Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden: ⢠de rug van het boek ⢠de kopsnede ⢠de frontsnede
⢠de staartsnede
⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
cfitfintann çfitîô
ötftbW'aïièc-b.iHmitfwi cfrfl (tcrttHûnirittmtà Atind
imcttceccffitittat« à (ttùrmt
^ûiongtmto
âichfelt;l'.4lt;«aiitoicaHCfVîMÃc tttni.tnofûûanuif^utîticttü cr fltbowtif-tt à föUmi Ià 10 fjîf
ti%MlJO.btU«M.ätt«MltöltfllÃl ttdottuô.âvdonu0aù|fliiâ! nifti»tttnc4ftt«ttiÃe.2t»iÃjr
qtiidJw tnpabrk,
li6«mKrfri| OTÃ-ffttlMT itbefl'ciiti /^tà nftWM fiâncfr.irt^ ccùtitm'tl Hftirtpiitjl Htfiù.iqrt löcfeiip« unifqjttw ^/üUiraijiJ abdi^^ ^«uûc*4 mcûtôà n
EXEGESIS
INTEGRA CONTR O-VER.SIAE DE SACRA COE N A, Icripta vtpriuatim confcientias pio-rum crudiar,amp; fubieda iiyjicio focio-rum confcflionis Auguftanæ,quicun-quc candide amp;fîne prauisafFe-dibus iudicatu-ri funt.
A V T O R E
lOACIîl'^0 CthnoFi
EIVSDEM AVTORIS
ST 02^G IA exigua amp;nbsp;mollis,comparata
Socra Cana D.Tauhn Eberugt;s,TaÃor
Acceflèrunt pr»«rea fcripta aliquot D.PJùJip^j MeUnchthonis 6c aliorum de ea« dem controuerfîa.
» s 7 î«
ÃÃAEC CAPITA OyAE
T y'Ã.à riG IâM y s, LECTOVJ Attsnto monflrant ycra amp;nbsp;immotafun-damenTo. 'VniuerÃe htt-itis caujà .
I pOnC'tur Ko.r^K^iaâi^ J'êrTTv« gt;nbsp;primùm poncndx eftaffirmatiua,Vt confpi-ci poflit difcrimen inier
Papiftas amp;Noftros.
Quærcndû,an velintponi has prö^' poHtionCSj'JtÃoa'xuuS «'s ^iop oVTa tp TwrQ^Hdcadoratione amp;circumgc-ftationc fcnticndumAn velint dcij-ci inventccm? An velint in pane con-tincri,aut dato pane cxhiboriï An vé-lintponcrc -nj â¢wa»T(xj(2? Paniscftwi* l'wvia. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
An velint approbarcxIidajNccEth nîci ncc ludæi afficinnt maiorc con-tumclia c Item phrafin Bremcnfem? An velint confirm arc crudelitate An glicam amp;nbsp;fîmilem in hac caufa? Qno-A 2 modo
modorcfifti poffîtoblationijfipona tut incluÃo localisé
E.XAuto^aphoThili^fi '^elanch^ thonti Jiriftoi» ffriuatumyjitmili^ ^tationK KKirmatix in Coh loquioanni ij
Kihil habet rationemSacramcnti j- extra vfuminftitutum.
â 1.
Ute Ult c/^ Aries qui/fulfat régna Tapatus^ Jmpia conuincens deiiriai'iPt improbusauiet Fingere je ChriÃum manibus geÃare [acerdoSt reprobds^yacuds^Ãde dare corpus edendu.
Hocvno reflgt;onfo omneseuereitabujùst ^^od qui forte negantihofe degente Tapatus 7)efectjfe putent,fedadbuc fundamineeodem Sacra j-ouere eademÃnfit^ tenereÃniflro ^yÃieafacrata paÃim conuiuia ccena,
. . KM/ -r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;'â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ji!!;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ''
-c ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4f'
PROOEMIVM-
â¢R IS TIS in primis amp;que-rula-voxcft fancli amp;nbsp;fapi-cntis Prophetæ Efaiæ, de miferijs amp;nbsp;calamitatibus
fui populijCÃm inquit : Manaffc co-medit humeros amp;nbsp;brachia fua.Imago cft rci horribilis amp;nbsp;abominabilis,funi P ta à furore miferorû hominum,qui fame nccantur. Hicnim vt vitam in brcuilT.vix temporis momentum fru ftraq; fibiprorogent, râbic încdiæ in-citati, proprias carnes dentibus là cc-rant,amp; immani cum laniena in fua vi fccra de cFudelem in ventre condunt: Ita,inquit Prophcta,rcx nofter imma nifæuitia membra fuæ Reipublicæ, fuos ciucs iugulatjfibijpfi inanus auxiliäres præciditjfuumq; regnum paû lô póft ab hofte extern O opprimen-dum debilitat.Hancpatheticam amp;âû nè lugubrem piduram ncccfle eft in oculos piorum, fanorum amp;nbsp;modefto rumhominumincurrere, quotiesde diflenftonibus^diftradiouibus amp;nbsp;con A 3 fufio-
fufiollibus impcriorum orbis Chrî-ftianiinhac vltimamundifenecta co gitant,quibus omnibus, pêraftisfata libus pcriodis,fuæ impendent ruinae amp;nbsp;mutationcs, amp;nbsp;quæ proeuldnbio xobore per ciuilia certamina confuin pto,amp;pofttamlongas inteftinas dif-fenfiones, omni potentia languefa^ £ta,hofti externe prædæ fntura funr. â Vcriim etû-fane cum Seipioiic fpc ûante Carthaginis incendium,amp; fi. jnilefatunifuæ patriævrbi Romanas ominantijhunc verfum de nobis pro JI un Gia re p o Hii mus :
Illa dicsyewec^eimfaaa TTMaperilitt-â Tarnen quibus doftrina Ecclefiæ nota eftjijs fe poffunt erigerc confolatio nibus,quas vox diuina monftrat. Sed pijslongé acerbiorem dolorem créât yerioris parriæ,hoc eft,Ecclcfiç ærum xiæ. Immenfo Pci beneficie veræ do-órinïEVox,qu;e multisfcculisprîcfti-gi js fophifticis, amp;nbsp;p ontificia tyranni-,d.c obfcurata conticucrat, fepurgata çftûlluftratavera de poenitentia,dc .inuocationeA alijs partibus, dodri-na,amp;;
5
ina,amp; dcpulfa: plane Gimwerf« fîipe-. rioris ætatis tcnebrç,atq; ita pia lt;5îdul cis inter Eeelefias cmcndatà s fiicrat ctiamconftituta Concordia. Sedhoi ftis fili j Dei Diabolus, cùm per externum hoftem progrc (Tus veritatis im-pedirc non poflet,cxGitauit nobis in-tcftinabclla, quibus Eedefiæ haruin â¢regionuîb^ ita quaflata:- Se diflipatîc funt, Vt ^üi irtà fine gernitu'cogitare poÃlt.cxiftirfiem reperiri poflenemi-^em. Inuentrcnim funt homines ra--biofigt; furentes ex cupiditâte gloriæ, dominandijplcni liuoris, maleuolen. %iæ,amp;vtiïledixit, quafivtrcs turgen-â¢tes fupcrbla amp;opinionum vanitate: illi nihilrèaerentes piam matrem Ec tlefianij'Câîftîco amp;nbsp;parricidiali furore humcrós amp;nbsp;brachia miferæ matris iaccrare amp;nbsp;dcgluberc funt aufi,profli-'garunt fà lutarcs Dodorcs noftrarum Ecclcfiarum,qui verè crant humeri amp;nbsp;brachia piorum cÅtuùm, quifuftinc bantoneraindocendo degubernan-do,qui ftabant ijj aciCjpræliabantuc pro Eeelefia montra hoftes veritatis^
A 4. pio«
4
pi OS diiîci- -ficftarc coelcftis vcritatis pafcebant iatqjquod in primis vtilc cft,tanquangt;fulcta communcm con fenfuni cu,nj(quada authoritatc tuc-banjnr. HqS igitupcùnx in;fiifpifionc amp;-Ã9ntemptnm apud-plærpfqi falfis crimin^tip9i^us addnxiflent, loco^amp; authoritatc fua dcicciffent, fccutx funi; iftæ qvafiinfinirx; dift-ra£tioncs, inueûus prorfus taJisfta-tuSjqua-Jis,vt eft in TragÅdia, eft apud Cyclo pcs,vbi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sublatis
baiulis amp;nbsp;fulcris noftrqni ædificium cÅpit fatifccrc, minatur ruinam, deft jmuscflcformidini hôftibus. Siçut amp;nbsp;Græcia tantifper, tefte Thucydide, fuit viclrix,donee. prin,çipcs çoniun-Clis viribus contra cÃmi|incm hoftem præliabantur. Interca inlt;hae Avajx»« îcclerata cft petulantia fingendi dogmata,opiniçncs ,amp; damnandi plane facerdotali amp;nbsp;pontificia cum tyranni de Eeelefîas optime cöftitutas,amp;mul taagmi,napiorum,quicunq; nonre-ccntibus,amp;paucisaliquibus legum-â¢latorihus aften tiuntur. In ifta tarnen
I
T
/o^o/xavîa præcipuavuincra hoc tempore Eccleliæ inferre videntur illi,qui de facra cÅnacôflidus atrocifliraos exorfifunt. Nani illapadc Jineaveà c quafi nox dircmit,amp;propter cam in optimos noftros præcc-ptores fatua amp;nbsp;brutâ cmifla fulmina ferme coe per un t languelcere amp;nbsp;cua-nclâccrc. Bellum verb hoc, quo fæui-usjita etiam multis nominibus ma. gis deplorandum cft.
Dçfidcrio defideraqi manducarc vobiliçuj« hoc Pafeha,. inquit Filius Dci_aditurus fuum ggonem.Ita fipgu lospiorum deccbatcum fuaui dcfidc rio amp;nbsp;rquerentia appp,tcrc amp;nbsp;amarc hune duleem amp;nbsp;fanûium çonuiôlum, in quo Filius Dei præfens eft, amp;nbsp;fuos conuiftores pafeit nutrimento cÅlc fti amp;inçorruptibili, rigat eos liquorç recréante ariditatem amp;nbsp;imbccillita-temmiferæ huiusnaturæ: teftaturfe. fedeinceps iq fuis veile efle efficace, cos vita perpétua amp;beata viuificarc, amp;cosgcftare,pcrinde iicutfua natura humana fuftentatur,ôc inenarrabi-
A 5 liglo-
6
IJ gloria è diuina inhabitante pcrfun-ditur.De his tantis bcneficijs deccbat ciucsveræ Ecclefîæ cogitate, quotics de hac facra fermoncm ïnfti-Tuuntjdcita fefeçompararc, neindr-gnihocramangtiftoconuiau effcvi dcantur. Etiä antiquitasEthnica iuf. fit 'riiï) aTia )V| TYctTTS^a^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et
pota funt difta , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;asjov/cu^
'Kix./^tsopiiU(pgt;ijj.ia^ ïïKoXwTaT©^xsovap. Item: conuiuiüotnatmodeftia.Nón ne igitur decebat Chrifti conuidore? multó magis piam oftendere mode-ftiam,amp;fiqnaiïiterconuiuasincidat collocutio vei difceptatiojcumâdulci amp;nbsp;fobriamôd'cEâtionefuâ diccrefen. tentiam^ placide etiamaudire alios, fem per Tà tult;?)f/*a loqui, Sc'lnptîmis cogitare, ha-rtbcèmmuncmnicnfain ncrnum amp;nbsp;vinculum mutuajeflede-bere confenfion'is amp;dilefl:iónis?Sed \}uid fiat inter noftros de facta cÅ-naeollocutores,proh Dcum immot falcm, cernimus.qui ruftus, Vomt-tns amp;nbsp;alia inquinamenta, non con-iiäorum Chrifti, fed ebriorum fcur-rarum,
raröjproripientium fcfc cr çonüîuîjs Cén ta uror u'm amp;nbsp;Lapi tharüm, p ublil cc proijcï cüm dolorc amp;nbsp;Hörrörè vii lt;icmus. Vetiiam dabunt dólorï pij,quicùnqî fcriptà plæfâlt;|;âqiiæ hue in prccio ctîam furit,ihfpcxCtunt.P)T gdpolinicen autPfeudofufn Plahtt-s â¢nu,curnqjadinïariianïvfqt;'ébriü voJ cîferari Credas, nec aliud qüâm pîâuU itraquaedam cönuitiorumicorümqi exquifitorumfnam ócnTalèdlCla hue, quibus pij amp;nbsp;dodi honlihes ratis dij-formari pofleht, deficiuAÂ¥yrepcrié^, amp;nbsp;vtdicam dercatroci,qutditrox? interdum itacxeandefeit èónimGra tiOjVtetiä ipfas tcterrlmas fiifias, ctft vel cocy tii, vcl omnes infernales gun gites euo-hTçfént magi^ diruni quid clFundcté poflç non eredam. Attamc talcs mâxîmè multitudini docendo p ræc un t jpluriihi ab e or uin q ua m uilt; impudentidre/tahquaâm Galli à fuo Hercule pendenrâcùni noh repcriam quohiodo à püd hominem fenfu {altem commuhi præditum,opinabilc effe poflit,eiufmodi pedus Spiritus fandi
fanûi poffe cffc domiciliutn.-Non ta. Jes deferibit Apoftolâminiûros Chri fti,quos,iubet erga. oranes efle clcmS tcsjôçxuqapia humanitatc erudite ad wcrfantcs.iianarû latibula,non fpiri-tusDciholpitiû in iftis agnofceSjUcq} hijVtfalJç) iaà itant,pij zeli funtardo-rcsjfcdrajbics, quâ niultæforfan legio nes Diabplontm ipfîs aJ^^nt.Ãed hâc qucrclam,çùm nunc piæ admonitiô-ncs papu .prqfiçiât, abrumpo, ScDco, qni yindçxiâ¬lî impietatis amp;:çrudçlita lis â.çxitiiEo, harurn digladiationum commendjabimus. . nbsp;nbsp;,
; pcrçÃjer-p çôtroucrfa pauca nunc qu!erenw.Jntuëti mihj theatrû tant jpfonini, qui in arenaan prodeunr, quà m fpcdpîoru,mirificam mihi fpe cicq^ çcrnçreyidcpr. Adeo çnim diiïî mili^ ^mifi^ea oriuntur ftudia ôc iu dicUjVtniihi intcrdum in mente ve-niat fpcciçs^ ül|us poctieæ Ghimæra;, amp;nbsp;tandem ç.onftitua,non reftiùs earn varieratçm in ordincm redigi pofle, quqm Ãad gradus Ariftotelicos,qui amp;nbsp;ingeniofcconftitnti funt,amp;valdc
Utc
late parent,raliaaccômodemus. Exi-ftimauit^ls,homines plurimainvita cligcreamp;lufcipere, pvimû t}»vlt;r0,hoc eft,ex naturali inclinationc : plurima ctiam â2Lo|«;idquot;eft,ex opinionc concc-pta,ctfi ea n'on reóla rationc vel iudi-cio nititur, fed picrunq; ad cupidita-tesaliquas fefe accommodât,qualis crat fortitudo Bruti,qui Volebat vide ri efle imitator veteris Bruti,vt ca rationc inclarefccrct:plurîmâ item ë-2^K«ra,id eft,voluntateedcntc vöccs Sc geftus fimulatos, cùrn intérca menis iudicet contrarium,ficut in fortitudi ncThrafonis; vltimo quædam ex qS) â¢njoflttçto'tÅçjid eft, vero cum iudicio Sc dcliberatione.Mul ti ex populoin Rc gno pontificio retinerttur in culta Miftae perfuafione pietatisj quia Sc na tura araâtGærcmonias, qûæ fpccicm habent magnæ rcligionîs, Sc longo V-fu inde vfqueà tenerisaffucfa^li funt ad ca fpcdacula ,q uîe iudlcantur efife plena fanûimoniæ Se nCrui Chriftlât-næ rcligionis. PulchräeJfhtt-fhö pôWi-pa cft nüfta thcatrica, Së UxCumgeftai tio
IO
tïo illa tajiï augufta panjs , vbi crcdk' tür Chriftum tota fuaXu.bftantiajiSc (ingulari quadatn præfehtia cffe co«, rà mgt;ofFercntcmæternaamp;corporalia lyonaaffiftcnnbâautdeducêtib.useû. Nota liint diéia : tsoip a'euj't^oifop â¢y7lt;vnv: Confuetudo altera natyra. Ãtapud Herodotum dicitur: Hominis furioà eÃe dcridercvfitatos ïitüs viræ. Idco ca opinio cultus apud multos ka al* tè cgit radices» vt nullas admittere poûintadmonitionescôtrariâSjpræ-â¢lertim cùm taies plærunq;.fint ex media plebe,qui non ea præditi funt iu-^dicij rcôtitudine, vt affediones fuas verarationepoffint fuperare. Quà m multi etiamin Eççlefijs çmendatis in uoluunturopinionibusin hac caufa non bonis,atq; ctiam,qnod dolcndn lt;ft,nefcicnt-es fæpe implicantur ido,« li5,propterea quod illac fententiæ viâ dcnturalerereuerentiamj,acuerepre» cationë in hominibus, atq; adeo viçi niorcs ciTeantiquç confuetudipi.Ad huegradusefteorum, amp;prççipuèDo jûormn^quiüjis indulgent opinioni-bus
n
bus amp;affcclibus, atq; ita propter cçr-tas feupiditatcs ctiam caufatn liôn bq namtuentur. Multi inflati fupcrbia, opinione eximiæ cuhifdam feicntiæ, ambitionc.mctu atnittendi fui loci amp;nbsp;autoritatis præliatur pro ca feuten tia, quæ exiftimatur grata efle populo, ôtidonea ad homines retinend os in officio,amp; quæ ipfos cireundarc po teftpcculiari quadam autoritäre. Ex his multi adeo fæuasodiorum flam-mas aduerfus contradiccntcs conci. piunt,qui aliquaab ipfis parum prias intelleda monftrant, vt ctiam cotra hoftes omnis religionis Chriûianx aihii dici aut fufeipi poHit inclemen-tiùs. Hi verô propric Diaboli ilabclla funt,quæ incendium hoc tantumûâ ne fine amplificant, nee vlla falutaria temedia quxriaut adhiberi patiutur. Sunt tertio loco quidam diffimulato tes aftuti amp;nbsp;callidi, qui_,etfi quid veru lit non ignorcntrtafncn quia potend bus aut populo ea oratio ingrataeft, ipfictiamad corumfcfe opinioncm infiei^unt ; atqs ctfi pdùs non obfcur
T2
requîdfcnfennti,protulerùnt,pofl:ca tämcn vtlabrax'pifcis, qui vbi hamû vorauifjos fibilaccrat,vt quoquô mô lt;io fc cxplicet:Ita ipfifcfe rétcxunt, corri2;unt,amp;ferme vt olim Athénien fesDemetrio airentabantur,quod régi placet,pium efle pronüciant.' Sunt tarnen deinde alij, ctfi pîfùciorcs, qui n cc natnrali procliuitate, nec cupidi tat ibus aut metnfcfe fixperari patiün tur,fed pio amp;nbsp;moderato cum ftudiô fim pliccm veritatem quærunt,extrui ftam ex teftimonij!? diuinæ vocis amp;nbsp;finceræ an tiquitatis fuffragijs, earn vc rainuocatione amp;exercitijs pÅnifen riæconfirmant, quam ctiam non ad turbandas Ecclefias, fed ad piaih con fenfionem conftituendam tran^è-
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-T .
runt; in quorum numéro nos etiam vt inuehiamùt'/Deum totO pCftoré precemur.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢; vgt; ?
Quia verb difputationtim harum magna cft Varieras, amp;nbsp;dîflimiles magna vafricic ^nofidie ftrdtïnïur iabÿ.. rînrhi'êt ôuniçôli,ita vt rariréperi'à n-tur,qiüfontes KUiUîcamfæ iniftèintel liganr.
ligant,autali)sdcxtrè tradcrc fciant, prçfertim cum homines à fcriptis par tis contraria*, ranquam à venenis ar-ceanrurjbreuëhanC collegimus fyl-uam,irt qnagt; quod in alijs artibus o-mnibus fieri nccefle eft, quafi quæda Caufa hiiiusöâuA«iâ*«Ho'j(âproponltur, amp;præcifîs omnibus vel non néceflaquot; rijs contentionibus, aiit ctiam conui tijSjperqüandam O'Caio-1.1/) fundamcn-tacaufæmonftrâtur.Ncc hocnoftrû éftcOnfilium, vt hoC modô nitto amp;nbsp;carbonibus acetum afFündcte, St noâ bis cërtaminà Cum aliqnibus,qüicüîl que tandem illi funt,attrahete veli-mùs: fedvt nos ipfos ih hac diffiçili Caufa erudiamus, Stinùétis fontjbuS rediùs indicate pofllmùSkNon igituc ThèolOgos noftrOS, quibüs plærifq;, vt blim diftum eft. Ira habitât in auri bûS,Sc quorum plurimi,(bonos fem-per cxcipio,) potins pro focis, quà rn pro jaris dimicant,corrigerc autinfti-tucre eonânaurîSc4 priuatim nobis hie comtoentariolus fine cuiufquam. iniuriâ^utCQotumeJiâfciçnict. -ix;i quot;
B 'PRI-
14
PRIMA PARS EXE.
CES/s, TtE SETSlTElsLlrA â^ lorum canx confentienrt cumjcri-ftM ApoÃolorum amp;pitrtorK yetufiaw.
EXPOSITIONIS NO. ftræhæccritfbries.
I. Trima loco yernm fententiam déforma jîtbftinttalifacra C(snxferà .vô.7lt;u^ip hre-' niter recitahimus.
11. Jnterpretationes amp;nbsp;modot inconutnien tesprxci^os exAminabimuSieââ detraSlii coloribuspenituseos denudahimus.
JU. Quia nonfatti officioÃmeii^ Ruinera denudare amp;nbsp;artreBareintfi etiam ratiofa» nations monflretur.proponemus ,^ua ra-' tione ex noflro iudicio fia foÃit jardri Concordia.
N TE AM fummam rei recitem us, præmittc-vniuerfæ caufæ luccm alFc
riwt.Quia UCf Amcnu üuit partes mi ......... niftcxi;
ï5
nifteti j amp;; viflbilia fpcclacula,pcr qufCi filius Dei vfq;ad confumniationeni; Ecclefi£E,fecunlt;lum ordixiema feinr} efle cfficaxin crcdenti-r busjconfidcremusiftaduo. L Ipfafn, pcrfonam Chrifti colligen tis fibi hocr rnodo Ecclefiam. II. Natiirani iftOj rum inftrumentorum. Non dubia, cftrcgnum Chrifti inhacvitaeflc ta-le.vt ipfe fedcnsad dexteram æternr Parris per minifterium,per verbum amp;nbsp;facramenta colligat fibi Ecclefiam, amp;nbsp;in credentibus dato Spiritu fando fit efficaXjVtipfc fitpcrpetuó mediator amp;. facerdos, ^udicns amp;nbsp;perferens prck ces piorurn ad Patrem ; ex diuinap-OJ ïeniia defendat Ecclefiam aduetfti^ Diabolum amp;nbsp;organacius, Sc tand^eni earn refill ci ta tant ex morte, omet vi^ ta amp;nbsp;gloria æterna.De ipfa perfona fi* lijDei vera,Ecclefia confentienti vOrt ce profitctur,in Chrifto natoqxvvgi nccopulatas efleduas natinas vniqlt; ne hypoftatica, diuinam-amp; humaflj^ fineconfufione tarnenvnius natures cum altera, amp;, quod propiie ad /^*
B a ftrum
16
ftrum ncgócium pertînet, Crcdimus iliChrifto poft rclufcitationcmamp; af-fumptionemiin cÅlos,adhucverè re', titieri natuwtn humanam ,cum fuis fubftantialibus proprietatibus cor-póriSjGtfi per glorificationem noua gloria amp;nbsp;nouæ aliquæ cöditiones ac-ceflerut.Execram'ur igitur deliria Eu-tyehiana amp;nbsp;Enthüftaftica, quæ fingüt humanam fiaturam à diuinâ abfor-ptartieirCjaut hûfnaftamdiuinæ exæ-quatamlt;Noiicri am aifchtimur illis, qui corpori Ghrifti fubftantiales pro* prictates adimtint,etfi verità tem fub Ãantiæ intcrca tollere amp;nbsp;negate ver* bte'tloit âüdentîQuiavero multi nort ft)lùm ex feólatótibüs Schvvenckfel-dij j fed etîam a'li-j,glorificationc ex-eüfantmultaabfurda, quæ ipfiaffin-gunt,addimushoc:Etfifatemur nos non penitùsquæ fit conditio corporis glorificati perfpicere 1 tarnen fine vlla dubitatione hoc credere, quod ctiam corpus Chrifti glorificatum amp;nbsp;cxaltatum,quot;corpus adhuc fit, amp;nbsp;immo tas vcifpecificas proprietäres corpo-ris
17
ris rerificär. Propç^iti.o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tc-
fti mpni^ .p^rfpicu^ irrçfragabîlia. Ãonftitui^jpfe Ãhriftus^H'crjm^ tçr fumn corpus jrçfufçitjgtunî amp;nbsp;na-t.uranj fp^iHtuaicm, pcf aIJ cgationcm ^propriefatum çorpori?^. Circumfero, .inquit,maflam,quîçpô,tçfl: çontr.çâ;a xi amp;vidciüÃrgo ea noïl'cft fpiritualis, fed corporea. Et cxtant fliulta fimilia diófca ;4«rrexit non cfthîc, pr£eesdet vos ih'Galilæamitrahsfertiir ab vno loco inalium, ncq; fîhiui çft in pluri-buslQciS(.Et articulus fyftiboli,qui?vt op ti oà è-dro cuit J noift etâà hilip P us, iri-telligen'djuseftvt fobatljtcrai Narrat çnini phyfîca ôc corporali locationc fublatum cflc in cÅiun),ho,c eft,in eu Jocum cÅlçftcm, quctndâjiulus nomi nat fuxfuai, quando iinqiiit ; Quærite eaquæ .furfum funuvJbi.cft ChriftuÃ. Venice ctiani 4cut^ŸidcEûnt cum a' fccndenteïtt.Et vt ini faiftoHa t efurre-ftionis Sgnificatum cft , habcbit fti-gmatavulncrum zihabcbit alios ftanâ jes ad dextram,à lios à d fîniftram.Dc. indc nofût omnesq yi .periti funt An
B 3 tiquiâ
'*18
'tîcjttitâtisyquà tri acritcr Eccicfîa té-tus hune articulum devetifate natu-â¢fæ huùianâe in Ghrifto prbpngn'atic--fft.Meiilôrîadigna cft Epîrf^lâlgna*' tîpà d Sniÿfnæbs-j lt;iui affirmant feiè
. Chriftum vidifle à feendentèm
KGKûù -STisiveiii i^(^i^gt;ticvrlt;x,î}2iojiiio'aH (jetv-Tao-i'ôjà ATà û(!Xi»9t3ç,;hoc cft /Ghtifto ad-hueveram amp;nbsp;corpoream carnein cir-cun:datamjrïon carnem exopinionc aut imaginatione confiétahilfEt cx~ préfsè ponunt hanc propofîtionë ve-âteres :Ghfiftum corporali Ibcatrone in vno loco éflc',Vbicunque'âvult:ficut optiffiusnofter Philippus allegat ilJtt itre did um AthanaÃj, qui dicipAa^o/j non efîe alligatum corpori, fed cfîc 8c ! incorpore amp;nbsp;extra corpus;Ita Augu-ftinus amp;nbsp;alij redè dcfinicru-nt:corpus Chrifti cfle in ccelo fecundû veri corporis modaroiftem corpus Domini in quo refurrexit, in vno loco cfl'e 0-portet.Damnant veto hanc phrafin: Garo Ghrifti omniareplet. Ipïî etiam Tiicologi fcholaftici, faltem faniores amp;;ceicbxiorcs,cUi multa auà funf,nô-quam
Ã9
quam tarnen pronunciarunt: corpus Chrifti in pluribus cflc lotis: fed ca forma fcrmonis vtuntur, vt dicant: Chriftus totus eft vbiq;,fcd non totö. Deglorificationeetiam corpora bea torumfcrmodiuinusnà obfcurelo-quitur. Ait Paulus èa primum cffcin-corruptibilia.Caufæ igitur corruptie» nis,quæ proximæfunt,à duabuspo-tenti js y à nutrientc amp;nbsp;générante tob Icntur: Erunt deinde,inquit,corpora glorioiä.Ignobilitas corporü,vt Phi-lofophilóquuntur,eftab illaArifto-tclica priuatione, propter quam omnia prona füntad putredinem,amp;ita ad corruptionem. Econtra nobilia funt illa corpora, quæ fuut exempta mutationibus alterationum amp;nbsp;corru ptionumy qUalia funt cÅleftià , folis amp;nbsp;ftellarum, amp;nbsp;quidem bis comparât iVoxdiiiinä corpora bcataJSignifieat lt;igitur materjam ablata corruptionc /adepturam nouas amp;nbsp;nobiles eöditio--nes.Exterrcftxi enirn,opaea äcignaua fiet cocleftis,lucida Sc agilis. Prxterca j corpora iUa, inquit, ornabüntur no-
ârrn 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B 4 uavir-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;20
ua virtu te. Materia nobilior amp;nbsp;îtn-mortaliscapaxcritnobilîoruniamp;mc liorum fimâionum vel operationu. Non eritampliùs corpus animälcjifc'd fpiritualc.Mareria prior quidem non, redigetutin nihilum, fed nôâampliùs viuetvica phyfica,fed fpihrdaUtnon fnitrictur,nQ generabit^ntut nec fpr-ritus : acçendeturfpirituviuificanrc, ira vt'fundioncs omnium potentia-rum ardeant Spiritu fanftoÿperindc vt ex materia cremabili flâma ab igni accenditurÃt hæe omniia fiéntad ex-lt;mplarvclarçhctypû corporis ipûus ÃlijDcijCui erimus fimiles, qui ficut cft Dominus de coeloj itaeft-Spiritus viuificâsjtransfundensineledostan-qua min fua membra fui corporis glo xiam amp;nbsp;bearitudinem.Hçc cft concio, Paulina, quæ côpreheridic fimùl corpora fanttorum ipfius Cbrifti, qui caput cft eleftorum, Quamuis vero Chrifti corpus longé'maiori gloria excdlit, tarnen inter hæcdicit efle fi-militudincm.Porro!intd*éiai'quæ gc-ncrc diifiwJiant Æ nuil^î â¢ââpotieft aogitari ⢠* .tr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimili.
