Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell

Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:

http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

• • de rug van het boek

• • de kopsnede

• • de frontsnede • de staartsnede • het achterplat

This book is part of the Van Buchell Collection

Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

• • the spine

• • the head edge

• • the fore edge

• • the bottom edge

• • the back board

ILLVSTRIVM

VETERVM SCRI-PTORVM.QVI RERVM A GER-MANIS PER MVLTAS ÆTATES GESTA-•

RVM Historias vel Annales posteris

RELIQVERVNT,

Tomus vnus:

In quo ad Reginonem,Herm.Contra6fcum,Latnb.Schafnaburgcnfêm, Marianum Scotum, Sigebertum, amp;nbsp;Sifridiim, (quorum quidam è manufcriptis codicibus func correóti) fex iam primum acceflcrunt, anceanunquam impreflilibelli.

Sx bibliotheca Joannis Pifiorij J^dani 2).

FRANCOFVRTI ♦ ’ • ' *

Apud hæredes Andreæ Wecheli,

ILLVSTRIBVSAC GE

NEROSIS COMITIBVS AC

DOMINI S, D. PHILIPPÖ ET D. LVDOVICO, PATRI ET EILIO, COMITIBVS IN LeININGEN, Bavonibus femper liberisin Wefterburg,amp; Domi-nis in Schaunenburg.amp;c.Dominis fuis omni cum obferuantia colendis.

IT T o ad 'VOS, illtiflres ac generofi D. Comités, 'vo-lumen 'vnum,plenumpraftantiumfaólorum,ciuce 've-fj teres Germani,pace, belloq; laudabiliter amp;nbsp;gloriose • de ^uo duo mihi prafanda breuiter effe 'video: primum^quicnam faciaßt adfuperiores editiones acceßio,'vt denouo recudendum eße putarem: deinde cur 'voluerim, 'vt in hominum conffeclu fub clarißi-mis nominibus veßris appareret. De primo primum dicam: de altero poßerius.

ïviagnam haflenus operam dedi, 'vt manufcriptos quot;veter es author es haberem cjuamplunmos,qui res 'veterurn Germanorum in librisßuis conßgnaßent: C'ßmul ßudium iamßatim ab initio meum ad earn rem contuli quot;vniuerjum, quot;vt cjuicquid de eiußnodi libr'ts in manum me am perueniret,ßords ßatim in publicam lucem di-uulgarem,ad illußrandam dignitatem gentis noßriC, ejute propter ßriptorum ino-piam,ßepe etiam ieiunitatem, nullis exc ult a Uteris adhuc Jatis eil. Cumitaque '^echeliani h(eredes,indußrij certe amp;pr^eßantes Typographi, qui non[olumpoß-ßeßionum patrimonßßd etiam diligentia ér 'virtutts acceperunt à ßcero We-chelo traditam hareditatem, Turpinum,R.eginone, Sigeber tum, Lambertu, exemplaribus difiraélisßuperioribus omnibus, recudercvellent: primum quidem fuaß, 'Vt Turpinum tanquam particularis quot;vnius bellt narr at or em de hac 'vniuer-ßalium ßriptorum focietate toller ent, amp;nbsp;cum iisconiunger ent,quorum ßudium ad quot;vnam 'vniusperßna quot;velßeculi compleSlendam hißoriam applicatumßuit: deinde ad reliquos tres,'vt cateros omnes apponerent, quorum in eodem argumenta labor diligenter 'verjatus eyj' laudabiliter amp;nbsp;breuiter eßet : quales de impreßis fcriptoribus Hermannum ContraSlum eße monui,e^ Marianum,^ Sißidum, amp;nbsp;Kollewinklum: tertio in Sigeberto, 'vt poßremi Parißenßs libri, in quo mult a ‘veterum editionum menda fublata,^correSli erroreseßent, exemplumßequerent ur.Qy^ omnia cum diligenter praßarent,ßnihilaliud accéder et,tarnen pu-tauimagnam illos ab omnibus hißoriarum 'veterumque verumßudioßs inituvos

EPI ST OLA

ejjegratiam, Poßea vero, vt luculentum non illis tantumßdomnibus noßris ho-mMbusßgnumdarem voluntatispropenjtie meaiadam^lißcadam veterum Ger-manor urn gloriam\ amp;nbsp;vt tot us liber aceeßione nouarum lucubrationumeßetle-ólori commendatior: ego Lambert urn illis ex vetußißimo libro multis locis ernen-datum y huius appendicem ßppeditaui cjuain meo libroab Erphesßordenß monacho comportata non indiligent er er atquot;. nbsp;nbsp;duasThuringicas htfiorias con-

eeßi, cjuas in Lamberti volumine magna cum diligentia anonymus veteris iilius atatisßri^tor ex rerum à Landgrauits geß ar um animaduerßone collegerat j amp;nbsp;LandgrauiorumThuringixamp;Haßiaper(juingentos annos du^am Genealo-giam aßeripß: amp;nbsp;congregandum cum iUis omnibus Paulum Langium Ziticenfis nißorite explicatorem eße iudicaui,ßcriptorem non inept um, nbsp;nbsp;omnino dignum,

(juinonnullo cum Germanica hißorM damno à lucetamdiu videtur abßuißepublica, ut nunc à nobis euulgetur. nbsp;nbsp;Qgßbus omnibusßc conßormatus liber e fl, vt

plane nouam ßeciemprafeßerat,g^ nouuspene totusßt. Cateri quidem omnes in eodem occupâtißunt argumento,eL^ no ad unam aliquam vniusgentis velpro-uincia hißoriam ,Jed ad res omnes comprehendendas (jua ante amp;nbsp;circa eorum atatem acciderunt, accommodate diligentiamßuam voluerunr. quanquam tame iilius terrain cjua vixerunt,Çj eorum temporum notationibus maximapape libri pars completafuit. Solus Langius vniusmonaßerij : amp;• relicjui Itbripofi Langiu, Lddgrauiorum tant 'um in Thuringia Ldaßia resgeßas continent, in eo to-tum labor emßudium^ue ^uum conjumunt-.proptereaque non ita magnam habere cognationem in argumenta cum cateris videntur.Sedproße fib,quia aliquotßecu-lorum memöriamperfequuntur,amp;in Germanicus hißoriasmagnamlucemmor-ximumq-, ßuflum deriuant, ôquot; m hominum conßeclum haflenusnondum vene-runt,planeque nouifunt, confentire nullo modo potui, vt pratermitterentur : prajertim de Thuringicis hißoriis alia erant caupa, cur in hoevolumine locu hoher ent. LLam quia cum appendice Lamberti,quares etiam Thuringicas tradit, non inepte conueniebant, tn eodem peruetußo codice inferipta erant, non vi-di cur ego coniunflam inter tllos à primo Pcriptorefocietatem dirimere veüem.

h^t verbßarpa in duabuspoßremis hißoriis Landgrauiorum Thuringiaßami-UA,in meliore ordine nbsp;nbsp;lumine collocaretur,ex huius fs aliorumlihrorum copia,

omnes ißiusgentis principes, tum qui à Ludouicoprimo Barhatoprocréât!punt, tum qui à lutta Hermanni amp;nbsp;à Sophia Ludouicipoßremifiliapûjcepfi liberi,^ ' in illius inßuß h ar edit at em, Thuringiam amp;nbsp;Haßiam adnoßram vfque memo-riam tenuerunt,in minutas tabulas contraxi, vnoque aße^lu contuendosinpau-cis chartisßubieci'. quod eoßeci libentius, quia iam diu de Ludouici primi Bar bâti origine comparât a mihi cum magnis vir is controuerfia non parua fuitquot;, vtßn-tentia me a a vir'is do fits cognoßci, nbsp;nbsp;ad antiquit atis teßimonia conßerri atq^ ex-

ißimari popßet.^urelianenpem ducem velcomitemßuißeLudouicum,multipen-tiunt,primarq uiri ; qui earn àße comprehenßam Jententiam nonßolum in animis hominum,ßd ettam inßcriptis librisprofeminarunt. Ego vel.Htelatenßem velin aha conßmili Gallicagente natumßuiße,proßusarbitror'.._yLurelianenßemßuipße, non video,unde ille,quiprimumßenßt, animaduerterepotuerit : aut quomodo in oculorumpenju tarnßuerit acutus,vt, quodante nbsp;nbsp;pofi eum nemo inßumma luce

vidit.

I

DE DICATO RI A.

njiditjpfê foins in temporumfit^erioramtenebris perf)exent. Gallica hifloria, qnibns infniti pene libri cnmulati junt, nullum in ifla atateponunt Auretianen-Jem principem, (jui contra Capeticamgentem, ‘vel'vrbem,'vel ditionem ^ure-lianam poßideret. ^relatenfes 'vero Guilhelmos duos aperte non femel nominant iflo eodem temporecum in Germaniam profeAus Ludouicus nofler di-gnitate ditionepulcherrime ad fummagloriamflorefiebat. Nam âr Gulielmi ^relatenfsfliam Conßantiam,ex Blanca Andegaui Comitijfa boni Fulconis flia procreatamy B^obertus R.ex Gallia Capeti flius in matrimonio tenebat : 0* Guilhelmiillius prelatenßs fororem Blancam nuptiis Otho fibi coniunxerat, Caroli ßliuSyLotharingia DuXy nbsp;nbsp;poßremus ex Caroli Magni familia reliéîus

princepS'. cuius morte tota Carolina gens in Galliafunditus extinAa plane f dele-tafuit.IndeWilhelmuifenioryGulielmus iuniorfArelatenfis, nbsp;tandem Guliel-

mus tertius : deinde Othonis Guilielmi Burgundia comitis filia^'vxor Arelaten-ßsWilhelmiyCirca illam atatem commemorantur. cfuorum cum è^permagnum in librisyamp;fietjuens admodumfit nomen,Murelianenfitum tarnen nemo in ifiis annis meminit : nemo 'vno 'verbo attigit^ nbsp;nbsp;ne quidem Germanicarum rerum in tota

copiofi vetußate probatt^ amp;grauis hißoricus vnus aliciuis firiptor. tantuabefi •vt Ludouicusfiatrem \Filhelmum in Gallia reliqueritypaterna Aureliana diti-onisfiub Bpberto amp;nbsp;Heinrtco regibuspoffefforem amp;nbsp;haredem. Nam La-^ij in-diligentisamp;inhis rebus plane ieiuni amp;mconfiderati ficriptoris authoritas^cjua adpingedam inept am certefient entiam obducitur,pondus omnino nullum habet: qui 'vix 'vnam Germanic amfiamiliamfine vitio tradidit^ qui in ifio ar gurnet o amp;nbsp;in ijniuerß ida traAatione^nullo cum fiudio 'verfiari laboremfiuum, amp;nbsp;nulla cum cura 'Voluit: ^ne à noßro exemplo dificedam,in hac ipß Mlurelianagentis expli- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

cationCyAndegauenfiem Çss .Mtel^tenfiem nbsp;nbsp;Normanicam propagationem mifie-

rabiliter confiudit,^ ccelum terra mificuitfiefij ipfium in magnam contemptionem proiecit.Sedhacalio locoyamp;in peculiariepiflola docebo multo copiofius,amp;oße-dam ßare illam de ^urelianenfibusregulisfiententiam non pofie: tanquamqua nullo teßimonioßrmata, nuüis rationibusßabilita,fiulcirefiipfiam contrafiripto -rum clarißimam lucem non que at.Satis iamfityquid ego de hac reßntirem,in medio proponere ad exacuendam doSlorum hominum diligentiam, amp;nbsp;adpautatim it erum antiquadam opini'onem,qua nullis radicibus innixaylonge lateq^ progrefia iam efe 'uidetur, nbsp;nbsp;procéder et profeéîo multo longiuSy nifi gladio 'vetufiatis iu-

gulata fupprimeretur.Q^de caufia Genealogiam in hoc librOy quanquamprope-modum in alieno loco: nbsp;nbsp;primoßatim aditu fiententiam meampaucis 'verb ’is ad-

firipfi, ad excitandos illos qui contra me fientiunty eSJ“ ad errorem eripiendumy qui in aliquot libr'is inßerfuSy mult or um iam hominum animos occupauit.

Hac igitur in noßro 'volumine iam à nobis prafiita confie A a fiunt. Primum Lambertus ex manufiripto perantiquo codicCydeinde PeginOy ContraSius yMa-rianuSySigebertuSyS:^ Sifiidus eximpreßis optimislibrtsdiligenter Ss' magna cum indußria elegantibus tj/pis deficripti in 'vno 'volumine conjociati funt: pofiea fiexprorfiis noui libellipartim ex mea, partim ex Henrici Petrei bibliotheca ad prioreslibros accr euer ut,qui haSîenus nullo loco publicatiyiam primu fiords profe-rutur. Appendix 'vnayqua trecetorum annorum hifioriampofl Lambertum ex-

a

E P I s T o L A

plicatz amp;nbsp;Compilatio Chronologica è diuerßs Chronicis ab anonymo anthore excerpta: Cbronicon Ziticenje Pauli Lanpß-. amp;nbsp;Narratio copioßor dc'vita amp;geflis Landgrauiorum Thurin^i^e-.Çf rurfus concifa de iildem breuisnota-tio'. amp;nbsp;tandem Genealogia illorum ex tripartita familia.hoc eil,ex ^rclatenß-buicoagmentata^ ex Mißienßbut Brabanticis principibus, amp;nbsp;continué progreßionibus ad eos 'vßjue deduéîa qui hodie 'viuunt. Horum 'veroßex li~ brorum, eorum etiamprafertim,quianteaimpreßi^nuncrecußßint,nullus e^l qui non authoritatüprafldtiaamp;^bertateßuäu5,quem defeprobet,di^niß ßmuißt, 'vt in manibus amp;nbsp;memoria hominum rctineatur. Nam in iÜis omnibus, quantle res amp;nbsp;quamglorioß traéîantur quam neceßariaad cognofcendam hi-ßoriam Germanicam? amp;ßne illis quam multa res maxima in tenebris in ca^ ligine iacerent? qua nunc noßrorum librorum collußrata lumine, amp;nbsp;corrobora-tateßimonio, amp;nbsp;ab obliuione hominum atq-ßßlentio 'uindicata, nunquamßor~ , taßisconßneßcent. vtegore^leßudiummeum poßiiße videar, quod veteres re-cudi iußi, 0quot; nouos cum illisconiunxi: beneproßeälo typographi de hißoriarum leóÏoribus pr orner ttißnt, quodeosomnes à me Jumptos, typis fuis publicarint.

Cur aut emJub vellris nominibus illos in luce,çyr in omnium gentium totiuß que polîeritatis oculis comparere veilem,cauj^ts vißisßum iuflas quidem illas amp;nbsp;magnas habereplurimas,no temere quaßtas,Jedfußceptas conßlioy^ye ab illis com-probatas,quorum vosamatis conjuetudinem,^ magnißacitis authoritatem, 0* laudatis iudicium.

Primum,cum veflragens ant tquit at e generis, amp;nbsp;rerumgeßarum gloria, çyr virtuîkßudio, cateris veßri ordinis clarißimis hominibus ,velantecellat,vel certe vinei feß in Ho honore nonpatiatur.quia in noßris libellis vetußa Germa-norumfaóla, gloria virtut'tsqueplenißima, mandata lit erts erant, vidi mealie-numab exfpeéîationevellra ofßcioque meofacere proßeälo nihil,ß res prifcas veterum admodum antiquorum hominumßmma cum laude adminißratas,vo-bisinferiberem, quorum ßamiliaantiquißima, multisque laudibus illußrata, vtrtutis cumulât a inßnitts exemplis ejfet.Wellerburgicaßirps,qua vefiragentis amp;nbsp;dignitatis veßraprincipium ell,prtmis illis heroicis temporibus ante omnium librSrummemoriam projeminata, quiainopstum Germanianudaqueprorjusd fcriptoribus erat, originis ipfaßua iam initium recordari non potell, quod propter vetußatem obfeuratum obliuione, G remotum ab hominü intelligentia, amp;abß~ trufum in tenebris efl,longinqui retro temporis. Qma tarnen neminem,qui non multitudine laudabiliter geßarum rerum nobilitatus, vir tute ßua enituilJet, veter es in iflo ßlendoris collocabant nbsp;nbsp;amplitudinisgradu: quo antiquior eil di-

gnitas veßra, tanto magis conßat,virtute primum par tarn, C'honeflis ßudiis conciliatam efße. Q^ntum certe longißime de libris cognofei memoria generis veßri potell : tanquamßin eo Jolo laus omnisßorere virtutis gloria deberét.: ßcnemo penegentilitatis vellra iam ab inßmtis annisfuit, qui non omnibus pacis bellique laudibus abundans,Jeipßm immortali fempiternaf, memoria confe-craret,^ ad hanc adipifeendam iüullrem praßantiam, totumßudium ôquot; vit am vniuerßm ßam conferret.Inde tot extant^ellerburgici Heroes, qui magna nonjolùm vetulîi generis,fed etiam excellentium fallorum claritate commen-dati,in (

' D E D I C A T o R I A.

lùmma gratia Cafarum ac Kegum amp;nbsp;in omnium honor urn ornamentis 'vixerunt.Aliilto'vero 'veflrumanttciuioremortum elJe^cjuam in ßriptis Uhr is reperiatftriindeperßficuume/ljf^uod'vos femperliheriBarones, Winter quatuor primarios Barones tertio locopoßtiper totius Germanici 'veteris impertj decretumfui^lis-,ad cuius adit urnßummi honor is,nullis tum nifi in illuflri an-tiquißima familia natis^patercviapotuit. lam altera Leiningiorum Comitum fa.milia^quaad'veflramgentemex nuptiis acceßit, quam plena ell antique epr honefilt;e Ils excellentisgloria'iquam omni decore amp;nbsp;multarum ditionumpoßeßio-ne,^ copia laudum affluens'i quantam commemorationem in Germanicis hiflo-riis,quam iucundam hahet,quamgloriofamgeflarum dfe rerumUtaque quia ifia peruetufladu^e 'uirtutis gloriieque laude celehrat^f familia 'vobis originem nafcendi dederunt, 'vifus mihi (ficut dixi) nihilfum extra ordinemfacere, quod ('vetuflarum allionum ôquot; cum laudegloriaquefufccptarum trallationem ad'vos mitt er em. Deinde hona etiam pars horum librorum -vefra propria ell,^ eorum prafertim,quideLandgrauiis Thuringicisfcripti, iamprimum acceßerunt. Illi enim quorum de 'vita confelli librifunt Thuringia Landgrau fpropinquitate âr ßnguine 'vos attingunt: Ludouicipofiremi, quern Sanllumpropter 'vitam innocenter allam cognominarunt, trineptis, flia Burggrauq Noribergici, in ve-firamfamiliam 'vni de gentilitate 'vef:ra,Philippo 'Wellerburgico collocata,/l;ir-pem 'veßram cum illorum familia confociauit. 'vt nihil dicam, mult a in his libris effeLeiningiorum Comitum,multaetiamm‘aiorurn 'veflrorum infcriptamagna fortitudinis fummaq^prudentia exempla, qua à vobis recognojcioperapretium ■ell. Et quanquam mhac omnia nonefent, qua tarnen amplißimafunf.'vosipß certè 'veflris non tenuiter adumbratis,Jed clarißime expreßis admodum lumino-fs 'virtutibus, biudium meumftc excitafiis, 'vt de infcribendo 'vobis libro aliquo iamdiucogitarim. \di ipfe cum in arce 'veHra Leiningenfi 'vohifcum effem, quantam opcram quantumßefludiumponeretis, 'vt maiorum 'vefirorum efeß-milimi, hoc ell, 'vt in omni 'virtutisgenere, 'veßris aqualibus antecedere, epT ea, qua accepta ab antiquisprogenitoribus,gloriose viuendi exempla,rvos nouis 'veßris fallis accumulaßis, pofleritati propagar e pofet is. Qgtam alacritatem've-ßram non excitandam aut amplificandam, (ell cnim perß maxima)ßd laudlan-dam noßris hominibus efe iudicaui'.'vt multi 'veßri or dims,cum excellentem 'veteris gloria effgiem tn vobis al^icient,ad illam virtutisformam,qua in vobis lu-cet,multorumße annorum exercitatione perfella iam ell,ßequenti cogitatione animum mentcmqjfuam conformarant, C in illußri vet€ri,trita àmaioribus veßris Cßgnata via,pedes veßro exemplo poncrcnt. De cateris veftris clarißima -rum virtutum ornamentis dicam hoc loco nihil : dicam vnum tantum verbum, de incredibili humanitate, quam in ißoßlendore ißaq;praßantia honoris veßri, tarnen erga omnes etiam inferiorum ordinum homines exercetis:qua ßla virtus, quo magis in vobis eminet, tantoplus meretur, vt laudata vehementer ab omnibus amp;nbsp;multis in librisinßripta,/empiterndapud omniu inßquentiufeculorüpo-ßeritatemrelinquat [uauitatis amplitudinisqjfuamemoriam.Mihi certè,quanta quam illußris effet, in meipfo luculenter oßendiHis: amp;nbsp;illudimpetraAis,vt quantum nonßlumego vobisdeberem,ßdetiamquoufque effufa tota copiahu-

)b üij

EPISTOLA DÉ DICATO RI A.

mart^tatU 'neßra^cjuam latevniuerßpateret,demultis indiciis cognoßere. Pro^ miß (juidem tum flatim ß vos manum porrigeretisjß veßrum auxilium inter ue~ niretj ad dandam aliquam animi meißgnißcationem, libeüum me defamili^e ve-flrlt;e vetußate ç^glorta magno fludio conße^lurum eße:in (^uo apgareret, cjuidà maiorihfiS veßris geflum^ (juidadminiflratum àvobis3 quidßngults atatibus ad fuperiorum annorum dignitatem deßortunaornamentisadiunólum eßer.ciuomo-do continuis progreßionibusßirps veßra iam à mult 'ts annis ad vos vfcjue proceß ßßet,no qutdem à primo principio originis veßrt^C) (juod diximus vetufiateßc ob-firuéiumtamp;'prorßus inuolutum eße3 vt nulla diligentiaperuefligari3 nulla intelligent ia comprehendi queat :ßed inde ab eo tempore3 quoadlongißime in annalium monimentis reßicere3^ inßriptorum commentariiSi^in teßimonits lit er ar um Jjoßumus. Sedquia ad rem ißamperßciedam haólenu^ occafioß/e nulla certa nobis oflendere voluit,neque videbam,quandoße datura tandem eßßef. omnino vero cupiebam, vt voluntatis erga vos melt;eßgnumpublicum haberetis3 vißum e^l, hos libroSj cum in lucem à me proßerrentur, conßcrare vobis, vt indicium obßeruan-tia me^e, amp;nbsp;teßimonium voluntatis3 veßra vicißim erga megratite tanquam cußos effent.

Tot igitur de caußis, vt videtis, boc volumen vobis dicatum traditum in veßram tutelamßuit: amp;nbsp;nuncßb nominum au^iciis veßrorum tot am Europam ßortaffepercurret. Qj^dneagreßeratis,^ vtmegratia3librum verbpatrocinio \!efiro compleElendumputetis, inßnitum in modum vehementer certepeto. quod a libentibus vobis 3pro incredibili dementia^ diuinaße propemodum humanitate veßratme non dißßculter impetraturum eßße, plane conßdo. T/ec enim habeo cur de vobis dubitem'. quorum humanitas reliquis in vobisßummis virtutibus dar iß ßme pralucet3 ^gratia perffeda mihi iamdudum ed. qua quia antea multis ar-gumentis teflatam notamßeßecißis3 iam credo ex huius libri dedicatione multo ßuturam effe illußriorem: pr^eßertim cum adanimum meum, cum adconßderatio-nem conßlq mei reßicietis,quodcepi: amp;nbsp;cum dignitatem veßram huius volumi-nis inßriptione nihil dedecorarißentietis.

Deus Opt. Max. pater Domini noßri leßu Chrißi3vos ambos in ßlendore veßro3^ in rerum omnium optabilium poffeßione diutißime conßeruet3 omnibus maximis circumfluentesflorentißimaßortuna copiis. Ex Caroli caßro Turi-lacenß3Calend.^ugufii3 anno cij lö XVIIC.

V. Gen. amp;nbsp;Clem.

Obferuaiitiflîmus

Iohannes Piflorius

Nidanus, D.

CATALOGVS AVTHORVM, (X.VI IN HOC

V o L V M I N E CONTINENTVR.

• I. Regino abbas Prumienfis

• 11. HermannusContradiiSjComesàVeringenjmonachusadS.Galluna p. 8y

• III. Lambertiis Schafnaburgenfis,Hirsfeldenfis monachus,ex peruetufto manu-

Icriptolibrocorreétus

• III I. nbsp;nbsp;Appendix ad Lambertum iam primuin excuia, Icripta quondam ab ErpheC-

fordenfimonacho

• V. Marianus Scotus,monacbusFuldenfis

• VI. Dodechiniabbatis Appendix ad Mar.Scotum

• VII. Sigebertus monachus Gemblacenfis

• VIII. Roberti de Monte complementum ad Sigebertum cx. infertionibus Galfri-di

• IX. Sigefridus presbyter Mifnenßs

• X. Compilatio Chronologicaèdiuerfis fummorum Pontificumamp;Imperato-

rum Chronicis, anonymi authoris opera ab initio mundi vique ad annum Domini mcccclXxihi deduóta. Ex bibliotliecaHenrici Petrei

• XI. Epifcoporu Citicenfis ecclefiæ hiftoria,explicata à Paulo Langio monacho,

quæ lucem liaótenus publicam nondum vidit. Ex bibliotheca Henrici Petrei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P* 75’5'

• XII. Thuringica hiftoria de Landgrauiis iftius prouinciæ,plané noua nbsp;nbsp;nbsp;p. 9 o 8

• XIII. Breuior notatio devita,nuptiis,liberis, amp;obituveterum ThuringiæLand-grauiorum,exvetuftiflîmolibrodefcripta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P4’5^

XIIII. Genealogia omnium qui vnquam fuerunt,Thuringiæ amp;nbsp;HaiTiæ Landgra-uiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p.p6i.

AVTHORVM HVIVS VOLVMINIS VITÆ

• EX Trithemio et Gesnero.

R E G I N o.

Re G ï N o abbas Prtimienßs cœnobij-,in diœcefiTreuerenfi^ordinù(àncii BenediSti-,nAtionc Teutomctis-,vir in diuinUfiripturis eruditißimM, amp;nbsp;inßcularib. Uteris nobiUter do^us: inter do£^tores Germanite amp;nbsp;G allia(ito temporefacile obtinuitprincipatum. Scripßt ma^na autorit at is opufcula:de tjuibns ego tantum repenßibieSla. lt;^dAlberonemprimum Epifiopum CAÏetenfem^anatiuitate Chrißi'vfque ad annum eiufdem x c v 11 i.,conttnentempracipuè ge-fi a Francorum çf- Germanorum., fcripßt bißoriamfeu Chronicam^ lib.x. nbsp;De diJcipUna eccle-

ßaßicalib.n. Decaterisnihiladhucvidi. Scripßtautemprtefatumopus,quodprtenotatur De eccleßaßica difciplina religione Chrißiana,iubente Rathbodo archiepijcopo Treueroru:quod ex decret is fanUiorum Patrum (ß generalium Conciliorum in duobus Ubris comportauit., amp;nbsp;in nongenta ferme capitula per ruhricas ex more luculenter dißinxit nbsp;nbsp;Claruit fub (Arnoldo

Imper at ore„ anno Domini d c c c cx. Trithemius.

Herm, Contract.

Hermannv qui dicebatur Contraclusymonachus cænobij S. Gallig ordinisdiuipatris BenediFli, natione Feutonicus.,filius Comitis de Veringen in Sueuia, vir in dtuinis Scripturis eruditißimus, amp;nbsp;in fecularibus Utens vniuerfaliter doilißimus,philofophus,poeta,aßronomus, rhetor, mußcus,nulli fuo tempore fecundus-,trium Unguar um, Grtt.ctx,Latina,amp;Arabicapérit ißimus. Scripßt carmine eßproja multapraclara volumina:de quibus ego tatiim reperifub-ieFla-.videlicet Demufica,lib.i.. Demonochordo,Ub.i. Defxatatibusmundi,Ub.l. De compoßtioneaßrolabij,Ub.\ii. Devtilitate aßrolahij,Ub.i. DeecUpßbus,Ub.t. Decom-puto,UbA. DequadraturacircuU,Ub.t. DeconfliS}urhythmomachits,UbA. Dephyßo-nomia,Ub.t.. Vitaspluriumßan^orum,UbA. Hymnos^profs varias. Compoßit etiam duld dr regulari melodia Catus amp;prof aspulcherrimas: e qutbus eli illa de be at a virgtne Mana dulcißima,Salueregina-,df,Alma redemptorismater-,dr ctetera, quarum copiofus esinumenss. Dranßulitetiam nonnullaGracorumphilofiphorum d^^.^rabum aßrologorumvoluminain Lat inum. Membrisfuit iuxta nomenfuum contrallusßdfemper ingratiarum aSüoneper-feuerans. vnde çfper be at am virginem Dei genitricem interiusmirabiliterconflarid^iUu-ßrari meniit. Claruit temponbus Henrici Imp. 11, anno Domini m x l. Trithem.

Lambert, Schafnab,

Claruit bis t emporibus Lambertus monachus Hirsfeldenßs in Buchonia flua,qute eH inter lJafiamamp;Duringiam,Magontinadiœcefis, virvaldeeruditus-.quiintercateraßripßt Chro-nicon monafierijßii Hirsfeldfbreue quidemfednon inutile. Et degeßis Regum, Principum, ac Imper at or um à tempore Caroli Magni vfque ad annum Domini m lx x v 11, {quo etiam ipfi vixit) hifloriarum voUimen vnum inßgne, amp;nbsp;iucunda leHionis. (ß alia multa mihi incognita. TrithemChronic.lib.i, Lamberti SchafnaburgenßshißoriaßuahaHe-nus oLvaiwpaii legebatur} de Germanorum rebuspraclarè olimgeßis: itemq^ rerum aliarum fere memoratudignißimarum perbreuisdpudmodumiucundaannotatio, ab exordiomundi repetit a, Tubingxprodiit ex ofßcina Mor hardi 1533, in S, cum Indice. Gefher.Biblioth. Igt;lpn-dum vidi à Germania firiptoribus'eo argumente quidquamdili^tiusefßcompoßtum. tametß quadamadmifcueritdepriuatUrebus,indignapoßerorummemoria. I hil. Mel.inpræfat.ad Gafp. Churr,

Mariants Scotts.

Mariants monachusEuldenßs,ordinisS.BenediHi,nationeScotus,virindiuinisßri-pturis eruditus, dpfecularium liter arum non i^arus, hißoriographus dp computifia inßgnis, patriam fuam relinquens, venit in Germaniampro Chrifliamoreperegrinus : dpprimiim Colonia ad S. Martinu monachusfaHus, dpfoUtudinis deßderio inclufus, duobus annis H^ideman-ßt. PoßeaveroadFuldamtranßatus, xiianntsibideminclußusmanßt,doneetandempropter eruditionem dpßnHitatem iußu epifiopi Moguntini dP abbatis Fuldenßs adMogutiamtranf migrans, annis x v 11 apudS. Martinum denuoßans inclufus, in magno ab omnibus honore ha-bebatur.

VITÆ A V T H. H V I V S V O L V M.

bebatur. Scrifßt ab initio mundi vlque ad(ua tempora Chronic am mßgnem, lib. i ii. ljecon~ cordantiaEuangelißarumltb.i. De compute quoque lib.i. df^juoidamalia. Moriturfub Henrico 1111,4/2/20 m l x x x v i, IndiUione i x, tetatis fu£ anno L v 111; Moguntu apud S.Martinum in maiori Eccleßa nonßneÇanH:itatk opinionefipelitur. T rithem.

Dodechinvs.

Dvdechinvs presbyter eccleßx in Longenßeinynatione TeutonicuSy 'vir inferipturis fanHis longa exercitatione doctu^y amp;nbsp;in difcipUnisficularium lit er ar um fufßcieter inßruHtts: obßem izternx rétributions cum mult is alt’s/ub Conrado Imper at ore III, HieroÇolymampro-fciltSy cum Sarracen 's naualtorelio fape dimicanttbssy magna deuotione amp;nbsp;conßantiaprofide Chrifii dartsefi'ulfit. Reuerpsauteminpatriamypetente CunoneabbateMontisS. Dtfibodiy tunc ordtnis noßrtyßripßt [atis elegantifirmone in modum epifiolxfiue Itbelli eandem peregri-nationishßoriamylib.i. Epißolarumaddiuerfisyltb.s. amp;quiedamalia. Claruitfitb Conrado Imper atoreterttOy anno Domin ftACXT... Trithem.

SiGEBERTVS.

SiGEBERTVs monachts GemblacenßSy ordinis S. RenedicHynatione GallicsSyVirtn di-vinisßripturisaiuuentute fitaßudiofißimts dr multumerudtttsyatque inficularibtsUteris huilt [ito tempore in Leodienfium territorio ÇecundtSyCarmine exercitatss diprofi. Scripfit vtroquefiylo mult a 'volumina, quibts nomenfuum tranfmtfit adpofieros. Reprebenditur au-tem tn eo qiiod Henrico Imperatort y Romana Ecclefia perficutort rebelli y adharens, contra Hildebrandum Gregoriumfepttmumpapam lit er as dr opufiula fcripfit-, quafuumpropofi-tum non dec ebant, ^tfid 'vero [cripferity tnfineillußrium -vir or um aperte declarautt. Cum in cœnobio S: Vincent ij Met enfi ad infiruendospuer os efifetpofittSyfertpfit heroico metro Vit am S. Theoderici epifcopiylib. i. Pafiionem S. Lucia metricèyltb. i. De tranfiatione eiuÇdemylib. i. VitamSigebertiregisylib.i. PaßionemTheheorumyltb.i. VitamS.Guibertiyùb.i. Geßa abbatum Gemblacenßum, lib. i. Vit am R. cJALaclguijy lib. i. Vit am S. Theobardiy lib. 1. Contrapapam Gregoriumdtb.t. ApologiamadImperatoremy lib.i. Contraepißolam Pa-fialispapa y lib. I. In ecclefiafien heroico metro y lib. i. Hißoriarumpoll EuÇebium, lib. i. DeillufiribtS'virSylib.s. De compute ecclefiafiicOylib.x. Sermonumquoqueylib.i. Epi-fiolarum additterßsy lib. i. t^Alia etiam poll hac edidityqua cum ßtpra[cripts opufiuls nonfi-gnauit. Claruit tempor ibis Henrici Imper at or is tertf régis quart i y anno Domini M c X. Chronicamfitamperduxit zgt;fjue ad annum M cxi. T rithemius.

Robertvs Montensis.

Rvpertvs monachts cœnobijS.RemigijindiœcefiRemenfiy ordinisdiuipatrisRene-dicliynatione Gallicssy'vir in dtuin'sfiripturis iugifiudio exercitatiSy dr Çecularium dfciplina-rttm non ignariSy ingenio darts y dr apert is eloquio. Scripfit nonnulla ingenij fui opufiulay quibts nomen eits pofieritati innotuit. E quibts ego tantum vidigeßorum in terrafand a per Chrißianos tempore Vrbanifecundi contra infidèles hißoriam inßgnemy Itb.x. De aliis nihil •vidi. Clar uit fib Henrico quintOyannoDominiiAC'X.'X.. Trirhem. Robertis Montenßs abbaSypatrialSlOrtmantSy addidit ad Sigeberti Gemblacenfis Chronicon annales centum fere annorum ; dr [cripfit be/la Chrtfiianorum principumy lib. v 111. Ada Conciliorumy lib. I. DefuistemporihiSylib.i. Claruit anno Domini MCXii. Epitome Biblioth.Gefti.

SiFRIDVS.

De Sifrido nihil habemtsaliudqußn quod Gefneri Epit ometradit y eu futf[è presbyter um Mfnenßm-, dr Compendium hißoriarum y quas à créât tone mundi 'vÇque ad annum Domini M c c c v 11 deduxerity à Georgio Eabricio cum Annalibts MifiiiayLipfia ejfi edit um anno mdlxviiii. Eabriciisin præfatione Annaltum Mifniay Annalibts Mifnixyinquit y hune adiic ere audor cm placuity dr quia Mifiienfisfuit y dr argumentum meo non quot;valde difimi-letradauity dr quia temporumfuorum'virnonindiligens. 'vixit enim ante annos ducentos dr. fixaginta duos. Excerpfiex tllits libris hac Epitome y quaadnofirum propofitum vipi [ùnt apttfimay dr qua aut in aliis non inueniutury aut certe commemorantur br cuits 'uelûh[curits. aSlamposi creationem mundi in fito opéré ea recenfit qua in libris facris traduntury dr hißorias

VITÆ AVTH. HVIVS V O L V M.

addit ^ccleßafticas fanStorttm, ^juæapudfiriptores'veteres Griecos amp;nbsp;Latinos legtintur Of nib tins co^ioßus. Hæç F abricius.

Pavlvs Langivs.

Pavivs Langivs nationsfuit Germanus -, Voit landtu ,patria Z-^iccauienßs ; pa^ rentibusnatusminimèobfiuriSfiifèiueÇ'vtfcrthit') citmmaiorumfroÇafia^ inßgnihtu-, tum piet ate in Lteum eiusj^ Sanclos fatû nobiltbus. nbsp;nbsp;In Uteris bonis{'vt apparet ) non vulgar it er

verfatus eli. Praceptorem fuum agnofit amp;nbsp;nommât Trithemium. ^^d tempus in Acor demia Cracouienß vixit. Tmdem adannosatatu virilis cttm peruenißfet^ in monaßerium or* dtnis BenediLiinii Bozauprope Zizam, apatriafuapauc 'is miliaribus dißans-, aparentibus de-duHus elt, anno Domini mcccclxxxvii/ vbi monachatum inuitus quidem ajfumpßty amp;nbsp;in eo inprtmo limine impegitpoH tarnen feipfum vicit,amp;in ftationepermanßt. nbsp;Scriptor

aliaspur us diUgens, liberlor quidem interdum in narrationibusyfatis tarnen cautusßexte-ritat'is^ non vulgaris. Adult a iam at ate in monachatu confirmatus,vir'is pracipuis nbsp;nbsp;dociis^

eiimßii ordin'u, turn aliis, notus amp;nbsp;char us fuit : ^id quidemßne dubio ob ingenij fagacit at em amp;nbsp;eruditionispraßanttam. Legat usfuit Trithemij abbat is ad collegia nbsp;monaßerta per to~

tarn Germaniam adomnisgeneris antiquitat es explorandas, conßgnandas, ^ipß Trithemio refercndus'.qua legationefideliteryquantumper ipfumfletitfundlus eli-, df iff ea fiiam ipßus hb ßoriampartim auxttpartim emendauit. nbsp;Hac ipfi de f in hoc libropaßtm fcribit : in quo et*

iam tndicatf adhuc anno M d x x vixijß. De obitu eius dfquot; tot a atate nihtl certi afßrmare poßimus. .^uoufque hifloriam fuam extender it, nefcimus, colligitur tarnen ex narrationis forma,plura ab ipfi eße relilta, eum^ nh in medio alicuius vocabuli, vt exemplar noßrum ma* nujcriptum habet,ßibflitiße. ^uafiab iis,apud quos hallenus latuerunt,nohis commu-nicenturßet nobis drreipubl. literariares pergrat a. id ipfum de aliis

etiam rerum Germanicarum fcriptoribus inteUigimus.

Interimftudiofus ledlor his ßuatur.

REGINO-

REGINONIS MONACHI PRVMIENSIS ANNALES.NON TAM DE AVGVSTORVM VITIS, Q^V A M ALIORVM GeRMANORVM GESTIS, ET DO-ólè amp;compendiose diflerentes^ante lexcencos fere annos editi.

EXCELLENTISSIMI INGENIE

ET TOTIVS PHILOSOPHIC STVDIIS

MVLTIPLICITER INSIGNITO, DoMINO AdALBERONI,, EpHcopo Treuerenfi, Regino, quamuis omnium Chrifticola-rum extremus, veftræ tarnen fublimitati in omnibus deuotiflimus, fidelia mandat oratio-num oblequia.

yj H R o NI c denoßrisamp;antecejjorftm noßrorum tem^ porihus Uteris comprehendi y 'veßrte fingulari prudentie examinandi. tranßnifiiVtvefiropers^icaci ittdicio aut approUa* Yentur^ aut condemnarentur. Ea autem in duos libellos diftin-xi^exordium capiens à primo incarnationisDominicne anno, Çj conßmmans captum opus yßiue in prajentem annum, qui computaturàprafata incarnatione Domini nongentef. oflauus. Indignum et~ enim mihi 'vißum ebl, 'vt cum I-iebraorum,Gracorum, at que ï^pmanorum, aha-rumqigentiumhißoriographiresin diebus fuis geßas fer ip t is 'vfque ad noßfam notitiam tranfmißrint, de noßris, quanquam longe inferioribus, temporibus ita perpetuumßtßlentium j^vt quaßin diebus noßris aut hominumaflio cefßauerit, autfortaßis nildignum, quod memorise fuerit commendandum, egerint,autß res memoratu dignageßafunt,nullus ad hac Uteris mandanda idoneusinuentusfue-rit,notariis per incuriam otio torpentibus. Hac itaque decaufa nonpajfus fum temporapatrum noßrorum, nofiraper omniaintaflapraterire ,ßd ex multis pauca notare curaui, amp;nbsp;'ubi adprafentia tempora ventum eß,ßj/lo temperaui, propter quorundamoffenfim,quiadhuc funt fuperßitesi latius hacpo[lerisexe-quenda relinquens. fd^ccipite ergo hoeparuum munufculum eabenignitate, qua deuotione mißum eß a meaparuitate. In calce autem obfecro leflorem, njtßilli hac noßra difla, qualiacunq^ ßnt, placuerint, nbsp;nbsp;eaßbi deferibi uoluerit, hanc

prafatiunculam nullatenus omittat, quin earn inprimafronte Ubeüi annotari fa^ ciat. Gloriam celßtudinis veßra multorum vtilttatibus profutur amfupernapro^ uidentia diu incolumem conferuaredignetur.

a

CHRONICORVM REGb

NONIS AD ADALBERO-

NEM, TREVERENSEM EP IS COPY M, liber PRIM VS.

N N o imperlj Cæfaris Octaviani quädragelimo (e-cundoj leïüs Chriftus,filins Dei,narL^ (^..Eadcm noftc ab Angelis euangelizatur, àPaftoribus Vifitatùr, oftaiîa die circuncidîtur.tredeciina die.ftella duce à Magis-ado-ratur,amp; myfticis muneribus prædicatur. Q^dragefimo dieintemplumcumoblationeà parentibus inducitur, à lo Symeone fi.ifcipitur,ab Anna cognofcitur. Poft hæcin vfiquead obitumHe-rodis.

Anno Dominicçihcarnationis lecûdo, Herodes mittens in Bethleem, in omnibus finibus eins, pueros Innocentes iugularepræcepir.Deindein domefticosartna conuertens multos peremit, diledatn ftbi coniugem Mariamnem interfecit, filios quos ex ea fufcepcrat, Ariftobultim Alexandrum in Samaria ftrangulari iubet, no-uiftîmè Antipatrumex Dodyïènatum, inccntorem,amp; infimulatorcm, amp;nbsp;omnium maloruminfîdiatorcmpercutinPofthaîc miiêrabilimorteperiitjanno Dominicæ in- lo carnationis fexto,regni verb fui x x x v i.

Anno Dominicæ incarnat, vu, Archelaus filius Herodis in ludæa régnât. Do-minus lefus Chriftus ex Ægypto reducitur, amp;nbsp;propter meturn prædiifti regis in Nazareth ciuitatem Galilææ diuertit, ibiqj vfque ad tempus baptifini perdurauit.

Duodecimo ætatisfuæ anno dominus lefus Chriftus Hierofolymam conftendit, ibiq; in temploin medio doólorum refîdehs,à parenribus poft triduum inuenitur.

Anno Dominicæ incarnationisxv, Archelaus àludæisapud Cæfaremacculàtus, in Vicnnam vrbem Galliæ exiliorelegatur. Regnum ludæorum inter quatuorfratres cius Herodem, Antipatrum,Lyfaniam,amp;: Philippum diuiditur.Cæiàr Auguftus,poft-quam lvi annisôc v i menfîbusRomanorum rexitimperium, moritur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30

Anno Dominicæ incarnationis xvi, Tiberivs regnare cœpit, amp;nbsp;regnauit an-nosxxiii.

•^nno Dominicæ incatnationis x V i, Pilatus ludææ procurator à Tiberio diri-gitur.

Anno Dominicæ incarnationis x x x, Tibcrij autem x 11, loanncs circa regionem îordanis baptifmum pœnitentiæ in remiflionem peccatorum prædicat, multosqj ba-ptizat, inter quos ipfum redemptorem mundi, qui omnium peccata abluit, aquis lor-danicis tinxit. Poft baptifmum Dominüs in defertum feccdit, x l dies ieiunat. Poft ie-iuniumtentatore fupcrato,invirtuteSpiritus Galilæamingreditur, Apoftolosvocat, regnum Dei euangelizat, multafigna amp;nbsp;miracula facit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40

Anno Dominicæ incarnationis xx x 11, loannes Baptifta, Herodiade inlîdiantc, iulTu regis Herodis,in carcere capite truncatur.

Anno Dominicæ incarnationis x x x r 11, Tiberij autem x v 111, Dominus fua nos paflîone redcmit; xl die poft refiirredionem cœlum aftendit; idie Spiritum para-cletû mifît.Matthias in loco ludæ conftituitur Apoftolus. lacobus frater Domini Hic-rolblymôrumepifcopusconftituitur. v iidiaconiordinantur. Stephanuslapidatur.

AnnoDominicç incarnation, x x X1111 fecundüm Latinos, qui à lanuario annum incipiunt computare,Paulus cùm pergeret Damafcum,à Chrifto de ccelo vocatur, fe-cundum Hebrços, qui à Martio initium anni capiunt,eodem anno, quo dominus paf-fus, XI menfe, v 111 calendas Februarij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo

Anno Dominicæ incarnationis xxxix,Caivs régnât annos quatuor,menfes v, dies

LIBER P R I M V S.

dies VIII. his ergo x menlibus fi addamus v i, qui fùperfuerint l v i annis Oda«ianî, crunt menfes XVI. ExquibuSjiiiidetraóliSj annus integer remanet, qui hoc in loco înfèrendusvidetur.Herodes Agrippa ludæorumgenti præficitur.

Anno Dominica incarnation.x lui i,Herodes Tecrarcha cum Herodiade in Hi-fpania mœrore periic. Pilatus qui in Dei pallione mortis fententiam protulit,fuafe manu peremit.

Anno Dominica: incarnationis x l VjC l a v d i v s regnat annos x 1111, menfes V11,dies XXVII. Addamus itaq; his v 11 menfibus, qui fiiprà remanfèrunt, hunt xi, amp;nbsp;IX dies his X X V11 diebus, erunt x x x v i, id eft annus, amp;nbsp;dies y i,qui huius tempo»-*0 ribus adnumerandusvidetur.

Anno Dominicæ incarnationis x l v 11, lacobus frater Ioannis ab Herode decol-latur,Petrus in carcerem mittitur.IdemHerodes ab Angelo percutitur. Antiochiç Spiritus difcipulos allocm^itur^SegregatefnihiPaulu^^^^ Barnaham in opus adquodelegieos. Agrippa nlius Herodis in Iuda:a regnat vfque ad exterminium ludæorum.

Anno Dominicæ incarnationis XLViii,paffionis vcroxiiii, amp;nbsp;Claudij iiii, Paulus amp;nbsp;Barnabas afeendemnt Hierofbiymam. Dehac afcenfione fiia Paulus ipfe fcribit ad Galatas, Deinde poPi annos x 1111 afeendi Hierofàlymam cum Barnaba, af-fumpto Ttto, contuli cum iUis^ id eft cum Apoftolis, Euangelium tjuod pradico ingentibfts. x 1111 itaque anno pafTionis Dominicæ iuxta cond udum lacobi, Cephæ, *0 amp;nbsp;Ioannis, ad gentium magifterium amp;nbsp;Apoftolatum Paulus profeiftus eft, vbi numerus ipfe quern pofuit,recenfendus eft annorum. Scimusenini Petrum amp;nbsp;Paulum A-poftolos, anno poft afeenfionem Dominix x x v 111, id eft vltimo Neronis anno,paf-fos fùifïe, amp;nbsp;beatum Petrum Romæ x x v annis epifcopalem fcdifïè cathedram. x x v autemanniamp;x1111,nonxxxviiifedxxxix faciunt. Sequitur ergo,vt beatum Petrum eodem x 1111 poft Domini pafftonem anno, quo eum Hierofolymis alloqui-tur Paulus id eft, quarto Claudij anno, Romam venifle credamus : ftmulq5, ni fallor haefftpputati one, Paulum code quo Dominus paflus eft anno, ad ftdem venifle pro-^ fcatur.Eodem anno fames grauifftmafadaeftjcuius Lucas meminit: Claudius Bri* tanniamintrauit.

50 nbsp;nbsp;Anno Dominicæ incarnationis l 111, Claudius ludæostumultuantesRoma expu-

lit.NE R o regnat annos x 111, menfes v 11, dies x x v 111.

Anno Dominicæ incarnationis l x i, Feftus procurator fiiccedit Felici. Paulus vin-äais Romam mittitur anno 11 Neronis.

Anno Dominicæ incarnationis l x 111, lacobus frater Domini à ludæis lapidatur. Fefto magiflxatu ludææ fuccefftt Albinus, Albino Florus.

Anno Dominicæ incarnationis l x x, V efpafianus magiftcr militiæ cum exercitu in ludæam mittitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Anno Dominicæ incarnationis l x x 11, Romæ Petrus crucifigitur, Paulus decol-latur.Sub Neronianaperfecutione coronatur RomçProceffusamp;MartinianuSjX l v 11 40 qui baptizati fünt à beato Petro, in cuftodia Manutij retrufi, Torpes, Marcell. amp;nbsp;A pu-leius. AlexandriæMarcusEuangclifta pafluseftvmanno Neronis; MediolaniNa-» zarius amp;nbsp;Celfus; Geruafius amp;nbsp;Protafius fub Amilino præfedo apud Nuceriam; Aqui^ kiæ Hermagoras epifcopus,Fortunatus diaconus,Felix cum Conftantia.

Anno Dominicæ incarnationis lxxiii,Vespasianvs regnat annos i x, menfes X I, dies X X11, his IX menfibus additi v 11 Neronis, fiunt x v 11. amp;nbsp;his x x 11 diebus illius XXVII, fiunt l dies, id eft annus, v 11 menfes, amp;nbsp;x x dies, qui annus hoc loco inferitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Anno Dominicæ incarnationis lxxiii, r^num ludææ à Tito fubuertitur,tem-plumqj deftruitur. His temporibus Apollinaris epifeopus à beato Rauenna diredus Jo martyriocoronatur.

Anno Dominicæ incarnationis lxxxiiii,Titvs regnauit annos 11, menfes 11.

Anno Dominicæ incarnationis lxxxv,Domitianvs regnauitannosxvi, menfes v.liis v men fibus addamus v 11Vcfpafiani, completur annus qui hie inferitur. Huius temporibus loannes Apoftolus Romæinfcrucntis olei dolium mittitur, ante portam Latinam,amp;:in Patmon infulamrelcgatur, vbi Apocalypfin fcribit. Flauia • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a ij

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

DotMicillainPontianam infulamexiliatur. Anacictus papa tertius poft Petrum mar-tyriocoronatur.

Anno Dominica incarnationis x c, N e r v a regnauic annum i, menfes 1111, dies viii.Ioannes Apoftolus abexilio reuocatur,amp; apudEpheium Euangelium fcribit. Huius tcmporibus paflï fiint Romç Eutyclies, ViÆorinus amp;nbsp;Maro apud Amiterninam vrbem, Viótorinus apud fratrcm Seuerini.

Anno Dominicæ incarnationis xci,Traianvs regnauit annos x i x, mefes v i, dies X V i.his VI menfibus ft addiderimus Titi 11, Ncrux 111 i,fic annus,qui hoc in loco aptatur:remanent dies x x v 11 i,qui fuprà notati funt.

Anno Dominica:incarnationis ci,Ioannes Apoftolus Epheforequieuit. Traiani lo tcmporibus martyrio coronantur Roma:, Clemens papa, Alexander 1111 poft Petrum papa,Quirinus,amp; filiaciusBalbina, Sulpitiusamp; Seruilianus,Domicilia amp;Seraphia Virgines, Nereus amp;: Achilleus, Ignatius Antiochcnus epifcopus; Hierofelymis Syme^ on cpifeopus filius Clcophæûn Ponto Phocas epifcopus.

Anno Dominicæincarnationis c x i, Adrianus regnauit annos x i.Huius tempori-bus paifi funt Roma: Sixtus papa,Gctulius,Sabina,Seraphia, virgines; apud Mefenam ciuitatcm Apulia: Eleutherius epifcopus cum Anthia matre; apud Athenas, Quadra-tusamp; Ariftidesclarihabentur,Dionyfius epifcopusAreopagitaj apudTiburnamvr-bem Italiæ Symphrofc cum feptem filiis.

Anno Dominica:incarnat.cxxiii,Antoninvs cognomento Pivs,cum fi- tö liis Aurelio amp;nbsp;Lucio regnauit annos x x 11, menf i n. luftinus Philofophus clarct.Sub Pio epifcopo Hermes librum fcribit,qui dicitur Paftoralis.

Anno Dominicæ incarnationis cxxv,MarcvsAntoninvsVerV s,cum fratre Lucio Commodoannisxix,menfei. Horum amp;nbsp;fuprà didorum tcmporibus coronati funt Romç Anicctus papa, V idor papa,Symmetrius presbyter,Felicitas cum VII filiis, Iulius amp;nbsp;Antonius, Eufebius amp;nbsp;Pontianus, Pereetinus amp;nbsp;Vincentius; apud SebaftemArmeniæminorisX L martyres fub Agricola indice} apud Spoletum Con-cordius; apud Smymam Polycarpus epifcopus landi Ioannis difcipulus,item Germaniens amp;nbsp;Pionius;apud Apameam, Alexander amp;nbsp;Gaius;apnd Cretæ vrbem Gortynam Pliilippus epifcopus 5 apud Pergamum Afîæ vrbem Carpus epifcopus, Papinus diaco- 50 nus,amp; luftinus Philofophus ; apud Lugdunum Galliæ Irenæus epifcopus cum multis, Photinus epifcopus eiufdemvr bis, amp;nbsp;Blandina cumaliisxL viil. Epipodius amp;nbsp;Alexander in Syria, Vidor amp;nbsp;Corona Mediolani,Fauftns Cabillonc, Marcellus item in territorio Cabüloucnfi, caftro Trenortio Valerianus, Alexandriæ Tholomæus amp;nbsp;Lucius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, i

Anno Dominicæ incarnationis d^îtîiil, Lvcivs Antoninvs Commo-n V i, poft mortem patris Antonini Vcri regnauit annos x 1111. Huius teporibus non-nulli pafli funt,quosfcipra notauimus.Scdidcircohæcnonper ordinem certis im-peratorum tcmporibus exprimcrc potuimus, quiainquibuidampaflionibusfcndo-rum fcpra nominatorum ,impcratorum vocabula ita confuse pofita funt, vt cùm 40 dicas rem fub Antonino geftam, ignoretur, vtrùm fub Pio,aut fub V ero,aut fub Com-modo adum fit, amp;nbsp;cùm dicitur fub Lucio, ambiguum fit, vtrùm fixb Aurelio, aut fub Commodo, aut fiib Antonino geftum fit. Ferunt tarnen,quod huius tcmporibus Irenæus epifcopus Lugdimenfis p^fiis fit.

Anno Dominicæ incarnat. clvii,HelivsPertinax régnât menfes v i.

■ Anno Dominicæ incarnationis clviii,SevervsPertinax regnauit annos XVII. Clemens Alexandrinæ ecclefiæpatcr,amp; Parthenus Philofophus clarcfcût.Nar-cifliis Hicrofolymorûcpifcopus,Thcophilus Cçfarienfis infignes habentur. Leonides pater Origenis coronatur apud Carthaginé,Pcrpetua amp;nbsp;Felicitas beftiis deputantur.

AnnoDominicæincarnat.clxx,AntoninvscognomentoCaracalla, yq Seueri filius, régnât annos V11.

Anno Dominicæ incarnat. clxxi,Macrinvs régnât annum vnum.

Anno Dominicæ incarnat. CLXxii,MARcvsAvRELivsANTONiNVsro-gnauit annos III.

AnnoDominicæ incarnat. CL XX VI, Avuelivï ALEXANosRannosxiii regnauiu

L I B E R P R I M V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

tegnauit. Origenestoto orbeclarushâbetur, Huius temporibus coroilahtur R®m£^ Califtus papa,Vrbanus papaCæcilia virgo,Tibürtius Valerianus Calcpodius presbyter, Palmatius conful cunï vxore amp;nbsp;filiis, èc Simplicius lênator.

Anno Dominicæ incarnarionis clxxvi,MaXiminvs regnauit annôs 111. Huius temporibus coronanturRomæ Antlierus papa,Pontianus papa; Cæiàreæ Palæfti-næ, Pamphilus amp;nbsp;Maximinus presbyteri.

AnnoDominicæ incarnat.cxcii,Gordianvsregnauitahhos vi. OrigencS inCæiàreaPalæftinæTlieodorum CognomentoGregorium, amp;nbsp;Athenodorumfra-tres,diuina Philofophia imbuit.

lo nbsp;nbsp;Anno Dominicæ incarnat. C x c v 11 i,Phiiippus cum filio Pbilippô regtiauîr atinoS

y i.Hic primus omnium imperatorum Chriftianus fuit.

AilnoDominicæincarnarionis cciiïi, DeCîVsregtiauitahnütn vnum,men-lès 111. bis îïïeniîbus adde Antonini Pij tres,Marei Antonini vnum,Helii Pcrtinacis fex, fit annus, qui hoc in loco ponitur: remanet menfis i, amp;nbsp;dies X x V111 fiipra notati. Huius temporious martyrio coronantur Romæ, Fabianus papa, Sixtus papa, Lauren-iius,Feliciifinius, amp;nbsp;Agapetus diaconus, Abdon amp;nbsp;Sennes, Hippolytus amp;nbsp;Concordia, Irenæus amp;nbsp;Abundus, Cornelius papa, Vidoria virgo, Miniates ; Antiochiæ, Babilius epifeopus; Apollonia ciuitate Leacus, Thyrfiis amp;nbsp;Callinicus;Hierofolyma Alexander cpifeopus; Nazanzo Trypho; in Ægypto ciuitate quæ dicitur Thinius, Phileas epifeo-io pus, amp;nbsp;Philoromus tribunus cum ^iis multis;in SiciliaJciuitate Catanenfiuni Agatha virgojin Perfide Polocronius; Babyloniæamp; Ctefiphontis epiicopusEgen; Pamphyliç Neftor epiicopus; in Corduba ciuitate Parmenius presbyter cum fociis ; apud Circen^ fem coloniam Marianus amp;nbsp;lacobus; in Tyro, Anatolia amp;nbsp;Ander ; apud Africain, Ne-mefianus amp;nbsp;Felix, Rogatianus presbyter amp;nbsp;Feliciifimus ciun multis aliis ; Antiochiæ Afclepiades epiicopus; Alexandriæ, Agatlio amp;nbsp;Serapion, Arfenius amp;nbsp;Diofcorus cum lociisfius.

Anno Dominicæ incarnarionis c c v i, Gallus cum Volufiano filio regnauit annos ii,menfesi.iii.OrigenesDodormoritur,amp;inTyro lepeb'tur.

Anno Dominicç incarnat.c c i x,V alerianus cumGaheno regnauit annos x v.Ho-30 rum temporibus coronantur Romæ Stephanus papa, Eugenia virgo, louinus amp;nbsp;Bafi-» leus,Lucius papa,Balilla,Rufina,amp; Secudavirgo,Herculianus,Protusamp; Hyacinthus, Sixtus papa,Valcrian’,Nemefius,Symphronius amp;nbsp;Olympius;in Hilpania vrbeTerra-gone, Verona Zenon epifcopus,amp;: confratres, Frufhiofus epifeopus, Augurius amp;nbsp;Eulogius diaconi; Cæfarea Palçftinæ Marinus amp;nbsp;Artemius; apud Africam ciuitatem Tu-burno; Lucernariæ Maxima, Donatilla, amp;nbsp;Secunda virgo ; in territorio Canellitano, Vico MitanenfijPriuatus epifcopus,Theodorus cognometo Gregorius.Cæfareç Ponti epifeopus virtutum gloria claret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Anno Dominicæ incarnat. ccxxiiii,Clavdivs annum vnum regnat, menfi I x.his adde quatuor Volufiani, fit annus, qui hîc anniuneratur, remanet menfis i.Hu-40, ius temporibus pafli funt Romæ F elix papa,Marius amp;: Martha coniunx eius cum filiis, X L v 11 milites qui baptizati funt à Dionyfio papa, Cyrilla virgo ; in Terracinis Cam-paniæ ciuitate,Felix presbyter ,amp; Eulebius.

Anno Dominicæ incarnarionis ccxxvi,AvrelianVs regnauit annos v, v i menfes. Huius temporibus palTi funt Romæ Eutychianus papa, Theodora, Bafilides, T ripos,amp; Mandalio; Lingonis fanóH Gemini; Loonio ciuitate Conon; Cælarea Cap-padociæ Mannes; apud Præneftinam vrbem Agapetus; in ciuitate Salona Anaftafius; Auguftoduno Symphorianus;in territorio Nauarienfi,loco qui dicitur Gentibus, An-deolus fubdiaconus, Andochius presbyter,Thyrlris diaconus, amp;nbsp;Felix; in caftro Diui-one Benignus presbyter.

50 nbsp;nbsp;Anno Dominicæ incarnat. ccxxXii,TacitVs regnat menles V I. adde v i Au-

reliani, fit annus, remanent LXXxviii dies Florian! : his coniunge x x v 111 dies,qui fupra remanferunt, fiunt c v 11 i, id eft, menfes ïïi,xvîil dies. Adde duos fuperfluos menfes, faciuntmenfes v,dies xviii. Anatohus Laodiceæ Syriæ epifeopus clarus habetur.

Anno Dominicæ incarnarionis ccxxxiiIjProbvs regnat annos v i, menles » a iij

i , CHRONICORVM REGINONIS

111 i.His â^c VI Täciti, amp;nbsp;y fuprà fcriptos, fit annus, remanent 111 menfes.

Anno Dominica: incarnationisccxL, CARVscum filiis Carino Numeriano regnauit annos 11. Horum temporibus coronatur Romç Chryfanthus Sc Daria,Claudius amp;nbsp;Hilaria vxor eius cum filiis, lafon amp;nbsp;Mauro,amp; l x x milites.

Anno Dominica incarnationis ccxlii,Diocletianvs cum Maximiane, amp;nbsp;Conftantio,Sgt;i. poft mortemDiocletiani,Maximi anvs cumSeuero,Galerio,amp; Maximiane,regnauit annosxx. Horum temporibus martyrio coronantur Roma: Gaius papa, Cyriacus diaconus, Largus, amp;nbsp;Smaragdus, Apronianus, Papias, amp;nbsp;Mau-rus,Claudius, amp;nbsp;Prepedigna cum filiis, Gabinius presbyter, Caftulus,Pancratius, Artemius’ cum vxore filia, Sebaftianus Marcus, Sc Marcellianus, Marcellinus pres- i' bytcr,Petrus exorcifta, T ranquillinus,Nicoftratus,Zoe vxor eius. Primus, Fclicianus, Claudius, Caftorius, 'Vi(ftorinus,Symphorianus, Bafilifcus, Fauftinus, Simplicius, Beatrix,Tiburtius filius Chromatij,Sufânnavirgo,Ioannesgt;Crifpus, Genefius,Felix, Adauólus, Lucia, amp;nbsp;Geminianus, Sergius, amp;nbsp;Bacchus^ Chryfogonus, Saturni-nus, quatuor coronati, Theodorus, Pontianus, Prxtextatus, Thrafo ; apudSpoIe-tum Gregorius presbyter, Sabinus epifcopus, Exfiiperantius, amp;nbsp;Marcellus diaconus; apud infulas Parmarias Anaftafia; Antiochia: Julianus, amp;nbsp;Bafiliftafin Hifpania,ciuitate Cæfârauguftana,Vincentius diaconusfin Barcinona,Eulalia virgo,Cucufas;apud Ge-rundam Felix; in Cuctunis Juliana virgo; apud Tyrum Tyrannio,Syluanus,Peneleus, atque epifcopi cum innumera mulritudine;apud Syrrmum Strenum ; Nicomediç Pe- 2-0 trus,amp;: Lucianus presbyter,Antiochenus Antiîimusepifcopus,PantaIeon,Joanncs, A-drianus, Dorotheus, amp;nbsp;Gorgonius, Eleutherius; Snîyrnæ,Irenæus epifcopus; inPalæ-ftina, ciuitate Gaza, Syluanus; Mediolanis Vilt;ftor;apud Jllyricu ciuitatc Sufeia Qifiri-nus epifcopus ; apud Tarfum Bonifacius ; apud Aquileiam Felix amp;nbsp;Fortunatus ; apud Ciliciam, Vitus amp;nbsp;Modeftus cum Crefeentia, Lucia virgine, in Britannia Albanus ; a-pud Maffiliam Viótor; apud Auguftam Afra cum matre fua Hilaria in Rhetia ; in pro-«incia Nieça Bithyniæ Theodora cum filiis;in Hifpania, ciuitate Compluto, Juftinus amp;:Baftarfratres;in Sicilia ciuitate Catanenfium Euplus diaconus;apud vrbemJtaliæ Pergamum Alcxandenin ciuitate Chalccdonia Euphemia; in Neapoli Campaniæ Ja-nuariusepifcopus, Beneuentura, Sofius diaconus; Mefènate ciuitate Fauftus amp;nbsp;Defy- 50 derius ; in Palaeftina Pelcus amp;nbsp;Nilus epifcopi ; in Cyzico Faufta amp;nbsp;Euilafius; Agaimo Mauricius cum fbeiis; Antiochiç Cyprianus epifcopus cum Juftina; apud Ægçam ciui-tatem Cofrnas amp;nbsp;Damianus; in Gallia Caftro Solodora, quod eft fiiper Ariam fluui-um,Vilt;ftorinus;apudColoniam Agrippinam Gerco cum fociis;apudTarfum Probus amp;nbsp;Andronicus;in Venufia ciuitate Apuliç Felix epifcopus, Audax amp;nbsp;Januarius presby-teri; Sueflionis ciuitate Crifpinus amp;nbsp;Crifpinianus;apud Sidonem Zenobius presbyter; in rarritorio Tiberius, Modeftus,amp; Florentinern Scythia Mennas; Antiochiç Romanus; Alexandriç Petrus epifcopus; in Africa ciuitate Crifpina virgo ; in Tufeia Barbara virgo;in Hifpania Leocadia; Emerita ciuitatc Eulalia, amp;nbsp;Julia, Virgines.

Anno Dominica incarnationis c c x L111. Huius Conftantij temporibus pace ec- 40 clefiis reddita, epifcopi priuatis fedibus reftituuntür, amp;nbsp;alia plura Chriftian æ religioni proftituracedütur. Inter quæetiam cœnobiumfèruonimdei Treueri inchoatur,cui præfcripti principis aflenfu, inter cotiguos vrbi muros, Joannes abbas mire fânditatis vir, initiadedit, cuiuscœnobij beams Auguftinus in lib. Confeffionû mentione fecit.

Anno Dominicx incarn.c cxliiiî,Constantinv s, Conftantij ex concubi-na Helena filius,regnat annos x xx,menfes x. his adde tres menfes qui fuprà remanfè-runt,fit annus,remanet mêfîs vnus.Siluefter papa clarus habetur, cuius induftria Syn-odus præclarifJîma toto orbe terrarum c c c x v 111 patrum apud Nicæam vrbcm ce-lebratur. Crux domini noftri Jefu Chrifti à Juda inuenimr. Sed vt in geftis Romanorû pontificumlegimus,fub Conftantio patreConftantini,amp;Eufebiopontifice Romano, yç cadem crux inuêta eft. Nam ibi ita legimr. Sub huius temporibus,id eft Eufebij ,inuen-ta eft Crux Chrifti, v nonas Maij,amp; baptizatus eft Iudas,qui amp;nbsp;Cyriacus.

AnnoDominicæincarnationis ccxcv,Constantinvs cum Conftantio amp;nbsp;Conftante fratribus, annos x x v i r, menfes v, dies x 111. Horum temporibus Ma-ximianusTreuirorum epifcopus clarus habetur. Jacobus Nifibis epifcopus agnofeitur.

