;: Ægyptum, tcfte primi libri Regum capite vicefirao lèptirao, Vnde datum eft, Ifraé'litas ad Raphæam amp;: montera Sinai, vbi via ad Sur amp;nbsp;Pcluftum diuidi-tur,à Gamalecitisimpetitosfuifte, amp;nbsp;Molera in montera Oreb adlcendifte. Hic inter alia confîderes velira , an tara facilis fuiftct in montera ilium adfcenfus quem vulgô Oreb appellant-,cùm hic ante inuia rupe claudcretur quàm monachi fcalas gradus ineoftruxiftent, vti licet apud Bellonium Sé carteros videre. Confer mihi hoc loco Dauidis excurfionesex Gat Idumæortim in Gamalecitascura fidaipßuscxcufatione» qua fe ex meridiana Ceneorum amp;nbsp;ludæorum parte diccbat prædas egifle, amp;nbsp;mox cernes quantamcladempatiatur hiftoria, li Amalecitasad montera Orebvulgocreditum collocâris. Qjiid multis? tota facra fcriptura perturbatur, amp;nbsp;omnem perdit pro-babilitatem, ncdum veritatem,fi vulgaris hæc aftertiodemonte Oreb amp;iis quæcohx-

t.Korum -ut' rent,rétineatur. Videamus modo qualis fit locorum natura ad vcrum montcm Cho-O. reb à nobis demonftratum. Id Strabonis teftimonium à nobis citatum docet, quo af-Gazam Ægyptum verfus tendit,fterilem elfe amp;nbsp;arcnoiam, Vnde pcrlpicuum, Raphæam,quæ poli Gazam fcquitur, lîtam elfe loco fterili amp;: are-nofo. Hinc cùm Auguftus é ludæa in Ægyptum proficifceretur, Herodis ftudium ia aqua fubminiftranda inter Gazam amp;nbsp;Pelulium tam gratum Romanis fuit, vt plus me-ruifte quàm regnum, quod Cælàris dono acccperat,vidcretur. Sed làtis modo de monte Sinai; neclubetligillatim lingulorum in huius rei tradatione confutare errores,alio-quin habituri etiam quod contra Bellonium diceremus, qui credidit fontes eos quos vulgh pro aquis Marath monftrarelblcnt,elfe fontes quos Strabo amaros vocauit;cùra Strabonis fontes ex oppofita maris Eiythræi parte fucrint, non procul ab Arfinoe litto-rali. Neque dicam nuncquod ad hos, quos monftrant in dclcrto, fontes nequaquara trium dierum iterfitab eo loco vbi mare Ifraêlitæ tranlierunt. Quid enim opus eft pluribus argumentis ad abfurdilfimum errorem exftirpandum, quando ,lî ex his quæ dixi peruideri àquopiam nequeat veritas, ci rear nihil vmquam fatis fore adoculos tfraeiitArum apcricndos. Pcrgamus itaque. Cùm menie tertio cgrelTionis ex Ægypto ad delèrtum i frg- Sinai Ifraëlitas venilfent, anno lècundo, menlè lècundo, vicelîma die rnenfis profccli

**■ funt c deferto Sinai ad interioradelerti Pharan, ad iter trium dicrum;vbi mons Araor-rhæus erat adlcendendus, amp;nbsp;Dei iuftu per eum progrediendum in terram promilfam. Pollicitusenim erat Dcuscertam iis contra Amorrhæosamp;cæterosomnes vidoriam.lî mandatisipfiusobtempérantes citra moram amp;nbsp;hæfitationem alcendiirent,amp;:illac itec in terram Chanaan tenuiftent; quod nimirum ipli placuiftet,vt non redà in potentilfi-mam Chananæorum partem irruraperent, nePhiliftinorumrobore amp;nbsp;magnitudinc cerritiin Ægyptum reuerti niterentur. Quamobrem reliôlis Idumæis amp;: montibus Se-gir ad lraiftram,re(ftà ad Amorrhæos contenderunt. Cùm igitur in Cadesbarne venif' lent, Mofes letro Ibcerum fuum rogat, vt lecum manens iter demonftret,vtpote qui elTet Madianitain vicinia Amorrhæorum natus amp;nbsp;educacus, atqueidcirco confinia f locorum omnia amp;nbsp;in iis aquas amp;nbsp;rupes amp;nbsp;filuas ex diuturna gregum amp;: armentorum paftioncexplorata haberet. Verùm cnimuerô, licet Moles oratione certaDeipromilTa exponente Ifraëlitas exhortarecur, vt expeditionem alacres aggrclÜ raontanam Amor-thæorum

tliæotii m regioncm c dcfèrto Pharan iniiaderenr; tantu m tarnen abfuit vc pcrfuadcret* vt nollent progredi ni.fi per expî-oratorcs ante didicifTent quales habituri effent amp;nbsp;quantas oppofitas vires, Coadusigitur qbfemperare Mofes mifit qui omnium Ifracli-.tas redderent certiorcs ; qui poft quadraginta dies, quos regioni promiffe diligenter i'«'« î peruidendæ impenderunCj reucrfi,,v.iiaH3;attuleruncniagnftudinis tantæ, vt

in pertica portanda effet. Scio non pàbços fuiffe quos hæc narratio oftenderit, quafi at^ pmnem verifitnilitudinem egreffa. Nos vf huicquoque malo medeamur, Sc omnem fcrupulum ex hacfacræ hiftoriæ parte tpllamus, Strabonis verba in medium affere-1». mus. Is Carmaniam deferibens inter aha fie habet: Agriculturam autem Perlîcæ fimi-Icm habetcum in aliis,tum ip vicihus/ è quibus ca qua: apud nos Carmanica vocatur, frequenter vuam producit cubitûin duorum acinis perquam denfîs ac perquam ma-gnis,quam verifimileeft fijiequàm apu4 upsjictiorem maioremque prouenire. Huius igitur generis vuam earn dicemus fuifie quam expJoratorcs reportarunt, quam non diu biro tantam fuiffe, quanta in ipfa CarrB.^qia excreicit, propter vallis eius vbi creucrat fecunditatem . Nihil iç^que'opu$eft hoc loco ad poi centum aliquod aut fingularcra quarapiam Deigratiam-vuæ magnitudincm referre, cùm fatisconftet Carmanicam Vuam multo maioremjn Palaftinaqu^m jnj.Græcia molem implere potuiffe,propter maiorem Carmanici lüdaici aeris limilitudinem atque paritatem. Nemo igitur of-fendâtur, fi magnitudincm banc vtiæaudiat, ciîra id in Carmanica Strabonis.atatÊ minimefueric apud Græcos monftrofiim. lam amp;nbsp;Indofcythicanoftradeclararunt,ad Margianam vitis tantam eße luxuriem gt;. vt vua vna ad duos cubitos excrefeat ; vndê fortallc Carmani principio propagines fiias peciuerunt. Porr« reuerfi cxploratores po-pulum deterruerunt, maiores le vires vidiffe dicentes, qüàm Vt ab Ifraêiitis expugnarl poffent, fobs dnobus exCeptis lofue amp;nbsp;Calcb^qui amp;nbsp;terram quam vidçrant laudabant,

Ifraélitas botto animo effe iubebant, eo quod Domino pCofperante nihilo difficilius effet raagnam robufiorum óegrandium virorum multitudinem fupçrarc atquedele-f re, quam fruftum panis deuorare. Iratusitaque Deus populum vniuerfum exceptis hisduobuseipœnæaddixitjVtprôquadragintadiebus, qqibus promiffa terra fuerac cxplorata, quadraginta annos totos in folicudinc manefent, tantifper dum omnes mo^ rerentur. Manferunt igitur longo tempore in Cadesbarne in deierto Pharan, vnde iuffi (unt redire verfiis mare mediterraneum , Idumæismontibusad dcxtramreliâis, quos antea ciîm ad Cadefbarnag venirent, finiftrosbabuetant. Veniuntitaque rurfus terraneümit^^ in delcrtum Stin, vnde egreffi fuerant ; amp;nbsp;ibiin Cades delèrti Stin diucommorantur. Duplex cnim Cades legimus fuiffe; alterum Cades Barnag,alterum Cades Sein; quo-rumbuic T'y additur, qua vocula ciuitas dcnotatur,anoftro UijcÖ/quodfignificatre.^^’ajjfj,, gtium. Nam fingula: fereciuitates olim regem habebant, vti in lofue dare cernitur. FuitSc tertia Cades in Galilæa data tribui Neptalim, quam Cedes aliis fublcriptis puncbsefferunt. Significatio certe amp;nbsp;fignificationis ratio eadem eft ; quando inu-Tp nihil aliud fitquàm conlècraui ; cuius verbi radix tynp deriuatur à noftratiWiben/ ver-boeiuldem notationis,in quoduplexdigamma in (^qftranfiuit;vtiex Wi/Qui^ex 30an/Quando,fieri alias crebrôdixiffe memini.Quiuis igitur locus confecratus, Quades vocari queat; vnde darum fit,nihil effe miri fi pluraloca bocnomihèfuerint nun-cupata. Porrô vnde fiat vt Wiöe» pro conlecrare vlurpetur, alio loco copiofe declarauij nec eft quo hie idem repetatur. Herodotus Cadytis vrbis mcminit, emporium aiens c»dytiti effe Sardibus baud multo minus, amp;nbsp;eo merces a mari inuebi. Ab hac vrbe vlque ad Jenyfum regione Arabum elle ditionis: inde rurfus vfq. ad Selbonidem fiue Serboni-demlacum,Syrotumimperio terras lubiici. Ad Ser bon idem lacu,aquoCafium pro-montoriu ad mare definens incipit,Ægyptu pertinere. Addit,ab Icnylb vfq. ad Cafium promontohum iter die trium dierum , amp;nbsp;id quidem aquarum indigum amp;: fiticulo* fum . Hinecolligcre licet, Cadesdcferii Sein Cadytin Hcrodotieffe; amp;: lenyfum, fiue commun! lingua amp;c Dorica Ianylum,opiduluin ad mare fuiffe ad iplam Elulam. Sic- ' iitenimdei-fiuxjSEli domum , ita lanidomumfignificat. vndelufpicorElyfli poftcros in honorem lani in i 1 Io lictore opidum condidille,quo aui filiorum Jonis memoria illis in locismercatu Arabico, Syriaco, Ægyptio,amp; lonico nobilibus perpétua manerct. Nonmirum igitur, Ifiaeliiasdum Cadyti effent, rurfus aquarum inopia,

J 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baud

îôi _ nbsp;nbsp;nbsp;_____ 11 t s A’M t (î À. , _

hciud minus quam anteaad Rhaphæam*vicînum ôpidutti j laborafle; amp;nbsp;Deum cotrt-mifèratione motum Mofi iaflîffe, vc virgæfuséîâwêifaxôaquas cliceret, popiili vfibuj fatisfuturas. Ex hoc loco nuntij mifliaâ^R^femlHumæorum/rogatum vt liberum \ ■ tranfitum permitteret:at haclegatione nîhïl eiïèÔiùrtl,immo Idumxus irritatusingen-i tiexercitulfraêlitasfummouic. Cades B^ftâglôngiüs'àmïfi in dëlèrtum Pharan rc«* ’ cedit, cui Aferothimminct. Barnagalij à^fcetittos putèüm gaudijinterpretamur.Nam ,a5oin. “iNa pUteum fignificat, vocabulurri à nôàrô'^amp;opt fadutn, quoaé{üüekortus iiueaquâ .fî nafcens denotacut; qualiseft fontium‘amp;pütcôfütti'{gt;c‘renn'cSvcii3Shabendum.’oyJ jang- verô idem elt quod placere Sä contentumtedàerei,ià' nôfttô Jîitg fiuejSog/ qubd^notât contcntum reddcre Sâ placere Hcbiæioda dohifoliwi’ Intëtpfetantuf/vbi darum eft, Ütchittymg. nihil aliud efle vtrumque verbum qnàm’plâcëfô^eî’lâcùnd'ümreddérë. Hine Nochus didus, quafi opera patris iucunda redditUrtW ëfföt. ‘Brat cniih Detisdtt Nocho oftenfu* rusqUam pia Lamech Sz Mathüfalém fe dfüh'/ufr? Scfinói^um Opéra fibi placuiflenC» -Vidéréhîc eit, quanta fit ipfius Chet amp;: httét£Pk|b’arti per'pefâtn Aitl Vocantcognado, amp;nbsp;qûàm facilè altera in alreram’tranfeat, vti in Chôiéb-amp;: Ghbrébîddém ahnotauii Cades Barnagigitur cfllocus pureo iucu'ndb'îiî'ôhioîbûs placöHti'öottledratuSiQuem* admodunl autem Mem finale in n*j reiiçitür quot;nbsp;5t'â' 'j'rt yù quoqliefit/amp;: liac via eadem eft VMiulque voci’s notatio. Quü primus höchbfhën pnteodedèrh,éqùfdémignorô 5 at hócnè'moignorare poteft, nihil iri dclèrto addo perenni aqua'iucundius amp;nbsp;gradus efle pofle fitiënti. Quanta vcró huiusaquxfit antiquitâs, è quartodecfitro genelcos capite difcas; vbilblitudiniscamporum Phardn fit inendó, nee non Gigantum Altcroth, quod Hebrxis fcribitur ? Idem locus ih Numéris vicirius clt Cadyti, vbi Chet locolitterx peóloralis Gh, quam Ain male vocaht, pofitum vïdëmus ; adeo paruum fuit interdaas litteras apud prilcos difcrimen. Quo autem videasquam germanum ló-* litteratum nos reftituérê’nitamur, ahimadücrtas Sein amp;: Tau in mrvy in Gcnefi fonM amp;pro- exprimi, amp;nbsp;corum'loco duplicem litteram, quam vitiosè Sade nominant ludæi, vn* de- decimo Numetorum capite porti, vbi nifyn Icriptum videbis. De eodem autem loco vtrobique agi ex eo darum ell, quod Moles exploratores fe dicat è Cadefbarnag mi-filïè,quô vcnitcaftris mods ex Alleioth. Similiter in Genefi reges Chodolaomor Ibcij dicuntur ex Afteroth ad Cades venifle ; vbi licet Barnag non addatur, eft tarnen de Cadesbarnag diótio Mofaica intelligcnda, vti cum è exteris, turn ex eo liquet, quod huic Cades fons Mifphatadlcribatur, qui idem cum putco Barnag vocato Mil-phat indicium notât; ita vt fons hie duplex habeat cognomen, iudicij Si iucunditatis; Deriuatur voxea à oövquod ell iudicauit , anoftro^tept^quodefl, ea quxriidiafunt fittvti nbsp;nbsp;amp;conFufa,format.-inde deepen index vocatur. Cades igitur fontem Mifphathabcns,