21
fimilitudo.Dcindc corpus Chrifti no folùriî »lorifica tum, verum etiani cx»
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* 1 â * , .âi
altatum eft.Sedet enim ad dexträ Dei homo Chriftus lefus in illa arcanalu-. cc Dei jæquali potcntia regnat cum Patrc,amp;vfq;adconfummation£ Ec-clcfiae Opera fui facerdotij amp;regni,fu-peratis onpiibus fuishoftibus,exert cet,amp; tame nulla interca naturaruiii fit confufio, amp;nbsp;corpus verè alicubi.cft Jocaliter. Etfi vero omnino rcgioali:-qua eftbeatorum,vbi non modo Ma feSjE'l jas;öcmagnum agmen corü,qui Cà Chrifto refufcitati dcfublati funt, viuunr, amp;dulcilfimo colloquia amp;a-fpeftufilij Deilactifruuntutjin quana etiä corpora pioru refufcitata traxlf. fercntur; tarnen quæ,qualis amp;nbsp;vbiilla fit, in coçlo Empyreo ,an alibi, nihil opus eil quærere. -Conciudimus e/-go, Chfiftum etiam'giorificatum 8c cxaltatumvcrum adhiiexorpus cum -Confabftahtialibus futs' proprictati--bus rétiHere,amp; valde probamus reddam D,Lutheriyqui air:Tollens pro- Æâ Wwod« prretates,tollitnaturam.i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Conà J«gt;»
â¢âï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B $ Qifia
22
Decomniu nicacione Uïosuui.
Quia veró etiani dc communica. tione Idiomatum quæftio incidit, amp;nbsp;aliqui harmoltæ fuperiores vel maio-
rum genriani,audent cóininifci com municationcm Idiomatum phyfica, amp;nbsp;ex ea deinde nube mirabilesChi*
manras formarc,de hacetiam breuem hancaddimus commonefaótionem: Natura duæ inChrifto funtvnkæ y. nionchypoftatica, neediuina tanta fuirfocia amp;nbsp;auxiliatrix feparabffis, vt iiiElia amp;alijs fandis: ficut perperam docuit Neftorius,qui amp;: nepos fuit Sa Ãiofateni,amp; furores etiamilJiuscallt-dèrcnouauit.Intcrea tarnen nec na-lurarum fù dta eft confufîo, ncc vna in akeram abforpta, abfumpta,vel eon-uerfa,vtfinxit Eutyches. Idco difert-men proprietatum retinendum eflr. Et vera eft régula: confondes- proprie tares, confunditnaturas. Ideo phrases diuinæ-vocis diligenter confîdc-randaeamp;vfnrpâdæfunt: Chriftuspaf-fuseft in carncjin^uit Petrus j Afpici-I pî enfin me,quemconfixerutzEgofum
antçAbraham natum:Chriftus eft na
tus
aj
'tüs ct Ãirpe Dauidis fccundum ar^' ncm. Has locutiones cùra imitari vel let Ecclefia vetus,dixerunt as efle vc tascommnfiicationcIdiomatum.Et ea reftè definitur efle pratdicatiojin qua proprietas vnius naturæ dicitur de perfona in concreto,vtfignificc-tur,duas naturas inChrifto efle vni-tas vnione perfonali amp;nbsp;infeparabiK. De hoe modoloquendi optime do-cet Tbeodoretus, accuratus réfuta« tor Eutychetis: Oportet,inquit,fcire, quód vnio facit nomina-communia. Itcm,Nominumconfafidäion facit naturarum'côfufioncmi Et Vigilias: Vndeconftat diuinitatcm-lrumanita tis haberc*vocabulum:j Naaianzenùs etiaminquit :Nominuth coniundio facit errarehærcticos.QMreftatucA-dum eft firmircr,comm.UiïiGationcm Idiomatum tantum efle dialeéHcatn pracdicatit{)nemamp;; formam loqucndi, non aliquaiii phyficam impreflionS, ;qUaamp;,v-t'Optimè dixitPhilippus, eft cà fufionatdiafum.Vetoresin hac dccla rationc teüatifunr,non inuenire fefe 'â * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimrlc
24.
fimilç accómodatius^ quà m'hoccft, guod fumiturà copulationc animaç amp;nbsp;corporis. Ncino dicit:. Anima cfl; corpus, amp;nbsp;tà nicn de hominediciturt Homovidct,namerat,dori.iii.t.Hîç.nç moira defîpin, vtdicat.comraunica-tioncldiomatum phyfica anima dôr mire,aut corpus numerate, fcd âgno-fcimus omric^! modum loquendi: Ira hacpropo/itiones; Ãhriftus eftpafliis, -Chrift us eû vbiq ue,n eq^ dluinami n a ,turam mortuam,ncq; humaiiarn in â¢pluribus fimulcfle iocis,fignificant. Et quæ eflet à mcntia,hâc. propo,ûtio-ncm:Ego fuimantc Abrahamnatum, per phyfîcamâ aliquam communica. tioncm intetpretà ri^ùm natura hu^ mana, quae fiait affumpta exifeminc Abrahae,ncquaquä ifucrit an te Abrà -faamnatûï lt;^arc tencamus fioccer.. to : Nomina fignificantia. proprie ta-» tes naturärumitiunquam phyiicè co-.fiindiîSed'in concreto, almiùS natu-tae propiâctateihdc totofuhic^o prç lt;iicarigt;, vt o«tcnillUftre.tcftimonium «ontra furores Neftorijt .Nomina vc-
rö
to fignificintia officia facerdotij aut Kgni,pétrin ent ad vtramq; naturam, amp;nbsp;ratio euidenseft: Quia mediatorc amp;SaÃuatorem oportebat Deum cfle amp;nbsp;hominem.Ideo in eo opere quæli» bet natura fuas habet effeótiones,fict ut quando dico : AriftÃdes cft iuftus, comptehendototu fubicólum. Nam ration! refta iudicanti amp;voluntati e* ligenti obtempérât loco motiua cor porisJta veras amp;nbsp;reccp tæ fu n t harpro-p ofitioneS:Chriftus eft Mediator, Sal uator,Rex, Sacetdos, fccundü vtraq; naturam. Atq; hoc cft,quod dixit Grç gorius;Ignorantiamdiftinóiionisin.f ter nomina decipere hxreticos.Con-ftaterigiturphyficamillam commu-nicationem proprietatum in n,aturis cxplodimus. Etfi autê tales valde vo-ciferantur, nos fimiles Ncûorio facc-rc diftraâ:ioncsnaturarum: tarnen o-mnes fani vident, quà mfutilis fithæc cauiliatio. No propterea homo diuü ditur,etïï aio ahimam non ficriebriâj nee cam dormice turbata aut fopita amp;cultate cerebri. Ncc etiarq ûdlalo-i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uis
26
Uis à fuo Orbe diftrahitur, etfi fcimus ipfum corpus ftellænon per vniuer-fum orbs cfTe expanfum: Ita verè vni-tuscft naturæ humanæ etiam tunc,cùmcorpus phyfica locatione in aluo Virginis, non extra formatur, falit ôcviuit. Siquietianr exiftimant ftantc tali diftindionc nullum futurum difcrimen inter has propofitio-tiesiPatienteloharme Bap tifta. Deus patitur;amp;hanc:PatiSteChrifto,Deus patitur.hi fciant,magnum elTe difçri-men.Sandorum pafliones vel crucia-tus pertinent ad Dcum per metapho ram.Relatio enim, videlicet contcm ptus ad Dciun,propagatur: ficut quä-doviolanturlegati Romanæ Rcipu' blicæjSenatus Romanus contumclia affcdus cfl'e iudicatur,etfi cortfulcs amp;nbsp;alij fenatores non acceperunt plagas. Sedvbi loquimurdcChrifto,fignifi-camus ipfam perfonam, quæ natura Deus eft-,accepifle vulnus,amp;vidét pc-riti,fi diligenter pjirafes illas comma nicationis Idiomatü confideremus, admittifynecdochen. Sin autem ad» hue
hucdicatunpcrindcficutin laccrati-one corporis, dolor pénétrât vfqj ad animant, ita quafdam afFeótiones na-turæhumanæinChrifto cómunicari dininæ,amp;ccontrà ; Huie refpondeo ex fententia Cyrilli : Anima hominis patiente corpore,extra paiConS qui-dem mancre, quantû pertinct ad na-turam:tamennon extra paflioncefle intelligi,quia propriii ipfius corpus patitur. Dolet quidem inter crucia« tus corporis etiam anima, fed ca non eft affeftio vel imprelTio aliqua coipo rca.Neq; enim anima laceratur, inca-îefcit,vel frigefitnimiû,fed dolor in anima eft ratiocinatio,iudicans obic ^lumhoccontrarium cfl'ecorpori ôc depcllcndû ; Ita natura diuina potu-iflet rcpcllcre ludæos à corpore Chri-fti,nifi tunc,vt optime didfl eft,volu-iffet quiefcerc.Sed ciim talibus præfti gijs facile faucienturinfirmi,vtre(ftc diftumeft à noftro Fhilippo,ideo cas omittimus.
Nunc tranfeamus ad fecunda hy- gt;e «jaiâ; pothcÃn^qusecft^quomodohic Rex'â®*
in haf
2S
inhac vita fuis adfit. Fugicndi funt fû ' roresEnthufiaftarum,qui fprctoaut cxtcuuato vfu niiniftcri jgt; deducut ho mines ad fingularcs amp;nbsp;arcaiias patefa ftioiies extra de præter Verbum» Nos verófidelitcr retinemus coniundio-ncmfilijDcijquieft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;miniftc
rij,pet qüod cfficax eft in cordibâ pio rum S Düpliciter enim nobi-fcumloquitur Filius.Priniùm foris in ipiniftctiöjOftcndens amp;nbsp;offerens ætçr na bona fecundu promiflionê Ãuan-gcIij.fcrüâttSomnibus têporibüs mi-.nifteriunl.Deinde ihtus in piorü cor-flibus per Spiritum fanólum, fleólens -cos ad falutaremaflenfum gt;nbsp;monfträs il lis Pâtre,amp; âccendens in cordé Con-formitatë cumDeo» Nullam verô ma gicamvcl phyficâ imaginâmür Chri-ïliad verbum vcl Sacramenta alliga-* tionem:Scddicimus eüm liberrimè ' cxpacto perverbum amp;nbsp;Sacra me ta in credentibus effe efficace, amp;nbsp;ea in ipfis cfficere, quæ offert promiffio. Et vt tjnagis pcrfpicuè hæcdcclaremus,pro deft ca referre ad articulum de gradi-* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus
dibus præfen tiæ Dei. Difcernenda eft hæc præfentia,primùm à præfentia v-niuer(ali,qua Deus toti naturæ adeft. Sanélis ctiâin altéra vita præfenseft fineruinifteri) vfu.Tradet cnimChii ftusregnuniPatripoftrefufcitationë mortuorum,abolebitur prorfus pec-catunr lt;5cininîftcriu,atq; Deus omnia eritinomnibus.NeqjChriftusaliqua vnione perfonali vel fubftantiali ad il la externa Symbola Sacramentorum alligatuseftjficutduæ naturæ înFilio copulatæfunt^fed adtertîum gradii hæc præfentia pertinet. Colligit fibi in bac vita filius Dei EccIcJîam, adeft pi js, amp;nbsp;illis præfens eft ,ficut dicîtur: Veniemus ad eum^amp; manfionem a-pud eû faoiemus. Sed hæc omnia fiûc hocordine,vtpervoccmEuangelij Sc facramétafitefficax.Reâ-èigiturpræ feutia minifteril amp;nbsp;prçfentia Sacra'mc talis refertur ad tertiumgradum prg^' fentiæ Dci,qua Deus adeft faniftis in. bacvitavfq; adrefufciiafionemruor tuorum, accendens amp;:augcns fidem, inchoans in illis nouâivitam per Spiri
C tum
30 tumfanâ:um,quieftefficâx per mini I fteriumfecundum ordinem à Chrifto inftitiitum.Qualisfitvfus verbi voca li3,qualis etiani Sacramentorum,amp; quod inter hæcdifcrimen,facile po^ tcft monftrari. Pervocem Euangelii fit dcnunciatio Chrifti amp;bcneficiorû iplius,cum qua voce Chriftus in acci-pientibusócnonrepugnantibus,verè cfficax eft in cordc,dato Spiritu fan-fto,amp;ea in ijscfïicit,quæ promittit Euangclium.
Sacramentafuntritusincurrentes in oculos,inftituti,vtfintfigilla proquot; miflioniSjamp;teftimoniaapplicationis promilTionis vniucrfalis ad finguloslt; Symboladiftcrunt,quia diuerluSmo dus fignificandicft,amp; tcftificatio fit de diucrfis bonis.Necefle eft fccundii concioncmEuangelij,hominem pri-mtim inferi Chrifto,amp;ex regno dia-boli in regnumfilij Dei collocari.Illi-( usinfertionis eft ablutio vel merfio in aquam baptifmigt; quia figni ficat,vtApoftolusloquitur,veterenx hominem mer§i ôc abojexi : econtrà , quot;h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bapti-
n
Vaptizamm â¬flc,recoiiciliatuni DcO^ fieri ciucm regni Chrifti, amp;nbsp;renbuari ad vitam æternam, fient Paulus mani feftè baptifmuni nominat lauacrum regenerationisamp;renouationisSpiri-» 'tusfandi. Homini deinde renatoo-puseft perpétua nutritione,perpétua lt;nbsp;fidci cônfirmationcjiilinspignus vel o'iîyay/'ç eftfacra eocna.Hoc cnimcou üià ujtanquani certo pignorc,fcfta-tur ChriftuSjfe credentibus certb de pevpctub affuturum, eos fefe ferultu rum amp;nbsp;viuificaturu vita beata;, amp;nbsp;corpora etiam adimmortaiem vita cxci-tatm um. Quia verb baS Dei in homi-ne etTcdioncs aliqui perperam acci-piunt : tenenda eft hæc admonitio-.. Sicut fymbolis per fe nulla eft fajfta promiliiio, nulla etiam ibi præfentia Dei phyfica,nulla^liigatio magica ad ca rita funt omittendæ imagination nes Ofiandricæ,En thuiiafticæ, amp;nbsp;igtio rundam aiiorum,dc comixtione fub, ftantiaruni Dei amp;hominis.0pusSal-uationiscömunc ed tribus perfonis, ta tamcn,vc immediate efficiatur.à , Ã*'*! rilio.
FiliOjquia pcrtifietad reghumChri-fti in hac vita. Ãafnnatura diuina fub-ftâtia fua omnia replet, neq; alio modo hîc,alio alibi eflentia fna prxfens eftjficut nota funt tellimonia ex ora-tiortc Stephani,amp; alia. Humana natu ra phyfica locatione eft in cÅlo, hoc cft,in lococÅlefti,qui eft fUrfum, ab-duifta à nebis,neque reddetur nobis antevltimum Chriftiaduentu. Quarc præfcntia inhabitationis cft prac-fentia efftcaciæ. Habitat Chriftus in Paulo, id eft,feruà 't non tantùm vitâ amp;nbsp;fubftantiam Pauli, fient omnium aliarumrerumeonditarum, neque e-tiam tahtùih in cb à ccendit heroicos motus,qualesfuerunt in Ãlexandro, fine vera luce Dei : Sed etiam fingula-ri modo eum mutât, vt fiat côformis Deo. Hîc nulla ponitur fubftà nriarû confufio: fcdretinctur diferimen inter creatorem amp;: creaturam, inter eau fam amp;nbsp;cftcftum. Nouitas âcétnFà in renatiseft à Dcó^cftà Spiritu famfto, fed nôeft pars ïubftâtiæ Dei'vèl'Chri-fti. Nihil igirtir opus eft ilia Sçruetica
35
Schwenckfcldiana Apotheofi,quç fimilis cft Vcrgilianæ, de qua dicitur: Mens aaitatmolem ôc magno fe cor-poremilcct.Scd quidam,vt cxhiscu- De dupikî niçulis pétant pigmenta fuæ caufæ, coâ¢â¢âquot;quot;® acerrimèvrgëtjvetcres manifeftèdo-cuilFe de duplici cÃmiunione,quæ no bis cft cum ChriftOjVidelicet de fpiri-tuali,amp; ca,que cft fecundum carnem, amp;nbsp;a d d U n t,e a m, c t fi i m per UC ft igab il is fit,tamen veram amp;nbsp;fubftantialem co-pulationem efle pioxnm amp;nbsp;corporis Chriftijfed fine hypoftatica vnionç. Allegant dida veterum. Irenæus in-quit:Paternalux transfu.nditur inPi-liunfljVtcxFilio propagetur in no^iÃt Cyrillus dixit,Chriftü in nobis habi-tare non folùm per dilcctionem,fcd etiamparticipatione natural!, amp;nbsp;ilia corporalen! cömunicationem, ceræ, quæ alter! maffæcereæ afFunditu.ramp; vnitur,cÃparat.Simul vero cam vnio-nem corporale præcipuè in coenà my ftica vctcrcs contrahi dicunt. NqnU-tigamus nunc exprofeflb cuEnthu-fiaftaSilcfîo,qu! fpreto minifterio im
C 3 puden-
P U den ter cx fon t i b us Scruc ticîs f aI côminifciturfariaticos afHatnSjdeifir cationes fubftanti.alcs transfulio. ncs:fed lantùm his pharmacis paruin prudenterex iftisïaeunis petitis, pri-inùiii oppono articulum de veritatc-humanæ naturæ in Chrifto.
I. Corpus Chrifti fient mille lâoeî vC'. terijm.teftantuc, abduôtû eft à nobis.. Ergo nulîa pars fubftantiæ ex illo nor bisinfundituE.
H. Nonne répugnâthæçq.uafîmetx phyfica imaginatioipfînaturæ amp;ef-fentiæ perfonæ Chrifti?Perfôna cnini eft lùbft.antia indiuidua Sc incommu nic'a.bilis. Quare nihilfubftantiale ex corpore Chrifti decidi.tur ôc noftro adijcitur.
III. Nullis tcftimonijs diuinis hoc. doc'eri poteft.Nam inhabitatio nullâ commixtioncm fubftâtialem ponir. PropofitiocÅnæcftloçutio facramS taliSjVtpaulô poft dicemus.Didae-quot; tîam de manducatione carnis Chrifti,funt intelligenda de înteriori fpi-îituüH renouationc, non de transfu-
fiouQ
fîonc reali carnis,fîcut codem in loco dicitur ; Caro non prodcft quic-quam. Et Paulus apertèponit diftin dionem, cùminquit : In Chrifto habitat diuinita-s a-u/tctriKiaZ} id eft realiter,in aliis verb tantùm effeÃliuè.
IUI- Refpondeanthuicargiimcn-to : Certuni eft promiflioneni Euan-gclij etianinotani fuifle Patribus ante Chriftum natum-,amp; beneficia pro-miflionis intégré ipfis donata, ficut argumentaturStephannsJam coiun ftio pioruni cum Chrifto eft pars iu- . ftificatio-nis, quæ nominatur.fanóli-ficatio^, neceflaria omnibus ill is, qui hæredes vitæ æternæ futuri. funt. Et hancadeptamefle Patres non minus perfedè quà .mnos,voxdiuinaeuidë-ter docet : Abraham vidit diem meu, amp;nbsp;cætera, Ederunt ex cfca fpiritua-li, fed Patribu« non potuit al^quid communieari corporaliter de natura humana Chrifti,quæ nondum C-rat afliimpta. Ergo ilia vera corporalis vftio vel transfufio nulla cftw Temporis cniminxcruallum, politia
C 4 ôc
36
amp; fynibokfacramcntorum difcrimë conftituunt ; fed fubftantiaJia iuftifi-cationis amp;faluationis cómunia funt Eccleïiæ ante amp;nbsp;poft natum Mefllam, neeminusarftè côiuniâusvcl vnitus fuit Chrifto Abraham, quà m Paulus velalij.Interea tarnen conftantcr reti nenius; propofttiones antiquitatis^ ' Cyrilli amp;aliorû.VnimurChril^non A folùmvnionefpirTtuali.fedctiäcor-; poralLPrimùmChriftuscftSaluatory, merito amp;nbsp;efïicacia.Sumus, igitur iufti } primùm imputatione,propter obe. I dientiamFilij,deriuâtisin fepÅnani
pro peccatis generis humäni., Hane meritiChrifti in pijsappliçationem, Veteres fæpcnominant præfcntiâdi-ledionis.Câufà veroimpulftua cft mi fericordia Dci rcmittStis pcccata pro pter Filium,fiçut dicitur: Sic Deus di-lexitmundum,amp;c.Atq; cam præccde re neceflçeftjftcut dicitur Huftificati fidepacemhabcmuSjamp;c.Patcr meus diligeteum,amp;adeum veniemus ,id â cftjhabebit remiflîonem peccatorû, amp;inchoationemvitæ ætcrnæ. Sed altéra
37
rcra pars iuftificationis eft (a net i fi ca-tiOjVelpræfentia cfficaciæ,vcl Komanihx noftri cum Chrifto, vel inchoatio vi-fææternæ. Namhæc omnia candem rem fignificätjVbi vcriflimû eft, quod initurfocietas cum Chrifto fecundû »2 vtramq; naturam.Idco dccretumdc^/\ redemptione fadum eft,vtrurfusv- *⢠niamurtotidiuinirati,vnione fpiri-tuali jamp; quia inter Dcum amp;nbsp;homing lapfum ordo iuftitiæ non paticbatur iniri focictatem,conftitutum eft me-dium,videlicctipfc fthus Dei mediator,qui maflam naturæ noftræ geftat. Inferimur igiturper fidemipfius naturæ humanæ,tanqu,am furculi trun^ ço,vthoc modo ex fua maflain no-ftfam,licut dulciflime Irçnæusdixit, luxdiuinapropagctur,Yttaliain nobis fiant,qualia in fua humana mafia cfficit,amp;Yt agglutinati fide ex Chrifto hauriamus diuinam Içtitiam amp;Yitam. Itaperillam «ouwv/a/j noftri cum corpore.Chrifti vnimur cum to-ta diuinitate Ynione fpirituali,amp; hoc modo ficut Paulus inquit: Omnia rc-
C 5 digun-
3«
digunturad vnum caput. Ex his per» fpicuum eft,quomodo duplex nobis cumChrifto fit xoivccpfof, id cft,fpiritua lis amp;nbsp;corporalis.
Spiritualis,cuni Chrifto ôc tota dk X uinitate. Nani filius duplicitcr confi.. dcratur.vtperfona mittens, amp;vt per» U fona milTa.
