Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

THcolÃ¶gia

Octavo nâ. 457/

Auw iffuaÃ©W lt;za ggroi-j-jj^ BSn*'Ã¢ââ|MÂ»b'Mr^Ã®Ãªp^â^ jRw quot;'(roo/IV^tyuIlfpSf^ Ã¯Â® w^tVfcw An^^urfUiuÃquot;*

-u^ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

jrsri *âº nbsp;nbsp;nbsp;Â« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â^ââ^

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

,âU

J L fi â â ^'V1-'**l^^f^ k^.vlyv

Uh V ^4-' '(-/h Ã¼ t''/*'

Corte ?)etancwo0rbmgÃc/ofc Â©(fd;evmin^bc tÂ»ev Con/ fegten oft beÃ¢ntentfÃ®Ã¨ beo (gbeloofÃ¶ bcf ^brtfÃ¯elqcÃ¨cc nbctneintenvanÃ ittwerpett Ã)cr2tufeborc^ff^)cr(lonfefetfrt focÃc= Ã¶aen/ fcgeiiÃet ^Ã¶ennnutj Â©c^mipa 6occf QBifftdmt iinamp;ani van Ã¶recF't I ^Ã¨iffebeÂ»? ( S^ituletenuÃª ) van OtucronnrtÃ¶e.

Â»nannen nempt V feinen roaer aen ^efe menfdben ! wat 0VÂ»j bocn fuit ctc-tf n be nu |cÂ£50e icE v I laet aff van befe nieiu fi^en/enlactfevareÂ»/ 10 bentaebt/oft bet wercF van ben inenfcbcn / foo falt onlt; ber^aen/tnaer ift van (Ãobtfoo en conbÃ 0bqt niet vetb rucFeirep bat gbij Wet Ã¶beuonben en worbt aie bic teÂ«

toÃ aÃ®IcK ^ln'jlcn ^rocÃ¶erÃ³ lt;nÃ®)c lt;SuÃ(r61 alonnnc Â»crfiroijf / 6c= Â«auÃ® cnÃ¶c vcrÃ¶rucft t omfKt lt;^= Mang((wn3cfwâ¬6n|ii t cnlgt;lt; bcfmffnilfe Der waer^eif.

e- ?Ã® 3 s e' ertikVREDBySalicheyt Gefontheyt der zielen ende des liJuems, Vertrooliin' ^h'Ã¨ JÂ« H . G HE EST-, Sterc'kheyt,ende'Vclftan-i-dicheyt inde bekinde^lterheyt, ende allesgoets Vcrleene v A LLEN,GC D T den hemelfche VADERE {ftWlESVAl CHRISTVAT zijnen tienen SON E,Ã³nfen Heere, Amen, Alderliejffle Broeders tn V H R I S T O I

S v,ende onfe lidtmacten in zijn aldcrheylichjÃ®e lichacm zerr fchoone ende Salichlijck ferijft den heylighen ApoÃr! Eetrits tÃt den Ãhriftenen in allen tandden, om der^aerheytyeiHe verflroyt, heur vennaenede het Cruijs niet aUeen verdut' dichhjckjfnaer oock metgrooter bÃ¼jf hap ende vvetigbt te verdracgben: hij jf recktalzr^o,

a Fct.4.b,u, MiÃ¿n AlierlieflÃe tn loet v die hitte ( die ouercotmpt ) nie/ vrempt ftjn, op datghij oder focht 'wordt, als oft 'ey et felfiems ouer^tMemc : l/Ã¼er verheugt v,dlt;itghij met ChriÃo lijdet, op ddtghij oock ter tijt der openbaringhe zÃ¿nder heerl^ckheyt, vreughde endeghenoechte bebbÃ« tneught. Salich fift ghij, veaneerghij verfnutet quot;wordt om den nacm ChriÃi. 'ispunt den GhccÃ, die eenGheeÃ¤der heerlijckheytend:Godtsis^ ruÃ¼ op v:bij haer is hifghelaÃert, ntder bij v Ã¼ gheprefen: maer niemant onder v en lij de als een moorder,oÃ dief, oft mifdader, oft die in een vreempt amptgrijpt. lAaer Ujdet hij als een ChriÃen,zoo en febamehijhentniet,nuer hij eere Godt inderfaeken. quot;i^xtdnt het is tijt, dat bet oordeel beginne, aendenhuijfe Godtstende iSi dattettenyerÃen ata ans begint, vat vUt dan daer voor een eyndevorden met dien, die den Eiiangelio Godtsniet en gheloouen fende iÃ¢dat die Rechtucerdighe nauvelijck behoudÃª wordt, ' waer wilt den gocUloofen ende den fondaer ver' fchijneniDaerom,diedaerlijden nae denwiÃ¼e Godts,die fÃ¼llen hem haer zielen beuc' len, als den ghetrouwen fchepper, ingoedenwercken^

TEN is niet 'wtUmogbelijckLieue'Rroeclers ( midts cranckheyt des vleefch, ende menigher-ley becoringbedes duijuels ) ghij en fuit âedder ttene zeer Ãoote,beroert 'wordÃ«, ende bedroeft fijn ,deur rerfcbeydcnper^ckelÃ«,bÃ¤llinckfchÃ¤p pen, ende dien naeruolgbendegroote fcbade Ã«de rerdriet, die yfekke ons aHeene ont de reyne Re ligie iefu, ChriÃitoecoementlJldernocbuns mÃ« moet ghedincliÃ«, dat het den kinderÃ« Godts toe' behoort, meer taenfcboweeen cpGodtden hc' melfchenVader,ende zijn heyâieh'Ã¿(gt;oort,ende daertoebent metaUderneerÃicbeyt teÃhicken Ã rerachtende het rafen des Satans, ende des XfC' reis, met allen xxeedom ende abinde, daer nyt fpruytende ) die toehoemede Sa'icheyt taenmerf ken, heinindeniÃ®eere tevertrooÃenende tCi^er beiigben.

^ant aengifien ( als bet itytuerearcn rat Chri Ãi Paulus ans zeer neerÃieb xÃ§rmaent'jDatallen Scrifft ons tot dien eynde Goddelijcngegbeaen is, dat zij lt;gt;ns vande âi\eaerbeyt leere, Ã©de cndtT' â¢(vijfe,cnde oock in dlijden rertrooÃe, op dat xeij deur rerduldicheyt, ende frooH (fer ScriÃt, hope hebben mochte, ende bet eewich leuen rer crijghen : Daeromme dit licht nitgheÃelt fi/nde roer onfe voeten, xoo laet het ÃlfÃe oock nu, endeomdefe uxve tegenxeoordighe benautheyt te vertrooÃen aenmercken ende naeruclghen.

Te/t yerllÃ«, zoo dit als een vaft fundamÃªty alles 'iwrnemens ettde handels, dat yeij alltift neerflelijck onderfoecken,oftonfe fachen ende affÃ¨yren ooch recht fijn, endeGodtaenghenaÃ« : Ã¯yaeromme ^soo moetghij oock nu, ende in defÃª tegenveoordigben handel, vlietick uyt dveoort der iagt;aerhcyt bekinnen, oftgh^lieden ooek om die oprechte Religie lijdet, oft ( drvelche Godt verheude ) om eenigbedeelicke, groue dolinghÃª, oft oock om eenighe uytrcendighe boofe fÃ¨yten.

^ant zeer fijn ff recht Petrui, als vptj corts gehoort hebben, datmen hem behoort te 'waclu ten dafwijniet en lijden als mifdadighe, ende iefmet ftjnde met eenighe grÃ¶uefluchen,ende als â weerdieb fijnde, alfulche, ende ooch meer' der ftraffe ende lijden.

?lt;poorwer,:5;oo rele als ons kiimelijck is: ghijlieden die\naeruolght die ia:aerachtighc Reli gieCbriÃi, ende der ConÃfftenvan Aufborgh fijt toegedaen, hebt v met aller voerfichticheyt ghewacht ende onthoudÃª, dat ghijlieden in defe handel der ReligiÃ«n vnietontgaen en hebt, oft teghen die Ouerheyt, oftteghen wvcennaeflen: Dxeelch ghenoechfaemlijckgbetuijgen niet aUeÃ« het Contrail ende andere openbaere Aden ende Sertften, maer oock het laetfteghetuijgenis inde Afffcheyt vanden Magiflraetende ouerheyt gC' gheuett in tvÃ§rtrechen der teeraers t der Gede-

Zoo wie als oock aengaet de fuijuerheyt der Keligien, ende des ghelooffshct xeeltkeghijlien aencleeffi^ :5:oo hopen â¢wij dat ghijaUe uyt der H. Scriffi, die daer Goddelijck ingegheuen is alzoo 'eerfiliert fijfranhaere waerbeyt:datter niemant onder ulieden fij, die daer aen trdjfjvlt, oft hemdaermede eenichfins ^uelt.

Ende om meer ver/lerdi te â worde inde bekin' de ende eens aenghenomene ^aerheyt ,zoofal ulien zeer behnlpich fijn het lefen van defe tvvee Apologie, deen tegen Lindanum ,en dander tegi Tiletanum gefcreuen : uyt de'welckeghij merc' kelijck fuit moeghen bekinnen, hoe dat onfe -wC' derfeggers, hoe â¢wel zij van gheleertheyt ende groot ver/landt hooghe vermaertftjn, ende met alder neer/licheytgheaerbeythebben tegen die ConfrÃie ende bekinteniÃe des ghelooffs : noch tans en hebben zdj niet z^hers, noch yet vadis uyt des H. Eijbels fcriften connen bijgebringen, dat zij metter waerheyt het alder minÃe ftuck oft de cleynÃe Sententie fanden contÃ¢t â¢wederteggÃ«, veel te min van eenighe grouc dwalingben ouer â¢vpinnen.

Kaer meer ter cotrarien, haerliedÃ©growwelÃ« der verwoeÃingen, quot;Wtur affZfj fcriÃelijck inde ConÃÃie,ende vandenPredicanten mondelijck end( ttKttfvflemmenfijn befchuldichtgetveeÃ¤ :

die quot;wordeÂ« nu metterddet, verdoemetijek ende ^eruloeckt beuondÃ«. zocr dat het te vergheefs if, dat haer fulcke mannen quot;willenbehulpich fijn: metfulcken neerjiicheyt ,zoogrooten aerbeyt, endÃ§ van zoo hooghe gheleertheyt.

Nu dit ftndament gheleyt fijnde, datghijliÃª uyt Godts^woort ghewijfelijck quot;weet, datghij niet en lijdt als mifiadigite ende guaetdoenders, oft met eenighegrouedolinghen befmetfijnde, maeraUeen als CbriHenen : ende dat ulien vijau' den ende veruolgers ulien tegen fijn,als naeruol ghers der valfcher B^eligicn : zoo ill voorwaer zeer licht met oprechte, ende gheweldighe ver^ trooftingen,ulicder herten ende ghemoet te ver' flereken, tegen aÃenaenfloot ende vierighe pijlÃª ( van menighe en verfcheyen dro eue gedachten ) des Satans.

'iwant ulien u hinnelijckÃ deur Godtsgenade), datdefedinghen ulien met toe en coemen,deur eenichgeuaÃ¼, ofl aÃ¼eene deur des duijuels boof heyt, ende bedroch : ma er oock tfamen deur die toelaetinghe ende goede bewillinghe uxeer alder genaedichflen heinclfchen Vader : den quot;Wekken ghij alle gehoorfaemheytfchuldich fijt,niet aÃeÃ© in defe dingen, maer oock in veel meerder ende bitterder verdriet ende lij den :iae behoort het felue oockgeyvillich te doene, indiÃ«ghij emmers hem lieff'hebt, en vangantfeher herten bemint.

Dderomme en laet ditgheenÃns in wveer herten coemen, ddtghij defc dingen lijden foudt, all oft Godt daer niet ajf en wiÃe, mlt;tcr fliep ende en vrarghde naer alien aÃinde niet : ^ant dcbe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uva. ,

hoeder Ifrahels enÃaept noch enÃuijmert niet : DieoockdUe dehayren onshooffsgbeteltheefi M2t.to.eL;3^ endeneerftelijck bewaert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l~ue.,it,MS

Ende niet alleenezoo en weet Godt alle defe d:iigen, ende laet bet deur zijn Goddelijck Â»Â»oor nemen, ende goeden ractgefchien : maer heuet oock alzoo gefcbielit randen beginne des werels ^at niet allee zijnen Sone deur verfinaetheyt Ã«de dalder bitterfte lijden moefte vereert ende verhc' p ucn worden ende coemen in zijns Vaders rijck : Maeroock dat alle godtvruchtighe, die zijn Ic' hensÃjn, hemghelijekworden, op datzijoock RomS. f.z^, met hem mochten verbenen worden. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c.i7.z.U(ir,i.

Zoo wilt dan behinnen dat dit uiten ftrijt is^ uliÃ« vander eewicheyt voorÃen en geordineert, Dat alle die godtvruchtich willen leuen in Chri' i,Tim.j.b.w fio Ã¯efu, die moeten veruolginghe lijden : Item, Die chriÃum uyler herten willen naeruolghen, die moeten oock nootwendichlijck haer Cruijce Mat.i6,d.Ã¯4. draeghen,Iae oockhaerfeluen verloochenen, ende aUes wat hem aengaet, en hem op dalder neerÃichÃe tot het lijden bereyden.

Aenmercktoock [alsdenfeluenPetrus ver' ;.c.sgt;. /naenODat uwe mebroedersaÃede werelt deure

eucnddtfelue Cruijsendebeproeuinghe lillen, Ã¯Â«a;fh.8,d.i}. dlt;it ghijlieden lijdt : ^ndc geleden hebben vani feb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- Daeromme en wilt ulieden

gheen beter conditie wenfchen bauen het deel aller Ã®Ã®eylighen van het beginfel des werclsaene, ntaer weeil te vrede met het deel dwelckgemeyÂ» is, dUen uytuercoernen Godts.

imiter meer laet uliÃ« het lijdenden de heerlijcke exempelen derghetuijgenChrifli, tot volfiandie heyt verwecken, Gbij hebt voorwaer ( deur de ghenaede Godts) ontaÃ¼ijcke vele exempelen van V eygen volck ende mebroedcrs, die om de glo' ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rie ChrifU, en de de bekinteniÃe der ^aerheyt,

in uliedenLanden, vroemelijckendevolftandich iic dootgeleden hebben. DaerommcÃet toe dat ghij van haer loffÃ¨lijcke exempelen gheenfins aff' en xvijckt, oft anders voorwaer fouden zijlieden d^â^Uâa.c.4.1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oordeels uwe befchuldighers Â»oor

Dcfe voorÃ redenen ende oorfaecken die w^ nu verhaelt hebben, die behoorden voorwaer te beweghen allen verflandigen, te weten den goe^ den wiHe ende het bestel Godts, het beroep ende - uliedenÃrijt waer toe ghij gheroepen Ãjt, Item tgemeyn deel des lijdÃªs dergantfcherghemeyntÃ« Godts, en aÃ¼er godtfaliger, ende daer en botten die loffÃ¨lijcke ende heerlijcke exÃ«mpelÃ« der vroe

Itter ende volflandigher fUartehers Chriftittttder nochtdnf yvilt oockghcdincken, ende met aller necrjiicheyt ouerlegghen, die groote onf^treke-lijcke vrucht ende oorboor, die dier volgen fal tot uliedc, tot andere ,ldetot Godt felue, uyt dit ulien Cruijs ende l!iien,indientghtjt etnert ver' duldichlijckende godt/alichlifÃ§k lijdt.

TEN yerjicn, Alle die de iecaerheyt bel^dtt ende zijn Cruijs vcrduldich verdraeght, die',be-gt;â houdthein feilten een goede Confcicntie, yvant hei herte is hem gherull, dat hij( defe faekc aen giende) zijn ojfitie vel en ghctrouvecHjck vol bracht heejt ende Godegehoorfaerngevoeeilis: dscr ter contrarien, de ghene die deur onuerdul' dicheyt des lijdens de 'ieeaerheyt verloochenen oft niet vroemelijeh en belijden,die behaelett haer feinen dier uyte -weedommen, pijninghen, verfcrickinghen ,Ãªde eeveighe vertyfifjelinghe.

NÂ« eeÂ« gherufl Herte ende Confeientie ( als Saloinonfeytyisals eendaghelijckfche,ghedue righe, vroelijcke maeltijt : ende ter contrarien. Een quade confeientie, is dien 'l^orm ctltijts in-r xcendich het herle omknaegende.

3. .Die (tlzoo verduldich fijn in hier Cruijs en bekinteniÃe der iwaerheyl, die ontvlien die aller meefle, eeyvighe pijnen, die Godb dreyght den , ghenen die hem verloochenen ende verfaeken: [eggende, Dat hij haer oock verfaeken fal voor

MÃ®Â«.io.c tÃ®. zijnen hemelfchen VaJerenJeJeit H.Ingeten : xTiÅÃ®iSji. dietijtelijeke, die welche dickxeilsdeÃe Apoftiten, ende verloochende Chriflen oockin dit leuc toecoemen, Wiinttenisgheen lichtueer dich, verachtelijck dreyghement, dit de Heere ernflelijck/jgt;reckt,T)iit dieghetie die niet en willÃª Kbtt.c6,i,ii ia/derheyt belijden, miter het Crnijs vlieende, baere fielen behouden, die foudenfi; verliefen. Ende ter contritrien. Alfigt;od4enighe exempelen beeffimen oock binnen ons ghedincken moegen

OcqiiotxtÃ¤t lt;(enfcbouvigt;eninErincifico$per4,ende tneeran die welckcfijn oftrafende geworden, oft luUcÃ³ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hebben huer feluÃ« het leuÃ«gbenomc, oft fijn dn^

hoer etc betninnc:4lfoo m^ch aÃ¿e gedtvruchtich herte iader âwaerhfyt feggen diitquot;woort Chrifli : r0Â»n.4.lt;I.j4.

j .Die de idPderheyt belijdt ende daef 'Doer lij dende is die bevpdert hem feluen, zijnen mereoe ttielinghen, ende anderen, den hemelfchen Scl}at die hem toebetrout iSy rtaer aene dat hancht onfe, ende aÃ¼er godtrruchtiger menfehÃ« falicheyt : ter contrariÃ© diefÃ© niet en belijden, die verliefen dc' fen alder hooghflen Schat, daermÃ«nieteofielijc kvsnochfaligershierin dejer âwereltgehebben eri can, ende fonder de velckeniemantGodtsgenade, noch die eemge falicheyt en cÃ¤ vertveruÃ©.

6. Die volÃandich belijdt Ã©de zijn Cruijs ver duldlch draeght, die heeft een groole oorfaeck ende bequaembeyt Godt te bidden te betrouwen ende hemin allen deughden te oeffÃ¨nen: die wek ke deurfulckenmiddele ende oeÃininghe, zeef wonderbaerlijcktoenemÃ© enwaÃen.VoorwOer (als Patdiu leert ) De droejfeniÃe ende het lijden brenght verduldicheyt voort, Ã©de verduldichcyt trenght beproeuinge, enbe bepfoeuinge brÃ«ght hope,Ã©de de hope en laet niet tefchade wÃ³rden: tnaer vercreghÃ« hebbende hetgÃ³et ende die ver-loÃinghe, die welche de menfeh beghÃ«Ã«rde : be-tteÃieht ende verÃerckt in hÃ« zeer wonderbaer-lijck hetgbemoet, ende alle gheeÃelijekegauen

Indergodtfiligher herten : maer ter contrArien die deur de bekinteniÃe ende verduldicheyt zijn gAuen niet Ã« oejfent, die verliet hetghene oock ttdt hij quAlicken te voren gehadt heeft, ende Luc,ij.c.x6, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ghebruijckt : ende wordtalzoo aller

verlaet oitizijnsNaems Wille, die fxltboiiderjÃ¨u Mar.iÂ«.c.5Â». dich weder ontfingben : ende datfomwijlÃ« oock leuen. Exempel in lob. iagt;ant Godt die

reeet de zijne oock in dit leuen te feghe/ien, ende, te tnaecken ,Diit de ghcite die om zijnent â wille ddt f elfde weder rinden : En i.Sua,i.e.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i weder teeerÃ«. Ue voorWiicÂ»*

hij maeckt ddt hier fut, ende ghefÃ¹chce ghehe prii.}7.c z6. fieiiijt xeordt : Als Dauid feyt. â¢

ifiRen 'oroanelifck foor dielfpiierheytiÃ¯iedoot aenueerden: dder oockonder deHcydcnen eenÃ¨ ghegeweÃ¼ fijn, die om een eleyn ghexvin ,ont vÂ«Mar!;.CiÂ« jprijseneere, endedemeluAert des Vaderlants Zeergheerne endeghewiBich heerlenen ghc' Wteght hebben f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, j

9. Paulus ghetuijght, Dat ofe droeffÃ¨nife die tijtlijck ende licht ts, bringht voort een toe koemende, eevoighc, ende bauen aUen maten ghexvichtigeheerlijckheyt.Ende op een ander plaetfe zoo feyt hij : Dat het lijden va defer tijt, niet \veerdich en fij der heerlijckheyt, die in ons in het ander leuen, falveropenbaert worden. Dic Vleerelefus ff reckt oock,Datbij denghc' nen dse hem hier bekinnen ende belijden, oock Voor zijnen hemeljchen Vader bekinnen fal.

Eeloeft daer en bauen, Pathijt haerheerlijck Mif.ifb.Ã¯Â» verghelden fal, die hier wel ende getrouweUjck gehandelt endegrootewinninghe gedaÃ«hebbÃª..

Jaeoock Daniel feyt, Dat zij biincken fÃ¼llen ais , 1 .. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j 1 I til â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Danlii.b.ij

TenLetÃen,liet Cruijs verduldichlijck ghe draeghen, ende onfe bekinteniÃe vroemelijck gedaen, maeckt op dalder hooghfle heerlijck dÃ© hemelfhenVader, endezijnen alderkcfjien Sone: ende ter contrarien, het ouerwint, ends maeckt ter fchanden diegcdtlocfe Vervolghcrs â ende verleyers : ende oock dcnDuyuel metallen poorteit

poorten der hellen. Oock de volflan^ighe be^tn teniÃe ende tCruijs van een ofi vele menÃhen, t WrfccÃ t dauer zeer vele verweckt worden om Godt te vreefen,hem te eeren, telouen ende hem oprecht te dienÃ¨. Dwelck een zoo grooten loiaÂ».i7Ai, if,datmen hier opder aerden gheen meer der gehebben enkan, noch ooch inden Hemel gheen Creature verwcruen, noch oockyemant anders gheuen en kan.

Laet dan ( Alderlieffle BroeJerÃ¯ inden HeÃª' re ) defe trejfelijckc faecken, ende on^tcke-lijcke goeden, degroote vruchten der bekintc' niÃen ende des Cruijces Â» verweckendatghif het Cruijs ende de bekinteniÃe dÃ©ritpaerheyti niet allee verduldichlijck ,maer oock met vreugh den verdracght. ^ilt oockgrootelijck daneken Godt hen hemelfchen Vader, die uliÃ« weer dich FhBp I b X gemaeckt heeft nietaUeene datghijlienghÃ¨loouÃ¨ ' foudt in zijnen Sone Ã¯efum ChriÃum: maer oock om zijnent wille lijden. Als oock voortijts de A^o.s.t.4z. ApoÃeten haer verheughden en vrolijck ginghÃª van hetaenÃcht des raets, dat zij weerdich ghe weellwaerenfOmzijns t^aemswille verfmaet' heyt te lijden.

Voort zooeeÃoockvannoode datghijliedÃª V wacht van aUen anderen dingbÃ« die oprechte Godtfalicheyt eenichÃns hinderlijck ÃjndetAls daerfijn tenyerÃendiegrouwele des AntichriH endÃ«

enJe andered'waelinghÃ« endeVerleyers,?eigt;eder doopers, Sacr amen tier ders, ende meerandere: â¢Waarvan aldaer by ulieden een grootgetaU ii.

Daeromme -weefi vroem van herten inden Heere, en quot;wilt uliedÃ« -waepenen ende verfterekÃ« metdiegheeflelijckeiwaepenen die FauliistottÃ« Fphefien voorÃelt : Maer voor al metten S^weer de des Ghee/ts, ende den Schilt des Gheloofs, tC' gtnaÃ¼tn mfcrnijen des SutMS, zijn liflighe den ftooten, ende sgt;ierighe pijlen.

Dock va/l in therte prinfe, D4t Godt die getreu is, ulten niet en fal laeten becoren bauen ulieden vermoeghen, â¢want hij quot;weet met de beco yinghe eenen deurganck tegheuen,ende een eyn de te maecken, op dat ghijlieden mocht â¢weder fiaen. Hij vuert felueden Crijgh zander Ghc' meynten : deur zijn xconderlijcke 'iÂ»ijfbeyt yer^ Ãmdel de zijne nederleydende totter hellen, ede enje 'eijanden verheffende, ?:oo dat zijpeden Lt' eken ende haer verheughen, maer â¢wijlieden fijn iroeuich, fcreyen, fuchten ende â¢weenen. D4/Â» tot dier oorfaekc verheffi h^ heurÃ¯ien(,alfoo bij Rom. 9, b.tgt; van Pharao jj}reckt) op dat hij in heurliÃ¨zijtt Wrfcfct bewijfe.

quot;Daeromme âwilt oock vafielijck betrouvpen : dat wij naei- een â¢weynich tijts hem 'wederom ffen fuUen ,a[zoo datottfe droefheyt ende fcreyen in blijfchap veranderen fal: Iwant vele exempelen

onfer ti/t, vÃ¤n alfulcke bfproeuinghenen ntÃ¤c^t der dtiyÃerniÃe, moeghen onsdaeraff ouerrloe.â dighe bexfijCinghe geuen.

ixiltuliea oock oejÃcnen op ddder neerftich fte inde H .Scrifiuere, ende andere oprechte,god delijcke Scrtfien : Op dat ghij deitr die ondervcif om. tj,a.4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rertrooftingheder ScriÃ hope btbbÃ©

LeeÃ ende ouerleght cock die Vermaeninghe totten gbebede, die uliedsn terÃcnt int beginfet voorgeleyt xvas, inde xtelckeghiflieden niet'wey nighe Ãucken rinden en fuit, cm defen gbeeÃe lij eken Ãrijt beter te volbringhen : Suit oock ont Ãeken 'worden tol hetghebedtdesgheloofs, het welcke dâaider SaliibÃe is datghijgedoen cent, fcwobi I, s. y âiwantdicrdeurefuldij fmeeckende ende bidden' de rerweruen aÃ¼en goet,vanden hentelfchen, alder ghenaedichÃen Vader.

Die Heere lefits ChriÃus'wiÃ v aHenmef zij nen H. GhceÃ regeren, ende de verÃroyde ghe meynte, ende den dienÃ des ^eeoortsgenaedclifck wederkeer en en vernieuwen : Ende en wilt daer aen gkeenjins twijfelen ,'maer meer het feine met vierigergebeden Ã¨de traenkens, (onder ophoude i.Qot.i. j.j begbercn, van hem die een Vader is aller ghenae den, ende een Godl alles trooÃes.

Hij heeft bet felue dickwils gedaen hier voor tijts, ende oock in onfe tijden, bij fait fonder twijfel

C-wijfeloocknu doenjndiÃ¨vpif^iet op en boude hem vierichlijck fdenroepen ende te bidden, zoo dat reif dan met der rraerhcy t moehtm feggen, dat defe zijne beloefteniÃe volbracht jij :âtsee' dcrom een xceynich tijts^ ende ghij fuit mij fieitf foÃ¯a.i6.b,t7 op dat uliÃ¨ droefheyt in blijfchap VerÃ¤ndere, ge li]ck een Vrouwe baer verbUjt ende verheught { ontÃaegc fijnde van aSepijne ende weemoedic beytdesaerbeytf) vanhaeriief hintd^welck ter Wer el t geboren is.

Godt aller ghenaeden die ons geroepen beeft iot zijnder eewigher Heerlijcldtcyt in Chrtjlo iefu^ die felue fal v{ghij die eenen cleynen tijt lijdt quot;) volbereyden, Ãcrcken, crachtich maeckÃª ende gronden : Hem Æ/Æ Here ende Macht van eC' yticbeyt tot eewieheyt : AMEN,

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dienÃighe dienaers , ende

Q? e 3Ã 2â¬ -57 QÃ¯? -O Â£gt; 9Ã¯ = Ã¯)tng^c/oft Q5ffcljcrnnnlt;36f Ã¶cr ^on fehlen I Ã¼ft bcfintnitlfc bfs

ER ârtâ^'kntÃ¹/(fe2lt;PcreÃ®i(Â»(lt;Â» loan.ix. j.Â»lt; nacre.frincegeregneerc enge dreucj'ijnde'iraeft edeâvcâoedt te gÃ« Godt, endezeer [yrierlijdi _______en dllcdichlijck valt, nietdÃ¼eÃª in zijn eyghen tijttelijcke verderfj-cniÃe, Mdcr oock inde eemghe verdoemeniÃe : Ter 'cdjleii oock dat ecycgelijck deur blinde dwelinghcge^ trocken ende gelackt wordt van zijn cygenwcl lujiicheyt: De foiamighe gantjeb ende geheel

de 14. d. 50

10641. C.}{

Godt verghetende ende op deenfijde flcUcndc^ oft vermetelijek rdÃ¯fche ReligiÃ«n en godtsdicn^â Ãen naeruolgende : Hier en tu/chen 5;oo loept int ronde den Sone Godts, in een ootmoedighe, Sap.tf. e, ir â vcr/switeyeÃ¯egeddÃªte, rgt;oibringÃ«de de hootfehap des Hemclfchen Vaders : Allen menfehen rriÃ¨de' lijcR roepende ende noeyende, maer nochtans buc{ i .t Â»Â» hem ferkiefende ende verfaemelcde uytgantfch bet tttcnfchelijck geflachte eenighe toehoorders

it VERANtWOORDINGE DER endedifnaeÂ« des HemelfchenVaders: ende die del ende veracht voor de^erelt, uyt Pfaim.s. a,Ã® yviensmont (als uyt dcn mont der GÂ»figt;rekender Mat, 11. b.tÃ³ ende der fuygelinghen ) bij hem filucn opricbte een cracbltch,gevreldich P,}jck,tot ^^de eere zijns alderkeylichfiÃ©Ã¼aÃ«s..