Antonius

L I B E R P R I M V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

Antonius monachus in eremo moritur, Hilarius Patauicnfis epifcopus ab exilio re-uocatur, Iulius papa in exiÜuni mittitur. Liberius papaexilio deportatur:reuocatus hærcticis fauec. Felix papa deponitur,amp;abhaereticisinterficitur.EuIèbiuspresbyter propter fidem catholicamin quodam cubiculo includitur, ibique poil vu menfes moritur. Dionylius epifcopus Mediolanenfis apud Cappadociam exilio damnatur. Paulus Conllantinopolitanus epifcopus ab Arrianis llrangulatur. Paulinus epifcopus Treuircnlls,fuccellorfancliMaximianiepifcopi,ob catliolicam fidem à Conftan-tio rclegatur exilio, amp;nbsp;vfque ad mortem etiam vitra Chriftianiun nomen mutan-do exilio fatigatur. Advltimum apud Frigidam defunôlus eft. indeTreueris repor-10 tatur.

AnnoDominicæincarnationis cccx,Ivlianvsregnauitannosduos,menlès V11 i.His adde v i qui remanlèrunt, fit annus.Superfiint menfes ii,amp;xviii dies.Hu-ius temporibus coronantur Romæ Prifcuspresbyter, Prifcillianus clericus, Benedi-ôla fœmina, Pigmenius presbyter, Gordianus, Demetria virgo, loannes presbyter, item loannes amp;nbsp;Paulus, Faullus amp;nbsp;Dafrolâ, in Hollia Hilarianus Hierolbly-morum epilcopus, Aretina ciuitate Donatus epilcopus, Antiochia Theodoricus presbyter.

Anno Dominicæ incarnadonis cccxv, Valentinian vs cumfratre Valente regnauit annos x i. Romæ Damafus papa clarus habetur, Mediolani Ambrofius e-io pilcopus infignis habetur.Hilarius epifcopus Pidauis moritur,Athanafius Alexandria vitadecedit.

Anno Dominicæ incarnation, cccxxvii, Valens cum Gratiano, amp;nbsp;Valcnti-niano Valentiniani fratris fui filio,regnat annos un. Hunni Gothos propriis lèdibus peliunt. Gothi Thraciam depopulantur.

AnnoDominicæincarnationiscccxxxii, Gratianvs cumfratreValenti-niano regnauit annos v i. Theodofius à Gratiano Imperator creatur. Synodus c L pa-trum congregatur vrbe Augullafiib Damafo papa. Theodofius Arcadium filium confortem imperij facit. Maximus in Britannia Imperator creatur, in Gallia apud Lugdunum Gratianum Augullum interfecit,fratrem eius Valendnianum ab Italia ex-30 pulit. Martinus Turonorum epifcopus virtutum gloria fulget.Hieronymus facræ fcri-pturæ intcrpres Betlileem infignis habetur.

Anno Dominicæ incarnationis cccxxxrx,THEonosivs,qui Gratiano vi-ucte,annos * iam orientem regebat,poll eius mortem regnauit annos x i. Maximum Tyrannum quarto ab Aquileia lapide interfecit. Siricius papa Romanam rexit eccle-fiam. Hieronymus librum de illullribus viris Icripfit, Apud Ægyptum loannes Eremi-ta celebratur, qui Theodolio de Tyranno vióloriam prædixit.

AnnoDominicç incarnationis cccl,Arc adivs cumfratreHonoriorégna-' uit annos x v. Gothi Italiam, Wandali atque Alemanni Gallias aggrediuntur,Corpora Abacucamp;Micheæ Prophetarum reuelantur. Innocentius papa Romanam rexit 40 ecclefiam, Sandus Martinus ad coclellia tranfit. Seuerinus epifcopus Coloniæ Agrip-pinæ clarus habetur. Augullinus epilcopus eximius Dodor in Hipponenfi ecclcfia di-uinam philofophiam dogmatizat,Pclagius Britto gratiam Dei impugnat.

Anno Dominicæ incarnationiscccLXiiii,HoNORivscumTheodofiomi-nore fratris fui filio regnauit annos xv. Alaricusrex Gothorum Romaminuadit anno VI iHonorij. Corpora fandorum Stephani protoraartyris, Gamalielis amp;nbsp;Nicode-mi,Luciano presbytero reuelantur. Bonifaciuspapa,amp; Celcllinus Romanam regunc ecclefiam. Hieronymus presbyter obiitx 11 Honorij anno, ætatis autem fuæxc v il libros fuos perfecit.

Anno Dominicæ incarnationis ccclxx, Theodofius minor, Arcadijfilids,’ yo regnauit annos x x v i. Valentinianus iunior, Conllantij fihus, Rauennæ imperator ordinatur ..Gens Wandalonim, Alanorum amp;nbsp;Gothorum, Africam deuallat. Augullintis epifcopus inter iplas oblidionum angullias migrauit ad Deum« W^an-dali capta Carthagine,inSiciIiam tranleunt.Celellinus amp;Ällus Romanam regunc eccleliam.Huius temporibusLco magnus apollolicam obtinuit cathedram,ad quern, amp;nbsp;ad Pulcheriam Augullam, multa liiper Eutychetis errorem Icribit Flauianus Con-

a iiij

8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

ftanvnopolitanusepifcópus, amp;nbsp;Eutychetem damnar.

Anno Domînicæincarnàtionis cccxcvn,M arci an vs amp;nbsp;Valentinianns re* gnauerût annos v i i.Ioannes Baptifta duobus monachis caput fuum manifeftat.Gcr-manus epifcopus Vtifrodorenßs Sgt;c Lupus Trecafenis epifcopus, in Britanniam diri-guntur.Poft hæc Germahus epifcopus apûd Rauennara moritur. Leo epifcopus Marciano multafidei dogmata feribit. Anatolius epifcopus Conftantinopolitanus Euty-chetis errorem dàrnnat, amp;nbsp;à Leone papa arguitur^ quod contra Nicenum concilium, Antióclienam amp;nbsp;Alexandrinam eccleßas fibi fcbdere voluiflet. Aëtius patricius à Va-lentiniano occiditur apud Arelatnm, Hilarius epifcopus,doôtiiïîmus arque pra:clarifc fimus vir, qui vitam fcndi Honorati prædeceflbris fui compofuir, moritur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i o

AnnoDominicæincarnadonis ccccv,Leo regnauitannosxvii. huicLeoni Leo papa plurima fcribit. Theodorus epifcopus ciuitatis Syriæ, hiftoriam ccclefîafti-cam à fine librorum Eufcbij fcribit. Hilarius papa Romanam ecclefîam gubernat. Vi* ôtorinuSjiubente papa Hilario, reuolutionem magni anni defcribir.

Anno Dominica: incarnationis ccccxiiii, Zenon regnauit annos x v r r. O-doacerrex Gotthorum Romam obtinuit.Theodericus,cognomcnro 'ViZalager,v-tramque Macedoniam depopulatur. Honoricus rex 'V/andalorum, Arriano in Africa plusquam cccxxxiiii epifcopis fugatis,ecclefiaseorum claufit,amp;plebes va-riis fuppliciis afFecit. Felix papa damnauit AchatiumConftantinopolitanumcpifco-pum, amp;nbsp;Petrum Alexandrinum. Gelafius vir prudens, Felici papæ in pontificatu fuc-cedit. Hic etiam damnauit Achatium amp;nbsp;Petrum. Poft hune, Anaftafius præful effici-tur, qui voluit occulte reuocare Achatium, fed non potuit, qui etiam nutu diuino per-euftus eft.

Anno Dominicæ incarnation.c cccxxi,Anastasivs regnauit annos x x i x. Thrafamundus rex^andalorum ccxx epifcopos exilio Sardiniamifit. Huius amp;nbsp;Zenonistemporibus fub Wandalica perfecutione martyrio cor onantur, apud Afri-cam Eügeniüs Carthaginenfîs epifcopus, amp;nbsp;cum eo plusquam quingenti. Appa Boni-facius diaconus, Seritiüs Rufticus fubdiaconi,Rogatus amp;: Septimus monachi,amp; Maximiis puér, primo igni iniedi, póft remorum vedibus enecati funt.Item Marcia-nus amp;nbsp;Satyrianus, amp;nbsp;Maxima virgo j amp;nbsp;cum eis c c c l x x crudeliter perempti funt. 1-5® rem Pàpias amp;nbsp;Manfiietus, Vulteius, Valerianus, Vrbanus, Crefcens, Felix amp;nbsp;Hortula-nus epifcopiin confeflîonecurfiimvita: confummauerunt. ItemDaciua, amp;Diony-fia, Emelianus medicus, cum multis aUis. V alerianus epifcopus.Symmachus papa ec-clefiam Romanam gubernat,pecuniam,amp; veftes per Africam amp;nbsp;Sardiniam epifcopis in exilium miflis miniftrat. Poft hune Hormifda papa conftituitur. Clodoueus rex Francorum, qui Gallias regnauit X X x annos, Syagrium patricium interfecit, Cundi-baldum regem Burguiïdia expulit, Alemannos rributarios fecit. Anno x 11 regni fui à fcnlt;îTo Remigiô, Remorüpi epifcopOj, vnà cum Francis baptizatur. Mammerius epi-fcopüS Vieimenfîs écclefîæ triduànas liranias inftituit ante afcenfionem Domini. Clodoueus rex cum Alarico,rege Gothorum,in Aquitania iuxtaPidauos confligit,e- 40 umqùç rc^nö amp;nbsp;vitapriuat. Amalricusfilius Alarici inHifpania regn um paternum obtinuit. Anaftafius Imperator Clodoueo dona regia mittit. Clodoueus Regina-rium propinquum atque confortem regniinterficit. A tranfitufandiMartini vfijue ad rnortem Clodouei funt anni exii. Quatuor filij eius Theodoricus, Clodome-rus,Ghiidebertus,amp; Clotliarius,regnum patris inter fe diuiferunt. Anaftafius Irilpera-tor in fliiminc periit.

Anno Dominicæ incarnationis ccccl, Ivstinvs fcnior regnauit annos v 111. loannes papaaTheodorico regeGotthorum Rauennam propterfidem Catholicam in cuftoaiam mittitur, ibi^ moritur. Idem tyrannus Symmachum patricium interfecit,Boëtiû in liberalibuS difciplinis nulli fecundum in carcerem trudit,in quo ipfa Phi- p lofophia miris difputationu argumentis coqueritur.PrçfatusTheodoricus fiibita morte periit. Athalaricus in regnum fuceedit.Benedidus pater,amp;: primus in loco, qui Sub-lacusdicitur,amp;pofteaincaftro Caflini, virmagnæ vitæ,meritisamp;apoftolicis virtu-tibuseftulfit. Felix amp;nbsp;Bonifacius Romanam regunt ecclefiam. Sigifinundus rex Burgundionum, monafterium fcndorum Auganenfium ædificat.Idem à fuprà didis filiis

L I B E R P R I M V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

filiisClodoueiinterficitur. Theodoricüs cum filio Theodebcfto amp;frâtre Clotîiariô Thuringia depopulatur,Ermenfridum Thuringoru ducem apud T ulpiacû extinguic.

Anno Dominica: incarnationis ccccliX,ivstinianvs, luftini ex forore nepos, regnauit annos x x x v 111. Nam per Bcliiarium patricium Pcriàs fortiter deuicif. rcrqueipiùm Belifàrium Wandalorum gentcm,capto eorum rege Gelifinero,vßgt; que ad fhtcrnecionem deleuit, Africamquc totam poft annos x c amp;nbsp;v i Romano im-perioreftituit. RuriusqueBelhàrij viribusGothorum in Italia gcntem,capto Witiü corumregCjftiperauit. MaurosqucpofthæcAfricaminfeftantes, eorumque regem Attilam perloannemproconftilemmirabilivirmte proftrauit : leges quoqueRoma-ïo nas quariun prolixitas grauabatjininorauit J amp;nbsp;inutiles diftbnantias mirabili breuita-te correxit.Extruxit quoque Conftantinopöli templum, qüod Græco vocabulo ayiauf «7o(p 1 otv nominauit, cuius opus adeó cunda ædifîcia excelÛt, vt in totis terrarum Ipaciis huic fîmilcnon poflitinueniri. Huius temporibus Caflîodorus Romæ tam lèculari quàm diuina fcientia claruit. Hic primicus coftlül, deindè lênator, ad cxtremiun mo-nachus efficitur. Romæ Dionyfîus abbas Pafchalesfcribit circulos. ApudConftanti-nopolim Prilcianus Cæfarienus Grammaticæ artis (vt itadicam) proftmdarimatus eftjtumquenihilo minus AfatorRomanæ ecclefîîëftibdiaconus, Poëta mirabilis, A-poftolorum adusverfibus hexâmetrls decorauit lt;nbsp;Huius temporibus Romanam re-xerunt ecclefiam loanncs Agapetus, Sylüerius gt;nbsp;amp;nbsp;Vigilius. Syluerius à Belifario iuflù io Theodoræ Auguftæ in exilium mittitur,amp;: ibi moritur. Vigilius quoque,eö quod nol-let reuocare Anthemium hæreticum epiicopum Conftantinopolitanum, à luftiniano in exilium truditur: reuocatusabexilio cùm Romam reuertcretur,in Sicilia ciuitate Syracuiànacalculi dolore moritur. Pelagius in pontificatu fticcedit. Per idem tempus Albuinus, filius Odouini, Langobardis iam decimus imperat, qui ftliam Clo-tharij regis Francorum Clothfuindam in matrimoniiun habuit. Cliildebertus rex Francorum,cuni cxercitu Hiipaniam intrat, Amalricum regem,filium Alarici, in prælioextinguit,multum aurum amp;nbsp;argentum inde aiportat. Clotharius filius fratris luiClodomeri cultroconfoditiu.Theodericusrex moritur. Theodebemis filius eius poft cum régnât.

30 nbsp;nbsp;Anno Dominicx incarnationis CCcCXcvïii, IvstïnîanVs mitlot fegnauit

annos xi. Nariès patricius Totilam regem Gothorum in Italia occidit. Idetti cutn ducibus Theudeberti regis Francorum Bucellino amp;nbsp;Amingho, qui Italiam depræda-bantur,pugnauit,cosqueinterfecit. Narièsapud luftinianum amp;eius coniugem So-phiam accuiâtur à Romanis, quod ièrüitio Italiam premeret: amp;nbsp;ftatim Longinus præ-fedus mittitur,qui Nariètis locum obtineret ; cui inter cætera Sophia, quia EunuchuS crat, hoc ferturmandaflè, quod cum puellis ingynæceo lananim faceret penû diui-lt;Iere. Ad hæc ille reipondit,talem fe ei telam orditurum, qualem ipià dum viueret,«de-ponere non poftet: ftatimque genti Langobardorum mandat, vt venirent amp;nbsp;poifidc-rent Italiam. loannes papa Romanam ecclefiam regit. Childebertus amp;nbsp;Clotharius re-40 ges cum cxercitu Hiipaniam intrant. Cæiar Auguftanam ciuitatem obiîdet. Cities in-duticiliciis tunicam fandi Vincentij fuper murû circunferût,Deumqj contrito cordc cxorat. Reges diuina inipiratione flexi obfidionem foluunt. Epifcopus eiufdê ciuitati« Childebcno régi pro muncre ftolam beati Vincentij coftituit. Albuinus ciun Langobardis Italiam intrauit,amp; Gifulfum nepotem iuum foro Iuliani præfecit. Theode-bcrtus rex Italiam intrat cum Langobardis, certamen init, eosque vicit, in Franciam reuerfiis moritur. Non multo póft tempore Childebertus rex Parifiis moritur, amp;nbsp;in bafilica fandi Vincentij icpelitur.Regna quæ fratres amp;nbsp;nepotcs tenuerant,in Clotharij / redigunturpoteftatem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

His temporibus Medardus epifcopusmigrauitad Dominum,quemClotharius yo rex cum debito honore Sueilîonis fepeliuit. Poft hæc Clotharius rex cum debito fiio moritur, amp;: in bafilica fandi Medardi fepehtur.Qmruor filij eius régna inter le diuiferunt. Heribertusregnum Childeberti accepit, amp;Tedem Parifiis habuit. Gun-tramus regnum Clodomcri tenuit : lèdemque conftituit Auribanis. Hilpericus re-gnum patris fui Clotharij,cathedram Sueflîonis habuit.Sigibertus regnum Theoderi-ci Remis fiueMetis fedem ftatuit.Huni qui amp;nbsp;Auares,compcrta morte Clotlaarij,fupcc.

lt;io nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGIXONIS

Sigiftertum irruunt. Quibiis ille inThuringiam occurrens, eos iuxta fluuium Albiam potenter fuperauit. HicSigibertuslegationem in Hifpaniam mittens, Brunichildein Atanalîildi regis fîliam petit, eamque in coniugium accepit, de eaque filium Childe-bertumnominefufcepit. Henbertusderelida légitima vxo re, quæ vocabatur Ingo-berta, duas forores Marconefàm amp;nbsp;Merofilidam ßbi in matrimonium iungit : ex quo Icelere excommunicatus eft à fanâ:o Germano Parifiorum epifcopo, amp;nbsp;iuftô Dei iu-dicio perculfus moritur, amp;nbsp;in bafilica fandti Romani ièpelitur.Regnum eius Sigeber-tus arripuit. Hilpericus GilRindam fororem Brunichildis in coniugem accepit, quanx pauco interieôlo tempore, lùggerente Fredegunde,inlcôto ftrangulauit. Deinde An-doueram rcginam à fe repulit, eo quod adhortante Fredegunde, filiam propriam à û- i® ■crofontefuicepifl'et, Leandern Fredegundem fibiin matrimonium iungit. Habuit verb ex iûprà diéta Andauera tres filios,Theodebertum,Meroueum, amp;nbsp;Clodoue-um. Theodebertus iulTupatristrans Ligerimregionem, quamauunculuseiusHeri-bcrtus tenuerat,occupât,amp;apudPidauos cum Gulidaldoduce Sigibertidimicar, eumque fuperat.Sigebertus cum exercitu Parifios venit, fratremque Hilpericum hello aggreditur, in quo prælio fuprà diôtus Thepdebertus occubuit. Hilpericus ftigiens cum vxore amp;nbsp;filiis,Torniacum ingrelTus eft, ibique fe communiuit. Quem cùm Si-gebertus ibi perlèqueretur, dolo Fredegundis regina: à duobus pueris eius dolo inter-ficitur,quem fraterin bafilica fanôti Medardi fcpeliuit. Ea tempeftate Brunichildis cum fîlio adlmc paruulo Parilus morabatur. Guldaldus dux apprehenfo puero lo noifte latenteraufugit,eumque inregnum patcrnum reportauit. Eademque Bruni-chil dis Rotliomagumin exilium mittitur, vbi venions Meroucus filius Hilperici eam ftbi in coniugium fociauit. Ex qua caulà pofteaà pâtre attonfus, monachus efficitur, amp;nbsp;presbyter ordinatur.Eodem tempore fandus Germanus Parifiorum epilcopus ad Dominum tranfit, amp;nbsp;in bafilicalàndi Vincentij lèpelitur, matrem Brunicliildem rc-quirit,quam Hclpericus redire iubet. Narfes patricius de Campania Romam veni^ ibique moritur. Corpus eius in locello plumbeo cum omnibus diuitiîs eius Conftanti-nopolim perlatum eft. Benedidus papa Romanam ccclefiam gubernat.Fortunatus PoëtainGalliisinfignis habetur, qui natus quidem in loco qui Duplalis didus fuir, ( qui locus hand longe à Cenitenfi caftro vel Taruifiana diftat ciuitatcj fed tamenin jo Rauenna nutritus amp;nbsp;dodus in arte Grammatica fine Rhetorica leu Metrica clari/Iî— mus exiftit. Qui amore fandi Martini in Gallias tranfiens, primo T'uronis, deinde Pi-dauis habitauit, in qua ciuitate epifeopus ordinatus eft.

Albinus rex cum Langobardis Taruifium, Vincentiam, Veronamque, amp;nbsp;reliquas Venetiæ ciuitates capit. Deinde Liguriam ingrelTus Mediolanum cepit, amp;nbsp;omnes Li-guriæ ciuitates. Ticinenfis ciuitas vitra tres annos obfidionem perferens Langobardis le tmdidit, omnesq5 ciuitates armis ceperunt, præter Romam, amp;nbsp;Ratiennam, vel ali-quacaftra, quæ erant in maris litt ore conftituta. Albuinus poftquamin Italia tres annos amp;nbsp;lex menfes regnauit, infidiis luæ coniugis interemptus eft. Elmigifus qui Albui-numocciderat,cumRofemundarcgina Rauennamad Longinum præfediunfugit, 49 auferens fecum Alpifindam filiam régis amp;nbsp;omnem Langobardorum thelaurum, vbi ambo veneno penerunt.Longinus AlbifindamfiliamAlbuini cum Longobardorum thefauris Conftantinopolim dirigit,Langobardi Gallias ingrediuntur.Horum aduen-tum vir dei Holpitius,qui apudNiceam erat inclufus,lando fibi reuelante Spiritu,Ion-gè ante præuiditj quibus occurrit armatus dux Guntrannus, amp;nbsp;commiftb bello à Langobardis extinguitur. Mumulus in locum eius fubrogatur, qui ex Longobardis multos interfecit, eosq) in Italiam redire compulit.

Anno Dominicæincarnat.Dx, Tiberivs Constantinvs regnauitannos vn. Hie cum fub luftino adhuc Cæfare palatium regeret, amp;nbsp;multas quotidie eleemo-lynas faceret, magnam ci Dominus copiam auri fubminiftrauit.nam deambulans per jo, palatium vidit in pauimento tabulam marmorcam, in qua erat Crux domini fculpta, quam indeleuari iubens,inuenit defolTum magnum thcfaurum,habentemfupra mille auri centenaria. Huie etiam thelaurus Narfeti,aquodam lene qui eum cum aliis terræ mandauerat, manifeftatus eft, qui tantus fuit, vtvix per multos dies cifterna in quaiacuerat, à deportantibus potuiflet euaeuari. Huie Sophia Auguftainfidias tenta-uic

LIBER P R I M V S. ' ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;li

üit iiigérete.Prôcedcntc criim co ad villam, vt iuxta ritum imperialem 3f X diebas âd vindemiam iucundarctur, vocato luftiniano nepotc luftini lïiariti, voluit cum in regno füblimarc: quo comperto, Tiberius appreheniâm Auguftam omnibus rhe/àuris ipoliaüitjiblumeiviétum relinquens.Tîuiusexercitus Perlas débellauit,tanramque prædamcumxxpariter elephantibusderulit, vt humanæ crederetur pollè fufficcre cupiditati. Ad hune Hilpericus rex Francorum fuos legatos dirigens, multa ab eo or-namenta, âùreosetiam lingulamm librarum füfcepit, habentes ab vna parte cfEgiem imperatoris,amp;feriptum incirculo,Tiberius Conftantinus perpetuus AtiguftuS, ab alia parte habewtesquadrigam amp;c afccnlbrem, in circuitu feriptum, Gloria Romano-

10 rum. Huiusdiaconus Gregoriusdicitur:cùm ci3et apocrilarius in vrbe ConRantino-politana j morales libros compqliiit, Eutyehiumi^j ciufdcm vrbis epiieopum derefur-rcâ:ionecrrantcm,in confpethu Augufti fupcrauit. Pelagius papa Romanam régit ecclelîam, qui absque iulîione principis ordinatus eft, c6 quôd Langobardi Romam oblîdcrent,ncc poU'er quifquam progredi. Hilpericus rex,delcriptiones nouas pet oonfilium Fredegundisinomni regnofuo facit,vtvnufquifque polîèflbr depropria terra, de vno Arpenne vnara amphoram vini ad partem regis daret, amp;nbsp;de iugero modium vnum. vndcpopnlus valde opprclTus vociferabatur ad Dominum. Milît autem Dominus plagam in domum régis, ipfe çgrotare cœpit, amp;nbsp;duo lîlij eins mortui funt. Rex perterricus deferipriones combulfir, amp;nbsp;tributum indullît. Poil hoc AO cognouit vxorcm fuam, quæ peperit filium, quem appellauit Clotharium. Hic fuit poltea rex magnus.

Anno Dominica: incafîlationis n X v 11, Mauritius rcgftauit ahhos X x. Hune Ti-’ berius fentiens libi dicm mortis immincre, vnà cum cohlîlio Sophiæ Augulla; ad imperium elegit, ornataqjfuafili-aregalibus órnafnentis earn trädidit, amp;nbsp;cum'èaomne imperium. Langobardieumperannosx.fuo potèllare ducumfuifl’eftt, regem fuper fe llatuunt Otharium fîliumCTéphonis,quémetiamob dignitatemFlauiumappel-lauerunt.quo pronominc Longobardorum fègesvli funt. Duces quituncerantob rcftaurationemregni,omnium ftibllantiarumkiarum mediçtatem regàlibus vlibus xribuunt, vt elfe poflèt vnde irex ipfe, fine qui éi aderant, per diuerla officia alerentur.

30 Mauritius imperator Childeberto régi Francorum quinquaginta milJia Iblidorum per fuos legatos dircxit,pctcns,vr Langobardos de Italia exterminaret. Qui cum Francis Italiam intrat, Langobardi munera tribullrlt, amp;nbsp;paeem cum co ficiunt, Imperator folidos requirit, lèd ille fuarum vifium potentia fretus, pto bac te ncc relponfum reddidit. Idem Childebertus bellumadùerfusHilpanos gcreris,corum acies fupcrauit. Caufahuius certaminis ilia fuit. Childebertus Ingundemfororc fuam Herminigil-do Leuigildi Hifpanorum regis filio iri coniugium tradideratiqui Herminigildus pra:-dicationc Leandri epilcopi Hifpalcnlis,atq; adhortatione fuæ coiugis, ad Catholic^im fidem conuerlusfucrat, quem pater impius in ipfo lâcratriPafchali dielêcuripercuf-fit.Ingundispoftmaritimortcltt, cùmih'Galliasrepedare vellet, à Piratis terietur, at-40 - que in Siciliam deducitur,vbi amp;nbsp;moritur.Filiüs eius imperatori cil tralmiflùs.Eo tempore fuit aquædiluuiuminfinibus Venetiarumamp;: Liguria:, feu in ca:terisrcgiônibus Italiæ, quale poft Noe tempus creditur non ftüftè. Sed fecuta eft ftatim peftis inguina-ria, quæ tanta ftrage populum deuaftauit, vt de ina:ftimabili multitudine pauci rema-ncrent. In hac tribulatione Gregorius à cundis generaliter papa elcôhis eft, amp;nbsp;in pon-tificali cathedra fublimatus. Per idem tempus idem Gregorius papa Auguftihum, amp;: Mellitum, amp;nbsp;loannem cum aliis plurimis monachis timentibus deum in Britanniam mifit,eorumqueprædicationé adChriftum Anglos conuertir.Racharedus rex Go-thorum,fratcr Herminigildis martyris,per prædîcationem Leandri epifeopi ad fidem catholicam conuertitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

50 nbsp;nbsp;Gens Anglorum ad Chriftum conucrtitur,Edilbcrtus leX eorum baptizatur.

Gregorius papa libros regulæ paftoralis, quoS in epifeopatus fui cxofdio fcriplêrati libros ctiam quos in expolîtioné beati lob iamdudum Cönftantinopoli fecerat, Itiprà diclo Leandro epifeopo mitrir, èui etiam pallium ex benediélione fanifti Petri dirigit* Mauritius imperator Icgationem ad Childebettum rt^em dirigit, mandans ci, vt quodpriùs nonfeceratjiiuncadimplcre^ vt Lahgôbârldos ab Italia rémoucret: qui

Tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

exejcitum initaliam dir exit, commiflapugna cum Langobardis Francorum acies grauiter attritæ funt. Abrincatis Paternus epifcopus ciuis Pidauienlïs nitefcit.

Flauius rex Otharius, Theodèlindam Garibaldi Baioariorum ducis filiamincon-iugium accepit. Childebertus, iterate in Italiam exercitu Francorum, cum x x duci-busadbellandumLangobardorumaciemdirexit: qui per tres menfes Italiam perua-gantes, plurima caftra depolùerunt,amp;: innumerabilem multitudinem captiuorum inde abduxerunt, regem autem Otharium habere nonpotuerunt. Qui intra Ticinen-fem vrbem fe continuerat exercitus,quia tempus æftiuum erat,propter inconfueti aë-ris incommoditatem dyfenteriæ niorbo grauiter fatigabatur, amp;nbsp;ob id in patriam redire compellitur.TaffiloiüperBauariamàChildeberto dux conftituitur. Othariusrex lo ad Guntrannum regem Childebertilegatosmilit,vtper eiusnutum pax inter Chil-debertum amp;nbsp;Otharium firmaretur. Erat autem ifte rex pacificus, omni bonitate orna-tus. Is cum quodam die venatum in filuam iflèt, amp;nbsp;vt folet fieri, hac illacq5 difeurren-tibus ibeiis, ipfe cum vno fideli fuo remanfit folus, graui fe»mno deprefl'us, capite in gremio eius inclinato obdormiuit: de cuius ore paruum animal egreflùm, tenuem ri-uulum,qui propedifeurrebatjtranfiremoliebatur. tunc is,in cuiusgremioquiefce-bat,{patham fiiam eduxit, eiq; ex ea pontem fecit, per quern ad aliam tranfiuit partem, amp;in quoddam montisforamen ingreditur,amp;poft paululum reuertitur,amp; perean-dem ipatham riutilum tranfiens, in os Guntranni ingreditur, ftatimqj à fomno excita-tus, omne retulit ficut vidit. Is in cuius gremio dormierat, cum rem per ordinem retu- xo liflet, eifolRis eft locus, amp;inæft:imabiles luntrepertithefauri, de quo auro miræma-gnitudinis cœnobiumfabricauitjamp;fupra corpus fandi Marcelli martyris inciuitate Cyballanis poni fecit. Nec eft vfquamvllum opus ex auro faótum, quod huicvaleac comparari. Nec poft multum tempus idem rex,cùm thefauros fuos ecclefiisac pau-peribus erogaffet, moritur, amp;nbsp;in eadem bafilica fepelitur. Regnum eius Childebertus, amp;nbsp;filij eius obtinuerut. Per idem tepus venit fandus presbyter Goar ex Aquitania,amp; in territorio Treuirenfi, in pago Trigorio fuper ripam Rheni, amp;nbsp;riuulum, qui AJ/ochara dicitur, Oratoriu in honore fanéfæ Dei genitricis conftrues, orationibus, eleemofynis amp;nbsp;prædicatione inibi infiftens,plenus virtutibus in code loco quieuit. Circa hæc etiä temporaHilpericusrex,infidiisfiiæ coniugisTradegundis,cùm de venatione redi- 50 ret,interficitur,amp; Parifiis in bafilica fanétiVincentij fepelitur. Clotharius adhuc puer à matre amp;nbsp;Landerico,qui tune Maior domus erat, in regnu fublimatur. Audies Childebertus auunculum mortuum, regnum illius occupare nititur, amp;nbsp;cumimmenfo Fran-corumamp;: Burgundiorum iuxta Sueffionem ciuitatem venit exercitu, vbieisFrede-gundis cum Landerico duce occurrit,amp; pugna commifla, exercitus Childeberti grauiter cæfüs fugit. Poft idcip tempus Childebertus moritur.Habebat autem duos filios, vnum ex concubina nomine Theodebertum, qui maior natu erat, alterum ex f egina noTnineTheodoricum. Huius régis Maior domus fuit Arnulfus. Theodebertus regnum patris obtinuit, Thcodericus regnum Guntrani. Idem Burgundiam cum auia fua Brunichilde.Per idem tempus bellum inter Clotharium amp;nbsp;Theodericum ori- 40 turfuperfluuium Aroadi, tantaqj caedesde vtroquepopulofaä:aeft,vtipfealueusde cadaueribus repletus magis cruorem, quam aquam fiindere videretur. In prædicto,vt aiunt,certamine vifus eft angelus Domini gladium euaginatum tenens ftiper popu-lum. His temporibus fanótus pater Columbanus ex Hybernia cum beato Gallo, amp;nbsp;a-liis probatiflimis difeipulis venit in Burgundiam, ibique permittente rege Theodori-co monafterium quod Luxomnium dicitur, ædificauit. ExindeàBrunichildefuga-tus, Alemaniam ingreffus eft, ibilànélum Galium difcipulum fuum reliquit. Ipfe verb in Italiam tranfiens monafterium quod Bouium dicitur, ædificauit, vbi amp;■ multorum pater extitit monachorum. Per idem tempus rex Otharius moritur, amp;nbsp;Agilulfus dux Taurinatius, accepta Theodelinda regina in coniugium , fiipcr Jo Langobardos in regem eleuarur, quibus Gregorius papa de pace inter Lango-bardos amp;nbsp;Romanos conferuanda, multa feribit. Prædiiftæ etiam reginæ quatuor libros,quos de vita fandorum compofiiit,tranfinifit, quem codicemdialogum,id eft duorum locutionem, quia eum, colloqucns cum fiio Diacono Petro, edide--rat, appcllauit. Perhanc reginammultum vtüitatisecclefiaconfecuta eft. Agilulfus

cum

LIBER P R I M V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13

cumTheoderico rege Francorum perpetuam pacem facit.CœnobiumfândiBtne-diftiabbatis à LangobardiSnoóluinuaditurj monacbi Romampetieriintjfecumco-dicem fanôtæ regulæ,nec non pondus panis,amp; menfùram vini deferentes.Mauricius irnperator cuin nliis Riis Theodofio, Tiberio Conft:antino,«a Pbocajqui fuit ftrator Prifci parricijjOèCiditur.

Anno Dominicç incarnationis nxxxvrii,Phocas regnauit annos v 111. Huius fecundo anno Gregorius papa migrauit ad Dominum,cui inpontificaruSabinianus p.icceflît,quo defimófo Bonifaciuspapacoftituitur. Hie obtinuitapud Phocam prin-cipem,vt fedes Romana caput eßet omnium ecclefîarû, quia ecclefia Coftantinopo-to Ktana primam fe omnium ecclefiam fcribebat.Hic menfes v 111 amp;nbsp;dies x x in cathedra reddens perrexit ad Dominum, in cuius loco itemm Bonifacius confecratur.Hic pctiit Phocam, vt in veteri faho,quod Pantheon vocabatur,quod à Domitiano Cæfa-ft fuerat conftruä;um,eccleßamßbiconfecrareliceret,quodannuitImperator.Poft huncDeusdédit in pontificatu fublimatur. Eleutherius patricius amp;cubiculariuslm-peratoris, in Neapoli ciuitate interfecirloûhnëm Tyrannum. Perfæ aduerfus rempu-blicam grauiflîmà bella gerunt,amp;Hicroïblymaminrrantes,vexiIIûDominic2E cruds afportant- Anaftalius monachus illuftre martyrium pertulit. Nam aPerhsmulta pro Chrifto perpeiEis,ad extremum à Choiroe rege eorum dccollatus, cum aliis L xx. In Francia inter Theodoricum amp;:Theodebertumfratres,inftigateBrunichildaauia, 10 gf auiilimum oritur helium, eo quod Theodebertus non legitimus hæres regni dice-retur,quia de pellice erat natus,amp;; apud Tulpiacum caftrum fummis viribus decerta-tum. Theodebertus terga vertit amp;nbsp;Coloniam fugit,indeabftradus,amp; afratreatton-fus,clericus efficitur, amp;nbsp;non poft multum ab eodem fratre trucidatur, amp;nbsp;duo filij eius înterfîciuntur.Regna quæ præfati reges tenuerunt,in poteftatem Clotliarij tranfcunr. Brunichildis propter multa maleficia quç perpetrarat,iuftù Clotharij equorum indo-mitorumcaudisreligatadifcerpitur. AgilulphusrexLägobardorum moritur,amp; Ro-doaldusfiliuseiusinregnumftabilitur. i

Anno Dominicç incarnationis dxlvi,Heraclivs regnauit annos x x v i.Qui äduerüis Perlas bellu aggrefttis,oCciib Choiroe rege eorum, Perlas in deditionem ac-}ó ccpit,amp; lignum fandæ cruds Hierolblymæ, vndeiùblatum fuerat,cum magna vene-ratione reftituif. Bonifacius quintus,' amp;HonoriusSeuerinus,amp;ioannesRomanam régunf ecclefiam. Heduinus rex Anglorum,pr£edicantc Paulino epifcopo,ad Chrifti fidem cumfua genre conuertitur. Honoriitó papaScotos in obieruatione Pafehæ errantes, per epiftolam redarguit: fimilifer amp;nbsp;loahnes fucceflbr Seuerini facit. Per idem tempus fiiitMaio'Edomus in palatio Clotharij regis,Arnulfusvir,vtpoftmodumcla-ruit,Deo amabilis, qui poft glorîam lècull,Chrifti fe feruitio fubdens,mirabilis in epi-Icopatu extiticHtiie Dagobertusfîlius Clothârij in annis puerilibus pofitus,traditu^ft îgenitore, vt euhi fecundum iüam fapientiamenutriret,cique tramitem Chriftianas religionis ofteriderét. Hinc poftquam ad virilem çtatem peruenit,Sandragefillum du-40 cem Aquitaniæ ôc carum confiliarium patris, eo quod le quadam contumacia deipi-ccrct,verberibüs affedt, amp;: barbæ rafione deturbauit. Quod cùm pater cognouilîèt, cumadfuppliçiarequirit.Ille ftirorem patris timens,in bafiÜcamfanótorum Dionyfij amp;nbsp;foeiörum eius confugit,eorumquetutelamfupplex expofcit:quorumfuftraganti-bus meritis à nuUo potuit idem exfrahi,quoulque commiifiim facinus pater indiilge-rct.Vndeamp;:îIlumpotiiîîmùrhdiIexitlocum,vbipoftmodumingentia dona contulir, amp;nbsp;numeroia prædia dédit. Poft hæcDagobertuscum PipinoduceinAuftriaregna-furus,à pâtre dirigitur,amp;fah(fti ArnulfiMetêfisepifcopi confiliis commendatur. Ro-doaldo Langobardorum rege mortuo, Rotharius eidem regno præfidtur.

Anno Dominica: incarnationis dlxxii,Heracleonas filius Heraclij, cum matre fua Martina regnauit annos i r. Gyrus Alexandriæ,Sergius amp;nbsp;Pyrrhus regiæ vr-bis epifeopi, vnam operationemin Chrifto diuinitatis amp;nbsp;humaniratis,amp;: vnam volun-tatem dogrhàtizant, amp;nbsp;ob hoe'à Theodórópapa amp;nbsp;aliis epifeopis condemnati funt. D^göbertus filius Clotharij cum Saxonibus dimicans,grauiterabeisvulneratus,pa-trêmq; per Icgatum vocat in auxiliû,qui feftinans cum exercitu venit,amp; interfedo co-fumduceBcftaldo ita Saxonesarmisperdômuit,vt omnisvirilisfexuseiufdcm terrae i.

b

14 CHRONICORVM REGINONIS

inco4as,qui gladij, quem tunc forte gercbat,Iogitudinem cxccfliflcnt, pcrimcret. Circa hæc tempora Sinenandus,amp;poftcumChilitiIla,inHii{5aniaregnauerunt.Horum temporibus iynodus bis faóta eft in vrbeToletana, vbi plurima de ndecatholicaamp; re-ligione Chriftiana promulgata funt Si fcripto roborata.Sub his etiam regibus Ifidorus Hiipalenfis eccleftx epiicopus floruit, nuUi modernorum doótorum poftponendus, qui multa de fidei regulis ecclefiafticisqj difciplinis diiputauit. Poft idem tempus con-iunx régis, nomine Cæfarea,pro Chrifti amore priuato habitu venir Conftantinopo-lim,amp;: poft aliquot dies baptizataabAuguftodeiacrofonteleuataeft,quamvircius requirenSjCum xl militaribus viris pacifice Conftantinopolim venit.a quo iatis digne fufceptuSjCum omnibus quos fecum adduxerat,baptizatus eft,amp; ab Augufto de fonte lo lcuatus,multisqj muneribus honoratus accepta coniuge ad patriam repedauit.

AnnoDominicxincarnationis dlxxv,Con s t anti vsfiliusHeraclij,cumfra-tre Heraclione regnauit menfibus v i. Pyrrhi fticceffor Paulus,non tanmm vefana doi éfrina flcut prædcccflbres eius, fed amp;nbsp;apcrta perfecutione catholicos cruciauit:ob hoc amp;ipfe,flcutprædeceflbrescius,àfede Apoftolicadamnatus eft.

Anno Dominica: incarnationis DXxx vi, C o n s T a n t i n v s fliius Conftantil, filij Heraclij,regnauit annôsX'x V11 i.Hic à fupra dido Paulo deceptus,hæreticus effi-citur,expofuitq5 typum aduerfus catholicam fidem,nccvnanecduasvoluntatcs,auc operationes in Chrifto définiras efle confitendas,quafl nihil vclle,nec pperari,vel crc-dcndus pores fit Deus. Vnde à Martino papa amp;nbsp;CL epifcopisflibanathemate damna- zo ti funtfuprà nominatiepifcopi.Hac de re ide Martinus papa in exilium mittiturapud Cherfonam,ibiqi moritur, vbi etiam miraculorum gloria fulget. Eugenius papa con-ftituitur:quo vita deccdente, Vitellianus incius loco iubrogatur.Rothario Longoba^r-dorum rege mortuo,Grimaldus vir ftrcnuus regnum obtinuit. Per id tempus Clotha-rius rex Francorum moritur,amp;fubVrbano Pariflisin bafllicafandi Vincentij ftpeli-tur.Dagobertus monacchiam totius imperij obtinuit, excepto quod fratri fiio Heriberto contra Ligerim,amp;limitcm quo tenditurpartibus Vafconiæ,pagumfcilicet To-lofaniun, Caturcinum, Aganenfem, Petrogoricum,amp; Sandonicum,vel quod ab his verfus Pyrenæos montes excluditur, conceflit.GrimaldusrexBertarit virum potentem perfequitur ,quem idem rcxmflufidefufpiciens,adulatorumamp;detrahentium 50 linguis ftimulatuSjdolo occidcre meditatur,fed induftria Hunoldf fideliflimi flitellitis, per murumTicincniem depofitus func,in FranciamadDagobertumfl.igit,mortisqj periculum euafit.Per id tempus Theodorus archiepiicopus, amp;nbsp;Adrianus abbas dodifl flmus à V itelliano papa mi/Ti funt in Bricanniamyplurimafquc eccleflas Anglorum do-drinæapoftolicæfrugefœcundaruntjè quibus Theodorus archiepiicopus peccanti^ urn indici,a quantis fcilicet annis pro ynoquoquepcccatoquispcenitere debeat, mi-raljili amp;nbsp;diicretaconflderatione deicribit.His diebus ConftantinusAu^uftus Italians à Langobardorum manu eripere cupicns, Conftantinopoli egreflus venir Athenas, inde mare tranlgreflus Tarentum applicuit. indeBeneiientumintrauit,omnesqjpC-nè ciuitates Longobardorum, per quas venerat,cepit. Luceriam vlque ad folum pro- 40 ftrauit. Deinde Beneuentum cum omni exercitu circundcdit,vbiRomuaIdus filius Grymaldi le inclulerat. Imperator accepta obfide prædidi Romualdi forore,iQluta obfldione,Neapolim proficilcitur. IndeRomamperrexit,cui ièxto abvrbemiliario Vitellianus papa cum facerdotibus amp;nbsp;populo Romano occurrit,qui obtulit beato Petro pallium auro textilc,amp;manensapudRomamdiebusx 11,omnia qua: fuerant antiquitus inftituta, ex æreinornamentumciuitatisdepofuit,in tantum, vtctiambafili-cam beatæ Mariæ,quæ aliquando Pantheon vocabatur,dilco operiret, tegulasq; ære-as inde auferrct. Poft hæc,Neapolim rcucrfus,itinere terreno perrexit ciuitatem Rhc-gium^ngreiTusque Siciliam habitauit Syraculàs-Manfit autem in Sicilia v i annos,vbi poft plurimas amp;inauditas deprçdationcs in balneo à fuis extindus eft.Poft huius mor- jû tem Mezentius in Sicilia regnum arripuit,fcdablqucorientalisexercicusvoluntatÇ5j contra quem Italiæ milites, alij per Hiftriam, alij per Campaniam,alij verb à partions Afficæamp; Sardiniæ, venientes in Syraculàs,cum vita priuarunt. Conftantinopolim ca^ put faifl impcratoris deportatum eft. Ha:caudicnsgensSarracenorum(quxiamÆ.-gyptum Alexandriamperuaferatjfubitô cum mujtis nauibus venientes Siciliam in-;

uadunt,

LIBER PRIMVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15

mdunt, Syracufas ingrediunttir, mulcamque ftragcm faciunt populorum, aufer^htes quoquc prædam nimiam, omncm ilium quem Conftantinus à Roma iLimplerac ornatum,in ære amp;nbsp;diuerßs fpeciebus, ad Alcxandriam rcuerß funt.

Anno Dominicas incarnationis dcv,Constantinvs filius Conftantini fupe-rioris Augufti regnauic annos x v 11. Donus papa apoftolicam federn tenet. Quo de-fundto Agatlio papa ordinatur. Conftantinus Auguftus c l epifcoposcongregari fe-cit in vrbe regia,inter quos etiamfueruntlegatifanétæ Romanx eccleiiæmiflî ab A-gathonc papa,Ioannes diaconus,loannes Ponutnßs epifcopus,quiomneseandem hxrcfin damnarunt,qux vnam o'pcrationcm amp;nbsp;voluntatem in Domino lefu Chrifto IO afteuerabat.Ea hora tantæ aranearum telæ in medio populi ceciderunr, vt omnes mi-rarentur:amp;: per hoc ftgnificatum eft,quöd for des hçrcticæ prauitatis depulfæ eflènt.Ët Gregoriusquidem patriarcliaConftantinopolitanus corre(ftuseft,cxteriveróin fua defenßone perfeuerantes,anathematis ftmt vltione percufli.Reóta autem ßdes amp;nbsp;vera hxceftjVt in Domino noftro lefu Chrifto,ficut dux font naturx,hoc eft Dei amp;homi-nis,ficetiamduxcredantureflèvoluntates.Histemporib*folisecliplïsfa(fta eft v no-nasMafomoxque fubfecuta eft grauiflima pcftis tribus menßbus,Iulio, Augufto,amp; Se-ptembri. Tune vißbiliter multis apparuit, quia bonus amp;nbsp;malus angelus nodtu per ci-uitatem pergerent,amp; ex iufl'u boni angeli malus angelus,quividebaturvenabulum manu ferre,quoties dcvcnabulooftiumcuiufcunq; domus pcrcuftilTet,tot de eadem xo domo fequenti die homines intcrirenuPeridem tempus Dagobertus rex Arnulfhm auunculum Heriberti fratris fui propter infidelitatem fuam interfici iuflit,quiab A-malgario amp;nbsp;Arneberto ducibus,amp;: 'V/illibaldo patricio interfetftus eft. Poft difocft'um igitur beati Arnulfi,adhuc conßho Pipini,qui Maior domus dicitur,amp;; Cuniberti pon-tificis Vlfcolonc Dagobertus vtens,ab ipfis fortiter admonitus, proiperitatis amp;nbsp;iuftitix amore complexus, vniuerfarum ßbi gentium fubditarum fauoribus extollebatur. Ha-buit filium ex quadam puella nomine Regnidruda,quem frater eins Heribertus Au-rclianus veniens de facro fonte fufoepit. Namque dum eundem puerum Amandus e-pifcopus catechumenum foceret,finita oratione, cum nemo relpondiflet Amen,ape-ruit Dominus os pueri,qui non ampliùs quamquadraginta dieshabcbat,amp;cunótis 50 audicntibus reipondit Amen. Vocatus eft idem puer Sigibertus. Arnulftis epifcopus amp;:Romaricus abbas clari habentur. Eo anno Icgatiregis Dagoberti,Seruatus amp;nbsp;Paternus à Conftantinopoli regrefli funt,petiitque imperator Dàgobertum,vtomnes ludxosregnifoifecundumfidemcathohcambaptizareprxciperet, aut de regno ex-pcllerct : fiquidem in fiderum fignis cognouerat, quod à circumcifis gentibus diuino nutueius imperitun efletvaftandum. Et rex quidem fummolixcperegit ftu4io,fed imperatori non de Iudxis,fed de Sarracenis fuerat demonftratum.Pofthxc Heribertus moritur,relinquens filium paruulum nomine Hilpericum,quietiampaulopóft moritur.Regnum ad Dagobertum tranfiit.Grymaldus rexLangebardorum cumT)a-goberto pacis firmiflimx fœdus iniit. Quod cùm profugus Bertarius cognouiflet,me-40 tuens Grymaldum,egrefl'us à Gallia ad ßritanniam infulamproperarediipofoit.In-terea Grymaldus moritur. Cumque iam Bertarius nauim ingrefllis, aliquantum per pelagus nauigaflct,vox à littore audita eft:Reuertatur Bertarius in patriamfiiam,quia tertius dies eft hodie,quód Grymaldusrexmortuuseft.Quiftatimreuerfosregnum Langobardorum obtinuit, atque Cunibertum filium foum confortent regni fecit. Agathonepapadeccdente,Leo iunior locum eins obtinuit. Pofthunc Benediiftus ordinatur. Dagobertus rex cum Sclauis congreditur,eolque fuperauit,quibus præerat tunc dux nomine Samo. Vafcones etiam rebellantes ferro compefeuit. Huni amp;nbsp;Bulgares inter fe prxlia conferunt,Huni Bulgares fiiperant,qui deui(ftiamp; de Pannonia expulfi, nouent millia cumvxoribus amp;: liberis regem Dagobertum expetunt, terrant JO ad manendum requirunt. Quos rex ad Heimandum amp;nbsp;Baioariamrecipereprxcç-pit, diiperfosque per domos omnes vna nodte cum mulieribus amp;hberisinterficcre fecit. Circa hxc tempora deftmóto Sifebodo rege Hilj?anix,Siienandus quidam ex proceribus Dagobertum regem expetiit,vt ei auxilium ferret, quatenusregnum Hi-fpanix obtinere poftet. In huius bcneficij recontpenfatione ritiftorium aurum regi promittit, penfans auri pondera l. Rex cxercitunt mißt cum Abundantio amp;nbsp;Vene-/ b ij

5-? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

randqducibus, regnumquc viribus Francorum Sifenandus obtinuît. Miflbrium Go-this contradiccntibus nontranfmifit,ièd ducenta millia folidorum pro inißorio régi Dagoberto perfoluit : quod argentum rex fanóto Dionyfio dedit. Edildrudis regina amp;virgoapud Anglos clarahabetur. Gens Sarracenorum ex Ægypto in Africain cum nimia multitudine pergens,obiefl'amCarthaginemcepit,amp;: crudeliterdepopulatam ad folum vfque proftrauit.

Anno Dominica: incarnationis DCXii,Iuftinianus minor,filiusConftantini,rc-gnauit annos x.Ioannes,Conon Sergius Romanam regunt ecclefiam.Chilianus e-pifcopus Wirtzburgenlis. Arnnal eiusdifcipulusclarefcit.Iuftinianus AfricamaSar-racenis abftulit,amp; cum eifdempacemterramarique fecit. HieScrgiumpontificem, to quiain errorem illius iynodi,quam Conftantinopolifecerat,fauere fubferibere no-luitjmiflb Zacharia protofpatario Rio,Conftantinopolimdeportariiuffit,fed militi-bus repugnantibuSjiuifa principis perficere non potuit.Adalgifus Tyrannus,dux Tri-dentinæ ciuitatis, adnitentibus Aldone amp;nbsp;Graufone Brixinanis eiuibus,amp; aliis multis ex Langobardis, contra Cunibertum regem debellat,eumque de regno expulit,icd refumpris viribus Cunibertus præfatum Tyrannum inpræliointerfecit.Dagobertus rex Metas veniens in confilio pontificum amp;nbsp;proccrtun,filium fuumSigibertum in regno Auftriæ Riblimat, eumque Cuniberto epifeopo Colonienhs ecclefiæ amp;nbsp;Pipino duci commendat. Sequenti anno ei filius natus eft,cui regnum Neuftriacumatque Burgundiæ dandum poft fuum difcefllim nominauit. Poft hæc idem pagobertus zo inoritur,amp;: in balilica fanifti Dionyfij ftpelitur.Fuitautemprouidusinconlilio,cau-tus in iudiciojftrenuus in militari difciplina,largus ineleemo{ynis,ftudioftisin com-ponenda pace ecclefiarum,præcipuc deuotus in ditandis Sandorum ccenobiis,qui quanuis omnia locafanétâ excoIuiflet,præcætcrismonafteriaSanâ;orumDionylij, Martini,atqueMauricijexcoluit,amp; omnia ecclefiafticadignitatenobilitauit.Regnum cius,ftcut ipic viuens diuiferat, filij eius tenuerunt. EgaMaiar domus cum Nautilda regina, regnum Cludeuei adminiftrat. Circa hæc tempora cùm in caftro Caiino vafta folitudo exifteret, venientes de Celimanicorum vel Aurelianenftum regio-ne Franci, venerabilis patris Benediffti, eiufque germanæ Scholafticæ corpora au-ferunt, in fuam patriarh. afportant. Corpus ianfti Benediifti in territorio Aurelianen- 30 li,in monafterio quod vocatur Floriacus, fepultum eft. Porro fandæ Scholafticæ in partibus Cenomanenftum religioforum deuotione conditum. Rege Cuniberto mor-tuo,de regno Langobardorum inter principes magna fit controuerfia, plurimi in-ccrficitmtur,nonnulli excæcantur. Mulieresctiam,quæfereginas fore iaiftauerant, nafo amp;nbsp;auribus abfeiftis deturpantur. Ad extremum Heribertus duxTaurinenlium regnum obtinuit.

Anno Dominicæincarnationis n c X x ï i,L E o Auguftalem dignitatem arripiens, luftinianum regno priuauit, eumque exulemin Ponto icruauit,regnumque Roma-norum tribus annis rexit. Sergius papain lacrario bcati Petri Apoftolimagnampor-tionem ligni Dominicæ crucis reperit,quæ ex tempore illo ab omni populo in bafili- 40 ca Cóftantiniana,die exaltationis eius ofculaturacadoratur.In Britannia Cunibertus Lindisfranenfis ecclefiæ epifcopusclarus habeturzin Galliis Audoenus Rotomagen-fis, Cligifiis Nouigenfis, Sulpitius Bituriacenfis epiftopi clari habentur. His etiam temporibus venerabilis vir Wiftibrordus, cognomento Clemens,de Britannia gentis Anglorum,ob gratiamEuangelij in Gallias tranfiens, à Sergio papa epifcopus Fri-fonum confecratur,atque in eandem gentem ad prædicandum dingitur. Tiberius regnauit annos feptem. Hie contra Leoneminfiirgens, regnum eius inuafit,eumque toto quo iplc regnauit tempore,incadem ciuitatein cuftodia tenuit-Gilfulfus dux,Be-neuentum amp;: Campaniam igne, gladio amp;nbsp;captiukate vaftauit.Ioaiines Romanam re-git ecclefiam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo

Hie vniuerfos captiuos quos Gifiilfus cepcrat,redimit, atque Langobardos do-mum redire fecit, cuifucceflit alius Joannes Clodoueusrex, corpus bead Dionyfij di-fco operiens, minùs religiosè,licet cupide, os brachij eius fregit amp;nbsp;rapuit,confeftimqi ftupefadus in ametiam incidit,amp; poft duos annos vitam cum regno finiuit.Hoc tempore Synodus Aquileiæ falt;fta obimperitiam fidei, quintiun vniuerfale cocilium fulci-‘ pere

LIBER P R I M V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17

pefcdiffinit.Clariflîma Iiæc ïynodus rite amp;nbsp;folcnniter çelebrata fuit temporibus Vigi-lij papæ contra hæreticos, qui beatam Mariam foltun hominem, non Deum amp;nbsp;hominem genuiflè affirmabantân qua fynodo catholicè inftitutum eft,vt Maria femper Virgo SeoTDxos diceretur, quia non folum hominem, lèdverè Deum amp;: hominem genuit. Ea ætate claruitLambcrtusTungrenlis ecclelia:epifcopus,quidumrcgiam domum zclo religionis accêfus increpaflct,abiniquifljmo Dodoneamp;aliis viris de palatio mif-fis improuisè conclufus,intra domum ecclehæ in Leodio vico occiditur.

AnnoDominicæincarnationis dcxxxii,I vs tini an vs fecundo cumTiberio filio regnauit annos vi.hic regnumrurfusrecipiens,eosquiièexpulcrant,patrici-ïo os occidit,Leonem quoque amp;nbsp;Tiberium,qui locum eins vfurparant,cepit,amp; in medio circo coram omni populo iugulari præcepit. CaUinicumveropatriarchamConftan-tinopolitanum erutis oculis Romam milit, Cyrumq5 abbatcm,qui eum in Ponto exu-lemalucrat, epifcopumin loco Callinici conftituit. Silinnius amp;nbsp;Conftantinus Roma-nam regunt eccleliam. HuncConftantinumad fe venire iubenslüftinianus,honori-ficè fufcepit ac remifit, quem proftratusin terra pro fuis pcccatis intercedere rogans, cunéla eccleliç priuilegia renouauit.Qui cùm exercitum in Pontum mitteret ad com-prehendendum Philippicum,qucm ibi relegauerac,multum eum idem papa prohi-buit,fcd tarnen inhibere non potuit.Exercitus,quimiirus contra Philippicumfuerat, ad partem eins le contulit, amp;nbsp;eum Imperatorem facit:qui Conftantinqpolincontra io luftinianum veniens,cum eo ab vrbemilliario duodecimo pugnauit,amp; eum occidit, regnumque adeptus eft.Imperauit autem,vt præmi{îmus,hac fccunda vice v i annos, quem Leo in expulfione iplius naribus detnincauit.qui póft itcrum aftumpto imperio quoties defluentem guttam rheiunatis manu deterht,penètotiesaliquemexhis qui contra eum fùerant, iugulari præcepit. Dum hæcin oriente agunmr, Anfprandus,qui apud Baioariam IX exulaueratannos,cumBaioariisItaliamvcnir,pugnauitquecum Ariberto rege,qui dum in Franciam fugere vellet,Ticinum fluuium ingreflüs,cum e-quo tranlhatare conatus eft,fed quia auro grauatus erat,aquis fuffocatus extimftus eft. Anfprandus regnum obtinuit 111 tantummodo menfes,poft cuius interitum Luit-prandus fîlius eius in regali conftituitur folio. Apud Francorum quoque gentem,Pipi-30 no vita exempto, eius nlius Carolus in principatu fucceflit,licet per multa bella amp;: cer-taminade manu Raginfridi,eundem principatumfuftulit.Nam cùmincuftodiate-nerctur,diuino nutu ereptusaufugit,acprimùm contra Raginfridum,cum paucis bis terque certamen iniuit,ad extremum eum apud Vinciactun magno certaminefope-rauit, cui tarnen vnam,vf ferunt,hoc eft Andaganenfem ciuitatem adhabitandunx conceflît,cunctam veto Francorum gentem ipfe gubernandam fofeepit.

AnnoDominicæincarnationis dcxlviii,Philippicvs regnauit annum v-num amp;nbsp;menfes v i. Hic poftquam imperiali dignitate confirmatus eft, Cyro de ponti-ficatu abie(fto,ad gubernandum monafterium foumin Pontû redire ccepit.Hic Ckgt;n-ftantino papæ literas praui dogmatis direxit,quas ille relpuit,ftatuitq; populus Roma-40 nus,ne hçretici imperatoris nomen, aut Chartas aut figuram folitas fufciperent. Contra hüc Anaftaftus,qamp; Artemius dióhis eft,infurgcns,eü regno expulit, oculisq; priuauiu

Anno Dominicæ incarnationis dcl,A nastasivs regnauit annos iii.Hicliteras Coftantino papç per S cholafticum patrieiü amp;nbsp;Exarcha ItaUæ direxit,quibus fe fautore catholicæ fidei amp;nbsp;concilij prædicatorem elfe declarauit.Deftindo Gilülfo duceBene-uentano,Romaldus filius eius locum eins obtinuit. Circa hæc tempora Petronax ciuis Brixianæ vrbis,diuino amore comptm(ftus,caftrum Caflinum petiit, amp;nbsp;monafterium fanóti Bencdi£ti,quod iam tune c amp;: x annos deftrudum manebat, reædificatû, mul-torumq; monachorum pater ibi extitit. Gregorius papa conftituitur.Hic Bonifacium ex Britannia ortum epifcopum ordinauit, amp;nbsp;per eum in Germaniam verbum falutis yo prædicauit, amp;nbsp;gentem illam fedentem in tenebris euangelica luce illuftrauit.

Carolus princeps contra Ratbodum regem Frifonum multa certaminaconferir, qui ty rannus diuino nutu percutitur,anno præfati principis,iiir regni fui.Pugnauit idc Carolus aduerfum Saxones, eofque vicit.

Anaftalius imperator claflcm in Alexandriam contra Sarracenosdirexit.Exerci-tus de medio itinere rçucrfos,Theodoftum imperatorem elegit,atquecoalt;ftuminfoT-b iij

r8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

lio iyiperij confirmaiiit. qiü TheodofiusapudMycenas ciiütatemAnaftafiumgraiii prxlio vicit({cprem millia de exerciai ceciderimt) daroqsfibifacramentOjeumcleri-ciim fieri,amp;: presby terum fecit ordinari.

Anno Dominicç incarnat. dcliiii,Theodosivs regnauit annum i. Hic poft’ 3uam regnum accepit,mox in regia vrbe imaginemillam,inquafanûa(ÿnoduserac epiéta, amp;nbsp;à Pliilippo erat eiclt;fta,priftino in loco erexit. His dicbus ita Tiberis fluuius inundauit, vt vitra alueum ftium egrefltis,multa Romanae fecerit exitia ciuitati,ita vt in via lata ad vnam ièmis ftaturam excrefccret,atque à porta fanóli Petri vique ad pon-tem Miluium aquæ fe defcendentes coniungerent.

Anno Dominicæ incarnationis d c L v, L e o regnauit annos ix.Histemporibus lo Sarracenorum gens cum immenidexercituveniens,C5ftantinopoIimcircumdcdit, ac per cotinuum triennium obièdit, donee ciuibus multa inftantia ad Deum claman-ribus, plurimi eorum fame,frigore,bello,peftilentiaque périrent,ac ßc partes obftdio-nis abicederent. Eorum maxima multitudo tempeftateinmari periit.IntraConftan-tinopolim veró tempore obftdionis,c c c millia hominum peftilentia amp;c fame interiê-re.Luitprandusrex ofla fantfti Auguftiniepiieopia Sardinia tranftulit in vrbemTici-neniêm, amp;nbsp;cum debito honore fcpeliuit. Idem rex Rauennam obièdit,claflem inuafit atque deftruxit. Carolus princeps x anno regni fui cum Baioariis pugnauit,eofque vielt. Idem rex quintodecimo anno regni fui Alemanniam ingreftus contra Lantfri-dum dimicauit,amp; fibi eandem gentem ftibiecit.Sextodecimo anno regni fui Vaico- io niamingreiTuSjEudonem ducem Aquitaniæ belloperterruit.xvii annoSarraceni ex Hiipania cum vxoribus amp;: paruulis venientes, Aquitaniam Galliæ prouinciam, quafi in eahabitaturi,intrant. Carolus quidem(vt dièlum eftjeum Eudone Aquitaniæ principe tunc difeordiamhabebat,qui tarnen in viiumfeconiungentes,contra eofdé Sarracenos pari conlîlio dimicarunt.Nam irruentesFranci iùper eos,c c c l x x v millia ex eis interfecerunt. Eudo quoque fuper eorum caftra irruens,pari modo multos interficiens, omnia deuaftauit. Mille tantum quingenti cecideruntexFrancis,vtin cpiftola ab Eudone mifta Gregorio papæ deeademvidoriacontinetur.Eatempefta-te Leo imperator ianótorum imagines dépoliras inccndit,Romanoque pontificiGre-gorio limiliter facere,li lüam vellet habere gratiam, mandayit. Sed pontifex hoc fa- 50 cere contemplit. Omnes quoque Rauennæ cxercitus velVenetiarum,talibus iuilis vno animo reftiterunt: amp;nbsp;nili pontifex eos prohibuiflet, alium imperatorem fuper le conftituilfent. Per id tempus Luitprandus rex caftra ÆmiIiæ,Foromanum amp;nbsp;Penta-polim, Auximiumque inualit. Sed poft aliquos dies Romano potifice élaborante Romanis reddita funt. Leo Auguftus adpeioraprogrclluscft,ita vtcompelleret omnes Conftantinopolim habitantes,tarn vi quàm blandimentis landorum imagines depo-Tiere,amp; quafeunque inuenirepotuit,in mediaciuitateconcremauit.Et quiaplerique cxpopulo tale fcclus fieri proliibebant, aliquiexeiscapite truncati,alij parte corporis mutilad fiint.cuius error!Germanus patriarcha non conlcntiens,a propria fede depul-fus eft,amp; eius in loco Anaftalius presbyter ordinatur.Circa hçc tempora Carolus prin- 40 ceps Pipinum filium fuum ad Luitprandum regem difexit, vt eius iuxta morem capil-lumincideref.quiciuscæfariemincidens,ei pater elFedus eft,multilquc eum ditauit regiis mnneribus,amp; genitori remilit.

Carolus xvit anno regni lui cum exercitu in Weftmehiam venit,eamquc lùæ ditioni fubiecit. Anno xx regni fui,iterum cum validämanu Valconiam ingrellùs cft,amp;: Eudonem regno fimulamp; vita priuauitîlèquenti anno contra filioseiufdemEu-donis dimicauit.

Anno XXII regni fiii,Sarracenorum cxercitus rurlum in Gallias inttoiens,multam deuaftationem fecit,contra quos Carolus non longe à Narbona bellum comminens, cos ficut amp;nbsp;prius maxima cæde pfOftrauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo

Anno XX1111 regni fiii,iterum Sarraceni Gallorum fines ingrelli,vlque ad Prouinciam venerunt,amp; capta Arelate,omnia circumquaquedemolitifunt.Tunc Carolus ad Luitprandum regem mittens, auxilium contra Sarracenos expofcit,qui nihil mo-ratus cum omni Langobardorum exercitu in eiüsadiutöriumproperauit,quocom-pertogens Sarracenorum moxabillisregionibüs aüfugit.

Anno

LIBER P R I M V S.

Anno XXVI regni Æii, Carolus bellicofiflîmus viótoriofiflïmusprinccpsFran-corum moritur.Fiuntigitur,ni fallorjanni ab incarnatione Domini,computati àîjua-dragelinio fccundo anno impcrij Oâ;auiani,vfq; ad vltimum Leonis Augufti annum, qui temporibus Caroli principis regnafle cognoicitur,D c c x v 111,menfes 11 i,dies 11.

Difcernamus eriam,fi placet,eofdem annos Domini per tempora pontificum Ro-manorum, amp;nbsp;videamus quomodo iibi temporaprincipumamp;prælulumadinuicem Comparata reipondeant.

Beatus Petrus Apoftolus Romæ in epilcopali catliedra fedit annos X x v,menfes i r, dies 11.

Fit ergo, vt arbitramur, Ihmma horum à temporibiis bead Petri Apoftoli vlque ad Zachariam papam, qui principio regni Pipini Romanam gubernat ecclefiam,anni D c c c 11 i,menfes V11 i,dies x x v i.C^ibus fi addamus XV an.Oólauiani,x x 11 r Ti-berij,i 11 Caij,fimiliter III Claudij,quia 1111 Claudij anno Petrus Apoftolus Romam venit,amp; ipfe iam annus in pontificatu eius coniputatur,colliguntur anni n c c x x v i r. Supercrefcuntitaq; anni Pontificum,annos principuin Romano rum x x i x an.(^id horum potiùs fequedum fit,prudens ledor videat.Illud tarnen pro certo fcimus, quod J» nec Auguftorum,nec Antiftitum numerus annorum cyclis Dionyfij cocordet, liquidem in alio plus, in alio minus inuenitur.Nam feciidum Dionyfium anno Dominicæ incarnat, d cc x l i, Carolus princeps moritur,amp; Pipinus fulccpit principatum.Poteft autem fieri,vt vitio fcriptoris numerus fit deprauatus annorum. Hæc idcirco abipfo incarnationis Domini anno exordium capientes,vfq; hue prædiximus, vt quia feques libellus

LIBERSECVNDVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21

libellus à noftra paruitate editus, pcreiufdêincarnationisDominicæannostemj¥)ra principum gclla declarat,ifte niliilominus,quo têpore,quo loco,vel quid lub vno-quoq; principe aótum dt, fummatim demonftrat.T riumphos quoq; fanótoru Marty-rum, confeflbrum, quibus in locis,vel dib quibus regibus coronam gloria: percepe-runt,nominatim aperiet.Igitur vbiifte finitur, ille confequenrer initirun capiat, vbi ille incipit,ifte fineni lortiatur.

Primi librifinii.

CHRONICORVM REGINO-NIS DE ORIGINE GENTIS ET REGVM FRANCORVM

Eiber Secvndvs.

N N o Dominicæ incarnationis n c c sc l i, Catolus filius Pipini, maior domus, amp;nbsp;beUicoIïlïimus dux Francorum defundus eft.

Anno Dominicæ incarnationis dccxlii , Cärolomanusamp; Pipinus filij eius, duxerunt exercitum contra Hunoldum ducem Aquitanorum, amp;nbsp;ceperunt caflrum quod vocatur Lucas,amp; in eo-dem itinere diuilerunt regnum Francorum inter fe, in loco qui di-citur vicus Pidatus. Poll: bæc Carolomanuseodcmanno Alema-

niam cum exercituvaftauit.