1V- Corporalis,tanquamcumChri, ifto MeSatoTe j cuius corpori inl'cri-mur,vt diuinæ naturæ,ficut Petrus in quit,participes fieri poffîmus.Ad hac noftramcxplicationcm,cui nernine prorum refragari pofle fpcramus,con gruunt manifefta dida feripturæ: Si qurs diliget mc,amp;c. Transformamur in eandemimaginëjamp;c.Chriftusredc git omnia in vnu caput:Erimusâfimi» les ipfi.Simile etiam de cera non reij-cimus;Sicut in foie perliquefadione cera ceræ affluit amp;agglut-inatur;Itain Vera cóuerfione filius Dei calefacit amp;nbsp;mutât corda piorum,eosfibi vnit,vt deinde cadem fiât in fua mafia amp;nbsp;cre-dic'iÂ¥rium,citra tarnen cömixtioncm fiibfi:antiarum.,Neq; cnim fimileper omnia
59
cmnîa eft fimile. Et Cyrilli confiliutw^. fu.it,monftrarc perpétua actionem in h opèrefaluationis,etiânaturæ huma- » næinÃbrifto:quam,tänquä nullius â¢â vfusjcuanuiflcvolebat Eutyches; nà vero apotheofin aliquam phyficam ftabiiire. Selt;f in?enùs vbide corpore illo fpirîtualirecentiorû difleremus, ctiamhæcficnt clariora. Nam finul-lû eft corpus verè fpirituale,hoc cft, fpoliatum omnibus condîtionibus corporis,fruftra de transfufionc illius pugnatur.Ex haeexpofitione manife ftum cft, quæ fit natura Sacramento- Da Sacrai rum. Non opus eft rixaridc vocabu-lo. Conftat Ecclcfiam veterem vfam hoc nomine,vt fignificaret illas ex-ternas cercmonias efle figna foedc-ris, quod initur cum Deo, amp;nbsp;mu tut» inter pios: perindeficut milites publico iuramento promittunt fidelitaâ tern Imperatori, amp;nbsp;mutuam confen-fioncm.Ratio formalis Sacramento-rum eft, quod funt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iuftitiæ
fidei,hoc eft, ccremoniæ,vcl aétio-ncsinftitutæ inhuâgclio,quæ teftifi-
çantuï
40
canturpromiflione pcrtincrcad fin-j gulos,amp; vt fint figna diftinguentia Ec dcfiam ab alijscÅtibus, amp;nbsp;nórui pub Jicæcongregationis. Elcmenta funt diftin(5ta,vt lùprà dictum cft, quia di-uerforuna bonorü fit teftificatio vel obfignatio.Baptifmus ettlauacröre-gcnerationisjhoc eft.,teftimonium, cum qui ita mergitur,fide ablui à for-dibushuiusinquinatæ naturæ, Afiquot;!-feri cÅtui Clvifti.CÅna fignificat re-natinutritionem,amp; «o/vwvfa/j funicn. tis amp;nbsp;Chrifti,qui pios pafcit vcra agni tioneDcijVcravitaamp;lætitiainipfo.
Ab Sacra- QuærütaliquûAn Sactanicta pof-»ir«1da'^ tcclc dici mitacula $ Rcfpondeo, SicutPauIus inquittPlacuit Deo per ftultitiani prædicationis faluosfacç-re credcntes : Itaccrtum eft,hanc eflc Chriftiordinatione,qubdper iftafa-crafymbolavult efleefficaxin crcdë-tibus,amp;hocniodovfq; ad inchoatio ncmnouiregnijæternam fibi colligc rcEcclefiam-Etfi igiturnon dicimus, ordinephyfico fieri, qubd homo ba-ptizatus à Deo in gratiam rccipitur, aut
41
aut quod Chriftus fuum corpus Je fan guinem pijs communicat ; tarnen no rede dicimus,accidcre hæcmiraculo sèjfcd ex ordinatione Chrifti, qui per minifterium effeffieax. Habet igitur facramentarationem operis ordina-rjj,amp;miraculaédita dChriftoJtApo ftolis,funt teftimonia addita miniftc rio-.Itatenendumeftdifcrimen inter minifterium amp;nbsp;miracula, neque facra mentis vllaprærogatiùa miraculófa, vtloquuntur^affingi debet. Sa tisetiS concinne ab alîjs refpondetur: cùni hacætate poft fufficientem dodrinæ COnfirmationcm miracula defierintj noneflî: dicendum, nouum aliquod opuscontra ordinem inftitutumedi in dodrina.Sed excipiunt aiiqui,vet^ Curreterec resin cx'pofitionc cÅnæmïrifîcèprç- allègent o. dïcareDciâomnipôtëtîam,amp;eam re-ferre nô ddvfum, fedad' fiHîftantiam coenæjVüÃuguftinus lôquîtuf; Rédè igiturmiiâacùrofa'mprîefehtiamconî ftitui. Refporidco, Subiïantia, id eft; formaréjJéÃTüdüS courra?; v't infrà oftê dcnmsj'cohsrûunt, amp;nbsp;eit diiVfesvia cor
poris
4Ã
porhChrifti.Hicveró meritó omni-potentia amp;nbsp;bonitas Dei celebratur, quöd cumilla externa fumptione,có tra amp;nbsp;præter ordinem phyficum, imó | contra iminutabilë ordinem fuç diui næ iuftitiæ,intus in corde filins Dei credentes exmortcrettahitinvitam, amp;nosfuocorporicfficitfirailes. rùmvt fuprà didum eft,hæc mirabilis amp;nbsp;omnibus creaturis ignora viuifl catio,nunc habe? rationem operis or dinarij,quia propter interceffioncm immutabilis iuftitia Dei mitigata eft, amp;nbsp;dccretû fadum, hominem lapfum propter obedientiam filij recipiendû in gratiam,atqj horum beneficiorum per minifterium fit denûciatio amp;nbsp;ob-fignatio in credétibus. Ita prorfus lô-quitur Paulus: Euangelium eft poten tia Dei ad ialute omni credëti gt;nbsp;id eft, rcSjCum qua filins Dei potëter in cre-dcntibuscftcfficax.Ex natura amp;infti
RcânJâ* tutione lacramentorû extrnimus de inde amp;nbsp;confirm am us vfîtatâ Severam rcgulam,qua: docct, facramenta tan* rùm eÃe facramenta in vfu à Ghrifto infti*
4Ã
înftituto. Siquis vtaturaqua baptiC iiîiad fanandam lcpram,idololatnà eftjncq; tunccft facranîentû,quiahic nlt;jn cftvfus inftitutus à Chrifto. Ita theatrica circûgcftatio amp;adoratio pa nis fîinilis pompæ Perfîc3e,idololatri-ca eft,quiacÅna transformatur in o-pus,quod toto generc diuerfum cft abvfu.inftitutO)nciTipcà fu.mptione. ' Ncq; etiam mus rodit corpus Chrîfti, ncc guttæ manâtcs in vcftimcnta aut humû,fanguisChriftifunt,nonenim Pâ*â ifte cftvfus. Deinde aliud etiam addi- nbsp;nbsp;nbsp;f.y.
mus magnimomëti: Chriftus L adcftnon propterclcmcnta,fed pro- ileg«lfc pterhoming. Perinde ficutDeusnc-quaquam alligatus cft ad ilium externum fonû prædicationisjficut de no-bis fpargunt Enthufîaftædta nà adeft propter aquam baptifmi/aut propter panent ôc vinû cÅnæjquafi ea elemen ta peculiarialiquaamp;diuina autorita tevelgloria ornarevclit. Sed adeft,vt per ilia externa fymbola in ereden-» tibus ca effîciat, quæ offert promif-fto Euangelij quorum iUa externa.
fym-
44
fymbola funt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de panevc
tus fcriptorThcodorctâ cxprefsc air, tjgt;va-ip y p-iTaSa.2.aii. Non igitur duplex cftconftituendapra:fcntia,alia cû pa ne,alia cum homine,fed vnica cft prç fentia aftionis, qua Chriftus in hoe eft efficax.
Deeona. Conftitutis his fundamcntis, nuc
propono Exegefin doélrinæde facra cÅna,amp;ordiorà definitione.
Definnio, ç Domini eft ceremonia infti â¢â¢ .1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--------- - m.,,.... â â -------
Iki L» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a ChnftomEiiangcIio^in c^ua cu
fliol ;ïvÃfibilibus elemcntis pahisdcvini fit Wcommunicatio corporis amp;nbsp;fanguinis ^Chriftijitavf filiusDcifubftantialiter
j bi præf'cns fit,amp; teftetur in credenti-busfefe facere applicationeni fuoru bcneficiorum',amp; deinceps cos debere infertoseflefuó corpori tanqua mé-bra,in quibtis velit habirare, perfun-dere cos luce, vita amp;nbsp;gloria perpétua, atq; ctiam corpora eorum ad immor talem vitam refufcitarc.Simul autem
vult ea beneficia fide accipi,amp; fuos vc rainuocationeôc gratiarum aftione ad fefe accedere, amp;nbsp;vult hancritû efle
ncruum
I
4^'
ncruû publicæcôgrcwatîonis, cumt^; verâni Ãcclefiam diftingucte à cÅtii bus idololatricisjvfquc âd vltiinunl fuum âduentum ad iüdicifb Prirnuiîï ill declaratione noftræ defînicionis liocefto. Magnæ tixà î-funr déforma fubftafttià lilt;Ånæ, amp;nbsp;plurimi aiuntgt; hô fatisôflèloquidefruiStu cÅmù,fêd dicendümetiam defubftâtia, quiaia Vcibis iaftiïutionis manifeftè duo po niipt'æfôft'tià m fubftà nrialcrti amp;finê; Philöfophi dicunt, prôpriè impêrito riim eflc refpiécreà d paüca,amp; no iniî^ ftere confidefationî fuftdamëtoruni incaüfà Jtaïn haccôntrôuerfia pluri morufn ôculi hærcnt iiifÿmbolis amp;nbsp;il lis fpeftaeulis,amp; negligûr interea hoc quod eft prinGipale. Rurfus repetOj cögltäiidurti eâfle de præfentia aólio^ nisgt;qaaöhdmini falutaïis eft,iià dfc'à l-ligatiónd cotpOris ad fymbola, ita d-m nia etu tp la r/a. ïor mal ë h uius aif 15^ ni sÃG-^ump tiüûjs nbsp;nbsp;comniumcad;^ â¦
edrpötisGhtiftijóG eâ-dë t^o'i l'uvtccÃM-4-ftiôcpiôr-urcdtèrïôminà tur finis coe-n^, S'eut vïîtatum ëftiiï'relatiuifcDà '
D ftinôlio
ftinftio âgrorum eft formale amp;fînis II mitis. Huie deinde formaliamp;fini re-fpondet alius finis correlatiuus , de quo dicit : Hocfacite in mei comme* morationem. Vult enim filiusDei à fuisfocijs amp;nbsp;confÅderatis viciffima-gnofci amp;nbsp;cclcbrari.Finis diftinétioftis agrorum eft,vt fopiantur lires : Ira fi* nis vnionis eu Chrifto eft,vt.hoc modo filio Déi colligatur Ecclcfia,quæ eumvcrèagnofcatamp;celcbrct, Con-currunt deinde alij fines, quos nomê COMMEMORATIONIScom. ple(ftitur,dequibuspofteadidurifii-müs.Adhancnoftram fententiaplaâ nè congruunt diéta veterum, qui docent: Euchariftiam conftare cx re du-plici.-terrenaamp;cÅlcfti. Formale igi* turhuiusadioniscft,vtcum terrcna detur nobis ceelcftis rcs, id eft ,fiat v-nio inter nos amp;Ghriftum. Indéfini. tip ne aflerimus, Chriftù injrac adio-néa^éfiefubftantiâïltcr,vt^xprefluni ^imettëftimonium contra omneTfa-haticosIS Enthufiaûas, qui fîngufic hanc facrac coenaamp; admUiftravofieat
tantùni eiTc rcpræfentatloncmquafî ' fcenicam Ãhrifti abfcntis, aut fini pli-.
ccmamp;nudam piôturam fignifîcante quid diuini, aut tantùnt notant pro-
'fefîionis.fîcut togadifcerucbat Ro-manuni à Græco. Ncquc concedunt has (à cras aôliones elle organa,p qua: Spiritus fandtus in credentibus fît cHi cax ; Econtrà nos ftatuinius, Chriftû, Vt in ininiftcriOjVcrcpijs effe præfcn-tem,amp;cv hac fumptione verè eis prç-ftare,quæ promitti t EuangcJ iurn.
Nunc cnarrabinius vorba inftitu-y^j^Ca^ tionis, de quibus iamatrocia comit-nx-. tuntur prælia:fedfîmplex eft oratio Vcritatis.Intucatnur confîlium Chri-fti adituri fuum agonem.
Etfi ilU dulciflinia concio in coena plena eft falutarisdoélrina: ôcconfo-lationunt, fîcut homines prudentes femper folentin Epilogis diccre quid «ximium ôcpathcticum: tarnen prçci puxpartes funtiftæ,doftrina amp;cpro-miflio de perpétua colledione Eccle lise, amp;nbsp;inftitutio minifterij Euangcli-ci,quod commendat Apoftoliscum
' X) 2, con-
48' Confolationedcauxilio iiicalamîta-tibus amp;nbsp;perfecutionibus.Itaininfti-tutione huius ccrcnioniæ,eundc pro pofitunihabet fînem.Prómiflïon-i e-nim Euangelij amp;verbo vocali, quod fonaredebcbânt Apoftoli,addit hue ritum tanquam o-cpjefv/./'ajneque voluit tûcinftituerc (ingulacem aliquc cultuiUjtoto gencrcdiucrfuinà natu raminifterij amp;SacramêtOfum. Quid igitur opus eÃ: accerferc prodigiofâs, veljVtloquifolcrtt, tremendas inter-pretationes?Nobifcuagit filius Dei, amp;non pacifcîtur cuni clemcnns: nos vult de bonis illis,quç proniitti t Eua-gcliüm,reddcre certos, amp;. ea in nobis obfîgnarc hoc rit u.Qüæ igitur amentia eft,omiiro homine, quærere, quid detitrpani,autqualis fiatvnîo corpo ris Chrifti cum pane?Abfint ifti furores à pijS mentibus,qui prófeóló o-lUftcs ignoti fucrunt fynceræ antîquî tati.Nuhquam Ecclefia Vêtus pugna-uit de intelleftu hafum propofitio-num:Hoc eft corpus meum : Et,Calix cft nouumTeftamétum in fanguinc
Chrifti»
49
Chrifti. Expjlicata res eft. Intclligunt Apoftoli, intelligut piæ mentes amä-tesveritatis,hoc dici : Ifta,fumptiQne/7 vel mandneatione teftifîcor,merituy; tcmifTionis pcccatorum amp;nbsp;vitæ xter-ii næ ad tc pertinere, tibi ifta dari, te de infer! mcQ corporheffici mihi me-brunijVt ex mco corporc in te propa-getur diuina lux vere agnofeens amp;in-uocans Deum, vera vita amp;nbsp;Utitia in Deo ; denique, vt retradus ex morte æternafuftcnteris, ne redigaris inni-hilum-.perinde fient mca mafia huma na fuftentatur amp;nbsp;geftatur à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;na
tura dinin a jnha bi tante, amp;nbsp;vt tandem tuum corpus ctiam refufeitatum ex morte glorificatum, viuat vita perpétua «Sebeata Jta hic calix eft nounm teftamentum in mco fanguinc,quief funditur proyobis inremiflionc pec catoru hoc eft, ifto hauftu tcftificor, te effe focium noui fcederis,quod fan citixr meo fanguine, mca obedientia amp;nbsp;mcrito^ quod impetrat totiEccle-fiae remiiTionem pcccatorum, Seito igitur tibi dari non vmbras, non ty^
D 3 pos,
50
pos,non ornamenta difciplmæ cxfcf næ,aur politiæ, qualia funt bona Legis,fed beneficium noui teftamend, ïquodeftgratia amp;nbsp;veri-tas-patefada p
Chriftum Iefum,id eft,gratuita recon ciliatio,vera amp;ærerna bona. Inhac lîmplicifententîa credo turö acquîc feere omnes pios. Nam tenebræ, q uæ ©ffunduntur,non funt cx verbis Chri fli,fed exfomnijsindodorum homi-nüm? Acerbiffime litigant de modo prædicationîs,amp;vtillam tue, antur quidam, afleucrant efle prædi-cationem inufitatam. Norninamus nos prædicationem facramentalcm, quales funt iftæ : Euangelium eft po-tentia Deî,amp;c. Baptlfmus eft lauacru ; regenerationis : ita, Panis eft corpus â ChriftnPanis cft«oivwvi'«CGrporisChri ftizCalix eft nouum teftamentum:Ca hx eft xoivuvio: fanguinis Chrifti, hoc cft,vniuerfum minifterium, in hoc illiritus, qui nominantur facramen-Ta,funt inftrumenta velres, per quas filiusDei in Ecclefia eft efficax. Si quis docendi caufa quarit tropu, nö difficile
eile eft eum hominäre,meo tarnen iii dicio in^ phrafibus facramcntalibusgt; metonymia, quæ fimiilcompleftitur SyncedochehjConciilila eft ; amp;nbsp;oftcn-duntcxCmpIä ortininal linguarû,fæ-pemifecti p-lura genera figurarum in orationc : Euangclium eft potentia Dei, Anronomafia eftcnmfynccdo-che,hoc eft, inftrnmentum perquö'd Deus potenter eftcfficax. Item: Verba mea funt Spiritus amp;nbsp;vita, hoc eft, per verbum tanquam per rem ad hüc vlum inftitutam,filius Dei donat vita credentibus. Sacramenta veröfimul funt ritus Vel aftiones facræ,quæ funt Cgna effeótiönü diuiharum, vel figna illius benefieij, quod donatur nobis, ideofaeilis in talibus propofitionibâ eft metonymia. Baptîzatus infcritur fegno Chrifti, fed ilia merfio externa fimulfignumeftablutionisamp;munda tionisihtcrhæ:Itamandueatio in fa- 2 era cÅna fimul pingit etia oculis no-ftris corporalibus nutritionem, qua haurimus cx Chriftohabitante in no bis.Etin hanc fentcntiamdià um eft
D 4 ab
ça
ab Au gu ft in o; Sacra nie-ntâfÃ^Cç vcrbû vilibile.Quaçe iU^licocömprehcndc« 4am eftkrynecdoiçben amp;
in his locutiQnjbu^. Optiniè i^oftcr Philippus hânçfpropofiti(9çeni ; Calix eil nouum Tcftanientii,m,con.fert ifti:Fafces funtilmpcriurn Bupuiianu, Ncquc iftsamultùin diffiw-iüsi çft : Se-pxçni boucs funtfeptcQianni,,Ãos c-nitu a,ratof ç.ftjôc à meïïe yfitatum cft çolonis numcrare annos,D.Lutbero Ctiam plaçuit fynecdocheaôc-dtauit-hoc exemplum, quo nuncomnesde-IficianturColumba cftSpiçituçS. O-. pcræpfççium cil igitur illud;C^miua rCjVt conftct,quæ fit yçra fcBVentia,6c; an reôtè.diâum fit à quodam;J-uthe. rum in caufa;ÃQenæ comm,Qdiùs 4qalt; fifle,quà mintcrdûlocutus^eft.Eircn-, tia Spirit us fan ôliverè amp;nbsp;propriè non magis prçfens crat cuny fubftantia c0 lumbæ,quà m alibi. InDcu enim nulla cadit extenfio vcl præfçntia loca-îis:fcd Deus vbiquecft.Propofitioyç ro ifta hocdicit:Cuniifta vifibili fpe-çiccolûbæ Spiritus S.Chriftoincho*
anti
53
anti fuum miniftcrium ad cxeitandl fide in fpedatoribus infundebatur: Itaflammæ inoreApoftolorum erat Spiritus S.hoc eft,cum iftavifibili fpe cie flammarum donabatur Spiritus S.Apoftolis.Hîc iudicent omnes, qui non flint fafeinati amore feóte cötra-riæ,quaHsconftituatur præfentia,nS-pe ea,qua: perfonæ donara cft, amp;nbsp;præ-fentia efficaciæ nominatur,non vero aliquaalligatioadresexternas. In p, fona enim Chrifti amp;nbsp;in Apoftolis, no verb in columba,vel in flammis eftî-. çax crat Spiritus l'ancius.Qnarc expto daturillUid verè abfonum çommeuquot; turn de ptædicatione inufîtata,quæ folùmreferenda eft ad propofîtiones deduabus naturis inChrifto,amp;verè cflentialiscftjfedfignificans modum copulafionis inufitatum in natura, Sed contra hanc planam,vcram amp;nbsp;pia Ration« fententiam fparguntur clamores ita interpret*, truces,Yt etiam conftantem poflint percellcrc.Vociferantur enim pluri-mijintolcrâdaaudacia à nobis to abijci i Sc econtrà quæri nidi /tuvoictf),
D 5 que
54 quæblandiaturhomînibus îngenîo-fis amp;nbsp;Philofophis. Hosrogabimus ne fæuiant tantopcrc,cùin ira maxime impediatindicium, fed vnà nobifeu caufamipfamexcutiant. Cogitemus mentem amp;confîliumbcncfîci noftri Saluatoris,qui voluit inftîtuere facra mëtum ,hoc eft, ritum teftificantë i» minifterîo dcapplieatione fuorû be-neficîorû,amp;qui illius applicationis effet figillum,hominis caufa; non ve* ro voluit crigere Idolum fimile igni Perfico,aatVrChaldæorum,ex quo feie ereptu Içtatur amp;â grattas Deo agit Abraham. Vtri ergo retinent nos qui locutionem hanc facramen. Talern,facramëtalitcr accipimus,qui fîmpliciter credimus,nosifta fumpti-onefoctos fieri corporis Chrifti : An verô pars aduerfa,quæ dcfubftanttali corpore, ôceius prælentia cum pane ita diflimiliter difputat^Idco cùm res effet planiflîma, amp;nbsp;maxime intelligi-bilis,nulla mota fui t fuper ea in ter af, fidëtes Apoftolosdifceptatio,qui ta-men de rebus multominoris momS-
tifo-
55
tifolitifuntambigcrc. Mcmincrant Chriftumdulci amp;longa concionca-lias docuilïe dc maducationc fuæ car ' nis,hoc eftjde communicationc fui, qua tcftatus eft,veile fefe in pijs efle ef ficacë, amp;nbsp;eosconformes fuo corpori cfficere,vel fuæ carnis gloriam amp;nbsp;vita inillospropagare.Etin illaipfacocna audiucrantinftituià Chrifto miniftc riu,explicari fruélus miniftcrij,amp; prç-fentiarn fuamin Ecclcfia,ccrnebant Ghriftum corpore fuó affidentë men fç locationc phyfica,non transfert! a-lió,non mutari,fed pani tribuereap-pellationcmtantùm fui corporis. Il-lius igifur manducationis amp;nbsp;promif. fionis de prÅfentia fua, intelligeban t per notam hanc phrafin inftitui o-epja -71 Æ a Sc comonefadionem ; non veto miraculofam aliquam veri corporis propagationem,aut nouum aliquod numcn,diuerfumà bencficio,dequo concionaturpromiiïioEuangelijjîn-ftitui. Ideo bene de hac ipfa cÅna inquit Chryfoftomus:Quomodo tur bâti non funt,ciini hoc audiuilfcntl quia
56
quïa multa amp;nbsp;magna de hoc ante diC fcr ui t .D ei n d e, no n n e i e que n s pr o p o fitk» apertiflâmè explicat priorem? Nafquam dicitur: Vinura eft fanguis Chrifti; fed,Calix eft noufi Teftamen turn in (anguine, hoc cft,ifte hauftus eft obfignatiopromiftionis de mérite amp;nbsp;bcneficiomeo in credentibus. Nçqueà phrafîLucædifleptiunt vllo pactoquæapudiVlatthæum amp;Marcu leguntUE.Calix eft meus fanguis noui Teftamcnti:ho,c eft, meriti amp;nbsp;benefi-ficiorumnoui Teftameti applicatio. Non enim.exiftimari poteft,fangui-nem materialem,q ui de latere Chrifti ipfo vulnerato effluxit Sc dilftpatus eft,hauriri.Ideo Paulus certiflimus in tcrpres,propofitionem, quæ extat a. pudLucam, tanquam magis perfpi-cuam,repetcre maluit. Idem ytramq; propofttionem ita dextre amp;nbsp;perfpi-cue declarauir,vt nullus locus dubi-tandi de vera fente tia,niliillis, qui pc tulanterveritate conturbare volunt, rclinquatur. Calix benediftionis eft xoivuv/'a fanguinis Chrifti: panis benc-diftio-
57
Hiótionis eft xo/vwv/a corporis Chriftî-Non ihquit,Panis eft vetum,cnenrîalt;-le velfubftantiale corpusChfifti: fed eft externa amp;nbsp;vifibilis res, qua fît focic tas inter nos amp;nbsp;corpus Chrifti. Calix eft res vifîbilis,qua nobis exhibetur fanguis Chrifti, aperte teftatur, nô iilutari naturam panis amp;vini invfu. Nam quod fumitur ,nominatpane. Propugnatores fîdci Chriftiana: laba feentis, v t vidcri volunt, cum oculos luce huius teftimonij prÅftringi fen- , tiant,vêlant fe,imitati exemplum A-gamcriirionis nolentis Ipeiftarencce filiæjfed quale amp;nbsp;qüà m bell um hoefît velum,videamus.Aiuttt Konavlap cor^ poris fignifîcareipfum corpus corn-municatum paniamp;diftributum.Scd quis prudentem abderet fefe in ciuf-modi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nimis aperta fraus
eft. 'lt;^idopus erataritonomafia,fi Paultisvoluit dOcere de coniunélio-ne panisamp; corporis, cùm oratio firn-plexhPariiseft corpus,rnaiorem ha-bcäremphaÃngt; Deinde infpiciamus cofîfîliüm Pauli,quadercagar. Facit â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cnim
5^ enimantithcfîn facræCÅnæ amp;nbsp;con-uiuiorumEthnicorum. Exprefsè in-quit,eos,qui interfunt facrificijs Eth-, nicis 5 inire fociefatem cum idolis : e-contrà , in menfa Domini nos inire focietateni cumChrifto.Prohiber igi tur feucrè facere talem confufioneni menfæ Chrifti amp;: Dxmoniorum, arque vis omnisantithcfiseft in nomine Koivtavla. Prxrerea norunt omnes lt;ioâ:i,quid fignificet wivuvla, amp;nbsp;ne-quaquam fieri KO(V«v/ajj corporis Chri fti cum pane. Koivcuvi'a cftChrifticum Ecclefia, amp;nbsp;piorum tanquam mem-brorum eiufdcm corporis inrer feie in Chrifto. Ideo nec Lurherusalircr inrcrprcrarus eft. Abijciamus igirur pontificium amp;idololarricum dogma dà focierare corporis Chrifti cum pa-ne.quod nequaquâ notum fuir Pau, Jio,ncc erudiræ vetuftati, Sed hæc di-fputario redigir mihi in mentem me-Meshufas. rnoriam cuiufdamdifcipuliparügra ri amp;clemenris erga fuum præccpro-rem,ridiculi ramen.Saul fuir Prophe-ram amp;nbsp;Doctorem reuoçari voluit ia ' vitara.