Tw voorw4cr een jyvonderlijck yverck,dat :too zeer vele gelegben is inde ^svaerheyt ende hier getuijgeniÃe :?;oo dat den Sone Godti hem df ^iictheyt, ende eenen Coninck der fseaerheyt belijdt:als oock hij noempt^wilt i.Tim.;.c.i4 f^de gebiedt^ datzijnGhemeynte eenenPilaer f'Pisndament,endeVafiicheytder'jseaerheyt. Zoo behoort dan de ChrifielijckeGhemcyn F9m.jo.h,g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hemelfchejfvaerheyttdlonune le vueren,

MiceaÂ». lt;141 iifrconiJigfcen ende te belijden : niet die de tne/ifchen hoegroot, wijs ede heylich die oocli tnoegÃ«gheweeli fijn,gedicht Ã©de verfiertbebbÃ« lom.i,b,i8 marrJieden SoneGodts felueuytdenfchootdes

Hcinelfchen Vaden voortgebracht heeft tende die Jen Vader deur den mont der H. Propheten ende der fiipofielen : Ã¯ae oock deur den montra zijnen alderÃ®ieffien Sone feilte gejfroken heeft ; Ende^fiiedenH.GheeÃ¼, indeH. Scrift tot een eevpige ghedachienifie ende onderhoudinge der ixgt;aerheyt, deur een rtonderbaerlijckevoorfich ticheyt ende goetbeyt^ veropenbaert ende vet' Ãegelt heeft.

Na Godt die be toe ft defe tceringhe der ^ierbeyt (hoeâwelzij heel verdchtende mach teloos fchijnt) fulcken crdcht, zoo ddt hij deur huer een tmft-icheyt ende ^excultrijck Ãtnderen ende oprichten âwilt tegen zijnen rijundcn : ?d~ zoo dtt hij ten letjien oueryeinnen ende rerniele Pfei.S- Â« Ã® yeilt zijnen vijunt, ende den yeraeckghierigen, die hem fom'wijlen tegenÃrijdt: Ende ter con-' trurien heur beâWdcren ende befchermen, die de ,0.8.15 iwderheyt aenhanzc,ter gloriÃ© ende tÃ© eevigh Ã© leucn,

Dderomme die Ghemeynte randen Sone Godts , die binnen Anfwerpen der ConfrÃien ranÃusborgh ts toegedacn, tâfaanenmet heure Leeraers,naerden beuele des Soons Godts, ende Mjif?*. ââuÂ» achtcruolgcnde huer beroep , heeft oock de felfl'Ã®e Heinelfcheâiwaerbeytdiezij (de H. Sert ft enderfoeckende ) vercregbett en gcract hadde, cnÃ e geloofi, oock metten monde, ende fcriftc-' lijck 'gillen belijden : s. Op dat zij eenen yegelijckrekenfchapgeuÃ¨ fonde haersgelooffs: Ã¯. Op dat zij haerÃ© ouerften Coninck, eeveighÃ© ,,,, Priejler, ende eenich Ouerhooft,dÃ©Sone Godts, Apoip.c i-t'pemert met den Heme/Jcfcen VaJer ende denH.

3. Ende d4t zij oock hster naercocmelinghen achterlaeten foude een zeker Fundament ende Wdttiere der Leeringben , ende der oprechter

Â»4 verantwoordinge der GodtÃtlicheyt^ tcgÃ¨ den Antichrii}, Ã©de dlierleÃ¿ SeHen^iyvecelmghen ende Veruntfcbinghen.

Zoo ijjer dM uytgegien,in d'openbaer, ende met ghemeyn Confent, die ConfiÃie, oft beâij' dinghedes Gheloofi , ltem de KerekordinÃ¤nfte: op dÃ t de miniere haerder RehgiÃª allen mcfchen Ppenbaerfijn fonde, ende niet en fanden fchijnÃ¨ archUliichUjek ende bedriegelijch yet te rer-ÃvUghen j oft te Ã¯^erborghen, Als de SeÃ¼arifen pl'gen, ende de dreaelendegheeften,ntet die haer feinen qualickgheuoelen, ende fchuldich kitinÃ§, tfaemen methaeren Verleyders,

Daer en bouÃ¨ iÃer oock in d*licht uytgegaen een Vermaninge totten ghebede, Item de Dac-geâijcl^che kuijshoudinghe , oft Cbriflelifcke huijsoeffininghe voorde Godtvreefende HuijS' vaders ende Quders Ã§rc.

Ditiffomler allen tvpijÃl vooreen fonderlin' gbe gaue Godts te bebinnen, dat bet l-icht der ivaerheyt, deur bet 'iicoort Godts ontÃeken, iÂ« Â«tii.y. b.if fuicheyifntaerde plaetfegeÃelt isgevDeeft,dacrt allen menfehen , oock den minÃen d'ier Ghc' meynten , ende der omligghender naerbueren voorgelicht heeft: Op dat zij bekinnen mochte hoe zdj Godt oprechtdienefouden, ende comme ten eewighen leuen.

Eph,Ã¶,c.ixw jyefe claerfchijnende Kwr/Ã¨ van Godtt ^oort t alÃe de Prince der duijÃerniÃen niet en confie

confie verdraegen dat zi] int middel zijns rijcks, ende onder de fch^idwn'Ã¨ des dooti ontfiekÃ¨ Vds: Ifeefi met zijn ge ceoonelijcke praÃ¼ijckiae âwetÃ© deur Moordt ende Luegen, gefacht hier tonder' dru cken ende geheel uyt te bliiÃchen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â°â''â

H'acrheyt verweckt, die hier emmers befielen fouden de felffic geheel te verdunckeren,met Confiighe Sophifierye, ende vilfche, boofich tighe redenen ende verkeeringhe der woorden:

... nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f f A â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uwi LueÂ«n#

ftui ende Tilctann^ : rcÃ¤cr '^dn dut dejen in a Ld tijn tegen de ConfiÃie gejercuen heeft, ende dat neerfiich genoech, op dat ick niet en fegge be driegelijck etde ontrouwclijck.

'Zoo vele dan als Tiletirntm belanght, wiens PfoÃÃ¤t ipnd Scrift oockin dlLitijn wederleyt is die heeft by meÃ: iUen Sententien der ConfÃicn aettgeknab' belt ende met ffottwoorden brftaen die geheel te verdrucken, Ide hij heeft zijne woordÃª eeni~ ghe veruegegheuen, enfehijnt voorwaer wat bij te bringen : tJiaer nochtans isÃ¯datmen zijne woorden neerfiich aenmerekt, en daernae cock onfe Sententie, Item wiltmen oockdenfien zijn bcdroch dwelck hij gebruyckt heeft indegetuy' geniÃen der itcderheyt te verffiotten, ende hier Licht te verduyfieren ; lil datmen cock vÃ¼etich onderfoecktdiegetuygeniÃen die h^ ?:oo uyt de

tg VERANTWOORDINGE DER Scrift, als Je Vaders otrownelijck voorthringht ^nde die inden grodt veeght veiier uyt zij voort gebracht fijn : Zoo p/jwÃª in Je r yvderheyt beuiit' den dat hij niet treffelijcksder ConjeÃien van Antwerpen en heeft connen tegenÃeÃ¼en, mdex heeftfe bijaÃ¼e die oprecht ende cnpartijich oor-deelen wiUen , meer beueftichl dan wederleyt.

Den anderen Lindanus genoempt, die heeft meer eenVenijnich Schimpboeck, dan eenighe treffelijcke RejÃ¹tatie, oft ^ederlegginghe inde gemeyn Nederiantfche tale laeten uytgaen : lgt;Ã¯aer wij hopÃ«,dat deur defe Corte Veratwoor-dinghe, zijn valfche, liÃight ConÃen die hij in zijnÃ© boeck gebruijcht heeft,taemelick ontdeckt fijn,endedatheteygÃ« Chiraet der ConfeÃic weder veropenbaert ende beueÃichtfij, tegen zdjn vuijle cladden ende bevleckingÃ«,Ende dat de He-melfche ?Â«igt;aerheyt,alle menfchÃ© dies te heerlijc^ her, blinekender, fchijnbierder,ende in meerder achtinghe geworden fij.

'i:^aer vanaUesdÃ¼ den ChriÃelijeken Lefer, naermaels dit Boexkcn gelefen ende deurÃen hebbede, fehle beter fal moegÃ© oordeelen,indien emmers hij het feljfie doe inde Vreefe des HeerÃ©, ende met een vierighe liefde tot de âjwaerheyt :â Ende dat htj in alles op dalder neerÃichÃe, JU d.}? Scrift ouerlefende ende dearfoekende , bent htritedtslaegbe met bet Licht des Prophetifth

in Ã¤tt dal der duijilemtÃen voorgeÃelt, Sqgt;gt;6.cgt;iiÂ« laet ons nu coentcn tot die Wrantvoordinghe.

! E N yerften zoo verhaft hij FotioBÂ«4Â«Â®gt; dat die.ScribÃ¨ten oft Autheurt ' d^voorfeyder ConfcÃie,haer tonrecht beroemen Caccoorde ______ren met die ConfeÃie van Auf' torgh,aengeÃen zij In feÃe die voornempfte AT' tiÃkelen ende hoofrflucken vander Ausborgh' fcher ConfrÃie affgeweken fijn, die weleke hif terfiont veruolgeni verhaelt..

DâY E R s T E Tegcnfpraecke is daerimte (feyt hij ) gelegen, di^t de ConÃÃie van Ant' Vyerpen alleen tveee Sacramenten telt, daer dâA' polcgia der CotiÃÃ. van Ausbargh feyt datier drye fijn. Mit dit yerÃe ArtiÃkel coemptocck oucreenhet derde, veaerinnehij 'wederom verhaelt dat dâ Antwerpfche ConfiÃtc de Ab folutie uyisluydt,uythetghctall der Sacramenten, die dâAusborghfche ConÃÃ. onder de Sacramenten rekent. ANTVVOORDEt

Ddt de voorfeyde ConÃÃie daerinne nieten flrifdt, tnet de ConfiÃ. van Ausborgh, ende diti l^indanns fulck uyt incliel boosheyt verfiert, it hieruytldijchelijck:

E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;f AÂ«twfrp/Ãª/jÃ¨ ConÃÃie fcrÃ¿ft dlfoo van die

foiw.^6'' Sacramenten. De Sicnmenten noemen quot;wij uyt Â«ap.u. 'wendighe teeckenen, oft C^eremonien in der kercke, in yeelcbe bet woort tot den elemente bif gheuoeght^daer toe vanCbrillo ingejlelt fijn^ datfe ont niet aUeenUjck de ghetiaede Godts,ende de veelddeden Chrifti, betuijghcn oft bcteekenÃ¨, maerddt zijfe ons oock iiptgt;licerÃª,ofi toeeygenc, ende dat quot;wij ont oock defghelijcks deur de feilte met Godt verbinden,ende belouen fouden, dat â¢eeij dUe goet van hem allren verwachten ende foeckenfuUen. ALSVLCKEN Sacramenten fi/n VOORNEUIELY CK inden i-iieuwÃ© TeÃamete twee, het Doopjefende het Sacramct det lichaems ChriÃL item:

. Â«8,M 1. Sommighe meynen dat de Abfolutie een Sd' cramentÃj. CerteynlÃ®jck zij heeft wel eenighe gelijckeniÃe dei Sacraments, om datfe een fon^ derlinghe endeeygentlijcketoeeyckeninghe der genaeden begrijpt, ende en is niet dÃ¼een een lee tinghe oft onderrichtinghe. tUaer midts datfe gantfchelijckgheen uytwendich ende van Godt gheordineert teecken en heeft, dwelck de Sacrd' mentenplegen tehebben, zoo meynendandere da ^fe onder de SacramentÃª niet te rekenen en fij. ' Kieren boortmÃ¨ nietdatdevoorÃ ConÃÃie (SIMPLICITER) platajfgetuyght datter inaer twee Sacramenten en fijn ende dat de Abfo liuie

CON. VAN ANTWERPEN. â¢Â» lutieghten Sacrament en ftj^als hijfe â¢oaljchelijck aenticht : Maer feyt alleeiie ALSVLCKEN Sacramenten ( tetceten als de voorÃdefcriptie oft befcritningbe rermelt : die velcke uyt ander f^utheurs boecken endegoetdunckÃ© verbaeltis) fijn VOORr^BMIÃ LrCKtVpee.

Hier moetmen dan ten yerjien aenmereken , dal de ConjtÃie die befcrijuinghe der Sacrament ten niet en rerhaelt,als haer eyghen, maer als vÃ¤ anderen voorge/hlt,fonderdieieprijfenoft te mi/f riffen aen te nemen ofi te verworpen.

Ten anderen, zoo feyt xt/,ALSVLCKE Sacramenlen ( te wetÃ¨ als de defcriptie verhaelt} fijn zoo vele,Ã§yc.

Ten Derden datfe het felfdeniet ( SIM P LI CITER) p/4t ajf en verhaelt, maer jielter b^ VOORNEMELYCK, welchiwoortmen wel behoort te noteren .^ant die eenighe dingÃ« noeinpt de voornempfte te fijne, en fluyt die ait der dingen niet buyten diedaer onder oock bc' grepen fijn, maer wordender oock in eenigher manieren toegerekent.

Dorf dÃ®t nu die ConÃÃieniet, die de voorÃ Sacramenten feyt de voornempfte te fijne {De fache is heel claer, noch en behoeftgheen breC' der bewÃ jfinghe. ^antde voorÃ ConÃÃie en feyt niet dot die Abjolutie een Sacrament fij oÃ niet t niaer verhaelt aSeen het goetdunchen ende de

Â»o VERANTWOORDINGE DER de meyninghe vÃ¤andere, datfe de fommighe een Sacrament noemen, dâyeelck dander onthinnen.

Hoe beÃaet hem dan defen menfch fonder eenighe jchaempte, oft confcientie, foo ÃoutC' te feggen dat de ConÃÃie van Antveerpen kert,ende met openÃª â'uroorden feyt, datier maer t wee SacramÃ¨ten en ftin,ende datzij de.Abfolutie ontkint een Sacrament te fijne, i-iide daerinne Ãrijdt met der ConfiÃien Ã¯'an Ausbergh t

Laet onsnu oock beften xvat de ConÃÃie van Avsborgh, ende haer Apologia, vanden Sacra' menten leert. Defe die verhaelt veel van drye Sa cramente, maer nochtans alzoo niet, dattet heel noodich fij als een Mijckel des Gbeloofs, allee drye Sacramenten te tellen:noch enverveorpt oock de ghene niet, diefe anders meer oÃ miet rekenen : maer jf reckt alzoo :

In Xpotegb, Ons ivederfeggers xviUen hier hebbÃª dat xvij ts. jfiii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SacramÃ¨ten fuÃ¼en tellen : vpaerop

quot;Wij antwoorden ende ftggÃ¨: Dat het vannoode fij die dingen ende CaremoniÃ« die Godtingefielt heeft inde Scrifenere t'onderhouden,hoe vele die oock in fghetal f^n,ende wij laeten ons voorÃae dat doer niet vele aengeleghen en fij, al iA dat deeneen AUDEK GHETAL HEEFT, dan dader, indien zij die dingen we! onderhoudÃª die inde Serif tuere verhaelt worden. iae die oude Scrijuers en hebben felueniet eenderley ghetal,

Ende diter tue teltdrye Sacr4Â»:enten den Doop, bet is!achfm4ei dts Heeren, ende de Abl'otutie. Ende een 'cnynich voorder /preekt 'iiveder Wrt tâgbetalder Sdcrainenten, feggende alzoo:

Muerlattonsdefedingen laeten vuren, vtunt EodcAetln gheenVer/lundich Man en falbem melden nue oft hetghetal der SacramÃªten grootli/ck tJueSen, Indien men de Clt;eremonien onderhoudt die GodU beuel ende beloefteni/?e hebben.

Siet, de Apoiogiu ghetuyght opentli/ckende verhaelt tot diuerfche reyfen, datier niet vele ac geleghenen is, hoe vele Sacramenten men telt, indien men va^ onderhoudt die Clt;icremonien, die Godt fehleingeflelt heeft. Hier moeght ghi/dait merckelijck aenhooren,dat de Apologia alzoo niet een feker getal der Sacramenten enjieUdat Zd} duerome tegen yemant flrijdenrvilttdie een underghetal heeft, indien men vaÃ¢ onderhoudt die noodighe, ende GoddeÃjck gheordinÃªÃ«rde , Cieremonien. Het vnehkede Conf. van Antwerpi â * neerftelijck onderhoudende is, ende met veel ge tuygentÃen de Abfolutie be fiber mende.

Zoo en tÃer dan gheenen tegen/lrijt in dit AV' tijckel, der Antxcerpfher Ccn. met der Apolo' gia der Conf. van Ausborgh: die quot;welcke vrye laet, anders ende anders de Sacramenten le tellen om de fache beter te ver/laene, ende dander Con-' fiÃie en fey miet plat aff enue met opene woor* den.

ft VERANTWOORDINGE DER den datter maer twee SacramentÃ¨ en f^n, maer met defe -woorden A.LSVLCKE,, ende VOOKtiElJlELXCK, gheeft te kinnen, datter ( in maniÃ¨re van jf reken ) meer fijiv Ende , der Abfolutie aengaende, verhaelt aÃeene dopb nie van andere, ende niet kaerey gen feilten tie.

Daeromme defe twee bue feien, die hif zeer febamperlijekdÃª voorÃPnedicante opleyt ende verwijdt moet hij Ãterechtej feluedeur zijnen hals op eeten,

Te vergheeÃ oock ende iiyt eenen valfchen aert,zoo adigÃ«Ã«rt hij tegen ons veel Scriften van onfe LeerrferÃ¯, al oât zij den Sacramenten aen' gaende,eenichftns tegÃ¨ die voorÃ CoÃÃie flredÃª, quot;iyedt zoo vele als aengaet de Captiuitate Eabilo^ nictjD.M. Luteri, indÃ©-welchen hijontrint den begipfel drye Sacramenten noempt Ãªde verhaelt, in het eynde nochtas des felues boechs verbetert ende -wederroept defe Sententie, bethoonÃªde dat de Poenitentie EyGENTLYCKte /f reken, t-.VJjepffpa gheen Sacrament enÃj .nit wordt oock van lo woriÃ§adCoi Cochheo Verhaelt, die welche feyt, dat de loquioÂ»vu^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢'

Bisnepift, ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lUder txpee Sacramenten en beiunnen.

regem Scot if, Â«Ã´iu AlxÃS foUD. f.

TÂ« ooeÃ een besonder teecken van een uytne mende,groote i^delheyt,dwefheyt ende Ver^ blintheyt ,zoo ht hij'weite rechtender zijnen eygenen N4em ) bLindnnia much genoempt xeor den : Dlt;(t hij hier derdt aÃ¼igeren D. M. Luteru, aloft

lt;1 oft hij in zijnen boeck de Capti. Btibilonicii drye Sar^menten noempde : Daer hij feine in ZijnenljoeckPanopliagenoempt, fey tende ver nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cap,Â«

haelt,ddt Luterut nufI- E E N S4cMÂ»nÂ£nt bekiiit tn heeft, AlZoo enaenmerclit bLittdanut niet

Vdt hij fcrijft, oft fey t, te minflen dat hij tzijn Venijn uijtff ouwen mdch tegen zijnen ndeften.

Dder en bauen uyt dÃ¼e die Scriften en pldetfe iie hifuyt onfen Leerders bijbringbt, om zijnÃ© boofe fdeke te bethootien, zoo nenlpt hij duts dÃ¼eÃ« voor zijn Conclure :Ddt zij deAbfolatie amp;O.i fCfÂ» Goddelijcke Ordindntie noemen, ende vdn thri/lo feiner ingejlelt. D*wÃ©lck wÃ¯j oock niet aÃ¼een en bekinnen, ntder met v approberen. Aldut ditpunct en ftrijdt tegen de ConÃÃie Vdti Antwerpen niet, mder meer het feiffte wordt bidder met veel bewijÃnghen bethoont,

HET tweede tegÃª/lri/Jenie Ar' tijckel van defe twee ConjiÃien is(zoo ihijfeytjddtdeAusborghfche eertijts bekint en toegeldeten heefi de TRANS VBSTANTI ATiO,ddtifdeVeradÃ©ringhÃ¨ des Wefensdei brootSfin desHeertn Ndchttndel,diedâAntwerp fcbe verworpt ende verloochent ,iagt;ilt het feine iÂ»ock beibooaen,ieant ( ff reckt hij ) Ã©enigoe ex

J4 verantvvoordinge der plarid bekinnendut onder dcgeJaente van (gt;root en m/n, fij het lichaem ende bloei des Heeren lefu Chrifti. AUTWOORDÃ:

tmij en cannent niet ontkinnen dat onfe Seri' bentÃ« en Leeraers^en oock de Apologia met defe vpoordende GEDAENTE vanBROOT enW Y N in des Heeren NACHTMAEL,

Ver/laen de fubjiantic ende bet vefen van de felffle Elementen y ende niet atteen eenighe uyt' yvendighe,oftverfierde fckaduxee.Ah dan de feggÃ¨ in dâLatijn oftdiiijt/ch Communicare oft{OtttnriiHide2n,onder deen oft Ã¶der de twee geÃalten, daermedeen meynen zij rfe TR A N S VBS T A N TI ATI O N, Je Verdndcx ringhe van bet wefen des broots niet te beneÃige al oftaOeen de uytwendigheÃetien oÃgediente vÃ¤ broot ende wijn aldaer tegÃ¨woor^ch waerÃ«, en het wefen heel te nietgedaen als de EapÃen droomen ende leeren.

Voorder zoojieÃaet hem ons tegenpartye, bet felfue nochÃercker te bethoonen, midts dat fommighe Exemplaria der Apologien, vanden Griexfchea Canon Ãreken, waerinne dat veV' maÃªtwordt van eenighe Veranderinghe int des Heerenmchtmael. ANTWOORDT, A/ ilÃ¨dat de Apologia den Griexfchen Cano aUegÃ«Ã«rt ,nochtas en approbeirt daer omme niet alles wat daerinite verhaelt Ãaet,

rmerfijnveelderhitnde Veranderinghenthe die Caluiniften diebekinnen cock rpeletniglje uuicgoÃ¯.cÂ» Veranderinghe de! broots ende des quot;veijni : ende â¢wij felue litetent V toe d4t het broot alzoo veran /ifÃ¹'rtpNo* dert in het Lichaem Chrifti,dat kft noehutis ââS'quot; ooekhroot blijue. Ghelijck oock het itcoort 'Vleefchgeriâordenis,atzoo nochtans detect het ioin,i.a,i|. ^oortgebleuen is .'i^ontdat oiife Ktrcken en oock de Con/iÃievan Ansborgh de Papijlighe Tranfubflantiatic verwrpt , is blijckelijck Artie |o. Met genoech dickmaels het Ãdiie broot noemende.

Daeromme is dit oock een inckel bnejele van hem zeer ombcfchaemdelijck tegen ons verwert, lJoch dePapijten en hebben om fnlcksooyt voorgehouden,al oft wij eertijts haere Tranfub-jidntiatie,oftdeVer4tideringhe van hetwefen desbrootsbekint hadden,ende nti ontkinden:

Maer meer een van haereneygenen ende voor' netnpften Leeraers lodnnej Cochticm die ghe' tuyght contrarie, fcrijuÃ©de vavdit i o .Artijckel der ConÃÃien van Ansborgh, en jf reckt alzoo vande ConÃÃionifien.

mit Artijckel is oock met haervereenicht, iâib.deqâa, tegen de Zwinglianen ende 'ittederdoopers : te weten,Dataldaerfij hetwaerachtich lichaem hb,x,wiÂ»^' ende bloet Chrifli, ende niet aÃ¼een de figure oft het teecken .Maer t'waer zeer hooghiijck vaÂ» Â«oodÂ« niet alleen ompeys en vrede,maer oock

totjalicheyt der ^iiileH, did de ProteÃante met cnsoock verjccpordectden inde yranfubÃanti (tttedesbrcpts edi:xeiins,AlsoockindÃ« dienil ende t'^ereeren des felfs Sacntmeiits j

Dit hijcoekiUegecrt het beeck D. Nlartini Annoi Ã nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^''Â°S.ââ^â^â^bgt;'\iÃi:tsbl!jchelijck ghe'

noeeh, djt dienghcÃreuen isgeyeeeA in dâ begin fei der di/futdtieti, als hijnocb half papiÃtch ârea^, ende /frcckt aldaer aUcene rattde Veran' deringhe desbrootStVpaeraff nu ghefeytis. MaerinL. de CaptiuitateÃabilonica, rerworpt gdntfchelijck de TranfubÃantiatie , lange râoor de ConÃÃie ran Ausborgh

Valfchelijck oockzoo aÃegeert hij tegen cns Tabulas ConÃÃionisAugttÃan^des Eer. hooc' gheleerdis U.yalentini Arythratidlcfthij defe faecke aengaeiide eenicbÃns tegen ons veaere, die fjnmelons acoordÃ«ÃªrtiixatttÃ¢efen bekint aldaer oack met cns, -wel eenighe Sacramente lijcke Veranderinghc in het mchtmael, tnaer tiietdeVapiÃighe TranfubÃantiatie, de tvelcke hij met claere rroorden verwerpt,

De 111. BueÃl aengaende, dat 'wij ont kinnen fanden dat de Abfolutie gheen sa-xramiiÃj, is bonen in 1. Artijckelgehandelt.

S Y N E R G J il M, dat is, de tnedevemkinghe der menfchcn, ttide wercken der ftlicbcyt, de yvekke tiochtans de Con/iÃ. van A^isborgh, de Apologia, ende Philippus iiielanUhon toelactcn ende bekinnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FioCÂ»

Om dut (e proberen, foo Ãeyt hij, dut Phi-lippus leert, dut den vryen xeille des menfehen, naer de rechtueerdichmaeckinghe deur dm H. CheeÃ¤, bexeeeght gt;nbsp;ghelcydt , ende geholpen vpordt tot goeden xeercken der falicheyt : blijdit {[eijt hij ) in xi/ne Locm communibus, eyye.

Diif fZJ is all niet tegen de ConÃÃie ran An-twerpm, die cygenthjek Ã^reckt, vanden rryen 'wille des ouden Adams, oÃ des mcnÃhÃ¶ die noch Fot.B.i-e'ip f niet herborÃ§n en is, den -welcken zij niet toe en laet Ã§enighe medereerekinghe, tot het go?t : Et!' de niet randen rryen Xfide, desghenen die nts herboren is, ofc naer de rechtucerdichmacckin' ghe, xraer afj( zoo hij Ãelueghetuyght)Philip.' pus iS /prekende. Â»

Bij bringhtnoch roort,datier Inder Confep Ãe,etidc de Apologie dit troort flact, CVM ADIVVAMVK A SPIRITV SAN-

38 VERANTVVOORDINGE DER CTO , AÃÃ wt/ van den H. Ghte^igeholpen 'Worden, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^aerinne ( zoot fchijnt y Syner'

De oprechte, ende anthentijcke ConfiÃ. en heeft dit woort niet ADIVVAMVR, 'iwif wordÃ©n geholpen, tnacr meer heeft defe contra' rie XfoordÃ«, xvaermedemerchelijckde Slauernije ende onvrijeheyt,des natuerlijcks, oft des ouden Adams veille,bcuefticht 'wordt,

'iwant deur tâ^oort,ende de Sacramenten,als deiir inflrumenten , oft middelen , wordt den H. GheeiÃ¯ge^fcfMcn, die het ghelooue 'veerckt, waer ende wanneer dat het Godt belieft.

Hier hoordij dat het Ghelooue fij alleene een Werck Godts, geveracht deur den H. Gheeit, ende dattet alleene uyt zi/n welhchacgÃ© coempt, niet uyt de Syncrgia, medewerckittghe , van on feit goeden wiUe,

Ten tweeden, van Godt geholpen âiworden inder Scrift, ende bij andere rechtfinnighe Leeraers , naer aert der Scrift ffrekende , en beteeckent niet, naer inenfchelijcker wiis, al oft ons eenfieels Godts hulpe ende bijjlandt, ende eenfdcls wij met ons eyghen crach/Ã© medewerc' hende, ons verloftÃ¨ : maer meer dat Godt onfen hulper alleen fij,endede geheel oorfaeckonfer verloÃinghe..