10 AnnoDominicæ incarnationis dccx lui, Carolomanusamp;Pipinuscontra Odilonem ducem Baioariorum duxerunt exercitum, amp;nbsp;inierunt pugnam,amp; vido-res efFeéli. Carolomanus abfque fratre in Saxoniam perrexit,amp;cepitcaftrumquod! dicitur Oclifenbrug per placitum amp;nbsp;pacis conditionem,amp;:TheodericumSaxonem obfidem accepit: qui facramentis datis,inpatriamdimifltis eft redire,fed pofthabito facramento fefellit.

AnnoDominicæincarnationis dccxliiii,itemmCarolomanusamp;PipinusSaxoniam cum exercitu ingrefl'us,amp;: rurfus captus eft fupra didus Theodericus.

Anno Dominicæ incarnationis d ccxlv, Carolomanus confelTus eft fuo ger-mano Pipino,quöd mente difpofuiflet mundum relinquerc,amp; pro amore Deire-30 gnum terrenum deferere,vt in futura vita centuplicatamreciperetpofleflïonem.Et in hoc anno nulla fecerantexpeditioncm,Iêdpræparauitfe Carolomanus ad id quod decreuerat, amp;: Pipinus vt germanumfuum ad locum honorifice cum muneribus débita munificentia profequeretur. Carolomanus rex Romam pcrgens,in monachali habitu vitam finiuit.

Anno Dominicæ incarnationis n c cx L vi, Carolomanus Roniam perrexit,ibiq; fe totondit,amp; in Sarapte monte mortaftenum ædificauit,in honorem lànéli Sylueftri, ibiq: aliquod tempus moram faciens, exinde ad fanétum Benediótum in Caflinü vfq; peruenit,amp; ibi monachus efteftus eft.Fertur aute de fando viro exemplum memora-bile. Cùm adhuc Romæ pofitus in monafterio quod Iibi ædificauerat,ab omnib’ pro-40 pter regiam nobilitatem,amp; quod maius eft,propter contemptum regni tcrreni,amp;: gloria prælèntis feculi,veneraretur,amp;: laudibus extolleretur,timens,vir Deo plenus,fauo-rem laudis humanæ, qui tanta pro Chrifto reliquerat,fugam magis arripere difpofuit, q. vanæ glorix fubiacere.Et hoc tantummodo vni fido focio contelTus eft,quem ab in-fantia in omnibus fidele probauerat, cum eo no£tu omnib.aufi.igitinfciis,amp; ad Calfi-num montem vfque peruenit,nihil fecum portans ex omnib.bonis,quç corpori erant neccflaria,nudus Chriftü lecutus eft.Et iuxta morem porta monafterij pullans, collo-quifi patris monafterij expctiit.in cuius prçlèntiamcùm veniflct,moxin terra corruit, le homicidam cfte,fe rcum omnium criminü proteftans,mifericordiam expofeit, pœ-nitentiæ locum exquirit. Pater cùm hominê peregrinum eflè cognouiflet, interrogat, JO cuiuspatriæautgentiseilet;atilleconfeflus eftfeFranciuefle,amp;exFranciajpptertalia

rz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

ïccl^ra migraflè,exiliumlibenter ferre paratum, tantum vtpatriamcœleftem non a-mitteret.Spiritualis pater eins precibus annuens, præcepit eum in cella nouitiorum recipijVnà cum fuo collega,probari fecundumquod régula iubct,amp;: tantó arólius, quantó barbaræ Sc ignotæ gentishoiho erat,implens illudapoftolicum,Probate fpi-ritus fi exDeollint.Itaqueprobatus inomnipatientia,fociatuseftcongrcgationivna cum collega:poft emenfum anni circulum profelTus ftabilitatem,conucrlationem, morum obedientiam fecundum rcgulamfanótiBenedifti. Ccepitautemirreprehen-fibiliter inter fratres conuerfari,omnibus virtutibus pollens. Accidit autem,vriuxta quod mos eft,ad coquinæ officium hcbdomadariusdcpuraretur:quodcùmlibenter quidem facerct,fcd in multis ignoranter offenderet,coquus vino cxæftuans ei alapam ió deditjdicens: Ita te fratribuS defèruireoportet?cuiille nil motus,placidovulturefpon-dit:Indulgeat tibi Dominus frater,amp; Carolomanus. neque enim cuiquam nomen fu-«m prodiderat,ne exvocabulo agnofceretur.Rurfusciiminquibufdacibariisadmi-niftrandis erraflèt, à coquo pereuflus eft,cui eadem quæ fuprà imprecatus eft. Et cum , tertio à coquo crudeliter cederetur,indignatus ille comes indiuiduus fuæ peregrina-rionis,q, tantus vir à tarn vili perfona tarn cotumeliose afficeretur,iam ferre no valens, arripuit pilum,vnde panis in bolera fratrum mittendus cotercbatur,amp; eum omni an-nifu percLiflit dices,Nec tibi Deus parcat feme nequam, ncc Carolomanus indulgeat. Fratres hoc auditovaldecómotifunt,quód homo alienigcna,amp; pro mifericordia re-ceptus,talia facerepræfumplîflèt.Protinusergocuftodiæmancipatur,vt diefequenti io tabs præfumptio acriùs vindicaretur.In craftinû produótus de euftodia in medio con-uentu fiftitur : percunôtatus, cur manus extendere in fratrem miniftrum aufüs fuiflet, refpondit,quia(inquit) vidi feruum nequiorem omnibus,virum mcliorem amp;nbsp;nobilio-rem omnibus quos in terra conuerfârifeio, non folùm verbis dehoneftare,fedetiam plagis afficere.Furorenimio exagitati,quôd eum qui peregrinus venerat,cæterts præ-tuliflèt,interrogant,quis effet ille qui bonitatcamp;nobifitateomnes anteiret, cur faltem pattern monafterij non excepiflet. Ille neceffitate compulfüs celarc non valens,quod Deus iam manifeftari volebat,ait:ifte eft Carolomanus quondam rexFrancorum,qui pro Chrifti amore regnum amp;nbsp;gloriam mundi dercliquit/jui de tanta excellentia ita fe htuniliauit,vt modo à viliffimisperfonisnonfolùm contumeliis afficiatur,verùm et- 50 iam verberib’ affligatur.Quq audito tremefaóli à fedibus furgunt,pcdibus eins fe pro-fternunt, veniam poftulant de contemptu,ignorantiam profitentur. Ille contra in ter-ram prouolutus,çum lachrymis negate cœpit,hæc non efle vera, nô fe effe Caroloma-num,fed hominem peccatorem amp;homicidam,collegam fine timoré perterritû propter comiffiim piaculum hçc excogi tafle. Qiud plura’cognitus ab omnib.cum magna reuerêtia eft obferuatus.Hæc no paffi finnus prçterire,nunc ad Chronicareuertamur.

AnnoDominicæ incamationis ne ex Lit, GriphofugitinSaxoniam,amp;:Pipinus iter faciens per Thuringiam,in Saxoniam introiuit vfque ad fluuium Mufraham,in vi-co,quidiciturSchahaningi,amp; Gripho colleéta manu, vnàcumSaxonibusfuperfluuium Obaccrumfedit,quidiciturOrhemtun. ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40

Anno Dominicæ incamationis n c c x l 11 r,Gripho de Saxonia egrcfltis,in Baioa-riam peruenit,ipfiunquc ducatum fibi fubiugauit. Giltrudem ctun Thaffilone cepit,amp;: fuæ ditioni fubiecit Suigder in folatium fûprà diéFi Griphonis.HæcaudiensPipinus cum exercitu illuc venir, omnefque ftiprà nominates fibi fubiugauit,Griphonçmamp; Lantfridum fecum ditxit in Franciam, Thaflilonem ducem Baioariomm conftituit. Griphonem in partibus Neuftriæ miflt,amp; ei x 11 comitatus deditûnde iterum Gripho fugiens Vafeoniam petiit,amp; ad Wipharium ducem Aquitanomm peruenit.

Anno Dominicæ incamationis d c c x l ix, Burchard us quot;V/irtzburgenfîs eccleflæ epifeopus, amp;nbsp;Floradus capellanus miffi funtRomamadZachariampapam,vtinter-, rogarent de tegibusinFrancia,quiilhstemporibusnonhabentcsrcgiampotcftatem, y» reges tarnen vocabantur,li bene eflent reges. Et præfatus papa mandauitPipino,melius fibi videri,illum regem vocari quipotcftatcmhaberet,quàm ilium qui fine rcgali {joteftate manebat.Et ne pertur baretur Chriftianitatis ordo,per atuftoritatem Apofto-icamiu/fitPipinum regem crearijamp;fànôlævnôlionis oleo inungi.

Anno Dominieç incamationis d c c L,Pipinus fecundum morcm Francorum ele- i dus

LIBER S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23

ôus in regem J amp;nbsp;vnftuspcrmanumfandæ memoriæBonifacijMogunriacenï^svr-bis archicpifcopi, amp;nbsp;eleuatus eft à Francis in regno,in Sueflîonis ciuitate. Hildericus u ycro qui falso rex vocabatur,attonfus eft,amp;: in monafterium miflus.

Anno Dominicæ incarnationis d c c l i,Pipinus rex in Saxoniam iter fccit, amp;nbsp;Hil-dcgarius epiicopus occifus eft à SaxonibusincaftroquoddiciturNigberg,amp; tarnen Pipinus rex vidor extitit,amp; peruenit vfque ad locum qui dicitur Rimiç,amp;: reuerfus eft inFranciam,vbi ei nunciatum eft,quôd Gripho,quiin Vafconiamfugerat,germa-nus cius occifus efl'et. Stephanus papa eodem anno in Franciam venit,folatium amp;nbsp;ad-iutorium quærens pro iuftitiis fànâi Petri. Venir autem amp;nbsp;Carolomanus monachus, 10 amp;nbsp;germanus fupràdifti regis, per iuftîonemabbatis fui in Franciam,quaft adeontur-bandam petitionem Aportolicam. Hoc anno natiuitatê Domini in Theodonis villa, Pafeha in Caraliaco Dominus rex celebrauit.

Anno Dominica: incarnationis dcc lu, fupràdidus Stephanus papa confirma-uit Pipinû fanôta vmftione in regem,amp; cum eo vnxit duos filios eius Carolum amp;nbsp;Ca-rolomanum ad regiam dignitatem.Eodem anno fanétus Bonifacius archiepifeopus annunciâs Dci verbum in Frida,à Paganis intcrfe(ftus,martyr Chriftioccubuit.’V/ol-fridus in Italia clarefcit.

Anno Dominicæ incarnationis d C C L11 i,Pipinus rex,per Apoftolicam inuitatio-’ nemItaliamingreifus eft, iuftitiam Petri Apoftoli quærens.Haiftulfus rexLangobar-10 dorum fuprà diôtam iuftitiam contradiccndo,Thermopylas,id eftclaufi.iras,Lango-bardorum petiit,amp; obuiam Pipino régi amp;nbsp;Francis venir, amp;nbsp;commiflb prçlio,Domino auxilianteamp; beato Petro intercedente, Pipinus cum Francis viólor extitit.Eodem anno Stephanus papa redudus eft adfuamièdem, per miflbsregis Pipini,Floradumamp; alios plurimos-Inclufo verb Haiftulpho rege in Papia ciuitate,neceflîtate dedudus iuftitiam fandi Petri pollicitus eft faciendam,Exhacpromiftionerex Pipinus obfîdes X L recepit, amp;nbsp;cum ficramento firmato reuerfus çftin Franciam.Necfuperfluumiu-dicauimus, fi epiftolam eiufdem papæ Stephani, hac de cauià fcriptam,huic operi in-feramus.continet enim hune modum:Stephanus epifcopus,ièruus feruorumDei.Sic-ut nemo fe debet iadare de fuis meritis, fie non debent opera Dei,quæ in illo perfuos 30 fandos fiunt,fine fuis meritis filcri,fed prædicari,ficut angelus admonetThobiam.

Vnde ego pro opprefiione fandæ ecclefiæ à rege atrociifimo amp;nbsp;blaiphemo amp;nbsp;nec di-cendo Haiftolpho ad optimum amp;: fandi Petri fidelem dominum Pipinum Chriftia-nilfimum regem in Franciam veni,vbiægrotaui vfque admortem,amp;manfialiquod têpus apud pagum Parifiacû,in venerabili mopafterio fandi martyris Dionyfij :quem cùm iam medici defperarent,fui ficut in qratione in ecclefia eiufdem bcati martyris fubtus campanis,amp; vidi ante altare Dominum Petrum, amp;nbsp;magiftrum gentium dominum Paulum,amp;: tota mente illos recognoui de illorum fiircariis, amp;nbsp;tune beatum Dominum Dionyfium addextram Domini Petri fubtilem amp;nbsp;longiorem.Dixitque^o-nus paftor dominus Petrus, HicfTaternofterpoftulatfanitatem:amp;: dixit beams Pau-40 lus,Modó fanabitur,amp;: appro pinquansmifit manum fiiam ad pedus domini Dionyfij amicabiliter,refpexitque ad dominum Petrum.Et dixit dominus Petrus ad dominum Dionyfiû hilariter, Tua gratia eftfanitas eius. Et ftatim beams Dionyfius thuribulum incêfi,amp; palmam in manu tenens cum presbytero amp;nbsp;diacono qui in parte ftabant,ve-nit ad me amp;nbsp;dixit,Pax tecum frater,noli timere,non morieris,doncc ad fide mam pro-fperè reuertaris,furge fanus,amp;: hoe altare in honorem Dei amp;nbsp;Apoftolorum Petri amp;nbsp;Pauli quos vides, dcdica, miflas gratiarum agens: moxq; fadus ianus fiim,amp; volebam implere quod milii præceptum erat : amp;c dicebant qui ibi aderant,quód dementabam. quapropter retuli illis amp;nbsp;regi,fiiisq} omnibus ex ordine,quæ videram,amp; quomodo fa-natus ftierim, amp;nbsp;impleui quæ vifa fiint mihi omnia. Gefta fiint autem hæc anno ab in-Jo carnatione Domini d c c l 11 i,v idus Augufti,quo Chrifti roboratus virtute, inter ce-lebratione confecrationis prçfati altaris,amp; oblationcm facrificij,vnxi in reges Francorum regem Pipinum,amp; duos fiUos eius Carolum amp;Carolomanum.Scd amp;nbsp;Bertradam coniugem ipfius rcgis,indutam cycladibus regiis,amp; gratia Ipiritus fandi feptiformis confignaui in Dei nomine,atq; Fracorum proceres Apoftolica benedidione iandifi-cans,audoritat€ fandi Petri fibiàChriftotraditaobligauk amp;obteftamseft,vt nun^

14 CHRONICORVM REGÎNONIS

de altera ftirpeper fuccedentium temporum curricula,ipß vel quiqueéxeorum pro*-À genie orti, regem Riper fe præfumant aliquo modo conftituere,nili de eorum proge-

nie,quos diuina prouidentia ad fidemApoftolicam tuendam eligere,amp; per eum videlicet fanóti Petri Vicarium,imó Domini noftrileRi Chrifti,in poteftatcm regiam dignata eft fublimare,amp;; vnclione facratiflîma coniêcrare. His interpofitis ad Chronica redeamus.Cùm Pipinus rexfvt iîtprà exprelTum eß;)Italiam ingrefTus eflèt,Carolo-manus monachus Vienna ciuitate remanfit vnà cum Bertrada regina,vbi languore correptus diemclauiît extremum.

Anno Dominicæ incarnationis n c c l v, cùm audiflèt Pipinus rex éa non eflè ra,quæ Haiftulphus promiferat deiuftitiisfanâri Petri,iterumltaliamingrelTuSjPapi- lo am obièdit, Haiftulphû obßdione cinxit, rurhim deiuftitiis fanóli Petri firmitatem dédit,vt habiles permanerent,amp;: iniüper Rauennam turn Pentapoli, amp;nbsp;omni exercitu conquihuit, ûndo Petro tradidinCùm autem reuerfus eilet Pipinus rex in Franci-am, meditabatur Riprà diôtus Haiftulphus ea fallere quæpromiicrat.Quadamvcro die cùm venationibus inferuiret, percuflus eft Dei iudicio,vitamque cum regno iîni-uit,quomodo vero miflùs ftt Deiyderius in regnum,in fubfequentibus dicemus.

Anno Dominicæ incarnationis n c c l v i,mifit Constantinvs Imperator régi Pipino cum aliis doriis organum.Et réx Pipinus tenuit palatium iiium in Compen-diOjibiqueThaflilo venir duxBaioariorumamp;iliuseftèiftus cft,permanusfacramen7-taque multa iurauit Pipino amp;fîliis eins, fupra corpus fanâ;iDionyiij,ianâ;iGermani, 20 amp;nbsp;fanfti Martini iîmul, amp;nbsp;cius homines meliores fccerunt.

Anno Dominicæ incarnationis o c c l v 11,Pipinus rex in Saxohiam iter fecir,amp;in munitiones Saxonumper virtutemintroiuit,amp;inloco,qui diciturSitina,multæftra-ges fadæ funt de populo Saxonum.Et tuncpromiièruntlèomnemvoluntatem regis fa(fturos,tributum etiampræ{èntandum,equos fcilicet c c c per ftngulos annos.

Anno Dominicæ incarnationis* n C c l v 111, natus eft Pipino régi filius, cui ftiprà diétus rexnomen impofuit, qui vix*it annos duos,amp;;in tertio defundus eft.Eodem anno celcbrauitNatalem Domini in Lôngolare,amp; Pafchainlopilia.

Anno Dominicæ incarnationisdCclx,Pipinus rex cernens Vaifarium ducem Aquitanorum minime CDnientire,vt iuftitias faceret eccleftis,quæcrant in Francia,. 5 0 de rebus amp;nbsp;poflèflîonibus illarurn quæ iri fuo ducatu erant; iniit conftlium cum Francis,vt'iter pergeret in Aqüitaniam,amp;fùprà didas iuftitias quæreret; amp;nbsp;peruenit vlquc in locum, qui dicitur Theodoàd. Quod cùm cognouiflet Vaifatius, timoré perférri-tus, mittit legatos Otbértum amp;nbsp;Dahnihüm, amp;nbsp;dédit obfîdes ad Algarium fuum pro-pinquû, amp;nbsp;mandauit Pîpino,fe ornriîa fedditurû,quicquid fttprà ditFus rex qUærebat in caufis ccclefîafticis,amp; célebraüit Nat àlem Domini iri Cariftaco,amp;Pafcha fimih'rer.

^Anno Dominicæ incafriafioriis d c ch xi, Vaifarius minime cogitans de obfidi-busamp;facramentïsdatis,vt fevindicarét de ïniuria qüam a Francis præterito anno fu-eratperpefltis, exerciturrimifit, qui vfque ad Cabillonem ciuitatem yenerunt, variantes omniâ. Et cùm fuprà didusrex iÿnodumteneibt in villa quædicïturDuria,nun- qS ciatum eri ci quod Vaifarius perpetraflèrrprotinusexercitummoüit, amp;nbsp;Aquitaniam ingreflîts,multa cariella cepit,fcilicet Burdellum,GIarum montem,CanteIlam, Auer-nen. amp;nbsp;peruenit vfque ad Leonidicas variando omnia, amp;nbsp;celebrauit Natalem D omini inGarifiaco,amp;Pafchaftmiliter.

Anno Dominieç incarnationisè c c lx 11,tertio rex Pipinus Aquitaniam cum exercitu variauit,amp;: cepit ciuitatem Biturigas,amp; carirum quoddicitûrToarcis,amp;:celc-brauirNatalemDominiin villa Géntiliaco,amp;Pafchafimiliter.

AnnoDominicæ incarnationis dcclxiii,rexPipinushabuitplacitumftiumin Niuernis,amp; quarto ingreflùseri Aquitaniam,ibique Thaflîlo duxBaioariorum poft-pofitis làcramentis,fraudulenter fe inde fubduxit,omniabenericiaoblitus,quærex yô auunculus eins ei fecerat,amp;: Baioariam ingreri'us fupra didi regis faciem ampliùs vide-re noluit.Rex autem Aquitaniam perlurirans vfque ad Caduriciam venir,amp; per Leo^ nidicas reuerriis in Franciamvenit.Et fada erihyémsvalida,amp;celebrauitrexNata-lemDomini in villa quædiciturLongrâre,amp;Pafehafîmiliter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ ‘

Anno Dominicæ Incarnationis ricctxiii i,rex Pipinus habuit placitum luurri'iA

quot;Voorma-

LIBER S E C V ND VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xj

Wormatia,amp;r cauüm diligenter pertraótauit inter Vaifarium amp;Tha(riloneni: cele-brauitNatalem Domini in CarifiacOjamp;Palchaßmiliter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Anno Dominicæ incarnationis d c c l x v, rex placitum foum habuit apud Atti-niacum, eodem anno ficut fuperiori nuiquam profedus eft.Celebrauit autem Na-talem Domini in Aquis villa, Palcha fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis d c c l x v i,rex Pipinus perrexit in Aquitaniam,amp; placitum fuum habuit in Aurelianis ciuitate, amp;nbsp;rcftaurauit Argentonium caftrum, quod antea à Vaifariofueratdeftruólum,ibique Francos dimifit ad continendam A.~ quitaniam, fimiliter SiC in Biturigis fecit,amp; celebrauit Natalem Domini in Salmonia-lo cOjamp;PafchainGentiliaco.

Anno Dominica: incarnationis DCCLXvii,rexin fupra diâ:a villa fynodum ma-gnam habuit inter Romanos amp;nbsp;Græcos de ianóta Trinitate,amp; de fanólorum imagini-bus,amp; poft hæc AquitaniamingrelTuseft per Narbonam. Gepit autê Tolofam amp;:Ga-naldanem,lt;amp;r celebrauit Paftha in ciuitate Vienna.Eodcm anno,menCAuguft.iterum Aquitaniamingrcfltis vfque Biturigas venit,ibique fynodum tenuit,amp;inde profeótus, vfque ad Garonnam venit,multas rupes amp;nbsp;ipeluncas cepit, nee non caftra Scoraliani, Forunam Petrociam,amp; reuerftiseft Biturigas.Ibinunciatum eft ei deobituPauli papæûbi etiam celebrauit Natalem Domini.

Anno Dominica: incarnationis d c c lx vin, rex Pipinus iter faciens Rlieni fta-gnum cepit, ad Santones ciuitatemvlq; peruenit, amp;nbsp;ibi cepit matrem Vaifarij amp;nbsp;foro-rem eius,amp; neptes eius.Inde perrexit in locu qui dicitur Montes,ibi Heriduicus venit adeum,qui habebataliam fororê Vaifarij,amp;inde reuerfus Pafcha celebrauitin caftro quod dicitur Sles.Poft hæc afllimês fecum Bertradam reginam ad Santones ciuitatem peruenit,ibiq5 reginam cum famulis dimifit, amp;nbsp;Petragoricum perrexit, amp;nbsp;interempto Vaifario, cum triumpho vidoriæ ad Santones reuerfiiseftjibiqjmoram faciens poft aliquot dies ægrotarecœpit,amp;inde profeftusTurones venit,ad oratoriu ad ftnótum Martinum per rexit,inde cgrefltis Parifios ad fanétum Dionyfium vix perucnit,ibique diem claulit extremum,v 111 idus Augufti.Et dominus Carolus amp;: Caroloipanus ele-uati funt in regnum,Carolus in Nouiona ciuitate,CaroIomanus in Sueflione, v 11 idus 30 Oftob.Et celebrauit Carolus Natale Domini in Aquis,Pafcha in Roterdama ciuitate.

Anno Dominicç incarnationis n c c l x i x, Carolus rex Aquitaniam cum exercitu intrauit,eó quod Hunaldus difpofitiflet rebellare,amp; totam Aquitaniam amp;nbsp;V aftoniam, auxiliante Deo, in deditionem recepit,amp;Hunaldiiniquaconfiliadiffipauitdndedi-greflùs ad Colonienfcm ciuitatem venit, amp;nbsp;inde fiimpfitplures Francorum cum ar-mis,amp;: omnibus vtenfilibus eorum,amp; abiit fupcrflumenDorhdoniam,amp;:ædificauit ibi caftrum quod dicitur FronticuSjamp;indiôtopræfidio Francos collocauit.Deinde millbs direxit ad Lupum Vaftonem mandans,vt fibi Hunaldum cumvxorerepræ-lcntaret,qui ad eum confugerant. Adduótus eft prædiftus Hunaldus cum vxot% ad nominatum caftrum.quem cumrecepiflèt,in Franciam reuerfus eft,amp;:celebrauit Na-40 talem Domini in Duria,amp; Pafcha in Leodio vico publico.

Anno Dominicæincarnationisd cc lxx,CaroIushabuit fynoduminNiZormatia ciuitate,amp; Berta regina perrexit in Baioariam, amp;nbsp;inde Italiam ingrefla eft, amp;: rex celebrauit Natalem Domini in Moguntia, amp;nbsp;Pafcha in Heriftellio.

Anno Dominicæ incarnationis dCc LXX i,Carolus rexfynodum habuitad Va-lêtinianas,amp;: eodem anno Carolomanus rex defiinótus eft in villa Salmontiaco 11 nouas Decembris. Venit autem Carolus ad villam Carboniacum,vbi venit ad eum Vol-carius amp;Folraduscapcllanicumaliisepifcopisamp;:facerdotibus,'W’erinus amp;nbsp;Adalhar-dus comités, cum aliis primatibus,qui flicrunt Carolomani. Vxor verb Carolomani, cum perpaucis Francis partibus Itahæpcrrexit:amp;celebrauit rex Natalem Domini in JO Attiniaco amp;nbsp;Pafcha in Heriftellio.

Anno Dominicæ incarnationis d ccLxxii,Carolusrexlÿnodûhabuitinor-matia,amp;: inde perrexit in partes Saxoniæ,amp; primo impetuHeresburg caftrum cepit, amp;adHermanfaul vfque peruenit, amp;nbsp;ipfum fanumdeftruxit, amp;aurum amp;nbsp;argentum quod ibi reperit,abftulit.Erat autem tune ficcitas magna, ita vt aqua deficeret in fupra diélo loco,amp;: dum vellet ibi rex duos aut tres dies manere,vt prædilt;ftum fanum fundi-

c

î6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

tus deftruere pojfret,amp; aqua exer citai deeiret,fubitô,diuinalargiente gratia,oinnibuâ infciis,in quodam torrentc aquæ effufælargiffimè^itavtomnisexercitusfufficienter haberet. Defttuôlo fano,rexfuper quot;Vi/iferamfluuium venir, amp;nbsp;ibi cum Saxonibus pla-citum habuit,amp;: acccpit x 11 obiides, reuerfus eft in Franciam,amp; cclebrauir Nata-lem Domini in Hcriftellio,amp; Pafcha fimiliter.

Anno Dominica incarnationis dcclxxih, rcx peruenit ad hyemandum in Theodonis villa,vbi etrm adiit millùs Adriani papæ nomine Petrus, inuitans eum vnà cum Francis, vtproDeiamore,fèu pro iuftitiafandi Petri acquircnda,ii.iper Deiÿdc* riura amp;nbsp;Langobardos veniret. Vcnit præfatus legatus per mare vfq; in Maffiliam, inde perterramvfq; adregGm:amp;;ideopermarevenit,quiaviæclaufæfuerunt àLangobar- lOj diSjRomanis.Tune rex fideles cÔfiiluit,vtrùm petitionibus Apoftolicis aflenfiim præ-berent. Omnibus hoc collaudantibus,ilias in partes profeélus eft,Genuamque ciuita-tem veniens fynodum tenuit,amp;; ibi exercitum diuifitin duas partes.Ipfecum vna parte per montem Cinyfium perrexit,amp; mifitBernardumauunculumfiium cumrelic^ua parte per môtem louis. Coiunxerunt autem fe vterque exercitus ad Clufas. Quod cum cognouifl'et Dciyderius, régi amp;nbsp;Francis cumarmatisoccurrit.Tuncrexcafi:rapofiüc âd eafdem Clu{às,amp; milît occulte vnam fearam de eleâis viris per montana. Hoc ièn-tiensDeiÿderius flatim Ciufasreliquit,amp; quàm citiùs potuit,Papiam ingrelTus eft. Rcx autem cum omnibus, auxiliante Domino,amp; intercedente beato Petro,finelæfione Itâliam ingrefl'useft,amp;:cùmadPapiamperueniflet,Delyderium intrinfecus latitan-tem obfedit,ibique in fuis caftris celebrauit Natalcm Domini,amp; Pafcha in Roma.

Anno Dominicæ incarnatioms dcclxxih i, rex dum in illis partibus pro huiuf-modi negotio moram faceret,Saxonesoccafioneaccepta,poftpofitisiàcramentisin finibus Francorum impetum fecerunt, amp;nbsp;vique ad caftrum quod nominatur Buria-burg,venemnt: quorum aduentum incolæ loci perfèntientes,in iam didam munitio-nem fe receperunt.Igitur cùm prçfata gens fæuiens cœpiflèt forinfecus villarum çdifi-cia concremare, venerunt ad quandam bafilicam,in loco qui dicitur Friediftar,quam Fanôtæ memoriæ Bonifacius martyr confccrauit,atque per Propheticû fpiritumpra:-dixit,quôd nunquam incendio cremaretur. Cœperunt autem præfati Saxones omni intentione certare aduerfiis eandem bafilicam, quemadmodum earn per quodlibet 30 Ingenium igné cremarèpotuiflènt. Etdumhæcagerent,apparuerequibufdam Chri-ftianis quierantincaftcllo,fimulquibufda'npaganis qui ineodemcratexercitu,dua iuuenes in albis veftimctis,qui ipfam bafilicam ab igne protegebant,amp;: propterea non potuerunt neque interiùs neque exteriùs ignem accendere.Interea nutu diuino maie-ftatispauoreperterriti,infugamconuerfi tùnt,nemine periequente. Inuentus autem eft poftea vnus ex cifdem Saxonibus mortuus iuxta ipfam bafilicam, flexis genibus, accliuis fupra pedes, habeas ignem amp;nbsp;ligna in manibus,amp; vclut ore flaret ipfam bafili-Canf cremate. Dum hæc aguntur, Carolus à Roma reuerfiis venir Papiam,ipiàmquc ciuitatemarmis cepit,infuperDeiyderium regem cum vxorefuaamp; fiiia,omnem the-faurum palatij. Ibique venientes omnes Langobardi de cunôtis ciuitaribus Italiæ,eius 40] fe ïübdiderunt dominationi. Adalgifus verb filius Deiyderij regis fuga lapfus,mare in-troiuit,amp;: Conftantinopolim perrexit. Carolus fubiugata Italia ordinata,cuftodiam Francorum in Papia dimittës,cum magno triumpho in Franciam reuerfiis eft: amp;nbsp;cùm veniflet in locum qui dicitm Ingelheym, mifit quatuor fearas inSaxoniam.tres pu-gnas cum Saxonibus inierunt,amp;:Deo auxiliante,vidtores extiterunt; quarta veto fea-ra non habuit pugnam, fed capta præda magna reuerfi funt in Franciam.amp; celebrauit rex Natalem Domini in Carifiaco,amp; Pafcha fimilter.

Anno Dominicæ incarnationis d c c ixx v,rex habuit lÿnodum in villa quæ dicitur Duria,amp; inde Saxoniam pergens Sigiburgh caftrum cepit,Heresburch reædifica-uit.SuperWifetam fluuium venir in locum qui dicitur Brunisberg,vbi occurrerunt ci yo Saxones volenteS ripam fupra diôti fluminis defendere. Auxiliante Deo,amp;Francis de-ccrtâtibus,fugatis Saxonibus,Franci ambas ripas occupauerunt,amp; multi Saxones oc-cifi funt.Tunc rex diuides exercitiua, fumpfît fecum partem,pcrrexitq; vfq; ad O bac-crum fluuium: vbi omnes orientales Saxones venientes cum Haflinone duce eorum, dederunt obfides iuxta quod plaçait régi, amp;nbsp;iurauerunt fàcramêta.Simul eo reuertête

venerunt

LIBER S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17

venenintAngrarij in paguniquidiciturBucki,vnà cum Brunone duce eorum,^fe-cerunt fîcut orientales Saxones fecerant. Interea cum Francis qui iùper fluuium Wi-faram remanièrant, Saxones pugnam commiferant, amp;nbsp;Deo largiente Franci viéhoria potitifunt,amp;: plures ex Saxonibus interfeôli funt.Hæcaudiens rex,iterum iùper Saxones cum exercitu irruens multam ftragem fecit,amp; præda copioiàm cepit fuper 'V^eft-phalos,amp; coadi obiides dederunt.Oblidibus itaque receptis,amp;prçdamulta capta,rex inFranciam rcueriùs,vbi nunciatum eft ei,quôdRotgandus Langobardus, poftpo-npns fidem amp;nbsp;facramêta,aduerfi.is eum rebellare diiponerct,ftatim illis in parti bus iter arripuit, amp;nbsp;celcbrauit Natalem Domini in villa quæ dicitur Schletftat in Eliàtio.

10 Anno Dominica incarnationis d cclxx v i, Carolus rex Italiam ingreiTuSjForo-iulij partes pctiuit,Rotgandum rebellem captum dccollari iuirit,ad Taruißum ciuita-tem venir, ibiqs Pafcha celebrauit,amp; ordinatis rebus,dcreliólis cuftodibus ex Francis, in ciuitatibus quæ aduerfus eum fenferant,in Franciam cum profperitate reuerfus eft. Interea Saxones cognita abfentia regis, more folito,ruptisfacramentisinvnumcon-globati Heresburgk caftrum aggrediuntur,fraudulenter Francis fuadent,vt de caftro cxeant,amp; cum pace in patriam pergant.Sjed cùm illi fallacibus verbis (moniti funt) minime aflenfum præberent, machinas præparant,munitionemobfidione cingunt,amp;: fummis viribus certant,ied nihil proficiunt. Quadam itaque die cùm iterum rediuiuo certamine bellum paraftènt, apparuit gloria Dei manifeftè fupra domû eccleftæ,quæ

io erat infra ipfum caftrum, videntibus multis tam Chriftianis quàm Paganis.Nam duo fcuta apparuerunt fupra præfatam baiilicam,{ànguineo colore flammantia,amp; velut in prælio quibufdam motibus agitantia. itaque Pagani hoc fignum aipicientes timoré amp;: formidine repleti,mox infugam conuerft funr,amp;:inrantamamentiamdeuenerunr, vtftriftis gladiis,mutuisarmis fe confoderent.Quanto verb illi plus pauore perterri-ti fugerunt, tanto magis Chriftiani confortati, omnipotentem Dominum laudabant, qui iàluos facit fperantes in fe.Ex prædiôlo igitur loco cum tanta confufione difceden-tes,venerunt ad aliud caftrum quod appellatur Defuburgh,vbi voluerunt iîmiliter fa-cere,fed Deo auxiliante,Francisque eis viriliter repugnantibus, nihil præualuerunt. Oppidani verb perfecuti funt eos vfquead flumen quod Lippadicitur,amp; multos ex

30 eis interfecerunt.Itaq; rex'V/ormatiam veniês, iÿnodum placitumqj publicum ibi te-nuit,amp; concilio foluto,moxSaxonumfinespenetrauit,amp;velutingenstempeftas o-mniaprofternit,munitiones irrumpit. Saxones perterriti ad locum vbi Lippa oritur, venerunt,ibi fe fuamqs patriam régi tradidenint,amp;:ipoponderuntièChriftianoseflè debere. T une rex vnà cum Francis reftaurauit Heresburgh caftrum,amp;: aliud caftrum fiiper Lippam, vbi venientes Saxones vnà cum vxoribus paruuhs innumerabilis mul-titudo baptizati funt in nomine fanôtçTrinitatis. Poft hçc obfides quantos rex expetiir, dederunt.reformatis autem caftellis,cuftodiisqj difpofitis,Carolus inFranciam reuer-titur,amp; celebrauit Natalem Domini in Heriftellio,amp;Pafehain Nouioma^o. nbsp;nbsp;*

Anno Dominicæ incarnationis d c c l x x v i i, rex Saxoniani ingreflus placitum 40 tenuit in loco, qui dicitur Padresbrunna: vbi omnes Saxones conuenerunr,excepto 'V/idichindo,qui cum paucis Saxonibus in partibus Nortmaniæ confugit.In eundem etiam locum venerunt Sarraceni de partibus Hiipaniæ,quorum hçc funt nomina,Ibi-na,Iarabi amp;nbsp;filius Denizefi,qui Lammeiofeph nominabaturjamp;genereius,vbi etiam multitudo Saxonumbaptizati funt,amp; iàcramenta fecundumconiùetudinemdede-runtjVt perderent ingenuitatem amp;nbsp;omnem hæreditatem,nifi conferuarent fuiceptam Chriftianitatem, amp;nbsp;promiflam fidelitatem regis amp;: filiorû eius,nec non etiam amp;nbsp;Fran-corum. Carolus in Franciam reuerfus celebrauit Natalem Domini in Duciato,amp; Pafehain Aquitania,in villa quæ dicitur Cafinogilo.

Anno Dominicæ incarnationis dcclxxvii i,Carolus cum exercitu Hilpaniam 1° ingreflus eft. Venit enim primb ad Pampilonam ciuitatem, deinde ad Cæfaraugufta-nam vrbemperrexit,vbi innumerabilis multitudo de partibus Burgundiæ,amp; Auftra-fiæ,vel Baioariæ,ièu prouinciæ,amp;: Septimaniç,pars etiam Lagobardorum in auxilium Francorum conuenerunt.Obfîdione itaq; ciuitatis territi Sarraceni obfides dederunt, amp;nbsp;immenfum pondus auri. Eieéhis itaque Sarracenis de Pampilona,murisqj eiufdem ciuitatis dirutis, Vafconibusqj fubiugatis,in Franciam reuertitur.Interea Saxones au-c ij

x8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

diciyes ,quód Cirplus ciim Francis tam longa terrarum ipacia abeisclïet lêparactïs^ (iiadentcWidichindojfecundum conRictudinem iterum rebellati funt,amp; ad Duriam caftrum (quod Coloniæ ciuitati contiguum eft) vlque vencrunt,cçdibus,rapinis, amp;nbsp;in-cendiis omnia deuaftantes. Qimd ctim nunciatum effet regireuertenti,ctiamcom-moranti Antiffiodoro ciuitate, milit idem princeps{caramvnamexcleólisviris,qui eorum violcntiæ reiifterent. Saxones audientes incolumitatem régis amp;nbsp;aduentum Francorum, in fugam conuerfi funt: quos Franci ê veftigio fequentes,repererunt eos fuper fluuium cuius vocabuIumeftAdarna, in loco qui diciturLibeii, vbipugna cœ-pta amp;nbsp;finita.Franci,auxilianteDcó,vi£l:oresextitcrunt,amp;multitudoSaxonumeftibi occifa.amp; celebrauit rex Natalem Domini in Herificllio amp;nbsp;Palcba fimiliter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOf

- Anno Dominicæ incarnationis dcclxxix, Carolus venit in villam quæ dicitur Compendium, vbi fe obtijit Hildebrandus Spoletanorum duxcum muneribus,eiufi-que dominationi Ce Cubdit:.EodGmannoCynodnmccniiitinDuria,amp;:pofthxcSaxo-niam ingreffisvfque adLippam venit. Conati funt autem Saxones refiftere in loco qui dicitur Bucholtz,icd nihilpræualuerunt. Aperta autem via'Xl/eftphalos fubiuga-uerunt,amp; omnesSaxoncs qui vitra Wiiaramcommorabanmr.Vcniens autemrexin locum qui vocatur Mcdofulli,acccpitobfidcs amp;nbsp;fiicramentaàSaxonibus quiabco-dem defccerant,amp; reuerfiis eft in Franciam,amp;: celebrauit Natalem Domini in Wor-matia ciuitate,amp; Paicha fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis d c c l x x x, Carolus Saxoniam ingrcfliis ad He- lo. resburgk venit,amp;: inde ad locum vbi Lippa confurgit,amp;ibi ftnodum tenuit. Inde pro-greflus ad Albiam fluuium venit, amp;nbsp;in ipfo itinerc Bardonganenfes,amp;: multi de Nort-lindis baptizati fiint in loco qui dicitur Horhcym, vitra Obaccrum fluuium,amp;: pcruc-nit vique ad locum vbiloraconfluitin Albiam.Difpofitisitaq; tamSaxonibus quam Sclauis,in Franciam reuerfus eft.Inito autemconfilio,vtRomampergerctorationis caulà,vnà cum coniuge Hildegarde,celebrauit Natalem Domini in Papia ciuitate.

. AnnoDominicçincarnationisDcc LXXXi,CaroIusitcrpergescelcbrauitPaIcha. in Roma,amp;: ibi baptizatus eft filius eins Pipinus ab Adriano papa,quiamp; ipfe cum de fa-çro fonte fufccpit,amp; duo fijij cius à fiiprà dióto pontifice inunóti funtinreges,idem Pipinus fuperItaliam,Ludouicus fuper Aquitania. Inde rcuerfiis venit Mediolanum, jQ: vbi baptizata eft filia eius Glifia ab archiepifeopo Thoma,qui amp;nbsp;ipfc earn à facro fonte leuauit.His ita pcraôtis,reuerfus eft in Franciam.Per id tempus legati Apoftolici,For-. mofus amp;nbsp;Damafiis epifcopi,cummiffis regis Siculfocapellanoamp;Eunardomagiftro pincernarum,dire(fti funt adThafliloncm ducemccommoncntesamp;conteftantes ex auétoritate Apoftolica,vt rccordaretur priorum Iàcramcntorum,amp;: non aliter facerct, nifi ficut iureiurafto iam dudum promiferat Pipino régi amp;nbsp;filijs cius. His admonitioni-bus conlènfit Thalîilo,amp;; fiimptis obfidibus ad regem venit Wormatiam,vbi renoua-iiit Iïcramenta,amp;: dédit duodccim obfides :fed no diu præfatus Thaffilo promiffa con-lêruauit. Celebrauit autem rex Natalem Domini in Carifiaco amp;nbsp;Pafeha fimiliter.

AnnoDominicæ incarnationis DGCLXXxii,Carolus Coloniamvcniens,Rhe-num tranfiit,amp; lynodum tenuit,vbi Lippa confurgit:vbiomnesSaxonesconuene-runt, excepte rebelle Widichindo. Illuc etiam venerunt legati Godefridi regis Nort-manorum amp;nbsp;Altdeni amp;nbsp;Hofmundus, nec non etiam legati Auarorum miffi a Cacano amp;nbsp;lugurro. Peraéto placito reuerfiis eft rex in Franciam. Saxones iterum fidem vio-lant,arma corripiunt,fuadenteWidichindo. Rex autem eatempeftatemiferat nuncios fitos ad AdaIgifum,amp;Geilonem atque Conradum,viros potentes, vt duccrent ex-ercitum Françorum amp;nbsp;SaxonumfuperSclauospaucos,quiadliucrebellescrant.Su-prà diôti verb principes,cùmiam in itinere eflènt,audientesquodSaxonesrebellaf-fent,fuper eos arma verterunt,amp; commiflbprælio multos ex eisinterfecerunt.in qua pugna duo duces ceciderunt,videlicet Adalgifus,amp; Geilo,in monte qui dicitur Sunt- yo dal.Hoc audiens imperator cum Francis, quos fiibceleritate congregate potuit,illuc pcrrexit,amp; peruenit vique ad locum, vbi Alara confl uit in nbsp;nbsp;ifaram.Tunc omnes S a-

xones iterum conuenientes fubdiderunt fe fubpotcftatefuprà diôti regis amp;reddidc-runt feditiofos,quiillamrebellionemmaxime terminauerunt,adoccidendumqua-' uior millia quingentos viros.’V^idichiîider vcrôpartibusNortmaniæaufugit.Inteis

LIBER SECVNDVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15

feÆis itaque feditioßs, exilioque damnatis, rex in Franciam reuerfus eft,amp; celebrauit Natalem Domini in Theodonis villa,amp; Palcha fimiliter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Anno Dominicæ incarnationis dcclxxxii i,obiit Hildcgardis regina pridie ca-lendas Maij ,quod euenit tune in vigilia Afeenfionis Domini. amp;nbsp;rex iterum Saxoniam ingreflus eft, eo quöd Saxones rurfum rebellaflent,amp; cum paucis Francis adThiet-malli venitübi Saxones parauerunt pugnam in campo viriliter. Tune rex cum Francis fuper eos irniit, amp;nbsp;magnam ftragem ex eis fecit,ita vt perpauci fuga elaberentur. Poft peraólam vidoriam venit rex ad Paderbrunnam, vbicoadunatoexercitu,denuo fuper Saxones irruit,qui fe fociauerant fuper fluuium cuius vocabulum eft Ala.vbiite-10 rumpugna inita nonminor numerus Saxonumcecidit, quam in iùperioriprælio ce-ciderat.Tunc rex’V/iiaram tranfiit,amp; ad Albiamvlquepemenit.Pofthæcin Franciam reuertitur. Eodem anno obiit Bertha regina 1111 idus lulij. Et cum quot;VZormatiam perueniflet rex,fociauit in matrimonium Faftradanamreginam,amp;: celebrauit Natalem Domini in Heriftellio,amp;r Pafcha fimiliter.

Anno Dominica: incarnationis dcclxxxiiii, Carolus ingreflus eft Saxoniam, eo quod iterum rebellaflet, amp;nbsp;cum eis aliqua pars Frifonum,amp; peruenit vique ad Hu-culin,circumeundo amp;nbsp;vaftando omnia.Erat autemnimiainundatio aquarum.Ipie igiturperThuringiam aborientali parte intrauit fuper Hoftfalos.Porrófilium Caroli dimifit cum valida manu contra quot;Vl/eftphalos. Itaque rex Thuringiamingrefiiis,per-uenitvfque ad fluuium Albiæ,amp; inde ad Tagniofurt, deinde ad Scanminge,exquo loco reuerfus eft in Franciam. Wcftphali verb congregaucrunt le iuxta Lippam,qui-bus occurrit filius regis in pago qui dicitur Dragim, amp;nbsp;inierunt pugnam: quibus viriliter fuperatis reuerfus eft W’ormatiam ad genitorem fiium.Rex itaque confultis fideli-busjiterato hyemis tempore, Saxoniam intrauit, amp;nbsp;celebrauit Natalem Domini iuxta Kichrisburch quot;V/iuzzagani fiiper fluuium Ambra in villa quæ dicitur Linlridi.

Anno Dominicæ incarnationis n cc lxxx v,rcx vfque Adrine peruenit fiiper fluuium''J^ifaram,v bi cofluit'ViZaahna,amp; propter nimiaminundationem aquarum, inde reuerfus eft Heresburgh,vbi vxorem fiiam Faftradanam cum filiis amp;nbsp;filiabus venire iuflit,amp; ibi tota hyeme refedi r,i bi etiam Pafcha celebrauit:amp; multis vicibus fcaras 30 per Saxones mifit,amp;: eorum caftra deprædatus eft,amp;: in Maio lynodum ad Paderbrunnam habuit,amp; inde iter pefgens,nulle contradicentc,totamSaxoniamcircumiuir. V enit autem in Bardenguni,amp; inde mifit poft Widichindum amp;nbsp;Albionem,amp; vtrolq; ad fe fecit venirc:quos facramento firmauit,vt in Francia ad eu venirent.Qm acceptis obfidibus,ad Attiniacum ad rege venerutjibiqs baptizati fiint,amp; tune tota Saxonia fub-iugata eft Fräcis,amp; in eadem villa celebrauit rex Natalem Domini amp;nbsp;Pafcha fimiliter.

Anno Dominicç incarnationis dcc lxxx v i,Carolus mifit exercitum fiium par-tibus Britanniç,vnà cum milTo fuo Odulpho principe Cacorum: vbi multa caftella ac-quifieruntFranci,amp; corum primates reprælèntauerunt Wormatiam. régi in puWico conuentu.Tunc rex videns fe ex omni parte pacem habere,Romamperrexit oratio-40 nis caufa, amp;nbsp;vt ibi cum miffis imperatoris colloquium haberet,amp; celebrauit Natalem Domini in Florentia ciuitate.

Anno Dominicç incarnationis dcclxxxvi i,Carolus Romam venit,amp; à ponti-fice Adriano fulceptus eft,vbi aliquot dies moratus eft. Quod cum audiflet Heregifiis dux Beneuentanorum,timore perterritus, mifit Romaldum filium fiium cum magnis muneribus ad regem, poftulans pacem amp;nbsp;promittens, fe omnem voluntatem eins fa-ä:urum.Sedhis fuafionib. minime Apoftolicus credidit,fedmagis hortatus eft regem, vt Beneuenti fines in tratet, quod amp;nbsp;fecit. Et cùmCapuamvenifletHerigifiis,reliquic Beneuentum, amp;nbsp;in Salernum feceflit, ibiq; fe muniuit.Exinde mifit filium fuum Gri-maldum(nam Romaldum rex fecumretinebat)cum magnis muneribus offerens ob-jo fides,amp; promittens omnemfidclitatcm,tantumabimpugnationeceflaret.Tuncrex cum confulto fidelium amp;nbsp;facerdotum, ne penitus epifcopatus amp;nbsp;monafteria deuafta-rcntur,elegit xiiobfides,amp;:xiiifiliumfupradididucisGrimaldum,amp;accepitmu-nera,amp; iurauerunt ei omnes Beneucntani,amp; reuerfus eft Romam,ibique celebrauit Pafcha cum præfule fedis Apoftolicæ.Venerunt etiam in eodemloco mifliThalfilo-nis,Arnusepifcopus,amp;; Henricus abbas,rogantes papam,vt pacem faceret,litemquc c iij

P CHRONICORVM REGINONIS

ternjinaret inter Carokim regem,amp; Thaffîlonem ducem, ex qua caufa mulrùm cöar-ólatus eft ApoftoIicus.Rex autem ad poftulata refpondit fe per multa tempora quæld^ fè,fed minime obtinere potuifleme tarnen inobediens videretur eflè monitis Apofto-licis,aflèruit feineiufdcmpapæ præfêntia cum eifdemmiflîspacem veile firmare.Illis autem renuentibus atque dicentibus non fe andere pro feniore difßnitiuam proferrc fcntentiam,ncque fc ad hoc deftinatos efle:videns Apoftolicus fióta mendacia,amp;: cog-nofeens inftabilitatem ducis,iratus anathematizauit prædiôlumThaflîlonem,amp;: o-mnes illi fauentcs,nißfidelitatem,quam regi Pipino amp;nbsp;ßlioeiusCarolopromifcrar, per omnia oblèruarent : conteftans per eofdem miflbs eundem virum, amp;: monens,ne per eins obdurationem amp;nbsp;perfidiam fanguis Chriftianorumfunderetur,amp; terra dc- iQ uaftaretur: amp;nbsp;ß ipfe dux nullatenus obedire vellet, tune Carolus amp;:exercitus eins ab-foluti elfent à Deo amp;nbsp;fanólo Petro,amp; quiequid in ducatu eins perpetratum eßet incen-diis amp;nbsp;homicidiis vel qualicunque malitia,totumhocinThafliIonemamp;:focioseius vertatur,amp;: rex amp;nbsp;Franciperßftantinnoxij.HisverbisabfoIutismißisThaßalonis,rcx oratione ad limina Apoftolorum compléta, amp;nbsp;benedióti one percepta,inFranciam greflum dirigit, amp;nbsp;W^ormatiam, vbi erat Faftradana coniunx eius,peruenit:vbi fyno-dum congrcgauit,amp; manifeftauit lacerdotibus amp;nbsp;optimatibus regni caufas itineris,amp; qnalitcrverfuciaThaflüoniscoramfummopontifice eßet deprehcnßi.Mißtitaq; cum confulto fideiium ad eundem Thafliloncm monens,vt Apoßolicisadhortationibus obtemperaret. quiciimnolletobedire, rex partibusBauariæexercitummouit,amp;:ve- 2.0 nit in locum qui dicitur Lechfcld,fupcrciuitatemAugußam,amp;venerunt orientales Franci amp;nbsp;Tliuringi amp;nbsp;Saxones ßiper Danubium in loco qui dicitur Faringa.Porró Pipinusrex de Italia cum exercituvenitTridentum.Tuncperlpiciens Thaflilofecx omni parte eße circumdatum, amp;nbsp;videns,quód Baioarij magis eflcntfidelcs Carolo,^ fibi,vndiquc coarftatus venir ad eum,tradcns le manibus cius,ad feruitium reddens ducatumPipinoregeßbicommißLim,amp;:feinomnib’peccaße,amp;: male egißc confcl’ fus eß,amp;denuo renouans facramen ta dédit duodecim obßdes cleä:os,amp; tredecimum filium fuumTheodoncm.Rex rcccptisobßdibus,reucrfus eß in Franciam,amp; celebra-uit Natalem Domini in Ingelnheym,amp;: Paßha ßmiliter.

AnnoDominicæincarnationisdcclxxxviii,rexcogregauitß^noduminpræ- 30 fata villa,ibiq5 venir Thaflilo.Gœperunt autemeum Bauari accußire,qu0d fidem pro-miflam violaßet,fuadentevxore Luirburga.Obieéta verö Thalßlo denegarenon po-tuit,fed conuiclus eß ad Auaros tranfinißfle, amp;; in vitamßdclium régis conciliatum fuifle. Ad vitimum tarnen confeßus eß fc dixißc,ß decem filios haberet,omncs maller amittercj quam ka manere,ßcutiurauerat.Exiisamp;aliismultis,abomnibusdiiudica'-cus eßad mortem.Et cum omnes capitalcm lententiam proclamarent, rex mifericor-diamotus, eö quod conlanguineus eins eßet,obtinuit abipßsDei amp;luisfidclibus,nc mof erctur.Intcrrogatus ergo à rege quid agere vellet,terræ proßratus licetiam in mo-naßerium intrandi expetnt,vt ibi peccata fua depiorare potuißet.Similiter amp;nbsp;filius eins Theodo fecit.Igitur attoß funt,amp;: in monaßerium milß. Pauci Baioarij qui cum Thaf- 40 ßlone lènlèrantjin exiliumfuntmißi.Eodemannocommißum eß bellum inter Grç-cos amp;nbsp;Langobardos, ducibus Hildebrando Spoletano,amp; Grimaldo Beneuentano, amp;nbsp;Winegifo àrege direfho cum Francis:amp; fugati funt Grçci,amp;: viißores extiterunt Franci amp;nbsp;Langobardi. Per id tempus pugna commißa eß inter Auaros amp;nbsp;Francos qui in Italia habitabant, amp;nbsp;Deo largiente vidoriam obtinuerunt Franci. Tertia pugna com-mißa eß inter Auaros amp;nbsp;Baioariosin campolboræ,amp;âierunt ibi mißi régis Graha-manus,amp; Odoacer cum aliquibus Ftancis,amp; Deo auxiliante viißoriafuit Francorum feu Baioariorum.Hæc omnia fuprà didusThaßilo amp;nbsp;vxor eins Luitburga terminauc-runt. Charta pugna fuit contra Auaros,qui voluerunt vindicate eos qui in prælio fu-perius difto conciderant: fed Deo adiuuante, vißoria Chrißianis ccflk.Poßhxc Ca- yo. rolus Ratisbonam venir, ibiqs marcas amp;nbsp;fines Baioariorumdifpofuit,indeqjreuerfus eß in Franciam,amp;: celebrauir Natalem in Aquis palatio,amp; Pafcha fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis dcclxxxix,rexRhenumColoniæ tranßit,amp; Saxoniamingreß'us,vlq; Albiamfluuiumvenit,ibiq5 duos pontes conßruxit, amp;nbsp;ex v-traque parte pontis caßrafecit exlignis amp;nbsp;terra, amp;nbsp;inde progreßus Sclauorum fines in-

LIBER S E C V N D V S.

ttauit, amp;nbsp;Sclauos vocabulo Wilzi fiio dominio fubiugauit. Fuerunt autem cum eo in eadein expeditione Franciamp;Saxones. Frifones verb nauigiovenerunt per Habolam fliiuium. Fuerunt autem cum eo Sclaui, Vrbi,amp; Abotrudi,quorum princeps vocaba-tur Wizan.Obfidibus itaque rcceptis,reuerfus eft in Franciam,amp; celebrauit Natalem Domini 'V/ormatiæ,amp; Paicha iimiliter.

Anno Dominica: incarnationis d c c X c,nullum iter rex fecit, fed in prædiôla ciui-tate rex celebrauit Natalcm Domini,amp; Paicha fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis d Cexci,Carolus ad partesBaioariorumperre-xit,amp;: Ratisbonam peruenit, vbi cxercitum fuum conuenire iuflit, ibique cum con-10 filio optimatum regni difpofuit ire in Auarorum regnum propter malitiamintolera-bilcm, quam in Gallorum populos gellerunt amp;nbsp;ecclefias Dei. Venit ergo cum exerci-tuvfqueadAnifamfluuium,vbi triduanumiciuniumcumlitaniis^fecerunt,poftulan-tes pro falute excrcitus amp;nbsp;adiutorium Dei amp;nbsp;vindiólam inimicorum. Rex itaque litto-ra Danubij de Aullrali parte tenuit: Saxoncs autem cum quibufdam Francis, amp;: pluri-mamultitudine Frifonum de Aquilonari,amp; itapergentesperuenerunt,vbiiamdiéK Auari habebant munitiones paratas,de Auftraliparte ad Chunbcrg,dcAquilonari Verb ripa,in loco qui dicitur Camp.(iic enim nominaturillefluuius,quiibiinfluitin Danubium) Itaque Auari cùm ex vtraque ripæ parte vidiflcntcxercitum,amp; claflem per medium fluuium venientem : tantus terror, Dcofacicnre,iIIosinuafit,vtdimilhs î'O præi id iis munitionum,ftigæ latibula quærerent,amp; fic,Chrifto duce,vterquc excrcitus abfque læiione Pannoniam introiuit. Peruenit autem rex vfque ad fluuium qui dicitur Raba,omnia cçdibus,inccndiis,rapinisq5 deuaftans,amp; inde reuerfus Ratisbonam, Celebrauit ibi Natalem Domini amp;nbsp;Pafchafimilitcr.

Anno Dominicæ incarnationis d c c x c i i,Fclicianahærefis codemnata eft.quem Felicem Engclbertus in præièntiam Adrianipontificisadduxit,amp;.’ poftconfeiTionem hærefm abdicauit.Et eodem anno nulla expeditiofada eft, led tarnen fupernaues ad flumina tranfeunda, compadus ell pons anchoris amp;nbsp;funibus,ita cohærcns,vt iungi amp;: difl'olui poflit:amp; celebrauit rex Natalem D omini Ratisbonæ.

Anno Dominicæ incarnationis d c c x c 11 x,Carolus Ratisbonam proficifcens,ad 30 Foflatum magnum inter fluuios Alemonon amp;nbsp;Radinzam venit, ibiqj iiimmi pontifi-cis milTi cum magnis muncribus inpræfentiameius venerunt.Ibietiamnunciatum eft ci,Saxoncs iterum more folito fidem amp;nbsp;promift'a violafl'e. Inde nauigio per Radinzam Mogonum fluuium ingrefl'us,Natalem Domini celebrauit in irtzcburch.

Anno Dominicæ incarnationis nccxciiii,celebrauit rexPafchainFrancono-furt, ibique congregauit iynodum magnam epifcoporum,Gallorum,Gcrmanorum amp;Italorum; vbi fuerunt mifl'i apoftolici,Theophilus amp;nbsp;Stephanus epifcopi.Inhac fynodo tertib condemnata eft hærefîs Feliciana, quam damnationempcraudor^a-tem fandorum patrum in libroconfcripferunt,quemlibrumomnesfacerdotesma-nibus propriis fubfcripferunt.Eodcm tempore Faftradana regina obiit,amp; in monafte-40 rio fandi Albani honorificc fcpulta eft. Pfeudofynodus Græcorum, quam pro ado-randis imaginibus fecerant,a pontificibus reieda eft.ReX autem poft hæc diuifo in du-as partes excrcitu,Saxoniam ingrefl’us eft,ipfb perThuringiam,Carolus verbfiliüs eins Coloniæ Rhenum tranflit.Tunc Saxones cohgrcgantCs fein loco qui dicitur Finis-fclt,præparauerunt Cc ad pugnam.Cùm verb audiflènt feexduabuspartibuseflècir-cundatos, diflipauit Deus conlilia eorum,quamuis fraudulenter Chriftianos Ce efl'e,amp;: fideles régi promifcrunt.Rcx in Franciam reuerfus celebrauit Natalem Domini in A-quis palatio,amp;: Pafcha fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis dcCxcV, fex venit Moguntiam,ibique tenuic placitum fuum in villa quæ dicitur Cuffinftein,in fuburbio eiufde vrbis. Audiens verb yo q, Saxoncs fccundum confuetudinem promiflîonë fuam, quam de obferuanda Chri-ftianitate amp;nbsp;fidelitate regis tenenda fecerant,irritam feciflènt,cum excrcitu Saxoniam intrauir,amp; vfque ad fluuium Albiam peruenit ad locum qui dicitur Hiliuni,in quo iifgt; dem diebus A^irzam Abrotitorum rex à Saxonibüs occifus fueratnbi ctiam venerunt mifli aThudone,qui in genre amp;nbsp;fegiio Auarorü magnam poteftate habebat,affirmantes q, idemThudon cum terra amp;nbsp;populo fuo fe régi darc vcllet,amp;: eiufdem ordinatione

c iiij

31 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

Chïiftianam fidem fufcipere. rexitaqueaffliólis magna ex pane Saxonibus,corumlt;^ terra vaftata,âcceptis oblidibus in Franciam rediit, amp;nbsp;celebrauit Natalem Domini A-quis,amp; Pafeba iimiliter-

Anno Dominicæ incarnationis d c c x c V ï, Adrianus papa obiit, amp;nbsp;Leo mox in pontificatu iî.icceiïît,ftatimq5 miiît régi legatos cum muneribus,claues etiam cofeflio-nis fandi Petri,amp; vexillum Romanç vrbis direxit. Henricus dux Foroiulianonim mif-fis hominibus cum ''J/onomiro Sclauo in Pannoniam, Iringumgentis Auaroru prin-cipem,longis retro temporibus, qui eum ciuili bello,fatigatis inter ieprincipibus,im-protufe expoliauit.Caganus amp;nbsp;luguro inteftina clade interempti fiint.Tfiefiaurum pri-îcorumregum multafeculorum prolixitatecolleótum,idem dux Carolo ad Aquis pa- to latium mifit j quo accepto, perada largitori omnium bonoru gratiarum adione, ma-gnam partem inde Romam ad limina Apoftoloru mifit per Angelbcrtum abbatemj porro reliquam partem optimatibus,clericis fine laicis, cæterisq} fidelibus fiiis largitus eft. Per id tempus Thudon iecundum promiftionem fiiam,cum magna parte Auaro-rum ad regem venit,fe populum fuum,amp; patriam regi tradidit,ipieamp; populus eius ba-ptizatus eft,amp; muncribus fufeeptis redierunt ad propria.Eo tempore rex cum exercitu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Saxoniam intrauit, amp;nbsp;Pipinus rex in Pannoniam cum exercitu introiuit. Venit autem legatio Pipini régis ad pattern in Saxoniam, quæ dixit Auaros poft interfedione prio-rum ducum fuper fe conftituifle regem nomine Karam,amp; Pipinus contra eum cena- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

re difponeret.RexperagrataSaxönia,in Franciam ierecepit,amp; in Aquis palatiofilium lo j fuum Pipinum à Pannonia redeuntem,amp; partem tfieûuri quæ remanferat,adducen-

tem lætüs àfpexit.Et celebràuit in eodem loco Natalem Domini amp;nbsp;Pafeba fimiliter.

Anno Dominicæ incarnationis dccxcvii, Barcinona ciuitas Hifpaniæ,quç iam

, pridem à Francis difccflerat,per Thathim præfedumipfius Francis eft reddita.Nam

ipfe ad palatium veniens, amp;nbsp;ciuitatem cum femetipfo regi tradidir. Eo tempore expe-

ditio fada eft in Saxoniam,amp;vfq; ad Oceanum trans omnes paludes amp;nbsp;inuia loca per-tranfit exercitus:amp; rex de Adulo hoc rcgrefrus(hoc enim loco nome,v bi Oceanus Saxoniam alluit)totaSaxonumgente in deditionem per obfidcs accepta,in Aquis palatium reuerfus eft,vbi AbdellamSarracenum,qui à fratre regno pulfus in Mauritania cxulabat,ipfo femetipfum commendante,fufcepit.In code loco amp;nbsp;legatus Nicetç, qui 50 tunc Siciliam regebat,nomine Theophilus,imperatoris epiftolam portans, quern ho-norifice fiifcipiens poft aliquot dies abfoluit.Ipfc verb Nouembri menfe mcdiante,ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

hyemandu cum exercitu Saxoniam intrauit, pofitisq} caftris iuxta^ifaram^fluuium, locum caftrorum Heriftellium vocari iuflit. illuc legati gentis Auarorum cum magnis muneribus venerunt.De eodem loco Abdellam Sarracenum cum filio fuo Ludouico in Hifpaniam ite iuffit,amp;: filium fuum Pipinum In Italiam remifit,ipfe ad difponedam Saj^onia totum hyemis tempus impendens,ibi Natalem Domini celebrauit amp;nbsp;Pafcha.

Anno Dominicæ incarnationis dccxcviii,venit ad regem legatus Aldefonfi regi's Galliciæ amp;nbsp;Afturiç nomine Frolo,papihonem miræ magnitudinis prçlcntans.Et

in ipfo Pafehæ tempore Nordiueli trans Albiam fedentes feditione commota, legatos 40 Î regios,qui tunc ad iufticias faciendas apud eos coucrfabantur,copr'ehenderunt, quof*

dam eX eis trucidantes,cæteros ad redimendos feruauere.Rex itaq; colledo exercitu,

deHeriftellioadlocu qui Mindadicitur,perrexit,amp; fado confilio in defertores arma corripuit,amp;: totam inter Albiam amp;:Wifaram Saxoniam depopulado peragrauit.Nort-lindi contraT ranafchonem ducem Abotritorum,amp;Helbruinum legatum regis,com-miflb prælio,vidi funt.Cæfa funt ex cis in eo prælio quatuor millia,cæteri qui fugerût, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

de paucis coditione tradarc cœpcrunt.Rex acceptis obfidib.à Saxonibus in Franciam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

reuerfus eft,amp; Aquis perueniens legationë Græcorum à Conftantinopoli miflàm fùf-cepit.Erant enim legati Michael patricius quodam Phrygiæ,amp;: Theophilus presbyter, epiftolam Ircnæimperatricis ferentes. Nam filius eius Conftantinus imperator àfiiis yo comprehenfus amp;nbsp;excæcatus eft.Hæc tarnen legatio tantum de pacefuit.quos cùm ab-foluiflèt,abfoluit etiam cum eis Silînnium fratréTharafij CoftantinopoUtani epifeopi, iam dudû in Italia prælio captû.Hoc anno fidus Marris in toto cœlo no comparuit.In- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î

fulçBaleares à Mauris amp;Sarracenis deprçdatç funt. Aldefonfus rex Galliciç amp;Afturiç, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

prçdata Vlyfibona vltima Hifpaniç ciuitate,loricas,mulos,captiuosq5 Mauros regi per nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

legatos

(

t

LIBER S « C V N P V S.

legates Frolam amp;nbsp;Bafilicum hyemis tempore mifît, amp;nbsp;celebrauit Natalem Domini in eodcmloco,amp;; Pafehaiimiliter.

, Anno Dominicæ incarnationis d c c x c i x, Romani Leonem papam,litania majore captum excæcanerunt,ac linguam eins radicitus abfciderunt: qui in euftodia mif-fus noàu per murum euafit,amp; ad legatos regis qui tune apud baiilicam ianôti Petri e-r-ant, Wirundum fcilicet abbatemamp; Winegiiùm Spoletanorum ducem venions, Spoletum dudus eft. Rex Saxoniam ingrefl'us apud Paderbrunnam caftris poiitis confedit,amp; indediuifo exercitu,Caroluni fîlium fuum cum medietate ad colloquium Sclauorum,amp;: adrecipiendos Saxoncs qui ex Nortlindis venerunt,in Bardengani di-rexit. In eodem loco Leonem papam lùmmo cum honore fufcepitjibiquercditum Caroli fîlij expedans,LeoncpontiHcemfimiliquo fufeeptus erat,honore dimifit,qui ftatim Româprofcôtus eft.Recepto cum profperitate filio, Aquas rcpcdauit,vbi.lcgat’ Michaelis Siciliæ præfeôti nomine Daniel ad cum venit,atquc inde cum magno honore dimiflus eft. Eodem anno gens Auarorum à fide quam promifcrat,defecit,amp;: Henricus dux Foroiulianorum poft tot viólorias profpcrè geftas iuxta Tharficam Li-burniæ ciuitatem infidiis ciuium oppreflhs eft. Per id tempus Geroldus ciim eflet Ba-ioaria: præfeclus,commiftb cum Auaribus prælio,interficitur,amp; in Augiafepelitunde quo in vifioneW^ctini legitur,quód inter Martyres fit adnumeratus.Infulæ Balearcs, quæ à Mauris amp;: Sarracenis dcprædatæ funt,poftulatoamp; acccptoàFrancisauxilio,a. prædonum incurfione defcnfatæfimt.SignaquoqueMaurortuninpugnafublatare-gi prælêntata funt.'V/ido cornes,qui Marcam contra Britones tcncbat,cum fociis Bri-, tanniam ingrelFuSjtotamque perluftrans indcditionemreccpit,amp;: régi de Saxonia reuertenti arma ducum qui le tradiderant, inferiptis fingulorum nominibus prçlenta-uit.T Ota itaque Britannia,quod nunquam antea fuit,Francis fubiugata eft.Eodem anno monachus quidam deHicrofolymis veniens, reliquias multas attulit régi ex parte patriarchy Hierofolymitani. Azanpræfeétus ciuitatis quæ dicitur Ofcadanis,regi mu-nera mißt.Celebrauit Natalem Domini in eodem palatio.