59
Vîram, vt çonfulçret cum de re graui, rde cxitubelli:fed ifte inuidës fuo prx ceptori^viro omnium optimo,quen.y(5d^^ non multo ante mendax ôc calumnia trix fophiftiea nccauit, duleem fuam quietemgt;rctrahiteum ex monumen-tOjVtipÃquoddam frigidû-j.âJc/'o/ASwo/j diflbluatjôc itadenuo eum iugulet.
Sed refpondcret ipfi vit fanôtifllmus amp;mitiinmus,quod ante aliquot an-nos cuidamfimili Pyrgopolinici per fomnuai diccbat : cù 7^ l/xoî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
quot;ntQ KUKTiCTfioyi Mlt;îx^camp;lt;«-Vcrùm nos in-Æây»*'*c* tcrca viiiora,vt ille dixit, capita, idus iftos léthales cxcipiamus. Inquit illc clariflimus vir : Si panis eft ilia res, quainitur focietas cum Chriftö,ne-ceflario etiam irnpij accipientes pa-ncm,infcrenturChrifto,.Et,nc,vtpoc ta inquit, poflemus âMvntamp;cu kk ça (u/* Zouva/j,extorquer nobis arma defcngt;â fionis.Neque,aitjHæc propofitio ft-fimilis eftifti: Euangclium eft poten-tia Dei ad falute omni credenti. Nam hîc nulla fit mentio fidei; fed tantum diftributionis. Ergo fccundum Phi-lippum
«ô
îippum in omnibus impij^ âcccdcnti bus ad ià cramèôenamjhabitabitChri ftus.HüictelojCxfuaopinione plane mortifero,poftca,ficut crüdelium fi-cariorum mos cft,addidit farcaimos. Sed nos nô exaniinamur terrore. Co-gitamus enim quodille virfortis fuo Paridi præliatori exprobrat: xw4gt;o/j
amp;V!x.'ÃKilt;i'©^ b^itPai/oio, Aü-diatigitur noS, qui fumus a/^-a/jô/iS^oi. Paulus érudit Ecclcfiam, non agit cû cÅtu idololatrico, facramenta in* \ ftitutafuntprocredcntibuSjhonpro impijs.Sunt enim figilla iuftitiç fidei* Quare infettio ilia in corpus Chrifti non fit fine fide ex opère operato j fine bonomotuvtentis,vtdocentpon tifîcij,aut fine cogitatiohe,vf eu mus roditpanem. Qui igitur eft fine fide, non percîpitjVt veteres dixcrunt,rem Sacramen ti,hoc eft,non inferitur cor pori Chrifti. Ita,vtfpero^taqueuscon tritus eft, amp;nbsp;n os libera ri fumus. Hanc phrafin Pauli,vetè luce meridiana clà riore,imitata eft vêtus Ãcelefia. Grs^-ci cnirn fcriptorcs,Bafilîus,Nâzianze-nus,
8i
fius^ Clemens, Macarius, Orîgcnes, Theodorcrus,nominant panern amp;nbsp;vi nû l'ymbola corporis,o'S/xaà vT/TU'»â/»» amp;nbsp;quidem fymbola
côtra-Eatychen,hoccft,corporisverc fubfifteri ti5,amp; quod reuera in pijs ad-huc eft cfficax.Prætcrea apte definiut e2[T« âpôgiwy,« a'iJju.SoÃa.oi AtraCà ^Q 'riuti ow c'^/s«T^ 95) oïKtfia? (pvo-tuii, Q^ód veto aliqui contumeliosè reij-ciunt Origenem, qui valdc perfpicuè de haccau'falocutus eft, tanquam fu-fpcâ:um,inciuilitcr Sc incaütè faciüt. Cùmenimintegræfynodi,ôcalij do-ûi amp;nbsp;pij virl collegetint catalogum er torumOrigenisex fçriptis ipfius, inter illos vcTO non rçcenfucrint erro-rem aliquë de facra cÅn^ neceûe efl; cos iudicafle,reétc hacin parte fenfili fe amp;nbsp;docuiffe Origenem, Latini verb, Tcrtullianus,Auguftinus,Profpet,^ da amp;nbsp;alij, nominant lignum amp;nbsp;figura corporis Chrifti. Et quid poteft dici clatius ? Hoc eft corpus mcum,ideft» figura ccM:poris.Item:Corp us fuu tra-dcrc fefe dixit difcipulisj cùm fignura quot;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E corpo-
62
corporis daret.Sed non conftitui coa ceruare omnia teftimonia vctuftatis. Nam cum plurimiin hocgencrclabo rarint,poflunt ea infpiciin alijs Icri' ptis.Qiiasverôcorruptelasaflùeritç-tas poftcrior,pauló poft oftêdémus. ' Porró,quia Eccleliæ rcpurgatæ có-fcflioncm Auguftanam,tanquä fym-bolumhorumtempora,mcritö ma-gnifäciunt, amp;nbsp;plurimi vociferantujr, hanepiam amp;nbsp;fimplicem fententiam alienam efle à verbis côfeffionis ,ctiä illis à ceufatoribus refpondeamus.Vc xè ftatuimusin iliaconfeflione récita xiconfenfum veritatis cÅleftis,tradi-turn in feriptis Prophetarum amp;nbsp;Apo-ftolorum.Idco ab ca nequaqua difee dimuszfed profitemur nos dues efle Ecclcfiarum,inquibus hæc dodrinæ Voxibnatjamp;retinctur. Sed rurfus,cû 3n illocÅcu magna fitdiflimilirudo,, ira vt in alijs maior,in alijs minor fit Juxjdexteritas amp;nbsp;pietas ; nô patiemur nos cxcludi à focictate vcræ'Eccicfîxi ctfialiqui abutanturformis loquen-
illis fidfmnafiîngant intellcâu,,
quo nos premi polfinius. Deinde, eu imbccilUtas.hominum ma^na fir,amp; indodlifTimis atqjoptimis etiamve-raluxdo'drinæ fubindc crefeat amp;: au-geatur,ficri poteft,vt cxcidant, quant uis doélo amp;nbsp;çircûfpedojlocutioncs minus cÃmodæ,quas deinde vfus po-fteriorfs teriipori^ cmendat ôccorri-git,ficutnondubiumcft,autorë con. fc(fionis,vifumomniô fanftiitimu Se dodiïFimum, plæraquq doâirinæ capita fa:percpctiuifle,magisiUuftrafle, amp;nbsp;præfcrtim in vltimis fçriptis tradi-diflemagis cxplicatè.Valde igitiirin-elemcntcrfaciunt,qui aliquavocabu la duriocaaut minus propria,quæ po fteacxplicataaut etiam mutata funr, contra perpetuum fenfum autoris lt;Sc Ãcclcfi« vrgêt.Nos tarnen in haccau-fa phrafes Auguftana: confcifionis ia Koe articulo,plane nihil oïTcndunn ^mo profîtcmùr casverè amp;nbsp;piqvfurpa ripoffe. Statuit ea corporà lc præfen-tiâ in cÅna redè amp;benè, fed pô inter ftabilitur potificia alligatio ad fym bola/edpræfentia qhomini falutaris
E â cft.
lt;^4
cft.Porro fuprà fatis diólu eft,toto pé*-ftorc nos fateri, g? vnimur Chrifto* non folùm fpiritualitet, fed ctiam,vt veterts d'ixcrnntj fecund uni carne ni Vel Corporaliter^ amp;nbsp;illius infertionis in corpus Chriftiverè a'^^dyii^ eft ilia funiptiOjfîCut dicitur: Mancrc in niCgt; ôc ego ih vobis. Item : Ego funi vitisgt; vos palmitcji Néque iiiterca oportet imaginari Enthufiafticâ deification^ ócfubftantiaruni cômixtîdneni exem plo OfiafidrÃ7amp; impriniisSchvvcncB fcldij; fed fide Iiæc fit infertio gt;nbsp;amp;nbsp;ea fides verè eft hypoftafis rcruiîi fperà n-dafum,amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non appatentium.
Sed de hiS Turfus paulo póft^löquc-^ mur.Obftrcpit verà etfà m agnien ad-uerfarium,poni à nobis ÿacüà amp;nbsp;inai nia figna,amp; nihil tribui'figrtis. His vt-rèdicere potcranius,quod illc fratti in iurgio refpondet: auPftitdioiilo^ occultarÃiquod verum'éft^ aut fi ferid itaiuîi,iccnt,nicntcm illiscfle adenà * ptà m.Sicut enim net pfædicatio aù^ meditatîo vocis diuinæ inane fignââ aut cxercitiuni cft,vt Enthufîaftæ dô-
ccnt|
«5 ccnt,nccbaptifmusnuda piélura vcl fîgnùm,fcd media, per quæ Deusdc-nüciat amp;nbsp;dönat quæpromifitdtancç ilia externa fumptio inane Ipeótacu-iumvel fignum eft,fed eftres vifibilis, cum quaChriftusverè fecundum in-ftitutiohemfuam præfcnseft, amp;qua ipfivereperfidem vnimur. Sedexci-piunt:Etfi defrudu amp;nbsp;efficacia re^là ioquamur, tarnen lymbola ipfa nos omni fpoliare prçfentia.Refpondeo: Prolixe fatemur,nihil fubftantiale ac cederefignis,quia nulla illis fada c-ft promiflio : fed homini dari ca,quÅ promilfio docet,amp; effici ea à filio dci, no à paneaut vinofumpto.Ita enim Paulus panem amp;yinuni,nominat e-tiaminvfu,amp;ita locutaeft Antiqui-tas,non mutarifymbolaaut abijeere fuamnaturam.PorrOjfinouæfubftan tiæ fieret adiunólio fine pervnioneln cITentialemjfiue per refpcclfi fubft^i;! tialem, reuera fymbola naturam fua mutarentjficutpaulÃpöftvberius de clarabimus.Vt tam⬠face*f ille paftus difcernatur à cibo phyfico yclprpfa-
quot;Ã' 3 ' nó7
66
no,Paulus nomînat pancmiSc pocu-lunibcnediâ;ionis,hcccft,couuiuiu, in quo dicuntur prccationes, gratia-rumaôlioneSjamp;quodad huhcfîncm dcftinatunicft, nôvt nutriat corpus, fed vtChrîfti fiat cômemoratio. Aetas deindepofteriorhæcfymbola no minât corpus Scfanguinem Chrifti in vfu-.in terdum etîam extra vfum, rcfpi ciendo tarneneó,quöd vfuiiamdc-'ïlinata funt. Hæc forma loquendi 'â fumpta eft ex confuetudine fbrmo-nis diuini, quam etiam Chriftus ôc Apoftoli retinuerunt. Non dubîuni eft enim,vocem diuinam,res exter-' nas, vbi amp;. cum quibus Deus vult efle cfficax,fccundum fuas patefaótioncs, nominarc federn amp;nbsp;IiabitationéDei. Propitiatorium erat fedes Dei, non qudd Deus illud fpacium eflentia fua magis rcpleret, quam alia'loca ; fed quöd area deftinata erat non ad fi-nem Åconomicum,fed vbi fieret cö-pellatio veriDei,amp;quódDcus pro-miferatjin eoloco cxauditurQ fe pre-cespopuli.Et funtalia exempla penè
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimi-
67
Ãmilia. Agnus eftpafchâjhoccft/ym bolum madationis amp;bcncficioiuin ChriftL Item ; Hic cft fanguis fÅdc-ris. Ncquc dubium cft,Chtiftumad iftas P h raies veteris Tcftamcntircfpc xiire,vclpotiùscas rctinuiflê, Nomi-natur cnim panis corpus Chrifti, vt intcIJigamus,cum deftinatum elTe ad vfummyfticum, videlicet, vt fit --Y»i? promilfionis Euangclij,amp;vtcoin monefiamus hac appcllatione, verc invfu nobis ca donari, quæ dénotant fymbola. Dicunt veteres, corpus Chrifti ingredi in os, cadere in ter-xam, geftari in caniftro : non quod ponâtaliquam fubftantialemamp;pon ⢠tificiam vnionem,fed quia hac phra-fi Sacramentali fignificare volunt,hu ius panisalium efle vfum,quà mpanis communis, qui eft pabulumno-ftri corporis. Hanc verb efle men tem Vctuftatis,apcrtiflimc euincunt hæc argumenta,
I. Ipû veteres propofîtioncmChri fti exponunt lacramcntaliter de fym-bolo, typo, figno, figura Corporis^
E' 4 Ergo
68
ïrgo amp;nbsp;ipfonim locutioncs facramé. taliteraccipinecefleeft.
11. Etiamextravfum, pancm nomi-nantCorpusChrifti,vtiam exempla citauimus. Ergoloquuntur folùm de relatione,non veró de coniunüionc geminæ fubftantiæ.
III. Necefleefthasphrafeseomodo intelligi, ne conftituantur contradi-ftioncs aduerfus articulum de verita-tc humanæ naturç in Chrifto,quë tan to cum laborc municrunt veteres.Sic igitur exprefse inqt Auguftinus-.Cor pus Chrifti dicimus iilud,quod ex fru Ãibus terræ acceptum, amp;nbsp;piece my fti ca confeeratum, fumimus in memo-xiamDominîcæpafsionis. Et récitât alibi régula m perfpicuam :Rei figna-tæ nomen tribui figno,videlicet per jnetonymiam. Norunt vero eruditi, häc confuetudinem metonymicam etiam alijs linguis efle vifitatam,ficut Homerus ojxiawisat nominat agnos, quieranr madandi infignu foederis. Admittimus igitur libëtcr vnionem lacramctaiemrecentioram, fed cam 4- nbsp;nbsp;nbsp;» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rcólè
«9
rcÃe întelligi amp;nbsp;caurè vfurpnri volu-mus.Neque enim aliqua c'vjamp;çiçgenil næ fubftanti££,quacunque fané ratio-neidfîat,conftituitur;Sedhacpropo fitionCjPanîs eft corpus,folùra fignifi caturrelatio,quç eft inter panem,qui eft fignum, amp;nbsp;inter corpus Chrifti, eftresfignata. Et fatemurreâè didû cfîeab Ahtiquitate : Panis eft fymbo^ luni twovt^ o'W(U-aT©^gt; videlicet con* traEutychen,vt extet teftimonium* hæefymbola non efle nuda amp;yacua ftgna,fcd fymbola etiâ corporis Chri* fti,quQd reuera adhuc fuperftcs eft, lt;Sç cumquo veraamp;vcalis inhacaftionç eontrahitur focietas. In definitionc tracLita reftat explicanda particula,dç fine huitisfumptionis. Oftenfum eft fuprà jformam amp;nbsp;finemprimùni cflç Koivcovtap vel confocîationcm Ãhriftj cum pijs,cuius fÅderis pignus eft ift^ fumptîo^ed nequdquâ vult nos çftç Môâtotwçoo'wTrain hacaâione. Ideo veç ba inftitutionis dicut,hafc omnia fie? ri inChrifti commemorationë, Vuft filiusDxi liocmodo notitiam fui il»
E 5 gencrc
70
genere human© conferuari amp;nbsp;props-gari,hoc modo æternam fibi collige-reEeclefiâ,quæipfum verèagnofcac inuocct. Sumentemigitur fidc ac-cederc oportet adDcum,verè ftatue-re fibi remitti peccata, reconciliari fc Deo propter hanc vidimam, fcilicet propter morte Fili;, cuius corpus pro nobis traditum eft, amp;nbsp;fanguis cfFufus in rcmiflîoncm peccatorum, amp;nbsp;fimul dato SpirituS. ipfum in nobis dein* ceps veileeffeefficacem,nos geftarc óeferuare, ne recidamus in æternam mortem amp;nbsp;damnatione : perinde fient nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuam maflam humanam fer
ttat,nc redigatuv in niltilum. Hacc bona vuircelcbrari ôcprædicari. Ardeat igitur in fumen te fides,petens amp;expc dansfiducîaMediatoris, cû quoper-cutiturhocfÅdus,rcmiflionem pec-catorüjinchoationem nouæôc æter-nx vitÃjdeniquc alia bona corporalia amp;æternafecundû promifliones. His gemitibus mifeeatur gratiarû adio, fient dulciflimè veteres dixerunt, efle memoriam dati ôcacceptipr© omni
bus
bus bcncfjcijSjfîcut quidam vctuscâ-non continctrccitationem benefici-orum Dei in crcatiônc amp;nbsp;rcdèniptio-ne indc vfq; à condito mundo. Dein« de concurrunt alij fines inferiores. Hæc communis cÅna proprièinftitu ta cïijVt fit neruus publics congrega-tionis. Vult Deus voeem fuamdeFi-lio innotcfcercamp;exaud iriâdco infti-tuitpublicumminifterium. Vinculu autem optimum public! conuentus cfthæccÅna,inquatanquamin com munimëfa initurfocictas cumDeo, amp;mutuôinterconuidorcSjfîcut di« dtur.Vnus panisamp;vnû corpus multi fumus. Quare maxime admoneat nos ifte paftus de mutuadileftionc, amp;nbsp;mcminerimus,conuiuas nos efle Chrifti,non verb compotoresCen-taurorumamp;Lapitharum. Ideohuic ritui fingularis addita eft promiflio de conferuatione Ecclefiæ vfq; ad vl-timû diem iudicij;vt feiamus ibi futu ram efle verâ Ecclcfiam,vbi fonatve-ra voxminifterij,amp; legitimus eft vfus facramentorû, amp;nbsp;vt nos fegregemus abilâo
ab ill o COC tu,qui voccm doólnnae cor röpit,amp; ftabilitidoJainabufu amp;pro-fanatione huiûs coçna^ Ita fimul finis huius ritus efi,vt fit nota Ecçlefiæ, di» /tinguens cÅtuspiorum ab idolola-tris.Sicut Corin thi Paulus cû fuo cqe-tu diftingucbatur à conuiuijs idolo, Jatrarum, voce dodrinæ,amp;hocfym-bolo côniunis fÅderis. Ita omnibus temporibus Ecclefia hoc figno çon-felïionis ab omnibus impiis cÅtibus fcfé fegrcgat.Intcrea tarnen fines fub ©rdinati ïuecedentes non obfcu-fentprimumamp;principalcm, de quo diäumeft.
, Expoluimus ferme fummam vcrac amp;nbsp;fimplicis fen tentiæ de cçena. Sed rc liquum eft adhuc vnum caput, quod noscommonefacere poteftde curio Zitate amp;nbsp;improbitatc plurimoru hoc temp orc in Eçclefia. V uigare p ecca t û çfi;invita,prætermiflîs neeeflarijs in-cumberein Ita,cùm conuc-niçbat nos in hac caufa quærcrc,quid Chriftus promiferit amp;nbsp;exhibeat pijs, pierique de hac parte vix aut pauca
â verba
73
Verba fà ciunt. Interca magnosaccr-üos paginarum impJent acerbifsimis rms,amp;fcire volunt à parte aductfa, quid deturpani,amp;quid à ccipiant im pij vel increduli. Prae'le fcrunt autent quida éx iftis iiiquifitoribus, effe qua: ftiou eni magni momçnti. Plurimùm enini referre,vt fçiamùs, quid contin gat imprjsjVt hoc modofugiamus pc-ticula amp;nbsp;pÅnas indignæ manduçatiô his. Refpondeo,:Vâldcperfpîcütmi tft,qüæ fit digna tnSdücätiö.Prpittif' fioEuangclij de bcncficijsChrifti,'amp; hicritûs,qui ptoriilffio'rïis èft tefthuö riiunl,requirunt fide na. Sed fides nc-quaquaniaccendifurin honaind pef-feuerante in peccatli éôtra cônfcîèh tiana.lSeccfle eft igitur iïa vera conter ïrotiç^onainetn èxç'âuéfcerc co^itæ-tioiaé irà öcljcuitii-na'agfiitudó'jjfici pu'è'çkttiPTtc filîjÃéi'âgftôftitur, a^ re P dehl'tentiatn,fiÃè rUrfus ctigî/amp; vù rç fiât Utré' âpfóprët ia^nc vrÃiriiSrpfif-éat.ai^;cfle iranaquot;Dç^i;renaitti peccatU pf ppâtèr ?iiiutn,'Ãépér êuni,datpâ$^iî'i tttSanà to, Ctçdentcsquot; viaificà ri -htnÃ
74
amp;.ætcrna vita, amp;nbsp;horutn bcneficiorà tcfïim onium amp;nbsp;pig nus effehancfum ptionem. Indigné manducant,qui necpÅnitentiam,nec fidem afFerüt, fed vcl exconfuetudinc profana,aut ctiam cum opinionibus Idololatri-cis ad banc facram cÅnam accedunt. Manifeftumeft igitur,qualis fcruta-Tionecefrariafit,nempe,an litin no-bis malum propofitum,an fitpÅni-tentia,an fides aceçdcns adDcum fi-duciaMediatoris. Verùm multi non. acquiefcentesin haçfimplici fenten-,tia, acerbe quærunt,quid fumantim-pij ,amp;inhacquæftione cardlnem rei verti dicunt. Inde enim certiflimuni fieri pofîe indicium,an quis reftèycl feçus de efîentia CÅnæ fentiat,amp; hoâ folos elfe Catholicos,qui affirmant Cotpus Chriftî accipi etiam ab im* pijs. O mifcramEccIefianijCui hoc, quod fubftantiaie vel eflcntiale cft in . Sacra mentis , commune çft emn impijs.Aperiat Deus illis oculos. Ex commente idololatricç tranflubftaa üationis nata cfthæc praua opiniol
Subfià a-
75
Subftantialc huius cÅnx cftjXôH't«»« cumChrifto. lam fient ilia in fer tio, fient totics dixinius, fine fide fieri no poteft : Ita faeramenta inftituta funt pro credentibus, non pro impijs.Ad quern enim non pertinent literac pro iniifionis, eidem inutile ctiam ett figilium., Deinde eitm ilia prxléntia amp;nbsp;copulatio veti corporis cum fym-bolis fit imaginaria , non ex verbo Dei, fed exarbitrio hominumconfi-ûa,iamcuanuit illud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de
manducatione veri Corporis in im. pijs. Si vrgent, quid fumant impij, dicoeosfibi fumerc iudiciû,hoc eft, iftafumptionc contumeliofa in Dc-um,cumularc fibiiramDei,amp;attra-hcre horribilcs poenas corporales amp;nbsp;æternas. Sed cxcipiuntilli; Attamen Paulusdicit,tales fierireos corporis 5c fanguinis Chrifti.Item, non difeer-ncrc corpus Domini.Hocautc diccrc to poftet,nifi impij fruerStur ipfo cor pore.Rcscnim abfens no poteft viola ri.Ex vno abfurdo feqinfinita,resipfa in tOU viUÃftçdit.Quia isjitur ifti dif puta*
^utatorespatiunturfefc abducià mi nîfterio ócminifterij præfentiaadalic nas fpccuiatiönes, ideo inuoluuntuf fomnijs inextricabilibâ.Qui vos fpcr-hit,mc(pcrnit,inquit Chriftus de o. mnibus pijs doäioribusi Ita contem-ptus ininifterij pertinet ad Chriftum» «jLiieft autor huius ordinationis.Mui tó inagis peccant, qui hoc ligillo no-niTeftamcntiabutuntur, qui præ fê feruntjfcfe GuniChrifto fÅdus inirc paratos,cùm interca fin t membra dia bolorura,qui Chrifto maledicunt, ta les teucta corpus amp;nbsp;fanguincm Chri-fti contumelia afficiutjficut' latrones, quiChriftUm crucifigut. Abutens fiâ gillo Cæfatis, maicftatcm Cæfaris offen dit, amp;nbsp;reüscriminis læfa: inaicfta-tis pronunCiaf ur:itaprofcóto reus eft corporis amp;nbsp;fanguinis Chrifti, qui figil Ium corporis amp;nbsp;fanguinis Chrifti co-tcmpfit.Additurvero etiam ratio hu ius grauis pcccati, quod tales non di-rccrnant corpus Domini^hoc eft, non hue facrum cibum à profane di-fccrnantjquod né aflexant fidem,nec
Uatuâuf
ftatuant hunc cibiim có cfle inftitu-tum,vtfit diftribiitiocorporis amp;nbsp;fan-guinis Ckrifti,id eft,omnium bencfi-ciorum Chrifti,amp;noscöiungat cum Chrifto vera amp;viuifica confociatio-ne.Huicperfpicua: amp;fimplici expofi-tioni fi qui refragantur, illorum pctu lantiaprofé£lóodio dignaeft. Nam Vide,quxfo,incogitantiam hominû. Etiam illi ipfi,qnivrgcnt prxfcntiani veri corporiSjfatcatur neccfle cft,rea-tum ilium tantüm.efle ex relatione, videlicet,propter contemptum, non. verb propter aliqucm cruciatum cor poralcm,lacerationcmvel aftèdionc qualemcunque. Nam corpori Chri-fti,quodampliiis non raoritur, nulla nunc realis vcl contumelia corporalis fieri potert.Quare harent in nlani-j feftacontradiólione. Qi^à mfutilisc-tiam cauillatio illorum eft, qui dient, non fieri inftitutioncmChriftiamp; fa-cramenta irrita propter hominunj in credulitatem: Omnes igitur acceden tes manducare verum corpus. Scire oportebat rciSe inftitutosin doftri-
F na,
7«'
na,vniucrfo miniftcrio eïTe annexanï cöditionê pÅnitentiæ. Sicut Euange lium falutare ,eft crédenti: Sicut ba-ptifmus eft lauacrum regencrationis credcnti : Ita cÅna obfignatio eft fee dcris cumcorporeChriftihis,qui ca beneficia fide accipiunt. Rata eft i-gitur Chrifti inftitutio eo tnodo,quo voluit efle ratam. In hactrifti autem Comminatione confiderëtur gradus delinqucntiunt, amp;nbsp;noftri aceufato-res in fefe etiant dcfcendant,amp; fefc criant,ne hoereatuinuoluantur,exa mincnt.Contumelia fit Chrifto,cùni profani accipiunt prop ter confuctu-dinetn fine pÅnitentia amp;nbsp;fide : Sed grauior contumelia eft, cùni facra-mentum niutatur in idolum ,âtoto genere à fua natura diuerfum : ficut Pontificij docent, efle opus , quod mereatur remiflionem pcccatorum alijs,viuis amp;mortuis ; conferunt in quæftumâ.proponuntpancmfpeôtan dumamp;adorandum populo. Ncc Ic-uiscontumeliaeft, quando populus iqbetur ad oftenfionem panis, tan-
quan|
^9
tjuam ad ftatuam regis Babylonici, procumbere,eo dirigcreinuocatio-ncnijamp;rctinetur fub prætcxturcuc-renriæ amp;nbsp;pictatisin opinionibusidö lolatricis,quas profcftöin pluriino-runi animis hærcrc ccrnimus.Ht cum ad talia conniueant,aut ctiam ca pro bcntamp;ftabiliant, quospar erat picbi meliorcs inftillarc fententias, coffi-tcnt,annôfocictatcldololatriæ pol-luantur, Certe feueriflirauni extat mandatum defugiendisidolis,amp;ali-bi dicitur : Ne communiccs alicnis pcccatis. Adeo autem graue fcclus eft ifta profanatiOjVt proptcrhæc pec cata totæ genres magnis calamitati. bus oppriinantur,amp; hi qui non agü.t pocnitentiamdn acternas pÅnas abij-ciant ur. Quarc oportebatnos exper-gilci/jc ferio dc vero amp;nbsp;fälutari vfu, c-mendatis amp;rcicctis omnibus corru-ptclisjcogitarc. Neeverö Hyperafpu ftæmanducationis impiorumfe tue-bunturautorirateantiquitatis.Mani feftum cnim cd:,vetcres ncc fenfifie a-liud, ncc ftantibus veri s fu ndamentis
F a alitée
80
aliter fentire potuifTc, quà m quod ex mente Pauli iam à nobis recitatû eft. Ideodofti amp;nbsp;prudentes diftinguunt inter Sacranientum amp;rcniSacramen ti,inter rem terrenâ amp;nbsp;cÅleftem ; atq; concluduntjincredulos Sacramentû quidem,nonvcrôrcmSacrarncti per cipercjideft, facra fymbola quidem manducare, fed nö fieri eos membra Chrifti, fient aperte inquit Augufti-nus :Eû non manducare corpus Chri non eft in corpore Chrifti.Quod autem alibi dicunt: bonu corpus im-pijs malum fieri, manifeftum eft, eos loqui dcfymbolis,quibus nomë cor-porispermetonymiamtribuitur. Sic ut ctiam Paulus inquif.Tales non di-feernere corpusDomini. Et cogitent quod præfentia Chrifti facramenta-lis accipienti femper falutaris eft,amp;di ftinda à præfentia vniucrfali, qua da-mnantur,puniuntur amp;nbsp;deftruuntur impij,quæ diftinéiio vniuerfæ huic caufæ luccni affert.