Ibcsjint. Cadefbarnag vocatur;vbifortafie comitia de pallorum contioucrfiis habenolim con-fueuerant ; ca de caufla locus lacer merito potcrat vocari, tametfi generatim omnes fontes Ihcriapud poetas rtuncupentur. Habemusitaquetrialocahomonyma, vnum in Galilxa , alterum hunc circa Afteroth amp;:regionem Amalecbitarumamp;Amorrhxo-rum,tcrtium in delertoStin,èquo Moles caduceatores ad Idumxos milit. D. Hieronymus defertum Sin , in odaua manfione commemoratum ,aliudputattitabhocin quo CadeselTedicitur,eo quodillud pcrSamech , hoc per Sade fcribatur : quadero aliam huic,aliam illi dedit interpretationem. At ego animaduerto,vtamp;ante monui, fignificationem'vocibus,non Icripturxpriusconuenirejatqueidcircomeanonreferre, per SameclVne an per Sade vox lcribatur,modôcadem prorfus-maneat pronuntiatio. Atqui eandem mancre pronuntiationem ex ipfo D- Hieronymodilces, qui hoc loco alteram litteram Samech, alteram Sade appellat; quibusin vocibusquisnon audit priorem vtriufque vocabuli eandem cfielyllabam? Quxcum ita fint, perfpicuum fir, lam olim vcl Mofis vel Eldrx tempore germanam Alphabets, quo Hebrxi vtuntur, diftindionem fuifie corruptam .Leuius peccatum eft in Chorcb amp;nbsp;Ghoreb amp;id genus aliis, propter fonicognationem ; è quo hoc capimuslucri,vtirttelligamusquis pro-prius fuerit eius litterx fonus qua vulgus Ain vel Hain appellat. Illud intolerabilius eft, qudd Chet per adfpirationem robuftiorem elferri audiamus, littera Caph prorfusex-clufa. Quid quod crebro hxclittera omittitur,tamqua fuperuacanca eilet, vti in Ena, Orebamp;fimilibus accidie? Cxteraquxde Cades amp;nbsp;CadelaD. Hieronymus annotar, quia

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' t I B E R vh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fßj

quia ad hiftoriam nihil faciunt, aliis relinquo iudicanda ,-quibus ethicus, ällegoricus} amp;nbsp;ariagogicus fenfus gratior eft quàm limplex amp;nbsp;retftus narrationis eXplicatus- quo tarnen nihil priuselTe deberet, vtpote vnico fundameiito reliquarum‘tontem'platio-num. Difplicet mihi quod cogar à grauibus amp;nbsp;magna? aüólöfitatis Virlshlftentire, fed. quid facerchi, dum neceflitasita fertvt alia via tucri non polTem hiftoriæ 8c mcæ faerx veritatcmaccDnlcnfionem,quam fi obftaculaoinnia amp;nbsp;impedimenta iam olim à muleis fcculishominumanimisimbibita tollam, amp;nbsp;radicitüs euellam P -C^xverd.. germana litterarum diftindione pallîm annoto ; id facio, quolcnfim co'ndocefaciani . qui fint Voces ad primas filas origines vocandx: qùa irt're riihil à qudqüarh-pfxftari po-teft, nifi antègenuinos elemcntorum fonos dillinguat, ac feiat quibusfiguhsLqni foni iînt notandi. Sed tedcàtoratio vnde dilcelTu.Dixi à Gaftcfot ad Cades delbrtiPbarah^ iiue à Cades Barnagh ad Cades deferti Stin ventutli fuiire-, at omiß ömneSmanliones înterniedias, tum quod nihil lingulate in illis acciderit ptüm quod plctæ^ueiomnes jgnobilesfucrint j necqtiicquam abexternisaudoribus adferri polfevidcaaijquod ad earurri fàciatillurtrationem. Décima tertiaàtem raanfiojad,qrt«im arndàte-Sinditer- caßr» tio die vencrunt, nullum certum loci nomen habet;led ab immodiea çatniutn äppe~ titione,caftrorum concupifccntix nomett accepit,a quaad^GafterotlV, ä Oaftetkilh äd Gaflerath. Cadel barne fiue delèrcum Pharanj hinc per vatias man hohes verlhs mafoßiediterra-ncum Dei iulTu redicrunt,adquod caftra me'tatiftint in Allön Gaber,qirod ego He^. braice Ghaftion Gaber, Latinè caftra Gabriae voco. -Aötea'ad Elùfaiw'mànlerant, nunc in reditu in proXifnoopido diuerläntur, ad quod è venerunr. qham xocem Latini perperam efFcrunt Ebrona, alij Hebrona-eftrn'i vt exhs qua: modo dixi liquet,' Gebrona proferri deberet. Eft autem hæc Gebrona proXima Raphæx verfus delertum Pharän tcndentibus,longèaliaàChebrorlVrbeantiquiftimaEnachiorumjlêptcm an-i

te condita annis quàm Tanis in Ægypto . Hane Abraham póft habitauit, ac in parti- ? ■; tione terrae lanclae tribui luda data tandem ad Leuitas tenit. Chebron igitur vrbs lu- quot;nbsp;dææ antiquiftima à narijlitimen accepit, qllöd cft coniungere amp;nbsp;in vnum redigere liue _ foedere liue alia ratione j quod verbum fit à noftro »eitljtoattr/ id eil vnitus ho, vnde amp;: n.st frater dicitur,ceu «îicû/ inde lt;t^üj dicereturj Nos «2ri)tb?oebcr dicimus progerma-i no fratre. Ciuitas igitur haec ab vnione amp;nbsp;confœderationenomen accepit, qûalis qua-

lis ilia fuerit, fen ciuium inter le, line ipforum cuih vicinaaliqua ciuitare. Ghcbrqna Cebront tij/i autem nomen habere videtur è fermone ElyiTi • Cdm enim Elufa amp;nbsp;Ghaftion Gaber opida Ghebronae proximaad ElylTum auc eins pofteros referenda lint, nihil mihi ab-furdividebor dixilfe.fi Ghebronam Ghaberwonam.id cftGabii habitationem,incerA prêter. An veto Elyflus cognomen «Êranu habucric, an id cuipiam pofterorum proprium fueritj equidem ftatuere hon polfum ; latis mihi eft qliou feiam hac voce cöm-polita noftratibus liberam itiortem hue proficifeeridi libertatem denotari, amp;nbsp;inde adeo in mentem mihi venire lufpicionem, lanyifum amp;nbsp;Gabriwonam idem opidum fuilfe.' Hinc igitur in Gabri caftra, à Gabri caftiis in Cldcs delerci Stin veritum eft. vbi rurfus populus fiti cœpit enecari, baud lecus atque antea ad Raplixanq quod mirum non dea bet viderijcdm hxc locä incildcm arcnislita lint,amp;:^ RaphæaàGebronaminimodi-' Act interuallct. Rurfusergo Mofes rupem perculTit, è qua, vti antea èGhoreb, topio-làaquamanaüit. Ex hoc loco cdm Idumxus tranlitum per fines fuasnegarec,amp;c ma-gt; gnoexercitu obiecloimpediret.diucrteruntad montem Hor, Idumxisconfinera.in liortnifns^ hoc monte mortuus eft Aaron,amp; Eleazarus loco cius fufteólus pontifex. Dum ad hune monterndiutius morarentur,amp;: ad triginfa dies Aaron lugerent,rex Arad Chananæus per exploratores fuos intclligens finibus fuis Ifraêlitasimminere,prior impetu in eos fecit,amp; prxdas egit. Diuino igitur auxiliofupplicibus votis impetrato, Ilraelitae Cha-nanarum non modo repellunt, led occidione cxcrcitum ipfius delent, amp;nbsp;vrbes euer-tunt: qua decaulTaloco Chormanomen dederunt, quod anathema amp;nbsp;cuerfionem fi-gnificat. Din enim delolare eft,a noftro »0ar-ntnvid eft,omnino locum vacuum redde- chiftnik re,amp; vndique patentem, quod aeque in vartationem amp;: occidionem è medio homines auferentem atque in confecrationem quadrat. Ad hunc vfque locum ab Amorrhxis antea full fugatique fuerant Ifraelitx, in cuius tei narrationc prolepli amp;nbsp;anticipations nominis vfus eft Mofes. Vt autem ad hunc montem à maritimis arenis diuerierant.

icat

io4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P Aï) ï C A.

ita rurfiis ab co redcunt vcrfus mare mediterraneum vnde difceflerant, Vt videlicet Idumæismontibus ad dexcram amp;nbsp;Gazavrbe ad finiftram relida, ad Aquilonem ten-' derentj atque inde rurfus ad orientera iter fleólerent per termines montis Segir. Dinina enim benignitate fadu eft, vt Idumxiaudaciam cernentes formidarent, amp;nbsp;quibus anteatranfitum negauerant, nunc permittcrent: quem metum augebat Aradæi regis, ipibrû Vicini, horrenda clades. Tranfierunt itaq. planitiem earn per quam ex Eluia amp;nbsp;Zartth rtr-Gabri caftris Gazam amp;nbsp;Aibtum tenditur I VenernntindeadtorrentemZarethj quô tms. priufquam è Cadefbarne pertingerent, triginta odo anni fuerant elapfi. Hine in de-îèrtum Moab, inde in campos Moab trans Arnon ad fines Ammonitarnra, vbiAmor-rbæos, Bafanitas, atque deinde Madianitas ceciderunt. Hine,Mole in Phaiga mortuo, lerdanù. lotdanem ducc loCue ficcis pedibus tranfierunt. Concido hoc loco profeclionis Ifrae-liticæ narrationem , eo quod poftrema eins pars nihil faciat ad earn quam verib quæ-ftionem, amp;:vellem fane breuiorefte potuiftein illis quoque fupehoribus manfionibuS) quas proptereaaccuratiusdii’eutere coadus fum, vt liqueret quaeredafuerit nauigatio

■' nbsp;nbsp;' è ludæa in iTharfis amp;nbsp;Ophir; quod fieri non potuit, nifi conftaret quo loco Afionga-

ber, vt vulgus pronuntiat, fit ponendum; nec eius rurfus certa poterat ratio explicari, nifiamp;Elüsamp;reliquæhianfiones in luccm vocarentur. Docuiiraque, Gaftion Gaber dicendum efle pro raunitioneGabri. Latini folennehabent,vtlitteram G ex aliislin-guis acceptam in C commutent. Sic è Gaius feccrunt Caius, èGnæus Cnæus,è ov, Cum,è Gaftion Caftrum 7 amp;:quàm pluriraa alia generis eiufdem . Afion igitur Gaber Gabriæ caftra (unt, à Strabone demonftrata j amp;nbsp;Elus amp;nbsp;Elut Elulà Ptolemæi. quibus declaratis'cetera facillima redduntur, in quibus amp;nbsp;illud eft quod mare Suph quæuis Oceani pars vocetur- quæfi vel vctuftiorcs vel reccntiorcs animaduertiftcntjnihil opus fuiflet hac prolixa amp;nbsp;odioià diiputatione. Reuertamur nunc ad id quod dubitabatur.* Tarftnßsn»- quinam fieri poftet vt nauigatio Tarfenfis tres annos poftularet,fi Taries amp;nbsp;Tarteflus qui idem regnum fît ? Breuiter hic refponderi debet, ad Taricniem nauigationem non feßuUrlL* tantum temporis requiri, fed quia fimul amp;nbsp;in Taries amp;nbsp;in Ophir nauigai i folet, duo anniitineri impendendi crant,amp; fis tanto plus, vt tertio demum anno redirent, quo rurfus lead nouam nauigationem apparabant. Quamuis enim aurum ex Ophir Salo-moni amp;nbsp;Hiram adferretur, nauigatio tarnen à prima ftatione extra Herculis columnas

• ■lt; aliquando nomen accipiebat, quod rairum non eft; cfimTarfcniês fiueTarteflîaci na-uigationis totius principes eftent atque primi pra’monftratores. Hinc codera capite leges, aurura amp;nbsp;ligna Thyina ôc gemmas pretiofîflîmas ex Ophirà leruisSalomonis amp;: Hiram allatas,ac mox eofdem eorundem icruos tertio quoque anno in Tharfis naui-gafte.Tdem clarccernis capite vicefimo iecundo tertij Regum, vbiloiàphat dicitur claflem fabricaftein Gaftion Gaber,vtnauigaret in Ophir jquam eandem caput vi-cefîmum Paralipomenon iècundi dicit eodem loco fadam fuifte, vt in Tharfis profi-eifeeretur. Peri'picuum ergo eft, eandem fuifte nauigationem quam modôTharièn-fem, modô Ophiriam nominarunt; amp;: ad cam tantum temporis fuifte neceflarium, vt tertiodemum anno poftènt reuerti, non illud quidem propter interuallum quo Tharfis, fed propter interuallu quo Ophir diftabat. Non rairum igitur eft Carthaginienfes cum Tarteflîacos fubegiflent, tantum apud eos argent! inuenilîe quantum hiftoriis proditum habemusjquandonondomeftico tantum auro amp;argento,fcd Ophirioetiam '1 abundabanc.