- Anno Dominicæ incarnationis n c c c,rex abfolutum Hierofolymitanum mona-chum dimifit, amp;nbsp;cum eo Zachariam presbyterum de palatio fuo, amp;nbsp;per ilium multam pccuniam mifit per ilia fanela loca,vbi Dominus couçrlàtus eft corporaliter. Ipfc medio Martiode Aquiscgrcft'us,littusOccaniGallici pcrluftratus,amp; in ipfomari quod tune àpiratisinfeftabatur,claftcminftituit,amp;:præfidiadiipofuit.PafchaapudfanChim Richardum cclebrauitândcqj per littus Occani ad Rothoinagum ciuitatem peruenir, ibiqjSequana amne tranfmiifo,Turones adianclumMartinumorationiscauIapro-fcftus cftjibiq; aliquot dies moratus eft,propter aducrfiun Luitgardæ coniugis valetu-dincm,quæ ibidem amp;nbsp;deftmôraamp;humata eft;.Obiit autcmpridienonaslunij.lnde per Aurelianos ac Parifios Aquis palatium venit.Eodcm anno pridic nonas lulij, contra moremamp;: naturam afpera amp;nbsp;gelu colicreta fuit pruina,amp; vin idus lulij fimiliter: fed rame nullam incommoditatemfruiftibus attulit.Menlè Augufto Moguntiæplacitum 40 tcnuit,amp;indemouenscumexercituRauennamvenit,vbi vu diesmoratusRomam direxitgreflùm,filio fuo Pipino cujn exercitu in Bcncucntu mifto. Iraq; cùm Romam vcnift’et,occurrit ei pridie Leo papa amp;nbsp;fenatus Romanorum apudNometum, duodecimo ab vrbe lapide, amp;fummacLunhumilitate,fummoqj honore fiifcepit,prandens cum eo in eodem loco.Igitur ftatim cum ad vrbem præceirit,amp; in craftinum in gradi-bus bafilicæ beati Petri Apoftoli ftans, miftis obuiam Romanæ vrbis vexillis cum cru-cibtis atq;reliquiis:ordinatisetiamatq; difpofitis per cogrualoca tam peregrinorum qciuium turmis,qui venientilaudes diccrent,ipfc cum clero amp;nbsp;epifeopis ante gradus Gcclefiæ cum humiliter fufcepit.Data itaq; benedidione in bafilicam beati Petri Apoftoli cundis pfiülentibus introduxit.Hoc autem faétum eft v 111 idus Decembris.Polt V11 verb dies rex cócione vocatâ, cur Roma veniflet,patienter indicauit,amp; inde quo-tidie ad caquævcnerat facienda opera dcdit,intcr quæ quod rnaximum amp;nbsp;difficilli-mû,erat de difeutiendis criminibus,quæ fummo pontifici obieda crant. Caula itaque ventilata, ctim nullus probator aut teftis legitimus appareret,qui locum controuerfix fiibire prçfumeret,præfarus pontifex cora omni populo in domo fandi Petri Euangc-lium portans ambone confcendif,inuocai;pqj fandyTrinitatjs nomine,iureiura’do ah

(

gt;

^34 CHRONICORVM REGINONIS

obieóbis fc criminib.purgauit.Eadem die Zacharias pater cum duobus monachis,vnd d.e monte Oliucti, altero de Bethlehem Romam venit,quos epifcopus Hieroiblymo-rum ad rege direxit.qui bcncdictionis cauià claues fepulchri Domini ac loci Caluariç, claries ctia ciuitatis cum vexillo detulerunt:quos rex benignè llifcipies,aliquot dies fe-CÛ detinuit,amp; mélè April! renauneratos abfoluit.Et celebrauit ibi rex Natale Domini,

Anno Dominicæ incarnationis d c c c i,cum rex iple die Natali Domini ante con-feflionem fandi Petri ab oratione furgcrct,Lco papa coronam capiti eius impofuit,amp; à cundoRomanorum populo ter acclamatum eft: Carolo Avgvsto a Deo CORON ATO,MAGNO ET PACIFICO IMPERATORI R O M A N O R V M, VIT A ET VICTORI A. Et poft laudes more antiquorum principum adoratus eft,amp; ablato I9 patricij nomine Imperator amp;nbsp;Auguftus eft appellatus.Poft paucos dies iufliteos qui anno fuperioripontificem depofuerant,exhiberi,amp; habita de eis quçftionelècundum legem Romanam, vt maieftatis rei,capital! ftntentia damnat! funt:proquibus tarnen papa pio affedu apud imperatorem interceflit.Nam vita amp;nbsp;mcmbrorum integritas eis concefla eft. Cæterùmpro facinorismagnitudine exilio déportât! funt.Huius fadio-nis fuere principes,Pafchalis Primicerius,amp; Campulus lacellarius,amp; multi aly nobilcs Romani, qui omnes eadem fententia damnat! lunt.Ordinatisitaque Romana: vrbis totius Ital!æ,non tantum publ!c!s,lèd etiam ecclefîafticis amp;nbsp;priuatis negotiis, miflàquc iterum fuper Beneuentanos cumPipinofiliofuohoftili expcditionc,ipiepoftPalclia VII calendas Maij Romam egrefluscft,amp;venitSpoIetum.Etdum!bimoraretur,ii i« calendas Maij,hora nodis fecunda terræmotus ingens fadus eft, quo tota Italia graui-ter coricufla eft. quo motu tedum bafilicæ beat! Pauli Apoftoli magna ex parte cum Ibis trabibus corruit.Eodem anno loca qua:dam circa Rhenum amp;nbsp;in Gallia amp;nbsp;in Germania terræmotu tremuerunt, amp;nbsp;peftilentia propter mollitiemhyberni temporis fa-da eft. Imperator de Spoleto Rauennam veniens, aliquot dies ibimoratus,Papiam perrexit.Ibi nunciatum eft ei,legatos Aaron Amirmunmilin régis Perlarum portuin Pilæ intrallè,quibus obuiam mittens inter Vercellas amp;nbsp;Eboreiam eos fibi fecit prefen-tari.Vnus enim ex eis erat Perlade orientelegatus régis Perlarum,alter Sarracenus de Africa,legatus Ammirati Abraham,qui in confinio Africa: in FolTato polTidebat ; qui Ilàac Iudæum,qüem imperator ante quadriennium ad regem Perfarum cum Lantfri- je do Sigifmundo railèrat,reuerlüm cum magnis muneribus nunciauerunt. Nam Lantfridus amp;nbsp;Sigifmundus in innere defundi funt. Mißt itaque rexErchanbaldum notarium in Liguriam ad nauesparandas,vbielephas etiam inter quæ deferebannir, fùbuehebatur:iplè veto celebrato die natiuitatis fand! loänis baptiftç apud Eboreiam, Alpes tranfgreftus in Galliam reuerfus eft.Iplàæftate capta eftBarcinona ciuiçasHi-lpaniæ,iam tunc minus plus biennio obfcÆi.Zatuni præfedus eius,amp; alij quam plures Sarraceni comprehenfi lunt.Et in Italia Thea tc ciuitas limilitercapta,amp;flammiscx-uftacft,eiusque præfedus Rodlielmuscomprehenlliseft. CafteUa,quæadillamciui-tatem alpiciebant, in deditionem recepta funt. Zatuniamp;Rotlelmus exilio damnati Ihnt. Menfe Odobri Ilàac ludæus de Africa cum elephante regrefl’us,portum Veneris 40 intrauit. Et quia propter nines Alpes tranfire non potuit,Vercellishyemauit. Imperator Aquis Natalem Domini celebrauit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c 11, Irene impcratrix de Conftantinopoli mißt legàtum nomine Leonern ad imperatorem, de pace confirmanda inter Francos amp;Græcos,amp; imperator Conftantinopolim militlellèepifcopum Am.bianenlèmamp;: Helingädum comitem,vt pacem cum eo ftatuerent. Palcha celebratum eft in eodem palätio.Eodem anno,xiii calendas Augufti,venitllàac cum elephantc amp;nbsp;cæteris muneribus à rege Perlarum milfis,in prçlèntiam imperatoris.Nomen elephatis erat Am-hulater. Oftona ciuitas in Italia in deditionem reccptaeft.Luceriaquoquefrequenti obßdione fatigata, amp;nbsp;ipfa in deditionem venit,prxßdiumq} Francorum in ca poßtum fo cft.Imperator æftatis tempore in Arduenna venationibus operam dedit,amp;millbin Saxoniam exercitu,TransalbianosSaxones vaftauit.GrimaldusBeneuctanorum dux, in Luceria Winegißim comitem Spoleti qui prxßdio præerat,aduerlà valetudine fa-tigatum oblcdit,amp; in deditionem accepit,captumque cum magno honore tenuit.Im-perator Aquis Natalem Domini celebrauit.

Anno

liber s E C V N D V s;

Anno Dominîcæ incarnationis d c c c 111, terræmotus Aquis palatio faélus cft,amp; mortalitas fubfecuta eft. W^inegifus à Grimaldo redditus eft.Miffi imperatoris à Cfon-ftantinopoli regrefli funt,amp;venerLintcum eislegati Nicephori imperatoris,qui tune rempublicamregebant, quorum hæcfunt nomina, Michael epifcopus,Petrus abbas, Calixtus Candidus:qui venerunt ad imperatorem in Germania fuper fluuium Sala, in loco qui dicitur Saltz,amp; paótum faciendæ pacis in Chnfto fufceperunt.Inde dimiifi cum epirtola imperatoris Romam venerunt,inde Coftantinopolim regreffi lünt. Imperator autêinBauariam profedus eft,amp; dilpoßtisPannoniarumcaußsreuerfusefl:: ibi Natalem Domini celebrauit.

lo nbsp;nbsp;Anno Dominicæ incarnationis n c c c 111 i,imperator Aquis hyemauit, æftate

rb in Saxoniam cum exercitu perrexit,omncsqj qui trans Albiamin quot;V/ihmodi habi-tabant, Saxones cum mulieribus amp;nbsp;infantibus tranfl;ulirinFranciam,amp;pagosTrans^ albianos Abrotidis dedit. Eodem die Godefridus rexDanqrum venir cum cïaflèhia Se omni equitatu regni fui ad locum qui dicitur Schliefvvich,in confinioregni fuiamp; Saxoniæ.Promilît enim iè ad colloquirmi imperatoris venturum, fed confilio fuorum territus,propiiis non acceflitled quiequid voluit per legatos mandauit.Nam imperator fuper Albiam fluuiuln fedebat in loco qui dicitur Holdnfteyn,amp; milia ad Gode-fridum legatione pro fugiriuis retentis, mediante Septemb.Coloniamvcnit:deinde ad Arduennam ingrclÏLis,venationum iocis exercitatus, Aquas reuerßis eft. Medio lo Nouembris nunciatum eft ei, Leonempapam cum eoNatalemDomini celebrate velle,vbicunque illi placuiflèt:quodgratanterfulcepit.Etftatim milTo filio ftio Carolo ad fandum Mauricium, eum fufeipere honorificê præcepit-Ipfe verb obuiam illi Remorum ciuitate profedus eft, ibiqj fufeeptum adCariliacumvfqueperdudum,cum eo ibiNatalem Domini celebrauit : deinde Aquas perduxit, Schonoratu magnis mu-neribus per Baioariam ircvolcntem,a lüisdeducifecitvfq; Rauennam.Caufa autem aduentus eius hæc fuir. Nunciatum eft imperatori,Iefu Clirifti Domini noftri fangui-^ nem in Mantua ciuitate fuilTe repcrrum:imperaror ad papam direxit,rogans vt verita-tem rei perquireret.qui accepta occalione Roma exeundi,primb in Lagobardia,quali pro inquilitione prædida profedus eft:deinde arrepto itinerefubitb ad imperatorem, }o vfq; peruenit,manfitq5 apud ilium dies odo,amp; ( ficut didum eft ) Romam repedauit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c v, Cacanusprinceps Auarorum imperatorem adiit,poftulans fibi locum dari ad habitanduminterSabariamamp; Carantanum, qui propter infeftationem Sclauorum, in priftinis fedibus manerc non poterat.quem imperator benigne fufeepit, ciusque precibus fauit.Eodem tempore mifitexercitum cum filio fuo Carolo fuper Sclauos qui vocanturBoemi, qui omnemterrain eorum dcpopulates,ducem eorum qui appellabatur Letzo, occiderunt. Imperator Theodo-nis viUam venir, indeq5 Adromarici montemvfqueprofedus,ibivcnationibus exercitatus eftdnde Theodonis villam reuerlus Natalem Domini celebrauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Anno Dominicæincarnationis dcccvi, venerunt Wilharius Sc Beatus,duces Ve-40 netiæ,nec non Sc Paulus dux Ladoræ,atq; Donatus ciufdem ciuitatis epifcopus,Iegatî Dalmatiæ inpræfentiam imperatoris cum magnis donisamp;ordinatis,tamVcnetiisq Dalmatiis.Eorum milTis abfolutis,imperator cum primoribus Sc optimatibus Francorum de pace conftituenda Sc conlèruandainter lîlios ftios,amp;: de partitione regni placi-tum habuit.Et diuilione fada in très partes,imperium fuum partitus eft inter tres lîlios, vt fcilicet vnufquifq; fciret,quam partemtueriamp;:regeredebuiftèt,lîillumpatremfu-peruiueret.De bac diuilione teftamentumfecit:amp; facramétum interpolitum à Francis confirmatum eft, amp;nbsp;Leoni papæ tranfmillhm,vthæc décréta manu fuafirmaret, quodamp;fadumeft. Poft hæc imperator dimillb vtroq; filio inregnûfibideputatum, Pipino fcilicet Sc Ludouico,deTheodonis villa profedus,nauigio per Mofellam Rhe-50 nû ingrelTus, ad Ncomagum in Badua venit,ibiqj rota Quadragelima fuit,amp; làndum Pafclia cclebrauit,amp;indc Aquas rediens,Carolum filium in terra Sclauorum quæ dicitur Sorabi, fuper Albiam fluuium cum exercitu mifit,in qua cogreftione Miliduoli Sclauus occifiis eft,duoqj caftclla ab exercitu coftruda funt:vnum fuper ripam flumi-nis Salæ,alterLi fuper Albiam.Sclauisqj compreiris,ex hac parte Bohemos cum Baioa-rüs atq; Alcmanis aggreditur, eorumq} terram ex maxima parte vaftauit.Eodê anno in

5^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

Codîcam infulam contra Mauros, qui cam vaftabant, claffis de Italia à Pipinomifla eft,cuius aduentum Mauri non cxpe«5tantes,difceflèr unt. Vnus tarnen ex Francis Ha-demarus nomine, comes ciuitatis Genuæ,cùmimprudenterpugnaret,occifus eft à Mauris.In Hiipaniaveto Nauarri amp;nbsp;Pampilionenfes,qui fuperioribus annis ad Sarra-cenos tranfîerant, in fidem recepti funt. Claflîs Anicephoro imperatore, cui Gcta pa-tricius præcrat,ad recipiendam Dalmatiammittitur,amp;Iegati qui ferê annos quatuor ad regem Perfarum mifli funt,per ipiàs Græcarum nauium ftationes trâftie(fti,ac Tar-uifium nullo aduerfariorû fentiente perucncrunt.Imperator celcbrauit Natalem Do-mini Aquis palatio. Eodem anno fuit eclipfis Lunæ,i ni nonas Septembris.eratftatio Solistuncin xv i parteVirginis,Luna autemmorabaturin xvipartePiicium. lo

Anno Dominica: incarnationis d c c c v i i,cclipiîs Solis faóla eft 111 idus February,ftante vtroque fidere in x x v parte Aquarij:amp; in eodem menlè,i i n calendas Mar-tij,ecliplis Lunæ faóta eft, amp;nbsp;in eadem node apparuerunt acies in ccelo miræ magni-tudinis,Sole morante in vndecima parte Pi/cium,amp;: Lunain x i parte Virginis.Iterum XI calendas Septembris eclipfis Lunæ fada eft hora nodis tertia,Sole polito in v parte Virginis, amp;nbsp;Lunain v Pilcium.Rutbertusmifltisimperatoris,qui deorientereuer-tebatur,defundus eft,amp; legatus régis Perfarum nomine Abdella cummonachisde Hierufalem, qui legatione Thomæ patriarchæ ftingebantur, quorum nomina fuêre Gregorius amp;nbsp;Felix. Gregorius abbas erat de monte oliueti,amp; erat natione Germanus, amp;nbsp;à parentibus Engilbaldus vocatus eft. Peruenerunt Aquis ad imperatorem munera 2.0 ferentes, quæ prædidus rex Cæfàri milerat, ftilicet papilionem amp;nbsp;tentoria atrij,vario colore refperfa, miræ magnitudinis amp;nbsp;pulchritudinis. Etant enim omnia byffina,taiii tentoria quàm amp;nbsp;funes eorum diuerfis tindi coIoribus.Fuerunt etiam munera præfa-ti regis pallia hololèrica multa,valdepretiofa, odoramenta,ballàmum arque vnguen-ta.Mifit præterea horologium ex aurichalco arte mechanica mirificè compofitum,in quo XII horarum curfus ad cleplÿdram vertebatur,cum totidem æreis pilulis,quæ ad completionem horarum decidebant, amp;nbsp;cafii fuofiibieiftumfibicymbalumrefonare facicbât,additis in eodem horologio eiulHem numeri equitibus,qui per x 11 feneftras completis horis exibant,amp; incurfiiegrelTionisfuæ totidem feneftræ,quæpriùs étant apertæ,claudebantur:nec non amp;nbsp;aliamulta étant in præfato hotologio.Fuerunt etiam 50 inter prædida munera duo candelabra ex aurichalco miræ magnitudinis amp;proceri-tatis,quæ omnia Aquis repofita fiint.Imperator igiturlegatumamp;monachosperali-quod tempus lècum rctinens,poftmodum eos in Italiam direxit,atqueibi tempus na-uigationis expedare iuflit.Eodem anno,Burchardum comitem ftabuli fiii,quem corrupte Cóftabulum appellamus,cum clafte mifit in Corficam, vt earn à Mauris defen-deret,qui prædas illic exercebant.Quiiuxta confuetudinem fuam de Hiipania egreftî, primo Sardiniamappulfifiint,ibique cum Sardis prælio commiftb,mulris fiiorum a-miflis (nam tria millia ibi cecidifie perhibentur)in Corficam redo curfii peruenerunt. Ibi iterum in quodam portu eiuldem infulæ cum clafiè , cui Burchardus præerar, prælio decertarunt,vidique ac fiigati funt,amiflis x 111 nauibus, amp;nbsp;plurimis fuo- 40 rum interfedis. Adeo illo anno in omnibus locisaduetlà fortuna fatigatifunr,vt ipfi libi ideirco hoc accidiflè teftati funt,quôd anno fiiperiori contra omnem iuftitiam de Patalariainfiila l x monachos alportatosin Hiipania vendiderunt,quorum aliqui per h beralitatcm imperatoris iterum in fiia loca reuerfi funt. Niceta patricius,qui cum claf-fe Conftantinopolitana lèdebat in Venetia,pace fada cum Pipino rege amp;nbsp;induciis vf-que ad menfem Augufti acceptis,ftatione folita Conftantinopolim regrelEis eft,amp; ce-lebrauit imperator Natalem Domini Aquis,amp; Pafeha limiliter.

Anno Dominicç incarnationis d c c c v 11 i,hyems mollilfima,amp;peftilens erat. Vere inchoante imperator Neumagam profedus eft,amp;celebratoibiPalchate, iterum Aquis repedauit.vbi nunciatum eft ei Godefridum regem Danorum copias in Abro- yo tides traieciirc,aduerfiis quem Carolum filiumfiium cum exercitu mifit,iubens velà-no régi refiftere,fi Saxoniæ termines aggredi tenraret. Godefridus expugnatis aliquot Sclauorum caftellis, cum magno copiarumfuarum detrimento in pattia reuerfus eft. Nam licet Drafeonê ducem Abrotidorum loco pepuliflèt,Godclaibum alium ducem dolo captum patibulo fiilpendiflèt, Abrotidoru duas partes fibivedigales fecifièt:opti-

mos

L I B E R s E C V N D V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37

mos tarnen milirumftiorum amp;nbsp;manu promptiflîmos amiiic,amp;rcunl eis filium fratris fuinomineRcginbaldum,quiinoppugnationc cuiufclam oppidi cum plurimis'Da-norum primoribus interfedus eft.Inipcratoris filius Albiam pôte iunxit, Sc exereitum cui præerat in Hilinohes amp;: Smeldingos,qui ipii ad Godefridiim regem defeccrant, quanta potuit celeritate tranfpofiüt,populatisq5 circunquaque eorum agris, tranlito i-terum flumine, cumincolumi excrcituin Saxoniam fèrecepit. Fuerût cum Godefri-do in prædida expedirione Sclaui qui dicuntur 'Vl/ilzi, qui propter antiquas inimiciti-as, quas cum Abrotidis habere folebant fjsonte illi corpus eorum iunxerant, ipibqj iii regno reuertente cum præda quam inter Abrotides ceperant, amp;nbsp;ipii domum re uerfî 10 funt. Godefridus verb priuiquam reuerterctur, deftrudo emporio quod in Oceani littore coftituttun erat, amp;nbsp;lingua Danorum Rerich dicebatur, amp;: magnam regno illius commoditatem vedigalium per folutionem præftabat, tranilatisque inde negotiato-ribus, foluta claiTe, ad portum qui Lieftorph dicitur, cum vniuerfo exercitu venit : v-bi per aliquot dies moratus, limitem regni lui, qui Saxoniam reipicit vallo munire conftituit, eo modo, vt ab oricntali maris finu, quem illi Hofarfalet dicunt, vfque ad occidcntalem Occanum, totam Egidoræ fluminis Aquilonarem ripam munimen-tum valli prætexeret : vna tantum porta dimiiîa,per quam carra amp;nbsp;équités emitti amp;nbsp;re-cipi potuüTent.Diuiib itaque opéré inter duces,domum reuerfus eft.Interea rex Nort-danibrorum de Britannia iniida nomine Eardulfj regno amp;: patria pulfus, ad imperato-10 remdumadhucNiumagæmoratur,venit,amp;:patcfa(3:oaducntusfuinegotio,Romam proficifeitur, Romaqs rediens per legatos Romani potificis amp;nbsp;imperatoris in regnum îuum reducitur.Fuit autem legatus apoftolicus Adulphus diaconus de Britânia,natio-ne Saxo, amp;nbsp;cum eo ab imperatore miilî abbates duo, Rotfridus notarius amp;: Nanthari-us de Canâo Othmaro. Imperator ædificatis per legatos fuos ftiper Albiam duobus ca-ftellis, præüdioq^ in eis contra Sclauorum incurfionesdiipoiito, AquisNatalem Domini celebrauit amp;nbsp;Palcha hmiliter.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c i x, claflîs de Conftantiiiopoli mifla primo Dalmatiam, deinde Venetias appulit. Cumq; ibi hyemaret, pars eius ad Cumaculam infulamvenit,commifl'oq;prælio contra præhdium quod ineapofitumerat,àciui-3 O bus viôti atque fugati lunt. Dux autem qui clafli præerat, nomine Paulus, cùm de pace inter Francos amp;:Grçcos conftituenda,quafi fibi hoc eflèt iniunôtum,apud Pipinum regem agerc moliretur, V/illario amp;nbsp;Beato Venctiarum ducibus, omnes conatus eius impedientibus, atque ipfis etiam infidias parantibus, cognita eorum fraude, dilceflît. Dumhæc in Italia aguntur,Ludouicus rex in occiduis partibus cum exercitu Hilpa-niam ingreflus, Dertolàm ciuitatem fuper ripam Iberi fluminis fitam obfedit, con-fumptoôj in expugnatione illius aliquanto temporc,poftquameam tam cito capi non poflcvidit,diniiflàobfldionecumincolumi exercitu in Aquitaniamferecepit. Poft-quam Eardulfus rex Nortdanibrorum in regnum flium reftitutus elt,cùm mifli retier-terentur, Adulphus diaconus captus eft à piratis, fed poftea redemptus eft, Romamqj 40 reuerfus. In Tufeia Populonium ciuitas maritima à Græcis qui Orobitæ vocantur, deprædata eft. Mauri quoque de Hiijjania Corficam ingrefli in ipfo fabbato S.Pafchx ciuitatem quandam deprædati lùnt, amp;nbsp;prærer epiicopiun amp;: paucos fenes atque infir-mos,nihil in ea reliquerunt.Interea Godefridus rex Danorum, per quoidam negotia-tores mandauit duci qui Phrylîam præuidebat, audifte fe, quod ei imperator eflèt ira-tus, eo quod in Abrotides duxiflet exereitum, amp;nbsp;ftias vitus ciTet iniurias, addens lè veile denegare quod ei obiieiebamr, quod fœdus promilTum irrupilTet ; petiuit etiam im^ peratorem, vt mitteret miflbs fuos trans Albim iuxta termines regni lùi, amp;nbsp;ipiè cum fuis ibi veniret, inuicemqj difcuflîs caufis, quæque emendationedigna erant, abfquc contradiéhoneibi corrigerentur. Quod cùm Imperatori nuntiatum eflèt,nonabnuit, 50 colloquiumquc efthabitüni cumprimoribus Danorum trans Albiam, multisqjlune inde prolatis, minime ad effedum res perduèta eft. Thralco dux Abrotidoriun, poft-quamfilium ftiumpoftulanti Godefrido obfîdem dederat, colleèla luanuamp;auxilio à Saxonibus contraèto, vicinos Ætos Wdzos aggrelTus, agros eorum ferro lt;Sc igné va-ftauit,regrcirusque domum cum ingenti præda, accepte iterum à S axonibus validior ri auxilio, Smcldingorum maximam ciuitatem expugnat, atque his proiperis lucccf-

5« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

flbus omnes qui ab eo defeceranr,ad füam focietatem redire coëgic.Imperator itaquei cùm ei multa de iadationeamp;fuperbia regis Danorum nuntiarentur, ftatuic trans AI-bim ciuitatem ædificarc, Frâcorumqj in eaponere præfidiuin.Cum^ adhoc per Gal-liam atq; Germaniam homines congregaflet,armisq$ ac cæteris ad vmm necefl'arium rebus initruótos, ad locum deftinatum ducere per Phryfiam iuiliflet : Thrafco dux A-broditorü, in emporio Rerich ab hominibus Godefridi dolo interfedus cft. Imperator poftquam locus ciuitatis conftituendæ fuerat explorants j Egobertum comitem huic negotio exequendo præficiens, Albiam traiicere amp;nbsp;locum iuiîît occupare. Eft au-tcm locus lûperripamSturiæ fluminis vocabuloEflèlfelt. Occupants eft itaque ab E-geberto amp;nbsp;comitibus Saxonibus, amp;nbsp;circa idus Martij muniri cœptus. Dum hæc circa i o Danos aguntur, Aureolus comes, qui in confinio Hiipaniæ atque Galliæ trans Pyre-næumcontra Ofcam Cæfarauguftærefîdebat,defi.inôtus efl: amp;nbsp;Amoror præfe«fl;us in locumeius intrauit,miflàqj adimperatoremlegatione,fè cum fliis omnibitscius ob-fequio tradintrum promilit. Eclipfis Lunæ accidit vu calendas lanuarij.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c x, Amoror præfedus colloquium impe-tatoris expetiit in confinio Galli ci amp;nbsp;Hiipanici limitis.In eo colloquio fe promifit cum fois omnibus imperatorismanibuscommendaturum.-quodlicer imperator annuiflèt, multisinteruenientibus caufis remanfitinfeârum. Mauri detota Hiipania, maxima claiTecolIeftajprimoSardiniamjdeindeCorficamapplicueruntjnuUoqjineainuento præfidiojinfulam pene totam depopulatifimt.Dumhæcaguntur, Pipinusrexpcrfidia 2.0 rlucLim Venetiorum incitants, ipfam infulam bello terra mariqj vexabat, fobiedtaque Venetia ac ducibus eius in deditionem receptis, eandem claflèm ad Dalmatiæ littora vaftâda mifit.Sed cùm Paulus Cephalaniç præfeéhts cum orientali claflè ad auxilium Dalmatiis ferendum aduentaret, regia claflîs ad propria rcgreditur. Rotrudis filia im-peratoris quænatu maior erat, oôtauoidus Junij moritur. Imperator Aquismoraba-tur, vbimmtiatum eft ei claflèm ducentarum nauiumde Nortmannia in Phryfiam applicuiflè, terna^præliacum Phryfônibuscommififlè,Danosqjviâ:ores tributum vidis impofiiiflè,etiam c libras argëti à Phryfonibus eflè folutas,regemqj Godefridum hæc omnia agere dixit, qui nuntius adeo imperatoremconcitauit,vtmiflîs in omnibus circunquaque regionibus ad congregadum exercitum nuntiis, ipfe fine mora pa- 50 îatio exiens, illas in partes tendere cœpit. Tranfito itaque Rheno flumine, in loco qui Lippa dicitur, copias quæ nondum couenerant, ftatuit opperiri, Vbi cùm aliquot dies moraretur, elephas ille, quem ci Aaron rex Sarracenorum tranfinifcrat, fitbita morte periit. Congregatis tandem copiis quanta potuit celeritate, ad Alarum fluuium con-tendit, caftrisqspofitis, minarum Godefridi regis* inflatus, fciaótauitarrogater, quod cum imperatore congredivellet.Sed cùm imperator in loco memorato federet,diuer-fiirum rerum legationes ad eum perfentntur. Nam amp;nbsp;claflèm quæ Phryfiam vaftabat, domum reuerfam, amp;nbsp;Godefridum à quodam fuo fatcllite interemptum, amp;nbsp;caftellum vocabulo Huobbuocki, Albiæ flumini contiguum, in quo Odo legatus imperatoris e-rat, amp;nbsp;erat orientalium Saxonum præfidium,à Wilzis cap turn, amp;nbsp;Pipinum filium eius 40 regem Italiæ v 111 idus lulij de corpore migraflè, duasque legationes de diuerfis terra-rum partibus, vnam de Conftantinopoli, âteram de Corduba,aduentare pacis caufà, nuntiabatur : quibus üle acceptis difpofiiit pro temporis conditionc Saxoniam, Aquis reuertitur, T anta in ea fuit expeditione boum peftilcntia, vt penè nullus tanto exerci-tuifupereflèt,quin omnesvfqueadvnumperirent:amp;nonfolùmibi, fed etiam pero-mne imperium huius generis animalia perierunt. Aquis veniens menfè Oétobri me-moratas legationes fiilcepit, pacemqj cum Nicephoro imperatore amp;nbsp;cum Abular rege Hifpaniç fccit.fiquidem V enetias Nicephoro reddidit,amp; Hcinricum comitem du-dum à Sarracenis captum Abular rémittenterecepit.Eo anno Sol amp;nbsp;Luna bis defece-runt: Sol v idus lunij amp;nbsp;pridie calendas Decembris, Lunax i calendas lulij, amp;nono y© calêdaslanuarij. Corfîcainfiilaiterum à Mauris vaftata eft. Amoror amp;nbsp;Abdiraman filins Abular de Cæfaraugufta expulfos, amp;nbsp;Ofcam intrare compulfos eft. Godefrido, vt diximus, mortuo, Hemmingus filius fratris eius iftregnum focceflît,pacemq5 cum imperatore fecit.

Anno Dominicæ incarnationis n c c c x l,abfoluto atque dimiflb Arfàfio fpatario, legato

legato Niccphori Augufti, eiufdem pacis confirmandæ gratia legati ad imperatorem . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

Conftaiitinopolim mictuntur,Haido epiicopus Bafiliefis, amp;Hugo comes de Turonis, nbsp;nbsp;nbsp;/

Sc Ago Langobardus de Foroiulio,amp; cum eis Leo quidam ipatarius natione Siculus, quot;V/illarius dux Venetianim,quorum alter ante annos x Romæ ad imperatorem, cum ibi eilet,de Sicilia profi.igit,amp;redire volens in patriam,remittitur,alter propter perfidi-amhonore ipoliatus,Conftantinopolim ad dominum fuum duci iubetur,condióla cauià ab imperatore amp;nbsp;Hemmingo rege Danorum. Rex propter hycmis afperitatem, quæ inter partescommeandi viam claudebat, in armis tantum curata ieruatur, donee redeunte veris temperie,viis apertis, aduenientibus ex vtraq; parte Franconim amp;Da-lofnorumxiiprimoribus, fuperfluuiumAgidoram,datis viciilim fecundumritum ac

morem fuum iàcramentis,pax confîrmaretur. Proccres autem de parte Francorum hi fuere: 'V/alach,Burchardus,Bernardus,Egbertus, Theodericus, Ano, Ofdag, Wichman, omnescomites:de parte verb Danoruminprimisin fratres Hemmingi,Anci-min,amp;Anganieo,deindecæterihonorabiles interfuos viri,quorum nominafuper-fluum duximus annotare. Imperator itaque pace cum Hemmingo firmata, amp;nbsp;placito generali lecundum conhietudinem Aquis habito,in tres partes regni fui totidem exer-citus mifit; vnum tras Albiam in Linones, qui amp;: ipibs vaftauit, amp;nbsp;caftrum Hohbouch ihperiori anno à Wdzis deftrudum reftaurauinalterum in Pannoniam ad controuer-fias Hiumorum ac Sclauorum finiedas direxit; tertium fupcr Brittones ad eorum perte fidiam miiit.qui omnes rebus proipere geftis domum reuerli ihnr, ipie autem impera

tor ad clailemvidendam,quam præcedenti anno fieri amp;nbsp;fabricariiuflerat,ad Bono-niam venir, fanum^j ibiad nauigandum, curfus dirigendos, antiquitus conftitutum reftaurauit, amp;nbsp;in eiuldem fummitate node ignem accendit : inde ad Scaldim fluuium veniens, in loco qui vocatur Gant, naues ad eandem claflem ædificatas aipexit, amp;nbsp;circa medium Nouebris Aquas venir, vbi obuiauerunt ei legati Hemmingij régis, Aoum amp;nbsp;Hephi,munera régis amp;nbsp;verba pacifica régis deferentes.Fuerunt etiam Aquis aduen-tum eius poftulantes qui de Pannonia venerunt, Canizanci princeps Auarorum, amp;nbsp;Thudun, amp;nbsp;alijprincipesacduces Sclauorum circaDanubium habitantium, quia ducibus Francorum,qui in Pannonias fuerunt miflî,adpræfentiam principis iufli fimt

JO venire. Interea Carolus filius imperatoris,qui maior natu erat, obiit 11 nonas De-cembris.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c xi i, Hemmingus Danorum rex moritur, cuicum Sigefridus nepos Godefridi,amp; Anilo nepos Herioldi fucccdere voluiflent, neque inter eos de diuifione regni conueniret, comparatis copiis amp;nbsp;commiflb p'rælio ambo moriuntur. Pars tame Anilonis adepta vidoriam,fratres eius Herioldum amp;nbsp;Pv,c-gnifridum reges fibi confl;ituit:quam neceflàriô pars vida fecuta, eofdem fibi impera-re non abnuit. In co prælio x mûlia d c c c c x l viri cecidifle memoratur. Nicephorus imperator poft: multas amp;nbsp;infignes vidorias inMœfîa prouincia,commiflb cum Bufga-ris prælio, moritur,amp; Michael gener eius imperator faótus,legatos Domini imperato-4° ris,quiadNicephorum imperatoremmiflifuerunt, fufeepitin Conftantinopolimamp;: abfoluit, cum quibus amp;nbsp;fhos legatos direxit, Michaelem fcilicet epifeopum, amp;nbsp;Arfafi-um, atq; Theognoftum protolpatarium, amp;nbsp;per eos pacem Anicephoro cceptam con-firmauit: nam Aquilgrani, vbi ad imperatorem venerunt, conferiptum padum ab eo in ecclefia fufeepcrunt, more fuo, id eft Grxca lingua, laudes eius dixerunt, imperatorem cum amp;nbsp;bafileum appellantes. Et in reuertendo Romam venientes in bafilica fan-di Petri Apoftoh, eudem padi feu fœderis libellum à Leone papa denuo fufeeperunt. quibusdimiflis imperator generali conuentu Aquisfolenniterhabito,Bernhardum filium Pipini nepotem fuum in Italiam mifit, amp;nbsp;propter famam claflis, quæ de Africa amp;nbsp;Hifpania ad vaftandam Italiam vetura dicebatur, Wallonem filium Bernhardi pa-Jo truelis fiii cum illo efle iuflit, quoufque rerum euentus fecuritatem fiiis aflerret. Hæc^ claflis partim inCorficam,partim in Sardiniam venit.Et ea quidem pars ad Sardiniam venir, quæ pene deleta eft.Claflis Nortmanorum Hiberniam infulam aggrefla, com-miflbqjCtunScotisprælio, multi ex eis intcrfedi,cæteri fuga lapfi funt. à Grimaldo duce Beneuentanorum x x v millia folidorum auri pro tributo imperatori folura funt. Eodemanno expeditio fadaeftin Wilzos,amp; ab eis obfides accept!. Herioldus amp;nbsp;Reft ij

40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

gnifridus reges Danorum,rnilTa ad imperatorem legatione, pacem petunt, amp;nbsp;fratrettt fuum Hemmingum libi remitti rogant.Hoc anno,idus Maij,poft meridiem Solis ecli-pfis fuit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c € x 111, imperator Aquis hyemauit, 8c incipi-entevernali tempore Hamalarium quiepiicopatumTreuerefem tenebat, amp;nbsp;Petrum abbatemmonafterij de Nonantula, propter pacem cum Michaele confirmandam, Conftantinopolim miiit : ac deinde habito generali conuentu, euocatum ad fe de quitania Ludouicumfilium, coronamilli imperialis dignitaris impofuit,Bernhardum nepotemfuumltaliæpræfecit,regemqueappellari iuflit. Concilia quoque iuflu eins fupcrftatumeccleßarumpertotamGaJliam abepiicopiscclebratafunt: quorüvnum ro Moguntiæ,alterumRemis,tertiumTuronis,quartum Caballonis, quintum Arelati congregatum eft ; amp;nbsp;conftitudones, quæ in fingulis faôlæ iunt, ab imperatore confir-matæfunt: quas qui nolle volucrit,inÆiprà didis ciuitatibus inuenire poterit, quan-quamamp; earum excmplariainarcbiuo palatij habeantur, Eodem tempore milli funt trans Albiam quidam Fracorum amp;Saxionum proceres ad terminos Nortmannorum, qui pacem cum eis fecundum petitionem iplbrum facerent,amp; fratrem regum eis red-derent. luramentisitaque exvtraquepartedatis,paxfirmataeft. Tarnen eatepeftate reges domi non erant, fed ad Wefterfalt cum exercitu perrexerant. qux regio vltima regni illorum erat,inter feptentrionem 8c occidentem lira. ContraAquilonem Britannia: fummitatemrefpicit, cuius principes aepopuli eorum dominationem dedigna- 20 bantur. quibus perdomitis cùm reuerli client, 8c fratrem ab imperatore milïùm rece-pillent; filij Godefridi régis, amp;nbsp;nonnuUi ex primoribus Danorum, qui iamdudum re-lida patria apud Suionesexulabant, attradis vndique copiis bellum intulerut, amp;nbsp;con-fluentibus ad fe pallim ex omni Danorum terra populorum turmis,commillb cum cis præliOjCos regno paterno expulerunt.Eodem anno Carolus imperator obiit,amp;A-quis in bafilica fandi Saluatoris 8c làndæ Dei genitricis Mariç,bonorificè fepultus eft, quam bafilicam ipfe mirifico oper e à fundamento ^edificare fccit. Lvnovicvs fili-us eiusimperialia fceptrafufeepit.

Anno Dominicæ incarnat, n c C C x 1111, hiec quæ fuprà exprelTa funt, in quodam libeilo reperi,plebeio 8c rullicano fermone compofita, quç ex parte ad Latinam regu- 50 lam correxi, quædam etiam addidi, quæ ex narrationc leniorum audiui. Cæteraquæ fequuntur, meat paruitatis ftudio defcripta funt, pro vt in Chronicorum libris adnota-ta inueni, aut ex relatione patrum auditu percipere potui. Et de Ludouici quidem im^-pcratoris temporibus perpauca literis comprcbendi,quia nec fcripta reperi,nec à feni-oribus quæ dignaelfcnt memoriae comnaendanda audiui. DeLotharijverbimpera-toris,amp;fratrum eiusregumFrancorumgeftis, pluradclcripfi: vbi verb adnoftratern* poraventumeft,Iatiusfermonemnarrationisprotraxi. Aliter cnim,vt Hieronymus aitjharrantur vifa,aliter audita, quæ melius fcimus,meliiis amp;proferimus.

Anno Dominicæincarnationis dcccxviii,Bernhardusßlius Pipini rex Italian, Aquis euocatus ad imperatorem,dolo capitur, 8c primo oculis, poft vitapriuatur. Ha- 40 buit autem ifte Bernhardus filium nomine Pipinum, qui tres liberos genuit, Bernhar-dum, Pipinum, 8c Heribertum. qui Heribertus Rudolphum comitem filium Balduin! interfecit noftris temporibus, 8c non multùm póft occifus eft ab Alduino fatellitc Balduini Rudolphi, qui Balduinus hucusque in Flandris ducatum tenet.

Anno Dominicæ incarnationis dcccxxix,T ancradus fecundus abbas Prumi-enlis monafterij obiit,amp; Marcunardusei in regiminc luccellit,vir prudens 8c làcræ rc-liuioni deditus.

Ö

Anno Dominicæ incarnationis b e c exxx vi, Britones fœdera violant,amp;rebel-lare incipiunt cum duce fuo nomine Murmano, contra quos imperator exercitu pro-ducfefednonadeopræualuit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo

Anno Dominicæincarnat, d c e c x xx Vu, Murmanus rex Britannorum mori-tur,amp; Numenoio apud Ingelnlieym ab imperatore ducatus ipfius gentis traditur.

Anno Dominicæ incarnationis dcgcxxxviii, Ludouicus à fuis imperio priua-tur, amp;priuatus cuftodiætraditur^ regniqi monarchia Lothario hlioeius per eleélio-nem Francorum datur, rurliunqj à fiho LudouiCo 8c à Francis de euftodia eruitur, ac impe-

LIBERSECVNDVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41

imperîali fcdi reftituitur. Fuit autem hæc deiedio pro maxima parte faóta propter multimodam fornicationcm ludith vxoris eius.

Anno Dominicç incarnationis ncccxxxi x,Lotharius dcrelióta Francia Italiam petiit. Ebbo cpifcopus Remorum in generali iynodo dcponitur,ac multi alij exilio da-mnantur, qui in deieólione imperatoris confpirauerant.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c x l, Ludouicus imperator, dum filium Lu-douicum trans Rhcnumperfequitur, morbo grauatur,amp;innauim müEisper Mogo-numfluuiumin Rhenumdeducitur,ibiq; ininfulaiuxtalngelnheym vitadecedit: inde Mediomatricum deportatus in balilica famSti Arnolplii honorabiliter fcpulturx

IO mandatur.Statimq;LotharivsItaliamcgrelTusimperiumarripuir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Anno Dominica: incarnationis d c c c x L i, Ludouicus amp;nbsp;Carolus indigne feren-tes,quöd regno paterno per omnia priuati client,cxercituin vndequaque contrahunt, aemoxfratrem bello aggrediuntur apudFontaniacum: in qua pugnaita Francorum vires attenuate funt,ac famofa virtus infirmata,vt non modo non ad amplificandosre-gni t?rminos, verum etiam nec ad proprios tuendos in pofterum fufficerent.Tandem non fine graui difpendio fuorum Carolus öi. Ludouicus vicerunt.

Anno Dominica: incarnat, dcccxlii, tres fuprà didti fratres imperium Francorum inter fediuiferunt,amp;Carolooccidentalia regnacellcruntà Britannico Oceano vfque ad Mofam fluuium ; Ludouico verb orientalia, fcilicet omnis Germania vlque

• 2 .0 Rlienifluenta,amp;nonnullæ ciuitatescum adiacentibus pagis trans Rhenum propter vini copiam.Porrö Lotharius,qui amp;nbsp;maior natu erat,amp; imperator appcllabatur, médius inter vtrofque inccdens, regnum fortitus eft, quod haótenus ex eius vocabulo Lo-tharingia nuncupatur, totamqj prouinciam,necnon omnia régna Italiç cum ipfa Romana vrbc,quæamp; modo ab omni fanóta ecclefia propeer præfentiam Apoftolorum Petri amp;nbsp;Pauli,fpeciali quodam veneratur priuilegio, amp;nbsp;quodam propter Romani no-minis inuictam potentiam,orbis terrarum domina dióta fuerat.

Anno Dominicæ incarnation.D c c c x l v i i,Hetro epifeopus Treuirorum ex hoc feculo tranfiit,amp;Thietgandus cathedram eius obtinuit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c l i obiit Herimingardis regina,coiunx Lo-

• 3 O tharij imperatoris, venerabilis amp;nbsp;Dco acceptabilis matrona, quæ tres filios Lothario genuit,videlicet Ludouicum,Lotharium amp;nbsp;Carolum.

Anno Dominicæ incarnationis dcccliii, Nortmani, Britanni, cùm marc naui-gio gyranteSjoftiaLigeris fluminis occupauerunt,amp;repentinairruptioneciuitatem Namnetis inuadunt,omniaq5 cædibus,incendiis, ac rapinis dcpopulantes,pontificem ciuitatis ipfo die fabbato fanâro Pafehæ, cùm baptiûnum ex more celebraret, in bafili-ca interficiuntjclerumqj trucidant. Omnemqj circumquaque regionem deuaftantes, primùm Andagauenfem,deindeTuronicam occupant vrbcmjacvelutimmanistem-peftas cunôta profternit, ita cunfta confumût. T emplum etiam præcellentiiïîmi pon-tificis Martini incendio cremauerunt.T une primùm Nortmanorum claflîs ( vt aiunt )

40 Ligeris attigit littora.Eodem anno Egil abbas monafterij Prumienfis conftituitur.Cir-cahæc tempora Carolus Pipinum regem Aquitaniænepotem fuum, ipfis Aquitanis eum prodentibus, eö quód pace foluta eadem prouincia à fuis indigenis deuaftaretur, amp;: multa illic mala impunê patrarentur,cepit,amp; captum cum confilio epifcoporum amp;: procerum attódit, amp;nbsp;habitu monachico indutum Sueflionis in monafterio iancli Me-dardi mifit.Inde duobus monachis confcnticntibus,fimul amp;nbsp;opem ferentibus,fuga di-lapfus eft.Sed iteru captus infula Ncótis caftro munitilfimo cullodiæ mancipatur. Fuit verb iftc Pipinus filius Pipini filij Ludouici imperatoris, de quo ferüt,qubd eum pater, videlicet Ludouicus imperator, dum adhuc puerilis eflèt ætatis, voluerit ad cicricatus officium promouere, ac Drogoni cpifcopo Mettenfi, auunculo videlicet fuo comen-

yo dareerudiendum liberalibusfimul amp;:ccclcfiafticis difciplinis.Sedpaternisvotis Lo-tharius frater eiufdem pucri,nequaqua permifit eum attonderi, fed vi abftraxit de manu patris.Erat enim idem puer (vt aiunt) ingentis pulchritudinis, cui poftmodum Ludouicus imperator pater fuus, cùm imperium diuideret, Aquitaniam prouinciam tantùm conceffit, fed non ei in profperum ceffit, qubd à dei cultura amp;nbsp;feruitio fubtra-ótus eft. Ebrietatibus eriimamp;: comefl'ationibus die noóluque vacans, ad extremum

d iij

I-

41 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

mente captus, in maniacam inci dit paffioncm, 8^ præièntem vitam cum dedecore a-» mifit, fucceflorem relinquens Pipinum filium, de quopaulo fupctius mentionem fc* cimus.

Anno Dominicç incarnationis d c c c l v,Lotharius conuocatis primoribus rcgni, imperiumfilijs luisdiuilit, Ludouicoltaliamtradidit,eumq5 Imperatorem appcHati fecit: Æquiuoco veto idem Lothario regnum quod ex fuo nomine vocatur, concef-{it:Caroloautem qui iuniornatuerat,Prouinciæ regnum largituseft. Diipofitisitaq; atq; ordinatis regni negotijs, valedicens fuis, mundum reliquit, atq; in Prumiam mo-nafterium veniens comam capitis depoiuit, habituqj fanélæ conuerfationis fulcepto, in religionis profeflione die clauflt extremum, ni calendas Oôlobris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i o*

Anno Dominica: incarn. d c c c l v i, Lotharius rex Thietbergam rcginamfibi in matrimonium iunxit, ex qua coniundione maxima ruina non illi folum,fed etiam o-mni regno eius accidit, lient in fequentibus luce clariùs apparebit.

Anno Dominica: incarnationis dccclviii, Carolus rex lîlius Lotharij impe-ratorismoritur,qui Prouinciamregebat: amp;nbsp;ex regno quodtenuerat,fad:acft:nomo-dica controuerlia inter Lotharium regem,amp;: auunculum eius Carolum.

AnnoDominicæincarnationis Dcc CLix, Lotharius Huebertoabbatiinterlu-rum amp;nbsp;montem louis commilit, eo quod tune fideliflimus putaretur, vtpote affinita-teconiunélus propter fororem Thietbergam.

AnnoDominicæincarnationis dccc LX,Egil abbatiam Prumienlèmfualpon- ic» tcdimifit,amp; Aulpaldus in regimine fuceeflit, vir omnifanditate amp;nbsp;bonitateconlpi-cuus. His temporibus Ludouicus fenior, frater Lotharij imperatoris plurima bella ftrénuillîmègeflîtaduerfus Sclauorumgenres : fîquidem Marahenlîum régna ingref-fus,armis cunda perdomuicjcapto eorum principe nomine Raftit2,cui etiam propter violata fœdera oculos erui iuflit. Ea tempeftate inter principes Caroli, magnum dif-cordiarum ac litium effcrbuitincendium. Denique Lambertus qui ducatum tene-bat inter Ligerim amp;Sequanam, Viuianum potentem virumdolo interfecit: rurfum cundem Lambertum Ganzbertus comes æquê dolo trucidauit.Item Ganzbertus iuf-fu Caroli decollatus eft. Deftitutam terram principibus amp;nbsp;conlilio nudatam perlpici-entes Britones,armacorripiunt, fines regni Francorum inuadunt, Ligerim tranfeunt, p amp;nbsp;vlquePidauis progrediuntur, cædibus, rapinis,acincendijs omnia depopulantes, oneratiqj ingentipræda ad propriaredeunt. Àdcompefcendamvcrohuiuspræfum-ptionisinlblentiam, Carolus cum magno exercituBritanniamintrauit. Pugnacom-mittitur. Saxonesquicondudi fucruntad excipiendos velocium equorum anfra-duofos recurfus, inprimafronte ponuntur. SedprimoimpetufpiculisBritonumin acie fe recondunt.Britones more folito hue illucq; cum equis ad huiufcemodi confli-dum exercitatis difeurrentes, modo confertam Francorum acicm imperunt, ac totis viwbus in medio Ipiculatorquent, nunefugam fimulantes inlèqucntium nihilomi-nus pedoribus fpicula figunt. Franci, qui quo minus ftridis gladijs pugnareconfue-uerant,attoniti ftabant,nouitate autem inexperti diferiminis perculfi, nec ad inlêquê- 40 dum idonci,necin vnum conglobati tuti.Nox fuperueniens bellum diremit.Multi ex Francis interfedi, quàm plurimi vulnerati, innumerabiles equi pericrunr. Sequent! dierurfiis pugna inchoatur,lèdgrauiori infortunio finitur.Quod cernens Carolus ni-mio terrore dillblutus,node inlcio exercitu clàm aufugit, derelido papilione, tento-rijs,amp; omni regio apparatu.Manè fado,cùm exercitus fuga lapfum regem comperif-fet,nimiaformidincrcpletur, nihilqj aliud nifi de ftiga meditatur, Britones cum cla-moreirruunt,amp;caftra Francorum omnibus diuitijsreferta inuadunt, omnemqj belli copiam capellùnt, fugientia Francorum agminainlèquuntur, obuios quoique auc ferro cædunt,autviuos capiunt.Reliquos fuga feruauit. Ditatiitaque Britones opibus Francorum,armisq; inftrudi,in fua fe recolligunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo

Anno Dominicæ incarnationis d c c c l x i,CaroIus placitum habuit in Compen-diojibiquecumoptimatum colîlio, Rodoberto comiti ducatum inter Ligerim amp;Se-quanam aduerfum Britones commendauit: quem cum ingenti induftria per aliquod tempus rexit.

Anno Dominicæ incarnationis dccclxii, Numencus rex Britonû moritur, dL uino

L I B £ R S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4)

uino nutLi percuflus. Nam cùm ecclefîas Dei dcuaftaret, amp;nbsp;confinia crudeliter depo-pularetur, eóquód Carolo debitam fidelitatcm feruarent : quadamdiecùmequuni afcendere vellet, vtcœptammalitiam conlrimmaret, repente viditantefe fanôlum Maurilonem epifcopum aftare, libi hæc toruo vuituamp; terribilibus oculis ingeminan-tem,Define iain crudelis prædo ecclefias Dei vaftare. His didis, baculum quem manu geftabat cleuans, eumincapite percuflit: qui à fuis in domum reportatus, vitam cum regno finiuit. Fuit autem ifte Maurilo epilcopus Andagauêfis vrbis, cuius ciuita-tis termini çohærebant finibus Britanniæ,amp; idco ab eis grauiter depoptilabatur. Filius Numenei Herifpius regnum paternum obtinuit.

IO nbsp;nbsp;Anno Dominicç incarnationis dccclxii i,Carolus iterum cum immenfo exer-

citu fines Britonum intrauit,led minime,vt optauerat,præualuit.Nouiffimè autem eis pacem fecit. Datis itaque ex vtraque parte obfidibus amp;nbsp;lacramcntis, Herilpius rex ad eum venit,eiusq; daminationi fe fubdit. Carolus verb magnis muncribus honoratum Herifplum in rcgnum abirc permifit,ipfe in Franciam reuertitur.

Anno Dominicæ incarnationis dccclxiiii, Lotharius rexcœpit occafiones quærere,qualiter Thietbergam reginam à fuo confortio feparare potuilTet, quam exofam habcbat propter nbsp;aldradam ,quæ eius fuerat concubina,cum adhuc adolefces

efleiindomo paterna; banc liquidem,diabolo inflammante, nimio diligebatamore. Guntberium iraq;Colonienfis vrbis pontificem,qui eo tempore erat arcbicapellanus, ao rex primo per fubintroduólos miflbs, deinde per femetipfum lùper buiufccmodi dif-fidio omni arte aggreditur,amp;vtfaciliùsaircnfumpræberet, promifit lèeiufdem epi-fcopi ncptem in matrim onium accepturum,tantùm vt prædidam Thietbergam,eius aliorumq5epifcoporumauótoritateamp;licentia repudiate quacunq; rationepotuillet. Qui, vt erat leuis animo ac inconfideratus adrione, protinus omni intenratione intro-ducitur, vana fpe,vt poftea claruit,fcdu0tus. Rurfus idem Guntherius Thictgandu ar-cbiepifcopum Treuirenlem hac de caufa alloquitur, feiens elfe virum fimplicem, nec adeo in diuinis fcripturis eruditum,canonicisq} fandionibus exercitatum : ex vtriulq; teftamenti paginis quafdam fententias profert, quas aliter quam ecclefiaftica régula docet edillcrens, virum improuidumfecuminfoueam trahit,cæcus cæco ducatum 30 præ (tans. Qmd pluraPfada funt omnia quæ huic commente videbantur elTc necefia-ria.Concilium Metis conuocat, reginam quaficanonicc euocata in medio ftatuunt, teftes producunt vna cu fcriptis,qui valde grauia crimina imponebant: inter alia pro-teftati funt,quód eadem Thietberga confclTa fuiiret,femetipfam fratris germani ince-ftuofo concubitu efl'e pollutam. Continuo flatuta patrum de inccftuofis recitantur,amp; non folùm à légitimé vire feparatur, verùm etiam omnis copula maritalis inhibetur, pœnitentia iiixta modû culpæ indicitur, amp;nbsp;tali nefaria maebinatione diu exoptata voluntas regis adimpletur. Non multo póftinterieâ:o tempore iterum conuétum lyno-dalem Aquifgrani coadunant,vbi rex libcllum fuæ proclamationis obtulit : vbi conti-nebatur,qualitcr in quadam fœminaTbietberga nomine,fad:iofis perfid orum homi-4'0 numargumentisfuerat defraudatus : immononmediocritetrepetiuit, quodiudicio epifeoporum dilTidij fententiam pertulilfet.quæ fi idonea elTct coniugali thoro, amp;nbsp;pe-flifera incellus pollutione fœdata non fuifl'et, nec viuæ vocis confelTione pubbcê co-dcmnata,lponte eamretinerct : porro le incontinente elfe profeflùs ell,amp;fine copula iuuenilis ætatisardore ferre non pofiè. Allatisitaq; diuerforumconciliorumvolumi-nibus, multadeinceftuofis teplicata funt ; quibusrecitatis banc diffinitiuam lèntenti-am protulerunt: Credimus illam non fùilfe idoneam ac legitimam coniugem, neque adeo præparatam efl'e vxorem, quæ publica confeffioneinceftuofo fornicationis cri-mine denotata probatur. Qimcirca gloriolb principi noflro jp fua in diuino cultu de-uotiflimaallcrtione, atq; vicloriofiflîmaregni tuitione, cuinô folùm nos,verùm etia $0 canonica audoritas interdixit inceftuofum coniugium, legitimum matrimonium à

Deoilbconccfl'umnon denegamus iuxta indulgentiamdiccntisapoftoli. Melius efh nubere,quam vri.His ita patratis, Waldrada iam in publicum procedit, ftipata obfe-quentium multitudine,omnisq5 regia aula refultat quot;V/aldradam reginam eflê.Gunthe rij epifeopi neptis ad regem accerfitur,ac femel, vt aiunt,ab eo conft:upratur,atq; cum cachinno ôcomniumderifione ad auunculum remittitur. Igituragentibus fratribus d üij

44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CH.RONICORVM REGINONIS

Thietbcrgæ rcginæ,hæc omnia ad notitiam Nicolai papæ dcfcruntur,qui eo tempore Romanæ præfidebat cccleßx’.

Anno Dominica incarnationis d c c c l x v,mifli funt Hagano Rodoaldus apö-ftolicæ ibdis legati in Galliam ad difcutiendum,vtrùmres itafehabet,ßcut fummo pontifici nuntiataftierat.qtti in Franciam venientes,pecunia corrupti, magis fauerunt iniquitati, quam æquitati. Tamen ad regem periienientes, cùm ei declaraflènt lega-tionis fuæ caufas, talc refponfum ab co acceperunt : fe nihil aliud egifle, nili quod cpi* fcopi iplÏus rcgni in generali fynodo fibi agendum præmonftraflènt. Dcderuntau-temiidemlegati confilium régi,Vtillos epifcopos qui ilii lynodopræfuerant,ad ledern apoftolicam dellinaret, qui verbis ac fcriptis vniuerfali papæ fatisfacerent. Lega- lo ti immenfis ditati opibus,Romam regrelTi funt,nunciaueruntque Præfuli quæ in Gal-liis viderant amp;nbsp;audierant,adiicientes le nullum fapientem epifcopum in regno Lotha-rijinuenille, qui ad liquidum canoniciseflet inftitutus difciplinis, Interea Thietgan-dus amp;nbsp;Guntherius archiepifcopi Romain profeóti funt, ea animi intentione,amp; vt regem innoxium in fupra dióto fado demonftrarent,amp; fe cum cæteris coepifcopis ec-clefiafticaatqucapoftolica exercuilTe décréta: ftultitiæ quidem elogio denotandi,qui illamPetri federn aliquo prauo dogmate fallere polie arbitrât! funt, quænecfe fefel-lit,nccabaliqua hærefivnquamfallipotuit. Itaquecùmin præfentiam Nicolaipapæ venilfent, libellum obtulerunt, in quo continebantur gefta lynodalia, quæ in Mediomatrico vrbe amp;nbsp;Aquis ab cis ftatuta fuerant. Qm cùm à notario coram omnibus re- lo citatus eilet, interrogauit pontifex, fi hæc Icripta verbis confirmarent? Relponderunt inconueniens videri, vtquodpropriis manibusroborauerant, verbis infirmare mallent. Et fic nec repulfa,nec admilTa eorum allertione, iulfi funt ire ad holpitia fiia, quo-ulquereuocarentur. Paucisinterpolitis diebus, adlynodum quam papacongregaue-rat, funt accerfiti, vbi eorum damnata amp;nbsp;anathematilata funt fcripta,amp; ipfi, omnibus adiudicantibus epilcopis,'presbyterisamp;diaconis,funrdepofiti, amp;:omni eccleliaftica dignitare priuati. Qui tam turpiter dchoneftati,Ludouicum imperatorem fratrem Lotharij régis adeunt, qui ea tempeftate Beneuentanis morabatur, in partibus fcriptis aedidisvociférantes feiniuftêell'e depolitos,ipfiimperaroriamp;omnilândæecclefiæ iniuriam efl'c fadam, cùm nunquam auditum fit, vel vlpiam ledum, quod vllus me- 30 tropolitanus fine confeientia principisvelprælêntia aliorum metropolitanorum fue-ritdegradatus. Adicceruntinfuper multaalia,blalphemantes eundem papam,quæ hîc fuperfluum duximus enumerate, exiftimantes eiufdem fe imperatoris adminicu-lo,fimulamp; intercclfionis ope,amp;: criminis obiedi aboleri notam,amp;: prillinæ dignitatis recuperate ftatum. Sed fpes eorum fruftrata eft, quamuis imperator omnibus votis illis opitularivoluilîet. Thietgandus depolîtionis fuæàlèdcapoftolicaprolatam fententiam patienter ferens, iuxta præcedentem confuetudinem, nihil omnino de facro minifterio contingere præfumplit. Guntherius veto fuperbiæ Ipiritu inflatus, vetitum fibi officium vfurpare aufu temerario non expauit, parui pendes apollolicam excommunicationem. Reuertuntur igiturin Franciam débita confeffione repulfi. Et 40 dumiterum ac tertio federn apoftolicam repatationis amp;rcftitutionis gratia adillènt, nouiffimê in Italia infirmitate præuenti,peregrini amp;nbsp;exules moriuntur, communione laicali libitantùm conceflà.

Anno Dominicæ incarnationis dccclxvi, Arlènius epifeopus, apocrilà-rius amp;nbsp;conliliarius Nicolai papæ , vice ipfius diredus eft in Franciam : quo perue-niens tanta authoritate amp;nbsp;poteftatc vfus eft, ac fi idem lùmmus præful aduenilTet. Conuocato denique cpilcoporum conuentu, Lotharium regem alloquitur, vt vnum ê duobus cligat; aut propriæ reconcilictur vxori, abdicate Waldradæpellicis conlbr-tio ; aut protinus anathematis gladio ferirctur, ipfe omnesque ci in hoc fcclerc fa-uorem præftantes. Hac neceffitate compulfus vel conftridus, vellet nollet,Thict- P bergam reginam in matrimonium tecepit, interpofito iuriliurandi facramento, fc il-lamita in reliquum habere,lîcut æquitatis iura didant,legitimam vxorem elle tenendam,neeam àlèfepararet,nec ipfaviucnte aliamfupeteaminduceret. Pofthæc Waldradâex authoritate Dciamp;làndi Petri, amp;verbodominiApoftoIici Romain ire iubctjVt pro fc rationê reddere ftudeat. Engildrudam vxore quonda Bufonis comitis à fede

L I B E R S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^

lêde âpoftolica excommunicatam effè omnibus dcclarauit, quia proprium defèrueraî maritum,amp; angenim fuum vafallum in Gallias fecura fuerit, qua excommunicati-onem cum omnibus qui aderat epifcopis renouauit.Poft hæc eademEngildruda præ-diôto Ariênio in ormatia ciuitate fe repræièntauit, in quo loco præfatus epifcopus Ludouico régi occurrerat.Iurauit igitur in prçfentia ipfîus miiîi facramentu,hunc mo-dumconrinens:Ego Engildrudis filia quondam Matfridicomiris, quæfuivxorBu-fonis comitis, vobis domino Arfenio epiicopo miflb, apochryfario fummæ fanôtæ catliolicç atq; apoftolicæ iedis,amp;: per vos domino meo Nicolao iiimmo potifici amp;nbsp;vni-uerfali papæ iuro per patr ë, filiû, amp;nbsp;ipiritû iànôtû,amp; per hæc quatuor Chrifti Dei euan-lo gelia,que oreofculor, amp;nbsp;manibuspropriis tago, quiaamodo reliäraillämalitia, quam in prænominato Bufone viro meo exercui, vt ouis quæ perdi ta fuit, ad iànôta catholi-cam,fub eade obligati one qua dominus Nicolaus iümmus potifex amp;nbsp;vniuerfalis papa meobligauit,rcuertarecclefiä,amp; in Italien regno,aut vobifeum, aut ante vos, quoquo modo prouideritis,ibo, amp;nbsp;quiequid dominus apoftolicus iuflerit vel terminauerit, ad-implebo,velperficereno recufabo.Sed tahorribilciufiurandü no adimpleuinfiquide vfq; Danubij fluêta cum eode Arfenio perrexit,ibi(^^ ad quempia confanguineum pro caballorü adminiculo ire codixit,amp; ad Augufta ciuitate ad eunde müTum fe reuerfurä polIicitaeft.Tali occaiionegreifum torquesex Alemania, in Francia repedauit : quod, cùmfupràdiéfus Ariènius cognouiflèt,epiftolamifit omnib. archiepifeopis amp;nbsp;epifeo-i-o pis,atq; omnibus fanâx Dei ecclefiæ fîdelibus, Galliæ, Germaniæ ac Neuftriæ como* rantibus:obteftâs omnes per ailthoritatê Dei omnipotêtis, amp;nbsp;beatorû principû Petri amp;: Pauli,amp; do mini potificis amp;nbsp;vniueriàlis papæ, vt nullus earn in iîia parochia reciperet* fed earn ftinditus in omnibus ecclefiis fuis prædicaret excomunicatä amp;nbsp;ab omni Chri-ftianorü comunione fequeftratä,infuper amp;nbsp;anathematisvinculo innodata amp;nbsp;inter im-pias amp;fcelerofas damnatä,donec de peftiferis faótionibus fuis,atq; perpetrato periurio ante domini apoftolici præfentiam digna acciperet pœnitêtiam. His fummatim com-mèmoratis reuertamur ad Lotharij régis ingemifeenda caufam. Legatus itaq; apoftolicæ fedis,compofitis inGallia rcbus,Roma,vnde venerat,reuerfus eft.Rurfusqj,W al-drada eiusqj complicibus decertatibuSjregis animus aduerftisThietbergä comouetur, 30 excitäturiræ,amp; in fopitis difcordiarum amp;nbsp;odiorum cineribus denuo copioftis ignis ac-céditur.Defpicitur,abominatur,reacitatur,adulterijcrimêimpingitur,omniq5ingenij arte exquiritur, qualiter puniri quafl rea poifit. Illa præuidês, imminere fibi mortis pe-riculum,Iatenter aufugit,amp;: ad Carolum peruenics,eius fe tuitioni comiiit.Quqd cum fama diuulgante Nicolaus papa cognouiuet,mifit Carolo regi epiftolam collaudatori-am,hæc continente.Inter alios fandtæ ecclefîæ religiofos propugnatores,veritatis ftre-nuos defenfores, neminem magis foper Thietbergam glorioiæ reginæ contritione fol-licitum, neminem magis ipfiusincommoditatibus condoluifle, quàmveftræpietatis affedum recolimus. Et poft congruetem exhortatione addidit:Excellentiam veftram nolumus ignorare, adeö Lotharium regem Thietbergam coniugem ftiam diuerfis af-40 flidioni bus ftibdidifle, amp;nbsp;innumeris prefl'uris contra præicripta iuramenta fubegifle,vc nobis coatfta nuc feriberet, regia fe veile exui dignitate fine copula, amp;nbsp;folam priuata vi-- ta fore contentam. Cui nos referipfimus, non hoc aliter fieri pofte, nifi eandem vitam coniunxeiusLothariuselegüTet. Verumficut multoru relatüdidicimus,ipie Lotha-^ rius conuentum celebrate difpofiiit, amp;nbsp;eandem Thietbergam ex animi proprio iudi-cio fiibiicere meditatur.Et fiquidem eam præftigiis falfitatis fuæ, vel argumentofis ambagibus potueritexhibere,quafinon fueritlégitima fua vXor,vult eam penitusa fefequeftrare:Sinautem, vult tanquam propriam quidemvxoremaccipere, fed deinde , quafi mœchata fuerit, infimulare, atque propter hoc hominem fuum amp;nbsp;hominem Thietbergæ ad monachiam impellere, amp;fihomo ipfius reginæceciderit,dii-30 ponit hanc fine dilationc perimere. Quæ quantum fint omnidiuinæ legi contraria, magnitudo prudentiæ veftræ, credimus, iam àduertit. Sed amp;nbsp;nos hîne aliquid ftriôrim volumus demonftrare, priùs afteuerantes, qüod de retroäda controuerfia, Tinetber-» ganon debet vlteriùs ad iteratam refponfionem prouocari,quoniam quodbcneic-mel definitum eft, amp;nbsp;interpofitis facramentis deliberatum, nulla debet iterationc,nifi fortaftis ibi fuerit maiof atithoritas,rctraôlari. Deiiide, quod ecclefiæ refugium quæ-

46 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

rens, ecclefîafticum iudicium femper expetens, ftibmitti non de.bet /ècniàri iudî-cio. Pofthæc verô,cùni nos exvtraque parte idem tain à Lothario quam à Thiet-berga fuerimus prouocati indices, nosqj amborum controuerliam executi fimus, ad nullos alios conuenit fuper hoc negotio indices connolare ; cùm fecundum facros ca-nones à iudicibus,quos communis confcnfus elegerit,nonliceat prouocare.Itaq; cùm non fit apoftolicæ fedis authoritate,quç amborum negotium exécuta eft,viquam ma-ior authoritas; nefcimus, fi alicui liceat de eins iudicio indicate, vel eins retraólare fen-tentiam.Etpofi:pauca:Illudverö,quodLothariusThietbergamdeadulteriocrimina-tur, quis non videat dolo elle plenum ? Denique fi vt ipfe iadat,vxor eins non pertinet ad eum, illi de adnlterio calnmniam texere, cùm nee mœchari potuit, ii alicuius vxor lo non exiftit. Porró fi à Lothario de adulterio aceufatnr, amp;nbsp;ti vida fùerit, vitio præpara-tunnecefle eft, vt fateatur vxorem. amp;nbsp;quibufdam interpofitis: Præterea fine de coniu-gij fcederc,fine de aduitcrij crimine indicium fit agitand um,nulla ratione pater,Thiet-bergamenm Lothario pofte legalem inire conflidum, vel legitimum controuerfîæ fubire cerramen,nifi priùs ad tempus fiiæ fiierit reddita poteftati,feu amp;nbsp;fiiis coniangui-neis libéré fociata : inter quos etiam locus prouidendus eft, vbi nulla vis multitudinis formidanda, amp;nbsp;non fit difficile teftes producere, vel cæteras perfonas, quae tam à fan-dis canonibus, quam à vencrandis Romanornm legibus in huiufinodi controuerfiis requiruntur. Ver ùm hæc non vt fiant dicimus, quæ fine decreto amp;nbsp;ordinatione noftra fieri non pofte fnprà docuimus.