Hane igitureffe fententiam Chri-fti, Apoftolorum amp;nbsp;veteris Ecclefiæ, fine
8l
fincvlla dubitatione ftatuimus ; Crc-dcntcs fide invfu panis amp;nbsp;vini fieri vc ra amp;nbsp;viua membra corporis Chrifti, g. præfcnsamp;efficax eft per hæc fymbo-la,vt per minifterium,accendens Sere nouanscordanoftraSpiritu fuo fan-âo.Incredulos verb non fieri participes vel KO(Vù3v«ç,fed rcos corporis Ãbri fti,proptexcontemptum. Oramus an
' tern veris gcmitibus filiuDci,vtipfc conuiiftorcs fuosinEcclefia fuauiter amp;nbsp;falubriter pafcat,amp; Ecclefiani lumr ne veræ agnitionis amp;. inuocarionis in plurimorum mentibus accenfo,libe-rct ab omnibus idolis,
SECVNDA PARS
-DE Itil ET^ ^rttattoniiui difeedentthw amp;dijjen~ ttentibu4 ah analogta Ãdei.
ESTIS eft hiftoria mun. di inde ab initio,Diabolii mirabilibus artibus infi-diatumcflcgcncri huma-
F 3 no,
â ââS»
no,amp;vtDeumcontumeIia afficeref, pluritnos,auulfosab agnitione amp;nbsp;cul tuveri Dei,implicafle idololatrîa amp;nbsp;horribilibus fcelcribus.Ipfos prîmes parentes deceptos opinione propria: exceUentiæ à Deo auertit, amp;nbsp;cum de-indeîpficreéli effent promiffione de venturo liberatore ; tame altetuni ex ülijs,amp;eum quidem parentibus cario rem,abrîpuitîdololatricis opinîonî-bus amp;nbsp;cultibuSjtandem etiam parrîcî dio inuoluit.Perfeueransvcro in prima fua fophîftica,promîflioncs amp;nbsp;in-jftitutionesDei calumniatus eft,amp; ho minibus incautisfalfum intcllcduni amp;nbsp;mendaciajnftillauit.Sic cùm in pri ma mundi ætatej,facrificia amp;ipfa aghi in aris cÅleftis inflammatio,teftimo-nia externa effent debenefieijs Mef-fiæ,qui effet futurus viótima,amp; deleto peccato exeitaturus in cordibus pio-rum flammas Spiritus fanfti; coetus idololatricus præcentore Diabolo,amp; dudore parricida Cain,promiffionë abiecitjfilio Dei maledixir,amp; interes ^rnaaicnti caufarctinuic fignum, cui opinio«
83 opinioncmmcritiaddidît, ncq; mul to poft magna multitude,vtChaldari in numinaverterût, StfinxeruntignemefteDcum ipfum, cumque fpeciofo nomine Orimafda, hoc eft,lumen Deinuncuparunt. Sic Aegyptij coluerunt bouem, amp;nbsp;pau» latimingens multitudo Ethnica ex-ternas caeremonias cumularunt,amp;no âua numina excogitarunt. In populo Ifraël eodem modo Pharifæi facri-fieijs opinionem meriti rcmiftionis peccatoru amp;nbsp;aliorum bonorum ad-' ^diderunt- Sæpectiam populus ad ma nifefta idola dilapfi funt ; Et accufan-tur à Stephano facerdotes, quod tenx plum amp;arcam tanquam fingularenu men coli voluerint. Non diffimilis verb ratio eft huiusnegotij. Inftituit Chriftus fa era mentum, hoc eft , tc-ftimonium applicationisfuorum be neficiorumin çredentibus : Sed homines impulfi à , Diabolo , non diu re£læ amp;nbsp;probæ femitæ innixi funt. Qualis vfus CÅnæ tempore Apofto-,lorum fucritjoftendit ratio inftitu-r 4 tionis
84quot;
tionis amp;nbsp;hiftoria. Narratur prima Ec defia hoetanquaftivinculo amp;nbsp;ncruo publicç cögrcga tionis vfa,amp;inrfraai.-oncpanis,in piiblicocöucnrucófen-ticntianimofudiflcprccesadDcuin. Vbificut nulla mCtiofipguJaris ôç.trc m e n di cui U fd ä n uminis ; I ta i n vfu.ta-mc pia adljibita fuit reueretia in Chri fti cömemorationë. Ita enim dicitur:
^amp;3/j,t(g6)Tîi xoivcüVf«, TH KAaffft/nS} ajTV, »ted Toî§'T^otrdVX^ï?« Vocahulû «Tetl/ot/» prorfus Paulino modo vfurpatû eft, nequede communione facultatum, q uam mox deinde nominat,intcJligi poteftjfcd recitatEcclcftam per feue* rafiâein dodrina Apoftolorum,in fo-cictate, quæ fradionc, hoc cft, diftri-butionc panis initur amp;nbsp;prccationc. Alij non modo peculiarcm hune cul tumignorarût,lcddclapfiad partem contrariam, cÅnam nimis contem-ptimhabucrunt. Sicut propterhanc profanitatemCorinthij reprehendû turà Paulo ,quód non difeernerent cÅnam Chrifti à vulgaribus epu-' lis,
85
lis/cdappararcnt conuiuiaad pom-pamamp;luxû. Quisautemcrcdat cam futuram fuiflc profanitatem, prxfer-titnin gente prona adidololarriam, finotumfuiflctillispontificum amp;fi-milium dogma de prxfentiavcri vel cflentialis corpons Chrifti cu pane? Paulus taxans illa^i. âra^i ap, conciö-natur de ftuólu cÅnæ, amp;nbsp;vult cam ad-miniftfarireucrentcr. Hanc veterem fiiripiicitatcm amp;re^itudinem imita-tam èHe veterem Ãcclefiam Ipngo te-pore,öftcndunt hiftoriæ in Dionyfio amp;nbsp;alijs. Sequens tarnen ætas fubinde magis couata cfl pietatem amp;nbsp;reucren liam in hominibus acucrc,præfcrtiîün cùmiudicarentjhacdulciamp;pia caere-inonia'plürcs adveram religionê in-uitari. ideo nà foliim copiosè de fru-ftu locuti funtjfed ctia fymbolis ipfis appcllationcmcorporis amp;fanguinis Chfifti tribuerunt. Etfi verb has phrà fesfacramcntaleSjCÃm eo teporéà d-hucillareccntiorum prærogatiua,vt nominât,ignora effet,nemo male in-tellexit,necvlla ca de caufa effent rao
F 5 ta*
«lt;s
ta ccrtamina : tarnen hypcrboJæ an-quorum ex vctçribus incommode à . pofteritate accepta: funt: Irrepfit paU latim opinio de oblatione, eaq^ fub-inde aufta amp;nbsp;confirmata eft, fient ap--paretexCanone, quiplura Sc diuerià habet additameta. j!\ctas quidem aiv te Gregoriu p urior eft, fed cii;ca tem.-pora Gregorij, quî vt vir Ronjanns,. Rempubl. Ecclefîafticam aut potiùs monarchiam,pernaitt'ente Phoca Cæ fare, ordinäre cÅpit : inuocationes mortuorum amp;facrificia pro mortuis, præcipuè ex autoritäre fpcâ:f orü con firmatafunt, atqj ira cumulatæ Miftà priuataS. Ifti abufus cùrn deinde ere-uiflen t,amp;fubinde auéli cflent,yltimô fände inuefta eft opinio decultu pa-his,amp;;hi quidem præcipuinerui funC regniPontifîciJ,. Hoc tarnen dogma îîrlt;ç/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;circa Caroli Magni æ-
tatcm,amp;paulöpoft,publicum fadû cft,cùm prins ab Epifeopis Romanis, qtfi acerrim^ refîftcntibus plærifquc Græcis^cultus ftatuarüm approbatuX; ^cnmuJatuseJ^NficextatyUusvctti
ftior
«7
ftior aiitor Damafccnö,qui de alliga-tione illa veri corporisâ loquatur. Nä ea,quæ cxTheophylafto recitantur, certiiTimum eft, fîcut alia niulta, eflc â norha amp;nbsp;fraude veteram libris infar-ta, quod quidcm de hoc ipfo Dama-fceno,qai in tempora Caroli Magni jnciditlaffirmant. Ecclcfîæ Grxcae,qgt; illo tempore fcceftionem à Romano Pontifice facerent,amp; imperia ctiam diftinfta elfcnt, ctfi quibufdam érro-runr contagi js afperfæ funt;tamcn pii riores manferunt,fiGut ncc hodie pri uatas Miffas extra monafteria, nc cir. cumgcftationë panis faciunt,amp; pror-fus ipforuin Sacra propiora funt vc-* terifimplicitati amp;nbsp;rc£titudini. Gentes Gallicæ amp;nbsp;Germanicæ pronæ in fuperftitiones, auidè hanc cærcmo-niam, quæ maieftatem regni Eccîe-t fiaftici mirabiliter äuget, complex« funt,amp; authoritatc Imperatoru con-dita funt collegia 5c tcmpia,illisq; at-tributi reditus prodigalitate mirifi-ca,necadmiir« funtvllx admonitio*\ ftcs contraria. Nam cum imperanto
............. Ludo-
88
Ludouico Pio,quidam vir doâiQs Io* hannes Scotus,contra idololatricuni cul tu panis in (chola diiïcrerct ,.à fuis auditoribuSjdifcerptus elfe feribitur. Ab eo tempore plurimi cÅperuntla-borareincxpiicationedcniodo præ-fentiæ veri amp;nbsp;fubllanrialis corporis cumpanç. Vetuftioresponunt
GoÃiù «7rXà ü,a.Ut A£Ta7f(»o'v,hoccft, CO ucrfionë fîmplicem panis in corpus Chrifti.Eum modum aliquot feculis póft aliquiçx fcholafticis,dcfatigati perplexitatc quæftionum rccëtium, denuo probarût. Nam amp;nbsp;Guilhelmus Occam,viracerrimi ingcnij,qui fuit difcipulus IoânisScotiMonachi,dif-{îdcnshacin parte à fuo præçeptorc, veterahæcrcnouauit. Etcùmexpli-candus cft modus, aiunt miraculofc fieri pcnetrationcmdimenfionô:aut dicunt,Corpus glorificatum Sc non glorifîcatum, pofte efte in codera loco ctiaraordinc naturç.PctrusLom-bardus examinansfcntentiâanriquo rum,putat fine rationegeminam po-ni fubftantiara, prop terca quod ver-bafo-
! bafoncntdepiutatione pahisîn cor J pus.Statuitigitur fubftantiam panis . nbsp;nbsp;vel in nihilum,vcl in matcriam prima
redigi,manere tarnen accidentia fine ' fubieà o per miraculum ca^j tcgcrc cqrpus Chrifti, quod habeat fuâ pro-, priant amp;veramformam. Sccutuscft, Thomas,cuius ætatc idolomania:,tâ*â quam propagatis infinitis cxamini-bus,auâ:æ funt.Is omnia fub magis ac. curatam confidcrationem dcduxit: Reijcit præfcnriam gcminæ fubftan-, tiæ,negatetiam panem vclinnihilu^ vclinmateriam primamredigi. Scd ponitprimùmquaidam hypothefes, Vt fcfe prèmuniat; Ait,non elle credi-bile, fubftantiam Chrifti humanam, quæ in cÅlo fit,defcendcre,amp; cum pa ne vniri,nec efle ibipræfenscorpus, vt in vno aut in diuerfis locis; fed fpc. cialcm, vt ipfeloquitur, poni modu, cumq; nomînari pofte tranfubftâtia-tionem,quam dicit cflTe miraculofam conuerftonemvnius fubftantiæin al tcram,pcrindeficutaërinigncmvcr-litur. Std^feitö ficutinThomafuit inge-
90
ingcnium amp;nbsp;doólrina excellcns gt;nbsp;cÃM in hac ca ui a profitcretur fe amp;nbsp;retine-re Chriftiveruni corpus cum fubftan tialibus fuis proprietatibuSjilludquc ncceflarió in vno loco cÅU efle,amp;cx-prcfle reijcerct vbiquitatcm, vt n unc loquuntur, ca in contrariani partem pro fua confuctudine fibijpfi obiccit argumenta,quærefutarc nulla ratio-ne potuit,atq; hoc no foliim, q ui nuc intucntur amp;intelligut ipfiusfcripta, agnofccre poflunt,fed ipfi ctiampo-fterioresfcholafticiiudicarunt.Secu-tus igitur lohânes Scotus Monachus, vir ingenij fophiftici amp;nbsp;maxime pu-gnacis,modumThomæ tanquam ir' rationabilem damnauit,amp;fuum pro pofuir, quern quidcm pofteriores fere omneslaudarunt : Ait, ne quidem pcrpotêtiamdiuinam corpori Chrifti adimi pofle necelTarias proprietäres corporis, videlicet dimefiones à îocationem,ficutfcripferatThômaS5 fed, vr ipfe affingit, miraculu fieri io loco vel in fpatio eötinenti. Nam p^*^ omnipotentiam Deifubftantiam P^ quot;nbsp;nis
91
nis ïcdigi in nihiluni â corpus auteih Chriftiaccidcntibus panisvcftirj,efre totum in tota hoftia,vt nominant, óc inqualibet parte totum,itavt mira-culofè paruülpatium magnum corpus contineat. Et in cxplicationc hu ius modi funt duo ex ipfiusfedato. ribus,quorum alter dixit, totum mû-duminiftaextenfione, qua nunc eft, per potentiam diuinamin teftaoui: alter,etiam in foramine acus continc ripoffe. De duratione ferme confeu ferunt omnes, tantifper efle corpus Chrifti,donee remanent fpecicspa-nis. Deindeadduntquæftiones,quz meritó omnium piorumaurcsoifen-dût. Quid fumât mus rodens panem ⢠confecratum,amp; fimiles. Et quorundi tanta eft impudcntia,vt audeant dice re: Os mûris non eP.c immundius ore peccatorisifineinquinamentoigitqr ctiam à mure capi. Sed reuera expa-uefccre ncccffc eft pias mentes ad tan tamimpietatem. Quæ tarnenrecira-uimus,amp; multôplura,à quibus animus abhorrer, in libris fcholafticorü
tradita
92
tfaditaextant,caque funt balls Mifl« pontificixjficutxtate Thomæ ftabi-)ita tranfubftantiatione inftituta eft rheatrica circumgeftatio panis, qui iuff'JseftadorariabvniuerîaEcclcfiaj In Dan iele dcAntiocho,qui typus eft An ri chrifti,feribi tur: Deum Ma ozim colet auto amp;nbsp;argcnto. Perindcauteni vr Antiochus fuum idoâum inläcra-tiÃxmoJocotempii collocatum ado rari iulTirftra ftcrit in Ecclefia, in loco faniftifiimo, infanctiftima ifta ccena, quaChriftus cum pijs voluit facere fo cietatem, multis feculis Deus Mao-zim,quià pancvel à cibo nomen habet,ôc is q uidem magnam colluuiem in regno Pontificio pauit:Scd in cau-fafuitjVtDeus afficerctur contume-lia jnfirtita,amp;vthacprofanatione ido Jolatrica accerferentur pÅnæ publica; priuatæ,corporales amp;nbsp;a;tcrna;« Non enim profedo inepte iudicatur, orbem Chriftianû occidentalem pro ptcr hanc teterrimam idololatriana pÅnas lucre Sc difeerpi à barbarisgen libaszpcrindc ficut Oriens propter
blalphc-
igt;hfphcmias Arij,quas auidc accepït, amp;nbsp;immani cuni fæuitia défendit, anathema eft, oppreflùs hörribili feruita tCjtyrannidcamp;caliglne. NoftraVcró ætate immêfoDei bénùficio,tùm lux verædoûrinærepurgaretur per Reue tendùrii D.Lüthcmm, Virum pietate amp;donis Spiritus faïiâi excellcntifli-mum,iftaidolomaniactiamredè tà -xata eft,amp;monftratus verus vfus faerç coehæ-.amp;fpcrandumfuiflct temporis progrèiTudicut alias doûrinæ partes, itabancetiafubinde planiùs noftros 'cxplicaturos , à fccibüs Pontificijs repurgaturosfuifle.Sed primis ftatini annis infelix inter noftros doctores debat ipfa cauia bellum intcftinuin exortum eft,quod optima Ipc'm magna ex patte intcruertit.Nam cùm q-damflagrantes nefeio quibus çupidî tatibUS,varias excitaient tUrb'as,amp;'flö toletandas inuebetent confufionts, atqüe ctiatn inter alia,Sacramenta ni mium'extcnuarent, quali efleftt folu. externa fignà ,'vel'nôtæ ptofeffiótlis, aut reprçfentation is Cbtifti abfetitis»
G tan-
94
tanquam Agamemnonis in fcena, ne que concédèrent,facraniëta prodeflc ad fidei confirmationenij ex quibus profeótó primum fuuni virus haufit EnthufiaftaSilefiusj quodnunc itala tè vagatur ; acerrimc his aduerfatus eft Lutherus.Etli autë poftcaviri do-ftijpij amp;nbsp;prudentes, qui caufæ huius tradationem in feferecepcrant, incó luodas phrafes mutarunt, emenda-runt,amp;veram fentëtiam fatisdextrè amp;perfpicuè explicarunt,ita,vt multis pijs amp;modeftisfatisfieret; ramen,fic-utomnium hoininum magna eft in. Ermitas, Sc, vt olim diólum eft,ne fapi entes quidem omnes prauos afFcdus penitus poflunt exuerc, nó fopiri po-tuithoccertamen,ièd quædam opi' niones ex commëto tranflubftantia-tionis natæ, amp;nbsp;contra partem aduer-fam,ficut hofti in hoftem quidlibet licere putatur,in illoferuore certain^ nis accerfitae,inanimis noftroru h«-ferunt,neque vnquamradicitùseud li potuerunt. Hoe tarnen omnibus Jegentibus fcripta Lutheri manifcftö
Ãgt;5
'ttljCum fæpc,præfertimvbinon præ-HaturcuniaducrfarijSjValde commo de amp;circumfpcdè de tota hac caufa loquijita vt defiderari vix poflitali-quid ampliùs. Qupd autem ex fuo quodam ardorc intcrdum admifccr, Vt leuiflinaè dicam,quid ôKuço;j,aut etiam non cautifllmè loquitur, tri-buamus hoccommuniomniumho-minum,quæ etiam in præftantifîimis magna eft, imbecillitati. Nec pro-pterea, vt multi turbatorcs publicæ concordiæ, quibus pax bellum, bellum autem pax eft,magnarabicad po pulum pios amp;nbsp;meliorés traducuntgt; dcformatur Lutherus , aut ab ipfius doftrinafit feccffio,etfi in tanta varie ( täte amp;nbsp;copia feriptionum aliquid an-notatur, quod ab alijs, qui fuerunt qnafi â OTspasaTcu Lutheri ,cxplicatum eft paulö dexteriùs ; Certiflimo te-ftimonio optimorum virorum dc-monftrari potcft,Lutherum,cùm co-gnouiffet amp;nbsp;legiflet , quibus argu-mentis vir æterna laude dignus, Philippus., deprauationem cÅnæ Ratif-
⢠G Z bon»
96
bonæ rcfutaflct, exil i ; fTc gaudio,Dco pro tan ta luce clara voce gratias egif-fe,amp;apertè profeirum efle, nunquam fefe tantam rem aufunifuifle. Porro inilla refutatione principem locum obtincthæc régula: Chriftus adeftnó propter panem,fcd prop ter hominé. Eafiretinctur,iani non folùm mater jpfa ptT«o'i'a Pontificia, fed vniucrfa ctiâ foboles ipfius profligà ta eft. For-talïis ctiam fi nunc fuperftes eflet, fic-ut fuit hatura plane hcroica ôtaperta, amp;cognouifîet pcrfpicuas expofitio-ncs huius caufæj éditas âviris pijs ôc doftishôctenipore,nonrepugnafret veritati ita hianifcftæjquæ amp;nbsp;maxiniè verani dôftrinâ munit, amp;nbsp;contra îdb-lomailiaspontificiaspotentifliinèvi gilat.Verùmrecedamus ab autoritär te perfonarü gt;nbsp;fieüt in Ecclefia par cftgt; amp;nbsp;caufam potiiis examinemus.
Cortttcuefat bellum illud cruentö de coena,amp; fi non pax,faltem tales fuc rut conftitutæ induciæ, vt animi coa-lefcerC diufurnitate temporis pötu-iflcntjibl quidam,quos vt deferibam, ftOfl
97
^Ãopuscftjcùmfefcipfoscxaûè pin gant,quibusfortafris, quamuis trucu lcnta,illa condemnatio fanftorum amp;nbsp;optimorum hominum non fatis graues diflenfiones amp;nbsp;turbas parère vide batnr ; ingenti animorum motu Eç' clefijsmultarûgentium bellum propter dogma diflimile de cÅna intule runt,amp; ineo confliâu nihilad fum-mam atrocitatem prætermiffum eft, ita,vt expediatlibros illos, qui ornni gcnerc fcurrilitatis Sc conuirijs,cx fa* bulis Plauti Ãcaliorum Tragicorü amp;nbsp;ComÅdorû referti funt, cum nomen Chriftianumdedecorenr, ex memo-ria hominu abolitos efle. Nam in ifto furore Martiovd Panico co vfqfpro-ceflum cftjVt etiam yeri fanfti, qui inter crudeliafupplicia propter confia temconfeffioncm purioris doôlrinæ in pia amp;nbsp;ardentiiriuocatione filij Dei expirarunt,quorum neccm amp;nbsp;pias vo CCS confeftionis nemo bonorum fine lacrymis legere potefttpro quibus,vi-uenteLuthero,principes amp;nbsp;doélores noftrarumEcclefiarum motipia mi-G 3 fcri-
98 fcricordia,tanquam pro fratribus ad Magiftratus çxferos diligentifliniè in tcrceflernn t, Martyres Diaboli nomi' nati fint.Sed pretiola eft mors fan do rum in oculis Domini. Ipfe no folùm omncm lacrymam ab oculis eorum abftcrget, verùm etiam in glorifica-tione Ecclefîæ poft refufcitationem mortuorum oftcndetpalà m, tp martyres Chrifti fuerintjftolas fuas in laà guincagnilauerint,atq;ita,vt canit Ecclefîa,îçtabuntur cum Chrifto fine fine. Agmcn vero horum ita creuit,vt in ipforum caftris nec pauciorcs, nec etiam magis congruentes inter fefc gentes militët, quà mîn cxercituTro iano, quemPoëta aitfuftulifle elan-gorem fimilem gruibus ,quando ad littusOceani conuolant,vt inuadant ôcconfodiant Pygmæos. Etfiautem, vt quidem femper oratio incongrues fibi non confiât,valde difllmilesin-ter ipfosfunt fenten tiæ: tarnen pr«-cipuas,amp; cas quidem eruditiorure-cenfebimus.
Non dubium eft,plçrofqi ex vulgo cogi-
99
cogitantes de his certamînibus, hærc re in opinionibus fimilibus pontifî-cijsjamp;rcfpicercprimo amp;nbsp;principalî-ter ad fymbola,cum quibus arbitran, tur coniunâ:am elle fubftantiâ efîen -tialis corporis Chrifti;exqua poftea opinione cxtruuntur Seftabiliuntur profânationes deplorandæ,quasvbi faniores.quamuismodcftè, indicant amp;reprchendiint,populiis ab oratori-bus partis aduerfæ ita ad fæuitiam in-ftammatur,vt taies indignos, qui vita liaurafruantur,exiftimet. Tainvcro quidam ex illis,qui optimarumvide-ri voluut partiûjincogitanter de diui nis his myftcrijs loquuntur, vt ab ido lomania Pontificia nomine, non re, difeedant. Manifeftè vniunt corpus cum pane, docent facerdotë pronun ciatione verborum facere mutatio-nem panis,amp;quidem acerbe regularn de vfu traducunt, difputantde tempore durationis, iubent facere ado-rationem, particulas reliquas colli, gunt amp;nbsp;comburüt.Extant hæc in feri-ptis noftromm concionatorüita, vt
G 4 infi«
lOQ
ânfîeiari nemo pofTit; amp;nbsp;quidçni çclc-* briodbusGmilesixpe çxci,dunt locu, tiones,fiçur quidam fcripfit çffç Chd ftuniluh hoftia, amp;quidem fub hoftia valdc païua.Plunmi etiam illoiû exe-. cxa,ndani'5TavTax«5-/ap,vçl(vt rem pro-. digiofam prodigiofo nomine n uncu pant): vbiquitatem,ira fçuerè ab Anti quitatc rcieólam amp;nbsp;explofam, vt mo-^ dos fuæ imaginariæ præfcntiæ exeufa rc polTmtjrcuocant. Sed nos,ne delc-dari vidcamnr rçfutationç eorû, qu» plané môftrofafnnt, xçcitabim us fen tentiam coru,qui omnium commo-t diffimç fen tire videntur.