Jfll'ù . nbsp;nbsp;.

LIBER

LIBER V 11.

SV A M Qv; A M nobis de TarfeS amp;nbsp;TartefTo agentibus maxima fuit ' nbsp;„ ;;

orta difficulcas de nauigatione è Iiidæa amp;nbsp;locis vicinis ad Tarfes^ longé tarnen maior raöleftia exftitic c terreftri Ifraelicaru ad tetram ' t diuinitds promiflam expeditionc ; in qtta non niirum eft, nos baud (ecus ac in Labyrintho quodam diu multumqiic diuagatos vix tan- . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;►

demcxitum inuenilTe. Quamobrem (i quis fbrtalTiserit cUi nofter • hie ad lactam hiftoriam dilcutfus nimis vidcatur prolixus futlTe, is i tantifpet fententiam fuam fuftincat, dumiplemet lemelingcnij lui acumen ad ea-demilla inquibus nos laborauimus ,conferens ,expcriatur ancittaopem noftram ÔCz pta’monftrationem quidquam ex iis omnibus quJE hadenUs litteris mandata func,': queat inuenite , quod auteasquashabemusfcquendQintcrpretationes,facræhiftoriæ ) jfidem queue tueri-; autneglectis bine interpretibus amp;nbsp;Græcisamp;Latinisjbincquot-quotbaólenus commentaria notâfvc Bibliis intulerunt, rediorem quam nosoftendi-mus viam demonftret ad veritatem. Scio meis multa adiici poire,amp; ipfeadieciflem^ nifi vcrltus fuilTem proiixitatem ; erit fortall’e tempus ciim librum buic rci pro-' prium dedicabo,in quo licebit figillatim omnia feripturæ loca qua? hue fpedat, clarius aperire. Nune ob iter quod aliô tenebamus, hæc nobis fuit via ftruenda,lalebris amp;nbsp;len-r tibus amp;nbsp;id genus obftaculis aliis é medio lublatis. Retineamus ergo jTarfes non aliam regionem fuilTe quàmTartelTum,cuius beatam rcrum omnium copiam turn vetc-rum fcriptorum tcftilicatio turn præléns return ftatus fatis declarat. Maxima fane non Hilpanis modonobilitas, fed facris etiam litteris lux ex bac inuentione noftra af-fulgebit; quarum rcrlim vt priorgtatilfimaelfe debet ciim Tarteffiacis omnibus turn, maxime Regi;itapofterior mihimagnam adfert voluptatem jquod tandem ifltelli^ gam qui fuerint Reges TarliSj quæ naues Tarlis ,qui mercatores Tarlis quorum tani; magnifica amp;nbsp;frequens in lacrislitteris mentio babetut. lucundids poftbae Icgam oden illam DauidiSjin qua pulcerrimus hie verfus, veluti vnio quidam linguläris j càndore-nitet micatque gratilfimo : Reges Tharfts cr inÇuld wunera efferent ) Reges k^rahum amp;nbsp;Saba dona adducent, Coniunxit elegantilftmus vates duos populos felicilTniîoSi quorum Arabes Sabæi fatis noti lêmpei fueruntjquorum regio petuliari nomine Felix nuncupatur :at Hifpalenles cetcriqueTartelliaci badenus in Cimmeriistenebrisde-^ lituerunt .numquam fortafliseruendi acliberandi , nili Cimmcrius homo facem ob-, feuris carceribus intulillet. Liccat mihi gloriariapud eos quorum ego glotiam im-menfaauxiaccelfionejqui cum non alteti aequè rei atquegloriæinhient,vidcant quantum mihi lintdcbituri. Gaudeo profedo ciim Iona: induftriam 3nimaduerto,qui ciim fugam pararet, non ad deferta loca, non ad inuios laltus, non ad mapalia cafas pa-ftorum, non deniqiiead vllospauperesamp; egenos, apud quos milcris parum poteftelfe præfidij adiumenti;lèdalt;^homincsomnium beatifllmoslèlèconferrecogitauit.Voluit videlicet femel fugerc,non frequenter ; cum ij qui ad inopcs nbsp;nbsp;tenues confugiunr,

rurfus ab his ad alios fugere return pænuria atque egeftate cogantur. Non lubet mihi ftngulacommemorate làcræ Icripturac loca, in quibus Tharfis babemus mentioneni} fatius fuerit ad illam venire qureftionem , ad quam necelfaria quadam return confecu-tione compellor : quænam nimirum lit Tharlis amp;nbsp;Ophir cognatio, amp;:cur è Tharfis in Ophir fuerit nauigandum , amp;nbsp;quo loco Opbirfitum fit, quodque tantum fuerit inter-uallum,vtiter biennium (ibi poftularet. Si verfus facerem.rei quam explanaturus fum magnitude me compellcrct ad Mulas denuo inuocandas : nunc , quia bumi repft noftra didio, id vnum à Deo pctamus; vt nobis fuam communicet veritatem, amp;nbsp;iliainfpiretquæquàm maximefaciunt ad Chrifti nomen apud omnes mortalcs ftlcH ftrandum. Poteram hie varia ad id quod volo docendum via vci, at ea mihi commo-HilTimaamp;compendiofilfima vilaeft ad explicatam narrationem ,fi prius de perlbna, nomine, amp;nbsp;propolito eins cuius profedio delcribenda eft,agatur; atque deindc adda-cur,vndeamp; pctquam viameopcruenerit quo proficilcicogicarat. Demonftraui Tar- •' ’• Jes primum fuilfc Tartefti conditorera, eundera nunc iam oftendam primum fuilfc „s. _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eorunï

H I s P A N I C A.

eorum qui în Ophir è Tharfis fine TarteiTo nauigarunt : quod vt faciani, reóla via rationemathematicos fequar, qui principio reruin earum apparatum præmùtunr, ti-mui- demonrtratio fieri non potelh Ortendi ElyiTum multa nomina habuifiejidcm ta nomtn» , ■ nbsp;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i t t * nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

habutt. me de Tarfe cogitandum. Hic enim vel natura iua, vel patris morntu, vel ftomenClaA turscctiam fuas ratione non lôlùmaudax fuit, amp;: diuturnus mariscalcator; fed tam afli*, TarfesAthu duus ctia amp;nbsp;pcrpetuUs hof pes, vt terras odifte videretur. Quade re cognomen accepiÉ

Atlantis,quafi dicas,l^at-Iant/ ideft.ofor terræ. enim, diun vt verbum vfurpatur-ÏJat. idem eft quod odio habere; du nominis loco habetur, idem eft quod odium: quæ vox alias explicata eft copiofius. 3Lanttcrram nobis generatimnotarc mari non coopertam quiuis noftrati'um intelligit. Reieda itaque adfpiratione lenioris compofitionis gratia^ Sttlatit ofor eft terræ fludibus nonopertæ» Videaamp;hîcquæfoquàm fimplex fitói^nuda veritatis oratio . Tarfes audax eft amp;nbsp;diuturnus Inaris calcator • Atlas ofór dicitur terrai ab vndis liberæ. Et quia planius nihil dici poteft, non ero prolixior in hoccogtjomine declarando ,quod ex ipfb nomine neceflariaducitur colledionc. Quôdautcm Atlas à Uant deriuetur,obliquicafùs docent ; amp;nifi Græcaelinguæ confuetudine ita compà«-ratum effet j vt nulla vox earn admitteret terminationem quæeft in Glans amp;nbsp;Lensgt; Atlans, tefte Seruiojiaberemus. Porro Grammaticorum ratio quæ à mifèria perpétua ducitur, nihil habet vcrifimilitudinis,ncdum veritatis. Cum enim Pliniusôi doiäif-ftmus quifque vetuftiorum confiteatur Atlantcm Aftrologiæ peritiflimum fuifle,i8£ indecæliferum nuncupatum;cuius efttam rufticumingenium.vtfcientixreturn pul-cerriraarum miferiam amp;nbsp;ærumnasineffecredat? Quid alij fentiant nefeio : mihi certe ab ineunte ætate fie præiuit quædam naturæ procliuitas,vt nullum fpeiftaculum iucun-dius ducerem quàm ftellarum varietates amp;nbsp;motionesintueri.Noftras cæli vocabuliim, vti aliâs dixi,déclarât nos è cælo venire in fummirerum omnium capitis cognitionem. Atqui Dei cognitione fumma hominis félicitas definitur, Nimis'igitur rudern, crafl fam amp;nbsp;fuillam ctymologiam illi Græcarum vocum interprétés inuexerunt,qui A-tlantem à mifèriaamp;ærumna, quam incælofcilicet fuftinendo fùiFert,nominatum elfe iudicarunr;cüm nihilbeatius,nihil iucundiusellequeat,quàm omnesaftrorumrationes habere pcrfpeólasatque fupputatas,amp; ex earum confîderatione ad notitiam ad-Icendere ipfius creatoris, vti ab Anftotele, in iisquæ poft naturæ infpedionem dilputa-uit,fadum videmus. Reieda igitur hac ftolida amp;nbsp;nimis plebeia nominis inteipreia-tione, Tarteffum cognomen Atlantis ab odio terrarum accepiffe dicemus. Quàm verô diligens fuerit totius maris cxplorator, Homerus nos docebic ; apud quem hos iege-inus verfus:

èefbari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Top

ùvaiu.ôpa , oç eJ« efijSet ip/Âügt;v am 7r«/tlt;5f5 zt df^^PipvTin T nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SaAaajHÇ

N îÎOTç lt;fivJ)itiiixsa , 3«« lt;f’ c» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vaiei

A’'tA5£1'5c ■ôv^auip nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, o^e SaAaoyHÇ

Ilacwç ßiv^a oJchv’ cî« tî iicemç àinvç

a» ytZatr tb 1^91) ouQÿivov à,ult;p}ç

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nos fie ex tempore etfundebamus:

t mihi cor feindit cura infelicis procul à caris fuffert a(perrima quaque, J/tfulain'vndifonaniedÿ maris, arbore multa nemus obnubit, fub quo funt atria dtua Omnifeq tlantis nata, qui nouit advnttm Cunila vada Oceani,pila eut Çunt bene longa Circum fe circa calum terram^ tenentes.

Euftathîus hoc loco totus eft in allegoria, vti amp;nbsp;ceteri pleriquc. Mihi frigida: funt, ne dicam ineptæ amp;nbsp;futiles, allegoriæin iis quæ ad hiftoriam pertinent, nifx ante veræ nar-rationis, vndc fabulaoriginem ducit, fimus certiores. lam nifi propria quoque nomi-n» nbsp;nbsp;nbsp;eorum intelligantur qui ad hoc philofbphiæ curiofioris genus traducuntur,nihil fani

«wcBcZaiwM commentum habebit.Videamus igitur quonam maxime nomine Homerus Atlantem 0« iMd». cclebret. Priraum quidem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wcat : quod yocabulum Cleanthes cum adfpi-

rationc

• t 'I B E It V ri.

FationèpronuntianSjOfnnium rerum fapicntcm interprètatur. Veiüm adfpiratió-ne prxponatur an adimaturjulque deque feritnus ; co quod in conipofitione frequenter bmittatur, vt in Olympi noinenclatura. Pollquam veto vniueilim omnium rcrura notitiam in ipio Jaudaflct,duoexplicac feientiarum generàjquæ (îcehumerat,vtgcne* rationisordinem videacur (ecutus. Priusenim gnLx;rnahdi ei tribuit icientiam, non il-1am quidem tarn amplam jVt omnem eiuslatitudinem tömprehendatjvcrum lie ad-ftriélam, vt potiflimum confiftat in profunditatis eogmtione : qua ctim in omnibus breuibus, turn maxime opus eft in portubus ftationibusintrandis :quod quia cuiuis pcrfpicuum eft,nihil neceftefuerit pluribusvcl exeplis vcl rationibuscxplanarc ; alio-quin vel Iola ilia declararé poftet nauigatio, qua ex Oceano Antwerpiam venitur; qua: Dili maximis vafis fupra aquam fempcr exftantibus, quæaneoriscontincntur ,à peritis breuium hominibus publicolalarioad hocmuniis deftinatisnotaretur,plena eftet pe-riculorum,propter inconftantiam vadorlim amp;nbsp;arenarum modoin hanc,modo in illam partem reciprocis fluminis amp;nbsp;Oceani fluélibus impullàrum . Quia autem.hæc breuium amp;altorumcanalium notitiain ftngulis regionibus eft velvlu vcl experientium hominum monitu acquirenda, diuturnam obferuationcm requiritj quo tempore ctim fæpius gubernatori fubdio lit pernodandum , fieri non poreft ,vc non à fidcrum cla-riftimorum inlpedione ad cognolcendam omnem corum amp;nbsp;varietatem amp;s motioncm inuitetur. (^lamobrem poeta fecundo loco Atlanti accuratilfimam tribuit aftrono-miæ cognitionem, earn quidem tantam, vt ipfum dicat habere columnas quæ ex-lum terramq. fuftentent. Quid verb hîc Homerus fignificaritjiadenus vel àmeminei buatur. ' vel pauciftimis.quos equidem non legi,perfpcdum fuifteccrno.Qui volet Euftathium hîc philoïbphantem audire , eiusconfulat commentaria ;mihi non lubet finguloruni fententiasexanflnare. Satis fuerit ftmplicem aperire veritatem ; èc infignem Homeri eicgantiam, non finis attenté ab explanatoribus animaduerlàm, ne dicam prorfus cx-