Accenfusitaqne idemfandiffimus pontifex 2eIoDei,quo ftierat facerdos quondam inflammatns, W aldradam ipfo die Purificationis fàndæ Manx dei genitricis,in bafilica excommunicauit,amp;: ab omni Chriflianorum confortio feparauit, deftina-uit epiftolam omnibus epifeopis per Germaniam amp;nbsp;Gallias conftitutis, caufas amp;nbsp;modnm excommunicationis continentem, cuius fenfum quam verborum feriem caufa breuitatis potiùs placuit ponere. Decreueramus quidem circa V/aldradam mœcham amp;nbsp;pertinaciter in impûenitentiapermanentem, vindidae modum minùs di-ftridè temperate, amp;nbsp;iuxta quod merebatur,non ita pro fcelere fèntentiam in earn iuftae pnnitiönis proferre, nili obftinato animo in mœchiae volutabro perenniter pct-manere propofiiiflet.Igitur, quia monita noftra amp;nbsp;crebras exhortationes contem- 50 pfit,quia culpam fiiamnecdum cognouitnec confefta eft, necmifta nobis Icgatio-ne, qui caufamiplius exequendam fufcepimus,veniam poftulauit ;poftremo cùm redo itinere nos illi fuerat adenndum, amp;nbsp;bead Petri apoftoli fufttagia requirenda, retro eftconuerfa poft Sathanam, nec non amp;nbsp;Thietbergx reginæ dolos ftruere cœ-pta,interims meditàtionenon ceffat: cumegregioapoftolo dicimus,quod contrae-am contraqueeiuS fimiles fxpius replicandum eft, quia fecundum duritiam fiiam amp;:cor inpeenitens thefaurizat fibiiram indieirae. Idcirco nos earn de fadis fuis cx-communicauimus; doneeeeelefîæ Chrifti,nobisque præcipuè,qui eius principali-ter curam gerimus, quique caufam ipfius exequi ac inueftigate cepimus, fatisfece-rit,donee etiainfiniftram omnemfufpicionem,confiliumnoRrumftifcipiens,adi- 40 mat, ac pretioli corporis amp;nbsp;fanguinis Domini perceptione, atque ab omni modo confottio fandæecclefixjfàndi Spiritus,beatorumque apoftolorum Petri amp;c Pauli iudicio, amp;nbsp;rtiediocritatis authoritate fecimus, prorfiis cumvniuerfiscomplicibus amp;nbsp;communicatoribus fautoribusque fuis prorfus extorrem. Hane fententiam 1111 no-nas Februarij à nobis promulgatam meminimus,eamque fcripto vobis deftinauimus, amp;nbsp;ne labor inanisconftituatur,fpiritualis nobifeum veftta fraternitas,aduerfus iam didam mcecham, amp;nbsp;communicatores eius arma fuftollar, amp;nbsp;in parochia füa excom-municatamhanc,fautoresque fuos,vnavoce vnufquifquedenuntiet, doneenoftro Ipeciali iudicio dignx fe pœnitentiæ fubmittat. Direxit ctiam Lothario regi idem rc-uerendiffimus pontifex epiftolam hæc continentem: Audito reuertenti mifib no- p ftro,corredionis tux (vt ita dicamus) initio, gratias Deo condignasegimus, amp;nbsp;vttibi quoque grates competibiles referremus, animum prxparauimus. Sed heu aduerfa nuntiahuius intentionisnoftrx propofito celeriter obuiauerunt. Q^propter com-pulfifumus mutate vocem, amp;nbsp;qui ad gratiarumadiones os aperiredifpofueramus,in Indus amp;nbsp;increpationesadhocofficiiunlinguxcoadi dirigimus. Didicimus enimte,

L I B E R s E C V N D V s. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47

quiprolixo tempore in federe permanens, ecclefiæ Dei non modicum nocuifi;i,no-ccre adhuc ,amp;qui in fordibus eras, fordefeere adhuc: ßquidem, vt opinamur,tibi nonfufficitfolum adultcriumperpetrafle, nifi apponas, vt eriam animas hominum pcriurij laqueis irretitas, in extremum demergasinteritum. Sed quid minim, fipau-co rum animabus periurioexitium acquififti,quando in tanta fublimitatepofitus,per exemplum tux mœchæ tot hominum millia in perditionis chaos pra*cipitaueris. Illud autem quod Thietberga, quad W^aldradæ teftimonium dicens,eam fuifTe tuam legitimam vxorem, volens aut inuita fruftra conatur aftruere, quandoquidem illius nullus prorfushinc teftimonio quis indigeat,cummagis nos ira fentiamus quod iuftum Io eft, amp;nbsp;intelligamus quod æquum, vt ctiam Thietberga mortua, tu nullis legibus,nullis rcgulisvnquam ■'^aldradamin vxorem poflîs aut permittaris alTumere. Vtrum ergo Waldrada légitima tua fiierit aliquando coniunx, eccldia Dei iàtisfadione Thiet-bergæ non eget. Vnum ramen feimus, quoniamnec nos,cadem eccldiaDei,au-thore Deo qui adulreros iudicabit, re, li Waldradam quandocunque refumpferis, et-iamThietbergadecedente, dimittetmodisomnibus impunitum. Et poftpaucarlta-qticfummo ftudio præfatam Thietbergam coniugemtuam,tanquam propriam fo-uere carnem ac diligere procurato,amp;ncillamate fcpararevllopaóto conlcntias vi-gilanter attende ; vnde fi vult à te difeedere, corrige, imö corripe cam, amp;nbsp;à tali intenti-one per omnia reuocare fatage. lam verb h amore pudicitiæ feparationem quærat,

*■0 coniugalis connubij folutionem efflagitet, certum eft apoftolo dicentc: Quoniam mulier fui corporis poteftatemnon habet,fed vir. Verumfi amp;ipfe pudiciriamfedta-tus religionisobtentucopulam diflbluere vis, tantum nelimulatèfiat, concedimus. Nam licet fit fcriptum, Q^os deus coniunxit, homo non feparet : deus tarnen, amp;nbsp;non homo feparat, quando diuini amoris intuitu, ex cofenfu vtriufquc coniugis matrimo-nia dilToluuntur. Si ergo hoc modo vis, gratuito permittimus animo, celeremq5 prx-bemusafl'enfum, aliterautemfierimutuamveftram feparationem prohibcmus. Porto fl fterilitas accufatur,cogites Saram nonagenariam, Annam quoque fimul amp;:Eliza-beth,quam tarnen fterilitatem fortafle noniacit infœcunditas,fed iniquitas.Ergo glo-riofifiime rex efto propria contentus vxore, amp;nbsp;præter illius alterius ne quæras confor-

30 tium. Igitur confilium noftrum accipc, amp;nbsp;monita noftra taquam affedtuofi partis am-pledtere,atque ab omni prauitatementem, linguam,corpusq; réfréna,præcipuè 'Wal-dradæ pellicis tuæ, amp;nbsp;dudum à te repudiatæ communionem declinans,amp; eins confor-tium perpetuæ obliuioni contradens.Excommunicata eft enim,amp;: vfq; ad præfentiam noftram ab omni Chriftianorumeotubernio fequeftrata, ficut totus iam nouit Occi-dens,amp;iam quoque per miffos noftros minime cumplagis cæterisOriensignorabir. Quamobrem cauendû eft,ne cum ca pari mucrone percellaris fèntentiæ, ac pro vnius mulierculæ pafrione,amp; breuiffimi temporis defydcrio, vindtus amp;nbsp;obligatus ad fulphu-reos fœtores amp;nbsp;ad peréne traharis exitium. Et paucis interpofitis epiftolam fie conclu-dit:Hæc autê nos tibi nunc fcripfifîe, amp;nbsp;quafi inter nos amp;nbsp;te noftra verba excefl'us tuos 4*^ corripientia difeurriffe fufficiat:cxterùm præcaue,ne cùm nobis fecudum prçceptum duosaut tres telles adhibeamus,imóverö ne hoc ecclefiæfandla:dicamus,amp;quod non optamusjdc cætero fias ficut cthnicus amp;nbsp;publicanus.

Ecce ex multis pauca notare curauimus,vt fie nefeientibus ex parte fîerent cognita*' vt tarnen feientibus non per omnia effent onerofa. Qu?lê verb exitum huius peftiferi morbipernicicsattulcrit(apoftolico tenues antidoto mederi) quataqj regni difpcndia ex hac mortifera cÔtagione fecerinfuprà diélus papa fpiritu fandto afflatus prædixerat, quæ in fùblcquentibus fuoinloco dcmonftrabimus. Circa hæc tempora Ludouicus rex fratris fui Caroli regnum cum exercitu ingreflùs eft, geftiens occidetalia régna fuo dominatui fubiugare, frattiq} præripere debitam portionem, quæ ei forte ac funiculo jo hæreditatis competenter acciderat, oblitus germanitatis ac confanguinitatis fœderaj oblitus padli,quod iam dudum mutua conuentione pepigeratjimmcmor etiam facra-mentorû,quibus fecum magnis execrationibus coram Deo obligaueratTrçbuerat ad hoc facinus peragendû occafionë,incitamenta, fomitem, Carolus, qui amp;nbsp;(vt præmifi-mus)quofdam ex nobilioribus regni,aut publiée adiudicatos gladio pereuffit, aut dolo dcceptos perdidit.Cçteri formidâtes ne funiliapateretur,Ludouicum rege trans Rhc-

4« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

num commorantem follicitant, ciusqj animum ad obtinendum fratfis regnum illici-unt, promittentes fem ctipfos vna cum regno eius ditioni traditùros.Hac perfuadonéj vt animi regum auidi amp;nbsp;fcmper inexplebiles funt, facilè in fpem introdudius, cum valida manu, vt diximus, tcrminos regni intrauit. Carolus fentiens viros regni à fe defe-cifle,in vlrimis finibus AquitaniXj Lugiae latibulum qudefiuit. Ludouicus, vt cœperat, regnum obtinuit, ac vfque Retnenfem ciuitatem peruenit. Dimiflb verb cxercitu, in Germania ad propria redire,cum optimatibus regni cœpit negotia diiponere.Sed ftib— ito fortuna mutatur: na principes qui eum in regnum introduxerant,videntesq} quod longe aliter inccdçretergaeos quàmexiftimauerant,pœnitudine taóli,ad Carolum reuertuntur. Carolus ex defperatis rebus vires ie recepillè congaudens, contraólis vn- lo dique copiis,fratrem beÜo aggredi têtat. Ille intues, amp;nbsp;à fois quos iêcum adduxerat, amp;: ab his quos ibi acquiiîfle vifos fuerat, fe elle deftitutum, maturiùs fuga arripuit, amp;nbsp;cum débita confuiione fines regni excellit. Hac tepeftatc Hubertus abbas frater Thictber-gæ reginæ contra Lotharium regem rebellare exorfus eft. Colleóta quippe prædonum valida manu,rapinas cœpit exercere, interfeólisqueautftigatisLotharij fidclibus qui finitima poiîîdebât loca,agros villas eoru fuç fadionis felt;ftatoribus diftri bui t. Ad hu-iufccmodi temeritate comprimeda Lotharius rex femel,iteru,atq; tertib cxercitu pro-duxit,frequeter ctiam cu ducibus armatoru multitudine direxit, fed minime hac præ-fomptionê extinguerc potuit, quia loca inacceifibilia erat inter Iura amp;nbsp;Alpes Apenni-nas,feditiofis munitiifima itinera amp;nbsp;difficile ingreifom prçftatia. Attame ide Acephala Hubertus nouilfime .iConrado comité peremptus eft iuxta caftru quod Vrba dicitur.

Anno Dominicæ incarnat, dccclxvi. Heriipofius rex Britonum à fuis interfici-tnr,amp; Salomon dux in loco eius feibrogatur.Erat ehim ifte vir ftrenuus amp;nbsp;bcllicofus,amp; tarn forma quam animo ad regni gubernacula coaptatus. Carolus tertib foper Brito-nes cum cxercitu irruere dilponit,fed cum ad tcrminos gentis appropinquaflet,audito qubd ad reliftedum totis viribus parati client, ftibitb mutata volutate, magis elegit pa-cemfufeiperequàm bellum inferre. Faótaitaquepaéfione cumSalomone, quamdu-dum cum Herifpio fecerat,difeelfit.

AnnoDominicæincarnat, d c cc lx v11,Nortmani oram Ligcrisfluminisoccu-pantes:nam Metcnfem,Andagauenfem,Piólauenfem,atq; Turonica prouinciâ itéra- jlt;gt; tb crudeliter depopulari cœperunt: contra cjuos Rubertus, qui Marchiam tenebat, Ranulfus dux Aquitaniç colleóta multitudine,aciem dirigunt.Illi fentientes fe exerci-tu infequî,cü fumma accclcratione ad claflem repedare cotCndut, fed cum appropinquate infequentium multitudine cern erent,cognofecntes fe efliigcre no pofle, quan-dam villa ingrediuntur,vbi fe, quatum hora permifit, comuniut.Erat autem in eadem villa bafilica pergrandis ex lapide c5ftruóla,in qua maxima pars Nortm annoru introi-uit cum duce eorum,nomine Haftingo.Rubertus amp;Ranulfiis cum fociis feiper irruut; quofeunq; extra bafilica repcriere,abfquemora trucidant. Ad ccclcfiamperucnietes, ciim vidiflent locu munitum,amp; animaduertilTcnt non modicam turbam paganorum intrinfecuslatitantem:parumperdeliberatescaftraincircuituftatuut,tentoriafigunt, 4^ vt in craftinu extruótis aggeribus,applicatisque machinis holies totis viribus expugna-rent; declinabat quippe iam fol ad occafum. Rubertus nimio calore cxæftuas, galeam amp;nbsp;loricam depofuit, vt aura colleóta paulilpcr refrigeretur; cumq; vnufquisq; impofi-tione caftroruin intenderet,repente Nortmanni à munitione cxiliunt, amp;nbsp;cum ingenti clamore fuper Rubertum ad focios impetum fecerut. Sed quamuis repetini amp;: fubita-nei cafeis etiä fortilfimos viros in bello coturbare foleat, tarnen arma quam citiùs cor-ripiunt, holles viriliter cxcipiût,amp; cædêtes in bafilica redire copellunt. Rubertus ablq; galea_amp; lorica accurrês,cùm incautiùs dimicaret,amp; inimicos vitra infcqueretur,inter-fcôtus eft in introitu iplîus ccclefiæ; ci’ corpus iam exanime Nortmani intrinfecus tra-hunt. Porrb Ranulfùs cùm eminus Hans euentum rei lpecularetur,à quoda Nortman- P no per feneftra balîlicæ, fagittæ iôlu grauiter vulneratus eft, à. fuis ex ccrtaminc edu-ôlusvix triduo feiperuixit. Taliinfelici infortunio pugna commiflaamp; finita, çxercitus amilTo capite,errore pariter ac mœrore repletus, Ibluit eadem hora oblidioncm, amp;nbsp;ad propria reuertitur, Nortmanniouantes adclalfemdirigunt grelEun. Nonmultopbft intcrieôlo tempore Hugo abbas in locû Ruberti fubftitutus eft, vir ftrenuus, humilis, iullus.

L I B E R s E C V N D V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49

iuftLis,pacificus,amp; omni morû honeftatc fundat’Jiquidc Vdo amp;Rnbertus filij Ruber-ti adliuc paruuli erantjquado pater extinótus eft,idcirco non eft illis dncatus comilîùs, Per id têpus gens Sarracenorû in Beneuentum ex Africa veniens, vninerlàm penê re-gionëillâinualèrût,caïdibus,rapinis,acincendiis omnia depopülantes:cotra quos Lu-douicus imperator exercitû contrahit,amp;: veritus ne forte aduerfus innumcrabilcm ho-ftium multitudinem vires regni no fufficeret, ad fratrê in Gallias legatos mittit, omni-no expofcenSjVtadpræfatæ nequiflîmæ gentisvires extenuadas, audaciamcp refréna- , dam,fibi eu Dei auxilio virtute quoq; Frâcorum opitularetur. Qm nihil cunéfatus,ex;-ercitumcumingentiinduftriavndequaque cotrahit, fratriqj quanta potuitceleritate 10 in adiutorium venir.vbi plurima bella gefta Rint non Iblùm fortiter, fed etiam féliciter, Deo opem ferente.Inrer hæc exercitus Lotharij graui pefte fatigatur, ex infueto quip-pe calore amp;nbsp;inteperie aëris dilTolutus, dylènteriæ amp;nbsp;lienteriæ morbo corripltur:cx qua plaga innumerabilis multitudo extinda eft,plurimi etiam aranearum moriîbus perie-runt: vt iam tûc daretur intelligi, quod propter duritiam amp;nbsp;cor impœnirens Deus non folùm Lothario, verumetiam omni regno eius adueriàretur. Reuertitur itaq; in Fran-ciam non fine graui,vtdiÆum eft,dilpendio Riorum^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Anno Dominicas incarn. dccclxviii, Nicolaus finéhflîmus amp;nbsp;beatiflîmuspapa, poft multos pro Chrifto laborcs amp;nbsp;multa pro fanétæ ecclefiæ inuiolabili ftatu cer-tamina,migrauitadcœleftia régna, recepturusproadminiftrata fideliterftbi crédita dilpenfatione àlargiflimo domino immarcefcibilemgloriçcoronâ;decuii}S Deopla-, citis aéhbus plura poterant dici rclatu digna, nifî breuitati ftudentes cauias rerû magis fummatim notarc, quàm explanare propoftüflèmus. Denique poft beatum Gregoriu vfquc inpræiêns, nullus præRüin Romana vrbepotificali honore fublimatus,illi vidc-tur çquiparandus. Regibus ac tyrannisimperauit,eisque ac h dominus orbis terrarum, authoritate præfuit. Epifeopis amp;nbsp;facerdotibus religiofïs, ac Domini madata oblèruai}-tibüs humilis, blandus, plus, manfuetus apparuitj irreligiofis amp;nbsp;à redo tramite exorbî-tantibus terribilis arque aufteritate plenus extitit, vt merito credatur alter Helias ( Deo fufeitante ) noftris in temporibus rciùrrexiflc, etfi non corpore, tarnen Ipiritu amp;nbsp;virtu-te.Huic làndilTimæ memoriæ viro Adrianus in potificatu fuccclîît:quod cùm Loth^-30 riusrexcertarelarionecomperiflèt,eitalialcriptadirexit:Infauftârelatioamp;inambigua hadenus manens (vt ira dicamus ) acriter noftræ ferenitaris tranfiierberauit aures intf-mando, quod beatæ recordationis dominus Nicolaus ab hac lachrymarum valle,yor cante Chrifto,deceflerit, cumTandis (vt credimus) inæftimabiliter coronandus. Ncc diftert,vt omnis Chriftiana religio de rato pontifice doleat, amp;nbsp;omnis eccleiiafticus or-do de prudêtilTimo papa ingemilcat:reucra nos potiùs deflemus, qui caulàs noftræ car lumniæ amp;nbsp;fraudulentas æmulorum noftrorum querimonias,tam benigno patri çqui-tatis ac iuftitie lance ponderandas ac terminandas ad tempus amp;nbsp;in parte commifimus; fed quod lugubriùs replicamus, plus apud lànditatem illius valuêre inimicorum inft-diæ amp;nbsp;fimulatæ deceptiones,quàm noftra lîmplex amp;nbsp;pura defenfio.Nos enim literis amp;nbsp;40 verbis indelînenter proclamantes, amp;nbsp;diuerfis legationibus eadem repetétes, humiliter poftulauimus, vtnos amp;accufatorcsnoftriiuxta diuinas amp;humanas leges fuipontifi-catus audientiam mereremur,vt ratio docet, noftram prælèntiam exhibêdo : fed lèm-perrepulfifumus. Poft pauca:Scd quia Deus omnipotensprincepspaftorû,inillalàn-da lède veftri potifîcatus apicem ftiblimauir, h tempus arrilèrit, veftrum multipliciter deiÿderamus conlpedum,amp; noftris Deo dignis animari colloquiis, ac melliflua bene-didione potiri.In fine ipfîus epiftolç: Interea modis omnibus oblecramus, vt de veftra optabili proiperitate literis veftris celfitudinem noftram certam reddentes,charç filia-tionis munus nobis impartiri dignemini.

Ad hæc fiiprà didus papa refcripfit,fedem làndi Petri lêmper paratam eflè dignam jo fatisfadionem fiifcipere, nec quod diuinæ humanæque leges iufte decernunt vn-quam repulifleâtaque fi immunem ab obiedis le feiret, cum omni fiducia ièdem apo-ftolicam oportere adiré, vt expetitam benedidionem perciperenfi culpam autem re-cognofeeret, nihilominus abfquehæfitatione venire feftinaretjcondignapœnitentia: remedia fulcepturus.

His temporibus gcnsBulgaru ferociflima ac bellicoïà,relidis idohs,abrenuntiatis^ c

CHRONICORVM REGINONIS

gentilium fiiperftiuonibus, in Chriftumpro maxima parte credidit, Sgt;â abluta/àlu* tari baptifmatis vnda, in religioncm Chriftianam transit. Direâi funt autcm à fede apoftolica in eandcm gentem facerdotes, ac viri religiofi, qui populum adhuc rudern diuinis informarent præceptis, amp;nbsp;incultam barbariem facris dogmatibus excolentcs, Chrifto gratum habitaculum præpararcnt,vt huius vcræ lanôtæ deuotionis opus pro-fpcrumobtineretefFcâ:um. Ludouicus ChriftianifTimus rex qui Germanis impera^ bat,non mediocre præbuit fupplementum. Fenint autcm de huius gentis rege, quod tanta perfedione poft perceptam baptiftni gratiam cœperit, vt diebus ornamentis regiis indutus, coram populo procederet, nodibus verb facro veftitu latenter eccle-liam intrans, ftiper pauimentum ipfius baftlicæ fubftrato tantùm ïibi cilicio proftratus ® in oratione iacerct. Non poft multum tempus diuina infpiratione commötus, re-gnû terrenû dimifit, vt in cœlis æternaliter regnaret cû Chrifto; amp;nbsp;ordinauit in fuû locum regem filiumftium maiorcmnatu: comam capitis depofuit, habituque làndæ conuerfationis fufcepto monachus efteduseft, elecmolynis, vigiliis, amp;orationibus die noduque intentus. Interca films eius,quem regem conftituerat, longe à paterna intentione amp;nbsp;operationc recedens, prædas cœpit excrcere, ebrietatibus, comcflàtio-nibus,amp;libidinibus vacate, amp;:omniconamine ad gentilitatis ritum populum noui-cer baptizatum reuocarc. quodcùmpater audiflet,nimiozcloaccenfus iàcrumhabi-tumdepofuit, amp;militiæcingulum refumpfit, amp;;cultu regio indutus,adfociatis fibi Deum timentibus, filium periccutus cft: quemmox abfque difficultate ccpit, oculôf- xo que eius effodit,amp;: in carcerem mifit:deinde conuocato omni regno fiio,filium iunio-rem regem conftituit, interminatus coram omnibus, fimiliaforepaflùrum, fiinali-quo àrcda Chriftianitate dcuiaret. His ita patratis, depofito cingulo,amp;: refumpto fan-da: religionis habitu,in monafteriumingreflus, in fanda conuerfatione reliquum vi-tæ prælèntis tempus duxit.

Anno Dominicæ incarnat.D c c c l x ix,Lotharius Romaprofedus eft:quô cùm perueniftct, ab Adriano pontifice honorificè fiifceptus cft. qui ab codé præfule fcifci-tatus,fi monita pij partis Domini Nicolai cum omni vigilantia hadenus obftruata ha-beret,amp;: præftitû iufiurandû inuiolato fœdere cuftoditü, quod ab illo deceptus, qui in veritate no ftctit, qui non folum mcndax eft, fed etia pater otnnis mendacij;reij5ondit 30 Ie ita omnia obferuafte,ac fi diuinitus fibi eftent imperata. Cumq; proccres amp;nbsp;optinia-tes qui cum eo vénérant,eadem teftificarentur,nec vlla oppofita perfona inueniretur, quæ aduerfus regia authoritate legitimu auderet cotrouerfiæ inire certamen: vniuer-ialis papa talia profequitur,Si vcftræ teftificationis verbis veritas fuffragatur, cu omni alacritate mentis omnipotenti Deo multiplicesgratiarum adiones rercrimus. Reftac ergo fill chariifimc,vt ad confeflioncm fandi Petri accédas,vbi Deo propitio hoftiam falutarem pro tua no tarn corporis quàm anima: incolumitate immolabimus, ex qua tenobifeum participate oportet, vtpcrhancparticipationemmembris Chrifti, vnde abfciflusclTe videbaris,merearis incorporari. Finitis igitur mifiarum Iblennibus, inui-tatfiimmus pontifex eundem regê ad menfam Chrifti,acceptoqj in manibus corpore 4° amp;nbsp;fanguine Domini,ita eu alloquitur. Si innoxium tc recognoicis à jphibito atque interdido tibi à Nicolao adulterij fcelerc, amp;nbsp;hoc fixa mente ftatutû babes, vt nunquam diebus vitæ tuæ W aldradæ p ellicis tuæ dudu à te repudiatæ milceatis nefario cocubi-tu,fiducialiter accede ,amp; iàcramentû falutis æternæ tibi ad remiflîonc peccatorûjpfu-turû pcrcipe: fi aute tua coftientia te acculât, te lethali vulnere lauciatû proclamat,auc iterû redire mente difponis in mœchiævolutabrû,nequaquâ fumerepfiimas,ne forte ad indicium amp;nbsp;codemnationcm tibi adueniat, quod fidelibus adremediû præparauic diuina prouidcntia.Qui mente captus,obduratus pariter amp;nbsp;obcæcatus,abfq; retrada-tione oomunionem corporis amp;: lànguinis Dominide manu pontificis fumpfit, no ex-pauelcens illâfententia qu^ dicit,Horribileinciderein manus Deiviuentis.Qui enim jo manducat amp;nbsp;bibit indigne, indicium fibi manducat amp;nbsp;bibit. Deinde conuerfiis idem præful ad fequaces ac fantores rcgis,vnicuiq; comunione obtulit in hæc verba, Si domino ac régi tuo Lothario in obiedo adulterij crimine fantorem non præftitifti, ncq; conlènfum pra:buifti,amp; Waldradæ amp;aliis abhaclèdc apoftolica excômunicaris non comunicafti, corpus amp;nbsp;ûngnis Doïnlni noftri Icfu Ciirifti profit tibi in vita a:ternam.

LIEE R SE C VND VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yr

Igitur quifquis in his fe læfum fciens,aufii temerario commiinionem ftib tali conteft«-tione porrcótam fumere præiümpfir, diuino iudicio percufllis, ab bac luce fubtradus cft,antequamfublèquentisannirediretprincipium: perpauciqui Ce à communione fil btraxeruntjVix mords pcriculumeua/erunt. Porrô Lotharius Romaegre/îiismor-bocorripitur,amp;:PlacenriamciuitatemperuenienSj diemclaufitcxtremû vi idus Au-gufti. Tantaautem flragcsinpræfad regis populo fadraeft, vtnonpefte periifle,fcd nqftili gladio corruifle virtus ac nobiliras totius regni vidcretur:quæ eo tempore tantæ fœcunditatis crat,vt in modum denlàrum legetura pullulans, veluti quoddam examé imperij fines impleuerit.

ïo nbsp;nbsp;Carolus certa relatione comperiens Lotharium regem obiifle,mox illius occupare

ditionem nititur, Metasque perueniens, ab Aduentio præfàtæ vrbis epilcopo amp;nbsp;non-nullisaliisprimoribusfauorabiliter exceptus, inregnumfublimatus, indeqj digredi-ens Aquilgrani palatium ingrelEis eft, eo quodlcdes regis elîè videretur, vbimulto plurcs ad eum confluxêre.

Carebat autem ea tempeftatc vrbs T reuirorum,amp; Colonia Agrippinenfis pontifi-cibus:fiquidem (vt præmifimus)amborum præfiiles in Italia ab hac labe fubtraóli funr. Initoautê rexcumoptimatibus confilio, Bertulfumnepotêfiipradióli Aduentij epi-fcopijCcclefiæTreuirorum præfecit.Didum eft autë,vt ifte vir epifcopalem o^btinercc dignitatem,interuétu amp;nbsp;ope prçdidi Aduentij, quia eo têporeplurimum apud regem IO poterat,eô quod illi aflentando in adipifeendis regni negotiis ambitiofius faueret.

Porto Coloniæ Agrippinærex Hilduuinumabbatem præponeretentauit in pontifical! cathedra, fecitq5 à Francone epilcopo Tungrenfisdicecefis,in Aquispalatio presby terum ordinari ad titulum fandi Petri prædiôtæ metropolis.

Dum hæc in regno Lotharij aguntur, LvDovicvsrex infirmitate detetus,in Ba-ioariorum finibus leóto decumbebat. Audiens itaq; ,a fratre amp;pe diólum regnu taliter inuafum,ægrc tulit,amp; cum omni feftinatione legatos direxit,qui eum obnixe rogaret, vt ab hac temeraria inuafione ceftaret,nec folus indebita pfumptione vfiirparer, quod vtrilque hæreditario iure a:qualiter competebanregno decederet,quoulq;Deo prifti-nam folpitatem reddente,venire poftet,vt pariter colloquerentur,amp; de eiuldem regni 30 ftatu,quod iuftitiæ amp;nbsp;æquitads iura di(ftabant,pari voluntate decerneret. His cum tali mâdatopræmiflîs,interim LuidpertumarchicpilcopûMoguntiæ vrbis occulte Colonia dirigit, hortaturqj, vtomni artelatageretordinationem Hilduinipræuenire,amp;ex ipfiusciuitatis clero epifeopum colecrare ftuderet per eleébionem ciuium . qui alTum-ptis lecum aliis epilcopis, redo itinere Duizam caftru perucnit, amp;nbsp;formidans ne forte inlidiç fibi à Caroli fautoribus ftruerentur,nequaqua Rhenum tranfiit, fed deftinatis miftis mandauit, vthoneftiores ex clero amp;nobiliores ex populo fibiadidem caftnim occLirrcret.Illis iufta c5plentibus,cpilcopus ex parte régis cos alloquitur, vt libi confu-lerent,amp; quàm citiùs ex proprio gtege præfulem eligerent, fe ad hoc dcftiiiatum eile, lt;nbsp;vt quccunq; communi colilio pricficicndum decerneret,ftatim conlecraret. Ad hæc 40 illirelpondent, Hilduinfi epifeopum efl'e datum, iamq; presbyterum ad ipfam ledern ordinatu, omnesqj pene manibus datis eius dominationem fulceptam haberet,nulla ratione permitterent,vt aliu eligerent.Q^bus ille econtrlt;à,fi eledione nobis à rege co-ceftam defpicitis,in arbitrio amp;nbsp;poteftate régis eft,quem nobis velit dare epifcopu. His auditis vnanimiter elegerunt'VZilibertum venerabile virum, quern nimiii renuentem ac refugientem ordinauit prædidus antiftes,cu aliis confacerdotibus amp;nbsp;cu omni clero amp;nbsp;populo Rheni fluentatransfretauit,amp;cumhonorificè in lede pontifical! impofuit, omnibusqj rite peradis,ad lùa omni celeritate receftit.Carolus comporta ordinatione nimio furore accenditur, ac mox Coloniam ^pficifeitur: quippe dum hæc agerentur à miftis Ludouici,Hilduinus apud Aquas palatiu in regio obfequio morabatur. Willi-jo bertus epilcopus,amp; omnes qui in eius ordinatione conlcnferant,Rhenu traleuntes Iç-uitiam regis declinauerunt.Rex cum neminem reperift'et,in quern fuas iniurias vlcifci polTctjVia qua venerat regreftus eft.Interea iterum legati à Ludouico mittuntur,oran-tes vt à regno dilcederct : fed cùm minime acquiefeeret, nouiftîmè Luidbertû archi-epifcopumamp;Altfridumepilcopu de Saxonia prudentiftimu virum Ludouicus legatos dirigit,mandans vt vnum è duobus eligeret,aut cito à regno recederet j aut fibi pu-c ij

JX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONIGORVM R^EGINONIS

' gnandum cum fratre foret. Qiii cum tanta ingcnij.arte, tantaque conflantia aggredi-uutur,vt abfque dilatione rcccdcrct,amp;in proprio regnofe reciperet.Poft hec fupra di-£ti reges conuentum celebrate di(ponunc,in loco qui dicitur Marfana, iuxta Mofam.

Anno Dominica: incarnat, d c c c l x x, Ludouicus Carolus vna cum optima-tibusamp;: proceribus fuis adMarfanam venientes, regnum quondam Lotharij æquis partibus inter fediuifcrunt. Qualiterautemhæcdiuiliofada fit, quia omnibus pene notiun fit, fuperuacuum duximus annotate. Carolus conuentu ablbluto, ad Heriftcl-lium perrexit,quia eidem palatium in parte accidcrat.Ludouicus verb ad Aquas pala-tium rediit,vbi duobus fere menfibus lebto decubuit,aduerfa valctudine præuentus. . Dcnique cum à partibus orientis veniensRibuariorum terminos intrafict,in quan- lo daregiam villam nomine Flamersheim ad holpitiumdiuertiticumqj folariu domus confccndifièt,ftipatus oblèquentium multitudine, repente ipfiun folarium,quod ni-mia vetuftate amp;nbsp;putredine refolutu fiterat, trabibus fraótis cotruit, amp;nbsp;inter ruinas eius rex gtauiter attritus eft, ita vt duæ coftæ eins à fua compage difiungcrcntur. Et cum o-mnes accurtiftent, cumque periiTe arbitrarentur, ipfc à loco in quo cecidcrat,furgcns, fuis fe rcprælèntauit, afl'erens fe nihil mali paflhm, amp;nbsp;vitra quam credi poteft diflimu-Jato languore, fequcnti die contra fratrem ad Mariana proncifcitur.Tanta huius prin-lt;ipis duritia,tanta animofitas fuit, vt cum etiam fragor fradarum coftarum adinuice pollidcntium à nonnullis audiretur, nemo tarnen propter hoc audiret eum fufpirium trahentcm,vel gemitum emittentem.

, Petid tempus Carolus Carolomanum filium fuum oculis priuauit : fiquidcm præ-(ditftus rex ex Hirmandrude regina tres filios fuiceperat, Carolum fcilicet, Catoloma-num, Ludouicum. Sedduoexhis infœliciter pericrunt: nempe Carolusleuitatciu-.ueniliduiftus, tentarevolens Albuini amp;:Bcttonis audaciam, acfiepe laudatamcon-ftantiam, aliumieefte fimulans, cùmçx venationeveipcrtinis horisidem Albuinus quadam die reucrteretur ,fuper eum folus impetum fecit, vcluti cquum in quo*, violenter ablaturus, nihil minus cxiftimans, quàm filium régis, cuaginatogladioexad-uerio eum in capite percuifit,moxque rerrç proftrauit,dcinde multis vulneribus con-fofl'um femiuiuum rcliquit, arma patiter amp;nbsp;caballum fuum fecum auferens. Debili-tatis ergo niembris,ac vultu deformatus,pauco tempore fuperuixit. Albuinus cogni-to. quod régis filius ciTetjin quern talia exercuerat,cclcriter aufugiendo mortis pericu-lum declinauit.

Porto Carolomanus cum adhuc eftet pucrulusiuflii partis attonfus, clericus ef-feótuseft: deindeproeedentc temporead diaconatusofficium, quamuisinuitusat-que coaduSjin præièntiagenitoris ordinatus eft, Icgitcjuc publice euagclium ,amp; pontifie! miiTam celebrant! iuxta morem miniftrauit. Poft hæc per apoftafiam rece-densabecclefiaftica religione, abiicicns ac fpernensncgligenter gratiamquæei data etat per impofitionemmanus, alterlulianusefficitur. collegia quippe praedonum non modica turba, ecclcfias Dei cœpir deuaftare, ca quæ pacis funt impugnare, cunda diripere, amp;nbsp;inaudita mala perpetrate, pro quibus cum crebro à patre cor-reptus fuift'et, nec tarnen vllatcnus accepta prauitas cellaret, nouiffime ex præcepto paths ei oculi cruuntur (vt fupra meminimus) iuftoDeiiudicio lucem exteriorem amittens, qui interiorem, qua: Chriftus eft,afuo peiftore effitgauerat ; in tenebras ex-tcriorcsmiftus,qu! interior!bus fua Iponte letradiderat. Orbatusque Ludouicum a-uunculum fuum adiit, miferiarum amp;calamitatum fuarum ærumnas apudeumlu-gubrirer deplorans.Ille miferatione motus, Abfternatum monafterium lanifti 'W^illi^ Brod! ei ad fiibfidium vitæ præfentis conceffit, vbi non multo póft tempore mortuus - amp;lepultus.

Anno Dominica: incarnationis nc cclxxi, Adrianus papa migrauit ad DomL iium,amp; loannes fummi pontificis culme adeptus eft. His diebus Adalgifus dux Bene uentanus,Græcorum perfuafionibus corruptus, aduerfus Ludouicum imperatorein manum leuauit. Etenim eius hortatuplurimæ ciuitates prouinciarum Samnij, Camr paniæamp;Lucaniæà Ludouico recedentes, Græcorum domination!fe fubdiderunt, Qifibus cognitis !mpcra,tor in prouinciam Samnitumexetcitum transfert,petiturus liarum prouinciarum caput Bcncuentum, ditilfimam opulcntiffimam ciuitatem,

Adaigifu.s

L I B E R s E C V N D V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y)

Adalgifi-is aduentare exercitum fèntiens, timoré perterritus ad callida argumenta cÔ-uertitur,amp;: Beneuento egrefEis imperatori vitro fe offert,paratum le elîè lèmper fti-iflc ad eins oblèquium profitetur, nunquam defeôtoribus le allènfum præbuillè iura-mento confirmât: deinde muneribus regem fibi conciliât, ac moxin priftinamre-cipitur gratiam. Imperator in Campaniam amp;nbsp;Lucaniam,ad ciuitates quæ defecerant, copias transponit, quas ablque difîicultate in deditionem recepit, excepto Capua, quç quia quadrato lapide erat conftrult;âa,audaciam repugnandi ciuibus prçbuit. Cin-gitur itaque obfidione, omnisque aditusintrandi pénitus intercluditur, in circuitu vaftatur,cunôtahoftilirapacitatediripiuntur: nouilïîmè vires, oliueta amp;nbsp;cæteræfru-10 difcræ arbores radicitus exciduntur. Capuani delperatis rebus epifcopum ciuitatis adeunt, corpus fandi German! cpifcopi, cuius animam venerabilis pater Benedidus infphæraigneaabangelisin cœlum videratdeferri,in feretroleuant,amp;ficportis aper-tis fupplices caftra impcratoris petunt, orantcs eiuldem lândi interuentu fibi veniam largiri. Auguftus,vttotispietatisvifceribus affluebat, milèricordiamotus erratis arque excelTui benignê indullit, præcepitque exercitui abexcidio retrahere maniun. Expulfis itaq; Græcis, cuftodes ex numero làtellitum in ciuitatibus quas receperat, lo-r cat,amp;Bencuentum profîcilcitur, vbialiquanrifperdccreuerat immorari. Éxercitus longa ciuitatum obfidione fatigatus, genitale folum cœpit fulpirare, poft cmenfos la-bores quietem dclÿderare,coniugium ac liberorum dulces amplexus ante oculos mê-xo tis reuocare,amp;: hac ex caufa paulatim quotidie diffluere.Intcrim Adalgiliis, vt erat cal-lidus ingcnio, imperatoremalloquitur, curviresliiorû nullis exiftentibuscaufispro-fligaretjcur agros villasqj fuæ ditioni fubditas hoftiliter depopulari permitteret: opor-teretvtamp;feffisoptata concédèrent, amp;nbsp;regio quæ iampenè deuaftataerat, dementia principis faluaretur.Flexus bis fuggeftionibus imperator exercitum pro maxima parte abfoluit,amp; ad propria repedare permifit:iple cum paucis in eodê loco remanet, nil ad-uerfi fufpicatus. Adalgifus regë fuis viribus deftitutum cerncns,iam dudum coceptam iniquitatem parturit,amp;: cum lùæ conlpirationis fedatoribus palatium, in quo imperator meridie quiefcebat,occupare nititur. Rex à ftrepitu amp;nbsp;clamore irruentium excita-tusjlcdo defilit,arma corripit,amp;: cum perpaucis corporis fui euftodibus ad oftium do-30 mus turbatus repentinairruptionc procedit, aditumqjferrointercludens hoftemàli-minibus arcet. Adalgifus fentiës non fine diferimine oftia domus eflè penetranda, ab introitu pedem retrahit,palatiumq5 flammis iubet exuri. Interea rex inducias fibi dari petit,pacemqj obnixè depofcit:cui refponfum eft,non aliter petitaimpetraturum, nifî priùs iureiurando deuouifîct, nuquam fè diebus vitæ ftiæ Beneuenti fines intraturum, ncqueex calumnia quam tune patiebatur, vindidamaliqtiandoexadurum. Allan’s itaque fandorum pignoribus, neceffitate conftridus, facramentum quod ab eo exi-gebatur,iurauit,ftatimq; poftera die à Beneuento exiuit.

Anno Dominicæ incarnationis dccclxxii, Ludouicus imperator Romam venir, ibiq; couentum celcbrans,coram fummo pontifice multa fuper Adalgili tyranni-40 de coqueftus eft.Tune à fenatu Romanorum idê Adalgifus tyrannus arque hoftis rei-publicæ declaratur, bellum etiam aduerfus eum decernitur. loannes papa imperatorê à iuramento quo le obligauerat, authoritate Dei amp;nbsp;fandi Petri abfoluir, adfirmans nihil obeflè, quod ob mortis periculu euadendum coadus fccerat, nec làcramentû eflè dicendû,quod contra falutê rcipublicæ, quamuiscû multisexecrationibusfueritpro latum. His exhortationibus principis animus ad rediuiua certamina prouocatur:tamé ne à fuis periurus diceretur,nequaquâ ipfe contra tyrannü procedit,fed reginam cum exercitudirigit.Adalgilüscertisindiciiscolligens, bellum aduerfum lè fummis viribus parari,Iioftêq5 fe ac tyrannü eflè denunciatû,fuænequitiæ conlcius,metu perterritus,amp; Ipem vitæ in fuga ponens,in Corlîcam infulam lèccflitjibiqs ad tempus latuir, JO nbsp;nbsp;Anno Dominicæ incarnat, dccclxxiiii, locuftarum inæftimabilis multitudo

menfe Aug. ab oriente veniens, totampenè peruaftauit Galliam, quæmaiorescrant quàm cçteræ locuftæ,habebantqj/èna alarum remigia,amp; mirü didu eft,vt caftrorum acies diftindis ordinibus per aërâfercbantur,vel terræincübentes caftra metabantur. Ducescü paucis exercitüitinerovnius diei præibant, quai! locaaptamultitudini pro-uifuri. Circa horam nona, vbi duces’ pridie vénérant, iiflidebant, nec à loco occupato hj

K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM '^REGINONIS

jnouebätur,quou{q; fol fuû rcpræfentaret ortû; tune per turmas fuas jpficilcebantur,vt in paruis animalibus difciplinammilitarê cerneresjfegetibus vcicebâtur,quæ ab eis ita •depaftç funtjVt veluti immani tempeftate confumptæ viderentur.Spacium diurni iri-neris quatuor aut quinque milliaribus extendebatur. Peruenerunt autemvfque ad mare Britannicum,amp;: fuperficiem terræ cooperientes,in quod Deo volente violento ventorum flatu impuliæ, atque in profundum afportatæ,demerfç funt. Æftu verb at-querefufione Oceanireieâæj littora maritima repleuerunt, tantaq; congeries fada ertjVt ad inftar montium cumulatç coaceruarentur.ex earum fœtore ac putredine aër •corruptus diram peftem fînitimis generauit,ex qua multi pericrunr.

Peridem tempus Carolus Andagaueniem obfidebat vrbem. Deni que Nortmanni poftqua Ruodbertum amp;nbsp;Ranulfum amp;nbsp;alios generoiæ ftirpis viros,qui patriç terminos -armistuebanturjDeobabitatoribusterræ aduerfante, occiderut, cum nemo inuefii-,retur qui eorum violentiæ reßfteret, follicitati paucarum ciuitatum vel regionum de-•ceptione,ex præda iingularum quatæ opes vniueriarum client, animo prolpicientcs. Andcgauisciuitatemciuibusftigadilaplis, vacuamreperientesingrediuntur: quam cum munitillimam, amp;proßtuloci inexpugnabilemelle vidillènt, inlartitiamelFuli, banc fuis fuorumque copiis tutilTimum receptaculum aduerfus lacellitas bello genres fore dccernunt.Protinus nauibus per Mcdanam fluuium dedudis mulicribus amp;nbsp;paf-uuliSjVelutiin ea habitaturi intrant, diruta réparant, folTas vallaquc renouant, amp;nbsp;ex ca prolilientes, repentinis curllonibuscircumiacentes regiones deuaftant. Quodcùra 2.0 Carolotamperniciolàpeftis invifccribus regni interclulà nunciata eilet, illico ex o-•mnibus regnis quæfuæ ditioni parebant, veluti ad commune incendium extinguen-dum cxcrcitum colligit,atquc caftris in circuitu pofiris ciuitatem obfidione cinxit. Et ■quia Medana fluuius à partibus Britannia: vrbis murum alluebat, Salomon! regi Bri--tonum mandat, vt contradis auxiliis citiùs aduentaret, vt communem hollem communibus viribus expugnaret:qui alTumptis fecum multis Britonum millibus, fupcr ri-|)am fluminis Mcdanæ tentoriafixit. Igitur ex omnibus partibus vrbe obfidione cir-■cundata, multisdiebus vndiquefummavirtutedimicatur, nouaamp;exquilitamachi-mamentorum genera adplicantur: fedconatus régis proIperitatis afledumnonobti--nuit,quia amp;nbsp;loci facies noil facilem prxbcbat accelfum, amp;nbsp;paganorum valida manus, quia pro vita res erat, fummo refillcbat conanime. Exercitus immenfæ multitudinis cùm longç obfidionistædio, famc,amp;grauipcftilenti.æmorboattercretur; cernentes Britones vrbem inexpugnabilem,conati funt fluuium à fuo alueo dcriuarc,vt exficca-to natural! meatu naues Nortmannorum inuadere no pollent. Cœperunt itaque fofi-fam mirç profunditatis ac latitudinis apcrire,quæ res tantæ formidinis metû Nortma-■nis ingeflic, vt abfque dilatione ingentê pecuniam Carolo poUiccrentur, 11 foluta obfidione eis ex fuo regno liberum præberet egrelfum. Rex turpi cupiditate fuperatus -pecuniam recepit, ab obfidione recedes hollibus viam patefecit.Illi conlccnfis na-Aiibus in Ligerimreuertuntur, amp;nbsp;nequaquam vt Ipoponderantex regno eius recellè-runt,fedineodemlocomanentesmultô peiora amp;immaniora quàmantea fccenint. 4.° ' AnnoDominicæincarnat, dccclxxiiii, Ludouicus imperator qui Italiæ rc-gnum regebat,moritur.Fu!t verb ifte princeps plus amp;nbsp;mifericors,iuftitiæ deditus, fim-plicitate purus,ecclcfiarum defenlbr,orphanoriun amp;nbsp;pupillorum pater, eleemolÿna-rum largus largitor,feruorum Dei humilis feruitor,vt iullitia eius maneret in lèculum fèculi,amp; cornu eius exaltaretur in gloria.

Eodem anno Salomon rex Britonum à Palquitano amp;: Vurfando ducibus fuis do-lo interficitur.-poll ciüus mortem cùm hi duo regnum eius inter le diuidere vellet, fed ■in diuifione dillcntirent,eó quod maxima pars Palquitani partibus faucret, bellum ab vtrifque fiimmis viribus inllauratur. Pafquitanus quanquam maiore multitudinç abundaret,Nortmannorum tarnen auxilia pecunia conducit, eaque ad fupplementû fo viriumfuoexercituimilcet, amp;mox contra æmulum ad pugnam proficifcitur. Vur-fandi fatellites vidcntes vires regni ad Pafquitanum concelfillè, cœperunt ab eo diffu-gere,vt vix mille cum eo in acie remanerentqui :ipfi cœperunt fuadere, vt lecederent, mortisq; pcriculumdcclinarent, lecumpaucis innumeram multitudinem fuftinere non pofle. Ad hæc illerefpondit, Abfit (inquit) optimi commilitones, vt hodie faciam

' L I B E R s E C V N D V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cj;

■quod nuttquàtn feci,(cilicet vt inimicis meis terga vertani,vt gloria nominîs noftri m* ‘ fametur: melius nobilitermori, quàmignominiavitamleruare: necdiffidendumde

viâoria; fommæ vires cumhoftibusexperiamur. nequecnimfalus eftin multitudi-* ne,fedporiùsin Dco. Huiufcemodi cxhortationibus animati focij, fuper triginta amp;nbsp;eo amplius,vt fefunt,aduerfariorum millia irruunt, clamor in cœlum tollitur, pugna fummavirtuteconleritur. Vurfanduscumfuis inconfertiiîîmam hoftiumaciemir-rumpit,amp; veluti berba pratorum recilà, ante acumen falcis cadit, amp;: vberrimæ fegetes procella tempeftatis defæuiente profternûturjita fcrro cædiqfternitque omnia. Raro in vllo regno, in vllo prælio tantum fanguinis fufum eft. Pafquitanus, vt madari fuos 10 more pecudumvidit,cumpaucis quos gladius necdum confumpferat,frigit. Porto

Nortmanni qui in auxilium fuerant conuocati, monafterium fanéli Mclani cpilcopi irigrelfi funt,ibiqj fe more folito communitint,amp; fuccedente noâ:c fuga dilapii, ad naties reuertuntur. Fui t verb geftum hoc prælium in campis iuxta ciuitatem Rodonis. 'Etathic Vurfmdus generc inter fuosclarus, fedvirtutumexperimcntisamp;: nobilitate clariorquæ tanta fuitinillo,vtanimimagnitudine viriumq5 gloria inter fuos, vt dixi-mus,nulli videretur elfe fecundus:ad cuius audaciam, mentisqj conftantiam demon-, -ftrandamjVnumè multis ponereplacuit. Namcùm Salomon rexhyemis tcpore ali—

'quando contra Nortmannos caftra pofuilTetjVt ab eorû incurfione fines regni lui tue-retur, ibique multis diebus refidcrct, quadam die cùm fermo inter focios tene-, io retur de audacia amp;nbsp;duritia Nortmannorû; Vurfandus fc vitra vires pfiimens arroganter iaftauitjfi rex cum cxercitu recederet, fe tâtummodo andere cum fuis in eodê loco remancrc,amp; tribus diebus poft dccelfum regis immorari.Diftabant verb caftra Brito-numàNortmannorùclaflctantumoifto milliaribus. Nuntiatafunt verba quæVur-fandus quafi Icuitcr protulerat,ncfcio à quo Haftingo duce pagar ; rù. No multo pbft interieâo tempore, datisqj quingentis vaccis Salomon pacem et. t Nortmanis fecit, amp;nbsp;acceptis obfidibus cùm redire in regnum dilponeret, legatus Haftingi cum ralitcr 'alloquitutzNuntiatum eft domino meo,te tantum virum habere quifc.iabtet, qubd te

. tecedenie folus cum fuis hocinloco audeat remanerc. Si ergo tantus eft, quantus fibi videtur, incunétanter remaiieat, quia dominus meus vult eum viderc, audacisqs viri 50 defyderatnotitiam habere. IntcrrogatusautemVurfandiisàrege, vtrùmtalealiquid » profefl'us circt,rcfpondir fe talia dixifle,amp;: hîcc eadem facerc vclle, ptotinusque liccn-

'tiam ibi remanendi petit. Cùm à principe obiurgatus, cur tam fatua obftinatione de-tentus,prouerbiis inaniter in ventum prolatis, vellet mori,fuosqj morti tradere, nulla-•tenus acquieuit,aflcrens nifi remanendi licentiam daret, ftequaquam illi fidclis in re-liquumforet. Sed cùm Salomon irreuocabilem eins animum perfpexifl'et, dareeifo-larium ex fuis fatellitibus voluit: quod renuit fufeipere, affirmans,fi alios quàm fiios locum haberet, iamnon effeveraquæfpopondcrat. Rex cum omnibus copiis in regnum recelTit, nbsp;Vurftndus in eodemloco cum ducentis ferè viris remanfît, ibique

quinque diebus expeiftauit.Sexta node Haftingus quendam captiuum abfoluit à vin-40 culis,amp;: eum ad Vurfandum dircxit,mandans vt fibi ad vadum cuiufdam torrentis inter tertiam amp;nbsp;fecunda fuperuenientis diei horas occurreret, vt mutuis colloquiis frue-rentur. Qm nihil cundatus arma corripere, fociisimperat, amp;ad condidum locum abfque mora pergit, prolpiciensqj vadum torrentis inter fuos amp;: aduerfarios quafi li-mitemfore, nullo modoibiconfifterc voluit, fed tranfuadatogurgitevitroobuiam hoftibus procedit. Nortmanni admirantes animofitatemamp; audaciam viri, ab eo de-clinauerunt,neccumbellolaccrareaufî funt. Illeautemvfq; adhoramfextaintrepi-dus expedans,cùm'neminem aduerfæ partis venire cerneret, cum fiiis ad propria rc-uerfus eft.Ncc illi animus minùs in mortem inuidus, quàm in hofte fuit. Deniq; poft peradam vidoriam morbo grauiter ad extremum deducitur.cuius valetudinem cùm jo pcrfenfilfet Pafquitanus, refumptis viribus, fautores eius bello aggreditur. qui perter-riti timoré ad duccm conftigiunt, amp;nbsp;cum lachrymis ei minas Pafquitani apenunt, pe»-tentes contra imminens periculum confilium. At ille hortatür,vt aduerfus hoftem au-daciter proccdant,fuum vexillum ferentes, polliceturqj vidoriam. Qui cùm relpon-diflent, fine eius præfcntia non âudere cum aduerfariis congredi, fpiritumquivnàcü viribus corporis iam pene effugerat,refumens,quia ncc pedibus neq; equo poterat ire,

c iiij

^6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

iubetfeinlefto portari,ante aciem inimicorumexponi,amp; ficlùbirecertamen. Quod cùm fatellitcs feciflent eius, mox lioftes in fugam verfi funt,Patrata vid;oria,eum cum reportare vellcnt domum,inter manus militum, fpiritum qui tantummodo in peólo-re palpitabat, exhalauit • Paucis autem interpofitis diebus,Pafquitanus amp;nbsp;ipfe defun-ftuseft. Poft horum duorum continuas mortes, Indicheil ex nliaHeriipon regis na-tus, amp;nbsp;Alanus frater memorati Paiquitani,Britanniam inter fe partiti ftint : inter quos etiam multa iurgia amp;nbsp;bella fuerunt. Sed Indicheile in prælio, quod contra Nortman-nos magis audaóter quam prouidè geflèrat,interempto, in ditionem Alani omnis Britannia conccftit,qui amp;nbsp;hanc ftrçnuê haótenus gubernat.

Eodem anno Carolus Romam perrexft, amp;nbsp;datis apoftolico loanni amp;nbsp;Romanis magnis muneribus,imperator creatur.

Anno Dominicç incarnationis dccclxxxvi, Ludouicus rex apud Franckone-flirt palatium diem claufit extremum v calendas Septembris : fepultus eft in monafte-rio fanéli Nazarij quod Lorasham nuncupatur. Fuit autem ifteprinceps Chriftianif-fimus,fidc Catholicus, nonfolùm fecularibus, veriim etiam ecclefiafticisdilciplinis fufficienter inftruólus; quæ religionis ftint, quæ pacis, quæ iuftitiæ, ardentiflimus executor: ingenio callidiffimus, con/îlio prouidentiftimus, in dandis fine ftibtraliendis publicis dignitatibus difcretionis moderamine temperatus, in prælio viéloriofifti-mus, armorum quam conuiuiorum apparatibusftudiofior, cuimaximæ opeseranc inftrumcntabcllica,plusdiligens ferri rigoremquamauriftilgorem, apudquemne-mo inutilis valuit, in cuius oculis perraró vtilis diiplicuit, quem nemo muneribus cornimperepotuit, apud quem nullus per pecuniameccleftafticamftuemundanam dignitatem obtinuit, fed magis ccclefiam probis moribus amp;nbsp;fanlt;fta conuerfatione mundana, deuoto feruitio amp;nbsp;lincera fidelitate. Habuit autem bic glorioftftimus Rex, cuius memoria in benediólioneeft, reginam nomine Hemmam ftbiinmatrimoni-umiunótam, quæ nobilis genere fuit, fed quod magis laudandum, nobilitate mentis multö prçftantior,ex qua tres filios fufeepit excellentiflîmæ indolis, videlicet Carolo-mannum, Ludouicum amp;Carolum, qui felici forte poft deceflumpatris imperij moderat! font gubernacula.

C A R o L V s autem audito quod frater à feculo receftiflet, nimia (vt aiunt) exulta- P done perfufos eft, arbitratus portionem regni Lotharij quam idem frater tenuerat, in ftios liberos conceiTuram.Exercitum ergo quanta potuitceleritate adunauit, amp;cum omnibus viribus regnum ingrefllis ad Aquas palatium venir, vbi paucis diebus morai-tus Coloniani profeólus eft. Dum hæc aguntur in memorato regno, Carolomanus primogenitus Ludouici Italiæ fines intrauit,cupiens earn paterno iüoqj fubiugare do-minatui:fiquidem Ludouicus imperator iam (vtdiximus) abhaclucefobtraóhisfuc-rat,amp;: Carolus imperatotis nomen reportans, ex Italia exceflèrat. Carolus veró frater eius in Alemania morabatur. Porró Ludouicus qui ad patris obitum fuerat,funcrisq; eius obfequia condigno honore celebrauerat, apud Franckftirt principalem federn orientalis regni refidebat. Cuicum nunciatum efl'et, quod Carolus auunculus eius, 4° iam regni paterni terminis occupatis, circa Rhenumfluuiumcaftra pofiiiflct, nimio furore accenditur, ftatimque legatos ad eumdirigit, orans vtmemor effet germani-tatisatque confanguinitatis, memoreflètnominis Domini noftri lefoChrifti, cuius mentionem coram nonnullis teftibus facientes ipfe amp;nbsp;frater, quando regnum inter fo diuiferunt,terribili eflent alternam pacem adinuicem paóto pollici ti ,amp; pertimefcens tantum nomen in vanum accipere, redderet Domino iuramenta foa, fœdus quod Vterquepepigcratinuiolabilemaneret,parceretgladio, amp;humanum fundere fangui- , nem, tam dira cupiditateinfeftus formidolofius exhorrefeeret, foret foa forte con-tentus,amp;: funiculo hæreditatis diuinitus fibi coUato pacificè frueretur, aliéna iura non inuadens,non fubtraliens,non perturbans, non eflètin tanto viro vanægloriæ typus, non fupercilij faftus, non alterius vforpandi terminos ambitio, fed iuftitia, charitas amp;nbsp;Concordia regnaret,ac fummum pacis inter ilium amp;nbsp;nepotes teneret omnino fafti-gium. S edhuiuscommodimoni ta Carolus ipreuit, alfercns fecumfratrc non cum nepotibus pepegiflè. Interim Ludouicus exercitû ex Saxonia, Thuringia, amp;nbsp;orientali Francia congregat,amp; vt in filio tantum paternos vultus, quantùni aninii fubtilitatem, artiumi^

LIB ER SB cv N'D VS.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^7

artïumqttc ingcnia recognofcercs,caftra è rcgione Coloniç contra caftra Caroli ftipor ripain fluminis magno apparatu collocat.lpiè autem cum lioftili virtute inter Confluences amp;: Arduennam Rhenum traniïit,nec dcfuit,qui ad aures Caroli perfcrret,ncpo-tein cum omnibus copiis Rhenum traniifle.Tune primùm animaducrtit Carolus ièà caftris Ludouici efle illufum. Mouit verb abique mora exercitum cum quinquaginta co ampliuSjVt fcrunt,millibus in pago Mcginenie, non longe ab Andernaco caftel-lo. Aduerfus eum ad pugnam procedit, fed non faluatur ex multa virtute. fallax enim equus ad falutcm,liquidem inito certamine Reginarius comes, qui regium vcxillum fercbat, primo impetuextinguitur: confertiflimæ acies Ludouici à fociis irrumpun-to tur,amp;: lient ignis in ftipulam immifliis furit, amp;nbsp;in mometo cunóta dcuorat,ita vires ad-uerfariorum ferro contcrunt, amp;nbsp;terræ profternunt. Exercitus Caroli grauitcr ca;fus terga verrit, amp;nbsp;Ludouici vidoria fuit. Carolus videns fuos fugcre, amp;nbsp;ipfe fuga vitam feruauinfero fecum reuolucns,quanti diferiminis lit, æquitatis iura diuinarum huma-narumque Icgum inllitutionibus roborata, immoderatæ cupiditatis ambitione viola-re velle. Atlaeftautemhæcftrages viii idusOtiobris. Pofthæcdimvenerunttres fupra dióti fratres in loco qui dicitur Saulifelc,ibi diuilerunt paternum regnum.Caro-lomanus fortitus eft Baioariam,Pannoniam amp;nbsp;Carnutum, quod corrupte Carantan« dicitur, necnonamp;regnaSclauorum, Behcimenliumamp;Marahenlium : Ludouicus orientalem Franciam, Thuringiam,Saxoniam, Friliam, amp;: partem regni Lotharij:

Î0 porro Carolus AJemaniam amp;: aliquas ciuitates ex regno Lotharij.

. Anno Dominica:incarnationis d c cc lxx vii, Carolusfenior Romamfccundo profeétuseft, vbiiampridemimperatorisnomen,àpræfulefcdis Apoftolicæ loann'e ingenti pretioemerat, regnumque Iraliæ magis intranfeundovidit, quàmfruendo potitus eft. Ab vrbe Roma in Langobardiam reuerfus eft. Bofoni Germanichildis re-ginæ Hirmingardem flliam Ludouici impcratoris in matrimonium iungit. Diesnu-ptiarum tanto apparatu,tantaque ludorum magnificentia ceicbratus eft, vt huius cc-lebritatis gaudia modum exceflifle ferantur. Dcdit infuper eidem Bofoni Prouinci-am,amp; corona in verrice capitis impolita, eum regem appellari iulht, vt more prifeo-rum imperatorum regibus vidcrctur dominari.Euolutis deinde panels diebus, Papi-am ingrcditnr:in qua dim difponendis publicarnm remm negotiis animum intende-ret,repentinè nunciatum eft ci, Carolomannum cum ingenti armatorum multitudi-r neLangobardornm ditionem introiilfc.Mox pauorc lólutus,TicinumPadumt]ue tranfit,amp;: fummo annifuin Gallias repedare contendit. Sed priufquam Alpium præ-: eminentia iuga anguftaque itinera attingeret, ægritudinc pulfatur, quamprotinus mors fnbfecutahnemvitæimpofuit.Eft autemfama, qnodaquodam ludæo quivor cabaturSedechias, poculnmmortiseipropinatumfit, quicitamiliariùsadhærebat,' co quod in medendis corporum paflionibus fingnlarem experientiam habere diccre-: tur.Porro hie ficarius plané erat, amp;nbsp;magicis præftigiisincanrationibusquementes ho-r mintun deludcbat. ObiitveropridienonasOdobris- Corpus eins Icuatum eft in fe-•40 retro,a fuis extra Italiam deportatur: fed quia fœtor intolerabilis cxputredinc cada-ueris baiulantes grauabat, compulit illnd terræ mandate. Poft aliquantos annosefu's pflà tranllata fnnt,amp;Parifiis in mpnaftcrio fanbli Dionyfij honorifice fcpuka.Cni fuc-: pclfit in regnum filiusLudonictiS4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

., Anno Dominicæ incarnationis d c c e l xx x v i i r, eclipfis Lunæ magria fatfta cLtj menfe Oiftobri, die x vi. Item eodem menie eclipfis Solis aecidit,die x x ixeireaho-ramnonam.Pancisinteridftis diebus,LndoniçiisrexfiliusiGaroli,, qui Balbusappella-batur,eb quod impeditiorisamp;: tardioriscft'eteloquij, ab hacluCeIhbtraiftuseft. Fuie Ycró ifte princeps, vir fimpiexae mitis, pacis,inftitiæiamp;: religionis amator. Habnit au-temsdim adhne luuenilis ætatis: flore polleret,quadam puellam pobile nominp Anf-50 gard,fibiconingi| foederecopulatamj.exqUaduos liberosfufcepitelcgantisformæaG e’î ingentis animi virtutepftanteamp;.'horu vnus Ludouicus, alter GapoIomanUs vocahatun

Sedquiahacfinegenitoris cofeientiaamp;: volutatis Cofenfu fuîÿi amplexibus fociauerat^ ah iplb patre ei poftmodum intcrdida,amp; inrçrpolito, iurifiurapdifacramento, ab eius çôlôrtio in perpetuum feparata. Tradita eft ante eidem ab eodem patre Adelheidis in matrimoniiuquam grauidam ex fç reliquit idem rcx,cumobircf,qu« teporç païiendi'

y8 CHRONICORVM REGINONIS expletojcnixa eft puenim, cui nomen aui impofuit,éumq; Carolum vocirari fecit.