Dier toeoockde Ãirueckendtehtj fÃ¨hieab legeert, ende voortlgt;ringht,ze)o uytderCon- FotioC,* fiÃie,dls de ^{)ologie, die jÃrcken aUeen van den menfcb die nu herboren is, wnt zij /jgt;reken ende leeren van de invoendighegherechticheyt, oft nieuvpe ghehoorfaemheyt, die ChriÃm, de ApoÃel^ende onfekercken, alleen den herboor' nen, etide die nu deur de toegherekÃªdegherech' iicheyt Chrifti, gherechtiteerdich {Ã¯jn,Iae nu den H. Gbce^ hebben, toeÃerijuen. Ende van alfulckÃ« vryÃ« -wille en jÃrecht onfe Antyverpfehe ConÃÃie niet,

JJat dâAntwerpfche loochÃ¶t het Veeghiiier naer dit leuen, maertercontrarien inde Apologia der ConÃÃ. van AusborghÃaet, dat zij niet en ver' [n att. d. Â«oÂ« biedenhet ghebedt voordedooden. iwaerinne M'Â«Â». wif gheenen twiH, nochverÃchil enÃen. ^eant de Apologia verhaelt aBeene met een oft fâwee woorden,van het ghebedt voor de dooden, waer toe nochtans zijniemanten vermeent, noch en raedt,ende d'Antwerpfche ConÃÃ. en Ãireckt vanalfulcken ghebedt niet met allen : Ende ter ffintritriett defe ConfiÃie verloochent het Vee-

40 VERANTVVOORDINGE DER vier, d'velck de andere niet betÃ¼nt, m^er meer \^er\vorpt. ^ant alzoo ftaet Mer Apologie:

wen veat ghetuyge-niÃen onÃe âwederfeggert ran hef Vceghuier hebben, hoedaenich dÃ¤tfi de piinett desVeegh' uiers meyiien tewfeti, uyt -veat oorÃtecken datfe de gbenoechdoeii'tngeii leeren, die âwelche, als 'Wij boue gejeyt hebbÃ¨, gniufch buefclachtick is, Ende âweynich te raren:

Dat onÃe âwederÃeggers die applicatie, aÃt mede deyhnghe derCÃremoniÃ¨(_des Nachtmaels) beÃcbcrmen âwillen, om d.termede de zielen te rerloÃen, 'waeruythuir.liedcneengroote wm-'. Â»inghe coempt, daer en hebben zif gheen gheâ ' nbsp;nbsp;nbsp;tuygeniÃc ajf noch ten is gheenÃns inde hey lige

Hier Ãalhij bij aitontuercn Ãeggen, uyt bet ghebedt roor de dooden zoo rolghtnootwen-dichlifck bet Veeghuier,d''welck niet 'waer en is: Den GriexÃchen Canon Ãeyt daf bij opojÃert voor de heyligbe Maghet Maria, en de H. MiJV' telaers, geloouen dan oock de GriexÃche bet Veegbuier? OÃtÃijn die voorÃ heylighcn in bet Veeghuier l

Tis voorwer een y:eer groote ombeÃchaept heyt, dat bij ans derdt beÃchuldigen,al oÃtwif inde leeringbe des Veeghuiers eenichÃnstâwi-Ãich âwaere/t met der AusborghÃcher ConÃÃ.

ÃON, VAN ANTWERPEN, 4Â» ^aey aSe onfe kerÃ§ken, ende Leeraers, Uc oock lÃ g^he voor de Con/eÃ.rtf/i Ausborgh,eendrMh' teiijc^ (^et Veeghuierverytorpenhebben;ende Zi/beden hebben om dier oor/Ã ecken, verfchey' (Jfn Ã¯gt;Ã¶f cAen ende fcriftÃª tegÃ« de onfe lÅien uyt~ glt;icn,.Ã¯!s E.c!i:ti;,CocblietiS,cnde meer andere,om huer verwert Veeghnier te beueftigen.

Ddthijbij bringht aloft Luterueeerti/tsbet ^eegbi/ier fonde behint hebben, 'isghefchiet int tegÃ¯nfei van defeit tveiR, langhe voor de Con-ftÃie V4.)t Ausborgh. â

MÂ«cr W4'n-ohj frt verhielt hij oock niet geheel die andere Sententie Luieri, daer hij o(gt; een ander plaetfe van hetghebedt voor de doodc Vcrmaint, die hij feine bijb/inght om t'ghebedt Voor Je dooden tebeuejlighen,r,taeris gantfch tegen hem : [want alzoo jfgt;reckt Luterus,In zijn llooftartijckelen des Chrtfielijcht ghelpofs :

Genterckt dat de Scriftuere niet en leert voor de dooden te bidden, daeromme houde iek dat itytvrijmoedighen aendacht te bidden ofgt; defe oft dier ghelijcber veijfen , feggende-, Lieut KeereGodt iÃ¤ dat noch met der fielen alzoo gefielt a, datmen die can helpen, yvilt haer toch genaedich ftjn, crc, Datfnlcke bede ghee fonde en ftjMacr ait dit ecf,oft tâvvcetnaels ghefeyt it, â¢(pitt dan cphouden.'^ant de'Vigilien,7delmijJÃ¨tt iaerghetijdenen fijn niet proÃjtelijck noch nut,

41 VEVANTWOORDINGE DER, mdtr tÃ¨ pjn dnJtn niet di Duijifeh Ã¯dermercktÃ¨. IteijenMbeii oock iiiJe Scnftuerenietâflaiideit 'VeeghMer,mdertKgdntfch vdnde ght/chcoren ghee/iÃ« oj}gbebrdcht. Dderoiwne hottds ick ddt vdn ghcenÃ« noode en fij, dttyemdtlulcki fd 'ghe loouÃ«fhoe quot;wel ddt Godt quot;wel conde de ziele laetÃ« pijnigen nder het dfffcheyden 'ean dit leuÃ«, nidtr om ddt hij ddt niet en heeft Idelen validen Apo-fielen feggen oft fcrijuen, dderomme en yeiht hij cock niet ddt ghelooft fdl veorden^ lek veeet voorwder nu quot;tvel een Veeghuier, litder vdit dat enii'ut de ghenteynte Godts niet te leeren, als Vinden anderen bijden pdpifien gheleert -wÃ³rdt, want men an met zielmiÃen, noch met Vigilien daer rtiet toe doen,

Scriftuere ÃjfreÃ it D. LMfetiM ) en Weet Vin het Veeghuier gantfeh niet, mter tis vdnden ghefchoomen hoop geuonden, ende hier Ã¼entZtebniÃentCrc. fijn det duijutls laermerck-ten. Voort LMtenu hint veel een Veeghuier,ende t.lotii.r.i.7 datifhet BLO ET onÃ¯ Heeren lefu ChriÃi, 'oftghen,fuijueren, reynigÃ« ende veaÃchen

Â«.pcc.i.c.19 is inde Scriftuere dU een dinek: ende daer toe coemptmen mÃ©t met ÃelmiÃen , geit oft goet, !t.Cot.0,b,ii goudt ofi fituer, maer uyt inckel ghenaede, SiÂ«** ende deur de goedertierentheyt Godts. ijoe fijn probeert hier Luterus het pdpiftich Veeghuieri Bndefulc^Stittentitnderdt iefen quant noch-^

CON, VAN ANTWERPEN. 4s tins bij brm^bm, om zijn Vteghuier, Uerge^ tijden,VigiUen, SielmiÃeit, ende meer ander preutelen voor de dooden te beue/Ã®ighen.

Con/vÃien ddcrinne tegen malckanderen ftreden : Ddt de Anfwerpfche defe Sententie loochent, DE GOEDE WERCKEN SYN NOODICH,TER SALICHEYT: nirfey ter Contrarien ( jpreckt hij ) leert ende bekintdeConfiÃie wn Ausbotgh. Hij bringht cock bij eenighe j^rnecken uyt defelue ConÃf-Ãe,ende haer Apologie der welchen nochtans eene niet, die defen Aenhanck heeft, TER SALICHEYT. Om nu defe faecke beter te verflaene,foo willen wij zijneygenwoorden, die hij feiner bij brinckt,aenteeckenen. Foiiâ C.4

Articula 10. feyt de ConfeÃ. van Ausborgh: Valfehelijckwordt onsvolck bcfchuldicht, dat Zij dt goede wercken verbieden. Ende daer nae^ Hier en bauen leeren de onfe, dat het van noode is goede wercken te doene, om den wiHe Godts. item in die Apologia anni j 1. H. vltimo. ^ij hebben bauen ghenoech bethoont dat wij ghevuelen, dat goede wercken noottelljck moeten het ghelooue volgen, wint als wij

icn H. Gheeil ontfjng^âtt hebben , tis vitt nooie dat de vtruullinghe JeÂ» â¢iceti folghe.

In eapit 7. Â«an4cgoÂ«]f y Voekcn.

Hierntoeghdi/diittaenhooren,Jjt in gheen ftin defe jjgt;rueckÃ¨ defe xtoorden bijgejÃ®elt en f:}n TEK SALICHEYT, MÃ¤eriUeeneddtde goede ver eken van noode pjn : Dvelck oock dÃ§ GcnfiÃie van Antwerpen, ende diefe onderteec kent hebben hÃ»oghlijch eyÃehen ende begke^ ren.

TJdt hij oock feyt dat 'Eenigke in onfÃ¨ here ken leeren fouden, dat de de goede verchen Ter Salicheyt van noode fijn, ende [ukks leere ghe^ nomen fouden hebben uyt de ConÃjiie vrjtAnf' borgh : en is niet waer. quot;iicant zij defe Leere i/yt den INTERIM gbefiompzi hadden die vele feggen en hebben tnet openbaere Scriften gefeyt ende geleert, dat zij fulcke tnaniere van jfreken verwierpen.

in refpSGone l4e oocfe de Apologia der Ausborghfeher ;** CondÃien leert opcntltjck ifelue tnet de Ant ' Ciriote.in art. i., r . nbsp;nbsp;nbsp;, i i

(NiiifÃ®catioivj, werpfche Ãonf, dat de goede wereken met van circafineoi, âââjgenfjnTER S A LI CHB YT^metdefe woorden:En beloefthetEuangeliumiie verge uinghe der fanden ende die eewighe Salicheyt nietoockdenghenÃ«die GHEEN GOEDE VVERCKEN met ALLEN EN HEBBEN indien zij bekeert worden ende niet en wanhope, maer datfe deur fghelooue in Chri-

H^eruytmoegÃ« nu aUeliefhebbert der'Ã¼Â»aer' leyt bekinncn, met âwtt licbtueerdicheyt ende onweracbticheyt dat Lindaniuheeft met een openbaÃ©r Scftfi derren gettt:^gen, al Ã¶fter inde voor]? ConfiÃien eenighe kelicke, tÃ©gcftri/dÃ©dCf heel CotUrarie i ende tyvifiighe Artijckelen wr ren: inacr oock xvat quaede faekÃ© die PapiÃighe P.eligie fijn moet, dienten met fuleken luegenen moet verjehoonen .^ant coÃen zij eenighen vn Ãen, oprechten grondt derâ^fpiterheyt Â»oortge bringhen, zij en Jouden voorxtaer fulcke ijdele, groue luegenen onder beuren naemniet la^en in licht gdeiti

tiij voeghter noch bij veel lichtueerdichs, ibnnuti,ende fchimpicht ghefraeters (, mte der Pielen aert)dlzoo jfrehende:

hen fdi vat zij 'coor mannen van eerenjijn, cue ^oÃ³ oihbefcbaemdeiijck derre dÃ© vaerheyt Ãgt;ae Â» ren, die rtau bajlaerden en Ãjn vinder Ausborgb fcher ConÃÃ. c^c. Maer oft ghij de^aerheyt /faert, ende weeraich fijt een man van eerenge' noempt te vordeit, oft otider tnannen van eerc te conuerferen ( die njt in zoo veÃ©lgrÃ³ue tuige' nen en openbaer valfchedenbeuonden fijtjlaeten vij allen godtrruchtighen mannÃª van eeren oor-deelen.

'4^ VERANTVVOORDINGB DER Art^ckelen, oft luegetten t nengeteeckent heeft, voor de SeÃe PrÃ§dictmten d'Autheurs der foorÃ ConfiÃien,op dater elck van defe ConfeÃijdich teri dar kerc^ van Antwerpen eenhebbÃ«mach alf eenen appel (zoomen feyt ) om met te fielen, Ten veaere dat bij eenen ghemijterden ,ghe' paUÃ«Ã«rden BiÃchop â¢waere ende ons hiÃe met ghelijcke fchimpvroorden hem te beffotten,zoo fouden vrij hemvrederom antwoorden ; Dat hij zijn 6. luegenen weder tot hem moeÃe nemen, op dat zijn vijf uytÃnnighe, raefendeÃnnen,en cock zijn arch, verkeert herte oftgheeÃ( waer uyt, als uyt eenen alder booÃen fchat fulcke din ghen voortcoemen ) hebben fouden ( zoo hif ffyt) elck eenen appel om mette

DeSB ZYNE 6. BVESELEN fijn gheeynit hebbede ^tredt voorder tot tinder dinghen, ende nempt voor hem de Itiege' Fol. C.'| ,iiett en valfcheden te verhaclen, die de Con/tÃie Vin Amborgh, ende haer Apologu den B^pijii opleyt.

â¢ D rBE.StB Luegen/eyt hijte f^ne^ia indÃ©r CÃfifHe vtin Ausborgh verhielt Ãiet : Dlt;lt;t Zij keren dit de vergeuinghe der fanden geght uen wordt omcygen verdienfte,wcerdicheyt, ende werehen.

Df ConÃÃie czÂ» feyt expreÃelijck niet dit de Pipifteti ilzoo teeren, ntier heeft defe woordÃ«t Ã¤Â«. i ^ij verworpen deghene die ilzoo leeren âº Zoo ftondt hem nu te bethoonen, dit de Pipi Ãen hier met defe woordÃ¨ befchnldicht worden.

Mdcr ditoock zijlieden alzo0 leeren ,wille wij zeer lichtelijck bethoonÃ¨, ende en behoeuÃª de bewijÃnghe niet wijt te foecken. In de ConÃÃie van AntwerpenÃaet een heet Cipittel verhielt uyt der lefttiten Catechifmus, Cap,6 den welchen defen Scrijuant, ende eenen andere Tiletanm gheno Ã©pt,voor dâalder Catholijckfche bekinnen : Tracterende vande fuyiieringhe, oft vergeuinghe der Sonden, Nm en leerÃ« zij aldaer niet.

48 VERANTWOORDINGE DEÃ niet, dd( de Sonden OM NIET, enrfedewr fccIGHELOOVE vergbeitÃªyvordÃ«,Ucniet net eender SiÃaben, maer meer datfe deur onfe cgt;^fccÂ»VERSCHEYEN WERCKEN gcreynicht ende ^efuyuert 'worden i

Als nu de fanden om onfe'r wer ciien wiUe ter ^heuen worden, Ã©n wordenfe niet vergheuÃª om cygen weerdicheyls wille wecrdieheyt, Wer eken, ende 'verdienlien vdn Ã©enighen perfoo fijn onfer Con/eÃien al een dinek: bijdenTheo loganten oock, worden defe woorden al voor een fteke ghenomen. Zoo fijn dan defe twee bc' fchuldinghen der Papiflen waerachtich, wacT' innezij vander ConjiÃie van Ausborgh beticht worden,

BeÃel loannem Cochheu LibeUo contra CoA ÃÃiotiem AnguÃanam edito, Lib. i.traÃ©iatude VoteÃa.EcclefiaÃ.^. Ã®.

Petrum azoto,In Scripto contra ConÃÃione Ducis ^irtenbergenfis, art .de bonis operibus in fine.

Defe, ende veel meer Ã¤ndere PapiÃigbe Lee* rderÃ¯ fcrynen ende [eggen ^DAtde âivereken ver dienflich fijn, en ddtmen deurdeVoldoeninghe ende Eyghen gereken, vergeuinghe der fondÃ© vercrijght, ende het eervich lenen.

Item dat in het i f . Artijckel der ConÃÃ.van Ausborgh flaet : Datde menfehelijeke Ordinan' tien ingeÃelt cm Godt te verfoenen, om deghe' naede te verweruen,ende voor de fanden te vol' Wdc_ Apoi, doen : gantfeh den Euangelio tegenÃrijde, ende ''iÃ,(âff deleeringhe des Cheloofs : Verdoempdeghijlien Artic.zÂ» als valchs ende bteretijck. Zoo /eerde dan datmÃ« deur eyghen menfehelijeke 'wereken ende verdie fien Gode verfoent, ghenaede ververfl, en daer mede voor de Sonden voldoet.

Jaewij en behoeuen de bervijÃnghe dus vrijt niet te foeeken, noeh te verhaelen wat uwe So-phiÃenhier voortijts gheleert ende ghefereuen hebben, macr alleen voortbringhen de Sententie die uwenmeguantTiletanus dtenu ooek tegen' woordiehlijck tegi de Cof gefereuÃ¨ heeft felue fcrijÃ,de welche v terÃot vÃ¼luegÃª ouerwinnÃ«fal bÃ¨wso'pcnb; wnt dit fijn zijn eyghÃ« woorden: De Scriftuere leert os eatholijckfche,dat Godt voor hÃ¨ genome heeft niemÃ¢tfalich te maeckÃª dÃ¢ deur dewerekÃ«.

AengeÃen nu datdefÃ« zeerhooeghberonÃen EiÃe hop ,onthint dat defe twee SententiÃ« oft Ar tijekeÃ¯en van zijn CacolijchÃhePiercke geleert

so VERANTVVOORDINGE DER. quot;wordtn: zoo verdoem fit ett verrvorpt h ij ddtt de feilte Iceringhe als ogoddelijch,met al diefi ItÃ©rÃ© zoo verworfit hij oocli infante heelhet ^ittsdota ende alle de Pafiiften : enbefondere mijnheer en de lefuiten, deâ¢welckeffaernÃ¨met haeren Bulle vooriraer feggen, datdefe Leeringhe dâaider Cd tholijckfche iiiDaeren bouen zoo 'veordt hij febie van luegenen ouerrfonneii,dathijdefe 2 . Sententien(als leeliebe luegenenjderCojeÃien, en onfer kercken heeft derren bij openen ScriftÃª opleggen .

D E D E R D E LKegfÂ» der Ausborghfcher CotifrÃ, feyt hij te fijne,datfe de Papiften ofihyt^ dal zij leerÃ«, Tiat de lAiÃe een quot;werckfijtdâwelck ^erghiffeniÃe verdient van fchult ende pijne, EX OPERE OPERATO, er SINE BONO MOTV VTENTIS:Ã lt;t i(om des gedaens 'veercks veille ende fonder eenighe goede bevecginghe des gebruijckers oft nutters.

Inde fiaÃagie die hij felue bijbringht,zoo en Ãaen inder ConÃÃien van Ausborgh gheen an' der woorden dan defe :

Xtticuio tj 2^ vcrworpoi de PhariÃuÃhe Opinit, die daer verdiiyÃert de Leeringhe des Gheloofs, en de cn leert niet dathetGhelooue nootelijck fij in het ghebruijek der SacramentÃ¨: maer verÃerl dat demenÃhenrechtueerdich fijn,omt*ghe' bruijeh

CON. VAN ANTWERPEN, jt bruijckderSicnmenten EX OPERE O.-P E R A T O , om het rmck viUe dattergedae veordt, ende dat ooek fonder de goede bexeegin ghe van heurUcn diet nutten eft ghebrnijeken.

^aerinne 'ceederomme de Pafi/fen (naetnent' lijck ) niet befchuldtcht en veerden, tnaef iSeen de Pharifeufehe Opinie V'ordt verveorpen.

^.laer datdefe Leere oock biflenPaptjlckeel catholijexs fij,ghetuygbt Gabriel Stel indeuyt g,,^^ canenÃ¯ Ifggingbe der tAiÃen, met defe woorden. MitrÂ«, Lea.

Confe^uenterprÂ£fi:ppcnoe:y'c.Datif,Voort ick flehe defe Sententie voor waÃ¨racbtich, met den Ã¼ileefler vanden Hoogbe SinneLib.4. Sent. Diflindlionet. Ende MEER ANDERE LeerdeÂ« daer oner flrijuende: Oat de Saerd nen ten vanden nieuwer wet,deur de eracht OPÃ«' RIS OPERAT Ijdrft is des gedaensâwercks, genaedc verkenen oftgheuen , xoo dit bet van gheenen noode en fif (B O NV S MOT VS INTERIOR Q^V I MEREATVR G R A TIA M ) eenigfjegoca'e inwendigkc be^' tveginghe, die de ghenaede verlt;i ene, mdcr tis ghenoech dat den ontfanger, oft nutter, gheett tegenflgt;el, ofl belet fel en flehe,Ã§yc.

Hoorde w J dattet niet aheÃª zijne,maer ooch andere der papiflighe DodÃ¯cKrs leeringhe fij i iteant met heurlieden is de ingeflorte ghenaede Codts,ende een goede QjtaliteyLgheneycheyt,

Vide adhuc de opere operato,eunden G. Biei Let^ioite zÃ¼.g.h. 17-cr S f.l.allegat quoque thidem Scotum, in Qnotiibetis. ,Jtem iotmnem Gerfoiiem in TraÃ©iatu de PoHuticnibui.

Vide euiidem Biel 4. Sent .DifiinÃ¢. i.q.j . Art. 1 .VbiThomamcr BomuenturaaUegit.

Petrus de Palude 4. Tiift .z.q.t. loÃ¤nes Gerfon in TraHatu fuper Magnifiera, item Scotus 4.. DiÃ. i.q.t.cralijibidem. idem habet Cochlteus in quadruplici ratione

lae beÃet het Concilium i^an Trenten onder Paulo }. gehoudenSeÃioner. Canone S. oft het dit Ãlue niet en leert.

Item,dit Artqckel D. M. Lttteri,Hlt;erehe4 fententia eit, fed '(fitata, Sacramenta nouÃ¦ k'-gis iuÃiÃcantem gratiam Ulis dare, qui non po~ nunt obicem: Verdoenipt Leo 1 o. Jj haretqck, ende valfcb, foo leeren zij dan dat de Sacrament ten,om endemidts hetgedaenveerck, denmÃ«fch reyn ende fuyucr ran jenden mac eken, fonder ghelooue oft eenighe goede berregmghe des herten,desghenen diefe nut endeontfanght.

DIE VIERDE luegen der voorÃ Con' ÃÃieii, noempt hi; terrefen,dat zifhaerlieden epleyt

CON. VAN ANTWERPEN, ft opleyt , te geuoelen oft te meynen , ddt de tMSSE. EEN VOLDOENINGHE fij voor den dooden, ende dat zÃ¿ den dooden vergeffeniÃe der pijnen des Veegkuiers ver^ yverfft.

Ten dunckt ons niet gheloouei^ck, ddt dees tnenfch dit fcrijtiende, xcel bij finne ghcveeeÃ¤ K, wnt hijfelue drift gcwcldich eÃª geheel Cd-pittel deure, te xveten in zijnen Pancplia lib. 4. Â«p. f }. datdeMiÃe een verfiienende een reya maeckende ojferandeftj, voor de dooden.

Ende in zijnen boeck, die hij nu tegenvroor' Foi. b. i, dichlijck tegen ons grefcreuen heeft, feyt hij, dat de H. Kcrefee Â»oor onfen tijt, iae vun d^be' ginfelaen dltijtzoo ghelooft, endegeleert heeft vande H. Sdcrrfinenten, van het vaÃen, vander beleef eniÃe der rcligiofen, van dquot; aenroepinghe ende voorbidden der heyligen, vande MISSE VOOR DE LEVENDE,ENDE DB

Jtein in de voorreden tot den Eer/Ã emen Rxe^ der Stadt vanlt;^Antverpen noempt hij een het' terye ende des AnticbriÃieermghe,die altijt ver 'vcefen,verdoempt ,ende gheanathematizeÃ«rt is gexveefi, te loochenen, de offerande der MiÃen voor den dooden.

Iae xvaertoe anders offeren zij fho veel on-tadlijcke MiÃen voor ie dooden, iff dat zij haer

X4- VE R AN TW O O RD INGE DER niet en verwerueit (juijtÃcheÃ¼nighe der pijnen i 'ZijnÃ© inedeghefelle Tiletttnm inde CojiitMe der Folio 104. Antwerpfcher Con)iÃie,ferifc alzoo met opene vpoorden : Voor z^^r goede menfchen fijnt iitttekfc^inghen, voor die niet zeerguaet en zijn, fijnt VEKSOEimiGHEi^, Ã§:rc, Miaaquot;Ã®r^ GAbrielBielj'eytdatdeofferandcderlAif si^Ltâ ' feneen VOLDOENIHGHE fijVOOR DE Sonden, met alleen der dieghequot; lijckfcher , maer oock der dootlijcker , ende nempt wegh f hult ende pijne, niet alleen van dien diet nemen ende feine nuttsn, tnaer oock van aReii den ghenen daert voor gheoffert ghelijeken feyttoanncfGerfon,dat folio 71, het SacramÃ¨t des atlae/s een offerande fij, ende een VOLDQENINGHE voor fchult, ende pijne.

Att 16 amp;'â gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;van Lueuen , inhaer Ar^

â tifckelen desgheloofs ,feggen ende leeren opÃ©t' lijck, dat de offerande der MiÃe i, nyt Chri-ffus infeÃinghe, profijtelijekts, den leuenden ende den doof ien, ende datmen^en zielen der gefloruender menjehen, mach ter hulpen corn-men, met de offerande des Altaers, met bidden, vaften, aeliniÃen, z:rc.

M.acr alder claerlijckitghetuyght haeren ey^ ghenen Canon derKliÃen,datzij OfferandedoÃ« '^oor Leuetide ende Dopden : Ende (llzoo wordt

lÃndanM van zijnen eyghenen alder Heyloojlen Prftw, dien hij meynt tedienen ende tebefcher' men, ende van fConciliuni van Trenten inden Bangedaen: Hâwekk veruloecht alien die feggÃ« dÂ«lt;t de lgt;ii/?egheen Verfoenojfcrande en fij voor Lenende, endeDooden.

DE VYFDE LuegÃ«noempthij tevefen dat zij fei^^en fondÃ© : Chrijiut heeft gelede voor de Erffj'onde, maerde niÃe moetmen ojferen roor de daeghelijckfche, en dootelijckfcke mif daden. Voorveacr defe godtloofe leeringhe heeft Ambrofins Catharinm een ArtsbiÃcbop vaÂ» Et in lo.cap-Compfancgeleert endegedreuen, in eenÃ¨groo- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Htb.

ke oock ThomM de Aquino fcrift ket felfjle, ub.i.dÂ« alzoo jfrekÃ«de : De fweede oorfaecke der inÃel Hngen, ii dâofferande des altaers, tegen ernigbe onfer daeghelijckfcber fanden rooffop dat ghe lijck het lichaent des Heeren eens opgheo/fert H aendcn Criuijce,voor de fchult der Erjfionden, dat bet oock alzoo fonder ophouden gheoffert â¢veorde, opden Altaer VOOR DE D A E-GHELYCKSCHE SONDEN: Ende dat de Chriflen kercke hebbe een offerande, ont den Hemelfchen Vader te verfoenen,veel cofle-lijcker ende aenghenaemer bauen alle de offerÃ¤' dendesyvetf,

Th^roioquot; utf* Ã¯oMnesGerfonfeyt dder K dryederley fonde t de erjffonde,de dootlijcke,ende daeghe-lijckfche: TegeÂ» de erffonde is pTmcipitlijck den doop gefielt : tegen de dootlij eke fonde, de pcC' nÃ¼entte : ende tegen de Daeghelijckfche, H E T AVONTMAEL.

Hier uytdan is blijckelijck dat dit leelicke, groue luegenen fijn, niet der ConfiÃien van Ausborgh , maer Bl'mdani, diedatderdt loocbeni dot quot;waerachtich is,ende ti allen man kinnelijck.

LAetonsiiu voortuacren, om Jieluegcnen tonderfoeckÃ«,dic hif der Apologie opleyt.

fijne,dutter inder Apologieflaet : Tis openbAcr, in ArtjlJÂ« dlt;it deur een gbemeyngoctdunckÃ« der menfchÃ©, 5'âÂ°^'Â°^ de maghet Maria, tecncmael in Chrijlui plaetfe

'Dat het felue quot;waerachtich fij, teoordt 'wdcr Apo'ogie/!ghenoechbethoont. Ditghebedt k ytel hebJntdat inder Apologien verhaelt fiaet MA'ViiA MATER GRATIÃ, crc. moeder der bermerticheyt , befchermpt ons foor den rijant, ende ontÃngbtons inde vre des doots. SALVE. REGINA, dâweWÃ®mcÂ» iÂ» aHen bereken gexeoenlijck is te Ãngen, w oock ghenoech rermaert, vpaerinne zij onfevoor-f^raeckerÃe ghenoempt quot;woordt, daer Alleen ChriÃus onfen eenighen 'eoorfpraecker is bijden Vader. quot;Zij rvordt oock ghenoempt onfe hope, , endeleuen, daer aUeene ChriÃus den j^^eghis, i.ioan.i.a.x ende dat leuen. Ue leell ende grondecrt dien godtloofen Sanck,(Salue regina) wel,zoo fuldij beumdendat zijlieden Maria der moeder Godts feÃe NaemÃ« toefcrijuen, die aUeene de heerlijck' heyt,en GodtlijckeMaieÃaytonfes heerenter fu ChriÃi, eygen Ãjn : ende rgt;an hoer worden v^fuefdecken begheert, die ons van niemant,

fS VERANTVVOORDINGE DER dan alleen van Godt, mogen gegheuen worden. Sulckt ii oock dat zeer beroempt gebedt, regina ccelortim, Aue domina angelorum, ende meer andere.

let^rtamp;s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DrfCT en bouen iÃer oock den gantÃchen Pfal'

lÃ aghet Marine toegeappli-ss.anuos. ceÃ«rt, ende van haer bediet. âExempel, den ji.