' pundam amp;nbsp;indudam , explicate. Hic enim gradibus quibuldam Atlantem fuum ad fummum aftrologiæ eulmen adduxit, priùs cum faciens vulgarium circa littora! amp;nbsp;portus nauigacionum magiftrum, deinde paulatim longo vlù eo perducens, vc omnia maris amp;quot;alta amp;nbsp;breuia noftet; hinc ad ftderum contemplationem vocans; poftre- . lt;nbsp;nbsp;nbsp;j.*

ôé mô fie eum omnibus numcrisablbluens Jvthabere dicat columnas quibusSs terra amp;

cælum teneatur. Q^uid verô? Num homocalum terramquefuishumerisfetre poteft.’ Atlof curèi: Et quo loco quæfb confiftat mundi gerulus? Bcne habet: Atlantem mentem diuinam intclligunt, cuius vi vniuerfa teneantur. Sed quid hæcad hiftoriara ? Quid hæc ad illam quam dant nominis rationem,quâ Atlantem milèrum quendam amp;nbsp;infelicem efte definiunt, adeô vt Ælchylus Pleiadasob id in cælu relatas dieat, quod patris infortuniu perpetuô deflerentjCeuillud ipfiseiretpixcomilèratioriis premium? Quæ igitur commenta citra omnem harmoniam jimmoipli harmonia: prorftisaduerfà ,.confingunt, fuis felinquantur audoribüs, hac parte nimis turpiter amufis. Voluit poeta nos doccre Atlantem tam fuifte cælorum curfus peritum, vt ipfe fibî totius machina: mundanæ fabricârit fimülacrum, quod columnis quibufdam cælum amp;nbsp;cerram continerct. Eranc . o autem columnæ duo axes, alter fuper quo extremi cæli motus omnes alios orbc^ fecurrt rapiensagitutjalcer fuper quo exaducrlóperobliquuln.circulbm.iuferiorcsorbcs ab ' occidente orientem verfus feruntur. Duos enim axes in fphæricis orbibus è quauis ma- Sfhtrt itrti. tcria ad exemplarcæleftefadiseollocamus,alterum quidem äxem primi mobiliSyalce-^“^, rum axem Zodiac! ; qui licetvnus non fit , fed alius in aliogt;planeta;iqpia'camcn poli i pariim déclinant, tantillum videlicet quantus eft circuloruin maximorumimoturn -quot;'‘A ’’ ■metientium ab Eclipticareceftiis, pro vnoaxe habentur,;idquéeomagis/quôdjfigt;larisf orbitæ axis ccteros ferè metiatur, dum vcl hoc vcl illo interiiallo ab Ecliptica dieuntur euagari. Seim us profedo fuam cuique planetæ latitudinem in ZodiacOicribur debere, amp;nbsp;idcirco tot efte axes quot funt motionum fub hoc lato circulo diferimina yvejnim hi non ferè'in omnibus artificialibus fphæris diftinguuntur,,,leidlibèriórc ôiôdn ôdJajiioro viavnoeclipticæaxedenotantur, CümRomæapud Francifeum de B'ou^dilla Gardû nalem Mendo2am,poftea Epilcopum Burgcnlèm,biblipthécæ,quàm coprofii ac varia libroruminomnifcientiaamp;: lingua feriptorum fupellcdile inftrudiftîmamihabebar, præelTemi *5^^^ cetera mathematica inftruméta Ijph^ram æneamdeauratam habçbam

gubernan-

ïö§ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P A N I C A.

gubernandam, quæ lamina chalybea in globo terræ concluraamp; pl nr! mis inuolucris in* torta ciebatur; qua automata motione fuper duobus axibus cauis Solis amp;nbsp;Lunætur* fum tumdiurnum turn menllruum repræièntabat. Quidquid autem rotarum ad earn Sphirt/trti- rcm cflct neccflarium ,id totum terræ globus tegebat. Sic igitur de Atlanteexiftimo, ßciaiuinnen- inuenifle eum indiiftria lua amp;nbsp;longa obferuationelphæræcæleftis lîmulacrum ,in quo ‘ Sol Luna amp;nbsp;fortalTis alij planetæ, baud lecus atque in cælo, mouerentur ; amp;nbsp;imita-tione artificiola omnem dierum amp;nbsp;nodium motionum varietatem oculis fpedandam exhibèrent. Eiufmodi inftrumentum Atlas manibus fuis tenens atque verlans jtum ad fuum , turn ad aliorum animos return cæleltium cognitione pafeendos , vete dici poterat.duas vel plures habere columnas quibus amp;nbsp;terra amp;nbsp;tælûfuÜinereiur.Hçc pura fimplex, non poëticæ modo narrationis ,fed ipfius etiam veritatis explanatio.

Atlas enim in vtraq, re iuxta valuit,amp; in gubcrnandi lcientia,amp;: in aftronomica dimen-. fione ,quam non numeris tantiim , fed inftrumentis etiam explicabat. Falluin igitut eft quod Polyidus Dithyramborum fcriptor prodidit, Atlantem non aftronomum,led paftorem fuifte, quern Perfeus obtedo capite Medufæ in faxeum montem conuer-infi- Eft quilquam tam hebes,vt non intelligat Atlantem aftronomum fuifte, ft non gnu nßrfla ex üs qüæ Homcrus de ipfo cecinit, at lai tern ex Pleiadibus quas poëtæ Alias eius fuifte dicunt.’ Timæus non Pleiades tantiim,fed Hyades etiam Alias eius fuifte tradidit;è quo luculentius exiftit argumentum ad docendum, infignem eum aftrologiæ fuifte præ-monftratorem ;quippequi tam multis ftellis nomina fabricauit ,diligentis aftrorum obleruationis monumentum lempiternum. Hunc imitatus eft multis poft læculis Conon, is qui Ptolemæum aftrologiara docuit ; qui vt Regi munereimmortaligratifi-conon Bere- catetur, Berenices vxoris comam aftris intulit. Ceterùm maior fuit illi quàm huic ra-tanto quidem maior,quanto totius Aftronomiæ pfinceps potiofe iure Alias fuas titht. quàm hicalienam vxorem pofteroru memonæ conlécrauit. Vnde verô Pleiades didæ fint, non latis inter lcriptoresconuenit. Plerifque placet à Pleionc matre ficvocatas rieiades que. fuifte, quod Vt demus,eadem tarnen rurlusexiftet quæftiojqua nimirû de caufla mater 4“ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nommetur. Ouidiusquinto Faftorum libro rem itacommémorât:

euce^erint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Duxerat Oceanus quondam Titanida Tethyn,

terram liquidé, qua patet, ambit aquû.

nine fata Plcione cum feUifero ^.^tlante , lungitur, vt fama ePt, Plétadesq^ parit.

Vnde Pleione nomen accepcrit,video parum liquere.amp; veroeorum lèntcntia minime placet,qui ab anno, quem ^Xeïovat, etiam vocari aiunt,deriuant : propterca quód hæc ratio ipfius genealogiæ parum vel nihilconlónare videatur.Qms Oceanus,qua Tethys fit, alibi latius explicatur: hïc fatiseftofacrum Oceani nomen,vt pleraque alia omnia, hominiattributum fuifte. frequens enim eft loquendi conluetudo qua eins quis Dei nomen accipit, cuius dotes in iplo maxime lùntilluftres ; cuius rei ratio à Platone co loco expreft'a.quo docet animosè corporibus ad eos deos euolare,quorum ftudia ma-£/ƒƒ«!o«4-Xluaefuntlècuti HacrationeElyftus potuitOceanus vocari, proptcrea quod primus nue ‘vocari poft diluuium ad Oceanum penetrarit. Quod fi eum Oceanum facias, iufta conlêcu-tione vxorcius fueritTethys. Eorum deinde hlia Plcione merito vocabitur,non ab • nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;, anno, non à pluribus, fed ab viilitatenauigationis, cuius Oceanus pater eft jVtpote pa-

ux. ... . ter omnium fluminum,ftagnorum vno verbo, omnium aquarum per quas nauiga-oeeanivtiii tur. Quód fi priuiariam Oceani vtilitatem quæras,non aliam inuenies præftantiorera nunaria, quàm nauigatiouem ; per quam fît, hinc vt terræ longilTime diftitæ accipiant colonos, hinc vt ingens rcrum ad vitam vel neceftariarum, vel commoditates amp;nbsp;ornamenta ad-ferentium copiafubminiftretur. Non mirum itaque fi Elyftus, lônis infularum domini maximus natu Alius,primam fuam filiam Pleioneni vocarit, id eft.nauigationis vtilitatem ,adiumentum atquefrudum: cuiuscompofitionis vim nemoignorare poteft.qui modo norit de Hefiodi monitu, quàm maluæamp;afphodcli fit /xtja weutp, quandoinde promeum eft ad inrclligendum TrXtüiivlui non aham efte, quàm earn quæ tc ot^. Scimus Nochum Dionyfij, Herculis,amp;alusaliarumdiuinæbeneficentiæpoteftaturn nominibus àfobole fuaindigitatum fuifle5amp;: modôoftenlum eft.ipfum quoque Elyl-fum variis cognominibus nuncupari: quo fit vt minime ablurdum debcac videri, fi inter

inter alia Oceaniquoque nomine fueht ornatus, vei is qui maximus natu filins eflec eins quem Nochus diuino inftinólu dominum fecerit omnium infularura, amp;nbsp;idcirco ijpfiusetiam, quàm late patet, Oceani;cuiusambitu terrae infulæ fiunt. Porio lölenne etiam eft heroum vxores illis dignari nomenclaturis, quæ.iufignemaliquam manti Virtutem fingularem diuinægratiæ dotem defignanc Sic Cadmo Harmonjara,Stri-ihoni Euterpen alias aliis heroibus deas coniuges à poetis, daras videmus ; qua eciain ratióne, tametfi nulla alia, reâè dixerimus Pleioncm Vlyflîs vxorem fuifie ‘^eo; quod præcipua eins dos fuerit, maximam mortalibusenauigationeadferre vtiliraremsitum, ad Varias terras poflidendas amp;carum muneraperfruenda/tum etiam ad totiusorbis cognitionemjquæ non alia via quàm nauigationc multa dîuturnaq;.parari potçJl.Con-; £rmatopinionem hanc meam Hefperidum nomen , quod Atlantis filiaederaatrelia^ bliifle dicuntur ; qua de re fit vt Hefperis, id eft Heiperi filia Jqni alio nomine Hody-jç/ù. fens nuncupaturjAtlantis vxor fnifte videatur. Dnxit cnim Tartefl'ns fine Atlas Vlyflis fine Heiperi filiam maximam natu, è qua quæ natæ func, Heiperidps fiint vocatæ. Ac profeâô non alia caulTa dari poteft, cur Atlantis filiæ comrpune nomen ab-Heipcto ack ceptum viùrparint,quàm quôd matrem habucrint Hefperi filiami, qui Tarteifi fuie fratertnaior natu: quo coniugiofaófum eft, vt amp;nbsp;arâiusinter ffatres araoris vinculum nbsp;nbsp;quot;nbsp;quot;

neifteretur,amp; minor in terrisdiuidendiscontrouerfiaexiftercc. Videmusenim_ Atlanti placuifle, vt infulæ Oceani Africæ obieôfæ Heiperidés vocarentur j qua in re alter no- Heßgt;eriiief men fiium, alter filiasfuas agnoicebac,amp;de vna eademqne fidelia vtriufque memoria depiélaeftin tabulis fempiternis. Eadèm ràtione promontorium in.Oceanum longiiis feie cxtendens,qüod maximi fluminisiniiilaeft, Heiperium nominatur; amp;nbsp;totus adeo Oceanus ille fine diicrimine modo Heipetius, modô Atlanticusvocatnrjin quorum nominum priore Elyilijn pofteriore Atlantis memoria celebratnr. Et vt illud quod nunc Caput viride vocatur ab Heipeto ântiqiii nominis;óriginem habet uta alternm. Tarteftb longé propinqüius Atlas nöminatutjquo fit vt citraïnuidiam fratres commu-nem regionnm Libyæ amp;nbsp;ÆthiopirP maritimarum poireÏÏîonem habuifte videantur. Quoniam tarnen totius illius littorisnauigatio propiùsadTarteiTum quàm ad Lulum pertinebat, totus Oceànus Africæoppofitus Atlanticus ferè à piifcis nuncuparut. Hinc Platonicus Solo apud Ægyptios didicitj maximam oliin in eo ininlam fuiiTc Europa amp;nbsp;Africa non minorem , amp;nbsp;earn quidem Atlanticam diétam Videmus ergoTarteifum ^tiantïc^ primùm quidcm ad proxima Africæ littora traiecifte, ad; quæ minor Atlas pertinet/”^“^'*' deinde vlterius ad alterum promontorium maioris Atlantis nomine celebratum ; poft etiam ad maximum illnd perueniiTe, quod perinde atque Delta Ægyptiacum Niio Nigrimaximi fluminisoftiiscontinetuv ,Hefperium tnmdefratris,tum de vxorisno- - ' minenuncupatum:cuiamp; filiædcbentvcHeiperides nominehtur^quarum monumen-tum æternum Atlas voluit in Heiperidibus infulis manere. Veteres itaqucfabularum feriptores optimeilli quidem AtlanteméiHeipefüm fratres fecerutyamp;Hcipcridibns JJeJpirw amp;nbsp;Atlantis filiabus nomen à matre contigifte annotarunt lt;verùm in eo lapfî funt, quôd vtrumque lapeti filium eife lcripfèrint,cùm ex iis quæ modo à nobis expofita funt,cia- nef mes, rum euaiêrit, lapeti eos non filios,fed nepotes fuilfei Condonandus tarnen hic error, co quôd vno dumtaxat gradu lèdncat à veritate,amp; poifrnt ceteroqui largo vocis vfu nepotes quoque inter filioshaberi. Cctertïm qui litteris prodidit Heiperum Milefium fuifte,multagregum pofleirione prædiuitem,is mihi videtnr vfpiam Icgifte,Heiperum Mileti fuilfeconditorem,Scinde ad Milefia vellera, aurea Heiperidu mala tranftulifle. Docui anteà Miletum à Care Elyfïî fiue Hefperi filio conditam videri Sc nuncupatam, ad principem quandam virtutem omnibus commendandam , eo quôd non aliud fit JDüct quàm caput liberalitatis omnibus expofitç amp;apertæ,tum in ceteris tum in feicn-tiis communicandis- Suboleuit ergo amp;nbsp;huic fabularum interpreti nonnihil veritatiSj quæ in eo confiftit,quôd Elyftî iôboles non Miletum tantum,ied totam quoq. Cariam amp;nbsp;vicinas lôniæregiones prima habitant. Hæc,licet nonnihil abhiftoriæ fide declinan-tià, addenda tarnen mihi putaui, vt antiquitatum ftudiofi cognoicant, quàm nos verè fcriplèrimus, Hefperi fiueElyifi genus ex loniaeflerepetendum. ConCludamusigitur hune noftrum fermonem ad earn formülam, vt Atlantem Tarteiùm fine Tarteflura efle dicaraus,amp; Heiperides ci ex Elyifi, qui Hodyfeus eft amp;nbsp;Heiperus, filia natas ; quas