Anno Dominicx incarnationis d c cc L x x i x, Bofo (de quo paulo fupcriùs men-tionem fecimus)audits morte Ludouici,«à Prouincia egreditur,totamqjBurgundiam occupare nititur.Dcniq; nonnullos epi(copos partim minis,partim fuaiionibus,in fo-cietatis fœdera colligit, amp;Lugdunum ingrefl’us ab Aureliano eiufdemvrbis metro-polirano, aliis pontidcibus in regem fuper prçfatum Burgudiæ regnum inungitur; pro nihilo duces adolciccntcs filios Ludouici, 8c velut dégénérés deipiciens, eó quód iuflii Caroli eonimgenitrixlpretaatquc repudiatafuerit. Quæ resobtulitillimagis continuum clàmoÆumac périculorûdifpendium, quàmgloriæ amp;nbsp;dignitatis emo-lumentum.Siquidem iam didhiadolelcentes Ludouicus,amp; Carolomannus,induftria aeftudioHugonisabbatis amp;aliorum procerumin regnû fublimatorum, amp;nbsp;eundem Bofonem diebus vitæ fuæ omni inftantia funt pcrfccuti. Nec folùm illi,vcrùm etiam alij regesFrancorum,per fuccedentia tempora adeo grauiter nomen eius tulerunt,at-que exofum habuerunt, vt irrecuperabili eius deieftionc amp;c morris exitio, non modo principes ac duces, fed etiam eonun fatellitesiàcramentis amp;execrationibus obliga-rentur. Fuit autem tam perlpicacis ingenij) vt cùm à muleis (vt diélum eft) regibus rcgnisaftiduèiniêdatus fit,anullo tarnen aut capiaut circumueniri aliquadopotuc-rit: tantç moderationis, vt cùm fibi fauentes proicriptionibus damnarentur, bonisqj omnibus priuarentur,nunquam infîdiis (üorum militum fùerit petitus, neque fraude proditus,cùm vtrumque hoftes fepe tentaflent.

Per id tempus Lvdovicvs qui Auftrafîis imperabat, cognita morte æquiuoci ftii,regnum illius inuaderc difpofuit,amp; tranfüadata Mofa imperij fines occupauit. cui occurreruntduomemoratifratres cum valida manu, fed intercurrentibusviciflîm legationibus, nequaquam pugnacommittitur,fêdpaxroboratur. Adoleftentes, quo impetu fœderatus ab eis recederet Lüdouicus,portioneni regni Lotharij ,quam auus paterqj tenuerat, exintegroilliconccflèrunt) additainfuperAtrabatis abbatiafandi V edafti.Fada itaq; pa(ftione,datisquc iâcramentis,cùm in regnum idem rex reuertc-retur,repentè obuiam habuit Nortmanorum innumeram multitudinem, iuxta Car-bonariam in loco qui vocatur Thimnin, cum ingenti præda ad claflcm repedantem, cum quibus abfquemoraconflixit, amp;nbsp;(Deo propitiante)maximam ex eis partem gla- ’ dio proftrauit. Reliqui Riga dilapfi, in fiieum regium fe communiunt, vbi Hugo filius regis ex pellicenatus,cùm incautiùsdimicaret, grauiter vülneratus abhoftibus rapi-tur,amp; inter aduerfâriorum arma recidit.

Rex exiftimans quod adhuc filius viuus ab inimicis feruaretur,cxercitum ab impu-gnationis infeftatione iubet ceiTare, vt quocunq; palt;fto illû incolumem recipere pof-Tet.Interea nox defiiper veniens,regem cum fuis redire ad caftra compulit.Nortman-ni cadauera fuorum flammis exurentes noôlu dift'ugiunt, amp;nbsp;ad clafl'em dirigunt greR fiim.Rex diluculo c5fiirgens,cùm filiû extindtù reperiftèt,nimio dolore afficitur,cor-pus eius in loco copofitum ad Lorsheym monafteriù imperat deferri, ibiq5 tumulari.

Anno Dominiez incarnat, dccclxxx, Carolomannus rexparalyfi diflblutus, diem claufit extremû v 11 nonas Aprilis. Sepultusq; eft cum debito honore in Baioa-ria,in loco qui dicitur Hodingas. Fuitvcroiftepræcellcntiftimus rexliteriseruditus, Chriftianç religioni deditus,iuftus,pacificus, amp;omni morumhoneftatedecoratus, pulchritudo eius corporis infignis, vires in homine quoque admirabiles ftiêre,nec inferior animi magnitudine.Permulta quippe bella cum pâtre, plurima fine pâtre in rc-gnisSclauorumgeflît, fcmperque viêtorix triumphum rcponauit,tcrminos imperij nii ampliado ferro dilatauit,fuis mitis,hoftibus terribilis apparuit,alloquio bladus, hu-militate ornatus, in ordinandis regni negotiis fingulari folertia præditus, fie vt prorfus ci nihil deeflèinregiaî maieftatiscompetentiavideretur. Huicexlegitimomatrimo-nio non eft nata foboles propter infœcünditatem coniugis, fed ex quadam nobili foc-minafiliumelegantiflîmaî fpeciei ftilcepit,quem Arnolphumnominariiuflît, obre-cordationem reuerendiflimi Arnolphi Mettefis ecclefiæ epi(copi,de cuius iànôto ger-minefuaaliorumqj germanorum Francorum profapiapullulauerat: quod noncafu accidiflè,/èd quodampraciàgio portentoquefitturorum aditatumvidetur.fiquideni genealogia regum cœliuisproui^j perinterualla temporum fecundis incremento-rutn

L I B E R S E C V N D V Slt; , rnmfücccflîonibus cœpitexubcrare, quoufqucinmagnô CaroloÆimttiünï împcrij faftigium non folùm Francorum, Verùm etiamdiüerunun gentium regnorumque obtineret.Poft cuius deccflum, variante Fortuna, rerum gloria quæ itipra vota fluxe-rat,eodem qüo accefl'crat modo, cœpit paulatim diffluere, donee deficientibus non modo regnis,{èd etiam ipfa regia ftirpe,partim immatura ætatc percunte,partim fteri-litateconiugium marcefeente, hicfolus dctamnumerofâ regum pofteritateidoneus inueniretur,qui imperij Francorum feeptra Fufeiperet: quod in Fubièquentibus Fuo in loco lucidiùs apparebit.

Ludouicuscomperto,quodfraterobijflèt, Baiôariam Ingtefllis Ratisbonam ve-10 nitjV bi omnes optimates regni ad eum confluentes eins ditioni fe fubdiderunt. Con-^ ceffit autem idem rex Arnolpho Corantanum,quod ei pater iam pridem conceflèfat, in quo fitum eft caftrum munitiflîmum quod Mosburgk nuncupatur, eo quod paliH de impenetrabililocus vallatus difficilimum adeuntibuspræbeat acceflùm.

Anno Dominicæ incarnationis dccclxxXi, C a r o l v s de Alemania egreA fus,Langobardorum fines occupauit,acin paucis diebus totam Italiam in deditionem âceepit, amp;Romamperuenicns, à præfule Apofl:olicæfcdisIoanne,amp;fenatuRoma-norum fauorabiliter exceptus,cum magna gloria Imperator creams eft.

Per id tempus Nortmannorum claflis Walam fluuium ingrefla, Neumagopala-tio regio applicuit, ibique caftrapofuit. Q^d faclum ciirn adnoticiam Ludouici , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perlatum eft, abfque dilatione cum exercitu venit, amp;nbsp;munitionem obfidione clau-

fic.Conferto nonnullis diebus certamine, non adeo præualuit ,quia palatiumingentis magnitudinis mirique opcrishoftibus tutiflimum prxbebat receptaculum. In qua congreflionc captus eft aduerfarius Eberhardus Saxo filius Mcginardi comitis, Sc captiuusducimr, quoad poftea mater EnelTe magno pretio dato incolumcm rece-pit. Poftremo rex,accepta pollicitatione, quod fi ab obfidione cefl’aret, Nonmanni continuo è regno eius decederent,cum omnibus copiis rcceflit. Ill o rccedente,pagani palatiumvn.T.cummunitione exurentesflammis, nauibusafeenfisoftia Rhenirepe-tunnltem eodem anno,menfe Nouembri,duo reges Nortmannorum Godefridus amp;nbsp;Sigefridus cuminæftimabili multitudinepeditumamp; equitum confederunt, in loco (5 nbsp;nbsp;5° quidiciturHaflouiuxtaMofiim, amp;nbsp;primo quidem impctufinitima locadepopulan-

tcs,Leodium ciuitatem,T raietftum caftrum, T ungreniem vrbem incendio crcmanc. Secunda incurfione Ribuariorum finibus cft'ufi,cædibus,rapinis, ac incendiis omnia dsuaftant,ColoniamAgrippinam,Bonnamciuitates,cumadiacentibuscaftellis, fei-licet Tulpiacum, Vilipiacum, amp;nbsp;Nuis igne comburant, poft hæc Aquis palatium.Iidë Amalimundarias amp;nbsp;Stabilius monafteria in fauillam redigunt.

AnnoDominicæ incarnationis dccclxxxii, Arduennam percurrentes Pra-miam monafteriumingrediuntur ipfo die Epiphaniç domini, vbi triduo commoran-tes,omnem in circuitu regionem depopulati funt. in quo loco innumera multitudine peditum ex agrisamp; villis in vnum agmen conglobata, eos expugnatura aggreditur. ij 4° fed Nortmannicernentesignobile vulgus nontantùm inerme, quantum difciplina nudatum, fupereoscumclamoreirruunt, tantaquecæde profternunt, vtbrutaani-malia,non homines madari viderentur. His itaque patratis, onerati præda ad caftra redeunt. Illis difcedcntibus,ignis qui in diuerfis habitaculis accenfus remanferat, cùm nullus eflet qui eum extingueret, monafterium confumpfit.

Dum hæc aguntur,Ludouicus rex morbo grauatus,apud Franckfurt moritur x 111 calendas Septembrisflepultus eft in Loresheym iuxta pattern in cceriobio. Habuit autem Luidgardam reginam in matrimonium copulatam ,ex qua filium vnicum fiif-ccpit,qucm nomine fuo Ludouicum appellauit. Sed (vt præmifimus)poft obitum fra-tris ad obtinendum regnum eius,Baioariam ingrefl'us,GÙm Ratisbone möraretur,idc JO pucrulusdeteneftracecidit, amp;nbsp;confraóhs ceruicibus ftatim expirauit. quænontan-9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tum immatura, fed inhonefta mors,non folùm régi amp;nbsp;reginæ, verùm etiam omni do

mui regiæ maximum luélum ingeflît.

Nortmanni,audita morte regis,nimio exultabant tripudio, etiam no de cönfliólu fed de præda cogitant. Igitur cû omni admirauone exihunt,i3lt;: Treuirorù nobilillimâ

CHRONICORVM REGÏNONIS

ciuitatem Galliamm nonas ApriliSjdie facratiflïmæ Cœnæ Domini occupant,in qua vfque fandum diem Pafcliæ fefla ab itinere corpora récréantes,omne tentorium vr* bis circumquaque vfq; ad folumdemoliti funt:deinde ciuitatem flammisexurentes, Mediomatricum diriguntaciem. Quod cum reperillet eiufdemvrbisepifcopus Wa-lo,adiundo fibi Bertolfo epifeopo 8c Andalbardo comité,vitro illis obuia ad pugnam procedit.Inito certamine,Nortmanni viótores extiterunt.Idcm quot;V/alo epifeopus ccci-dit,cæteri fugetunt. Pagani iter quodcœperant,defercntes,cumingentipræda dim* ma ccleritate ad claiTem reuertuntur.

Ea tempeftate Carolus imperator in Italia morabatur,vbi diuerfis legationib. Ger-maniæ ac.GalIiæ pulfatur, vt ad fufeipienda régna libihæreditarioiurecompetentia feftinaret,amp;:'i)ericlitantiimperiofticcurreret:quodcapiteamifro,ludibriohoftibus c-rat.Qui nihil tardatus,cum omnib.copiis in Franciam vcnit,amp; cum Langobardis,Ba-ioariis, Alemannis,Thuringis,Saxonibus, Frifonibus amp;nbsp;omnibus regnis fuae ditioni fubditis,Nortmannos in fupra didoJoco oblidere exorfus eftrfed conatus eius parum elFcdum obtinuit,quanquam(vtdiximus)exdiuerfis regnis 8c gentibus inarftimabilis multitudoinvnumconfluxitjindignationecœlefti fuper populumChriftianamreli-gionem profanantem defeuiente-Nouiflimè rex Godfridus Nortmannorum ea con* ditione Chriftianum fe fieri pollicetur,!! eimunere régis Frifiaprouincia concederc-tur,amp; Gifla filia Lotharij in vxorem daretur. Qui,vt optauit,adeptus baptizatus eft,amp; ex facro fonte ab imperatorefuiceptus.Sigifridoamp;reliquisNortmannisimmenïum pondus auri 8c argent! expofitum eft,amp; tali tenore fines regni excedunt.

Anno Dominicaincarnationis d c c c l x x x 11 i,Ludouicus frater Carolomanni moritur apud lanólum Dionyfium,ibique honorabiliter tumulatur, quern omnes Galliarum populi nimio planótu lamentati fiint.Fuit enim virtutis maximæ,regnum-que fibi fubditumapaganoruminfeftatione potenter viriliterque defendit.Inter cetera qua: ftrenue geflit,illud præcipuè præliunj commendatur,quod aduerfum Nort-mannos in loco qui vocaturSodaIcurch,fummis viribus exercuit.in quo certaminc (vt ferunt) plufquam odo millia hominum gladio proftrauit-Carolomannus frater rc-gnum illius obtinuit. Eodem tempore Bertulphus Treuirorum epifeopus,migrauit ad Dominum iiii idus Septembris, cui fucceflit in pontifical! cathedra p,er elcdtioncm 5^ cleriamp;totiuspIebisRatbodusreuerediflimusantiftes vii idusAprilis.Hisetiam die-btisRupertus præfiil ab eodem epifeopo Ratbodo in Mettenfi ccclcifiaconlccratur X calendas Maij.

Circa hæc tempora Hugo filins Lotharij,in Ipemrecuperandipaterni regni ab all-quibus difeordiarum ac litium fcótatoribus introdueitur,omnesq5 qui iuftitiam 8c pa-cem execrabantur,ad eum confluxcrunt,itavt paucis diebus innumeramultitude» praîdonum eius dominationi fe fubdiderintunter quos ctiam nonnulli ex primoribus regni vana fpe feduétimanibus datisaccedunt,videlicet Stephanus,Rotbertus,'ViZitquot; bcrtus,Thietbaldus comités,Albricusamp;fratereiusStephanus,tantaq; rapina amp;vio-lentia ab his in regno fit,vt inter horum 8c Nortmanorum malitiam nil differret, prx- 4” ter quod à cædibus amp;incendiis abftinerent. Sic omnipotens Deus iratus regno Lotharij aduerfabatur, amp;talibus incrementorumcladibus vires eiuldem regni radicitus exterminabat, vt prophetia landiflimi Nicolai papæ,fimul etiam maledidum quod fuper idem regnum protulerat, adimpleretur.

' Hoc etiam tempore idem Hugo Witberturn comitem,qui ab incunteætate fibi fauerat,interfecit. Paucis dchincintcrpofitisdiebus,Bernariumnobilem virum fibi^l fideliflimum dolo trucidare iuflit,pulcliritudine illius captus vxoris; quam abfque mcK mento in matrimonium iungit.Vocabatur autem mulierFriderach,quæ,antequani Bernario fociaretur, copulata ftierat Engelranno potent! viro,ex quofiliampeperic quam poftmodum Richininus comes in coniugium accepit,quam etiam propter flu- P pnim commifllim idem comes dccollari iuflit.

AnnoDominicæincarnationis dccclxxxiiii,Nortmanni qui abHaflourc-celïèrant, Sonum fluuiuni intrant, ibiqj conlcdcrunt.quoru creberrimas incurfioneJ ctt Carolomannus fuftinere non poflet,peGuniapollicetur)fi à regno eins recederenK Mox auidæ gentis animi ad obtinedam pecuniam exardelcunt,amp;: x 11 millia pondera argen*

LIBER SECVNDVS.

argenti puri atq; probatiexigunt,Cotidemqueannis pacempromittunt. Accepta tarn ingenti pecunia,funes à littore foluunt, naues confcendunt,s2 marina littora repetunt. Intetea Carolomannus venatum perrexit,vbi ab apro grauiter vulneratus,poft modicum vitam cum regno amifit,fepuItu{queeftapudiänä:umDionyfiiun.Aiuntau-tcm quidam,quöd à quodam foo fatellire improuidearma ferente vulneratus fuerit; amp;quianon Iponte fed inuitus hocfacinuscommilèrat,idcircoàregecelatumeft,ne innoxius morti traderetur.

Nortmanni,cognita morte régis,protinus in regnumreuertuntur. Itaq; Hugo abbas amp;nbsp;cçtcri proceres legatos ad cos dirigunt,promiftionem amp;nbsp;fidem datam violatam j IO efle proclamant. Ad hæc illi refpondent, le cum Carolomanno rege,nó cum alio ali-quo fccdus pepigifle: quifquis ille eilet qui in regnum eius luccederet,eiufdem numeri amp;nbsp;quantitatis pecuniam daret, ü quiete ac pacificè imperium tenere vellet.Territi hu-iufcemodi madatis optimates regni,ad Carolum imperatorem mill'os dirigunt,cumqj vitro in regnum inuitant,eiq5 aduenienti ad Gundolphi villam obuiamprocedimt,^ manibus facramentisq; iuxta morem datis,eius ditioni fe fubdiderunt.

Eodem anno Nortmanni,qui in Chinhcym amp;nbsp;Dcnemarcam vénérant, adlcntien-te Godeftido, Rhenum nauigio afcendunt, amp;nbsp;Dinsburch oppido occupato munitio-nem in eodem loco more folito conftruunt,amp;: in ea tota hycme relidenr, contra quos Henricus dux caftra polüir,amp; nullatenus prçdas agere permilit. Redeüte vernali tem-a ■ xo pore,caftriscxuftis,admaritimalocaferccipiunt.

His etiam diebus Nortmanni à Sono exeunt,amp; rurltis in regnum Lotbarij reuer-/ tentes,in loco qui dicitur Louen, caftrametati funtin conlinio eiufdem regni,amp; con-tinuis eiufdem regni infeftationibus vtraque régna fatigät: ad quorum malitiam com-pefcendam, imperator femel amp;nbsp;iterum exercitum milit, fed niliildignum memoria aduerfus tantam violentorum rapacitatem adum eft.

AnnoDominicæincarnationis dccclxxxv,Hugorebellaredilponens contra imperatorem,legatos ad Godefridum in Friliam occulte dirigit, eo quöd illi eßet afti-nitate coniundus, propter fororem quam in coniugium acccpcrat, horraturc]ue,vt in patriam mittetet, auxiliorum validam manum vndique contraheret,amp; cum omnibus j 50 viribus libi opem ferret, quatenus regnum paternum euindicare armis poftet: amp;: ft id eius induftria,virtutisqj ftiftragio prolperitatis elFedü obtineret, medietate ipftus regni pro munere pollicetur. Hisfualionumpromilftonibus Godefndus velutivencno in-fedus,occaftonis fomitem inquirit, qualiter ac ft iuxta rationem a fidelitate imperato-ris fe fubducere præualeret, ftatimq; Gerolphum amp;nbsp;Gardolphum comités Frifonum legatos ad Cæfaremdirigit,mandatqj,ftvcllet,cum ca quampoUicitusfuerat fidelitate perfeueraret, finesq; regni fibi commiflbs ab incur fione propriæ gentis defenderet, Confluentem, Andernacum,Sucicham,amp;nonnuilos alios fines obfequiisimperiali-bus deditos,fibiq; largiretur propter vini affluentiam quç inhislocis erat,eö quödterra,quam ex munificentia principis polfidendampcrcepcrat, minime vini feraxeftet.

5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40 Agebat autem hoc ea animi intentione,vt ft petita ftbilargirentur,fuos invifeeribus

regni immifeere poftet,amp; varios euentus fpeculariftt autem denegaretur,nihilominus oftenfus in libi prohibitos,quaft iuftitia didäte,rationabilius defæuire polfct, rebellio-nisq} caufam fufeipere. Quorum callida machinamenta amp;nbsp;fadionum confpirationes cum perfenftlfet imperator, cum Henrico viro prudentilftmo altiori conlilio pertra-dat,quo ingenio hoftem quem in regni extremitatibus introduxerat, cxtingucre pof-fet,amp;: feiens loca inaccelftbilia exercitui, propter diuerfarum aquarum innumeros de-curftis amp;nbsp;impenetrabiles paludes, magis id arte quam ex virtutc experiri ftatuit.Lcga-tos igitur relponfo fufpenfos abfoluit, amp;adGodefridum redire permiftt:afferensper fuos miftös de omnibus legationum fuarum caufts ea relponfa redditurum,quælibi 0, JO amp;nbsp;eidem Godefrido eftent conucnientia, tantum vt in cœpta fidelitate perfeueraret.

Poft hæc Hcnricum ad eundc virum mittit, vt fraus quç ftrucbatur,occultaretur, cum eo W^illibertum venerabilem epifcopum Coloniæ Agrippinæ, qui fuis latellitibus lè-cretô imperat,vt per Saxoniam propcrantes,non agmine fado, led fparlim fibi occur-rerent loco die quo eis edixit:ipfe cùm pcrpaucis Coloniam venit,amp;: aft'umpto cum præfato epifeopo mox in Batuam proficilcitur. Godefridus audito eorum aduentu, f

63. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGIN’ONIS

illisobuiam procedit ad locum qui dicitur Heriïpich,in quo Rhéni fluenta amp;'\üZal v-, no fe alueo refoluunt,amp;' abinuicemlongiusrecedentesBatuam prouinciam fuogur-gite cingunt.Hanc iniülam ingredienres epifcopus comes multa à Godefrido audi-unt,multa ex parte imperatoris refpondcnt:dies ad occafum vergitur,foluto colloquio, infula excedunt, hoi|)itia repetuntin craftinumreuerfuri.Heinricusepifcopumhor--tatur,vt die fubfequenti Giflam vxorem Godefridi extra infulameuocaret,eamque ad pacis ftudium reuocare fatageret,interimipfecumGodefridocauiamEberhardt comitis agitaretjCui rerum poflèflio ab eo violenter diripiebatur. Deinde peritiadet ei-jdem EberhardojVt de iniuftitia quam patiebatur,in medio adfurgens fe proclamaret. , amp;nbsp;cLim àferocis amp;nbsp;barbaræ gentishominedurius amp;nbsp;contumeliolius verbum fibi eflct H prolatum abfque mora euaginato gladioeumfmnmo annifuin capite percutit,ante-quam à terra eleuaripoflet.Quidplura? abEberhardo primo percuiTuSjamp;fatellitibus Heinrici confoflus Godefridus moritur.,omnefque Nortmanniquiin Batuareperd funt,trucidantur.Nonmultis póft interpofitis diebus, Hugo eiufdem Heinrici cÓlïlio , adGundulfi villam promiflionibus attrad:us,dolocapitur,amp;iuflLi imperatoris ab eo-dcm Henrico ei oculi eruuntur,omnefquefauentes dehoneftantur:pofthæcin Alemania in monafterium fanéfi Galli mittitur,inde poftea in patriam reuocatur.Nouii^ lime remporib. Zundiboldii régis in Prumia monafterio manu mea attoftis eft.Eram enimtunc temporis in codemloco,dominici ouilisquamuisnonidoneus tarnen cu-ftos. vbi non poft multos annos moriturói ièpelitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2-®

- Anno Dominicæ incarnat, dccclxxxv i,Nortmanni à S anno fluuio exeunt,ô4 rurftis in regno Lotharij reuertentes,in loco qui dicitur Louen,caftra lêdesqj ftatuunt, fcilicet in confinio vtriufq; regni,amp; continuis incurftonum infeftationib. vtraq; régna fatigant, ad quorum ingenitam malitiam compefcendam, imperator iêmel amp;nbsp;iterum exercitummifttjfedniliildignum aduerfus tantam violentorû rapacitatem adumeft;. ■ Eodem anno Ansbaldus abbas Prumienfis cœnobij,fummæiânôtitatisacreligio-nis vir,ad cœleftempatriam tranftit un idus Iulij,cuifucccffitinrcgiminislocoSa-rabertusvenerabilispater VI II idus Augufti.

: Anno Dominicæ incamationis n cc c Lxxxvii,Nortmanni àLouenreceden-tesSequanam ingrediuntur, Parifiis applicantescaftraponunt,amp;:ciuitatem obiidio-ne claudunt:contra quos imperator Henricum ducemcum exercitu vernali tempore dirigitjfed minime prçualuit.Erant enim (vt ferunt)x x x amp;coamplius aduerfariorum millia, omnes penè robufti bellatores. Denuo æftiuo tempore antequa fegctcs in ma-nipulos redigcrentur,idem Henricus cum exercitibus vtriufij; regni Parrilios venir,amp;: eircunftantibus legionibus ipfe cum perpaucis propiùs accedens,munitionem circuit, fitum loci contemplatur, aditumqj perquirit, quo excrcituicum hoftibus minus peri-eulofus pateret congrelTus. Porto Nortmanni audientes appropinquate exercitum, foderant foucas latitudinis vnius pedis amp;: profunditatis triumincitcuitucafttorum, eafq) quilquiliis amp;nbsp;ftipula operuerant,femicas tantum dÜcurftii necefl'arias intadas re-feruantes. Pauci igiturlatrunculi,quilaritabantinconcauisviarumitineribus,viden- 4^ tes Henricum appropinquantem,quate cito furgunt àlocis quibus delituerant,pro-uocantqj virum,telis amp;nbsp;voce laceflunt. Ille animimagnitudineindignitatemnonfe-tens,fuper eos irruit,amp; mox incettis foueis cquus cui inftdebat impegit,amp;; cum ipib in. tertam corruit:hoftes fumma cum feftinatione aduolantes,antequam à loco eleuare--tur,eum in terra confodiunt,amp;;aipicientcvniuerfocxercitu,abiquemoraeumtruci-dant,arma auferunt,amp; ipolia ex parte diripiunt. Agminibus autem impetum facienti-bus,vix cadauer examine eruitur,amp;:à{ùisviqueSueflionisdeportatur,inbaftiicafan-di Medardi fepelitur. exercitus amifto duce ad propria reuertitur.

Eodem tempore Hugo abbas,magnæ pietatisvitamp;magnæprudentiæ,Aurelianis môritur,amp; apud fanótum GermanumAntiflîodoro tumulatur.Ducatus quem tenue- ƒ? rat amp;nbsp;ftrenuè rexetat,OdonifilioRudbertiabimperatoretraditur,quieatempeftatc Parrifiorum cornes erat,amp;: cum Gozzilino eiufdem vrbis epiicopo contra Nortman-lt; Borum aflîduam impugnationem ciuitatem totis viribus tuebatur. His etiam diebus prædiéhis Gozzilinus epiicopus interipfasobfidionumprefl'urasmigrauitàfeculo,in. cuius loco ftibûitutus eft ab imperàtore Haftliiricus epifcopus^Poft hæcimperatot;

Gallia-

LIBERSECVNDVS.

Galliarum populos perluftrans, Parifios cum immenfo cxercituvenitjibiqueaduer-fus hoftcs caftra pofoit, fed nil dignum imperatoria maieftate gcfiit.In eodem loco ad extremum, conccflïs terris amp;nbsp;regionibus quæ vitraScquanamerant,Nortmannis ad deprædandum, eo quód incolæ illarum libi obtemperare nollent, receffit, reólo iti-here in Alemaniam receffit, amp;nbsp;primo quidem Luidvvardumcpifcopum Vercellen-fcm,virum fibi percharum amp;nbsp;in adminiftrandis publicis vtilitatibus vnicum cónlilia-rium,obieólo adultcrij criminc,eôquôdrcginæfecrctisfamiliariùs quàmoporrebat immifccrctur,à fuo latere cum dedccorc repulit. Deinde paucisinterpofitisdiebus coniugem Richardem (fic enim Augufta vocabattir) pro eadem re in concionem

lo vocat, amp;nbsp;{mirum diólu) publice proteftatur, nunquam Ie carnali coiru milcuifle,ciim plufquam decennio legitimi matrimonij fœdere eins confortio eflèt fociataJlla econ-trà non folùm ab eins, fed etiam ab omni virilicommixtionc le immunem effieprofi-tetur, amp;nbsp;de virginitatis integritate gloriatur, idqj fe approbate Dei omnipotentis iudi-cio,li marito placeret,aut lingulari ccrtaminc,aut ignitorum vomerum examine fidu-cialiter adhrmat. Erat cnim religiofa fccmina.Ea, aóto diffidio,in monaftcrium quod in proprietäre fua conftruxerat,Dco famulatura rcccffit.

His itageftis imperator corpore amp;nbsp;animo cœpitægrotare. Menlè itaque Nouemb circa traniitum fancli Martini T riburias venit,ibiqj conucntunfgeneralcm conuocat. Cernentes optimates regni non modo vires corporis,verum etiam animi fenfus ab eo

• 2 - o diffitgere, Arnolphvm filium Carolomanni vitro in regnum attral'iünt,amp; fubito fàfla Gofpiratione ab imperatore deficientes,ad prædidum virum certatim tranfeunt; ita vt in triduo vix aliquis remaneret,qui ei faltcm officia humanitatis impenderet.Ci-bus tarne amp;nbsp;potus ex Luidperti epifcopi fumptib.adminiftrabatur.Erat res Ipeôtâculo digna,Sc æftimationefortis humanæreturn varietate miranda.Nam ficut ante fccun-da Fortuna rebus vitra quàm arbirrari pollet affluentibus, tot tantaqueimperij régna fine laborum fudoribus amp;nbsp;certaminibus atttaxerat,ira vt poft magnum Carolum maieftate, poteftate,diuitiis,nulli regum Francorum videretur eile poftponedus : ita nunc aduerfa velut in oftenlione fragilitatis humanæ deficiens, quæ Fortuna cumulauetat cunifta inhoneftc in momento abftulit,quæ prolpcro arridens fficceffii quondam glo-

• 3 ° riofe attuletat.Mittit ergo ad Arnolphum ex imperatore elFedus egenus, ex delperatis rebus non de imperijdignitate,feddevi(ftuquotidianocogirans,tantùmalimêtorum copiam ad Fubfîdiumvitæptæfentisfupplex expofeit: dirigit etiam Bernhardum filiu quem ex pcllice fufceperat,cum xeniis,eumque cius fidei commendat.Mileranda re-rum facics,videreimpcratorem opulentiffiimum,non folùm fortunæ ornamentis de-ftitutum, verum etiam humanæ opis egentem.ConceffitautemAtnolphus rex non-nullos fifcos in Alemania,vndeeialimoniapræberetur:ipfeverô,compolitis in Francia Féliciter rebus,in Baioariamrcuertitur.EodemannoWitgatiusepifcopus de Augufta ciuitate obiit,amp;: Adalbero nobilis generis, magniqueingenijaeprudentiæ vir, cathedram eins obtinuit,amp; ei in epifcopatum fucceffit.

• 40 AnnoDominicæincarnationis dccclxxxviii,Carolusimperator,tertiushu-

ius nominis amp;nbsp;dignitatis,obiit pridie idus Ianuarij,fepultusq; eft in Augea monafterio. Fuit verb hic Chtiftianiffimus princeps,Deum timens,amp; mandata eius ex toto corde cuftodiens,eccleliafticis fandionibus deuotiffimè parens,ineleemolynislargus,ota-tioni pfalmorum melodiis indelinenter deditus,laudibus Dei inFatigabiliter inten-tus,omnemfpemamp;conliliumfuumdiuinædifpenlàtionicommittcns:vnde amp;nbsp;ei o-mnia Felici fuccelîu cocurrebant in bonum,ita vt omnia régna Francorum, quæ præ-deceflbres fui nori line lànguinis cftulione cum magno labore acquilierant,iplè perfa-elle in breui temporum fpacio line coflidu,nullo contradicente, poffidenda peteepe-rit.Quod autem circa lînem vitæ dignitatibus nudatus, bonisqs omnibus Ipoliatus eft,

Jo tentatiofuit(vtcredimus)nonfolùmadpurgationem,fedquoamaiuseft,adprobatio- ' nem:liquidemhâc(vtferunt)patientiffimètolcrauitinaduerlis,licuti inpro^risgra-tiarum vota perfoluens,amp;; ideo coronam vitæ quam repromilit Deus diligentibus le, aut iam accepit,aut abfque dubio acceptutuseft.Poft cuius mortem régna quæ eins ditioni paruetant, veluti Icgitimo deftitutahærcde,in partes à fuacompagerofoluun-tur,amp;; iam non naturalem dominum præftolantur, led vnumquodque de fuis vilceri-

F ij

64 CHKONICORVM REGINONIS

bus regem fibî creari difponit.Quæ caulâ magnos bellorum motus cxcirauit, non qtüâ principes Francorum deeflcnt,qui nobilitate,fortitudine, amp;nbsp;iâpientia regnis imperarc poflentjfed quia inter ipfosæqualitasgeneroiitatis, dignitatis,aepotentiæ difeordiam augebant, neminc tantum cæteros prçceilcnte,vteiusdominiorcliquifefubmittere dignarentur.Multos enim idoneos principes ad regni gubernacula moderanda Francia genuilFetjnifi fortunacos æmulatione virtutis in perniciem mutuam armafl'et.

Igitur quaedam pars Italici populi Berengarium filium Ennarhardi,qui ducatum Foroiulianorum tenebat,regem libi ftatuunt; quædam Guidonem filium Lamperti ducemSpoletanorumjXquc regia dignitatefublimandum decernunt:cxquadiflcn-fionumeontrouerfia tantaftrages exvtraquepartepoftmodum fada eft, tantusœliu- îo manus fanguis eft'ufus,vtiuxta dominicain vocem,regnuminfcipfumdiuifum,deio-lationis milêriam penè incurrerit. Ad extremum AJ/ido vidor exiftens,Berengarium regno expulit. pulfus itaque ad Arnolphum regem adiit, eiusqj patrocinia contra ho-ftem expoicit. Quid verb Arnolplius fècerk, qualiter Italiæ regnum bis cum exercitu pcnetraueritjfuo loco commemorabitur.

Interea Galliarum populi invnumcongregati,cumconfcnfiiArnolphiOttonem ducem filiumRu,perti{dequopaulofi.iperiùsmentionemfècimus)virumftrenuum, cui prae ceteris formç pulchritudo amp;nbsp;proceritas corporis amp;: virium fiipientiæq; magnitude incrat,regom fuper fc pari conlilio amp;nbsp;voluntafe’crcant,qui rcmpublicam viriliter rexit,amp; contra alfiduas deprædationes Nortmannorû indefelTus propiignator extitit. 1«

Per id tempus Rudolphus filius Conradi,nepos Hugonis abbatis((iequo fiiprà me-minimuslpr'ouinciani inter luram amp;nbsp;Alpes Penninas occupât, amp;nbsp;apud làndum Mau-ricium, accitis lècum-quibufdam primoribus amp;nbsp;nonnullis faccrdotibus,coronam fibi impofiiit, regemq} fe appellari iulTit. Poft haec mittit legatos per vniuerfum regnû Lo-tharij,amp; fuafionibus pollicitationibusq5 epi'lcoporum acnobiliumvirorum mentes in fui fàuorem demulcet.Quod cùm nunciatum ellèt Arnolpho,illico cum exercitu fuper eumirruit. Ille per ardiflimaitinerafiiga dilapfus,intutiflimis rupium locis làlutis præfidium quæfiuit,omnibusqj diebus vitæ fuæ Arnolplius amp;nbsp;Zunàbaldus filius cius cundemRudolplium perfecuti funt,nec tarnen eumlædercpotucrunt,quia(vtfuprà expreflùm eft)locainacceflîbilia,qua:femitistantumpcruiafunt,ilt;ifcquentiumcon-fèrtas acies procul abingrefl'u repellebant.

Eodemanno Nortmanniqui Parifionknvrbemobfidcbant,mîramamp;inauditam rem non folùm noftra, fed etiam fuperiore ætate fecerunt. Nam cùm ciuitatem inex-pugnabilemcflc perlènfiftènt, omni virtute, omniq5 ingenio laborare cœperunt,qua-tenus vrbe poft tergum relida,claftèm cum omnibus copiispcrSequanamfluuium ingredientes, Burgundiæ fines abfq; obftaculo penetrarent. Ciuibusautemomni in-ftantia prohibentibus aftenfum fluminis,naues per ficciun plufquam duorû palTuum millibustrahunt.Taliter dcclinatoôninipericulo,iterum eas Sequanæ fluetis immer-gunt. Poft paululum Sequanam relinquentes, Hionnam,vt difpofiicrant,amp; fub omni celeritate nauigantes,Senonis applicuerunt,ibiq5 caftris pofitis,per cotinuos lèx men- 4^ les eandem vrbemobfidione claudunt,totamq5 penè Burgundiam rapinis,cçdibus,ac incendiis demoliuntur. Sed ciuibusfortiterrepugnantibus,Dcoprotegente,nequa-quam præfatam ciuitatem capere potuerunt, quaquam omni laborum fudore,omni-umqj artium amp;nbsp;machinamentorum ingenio id multipliciter pertentaflènt.

Inter ipfas verb obfidionumanguftiasEvverliarduseiufde loci metropolita,vir to-tius fanditatis amp;nbsp;làpientiæ nitorefulgidus,corporeis vinculis abfolutus,ad cœlefte pa-^ triam tranfiit,in cuius cathedra fublimatus eft Waltharius, nepos Waltharij Aurclia-néfis vrbis epilcopi,logè inferior predeceflbre morib’,religione,amp;philolbphiç ftudio.

Anno Dominica: incarn.D ccclxxxi x,gens Hungarorum ferociftîma amp;nbsp;omni belua crudelior, retro ante ièculis idco inaudita,quia neC nominata à Scythicis regnis P amp;nbsp;à paludibus, quas Tanais fuarefufione in immenfumporrigit,egreflà eft.Sed priuf-quam ipfius gentis ada crudelia pcrlèquamur,ftylo non fuperfluumvideatur,fi de Scythiç fitu Scytliianimqj moribus,hiftoriographorum didafcqucntes,aliquid com-memoremus. Scythia(vt aiunt)in oriente extenlà, induitur ab vno latere Ponto,ab altère montibus Rliipçis,à tergo Afîa amp;nbsp;Itliafi fluminc.Patet autem multû in longitudi-

nera

LIBER SECVNDVS.

ncm 00latitudinem.Hominibus lianc inhabitantibus interfe nulli fines:perrarö enim agrum exercent, nec domus îllis vlla, aut tcclum vel fedes eft,armenta amp;nbsp;pecora fèm-per pafcêtibus,amp; per incultas folitudines errare folitis. Vxores liberosqj iècum in plau-ftrisvehunt,quibus coriis imbriu hyemisqj caufa tedisjpro domib.vtûtur.Nullû icelus apud eos furto grauius,quippe fine teóti munimêto pecora armenta alimentaqs liar bent. Aurum amp;nbsp;argentum non perinde vc reliquimortalcsappetunt,venationumamp; piicationum exercitiis inferuiunt,lade óc melle veicuntur. lanæ bis vins ac veftium ignotus,amp;: quanqcontinuis frigorib.afficiantur,pellibus tantum ferinis ac murinis in-duuntur.Imperium Afiæ ter quæfiuere, ipfi perpetuó ab alieno imperio aut intacH auc to inuidi manfcre,necvirorum magis quamfoeminarum virtutib.claniere.Quippe cùm ipfi ParthosBaâ:rianosq;,fœminçautéeorumAmazonumregnacondid,erint:prorfus vt res geftas virorum mulierumquc confiderantibus incertum fit,vter apud eos lêxus illuflrior fuerit. Darium regem Perfarum turpi à Scythia fiimmouerunt fuga: Cy-gt; rum cum omni exercitu trucidauerunt:Alexandri Magni ducemZopyriona pari ra-tione cum vniuerfiscopiis deleuerunt:Romanorumaudiere,nonfenferearma.labo-ribits amp;nbsp;bellis alperi,vires corporis immcnfie. Abundant verb tanta multitudine popu-lorum, vt eos genitale folum nonfufficiat alere.Septentrionalisquippeplaga,quanto magis ab æftu folis remota eft,amp;niuali frigoregelida, tantolàlubrior corporibusho-minum amp;nbsp;propagandis gentibus coaptata.Sicut amp;:econtràomnismeridiana regio, ’’O quo folis eft feruori vicinior,eô fcmper morbis abundat,amp;educandis minus eftapta mortalibusjvnde fit,vt tantæ populorum multitudines arôtoo fub axe oriantur,vt non immcrito vniuerfa ilia regio à Tanai fluuiovfque ad occiduum, licet amp;propriis loca in ea fingula nuncupenturnominibuSjgeneralitamenvocabuloGermaniæfæpean-numerabitur. Ab hac ergo populo la Germania, fepe innumerabilescaptiuorum tur-mæ abduôtæ meridianis populis precio traduntur. Multæ quoque ex ea,pro eo quôd tantos mortalium germinent,quantos alere vix fufficit,frequéter gentes egreflæ lunr, quçnihilominus amp;nbsp;partes Afiæ,fedmaximèfibi contiguam Europam afflixerunt.Te-ftantur hoc vbique vrbes erutæ per totam Illyriam Galliamqj,fed maxime miferæ Ita-liæ,qu2e penè illarum omnium eft gentium experta fxuitiam.

30 nbsp;nbsp;Ex fuprà diétis igitur locis, gens memorata àfinitimis fibi populis qui Pezinati vo

cantur, à propriis lèdibus expulfa eft,eô quod numéro virtute præftarent,amp; genitale, vtpræmifimus,rus exuberante multitudine non fufficeretadhabitandum.Horum itaqueviolentiaeffugati ad exquirendas quas poflent incolore terras fedesqs ftatuêre. V aledicentes patriæ iter arripiunt.Et primo qtiidem Pannoniorum amp;nbsp;Auarorum foli-tudinem pererrantes, venatu ac pifcatione vidum quotidianû quæritant. Deinde Ca-ranranorum,MarahenfiumacBulgarum fines crebrisincurfionuminfeftationibusir-rumpunt,perpaucos gladio,multa millia fagittis interimunt,quas tanta arte ex corneis arcubus dirigunt,vt earumiétus vix præcaueripolTit. Cominus enim in aciepræliari, aut obfeflàs expugnare vrbes nefciunt. Pugnant autem procurrentibus equis,aut terga 40 dantibus, læpe etiam fugam fimulant, nec pugnare diu pofthnt.Cætcrùm intolerandi forent,fi quantus eft impetus,vis tanta amp;nbsp;perleuerantia eflèt.Plerumque in ipfo arbore certaminis prælia deferunt,ac paulo póft pugnam ex fuga repetunt,vc cùm maxime vicifle te putes,tunc tibi dilcrimen fubeundum fit. Qimrum pugna qu 0 cæteris gentibus inufitatior, eo amp;nbsp;periculofior. Inter horum amp;nbsp;Britonum cófliótum hoc vnum in-tereft, quod illi milTilibus, ifti fagittis vtuntur.viuunt no hominum,fed beluarum more, carnibus (vt fama eft) crudis vefcuntur,languinembibunc,cordahominumquos capiunt particulatim diuidentes, veluti pro remediodeuorant,nullami{èrationeflc-ftuntur, nullis pietatis vifceribus commoucntur,capillumvfque ad cutem ferro cx-duntjfiiper illos ire,meditari,confiftere,ac colloqui folent,libcros ac lèruos fuos equi-yo tare ac fagittare magna induftria docent, ingénia illis tumida, feditiolâ,fraudulenta, præcocia. Quippe eandem ferocitatem fœminis quamvirisadfignant,lèmperinex-ternos aut in domefticos motus inquieti, natura taciti,ad faciendum quàm ad dicen-dum proniores. Huius igitur nefandilfimx gentis crudelitate nonfolùmmemoratx* rcgiones,verùm etiam Italiæ regnum ex permaxima parte deuaftatum eft.

Eodem annoNortmanni à Senonicavrberecedentcs.denuoParifioscum omni-f iij

€6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONrCORVM REGINONIS

bus copiis deucnerunt. Et cùmillisdecurfus fluminis àciuibusomninoinliiberetur, rurfus caftraponuntjciuitatem totis viribus impugnant, fed Deo opemferente nihil præualent. Tranfaâ:is paucis diebus,iterum Sequanamcum clafle afcendunt, amp;nbsp;Ma-tronam fluuiumingrcdientes,Trccas ciuitatem incendio crcmant,ôi; vique V erden-fem ac T ulleniem vrbes,cunóta circumquaque depopulantes.

His etiam diebus LuidpcrtusMaguntiævrbispræfulè rebus humanisfublatus efl: in cuius loco fubrogatus eft Sunzo vir religiofus ac fimplex,facris literis fufficienter in-ftruiftus, qui in Fulda monaftefio fub reg imine abbatis ab ineunte ætate nutritus amp;: conuerfatus eft,Poppone Thurihgorum duce amp;nbsp;Arnolpho rege annuente.

Anno Dominicæincarnationis n c c c x c, Arnolphus rex conceflit Zundebolçh Marahenflum Sclauorum regi ducatumBohemenflum,quiha(ftcnusprincipemfu^e cognationis ac gcntisfuper fehabucrant,Francorumqueregibus fidelitatempromif-fam inuiolato flrdere conièruauerant,eó quod illi,antcquaminregnifaftigiofubli-maretur,familiaritatis gratiafuerit connexus : denique filium eins quem ex pellice fuf-ceperat,à facro fonte leuauit,eumque ex nomine fuoZundeboIch appellari fecit.Quç res non modicum difcordiarum amp;nbsp;defcdionis præbuit incitamentum.nam amp;nbsp;Bohc-mi à fidelitate diutius cuftodka receflerunt,amp;:Zundcbolch exadiedionealteriusrc-gni vires non paruas fibi acceflilTe flntiens, faftu fuperbiæ inflatus,contra Arnolphum rebellauit. Q^od cum cognouiifet Arnolphus, cum exercitu regnum Marahenfitun ingreirus,cun(fta quæextravrbesreperit,folotenusdemoIituseft.Advltimum,ne cæ-tcræfruiftifcrç arbores radicitus exciderentur,Zundebalclî pacempofliit,amp; dato filio obflde hanc paccm feró promeruit.

Per id tempus Nortmanni à Matrona fluuio exeuntes Parifios reuertuntur.Et quia omnimodus defcenftis fluminisper pontem prohibebatur, tertio caftralocant,amp; ite-rato certamineprædiélam vrbem impugnant.Sed ciuibus(continuis enim operum ac vigiliarum laboribus induruerant,amp; aftiduis bellorum confliólibusexcrcitatierant) audaciter reltuftantibus, Nortmanni defperatis rebus naues per terram cum magno fudoretrahunt,amp;:ficalueumrcpetences,Britanniæ finibus claflèm traiiciunt.Quod-dam caftellum in Coftantienfl territorio,quod ad fanótum Loth dicebatur, obfldenr, amp;nbsp;acceflum ad fontemaquæcx toto prohibentes,oppidanisfltiarcicentibus,fit dedi-tio,eo palt;fto,vt vita tantum concefla,c3ctcratollercnt.IIlis à munitione progreflis,gens perfida fidem amp;nbsp;promiflTa data prophanat,omneiqueabfiiue relpcdu iugulat,inter quosepilcopum Conftantienfisecclefiæ interimunt.

Erat tunc temporis inter Alanum amp;nbsp;’KS/idicheil duces Britonum non parua de paf-titione regni diflenfionum controuerfia. In hoc ergo fchifmateamp;diuifione non tantum terramm, quantum montium pagani Brironesrepcrientes,fiipereosfiducialiter irruunt.Illi dum priuatum fingulörUm,ncncommime vniuerforum bellum ducunt, amp;nbsp;auxilium ferre alter aïterirecufat,quafiviótoriavnius,non omnium foret,grauiter ab hofte lædunrur,cæduntur paflîm, amp;nbsp;vfque ad Blauitam fluuium omnis eorum pof-felTio diripitur.Tunc primiim intelligentes,quantam fibi perniciem,quantas aduerla- 4° riis vires difcordia adminiftraret, per internuncios feinuiccmconfinnant,tcmpusamp;: locum ei indicunt,beiiumqj communibus viribus conftruunt.Itaq; Wididieil qui erat adolefcentior,cupiens gloriam nominis fiiicxaltarc,n5 expedato Alano cum fo-ciis,prælium conferit,multa millia hoftiuin cædit,reliquos in quendam vicum fugere compulit. Quos cum vitra, quam oponerct, improuide perlequercmr, ab ipfis extin-guitur: ignarus cuivincerebonumeft, fiiperuincere bonum non eft.PericuIolàeft e-nim defperatio. Poft hæc Alanus coadunata omni Britannia tale votum vouit, vt fi ad-uerlarios per diuinam virtutem poflet fiiperare, decimam partem omnium bonorum fiiorum Deo amp;nbsp;fiinifto Petro Romam deftinaret. Omnibus autemBritonibus idem votum Ipondentibus ad pugnam procedit,amp;: commiflb prçlio tanta ftrage hoftes effù- ƒ? lt;lit,vt vix quädringenti viri ex quindecim millibus ad clîiflem repedarent.

Hac tempeftatc lànôliflîmo amp;nbsp;in diuinis humanifque rebus prudentiflimoW^ili-berto epifcopoabhaclucefubtralt;fto,Hcrmannusvenerabilis virpereleótionemcleri ac plebis ecciefîæ Colonienfi præficitur.

Circa hæc tempora Salomon Conftantienfis ccelelîæ antiftesreceflît àfeculo,in cuius

LIBER S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67

cuius loco fucceflît Salomon,quihacætateabbatiamfanâ:i Galli tenebat, vir non fo-lûm nobilitate, verùm etiam prudentiæ ac fapientiæ virtutibus iniîgnitus,qui præfaræ vrbis tertius huius nominis dignofcitur efle pontifex.

Anno Dominicas incarnationis n c c c x c i, Nortmanni duobus continuis præliis in Britannia grauitcr attriti,in regnum Lotharij clafl'em transferuntjamp;caftrametati prædas exercent : contra quos Arnolplius rex exercitum dirigitjiubetqs fuper Moïàni tentoria figcrc,tranfîtumq} fluminis hoftibus prohibere.Sed antequam exercitus in v-num colligerctur adcondiôtum locum iuxtacaftrum Traiedenlè,Nortmanni fupe-riora tenentes, circa Leodium Mofam tranfierunt, amp;c hoftilem expeditionem à tergo 10 relinquentes, in fyluis amp;nbsp;paludibus Aquis palatio contiguis dilpcrguntur,obuios qiiof-que perimuntjplauftra amp;c véhicula,in quibus alimenta exercitui deferebatur, capiunt. Quç fama ciim ad exercitum perueniifet,qui iam ipfo die natiuitatis fanéli Ioannis ba-ptiftç penè in vnum conueneranr, non tam tremor quàm ftupor mentes omnium oc-cupauir. Principes verb concione conuocata nontamdcpericulo,qu«àmdere dubia confulunt: incerti,vtrùm Ribuariorum fines intrantes Coloniam tcnderent,autper Prumiam tranieuntes Treueros dirigèrent greflum, vel certè congregataaduerfum fe multitudine pertimefeentes tranfuadata Mofa ad claflcni feftinarent. Inter hæc nox fuperueniens conuentum foluit. Portera die cùn^ aurora radios fi.iælucisrepræ-fenraretjomnes armantur,amp;:leuatisvexillis per delcenfiim fluminis adpugnamgra-io diuntur. Cumque torrcntçm qui Gulid dicitur,tranfiflenr,aciespariterfubrtiterunt.

Dehinc délibérant,ne omnis exercitus incaflùmfatigaretur,quôd vnufquiique pro-cerum duodecim ex fuis mitteret,qui in vnû agmen redaâri hortes inuertigarent. Hæc fermocinantibus fubitb apparuerunt fpeculatores Nortmannorum. quos cùm omnis multitudo inconfultis dticibus confufo ordineinièqucrentur,peditum turmas in qua-dam villula oflèndunt, qui in vnum conglobati,facilèfparfimfuperuenientcs repeh ' lun£,atque retrorfum redire cogunt. Deinde perrtrepentibus fecundum morem pha-retris,clamor in cœlum tollitur, pugna committitur. Equités Nortmannorum,audiro clamore,fumma cum fertinatione aduolant,amp; ingrauato prçlio Chrirtianorum exercitus, peccatis facientibus,heu proh dolor,terga vertit. In quo prælio epifeopus Mo-50 guntiævrbis Sunzo,amp;: Arnolphus cornesoccubuerunt,nec noninnumeramultitudo nobilium virorum, Nortmanni patrata viétoria caftradiuiriis omnibus refertainua-dunt, amp;nbsp;trucidatis quos in bello cepcrant,onerati præda ad claifemreuertuntur. Fuit verb hæc cædes faâza v i calendas lulij.

Dum hæc aguiitur, Arnolphus rex inBaioarioruniextremitatibusmorabatur,in-folentiam Sclauorum reprimens.Cui cùm nunciata eilet fuorum rtrages,hortiumque vi(rtoria,primb pro amilfis fidelibus nimium trirtatur,amp;: querelam cum gemitu depo-nit,qubd Franci eatenus inuiôti aduerfariis terga datent : deinde indignitatem rei ani-mofo in peôtore verlàns,in hortem accenditur,amp;.congregatoexorientalibusregnis cxercitu,mox Rheno tranfmiflb,circa littora Mofæ cartra rtatuit.Interieirtis diebus 49 Nortmanni ex fuperiori pugna clati,cum omni virtute ad deprædandum proficifcun-tur,contra quos rex cum expediris ad pugnam procedit.Illi cernentes acies appropin-■ quare,fuper fluuium qui Thilia dicitur,ligno amp;nbsp;terrç congerie more folito fe commu-niunt,amp; cachinnis, amp;nbsp;exprobrationibus agminalaceflhnt,ingeminantes cum infiilta-tione amp;nbsp;dcrifu,vt memorarentur Guliæ,turpifque fugæ,cædilque patratæ,port modicum fîmilia pafluri.Rex felle commotus,exercitum iubet defcendere,amp; pedertri cori“ greflîone cû aduerfariis decertare. Qui diôto citiùs ab equis defiiiêtes,clamore exhortât! onis dato,præfidium inimicorum irrumpunt,amp; (Deo vires cœlitus adminirtrantc) eos vfque ad internicionem ferro cædunt,terræqueprorternunt,itavt exinnumera-bili multitudine vix refiduus efl'et,quiadclairemaduerfumnunciurii reportaret.Re-19 bus féliciter gertis Arnolphus in Bauariam reuertitur.

Eodem anno Hatto venerabilis abbas in Maguntiacenfî ecclefiametropolitanus confecratur,quihaclenus in Augiamonarterio multorum pater extititmonachorum.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c x c i i,menfe Februario,Nortmanni qui a4 naues remanferant,Mofam tranfeuntes, Ribuariorum pagum ingrefli, amp;nbsp;fecundum crudehtatê libi ingenitam cuncla deuorantes,pcniencrunt vfq;Bonnam.Inde digrefli f iiij

a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

occupaucrunt quandam villam quæ Landolfesdorff dicinir,vbi occurrit cis exercitus Chriftianorum, fed nihil dignum quodvirtuti afl'cribatur,egit.No£tefuperucniente rccefleruntNortmanni à iam didta villa,amp; formidantes hoftilem impetum,nequaqua auiifuncfecommittereplanioribus atq;campeftribuslocis,{edlyluas lemper tenetes, exercitumvcro à læua poft tergum relinquentes, quanta poterantvelocitate adPru-miam monafterium aciem dingcbant,iphsq5 iam irruentibus abbas amp;nbsp;cogrcgatio fratrum vix fuga dilapfi funt. At Nortmanni monafteriu ingrclTi omnia depopulati funt, amp;: quofdam ex monachis interftcientes,plurimamqj familiam trucidâtes,reliquos ca-ptiuos abduxerunt.Inde exeuntes Arduennam intrant,vbi quoddam caftrum in quo-dam præeminenti monte nouiter cóftrult;ftum,in quoinnumera multitudo vulgi con- J® fugerat,adgrcdiuntur,amp; abfq; mora expugnant.Interfeólis omnibus cu ingenti prçda ad claflem redeunt,oneratisq5 nauib’ cfi omnib.copiis tranfinarinas repetut regiones.

Per id tempus Farabertus abbas Pnimicnfts coenobij curam paftoralem fua iponte perconceiTum régis depoftiit, amp;nbsp;ego quamuisindignus,ftcundum regulärem autlio-ritatem per eleftionem fratrum in regimine fticceffinn quo tarnen non diutius immo-ratus,æmulis agentibus,Richarium fratrem Gerhardi amp;nbsp;Matfridi,inuidioium mei ne-gotij fucceftbrem fuftinui. Obfecro autem neledori onerofum videatur,fi rem ab origine rcpetam, amp;nbsp;qualiter huiuicemodi negotium ad cfteólum perdudum fuerit,fim-plici fermone padam. Abftirdum enim videtur, vt quia alionjm aóliones amp;nbsp;rerum gc-ilarum caufas explanare propoftii, negotium quod ad me pertinet,iilentio practermit-tam,præièrtim poplitibus veniam pofto le(ftoris,eö quód verboftis in hac relatione, vitra quam decuit, extiti. Neceflîtâs enim exigit,vt nonfolumfa(fta,{èd etiam diclain ordine dicam,propter inuidentium amp;nbsp;adueriantium calumnioiam querelam.

Hæc de retroaiftis caufis tranfcurfisq; temporibus, ex multis pauca commemoraflê fufficiat.Nam de modernis temporibus idcirco reticere diipofuimus:quia ft veritatem rerum geftarum ad liquidum ftylo exccutifuerimus,proculdubio odium amp;ofteniani quorundamqui adhuc ftipcrftitesfunt,incurfemus:ftautemaventaterccedentes aliter, quàm caufa fe habeat, fcripferimus ; nihilominus adulationis amp;nbsp;mendacij notam incurremus,quia omnibus pene res cognita eft pofteris.Ergo hoclatiiis explanandum relinqüimuSjièd ne hæc per omnia intaôtaprætcrifl'eculpemur, res tantùmgeftas ex parte fummatim annotate curabimus.

Igitur anno fupràmemorato,menieIuIio,'W'altharius comes nepos Ottonis regis, filius ftilicet auuïiculi eius Adalhelmi,aduerftis eundê regem cum coftlio quorundam rebellionis arma ïeuauit,amp;Lugdunû tum ingreiTus,omni annifu regiæ poteftati contraire nititur.Quod cùm Ottocognouifl'et,ciuitatemobftdionecinxit,quamabiquc mora in deditionem recepit. Deinde omnibus primoribus qui tune ibi aderant,adiu-dicantibuSjCundé'ViiZalgarium decollari iuflît,eô quod in conuentu publico contra regem Sc dominum fuum gladium euaginaflet.Poft hçc in Aquitania proficifcitur,contra Ramnolphü Sc fratrem eius Gozbertu,Ebulonem abbatem de fanólo Dionyfto,SC alios nónullos, qui eius impcrijs obtêperarercnuebat,vt eorü infolentiam reprimeret. 4”

Item eodem anno menie Septembri Megingandus comes, nepos fupra didi Ottonis rcgis,dolo interfedus eft ab Alberico Sc ióciis eius,in monafterio iandi Xyfti quod vocatur Sotilazcuius corp ’ Treuerim deportatü,apud fandu Maximinu eft ièpultum.

Per id tempus Arnt, wirtzburgenfts eeeleftæ venerabiIisepifcopus,hortatuScfua-fione Popponis Thuringorum ducis, ad pugnam contra Sclauos profedus,in eadem pugna occiditur: cuius cathedram Rodulphus licet nobilis, ftultiflimus tarnen, frater Cunradi Sc Geberhardi comitum,obtinuit,Sc ei in cpifcopatu fticceifit.

ArnolphusZundibolchoftlio honores Megingandi comitis ex parte largitur.

Poppo dux Thuringorum dignitatibusexpoliatur.Ducatus quem tenuerat,Cun-rado commendatur,quem pauco tempore tenuit,Sc fua iponte eum reddidit. Deinde Burchardo comiti committitur, qui eum hadenus ftrenuè gubernat.

Ottone rege in Aquitania commorante,Franco rum principes ex permaxima parte ab eo deficiunt, Sc agetibus Falcone archiepiicopo,Heriberto Sc Pipino comitibus, in Remorum ciuitate Carolus filius Ludouici ex Adellieyderegina(vt ftipra memini* mus)natus,inregnum eleuatur.

Anno

LIBER S E C V N D V S.

Anno Dominiez incarnat, occcxciii, Arnolphus Baioâriam cgre/Eis Franck-fùrc venit,amp;: Rhenum tranfiens,ciuitates quæ in regno Lotharij fiint,ex maxima parte circùmiiiitàn quo itinere ingentia donailU ab epiieopis oblata font.

Otto compofitis rebus in Aquitania,in Franciam reuertitur,amp; cum Rodeberto fra-treCarolum fugat,defedoresq; perfoquitur.

Ebulo abbas de fanâ:oDionyfio,cùmquoddamcaftrûinAquitaniâfîftiniârden-tiùs expugnaret, idu lapidis periit. monafterium fanóliDionyiij Ottoadfoüm forui-tium reuocat.

Carolus vires Ottonis ferre non valens, patrocinia ArnoIphifopplexexpofcit.Æ-ro ftiuo liquidem tempore iamdiólus rexconuentumpublicum Wormatiæcelcbraüit, vbi Carolus venir, amp;nbsp;Arnolphum magnis muncribus libi conciliât,regnumque quod vforpaucrat, ex eins manu percepit. lulTum eft etiam, vt epifeopi amp;nbsp;comités qui circa Molâm refidebant, illi auxilium ferrent, amp;: eum in regnum inducentes,in fede regia inthronilarent.Sed neutrum honimilliquicquam profuit. Deniq; Otto rexaudiens, cum exercitu foper ripam Axani fluminis fedit,amp;: copias Arnolphi intrare in regnum nullatenus permilit.Duccs regis cernêtes Ottonem viriliter paratum ellè ad pugnam^ ab eo declinaucrunt,amp; ad propria reuerlî font.

Carolus auteminBurgundiamleceflitjamp;Ottone Pariliosreuertente,rurfos regni fines occupat,Ottonis fideles infeótaturfocq; alternatim ex vtraq; parte multi pereunr, J ingens malitia,innumerabilesrapinae,amp;alîiduæprædæfiunt.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c X c 1111, Arnolphus cum Valido exercitu Langobardorum terminos intrauit,amp; circâ purificationem fanftæ Mariæ caftnim quod nuncupatur Pergamum,armis cepit,amp; Ambro lium comitem iplius ciuitatisla-queo ante portam ipfius vrbis in quadam arbore fiilpendir.Vndetantus timor foper rcliquas ciuitates cecidit,vt nullus änderet contradicere, fed omnes obuiam procédèrent venienti. Peruenit aurem vfque Placentiam.Inde conuerfiis eft per Alpes Penni-nas,Galliamintrauit,amp; fanèlumvlque Mauricium peruenit.Rudolphô quem quçre-bat,nocere non potuit,quia montanaconfccndens,intutiflimislocisfeabfconderat. Regionem inter luram amp;nbsp;montemlouis,exercitus grauiter attriuit.

J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Póft Wormatiam venir, ibique placitum tenuit,volensZundibolchfiliurrtfuum

regno Lotharij præficere, fed minimè optimates prædiéti regni ea vice aflenfum prie-buerunt.

Soluto conuentu cùm adLoraham ideniprincepsVeniflet,Ludouico filió Bofo-nis,marre Hirmingarde intcrueniente,quafdam ciuitates cum adiacentibus pagisgt; quas Rudolphus tenebat, dédit. Sed amp;nbsp;hoc ei in vacuum ceflît,quia cas nuUo modo dc poteftate Rudolphi eripere præualuit.

Eodem anno Guido qui Italiamrcgebat,amp;imperatoris tenebat nomen, moritür. Lampertus filius eius regnum obtinuit,amp; Romam veniens diadema imperij à præfulô fedis apoftolicæ ei imponi fecit.

, nbsp;nbsp;nbsp;40 nbsp;nbsp;Per id tempus Hildegardis filia Ludouici régis, ftattis (jârolômani amp;nbsp;Caroli,à qui-

bufdam coram Arnolpho accufata,regiis polfelfionibus priuatur,amp; priuata in exilium deftinatur,in monafteriopuellarumquodChemiflèmdicitunlcd non multumpoft: temporis in gratiam rediit,amp; fua ex maiori parte recepit.

Circa hæc etiam tempora Zundibolch reX Marahenfiutn SclaUorum , vir inter fi^s prudentiftimus amp;nbsp;ingenio callidillimus,diem claulit extremumicuiusregnum filij eius pauco tempore infeliciter tenuerunt, Vngaris omnia vfque adfolurti depopü-lantibus.

Anno Dominicç incarnationis n C c C x c v,fynodus magria celebrata eft âpudTri-burias contra pletôfque fecidares, qui alithoritatem epifcopalcm imminuere tentâ-, Jô bant: vbi viginti fex epifeopi cum abbatibus monafterioruln refidentes,plurima décréta fuper ftatum faiiètæ eCclcfiæfcripto roborauerunt.Poftlticc Arnolphus W*or-matiam venit,ibiq; optimatibus ex omnibus regnis fox ditioni fiibditis libi occurren-tibus, conuentum publicum celcbrauit.in quo conuentu,omnibus aflèntientibus atq; collaudantibus, Zundibolch filium regno Lotharij præfecit.

Ineodem placito Otto rex cummagnis munetib. ad Arnolphû venir, à quo hono-

-7^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRCNICORVM REGI.NONIS

rificè fufceptLis eftjomnibusqj impetratis pro quibus vcnerat, cùm in rcgnum rcuerte-reuir,Folconem epifcopuni Adalongum comitem fui manfionarij ad Arnolpliuin xeniis à Carolo miflisjVeniêtes in media via ofFcnderuptjEiper quos cum clamore im-petum faciunt.Epiicopus fuga dilabitur, Adalongus mortali vulnere iàuciatur,iàrcinç dinpiuntur,prædiâ:us comes inTrigorio,in villa quædicitur Belthonnus,fcpclitur.

Eodem anno Zundibolch,colleóto immenlb exercitu,cupiens amplificare termi-nos regni fui,quad Carolo aduerlris Ottonem auxilium laturus,Lugdunum deprçda-tum venit,amp; ciuitatem oblidione cinxiglèd minime earn capere potuigquamuis mul-^tis diebus fummis viribus certatim dimicatum elïèt. Audiens autem Ottonem cum exercitu aduenire,qui ea tempeftate in Aquitania morabatur,cum omnibus copiis re-. ceffit,amp; in propria regnalè recepit.Ea tempeftate Ludelinus venerabilis vir,inTullen-li ecclefia à metropolitano Ratboldo à fuis fuffraganeis cpifcopus conlêcratur.

Anno Dominicæ incarnationis dcccxcvi, Arnolphusfecundóltaliamingref-Eis, Romam venir, amp;vrbemRomanam cum conlènfufummi pontificis armis cepit. Quqd retro antêlèculis ideo inauditum,quianon fadtum fuit:excepto quöd Galli Se-nones cum Brennone duce, multo ante natiuitatem Chrifti temporc,femel fecerunt, Mater Lamperti quæadpræhdium afilioreliétafuerat,cum fuis latenter aufugit. Ar-nolphus ciuitatem ingremis,a Formofo Apoftolicç fedis prçfule magno honore lùlce-,ptus,ante confeffionem fandti Petri coronatus,imperator creatus eft.

' Indereuertcns paralyfi morbograuatur,exquainfirmitatediulangucfcit.Eodem anno Lampertus filius Guidonis, de quo Ihperiùs paulo mentionem fecimus,vita de-cedit,amp;: Ludouicus filius Bofonis à Langobardis inuitatus,à prouinciaegrelTus Ita-lùm intrat.

TjrjPer id tempus circa feftiuitatem,ûndti Andreæ, Albricus cornes qui Megingaii-dum occiderat,à Stephano fratre ^alonis interficitur.

Anno Dominicæ incartiationis Dcccxcvii, Stephanus Odocar,Gerhardusamp;: Matfridus comités,honores amp;nbsp;dignitares quas à rege acceperagperdunt. Zundibolch Treueris cum exercitu venions, terräm quam prçfati tenuerant,inter fuos diuidit,mo-nafterium ad Horrea,amp;monafteriijm fanéli Petri quodMettis fitû eft:,hbi referuans.

Poft hæc patrem ftiper vxore quam accipere delÿderabat, per legatos confulit,cu-ius hortatu ad Ottonem comitem miflum dirigit,eius filiam nomine Odam in coniu-gium expofcit. Ille petitionibus eins grauiter aflènftim præbuit,eiqucfiliamtradidit, quam poft Pafcha celebratis nuptiisfibi inmatrimoniumfociauit.Eodéanno Arnol-phus W ormatiam venit,ibiqj placitû tenuit,vbi ad eius colloquiû Z undibolch occur-rit,amp; intcruëtu imperatoris Stephanus,Gerhardus,amp;: Matfridus cû hlio recociliantur.

Ea tempéftate inter Rudolphû epifcopum ■\^irtzeburgcnfèm,amp; filios Henrici duels Adalhardum amp;nbsp;Heinricum,magna difeordiarum lis amp;nbsp;implacabilis odiorum con-trouerfta ex paucis minimisque rebus oritur,amp; velut ex permodica fcintilla ingens in-cendium excitatur,ita de die in diem fuccreftens immenfum dilatatur.Et dum de no-bilitate! carnis, de parefttum numerofimultitudine, de magnitudine terrenæ potefta- 4” ris vitra quam decet,lc extolluntun mutuis cædibus prorumpunt,innumerabiles ex v-traque parte gladio pereunt, truncationes manuum ac pedum fiuntjregiones illis fub-ielt;ftæ,rapinis amp;nbsp;incendiis folotenus deuaftantur.