Principio dicunt,fc innitifimplici feniuiverborum Chrifti.non quærc-rc fefc interprcta^ioncs tropicas ôc philofophicas blandiëtes rationi hu-manæjfeddomarefuum intelledum in piam captiuitatem Chrifti, Dixit 'Chriftus:Hoc eft corpus meum, Non igiturdubitabimuSjinquiûtjVerè ad-effç hoccorpus,quod afliimptum eft de virgine, quod pepçndit in cruce, quodrcfurrexit.Poftçaaddunturgra uc$
ÃOf
uçs amp;nbsp;fçueræ ob;urgationes partis CO. trariæ,qu.ôd ad rationis amp;nbsp;Philofo-phiæ iudicium amp;nbsp;principia vcUnt exa miriLarexnyfteriaDei,propter aliquot abfurda phyficairritum pronunciare hoc,quod locutus eft Chriftus,præci-dere Deo omnipotentiam, amp;nbsp;di,fpu,ta recuni ipfodc impoflibilitate iîlius, quodverbo fuo fanciuit.Præterea ad, Uciunt nonnulli,cùm fccreta cÅlorû, natura corporis glorificati homini ignora fînt,cur non miallemus,^aiunt, Chrifto credere,quà m ab eins pcrfpi-cuis verbis ad nouas interpretatio-nesdelabiîHæcquidcni tam plauftbi liter amp;tanto cnm fpiritu abiftis ora-tqribus,qui velfacundia veUoqncn-tia P plient,amp; plxrunque trib uni tij e-tiani funt,ad populum dicntur amp;nbsp;pin guntur,vt theatruni ipforum non feeds aç Romanum concionante Antonio Cpnfule,amp;petçntc vindidana propter necena Iulij,quaft æftu indi-gnationis co.inmouearur amp;nbsp;ferucar. Atq; ita nullæ ampliûs aures illis, qui tei peraguntur, referuatæ patent, fed
G 5 ij fini-
102
ij fîmpliciter iudicatur efîe Kaöaf/xaT«, peftcs EccleÃxjblafphcm* in Deum, détériores Ethnicis amp;nbsp;Io* dæis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Sed pergamus,vbi proceditur vite* riùs,quidâ, feu imperitiores, feu paiV lô quietioreSjdicunt, fefe fugere oiît' nes quæftiones,nec de vllo ntodo pfà fentiæ follicitos effe, fed fimplicite^ inhærere fe verbis. Hi quidem , à cum Deo,feeds quà mEnthufiaftæ ft' ciunt,litigate nolunt,amp; quærcre,quo modo cum iftis rebus vifibilibus tanta bona donate Deus poflit homing rede faciunt:fin autem etiam no qu? rendum atbitrantur de vera præfen-tia in homine,id eft,quid ifta fumpti-onc effic^tut in honnne,amp; interea hçrent in cogitatione de vnionepon tificiagt;perniciofe errant.Neceflâe eft enim nos deChtifto amp;nbsp;benefieijs e-ius ex verbo patefado cognofcereamp; fcirc,quGtnodo in hac vita conucr-tamur amp;nbsp;inferamur Ecclefiæper verbum amp;nbsp;Sacramenta,nec a flu etc commenta aliqua falfa amp;nbsp;aliéna à mente Chriftit
' I
to/
' Ãhrifti. Vcrùm cordatiorcs amp;: ma- ' gis biliofi è vcftigio fignum atrocis prælij proponunt. Propofitio , in-quiunt, Panis cft verum,fubftantîale, cHentiale corpus Chrifti,vera,recta amp;nbsp;pia eft. Et fi hoc quæritur, dicimus ef-fe prædicationem inufitatâ, non qui-dem talem, quæ fignificet vnioneni hypoftaticam , fed Sacramentalem:
â - Synecdochen , inquiunt, poffumus admitterc,vt extet teftimonium con tratranffubftantiationcm,fed tarnen feiendumeft, primo amp;nbsp;per fe propo-fitionem hanefinetropo intelligen-
â dam.Mctonymiaveroincptacft.ISIc-que enim panis eft fignum abfentiç corporis. Hune fuum intclleóluni
J muniunt deinde, amp;nbsp;fulciunt inultis argumentis, ex quibus nos præcipua deligemus.
I. Citatur régula communis,circumt ftantia feripturæ illuminât diéla. Ego/* fumvitis,propofitiofigurata eft,quia 1 fubijcitur,vos palmites.Hîc dicitur: Quod provobistraditumeft.Talcigi tur ducitux argumentû s Hoc corpus i. ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;praefens
104-
præfcns eft,quod pro nobis tradifum eft in morte. Pro nobis traditu eft cof pus verum amp;nbsp;fubftantialc. Ergo prx' lens eft corpus verum,
II. In didis fcriptura:, præfcrrim in . articulis fidei,nunquam eft accerfen- ; da allegoria ycl interpretatio tropi- i ca,niÃvbi in alio loco exprefle poni j turnegatiua. Vtpropofitionem hâc: ' Sioculustuus oftenditte,eruaseuni, metaphorice intelligimus, quiar exprefle dicitur:Non occides.Sed in to-tafcriptura nufquamextat negatiua fiuius propofitionis : Panis eft veruin corpus. Ergo propofitio accipienda çft finçtropo.
111, Paulus in narrationc hiftoria: jnirocQnlènfufçtinet phrafesEuan. geliftarum, exponenspropofitiones
⢠illas,ait;Pançm eiTe corpus Chrifti co â¢' municatumfeudiftributu,ait incre-* dulos fieri fços corporis Chrifti, ait cos non difeernere corpus Domini« Ergo fignificat præfcns efle verum corpus.
nil.
105
nil. Citanturtcftimoniavcterisïc clefiæjamp;recensinuentuin eft pharma cumvalde placidum amp;nbsp;blandum,v-num ex illis quæ nominantur H7ria.Ec clefia vetus iam tempore Antonino-rum accufata fuit de nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cc-
cafione fumpta à cÅna. Spargebatur cnim,conuenirc homines ad nodur-na conuiuia , in quibus propOnatnr vorandà caro humana,amp; guftetur fan guis humanus in fignum coniuratio-nis,quale ni mirum fuit conuiuiu Ca-tilinæ. Kiilc tamatrocicriminationi vbi refpondentVeteres,nequaquam negant femanducarc corpus Chrifti, aut biberc tins fanguinem ; fed tan. turn addût , hoc fieri in myfterio, mo do videlicet incomprchcnfibih,noa Vifibiiiter.
Vv Exprefie Veteres panemamp;vinufn hominant corpus amp;nbsp;fanguinemChrî â ftijficùt infinita fun t teftinlonia.
V I. Exprefie etiam ftatuuntdu'p'licc ïnandùcationém, facramentaïeiriamp;' fpiritüalem,duplicem etiam corfimM; nicationc cum Chriftogt; Ipiritualein
amp;
ïoö
amp;corporalem,amp; hanc dicunt contfâ» hiincÅnamyftica.
VII. Teftanturhiftoriæ,vcteres in adminiftrationç cÅnac ante verb^ in-ftitutionis amp;nbsp;comniunioncm, Diaco nós , Catechumenos templo remo-uifle,ne intereflcnt his arcanis myfte-rijs.Quare conftateos cenfuiflepro-poni rena arcanam^quae non rede in-ftitutos poITet oiFendcre^
VIII. Confeffio Auguftanamanife ûèaffirmât,vefcentibus incÅna exquot; hiberi corporaliter verum corpus Si. fanguincm.
Hæcfunt prîecipua ârgumêta,me() iudicio; amp;nbsp;ne callidè agere videar, o-ptarim indicari ab ipfis, fi qua habent meliora,quç ego non inuenio.Vbi vû ro deinde modum præfentiæ confti-tuunt,aliqui propter perfonalem vci hypoftâticam vnionem duarü natu-* xarum in Chrifto,vel communicatio-ncmldiomatum, vt nominantjphy-fiçam amp;realem,docent: Chriftumft* cundumvtramquénaturam eflevbi-quc,amp;qui eontrà fcntiunt,eos dicunt
107
cunt facere diftraótiones NeAorï». Sunt alijpaulóprudcntiorcs,qui in-tclligunt rectum effe etiam abhoftc difcere.Ideo cum videant to â ssa.vra.y^ admodum male quadrate,amp; audic-tint nunquam in Ecclefiafimilc dogma receptum,emendant fefcamp; fuos focios,aiut corpus Chrifti vera amp;nbsp;phy fica locatione efle furfum in cÅlo ,fi-cut dcxtre,etfi non fine fuo periculo, oftenditnofter Philippus;fed rurfus idem corpus fine locatione Scvllotc fpeftulocal!vere elTcexpaótoin coc-
* 'na.Hicveró allegant omnipotetiam Dei, prærogatiuam corporis Chrifti. addunt etiam, apud phyficos locum non effe proprietatem fubftantialem corporis, cum ipfc Ariftotelcs deter-minauerit cÅlum,quod certè corpus eft,in loco non cffe,amp; prçterca multa. alia magis miraculofa accidiffc cor-pori Chrifti, quam fitifta locationis ablatio. Namamp;Chnftumpenctraffc lapidem monumertri, ianuas claufas, ambulaffe in mari, fuftuliffc fefe in. fublime.Porró,penctrationêdimëfio
num,
108
iîum,lcuiratcm in corporetcrreftn, cflcgraujoraabfurda,quà m illudpri-us.Firmitcr igitur tenendum,Dco oïdinatipoffibileefle,verum corpus ibilinelocoftatuere. Vbi deinde de natura fymbolorum loquuntur, mo-rent tria in confpcftuhabenda.
I. Symbolapanis amp;nbsp;Vini, quæ no vertun tur in fubftanriam corporis Chri-ftijfedretinentfuamnâtutam.
î I. Corpus amp;nbsp;fanguinem Chrifti VCâ rum cum (ymbolis.
III. Efficaciam corporis amp;nbsp;fangui-nis Chrifti,vcl fruftum cÅnæ, qui eft donatio rcmiflionis peccatorum amp;nbsp;vitæ æternæ.Ideo cuidam, quem maxime fuilibri,fefe tcftc,deledan t,val-de placet ha:c,quam vult elle fuaiu, cumfit Bernardi jdiftinôtio -.Triplex cftmanducatio.
I. Symb'oiotum,videlicet panis amp;nbsp;vint,qua; etiam homini cum brutis comniuhis eft.
II. Manducatio veri corporis, qua; communîseftpijsamp;inctedulis.
in. Manducatio fpiritüalis corporis
iÃ9
'ris Chrifti,quæ tantum eft crcdcntim Sed recens, fient hareætas ferax eft ré-rum nouarum,vt olim Africa, innen-ti fixnt artifices, qiii amp;nbsp;hac cxplicatio-nem,etfi Magifttoriirn hoftroru, non ⢠probant,fcd filæ câufæ éxûuiasPhiïi^ piquoqùomodô accÃifrmödant,cö cü fucccflfr, fient ëft apud Plutarchu. de pucris,qùi induût grandes cothuî nos. Axiômaeft Philippi :Chnftuni adclTe non propter pane, fed propter hominem. Idèo, vt lëinngant fëâb il-lis,qui pugiiât dé pane, affirmantîiùl iamcogitari deberé alligationcm adl fymbola,fed tantùmhocvtraq; hiâï hu tenendum : Corpus Chrifti vère 5c fiibftâtialiter inFùndivclexhibe'rihô mini.Præter diâia verb rcripturæ,qux promittunt de cogulationë'crcden-tium cùrh corpore Chrifti; aliénât vc-tcrcs,q vbidé corpofali. vhïônë Chrifti amp;nbsp;piorum loquûtur,rëfpiciunt à d. hancccenà nïmyfticâ. Ihcrcdulôsdi-ëùnt non përeipere vacua ligna,fed manducarc quidem ëos verum toki puSjled illüd non vniri cumî^fisi Ãh
H tîüê
iio
que ita coneludunt, fymbola non cC fe inania amp;vacua fignaabfentis corporis, vt pars aducrfadiätitatjfed gnaexhibitiuaveri amp;fubftatialis cor poris,modoinperueftigabili.Atq;ita ciïm nobis promiffio fada fit dc natii xa humanaChrirti,nà debere nee pofi feeamreftringi tantum ad diuinaiti* Ifia ferme fumma cft eorü, qüæ à parte aduerfadicütur. Nosenim neruos amp;nbsp;præcipua capita negotij, non veio bilein,vcnena,amp; acerbiifimas crimi' nationes recitarc aut redarguere lumus.Breuiter igitur noftram fubij-ciemus fententiam.
CelebrcapophthegmaeftPhilofo phorum, doftrinamex veris extruââ fundamentis omnes contrarias obic ftiones diflbluere. Ideo illi,qui verita tc fimplici ftudio quærir,nec vïjiscu-piditatibus motusambitionis,aut fi' milibus irretitns hæret, facilis cft cx-plicatio.Manifcftü cft,ex illuuiePon tificia hæfîfle in noftris has fordiuiu re! iquias.Qnare communis eritrefu* tatio.Jtt prim urn miramur fanc, qua-
Unanj
ni
lînâm fato multi excellentes ingenio amp;dodrina,detine£ntur in tanta opi-nionum caligine,vtnon agnofeant, fibihocipforum dogma conftet.
Obiurgatur pars aduerfa,quód in propofitione cÅnæ rccipiat tropum, neq; ipfi interea viderc volü t,fi trop û. icijciunt,plane neceflarió ftabiliri ju-iTWiKLâ. Atquica ipfafuit caulà jcur fcholaftici fua cominifcerentur, quia verba,Panis eû corpus,fonant,de con ucrfionc.Ncq-, enimitafuerunt amê-tcSjVtfibiaut alijs perCuadere conarc-tur,poffe retineri intcllcdtu craflum, Vt ita dicam,vocabulorû, admiffaali-qvtafpecie figurarum. lam ifti noûri peritiorcs Grammatici,cùmtidcrivc liât abhorrerc à c^uerfione vel mib tationc illa,quam necciTario verba, earatione intellcfta, confirmant ; tarnen aut contemnunt tropum, aut etfi tropûjVt aliqui faciût, acçcrfimt, vfMTOp,vtaiunt,retincnt.Prætcreado-nemus illis fané fynccdochen,quam referunt ad pancm, amp;nbsp;dicunt idco
H a clTc
iii
éflc commodä, quia etiam in vfu Paii lus adhuc nominat fynibola panciH amp;nbsp;vinum: Etfi profcdo pon tifici js nó decft fpcciofa refponfio, tarnen pfO conuerfiohe ilia Veterum, quæ fimpH cioramp; faciiior erar,neceflarió ftabîH-turquædâ
quam aliqui incpto nomine,Confut» ftahtiatioHcmnoliiinant,ncq; hanc cftbgétevlli pofTunt, etfi maximeva^ ria comminifcantur.Eft enim eagc-minx fubftantix coniunftio peraÃ* quemrealem rcfpcótum.Perfpicuum veto eft,omnes,etfi quidam régulant devfunon improbant,tarnen in vfn ^onere duplicisfubftantiç prçfentiâ, panis,amp; corporis Chrifti,quodrcfpc-ftueflenrialicopulatumeftpani. Et hoc nccelTariôfigmficâ t fynecdoche, lt;nbsp;videlicetpahemeue contincns,cÃr- Æ
pusChtifti cöntentum. Quarc valdc ridiculi fürt t illi,qul prólixè de pfçfen tiävericofpöriscöhciönähturjamp;ih-fctcaptófitcntür,tlullS fefaCctc eins ddfymböiaalligationemi Namont-fics certè fatentur, cum pane fumen-
ti/no'U
ti,non vcroalijsjpracfcnscflc vcru cpjf pus.Item, etiam incrédules cum pane manducare verum corpus,ctfi hoc ipfis non vniatur.Manifcfta igitur co-ftituitur alligatio fubftätialis ad fym* boIa.Quantirm verb hçc opinio diffc ratà pontificia,amp;Ytrùin ncçeflêfuc-rit de tali re mouçrelitç,iudieçnt pru dentes. Oftendant, quæfo, diferimen fux fententiæ amp;nbsp;Papifticæ, amp;nbsp;doceät, quidmalifitin fcntçntia fcholaftico rum prx ifta.Nituntuf pontificij fim-plicifonoyocabulorum, quæputant fignifîcarç çpnuerfionçtn fubftantiæ panisin corpus. Ifti reieda ca muta-tioncjfingunt geminam fubftantiam panis amp;nbsp;corporis realiter vnitä. Eftnc Esc difFcrëtia leuilTima tanti momen Ã,Vtiéntctiam veterem ita atrociter oppqgnare necefie fucrit? Perierit fane fubftaptia panis,ficut yerba yiden-tur fignificgLrÃj^paçn çùm accidentia fint reUqua,amp;ca fpla fenfibus manife fta fint,rcftè panis adhuc, rçfpiciëdo videlicet ad noftros fenfus, |ta nomi. natur,neque ea opinio prorfus in vl-
* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H 5 luna
II4 îuniarticulumfidciîmpingîf jneqti^ plus ex ilia mali, quà m ex altera cx-trui poteft.Et Lutherus ipfc faflùs cft, A£Tylt;r/a/) ftatuerevelnonftatuere,elfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Videte igitur, quant bel
le congruamus cum idolomaniaPon tificia.Imô aperte profitcor,tttodunî præfentræ ïcholafticoruni, præfertîm pofterioruni,efre magts rationabile, amp;nbsp;verbis ruditer intelledîs vicinioré, quà m iftorum, qui totîes hærentin manifefta contradidione, amp;nbsp;ex priua to arbitrîo ca proponant,quæ nequc veritati,neque fibijpfîs conftant, Seà iainaudire mihi videor cenfuras quo ritndam,quifæuerè increpant nos, modum præfentiæ,qui tarnen imper ueftigabilis elf, in quirere, ôc my fteria DeijVt loquufur,fcrutariaudeanius. Verùm cogitent, vter coetus vcrain reprchcnlîonë mereatur.Nos omifli^ omnibus difputationibus de fymbo-Jis,quæ fcimus naturam lâuam pror-fusnôniutare,docemus, quid in ifta aétione præftctur homini,amp;: propo-âtionem ChiiftiSacramcntalem finr Z pliciter
«5
pliciter facramëtalitctjhoc eft,dc cfH cacia ipfius in credcntibuscuni ifta cærcmonia niinifterij intclligimus. Ifti ccontra ifta abfona de vnionc vc-li corporis cum pane, extra ôcprætcr verba Euangelij proponunt,vt nccef-fe fit ea rcfutare. Quare fciant nos no myfteriaDeijfedfomnia confidta ex itnaginatione humana, amp;nbsp;pugnantia cum articulis fidei fcrutari amp;nbsp;damnare , atquc ita fefe accufent. Poftea-quam oftenfum eft,quae fit congruen tiaharumopinionü, nunc caufas rc-citabimus,quibus mouemur, vt ab il. lis diflentiamns. Valde autcm ora-mus omnes, qui pia cum modeftia vc ritatem quærunt, ne crcdant, nos cu-riofitate,aut quia ex philofophia nos decipi patiamur,ab iftis diflidere. Eft quidem hæc oratio plaufibilis apud populum, qui odit artes, amp;nbsp;cuius indicia folêt eflc de literatis,quale fuit Midæ de Apolline : fed profedó co magis delinquunt ifti 70^01, qui amp;nbsp;optima ftudià propter populärem auramtraducunt, ócfalfis criminibus
H 4 inno-
Inppccntes deform ant.Dulce eft plCî t)i audire,cos rideri amp;nbsp;premi, qui funt |n exiftimatione fipicntiæ, perindc yt veteri verfudidum eft ; Mures fua-vitervcfcicarnibusfçliû. AuMè has flmiles voces arripiunr, ipfos yefei ^ucleo,reliquesyero tanqua porcis» pqtapi^n^obijci. Certe amp;nos ciueS EyclefiæChrifti, non yerofedarorcS l^picuri funius, etfi nunc hoc ipfuÃi nomen Chriftianum noftrispene de-trahatur,tale enim eft fecu^um, Cùni igitur rn alijs. articulis fîdç^Dco feft p^jtef^çiçntii in fup yerbo, reuerentef gft'çntiamurjamp; fateamur dçdrina Eo çlcfiæ eflefapientiam ignotam omni bus crcaturis,prolatam yero, ex finit aeterni Patris per Filium, an hunc nO' fl:rum oratorem in vno foluni capita arguepernusmendaeij, amp;nbsp;ipfius prdi-nationynoftras ratiocinationcs op-, ponereftatuercmus^quçalioqui an*; dimusin omnibns^An no in ^ftaipfa» yv itg dicarn,noui foederis fandionc fçngmus, amp;nbsp;credi,mus talia,quçiong^ ^Qftniodófuperantratronisludiciö»
fçd illi plane aducrfantur?An ex natt^ rali luce ftatuere poflura, mihi ad haç facranicÅnam acçedcnt^,amp;fîde in, tuenti Mediatçrenijh^c fumptionc donariamp;çbfignarivit^ a:Tçrnæ hærc ditatem,itavt ego pccc^tis horribili-bus pollutus,ex faucibqs.piaboli amp;nbsp;Kterna morte ereptus,transferar in re gnum fiUjDci, cuius corpori, tanquî propriummcmbrum fuocapiti,infc ror,cuiefficior conformiSjiæmuta, ⢠tusmutationevcraamp;rcaliin anima, *.. amp;nbsp;ita,vt etiarn corpus rcdaclurn ^n ci- * ncrcs,rçfufçitandupi fit ad vitam per- ⢠pctuamÃcbe^tam^SùntnehaîC philo * fophicaïSûntne haçc putamina ï Quæ cumfirtno peétore amplcûar, amp;filio Dei lindem. ^uftitiæ,mifericordiæ amp;nbsp;omnipotcntiæ tribuam,qui amp;nbsp;immu tabilemdiuinæiuftitixlcgcm firmio iem,quà m eft ordo phyficusvniucrfç naturæ3ç^it amp;nbsp;mutât,ati non crcdc-rem cundem alia quæcunque vult,fa-' cere pofle,fi ho,ç cflet patefadû^ Defî-nant igitur conçtQnatorcsi nos accu-farc,quaûdcabfurdo phyfiço pugnc-
H 5 mus;
n8
mus;pugnanius,vt verum maneat,^ Chriftus definijtjVt plirafis Sacramefl tails iuxta meutern autoris intclligâ-tur,vt nö affuantur interprerationes puguantes cum articulis îidci amp;nbsp;cun^ tota antiquitatc. Quia vero fuprà me diocri perfpicuitate fundameuta caU fæ intégré propofuimus,nunc ex ij^ capitibus rationes deducemus.
»11. InftituitChriftusSacrametum, i^ *1 eft,externum ritum, teftificantemde 'â¢f promiflioneEuangelij. Nulla igitut â aliapræfentiaconftituipoteft necde , bet,quà milia,quæeftpræfcntia Sacra ⢠mentalis,vcl pradentiaminiftcrij,qua I Chriftus effieax eft in cordibus pio« gt;nbsp;rum. lam illavniovcri corporis cunt fymbolis toto generc diuerla eftà ra-tioneformalil'acramctk Cum enim, Vtoptimè docuerunt Veteres,(à cra-. rnenta ex dupliciconftcnt parte,ter-, renalt;5ccoelefti,ftuc,vtreccntioreslo-quu^itur,exfigno amp;re fignà ta,certè corpus Chrifti verum nec res terrena, Jiec Cgnum eft; non enim iucurritin fctifus» Si dicant efte rem coeieftei».
119
vel fignatam, quæro, vnitur ne vera ficreali illapræfentia homini,an veto ceflantca£tione definit fiibftantia lispræfentiaï Plurimiamp; fanioresmc-titó abhorret ab ilia fnbftantiali traf-fufionc amp;nbsp;commixtionc naturae human« Chrifti- Hi verb, qui vnà cum. EnthufiaftaSilefiodoccrc audent,e-tiam fccundum humanam naturam vete amp;nbsp;fubftantialitcr Chriftum ad-efle in cordibus piorum,hi monen-di funtjVt difeant rà tu^K/xa loqui. Nam profefto de talibus verum eft:
Jnczdicin SejUatn ,^uiygt;ult yitare Cha-^ rjidim.