'Pfalm die âDauidin zijnen hoogfifiennoot, tot Godtgej^roke hief[gt;ende hc alleene acgeroepe, om hulpe ende bijÃant, dien hebbenfe MariÂ£ toegefcreiten,ende wordt alzoo aengcbeden:

Op V alder heylichÃe ^iaeght heb ick mij betrout,taet mij nemmermeer tot Ãchanden wor den, nempt nijop in dijndergenaeden, neyght dijnooren totmij, ende verheught mij inmijn' der droefheyt: Ghij Ãjt mijn fchnt. Tot vheb ick gheroepen , ende hebt mij verhoort van het hooghÃe der eewigher bergen, indijnen handen heylighe moeder Godts, beuele ick mijn fiele, mijn gantfch leuen, ende mijn letÃevre:' zidezoo voort.

lae oock aUedinghendiemenvan Godt heeft wiUen vercrijghen, die heeftmen deur Mariam beghÃªert.

Summa, allen toeganck tot Godt, heeftmen dettr Mariam ende niet deur ChriÃum ghefocht, Bc/Ã¯Â«

Bcfiet fommighe boexkens,die de Papiflen noemen Hor di de Domina, tiiarialia, Rofaria, Steliiria, ExempUria, Proptuaria HAariit ii'aerinnc dat geleert ende gehandelt yvordt van den loff, prijs, ende rerceringhe KariÂ£, nbsp;nbsp;nbsp;.

taehefiet alleene belieuetv,den HortulumAni' mte met beurlieden Consent, en Approbatie tot Ant'xerpenvederom otter eenlaerghedrucktf ssoo fuldij inder yeaerheyt moeten bekinnen, dat Â«o MdxtÃ³ niet alleene ah een MiddeUerÃe gefielt enfij in Qhrifiux plaetfe, maer datfe felue voor eenen Leuenden Godt, ende een Regente alder dtnghen, van heurlicden gehouden vordt.

Cbr:ftui Ãeyt tot zijnen Apofielen : M y^,mij Matt.is. djt ( fiireckt Cbrtfiui ) ts allen Macht ende gbe'walt gegheuen in Hemel ende Aerde: Defen jprueck hebben zij MÃ rhe toegefereuen, en feggen dat Mari^ allen Machtgegheuen h, ende allen din^ ghen Vermach. Vide SteUarium Maria: ; zy aSÃ§ PÂ«Â«

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i.Articulol

Idem Stellariu MariÃ§, [tyt op een ander plaet fe, Drtt de '^tcerelt drycmael behouden endeghe falueÃ«rt isgeweeil deur Mariam.

BernardusÃeyt oock dat Maria eenen Ã Atjua; ' * duilus ) âi:xgt;dtervloel it, deur de velcke dat Godt ons allen dinghen gheefi ,en niet engheeftdatt deur Mariam.

lt;ro VERANTVVOORDINGE DER ttiÃe,die den HemelfchÃ¨ Vadergedaen heeft tot kdam ende iua, die verjlaenzij niet van tâfaet der VrowwenÃChrifloymaer van de Vrouwe felue : en feggen dat Karia het hooft det SerpÃ«tt vertreden heeft. O ontfrekeliicke boolheyt en blafphemie in Chrifln lefum, want niet de Vrou â we, maer haer faet ( ChrijiiM den Sone Godts ) heeft den eop des helfches Serpents vertreden^, en^ alzoo den val van Adam en Eua ende on fer aUer vernieut, ende verbetert^

Zoo heeft dan de Apologia geloghen, niet dat zij'wat te vele gefeyt heeft, maer te weynich: iwant niet alleen t'ghemeyn plomp volck, maer oock der Papi/len hooghfle en opperÃe Lecrlt;tcrÃ¯ hebben van i/lariam eenen leuenden Godt, ende Schepper alder dingben gbemaeckt.

DE TWEEDE Luegen der Apologien DatdePapiÃcn haere voldoenin' ghen verheffen bauen de verdienÃe,endevol--doeninghe ChriÃi.

Dat dit gheen Euegen maer waerachtich fij, betuyght de daeghelijkfche heruaeringhe des ganfchen Paufdoms : '^at doet toch bede anders den geheelen hoop der valfcher ApoÃelen des Koomfchen AntichriÃ¼, dan dat zij ons aftreckÃ© vanChriÃiu eenighe offerande, Gehoorfaem' heyt, ende verdienÃe : en leyden ons tothaerliÃ© MiÃen f eyghen verHenÃen, ende bauen al tot

Je OPERA SupcreruÃ¤ationis, ick meyne SVPEREROGAT10NlS(datfijnouer fckictende wreken ende verdtenÃen, diemen doet bauen datmen fchuldich Ã¹) van htier vette dicke, veel ghemeÃe J^onicken ?

In onfer CojrÃtenÃaen verhaelt t.CapiUelen der iefuiten Leeringhe: Vande voornimpflen foiioD.Ã¶ hooÃflucken onferSalicheyt, teveeten:Vande Reyninghe der fanden, ende Reehtueerdicheyt voor Godt geldende : Aldaer cn veordtniet vev' haelt,noch gheprefen ChriÃiK voldoeninghe, ntaer ans eyghen veercken ende verdienÃen,dea daerinne geleghen fif de fuyueringhe der fanden ende de ChriÃelijcke gherechticheyt,vigt;aer den re veif voor Godt gherechtueerdich ende falicb worden : maer fijn Chriflui doot, lijden, ende verdienÃe crachtich genoech am ons van fondÃ© te fuyueren,vfat beboeÃmen dan meteygben wercken hem feluen te reynighen ?

iaeant dat hij naermaelsfeyti I^ietfegenflden' q de dat zij vandenPoenitenten eyÃehen vaflen, bidden, aelmiÃen, ende dierghelijcken werekÃª, daerommeen verghetenztj ChrtÃumnietnoch en Ãellcn de verghiffeniÃe ende fuyueringhe der fanden in de wercken niet, maer eyÃehen fulcks aÃ¼eene alsvruchten derPÅnitentienttt inckel SophiÃerye ,want bauen is ghenoech bethoont uyt hatr eyghen Leeriters,die âwelcka leeren {als

VERAN TVVOORDINGE DER oock der'lefuitm Ctttechifmiuydatmen deur de â werckenDtuifonde GEREYNICHTrtordt ende den hemel verdient.

Sijn dit niet hoer eyghen woorden en zeker nuiniere, wdermedezif denmenfehen inde oor' biechte quijtfcheÃ¯linghehderder fonden vercon digen ? Forma Abfolutionis,

De verdienÃe det lijdens ons H. left Chrifli, der H. Kaghet f/lariÃ¦, ende aller Heylighen, de ooytmoedicheyt defer tegÃ«woordigher biechte dcG OED E VVERCKEN die ghif doet en voor V nempt te doene, het quaet dâwelck ghif lijdt ende lijden fuit, die moeten v fijn tot ver' minderinghe der pijnen, tot vemeerderinghe der ghenaeden, ende tot een vergeldinghe des eewighen leuen.

In fulcker vueghen wordt de Abfolutie ghc' pronunciÃ«ert, Dat wij van fonden ghefuyuert, voor Godt verfoent,ende rechtueerdich gherc' kent worden, niet deur ChriÃuf lijden ende ver dienÃe aUeene, maer oock deur de verdienÃen van lt;mder Heylighen,ende onfer eyghen wereke. Hier en wordt dan nietghefeyt, dat aÃeene ont ChriÃuswiÃ¼eende verdienÃen, den menfehen haer fonden vergheuen worden.

Daeromme de PapiÃen ende de lebuÃten, en kinnen.ChriÃum maer voor eenen halucn Salich maecker, hentwattoeÃrijuende, inde wercken ' â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;der

do- falicheyt, anJe vpdtandere heytigen,ende niet r^eynicb, maer zeer vele haer eyghctt vier'' eken, ende verdienflen.

^ant als ghij leert dat een T^onicks Capfte den fteruendeii, oft den doodcn tnenfchacngC' daen, verghiffeniÃe der fanden venverffi :

Thomof dcct, ende P. de zoto approbeert, P. Ãsefst?Â» 'Wâderiflne dat een graote voldoenmghe fij der Con.Vv2t.

fanden, iaeoockC/freckt hiÃdickveilseenvol' docnittghe aller fanden : Verheffli/ dan niet v eyghen voldoenlnghe bauen de voldoeninghe

DE DERDE, waerinne hij de Apologie , befehuldicht, is, Dat z^ leeren, dat heur goede rtercken , de verghiffeniÃe der fanden verdienen , vraerafÃveif carts te voren gehanquot; delt hebben, MÃ®Je yerfte befchnldtiighe tegen de ConÃÃie.

Dat de goede vtercken Godt behaeghen fonder ChriÃo. De Apologia van Ausborgh feyt, dat jâ âticModÂ« zij CllriÃc toefcrijuen dat hij ons verdient heeft bMcatsÂ«Â«:, H A B1T VM, dat w de deught, der liefden, ende dat zij niet en leerÃª, naerdien wij nufulcks. ontÃngen hebben,in Chrijlo, als indÃ© eenighen Middelaer te ruften :zoo dat onfefulcke deugh- â j

64 VER ANT WOORD INGE DER, den deur, ende om ChriftiK â wiÃe ^Godt denghe' ysiMoi fn naem vporden.

locic comu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I â t r

CoehifuÂ« iib. Hft we/cRe tfiderdchtich te f t^ne, biifckt uyt eÃ¶traCSfefs, Â£ckio, Cochlteo, ende Tiletano die ons Chri-~ Apoi.jrt.io. /fMm alleen rndecken eenen tAtddelaer zoo 'teel dengnet zijn verdienfte ende voldoenmghe,nider Xoo veel ddt aengaet zijne veorbiddinghe bijdc Vdder ddt(crijuen zÃ¿ oockanderengelicruenen heyligen toe. AlS: bethoontii inhetfmftte-S^n riletdnunt.

filzoo iÃ¤oock te verÃaene^dat de Apolo-gid hemlieden ten V Y FD EN opleyt'.^ant â¢Wdt behoenen zij Chrifto, oft zijn voorbiddiÂ»-ghe, die heur altijt beurder ver dienften, ende hct voorbidden der Heylighen beroemen f aff datier verhaelt if inde i. ObieÃ¼ie tegen de Apologie.

S E S T E Obieilie, if bauen inde j. bejchuld'mghe der ConfiÃien veederleyt. Ende Thomof de Aquino, heeft bijcansde feluefen-ln4.SÂ«ntcnt. tentie, teveeten,Iidt de lAiÃe'^oor zoo veel zij oen offerande if,Zoo en iÃ¢ van gheenÃ« noode, datier een gheeÃUjck, dat if, een godtvruchttch leuÃª voor handen fij,mder aÃ¼eÃ« dat dÃ«ghebruijc' her daer toe tuchtich,endegheneycht fij.

Ende Kuardui Tapper, een DoÃ«ior van Loe' Tem.Â» fo JS} nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;endeapprobecrtdefelffiefentctie.

DE SEVENDE Falfheyt noempt hij kft/ne^ dat de Apologie haer opleyt,datde hiKfcApot. ScbocitbeologÃª gantfeh i^iet gheleert en hebhÃªi inde leeringheder PcenitÃ¨tie, vanden Ghcloou^^ ^oorvaer onfe xvederfeggers ,noch epdeif dach van heden , veel te meer hier voortiÃs, fluyten het Gbelooue , uyt de leer'mghc der Poeiiitentie.Zij willen wel datier inden beginne^ fij, oft voorgae, eenieb gbelooue der kinniÃen Godts,maer en laetc het Gbelooue niet toe,naer dien datmen nu de cranekbeyt kendt als een bc' ghÃ¨erte des medecijnmeeÃers, ende der ghefont' hey t,oÃ des betrouwÃªs in hem. D'welch Ue niet (oe ett loet defen TiletAniu, die nu oock tegen de ConjiÃie ghefmuen heeft.

: Tis AÃen man blijekelijekfhoe datdepapiflen keren, datmen freij/Ã¨len moet, aen die onuer-diende ghenaede Godts, tot eenen yegelijeken int befondere. Nuzooit^ oock openbaer dat -,nt i de t'wijÃtmghe,den gbelooue heel contrarie fij, ftui*?d Reg.

Vide Cone. Tridi iit fiib Paulo}. Stfs.

6.lt; Â»II. 1}. lt;3Ãª i4.Iiein I.C3

t 1 nbsp;nbsp;nbsp;, r n' t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T n ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Alnfium III

ghe, dan datje allen hope, ende vast betrouwen kcfpchf.ij tot Godt wech nemen i Summa niet alleen en keren zij 'mde bekeei-itighe deS fondaers niet vandeu Gbelooue,maer meer verduyfiereni ende Xerfmachten geheel bet GhelooUe. Jae nemen alzoo wech, den Vader Onfe , het Chriflen GbflÃ³oue, ende aSengod/Alicbeyt. ^ant wie

can twijfelendeghebidden ende gheftggÃª^Qnft Vader f quot;iwie can in vertxpijftlinghe gtfieU deuyt der hertÃªgheJ})fdif,IckghdooMein Godt den Vgderalmachtich: In Godt dm fonc Itfiita (hrijlnm onfen heere: lnGodtdenH.GhetÃ¢f Item, lek ghelooue rergheuingheder fondm, tnde em etvpich leuen. Anten f Voorwaer Cirri' ftuf den foone Godtt, die en leert niet dat vif ran zi/ns Vaders gbenaede, ende goedm wiÃe #of arts, twijfelen fuUen, maer meer ons tot hem bekeeren ende met een vaÃ¼ gheloouich herte

r ti.e.Ã¯4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Als hij f^reckt,Ã¯ckfeggheutitdÃ¨,aUt

tcatghij bidt in Â«wc^feciecfc, QHELOOFT flechts t dat ghijt on^ngen fuU, ?oo fait v ghe* â¢worden : ende rerworpt aldaer aBen tWijfÃ¨L

Wcb.f.Â« j * Pauhu âwilt oock,'Dat wij met ei vaamp; betrouteÃ¨f K iniM-c I'S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftn volcoemm ghelooue,

fÃ¼llen tot Godt gaen. Ende lacobui getuyght, Ddf die inden gebede tWijfilt, niet ontfingen en ftlvanGodt, e^c.

Hiert uyt volght nu , d'welck bif TE H A C H S T E N vorfftringbt : dat inde PÅ-nitefttie, oft de bekeeringhe tot Godt, niet van na ode en is het ghelooue,ende een vaU betrou' wen tot hem, dat Zij dan fonder Chriftum,midtt haereyghen ghenoechfaem berou , hem feinen wille rechtneerdich maecken,alleÃ¨ deur de werc' ken deswetSfWant Chriflus â¢wordt aBec deur den ghelooue

^tinghe die zij leerenden veordt Chriflutniet ghevatt, maer verloren : Als de beere Chriftus felue l^reckt^ot Petrum die bi/nde verdrinckett' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»â¢

Tot noch toe hebbÃª â¢svij gehidelt,v5die Ãiubi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

die velcke Lindunut ( zeer vermetelijch) roept, dat de Conf, van Ausborgh,meth4er Apologie, hundieden valfchelijck,ende tonrecht, epieyt, wÂ«Â«- en probeert niet met aOen : Zoo dut rpel te recht zifn if del roepen ende crifÃchen, oock fonder onfe verantxvoordinghe niet veel te achtÂ«

enf^^tdil inder vacrheyt V4ndÃ¨ CbriÃc' lacken Vefcr, behoordt vcT' acht te quot;tforden.

Â«s VERANTVVOORDINGE DER IN l'VYFDE CÃ¤pittel,zoogrijpt hijdcn, elide ftrdjft de Voorreden der ConÃÃienvdtt Antwerpen, mts dier oorftekÃ«,ddt daerghefcyt Folio A, Ã¿ nbsp;nbsp;veardt, Dut de Pnedieanten â wettelijck beroepen

jlfn.ende van de Ouerheyttoegclaeten. Datent' kinthij, want jpreckt hij, noch de ^teerdijeke, noch de Gheeflellfcke ouerheyt, en heeftfe beroepen. ANTWOORD E-

Tcrt yerÃen, AengeÃen dat die Papiflighe gbeeÃeloofe^{ alÃ¢ openbaer is ) een ander Euan gelion, dan Paulus leeren ende daer en bouen ODck. zeer tirannichlijck met vier ende jweert veruolgen, alle die Paulus Euangelion naeruol^ gen, lae met meerder wreetheyt dan den Turek, ZOO en behoortmen baerniette bekinnen voor Herders, maer alle man is fchuldich haer te Gil I. b 8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^rnen vloech ende grouxvel, naer

Matas.b.is H. ChriÃusghctuyght,dathijdeSlueteten, endehet hooghfle oordeel, eygentlijck der kerc' ken,oft der ghemeynten gegheuÃ© heiÃ: Als gheleert hebben. Van welcke CipoiÃ¤etu materiÃ¦ IS vanden onfen dickntaels ende ouer'â ^714.714''quot;â ghedijj^uteert, ende bethoont, dat het Hyiiri.iih.Ã¤ rechtvande beroepinghe der Prlt;edicantÃ¨ eygÃ«p Ttwpiquot;;'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ghemeynten,toebchoort. Vide Cap. t.

^er Con/rÃ. van Ansborgh, heeft de/ePriedi~ startten beroepen, cCvtelck alle de verelt open' boer ii, Si/n oock bij eedt , vande Ouerhcyt toeghelaeten , quot;welche Ouerheyt ons contrad beueÃicht ende gheconÃrmeert hebben, daer omme zoo fijn oock de beroepen PrÃ¦dicanten altijt deOuerheyt geprefenteÃ«rtghe'vteell,ende van haer gbenaedelijck toegelaeten. 'iwat fielt dart aen defe beroep'mghe { fzij oftmenfe aen Godts quot;voort, oft aen het Exempel der kpofielÃª Mâil beproeuen,

larffreckth^ men hadde behooren te bekitt' Fo|,d. neÂ», van hoedaenigher huen zij reaeren, ende oft zij van goeden naem, ende fiem waerent veatr aff hij noch meer in d'eynds fnaetert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fol- H. Ã®

'^ij ghenochfaent bekint ge^xeeÃ¼ ende onderfochtder Ckr ifielijeher Ghemcynten diefc beroepen heef : fseect hij, off eenighen anderen PapiÃ , van heiirlieden eenighe leelickeÃyten, accufeerhaerbijnaeme, InÃ heurliÃª anders te twiÃen, ende fijn ivj zoo reyn ende heylich van Connerfatie en (enen.

lAenichrnael blameert hij onfe PrtedieantÃ©n , fpi a. â¡,Â» daer hedensdaeghs, nicmant fchandeHjeker en amp;H,5 leeft, dan dePapiÃighe miffapen: d'^xpelck ise allen boeren ende kinderen openbaer isiende hij felue bekint 4Â« groote vuylicheyt ende fehan'

70 VERANTWOORDING^ DER delijcke oneerbderheyt vm zijn confoortttmet deje vooorden :

Hier en vpiUen quot;wij ans feluen niet ontfchuldi-ghen^dari behinnc met den Profgt;heet: Heere p^t rechtueerdich, ende recht is v oordeel. ftinnrnJe mede dat de plaghÃ« ouer de P A PE N noch veel minder dan veij Ãnaer ick inder âwaerheyt liet voorflaen ) verdient hidden, deur ons ^uaede exempelen van boos tenen, vm onuerfaedeghiericheyt, *4Â»grootÂ« onfuyuerheyt ,cfc.

Endaer nae [preekt weder van z^n proper ghefelfcbip: Dat nu ter t^t dePriejlersalderi meeil flaepende waeren, ende hier hemelfche antpt, oft GodtsdienÃ¼, alder Ãappel^tkxÃe begt; tUenende, deur veel ongheleerde, oneerlijcke, ende verfmaedelcijke pn'foonen, die naer de Pro phetye waeren als het volck: dat is dronekaerts, oucr/pelders, boelÃ¨erdert, dobbclÃ«ers, coopers vercoopers, onfuyuer van teuen, van monde, ende van herten, fommigbe heyloos ,fommighe godlloos .

IN t'SE STE Capittel xoobeclaeghthif in flangbe,datwij haerlien PapiÃen noemen ( daÃ§r hij nochtans felue zijn ghefclfchap, als wij weynich te voren hebben moeghen aenhoo reÂ», P A P E N noempt ) ende fuÃineert dat hij niet den Pius, mier ChriÃttm nuervolght, ende beta

CON. VAN ANTWERPEN. 71 hem gehoorfuem it die daer fftreekt : Ã®a^ie ulien hoort, die hoort mif, ende wie ulien rerfmact,. die ve^mtutmif. ANTVVOORDE:

DÂ«tf heeft de Heere ChriÃut geÃgt;roken van Vjiten Apofielen, ende andere reyne, oprechte Leeraeri, ende niet vanden Verleyers, als den Paut met zijnen Mi/papen it : d âwelch ghenoeeb bethoont is inde [elfde ConÃÃie wlt;iicr vdn nu den twiÃ¢ it t l\a(r defe wiÃ¼en ^nten hoeren Anti' chriHaenhooren fal,ende hem gheeitfinswe' derfeggen, al waert oochdat hij mepcketijek Ide veel ontaSijcke duijfetÃ¼ich zielen met hem ter hellfnvuerdettds in hoer eygheti gheeÃelijche , n â¢ ViJtAUn ÃdUlt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dgt;Ã.4O.Q4Â»

noempt,W4nt verlatten hebbende, lae verachtende het openbaer uytgh edruekt ^oort Godts, iti4e Heylighe Scrift veruatt, volgen naerdie nttg!eddelijcke buefelen, ende de groote groU'^ welen der verwoeflingen van heuren Paut ; Alt iader ConÃÃienghefeyt is, ende breederghcfeyt wordt wder Latijnfcher Apologia, tegen Tile-lt; t^um.

IÂ« dit [elfde Capiltel, is f^enmereken een nytnemende groote lnegen, ende valfcheyl, der welcher Tiletanus oock fqn ghebruyckt heef, dat hij buefelt,al oft den H. Cyprianus feyde,dat dendttyuelaldermeeilden Paus vlt;in Piemen te'

7i veraktwoordinge der gen is : Daer Cyprianus , hem feluen l-ib.i.npifl.3 Ã!yeckf,al^ uytden text blijckt. Metalfulcke luegenen moetmen desiyuyuels \gt;iilfchedâ¬n ver* fchoonen. Ende Sulcke valfche aUegdtien, ftjn-der ontdÃ¼ijcke vele te vinden inde Scriften der Pdpijlen.

Met derghelijcker Archliflicheytoock, :Ã§od meynt hij te proberen, in zijnen Edtioplin, uyt de felue Epiftel Cypridiii j. Ub. t. ddt ten tijden vanCypridnusden Affricken geoorlofi fijghe' yeeeR, totten Pdtts Rappelleren, daernochtÃ¤s Cypridnus didder met voornemen, ende met db 1er neerjiicheyt contrdrie leert. O moetwillighe boosheyt van defe menfcben, die zoo fijnhder groue luegenen viieeten te jlofferen.

IN HET SEVENDE Cdpittelontliint hij fioutelijck dat de PdpijÃ¯en eenighe LeermghÃ© der menfchen leeren, ende beroept ons om ddt te ' proberen. Daeromme (zoo vele dis die cort' heyt des tegenwoordighens fcrijuens verdraeâ ghen mach ) quot;WiO'n wij hier eenighe redenen bij(lellen,het felfjteclderlijckbethoonendet

Ten yerflen, :coo en connent zijt niet ghe-loochenen, dat zij niet dÃeen mgheflelt en heb' bet veelGodtsdienflen, Ordindntien, ende men' fchen LeeringhÃ©, mder oock hebben dlzoofom' tnighegroote venfteren, ende gyoote wijde deu' ren op^ngedden, ende eenen yegelijck vrye con'

gegheuen, om terfcheyden Codtsiiien/lenf fndc nienfchelijcke Keligitn, naer beur eygen goetduncken MJ te ÃeUen,

'i^ant ghijUeden verdoempt,endevcrwor()t defc alder quot;Â«aerachticbÃe fententie : Hat allen VMÂ« CShn. Codi5dietiÃ,vanGcdt niet ingeflelt, ende alle Xiercken Vdn hem niet beuolen, iH datmen âââââÂ«o-daerinns ftelt eenighc heylicheytf oft godtfi' licheyt,ongoddelijck fijn.

V medeghefelle TiletanM verwerpt defefen fentie 'm tzijn Confittatie der ConfiÃ, van Antwerpen , in Cap. de bonis operibus, Ã§y w Clt;tp, de Cicremonijf. Daer hij alzoo Ãreckt:

Dlt;ftfe feggen , datmen gheen C^eremonien, ende clienÃen,oft kerckelijeke OrdinantiÃ«n en mach inÃeUcn,al5 Godtfdienflen, dat is, uytdien aenÃen oft meyniiighe, om Godt daermedete dtenenÃs vaifch. Item:

De welche OrdinÃ¤tien,Bernarditsghetuyght, in H.dedifp. datmenÃ in fulckerveugen houden moet, al aÃ Zdj van ChriÃo felue ingeÃelt waerenfWant daer nietaen geleghen enis{ jpreckt hij) oft vanChri jioÃhie,oft van fijnen Sladthouders yet godtfa-lichUje^beuolen woÃ¤rdt..\

Ende in Capite de bonis operibus, berijpt Ã³ns alzoo : DâijerÃe dwaelinghe is, dat fijn al-leenlijckgoede wercken die GodtghebiedtfWant . tÂ« vergheeft woordt GodtghÃ©eert met gheboden

r4 VERANTWOORDINGE DER dei-menfchtH. Defedârvielingbe'KtJerleggheit ehre ghrtuyghmÃcn der Scrifi. Aenmerckt: Hier hoorde d4t het een fwaelhighe nbsp;nbsp;nbsp;Godf(

â¢fjhebodtn eilten, eilen godtsdienÃ¼ te ÃeUen, ende 00 fk niet mdeghebtden der menfchen.

Ende in Capitede iHiÃ't, zoo leert hif, dutter veJe^Godt oprecht ghedient hebben , fonder eenich expres beuel Godts.

Defefebiefententie hebben ifoortijts uliedeit Theologi rerteorpÃª inder Conf. vdn Ausborgh, M oiterrrloedich blijckt uyt onfer Leeratrs Apologie.

lee oock Joennet Cochl^ut, eenen reenden voomempÃen der Pepiflen, die ver Xforpt elzoo den tf. Artijckelder ConfiÃ. ven ^lgt;orgh: netfe Ãggen, TegeÂ« Scri^Â«erert ti Ap^iofii Ãine , eenighe Ordinentien te Huecken,om deur Â»e onderhou^ghe 'nen dient te iooldoen voor de fanden, oftgherechticheyt te verdienent^e, det ontknuten 'Â»ij. Ende xvederom:

Ltbtne VfÂ« Menjcheli/ehe Ordsnentien ingbefbelt aw GodtteverfaeÃen, omzi/nghenaedeteverdie^

â¢Â»4.trop.i, nen,endevoor de fanden te voldoen (ifntMn, het EuengeUon , ende de leeringhe des looffs. Drferomme beloeften wÂ» faiffe , van ddeghen crc. daertoe gheordineert ont Godts ghenaede te verdienen,ende voordefattdenle wldoen, fijn onnnt ende tegen het EUÃ¤ngelion:

VefePropofilie (feyt hif ) Accordeert met ver^ doempde Artijckekn 'ean vek ketters.

Heeft deftn menfch dan niet verloren alien fchaempte, ende cere, die ons ontkinnenvpilt, iat gheen leeringhe der menfchen en leeren f

Voort oock ulieden Leeraers fttftineren de. contrarie Sententie, dat het ghene ^welck-

uyt goeder meyninghendoet,Gode aenghe^ naem fif, al iH oock dattet niet gheboden en fti, 'mdient emmers niet expreÃelijck met GocUs teoort en ftrijit.

Tiletznut in Cip.de bonts oplt;nbus,d(^ CKtcÂ»ont)i|

Alzoo hebben oock de loden, ende de Kcydenen defe leeringhe voor waerachtich gehouden , dat aÃen vrerek van ycinant gC' daen , dâwelck hem goet docht m zifnen oogen , ddt het felfde oock Godtaenghe-naem 'was.

Defe godtloofe leere wilt uwen medeghe- bCjLdeWtf felle Tiletanui houden ftaende , als hif be^ 76 thoonen wilt datter vele fonder Godts gheâ bodt, oReen uyt een goede meyninghe Godf aenghenaeme dienflen gedaen hebben.

Het felue heeft Cunerus PetrÃ¯ iÂ« zifn Boexben van t'Veeghuier euer eenlaer in f Brabants tot l,ouen gheduckt, ende meer ander Sophiften.