AnnoDominicæincarnationis dcccxcviii,Otto'rexægritudinepulfitur,amp;: menfis lanuarij die tertio diem claufit extremum, amp;apudfanlt;ftumPionyfiumción debito honore fepulturç mandatur. Principes in vnum congregati,pari confilio amp;nbsp;vo-luntate Carolum fuper fe conftituunt.

Eodem anno Zundibolch Reginarium ducem fibi fidiflimum amp;nbsp;vnicum cofiliari-um,nefcio cuius inftinôlu,à le repulit,amp; honoribus, hçreditatib’ quas in fuo regno ha-bebat,interdiótis,eumextraregnuminfraxiiiidiesfecedereiulïït.Illc adiumfto fibi P Odocro comité amp;nbsp;quibulHam aliis cum mulieribus,paruulis,amp;:omnifupelleótilein quendamtutiftimumlocum quiDurfosdicitur,intrauit,ibiq; le communiuit. Quod cùm rex cognouiflèt,coadunato exercitu,caftrum expugnare conatus eft,fed minime præualuit propter paludes amp;nbsp;multiplices refufiones, quas in prædido loco Mofaflu-uius facit.Rege ab oblidione reccdente,prçfati comités Carolum adeunt,amp; eum cum exercitu

LIBER S E C V N D V S.

eXcrcituinregnLiminttoducunt.ZimdiboIch,quanuis feróintelligens fê circumucn-tnm,cum pancis ftiga dilabitur.Carolns rcclo itinere Aquas venit,deinde Neumagnnl pcrrexit-Interea Zundibolch ad F ran co ne in epifcopnm venit, Sc omnibus fois fecum adfomptisMofam traniiit,amp; ad Forichmagasvenit,vbiomnes procetesregni quiin illis partibus crant,ad eum confluxerunt. Et ex deiperatis itaquc rebus vires fe recepifo fe congaudens, refompta fiducia, contra æmulum adpugnamproficifcitur. Carolus Ncumago reuerfus Prumiam venit,amp; inde aduerfos Zundibolch copias transfert:fed appropinquantibus ex vtraque parte excrcitibus,ncquaquam pugna commirtitur,fed intercurrentibus legatis pax firmatur, facramcntaiurantur,Carolus tranfoadata Mo-J 'lo-fajinfoumrcgnum rcgreditur.

D urn hæc in Francia geruntur,interLudouicumamp;Berehgarium in Italia plurimx congrclTiones fiuntimulta certaminum diforimina viciffim hbi foccedunt.Nouiflîmê LudouicusBerengariumfugat,Roniamingreditur,vbià Æunmo potifice coronatuSj imperator appellatur.

Per id tempus Ebcrbardus dux filius Meginardi aquot;^altgario Frifone Elio Gerolphi^ cum venatum pergerct,dolo trucidatur. Ducatus quern tenuerat,Meginardofratri abimperatore committitur.

Anno Dominicçincarnationis D C c Cx c i x,Zundibolch Colloquium habuitcuni optimatibus Arnolphi amp;nbsp;Caroli Eiis apud fanctum Goaremicx regno Arnolphi in-p io terfoerunt Hatto archiepifcopus, Cunradus amp;nbsp;Gebelhardus comites:exparte Caroli Hafchiricus cpifcopus amp;nbsp;Odacar comes. Quid verb in eodem conuentu ieorfom hne-præfontia regis pertraótatum fit,poftea euentus rei luce clariùs manifeftauit.

Eodem anno Richarius abbas monafterij Prumienfisconftituitur.Qu^iter alitent erga me aótum fit,idcirco hoc in loco notarc diftuli,ne forte iniuriis prouocatus vitra, quam Chriftiana patientia permittit, perfecutionis meæ caiifäs exaggeraflè vidcrer,amp; he prolixç rationis oratio,que multiplex atque perplexa eft,faftidium inferret audien-tibus. Res enim geftas(vt foprapromihmus) notare ftuduimus, non rerum geftarunt caufas certis rationum indiciis enodare. Et qui in aliof urn aâiionibusbreuitatiftude-mus, in noftris verbolitatis vitium cauere debcmus. Zundibolch denuo cum exercitu ad Durfos venit, multitudinem totis viribus expugnare molitur.Sed cum mhiime co-natus eius proficeret: epifeopus iubet,vt Reginariu amp;nbsp;Odacrum amp;nbsp;focios eorum ana-thematizarent.Sed cum illi anathematis fententiam proferre rcculàrêt, minis, expro-brarionibus amp;nbsp;contumeliis vtitur,amp; fic foluta obfidione vnufquifq; ad propria rediit.

Ea tempeftate Odilbaldus fanâ:usvir,Traicôl:cnlisecclefiæpræful,rebushumanis foblatus ad coeleftc regnum trafiuit,in cuius loco fobrogatus eft Ratboldus venerabi-lis antiftes. Circa confinia mcmorati anni Arnolphus imperator migrauit lt;a foculo 11 î caledas Decemb. fopultusqj eft honorifice in Odingis,vbi amp;nbsp;pater eius tumulat’ iacer*

Anno Dominicç incarnat. D c c c c,proceres amp;nbsp;optimates,qui fob foditionc Arnolphi fuerant,ad Forachem in vnum cogregati,L vdovicvm Eli tun praifati principis, 4o quern ex legitimo matrimonio fofceperat,regem fuper fe creat,amp; coronatum regiisqj ornamentis indutum, infaftigio regni fublimant.Dum hæc ill Germania aguntur,in-terZuendipoldûamp;: priores regni inexpiabilis oritur diflenfio,propter aftiduas depræ-, dationes amp;nbsp;rapinasquæin regno fiebant, amp;quia cum mulieribus amp;nbsp;ignobilioribus regni negotia difponens,honeftioresamp;:nobiliores quofq; dciiciebat,amp;: honoribusamp;: dignitatibus expoliabat. Pro huiufeemodiitaq; caiifa,omnibus odiofos efficitur.Cer-. nbsp;tatim igitur ad Ludouicum tranfeunt,eumqi in regnum introducunt,amp; inTheodonis

villa inanibus datis eius dominationi fe fubiiciunt. Ludouico trans Rhenum Cunte, Zuendipol coadunatis*,quafq; potuit ciuitates regni circuit,incendiis ac rapinis cun-da deuaftat,arbitratus,defectores qui propter eius infolentiam amp;nbsp;immanem malitiam ƒ0 ab co defccerantjimmaniora amp;:peiorafaciens,adfereuocarepofle.Ludouicusinre-lt; ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gnum rurEis accerEtur,amp; à comitibus Stephano,Gerhardo,amp;Matfrido,circa Molam

idem Zuendipol in prælio interEcitur idibus Augufti.Eodem anno Gerhardus comes Odam vxorem eiuidem Zuendipoldi régis Ebi in matrimonium copulat.

Anno Dominica: incarnationis d c c c c i,gens Hungaromm LangobardoruEneS jngrefla,ca:dibus, incendiis ac rapinis crudchter cunda dciiaftat. cuius violentiæ ac

CHRONICORVM REGINONIS

beluino furori,cum terræ incolæ in vnum agmen conglobati refiftere conarentur,in-nunierabilismultitudoidib’ fagirtamniperiit,quàniplurimiepifcopiamp; comités tru-cidantur. Ludmardus epifcopus Vercellenfis eccleiîæ, Caroli quondam imperatoris familiarilTimus confiliarius à lecretOjalTumptis fecum opibus atque incomparabili-bus thefauris, quibus vitra, quam æftimari poteft, abundabat, cùrn eiFugere eorum cruentam ferocitatem omnibusvotis elaborarct,fupereosinfciusincidit,acmoxin-terfici tun opes quæ iècum ferebanrur,diripiuntur.

Eodem anno Stephanus comes, frater 'W'alonis,cùmin ièceflh refidens noélurnis horis aluum purgarct, à quodam per feneftram cubiculi fagittæ toxicatæ idtu grauiter vulneratur:ex quo vulnere eadem noóle extinguitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï’

Anno Dominicæ incar. d c c c c 11, Adalbertus cum fratribus Adalhardo amp;nbsp;Hein- ‘ rico,colleéla valida manu,adueritis Eberhardumamp;:Gebelhardüamp; Rudolphum fra-tres(de quibus paulo fuperiùsmentionemfecimus)excaftro quod Babenbergk dici-tur,profiliens ad pugnam proceflit. cuius impetum viriliter excipientes,ferro acicm irrumpunt,obuiosquoiq; terrç profl:ernunt,nec ante dcliftunt,quam aduerfariorum agmen fugam inire compellant.inquocertamineHeinricLisinterfeótus,amp; Adalhar-dus captus,amp;: poftmodum iufluGebelbardi decoUatuseft-Eberhardusetiammultis vulneribus confofTus in prælio cecidit,vbi finito conflidu,inter cadauera occiiorumà fuis inuentus domum reportatur,amp; paucisinterpoiitisdiebusamp;ipfemoritur.

Anno Dominicæincarnationis n c c c c 111, Adalbertus Rudolphum epilcopum de 'V/irtzburgenfi ecclefia fugat,res amp;nbsp;pofleffiones præfatæ eccleliæ crudeliflîmè dc-populatur,filios etiam Eberhardi limul cum matre à propriis hæreditatibus amp;nbsp;honori-bus regio munere conceffis,exire compellens,vltra Speóf heshart fecedere cogit.

Circa hæc tempora Folco Remorum archiepiieopus à quodam AJ/inimaro fatelli-te Balduin! comitis interfeólus eft. Cau/a autem huius interfedionis hçc fuiiïè memo-ratur. Prædidtus Balduinus Atrabatis caftrum,vidclicet abbatiam fandi V edafl:i,nuilo fibi concedente inuaferat,quam Carolus rex ei auferens,Folconi epifcopo eandem in beneficium largitus eft. Quod Balduinus ægrè ferons, mifit ad iam diótum epifcopuni 'Vi/inimarum,obfccrans,ne honores quos liaótenus tenuerat atque pofÏederat,ipfe cu-piditate duótus ßbi vfürparet; infuper etiam ingentia dona pollicituseft,fleiusopcamp; ? interuentu præfatam poflèflionem obtincre poflênSed cum epifcopus minime aflen-fum præberet,amp; nefcio quid durius amp;nbsp;amarius,quam oportebat,refpondcret: ille, d ia-bolo inftigante,fi.trorenimio fuccenfüs ab eo diuertit,amp; quandam lyluam cum foeüs ingrefl'us,cum idem Folco à Compendio palatio à rege reuerteretur, fuper eum irruit, amp;:eum abfque mora trucidauit. In Remorum cathedra Henricus fublimatus eft,qui eundemWinimarum cum multis aliis epifcopis excommunicauit,amp;protaminau-dito fcelere perpetuo anathemate condemnauit.

Anno Dominicæ incarnationis dcccciiii,LudouicusfiliusBofbnis(quemfii-pra meminimus imperatoris nomen efte fortitum) Berengarium de Italia expulit,atq; omne illud regnumfuæditionifubegit.Cernens autem nullum efte aut pofte nocere, 4® vitra quàm oportebat,de fecuritate præfumens, ca quæ pacis amp;nbsp;quietis funt, cœpit cogitate. Abfoluto itaque excrcitu,cum pcrpaucis V eronam ingreflus eft,adhortante A-delhardo præfatæ vrbis epifcopo. Ciucs autem hoe Berengario fummacumfeftina-tione notum fccerunt,qui eo tempore in Baioaria exulabar.Ille nil moratus,contraótis vndiqtie copiis,Veronam peruenit, atque improuidumvirumdolocepit,amp;captuin luminibus jiriuauit : fiquidem ciues, qui parribus eius fauebant,portas ciuitatis ei ape-rientes,eumno(fturno tempore intra murosrcceperunt,amp;: fie infpcratóamp;abfq; præ-meditatione Ludouicus non foltim regno,fed etiam oculis priuatus eft.T andern itaq; Berengarius regnum Italiæ multis cædibus cruentatum,infauftisinfortunatisq5præ-liis diu quæfitum,cumhuiufeemoditriumphoobtinuit.Eodem anno inmenfe Maio Cometæ ftella apparuit,amp;: in menfe Augufto hæc mutatio regni faifta eft.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c c v,Cunradus cornes filium fiium Cunra-dum mifit cum armatorumnonmodicamanu,vtirruercnrfuperGerhardumamp;fra-trem eius Matfndum,eô quod honores fùosamp;Gebelhardifratris eius,videlicet pof-feflionem fàndi Maximini èc fanôtæMariæ ad Horrea violenter inuafifiènt;quibus exerci-

LIBER S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75

cxercims ex regno Lotharij fociatus eft. Peruenerunt autemvfqueinpagnmBlefia-cuni,rapinis S)C incendiis hæreditatem amp;pofl'eflionemfupradiótoruinfratrLim acfa-tellitum eorum depopulantes. Porro Gerhardus amp;:Matfridus à caftroinqiiofeinu-nierantjlegationem mictenteSjpacem petierunt;quacocefla,datis ex vtraqueparte fa-cramentis,vfque in odaua Pafcliæ exercitus ad propria difceflît.

Dum hec in regno Lotharij aguntur,Cunradus ienior in Hefliajin loco qui dicitur Frideflar,cummultaturbapeditum amp;nbsp;equitum refidcbat,crcbras incurfiones Adcl-berti fufpeótas Habens ; fratrem verb eiusGerhardum in Wederauia,cum omnibus quos 1 îbi adfociare poterat,eiufdem Adelberti præftolabatur repetinam irruptionem; IO nec eosfefcllit per omnia rerum euentus : liquidem Adelbertus vires aduerfariorurn extenuatas elle fenties,eo quod in tribus partibus efl'ent diuifi, opportunum amp;nbsp;diu ex-optatum tempus aduenifle gaudens, congregatis fociis mox arma corripit,amp; primo quidem fimulat fe contra Gerhardum copias transfcrre veile, vtamp; ilium belloperter-reret, fratrem fecuriorem rcddcret, deinde quanta potuit celeritate aciem aduerfus Cunradum dirigit, Qimd ciim Cunradusfcrócognouilïet,diuilisfociisin tribus tur-mis ei incunétanter occurrit,amp; commilTa pugna duae turmç,vna peditum,amp; altera Sa-xonuin,ftatim tcrga vertunt.Qws cum Cunradus clam ore ingenti fruftra hortaretur, vt nullatenus hoftibus cedercnt,fcdproconiugum ac liberorum faluteamp;defenfione patriæ totis viribus decertarent: ipfecumtertiaturma,animarisfociis,liiperaduerfari-2-0 os irruit, fed mox iii ipfo primo impctu multis vulneribus confoffus, extindus eft. A-delbertus viótoria potitus cum fociis fugicntes infecutus eft, amp;nbsp;imiumeram multitudi-nem maxime peditum gladio proftrauit. Tribus itaquecontinuis diebus totamillam regionem perluftrans, cædibus acrapinis cunótademolitus eft.His patratis fociis,fpo-liis ac ingenti præda ad Babenberch caftrum reuerfus eft. Perada eft autem hçc cçdes 111 calendas Martij .Venicntes filij cum matre,leuauerunt corpus Cunradi,amp; fepelie-runtincaftro quodWileneburchvocatuV.

Eodem anno circa lulium menfem, Ludouicus rex conuentum generalem ccle-brauit apud Triburias villa regia,vbiadefl'emandauitfæpedidum Adalbertum,vrin præfentia optimatum regni pro fe rationem rcdderet,amp; pacis conditioncm quam ha-3° denus exofam habuerat,tandemaliquandodepofitacrudclitatistyrannide,fufcipe-ret,amp;: rapinis, cædibus, amp;incendiis fairem vel Icróquiefceret.Sedhisfalutaribusmo-nitis nequaquam aflènfum præbuit. Cernens itaque rex obduratum eins animum,amp;: incœptarebellionismalitiaobftinatum,colledovndiq; cxercitu,eum in caftro quod Tetralïà dicitur, oblidione cinxit. Interea Egino, qui eiusindiuiduus comes in omni prauitate extitcrat,ab eius focietate defccit,amp; cum omnibus fuis ad régis caftra tranliit. Protrada igitur paulo prolixiùs oblidione, fradus animo Adalbenus ad callida argumenta conuertitur, amp;nbsp;omni ingenio excogitate cœpit,qua arte oblidio folueretur,vt, cxercitu ad propria remeantc, optata libertate, potiùs iplècumlibifauentibus dolos quos in pedore voluebat,longelateqj elïiinderepolîet.Portisitaqueapertis,àmuni-4° tione exies cum pcrpaucis,vitro fe régi obtulit,fupplex veniam de commiflis expofcit, emendationem promittit. Sed cùm fraus quæftrucbatur,fuisprodentibusfuillètde-teda, cuftodiæ mancipatur,amp; in præfentia totius exercitus manibus vindis addudus, omnibus adiudicantibus, capitalem fententiam fufcepit quinto idusSeptembris.Fa-cultates amp;nbsp;polfelîiones cius in lîfcum redadæ funt,amp; dona regis inter nobiliores quof-que diftributa. Compolitis ita in oriental! Francia rebus, rexMediomatricum venir, ibique in publico conuentu Gerhardum arque Matfridum prolcriptionedamnauit. Inde regrclTus Strasburgenfem vrbem adiit, epifeopum ac plebem inter fedilliden-tém ad concordiam reuocauit,^ lie Rheno tranfmill’oredoitinerein Alemaniam perrexit. Per id tempus Baltranmis Srrasburgenfis ecclefiæamp;LuidhclmusTullienlîs $0 ecclelie prçfules migrauerunt à feculo,quibus fuccelTerunt in pontifical! cathedra Ot-bertus in Strasburgenli ciuitate,amp;; Drugo inTullenlî.

HucuJ^jtte Regino.HiSC vero qux fequuntur^addita forta(fepint ab alio quopiam monacho.

Anno Dominicç incarnationis n c c c C V i i,Bauari cum Hungaris congrefli,milita cæde proftrati funt,in qua congrelfione Luitbaldus duxoccifus eft, eu! filins fiius Arnolphus in ducatu fiiccelfit.

S

74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

Anno Dominicæ incarnationis dccccviii, Hungariitcrum terminos tranß-greflï,Saxoniam amp;Thuringiam vaftauerunt.

AnnoDominicæincarnationis d ccccix,Hungari Alcmaniamingrcflïfunr.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c c x, Franci in confinio Bauariæ Sgt;c Franciæ Hungaris congrefli, miferabiliter aut viôliautfugatiilint.inquoprælioGebelhardus comes intcriitjtclidis duobus fîliis fuis adliuc pueris,Vdone amp;nbsp;Herimanno,qui poftea clari amp;nbsp;no biles in Francia extiterunt..

Anno Dominicæ incarnationis d c cc c x i, Ludouicus rex filius Arnolphiimpe-ratoris obiit,cui Cvnradvs filius Cunradi ab Adalberto occilî,regali iam ftirpe deficiënte,in regno fuccelïit.

AnnoDominicæincarnationis dccccxii,Hungariiterû,nullorefifi:cnte,Fran-ciam amp;:Thiuringiam vaftaucrunt.Hatto archiepifeopus obiit,vir adeo ftrcnuus pru-denSjCui Heringems fucccflit.Otto dux Saxonum obiit.

Anno Dominicç incarnationis dccccxii i,hyems magna nimis.Hungari partes Alemaniæ vaftauerunt,amp; iuxta In fluuium à Bauaris amp;nbsp;Alemannis occili funt.Eodem anno Euerhardus epifcopus Spirenfis ab Erenhardo amp;nbsp;Cunrado comitibus cæcatus cft.Otbertus Strasburgenlîs epifcopus occiditur.

Anno Dominicæ incarnationis d c c cc xi ii i,Salomon epifcopus captus eft.

AnnoDominicæ incarnationis dccc ex v, Hungari totam Alemaniam igné amp;nbsp;gladio vaftauerunt,lcd Thuringiam amp;nbsp;Saxoniam perualèrunt, amp;nbsp;vfq; ad Fuldam mo- io nafteriumperuenerunt dccccxvi.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxvi i, Hungari per Alemaniam in Alfàti-am,amp;: vlque ad fines Lotharienfisregni peruenerunt-Freckanger amp;nbsp;Beralitold decol-lantur. Arnolphus dux Bauarorumrégi rebellât.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c lt;nbsp;x v 111, Cunradus rex natiuitatem fanéti Ioannis Heroluesfeltmonafteriocelebrauit.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxix, Ctmradus rex obiit, vir per omnia amanfuctus,prudens, amp;nbsp;diuinæreligionis amator.Qui cùm obitus fui diem imminere /èntiret, vocatis ad le fratribus amp;nbsp;cognatis fuis,maionbus Icilicet Francorum,mortem fibi imminere prædixit, amp;nbsp;ne in eligendo poft fe regem dilTiditun regni fieret,paterna Jo cos voce præmonuit.Sed amp;; Heinricum Saxonum ducem,filiiun Ottonis,vin.u'n ftre-iiurimamp;: induftrium, præcipuumque pacis fèôtatorem,vteligcrentiuflit,alium que ei ad hoc officium æquè condignum inueniri non poflè teftificans,lceptrum ei amp;nbsp;coro-nam, cæteraque regiæ dignitatis ornamenta, pado tuendi amp;nbsp;conferuandi regni, per cos tranfmilit. Iplè veto hac vita decedens, in Fulda monafterio honorificata fepultu-ta tumulatus eft.Multis tarnen laboribus,ad paucos quos regnauit annos,eft à Bauaris, Alemanis,amp; Saxonibus fibi rcbellantibusfugatus,quosanteobitumfiium,Deopro-pitio,fuperauit.

Anno Dominicæ incarnationis n c C c c X x,H eïnricvs dux,confenfu Francorum, Alemanorum, Bauarorum,Thuringorumamp;Saxonum, rex eligitur,quiinitium 40 fi-ti regni difeiplina lèruandæ pacis inchoauit. Multi enim illis temponbus,etiam nobi-Ics,latrociniis infudabant.

Anno Dominicç incarnationis d c'e c c x X i,apud Franciam fuperiorem graues amp;nbsp;inteftinæ difeordiæ feruent inter Rudbertum inuaforem regni amp;nbsp;Carolum rcgem.In-terim Heinricus rex ftabiliêdæ paci amp;nbsp;reprimendæ Sclauorum læuitiæ fortiter infiftit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c c x x i i,Sueffionis inter Rudbertum amp;nbsp;Carolum tanta pugna commifla eft,vt penè ex vtraque parte vidores elle viderentur.Ca-rolus tarnen ori facrilegoRudbertiitalanceaminfi^t,vt diffiflà lingua ceruicispofte-riorapenetraret.

Anno Dominicæincarnationis d C c c c x x 111, pretiofîffimus thefaurus lànguinis domini venir in Augiam v i idus Nouembris.Haicho abbas Fuldefis obiit, cui Hilber-tusfucceffit.Carolus AlfatiamRepartes illas Franciæ iuxtaRhenum vfq; Moguntiam fibi vfurpaturus,vlq; Patennichheym villam iuxta W ormatia hoftiliter peruenit. V ride fidelibus regis HeinrichiW^ ortnatiç Coadunatis,aliter quàm dccuerat regê,aufugitk

Eodem anno Heinricus rex,adiunâ:is fibi Rutgero archiepifcopo,Gifalberto duce.

Meten-

LIBER S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7^

Meten fem vrbem obfedit, amp;Witgerum licet diu reluélantem lîbi obedire coëgit. Herimannus fanéliflimus vir,Colonien{is epifeopus obiit,cui Wigfridus fucceflit.

Anno Dominica: incarnationis dccccxxiiii,Hungari orientalemFranciam vaftaueriint. Carolus amp;nbsp;Hcinricus reges apud Bonnam caftcllum conueniunt,amp; pa-cem inter fe facientes,fcedus irieunt:amp;: Carolus nunquamßbiampliusLotharienie regnum vfurpaturum promittens, regreditur.Eodem anno abHeriberto comprehen-fuSjin cuftodiam mittitur.

Anno Dominicæ incarnationis nccccxxv, Hcinrico rege coadunatum amp;: con-ftabilitumLotharienfe regnum ideo in fuapoteftatchabente,Carolus rex in cuftodia lt;0 quatenebatur,obiit:qui ferturvirliebctis efl'e ingenij,amp;: minùs aptus vtilitatibus regni. Omnes etiam à filio eius déficientes, quippe qui tunc temporis,capto patre, in Hibernia exulauerat,quendam Rudolphum fibi regem eligunt.Eodem annoW^itgerus epifeopus obiit,cui Benno ex ordinariis Strasburgêfibus, in Alpibus quonda eremiticam vitamducens,fuccefl'or eligitur.

Anno Dominicæ incarnationis Dccccxxvi,HungaritotamFranciam,Aliati-am,Galliam amp;nbsp;Alemaniam,igne amp;nbsp;gladio vaftauerunt.Burchardus dux Alemaniæ in Italia occiditur.Herigerus deo dignus præful obiit,cui HildebertusFuldenfisabbas fiicceifit. Herimanno ducatus Alemaniæ committitur, qui WidamBurchardiduxit vxorem.

AnnoDominicæincarnat, dccc exx v11,Benno quibenediélusepilcopusdici-tur,aMettenfibus excæcatur,amp;fynodoapud Duisburgenfes habita,omnesilliusfadi authores excommunicantur, amp;nbsp;Adalbero nobilis pro eo epifeopus inftituitur.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxxviii, Heinricus rex Boëmos hoftili-ter inuafit,amp; præftante deo fortiter fuperauit.Ea tempeftate O ttoni filio eiufdem régis natus eft filius Willihelmus-Hyems magna nimis.Rutgerus T reuirorum archiepifeo-pus obiit,cui Rudbertus fucceflît.

Anno Dominicæ incarnationis n c c c c x x i x,Gifalbertus dux Gerburgam filiarn Heinrici régis duxit vxorem.

Anno Dominicæ incarnationis n c c c c xxx, Otto filius régis HeinriciEdgidfi-30 liam régis Anglorum duxitvxorem.

Anno Dominicæ incarnationis dccc cxxxi,Heinricus rex regem Abotrido-rum amp;nbsp;regem Danorum efficit Chriftianos. EodemannorexabEberhardoaliifque Franciæ comitibus ieu epifeopis in Franciam vocatus,fingillatim ab vnoquoqueeo-rum in domibus fuis,vel eccleiiarum iedibus regem decentibus,eft conuiuüs amp;mune-ribushonoratus dcccexxx11.

Anno Dominicæ incarnat, d c c c c xxxi i i, Hungari per orientales Francos amp;nbsp;in Alemania multis ciuitatibus igne amp;nbsp;gladio confiimptis, iuxta Wormatiam Rheno tranfito,vique ad mare Oceanum GaUiam deuaftantes, per Italiam redierunt.

Anno Dominicæincarnationis dccc cxxxiiii,HeinricusrexHungarosmul-4° ta cædeproftrauit, plurefque ex eis comprehendit.Eodem anno Sclauos qui Vnerani vocantur,hoftiliter inuafit Sc vicit,libiquetributariosfecit.EcclefiafandiMaximini turbine cecidit,fed dementia régis monachis reparata. Ogo ante præpofitus,abbas eiufdem loci cligitur,amp; monaebi non regulariter i bi viuentes cxpelluntur.

AnnoDominicæincarnationis dccccxxxv,Heinricusrexparalyfipercutitur.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxx xvi,iynodus apud Erfurd in Thuringia celebratur à compluribus epifcopis.Heinricus rex præcipuus pacis iè(ftator,ftrenu-ufque paganorum infecutor, poft plures fortiter amp;nbsp;viriliter adas viótorias,dilatatis vn-dique fui regni terminis,v i nonas lulij diem claufit extremum,cui filius fuus Otto confenfu primorum regni fucceflbr eligitur.Hildebertus archiepifcopus obiit,cui Fri-iF® dericus fucceflit:Vnni archiepifcopus,cui Adalgifus fucceflit.

Anno Dominicæ incarnationis DcccexxxVII, monafterium fandi Galli Sc monafterium fandi Bonifacij igne comburuntur.RudolphusrexBurgundiorumamp; Arnolphus dux Bauaromm obierunt. Graues Sc inteftinæ difeordiæ inter Heinricum fratrem regis amp;nbsp;Eberhardumducem FrancoriuTinaicuntur,ob exortas inter ’V/alFal-los corum inimicitias.

S y

CHRONICORVM REGINONIIS

Anno Doniinicx incarnationis dccccxxxvii nbsp;nbsp;nbsp;ducis Arnolphi,ambitione'

ducatus rcgi rebellarunt,quos ipfe debellaturus in Bauariam ibat,fednon,vtvoluit,, cos pacificare valons,reuertitur.Interim frater régis Heinricüs ab Eberbardo compre-henditur in caftelloBadalikki. quo tarnen citiùs liberato ,Eberbardus Hildinesbeytn inexilium deftinatur. Iterumq5 rex inBauariareuertens,omnesfibi Ribdidit,amp;Eber-, hardum Arnolplii filium plus aliisrebelleminexiliummifit.HungariirerumaSaxo-nibus multa cæde vaftati.

Anno Dominicæ incarnationis nccccxxxi x,Ebcrhardus ab exilio remittitur, totumqj regnum inimicis rebellionibus confunditur.Eberhardus enim amp;:Gilalber-tus cum Heinrico fratre régis aduerltis regem coniurant, lèd quidam ecclefiafticiviri nequam amp;nbsp;deo odibilcs,cum illis factione concordant, omniaqj paflim pacis Sc con-cordiç iura turbabât. Tue rege Lothario, vbi tue rebellionis fumma gcrebatur,adeun-te, Gifalbertus cum fratre régis tranlitum Rheni regi prohibere volens, nec valens,iux-ta Biertanam fociis régis cogreditur:Deoqj viäoriam præftante, pluribus fuorum oc-cifis,aliisqj fugatis,iple amp;nbsp;frater regis fugx lübfidia petunt. Quos rex infequens vfq; ad Capri montem peruenit,caftellumq5 in eo ßtum firma vndique obfidione circumde-dit. Interim Ludouicusrex Galliæ Romanæ,filiusCaroli,confilioinimicorum regis fub obtentu requirendi Lotharienfis regni quod pater finis perdiderat, Alfatiam inua-fit: vbi quæq; poterat plus hoftiliter quam regaliter gelfit.Qimd rex Otto patienter no ferens,Capri montem obfidione ablbluit,amp; Alfatiam petens Ludouicum regem ex-pulit.Quo expuifo Briiacum caftellum muniti/fimum o bledit, v bi quam plura vtrinq; fortia amp;nbsp;bellica gefta peraóta funt,quæ futura pofterorum fiicceflio no ignorabit. Vn-de Fridericus archiepilcopus Moguntinenfis,amp;Rudhardus epiicopus Strasburgenfis, fixisin obfidione tentoriis,amp;: reliä:iseopiarum quas detulerat larcinis, nofte clàm au-fugerunt,amp; Metenlem vrbem adeuntes,Gifalberto amp;nbsp;Heinrico le occurfiiros,vt con-iurauerant,lperauerunt.Sedlonge aliter eiscontigit, cum eos Ipes inanilTima delufit. Nam Gifalbertus amp;nbsp;Eberhardus iuxta Andemaeu caftellum cum fuis Rhenum tranli-tui'i,ab Vdone amp;nbsp;Chunrado comitibus, cæterisq5 regifidelibus,ne tranleant,bellica congreflionc dtoqj mortis compendio præuenti.Nam Eberhardus occiditur,amp;; Gifalbertus in Rheno fubmerfiis necatur,plurimiqjexillorumfociisoccifi,reliqui verq 5® funtftigati,aut capti. Quo audito,Briläcenfes caftellani regiç dominarioni fiibduntur, amp;: caftellum obfidione ablbluitur. Time iterum Lotharienfes adiens,omnes fiio fiib-iugauit imperio. Sed amp;:fratrem fiium proietftis armis ad le venientem,folitafibi fufee-pit mifericordia. Nam omnia quæ ineumdeliquit,indulfît,amp;fraterno lècumamore detinuit:ornnibus tarnen Lodiarienfibus fubaólis, aliquadiu refiftere conatus eft epL lcopus Mettenfis. Vnde Theodonis villa capellam domini Ludouici Pij imperatoris, inftar Aquenfis inccptam,ne perficeretur,autpro munimine haberetur,dcftruxit.NeG tarnen diutius in huiulcemodi rebcUionepermanfit: ftatim liquidem totum regnum velut ex iplis fidei vilceribus,Deo propitio,ad regem conuertitur,amp; extindis hoftibus, , paxamp; Concordia renouatur.Fridericus archiepilcopus ad Fuldam monafterium mit- 4? titur,amp; Rudhardus Strasburgenfis Corbeiæmonafterio deftinatur. Interim dum hxc qiixpr^ediximus, aguntur; domina Egid regina Lauresheymmonafteriocommora-tur.In hac eadem tempeftate Danemar frater régis ex cocubina, rebellans Meresbur-go caftello occiditur,aliique lequaccs eins truncantur,aut fiilpenduntur.

Hac tempeftate non in vno folum, fed in omnibus Saxonise amp;nbsp;Franciæ prouinciis,’ hucamp;: illuc vcrlabatur''^igman Saxo rebeilans,led reconciliatur.Ludouicus rex Ger-birgam viduamGilalbertiduxät vxorem.

Anno D ominicæ incarnationis d c c g c x L,Hcinrico fratri régis Lotharienfis du-catus committitur,qui mox codem anno à Lotharienfibus expellitur:cui Otto comes in eodem ducatu lüccelfit.Fridericus epifcopus à Fulda remittitur.

Anno Dominicæ incarnationis D c c c c x l i,Heinricus frater cum quibufdam Sa-xonibus contra regem conlpirat,quorum qui maiores videbantur,rex decollari iube-bat.Fratrem verb fiium Ingelnheym euftodiæ mäcipabat. Fridericus archiepilcopus, quia confpirationis huius particeps videbatur,publica fe cxaminatione,perceptionc corporis amp;nbsp;fanguinis domini, corampopulo in ecclefiapurgauit.

Anno

L L B E R S E C V N D V S. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yy

Aniio Dominica: incarnationis d c c c cx l i i,rexnatalcm Domini Franckfurdiæ celcbrauit:vbi frater eins perRudbertumMaguntinenfisecclefiædiaconum,cuftcH diam nocHi clam aufLigiens,antelucano tempore regis ecclcliam adenntis'pcdibus ac-cubuit,amp; concelTa venia mifericordiam quam precatur,obtinnit. Bonna caftello præ-clara fynodus à viginti duobus epifcopis habetur. Trcueris bafilica fandi Maximini dedicatur. Sydus fimile Cometæ per k n 11 nodes vifum, amp;nbsp;immefa mortalitas boum fecuta eft.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxliii, Otto dux obiit,cuiCunradi filius W erinheri in ducatu fucceflît.

10 Anno Dominicæ incarnationis d c c c c x L1111, rex apud Duisburgam in roga-^ tionibus placitum cumprimoribus Lotliarienfîum amp;Francorumhabuit.vbi fadione Conradi uucis Rutbertus arcliiepifcopusTreuirenfis,amp; Ri chârius T ungrenfis epifco-pus infidelitatis apud regem arguuntur i fed in breuiabobiedofibicrimineliberan-tur.Illuc etiam à Traiedenfibus clericis corpus iàndi Seriutij aiportatum ell,ob mul-timodas libi ab Imnlone comité illatas iniurias. Hungari à Carantanis tanta cæde ma-dantutjVt nunquam à noftratibus antea taliter infirmarentur. Adalbertus cornes filius Matfridi ab Idone occiditur.

Anno Dominicæincarnationis dccccxlv,Richarius epifcopus obiit,cuiOgo Treuerêfis abbas inepifcopatum fucceflît.Herimannus Cunradus duces,quafdam 3.0 inter ie inimicitias habcntes,in prælentia piiiïimi regis in Caflèlla fiint replicati.Bertal-dus dux Bauarienfis obiit,cui Heinrichus frater regis in ducatu fucceflit.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxlv i,Lüdouic’ rex à fins regno expulfiis, auxiliuin petens regem Ottonemadiitjamp;vtdefideraucratobtinuit.Nam validama-nu rex Galliain intrauit,amp; Rémenièm vrbem,amp; Laudunum,aliaq5 caftella compluri-ma,firma amp;nbsp;munita Ludouico reddi fccit,ipièqùe hoftiliter vique Rothomagum per-uenit. Inde omnibus penè, excepto Hugone Ruodberti filio,regni maiohbus régi fuo fubadisjin patriam regreditur.

Anno Dominicæ incarnationis dccccxlvïi, domina Edgidreginaobüt, quai maximo regis omniumque fuorum plandu Madeburgi fepelitur. Cunradus dux, régi 3 O tune temporis penè præ omnibus charus, Luidgardam fifiam regis in matriinonium fumpfit.Ludolfus filius regis tali,vt decuerat, apparatu tèrtiam filiam Hermanni ducis fibi coniugio copulauit.

AnnoDominicæincarnationis dccccxlviii, lynodus iningelheym à xxx-1111 epifcopis habetur. Cui, præfidente Martino epilcopo Romanæ ecclefiæ legato, -inclyti reges Ottoamp;Ludouicusaffueruntànquamultisecelefiafticæ vtilitatirebusq; promulgatisjcauià quoque Hugonis filij Heriberti,qui Analdum archiepilcopum ex-pellens fedes ecclefiç Remenfis inuaferat,ventilatur,amp;: omnium qui aflfiierant iudicio cpifeoporum damnatur.Cunradus comes qui Curcipoldus dicebatur, filius Eberllar-di, vir iapiens amp;nbsp;prudens obiit.

40 Anno Dominicæ incarnationis dCCCCXLix, quot;\J7al(lo Curienfis epifcopus obiit, ,cui Hardbertus fucceflit. Vto comes obiit, qui permiflii régis quicquidbenefieijaue præfedurarum habuit, quafi hæreditatem inter filios diuifit. Herimannusdux inter fuos fapientilTimus amp;nbsp;prudentiflimus,obiit iiii idus DcCembris.Eodem annoLui-dolfo filio régis Mathildis filia nafeitur.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c c L,rex Purificatiónë fanébæ Mariæ Franck-furt celebrauit, indeqj 'V/ormatiam adiit, vbi viduam Herimanni ducis ad ie venien-tem benigne fufeepit, fed amp;nbsp;filio Luidolpho ducatiun Alcmaniæ cominifit.Ibi Cunradus filius Ebcrhardi comitis,qui cum quadam nepte regis fe cóilcubuiflè fibi impo-fuitjà quodam BurchardoSaxone monomachiavid:us,iefelliirelepatefecit.Eódem yo anno Bohemorum princepsBolizIaus regi rebellat,quem rex vafidiflimamanuadi-bat,iùæque per omnia ditionifubdcbat.Rothardus Strasburgenfis epifcopus obiit,cui V do filius V donis comitis,in epiicopatu iücceflît.Rihgonno'V/ormatienfis epiicopus obiit,cui Anno fucceifit. Ruodbertus archiepifeopus pro acquirenda abbatia iandi Maximini mulmm laborauit,fcd(Deo propitio)non præualuit.

Anno Dominicçincarnationis D c c c c L I,rex Otto in Italiam ire volens,multo ic

g “J

7» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

ad hoc iter apparatu præftruxit, quomodo Adalhaidam viduam Lotharij régis Italici, filiam Rudolphi régis,à vinculis amp;nbsp;cuftodia qua à Beregario tcnebatur, liberate, fibiqi cam in matrimonium alTumere j regnumqj cum ea fimulltalicumadquirerepoflèt, deliberauit. Qi^d inter filios eius Luidolphus cum Alemannis anticipans, patriqj fi quidibiad ingrefl'um ilium fortiterageretur,placeredeliderans,nihil tale quodfpera-uerat, pcrcgit, led potiùs inconfultum pattern oiFendens, totius inde rebellionis amp;nbsp;dii-cordiæièminariumilimplît.Patruus enimeiusHeinricus dux,omniu eius honomm amp;nbsp;proiperitatum inuidus,de Bauaria per triennium legatos fuos praemilit in Italiam,o-mniumque quorum potuitmentes Italicorumab eoauertit,in tantum vtnecciuitas ncccaftellum, quæ fubièquenter regis piftotibus cocisqj patuerant, filio régis aperire- i® tur,omniaque ibi incommoda amp;nbsp;plena moleftiæ pateretur. Mox fubfequentct rex regnum Italicum ingreditur, Deoque ilbi afliftente totius Italiæpoilcllbrefficitur.Sed Sii domina Adelheid,Deo amabilis regina,ilia ipfius prudentia à cuftodia eft(Deo pro-pitio) liberata, amp;nbsp;Ottoni regi felici, Deo auipicante, copula coniunóta.T une Ruidol-phus dux hxc quae præicripfimus, ægrè ferens,inconfulto patte,archiepifeopo Fride-Tico comite,in patriam reuertitur.

Anno Dominicæincarnationis d c c c c L i i,rexexpulfo Berengario cum iliis fide-libus hyemans in Italia,Papiae Natalem Domini celebrauit.Sicque diipoiltis regni ne-gotiis, vemo tempore in patriam rediit, ducem autem Chunradum ad perfequedum Berengarium in Italia reliquit. Luidolphus dux de Italia reuertens,regioambitu Na- i® talem Domini in Salefelt celebrauit,vbi Fridericum archiepifcopum,omnefquequi inpromptu erant regni maiores,fecum detinuit.Quodconuiuiumiammultisfufpi-cioilimCOEpit haberi,amp;plus ibideftrutftionis quam vtilitatis ferebatur tratftari. Chun-radoduce ad perièquendû Berengarium reli(fto,Berengarius eiufdem ducis conlilio iponte fua in Saxoniam ad regem venit,nihil tarnen de his quæ voluit,obtinuit:fed machinatione Heinrici ducis fratris,vix vita amp;nbsp;patria indulta, in Italiam rediit: vndc etiam Chunradus dux multùm oflènfus à débita regis fidelitate defècit. T une Frideti-cüs archiepifeopus amp;nbsp;Cuhnradus dux amici faóh funt:nam antea inimici erat ad inui-cem. Eodem anno,mediante Auguftomenfe,conuentusFrancorum,Saxonum,Ba-uarorum, Alemannorum amp;nbsp;Langobardorùm publicus, apud Auguftanam vrbem Rhetiæ prouinciæ agkur: vbi præfcriptus Berengarius'oum filio fuo Adalberto regiæ fe per omnia mvalàllitium dédit dominationi,amp; Italiam itetumeum gratia amp;dono regis accepit regendam. Marca tantum Veronenlis amp;nbsp;Aquileienfis excipitur, quæ Henticho fratri regis committitur.Berengarius tarnen initaliam reuenens,omnia hçc in epifeopos amp;nbsp;comités cæterofqucitaliæ principes retorfit : omnes cos odiis amp;nbsp;inimi-citiis inlèquens, inimiciftîmos fîbi fecit.

Anno Dominicæ incarnationis d c c c c l 11 i,rex Natalem Domini Ftanconoftir-diæ celebrauit.Indequc Alfatiam progrediens,lbcrui fiiç Bertæ,matri fcilicet dominæ Adelheid reginæ,abbatiamMerenftein dédit. Tune iam animofitatesamp;confilia occulte contra eum faôta palàm cœperant apparere,amp;vnufquilque corum quç in cordc 4^ tontexerant aperire.Redeunte enim illo de Aftàtia,amp; Ingellieym Pafdia celebraturo, Luidolphus filins eius amp;nbsp;Chunradus dux,nequam fautotibus amp;nbsp;maxime iuuenibus,amp;: de Francia amp;nbsp;de Saxonia amp;nbsp;de Bauaria fibi coadunatis,con{j?irauerant,amp; quaftunquc poterant munitiones lèu caftellafuturæ fèditioni muniebant.Neccnim iam clàm a-gebamr quo tendebant, ièd aperta rebellionis figna monftrabant.Rexigiturlngel-heym perueniens,paucis fiiorum fidelium fecum habitis, non tutè inter medios hoftes Pafcha celebrandumratus,Moguntiamindefeccflît: vbi aliter quàm regem decebat, diutius ante portas expedans, Friderico archiepilcopo iam cum illis confpirante,vix vrbisingrefllim obtinuit.

Tûc Luidolphus amp;nbsp;Chunradus ibi,fàôta ad eum humilitate(vt póft claruit)venien-tes,nihil talium iè in eius contrarietate egifle dicebat,ftd fi Henrichus frater eius in Pa-/chalngelheym veniret, ilium iê comprehenfiiros non negabant:quodrex tranquille aemodeftè fiifcipiens,nauigio Coloniam attigit,indeq5 progrediensDroomanni vico Paichacelebrauit-Poft Pafchacoadunata fidelium fuorûmultitudine, Coloniam ite-rû rediit, ibiqj Metefem epilcopû, in quo maxima ipes amp;nbsp;fiducia Luidolpho amp;nbsp;Chun-rado

L I B Ê R S E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7^

râdo cflc videbâtur, omnefque Lotharien{ès,exceptis paucis quibus pr^ed^e 5^ rapinæ cordi étant, obuios habnit,amp;ab amicis ftiis deficientes,benigna ad fe venientes fufce-pit charitatc,amp; in iuafîdelitate firmos amp;nbsp;ftabiles coadunatüt. Quib’ di/poiitis in Saxo-niam reuertitur,vbi fîrmatis nihiloininusamp; ftabilitis fuis rebus,itcrum in Franciam hoftili manu reuertitur.Qjw audito Fridericus archiepifcopus Maguntia fèceflît,amp; ci-uitatem Brifacum ( caftellum latibulum femper Dco rcgiq; rebellantiiim) intrauit,to-tamq; ibipenèxftatem,reieuentumexpeólaturus permaniit.Tuncrexaudiens Mo-guntiam mctropolim Franciæ regiamq; ciuitatcm inimicis fuis deditam, qua potuic vclocitate earn adiit, colledaqs fuorum fidcliuni multitudine tam Francorum quàm 10 Saxonû,amp; Lotharieniium firma earn obfidionc circumdedir. Sed amp;nbsp;frater eins Hen-richus de Bauariaregi auxilium collaturus aduenit,licet fibi plus incommodi,quam v-tilitatis conquificrit. Nam interim Luidolfus Bauaros machinatione Arnoldi fratris ludithæ vxoriseiusabeoauertitjamp;Ratisbonamintromiflùs omnes eins ibi thelauros diripuit,fuisqj rapiendos diftribuit.Q^æ eins incommoda rex fuis prazponês, Mogun-tiam obfidionc abfoluit,amp;: in Bauariam iter dirigensRatisbonamobfedit,in qua obli-dione penèvfquc Natalem Domini permanfit. Eodem anno Wigfndus Colonienlîs ccclefiæ archiepifcopus obiit;cui Bruno frater regis fuccedens, totius Lotharicnlis re-gni ducatum amp;nbsp;regniun cum cpifcopatu fufcepit. Luidgarda filia regis obiit.

Anno Dominicæ incarnationis dccccliiii, rex omilTaoblidione in Saxonia ß io Natalem Domini celcbrauit, iterumq; appropinquantcQ^dragefima in Bauariam remeauit.Ibi Heroldus archiepifcopus à fratre regis cçcatus,Deo propitio, viribus im-minutis inimicorum,in brcui tota Bauariç virtus ad cum amp;: Alemaniæ in tantum con-ucrtitur,vtamp;:Ratisbonaciuitasrcgiredderetur,ipfiq}rebellatores nihil fe contra eiun vclle vel poffe profiterentur. Fridericus etiamfacramentofeexpurgaturus,nihil contra regiam fe fidelitatem egiire,acceflit: fcdrexomhipietateplenus,eumfacramento abfoluit.In eodem anno Chunradus dux cum Lothariêfibus,duce Brunone archiepi-Icopo, in Belenfi pago apud villam Rimilinga congrelTurus erat. Sedin vltimo, quia contra regem erat,Dco volonté nefieret,rcmancbat.Hungari,ducêtibus inimicis régis in Quadragefima,Rheno tranfito, peruadentes Galliam,inaudita mala in ecclefia a ' 30 Deifeccrunt,amp;perltaliam redierunt. Fridericus archiepifcopus obiit,virin fanôtare-ligionc ftrenuus amp;nbsp;valde laudabilis, nifi in hoc tantum videbatur rcprchenfibiiis,quôd ficubi vel vnus regis inimicus emerfit,ipfclèftatimfecundumappofuit: cuifucccflîc. regis filius''5/ilhelmus,a populo amp;nbsp;clero in Arncftat coiicorditer eleftus.Ea tempefta-teLuidolphus in gratiam regis reuocatus,vafallos quos habuit)amp; ducatum patri reddidit,^!! Burchardus in ducatu fuccefiît.Chunradus ctiam omnium quas habuit diui-tiarum nudus,omillb ducatu,in gratiam regis intromittitur,vita,patria amp;nbsp;prædio con-tennis. Luidolpho filius O tto nafcitur.

Anno Dominicæ incarnationis n c C c C L v,Hungari cum tam ingenti multitudi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

ncexeuntes,vtnon,nifiterraeosdehifceret,velcœlumeosobrueret,ab aliquo fe vin-

6 nbsp;nbsp;nbsp;40 ci pollè diccrent.Chunradus quondam dux ibi oCCiditur,amp; ab cxercitu regis apud Li-

chum fluuium tanta cædc(Deopræftante)proftrati funt,vtnunquam ante apud no-ftrates viéforia talis audiretur aut fieret.Rcxindereucrrens,inSclauoshoftesdirigic, vbi lîmili potitus viâ:oria,vafta illos cædc profternit.W^igmannus expcllitur. Henri‘- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

chus frater regis,defperatis rebus recupcratis,reccpto Baùariæ ducatu obiit: cuius filio Henrico Pius rex ducatum amp;nbsp;Marcam dédit. Otto filiùs régi nafcitur.

Anno Dominicæ incarnationis dcccclvi, rex in pace amp;nbsp;otio degens,maximo fuorum fideliumconuentu,Coloniçplacitüm regale habuit.Eatcmpeftate,grauis per omnes regni partes peftilcntia gralfabaturjquç innumeram populi multitudincm paf-fim extinxit: ex quaRotbertus archiepifcopus Trcuerenfis,amp;: Hadamarus abbas Ful-J JO denlis obierunt : quibus Heinricus in cpifcopatu,amp; Hatto in abbatia fuccelI'erunt.Eo* dem anno Luidolphus initaliamad deprimendam Berengarij tyrannidemdirigitur» amp;in breui expulfo Berengario, totius penê Italiæ poflelTor efficitur. Abbatia lânôti Na« zarij in Lauresheim clcdione rertituitur.

Anno Dominicæ incarnationis n c c c C L v 11, tex itcrum Sclauos inuafit. Luidolphus in Italia obiit,cuius corpus inde trâflatum,à venerabili archiepilcopo Wilhelmo g iüj

8 a CHRONICORVM REGINONIS

fratre eius,Moguntiç apud fandum Albanum honorificè ïèpultum eft. W^illerusTrc-uercnßs abbas obiit, cui ^J/ikerus fucceflit. Ea tcmpeftate rex clemcntiflïmus abbati-am fandi Petri in Wirt2burg,tnultis retro temporious fub antcceiïbribus fuis elcdio-nis amp;nbsp;priuilegij dono priuatam,ftudioiàndæreligionis dignitatipriftinærcftituit,amp; virum vcncrabilem Gclionem eidem cœnobio abbatem præfecit.

Anno Dominicarincarnationis d ccccLViii,rexPafchaccIebrauitIngelheym, vnde nauigioColoniam placitum ibi adums venit.Eodem anno fadionc Brun.archi-epifcopi Regincrus comes coprehenditur,amp; in Sclauos exul mittitur.Fridericus con-fenfu Heroldi Ingelheym in præièntia regis in odauis Paichæ,habitaihi x v lepiico-porum fynodo, Viennenfis ecclefiæ archicpiicopus ordinatur. Alenuicus Augienßs cœnobij abbas obiit, ciiiEkkilaardus fucceflît.CraloabbascœnobijiànôtiGalIiobiit, cni Burchardns fucceflît.

Anno Dominica: incamationis d c c c c l i x,rex iterum Sclauos inuafit,vbi Thiet-marus occiditur.Legati Helenæreginæ Rugorû, quæ fub Romano imperatore Con-ftantinopolitano Conftantinopolibaptizataeft,fidè(vt póft claruit)ad regem venien-tes,epifcopum amp;nbsp;presbyteros eidemgentipetebant.EodemannoHagatioHeresfeI-denfts abbas paralyii percutitur.

Anno Dominicç incamationis d c c c c l x,rex Natalem Domini Franckonofurd celebrauitjvbi Libutius ex cœnobitis fandi Albani à venerabili epiicopo Adaldago genti Rugorum epifcopus ordinatur. GuntlierusrogatuHaganonis abbas conftitui-tur.Eodem anno rex iterum pergit in Sclauos.Legati quoque ab apoftolica lêde veni-untjloannes diaconus amp;nbsp;Azofcriniarius,vocantes regem ad dcfendendum Italiam amp;nbsp;Romanam rempublicam à tyrannide Berengarij.'ViZ’ altbertus etiam archicpiicopus Mediolanenfisjamp;Waldo Cumanus epiicopus,amp; OpertusmarchioBerengariumfu-gientes, in Saxonia regem adeunt.Sed amp;nbsp;reliqui penè omnes Italiac comités amp;nbsp;epiico-pi literis eum aut legatis,vt,adiêliberandosveniat,expoicunt.Geilo Wittzburgenfis abbas obiit,cui Gerrichus iùcceflît.

Anno Dominicæ incamationis d c c c c L x i, rex Natalem Dpmini Ratisbonç cc-lebrauit:vbi Poppo Wirtzburgeniîs archiepifcopus régi percharus,x ni calêdas Mar-tij diem clauiît extremum,cui proximusfuus Poppo in epiicopatuilicceifit. Libutius priori anno quibufdam dilationibus ab itinerc fufpenfus,x v calendas Martij anni prse-fentis obiit, cui Adalbertus ex cœnobitis iandi Maximini machinatione amp;nbsp;confilio 'VïZilhelmi archiepiicopi, licet meliora in eum' conßfus fuerit, amp;nbsp;nihil vnquam in eum deliquerit,peregrè mittendus in ordinatione fucceftit.Q^mpiiflimusrexfolitaftbi mifericordia, omnibus quibus indigebat copiis inftrudum genti Rugomm honorificè deftinauit.Rex in Italiam ire diiponens,maximam fiiorum fidelium multitudincm quot;ViZ ormatiæ coadunauit: vbi coniènfii amp;: vnanimitate regni procemm totiusqj populi, filius eius Otto rexcligitur.Indeqjprogrediensconuenientiaquoqueamp;eledione o-mnium LotharienfiumAquis rex ordinatur. Ordinato vero filio, pater in Saxoniam rediens,diipofitis regni negotiis, filium ''JZilhelmo archiepiicopo tuêdum amp;nbsp;nutrien-dum commifît, ficqj per Bauariam amp;nbsp;Terrentum in Italiam fe admifit: vbi omnes penè Italiæ comités amp;nbsp;epiicoposobuioshabuit,amp;(vtdccuit)abeishonorificèfiiiceptus, poteftatiuè amp;nbsp;abfque vUarefiftentia Papiam intrauit,amp; palatium à Berengario deftm-dum reædificare præcepit. Berengarius veto amp;'V(Zillafilüqjeorum, quibus potcranc munitionibus aut caftellis includebantur,amp;:nufquamforiniècus contra regem quid audentesprogredicbätur.EodemannoGotcfridusSpirenfis epifcopus obiit, cui Ot-■gems fucceftit. Eclipfis Solis x v i calendas lunij.Rcx Hattonem Fuldenlcm abbatem ad conftruenda iîbi habitacula Romam præmifit.

Anno Dominicç incamationis dcccclxi i,rcx Natalem Domini celcbrauit,in-deq; progrcdicnsRomæfauorabiiiter fuiceptus,acclamatione totius Romani populi amp;nbsp;cleri,ab apoftolico loanne filio Alberici Imperator amp;nbsp;Auguftus vocatur amp;nbsp;ordinatur. Papa quoque multa ilium iècumcharitate detinuit,amp;diebus vitæ fuænunquam fe ab eo defedurumpromilit: quætamcnpromifliolongèdiflîmilem,quàmprætcn-dcbatur ,elFedum obtinuit. Imperatore Augufto ab vrbe redeunte,amp;: Papiæ paicha celcbrante,Berengarius in quodam monte quidicituradiàndum Lconem, plurimis vndiq»

LIBER S E C V N D V S. - 8i

Vttdiq; fecum copiis attradis fe muniuit,amp;'Vi/ilIa in lacu maiori,in quadam infüla quç dicitur ad fandum Iulium,{èincliifîc.Filijverô eins, Adalbertüsamp; Guido,hue illucq} incerti vagabantur; quafdam tarnen munitionescum fois fequacibus adliuc poffide-* bant, hoc ch Grad caftellum,amp; Traualiüm, amp;nbsp;infulam in lacu Cumano.Tune WiUa inpriinis hoftiliter aditur,amp; adeinpto omni de lacu exitu, cotidianis fundibulariorum fagittariorum, aliorumq5 belli inftrumentorum impugnationibustatigatur,amp;non plenis duobus nienlîbus obfella capitur,amp; ad vltimum dementiaiinperatoris dimifo fus,quo vellet,irc permittitur.Qui quanta potüit •elocitate Berengarium adiit,amp; ne fo iinperatori dederet,omnibus modis perfoafît. Eodemanno AddbertusRugisordi-lo natus epifcopus,nihil in his propter qiixmilfos fucrat,proficere valons, amp;inaniterfo fatigatum vides,rcucrtitur;amp; quibufdam ex. fois in redeundo occifis,ipfe cum magno labore vix eualit, ad regem vcnicns,chantatiuc fofcipitur,amp; à Deo amabili Wilhd-mo archiepifcopo,pro retributione tam incommodç ab eo f ibi machinatae peregrina-^ tionis, bonis omnibus amp;nbsp;commodis quali frater ampleditur fuftentatur.Reginber-tus Dei feruus obiit, midis etiam pro eo ad imperatorem literis,reditum iplius in pala-tio operiri iubetur.Eodem anno Adalbero venerabilis vir Metenlîs epifoopus obiit.

Anno Dominica: incarnationis dcccclxii i,rcx iterum Papiæ Natalem Domini amp;nbsp;Pafeha celebrauit.Interim Adalbertus hue illucqidifcurrens,quofcunque pote-rat 11 bi vndique attraxit, fod amp;: Coriicam ibi le tueri nitens intrauit. Romanum etiam pontificem multipliciter in foum adiutorium follicitauit.Dum hçcigitur aguntur,im-perator à Papia mouens iter, Berengarium in monte fandi Leonis obfodit,totamque ibi æftatem fedens,fæpe montem vndique circumdedit, amp;nbsp;ne aliquatenus pateret exi-tus vel introitus,prohibuit.Interim loannes pâpa,promifliones imperatori fadas obli-uioni tradens,ab eo deficit, amp;nbsp;Berengarij feu Adalbertipartibusfauens, Adalbertum Roma intromictit.Qi^s dolofitatis eius fraudes imperator audiens, relida circa montem obfidione Romain verfus cum hofte pcrgit:cuius ipli metuentes aduentum,plu-rimum thefaurum fandi Pétri rapientes,fugæ fublidiapetunt.TuneRoma inplura diuifa,panim imperatori fauentes(muiti enim à prçdido papa iniuriis le opprimi con-querebantui) partim apoftolico blandientes, licet diuerlà lentirent,imperatorem ta-50 men cum honore debito vrbem intromittunt,feque per omnia,datisobfîdibus,illius ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ditioni fubiungunt. Imperator verb plurimorum epifcoporumcoUedamultitudine

fynodum coadunauit,amp; confîUo eorum milTa legatione,canonica authoritate,profu-gum apoftolicum ad lêdcm pontificalem amp;nbsp;apoftolicam reuocauitJllo tarnen hoc o-tnnibus modis rcnuente,plebs Romana Leoncmprotofcriniarium,virumftrenuum amp;nbsp;induA:rium,communi confenfo in locum eius elegit amp;nbsp;ordinauit:cui lÿnodo inter-fiicrunt omnes propè Romanx amp;nbsp;Italiæ epifeopi; Angelfredus etiam Aquilcienfîs pa-triarcha,quitunctemporisetiamibidemobiir.Scd amp;nbsp;de noftratibus interfi.ierunt,A-daldagus Heinrichus archiepifcopi,Landvvardus amp;:Otgerus epilcopi.Poftealoan-, nes,qui amp;nbsp;Odauianus,videns fe eue dcpolitum,ferapœnitentia dudus, Adalberto 40 dillungitur, Adalbertus verb in Coriicam reuertitur. Eodem anno Gard caftellum in ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Italia capitur:apud nos quoque S claui qui dicuntur Lunfinzani,fubduntur.

AnnoDominicæ incarnationis dcccclxiih,imperatorRomæ NatalemDomini celebrauit. Berengarius cum fuis in monte fandi Leonis obfeflus vincitur,amp;:: idipfum caftellum imperatoris ditioni fobditur,amp; Berengarius cum Villain Bauari-ammittitur. Romani iterum ab imperatore folitomoredeficientes,pluribusahisca-ftellanis libi per coniurationem extrinlèeus adiundis,eumoccidere nitebantur: fedt inlidiis eorum patefadis,eodem die quo eum extinguere moliebantur,necem libi pa-ratam anticipans,i 11 nonas lanuarij cum paucilTimis foorum eos inuafit,amp; non modi-cam illorum multitudinem intra murosvrbisproftrauit. Die verb lèquenti,Romara yo iterum venientes,centum obfides dederunt,amp; fopra corpus fandi Petri fob iureiuran-do fidelitatem imperatori amp;nbsp;papæ promiferunt.Tune imperator plena adliuc hebdo-mada apud illos mancns,Spoletinumducatumamp;:Camerinumordinaturusexiuit,amp; ad preces papæ Leonis obfides Romanis remifit : quibus ipli beneficüs ingrati,non longe illo ab vrbe polîto, Ioannem,qui Si. Odauianus,vrbi intromittunt,amp; Mem imperatori Si papæ promilTam anniliilare non metüunt. Leo verb papa vix cum pau-

«2, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CHRONICORVM REGINONIS

cis facultatum omnium nudus eua(ït,amp;:imperatorem in Camerino ducatu pofituflt adiit, ibiqj Pafcha celebrauit.Ioannes autcm,qui Sc Octauianus, loannem diaconiii» amp;nbsp;Azonem fcriniarium crudelicer detruncauir,amp; Otgerum Spirenfem epiicopü com-prehenfum amp;nbsp;flagellatum,aliquandiu licet incommode fecum detinuit:fedpoftea ftatim eum fpe impetrandæ ab imperatore veniæremibt: quæfpesdiuinaeumordi-natione fefellit.Nam ii idus Maij rebus humanisexceflit.Tunc Romani non modi-cè metuentes imperatoris aduentum,BenediôlumquendamRomanæecclefiædia-conum,fidei amp;nbsp;eleótionis domini Leonis immemores eligunt,amp; ordinatum lèdi apo-ftolicæ imponunt.Q^ audito,imperator colleóta vndique fecus fidelium Riorum multitudinCjRomam adiit, amp;nbsp;firma earn omni parte obfidione,ne quis paterctexitus, muniuit. Sed prædidus Benediótus falfo nomine apoftolicus, diutius vtimperatori refifterent,Romanos animauit,iplèque imperatori fiüsque fidelibus excommunica-tionem comminans, muros vrbis afcendit,amp; elatioriièfaftu,quamapoftolicumlt;le-cueratjoftendit. Ad vltimum Romani,fame amp;nbsp;obfidione conftrióli,lêerralR:, contrà-queimperatoreminiuftè deliquiflè,pœnitentes invigiliaPrsEcurlbris,ideft ix calcn-das lulij,portasvrbisaperiunt,amp;imperatorecumhonorificentiadébitaintromifio, Benedidxim facrilegum periurum imperatoriæ ditioni reddunt,amp; dominum Leonern in federn apoftolicam reftituunt. Tune Leo apoftolicus coadunata multorura epifcoporum fynodo, eundem Benediótum Romanæ fedisinuaforemiudicio omnium ab inuafo gradu depofiüt, amp;nbsp;pontificale pallium quod fibi impofuerat,ablcidit, ferulamque paftoralem manu eins arreptam coram omnibus in frufta confrcgit,amp; adpreces imperatoris,diaconatus ei tantùmgraduvticonceflit.CeIebrataverbbcati Ioannis natiuitate, amp;nbsp;fanétorum apoftolorum feftiuitate, imperator ab vrbe Romana reuertitur, amp;nbsp;infeliciore quam Iperauerat omine in redeundofruitur.Nam tanta ex-ercitum eins peftis amp;nbsp;mortalitas inuafit, vt vixvellànusquisàmanè vlque adveipe-ram,velavefperavfq: manc levióturum Iperauerit.Exquapeftilentia obiertint Henricus archiepiftopus T reuerenfis, amp;nbsp;Gerricus abbas 'ViZirtzeburgenfis,amp; Godefridus dux Lothar ienfis, aliorumque innumera multitudo,tam nobiliiun quam ignobiliiun. Tandern miieratione diuina peftiJentia ceflante, imperator in Liguriam peruenit, ibi-que autumnali tempore pace amp;nbsp;otio vacans,{e venationibus exercitauit. Eodem anno Duodo palatij capellanus ab Adalberto comprehenditur,amp;flagelliscæfiisinCorfi-cam deducitur, fed non longo póft tempore dimittitur.Ea tempeftate Waldo Cuma-nus epifcopus infiilä in Cumano lacu cepit, amp;nbsp;munitiones in ea à folo deftruxit,quod Vdoni comiti nuncium malorum fuit. Nam Hattonem eiuldem infiilætutorem in fuam fidem fufcepit,amp; deftruóta infula non,vt optauerat,eum imperatori reconcilia-re potuit: quod indigne ferens, totum in quot;Vj/aldonem epifcopum detorfit,amp;: inimicus in eum(fi poflit ) vlcilci dilpofiüt.Erkanbertus in locum fratris fui GcrriciWirtzburge-fis cœnobij abbas conftituitur.

Anno Dominicæincarnationis d c c c c l x v,imperator Papiæ Natalem Domini celebrauit,amp; perada feftiuitate ftatim in patriam,difpofitis in Italia regninegotiis, 4® commeauit.Cui filij fui Otto amp;nbsp;quot;Vi/ilhelmus archiepifcopus in confinio Franciæ amp;nbsp;A-lemaniæ in villa Heimbodesheym occurrerunt,amp; cum magnai bi cum alacritatefuf-ceperunt. Inde Wormatiam progrefliis,ffatrem fuum Brunienlem archiepiicopuna in Purificatione fanôtiftîmæ Mariæ Virginis fibi obuiam habuit,ficque tota Quadrage-fima in Francia commorans, in Ingelheym Paftha cum magno gaudio celebrauit.In-de nauigio Coloniam attingens,matrcmfiiamdominam Mathildamamp; fororem fuam Gerbirgam reginam filiumque eins regem Lotharium fibi obuios condigno ibi amore amp;nbsp;honore tralt;ftauit,ficqueinSaxoniamiterum direxit.Bcnedidumetiamilium depofitum ab vrbe Romana fecum in Franciamaduexit,quemAdaldagoarchi-epifcopo cuftodiendum commifit. Duas quoque filias Berengarij in palatio cum do-mina impératrice decenti fibi honore detinuit.

Eodem anno quidam ex Langobardis more fegt;lito,ab imperatore deficitint,amp; Ad-albertum in Italiam reducunt. Tune imperator BurchardumducemAlemannoruin in Italiam mifit,cui ad congrediendum ei vbicunqueinucniretur,cum Langobardis imperatoris fidelibus amp;nbsp;Alemannis vifixm per Padum nauigauit, amp;nbsp;illis vbi eum ain dierant

LIBER $ E C V N D V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8^

dîerant efle partibus nauim appliciût.In quos in. prima fluminis egreiîîone Adalbcrtus inliliiitjvbi éc filter eius Guido cum aliis quàm pluribus occubuit. Ipiè verb Adalber-tus vix fuga aéflftjamp;montanaquædam vbiimpcratoremlatcrct,intrauit.Hacigiruf dux lætus viôtoria in patriam rcpedauit, Sc quæ libi acciderant imperatori fignifîcauit. Intérim Guido Metenfis epifeopus vulpina calliditate imperatori fimulansfidelem, ipfique infidèles fc proditurum iaditans, legatione Adalbert! Ringens,in Saxonia im-peratorem aggreditur, nec tarnen vifuautallocutione ipfiusparticipatur:cumdcdc-core redire permifliis, infra Alpes vitra Curiam comprehenditur, amp;nbsp;in Saxoniam rc-milfus Sclauis euftodiæ mancipatur.Vdo Strasburgenfis epifeopus obiit,cuiErkan-10 bold us fucceffir.