K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pléiades

Pleiades in cxlo vocamus, nomine item a matre dudo, fine potius ab ëadote qua He*^ fperus Pleiones maritiis maximè celebratur. Verdmenimuero quamquam plerifquc vetulliorum video placuifie, vt Pleiades nomen à matre dicantur lôrtitæ; nos tarnen alteram rationem dari pofle cernimus, amp;: earn quidem maioris etiam momenti, quam fi de Iola nauigationis vtilitate ,quæ maths nomine confignata eft, cogitetur. Neque enim fatis eftnouific maximas de nauigationc vitas commoditates fuppeditari, nifi Ô2 tempus ad nauigandum idoneum fciatur;citra cuius notitiam non lucrum amp;nbsp;qu^ftus, fed grauilfima damna amp;nbsp;prælèntilTima pericula nauigantibus euenirent. Quamobrem nyadet. Atlas huius I'ci perpetuam volensextaredodrinam,duofiderum genera Taurocælefti adiunxit, quorum alterum Hyades, alterum Pleiades vocauit. Timæus igitur no Pleiades tan turn,fed Hyades etiam Atlantis filiasfacit:quo iuftam dodecadem numerus ab-folueret. At Pherecydes Hyades elTc'vult Nymphas Dodonidas Dionyfij nutrices,quæ Lycurgum tyrannum fugientes, louis commîferatione aftris fintillatæ. Noftranon admodumrefert,quoquifq. modo in his commentis verfetur,dum illudlaltem con-ftet, Atlantis beneficio non paucasftellas noraenclaturis donatasolim fuifie, tametlx

quamplurima ante fidera furs nominibus fuerint Tartelfi maioribus infignita.Sed mif-Tietadu alia fa hac contrtÄieifia, caulTam qujeraraus cur,aliæ Pleiades,aliæHyadesvocentur. Pleia-sb opportuno ad nauigandum tempore nuncupari fi dicam, non videbor mihi nec à(lcopo,nec ab Atlantis mente aberraficyco quod,çûm hæ cum Sole matutino tempore oriuntur, Oceanus amp;: partes eius citraTr.opicum Cancri aperiantur,amp; tempeftiuain facianc'nauigationem'Ci'Quid quod circajidem tempus area Nochi primiim coepit di* luLiio innatare,quod principium fuit omnis'nauigationis ? adeo vt vel hacIbla decauf-la ftellæjde quibus agimus, Pleiadum nomefi-mereantur, ceu nauigationis principes vocarentur. Necaliadecaulïà Hyadesfuutn nomé videnturfortit£E,quàm quôd mon-ftrolà ilia amp;nbsp;portentofa pluuia, quæ totum orbem aquis obruit, eo tempore decideric, quo Sol cum his llellisoriebatur. Accedit huiç altera cauira,quôd hoc tempore quo Taurus terras aperit, pluuia fit maxime oppottuna. Sic Virgilius:

Feretument terræ, genitAliAfemnApofcunt:

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tum pAter omnifotens fecundis imbribus A Ether

Contugis ingremiumlatA defeendit, dT^.onines MAgnus Alit mAgno commiflus corpore fætus.

Idem alibi Ver imbriferum vocauit. A pluuia igicur Hyadcs nomen ducunt, quas Latin! dum Suculas vocarunt, nonulli quidem malè Græcam vocem, vti Nodes Atticas

volunc, tranftulerunr ; fed quad Græci redofèrmone amp;nbsp;fimplicc fignificarunt, id ipfî

Suuhierogiy elcganti fymbolonotaucrùnd'Quia enim Suculæ vnà cum fua matre aquis amp;: cxno prdci homines hicroglyphico ritu'fuis figno vfi funt ad pluuium tempus de-fignandum. Hinc pro hiemein vetullis Romanorura fabricis frequenter fuem fcul-ptamvidemus'.necaliuddbivult,Adonin Yenerisdelicias Apridente occifum efle, quàmanni volüptatem nobis per hiemera tollt. Hinc ludus amp;nbsp;fletus idolomani-cusSyrorumeotempore inftitLituSjdum Solincipit à Tropico Cancri ad Tropicum Capricorni declinare,ceuiam tum obledamentaamp;deliciæipûus anni adinterituni

vergant. Quemadmodum igitur fculptores Romani, aut potiusrituales eorum magi-Itrijfuem prohiemcpofueruntjita pnfciilli pro commodisamp;optatispluuiisfuculasia cælo fibi finxerunt,eo quôd lus Sr aquarum, quibus gaudet,amp; fecunditatis, qua maxime pollet,aptilTimum fignum habcatur. Plus igitur nodis habet amp;: caliginis,aut potius erroris amp;nbsp;ignorantiç,quàm Atticæ elegantias reprehenfio ilia,qua veteres infimulantur, nyaiesfleüA Hyadcs non bcneluculasreddidifie. Suntautemhoc nomine quinque ftellæ in fronte qutßnt. nbsp;nbsp;Tauri defignatæ, à figura litteræ,quæ nomen quo voeätur apud Græcos exorditur,non

multum recedentes ; adeo vt non defuerint qui nomen inde datum putarint j quod Homeri fcholiaftes annotauit. Virgilius dum cecinit,

Tauriis amp;nbsp;nur At is a fer it cum cornibus Annum-,

ad duo mihi potiflîmùm relpexifie videtur-, alterum.quodTaurorum cornua in facri-ficiisnon vittis modo ornari, led aliquandoetiam aureis cofueuerintinduci bradeolis: alcerum, quod Hyades,quæ Tauri frontem occupant, Vere aureum imbrem in terras largis cornibus effundere Ibleanti quos noftrates etiä vernaculofuo Icrraone defignant,

Purum

t I B B k V ir.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jit

Purum putum aurutn bac Veris parce pluerediccntes : qua de caufTa non Bacchi tantum nutrices , Ccd omnium plantarum meritô diccrentur. Pleiades verô iatus Tauri «ß» dimidiati,qualis in artris fpcdatur, illuftranc, amp;nbsp;idcirco Solem prius quàni Hyadcs ho-Ipitio accipiûtjCO quôd T aurum fubeat auerlùm ,vt Phaëthonti pater indicauic hoc ver-iiculo: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Per tamen adaerfi gradiert cornua. Tauri.

De his Proclus in Hcûodum lcribens arcanam fibi acfublimcm Theologiam medira-tur,has ftellas figillatim Planetis didribuens : quæ conteraplatio, quia maxima naturæ diueriicaccm angullifïîmacæli parce concludic, fubeilior mihi videcur, quàm ad vfum queat applicari;amp; obl'curior,quàm feptima Pleiadum/uiLycophron fuiccomparacus;

vc quod iencio aperce dicam, frigidior quàm vc in caquicquâ vel operæ velceraporis hccollocandum. Hellanicusin primo Aclanridôlibroeasficenumerac,vcfingulisfùos affingat amoresjfcx quidem Diis, vnam morcali copulans; amp;nbsp;ex Taygeca amp;nbsp;loue La-cedæmoncm,èMaiaamp;: loue Mercurium, ex Eleôtra amp;nbsp;loue Dardanum,ex Alcyone amp;nbsp;Nepeuno Hyrieum,è Sterope 80 Marce Oenomaum, c Celæno amp;c. Nepeuno Lycum, ex Meropeamp;Sifyphomorcali Glaucum nobis producens. Nobis hæccommença paru admodum facere videncuc vel ad aftronomicam,veladhiltoricam veritacem: id claru elt,Taurifignumcocum Venereum eflcsamp;jVC icadicam, Laftaurocacabon magna vim lèminisin hæc inferiora perpecuægeneracioniamp;corrupcioniobnoxiaefFundens. Quia roureum. aucem terram fecundisimbribus amp;:graco tepore aperic, ac feminibusvariisamp;copio-lïs implet,Hyades acccpic.-Qiiia verô mare claufum nauigare volécibus recludit,Plcia-dibusinfignicurjacquehaede cauiTamenfisqiioSolfubhoc figno diuerfacur,opcimQ iurc dicicur Aprilis,id cft,excellencem vim habens in aperiendo. Qiiando icaq.amp;: Hya-des amp;nbsp;Pleiades nomina fiderum nacuris apca fortiüncurjCÔ compelli mihi videmur, vc dumet fateamur, Aclanccm fîliabus luis ab aftris, nqn cohera à lîliabus artrls nomina peciuilTe.

Neque enim hæ nomenclacuræ proprias aliquas humanæ indolis habccnocas, fed coeæ afiruàfiiiL ad cæleftem nacuram fpeâarecernuncurjacq. eade re non ab hominibus ad ftellas,lèd rum nomm^ à ftcllis ad homines delcenderunc. Quod igicur nos ancea è vecerum commêcariis ad-duximus,Aclanccm perinde à fîliabus acq. Cohonem à Beronice nominafideribus de-diflcjid lànè fuerivnegandum . Nobis lacis fuit oftendifle hoc argumentum eô facere, vt non minus Atlas quàm Conon Aftrologus fuilfe diccretur, minime verô ad id vt de fîliarum nominibus aftra nominaric, taraetû pleriquc fieexiftimarint. Cogimur enim paullatim c fabulis ad veritacem venire,quænec prima fronce, nec à quouis, nec facili via perueftigari poceft in tanta opinionum amp;nbsp;figmentorum varictate. Et verô hic nobis feopuserat, vt Atl;mtem oftéderemus cum omnium artium cognitione,tum nauigan-di peritia iScfiderum obleruatione pluhmùm ceterismortalibus præftitifte: quod, licet non aliunde,inde tarnen conftaret, quôd filias fuasaftroruni nomenelaturis nuncupa-rit. Geminaergo ratione Atlas dicetur,id eft terras odilTe : altera quôd perpetuô naui-gationi vacarec,altera quôd ncglcdis terris totum fdè cælefti dater contcmplationi; quæ maxime déclarât amp;nbsp;ante oculos ponit ftupendam amp;nbsp;auguftà opificis maieftatë; ad quam vt fubuehamur aftrorum monitu atqueconcentu os homini fublime datum eft, contra ac ceteris animantibus, vti nec ab vno pocta, nec ab vno làpientiæ magiftro elt annotatum. Homerus Achilli feutum fabricaturus diligenter obléruauit, vt aftrorum peritiam principium faceret omnis ordinis, omnisharmoniæ,omnis euftodiæ , omnis denique,quàmlatèinlx)minum cœtibusregnat,veritatis. Qüoniam enim veritas in primo fermone à euftodiendo nomen accepit, eius adipilcendæ ratio maxime decet vc inclypeisadtuendum faftis explicetur. Quamobrem in feuto quinq. primùm zonas expreffit, ac deindeeaadiecit quæ mentibus Icientiarum auidisin primis videntur ad-iniracione digna : inter quæ mox Icientiæ totius vniuerfitatis, quara Timæus Platonia pôfteftperlecutus, dédit principatura:

Ep fÀv yaaav cp âçgtvav

H’êAiô» T fl£3ta/lt;^v7a, (nKbujUu 'n

nA«ia JoLç 3-’ ti, totb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Apx.TCV .9-’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xetÄininv

Ht’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;kcut flpiava efbxd/et

Ci'« J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aoe^w eÔMccyoib.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Atlas

ni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I s P A N I G À.