Ende hier deurfifngheftgt;rotÃ«,zoo wel onder den HeydenÃ«,ende den lodÃ«,als onder dÃ¨ PapiftÃª

VEVANTWOORDINGE DER tÃª groote oniitUijcke rnenichte.der me[ckdijcker inÃeOittghen, ende Godtsdi.enÃen. iÃer eenich fuperÃitieut NionickghmeSte, oft een oudt,ver fuft vroukÃ« xcdt huer ghelitH, ede goetghedocht heeÃ , ddt heeft terÃondt een oprechte Re-ligie , ende eenen Godtsdien(i moeten xceren.

D E 11. Forttegt;Â«c ende oor/fronek der menfchelijcker Ã®eeringhÃ« en dienÃe h^dcn 9dpi'' Ãen i$ defe : Dat zij âwiÃ¼cn ddt hnere ConciUi, Pdufin, endeâBiÃchoppen^mucht hebben tc or~ dinerÃ« GodtsdienÃen ende inÃellingben,deyvelc' ke menÃbuldich fij tonderbotiden dis de ghebo den des Alntdchtighen Godts felue. Dci dit tederdcbtich fij, is hier uyt blijckelijck ;

Jodnnes Eckius, in loeis communibus, heeft een befonder Cdpittel, met defen Tittel: \^dn Kenfchelijcke inÃeU rghen : daer Ãelt hij dit, voor het voornentpÃehooftpunclit ; Die inÃeb lingbett der menfchen, der ConciliÃ«n, ende der Pdufen, ifmen fchul lieh f onderhouden. Dder Â»WC dit : Die gheveoonten, oude ghebruijeken ende CÃ¦remonienderkercken, moetmen dlzoo onderhouden, dis deGoddelijckegheboden, filer hoordij clderlijck, ddtmen de menfchc' tijeke Ordindntien ende inÃeÃ¼mghen, dlzoo groot dchten moet,ende zoo heylichlijck onder' hot(den,dls Godsgheboden felue. Alzoo hebben ivij oock torts te voren Tiletdnum hooren jfireken,

CON. VAN ANTWERPEN, ?Æ ^cken, Jatter niet aen ^belegenenÃj,ofteryet Van ChriÃo oft van zi/n StaÃ¤thouders, ghebo' Jen 'wordc.

Defe trvee heurlieden Moekelen, fijn ouev' vloedi^he Fonteynen, der menfcbelijcker gheâ dichten, ende ieer'mghen 'mder Reiigien. Ã®wanf quot;teat fijnder daegheliÃks nieu uytge-vloeytfendegheÃjroten, endealnoch /pruyten, tot de â vtelche het volck loept, ende toÃ©valt, als tot den leuendighcn Godt ? Alieene de fiadt vatt Venegien , mach een mercbelijck ghetuygenis gheucn, der Papifien rafender dulheyt. En fijn dit oock nietmenfchelijcke ReligiÃ«n i ,

IN HET ACHSTE Capittel, trail eert hij vanden vryen wUe, ende nempt voor hem defe drye punÃ¢en:

1. Zoo hefeinl bif dat den vryÃª â¢willegbeÃª goede era ebten met allen en heeft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

TEN TEKSTEN bij bekint dan met defe naeruolgende woorden, drfÂ» w^ daermne .1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;recht

7Â« VERANTWOORD INGE DER recht ghevuelen,i4t den vryÃª vpiUef^heene go c de crdchten en heeft Â»oor dÂ« recbiueerdicb nueckinghe.

FoUÂ« E} Dit [eggen tegÃ« ont defÃ¨ Anlvgt;erp[che Cait' ftÃijfcrijuers, ab recht oft vif ooÃ¤i niet en leer' den, ab zif f dat alle de goede vercken ende erachten, die de menfche heeft, dat hij die heeft uytdie louter ghenaede Godts. Dit felue leeren vif niet aÃ¼een, maer vercUeren oock ketten eU' de Pelagianen te vefen die anders ghevuelen,oft houden, zoo dit opentlijck m Meel ConciliÃ«n, ende nu corts tot Trenten gesloten

Dat vij voorwaer gheene goede erachten en hebben voor die rechtueerdichmaeckinghe, en' de vernieuvinghe, b het felfiie dat vij begheren Mon ulieden te behouden, in Capite de libero oT' bitrio, tegen de Papifien, enlt;k de Synergiflen, dat b,de medeverekers,

Lika. Cap.i8 Koer in Zijnen bocck PanopUa ghenoemp t, b hij heel fv^felachtich ende op allen fijdÃ¨ Alb' berich,zoo datghij voorvaer niet en cont ver' neme oft hij aÃ¼een den menfchdie nu herborÃ«b oft oock die nbt herborÃ« en b, ende t'faemÃ« den vryen viÃ¼e, de Synergiant, dtb b, de medeverc' 1imghe,toefcrijft,

Defevoorden nochtans onder meerander, vordÃ« vanhÃ«gefeytfdie eenichÃns te lijden ftjn. tti4cin, Nh verclaert hebbende, hoe dat den menfeb naer

CONK VAN ANTWERPEN. 7, naer dm vttl van Adam, behouden heeft zijnen vryÃª wiHe, hoe veel nochtans als de menfeb deur het iock der fanden befvpaertfijndef heel onvrij endegheuanghen is, m4ch deur Chriftwghenao de, der yerflervolcoetnenheyt rtedergheleuert fijndeÃhoe vrel niet der yerfterghefontheytendt flerckbeyt) Ãªde deur defeifdeghenaedegeholffi fijnde,wel, enje oprecht handelen,ende roerei, lAÃtr dat het (iÃciliu vÃ¼T: entÃª alzoo keren fouie,is valftb-hit alzoo y^Ofiriiiergheleert: ieydtteryenuUtiatisvryÃªviBtiaitt^hen^ Ltteto uUt iâiGodt beruert Ãªdeverweckt N1BT ME D E EN VVERCKTwrtGoA.dÃ®Ã¹Ajrt-renwJil ende roept,op dat hij he bereyde,oiti die ^enae ieder rechtueerdichmaeckinghete venrerÂ«Â«^ cre, iieftj verulogckt.

Hier hoordij Cbriflelijcke tefer, het Conci' Uun vrfnTwffÂ» tUtrlijck gttuyghen, dat den Natuerlijeken vryÃª wiOe eer hij de ghenaede der rffbtMeerÃ âcbwiecÃ iwgfceom^geÂ« heeft, rer-mach met Godt, die hemroept, medewereken. Alzoodaenighe fijn aldaer noch meer f}gt;ruee-ken , He om der cortheyt wiÃe loeten varm,

TEN TWEEDEN, vende Sytteigia, dat is de medewerckinghe,naerdie rechtueer-dichmaeckinghe, xoo f^reckt hij alzoo, Â«ide dat weitende oprecbt,met defe woorden:

DiÂ« leeren aUe die heylighe Vader s,ende fon^ derlmckPro^er, dienzij valfchelijck tegen ons teillen aÃegeren,de Diutnoadiutorio,fiue4Ugt; iaUo, vande Goddelijcke hulpe, alil opentlijck blijc^f in het yerjle boeck,ad Capitula Gab lorum, cap. Ã©. Die rechtueerdighe menfche, dot is, die nu van onrechtueerdichgbemaeckt is rechtueerdich, onÃncktdeghifte,oftghenaede Godts fonder eenighe voorgaende verdienjie, doer de â¢welc^fi^henaede hij maeh de verdienflf I vercrifghvtttfprdlit kecgheenedat inhembc' goÃ¼is, deur de ghenaede ChriÃi, oock deur des vr^icÃ® wiUe nerflicheytmach vermeerdert veor' den, nemmermeer uytsluytende, de mede-weregt; ltinghe,ofi behulpicheyt Godts, fonder de vvelcr ke, niemant en mach in deughdÃªnoch voortgaÃª^ noch blyuen flaen, Ã§yc.

Dit felfdexviÃ¼en oock proberen die Scriftue' ren van hem bijghebracht ^hoexveldat de font' mighe hier gantfch niet te propooÃ¼ en fijn.'i^Ã¤t de ConfiÃie van Antwerpen jjireckt vonden vryÃ© â¢wille die natuerlijck is, Ãªde des menfchÃ« die no ch niet herboren en is, hem benemptfe alien goede erachten, ende medewerckinghe: macr niet den tnÃ©fch die nugherechtueerdicht is ende herboren dâwelck uyt den text felue openbaer is. Doeront 1 me Dindanus die accordeert hierinne met ons, en breekt s^jn boofi te vergheefs tegen de Conf

Zoo vtlt ili acngiet de leeringhe der VehgÃ¹ Â»fn, Kigt;o ghetuyght ProÃier clderlijck, datzÃ¿ Â»ot zifnder tijt ghevuelden, dat den natuerlijekÃ© tryen yville des inenfchen, nede^rerckendp Mtdicbekeeringhedes men/cben, tâfaemen met Godtsghenaede.iieaer ridat breeder gehandelt iSfmde Apologia tegen Tiletanum.

Tn Vtrfihns

Coin iius.

Zoo iftdufi opentijer, dat defe onfe Senten^ tie Meaerachtieh Ãij, tc vetÃª,dat den natuerlijfki rryen yeiUe^gheengoede erachten en heeft,roor die reektuccreichmacckÃ¯rghe, niacr naetir.acls herboren fiftde, xverclit reel met Godt. Blijekt cock dat BijtÃchaep Bfmdanus inder reaerheyt het Concilium Ã¯ anTrenten'â er\vorpt,ende zijn mepapiflen tegen de melcke,{defer faecken aeii' gaende) onfe kercken ouer de ^o.iaeren ghÃ§' flreden hebben.

^llt toch o ChriÃelijckx Lefer, defe groot -rpichtighe faecke, neerfteUjckouerleggen,ende aenÃen : ofc die ConÃÃ. ran Antreerpen eenich-Ãnsflrijdt,met der Ausborghfcher ConÃÃie,en' de niet meer Blindanut met ziin Conciliabuluni

ran Trenten, Ã¼aer zijn fchandelijck fchimpen ende laÃeren, en rraeghen rcij een haer niet.

IN tâNEGHENSTE Capitteh zoo l eyt hij der ConÃÃien ralfchelijck op, etide tC' gen zijn eygen ConfcientieiTenyerÃen, dairrij t ZijUen leeren, dat den menfeh ghe-r rtehtHÃerdicIft

St verantvvoordinge der rechtiteerdicbt âwordt, deur eenighegoede Qjti liteytc,geneychthedÃ©,Viin hem fet'uen rercreghÃ«. quot;iwant onfe Conf.ter/iondt inden aenudnek, e/ide in d'beg-rfel defer materiÃ«n,/preekt dlzoo :

FeUo B 7 I^deromme zoo âwillen z^ dat onfe gherech' ticheyt cygentlijck fij, eenighewefentlijckein--ftortinghe der goeder Habituu, bec^uaemkeden, oft deughden, die ons deur Chriftm rerdien/le ^crereghcn is.Daerommezoo moeten âwi; heur' lieden fommigheftereke ghett'.ygheirÃen ende bewijÃnghen uyt Godts âwoort tegÃ«ftellen. DiÂ« verre (fe ConÃÃie.

JDefe alderclaerfle plaetÃ, ende PropoÃtie, inde âwelche wij opentlijck âverclaeren watwij heurliedÃª opleggen,die rerfwijght endepaÃeert 'fgt;oorbij,defenf^nÃª Quant,ende foeckt een ande te, opdat hij eenighe oorfaecke hebben mocht, onsralfchelijcktebefchuldigen. Zoo grijpt hij dan defe woorden aen,die daer carts nae 'volghÃ«, ende luyden alzoo :

'âÃ¦ rechticheyt, met de welche wij voor Godt recht ueerdich fijn,eenighe onfe qualiteytftj, oft oock eenighe deught,tâzij vÃ¤ Godt ingeftort,oft oock van ons vercreghen ,GHELYCK DESE SPREKEN iMet welch woort mÃ¨ ghemeyn lijch te betceckenen plach ^arbarifche, dat is, grotte,plope,boerifcbe,ongeleerde,onaerdighe, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ende

CON. VAN ANTWERPEN, it ^nde oney^c fprdecke,ghe!ijck ddt defe xroorden fijn^bij den Scboehbeologen, CiUdlUds vti Vit' tus infufd, aut acguiÃta. ÃJerÃ¶WK.âe defe vpoor-den{ loquuntur,als defe/^tekeif)en â willen

i dat de Papi/kn leeren dat 'wij dew eenighe ingheftorte ^ualiteytgerechtueerdicht â wordm^als defen om ombtfchaemdelijcliaen' ticht, maer dat dcfe groue vcoorden, ende nid' niere van fprtken ( Virtus acqutfita , vel mfa fa} tijden S^hoelthtologanten tvcr gbtbruijc' kelifck ftjth

Metfulcke Vttlfche, bÃ³ofachtighereden,ende verkeeringheder 'woorden, blamerende godt' ioofe dienaers des Antichrill, willens ende 'we' tens, Itfc /egen haer cygen Confdeniie, de He^ melfche^aerheyt : haerc reyne oprechte Lee-verÃyide Ã¶de de cleyne,ootti}oedighe Chri k fti verfuft,vertwyfeli,ende uytÃnnich maekÃ¶de.

Dit zijn fihellemftuck volbratht!KbbÃ¶de,zoo FjKo c begmt hif-tijeÃ¤ste rafen,oin dat de Cof. bethoot, dat de PapiÃÃ¶ affgheweken Ãjn van die alder vol maeckjle,ende coÃelijckjletoegherekende recht ueerdicheyt Chrifti,ende fijnghekeerttot die al' der onuohnaeclifle Ã¶de onreynÃc gjjerechticheyt dermÃ¶fchen,die haer toegherekÃ¶t worden, deut haer ouerfchietende verdien/iÃ¶, diemÃ¶ om zeker pÃ¶ninghÃ¶ coopt,Ã«n worde haeroock met zekere BhHÃ¶ ouergheleuert^om alzoo falith tc yvorden.

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E t Hier

dittertrnereen rechtueerdicheyt ChriÃi enÃj, die xrelcke uyt hÃª ouervloedieh gheftort wordt in bet geheel licbsÃª derghente^iten ende voorts bidder , deen ledt in d^nJere^oft uyt die Heylighe m-iiinen in onSi

Aenhoort torb defe liistiwe verÃerde buefelÃ©, des AntichriÃ Dienaers. Ue hoe ctnmen toch ghedroomen oft verÃdcn defen f^ontrevloet der recbtueerdicheyt viti deen ledt in dander vloeyn de, ende wederkeerende, ten fij dat fulcks in v rloeye,deur die toegherekede gherecbticheyt vÃ¤ vwen SdUchinjecker Franeifcui.oft Dominicwf Maerter contrarie nChriÃui en feyt niet,dat den eenen wijnranck uyt den atuleren zijn fap J ontjinght,maerallewijnrancken(_ffrcc^hij) ''ââ âÃ®a'4 uyt eenen wijnÃock ChriÃo. Ende het een ledt en nempt zijn leuen niet uyt bet ander ledt,maer Coll x.b,io ledekens, uyt bet eene ouerbooft CbriÃo, Ephe,i.lt;.i} Daeromme :Ã§oo en rloeyt in ons niet deur die toerekeninghe rsominiau^ende Francifcusgbe' rechticheyt,niaer ChriÃm rechtueerdicheyt,die bet hooft if.

G3iÂ».6.b.7 ItoÂ» Scriftuere leert, dat eettyegelijck zijn Bon bbjt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;draegcfafcde Dat de rechtueerdigbe zijns

â nbsp;nbsp;nbsp;â VÃ³ nbsp;nbsp;nbsp;taeganifch de Scriftuere, die beuelt,Datmen

CON. VAN ANTWERPEN. Sj Ic'icn/ndc AÃe eoddelifcke hulpe, ende niet imie nenfchen-

Djcroinme xoo is de moefseiHighe booshcyf, VAnon^en 'crederfegghers, heel te ver/veyen,en' de te fenloeckÃªjdte Xffr fi/n,fonder AÃen Serifi rpeien hoe dat de toegherekendc rechtueer-dicheyt def menfchen,Al5 iiyt dcen ledt 'm dAnder vloeyt : mAerhocende 'in xeAt mAnieren dAt i(gt;e ChriflOfheteenich ouerhooft, zijn tocghcrekc' de rechtueerdicheyt, in lt;(IÃ®e dte ledekens zijnder ghent'yn'en toecoempt, en conncn zij niet begrijpen. Het 'welche nochtAns die Scriftuere aIs het Alder nootwendich/le,eyfcht.

Ue occJt CmdAitM derdt in zijnÃ© PAnoletrtA, fegghen,dAtdierecbtucerdicheyt ChriftieenvAl fouo^i.pn fche rechtueerdicheyt fij : ende dAcr en tuÃchcn Â°quot;â eduiomÂ» rtcbtenx;/ zeergroot die toegherehende recht' ueerdicheyt dergheÃoruender menÃhcn , der on fuyuer Monicken ende Hannen .

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. n I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-- n /â¢ t ' Bphr.I.f.ll

K, ende den wijnjtock.,moeten 'wij .Atle jcbeppen: AÃ¤, .Â»,ji diier cn is gheenen andere Haem ander den

hemel gegheuen, waer ran alle dorÃigheenie Vaix5$.a,Â« hongrighe feheppÃª,ende putten moeten,de'wae

teren dej ifuenÃ¯, oucrrloeynde tot m hetrijeke Apo.zi a.iy der hemelen. Ldet ons danaUcen tot deje Lenende Fontegt;ne gaÃ«,endc daer uyt cm niet fchep pemden PapiflÃª confenterede ende vergonnede, r i djt

amp;i7 'bi}' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(einengbeborften puttengrduen, die^

vuyÃ®e hole fijn, en ghee xrneter eÂ» gheuÃ«: Dlt;lt;/ IdCt'eh(ter(eluÃ« toeeoepen, ende cygen maeckÃ«, dergheftoruelfder nienfchen,cnde der monicken Open Supererogdtiois, ddt fiju bder onerfchie' tende,onlchuldighe wreken, vcrdchthebbende nbsp;nbsp;nbsp;à¥¤

dietoegherekende reehtaeerdicheyt ChrijÃ¯i,dlS' niet jnfficient,ende ghenoech(dem fijiide.

quot;Zij en connent niet ontkinnen, dl (ouden zi( vdn eiudetheyt in ftuckeii berjÃ¯en, dut zij nietee' nighe, oprechte gherechlicheyt en mdecken, uyt de verdieti/len ende ghebeden der Heyligen : ItÃ© iiyt die oucr(chieten.de onfchuldighe xeerckÃ© der monicken : item uyt de lAij^en ende Vigilien, uyt bcudcrdcnder menfehen ddertoe gehuert, ende dter ghelijeke ontdUijeke meer, die wlckeghc' r^chtiebeden zij begheren, zoo Vdn Godtddt(e bdcr mochten toegherekÃªt reorden,dlt oqck bc' neer(lighen metier ddet ddtfe hder toegherekent worden,ende te bdetc coeinÃ« mocbtcn,met BiiÃ¼e qnde A((iiet brieuen, des Pdus, ende der MidndU' ' cdnten vierbijtender Ordenen.

Alfulcke A^folds brieuen der Monicken wder inne zij hdergberechticheden, endf verdienften, ^^nderen toerekenÃ« ende vercoopen,fijnder noch, zeer vele te vinden, op ddt zijt ons niet en be' (id^ite loochenen. Ende Erdfmtes die vexerfche

CON, VAN ANTWERPEN. S7 ende bej^otfe tiyt dier oorfaechen in zijn^ CoUoquip. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CoilFnnnj

Sumina,Franfcifcttt Cdppe aUeen denÃeruen den, ofi den dooden menÃb aengcdacn, bringht hem bij, ende miiedzt hem eygen aUe die fuy'quot; tterÃe endcreynfle gbereckficheyt,die de Broe^ derken$ met daer Lieue SuÃerkens, ende ChtteT' kens ( ende met mAlckanderen')alle die wrelt , deure^mhaer CeÃehÃªs bedrijuÃ«. Daeromme laet den Duyuel-feoedc,ende raeÃn zoo hij quot;wiltyZoo feordt bij hier fdÃ¼gehouden,met die alder ghc' reeldichfie ketenen des H.^oortGodts^endt der eevpigberiipaerheyt.

fjij ontkint oock zeer ombefchaÃ©delijck, IN HET X. Capittel,dat de VapiÃenniet toegct rioeden en fijn tot die goede vereken ende ver' dienÃen dermenfcbf'.'wantjjjreckt hij. Allefulc' ke rferekÃ¨, xeerekt den beylighÃ¨ GhecH jÂ« bder.

Dat is voorwaer een fijne SophiÃerye,arch' liÃieh verÃert om haer dvaelinghen te verfeboo Rcn. Lnde cortste voren beeft hij felue geÃreden voor de Synergia, die medeveercltinghe, vanden vrien yrille,die goede wereken 'werekcnde,Ende; Paulus feyt dat diegodtfalighegheloouighe men fchen,daer toegefehaepÃª fijn,op datzij inde got de âvcerchÃ«'wanielen foudÃ«.Ende inde naeruolgÃ¨' de,flrijdt hij voor defe fentÃ«tie,Dat die yverckeft tfienfehen feluerfijn,diefe doen. gt;

zijnen bocck Piinoplia, noempt hij Bnthufta/Ã¯nuin te f'jne,dixt ii,een hetterije der fender,ende uytfinnighergbeeÃen : Qnfegoede veerckÃ¨^den H.GheeÃ¼ iiÃecne,\vtllen toe fcrijnÃ¨.

riiii 5 h 9 Oockden H. ApoÃelPauliitt diefluytnyt die gberechtichcyt Â»oor Godt,zijn eygÃ«, ende oock

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tâfitemen Abrahimis goede meereken, die nu her'

boren redt : Ende worpt die aÃ¼eene tot dieghe-, rechticheyt voor die inenjehen.Voorveaer Kivtt. 4. d. b- Ãuyt ende verxforpt merekelijek, uyf it gherechticheyt die voor Godtgelt,d!egherech' ticheyt der vpercken,die Abir4bam ndermdelf onder de befnijdeniÃe, oÃ yvetgebadt beeft. Al' Oal a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Gdldten, die t'fjcmÃ¨ deuit

dich worden, ontkbtnÃ§de dntfulckt conÃe ghc' lchien,mder datzij dlzno Cbrtftum verloren.

Defen ontkint dock, ten letftc,ddt hij in gheeu' der nidnieren , deur gheen zijne wercken ter werelt en foeekt gherechtueerdtchi te woordÃª, din dÃ¼een deur den Ã¯i.Gkee{l inwendich werc-kende.

Dit leeren defe fomwijlenwel vdnde yerÃe RECHTVEERDICHMAEC-K I N G H E, die inden doop gbefchiet,mder andere volghende rechtueerdicbmdeekinghen vÂ°Je nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Zdj dlletn inde goede wercken. ^ant

CON. VAN ANTWERPEN. 8^ trarie ff?,?'n'iide, dat de rechtufcrdichnuelÃ¹nâ ghe ooch inde gcede wrckcn fij, ende datfeont der goeden werckÃ¨ veille rechtueerdich[ijn voor Godt, leeren opentlijck, vele ende onUÃijcke ghetuygheniÃen der ScriÃt.

Om.f4t veij defe groote cere vdaRÃªreÃ§htuerr diekeytASeenlijck tocfcrijiien onfen HeereieÃt Chrilio/tcordm veij vxn defe vrome EuÃ¢geUfihe Pra;d:cat::en gbefcholden PhAriÃeen.

Ddtghljlicden van aSen uveen deugden ( IndiÃ«r ghijliedrn emmers eenighe hebt) ChriÃo den Heere dAncl:t,en iÃer tiiemSt vtn den onÃeUt die dit miÃtrij{Ifillsghij verÃert. Mier midis ddt ghijlifden in de felÃÃe deughde (al vedert Jchoon ddtÃe V vrfn Codt gegheuen vaderen )ghereeh' tieheyt ftelt die v voor Godt rechtueerdich ntdeckt. ZOO doedij 'soorvvierhet frlue ddt dien Phdrifeus dede, inden Tempel biddende, die ^'***ââ¢*âââ VPelclie, deur die goede wer eken ende dettghden, die bij vdn Codt ontÃdtgen hudde, ende Wder bif ooek Godi bcdinektc,Ãocbt Â»oor Godt recht' tteerdieh te Ãijnc.

2lt;r4nt de menfehen ontÃingben hier opder â derden,dneendicyerftel:ngen,oft beginfelendes HfCheeH , ende niet de volheyt: die welcke

JO VERANTWO ORDINGE DER nochtans noch frcuck^eaie cranck(ijn, Ã¯ae oock in zijnen Hcyligen,zoo dntzij niet en connen volbrmgÃ«fditgoctd^telckzij âÂ«'elwildeÂ»,mMr neer ter Contrarien zij volbringen dtnt qu^et dvelck zij niet en xeillen: dlzoo PduliiA wn hetn feinen, zeer outrvloedich ende nÃcndickUjdi elÃ¼rgl)f.

Zvo moeflenzij ddn rolgen die xaerdcbti-ghe rechtiirerdteh}nlt;teckinghe,-wiÃen zdj dnders gt;nbsp;Chrijiuni v ereerc en prijfen, die veelcke op dâdl' dereldcrÃe beicreuÃ«vigt;ordt,P.om. 3.4. ende to. End; ii ge legen âtide cergheuinghe der fonden^ ddt die feifjle den menfch niet toegherekenten âfvorien, tnder meer bedeckt : dis Ã§gch Dditid ffreckt.

Ten leff,en zoo rer-vorpt hij,inddt fclfjte Cdpittel, met zooddenighe groetfcbe 'WâordfÂ«, dUsr zâjnder nvercken gherechticheyt,feggende: itcdnt rtij dUe rechtueerdicheyt vdn dlle tnenfehe lijcke â(cercken, oft verdienflentdllefins,^^ dt' leene uytfiiiyien, ende verxeorpen ,tgt;ider oock rerfeeyen ende rijandtlijcke verbdnnen. ^rrfrtt xvij Cdtkolijckfche Chrijien, onf gdntfchelijck betrouxfende, ende endtlijck verldetende op de grotidelcofe verdienten Chrifti,'Wderdeur hij ons zijnÃ© Ghee/l mededeylende oockghemdeckt beeft kinderen Godts, xvij en dchten niet,-wdt dÃ§ menfeh uyt hem feinen doet, oft doen mdch, Jde met

CON. VAN ANTWERPEN, pÂ» Wef Valdo fcggen quot;vrij i'ryelifckjDat vdf alle ott' fe yvercheit,alle menfcbelijckeferdienften ach-^ ten als dreck ende Ãifck , ende dat meer if, met den Propheet als een cleedt vander maea-fionden, eye,

Hij Ãgt;reckt hier fonder t'vi'ijuel vande âwerc'â ken die gedaen Ãjn voor de gbenaede, oftuyt eygender erachten aÃ¼eene gedacn ; Mlt;ter veaer blyuen bier, haer goede recrcken, die daer de C O N G R V O verdienende fijn { De wefcRe zij vooryxacr feilen 'mden menfeh voor degke' naede, ende xviÃendaermededegbenaede verdienen .

BijtÃchacp, verveorpt ende veruioeekt bet Con- 6 Um ciliutn Van Trente,met defe xvoorden:

Seydter yemandt dat alle dieâ veercken, die voor de reehfueerdichmaeek'mghc gefcbie, t'zij hoedanieh datfe gedaen fjn , inder waerheyt finden te fijne, oft den baet Godts te erdie^ nen, Ã§yc. die fif veruioeekt.Bl,ndanus dandie ftrijdt opentlijcli, legen bet Conci'.iabulum von Trenten.

IN HET XU.,Capitel,zoobuefeltbijint dâlanghe, Vandeaencleuende oft inxvcfendegbc' rechticheyt, ende vernieuwinghe des menfehen^ jyie welche hij, met die aller hoogjle eere, ende volmaecktheyt verhejft, al oÃ die herboorne tnenfeben

9Â» VERANTWOORDINGE DER menfchen heel Inghelen ^hexf orden vacrÃ«.'Zoo moeten dan hem ANTWOORDEN:

Ende tÃ«yerjiÃ« dat hij os zoo d^Ã§kmxels opleyt, eil oft 'Kij verloochÃ«de,die inveendighÃ« vernint' âvpinghef Cndein'wefende oft aciideaendeghe-rechticheyt,die'wij een nieuyt'egehoorfaemheyt noemen, en behoeft ( als een openbaer lucghe' ne)gheen verantwoordinghe. Recant onfe cvgen ConfeÃie ycederleydt dat Ã§laerUjck alzoo jfre -kende:

Onfe tegenpartye befchuldichtons, dat vij gheuoelen louden, dat G odt ons aÃ¼eenlijik deur die toerekenmghe rechtueerdich maeckt, ende dat âwijoock deur den H. Gbeeii niet vcrnicut en de herboren en fouden reorden, oft dat hij gant' fchelijckgheenegoede QualitcytÃ¨ endedeughdÃ« Â«Â» ons verxeeckcn foude : Maer xcij feggen, dat ons botten dietoeghere'.iende, oock een begojle, oft aencleuende gherechticheyt deur die herbo' rÃ¯tighe des H. Gheefts, gegheuen, oft in ons bc' godl -oDort ; Alaer defe herboringhe, oft vernieU' 'rlt;gt;inghe,isgheÃ«ftns de felfde,xvaer deur wij voor den leuenden Godt rechiueerdieh fijn, oft dat ee' wich letten vercrijghen, ende dat defe^heenfins hem inde rechtueerdichmaeckinghe lij ghe â menght en wordt : Ende tot de'er onfer meyninquot; ghen,fullenwijfommighe flereke bcueftinghen bij bringhen,Ã§j'c.