Promifliones de vnionc noftri cura corporeChrifti nequaqua ftabiliunt illam Enthufiafticâ amp;nbsp;Schvvcnckfel-dianâdeificâtioncm, aliénant à voce diuina,fîcutfuprà fatisoftenfum eft.^ înfcrimurviuificocorpori Chrifti,i-pfo effundente in nos de fuo fpi» ritu,vt hoc vinculo ip G colligati,ex c-ius corpore hauriamus lætitiâamp;vita, Vt talia in nobis fiant,qualix nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in
fpria fixa nuffa çfficitj perindc ficut
Ã2Q
in homine ex fonte vitæ per inferm«» djos canales vitales halitus ad omnU membra propagantur, quorum bcnc ficio cominuni vita cum corpore frult; untur,ctlïlógè à cordevcl capitc ab-funt, Haç deinde çorporali vnione, quæ nobis eft cum Mediatorc, verè tr^nsferimur ad ynione fpiritualcm cum tota djuinitate. Tails enimeft Dcus,qualis eft imago fulgens in Fi-lio,nato ex virgine, amp;nbsp;ad eandem nos oportet transformari,vt Dcq efficia-murepnformesjin hac quidena vita pcrinchoationem,pcr çôfunimatif' ne vçro in altera,vbi Deus crip omnia in omnibus,De hac duplici ynionçlo quuntur dicta feripturæ : Ego fum vi-tiSjVos palniites:Ncmo carnem fuani odiohabct^fedcam nutrit amp;nbsp;fcruat, ficamp; Dominus Eccicfiam : Caro mea verè eft cibus-.Effundâ dç Spiqtu meo fupeponincm carnem. Itcm^Vçnt^-musadeum, Ãcmâfionem apudeuni faciemus, înterça tarnen expreflç do^ cctvoxdiuina,nullam cófirmari fub-ftantiaxum Dei amp;nbsp;hominis cömixtio nein
ht
hem vel conîunftionë phyfîcam, fie* ut necipfa beneficia phyfica funt, vcl phyficæ adiones. In Chrifto habitat Diuinitas o-uM.a'ixSe/n alijs omnibus cfFediuè.Et dénatura HumanaChtU fti dicitur. Relinquo mundum, amp;nbsp;va* do ad patrem. Item: ChriftUs furfuin cft.Et firmiflimè tcneà tuf hicc propo fitio-.Eà dem ratione Chriftus habitat in Abraham amp;nbsp;ih Pauîo. Rcieda ifta communicatione phyfica naturæ ha mançjnferOjVcrum vcl eficntiale cor P us elfe re m cÅlefie m, n à f e m figna-tam, qua: vnà Cumfymbolis homini exhibetur: fed res coeleltls,rcs fignata ⢠cfiiilà kôiVMvr«,ill3i7ocictas,qux conJ' trà kitur inter piosamp; corpus Chrifti, ) tanqüam inter caput amp;nbsp;mcmbra.Iam fl ilia fübftà htialis præfentia veri cor* poris definiti manifcftum cft,quôd parsaduerfa çonftituit pfæfetitia in-utilcni homini,amp; ità alienam â hà tu* xa Sacramcnti,atque qùod ipfis Chri-ftusvcrèadeû: tantum propter panéj nonVeropropter homineni. Often* dant,aió,quis fit vfus ülius veri cof pô tis|
izi
ris,quod adeft cum panc.Si concionl buntur de efficacia,fciant illa à no-ftristradi cxplicatius amp;nbsp;dulciüs,atqi ita nos fatcri omnia;fed quærimus, quidnoui aut quid fingulare aiferat ilia prsfentia. Hie quidem plurimi obmutcfcunr, nonnulli veto dicunt, Deo ordinâti obtempcrandum cHe? nee femperquærcndam caufam. Hi fciaut,valdc incircumfpedc hoc dici-Nam cùm minifterium dcomuxcs partes miuifterij propter hominem inü* tutæ !in t,certè vult Deus, vfum illlUS ordinationis homini eiïe notum. Sa-pientia Euagelij aj^ana eft, nee in haC vita exhauriri poteft, fed minifterij V-lt;fus,quôdtantùm propter inflrmita-Hmhuiusvitaeinftitutum,amp; defitu-rurn eft in nouo regno cÅlefti, notif-'fiir us debet cftepijs.Scd alij rurfuse^^ oiunt,hanc prrsfentiam vtilcmeü® ⢠â'xcirandam fidem, amp;nbsp;acuendafl' â ' erentiam in famentibus.Refpon-» nbsp;nbsp;nbsp;Deus vt mederetur humanæ in*
- nbsp;nbsp;nbsp;itati,inftituit externa figna,qu^
' .ent leftimonia fuaï voluntatis
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S*
gà nos.Vt igitur in aftione baptifml, i nbsp;nbsp;admoniti illo externo fpeôtaculo co-
. gitare dcbcmus, fient in baptifmo - Chriftijita in noftro etiamvcrè cfîc , nbsp;nbsp;apertos coelos,amp; nos in grcmium Ec.
t clefiærecipiiltain facta cÅnavifibi-I lia fignadcbent nobis efTepignorisSc , teftimonij loco de focictatc,quæ no-, biscftcumcCsrpoteChriftbcxqnapx -i bulunavitæætetnæhaurimus. Signa , igiturvifibilia funtinftituta,vt cxci-. . tent amp;nbsp;confirment fidem de rc inuifl i biliamp;cÅlefti. Quæverôdcrcucrcn-5 tia declamit ant,fciant explofa elfe fc-. uerifl'imo mandato Dei,quivetat a-; liquem culruminftituetc propria au-. toritate. Hoc fi nobis non obftarct, , xnailemnsretinereMiffam Pontifici-. antjquæ multb auguftior pompa,amp; ctiam ad excitandam rcucrcntiâ ma-
( gis idonca cftH'ed mentem oportet î régi verbo Dei, amp;. fidem niti benefi.. I cio Mediatoris, c|ui vult coli in fpiri-tuamp;veritate.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;His ita côftitutis, cùm vfus mandu.
{ nbsp;nbsp;cati corporis nullus fit,quæiibet au. -
tem
1
124-
Ifctn res habcat fuani denomination^ à fine, manifeftum cft,Chrifl:um rationcnon efie præfentem propte^ hominem.Qiiia tarnen pani accedi^ il!e fubftantialis refpedus, videlicet, quod cum pane adeft verum corpus» reuera mutatiö quædam pani acci-dit,amp;itapróptcf ^à hëm,nô propter homineniChriftiis pïæfehseft. Qu^' renen pontïficiós,fed iftà m catcru» hæcauréa régula,quà mLütherus tiâ probaüît,rcfpicit. Pontidcijs iüb' ftantia pahis èuanuit, amp;nbsp;Ch rî ft us ad' eft,vt ibi fiat oblà tio. Quod vero côM . munirerexcipiuntomncs,hülcSacra mento inefte prærogatiuam, hóe Ãâ ftendanr. Quia,fihæcafluiturpræfô-gatiua,iam non eft là cramentum, fed lingulare nuriicn,quod nunqua cuin centiAdcftfiliusDei facramêtis,vti® miniftcrió,amp;quód ad effèélu attinet, inBaptifmO amp;CcenafimiIiter adelb Sed modus éxdiüeffitatefymbolorir vtcunque difeerni poteft ficut fupra diftûeft. NcgicftaverôpræfentiaSa' tramctali amp;nbsp;præicntia elficacia:, vell^
ftatüerf
ftatuere prxfcntiam Eflçntialçox^y^ vnioncmEflentiæ kumahæ ç^uni' ne,cfteucrtere Saciïimcntum,$cçôn-',
â I
li' ».
ii 1
ftitucre rem toto gehete à hamfj^Sa-cramcntorumdifferentem.Có'grtent illi,qui funt attehti Sacramehta ,e.0A vifibiHa figha b.ei)efiçiorum,qi|æ-QÃFô runturin protoiÃiöftiJ Ãuangclij.'i^ö ÃgÃtqr19 hoeSacrarnetxïoali'a pr,ælcn tïa vel aha tnaducatià corporis Chïln fti inftituitïrr, quà ui ca,, qttx doepti r )⢠inEUaftgelio jquod n^fquaiX} ian,^lt; manducationenirealis corporis.HçC igitur prima noftra efto ratio,fulcra. à mén'tç'Ãbrifti inftituentis hune 4-. tum, amp;à ratione fbrmqh Sacrai^Ãn-. ti,quæcettèinomnibus,qui nôiuhîj. fafeinati Incomrhodis Opinionibq^f potenthïimaeft.,
IL plane eucrtjt hæc mtcrprçtà ti.lt;gt;i doCirinam deveritate naturæh^;^^.^ næinChrifto,qviâVCtusEcclcfîaio,nt, gè ^liGerrimo bello cotra Eutyche^ clçplfçâuit amp;,côfirni,auit. Sicut ,enÃmj, ⢠tefte ipfo Luthero, damnatus eft Eji^. tyches,non quódChriftum.adhhcn.è î garée
Ã26
gäret efTe hominem,fed quod ipfî ne* céflarias proprietatcscorpotîs adimi ita^vt ipfiLtsLuthcri Verba feti-neam^rudis'efler, vtnon polTetdnce-fe hocargumStum:Tollens propric-tatesgt;tollit naturâ : Ita profeûo fimi-lis eft noflroriim aduerfariorum vel infcitiavcl teméritas.Panisefiveriini corpus,Vel efléntiale corpus,Chrifti, ⢠aiunt. Oramus igiturillos.Vt vnicà in jroprietatem corporis oftendant,Di çunt, habet c?.rncmamp; ofla. Excîpio, Cognouifle te oporrnit,carncm amp;nbsp;of-fà non efle pro prie ta tes,fed partes in* tegralcs fubftantiæ hominis. Harum igitur partium, quazfo te, vel vnicam indîcato proptierarcm.Nequc rurfus ihVfiratum teproripias diuerticulu, Philo(ôphicumhocefie:aiohoccfl'e Chrifti, qui probat fuam maffaUi elfe corporcam,eóquöd fitvifibilisamp;ran gibilis. Si igitur docere poflunt tefti-monio diuinæ vocis,vfpiâinfcriptis Prophcticisamp;Apoftolicis,fubftantf-am,quæ fpoliata fit amp;nbsp;carcat omnibus proprictatibus corporis, corpus
»r quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. gt;1'.. oiî:,'.»
appellarijiani viâ:i fumus.Plæriq ; val-.â â dcdeïcâiantur illo convpento de . loca)i.tatc,vtnominant,amp;;ludificâturj no^,qudd nefciamvis locum eflc quiij a^cidçiîtalc ; fed quæiftacft audacia fingçndifubinde noua portentafine autoritatcvexbidiuiniïVbi'Iocotupa fcriptum:eft, corpus Chriûi fuifle aut cüc fincloco, vel cfle illocabilc? Con-trarium docuit vox à iuina^amp;mitiqui tas pcrfpicuè.Licmt ncigrturiHîs in-. uehcrc vcl cudcre nouü. dogmaîgno-tuniantiquitati? Deinde monemus coSjVt paulô accuratiùscdîfcant phy ficam,aut fi non didicerunt,faltcni. non c6tenanant,quæ affequi non po-tucrunt- cnim amp;nbsp;Arlttopha- . nicum hoc cû. Age igiturjC-tfi fortaf-.^ fisridcmnr,tamcnamp;nos patientiam Socratis imitati,paulùm cû ipfis phi-. lofophabimur jfortaffis cnim hinca^ liqui cordatiorcs vanitatem huorufo-mniorumagnofeent.
j.jQi^andocunqucnominatur loca-tiQflVeljCffcinloco,fciendumeft, non, tätqni nosloqui de fpatio, quod cor
1 Z pus
tzi
pus rccipit amp;nbsp;compleftitur. Nam hoà eft quid extrinfccum amp;nbsp;alienum à rta-tura corporis,ficut etiam in vacuo, V* bi nulluslocuseft; tarnen corpusrc-uerà corpus cflct,ctfi nullum eflet fp^ cium ambiës,vt quidem aliqui ex afl' tiquisperperamfenferunt. Sed loca-tio primo amp;nbsp;propriè refpicit ipfaitt forma fubftantialem corporis,videlicet dimcnliones,vcl potiùs eftquB idem cum iftis.Nomina enim dimer.» fionunijloilgum,latum,amp; profunda, nihil aliud fignificant, nili extenfio-nem,amp;intrin(ecam locationem par* tium corporis/Quare ifta propofnioi Omne corpus eft locabilc,vcl,neccflc eftefle inloco,cft nccclfaria non ne* ceflitatephyfica,fcd neceflitate defi-nitionis. Sciunt autemmediocriter inftituti,hüc gradum ncceflltatis,qui nominatur definirionis ^demonftra tioni«,cflcimmutabilem amp;nbsp;plane vi* cinum primo,iç quem collocantui propofitiones de Deo, quod Deus in natura ita fanxit, ne fiat implicatio tÃtradidionum,fedccrtó poflctdil-cerni
129
ccrnivcritas à mcndacio. Si trigonus non habet tres angulos,non eft trigo nns'.ita ft aliqua ftibftantia non habet iUas cxtcnftoncs amp;nbsp;diftantias partiu. inlongutn,latum amp;nbsp;profundum,non eftcorpuSjUcqucdebet appcilaricor pus.Intcrcacxcipiunt aliqui inepte, locationénireFerri ad neceflitatë deft nitionis,quia hoc modo definition? hominis'talem futuram; Hom o eft a-nimalexiftensinloco. Hosigiturpla cide in Logica,fi modo ipfis non cic-turrià ûfca,erudiemus. Scire oportC-batliteratos, in definitione aliam ef. fc diffcrentiam gcnericam,aliam fpe-cificam. Differentia generica ftib nomine generis co.mprehenditur. Vbi dico;Homo eft animal, intclligo hominem effe fubftantiam corpoream, qua: habet dimenfiones. Satis eft igi . turexprimere diffcrentiam fpecifica illiusfpcciei, quse tunc definitur. In hancncceffitatcm ordinis immotam cum quidam ex fcholafticis refpicc-rcntjpronunciarunt, nc quidem per potehtiam diuiqä cffici pofte, vt cor-
I 5 pus
1
130
pusnon 11 a beat cxtenfîoncsvcîfoca-{tioncsdimenfiónuui jquod cumqu* .darecènsinütatieflGnr,iudicatifuflf à noftra nouaSorbona peccafîe pcci-cato blafphemiæ. Sed animaduerterf potcrant,nih.il aliud dici bac pxopoû tione,nifî hoezDeus nmiquâfîicit c.ôf tradidoriaiquia eft verax.pçrinde fient impoflibile eftdari contratîuni fit* lus propofîtionis : Deus eftiuftus.It^ jicccffitasdcfinitionuin etiaminïmi* tabilis çft.Intcrea vbi ipfe vult,defini: itrcrumfubftantias,cuin quibusdeô nitiojies amp;nbsp;opines proprictate^ euâ-ncfeunt:Vprùm omitti potçfl;amp; h?e Jocutio ptopter peruerfîtatem, çxpo-iitionis.Credo prudëtibus propeinQ dû me farisfacere,fed plæri'q; ali; çafl-tilenameandcm canût^Ãriftotelicu hoccfle,neqgt;feriptum in CodiccBi' blico. Ruriûs refpondco. Natuça^ oxdo naturaliafunx opera Dçi, ita efi-dita in prima ereationc, De illis ig*-tur,quænatura itaordinata funt,nô, cqncionaturÃuangelium^fedloqfjj-turdealia fapicntia,quæcft fupra
quot; extra
ni
extra ordincm naturæ. Doccantigi-turir.icxfermonedininojcontraim-motLim ordincm crearionis,corpus nomi,nari fubftan tiâ qu æ caret dimÃ-fionibus,amp; corpus aliquod aut fine loco,aut vbiq; cfle pofle.Et rurfus cÃâ trahxcfomnia citamus argumentû, quodChriftuscx hoc ordinc naturæ de veritatc fuæ naturæ humanæ du-cit.Dc cqelo plana eft refponfio. Ari-ftoteles docuit vnicum çfle mundû. Ex hac igîtur hy p^hefi ratiocinatuq, extimâ lupcrficié cÅli non circunda-rialio corpore. înterca non negat lo-cationê intrinfecâ amp;nbsp;extenfionem di menfionü. ipfius cÅli. Iniô Peripateti cf pofteriorcs addût rcdè,vniuerfunx cÅlû etiarnquoadrefpedûcxtrinfe-cum in lococonftitui. Sed cùm hæç ætaSjCa quç nô intelligit,foleat nomi nare argutias,.ideo mittemus ifta, amp;nbsp;yenienius ad miracula Thcologica. Corpu? Chrifti, inquiunt, ambulauit fuperaquaSjingrçflumcftpcr ianuaS; claufas,pçr lapidem monumëti,fub-latuna çft furfuai in aërem. Si igitur.
' I â4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i»'
â jn jréhctrà tionc Ãimcnfionu Chriftî funtadçmptç diincnfioncs,5C alto tçnipore grauitas,cur non per O' mnipotcntiainDei poflctadimilocâ tîô?Rcfpondeo:Fcrnieaflcntiorini5gt; qui aiunt, jnéptos phÿficos in rcruni naturaliumcöfidcratione,ad cauftJ oâçculta$,vbinihii opus ef^ümilesvc-róT'hcologos ad omnipçtcntiâ Confngcre.Non quæritur,quid Dcus poiiitjfçd quid vciit. Et addimus ; No potçft^quia UQ vul^. aliunienim inib tuitordinctn. Pcm'iraçulisbrcuiter rcfpondeo : Np affirmât vox Diuina» Chriftum ingrcffium pcrâianuas,au£ cxijflcperlapidçm, ncc omnes cxvCâ teribushocitacxponunt, Diciture-hlm ftctiffiçin cÅtudifcipulotum ia-nuis daufisjdc muliçrcs inucniflçlapi dcmrcuolutum. Scd,ficutfumusbc-ncuoli, largianiur hoc illis, quid inde cxtruituri An corpora tuncamififle fu'as dimcnfioncsiNcquaquam; fed muta tam quali tatcm tcxturæ in cor-pôribu^,âidcft,cxdcnfofaâ.um eflcra rum vt poflc t ccdcrCjÃcut aër circuin fufus
I«
fufus ceditnoftris corporibus,amp; ra» men corpus eft.Ita aut aqua dcfijt tue efic mollis,aut corpus Chrifti ponde» rofum,vt poflet retincri in fphæra aë-ris fupra a quam. Fortaflis c tiani corpora bcatorum.quæ vox diqina com parat cÅlcftibus,mutata ilia materia tcrreftri,{ferêturfurfum,amp;; tarnen cor para crunt. De igneBabylOnico hoc tantum addo: Ignis illc reuera cali-dus crat in fua fubftatia^ nam alioqui ignis non fuiflet;fcd hic rcfpcélus cx-trinfecus ei adimebatur,Videlicet, né poflet vrere corpora Hcbræorû. Qita-rehæc exempla plane nihiîços fuble-uant.ConcIufio igitùr noftf a hæccft: Quia Deus in fua Vûcc vtitür noftrii Vocabulîs,amp; vult fcfc intclligijV ox dl uina autem amp;nbsp;antiquitas confentien tes teftantur, Chriftùm retinuifle cor pus verum cum nccçflarijs proprieta-tibus corporisJdco cxecramur con-fufibnesEutychianascorum ,qui vel femper,velin hac dötaxat aftionc at-trîbuunt Chrifto corpus fpoliatfi o-. mnibus proprietatibâ corporis,quod
I 5 nnk
n
nulkshat^catdinienfiones, quod Ãc vbiquCjôccùi proprietäres foli diiünç naturç propriç,rcaliterimprcfla:fint-Dcclaratio noftra hæç fuit: Corpus definitureHe fubftantia,quç habetdi incnïîoncslongi,lari amp;nbsp;profundi. Pef indeigitur,iicutfermo diuinus aquî nunqiiani nominatignemuta nun-quam nomînat fubftantiam fpiritua lem corpusâquiaDeusveraxeft;. Tcfti monia huiuspropofitionis de veritî te perpétua naturæ humanæ fuprà tff citatafunt,.§;fîfortaire crambe recéda,ços explêfe-pofret,rcpcto hoc J cft iUuftriifimum. Sieur Chriftus at' gUpKnratur: Hæc maiTa habet proprietäres corporis.EFgo eft corporca-ira ego induce: Ifta fubftdntia de qua ióqueris , nullas habet proptietates eorporis-Ergo non cft corpus. Menii-rk'firatis etiarn didum eflê ab Augu-ftino^cunrqut fpacia corporum tol-Jh;jçorpus fuftuline,ncq; tarnen Au-g'q^i.nu.m blafphemu ehe.Sed inepb huius difputationis hqrtaniui j » npi fahicï'es^colligant fcfe,amp;agnO fcant,
t35
fcant,quà ni turpiter fibijpfis contra-dicant. Corpus Chrifti, inqiiiunt,fa« cranientalitcr,id eft,vcre amp;nbsp;iubftan. tialitçrvnitûeftpanijvcrè amp;fubftan-tialitcr prxfcns eft funaeiiti in vfu.Ex-travfum inftitutum,extra illam aftio ncm,eo modo præfens non eft. lam, qvixfo te,an noncfthæc circumfcrL ptjOjVel incluGo localis vel tempora-lis?Sumenti cum pane præfens eft, no fumentipræfens non cft,an non hoc eft determinate locum amp;nbsp;tempus prç fentiæ? Aperiat Deus illis oculos.^ diçent i^iturnunc prudentes, an rede traducamur ad plebçm,nos de ab furdo rationis pugnare.Prçliamur de gloria amp;nbsp;veritate naturae humanæ ir\ filio Dei,vt fine dubitatione ftatuerq poffimus, carnem noftrà m co.lloçata efie ad dexteramDei eamqqç regna-rc in arcana luce Dei, fine vlla coq-uerfrone aut mutationç yqius nâtii^i ræ in alteram, cui car ni inhaç vita fi-â de per Spiritum.fangum glutinamurâ realiter amp;nbsp;fqbftantialitér, tanquan/ membra capKi,queni deinde
* î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftræ
Ã36
«oftræfalutis inrcfufcitatione mof' tuorum, oculis ctiam corporaHbüâ contuebiiTiur,quem etiam corà m dicmus in cÅtu beatorum hominquot; amp;nbsp;Angelorum,de fapicntia ôcvoliHâ' täte æterni Patrisamp;dc fuis bencficip dificrerc. lmb in quo confpiciemu^' tanquam inpcrfefta imagine, integram idcam fapientiæ ôc bonite'' tfs diuinæjatquc caufas amp;nbsp;confilia û* mnium mirabilium opcrû intellig*^' jjausjviuëtcs vita bcata,ætcrtta riofa.Ad hune noftfum mediatorcn'i cùm feiamus nos efle carnemî ex cat' ncipfiuSjôc O? de oflibus eius, çedimusjfide petentes ôc cxpcôlantd vitam amp;glorîam, quæ in ipfins coi'P*â rc fulgct. Neqj hanc dulciflîmamcoi' folationcm nobis cripi patihiurftt' mnijs Enthufiaftarum ,aut aliotutfâ qui Chrifto corpus,toto gçticreà nO' ftro diuerfum,circunda'nt.
III. Moucat præterea omnes pio^â cÃfideratio horrchdæ profanatioiH^» quæ hinc eXfruitur amp;nbsp;ftabilitur,vfalâ iftis âlienîsSc â^criculôfiâs interpreta-tioiitâ
.il
0-
rlt;
J' 0' {' )-111
ïï7. tïonibusabhorrcant.,Opinio facrilï-cijamp;oblationis incocna proviuis amp;nbsp;mortuis primum in caufa fuitgt;vt ipla cxremoniainnuniénverterctur,poü ta Verb præfentia ilia rcali vel veri cbr potis, nón difficile.eft 'abufus iftos o* nines cxcufare amp;nbsp;défenderc.Et profe-.â ftó,qui inter pontificiosfunt callidi-oreSjintelligunt valdc fpeciofos hinc depromi pro fua caufa colores : fient oftenduht hiftoria fti^eriornrn anno
c-
r
1)
5.
5) tl
rum,quando lites motæ funt dc facti ficioMilTæ. Reélè à noftris rciicitur^ oblatio amp;applicatio per opus faéer-dotls in Milïa Pontificia,proptere3gt;, quód nullus cultus inftituendus cftj fine niandato Euangélij, amp;nbsp;quód'ifta' profahatio cÅnæ pügnetcum natura Ãtinftitütione Sà cranié ti.Sed quid, fi prudentes inter adûerfarios, vt êct'^ tèfaciunt,excipiat libcpafto: An nö' Veitrafententiadç præfentia vcri coE pórisifta omnia ftabïlit? Dcducatuf hoc. Priniùm,mandatû generale cft fincvlladubitatione,vtperfonaChri fti kdoretur.lam fiin ilia aftione prirent
ns
fens eft,amp; fubftantialiter ad efl Ãlius Dei fecundum yrramque naruram,di uinam amp;'humanam,non dubiumeft» illi tribuendumene honpréni inuo-cationis, Hîcpars nobisaduerfa di-ducirur in duasfeftas. Quidam eniin aperte fatentur,aut neccfl'ariam efTc adprati'onem in fumentibus amp;nbsp;fpc-0annbus,autfaltem libera.Ideo pro-ponunt tales formas ; Icfu Chrifte» qui cum pane amp;nbsp;vino fubftahfialiter præfcns es,amp; fumcnti tuum corpus^ fanguinem exhibes, inuoco tc., Atq; Hi certe ingenue agunt. Vident enint fenopoflceuaderc.Sedfuntalij pau-1ÃcautioreSjilli tcrgiuerfantur., Sc in inirasfefc trâsformâtfpeçics,vt Proteus. Verum Sc iftos vinciamus. Pro-ponuntiftaduo.z
I. Mandatum eflefumptionem, no adorationem.
II. Chriftumnô eflelocaliinclufio-ne,vel durabili præfentiaalligatûad fymbola:Ergo non pofle ad ilium locum dirigi inuocationem. Primùin cefpondeo: Sicut Thomæ non erat opus
ÃÃ9
tpus pcculiari mandató, qüöd cogc-fct eum iiiüocaré'Chriftumjfcd fatis Cratipfi ilótum cfle vniuerfalc:Ita in-
y ûitutiOjVtmâdatum parricularc,n6^ tollitjfedpotiùs coinprehendit vni-
⢠uerfalc dc adoratiónc Chrifti.Sed prç tercacxpreilè præcîpitur commcino
5- ratio,quæpræcipuè compleftltur In-' nocation'ctïi.Nondubiumcft igitur, ⢠piam cfle adotsttionem. Altera etiam » obieétiorcucrâ nuliacft. Quafcunq;' t tc verras in fpccics, etfi panis non cft * locus corporis Chrifti,qaod nee ipftâ i Aquinas docuif. tarnen eft vnio facra i mentalis, ficut ipfi intclligunt,Corpo â ïis cum pane,vel fubftantialis refpc-.quot; 1 ÃUS inter panent amp;nbsp;vcruiti'corpus.