Atlas îgiturnon rtauigandi tantum ftudio, fèdearumetiam return conremplatione^ quas Homerus intelligentes viros maximè decerc cccinit,à terris ita auocabatur, vt ea-rum odio teneri videretur} atque ea de caufla mcrcri Atlantis cognomen. Cæterùm, quoniam fphæram duobus axibus cælum terramque continentem perpctuo manibus verfabat, amp;nbsp;hac de re totam machinam mundanam fùHinere videbatur; fadum eft vt Atlantis nomen ad Caryatides amp;: Telamones columnaruni vicem in ædificiis fufti-Ttlamm nendis fnbeuntes transferretur. Dicitur autem Telamon id quod ad tenendum eft idoneum,non in Atlantibus modo palatiorum ab Ennio, ied ab Homero etiam in cly-peis vfurpatum vocabulum . Quamuis autem Atlas ferè in mari verfàretur, Se iîde-ribus obferuandis in patente latiflirae Horizonte inuigilaret; alij tarnen aftronomianl« non ad nauigationem tantum, lèd ad rem rufticam etiam applicaruntj qua de re He* ïîodus ficcanit:

nAw/aJlw Agt;rXayîv^ù)V

Hune Virgilius imitatuseft:

I ^^nte tibt Eo£ Atlanti-des abÇconda.ntur Débita ijuam terris etmmittas (emina.

quo loco occaftim Pleiadum ab Heiîodo commemoratum exponit; qlia* nirtiirum' Sole Scorpium iubetintematutinotemporein Occidentedemerguntur, Ethæcmodd de Atlantis aftrologia, amp;nbsp;filiarum nominibus à cælo petitis dida fulHciant. Quando igitur conftat Atlantis amp;nbsp;eius filiariim in Africæ littoribus amp;nbsp;Oceano occiduo clarifti-AüâtùMn-vsxz extare monumentaj colligimusTarfclium totum illud pelagus primiîm frequen* tafle, atque deinde aftronomia fretum tantiiper fùb eâdem parallelo amp;nbsp;in eadem lati-tudinecurfum tenuiflcjdum ab Africano littorein oppofiras terras appulifleC;quas de nomine fuo Atlanticum orbem vocauit. QuidenimfaciliusquàmabHefperidibus iniulisautèfortunatis Atlanti maiori procul obiedisferuatâ eâdem poli altitudine io-lis curium icqui.ôô co deduci vitra Oceanum Vel ad orientalem orbis plagam ,vel ad terras aliquas interiedas? Quia verb hic Oceani occidui traiedus maxim us fuit,optimo Ofinr ditifu iutc Atlanticus orbis Opher didus eft: quo non aliud in lapeti, cuius Atlas nepos fuit* r/fw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lingua denotatur, quàm id quod vitra iacct. Nauigatio igitur cTarteflb in Opher nihil

aliud erat quàm traiedus in terras vitra Oceanum Atlanticum iacentes. Porto quod Feruijud. Atlantidispars,quæad Darienam anguftaterrarum Ifthmoduomaxima«5^ vaftifli-rna maria fcparat, Peru nominetur, id hanc habet caufl'am : Putauit Atlas in ilia iibi vlterioris terræ parte munimentum fabricandum , quo femper tuturn appulium ik: exitum haberet; atque infuper merces iècurâ euftodià tantiiper feruarentur, dum tempus eflet nauium onerandarum . ^ïirrïïit enim idem eft quod euftodia traiedus; flue, tutela nauium ftationis , quamlamp;het etiam, iîue per digammaî^o: vocamus, vn-de Î9?r opido in Zelandia celeberrimo nomen. Quod ii fjetiin huic compofitæ voci iun-gatur,|öheröuöritn habebis.quo denotatur domus ad nauium ftationem amp;nbsp;traiedum euftodiendum corn parata. Inde eft vt aurum è Pheruheim in Paralipomenon libro al-latum, non aliud fit quàm aurum Opher, fiue aurum apportatum ex arce orbis Atlantici, fada ad nauigationis amp;nbsp;mercatus iecuritatem. Ex his igitur Peru amp;: Perueim rcie-dis adfpirationibus habemus* nec eft quod Hebræi quicquam fibi iuris in his vocabu-lis vfurpent; quando ex iis quæ dixi fans perl'picuum eft amp;nbsp;euidens, has voces de illius fermone capere debere interpretationem, qui primusorbem Atlanticum fuis pofteris dédit habitandu. Quamuis itaq. Ophir apud Hcbræos nomen fit viri propriû,id tame à noftro «©pön: fine «©ucrfignificarione longiiTimè diftat,quod per E non per I pronun-tiamus; licet Hebræi eadem figura pro duabus his vocalibus,ducitrapundafcribunc, vticogantur: haudfecus atque illià quibus Alphabetumfuum amp;:litterarum nomina: mutuati funt. N ulla igitur hîc in Peru ex Opher metathefis, nulla in Perueim numeri variatio, nihil denique eft huius vocis in quo Hebræælinguæ peritus artis fuæ præce-ptaexercerepoflîtjcüm vocabula omnia iis debcantur qui prifeumièrmonem à Sc-Aurum olgt;- tinis acceptum retinuerunt. Nec aliunde aurum Obhfum habet quod Obnfum ôr fie «/;lt;»gt; -vniie nominetur : qua in voce miriim eft quàm dodiflimus quifque iêlê toriènt,è Grx-ttnt. co fermone fignificationcm eius cauflam exponere laborans. Equidem fuperuaca-neum

, L I B E R V I r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïïj

neum exiftimo fingulorum hac de rc fehtcntiasexèrccrc , quandoviarcdademon-ftrata làtis pcrfpicuum lit, quantum qvtifquc abcrret. «Opïjcr/lt;Oucr amp;nbsp;lt;©lict fine dilcri-minc pro eodcm in variisdialedis vfurpantur: vnde «©bcrrnöad verbum fignificat iter quo traiicitur, quo percxccllentiæfigüram profcdio in oibem Atlanticum dcnota-tur. Hinc inrer mercatores Tartefilacos alios ciuldem nauigationis peritos aurum Oberreifum diccbatur quod illo itinere cfiet allatum , inde mox lÿncoptôs Obrei-fum in vulgus tranfiitpro auro purifiïmo , quale videlicet Atlanticus dabat traiedus, Quä'Tiobrcm aurum Opber,aurum Perucim, amp;nbsp;aurum Obreilum pro eodcm dicun-ttir, proauro nimirum puro puto, cui nihilcftaltcrius metalliadmiflurn. Quamquam enim Tartcirusnon exiguamauri copiam fuppeditabat, vberius tarnen puriusex orbe Atlantico adferebatur ; cui tanta probitatis lausapudomncsconftabat j vt non Hil'panico tantum, led Arabico quoque præfcrrctur: cuius ingens ctiam copia ex vlte-riore Arabia per Petram facili camelorum vedura ad Salomonern portabatur. Admi-randam profeéto rempli lerolblymitani ftruduram fuifle oportet, cum ob alia, tum ob materiam è tam longinquis amp;: variis terris conquifitam. Neque cnim Iblum aurum ex Atlanrico orbe petebatur, fed ligna quo'que Thyina eadem nauigationc adferebantur; quæanex Atlanticislàltibus, è quibus poll à Romanis magnis lùmtibus petita legi-mus, an ex orbe quoque Opher adueda fint, cum vtrumque commode fieri potuerit, ignoro. Hac ætatc magna cedrini ligni, quod fiiauifiimo odore fpir3r,copia ex Helpe-rio promontorio aliifque locis partim citra, partim vlrra Oceanum litis Antuerpiam fertur. Nec vcrocedrina modo , fed aliarum quoque arborum odoratilTimarum ma- ex arte tcria eadem nauigationc portatur , quarum color amp;nbsp;odor varius atque diucrlus eie-gantilTimum nobis opus dat tclfulatum , quo quicquid ingeniola amp;nbsp;ai tifex piólorumó- -vanetM. manuspoceftiinitari,elcgantiflimcoboculospoficum videmus. Durât hadenus Syl-lanum in Præneftino Fortunæ templo pauimentum: lcd,fas fit maiorum pace dicere, longé fuperatur ab his noftris, quæligneis fruftulisfiunt, quarumuis rerüm figuris: tanta eft colorum varieras, tanta imitationis fubtilitasj tanta viuacitas fimulacrorum. Verùm ornnem materia’ varietatem oratione explicate perarduum fit,amp;: vnum eorum quæ hatlenus à noftris hominibus nullo modo præftari polîént quando paucilîima-rumarborunl deferiptiones ab illis proditas habemus qui Opher fine Vltramarinum orbem feriptis fuis nobis aperuerunt. Gaiacum amp;: eins generis nobiliffima funt, ob vfum quotidianum in ilia lue curanda ,quam vnàcum auto ab Atlanticis Europæiac-ceperunt, ac ca’tcris deinde nationibustain Aliaticisquàm Africanis citra inuidiam communicarunt. Tindoribus ligno Verzino, quod nolîratcs Brefilianum vocant, ni- A* hil vcl notius vel frequentius ad pannos purpureo colore irabuendos. Sed quid de tetisdicam? interquæ, vt varij colores, ira odorum non paucadilcrimina. Slint quæ luauitate cum rofis certant, amp;nbsp;inter alia vidi quodanifiodorem itafpirabat, vt anifi lignum nuncuparem : Nec défunt c]uæ fœtent, in quorum gcncre memini mihilub-oleuilTequoddam humanum llercus ita naribus reprælèntans ,vtcùm forte in cuiul-dam Icriniari) domum veniflem, dicerem olficinam ipfiusmihi latrinam videri ; cui meo diiio ille arridcns, amp;nbsp;ligni ramenta quod operæ Icuigabant naribus obiieiens, ro-gauit num agnolcerem quodnam oltèciflcm . Qtud dicam de arbore quæ liquorem ilium fuppeditat nobililfimum , quem ob odoris luauitatem amp;nbsp;maximas rccentium vulnerum curandorum vires, Ballàmum vocamus ? Eius duo gênera funt; alter cortice Saißtmum, incilolimpidilfimusdcftillat, haudlecus atque oleum abiegnum; alter excoquitur,amp; idcircofpilTiorcft. Quod fi quam multavehcmensodor amp;nbsp;acutuslàporlinguam pungens pollicentur experientia apud omnes declaralfet, non eflet quöd magnopere vete-rum ballamum defideraremus. Admiranda luntquæ de viribus fafl'ulraSjarborihn rerra Florida frequentiSjferuntur.Huius odor mihi gratilfimus accidit,tametfi aliis ve- : hementior fortalTe iudicandus fit, quam vt crebrö conueniatinfirmiori . Non facile , credat qui non fit expertus, eius ligni vneiam vnam nobis Geltam integram“, id eft paulló plus minus oólo libras, dare potionis, vt faluberrimæ ad corpora fuperfluis hit-' jiioribus libcranda, ita odoris fuauilfimi, citra omnem vel minimam notam ingrati laporis, modo re£lam coquendi rationem fequamur. Lignum illud quodà colicis do-lonbas curandis tjuidam mihi nominarunt, necdum ad vfum medicum vocaui. Sed

K 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quid

jî4 _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« I S P A N I C A?

quid ago’quorfum cœpi euagari?Quart veto huiusloci fit Atlantici órbis afbores enumerate? Reuertaturergo calamus ad id quod agebamus : amp;,quiaThuiam nauigatio-ne Occani ad ftruduram rempli lerolólymitani apportatam fuiftedixijvidcamusan huius maris cxteri amp;: orbis Atlantici vitra Oceanum occiduum liti notitia vlla fuerit apud antiquos. Id quia veterum teftificatione nobis eft docendum, non exiftimo me Delei^iori vcl prolixum vel odioftim fore , fi iplà audorum verba adfcriplèro. In priniis ram fentetie. igitur audiatut Plato, aut potius Ægyptius làcerdos, prilcam veritatem nec prorlus ob-q» teftima- litus nec penitLisairecutus. At,quia Latinisloquimur, lani Cornarij, cuius interpreta-tionem nunc ad manum habemus , verbis vtemur,quo vertendi labore careamus» Ægyptius igitur de Athenis ita apud SolonemlermonehabuitjVt inter cetera amp;nbsp;ea fl»to in Ti- diceretquælèquuntur : Mulra quidem igitur amp;nbsp;magna ciuitatis veftræ fada hîc lcri-

pta in admirationefunt, vnum tarnen amp;: n)agnitudine virtute omniaexcedit. Scriptum enim habetur, quantam ciuitas veftravim cum omni iniuria grartantem aii-quando comprelTeric, quæ exrrinfecusex Atlantico pelago progrerta rtmul in omnera Europamamp; Artam impetum fecit.Tunccnim pelagus illudnauigabile erat: Inlulani enim anteoftium habebat, quod vos columnas Herculisappellatis. At infulaillaamp;: Libya amp;nbsp;Arta rtmul maior erat; ex qua afeenfus ad alias inlulas tuncprorttifcentibus contingebat : ex infulisautem in omnem ex aduerfo continentem circuni verum ilium pontum rttam. (nam quæ intra ortium funt, portus clTe videntur,qui angurtum quendam aditumnauibus præbet: illud autem reuera pelagus ert;amp; quæambit ipliini penitus, verè terra reflilrtme contincns dici potert J In hac veto Atlantide infula magna amp;nbsp;admiranda Regum potentia fuit, quævniucrlæquidem infulædoniinareturj multisautem etiani ahis in(ulisamp; continentis partibus. Imperabantinluper his qui in Libya hue vergente funt,vfque ad Ægyptum. In Europa verb vfque ad Tyrrheniam. Hæcautem vniueria vis in vnum collecla,amp; vcrtruni, amp;noftrum,amp;: omnem intra o-ftium locum vno quandoque impetu in Icruitutem ledigere aggretfa eft. Tuncigituc veftræ, Ó Solon, ciuitatis potentia apud omnes homines ôe virtute amp;nbsp;roborcinclaruit. Omnibus enim animi magnitudine amp;nbsp;artibus militaribus præfeda partim Græçorum dux, partim iplà fola reliquis neceftariô deficientibusad extrema pericula adduél:agt; deuidis quidem hoftibus trophæa erexitjeos autem qui nondum inlèruitutem fubaiftr ertent, fubigi prohibuit : nos autem alios, qui intra Herculcos terminos habitamus, omnes luculenter liberauit. Pofteriore veto tempore, terræ motibus ac diluuiis ingen-tibus obortis, vnâ die ac node graui incumbente, amp;: apud vos totum militate genus a-ceruatim terra abforbuit, amp;nbsp;Atlantis infulartmiliter in marifubmerlàdifparuit. Qua-propter etiam nunc innauigabile amp;nbsp;intentatum manct illud pelagus, luto paullatiin impediente, quod infula lubmerfa inuexit, Quæ itaque à vetere Critiadidalunt, ô