CON, VAN ANTWERPEN. 93 fgt; tnjiet toch Meat Ãnnen, ende viat fcbtempte dit d jeu Bi/iÃch(iep heeft , dat hij ons noth derdt oplegen,al oft vrij verloochenden de ghc' rechticheyt der fitrnieuwn^hen, oft dieaendc' uenÃ e,enÃ e alzoo verminderden de 'weldaedeil Chri/li.

Ted tveeden, zoo verheft hij z^er hoegh houen maeten, degrooydte der volmaechiheyt, defe vernieudegherechticheyt^ al oft zij heet per jÃ¨dÃ®t ende volmaedÃ®t Wfre,?:oo dat hij oock feyt,Datter veelheylighen heelvolmaecktghe^ vfceiifijn,ende daerinne(zoh^feyt )verheft hij zeer hooghlijdi de veeldaeden Chrifli.

Tis fonder allÃ© tâwijfÃ¨l een heerlijcke Vfeldaet Chrifti, ende die oock c'zijnder tijt volmaeckt fat wefen: dati dat in dit leuÃ«gheen volmaeckte ver' nieuvfinghe en fij,maermeerdatter inde oprech te heyligÃ©rÂ»enfchÃ©,noch xecr vele cnfuynerhedÃª lgt;!ijuen,eitde dat heurgehoor aetnheyt nock heet onuolmaeckt ftj, ghetuyght den H. Gbcfft, in Xtâcr vele plaetfen der Scrift : ghetiiyghen oock de Vaders feliie als naermads hewefenfal vpordÃª. llt;te ooekgh-f felue, in v Panoplia, ende vmedc' gbefede Tiletanusghetuygent.

defÃ¨n bekint opÃªtiijck die Cotrarie Seten' tif}feggÃ«de:DÃ¨mÃª!che wordt wel, oock in dit Ic' uÃ« de volmaeditheyt der liefdÃ© gbebodÃªihoe wel die niemani wi du tenen en beeft,

JAAer LindAnuf in zijnen PAnopliA, Scyt dAt â¢gt; âP-** nbsp;nbsp;nbsp;vryen mUe inden godtvruchtighen ntenfchl,

Â»och niet heel vpedergheflelt enfij,in zJjnyerÃe hrylicheyt endeghefontheyt.'ifmelclie Sententie is oock bauen rerhAclt.

fs den vryen wile noch crAnck, zoo moeten zijn xeerctiittghen oock noch onuolmAeckt,ende fvcAckfijn. Endecorts daer UAe:

Niet dAt defe hemelfche 'weldAeden Chrifli (hij j^reckt VAude deughden, deur den H.Gheed gefchoncken)den menfchen w ditleuengegheuÃª 'worden, op die Aider volmAeckfte mAniere, mAcr (AengefiendAt yerdis dAt nattierlijck is, ende dAertiAc dAt gheejltlijckis ) aIH tijt ende Ãondt istuls dit jlerÃvlijck lichAcin Aengedaen fed hebbÃ¨ die onÃerffclijckheytk

Alzoo feythijnAerntAcls, dAtmen denmerckÃª moet, dut die gherechticheyt vAti defen leuen, onuobnAeckt fij.

ÃÃ¼bg*quot; ** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tweede gherechticheyt coempt onfer

PÃ¼i,i4j,xx crÃckheyt toe, Als DAuid feyt:Voor ven is gheÃ© leuendich mÃ«fch rechtueerdich,Tot diegherech ticheyt Godts,die niet dderomme onuolcoemen geheetc wordt, dAt zij dergherechticheyt Godts ghelijck Ãj, mAer dAtfe Godt voor onuolcoemen

CON. VAN ANTWERPEN ?Æ text: Voor venii gheen leuehiich menfch reiht ueerdtcb ^niet inghelijcktniÃe bij Gcdt, dis de OVDE CRJfffe NIEV KETTERS wiÃe, ende hdtr roorflenders mder nutr den oordeel Godts. D e menfch ftet quot;wat voor oogen K, tndcr i.SaÂ»,iC t.r de Heere fiet ddt berieden. iiieruytblijckt,Gdi gheen leuendich menfch gherechtueerduht en X(gt;ordt:dat is, Gheen menfch en is rechtueerdich voorGodt, deur die volmaechte rechtueerdic-heyt, die rvelcke Godt den Heere dUeene toebehoort, ende niet den menfehen, int ditleuen.

Item, hetgoet ddn,indient xeij emmers gedoe ibidna, connen, doende dat de Scriftuere ghebiedt, Eti Voight uvigt;e quaedeluÃen niet,dlzoo enconnen âwijmetPdulo het goct niet Volbringen,maer , hetfal dangefchieden, alÃergheene qudede lu-fien meer veefen en fuUen. Ende voort den : Zoo Idnghe dan als defe qudede luÃen den menfch aenuechten, ende queÃen, ende foecken tot die weUuÃieheyt te trecken, zoo en wordt niet volbracht t'ghene dat ons verboden wordt: Chijenjulnietbegheren.

Hier mueghdi/ claerlqck Ãen CbriÃelijcke LcÃr,hÃ¼e dat defen Bi/tÃchdep Blindanus tegen hem feluen Ãrijdt, die nu zoo zeer drijft dat die gherechticheyt der herboornen heel vol-maechtÃj : ons befchuldighendeende accuferen' de van groote outrouwicheyt ende blajpbemie, dlt;a

iit tfij dc contnrie fuftineren : Dier hij feixe eertijts Contnriegefcreuen heeft, ilÃ¢ hteruyt eygheii â¢woorden blijcktlijck it.

t^ier liet ons nu oock voortbringhen tegen ^^f^ gi'oue dwiclinghe, de ghctnygeniÃen der ii. Serift ende der Vaderen.

RomÂ».5.ci.) nbsp;nbsp;nbsp;Â»â¢ ^mIus ghetuyght dat 'wij iÃeen ontftngÃ«

hebben de yerjielinghen,dit isyerÃebeginfelen des H. GbeeÃ¼, ende dat 'wij noch cnnch fijn, en niet en â¢weten Vit -wij, hoe, ende in quot;wat maniÃ©rÃ© bidden fuQen,mier dit den H.Gheeil onfe crack heyt helpt.nier uyt dan idl blijckelijck gbenoech j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jat in ons hier in dit leuen alieeit begoil fijn fom

migbe beginfelen der 'eernieuwinghen ende des Â«wummÃ¯ri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiiUguÃinus die ff reckt oochjVan

lt;toCv*7 d'ter wÃª af dat een yegelijck gedoopt wordt ,1^00 en wordt dUe zijn oude cnnckheyt niet ca ech genomentmaer de â eernieuwinghe die begint ran de vergeuinghe aÃer fanden .En foor zoo vele dityemint gbeeÃelijcke dinghcn jinieckt,diet nu fmaeckt, wordt voorzoo vele vernieut. Die ander dinghen fijn ons inder hopen gefbiet, tot ter tijt ditfeoock mettcr daet volbrachtwcrdeii.

i.Alzoo fcrijftooek PiuliiStottenGiliten Dtft wij indengheeÃ¢ deur tâghelooue verwachte die gerechticheyt diemen hopen moet. 7,00 en hebben wij dan terftodt metter daet met de volle gerechticheyt der vernicuwinghen,mier fuUen fe hebben

CON. VAN ANTWERPEN. 57 hebben in het ander leuen, hier en tuÃchen rer' â¢vpachtenfemj deur de hope. Hiertoe dient ooek d4t Cbriliui die wedergheboerte den anderen k' uen toeferijÃ, te veten die volniaeekte, vaera ff vij hier alieen fommighe beginfelen hebben.

) .Gantfeh de Seriftuere ghebiedthet vieefch Coil.;.i.j: Ã©n den ouden Adam te dooden, hem uyt te doen tâfaemen mÃ©t zijne veÃ¼uÃen : ende ter contrarie aen te doen eenen nteuven meitfeh, die vernieut E.piic.4-lt;^-^4-vordt inde kinniÃe CbriÃi, naer den euenbelde des die hein gefehaepen heeft.

Sijn defe dinghen aU inden Doop cens van ^odt perfeclitelijck rolbrach t, zoo en vdert vÃ¢ gbeenen noOde dat de C. ghcioouighe nbsp;nbsp;nbsp;Xfâ7

neerftelijck aerbeyden foudÃ«, alien den tÃ¿t haers ieuens, Â«Â» den ouden deeÃem te reynighen, vaer aff datier noch een zeer grootdeel inden godt' ipruchtighen menfthen ouerghebleiitn is. Zeer fijn fÃreckt AaigujliniK tiyifant roorvaer deghenedienoch vÃ¤daeghe tedaeghe rerhieut menus u.7 vordttdie en is noch niet heel rernieut : ende vÃ³Ã³r ?;oo vele als hij noch niet vernieut en is, Xoo ftecht hij noch Inder veroudt hey tende is ten kint des âiverels.

4. AUeene de Deferiptie Pauli, daer hij hent feinen Rom.-^.d. befcrijft,die kan zeer ouervloe dich wederleggen die alder ijdeljle droomen cde godtloofe keringhe van defen BijiÃchaep Blinda

93 VERAtTTWOORDiMGE DER njw, tnie derPdpiflfn^ VAitde quot;'^obtueckie ttt' nieuwngha^vaer inne Pauhdzoc fceaerlijck ÃªdeaUendichlijck cldegendeghetuyght, Dathij noch 'ckefchelijck fij ,dlt;ithif niet volbringhen en can den vpet des Heeren die gheeflelijck itj item dat hij veel eenen luit hadde naer den inveen dighen menfche, den wekken nochtans hijgheÃª fins en eoR volbringhen, dat hij niet en dede d*yfelckhij wÃ¼de, dat hij eenen anderen wet in zijn leden ghevoelde, dat hij vercocht Was on' der de fonde, endedaer van gevanghen genome worde inder fondenwet, ende doer en bouÃª dat hij noch met den vleefche diende der fondÃ© wet, Hoemochteryet ernfielijcker ghefeyt wordÃ© van die alder rneeÃe onvolmaecktheyt der godt' fÃ ligher menfchen, ende dat van Paulo felue, die dander ghearbeyt hadde ? Is Paulus het uytvercorÃª vat feinealfukkeghewee^,wat wiUenwij dan feggen van ander ghelaouighenf

Het feite verhaelt hij o och, maermet corter Gai,{.e.i? woorden totten Galaten,te wetÃ©Dat het vlecfch tegen den gheefl tuU, ende den gheeil tegen dat vleefch, xoo dat de godtvruchtighe menfchen niet en connen volbringhen Cghene datfe wiUÃª -

Vefe /firuecken Pauli, behooren w^ dies te neerfligher t'aenmereken, aengefiÃ© dat hieruyt voornemen en ouervloedich befcreuen wordt dlt;e tlatuere en i'wefen dergheloojtigher menfchen:

quot; Con. van ANTWERPEN. 99 âtfiiterdeÃgt;rueckeH die hij hijbringht, en fpreiiÃ© ^daer van maer met eenen worde, en in theorie. Â»â *. âj. Zeerfeboone,'ende datvedtrom verhac' tende Ãireckt S, lan : Ift dut tfij feggen dat i.ioia.t.b.t quot;Kiijgheen fonde en hebben,zoo vcrleyen xrij ons feluen, ende de vMerh^ten iiin onsniet. Item, j{t dot'm/ feggen dat'tri/ niet gefendicht en hebben, ?:oo maecken 'ceij hem tot eenen lue' Jenaer ende zijn Worten if in ons niet^

Hoorde -wel ÃiÃchop Blindane dat loannes Ã¦Apofiel feyt, dat fttlcke beroemrrs der rÃ¶t' naecktheyt der HeyUgh n, den Leuenden (Ã¯odt felue van luegen jirajfen ende Godts Ã¯woort ende ^terheyt in hoer niet en hebben f DÃ is de glcnde en groote eere,-waermede ghij ende andere Papiflighe vtrleyers Gode vereert : xoo Ztff flrijdÃ©de om de volmaeckte fuyuerheyt van de gerechtieheytderghelefoiiighen. Hoederdij dan noch beroemen in dit felfde Capittel ,dat ghij zeer beerleek de glorie ChriÃi vermeerdert ende verbreydt : daerghij de menfehelijehe heyÂ» licheyt, gherechticheytiCnde volmaecktheyf^ zoo zeere ende bauen maeteil verheft ?

6. Chriflus heeft zijnen ApoÃelen beuoleA fonder ophoudÃ« te bidden: Vergkeeft,Vergheeft MauÃ³.b.u ons onfefchult. BtideJyauid feyt'.Dat alle hey' lighen bidden fÃ¼llen om diegherechticheyt der vergheuinghe der fondent Spreekt wder op een

Paimo.t4M ander plaetfÃ¨ : En gaet niet in tâgherichte met Â«wen knecht, iTrtt voor r/ Ã©n if gheen leuendich metifch rechtuecrdich.Efide:lil dÃ¤tghif o Heere Ã¤e fanden mit toerekenÃ«, Heere wie ftl beflaÃ¨ ! h/iaer de Papifiighe ^perleym verkeeren ende verdraeÃ¿en alfulcke SprueckentfcggendetCdl als die Heylighen bidden om de vergheitinghe der fanden,bet felue te verÃaen f^, van famighe cleyne, lichte fanden : als daer fijn daeghelijck' febe ghebreken,develckefalsdegodtloofe le bufiten leggen ) ghefuyuert worden deur ooyt' moedighe biechtenden Vader onfete lefen^op zijn borii te doppen, amp;c.

AenmeÃ©ckt toch, hoe fchandelijck defe die leeftnghe iefu Chrifti verualfchen, al oft Chri' ftus inden Vader onfe aEeen ingeftelt hadde de verfoeiiinghe van cleyn, lichte, ende daeghe~ lipckfefanden, die oockwechghenomenmochte worden deur doppen opde borsl ; Ã¼aer nochtÃ¤t Ãhriflut wilt ende beuolen heeft,dat Ide lt;tDe hey lighen daerinne foecken ende begheren fouden, denreen voorbiddende, fineeckende gheloouet vergheu'mghe der oprechter, ende der dootlijC' her fondeui

â dwaeUnghe,zoo gheloouen wij den boorde des leuendighen Godts : Dat de rechtueerdighezoo Pro.Â»4 'Â»'âÃ¶ fwaerlijck, lae oock fenentmael daeghs valt, dat indieii

ÃONF. VAN ANTWERPEN, tot indien Godt met hem wilde in fgherichte gaenj, ende bent zijne fonden toerekenen, die niet be^ decken ende vergheuen, zoo en fcuderniemiint connen befiden, maer moejien alle fcrdoem^t worden..

Zijn Sophiflerye aengaende, waermede hij proberen wilt,de volmaecktheyt vande aencleue de gherechticheyt : ii licht haer ijdelheyt iâdeÂ»' merÃ§ken,

Ten yerflen zoo feyt hij : En waeren de ghc' Poi o F. 4 loouighe niet hieel reyn ende fuyuer, ssoo foude dan Dauid te vergheefs bidden,feggende:M.aeckt in mij 0 lieere,een reyn herte,crc.

Mlt;lt;cr hij en bidt niet te vergheefi,wÃ¤t hoe wel hij terjlo^tgheen heel reyn ende fuyuer bcrte verwarnen en heeft, zoo begmnet nochtam hicrghefuyuertteworden,totdjthÃ©t ten Icjien heel fuyuer fijfm het ander letten.

uertredinghe van Adam, veel fcaedelijckerende gheweldigherfijn foude,dan dc ghcnaede Chri-fii : daer nochtans Paulus'contrarie leert. Seyt voort Ãheel rafendej dat ons natuere deur Ãhri~ flum beter ghemaeckt is, ende rijckeÃ¼fcher her-fchaepen,ddn zij deur Adams vÂ«/ bedoruc isghe weeft. ANTVVÃORDE:

Tw blijekelijek dat de Corruptie ende beder/Te-lijcheyt WÂ« Adams fond^ , ende die boofe luÃen

toi VER ANTVVO ORDINGE DER die dier uyt geÃgt;rotâ¬nfi^n,noch niet heelexvech ghenamc enÃjti,tnier vorden aSenfkins te nielt; te ghedien, tot dit ten letÃen âmdcn uyterfien i.Catafe,i6 dlt;ich^onfenlietÃenVijM.dt de Doodt oock rer-nielt-worde. Dan zoo feldeghemede Chrijli te vcUeende ptrÃÃ¤eHÃkâper'w'mnen., ende tebo' Uengaen onfe cnnckheyt, uyt Adanti ouertre-dinghegheÃ)roteij.

Alzoo interpreteert defe voorÃpldetÃ vinde quijtfcheldinghe der fchuldÃ«,of[des beÃ¼ttfcri^ftsÂ»^ Mmbr.iift.9. AmbroÃM.

Epinoi.rtaj mochten defea text Pauli, fiin fegende IreBÃiiBi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a â r 1

PaptÃenghebruijcken : ^ant m onfe rechtueer' dichmaechinghe eygentlijck iÂ« die inÃortinghe dergherechticheytgeleghen,zoo rolghter neot âÂ»endichlijek,dat de fonde âvan Adam veel crack' ttgher gherveelt ii, dan de verdienÃe CkriÃi:. want deur zijnen val ende fonde,n heel het men' fehctijck gheflachte perflÃ elijck verdoruen ende onrechtuecxdich gifwoorden : maer der inghc'^ florter ghtrechticheyt,en hebbÃª de gheloeMtghe Rjun.s a.Ã¯i maer fomntighe begmfelen, ende als Paulus feyt yerflelinghen ontÃnghen. Daeromme zoo ift van noode dattereen ander gherechticheyt fij, die de onrechtueerdicheyt iperrf te bauen gae, ende diets de toeghcrekende rechtueerdicheyt Chrifli.

P4Â»/i Hefcr. 11. ow xi/Â« dweJtwgfce te beueÃi' ghettrGhif ftjt denghecoementot Godt, totten Jngelen, ende tot die gheefiender 'eolmdeckter rechtueerdighen : âi^ant Paulut fpreckt aldner ^dnde zielen der dffghefioruendergheloouigbÃ«. Alsoock GloÃd interlinedris bediedt, deyeelclie worwer volntdeciafijn.

Uij drijft oockzeere defen jprueck Pduli,de Folio f? liefde Godts is uytgheflort 'm onfen herten, cre. Mac r dÃ¼iaer If reckt Pau/iM opentlijck Vinde lief de Godts tc^en cns, end: niet vande liefde die âwij Godt fchuldich fijn. Zoo fÃ¨yt dnn Paukts, ddt Godts liefde iÂ» ons uytgcflcrt is, dis hij ons uyt greater liefde zijnen H.GheeÃ¤: gefchonc' ken heeft.

Dderommeddtooch lomnes feyt,Ditcrin' i.loan.4.b.to ne fiaet de liefde, niet dat tvij Godt lief gehddt hebben, maer ddt hij onsiiejf gehadt heeft.

1 j r A. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. I , i.loan. 4.b.*

Godt heeft f^nen Sone voor ons ter doodt ge' gheuen, dÃ» virij noch vijanden waeren, ojs dat wij deur hem leuen fouden, Alzoo heeÃ oockden Leeraer AmbroÃiu defe plaetfe uyt- AJRonwy. geleyt , feggende : f:Â»ij hebben in ons den pandt der liefden Godts , ons gegheuen deur den Heylighen Gheeil. Ende cortj daer nae: ep dii, aengefien ddt bel ommoegelijekis, dat

1(04, V E R A NT VV O O RD INGE D ER de beminde fouden bedroeghen 'wordÃª,ende xeAl hij Gadt is diet beleeft heeft, ende bemint huer dien bijt beleeft heeft. Sic v Gaigneus, in Summa eiuscapitisexponit.

Hij bringt oock bij den jfrueckPlt;iuli,dat âxvij ghereynichtende affghe^itÃcben fijn. 7,00 fijn xvij fonder allen Cxcijfil : Ten yerÃen deur die toerekeninghe Godts, daer nae oock deur coni' ghe begonjie reyiiichcyt,maer niet volmaecktc' lijek. AlÃ¢ ouervloedich uyt andere ontallij eke ghetuygbeniÃen der Senft blijckt.

aij misbruijektdefe SentÃ«tie: Paulus(intjuif) debitum flagitit, debitum exigit, Paulus habet Deum debitorem. Paulus jf reckt hij^begheÃ«rt vÃ¤ Godt zijn fchult,eyfcht zijne fchultfXvÃ t Godt de Heere is in Paulo gehoudÃ©als eÃ« fchuldenaer.

Zooenilldan van gheenen noodegheweelt dat Paulus van Godt begheren foude verghijfc' niÃe, oft (juijtfchelltnghe van zijnen fchulden, aengeÃen dat hij Godtgheen fchuldenaer ghe~ 'weell cnis, niaer Gode hem. Dat van Godts on' fchuldtghe ghenaede geÃjroken is y die hem tot Zijnen gheloouighen houdt,al oft hijt hem fcbul dich rvaere, oft emmers uyt inckel liberalickeyt bcloeft heeft, dat verÃaet defen al oft oprechte r fehult rvaercynaer de gherechticheyt.

ÃON. VAN ANTWERPEN, loj mighe menfcben fijn,-zoo heylich ende recht-uecrdichjdiit in heurgheen onrechcueerdicheyt en fij , en oock gheen Pcenitentie en hehoeuen. DdcrfoÃ§ misbruijckende de Sententie ChriÃi, LÂ« lt;-;c I j.MferddrtoucrpÃ§. rec/?fÂ«fcrlt;itgfccn,dÂ« gheen [xxnitÃ¨tieenbehoÃ§nen : DcKr de xeelcke, GloÃa OrdinaridfdâlnghÃ§lÃª verftaet,dienietge' fonÃcht en hebben: Sonder f xvijÃl leerende dat ter dlfulcke menfchen gheene en fijn.

â¢wiens wi'le ChriÃiu niet ghecomÃ¨ en is, ende diehetghebedt VADER ON SE meten behoeuen, dan bij auontueren voor eenighe cley ne,lichte ende ddeghelijckfche fanden, naerder lebuÃten lecringhe.

tJlder. ieronimiK die heeft verre een ander ghevoelen,vande grooteonuolmaecktheyt der (n faiacut heylighen, Ãtrekendealzoo : u ddt(j/?;oo, quot;wder fijnfeddn, die gbetuyghen dÃ¤t inde menfche een rolntdeckte gherechticheyt fij i ist ddt zij imt-'woorden,dit zij fulcks fegghen vanden hey.^ lighen, ende niet van hderfeluen: Voorwder teken meyne niet datier yemant heyligher fij, dan leremids, die een mdeght,ende Propheet is gheweett, ende 'tn zijn moeders lichdem geheylicht,beteekent oock inden ndein,onfen Heere ende Salichmaecker , âwant leremias

hesap-iata, Of Ã¯eronimut : Noehtant -wil ick v gt;*Â«-Â« fitfiijen, met mate, op dit gbi^ v niet onfchul-dich en houdt. Hier wordt bediet, dat alle rey-ne,deghenaede Godts behoeuen ende dat nie' mant(al iÃ¼ dat bij oock heylicbfij ) ombeureeÃ¢ tottenrechterengaet: Tegen de NIEVVVE HÃRESYE, oÃ KETTERTB^ uyt Æ oude, die daer meynt, dat 'm defer werelt, ende in dit jierutlijck vleefchÃecr defe bederjfelijck' keyt, aenghenomÃª beeft de onbederffelijckhÃ©yt') in yemat fij de 'eelmaechtheyt,endedat de recht' ueerdighe ,tâfamenaÃ¼en deughden volbringheit mach.

Sm.e.deaa Bernardui : Men mach mercken hoe groot dat de gherechticheyt Godts fij , die de Pro' pheet verwonderÃ«de, noeinpt te fijngt;:,als Godtt fceÂ»'geÂ«.?Â«Ã¯4nf onfe ootmoedigbe gherechticheyt ( indien daer eenighe if) is bij auontueren wel ' tgt;preeht,maer nietfuyuer,ten fij datwij ons lae' ten duneken beter te fijne, dan ons Vaders, die welche niet alleen waerachtichlijck maer oock

VilK64,ta$ ootntoedichlijck j^raehen, AÃe cmfegherech' ticheyt is ghelijch een vuyl cleedt, der maenfueh tigher vrouwen, '^ant hoe cant een reyneghc' rechticheyt gefijn, iaer noch ^een ghebreck vanfcbaltenilf -

Hoor Je yvd Tiletane ende BUndane, hoe dit de Vdders leeren , dat cock de gherechticheyi Landen tilder heylieh/Ã®en mtnnen onfuyuer tli vuyle doechen der maenfiichtigher vrou'wen: Ende ketterle te Ã/ne, die contrarie gheuoelt^ Ende ghij roept nu daer tegen, dat de/Ã¨ leere die alder CatholijxÃhe flj,ende om die met den Va -ders, ende de Scrift gevoelen 'rerxrdjdt ghi/ de hooghfle BlaÃjhemic. Daer nochtans ghijfelue hier roortijts andersgheleert hebt, als sgt; eygen fcriften, bouen aengheteec!ient,^etuygen.

V eygen medegefeÃ¼e Tiletanus verdoempt V met defe woorden : De Catholi/ckfche be-' poiig kinnen dat itt defen leuen die gherechticheyt dermenfehen, waer deurewij voor Godtrecht' ueerdich Ãjn^^niet 'volmaeckt enÃj,Ende aeu' gelten dat wij. alle deur de crancheyt des 'vleefch , WJ ve/eÂ» ghefÃ´ndicht hebben, daer ' omme roepen de rechtueerdighe aitijt, EÂ» treedt o Heere met uwen dienaer inÃgberichte niet.

Ende nochtans deur defe aider onreynfle onvolmaeckÃewercken dermonickender nonnen ende der dooden menfehen, haer toeghere-kent, ende eygen ghemaeckt deur Bullen ende Afflaets brieuen der Paufen, xoo willen defe ar-nte, verdoelde menfehen falich worden, ver' twijjilÃ¨de datfi deur de eenighe toegherekende reebu

VERANTWOORDINGE DER rechtueerdicheyt ChriÃi foudcn morgen falicÃ morden. Oindefegherechticbeyt bidden de Pa' piÃen 'm allen htleren IAiÃen,ende coopenfe en' de vercoopenfe tfamen met die ouerÃbietende ieylighedeughden der lAonieken, ende beghe' ren daer van brieuÃ« en zeghelen,op dat zij haer-lieden toegbeeychent werden.

L'mdanus die valt bier 'm d'onde katertje GNOSTICORVM, der wederdooperSf ende van andere rafende gheeÃAt, die oock al~ zoodaenighe volmaecktheyt roemden ,waer ajf in(tntiib,i.Pj Clemens Alexandrinusalzoo fcrijÃ-.tÃ¼ij Ã§oempt hiertevoreneen groote verwondermghe yhoe dat de fommigbe haer feinen GUO STIC O S noemen, dat is met grooter kenniÃe beghaeft, meer van haer feinen dan den ApoflelghenÃ§elÃª' dÂ«, opgeblaefen,ende glorieerende.daer noÃ§h-Phiiip.j. b,ii ptns Paulus van hem feinen beh'mt feggende;Uiet dat ickt alreede gegrepen hebbe, oft nu volcoe-men Ãj ende volmaÃ§ckt, maer ick iaeghe hent nae, oft ick oock grijpen mochte, naer dien ick van ChriÃo Ã¯efn gegrepÃ« ben. Hijn broeders ick en boude mij feinen niet daer voor, dat icktgelt; grepen hebbe.

Ten letÃcn laet ons aenhooren de ghetuy^' gheniÃen der Scrift, dat de gherechticheyt deur de welcke w^'m het Ãrengbe oordeel Godts, ghe rech tueer dicht moprde alleene fij degehoorfaent 'â¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;heyt,

CON. VAN ANTWERPEN. 109 keyt, oft het hloet Chrifti lefu,ons toeghcre-kent, ende on/Ãª onfuyuerheyt bedeckende, ende affwaÃchende : hoeyvel dattÃ©f in onfe Conf. zeer rele fi/n,die hij'nt gheender manieren yvederleyt en heeft i

PauluiRoma. $.dieftyt,Ã¯ylt;tt'wijgherecht' Ueerdicht â worden deur het bloet,ende de gehoor faemheyt Chrifti.P.ndeioannes die leert^Dathet bloet ieju Chrifti, ont afftteaftcht van allen fanden. Alzoo leert veeder Paului, Dlt;tt de recht' Ueerdicheyt GÃ¶dts,deur de quot;welcke âveij gherecht' ueerdtcht 'worden geleghen {ij inde verfoenin-ghe van Chriftui bloede,in ons de verghtffeniÃe der fanden 'werckende,

Ende op dat hieinant Â«Jjc gerechticheyt en ftelle,m eenighe dcughden,C}jtaliteyten, geftal-ten, oft goede werckeh, iÃ§oÃ» feyt Paulus claer^ lijck i Datfe ghelegen fif inde vergheuinghe^ ende bedeckinghe der fanden, ende dat de fei' . MC den menftb niet taegherekent en rporden^ Roma. i.c. 4.a, S.a.d. ende 10.a. Alwaer hij oockafffcheydt de gerechticheytdes wets, vande gerechticheyt des ghelooft : want deger rechticheyt deswets, is gelegen inde deughden, ende goede wercken, maer de gerechticheyt desgheloofs, die wilt ende gebiedt alleen deur den ghelooue de bermerticheyt Godts in Chri' fla tâaenueerden,oft biddende ende Ãneecheti' de

R9nij,Â»o.b.ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sententie, AÃe die in ChriftÃ¼ ghe'

looft, die en fdl niet te fchanden worden : Leydt den ApoÃel PmIiÃ¼ feluer uyte, AÃe die den NdÃ© des Heeren aenroepen die fÃ¼llen falich worden. Zoo leert hij dan dit de gcrechticheyt des ghC' loofs, is, deur een fmecckende voorbiddÃªdeghe' looue de toeeygheninghe vdn ChriÃut roldoe' ningke te verweruen, ende dder mede zijne foK' den te bedecken ddtfe hem 'eergheuen worden.