Eodem etiam anno dominus Leo papa obiinTune legati Romanorum,Âzô videlicet protofcriniarius,amp; Marinus Sutrienfis ecclefiç epifeopus, imperatore pro inftitu-endoquem velletRomano potifice in Saxoniam adeuntes,honorificê fiifcipiunturamp; remittuntur. Et Otgerus Spirenfis epifeopus, amp;LinzoCremonenfis epifeopus,cum cildem Romam ab imperatorc diriguntur.Tunc ab omni plebe Romana Joannes ^rnienfis ecclefiæ epifeopus eligitur, lêdique apoftolicæ pontifex intlironizatur.

ftatim majores Romanorum elatiore animo quàm oporteret infequitur, quo inbreui inimicifiimos amp;; infeftos patitur. Nam ab vrbis præfeôto amp;nbsp;quodam Rot-fredo comprehenditur, amp;nbsp;vrbe expulfus in Campania euftodiæ mancipatur, Hoe demum anno imperatorc ab Italia redcunte, Henricho archicpifcopo Treuerenfi, Thiedericus eiufdcm ecclefiæ diaconus ,amp; Adalberoni Mettenfi epilcopo,Thiedc-riciis Confobriniß imperatoris fucceflóres inftituuntur. Bruno quoque archicpfico-pus,germanus imperatoris,virducatupariter amp;epifcopatudigniflïmus,v idusOifto-bris obiitjCui Foltmarus in epifcopatu fucceflit. Eodem anno Gero marchionum no-ftri temporis optimus,præcipuus obiicLotharius rex dominam Henimam fibi coniu-gio copulauit.

Anno Domiûicæincarnationisdcccclxvï,imperatorColoniæNatalemDomini celebrauit, cunótaque ibi Lotharienfis regni negotia,prout fibi videbatur,dilpo-fuit.Erkanbei tus 'V/irtzburgenfis cœnobij abbas obiit, amp;nbsp;imperator eleólione mona-50 chorum Adelbertum Rugis ordinatum cpifcopumeidemmonafteriopræfecit.Star-kandusRubiloccnfis ecclefiæ epifeopus obiit, cuiReginoldusfucccflit in epifcopatu. Vdo comes coniurationem cum Adelberto Berengarij filio habcns,amp;:inltaliama(i excæcandumWaldoncm Cumanum epifcopumire diipt)nens,imperatoriæ maie-ftatis reus eflc conuincitur,amp; facramento,nealiquatcnüs vllas partes règni præfiimac ingrcdi,regnoexpellitur.''5/ikcrusTrcuerenfiscœnobij abbasobiit,cui Afolphus in abbatia fucccftït. Imperator iteruminitaliamiredifponens, Aflùmptionemlàniftifli-mæ Mariæ virginis nbsp;nbsp;ormatiæ celebrauit, ibique habito cum omnibus regni maiori-

bus coticilio,inde per Alfatiamamp; Curiam Alpes tranfcendens,Italiam intratüt,amp; Si-golfum Placentinum cpifcopum,quofdamquc ex comitibus Italicis propter Adalber-4*2 tumprioriannoàfedeficientes,inTransalpinaspartesFranciævelSaxoniæeuftodi-endos direxit. Tune Romani imperatoris metucntcsaduentum,Rotfrcdoiammor-tuo,a euftodia qua tenebatur, loannem apoftolicum abfoluunt, amp;: veniam pro malis quæ ei ingeflcrant,pofccntes,in locum amp;nbsp;federn fuam ilium reftituunt. Eodem anno comes Eberhardus obiit.Eodem anno Berengarius quondam Italiæ rex exul moritur, amp;nbsp;in Babeftbcrg regio more fepelitur: cuius viduaWilIa antequam fepcliretur,fibi velum faniftimoniale aflumpfic Vdo comes facramenti oblitus Franciam ingreditur,vn-de iterum abfque omni vtilitate reuertitur.

Anno Dominicæ incarnationis dccccLXv ii,imperatorRomæNatalemDomini celebrauit,amp; excepto præfcôto vrbisquiauftigerat,xiii exmaioribusRoma-5o norum, qui authores cxpulfionis domini Ioannis papie videbantur,fufpendio intcrire iuftit.Indc progrcdicns per Spoletum Raucnam adiit,ibiqj Pafcha celebrans cum domino loanne papa, plurimosibiex Italia amp;Romtmiafepifcoposcoadunauit,amp; habita fynodo multa ad vtilitate fanôVæ ecclefiç àdinuenit,amp; apoftolico loanni vrbem amp;nbsp;terram Rauennatium,aliaq5complura,multis retro temporibus Romanis pontificib.ab-lata,reddidit,eumque inde Romam cum magna læt it ia remifit,ipfe verb in partes T u-

84 CHRONICORVM REGINONIS LIB. IL

fciæ fcceflit. Interim papa loannes amp;nbsp;imperator régi Otthoni literas inuitatorias mife-runt,amp; vt cum ipfis adNatalemDomini Romæ celebrandum felHy^ret,iuflcrunt-Tune rex pro dilponendis regni negotiis ante ftium in Italiam iter Wi^natiam venir» ibique in primo fuo placito,Deo propitio, plurimafuturæ prudentiæ ßmulamp; clemen-tiæ indicia præmonftrauit. Sicque natiuitatePræcurforis amp;nbsp;ApoftolorumfeftiuitatC Franconofurd celebrata, iter fuum acceleraturus in Saxoniam remeauit.

Ea tempeftate Afulfus Treuerenfis abbas præfenti vitæ fubtrahitur, cui Tbiet-fridus fucceflor eligitur.Tunc etiam dominus archiepifeopus ''J/ilhelmus aEquan* tula infirmitate detentus,inbreui(Deomilerante)conualLUt.Domino imperatorein Italia commorante,legati Nicephori Græcorum imperatoris Rauennæ ad eum vene-runt, honorifica fecum munera ferentes, amp;nbsp;pacem ab eo vél amicitiam pofeentes. Quibus bonorabiliter bifceptis decenterque reibiffis, dominus imperator nunciuni fuum eidem Græcorum imperatori,pro coniungendainmatrimoniumfuofilioregi O ttboni priuigna ipfius Nicepbori,filia Icili cet Romani imperatoris, ConftantinopO'

lim dirigit:qui iterum eodem ailno ante Natalem Domini adimperatorenue-uertitur.Eodem anno intrante,Septembri menie Ottbo rex Romam æ iturus, decent! ie comitatu egreilbs,memoriam finóti

Michaelis in Augufta ciuitate

celebrauit.

CHRONICORFM SirR nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RSGlNO'NilS

Prumienßs cœnobÿabbatii à Chriflinatiuitatevß[ueadot^ thonemßcundum F inis.

HERMAN-

HERMANNI CONTRACTI COMITIS VERINGENSIS Chronicon.

T)E SEX MTND I tÆT AT IB FS.

Rima eft mundi huius ætas ab Adam vlquc ad Noc,con-tinens annos iuxta Hebraicam veritate m d c l v i,iuxta Lxx interprètes lî c ex l11, generationes iuxta vtran-que editionem numero x.Q^æ vniuerfàli deleta eft dilu-uio, ficutprimam cuiufque hominis obliuiodemergere confueuit ætatem.Quotus enim quifque eft qui fuam re-cordetur infantiam? Secunda ætas à Noe vlque ad Abra

ham generationes iuxta Hebraicam veritatem complexa x, annos autem c ex cii:porrô iuxta lxx interprètes an. m lx xix, generationes verb xr. Hæc quail pueritiaftiit generis populi Dei, amp;ideo in lingua inuenta eft, id eft,Hebræa. A pueritia nanque homo incipit loqui nolle poft infantiam,quç hinc appellata eft,quöd fari non poteft. Tertia ab Abraham vfque ad Dauid generationesiuxtavtranqueautoritärex1111, annos verb DceexLiicb-pleélens. Hæc qüædamvelutadolefcentia fuit populi Dei, àquaætate quia incipit homo pofte generate, propterea Matthæus Euangeliftagenerationu xo ex Abraham fumplit exordium: qui etiam pater gentium conftitutus eft, quando mutatum nomen accepit. Quarta à Dauid vlque ad tranlinigratio-ncmBabylonis, habensannosiuxta HebraicamveritatemccccLXXiri. iuxta LXX tranllationcm x 11 amplius, generationes iuxta vtrofque codices XVII; quas tarnen Euangelifta Matthæus certi myfterij gratia X1111 ponit. Aquavelut iuuenili ætatein populo Dei regum tempora cœpertmu Hæc namque inhominibusætas aptagubernando folet exiliere regno. Quinta quali fenilis ætas à tranlinigratione Babylonis vfquein aduentum Domini laluatoris eft,gencrationibus amp;: ipfa x 111 i,porrb annis d l x x x i x extenta: inquavt grauifeneblutefefta, malis crebrioribus plebs Hebræa quallàtur.

30 Sexta quæ nunc agitur ætas, nulla generationum vel temporum ferie certa, fed vt ætas decrepita ipfa totius feculi morte cbfummanda. Has ærumnofas plenasqtie laboribtis mundi ætates fanbliquique felici morte vicerunt, fe-ptima iam fabbati perennis ætate fufeepti, oblauam beatæ reliirrcblionis æ-tatem,in qua femper cum Domino rcgnent,expelt;ftant.

Prima igitur ætate feculi nafeentis prima huius die fecit Deus luccm,qua appcllauit diem. Sccunda,firmamentumcœli in medio librauit aquanim, ipfis aquis ac terra cum cœlo fuperiore, ac virtutibus quæ in co Conditorem laudarent,antc horum v i dierum exordium creatis. Tertia die congregatis aquis in fuum locum,quç cunbta contexerant,aridaiti iulfit apparere. Ç^ar-40 ta, lîdera in firmamento cœli pofuit, quæ nunc quantum æquifioblij Conie-blura colligimus, x 11 ealendarum Aprilium dies vocatur. Quinta, natatilia amp;:volatiliacreauitanimalia. Sexta, animalia terreftriaamp;: ipfumdiomincm formauit Adam, de cuius latere dormientis matrem omniû viuentium pro-duxit Euam.Quæ nunc quantum mihi videtur elTc credibile,x cal. Aprilium dies appellatur. Vnde meritb creditur, 11 non veriorlententiavincit, quod beams Theophilus cum cætcris nonfolùm Palæftinæ, fedamp;permultis alia-rum regionum cpifeopis de Pafcha difputans fcripfit,eodem x cal. Aprilium die Dominum fuille crucifixum. Decebatenimvna eademque nonfolùm hebdomadis,fed menfis die lecundum Adam pro generis humani falute vi-yo uifica morte fopitum, de produisis ê latere fuo facramentis cœleftibus Ipon-fam fihi fanblificareeccleliam:qua videlicet die primum Adam, patrem videlicet humani generis ipfecrcaucrat, eique de latere coftam tollens ædifi-cauit raulierem,cuius adiutorio genus propagaret humanum.

gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h

HERMANNI CONTRACTI ante natum Saruch c x x 11 ponunt an. poftea c c v 11. Scytharum regnum dicitur exortum,vbi primus regnauit t T anaus.

Saruch annorum x x x genuit Nachor, cui ftiperuixit annis c c.l x x ante natum Nachor ponunt annos cx xx,poftea c c.Ægyption.im dicitur imperium inchoarc,primo eis régnante Vizoues.

Nachor an.x x i x genuit Tharc,cui fuperuixit annis c x i x. l x x ante natu Thare ponut annos lx xix, poftea c x x x i. Aflyriorum Sicyoniorumqj regnum nafcitur : his primiim Bclo,iftis Ægialeo régnante.

Thare annorû lx x genuit Abraham,cui fuperuixit c x x x v ann.Haóle-nus iccunda ætas fcculi protenditur, cuius tota ferie recenfita, beams Augu-ftinus in libro de Ciuitate Dei i o,capitulo i o,hoe modo conclufit:Fiunt ita-que anni àdiluuio vfquc ad Abraham mLxxx fecundum vulgatamedi-tionem, hoe eft interpretum l x x. In Hebræis autem codicibuslongè pau-ciores annos pcrliibent inueniri, de quibus rationem aut nullam aut difficil-limamreddunt.

Tertia mundi ætas à natiuitatcccepitAbraha Patriarchat, qui lxx v an.cùm eflet,reli6tagête patria, ad imperium Dei venit in terram Chanaan, accipiens promidionem naicituri de fuo Icmine Saluatoris, in quo benedi-cerentur omnes genres, ftmul feipiüm in gentem magnam elfc futurum. Quarum vnaipiritalis, altera eft promiftïoearnalis. His temporibus Ninus

Semiramis Aflyriis regnant.

Abraham annorum l x x x v i genuit Ilmael,a quo Ifmaelitæ. Genuit autem Ifmacl X11 duces,amp; vixit annis c x x x v 11.

Idem Abraham an.c genuit Ilaac, qui primus amp;nbsp;folus in tota Teftamenti veteris ferie legituroótauodie circunciihs, quod non fine magno myfterio priuilegium eft filio promiflionis donatum.

Ifaacannorum lx genuitEfauamp; lacobPatriarcliasIdumeæamp;Iftaëliti-cægentis. Poft quorum ortum vixit an. cxx. His temporibus primus apud Argos regnauit Inachus an. l, cuius ftlia lo, quam Ægyptij mutato nomine Ifldcm colunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ï’’

Iacob c X X X annorum defcendit in Ægyptum in animabus lx x. Huius temporibus Memphis in Ægypto ab Api Ârgiuorumrege condita. Sparta quoque à Sparto fîlio Phoronei regis Argiuorum conditur.

Habitatio filiorum Iffaël, qua raanferunt in Ægypto,fuit c c c lt;nbsp;x x x an. quibus expletiseadêdieegrefïuseft omnis exercitus Domini de terra Ægy-pti,vt feriptura teftatur Exodi: quorum rame fumma annorum Chronogra-phi à L X X v an.natiuitatis Abraham, quado terram repromiffionis intrauit, computant,fcquentcs editionem lxx interpretum,quæ dicit:^f4^rf4riô aute jiliorum ifrael^^ua habitauerunt in AEgypto^df in terra Chanaan ipßéquot; patres eo~ rum anni c c c c x x x. Quam necefTario fequendam amp;nbsp;ipfa veritas Hebraica 4'’ oftendit,quæ narrat Caatli filium Leui,quê natum efle confiât in terra Chanaan,vixiflè an.c XX X111,amp;: filiû eius Amram pattern Mofis an.c x x x v 11, amp;ipfum î^fen lxxx an.fuifletêporeegreffîonis deÆgypto. f Quam ni-mirûhoriÂimmamannorû confiât CCCCamp; xxx impiété non pofte. An-nuit autë horum traflationi amp;nbsp;Apoftolus cùm Qàf.Abrahce dilhe fünt promißio-' nes (^Jèmini eius. Non dicit, fèminthus^tiuafi in multtsßed quaß in uno^ femi-' ni tuo eït Chrißus.Hoe aute dico teßamentu conßrmatua Deo^ejttapoïl c c c c XXX annosfa£ia e^ lex^non irritum facit ad eua:cuandaspromißtones patrum.^

Mofes an. XLedudum ex Ægypto regit populumlfraëlindcferto. Quorum primo an.tabernaculum Domino conftruit, amp;nbsp;v 11 mefibus opus per-ficiens,mëlc primo an.fècundi, prima die méfis erexit.Huc vfq;, vt Eufèbius commémorât, v libriMofi continent gefta annorum ïïï n c exxx fêcun-dum LXX feniorum interpretationem. Quotverô an.huius temporisHebraica veritas contincat, lofephus in primo contra Appionem Grammati-cum libro ira commémorât: Neque igitur innumera apud nos habentut volunii-

CHRONICON.

volumina inter feinuicem difeordantia, fedduotantùmamp;: vigintifuntlibri, qui omnium temporum feriem continent, quiamp;iufte credunturdiuinittis infpirati:Ex quibus quinque funt Mod continentes leges vitæ,amp;fticceilio-nis humanæ profapiam, vfque ad ipftusMoliterminum pertendentes,qui paulo minùs ad îTï an.continentiam gerunn

lofue ann. x x v i regit populum Ifrael,vtlofephus docet : nam feriptura i fanda, quot fuerint anni ducatus illius,tacet.Quare verb Eufebius in Chro-nicis XXVII pofticrit,infrà dicemus.Primo autem ducatus fui an.Iofue,pri-mo menfe, i o die mciis,populum patefado lordanis alueo in terram repro-10 miifionis induxit:quo videlicet ann. (vt in Chronids præfati B.Euièbij repe-rimus)principium erat quinquagefimi primi lubilci fecunduin Hebræos,id eft,an.îï d erat ab initio mundicompleti,lmgulislubileorumordinibus per quinquagenos annos deputaris. At verb hanc temporis huius efle fummam noftra inquihtio nequaquam inuenire valuit. Conftat enim,quia M D c L VI ad diluuium vique there anni, inde ad Abraham c c x C i i,qui l xx v erat annorum,quado promillionem Dei acccpit,promiflionis anni c c c ex x x, ducatus Moifi anni XL:Qmprofedbnumerusnon77D,fcd vii minus,id eft ÏÏ c c c c X c 111(vtpra:notauimus)annos implet.

Othoniel ann. xl de tribu luda, primus Ifraeli iudex Dominoiubente io conftituitur.Huiustemporibus primisfilij lirael feruiere Chufinrafathaim regiMefopotamiæ v 111 annis.

Aod ann. l x x x,filius Gera filij Iemini,qui vtraq; manu vtebatur ^p dex-tcra,cuius f in primis feruiuit Ifrael Eglon regi Moab ann.x i x,doncc cu ipfe percuflb Eglon liberauit.Hoc tempore Cyrene ciuitascondira eft Libya.

Debora annis x L,prophetiira de tribu Ephraim,cum Barac de tribu Ne-phthali:cuius in initio ducatus opprelTit filios Ifrael labin rex Chanaa xx an-nis,qui regnabat in Afor: fed occifo ab Ifrael principe militiæ eius Sifara,hu-miliatus tandem ac deletus eft. Hoc tempore Miletus condita.

Gedeon ann. XL ex tribu Manafl'e. Sub quo feruiuit IftaelMadianitis,amp; JO Amalecitis tV111 annis:fcd,Gedeonc pugnante,liberatus eft.Tyrus condita ante tcmplum Hierofolymorum ann.c c x L,vt fcribit lofephus.

Abimclechannisin filiusGedeonis,quiregnabatin Sichern.Hercules

Ilium vaftat.

Thola ann.xx III,filiusPhua patruiAbimelech,vir de Iflachar,qui habi-tabatin Samir montis Ephraim.Bellum Lapitharum amp;nbsp;Centaurorum,quos feribit Palæphatus primo de Incredibilibus libro nobiles fuifle équités TheE falorum. In Troia poft Laomedontem regnauit Priamus.

lair annis x x 11 ex tribu Manairc.Hercules agonem Olympiacum con-ftituitjà quo vfque ad primam Olympiademfupputantur anni c c c cxx x. 40 nbsp;nbsp;lephthe Galaadites an.v i.Philiftini nbsp;nbsp;Amonitæ debellanturablephthe:

quiinlibroIudicûabçtateMoiis vfq; adfemetipfum ait fuppu tari ann.c c c.

Aberfan de Bethlehemannis vi i.AgamemnonimperatMycenis annis XXXV, cuius anno x v Troia capitur.

Achialon Zabulonites annis x.Hic cum annis x ftiis in l xxllt;terprctibus non habetur,pro quorü damno fuppledo Eufebius lofue filio mm, Samueli

Sauli,quorum annos feriptura no dicit,plures annos q in lofepho legebat, annotauit,quatenu.s ab egrelfti Ifrael ex Ægy ptô vfqgt; ad ædificationem rempli fccccLXxx ann. fummam quam feriptura prxdicat,haberct.

Abdon de tribu Ephraim annis v 111. Huius ann. 111 Troia capta eft, Jo completis à primo ann.Cecropis qui primus apudAttieam regnauit, ccc-Lxx v an. Ax L autcmamp;111 regniNini Aflyriorum régis annis u c c exxx-v i.Mortuo Abdon feruiuit Ifrael Philiftxis annis x I.

Samfon de tribu Dan ann.xx. Hadenus ludicum liber teporafignat,Iia-

bes ann.ccxcI x,Iudicesautexi i.Sicyoniisregesdefecerunt,quiabÆgia- I Icovfq;adZeuxippuregnaueruntdccc clxii.PoftquostacerdotesGarni I h iij

HERMANNI CONTRACTI

conftituti funt.LatihiSjqui poftèa Romani nuncupati funt j poft tertium att* num captiuitatis T roiç,fîuc (vt quidam volût) oólauum rcgnauit Æneas aft-nis tribus.Poft quem Aftanius an.x x x v 111. Ante ÆneamJahusjSaturnuS) PicuSjFauftuSjLadnuSjift Italia regnauerût annis circitcr c l. AfcaniusÆneç fîlius Albam condidit vrbem.

Heli fâcerdos an.x L.în Hebræornm lib.x l anni inueniuntur, in l x x au* tem interpretatione xx. Heôloris filij Ilium receperunt, expulfis Antenofis pofteris,Heleno libi fubiîdium ferente. Latinorum tertius Syliüus, Æneç d-Ikis,régnât annis x x i x:qui, quia poft mortem patriséditas ruri ftierat edu-catus,amp; Sylaij amp;nbsp;Pofthuminomen acccpit,àquo omnes Albanorumrcgcs îo Syluijvocatifunt.

Samuel an. x 11, vt docetlofephus. In fcriptura enim iànifta qua diu prx-ftieritminimepatct. Abhoctempora Prophetarum incipiunt. Latinorum Æneas quartus Syltrius annis x x x i.

Saul primus Hebrçorû tex an.x x.amp; hui us,quia in Canonica fcriptura nd habetur,de Anriquitate lofcphi tëpus regni notauimus. In Lacedæmone re-gnauit primus Euryftheus annis x l i i.Corinthi pnmus Aletes x x x v.

Qv A R T A mundi ætas non folùm cum inchoato gentis ludçæ imperio, fed cum innouata promifïîone,quæ patribus olim data eft, imperij Chriftia-nifumitexordium,iurante DominoDauidveritatem: DefrH^iuventriseti^ iô ßdere ßiper Çedem eiu^,

Dauid primus ex tribu luda rex annis xl. Latinorum quintus Latinus Syluius annis L. Ephcfhs condita ab Andtonico. Carthago condita eft, vt quidam volunt «à Carchedone Tyrio:vtvcró alij, à Didone fiUa eius,anno fccxLiiipoftT roianum excidium.

Salomon filius Dauid an.x l. Qui quarto tegni fui anno, menfè fecundo templum Domino ædifîcare cœpit in Hierufalem,colle(ftis ab egreffti Ifrae-liexÆgyptoan.ccccLXxx,vtregtimquoqueliberteftimonioeft. Quod in figura vniuerfi temporis,quo in hoc fcculo Chrifti çdificatur ecclefia,quç in fttturo pcrficitur,v 11. an.perficit, amp;nbsp;V11 oólaui an.menfc dedicauit. La- 30 tinoriun fextus Alba Syluius Syluij Æneæ filius regnat an.x x x i. Regina Saba venit audire ûpientiam Solomonis.

Roboamfilius Solomonis an.x v 11. leroboam de tribu Ephraim fepara*-uit X tribus à dom o Dauid à Domino,in figuram hçrcticorum qui fuos fe-quaces à Chrifto amp;nbsp;Ecclefîafêgregant.Huius v an.Sefac rex Ægypti veniens Hierofolymam templumfpoIiauit.Latinorufeptimus rexÆgyptus Syluius Albæfüperiorisrégisfiliusregnatan.xxi11. Samuscondita, amp;nbsp;Smyrnain vrbis modum ampliata.

Abiafilius Roboam an. ï ï i. Hicpugnaftfe contra fc Icroboa fuperauir, occifis de exercitu eins millibus quingentis, eo quod fperaflet in Domino. 4° Afà filius Abia an. Xlï. AbhoccondudusBenadabrcxSyriæDamafci contralfraëhpercuflîtomnernterramNephtalim. Latinorumviii Capys Syluius Ægyptifuperioris régis filius regnat an. x x v 111. Afaidoladeftruif, templumiil^ndat, egredientem contra fe Zara Æthiopem cum fiiofternic exercitu. Ambri rex Iftaël emit montes SamariæLafomcr duobus ralentis argenti,amp; ædificat earn Achiel de Bethel,Hiericho inftaurat.

lofiiphatfilius Afa ann. xx v. Elias Thesbites tres fèmis annospluuiam cotinuit propter peccata Achab amp;nbsp;populi Ifrael.Et inter cætera magnalia E-lifeiim filium Saphat,qui erat de Abel-meula,pro fe vnxit Prophetam. Lati-normnix CapetusSyluiusfuperioris filiusCapysrégis,regnauitann.xiii. Poft quern filius eiusTibcrinus Syluius an. viii,aquoamp; fl uuiusappellanis eft Tiberis, qui priùs Albula dicebatur. Poft que Agrippa Syluius filius eius annis X L.Iofaphatfecitredum coram Domino.

lora filius lofaphat ann.v in. Elias curru igneo rapitur quafi vfq; in cœlu, amp;Elifæushæres prophetiæ dereliólus, primo miraculo aquas Hierichofa-

nat.In

G H R o N I CO M

nat.In diebus lorâm réceflît Edom,nê eflet Æib luda, amp;nbsp;coftituir fîbi regem. Ambulauit autem loramih vus domus Acliabi filia quippc Acbab erat vxoreius.

Azarias filins loraanno vno.Iônadab filius Rcchab clarus habetur. Aza-riam cum filio fuo loas amp;nbsp;nepote Amafia ob cnormitatem icelcrum, quia nec patrem filiunive quiipiam eorum bonum habebat, Euageiifta Matthæ-u$ à domini Saluatoris gencalogiâ fccludit.

Athalia mater Azariæ an. v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vidons interfeôlum ab Hicu rege liraël '

filium fuuin Azaiiam,irtt^rfecit omnem ftirpê regiam domus loranijprçter ïo folum loas filium Azariæ, que lolàbeth foror Azariævxorloiadæ Pontificis fiirata eft de medio filiorum regis cùm interficercntur.In l x x interpretibus V11 an. regnafle Athalia narratur. loas filius Azariæ an.x L.Ifte bono princi-pio,amp;fine vfus peffimo, in prilicipiis fui rCgni templum innouat,in extremis intercætera facinora Zachariani quoquefilium loiadç tutoris quondam ac regnificatoris fui, inter templum altare lapidari præcepit : quem ob meri-torum gratiam Dominûs in Euangelio filium Barachiæ,id eft bcnediôti domini, côgnominat. Latinorum xii, AremulusSyluius Agrippæ fuperioris regis filius,regnauit annis x i x, qui præfidium Albanorum inter montes vbi nunc Roma eft,pofuit. Huius filius fuit Iulius proauus lulij Proculi, qui cum io Romulo Romamcommigransfundaüitluliamgentem*

Amafias filius loasann. xxix. Elifæus propheta defuntftus ièpeîimr in Samaria. Azahel rex Syriæ afflixit Iftaël. Latinorû xiii Auentinus Are-muli fuperioris regis maiorfilius regnauit annis x x x v 11: atq; in eo monte, qui nunc pars vrbis eft,mortuus ac fcpultus, æterrtumloco voeabulû dédit.

Azarias,qui amp;nbsp;Ozias,filius Amafiæ an.t 11. Aflÿriorum x x x v i Thono-fc5coleros,qui vocatur Græcè Sardanapalus, Tarfuni atq; Anchialen con-didir,amp; in prælio viiftus ab Arbace Medo, femetipfum incendio concrema-uit. Vfque ad id tempus fuifle reges Aflÿriorum hiftoria refert, amp;nbsp;fiunt fimul anni m c x c v 11. Omnes autem anni regni Aflÿriorum à primo anno Nini 50 fupputantur mccxl. Latinorum x1111 ProcasSyluius,Aucntini fiiperio-ris regis filius,rcgnauitan.xx r i i.Poftquex v Amulius Syluius an. x l 1111. Arbaces Medus Aflÿriorum imperio deftruôto, regnû in Medos tranftulit, vbi primus ipfe regnauit annis x x v 11 i.Macedonum regnum inchoat, pri-mum habens regemCaranuin annis x x v 111. Lacedæmoniorum reges de-ficiunt,Lydorum incipiunt.

loatham filius Oziæ annis x V i. Olympias prima ab Elienfibus conftitui-tur poft annum Troianæ captiuitatis c c C c v.RomuIus amp;nbsp;Remus generan-turMarte amp;nbsp;Ilia.Ioatham inter cætera virtutum boharum opera portam domus Domini fublimiflimamâîdificault, quæin adibus Apoftolorum Spe-40 ciolà vocatur: omnes fiquidem portæ rempli in terra fucrunt, excepta Spe-ciolà quæ pendebat, quæ àb Hebræis porta vocabatur loatham.

« Achaz filius loatham annis x v i. Ab hoc conduéfus Theglathphalafar rex Airyriorum,Rafin regem Syriæ interfecitj amp;nbsp;habitatores Damaici tranftulit Cyrenen. Roma condita in monte Palatino x i cal. Maia;^à geminis Remo amp;Romulo,filijsRheæ Syluiæ,quæerat filia Numitoris fratris regis Anïulij,virgo Veftalis,fed conftuprata. Confiialib. ludis Sabinæ raptæ an.ab Vrbe condita tertio. Remus raftropaftoraliàFablôRomulidu'ceoccifiis.

Ezechias filius Achaz annis x x i x.HuiuS annô fexto Salrrtanaflàrrex Aflÿriorum capta SamariatranftulitIfrael iil Aflÿrios, ciüus regnum à primo yo leroboam fteterat annis c c c L x. Mortuo Romulo qui x x x v 11 annis re-ghauit, per quinos dies Senatores Rempub. rexerunt, atquc ira vnus exple-tus eft annus. Poft quos Numa Pompilius aririls x l I5 qui Capitoliumà fun-damentis ædificauit.

Manaflès filius Ezecliiæahhis L V. Hicob fcelérafüa catehatiisamp; com-peditus in Babyloniam ducituri fed ôb pœtlitentia Sepreces reftituitur in re-h iiij

HERMANNI CONTRACTI

gnum.Rom. tertius T ullus Hoftilius regnauit an.x x x i i,qui primus regum Rom.purpura amp;nbsp;fafeibus vfus eft,amp; adiedo monte Cælio vrbcm ampliauir.

Amon filius Manaflæ annis ii. InHebraicaveritate duobus annis, in LXX legitur regnaflè xii. Iftrus ciuitas in Ponto condita. Amon à lèruis fuisinterficitur.

lolias hlius Amon annis x x x i.Hic mundata ludæa, amp;nbsp;Hicrufalem tem-ploetiaminnouato, poftabiedasidololatriæ fordesPafeha Domino cele-berrimum facit X v i i i anno regni fui, amp;nbsp;cum Nechaone Ægyptiorum rege congrefl'us,occiditurin campo Mageddo,quæ nunc Maximianopolisvo-catur.Romanorum quartus Ancus Martius Numæ ex fîlia nepos, regnauit annis xxiii, qui Auentinum montem amp;nbsp;laniculum vrbi addidit, amp;nbsp;fu-pra marc x v i ab vrbe milliariaOftiamcondidit. Poftquem Tarquinius Prifeus annis xxx vi i, qui circum Romæ xdificauit, numerumSenato-rû auxit, Romanos ludos inftituit, muros amp;nbsp;cloacas ædificauit, Capitolium cxtruxit.InHcbræoxxxi an. regnafle Iofias,in lxx interpretibus xxxH legitur. Sed Eufebius inter regnumeius amp;nbsp;loachimalium de ftioadücitan-

rùm quid veritas habeat, Hieremias pandit, quilèà xiii annolofiævlquc adannumquartumioachim,XXIII annisprophetafle perhibet, amp;nbsp;Nabu-chodonofor quarto anno loachim regnarecœpifle, xi x autem regni eius anno HierufJem deftrudam.

loachim filius lofiæ annis x i. Poft lofiam regnauit loachaz filius eius tribus menfibus,quê Nechao vindû ducens in Ægyptum, loachim regem có-ftituit.Huiusanno maNabuchodonoforcaptaHicrufalemamp;plurimisca-ptiuatis,inquibus erant Daniel, Ananias, Azarias amp;: Mifaèl, parte vaforum têpli Babyloniam transfert. Ami loacim an. lcriptura regne Nabuchodonofor computat, quiaexeononfolùm Chaldæis amp;Iudæis, fedamp;: Aflyriis, Ægyptiis,Moabitis,aliisque innumeris gêtibus incipit regnare loachim, qui amp;nbsp;lechonias filius Ioaclùm,menfibus 111 ac diebus x. Hîc circûdata à Chaldæis Hicrufalem exiit ad regem Babylonis amp;nbsp;mater eius, amp;nbsp;dudus eft in Ba- 3“’ bylonem cum populo,anno v m regni Nabuchodonofor.

Sedecias,qui amp;nbsp;Matthias,filius Ioliæ,annis x i. Huius anno x i, regis aute Babylonis x i x, ludæa captiuatain Babyloniam, amp;nbsp;templum Domini ince-fum eft,anno ex quo fundari cœpit c c c c x x x. Qui autem reliqui fucrunt Iudæi,transfugerunt in Ægyptum,qua poft annos v .pereufla à Chaldçis, in Babyloniam funt amp;nbsp;ipfî tranfmigrati.

plietiam Hieremiæ l x x annis permanfit.

Anno X1111, poftquam percufl'a eft ciuitaSjqui eft x x v annus trafinigra-tionis régis Ioachim,cum quo amp;nbsp;Ezechiel captiuatus eft, ipfe Ezechiel in vi-lionibus Dei addudus in terrain Ifrael,vidit renouationem ciuitatis,ac rempli cçremoniarumque eius.Romanorum v i Seruius regnauit an.x x x 1111» qui tres montes vrbiaddidit, Qmrinalem,Æfquilinum,Viminalcm, foflàs circum iritiros duxit,cenfus Romanotum ciuium primus inftituit.

Annoxxvipofteuerfionê Hierofolymorum, quieftan. xxxviitranl-migrationis regis loachim, fubleuauit Euilmcrodachrex Babylonis, anno quo regnare cœperat,caput loachim regis ludæ de carcere, amp;nbsp;pofuit thronû eius fuper thronum regum qui erant cum co in Babylonc.Meminit huius te-porisadhuefuturi Propheta Hieremiasitalcribens: Ecceegomittamdrajph mdvniuerfas cognationtSK_yfquilonis {aitDominuf) Nabttchodonofirregfs^' bylottà feruum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adducam eos fuper terra iflam, drfuper habit at or es eites, amp;

fuper omnes nattones eitts qua in circuitu illius funt^ interficiam eos zfrpona eot in ßuporem drtnßbilum^ (frinfolitudinesfempiternaSf ^feruient omnesgentts ifla régi Babylonis Lxx annis.Cumqfmpletifuerintanni 'Lw^vifîtabo(uperre-gem Babylonis y dr fuper gentem illam in folttudinesfimpiternas. Et alibi feri-bens

CHRONICON.

hens ad tranfinigrationem, quam trafduxerat Nabucbodonoföt de Hieiiï-ülem in BabyJonem cum Icchoniarege: Cum cœperint (inquit) impleriin Ba-bylone l x x Anni^'vißtAbo vos^ eß lußitaho quot;vûsfùper ver b um meü bonum^ redu-cam vos ad locum ißum^AÜ Dominus. Rurfum eiufdem temporis iam præteriti verba dicrum ira recordatur: Si quis euaferatgladium, duStus in BAbylonemfir-HÙnt régiamp;filius eius^donec tmperaretrex Perfirum.,cßcomplereturfermo Domini ex ore Hiereminy amp;nbsp;ce lehr ar et terrafàbbatafua : cun él is enim diehus deßlationis egitßabbatum, vf^^dumc'oplerenturi.x'x.anni. Anno aute primo ad exßlendu ßr-montm Domini,epuem locutus fueratper os Hieremtteßßitauit Dominusßiritum IO Cyrirégis Perfarum, dpe, Quibus verbis oftenditur, quia vaftata Cbaldæi lu-dæa,non vt Aflyrij in Samariam aliosmiiere colonos, fed defertamrelique-rc terram, donee ipß poft annos l xxin earn redierc Indæi.Conientit bis lo-fephus in x Antiquitatumlibro,icribens templum amp;nbsp;Hicrußftem, amp;nbsp;omne ludæamLxxannispermaniifl'edeiblatam. Quirnrfumenumerandoreges Babylonis(ii tarnen ipieftcfcribit,amp; non codex fallitinedoftis) c ferè annos ab eueria Hieruialem vique ad eueriionem regni Chaldæorum facit colligi. Scribit enim poft Nabuchodonofor,qui teile Icriptura facra,x x v poft cuer-famHieruiàlê vixitannis, Euilmerodachiilium eiusregnaftcannis xviii, poft quem Hegefar ßlium eins annis x l, cui fucccflîflè nlium eins Laboibr-dach meiibus i x: hoc defundlo ad Balthaft'ar qui Naboan nuncupatur, traf-ifleimperium, quicùm iam x amp;nbsp;v 111 regnauerit annis, captam à Cyro Pcr-farum,amp; Dario Medorum rege Babyloniam cxcquitur. Darius autê Aftya-gis filius,qui Babyloniorfi deftruxitimperium, cum Cyro cognato ftio age-batannumfixx amp;nbsp;ii cùm Babylon fui fletinuaia, qui tarnen alio nomine vocabatur à Græcis, quique Danielem Prophetam iiimcns ad fein Mediä duxit,amp;: omni eum honore ccIebrauit.Huius Darij ipie Daniel ita meminit: Inanno primoDarij filij i^fueride (emine ^Jiïedorum, qui imper auit fuper re-gnum Chaldaorum,egoDaniel tntellexi in libris numerum annorum,de quo faélus ell ßrmo Domini ad Hieremiam Prophet am, vt complerentur defolationis Hieruit falem l x x anni. Eufebius in temporum libro x x x annos ab cuerlione Hie-rufalem,vfque ad initium Cyri regis Perfirum: Iulius autem Africanus i x x computat. Porro Hieronymus in expoiitione Prophetxitadicit: Tradunt cftimHebrxi huiuiccmodifabulam viquead lxx annum,quoHieremias captiuiratempopuliludæorumdixeratefteibluendam. De quoôe Zacharias in principio voluminis iiii loquitur: Irritam putans Dei pollicitationem BalthaiErr, falfumque promiflhm, verfus in gaudium fecit grande conuiui-um,infultans quodammodo ipei Iudxorum,amp; vaiis rempli Dei. Sed ftarim vltiofecutaeft.

Perfarum primus Cyrus regriauit annis xxx.HiCjVtimpleretur verbum 40 Domini ex ore Hieremix, primo lui regni annolaxataHcbrxorum capti-uitate,L ferc millia regredi fecit in ludæam, reftituens eis valä rempli Domini aurea amp;nbsp;argentea v c c c c. Qui congregati in Hieruialem menfe feptimo xdifîcauerunt altare, amp;nbsp;à primo die meniis eiuidem cœperunt ofterre holo-cauftum Domino. Anno autem iecundo aduentus fui, meniè iècundo rempli frmdam enta iecerunt,anno incêiionis eiusiuxtaAfricanumLXxii,iux-taautem Chronica Euièbij xxxi i. SedimpedientibusSamaritisintermift fum eftopus vfq; ad annum Darij iccundum, qui etiamAfueri in regno amp;nbsp;Anaxerxisfcripferuntaccufationêaduerfumiudæos, amp;nbsp;refcriplit Artaxer-xes,ne xdificaretur Hierufalem.Romanorum v 11 Tarquinius regnauit an-nis XXXV, qui caufa Tarquinij iunioris filij fui qui Lucretiam corruperat,à regno expulfus eft.

Cambyfes Cyrifilius annis v 11 i.Hîc deuiéla Ægypto cunólam eius reli-gionem abominatus, cxremonias eius amp;templa depofuit. Babylonemin Ægypto ædificauit. Hune aiunt ab Hebræisfecundum Nabuchodonofor vocarijfub quo ludith liiftoria inferibitur.

94 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HERMANNI CONTRACTI

CHRONÏCöN.

Artaxerxes qui cognominatus eft Mnemó, Darij amp;nbsp;Paryfàticlis filitis,aft. X L. Sub hoe rege videtur Hefter hïftoria copiera : ipfe quippe cft qui ab I4c-bræis Afuerus,amp; à l x x interpretibus Artaxerxes vocatur. Athenienf xxiiii literis vti cœperunt,cùm antea x v i tantum literas haberent. Carthaginen-fium belium famoftim. Galli Senones duce Brenno Romam inualcruntjcx-cepto Capitolio, amp;incenlam vi inenf vaftauerunt.Tribunimilitarespro Confulibus eflè cceperunt. Ariftotcles auditor eft Platonis x v 111 ætatis annum agens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Artaxerxes, qui amp;nbsp;Ochus^an. xxvi. ipleÆgyptumftioiunxitimperio, NedaneboregeinÆthiopiampulfo, in quo Ægyptiorum regnum deftru-dumeft. Demofthenes ôrator omnium rumore celebratur. Rom. Gallos fuperant.Plato moritur,poft quem Academiam Speufippus tenuir.

Artaxerxes Ochi filius an.i 11 i.Iudæorum pontifex maximus laddus clams habetur,cuius frater Manafles têplû in monte Garizi conftruit.Speulîp-pus moritur, cuifuccedit Xenocrates quarto annoOchi. Alexander Philippin Olympiadis filius vigefîmum ætatis annum gérés Maccdonibusre-gnareincipit.

Darius Arfamis filius an. v i. Alexanderaduerfum Illyrios amp;nbsp;Thracas féliciter dimicans, fubuerfisThebis in Perlas armacorripuit, amp;:apudGrani-cumflumenregiisducibusoppreftis, vrbemSardiscapir. Idcmcapta Tyro ludæam inuadit,àqua fauorabiliter exceptus Dco viétimas immolât, amp;nbsp;po-tificem rempli laddumhonoribus plurimisprofequitur. Andromacholo-corum CLiftode dimiflo, ac v 11 regni fui ann. Alcxandriam in Ægypto con-didit.Nec mora, Babylonem obrinuitinterfcâro Dario,in quo Perfarum regnum deftrudum eft, quod fteterat annis c c x x x i. Qim téporc etiam La-tini à Romanis perdomiti funt.

Alexanderpoft mortem Darij ann.vregnauit: namantcavii, Alexander Hyrcanosamp; t Mardos capir, reuertensqucinAmlnonecondiditParç-tonium. Idemindicum vfqueoceanumvidoriispotius quam bellis perue-5° nit,ac Babylonem reuerlùs x xx 11 vitæ,regni autemfuix 11 an.veneni hau-ftu periit.Poft quem tranflato in multos impcrio,ÆgyptumPtolemæus La-gi tenuir filius,Macedonas Philippus,qui amp;nbsp;Aridçus, frater A lexandri, Syri-am amp;nbsp;Babylonem,amp; omnia régna orientis Scleucus Nicanor. Afiæ regnauit Antigonus. qui apud Danielem per un bird quiarietemcontereret,cornua defignantur.

Ægypto primus regnauit Ptolemæus Lagi filius annis x l. Appius Claudius Cæcus clarusliabetur, qui aquam Claudiam induxit, amp;nbsp;viam Appiam ftrauit. Ptolemæus Hierofolymis nliidæaiilditionem fuamdolo redadis, pîurimos captiuomm inÆgyptum tranftulit.Iudæomm Pontifex maximus 4° Onias laddifilius clarus habetur, x n iPtolemæi anno Syriæ,amp; Babyloni,amp; fuperioribus locis regnare incipit Seleucus Nicanor. A quo tempore Ma-chabæorumHebræa hiftoriaGrecorum fiipputatregnum, amp;nbsp;Ediflcni fua temporacomputant. SeleucusSelcuciam, Laodiceam, Antiocliiam, Apa-meam, Edill'am, Berrhœam, amp;nbsp;Pellam vrbes condidit. ludæorum pontifex maximus, religiolilfimus acpiiflîmus, Simo Oniç filius clarus habetur. Poft quemEleazarus fratrer eins lulcepit rempli minifterium,filio eius Oniapar-ito admodum derelido. Seleucus in eas vrbes quas extruxerat ludæos transfert, ius eis ciuium amp;nbsp;municipalem ordinem cum Græcis æquali honore concédons.

Ptolemæus Philadclphus annis x x x V i ii; Softratüs Gnidius Pharum in ' Alexandria conftruxit.Ptolemæus ludæos qui in Ægypto erant liberos eflè permifit, amp;nbsp;Eleazaro Pontifici multaHierolblymam, amp;nbsp;in rempli donaria vafa tranfmittens L x x interprétés petit,qui lcripturam làndam iri Græcum venerent eloquium. Aratus cognolcitur. ludæoriun potificatum poft Eleä-zarumauimculus eius Manafles accepit. Tantæ autem potentiæftiiflènar-

96 HERMANNI CONTRACTI

CHRONICON.

infignCjpoft cccclxxxiii annosBabyloniæcaptiuitatis.Poft quctnre-gnauit Janneus cognomëto Alexander annis x X y i i,qui pontificatum quo-que adminiftrans crudeliftïmè ciuibüs pr^efuit.

Ttolemæus,qui amp;nbsp;Alexander,annis x.Huius anno v ii,Syria in Roma-nam ditionem ceifit,capto Philippo à Gabinio.Expuliüs de regno Ptolemç-us Phyfcon per matrem Cleopatram,in Cyprum fecedir.

-gt; Ptolemæus qui à matre fuerat eieâus, an. v in regreflus de fuga regnum obtinuit,quia Alexandrum qui ante eum fuerat, ob interfccboncm matris dues pepulerant. Sylla Athenienfes vaftat.

Ptolemæus Di onyfius annis x x x. Ab huius anno v Alexandra vxor Alexandr! r*ontificis poft mortem eiusregnauitludæis an.ix.Ex quo tempore ludæos rerum confufio,amp; variæ clades oppreflèrunt. Poft cuius mortem A-riftobulus amp;nbsp;Hyrcanus filij eiuscotraie dcimpcriodimicantes,occaßoncm præbuere Romanis, vt ludæaminuaderent. Iraq; Pompeius Hierofolymam veniens,captavrbeamp;templo reierato vlque ad Sanda Jandorumaccedit, Ariftobulumvindumfecumabducitjpontificatum cofirmat Hyrcano: deinde Antipatrum Herodis Afcalonitæ filium procuratorem Palæftinæ facit, manfitqs inpontificatuHyrcanus annis xXXiin.VergiliusMaro in pago qui Andes dicitur,haud procul à Mantua naicitur,Pompeio amp;nbsp;Crafto c o s s. io Pompeius captis Hierofolymis tributariosludæos facit.Virgilius Cremonæ ftudiis eruditur.Cæfar Germanos amp;nbsp;Gallos capit,amp;: Britannos quoque, qui-bus ante eum nc nomen quidem Rom. cognitiun fuerat: vidos obfidibus acceptis ftipcndiarios facit.

Cleopatra foror Ptolemæi annis x X n. Orto enim bello ciuili inter CæG-rem amp;nbsp;Pompeium, vidus Pompeius Alexandriam petit, ibiq; ab ipfo,à quo fperabat auxilia, Ptolemæo percuiTus interiit. Mox Cæfar Alexandriam venir: ipfi quoque Ptolemæus parare infidias voluit, vnde bello ei illato,vidus in Nilo periit. Cæiâr Alexandria potitus, regnum Cleopatrç dedit,cum qua confuetudinem ftupri habuerat : cuius regni tertio an.iple primus Rom.fin-30 gulare obtinuit imperium, à quo Cæiàres Rom.principes appellati.Cleopatra regio comitatu vrbem ingrefta.

Cæfar ob infolentiam morum,coniurantibus in etim L X vel amplius Se-natoribus equitibufque Rom.in curia confoflùsinteriit,poftannosliii,amp; menfes v i,qucàm regnare cœperat. Caftîus ludça capta templum Ipoliat.

Odauianus Cçfar Auguftus Rom.i i. rcgnauit annis l v i,amp; menfibus vi, à quo Auguftiappellatireges Rom.quorumx v viuente Cleopatra,x l amp;nbsp;v-num poftea viuit annos. xi Augufti anno, déficiente in ludæapontificum principatu,Herodes nil ad eum pertinens,vtpote AntipatriAfcalonitæ amp;nbsp;marris Cy pridis Arabice filius,à Rom.Iudæorû fufcepit principatum, quem 40 tenet an.xxxvi. Qui ne ignobilisforte amp;;àludæorumiemineargueretur extraneus, combuifît libros omnes,quibus nobiliras gentis in templo ferua-baturaftcripta,vrdeficientibusprobamentis amp;nbsp;ipfe adhancpertinere puta-retur. Infuper etiam vt fuam fobolem regio illorum generi commifeeret, proieda Dofide fœminaHierofolymitana, quam priuatus acceperat vxo-rem, amp;nbsp;nato ex eo filio Antipatro, fôciatfibi Mariamnem filiam Alexandri, neptem Ariftobuli fratris Hyrcani,qui ante eumrexeratludæorum. Hæc quinque ei filios genuit,quorum duos Alexandrum amp;nbsp;Ariftobulum ipiè ne-cauit in Samaria. Nec mora, póft etiam matrem illorû,qua nil carius noue-rat,fîmili fcelere peremit. E quibus Ariftôbulus Herodem exBeronicefuf-5° ceperat filium,quem adibus Apoftolorum ab angelo percuflùm legimus. Tertio inter Auguftum amp;nbsp;Antonium orto belïo, quod Antonius qui Afiam amp;nbsp;Oriêtem tenebat,repudiata forore Augufti Cleopatram duxiflet vxorem, Antonius amp;: Cleopatra vidi ferner internciunt. A quo tempore quidam pri-mum annum Augufti monarchiæ fupputant.Hadcnus qui vocabantur La-gidæ,in Ægypto regnauerunt annis c c x c v.

i

CHRONICON.

99

Nono regni fui anno ludæos tumukuantes Roma expulit,quod Lucas re-fert. Sequenti anno fames maxima Romam corripit.

Nero an. x 111, menf v i i,dies x x v 111.Huius fecundo anno Feftus lu-dææ procurator fucceflit Felici, à quo Paulus Romam vindtus mittitur,amp; biennium in libera mancns cuftodia,pofthæcadprædicandumdimittitur, nec dum Nero ne irt tanta erumpente icelera, quanta de eo narrant biftoriæ. lacobusfraterdomini,cùm xxx annos rexifletHierofolymorumecclefia, V11 Neronis anno lapidatur à Iudæis,vindicantibus in illo,quôd Paulum in-tcrficere nequiuerunt. Fefto magiftratui ludææ fucccdit Albinus, Albino IO Florus,cuiusluxuriamamp;auaritiam,cæteraqueflagitianonférentesludæi, contra Rom. rebellauerunt : aduerfum quos Vefpaiianus magifter militiæ tranfmill'us,plurimasvrbes ludææ cepit. Primus verb fuper omnia fcelera fua etiam Cbriftianos perfequimr, quortmieximiosRomæ Petrum cruce, Paulum occidit gladio. Hic in re militari nihil omnino aufus, Britanniam pene amifit, Nam duo fub eo nobiliflima oppida illic capta atque euerfa funt.

Vefpaiianus annos ix,menies xi,dies xxii. Hic apudludæam imperator ab exercitu appcllatus, amp;nbsp;bellum Tito filio commcndans Romam per Alcxandriam proficifcitur : qui fecundo anno ludææ regnum fubuertit, io templumque folo ftrauit,poft: annum primæ ædificationis eins M l x x X i x. Confummatum eft bellum an. 1111, duobus Nerone viuente, amp;nbsp;duobus aliis poftea. V efpaiianus interalia magno rum operum in priuata adhuc vita in Germaniam,ac deinde in Britanniam à Claudio miflus,tricies amp;nbsp;bis cum bofte conflixit, duas validiiftmas genres, xx oppida,initilam Heótam Bri-tanniæ proxima imperio Romano adiecin Coloflliserigitur, Habens altitu-dinispedes c Vii.

Titus annos ii, menfes 11, vir omnium genere virtutum mirabilis, adcó vt amor amp;nbsp;deliciæ humani generis diceretur. Hic Amphitheatrum Romæ ædificat,amp;: in dedicatione eius quinque millia ferarum occidit.

30 Domitianus frater Titi iunior annos X v, menfes v.Hicfecunduspoft Ncroncm ChriftianoS perfequitur , fub quo Apoftolus loannes in Pa-tmum infulam relegatus eft , amp;nbsp;Flauia Domicilia Flauij Clementis Con-fulis ex forore neptis, in inftilam Pontianam ob fidei teftimonium cxi-liatur.

1

Regnum Romanorum.

8 Huius Traiani tem pore terræmotus multas vrbes lîibuertit, 9 nbsp;nbsp;amp;nbsp;aurea domus Neronis incendio periit, amp;nbsp;Pantheum Eli

mine crematum eft.

IO Hoc tempore Symeon Cleopliç filins,Hierofolymæ epifeo-uiSjCrucifigiturjanno ætatis i lo.pro quo luftus.

Terræmotus faétus eft.

11 Hoc tempore Plinius Secudus philofophus clarus,pro Cliri-Hanis Traianum mitigat. Ignatius Antiochiæ epifeopus Romæ 3eftiistraditur,proquoOron m conftituitur.

IZ Alexander papa v,fedit annis i o.

• 13 Alexandriæ Primus 1111 epifeopus,fedît annis i a.

• 14 PoftiuftumHierofolymæepifcopumZachæus iiii ledit: ly poftquemTobias x, amp;nbsp;poft hune Beniamin v i, deinde loannes v11, poft quem Matathias vin, cui fuccedit Pliilip-pus IX. f

• 16 Traianus Armeniam, Aflyriam amp;nbsp;Mefopotamiam proüin-lyquot;- 'cias facit. Terræmotus penètotam Antiochiamfubruit.

• 18 ludæi commoti magnas cædes hominum faciunt, fed in A-lexandria vi£ti ab omnibus vbique trucidantur.

I Traianus apud Seleuciam profluuio ventris moritur anno ætatis 64.

Ælivs Adrianvs XII ann. xi. HicperQmdratum difcipulum Apoftolorum,amp; Ariftidem virum fapientem,libris apologeticis edoôtus,mitis effiCitur Ghriftiahis^

Huius tempore pafli funt Romæ Xiftus papa, Getulius, Sabina amp;nbsp;Seraphia virgines: apud Melcnam Eleutherius epifeopus cum Anthiamatre,Parifius,Dionyfius Areopagita epifeopus: a-pud riburnam Symphorofa cum'v 11 filiis*

I nbsp;nbsp;nbsp;Adrianus Alexandriam publicis reftaurauit expenlîs.

Z Adrianus iterum ludæos profligat. Traianum Senatus inter Deos refert.

• 3 XisTvs papa vi, fedît aniïis io. Adrianus plurima tri-4 buta relaxat.T erræmotus fadus eft,BelIum cotra Sauroma-tas geftum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(

y Adrianus in Libyam quæ à ludæis vaftatafùerat j colonias deducit.

• 6 Alexandria:tluftinus v epifeopus,fedît annis 11 .Adrianus Athenienlibus legem dédit.

• 7 Hicrofolymis poft Philippum epifeopus Seneca x, amp;poft hune luftus XI, deinde Leui xii, poft quem Ephres xiii, poftea t leflcs xi 11,amp;: poft hune ludas x v,epifcopipræfùe-runt.

• 8 Hoc tempore Aquila interpres habetur.

• 7 Adrianus apologeticis noftrorum acceptis literas pro Chri-I ô ftianis milît.

• 11 His temporibus Saturninus amp;nbsp;Balilides amp;nbsp;Garpocrates hæ-rclîm condiderunr.

IZ Adrianus Paterpatriæprimusappcllatur.Telesphorvs papa V I i,feditannis 11^

• 13 Antiochiæ conftituitur Cornelius epifeopus. Nicopolis amp;nbsp;14 Cæfarea tcrræmotu corruerunt.Templum Romæ amp;nbsp;V ene-ris Romæ faôtum eft.

I ÿ Adrianus Athenas ampliauit ædilîciis plurimis.

• 16 ludæi in arma verfi Palæftinam depopulantun

Regnum RomAnorum.

papa, Victor papa,Symmctrius pres by ter,Felicitas cum vii filiis, Iulius amp;nbsp;Antoninus, Eufebius amp;nbsp;Pontianus, Peregrinus amp;: Vin-centius : apud Sebaften Armeniæ x l martyres fub Agricola iudice : apud Spolettim Concordius , Germanicus, amp;nbsp;Pionitis; apud Apamcam Alexander amp;nbsp;Gaius : apud Crctam Philippus epifeopus : apud Pergamum Carpus epilcópus,Papyrius diaconus: Lugduni Galliæ Irenæus epifeopus cum multis, Photinus quoqUe vrbis eiufdem epifeopus, Blandina cum aliis 48. Epi-podius Sc Alexander in Syria: Victor amp;nbsp;Corona Mediolani : Fau-Itus t Cabillone, Marcellus, item Valcrianus: Alexandria: Ptole-mæus Sc Lucius.

• 7 Hoc tempore lues maxima multas vaftauit prouincias, Sc exercitum Romanumpene dcleuit.

• 8 S o T E R papa xi fedit annis 8.Antiochiæ Theophilus vi 9 epifeopus vir fepiens ordinatur.

IO Alexandria Agrippinus epifeopus fedit annis 10, Lucius Cæfu- apoplexia extindus eft,

11 Cataphrygarum hærefîs oritur.

I X

13 His temporibus epifeopus Dionyfius Cofinthi, epifeopus Modeftus, Melifto, Pinytus Cretæ epifeopus, Theophilus Antiochiæ epifeopus, Apollinaris Sc alij plurimi doctores clari ha-bentur.

• r 4 Antoninus imperator multa prælia per Cc per duces fuos cotra Romanos inimicosexegit. Antiochiæ v 11 epifeopus t Maximus conftituitur.

I y Hoc tempore TatianushæreftnEncratitarumcondit.

• i ^ Elevtherivs papa XII feditannis t 13. Antoninus Commodum filium confortem regni fecit.

• 17 Imperatores de hoftibus triumphant, Sc débita plebi relaxant.

• 18 Lucius Britanniæ rex ab Eleutherio papa,vt Chriftianus ef-;ficiatur,impetrat.

• 19 Antoninus in Pannonia morittir;

• L. Antoninvs Commodvs xv poftmortem pa-tris annos 13 regnauit. .Hie Germanos féliciter vicit. Cætenim obfeœnus Sc prauus fuit.

I Alexandriæ lulianus x epifeopus, fedit annis i OiCommo-dus de Germanis triumphat.

Z nbsp;nbsp;T emplum S erapidis Alexandriæ incenfem eft.

• 3 Hoc tempore Parthenus Sc Clemens Alexandriæ clari ha~ bentur.

• 4 Hierofolymis Maximus x x v i epifeopus ordinatur, poft quem Antoninus x x v 11,Valens x x v 111, f Dulcianus xx i x, Narciflùs xxx, f Dius xxxi, Germanio xxxii, Gordius xxxiii, Sc NarciiTus xxxiin.

Commodianæ thermæ Romæ faôtæ fent.

• 6 Origenes apud Alexandriam nafeitur.

J Hoc tempore Montanus quidam Cataphrygarum hæreiîn condit.

• 8 Irenæus Lugdunenlîs epifeopus, Sc alij dottores elarue-runt.

• 9 Capirolium Romæ Sc bibliotheca fulmine cremantur.

IO Commodus Colofli capite fublatô,fuæ imaginis caput iuftît

C H R o N I C o N. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ior

HERMANNI CONTRACTI

Regnum Romanorum.

mudi Thyrfus CallinicusiHierofoIymis Alexader epifcopus: Nazan-zo Tryplio:in Ægypto ciLiitateTanais,PIiiIeasepi(c.PhiIoromus: Babylonix etiam Ctefipliontes epifcopuszPamphylix Neftor epi-ftopusän Cordnba Parmenius presbyter cum aliis : in Cyricnii colonia Marianus amp;nbsp;Iacob; inTyro Anatolia amp;nbsp;Audax: in Africa Nemefianus, Felix, Rogatianus presbyter,Feliciftimus cum aliis: Antiochix Afclepiades epifcopus: Alexandrix Agatho,Serapion, Arfcnius, Diofcorus cum aliistitem Romx Stephanus papa, Eugenia, louinus, Bafilius, Lucius papa,Balilla,Rufina,amp; Secunda Virgines, Tertullianus, Protus, Hyacinthus,Xiftus papa,Valerianus, Nemefius,Symphorianus amp;nbsp;Olympius:in HilpaniaTcrragone: Veronx Zenon epifcopus,Fruduohis epifcopus, Augurius Eulogius diaconi: Cxfarex Marinus amp;nbsp;Artemiftus:in Africa Maxima, Donatilla, Sz Secunda virgines: in vico Mitanraifi Priuatus e-pifcopus, Theodorus cognomento Gregorius Ponti epifcopus. Sub Claudio verb amp;nbsp;Aureliano Proboque Caro imperatoribus paftiftint Romx Felix papa, Marius amp;nbsp;Martha coniunx eius cum filiis, X L VII milites qui baptizati funt à Dionyfio papa,Cyrilla virgo: in Campania Felix presbyter amp;nbsp;Eulèbius:RomxitcmEu-tychianus papa, Theodora, Balilidcs,Tripos Sc Mandalio: Lingo-nis fanóti gemini: Loonio ciuitate Conon:CxlàreaCappadocix Mammes: apud Prxnefte Agapitus:in ciuitate Salona Anaftafius: Auguftoduno Symphorianus: in tcrritorio Viuarienfi Andeolus fubdiaconus, Andocliius presbyter, Thyrfüs diaconus, amp;nbsp;Felix:in caftro Duuonc Benignus presbyter:item Romx Chrylanthusamp; , Daria,Claudius amp;nbsp;Hilaria vxor eius cum fihis,Iafone amp;nbsp;Mauro,amp; LXXmilites.Fabianusmartyrizatur,proquoCoRNELivs xx, ledit annis 3.

Decius cum filio lüoin Thraciaa Gothis occiditur. Antonius monachus in Ægypto nafcitur.

Gallvs XXvi,cumVolufianofilioan.i,menfibus4.

I Origenes anno xtatis yo) moritur.Nouatus presbyter hçre-lèos auto r extitit. Maxima peftilentia facta eft. Antiochix t Demetrius X1111 ordinatur epilcôpus.

• 2 , nbsp;nbsp;nbsp;Gallus amp;nbsp;Volufianus interfcâi fiint Interamnç.

Vale RIA Nvs xxvii cum Gallienoannis i y.ifteoôla-uam perfecutionem in Chriftianos exercuit.

I nbsp;nbsp;nbsp;Cornelius papa martyr efficitur.

Lvcivs papaxXIleditmenfibus 8,amp;martyrefficitur.

Z Stephanvs papaxxi i,lèditannis

• 3 Cyprianus dodor eximius Carthaginenlis epilcôpus mar-tyrio Coronatur.

• 4 XI s T V s papa x x 111 fedit annis f 11-Valerianus commota

perlècutione à Sapore rege Perfarum captus,amp; oculis priua-y nbsp;nbsp;nbsp;rus in lèruitute milèrabili conlcnclcit,amp;Gallienus tertius pa-

• 6 cemChrifticolis reddidit.

Antiochiç x v Paulus Samofatcnus poftea hxrcticus,epilco-7 pus conftituitur.

• 8 German! Italiam, Alemanni Gallias amp;nbsp;Italiam populantur.

• 9 Grçcia,Macedonia,Pontus, Afia depopulantur per Gothos,

IO amp;nbsp;alias plures prouincias Barbarorum quaflauit irruptio. I r Alexandrix Maximus x 1111 epilcôpus ledit annis 18.

• 12 , Hoc tempore Theodorus,qui amp;nbsp;Grcgorius,Neocxfarix e-pilcopusvirtutibusclaruit.

13 Hie-

HOT ' HERMANNI 'CONTRA CT I

'Anni ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Regnum Romanorum.

mudi Alcxandrinus claruerunt.

9 His temporibus diuerfisamp;multis præliislIoftesdiuerfivin-■ I o cuntur.

• 11 Diocletianus fe vt Deiim adorari iufTit.

4x5'0 li

• 13 - Gaio papa martyrizato Marcellinus x x v i n iücceflîc.

• 14 Diocletianus vióto Achillco Alexandrian! Ægyptumquc recepit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;....... . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

I y Conftantinus L x millia Alemannorum occidic. Hierofoly-mis epifcopus Labdas ordinatur xxxviii.

• 16 Alexundrix x v i Petrus epifcopus fedit annis x 11.

  300

Galerius Maximianus à Narfeo viclus eft.

• 17 Galerius Maximian us Narfeum fuperauit, vxorem ac liberos ac fbrores captiuauit.

• 18 Antiochiæ x ix Tiramnus epifcopus conftituitur. Diocletianus amp;nbsp;Maximianus infigni pompa de hoftibus triumphant.

• 19 Diocletianus in oriente, Herculius Maximianus in occi-. ; dente ecclefias fubuertunt,libros diuinos incedunt, amp;e: Chri-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftianos décima perfècutione poft Neronem cruciauerunt.

X o Marcellino papa martyrizato Eufebius x x i x fuccefftt men-fibus 8 .Quo item paflbjX x x Miltiades ledit annis 111 i.Diocletia-nus Nicomediæ,amp; Maximianus Mediolani purpuras amp;nbsp;regnum ob lèneétutis defcótum fponte deponunt.In pcrlècutione Diocletian!, Maximiani, Conftantij, Seueri, Galerij amp;nbsp;Maximian!, paftî funt Romæ Caius papa, Cyriacus diaconus, Largus, Smaragdus, Apronianus, Papias, Maurus, Claudius, amp;nbsp;Prepedigna cum fi-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liiSjGabinius presbyter,Caftulus,Pancratius,Artemius cum vxo-

re amp;nbsp;filia,Sebaftianus,Marcus,Marcell!anus,Marcell!nus presby-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ter,Petrus exorcifta,Tranquillinus,Nicoftratus,Zoe vxoreius.

Primus, Felicianus, Claudius, Caftorius, Vid:orinus, Symphoria-nus, Baftlifcus,Fauftinus,Simplicius,Beatrix,TiburtiusfiliusTro-matij, Sufanna virgo, Joannes, Crilpus, Genelius, Felix amp;nbsp;Adau-(ftus, Lucia amp;nbsp;Geminianus, Sergius amp;nbsp;Bacchus, Chryfogonus,Sa-turnin’ Silînnus,Quatuor caronati,Theodorus,Potianus,Præ-textatus, amp;nbsp;Thrafo: apud Spolctum Gregorius presbytcr,Sabinus epifcopus,Exuperatius amp;nbsp;Marcellinus diaconus: apudinfulasPar-marias Anaftafia: Antiocliiæ lulianus amp;nbsp;Bafiliira:in Hilpania,ciui-tate Cælârauguftana Vincentius diaconus : in Barcinona Eulalia virgo, Cucufas: apud Gcrendanam Fclix:in Cucumis Juliana vir-i go: apud TyrumTyrannio,Syluanus,Pcneleusamp;: Linus epilcopi, j , cuminnumeramultitudine:apudSyrmiumSirenus:Nicomcdiæ, lt;nbsp;Petrus,Lucianus presbyterAntiochenus,Anthim’epilcopus,Pan-j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;taleon,Joann'es, Adrianus,Dorotheus,amp; Gorgonius,Eleutherius:

; Smyrnæ Jrenæus epifcopus : in Palæftina citütate Gaza,Syluanus:

Mediolanis Viétor : in citütate Sufeia Quirinus epifcopus : apud I Tarfum Bonifacius: in Aquileia Félix amp;nbsp;Fortunatus : apud Ci-liciam Vitus amp;nbsp;Modeftus, cum Crefeentia, Lucia virgine: in Britannia Albanus :in Maflilia Viôhor : apud Auguftam Af f a in Rhetia prouincia : Nicæa Bithyniæ Theodata cum filiis: in ciuitate Com-

. pluto Juftinus amp;nbsp;Haftarfratres:in SiciliaEuplus diaconus:Perga-: - mis Alexander : in ChalcedoneEuphcmia:inNeapoliCampaniç ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; Januarius epifcopus Beneuentanus,Softus diaconus: Mefenateci-

: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uitateFauftus amp;nbsp;Dcfîdcrius: in Palæftina Peleus amp;nbsp;Nilus epilcopi:

j , In Gyzico Faufta amp;nbsp;Luilafius : Agauno Mauricius cum fociîs: lt;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Antio-

• 'C H R O NI C O N.

Regnum Romanorum.

IG Magnentius feipfum occidit,amp;; Decentius frater eins laqueo vitamfiniiüt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

• 17 Gallus Cæiàr à Conftantio natrucli fuo ob fufpicionem oc-ciditur. Viótorinus rhetor, amp;nbsp;Donatus Grammaticus Roma: inli-gnes habentur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

• 18 lulianus frater Galli Cæfar efficitur à Conftantio. Antonius monachus cv ætatis anno obiit.

  10

• 19 Liberius papa multi catholicorum epifcopi ab Arianis ex-pulfi funt.Magnæ Alemannorum copia: apud Argentarium dele-txfunt.