SocraceSj proutex Solonis narratione accepit, in f'urama andiuifti. Et lia;G quidem ex TimæO; quibus fi ea quæ in Critia, fine Atlantico^üpereadein redicuntur,adiungarn; prolixiorem me quam vtiliorcm præftitero: co quod loco veræ narrationis amifræ,me-ras fabulas dialogus ille compledatur ; quas vel ad naturæ, vcl ad reip. vel ad rerum diuinarutn contemplacionemreuocarenoncft buiusnoftri mllicuci.Sutficicortendilfe apud Ægyptios tenuem quandam orbis Atlantici memoriam ad Platoms vfque æta-^ tem extitirte, quam fortaffe de ludæorum relatu acceperant, apud quos poftclaflem. lofaphat confradam nemo fortafle ad Opber nauigarat ; ita vt rairum non rtt fabulo-fas narrationes pro veris irrcprtrte. Herodotus, licet priüs apud Ægvptios habitaflet, ac-diligenter omnem perquirtuiffet anriquitatem, minus tarnen cognitionis de Atlantik bus populis videtur artecutus,quando aperte fatetur fe nihil de iis dicerc porte quæ vitra* Atlantem Africæmontem Occidenté verlusporrigtintur. Extat libellus Demir-abili-bus auditionibuSjAnrtoteli attributusjin quo clarirtima Atlanticiorbis mentio habetur ad hanc fententiamrtn mari extra Herculis colunasaiuntinfulam à Carthaginienrtbus inuentam erte,fertile illam qiiidc.fed defertam;inqua non rtluaru modo omnis genensi copialit mirabiliSjamp;frufrtuum diuerfitas,fed Huminuetiam nauigationiaptoium abu-*, danua, quæ tarnen multorum dicrum nauigatione à continenti rttremota. Harioöum ■. Carthaginienfes frequenter adirent, amp;nbsp;feitilitate alledi non pauei ctiam habitai rent, magiftratum poena capitis interdixirte, ncquis amplius ad cam nauigarfiïQiSól I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnà

r I B F, R V I I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I If

vnà omneS incolas eiecifle, ne fi tempons mora in magnanl multitndinein andilîbi infiulani vindicarenc, atquc à Carchaginieniïbus dcicil'ccrcnt, reip. dainn.o circnc. jExhis coniediiram facio,in(ulam eam qiiam nunc Hifpaniolam VGC«àmiis, à Cavthagi-nicnfibns inucntam fiiiire. Diodorus Siculusquædam de lambolo narratjiion admodû aliéna ab Atlantici orbis indolc. Arundir.csenim illæ quas fruôh'i ferre dicit aibo éruo fimiletn^è quo panis conficiatur, Mahizum reprx’fcntant. Quoditem demaximis lcrpcntibus âr innoxiis addit,quorum carnibus {ùauifl'imis incolæ illius quern delcribic orbis vefcâtur,an non omnino ad illaquadratquæde oceiduis Occaniinfulislegimus? Scd valcatlamboluscum fàbulis i'uiSjquasnimis impudentcroblcurisyericacis indiciis attcxuit. Theopompus narrat, Midæcurh Silcnocolloquium inccrccHifle,in quo præ- Theopomp^M ter cetera^ illud fucrit: Europara, AfiamSé Libyam inlulas elfe quas Oceanus vndiq. complcélatur.Eam veto terrain fblam contincnrem,quæ fit ab hoc orbe Iciundajcuius magnitudolît immenfa,amp; indigenarum numerus infinitus, His alia anneâit ab hiilo-rica fide procul remota,amp; idcirco à nobis omilTa, quibus fiitis eft demonllrafie, priicam admodum memoriam Atlantici orbis apud Gr.Tcosexftarc. luba,illius lubæ filiusqui Petrcium contra Gælàrem infelicilfimoexitu iuuic,fcribir,marc extra Herculis colum-nas ad Indiana vfi]uenauigari, amp;nbsp;in co contra Helpenonceras, quod nos Caput viridc dicimus, Gorgonas infulas ponit. Sebofus Plinio amp;: Solino audor eft, à Gorgonibus in- sH-fulis vfque ad Hefperidas nauigationcm clfe quadraginta dicrum ;quæ afiertio non multum abhorret à vcritatc, li FlefpcridUm nomine Hiipaniolam, Cubain amp;ceteras infulas Atlanticoorbi vicinas intclligamus. De St itij igiturSebofi Icntentia Gorgones illæ infulædicendæefl'cnt,quæ Capiti viridi fine Hei'pcrio cornu proximæiacGntjquas alij Helperides nominarunt. Xenophon Lam piacenus narrat Hannonein Carthagi-nienferaad Gorgonas appuliifejatque ibi fcininas reperiife inirandapernicitatepræ- t-ampface^ diras,quarum duasccperit,amp;:earum cures hirtas admodum amp;aiperas ad perpetuara memoriam in templo lunonis inter donaria iuipendeiit. Quæ de Gorgonibus poeræ fabulatifint .àGrammaticorum pucrisdiicas;apudquos Euiyalc,Sthcno,amp; Medulà Phorcynis filiæ celebranrur. Nobis hoc loco propofitum non cil,ad Phorcynis antruin diucrrcre, neque commcnti poetici abaliis alio relati eauiîas explicate. Crebrô inonui diuina nomina ad homines transferri Iblerc; qua de re ingens oritur poéfeos amp;nbsp;Orphicas Theologiæ confufio; amp;nbsp;inde mox varij loues, varij Hercules, varij Bacchiapud vetx, in-terpretationis imperitosexfiiterunt. Vndemirura videri non debet, fi Phorcunî

que nomen idem fuerit perpeiTum. Sicniin Barbaricum eft,vti eife nihil dubito, licct hubet». Grxci à verbo deriuent, quod ipium noftratis eft originis, is Phorcunus dicctur, cui ea facultas eft , vt amp;nbsp;feiat Û poftit amp;nbsp;audeat vchcrc arque ducerc; quorum vtrumq. denotatuf; quæ notatio Deo prim dm conuenit,primo omnis vcéluræ amp;nbsp;duôlus auclorf ac patrono. Eius vocis partes lunt iâôœr ôc «Cuii, quarum prior alteram diphthongi noftratis parte apud Græcosabiecit, Non male itaque veteres Taricn cognomento Phor-cynum nominarunt,co quôd non minds (cientia ac poteftate quàm vehendi ac ducédi audaciapolieret. Eius filiæ Gorgonesdicfæ,quæ vox noftratiorigin! applicata bonæ fo~ bolis fauorem defignat. Phorcuni cnim nauigatio atque veôhua magnam in Oceani (^o^sonesqu^ infulis iôbolem peperit,ac totum orbem Atlanticum colonis implcuit. prids expo- mencltKür* fui;lt;j5onfauere ûgnificat. Filiarum nominacdm cuiuis Régi queunt accommodari,tû ci maxime conueniunt,qui longe latcque maris dominio pocitur. Euryalc cnim Salis iatitudinem defignat ; qua nota non latum modo' mare, led magna ctiamdàpiçntiæ enrumna. prudcntiæ latifundia intelligeredebemus. Poft hanc Stheno, id eft potentia, lèquitur;

omnibus fânè exofculanda.fi amp;nbsp;Phorcum filia fit,Sd Salis omnia conlcruantis l'oror. His »«. tertia acccait Mcdula-, quam fi Rcginam interpreteris, Græcam vim vocis exprefleris. Pertinet veto hoc ad fortitudinem nbsp;nbsp;audax animi robur, vt quod feias amp;nbsp;poffis, id cx-

Pequivelis. O beatasvrbes,ô bcata rcgna,quorum rcs à Phorcuno per has tres filias gtr- v gt;nbsp;bernantur .' Varro Phorcuni SSL Atlantis nclcio quod bellum commémorât, cdm idem fit Atlas amp;nbsp;Phorcys. Hinc Seruius quoque Gorgones circa Atlantem agnbfcit ; cuius fi filias dixifiet,nihil à veto aberraftet. Et hæc quidem ad iiunc modum ad hiftoriam rc-ferantur. Quod fi Theologica norma vocabulaelfent examinanda,gemiham Medu- Medüfa^’ fam inueniremusi alteram veram, quæ ipfa Pallas eft jamp;inde apudCyrenæOsitidem^

K 4 Gorgoà

R 1 s P A « I C A.

Gorgon vocata; alteram Eilfam,quæ regnum obtinet miindanæ peruerfîtatis,cuius caput vcluti trophæum Pallas piæfert. Veriim hæc prolixiùs me tcncrcnt,quam pixlenti conueniat loco.Homerus videtur Phorcynis nomen ad Phrygas^quorum lingua cadem fuit cum noftrati, retuliflejdum alterum Phrygura ducem hoc nomine vocauit;

^»ûpzuçat? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i(^ A.erd.ctvioç SïOe^J'^ç-

DiciturautéPhorcys Phorcynis ab antiqua voce Phorcyn, telleEuflathiosquod addo, nequismePhorcuninomen confinxifleexillimct. Elegantioritaq. hoc loco ratio latcc quam quilquam forte haólcnus fit lufpicatus ; eo quod illud alteri duci nomen poeta dederit,quod Phrygia lingua cum fignificet qui pcriciam,vires 2/. fortem gcnerolumq. animum adcxercitum ducendum habeat : alterum Afcanium vocarit, turn quia co nomine primus conditorgentis diclus fuifletjtum quod ca voce is proprie nuncupari debeat,qui feiat amp;nbsp;poflit alimenta fuppeditarc. Quid quæfo breuius fuccinâiusq. dici potuilfct, ad ca exprimenda quibus ad patriæ defenfionem opus effet ? Et hæc quidera de Phorcuno Gorgonuni occafione, quarum nomine infulas quæ Hefperio cornu pro-ximæopponutur, apud prifcosdiaasfuifi'c,iisquoslaudaui aufloribus credamus.Cfim igitur Statius Scbolus.ab his ad Hefperidas vlque quadraginta dicrum nauigationcm effeferiplerit,Camq. occidentem verfus, vti nomen præfert;faccrenon poflumusquin dicamus,apud prilcos etiam cius orbis quern nunc nouum vocaraus,notitiam fuiffe.Ex his modo Græcorum tellimoniis, cum lacra hilloria collatis, liquebit, quæ fuerit Salo-raonisclaffium inOphernauigatio. Taries igitur Atlas fuit amp;nbsp;Phorcyn ,non Tartclfi tantdm,lcd occidui etiam litoris Africaniamp; infularu Oceani, amp;nbsp;orbis vitra Ocean urn iacentis, primus amp;inuentoramp; conditor : qua dccauffalaudandus Plato,quod Atlanti-cum orbem vocarit. Patefeci modo, antiquiffimo atq. adeo primæuo iure ab iplo con-ditoread pollcros dcducendo,Occidua Africæ littora amp;nbsp;infulas obicôlas vnà cum nouo orbe Tartclfiacoru effe deberc,tametfi rccèns non occupaffent. Vcrùm,quia iplc ctiam Atlas Hefperum fratrem fuum Lulitanorum primum parentem adeô non excliific abearum quas primus inueniffet,terrarum pofleffione,vt iis etiam nomenclaturam de-derit à fratris nomine petitani; non iniquum fuerit,fi Odyfei quoque pollcri ad Hefpe-ridiim partem adraittantur, amp;nbsp;orbis Atlantici portioncm quandam de prifea fratrura Concordiafibivindicent. Atquehæcquidemdc Atlantico orbe didafuflîcianr. Ncq. enim partes eins vel geographico vel chorographico more dcpingerc decreui ; fed illud dumtaxat ollendere, qui primi fucrint Hilpahiæ amp;nbsp;Atlanticæ orbis conditorcs, Quo-niam ergoduo.s modo primos Hifpanicæ gentis auôlorcs, Elyffum amp;nbsp;Tarie m, fui lie lacis,ni fallor,clarè demonllraui; hoc mco laborc defungi no malo iure poffem,nifi priùs me largiûs prolixiusque obligaffem. Dixi enim me poil veros conditores inuentos fabulas etiam à feriptoribus proditas exeuffurum j at eas tarnen non quafüis, hec à qui-bufuis conficlas ; fed antiquas, amp;nbsp;à prifea memoria cclebratas. De Gargori itaque 8â Habide, quorum fabulofam hilloriam lullinus cTrogo Pompcio rccitauir, paucis fuerit agendum. Gargorum enim Tartelîiorum antiquifiimum Regem fuiffe commémorant,amp; Tartcffiorû quidem vetulliffimosfuiffe Curetas. Q^amuis alibi qui fint Cure-res,ô.: quæ vera huiusvocis origo fit,non femel tradidifîe me recordor;nihil tàmé vetac idem hîc rurfus compendio explicate. €ur ritum facrum in primo fermone fignificat; cuius voculæ cauffa à littera € amp;nbsp;©r fyllaba pendet,quarum ilia ingens Orantis defide.* rium exprimit, hæc illud fignificat quod plurimùm in agendo cxccllit. Hinc intelligas oninern ritumfacrum vehementi defiderio ad id ferri perpetuô debere quod eft omniu prællant!ffimum,ad ipfum videlicet fupremum crcatorcm. ï)fet veto, fine ï)cit in alio-rum dialeél»,idem eft quod præcîpio aciubeo; vndevoxcompofita «Curcct,fineÆtîrcif, exempta adlpiratione , rituum làcrorum præceptorcm fignificat ; qua in notatione ha-