Vucse iÂ» b Vdn ghelijcken leert oock ChriÃus vdndeghe rechticheyt, ÃeÃ¼ende 'foor een P.xempele den Phdrif^um, Gode ddnckende vdn de gherechtic heyt der deughden, die hem vditGodt gegheuÃ© Wderen : ende ter contrdrien den Publicden, dh leene deur ChriÃum biddende ende begerende die goetwiUighe, onuerdiende ghendede, ende leergheuinghe der fonden : Den welche ChriÃiiS ghetuyght ddthij rfoorden anderen gherechb ueerdicht is gheweeÃ¢. Alzoo oock die Heere ChriÃut dlomme de onuerdiende vergheuinghe der fonden belonende het eewich leuen, bethoot dderinne dat dit de gherechticheyt is die heiH aenghendemiSjende voor hem gheldende.

Dit felue heeft oock de Propheet Dduid geÂ» PMmo gt;1.1 Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gerechticheyt Ãellende inde verghc'

uinghe, en bedeckinghe der finden, ende dat de felue den menfche niet toegherckent en wordent ghetuy-

CON. VAN ANTWERPEN, nt ghetuyghende voort ^4t datromnte oock aSe Heylightn bidden.

Het felue leeren oock ie Videre, eth zij uyt voornemen ende metneerflicheyt nndcfe faeke handelen, ^ant Au?n(lintn fbreckt alzoo ; Ott' Jeneyghencn vrede hier met Godt deur het uimtDÃ ghelooue, ende (ul Inder eewicheyt wefenmet hem,deur de bejjjouwinghe. ^^^^cr defen, t'zif dien ghemeynen, oft onfen eyghenen, it hier ul' fulcken vrede dat het meer fij een vertroofiingo onfÃ¨r cattijaicheyt, dan der faÃ¼cheyt. Oock cnfeghercchiicheyt hoerpet datfe oprecht Ã«de tvaerachtich is, om het eynde vonden oprechten â¢vaerachtighen goede, trder toe Zij ghefchicki quot;Wordt,K zoo grootindit Icuen, datfenochtas tneer bejlaet inde vergheuinghe der fanden, ddrt inde volmaecktheyt der deughden. Hier aff a ten ghetuyghe hetChebedtder gantfcher fladt Godts, die hier opder derden wandelt, wÂ»t alle haer ledekens roepen tot Godt, VergheeÃ ons onfe fchulden, als wij onfen fehuldenaeren Mit.tf.it Ã¼Trgfcmn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y

Miter de lebuÃten feggen, dat dit Ghebedl aReen te verflaenf^ van fommighe cleyne,en lichte fanden ende gebreken, die ooch deur die nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

oorbiechte oÃdoppen opde boril,ende deur veel andere menfchelijcke wereken en eyghen vtrdienÃen mochten gefuyuert worden.

BernardtK: Godts igt;oomemen flaet vafi, fwcm. Goats raet des ipredes Ãaet vaÃ¼ ouerde gheM diehemvreftn fVeynfende ende deur de ringe' ren fiende ouer heure fanden, ende het go et rergheldende, Xfio dut heurlieden niet ulleÃª bet goet,mlt;ter oock het guutt zeer xvonderhacrlijck ten bejlen dienen. O alleen 'waerachtich SalighÃª MrffÂ», dien Godt de fonde niet toe en rekent. quot;^Ã¼t â¢mieiÃer fonder fonde ? Ã¼iemant. ^antzif fijn alle fondaers ende hem ghebrecki den roitii, diÃ© zij aen Godt hebben [ouden, ^iâe fdl nocktani die uytuercoernc Godts befchuldighen i tis mij ghenoech tot allen gerechlicheyt, dat ick hem alleen genaedichhebbe, tegeti denrvelcktnick alleengefondicht hebbe . hUes vpat hij niet roor hem genomen en heeft mij op te leggen, is al oft hetniet geve ee il en mere. GÃ³dtsgerechticheyi is niet te fondighen,des menfchengerechticheyt datfe hem rergheuen âworden i

Dit is roorwaerde oprechte gerechticheyl desghelooffs die voor Godt ghelt, niet de heel volmaeckte daer âÃlindanus hem aff roempt j ofÃ¯ der âwerckheylighen, diÃ¨ naer zijn droomen als uytdeen ledt in dander vloeyt en â¢wedervloeyt Cib i-CÃ³rnÃ©t, Voet ons hier oock bij fleÃen Sadoletum deii / Â«dRomÃ¯Bos Câti^dinael,'wantdefenis emmers methaerdâal' der CatholijxÃe : defen fcrijft alzoo : Dien diÃ¨ met recreken omgaet, en âwordt den loon niet

â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ityi

CON. VAN ANTWERPEN. 113 Ã¼Ã¿tgenaedcn toe gerÃ©kentimaer uytfchult.'^Ã¤t diegheierbeyt heeft,die laet hem voorÃaen dat' itten hem den loon fchuliicb k , ende daefmne heeft elck in hem feluen een eygen betrouvent ende oock een heymelijcke berbemmghe, xoo dat fulckenhem feluen bouenmaetetizeerbe-haeght, we hij oock if ; ende fcrijft hem filuen toe die eere igt;an het volbracht 'vterck, maer de genaedÃ© GÃ³dtt almachtich ende liberalicheyt en wordt daerinne niet geprefen noch ghÃ¨eert. lÃaerdie gheenfins betrouWndeÃp eehighezif he verdienfien ende wercken, hem vo^ht tot' ten Ã¼ooghften Godt, Â«Â« hem ÃeUende machts, ende ghenaede ghenoech, dat hijdenwUe heb' be ende oock die macht, rechiueerdich te maeC' ken, die tot hem deur den ghelooUe coempt,niet tegenÃaende dat hijgodtloos ende onvroem ir,' defen op een andere maniÃ¨re van een V Y T* nemende GERECHTICHÃYT, vrÃ³em gewvorden, bethoont, verclaert, ende maeckt zeer heÃ©rlijck, die eere van Godt al' nachtich, Ende corts daernae:

Defen voorvtaer diefalichghehoÃªpt rvordti heeft defalicheyt van Godt vercregben, niet uyt dietverckendes wets i die 'mgheendÃ©tma-' nieren onderhouden heeft, want hÃ³e behoefde hij anders dat hem van Godt zijn fodeti verghe' KÃ¼Â» w-orden i tAaer uyt die vergbeuinghe der

114VER ANTVVO ORDINGE DER fonden felue.'Ende om die te Yercrijgheit, en heeft gheen/jns deter toe zijn vermoeghenende quot;werch toegehrttrht, dein aUeene ditgbeloouetditt hijghelooftheeftdatGodtmachtick reus hÃ«(llt;te cock fonder de toereken} ghemtede ende bermer ticheytte fchincken, ende deterome fcrijft Godt dÃeenetoe alledefe treidelet zijnder Salicheyt, FeMo F Æ Miter defeÂ« bringhe btj d4t PauliÂ» feyt : Dat hem die Croone der gerechticheyt betoaert if.

Kij en feyt niet datje hem betraert if om die Verdienjienzijndergoeder toerekÃ¨y teel temm dat hij deur zijne goede toereken ende deughdtn roor t'flrÃªghe oordeel Godtf gerech tue erdicht f^eÃ®cke hij al ffaertten voor fchaede ende PromirsÃ» qiiÃ® drcck rekent, teminjien dat hij mochtghetrin' cÃ?dU, ftdTÃ¢ Â«fâ eenighe gerechticheyt ChriÃi. Â«xiuHitÃ¼ per nbsp;nbsp;nbsp;NMgcrtoweÂ« dat PauliÂ» falckf feyde, zoo iit

EftergoquÃ¤ trijteenander faccke,Dat onfen alder goeder-Paulus expo tierenÃenVaderfomtrijlenecnigheloonbeloeft ?nftiiif.fed iu goeden toereken dergheloouighen, ende dat nyi jÂ°nderlijckeghenaede, naerdien zij fonder ^wppctn. ut eenighe terdienÃe tot kinderen tercoren fijn Ã©n d^bÃ¨t Ã¨â^â'^^^ineerdicht : Als oock AuguÃinuf jfrecl^, auttitiâquod Ddt Godt in ons zijn eyghen gauen croont: ** nVd'c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ander faeclw, voor hetÃrenge recht

amp; libero arb Â«eeriÃ®icfc Oordee/ Godts,gherechtueerdichtte trordÃ¨, ende zijne ongherechticbeyt en fanden voor

Mder nochtans die oprechte moniere ende ^oÃ¼e Leeringhe der Rechtueerdichmaeckinghe, en fÃ¶hnen niet foecken infulcke corte/pruecken, maerin haer eyghen pâaetfen fWaerinne dat uyt voornemen daer a)f gehandelt vnordt. AlfulckÂ» eyghen plaetfendefer materiÃ«n aengaende ftfit de EpifieltottenRomeynen ende tottÃ«Galaten.

Daeromme hier uytiH oock blijckelijck, dat de PapiÃen int Artijckel der rcchtueerdichmaec kinghe ongoddelijck leeren, ende -^âallendighe fondighe menfchen a^teydc van het eenich Lant Godts, Vijn fcct xeelcke xjj aÃeene behoorden te hegheren dat bethaere fanden nvechne/KC, ende die in tâdiepÃe der zec yvorpÃ¶, oft die zoo verre van haerafftvendenalsdat GoÃen vandc ^eÃi Pfai,K.}.b.iÂ» Ã, oft enters die heel achter zynÃ« riigghe worpÃ« ende Inder eemcheyt niet meer gcdincken.

Van dit Lam Godts (fegge ickflcyden Zif dÂ» arme menfchen tot die aider onreynÃe ende oÂ« volmoeckÃe gherechticheden der lAonicken ende Uonnen , ende andere ghecÃeloofe : Daer noch tans heel de Scriftuereghetuyght, dotter gheenÃª AAo 4.Â»,a Ãnderen N A E M den menfchen gegheuÃ¨ enfif onder den bentel^ deur den yre'cken wij mochten rechtueerdick en falich worde dÃ deur ChriÃu. Epbe s â

ChrtÃus den Sone Godts heeft zijn eyghen 'â hcH LicbaÃªeii Bloet opghwfferttoteen verfoenoÃe s b.ti

iiÃ¤VERAnTVVOORDINGE dek rande,lt;ier gantfcher bereit fanden, ende daef mede voor de fanden voldien, ende en heeft niet ghfoffert de onuolnhteckte ende oiireyne ^erechtit heden van andere menfchen, dieveelc' Ke lae feuenmaeldaeghs, ende dickveilder ont-fuyuert ende helmet worden, zoo wet met dac' gelijckfche fanden, als met die inwefende onrey nicheyt : ende daeromme behoeuen zij oock een eewighe verfoeninghe,endefuyueringhe. fAaer haerlieden heyloojewerckheylighen,en behoC' uen gheenff ts die daeghelijckfche verfoenittghe des bioets endelijdens,iefu Chrifii. Uditnieteen fijne vereeringhe vanden Sone Godts,ende zijtt' 4er eenigher verfoenofferÃ dc, ende zijns lijdÃ©s !

Hieromme dan mochten wij heel haer Can-duffe,tot haer hen wederkeeren, endi aengeflets dat zdj niet recht en leeren, zoo en hebben zij (,lean.b.9 oock Chriftum felue niet,zijn oock berooft vanden Hemelfchen Vader, ende aÃef zijnder gon-' Ãe,ende ghetiaede.

IN XIII. e/hfe XIIII. CAPITTEL, zoo ontfchuldicht hij zijn icfuitÃ¨,de welckeonfe Con.verhaelt hebbcnde(_uyt heure zeer beÃem' den Cathechifmojheur eygen woorden,ende lan ge CapittelÃ«, heeft bethoont,dat zij, Zoo wel de verfoenmghe der fanden, als oock die Chrifie' lijcke gherechlicheyt,flel^n,nide goede werckc, gheen mentie met aUen maeckende, vandege-hoorfaenheyt

hoorfaemhcyt des lijdens, ende bloets iefu Chri' Ãi,â¬nde zijndfv fcrdicnfte,'deur den gheloouc aengketiomen, IniJc Xfelcke dUeene gdntfchde Seriftu^edUe lt;Jf verfoeninghedergeheelder'we Aa.t}.d48 relt flcldt,idede Chrifleli/Ã§kegerechticheytdes gh elooffs,oÃ des ^Udngelions.

Hi) excufeÃ¨rt hderalzoo, ddt hi) feityerfleif het beginfel dUeene van dien text inder ConfeÃie rgt;erhdelt,bijbriKght,vedcr vafijn dit de woordc.

Met yvdt manieren vordert de (bndenghe-reynicht ? AntKioordc,De H.Scriftuert Icyt ons vele dufdanighe manieren inde kercketevoreitt ghelifck totdiuerfcheÃeckten oock diuerfche re tttedien betamÃª, maer de hooghÃe plaetfe houdt het Sdcrament der Pcenitentien, velcke verpompt vefende, xoo iil te vergheeft ddt vij vS dâ andere remedien (om tegÃ¨ de dootU/cke fonden tegebrui]ckÃ«) verhaelen.^fn^ant dit heeft Chriflut der zielen medeeijn als een ftcrek ende itootvert dich recept ingefteli, en de dattet tegen aller fon' den befmettinghe crlt;(' Â« tick ve[en j'oude,beuolÃ©, itÃ¯s hl) totten prieftersÃrrack, den ghenÃª die ghif ie fonden vergheeft, dienfuÃ¼enfe vergeucii ft/n.

de andere volghende inanierÃª,oK de fonden te fuyuerÃ¨,deur der menfehÃª verekÃ«, oock inder Conf. verhaeltfVerftipijght hi),vÃ¤thijÃetdathif daerwine zoo beqt^melijck zijn SophiÃerye WÃÃ en (Ã ghebruij^Ã©, noch oock ontfeuldighÃ¨,

Dc/cn text mt voorgeftelt hebbende,zoo ar' folio G.t nbsp;nbsp;gue'Ãªrt bij in dejÃ¨r manieren : De lefuiten feggen

dit Cbriftuf dePoenitÃ¨tie ingheflelt heefii'voor eÃª remedie ende fuyuefmghe der fanden, ergÂ» xoÂ» Ãi oerteyn, dat deitr het bloet Chrifti de fanden gefnyuert worden.

D cfe ConfequÃªtie,ofl Ãuytrede en'daegb niet: lee ant de Pxiiitentie, ende bloet ChriÃiiseen dinck niet.

Koer defen bringht weder 'eoort, ChriÃut iloet ts crachtich inde Peenitentie: Ddt wetÃ« wij cock wel deurGodti ghenaede,Hyt de Scrift: Maer de iebuÃten en feggen dit, ofgt; defe plaetfe aiet,dwekk zij nochtas haddÃ« behoorÃ« te doen.

AÃ¼e ETHICI teerder;, die vandegoede inanieren gefcreuÃ« hebben,oock de Heydenfche, Ã¯de aUe menfchen, t'zij van wat religie datje ghe weeit fijn, die teeren dat de boofe wercken, ett' de aUe ergheniÃen t'zij tegen Godt, oft de men' fchen gedaÃ«, yerÃ¼ ende voor al te curerÃ« ende te genefenÃjn,deur kinniÃe der fonden,endepoeni' tentie,dat is leetwefen.AÃe Ãauen endeknechtÃ©, Phuturo'^'quot;amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoerÃ«,plegen dat btjden Heydenen

*110$. * teroepenendetebekiÂ»ne:OmeeÃertismijleet, datick teghen vghefondiehthebbe. Keynen zij daerome oock,dat deur het bloet heurs KeeÃerS haere fanden ghereynicl^wordenf

_ CON. VAN, ANTWERPEN, vandÃ« nieuwer wet naer Moy fen. Tis Wei wcterj Moyfes heeft occk gheleert datier pocnitentie, Leu.j.Â».s datis berou,boete oftleetwefen derfondÃ«wefcn tnoct,Wilde mÃ« anders de fondÃ« rcynighÃ«Macha met die heeft oock Pocnitentie ingeflelt tot ghe' fontmacckinghe der fanden, maer hier uyt en ^olght nietjdat deur zijtt hloet de fanden gheâ fuyuert worden.

Maer nu wcien wij hoe dat defe leeren,dat de Pocnitentie deur haer eyghen eracht, de fanden reynicht. iagt;ant feggenle,ghenoechfaem berou, ghenoechfaetn biechte,ende hauen al Voldoen'm ghe,verweruen rergheu'mghe derfondÃ«.icpelcke Vauiitoitt. leer'mghe, defen feluengodtloofen Catechifmuf, Â«et defer woorden. voorleyt ende leert : ^Â«Pdnt alzoo Ãjreckt hij :

Op dat w^,deur de felffle mattiere dat w^ te^ gen Godtghefondicht hebben ( wij hebbÃ« tegen hÃ« ge fondicht metier herten,metten monde,ende metten wereken} deur de felue Gade weder rgt;er' foenen: metier hertedeur het leetwefen, metten monde deur het biechten, metten wereken deur die roldoenmghe. itÃ¨intfelfde Capittel. Deur de Poenitentie verwinnen wij dieduyuelen, ende de flerfte der fanden, hier deurekeeren wij van ons die verdiÃ«de flraffen, wij verfoenÃ« Godts toorne wij verweruen Godt^henaede, ende wij vererij ghendeewighe glorie.

Hoorde â¢wel ddt de lebuÃten, dUen ende de 1}ooghfte crdcht den werckender PÅnitentien, toefcrijuen. Ã¯de oock hderen Cdtechifinuf leert ouervloedich,ddt dit derde deel derPaenitentien, te xceten de Voldoeninghe, oock nder def:n lenen yfechnÃªpt ende fuyuert,de fanden ende de pijnÃª.

Dderomme, tis â¬engroote,openbdere ombe' fchdemtheyt te fegge,AengeÃen ddt leerÃ« ddt ChriÃui de Poenitentie ingejlelt heeft, tot fuyuequot; fmghe der fanden,ergo zoo leeren zij oock, ddt de fanden gefuyuert worden, deurd'bloetlefu Chrifli.

Kdcr wderommeen verhdeltdefen oockniet die dndere rijÃte mdnieren,om de fanden te rey-nighen,ende dndere die zijer meer noemen, ende bethoont ddt alomme oock het' bloet Chrifli ddermne befloten ii t Uider dit moeten bijduon' tueren de longhe Kinderen ( die in defen Cdte-' chifmo onderwefen worden ) uyt hder feluen gerdeyen. ide hij heeft wel gheweten ddt wdt fwderderwdS,defeSophiÃerye hier bij te vue-ghen.

bfmght: De lefuiten noemen Chriflum den lAC' decijnmeefler der zielen, ergo zoo feggÃ«fe, ddt hij heur met zijnen bloedegefont mdcckt. Ddt en volghtoock niet, ixdnt allen Leerder, en^ de Meefler , ii 'm nidniereyan ff reken eenen Medecijn

M edecijnmeefter der zielen, dis dit oudt Griecx f^reckyvoort getuijghtj AgrotÃ tis dniin^ ferma âMdtt, medicus eÃ'.ddt is, het âwoort,is eenen medecijn meeller,vdnde crdncke ziele.

Dder en bouc de lliedecijnmeeÃers die nuteckÃª fomâieijlen den mcfch gefpnt, metuytxvendighe medeeijnÃ¨,Ã«de dlfulckÃª KedecijnmeeÃer mdecki ans de iefuiten, ChrifiÃ¼.'iepdut dit fi/n haer eygen 'woorden : Dlt;tt Ghelijck inde mÃ¨ff h,dlzoo oock hier tot diuerfche Ãecktc, diuerfche remedien toe behooren.Maer denn. GheeÃ¼ feyt,ddt deur een . remedie, desbloets Chrifti,itlderleyÃeckten,en-de fanden genefen â¢worden. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Apoc,t.a.j

Clderlijck zoo-noempt hijoock de Peenitenf tie eencrdchtigll^ medeci^ne te â¢wefen tegÃ© dÃen fonden.Zoo leert hij dun crdchtighe medecijnen buytendefen Medecijnmeefier, Item fcÂ«gt;tfnezÂ» behdluen zijn bloet.

IJlder Scriftuere die leert contrdtie, ddt âwij iWxÃJÂ» deur zijne fmertÃ©,en4exlt;iondÃ« ghefontgeindeckt fijn,ende ddt xvij deur zijn BLOET affghe-âWdÃchenfijn,ghereynicht,ghefuyuert,gerecht' Rom.?.Â».? ueerdicht,ende fdlich ghemdec^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HÂ«b.9.b.Â«j

Summd Chrijluf feltie lodnnis g.c. die mdeckt hemfeluen, tegen die leere der lefuiten, niet db leen eenen NtedecijnmeeÃer, mrfer oockfelue de Medecijne,dls hijfeyt,lgt;dt hij nietdÃ¼eÃ« en is den gheuer, V(lt;tÂ» bet broot des leuens, 4â welcke dder

Â«tÃ¯VERANTWOORDINGE DER fihlt; h muckt, mur dat hif felue oock fif htt hc' tttftcÃ¯} hroot, ende dat daer leuendichmaeckt. Chrifiuf tHdan iJl, te wtendenMedecifnmee' fier, ende de lÂ»\edecijne, en ie en h eeft niet beuo' len ecn'gbe medeciinen bu^tenhen te foecken.

M.-'ierv^aerommeeti heeftbi/ haeroockniet Â»ntfckuldicht, van het ander Ãuck, te xeeten, V7Â«nf Ari ' VdiJcJe Ariflotelifche gerecbticheyt, onder den V''Â«Â« derÃhrijjÃ®clifcker,den menfchÃªrercocht: gtxtredaeiif, ^elijck noch ziftten medegefeÃe Tiletannsi vorwer zif hebben aÃ¨merckt,dat zift tÂ» gheender manieren en hebben connen excu/Ã¨-ren, noch met eenighe olyeverue beÃrijcken, Zoodattet blifckeiijck fif,dathetvalfche, be^-driegelijcke ontfculdmghen fif^^vant waeren Zif fierckende xeaerichtich, zij fanden beydt de jiuckengheexcufecrt hebben.

Daeromme laet Ãl'mdanui roepen, thieren, tnde vermaledifen, zoo 'eele alÃ hem belieft, ZOO is de faecke heel openbaer, datdelefititen iÂ« lÃ¼c twfc Capittekn van heuren Catechifmus, heel begrauen die verfoenÃ¹ighe des bloets, ende de gherechticheyt der gehoorfaemheyt ChriÃi, ende leeren daer teghen (yoor defe hoogh/le AT' ' tijckelen des ChriÃelijcks ghelooÃ)Heydenfche leeringhe.

Maer ijndanus vaert voort, om defe alder [chandelijckÃe vtritalfcbwghe der l^eermghe Chrifii,

'CON. VAN ANTWERPEN, tti Chrijii, bifdÃ« lefuitÃ« bedreuÃ«, tâonfchuldighÃ«, in tâfcfc/ ntteruolghÃde Capitttl, te -wetc t^W-THIENSTE; '^Mt hij [eyt,diitineÃ«dnder Capitteldefes Cdtechifmi vernuent jwordt vande bermerticheytGodts, -wder uyt ddttet bUjckelijck ^henoech fij ddt de lefuitÃ« vÃ¤de fuyueringhe der pndeÂ« recht leeren. A-HTWOOKDE:

Ten is de een'vuldighe,ftmpele lefers nielge^ leghen^dUe de beÃe woorden ende^rueckenbif een terdepen, ende dder uyt een eygen Cdpittet nderhder goetdtmcken te mdecken, ddt wdt be^ ter leerende fij vdnde fuyuer'mghe der fonden, ddn dit : lider hij fldet dOeen dchtop die woorden vdn dit Cdppittel, dder uytwiÃ¼ende beken' nen, hoe die fonden gefuyuert worden. Nu ghc' nomÃ« ddt 'm dit Cdpittel yetÃondt ridie Goddc' lijche bermerticheyt, xoo en wder ddt nietgbt' noech : '^dnt oock de Turcken, ende Heydenen, ende den bldÃgt;hemerende lode , denroept wel Godts ghendede,ende bermerticheyt ntder niet erntendemidtshetbloetlefuChrifii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f u h

UijverhdeltoockdefenSprueckPduli.DdeT' â ommemijndlderlifÃe, hebbÃ«dedefe belofteniÃe, i.Cor.7,a Idet ons,ons feluÃ«reynighÃ«, vdaHe befmettmghe lt;lej fleefch ende des gheefls, volbringende die beylichfyt Inder vreefe Godts. Siet j}gt;reckt hij Peulus en vermdent een tittel niet vdn'ChrtÃus (dÃie ende lijden fheeÃ Pdulut dan hem vgt;er-

F4u2(M en leert lÃ¤hierniet rande fuyueringhe der fonden,dl{de lefuiten aldcier doen, ntaer is alleen een vermaeninghe om de fonden ende loofbeden te nerUetenindenieu gehoorfaÃ¨hcyi oft leuen, de âwelcke mei te recht beuolc quot;wordi.

â¢ Ten anderen, zoo moetmen dit oock necrÃe.â tijck aenmercken, dat Paulus hier niet uyt voor ttemen vanÃnneenis defe iiaterie geheel endÃ§ beduyielijck te handelen, maer tis alleen een ver tnaeninghe om de fonden te vlien : Maer de Ã¯ebu fiten hebben hier een eyghenplaetfeende befoU' der Capittel voorghenomen om van defer MatC' rien te handelen , hebbendcr oock defen Tijtd voorgeÃelt, Vande fuyueringhe der Sonden :En de terflondt in d'beginfel mordtter oock defe QjteÃie voorgehouden : Met mat manieren mor den de SondÃ©ghefuyuert^ Zoo dat zij claerlijck ghenoech te kinnen geuen, dat z^ uyt voorne^ men hier aff numillen handelen.

Doer en bouen zij fcrijuen eenen Catechifmu een Kinderleere, voor de eenvuldigheende Simpele , ende dien groot ghenoech : Nm in fulcke Scriften die cort ende oordentlijck behoorden te mefen, behoorde men certeyn elcke Materie, een elck in haer eyghen plaetfe, ende behoorte, ^dteel ende elaerlijek te keren :op dat de cleyne ' eetivuldi^he

CON. VAN ANTWERPEN, ix; cenvuUighe Chrifli, alzo0 hebben mochteneÃ© ' ipoUe, claere, ende i'a/ie onderviffinghe, vatt alderley Materie, ende een yeghelijcke in zÃ¿n eyghen plaetfe. Daeromme Paulus en n gheen' fins tot voordeel den moetwiUighen bedroch eit Schalcheyt der Jebuftten.

Maer defÃ©ghepallÃ«erdÃ¨ BiÃchop terdtrpedef voort ten Tanneele, en roept tâfaemÃ«aUe de Bor ghers van Antwerpen, richt een grouwelijck Jpel aene,ende met een affgrijÃelijcke befehuldin ghe xoo begint hij tegen ont alzoo te handele ;

Hoe dat, naer dien wij uyt der lefÃ¼iten Catc' ehifmus die twee yerÃe Parceelen oft fiucken in onfer ConÃÃien verhaelt hadden,het derde (ottt der cortheyt wiHe fachtergelaeten hebben, allee aengheteeekent hebbende bet beginfel: iwant Ãireckt hij in dit Parceel terÃondt in d^beginfit ÃaendeÃ woorden IN CHRISTO lESV de welche atteene aÃe QutÃie hadde moegheti te neder leggen, ende bethoonen dat deJe/uiten allen eracht vande fuyueringhe der Sondeti den lijden ChriÃi toefcrijuÃ«. ANTVVOORDE:

dâAutheurtder voorÃ ConÃÃie om de lanck heyt temÃden, en hebben dat geheel Capittel niet willen aenteeckenen, zootghenoech blijeke l^ch is, dat zij in dat Boeck de cortheyt gefocht hebben. Ã¼aer en bonen de maniÃ¨re om de fondÃ© te fuyuerertfitin de voorgaende Capittelen bc'

lÃ®tfVerantwoordinge der grepen : defe hebben de Pnedicanten den Lefer eiÃ¼een 'willen voorhouden, o^ dut hij daeritine oenmercken fonde dot de lejuitenverfcheyden monieren voorfteUen om die fanden te fuyueren, moer nochtom en feggen niet,dot het bloet Chri fii ons fuyuert. Zoo hebben zij don de Texten in goeder trouwen oengheteeckent,zoo vele olji tot dier foecken diende.