(ftenus noftratibus in vfueft, dum animarum paftorem «Citrcit vocant. Hinc Latini à GotisS^ Francis, lingua noftrati quondam vtehtibus,Curati nomen acceperunt. Ridi-namque fit dicerepopuli pallorcs ob id curatos dici, quod bene curata fint cute, amp;nbsp;bene curata culina; quod ramen fatendum effet, fi voxad Latinam linguam referrç-c«r(ZM frt' Dum igitur Curetesprimf'TartelTidcærégiônis cultores fuiffe produntur ,ficnar-ftregionn ratioaccipiendacft, vt intelhgamus primos conditoresHilpaniænihil prius habuiile, tuiterti. quàm vt làlutaribus verç pictatis amp;nbsp;religionis præceptis lùbditorum animos imbucrent

arque

L i B É R V I Î. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lï/

âtquc formatent. Elyfliis certè amp;nbsp;Tarfcs reuera Curetés erànt, amp;:hoc vnicèoperaui dabantjVtquos conderenc coloni totisanimis cultuidiuinovacareiir, amp;nbsp;omnia ftu-dia ad verum Pana, fôlidæ pacis auâorem , adorandum inuocanduraque conferrent: quod vt non aliunde coniedare pofTemus, ex illo ramen perfpicuum redderetur, quod totam regionem occiduam Paniam fine Hifpaniam vocarunt, ipfo nomine Deo Pani camconiècrances. Quadereeuidenriflimumeft, ipfosreapfemeruifTe, vtCuretes nominarentur: quia hunirum diuinocultui docendo, veræque religioni demonftran-dæomnia pofthabentes , id primum omnium curarunc, vt nemo vel prælentium vel poftcrorum patriæ nomen proferrequiret, vt non fimnl quis DeuSj amp;nbsp;quo nominci^c: qua exfpedationO colendus effet, admoneretur. Er hæcquidera de Curetibus primis Hifpaniæincolis. lam primus Rex Gargoris vocatuseft, cui Habis fuccelïir.quibus no- ßorum rex, minibus monemur rerum neceffariarum acquifitionem amp;nbsp;confèrtiationem pluri-mum apud cos vigerc arque regnare, apud quos facri ritus amp;nbsp;vera religio diligenter ob-leruantur. Gargotesenim propriè præcipuéquc is dicitur,qui omninofapiens eft arque Gargeris no-prudens ad congregandum conferuandumque. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toisS enim nobis clatilfimè

fïgniâcat eum quem Làtinus ad verbum diceret, omnino acquirendi accümulandique peritum. Digamma noftratibus folis vfitatum tolli, non magis in hac voce quam in Druidum nomine mirandum. Potro quoniam non iatisell res vlibus humanis nccef-farias quæfiuiire,nifi ex quoqUe prudentetconferuentur,fingitur Rex fecundus Habis fuilfc. Eft cnim Habis c noftrati voce IjaitotsS formatum, quo denoratur is qui feruandi rctinendique peritiam habet. Vbi V in B mntari,amp;: duplexdigamma tolliin illis eftj quæ in vocabulis ènoftro fèrmone transferendis Hunt creberrime. Hunc variis pericu-lis obictftum fuiffe fabulantur, ac tandem a cerua enutritum. Equidein ira commen- '''* tum accipiOj vtintelligam multo difficilius effe, magnas opesconfèruarequàmac-quirere;amp;eum qui eas pofîîdeat, variis periculis patere: Scidcirco tarn timidum fem-per effe, vt à cerua ladatus fuiffe videatur . Quifquis ergo fuit, qui primus hæc regni exordia excogitauit, eum non aliud fignificare voluiffe cxiftilno.quam cuiuluis reip. bene conftitutæ tria effe deberefundamentajquöriim primarium ßt religio Curetibus denotata,fêcündas partes habeateorum quæ vitæ Commoditatibusneceffaria flint ac-quirendorum diligentia, quibus fuccedät cörum quæ parta funt conferuandorum af-ßduacura. Non poffum hoc loco rifum continere n dum luftini verborum recordor^ quideHabidc agens, HuiuSjinquit, cafüs fabulofi viderentur,nifï Romanorum con-ditoreslupa nutriti,amp; Cyrus Rex Perfarumcaneàlitus proderctur. Quafi veröamp; hæc minus fabulofa haberi debcant,quia fcilicet à bonæ fidei aucloribus, fi Dio fidio placet, fcribuntur. Sciö Lupæ vocabulum pro fcortodici poffe, amp;nbsp;id quidem de vetuftö Cimmeriorura ferraone, in quo 3Lu-pat tanrundem valet ac fi Latinus diceret, popu-lum contentum reddo; quod fcoi ti proprium cft: quoniam non vnius, fed totiuS populi tentiginem foluar. Verdm Romulus non ob id à lupa nutritus fingitur; fedeade cauffa lupintrm lac fuxiffe dicitur, quod principes Romani, qui ad vnum omnes Ro-muli dici poffunt, totius orbis diuirias,quæ gregibus denotantur, haud fecus aelu'püs oues,deuoraturi effent. Antiquiffimum igitut oracülum eo figraento tegebatur, quod eorum quæ muliis póft feculis rerum fucceffus docuit, fignificationem dedit minime obfcuram. An non tota Africa, tota Hifpania, tota Gallia, tota Græcia, tota Afia ad Eufratem vfquc,tota Syria, totaÆgyptusà Romanis fuit deuorata? Quod autem rus canino laâe nutritus fuiffe feribatur, idadhunemodum interpretari oportet, vc Cyrum intelligamus talem omnino Regem fuiffe,qualé Princeps Academiæ quonda defiderauit. Socrati haud infrequens fuit per canem iurare,quod dum faciebat^perinde faciebat, ac ß per ipfam iuraffet philofôphiam, cuius fymbolum canîs præfè ferebar. Canis enim ignorantiam peffimè odit; cuius indicium eft clariffimum in eo, quôd CaniseuÎM Ignotum hominem fummaira perfequatur , Sedentibus inuadat; lt;iuemvbi nouiffej“^-!^ cœperit, amacamp;: adulatione cxcipit.ciîm in homine co nihil interim fit immutatum. Perfpicuum itaquc,cani ignorantiam maxime difpliccre ,amp; notiriam cariffimam elfe; quod quid aliud eft, quàm canem effe philofbphum ? At is demum bonus fuerit Rex, qui idem quoque fit philofophus, quod Platoni adeô placuit, vt diceret, aut philofbphum regnare aut Regem philüfophari oportere. Quamobrem qui primus Cyrum

fi-nxifi

n8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HISPANIC A.

finxit Iade canino enutntnim fuifTe, is non aliud fibi voluic,quàra Cyrnm omnibus illis dotibus exornatu fuiire,quas fapientes viri in Rege vigere voluerunc. Quid quod Phry-Cfl» fro eaae ges Con pro canc dixerunc,vnde amp;c ipfum canis apud Latinos amp;xovo; apud Grçcos no-Thrygia vox. itien? Eius rei cum teftem Platone habeo^qui nomen è Phrygiofermone deducic, turn noftrates etiam ,qui hadenus diminuetc voce J^oouKcit pro cane vtutur. Eft autera vocabulum copiofæ fignificationis,co quod notionem ofterat fcientiæjpotentiæ,amp;2 f’ettanî^af. nlagni animi; quæ tres dotes quod in Rege de prifeorum ïèntétiaefte debeantilluftril-finitcu. nbsp;nbsp;nbsp;fimæmoftrati fermone Rex ita vocatur,vt €onpriorem fyllabam cdrtituat,cui ad-

«Collins« nbsp;nbsp;ditu,quodenotaturfummaaudoritas à qua omnia pendent,€on-mnöcfficit. Vide nunc

quanta apud prifeos canis amp;: laudati Regis affinitas,quanta ratio,vt canis optimi princi-pis fymbolum habeatur. At licet in his latis rationis appareat,cur Cyrus à cane nutritus dicaturjillud tame quod de Anubi Ægyptioamp; Hermanubiapud veteres proditu habe-mus,hanc fèntétiam meam magis confirmât: Canis enim Diodoro Siculo cuftodiara Jfignificat,cuius cauflam nemo non intelligit: atq. idcirco Mercurius canino capite pin-gcbatur,qu0d veruscuftos effet animorum.læuacaduced gerens,dextra palmam,figna certiffima draconis deuidi. qua de re alias latids egimus. Sed hæc obiter Habidis occa-fione,quem proptereaceruinoladenutritum fuiffe veteres com menti funt,quod tanta auri amp;nbsp;argenti copia,quanta apud Tarteffiacos erat,perpetuu adferat timorem; vt rede illeintellexit,quidixiffefertur,autuob id pallere,quôdinfidias Temper metuat.Quod . fi quis bulgam habeat multo auro confertam, ad motæ arundinisftrepitu amp;nbsp;vmbram trepidabitjcum è diuerlb cantet vacuus coralatrone viator. Si quis eft qui hunc metum in fe non eft expertus, is Euclione interroger Plautinu, amp;nbsp;mox difeet,nihil plus timoris adferre quam aulam multo auro grauéjquam qui diligétef occultare ftudet,ipfos etiam coruos crocientes timebit. Nec verb vanu fuit hoc de Tarteffiacis Regibus figmetum, co quod nulla vmquam regio pluribus fueritexteroru hominu depr-rdationibus vexa-At- ta.Vtenim obfeuriora mittamus,quis ne{cit,a Pœnis tota Hifpaniam fuiffeexpilatam.*

His fucceffcrunt RomanijRomanos Goti,VandaIi,Sueui,Alani,amp; nefcio qui alij Teu-tones expulerunt: Gotos fpoliarut Agareni Africæ tyrannqquibus vix tandé poft odin-gentefimu annuauteiedisaut fubiugatis ab externa militia,amp;: lanuefi fœnore tota di-tio exhauritur.amp;c id quidem ad eum modum,vt nifi aurum Atlantici orbis fuccurreret, ne tcruntium quidem reliquu Hifpania: Rex haberet.Nunc fatis de Habide,cui fabula: omnemregionis felicitatem adlcripferunt,amp; optimofanèiure;quando rerum neceffa-conferiutio omnia regni commoda amp;nbsp;parat amp;nbsp;cuftodit.Hunc Græci Chryfaorem lingua fua fortaffe vocauerunt, eo quod aureo gladio regnum fuum defenderet, id eft, multa pecunia præfidiarios milites aleret,adopulentilfimu fuum imperiu aduerfusex-teroruincurfionestuendum. Vxorem ei tribuerunt Callirrhoen,quod cognomen Barti pulcerrimo flumini,cuiusripæoliuetis luxuriant,quam optime cóuenit.Exea Geryon ItymS. natus.Poftquam enim tandem Reges auaritiam quoque admitrcrent,amp; tori opibus ac-cumulandis inhiarent,gencrofis animi dotibus omninonegledis Geryon tricorpor, id “ ‘ eft, torus corpus nihil mentis habens,nafcitur;cui nomen inde datû,quôdis honeftara opum 8«: acquifitione confèruationé defraudaret. lt;i5er-fiu goon enim idem eft quod acquifitione amp;nbsp;cuftodiam defraudo. Quæ namq. fraus maior,quæ maior iniquitasco-gitari poteft,quam ea qua quis fuu ipfius genium,cognatos,amicos,miniftros,fubditos, omnes deniq. hominesdefraudat,non permittes necfibi nec aliis rebus magno labore amp;: partis amp;:cuftoditisvelvti velperfrui.Cumitaq. auarus princepsnemini earns fit auc amicoru aut fatellitu,facile fit vt regno expellatur;atq. hac via ditio ab exteris occupe-tur,amp; thefauri à pcruigili dracone, quern Geryoni etiam affinxerut, cuftoditi diffipen-Hereutis eur tur. Quoniam verb Hercules omnium monftrorum domitor, totiufque orbis Auer-i^uncus habetur; confióla eft fabula, Geryonem ab Hercule occifum elfe, amp;nbsp;boues boues ab egif- ipfius, quibus diuitiæ denotantur, ad diuerfas regiones abdudos. Et quamuis hæc ad ƒ« ferafur, nbsp;nbsp;nbsp;artcffiacas amp;nbsp;Gaditanas opes applicenturjnon fum tarne nefcius,fabulam etia maiori

longé myftcrio polfe accommodari,vt nimirü Geryon Mammonas dicatur,cuius fraude primi homines è Paradifi, quem cuftodiendum acceperant, poffeffione pulfifuut. Eum Verus Hercules fuperauit,amp;: boues,qui hominesfùnt,vitiofuo in pecudes amp;nbsp;iu-nienta, quibus nulla eft intelligentia, transformati, tyrannide ipfius exemit.

f IN 1 S.

loh. Gorop^,pia f/jemom, Hilfanka, Franctca, Gallicä^ VertUT^nus-i HermatheM, l^ic^o^lyphica, ewjâem fuivLi eruditionis cum lü operibus ^}iuus edidit. l^ec (juicopuam iri his libris a me, aut ab aliis efi animaduerßim c^uodßdem aut morwnp integritatem Udat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ISlouemb, yp..

loh. Molanus, ApoftolicuS Regius cenfot.