Ken hodde oock bequoemelijck het beginfel â¢von dit derde Por ceel, moeghen ochterlocten, te â¢weten : Ket defe ende, andere monieren, ere. iwont hier begint eennieu Ãuek, ende een nieu propoost, in hoer boeeken. Zoo iÃer nochtans hijgeÃelt,?^ cietera, ^aer deure den Lefen ver^ noient woordt, dot hij oock beÃe, indient hem ielieft, dotter noeruolght.

Koer wel oen, loet ons hier aenfcryuen, dit derde Parceel,totten eynde toe des Capittels, op dattet doer uyt blijcke,hoe jijn dat de yerÃe moquot; nieren, om deurdiuerfche middelen de fonden te fuyueren, verbetert worden, ende hoe zeer dat het lijden ChriÃi,ende zijn dierbaer bloet, ztef hooghe vereert ende geprefen wordt.

Alzoo luydtdan dotter achtergelaetÃ«woSiWaer euer defen ons zoo bijÃerlijck ende valfchelijck hefchuldicht.

CON. VAN ANTWERPEN. Â»Â»7 tnaecken âwif in Chriflo lefn,datÃ¢t Apoftel tÂ« recht vermaeat, De/e bekftefiiÃen hebbende mijn alderliefÃe Â» taet ons ons /eluen fuyuereÂ« vÃ¤Â« aBe befinettinghe dtt ^Ictfch ende gheed: rgt;olbringende die heyl cheyt, in de vreefe det Heeren. Hetxeelcke AuguÃinuszeer bei^uaeme tijck tiytleggrnde, ende met de ghetuygeniÃe der Scrift beuefligende Ãreckt ;

TeÂ» w niet ghcnoech onfe manieren oft kuÃª in een beter te veranderen,endeajfte 'srifcken van boofe vcercktn, ten fij datier oock vanden ghenen dier gedaÃ¨fijn, V O L D A E N ^^crde deur dÃ© weedom der PÅnitentie ,deur het fcreyÃ© der ootmoedicheyt, deur de offerande vaneen beanghÃ¼ ende verÃaegen herte, daertoe behuÃ® pende die aelmieÃen. Oft anders die daer ghte vueltdat iÂ« hem eenigbe vande dootlifcke fon-denheerfchappyekebben, als den feinen AugU' ftinusgetuyght,tenfij dathij bemwcerdiehlifck betere,endeindienhifrejfijtheeft, EENEN LANGHEN TYT POENI-T E N T 1 E DOE, wie ende O -* vervloedighe AELMIS SEN GHEVE, endeopbiijfdf v,lt;n4e dfn,xooencoÂ«nen zi/ niet ghefuyuert worden deur dat paÃerende vier, daer aâApofle! aff ffreckt ,maer die eewighe vlamme jv htiA pijnighen , fonder eemghe rtroedie;

Â«13VÃRANTWOORDINGE DER niet die iootelijcke fanden, maer cleyne viordÃ© nderdefetileuenghefuyuert, ende ghereynicht. Tot hier toe fijnt de voorden der {ebufuen.

Leetons nuoockditParceel onderfoecken opditmen fie hÃ³e Ãjn daerinne die voorgaende grouvelen verbetert worden :

Zoo feggen zij d4n ten TPRSTEN^dtit behaluendi Ã¶.MinierÃ¨nomde fandentereyni ghen, inde twee vaargaÃªdeParcÃ©elen verhaeÃ®t, noch vele ander re flerende fijn : Alzoo hebben zij verfcheyden middelen ende wegen Salich te worden : Tc weten 6. diuerfcheom de doote lij ehe fanden te fuyueren, maer zeer vele tot dÃ© daeghclijckfche gebreken. Uaer Scoeltheologen SÂ«fm3c Feri{ lÃ©eren oock veelderhanden manieren de fanden Ã,poft Remp terc3(nigbert:?(vrfntlolt;tfÂ»nff KayferbergiM,Ã¯n XscToift 6 poenitentiie, verhaelt ex Pefro de Palii Parte i.tit to j'T^âOWÃ, Afufconwo, ende de gheeflelijekÃ© Cap. f Rechten 11, manieren de daeghelijckfche fÃ¤nde te fuyueren. idem l. Kayferbergiut, verhaelt

i.Pef.i,d.t9

I, lÃ¶jn.t.c.7

Ãpoc.i.Ã¯.j

Carthufiefl Ã§y- M.Hcnrico Steynbach drye manieren am dootelijcke fanden tercynige te weten, per Quadragenoi, Septenas, Carenas, Mlt;lt;er wij hebben uyt dertt.Scrift gheleert datier aUeen eenLamGodtsÃj,d'welck ewech nemptende op zijnen hals draeght de fanden der gantfeher werelt, het welche ans gefuyuert heeft ende affgewaÃchen in zijnen BLOEDE. .

^Ten 11. ^ij moeten oock defen /^rueck 1N CHRISTO lESV examineren.'Ã¨^antLin^ danfit endeTiletamu Ãrifdenniet alder eracht i dat met defe txvee 'wÃ³ordekens ( als met een heyl faeme t\edecijne ) aÃ¼e het venijn des ^dntfchen Capittels genefen xpordti

Tis openbacTi dat defe maniÃ¨re vdn /preheii zeer dinerfchelijck itider ScriftghenontÃª vpordt I Ende beteeckent fomveijlen gedoopt fijn i ende eenChriÃen ghÃ¨noempt vporden i ghelijckt dÃ© tefuiten hierfchijnen te nemenAlzoo feyt oock Paulus, dat AndrÃ¶nicus ende Junta voor heiii RoiÂ«iiÂ«.a.(i in ChriÃogheyveellfifntdatis ChriÃene .MaÃ¨Ã¨ alH den lefuitenop tâhooghjie beteeckent, dan meynen zij daermede heurlieden,die in tâghecÃa lijcklichaem ChriÃi fijn,datis indeRoomfchÃ© kercke ( buyten de xvelcke zij niemaru Salicheyt en vergÃ¶nnen) dat die in fulcker vueghen ntoÃ¨^-gheti haere fanden fuytieren, maerniet deandÃ¨ re, te weten wijlieden, die oock daerome onfeti toevlucht nemen moetÃ©,tot die fuyueringhe dlleÃ© nedeSBLOETS lESV CHRISTI t

Certeyn de lefuilÃª felue en bedieden ans ^eferi fprueck niet wat hij met haÃ¨r beteeckÃ¨t: lae Ltii' danut falue en dert niet te kinnen gheUenjWat daer mede eygentlijck te verÃaenf^, oft hoÃ© dat defe Medecifne,dte yerÃe voorgaende tjuaedÃ¨ â¢s^ooÃ¯iett verbetert: maer bijauontuerÃ«zÃ¢j lartÃª

tÃ¯oVERANTWOORDINGR'DÃ¨R dat tot exercitie,endf oefferÃ¼nghe der loncheyt, als eengheraedtfelyConderfoeeken, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Yemant mocht oock beejtuemelijck feggif,dat bet rolck ifrahetgeveelilif,ende haerder heyli' gher Religie Coeremoniengedaen hebben, 1N t* M O Y i' E ; A/; oock Paulin f'eyt,dat zij alleiÂ» Koyfeghedoopt fijnghe'weeÃ¼'.lAaerd.ieronie en tH niet ghefeyt dat zij deur zijn bleet, haere fandengefayuert hebbÃ«.Alzoo moghÃ©deTurc-ken oockghenoempt rcordente zijne, zoo vele haere Religie belanght, m keuren Machomet Ende de PapiÃen in beuren alder heylooÃi Pam, veant zij loochenen datier yemant mach falich tvorden^die hem niet toegedaen en is, aengeÃen dat heel de kercke, snde alle gheloouighe, die fijn op hem gheÃtndeert ,als op eenen vaÃen Steen,ende eenen boeckÃeen, fonder den xcclo^ ken,niemant eenen anderen geleggen en can: Ã¼ochtÃ¢s daerome en volght niet, dat dÃª Paus,oft Mach omet, heure naeruolgers met haerÃ¨ bloede ende lijden verloU hebben. Daeromme defe mO' uiere van jjgt;reken,en can niet rvechnemÃ« o fiver' beteren die voorgaÃ¨de vuijlicheden,datmen met verfcheydenmanieren die fanden fonde moegeit fuyueren.

Ten 111. zoo misbruijeken dielefuiten zttf ( Cer j r.Â» nbsp;nbsp;febandelijek, de worden Pauli, want doer Patt-

CON. VAN ANTWERPEN, ijt treckcn die le fuite, il oft hij daer leerde, de men' fchen hiere fanden 'Â»oor den AlmachtighÃ¨ Godt te fuyuerÃ¨.rreeelck een growveelijcke Sicrilegie, dat il, eengheeÃelijcke dieuerije ii, alzoo ver~ draeyende de Godtlijcke 'wordÃ«,ende vcrduijÃeâ rende de eere Chrifti.^antzij 'ffiSÃ¨, dat xvij ons fÃªlai fÃ¼llen fuyuerÃª ende reynighen ran fondÃ©,in het rechtueerdichghericht vandi Leacden Godt daer nochtas ntaer een V^rfoenofferande derfon den, ende die ftyuerende enis,te wten die doot, ende het lijdc des Lam Gottes.DenH-Gbeeii die loinxÂ«,*Â® feytinder Ãrift, dattergheenen andere Nacm en is onder der hemel, maer datalleen het bloet lefu t,rc^n.i,c.^ Chrifiions reynicht van allen fanden. Maer defe Apoc,i,Â».r die feggett.^mmers: iÂ»ij connen ans ftuen van' den londenghefuyueri,voor hetÃrcghe oordeel Godts, ende dat met vele, ende diuerfche md'-nieren.

Ten 1111. dit blaÃibemiÃh Parceel der Jehu fiten,misbruijcliende de Sentitie AnguÃini, vrilt dat mj feluc voor ottfe fanden voldoe fuUÃ¨ voor târechtueerdicb oordeel vanden leuenden Godt, deur diner she ans eyghen wer eken :^aer blijft dan dat eenigh, quervloedich LYTRON, dut if,de voldoentnghe, ende het RANT â S,OEN G ELT enfer ver}oojiiatghe,heeârve!c If.ise^j.a lie heel de Scriftuere hooghlijck loeft ide prufl, teweten, hetalderpretieujiebloet lefu Chrtfii, i, ian.ta.7

Wt VERANTVVOORDINGE DTR deur â voient voldoeninghe itUeene , voif verloÃ¼ f^ni

, Ten V. ende ten letflen,oiurkght oock neer' flelijckidnder volgende-woorden f totten cynde toe, zoo en (ulder niet-metaÃ¼en vinden vÃ¢dc fuy/ (.Pctri t, c.i9 Â«erHighe JerfondÃª,oni des ombevlecktLeiinnte' ken Chrifti xoille,die onfe fonde,ende fchuldÃ¨ a en â¢iRrt.i,c.i4 het Cruyceghedr^ghÃ¨ heeft,ende ende hethÃ¤t' CoU,x.b.i fehrift dÃ¤er acne gehecht. Muer defe heyloofe xaiiÃ©AvM^/, boofo volucti, miibruijckcnde die Spruechen der Vaderen, leyden v tot die fuyutrin ghe der fonde, deur v eygÃ¨ alder onvolmaechjiet endeonreynfte wereken. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Dat is nochtans int eynde, weerdich om no' teren,dat (zoo de lefuiten feggen^int Veeghuier alleen eenighe cleyne fondÃ© ghercynieht worde: Maer defe cleyne fanden des Veeghuiers hebben den Mi^apen, den Paufen,ende denMonic-ken, Xfer groote onffrehelifeke rijekdommen bijghebrachti voorhaerAjfiaets Bullen, M.ip fen, ende heur andere ouerfchietende beylighe â¢wereken.

AcngefiÃ¨dan dat defen ghepaUeerde Bifchop, die Borghers van AnfwerpÃ¨ eent ten /feli beroe pen heeft, om zijn Esbatement ende Troperije, te aenfebouwen, zoo laetet ons oockgbeoorloÃ fijn, beur aen te preken : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

lt;n dere godtvruchtighemet^ehen in Britbant,en' dealcmme rpefende^tfieiefum Chriftutn dis den (etlichen Hiiddelaeiquot;, ende Sdtichmdeker bem'mt: Aciijiet, lgt;ekint,ta^endegheuoelt,ofide/e Lee

der le fÃ¼llen niet een teere des Antichrist fij^ a's zj den meiifhen 'wijfnidecken datmen ghefuynert wrdt van fanden roor den Leuen' di^hen, abnachtighen Godt ende Ãrengen rech ter,deur die 'nerc^n van eenen yageUjchengc' ddeni ende en wdeckt gheÃ« mcntie met allen,van het dierbder bleet,ende li/dÃ¨ ChriÃi, veel te min nicuers met claere âwoorden, dat het bloet chriÃi ons reynicht, ende fnyuert va allen fanden^

yoorwder zij hadden infulcken pldctfe,endt in fulcben Scrift, lae voor oogen ÃeUende den noot pander onveetenderloncheyt,claerl^ckende expreÃeli/ck behoor en te teeren, Ten yerÃen âwelÃ§k daerfj die eenighe verfoenofferande, der gantÃher -werelt fandenÃiyuerende, te'wete bet eenich Lant Godts, die de fanden der geheelder â¢werelt op zijnen hals nemende, heeft fe aenJen Cruijeegedraeghen, endealdaer het hantÃrift Sou.xb.i* aen ghenaegelt : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.d'y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â¢

OMfTfwe, hoe^at.wij defe verfoenende ende ftyuare^e offerande^ bekoorden t'aenueerden ende ofts toe (e eygbenen.Tfd derden, wat goedÃ© .tfuidefe verfoenofferande bijgebratht heeft.

Ende ten letÃen,hoe ddt reij ons 'wederomme tegen dit Lam Godtf, ende z^nen hemelfckÃ¨ Vd' Ã¤er behoorden te houden.

Mafr defe en leeren gheene van defen dmghÃªt tnder thoonÃ« ons andere AGNOS DEI (m4fr heter duyuelfchegrijpÃ«de vcoluen') wechnemÃ©de ende draegÃ¨de die fonden der â¢werelt.Tis iammer ende groot â¢wonder dat zij hier oock niet bij en fteUen heur waÃen Agniu Dei, het welche zoo defe verleyders Ãbijden welchen het noch heden zeer gebruycht wordt)feggcn,dattet ooch wech ttempt die fonden der werelt, ende fcrijuen hent toe de felfÃe cracht,ende werchinghe,die den Le tienden Godti Sone alleene toebehoort : Als zij ghetuygen met defe veershens, die den PÃ us Vr^ hanus s-t'faemen met drye Agnos Dei, gefon~ den heeft, totten Griexfchen Keyfer: en luij-den alzoo :

Ealfamtu ey munda cera,cu Chrifmatis vnda Conficiunt Agnit,ciuod munut do tibi magnum, i'iÃ¯bro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;natum,permiflicafanÃ¢ificatum,

CÃ§rfmoniars fulgura defurfum depellit,eyâ omne malignum, n*ÃinH07. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chrifti fanguis crangzÃ¯,

M Ãrt dignis, nirtutem deflritit Ignis, Eortatuf mutldÃ¨fdefiuHibus eripit rndif,

Hefe Vetrfhem moetijen alzoo in Ne* derlantfche dichte geflxlt rear den: kiifendeV 111 Agnoj DÂ« o Keyfer vcrheuen Dievirtuyten dacraff vindij hicrnae befcreitÃª. Welrieckende BalfÃ¨mt vit vttXf en Chrifnu t'ftemen,

Deur veel Confecratien heylichbeuonden, d'ivelck V voor een groote gbifte van mij vordt ge fanden,

Het heyhcht als den Doop het hint. Het verdrijft alien onveder en vint. Het veriaegbt allen gej^uijs, Het doet breken crachtich,

Het doet den Vijanden coemen in noot, En den bevruchten Vrouvc hulpet vander doot. Het ktÂ«t vordt verlo{l,en coÃ«pt tot zijnÃ© daghÃ«. Veel meer ghaUen ge fehlen hem, diet veerdich draghen,

Tdoet uytblufchÃ© dÃ© bradt,ende ceferÃ«, Ende diet reyn,ende fuyuer hantteren. Op xee hij verdrincken ,noch op iTlant fubijt fleruen ftl,

fojni.c.lg

loin.Ã³.d.lÃ¯

A/xoo bejpot ende bedrieght die Duyuel deur des Anticbnii dienaers, der kercken Godts^ dat

roor het eenieh oprecht Lam Gpdts, die het j yaeruchtich hemels broot is, ende d'brootdes leuenSflae oock eenleuÃ«de Godt, Schepper AÃer dhtgÃ©, fielt der- armen menfchen voor een fiuckÃ© wafch vanden Paus vervloeckt, en maeckt hent quot;wijs,dat het die jonden fuyuert, des ghenen diet draeghf. O gronwel bouen aÃen grouveelen, aUÃ© heydenfchap tp bouen gaende.

jyaeromme wacht v, q lieue Porghers, met al lervoorfichticheyt,vandefeopenbaere vijandÃ© Chrifiiydie daer toe alleen neerfiich fijn, dat zij met groote ouervlocdicheyt der dwael'mghen,, Chrifium geheel begrauen ende verduijfieren,en de uwe zielen inder eewigher verdoemenifien wechvneren : niet te vreden wefende, dat zij tot noch toe,v geit endegoet, met bchendicheyt,ene nbsp;nbsp;(

de onder t'deykfil der ReligiÃ«n, ghenomÃ¨ heb-ben^UÃªzoo menich duijfent vroeme,godtvruch' tighe menfchÃ§n om den hals ghebrocht ende doÃ© vermoorden,ten fij oock dat zijHedÃ©uwe zielen, fnde vanden uwÃ¨,den duyuel ouerleueren, inder fÃ§wicheyt tepijnighen.

Hitr mueghdij ooek aenmerckÃ¨ de vervloecktt ^delheyt,endegroote ombefchaemtheyt van de' fen verleyer,die fulcki valfcheyt vol bUjfihemiÃ©, fnde de alderfÃ§haedelijckfie leer'mgbe,dieons afheerend^

. CON. VAN ANTWERPEN. tjT ffkcerÃ«de is vande eenighe ferfoenofferÃ¤de lefu Ãhriftifderdt befchermen, terantvoorden^ ende verjchoonÃª,die reyn Leerders ChriÃi met aider ley bitter fehimpÃªt ende f^ijtighe worden ver^ foeyende, Ende dderome die groote ende groue luegenen, ende andere boueÃucken ende Schel-merijÃ« die hij onsÃoudtmoedich,lde hodertmdel opleyt, moethij felue, t'zij oÃ hÃ¨ lieff^oftleet is, deur zijnÃ© eygenen hals wder tot hem nemen, ende opbtdÃen,

Dderfijn certeyn itf dit BoexkÃª van Ltnddnus zoo fele,groue,ende tdÃelijcke lueghenen, xoo dttjdengejkn die DoHoren vdn Loeuen ddt ott' derteeckenede gh etuygen, Ddt het een openbder bexeijÃnghe fij vd neel t,uegenÃ©:ende enÃeÃeder niet bij va rvdt luegenÃª,ofi in rvat ScriÃt Ãdende, dis zij behoorde te doene, zoo duncket ons zeer ghelooÃlifck, Ã©de der yvderheytghelijck,ddtzif deur deÃet'agt;i/Ãldchtighe,onzekere onderteecke n'mghe, hebbenvpiÃentekinnengheuen, ddtddt felue boexkÃ«jZjjn eygÃ©, oÃt des Autheurs luegenÃª fonderdUeÃhdempte openbdert, ende bethoot. oft is dit heur meyninghe niet ghefveeÃ¼, xoo hebbenfe voorwder onwtens, ende tegÃ© hderen ddnckgepropheteÃ«rt dis Cayphds dedetende Pi74 ioan.x5.âb.ip hM.bet opfcriÃ boue hfs Cru^s der f^eerefleHÃª' de, ddt hij VPM den Coninck der loden.

t;J VERANTWOORD INGE DER DijjiuUtie ftinde R.eligie,Jafromme hem fif kiÂ»' nelifck,ddt 'wif Ã«de de Onfe,daer toe heel beroet t *Ã¶ gdntphelifck verlaetÃ¨deopdenGheeH Mat.iÃ¯x.w^ desheerÃ«, t(Jjn Heylieh-woort,ende Goddelijcke Lucxii.4,n heloefteniÃe: temmÃenddthijonf VdndÃ«Con^

M Æ fnd# x^'ne hooghÃ« net, vercrijghe eÃ« nolle, ^rye geleyde,Ã«de (Ut daer toegeUetÃ« worde vele deghelijeke, verÃdndighe, endegodtvruchtighe mannÃ«fUyt aUÃ« StdetÃ« des Lats,va wiÃ©s eewigher fiUcheyt gehadelt wordt,ende dat alle dmghÃ« b if goeder OrdtnÃ¤tien gbef chiÃ«,cde datmÃ« di^utere eUeene uyt de H. Seriftuere naden leuÃ«den Godt, He welche aÃeene een Lieht is,den noeten natt gantfeh het menfcheltjck geÃaeht voorgheÃelt, EÂ» Wij en twijÃlen daeraen niet ghij en cont het felue zeer lichtelijch nercrifghen,aengeÃen ghijlieden w fulcken aenÃen ende authoriteyt bijden Princen ende heeren fijt : Ende daeronte ten zij dat ghiflieden ons een vrye geleye totter DiÃgt;utatien, die ghijlieden felue verfoeckt, en nercrijghtinoch oock een wettelijeke DiÃrutatie uyt de H. Seriftuere aen en rieht, zoo fal aÃ¼en man bekmnen, dat ghijlieden (als die hem feluen fain-tsA* ^ualichgheuoelen') het licht der Wierheyt,ende der k'mniÃen Godts vliet, ende v eygen faecke,en de Leerittghe,met defe uytvlucht des lichts(,Â£ier ghijliedenfelue ons beroepen hebt} verdoempt. Tot Â«oefr tae, htbben yvij deur Godts gÃe--Mtdt

CON. VAN ANTWERPEN, of Wdf de bethoont, Jat Hen Schimboeck van iwiHern Vtinder Lmden,dtcn hl] der ConfeÃ.Vin Anther' -pentegenjiett,volfif van dlderky bittere, ihe,groufÃ eme woorden, vol fchmachwoorden, fchimpen ende lafteringhen, ende en beeft noch tÃ¢s niet connen bethoonÃ«,dat in de Cgnf. vÃ¤ AH' twer[)en,eenighe dwaelinghe oft luegen fif. Het welche oock bethoont if deur Godtsgenaede, in on$ andere Verantweor^ghe, tegen TiletaniÂ» boexken.

Daeromme de voorghenoempie Conf. if nu (als deur een vier beproeftÃfnde) meer blinckÃª' der gheworden,als het alder fuyuerfle ende ghe-doorlouterÃe goudt ende filuer.Endeen twiÃiU niet, allen godtvruchtighen gelefen ende deur^ Ãen hebbende,alle defe fcriften, va deen ende dÃ¤' derftjde uytgegaen, feien voortaen die m meev' der achtinghe hebben, ivant noch defen, noch oock zijnen medegefetle Tilâ¬tanuf,en hebben niet flercks connen bijbriÂ»ghen,dat zijff iÂ« der m'rfle woort, oft Sententie fouden connen wederleyt hebben.

De Heere lefus ChriÃui, deneengheboorne Sone vÃ¤de leuÃ«dÃªGodt,onfen hooghÃe Coninck Ouerhooft,Ãªn eewighÃ«Priefier,die regere ende Apoc.iy.ci4 befcherme zijn Kercke,ende Religie,tegi dÃª An â tichriftjÃªn alle zijnDwaeliÂ»ghÃª,Verleyers,ende Dienaert,omzijnderghenaede,tndeeewigl}er HtÃ¼r.wÂ« ,

^^yheyt, rotter mede hij vaÃelijck t endehey-tau,ie,c.tt ^^blijck beloefi heeÃ,Met pnf teÃjne tottÃ« ey:tJe Lu(:xu.d.jx der werelt, ende niet tegedoeghÃ¨ditdie poortÃ« Eaiiija.a,4 - nbsp;nbsp;-

derheUeitfttgÃ© zi/n Ãhemcynte,dat (S,heideyn eudde,z^Â» ftemme lt;unh0orende, ende Merual^ gendej^cuden ouefweldigÃ«^ eÃ yentint uyl zijnÃ© hnnden ontnemen, atlecne heeÃvol-^

Ozc{iÃ¯.Â«.i4 maechte^eh deimerelt^dÃ« Guyuet^endede Here tCm'i^e^i7 ouerceonten.hemÃjnlt;^dinghÃ«ondeirdaenich. Hebt.Is b.8 endehÃ©Ã»iiÃ®lemdchttndegeyigt;alt, in bentel ende nerdef'imnzdfnenHemelfchen Vedey gegbeuertt Amen: ende alle godtvruchtighe

e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FiwÃ¯.

Jes GHETVYGENIS, acngaende de PrÃ¦dicanten,ende Ghedeputeerde der Ghcmcynten uan An werpen, det Ausborghfeher Confefsien toegedaenÂ» uandÃ© EerfaemÃ© Raedt endeOuerÂ« * hey t der fein er Stadt haer indÃ© nbsp;nbsp;'

Ben Jen ghenen Jie Jeff letteren filen fu Ji^oft hoor en lefen, Burghmee/leren j Sehe-penen ende RjtieJt vander Stadt van Antyverpen^ Saluyt. Doen te 'wetene ende eertiÃetren midts defen,Alzoo veij den Prtedicanten enJe Jen Gbe depirtÃªerden vander ConÃÃienMÂ« Ausborghi binnen defer Stadt hadden te voreitgehouden'dÃª 'wiUeende beuelen vanden Con. Ma? onjin Ghe naeJighenHeere, vande PrieJicatieend^exerÂ« tie vander ReligiÃ«n van te vboren binn^^JtfiH Landen openbaerl^ck nietgebruifcht te tnoetÃ© doen ceÃeren, nietwBende vaBeninde tndigMlt;-tie van zifne Ma.* etide de Stadt fleBen iit gÃ¤feel Tuijne,verbeydende dat t'felue bij bedreÃ¢^efintÂ» devigt;ordengedaen,ende verwachtende groott tnacht van uytlantÃche Ruy teren ende knechten Jie daertoe alreede waeren aenghenortten, eitJe noch aenghenomen foudenreordenf botten die ghene die noch iegeyvoordelifck binnen Ãlants fi/n,met meer andere inconuenientÃª die dÃ er nyt feudeit

foudeit moeghen igt;olghen. Zoo iÃ¢ idt ie ^oorj^ Pr^dieanten endeGheieputeerde inden Mone ^an die vttnder voorÃ Con/iÃien hebbende altijt 'fiÃelijck geÃien ende geperÃfteert bijden on' ierhoude ende EfÃeÃ¤e van hunnen ContruHef tuÃchen mijnen Heere den Prince van Orengeit alt Goeuerneur, ende Ont ter eenre, ende hen ter andere fijden, aengeghaen den tveeeden Sep' tembrisleÃleden,Endc dâvvelck nae dienzij niet en hebben uyt voorgeruerderoorfaeckenmo-ghen obtirteren niet willende tegent der Ma, * expreÃen beuele, rebel ende ongehoorfaÃ« vaÃ¼Ã© maer de oorfaecke vande bederÃÃeniÃe vander feiner Stadt verkneden, hebbÃ¨te vreden geweell de voorÃ Pr^edicatien ende exercitiÃ«n te verlaetÃ© endete verhouden, ende de voorÃ Prlt;edicanten te vertrecken buyter deÃr Stadt ende defe zijner Ka. * NederlandÃ«. Behoudel^ck dat hen geghc' uen worde PaÃepoort endegeleyde Â»oor zekere tijtfZoohen ffelueOock bij ons gegheuen is, naer uytwijfen den brieuen daer^^jf fijnde, ende daer en bonen, datmen hun ende andere vander ConÃÃien fouae verleenen Adedat zij hun an' ders nietgedraeghÃ©en hebbÃª, binner defer Stadt da in alder gehoorfaemh ede tegÃ«t de UlagiÃraet Ã©de OMerheyt,ende de felue metter daet bijgeÃae tegens dieghene die de voorÃ Stadt ingroote on ri^e ende bernerte hadden gefielt, ende hen ge'

Tt^lÃ¨ crt ende MtgeghaÃ«dm gt;igt;oorÃ AccoorJf : cmme hrn te dienen ter pluetfendaer hen t'feine \gt;iin noode âwefenfil, d*veelck hen bij defen onfe iegereoordighe Mgeaceoofdi'Ãªrt, alf t^ghene det voorÃ if,4!zooâwaeriichtich Ãjnde-.SodcreirgeUÃ Ende des (âoorconden hebben quot;ftij den zegfie teit fleckender voorÃ Stadt van Antxverpen defen Letteren doen aenhanghen , opten t Â». dacb Apnlu, int laer ons Heeren alsmen fcreeff

â¢ Æ

Â« â '

'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;i. r ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. r'.

.â.ZiDIfiO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âiTIâA fÃ¯

vzi.1 â¢'a â.'.A'T-, r.no'inM'i ââ Â» ' i V ' 1 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. I i V ./ I. Q. ?* o(U'\ .

, C- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*?Â» : â '* f -