Hocmanifeftum eftex nianducatiQ-^ ' ne indignorû,qui cunt pane ö'rc car* ' nalinianducantvcruiti corpus,ctfi il
I lis nó contmunicatur efftcacia'.Ergo cuitt in ifta adtionc veladiitiniftratio-ncfingulariamp;fubftantiali præfcntia, . fittota perfona Chrifti, dico có, non quident ad panent, fed ad Chriftum cüpancprxfentê,ncccffarió dirigent dam
Ã40
ïîjm cflcijiJiAçati^në, fient cùnl p?*^' dcrctin evince, velcuni ftatçt inter diïcjpiilQS ôc Thoni^iî, Nec prodigiofaijlocilitas tc.potcftHbet^ rc.RcgnIa ealmvcriflim^,ejft, g? cala in corpore Chrifti édita, honorâd Chrifto debitnm non detrahunt.SiC' ut igi t ur a m b al a n s fil P ef aqua s ni U 0' candnserattltapræfcns inifia aâiO' nc,non.cxtra, verainnocatione abô-mnibus qui adfunt,côp.cllandus Iniôrepctô,hoc,quodpaulbfuperiù5 ihdicatumcft illliipfîhuius nouæü' localitatÃs architeâ:i,infcicter,veliii' uiti ctiapi'jmclufioncm loçalcm pO' n un r,quiâ c nm P a n e fumen ti a deft â' liter,quà m alijs qui non fnmunt.Atl' do hoCjilliqu.î pugnant de rcali, verä vcifùbâfiâptiali haturæ hunianæ trai-fufione,ïioçulis fuis difccrncrc pof' fent fandos ab hypocritis, perfon^ Chrifti fecundum vtraniq; naturani fubftantialitcr hærenti in pijs debt-rentadorationem.Siigiturniandad neceftaria cft adoratio, oblatio jpd' am,quæ nihil aliud eft, quà m pcritiö
inter-
intcrceflionisjbonaamp;fanà acft. Cur nondicercc igitur EcclcÃa coftuerlà ad pané : Fili Dei,qui cum his fy mbo-lis vere amp;nbsp;Fubftantialitci: ades,mi feiere mei,amp;intercede pro me^ Item,cur iniftaactione facerdos nonita allo-queteturDeum : Ãeternc Pater,fifto tibi æternum Filium tuum, amp;nbsp;oro te, exaudias me,amp; omnium aftantiu pre ces,per amp;nbsp;propter eum,ficut oUmvfi-, tatumfuitfnpplices regibus oftendc. reipfis hlios? Concelfa oblatione Sc adoratione profeCto pium amp;nbsp;fanctût opus eft cumulateMiiras,vt in aftanti bus aCuatur rcuerentia,amp;; ardentiot; fiat inuocatio confpeéiu præfentis Chrifti.Nequcquidmali fitin priua-taMi(fa,facilè ifti oftendere poterüt. Namfacerdos communicat, populus^ dicit precationes,amp;: no putatur refer-i re, fiuc multi fiue pauci fine, qui frh mant. Ex tali igitur fomite pingi 5c ,, propagari poteft iliab.orribilisidologt;.
mania,qua tot feculis üliusDei afict tins eft contumelia inenarrabilijdc ÿ quaitaardeutecqueiebatur læpeilla f, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K dulcis
dulcis amp;nbsp;beata anima Philippus,cùm. genas filas vbcrtim pijs lachrymis ri-garet,amp; diccrefolcret:nüquam fà tif-ficri poflc fuo dölori,qucm multis afl nis fccum circumfcrret propter hoC graue vulnus de profenattone fatras cÅn2é,non folùm apUd hoftcs verita. lis, fed ctiamin iilo coetu^qui habet nomen Ecclcliæ. Obtcftamur enin* omnes,quiamà tgloriamChrifti,cir-cunifpiciant,quid fiateriam inEccle njscmcndatis'. ,Monetärpopulus,^ reftèjVt frequës fit vfus cÅnæ, fed pr^ fcóló intcrea plurimi plané protan* accedunt tantiim ex confuetudin^) .prorfus non cogitantes quid agatuf-Alijetiam moucrtfurmetu pÅnarû; autinfamiæ,vtimitGntur exempla a* Jiorum,ctfifunt fine pÅnitentiagt;Pl^ rimi etiam,qui piè amp;nbsp;rcftè fentirc V«â dentur,in fuaconfcietitia figtlisalli' gationem aliquamquafiphyficani*** ftificationis,amp;opinionem meritiaf fuunt.Et quamuis laudamus camco-ïùctudinem,quôd etiam priuatitn aH Ågrotos dçfextur ià cra coeua(nani n®
folùô
Ã4Ã
ïblùm public« cogrcgatîchis neruus eft,lcd primo amp;nbsp;principaliter xoiveovî« 'ChriftiÃc fumcntis,amp; extat in hoc ca-i'ucxcmplavctuftatis;) ramennô pro bandacft hæcopinio nata ex merito, quafi illCjCiui forte expirauit non pCr-cepta cocna,mcmbrum Chrifti non fucrit, cùm fefte difturn fità Vctcri-bvisiCredc mandneafti. ltcm,Nori priuatio,fcd contemptus Sacramen-torum-damnat. K« ccrtc fnnt pro-fanatiöhcs facrihnius myftcrij,fed a-lia funt gtauiora. Examinct quilibet fuam confcicntiam,an non vcl hæfe*. ïit,vclhetcatintalioogitationc,qnâ-dorccitantnr verba inftitntionis vcl c O nfecratio nis, V t nemin a nt ,illa v er borum pronûciationc quafi tremen-da,fieri mutationem paniS;amp; iamv-c-tum corpus Chrifti cftcntialitCr prÅ-fens effe ; pcrindc fient voce Mofis baculnsvcrtebatur inferperitcm.Af-
à 'fucfaâ:i fnmns ad illam fcnlcntiani à teuerisjideo ea etiam à doQ.is non fa-eile exuitur. Populus veto qui ftupi-dior eft,nullo modo intclligit,fym-A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K. a bola
14 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
bola ca omnem fuam feruarc natur3gt; nee facerdotem faccre mutationem paniSjinterea veró in corde fumentis cfficacem cfle filium Dei', fed auribu^ amp;oculishæret in panisintiütUjillunt veneratur animo, geftii amp;nbsp;adoratie* ne. Scio hancorationcmmultis efle ingratâhijquia natura nobis fuauCJ funt Veteres ritus:fed cùm extet feuc-riflimum mandatum primi præccpti) vtfugiamusidola,i]iudqj anteponefl dum fit omnibus rebus humanis, cut no opera datur,vtomnis occafioido lolatriæ præcidâtur?
Sanftiflimus vir Phil jppus, no mul to ante mortem, cùmgemens hæcEC défia: vulnera deplotaret, dixit, fingu lari amp;arcano Spiritus fanóli confilio, in Condone Paulina proximc ante difputationemdeCÅna,pofitam £(⢠fc hanegrauifliraam prohibitionem: Fugite idololatria, vt fignificaretut, terras amp;nbsp;idololatticas fecuturas cfle confufioneshuiusfacramenti,amp;pijgt; moniti hacfeuera voce,quçrerentdc Vcro,vfu,Sit in fpedatoribus piarcuc rentia
â45
rcntia,quæ profîcifcatur cxvcra do-ûiina de vfu CÅnæ, fed adoratio ad * nbsp;nbsp;pancm amp;geftus fignificantes cam,rc-
ijciâtur. VêtusEcclcfiapoft publicas preces aflidcnsad menfam,vefceba-â nbsp;nbsp;tur his fyroboliSjtüc nçnio fe prouol-
' nbsp;nbsp;uebat ad panemaut poculum,tunc
â nbsp;nbsp;nemo attollebat aut oftçndebat pa-
* nbsp;nbsp;nem populo tanquam corpusChri-
' nbsp;nbsp;fti.Etquamuisifti ritus fint iiia natu-
( ra medij ; tarnen cùm haftçnus occa-I fionem idololatriæ praebuerint,étant ( taxâdiamp;abolendi.Rogamus omncs â quiiudicare poflunt,erederéntnc,fî
Paulusapoftolus,aut à lius ex fuis nûc I viucnSjimmifceret le cbetui,vbi admi : niftraturcÅna,anhuncritum agno-fcercnt ? Ego nullo paélo adducor,vt I eredam. Ita nimirum de^cneramus. â Inhæcmalaçùm intuerëtur quidam â dodi viri,fcmpcr hoc certamë, quod ! hifee aniiis motumeft, nominarunt » controucffiam -ariÃi' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Non
' cnimcxiftimandumeft,hanc aceufa-gt; tionc ad folospcrtincrc pontificios.-â ' Ncquaquam ita rude eft agmen Pon-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K 3 tifi-
146 tifîcium,vt præ fc fcrat, ercaturanr fc inuocarcj. fed Chriftum vclatum Hquot; lispanis aceidcnribus adorare fefea^ iunt.Ira pars adueria vclir nolit, fatca rur neceü'e cft, Chriftum fuo eorporé realiter cum pane in aéiione vnituff, vera adoratione efle compellanduni' Sed cogitent piæ men tes, Quà m tetra hæcfit impietas,Chriftum corporaH præfentia ad creaturam alligare,amp; ita cultumadcrationisfine mandatoE-uangelij inftitucre. Veriadoratores adorabunt Pattern ip Spiritu amp;nbsp;veri-täte. Aecedamus igitur ad Dominum- noftrum lelum Chriftum fide, non quæçamus cum in corporalibus dementis panis amp;nbsp;vinhab eo regnan' tead dextram a:tcrniPatris, 0c dante dona hominibus,petamusbonaa:tel na amp;corporalia,amp; nominatim in hoc vfu,hoccft,vtin haçfumptione velit in nobis efte effieax^nos geftare amp;nbsp;let uarc tanquam membrum fui capitis, amp;nbsp;carnem fuæ mafl'æ human® cogna-tam amp;nbsp;infer tam.
Poûeaquam recitauimus, quarc noÃ
147
no recipiamus cxpofitionem natam ' nbsp;nbsp;nbsp;cxrcliquijs tranfubftantiationis, nüc
' nbsp;nbsp;nbsp;ctiani argnraentis ipforum, vt om-
' nbsp;nbsp;nbsp;ncs ferupuli cximantur, breuitcr rc-
h nbsp;nbsp;fpondcbimus.
' Primiim, amp;illLidqaidem,vt ia/da| gt;nbsp;tur,vel infolubilcjvcl à a-usanf}: Hoc' ' corpus datur, quod pro nobis eft tra-* nbsp;nbsp;nbsp;ditum.Pro nobis eft traditumcorpu»
* nbsp;nbsp;nbsp;verum.Ergo datur nobis corpusveru.
â nbsp;nbsp;nbsp;Sciendunaeft efle argumetum Scoti,
â nbsp;nbsp;nbsp;neqjcnimvllusdcfraudanduseft fuo
â nbsp;nbsp;nbsp;honore. RefpondeoiConcedo totti
' nbsp;nbsp;nbsp;argumentum. Datur nobisveru cor-
' puseomo^, que Chriftus inftituit.,^ â nbsp;nbsp;nbsp;Modusyero facrametahs eft;talisigi-
turpræfentia,tails phrafis, amp;locutio. â* Particula, Quod pro vobis traditur, I* additur ,vt fit cómmonefaótio de ap-plicationc amp;nbsp;de beneficio illius cor-poris/cuius hæc iùmptio debet efle tfcpja-viV Corpus enim Chrifti noftrii fit mcrito amp;nbsp;efficacia. Et fi cæcitas eft
* curafiilisTmonftro illis fanationcm.
Altera particula manifefte déclarât priorem. Neqjcnim communicatux
® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K. 4 nobis
ï48
îiobis corporaliter illc fanguis,qui elfufus eftjfed fit obfignatio, propter nosfadam efléeam efFufioné.Q^arc vtrobiquc non Nu men,fed Sacramc-tum inftituitur,amp; locutiones facra-mentales funr, non veto eflcntiales antînufitatæ.
II. Achille fequitur Helena d'là -ycujà xwj.â.ïn diÃtis fcriptnræ femper eft rcti-ncndum rptinp, nifi vbi alio in loco expreflèponitnrnegatina.Non extat ncgatiua huius propofitionis: Panis eft ver um corp us.Ergo vera eft propo fitio. Rcfpondeo : Nego minorcw* â¢' très articuli fidcieam ^gant,amp; . omnia diélaïîlorumarticulorum.
J J. Chriftus retinct verum corpus*
Ergo corpus fpoliatum omnibus pro prictatibus corpovs,noncft corpus Chrifti.
2. Corpus Chrifti Phyfica locatio-ne eft in cÅlo, amp;nbsp;non reddetur nobis ante vltimum dicm iudicij. Ergo pa-nis non eftçflentialç corpus.
3â Ritus ille eft facramentum. Ergo præfentiafacramentâlis. Et itapanis non
149
non eft fubftantiale corpus,fed facri mentale.Neq; deleûëturadnaodum illo improbo effugio,quód propter verba inftitutionis excipienda fit hec præfentia ex art iculis fidci.Nampcri-culofo exëplo ita rclinquitur,fermo-nem diuinum fibijpfi contradiccre amp;nbsp;ambiguum efle.Eadem opera dicant, iuftum effe occiderc in hoc cafu,cnm oculustuus offendit te-.quia pcrfpi. cue monftratur exceptio quinti prx-ccpti.Sednon decetDoftoresEccle-fiæ tarn petulans fophiftica, neq; vn-quam oftendi potcrit,in fermone di-uino effe contradiftioncm,amp; verba Chrifti aliter accipicnda,quà m facra-naentaliter.
in, Mifi perfricuiffent frontcm,ro-garemuseos,ne in aciem producant Paulum. Mam is fortitcr iugulauit nlùj à ç-roXa'TÃtîap. Morunt omncs pifamp; do£li,quidfignificct noiv»vîa-.amp;quôd nonfiatxoïvMïîtt inter panemamp;Chri-ftum,fcd inter Chriftum amp;nbsp;homing,
* cuius focietatishxcfumptio eft
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igitur panis eft res,cui vnitu
K 5 vcl
150 velcommunicatuin eft corpus Ch«-fti.Qiûa Chriftusadeftprester honii nein, non propter panem. Rcatusin impijs,quicquid.foninient,nö poteft eflealiunde,nifi ex conteniptu. Nui-la cnim corporalis contnmelia Chri-ftoia cxaltato fieri poteft.Qui amant finccritatem etiarn hoememinerinn facranaentafunt talia invfu.Iani vfus primus lacramcntorum eft fidci confirm a t ix). Qui igi t ur fuja t fin e fi d Cj his verèhæc fumptio inanis catremonh eftjfed propter contemptum ordina-tionis Chriftigrauiflimas fibijpfisat* trahunt pqenas.
I III. Colorde avSjMTPcfa-vI«, ficut reces, ita etiana parum firnaus eft : iÃKÃrt no demonftrant in noftra logica.Ve-teres profefll funt, fc fumcre vcr.ucor p^us amp;nbsp;fanguinem Chrifti in inrelk-^^Paulino-.Panem efte verum velel-ientiale corpus Chrifti, nunquam ah ijs diótumeft. Neque debebant neq; ppteranr ïmperatorirefpondere,hoc conuiuiana tantùna effe fignum, ecpræfcnutionë Chrifti abfentis,aut
notain
151
notam profeflionis; fed ncccffe ûiîî de vero fruftu dieere , quem tarnen fpiritualcm amp;nbsp;myfticumelle docent. Sciant vero ifti piótores,neqs nobis o-mnino ignorant efle antiquitatent. Simplex amp;nbsp;maxime perfpiena hifto-ria communionis à Iuftino,cnius æta te ifta accidcrunt ,2. lib. Apolog.de-fcribitur ; Ait poft interpretationeni concionis Apoftolicæ vel Propheti-cæ,5c poft diäas prcces pubiicas,pro-poHtnmpancm ócvinum aqua dikt- « tum,eum deinde,qui præeft Ãcclcfiæ, recitâfîeprecesamp;gratiarum aólionêj quibus peraólis, Diaconos vniuerfo populoeadiftribuilfCjiSc ad abfentes etiam detuliffe. Hîc nulla fitmentio depræfentiavcriamp; fubftantialis corporis cum pane.
V. Ex perpétua cofuetudinc fermo-nis diuini in ritibus, fymbolis tribui-tur nomen rei fignificatç,Siçut igitur hand dubie Chriftus imitâtâ eftphra-fesveterisIcgiSjVt has: Agnus eft pa-fcha:Sanguisvi(ftimæeftfocdus,amp; fi-milcs ; Ita reétè vetuftas cudem more
tctU
refin uit. Caufæautem haiûlocutiolt; numduæfunt.
I. Vtextet jlluftris diftindio intet hune(Ã crum paftum amp;nbsp;cibum profa* num vel phyficum.
2. Vf certö ftatuamus, credenti in vfuexhiberiea beneficia, quæ fignifî' cant fymbola,5cita perfpiçuè réfuté-turEnthufiaftæ,qui facranieta omnt fpoliantefficaciâ. Frequentes verb Vf tercs fuerunt in vlùrpandis talibus phrafibuSjVt in hominibus acueretut reucrcntia.Sed deinde ætas potteriot amp;vniuerfam religionem in externes geftus,lt;5c has Jocutiones ad ftabiJien-damidololatriam,contra mente vc-terum,connertit,CorrupteIas hasfu--prà refutauimus. Cùm ipfimet vetc* respropofitionemChrifti facramen-taliter interprétât! fint, cùm etiâ extra vfum pané nominet corpus Ãhri-fti,amp; planiflimè articulum de yerita-te naturæ humanæ tradiderint amp;nbsp;mu nierintjnôpoflunthæformæ loqueu di aliter accipi.Nunc igitur ctiam iftà formæ piè amp;nbsp;reâè vfurpari pofTunt:
Panis
I5Ã
Panis eft corpus Chrifti, Vinu eft fan-guis Chrifti in vfujfcd cum neceflaria amp;vera declaratione,qua nulla melior eft Paulina,vt tories diftum eft. Accu ratevero populus crudiedus eft,vnio nemfacramentalem nôefle du arum fubftantiarum realem vel fubftantia-lem copulationem, fed tantùm rela-tionem,vcl ordinationem diuinam, qua: fignificatiftas resvifibilcs defti-natas efle nonadvfum phyficum,fcd ad vfum fpiritualem, fecundum Chri ftiinftitutionem. Ira Paulus exponcs propofitionem facramentalem Chri fti,nommat panem amp;nbsp;poculumbenc diftionis.Etinhanc fententiam plane K^quitur antiquitas^vt Augufti-nus: Accédât verbum,hoc eft,ordina. , tio Chrifti,ad elementum,amp; fit fa- * cramentum.
VI. Sicut Antiquitas optime dixit, in facramSto duo efle, rem terrenaiu amp;nbsp;coeleftem; Ita duplex manducatio, facramêtalis, videlicet fymbolorum, amp;nbsp;fpiritualiSjVidelicet corporis amp;nbsp;fan guinis Ghriftijduplex etiam nobis cn
Chrifto
Chrîfto vnîo, Spîritualîs,cüm îpfo tota Diuinità te, quæ vltima eft-.Cof' poraliSjCUmipfOjVt cüm Mediator cuius corpori fide per Spititû fanótö infenmur,vtpcrhocniedium totiP* uinirati vniripoflîmuSjamp;huiusvniô nispræcipuè o-fpjîK^i'qeft iftccôuicluS' Scd hic fcriovrgcmus pafrem aduci-fam,demonftrent nobis teftimonijs antiquiratisjduplicem efle manducî tionem veri corporis Chrifti. Imo vn' ca tantùni eft,qùæ fit fide. Impijs ve-rovetcresrantùm afcribunt mandu* Cationeni facramentalem.Hinc eftü; la exceptio: ludas comedit Domin' corpus facramCtotenus. Itcrn,Coni^ dit corp us Domini, non DoinÃuini' Quare vidcat NarcifTus , quomodn fuamChymæramde triplici mandu-cationctueatur.
VI !⢠Sacra menta fun t figilla i ùftici? fidei,amp;præfertim ad lacram ccenaiu nonadn\itrunturilli,quifefenô polâ funtexplorare. Porrô adexpîâoratiu nemvel pÅnitentiam opus eft cogu* tione çloârinæ. Catechumeniigitu'â nou*
hondum reâzè inftituti în doà rina^ meritó arccntur ab vfu. CÅnæ,amp; à fpedaculo ctiam, ne concipiant aliénas opinioncSjPontifîcias, vel Vvcft. phalicas, de ri tu, quem nondum in^ tclligunt Et pertinebat hic naos, quieft quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tantùm ad di-
fciplinana. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Vill. Opponiturnobis tanquâ Gor gonconfefl'io Auguftana ; fed profite mur,nosrecipere phrafes cofefiionis in hocintclleau, fient cas declarauit autor.Dcclarant vero eas hæ ptopofi-tioneszChriftus fetinct veram natnrî humanà mi Chriftus cft phyfica loca-tioneintÅlo; Ghriftusadeft vtin mi nifberio; Adeft prop ter hominem, no propter panem-.PropofitiO) Chriftus cft in nobiSjintelligenda cft per conl-municationem idiômà tum, eaque tantumeft dialeä;ica,nà phyfica-. V c-rum eft igitur, vefeentibus in facra CÅnaexhiberi verum corpus amp;fan-guinem Chrifti, non quod fiat ali* quaalligatio corporis fubftâtialis ad paiiem^aut commixtio fubftantiard
ââ nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chrifti
156
Chrïfti 3c hominis: fed ita,vt cÃftituJ turvera præfcntia facramentalis vd aótionis,qua in nobis Chriftus ver« cftefficax,abluens nosfuo fanguinC) amp;vniens nos fuo corpori reali amp;.viugt; fica vnione.Improbamus ctiam con-traria docentes,nempe ill os, qui imi ginanturin coena fieri repræfentatio nemChrifti abfcntis, amp;nbsp;eoenam tafl' tuin efle notam profcflïonis, nequ^ prodefie ad fidei cófirmationem.D«' niq; itacas re ci pi mus Sc vfurpanius, ficut in poftcrioribus fcriptis ipfeau* tor cas interpretatus eft. Sin auté alij perperam cas acceperunt,noftrûnoii eft hoc præftare,ncquemultitudo et' rantium præbebit errori patrociniö* Argntijs pontificiorum vt prolixe r«' fpondeamus,nihil opus eft.Cogitent illud Comicum :Huic cùmdico,«b» dico.Ipfi cnim autores fun t harü cor* ruptclafuin.Eadem igitur fundameâ' ta réfutant vtrosq;. Profanationcs ii* Miflis theatriciç, oblatio, adoratio Ã' leuati,repofiti ôccircumgeftati panis in alijs fcriptis copiofe réfuta tæ funt*
Et qui;
»
I
i
0
I
)
ÃtqnÃdem,vbi vcra prxfentia amp;vrus tnonftratus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to ta ptjQpago idd
lolatriæiagulatacft. Nonetiä nunC furores EnthafiaftæSilcfij longa oratio ne rcdarwuere ftatuintà s,cùmhoô à ratione noftri argumëti fit alienius* Contentiigiturctiniushacbreui (eil ,difputationê,feualtercà tionecûho* mine paruÃa fanov Nön folùm fonat homo fanaticus veterem fuam canti-icnam,non minùs grâlam multitüdi-ni,quà meft coceyfmus velfingultuS cuculi,qui mulietculis crediturted* dere oracula,no n elfe Chriftum c ffica Cem per miniftcrium. Sed recens ipfc amp;nbsp;fatellites ipfius quidäm lucifugajJ hortibilesvlulatus, potidsEuriarum^ quà mCaci,atrociorès quà m vnquî antea, ediderunt. Manifcftè negant^ Spiritüm fanétum effe ctncà cem pet facramenta. lmb affirmât ipfe fencx'gt; tïihil fe folicitu effe de ritu Sacraraea torum,feite le,fumptionemin cÅna eflelibcram,amp;quid «J'ià t^oâO'.'jficutôc baptifmum præfcrtim infantum; née ' credibile, Apoftolorû xtatc baptiza-
L toi
15«
tos efle infantcs:vti fefe libcrtatcEü^ geli^nuilius cÅtusfefocium vel ciu^ efle,amp; abftincre prorfusab vfu cÅns^» optimo quideiii iure.Nam amp;Paulun' inter capita libertatis retulilTefacra-mentüm coenæ. lubctetiam fiiosft-ftatores fibi viucre,fugere côiunâio-nem vel focietatem cu m alijs congru gationibus qualibLifcöquej,amp; cflecó-tentoS manducatione fpirituali Chr* fti,qui fefe nobis infnndat fccunduni vtramq; naturam verè amp;nbsp;fubftantiali-ter,nee aliter verba CÅnæ intclli^cf* da, illisque talem attribuit fyntaxin: â¢rè erwp-a p-5 S2ï 'Twrâjinquit pronomSrc-ferriad totumintelleftfl, amp;nbsp;verba cflepronunciataà Chriflro poftpà nis j'nanducationcm,nccadpanem reft', renda. Sen ten fia igitur erif.CorpuS jmemn eft hoc,fcilicet cibus. Et ipfe piæfultor,amp; alter ex ipfi.us parafita-ilriSjfcurra petulans,aperte dicunb . nufquaminfcriptura pani tribuiap-pcUationem corporis, vt hoc niodo txremoniam iScritu ipfum,tanquani nullius vfusuelegent exEccIefia : qu^
Ã59
J alià SjVbinonduni mctas infaniaehu-manæexcedebatjdocebat cffcpictii-ramamp;vmbram naanducationis inter
â næ. Credo pios expauefcercad hanc lt;J'ucrlt;{gt;K/xj'ap,amp; cxcmplo Polycarpiiudi care,aurcs efle obftruedas, cùm tame fuos fymmiftas tali fermone, fimili
à incantationibus,vtCirce mcdicamë-tofo pocnlo amatores fuos in porcos
⢠Scalias beftias vertebatnta ipfc in Hy c nas,aut certe in alia animalia plane Epicurea transformet. Extant refuta-tioneshorum deliriorû foriptæ Sepro
, lixè Severe. Idco nostantùm pauca de noftra caufa dicemus. Sc examina-bimus ipfius pharmaca,quæ ^feftb,
J vtrcftbdiftum eft,non font tfocîjà jfcd. quafi ballucinationes hominis ex
*' morbo forentis, Sc mendaciaexecrau
. da. Propofitio verifomaeftjfiliu Dei hac foraptione efficace effe in creden. tibus, fievtt expreffe dicitur ; Panis eft
â Hoivuvia corporis Chrifti: Poculu^m eft Kbivwvia fanguinis Ghrifti.Et notu eft, de omnibus facramentisdiftum effe ingenere,qu6d lint figilla iuftitiæ fi.
à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;La dci.
160
dci.Nöta eft etiam perpétua antiqui« tatis doftrina amp;côfuctudo,quæ adeo Uon docui t/y mbola eÃe vacua fignai Vtpotius hyperbolis intetdü vfacllc videatur. Quis autem credat,häc efli Chriftiani peftorisvocemfV 1'uiu cce-uæ elle à J'/alt;foço/L'jCÃm extet feucrilli' mum mandatû : Hoc facite, quotief* cunqj biberitis: Conuenientibus vo-bis,mortem Domini annunciate? Bi vetusEceJefiain omnibus ferme eoö greflibüs ritum hûcjtanqua maxim® là lutarc amp;i ncccHariâ azrovd'Zu'V vfurp^-uit. Manduc.atio fpiritualis Jioceft iioivavls Chriftiamp; fumentis, verè fum da men tü Slt;. forma eft h ui us adionisi fed interca non eft dicend ô,cærcmOâ niameire ociofum amp;nbsp;inutile ipeda-culu.Noruntcnimpij,ifto externe p* gnoreeximmenfa bonitateDeicon-firmari fidem nofträ, Sc fieri obfign®* tione interioris illius cÃmunicatiO' nis.Olim didü eft,ftultiflimas otnai' lim hominu elle Grammaticos,quoil præfagiû fortafllsin iftisnunc denH* cxpletu eft. Sed audiant Grammat^ fobriam;
161
â5
fobriamjOppofitam non fyntaxi, fed confufioni cbriæ.Scinnis banc efle na turâ pronoininû demonftratiuorû,
P
i*
vtdemonftrent fubie^uni lingularc vclindiuiduûjquævcro ad intclleftû Kfernnîur,vel ad totam oration? prç cedentem,effe nomina relatiiia. Si vç xo forte ex nouislndijs propter reces bellû Grainmaticalc,nuhciata eft aiv tiqui iuris immutatio,oftendant cô-mentarios,aut vapulent- Fortaflis mi nùs periti fucrunt GrÅcæ lihguç Apo ftoli,quà m nunc funt Silefij. Potuif-fent igiturintclliqibilcm conftituere Syntaxin,amp;vitarc folcecifmos. Eadë ratione incübit ipfis probatio,quôd verba coenædiûafint poft cÅnâ. Sed profefto talia dcliramcnta,vel mclan cholica, vcl phrcnetica ,homini fano nonvenient in mentem. Q^à m y-ero impudensmcndaciûeft,nulquam in facris litcris corpus de pane pvædica-xiïOblitus esjfanaticc, propofitionû; Paniseft «oivuvia corporis Chrifti.Nà difeernunt corpus Dominik Sed defir no,amp; oro pioSjVt veniam dent huic ri
L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XX
162
xç accrbiori,quä mihi cxprcffitiuftöâ d o J or, pr o P t er c o n t U m d i a m C h r iftgt;' Kcciucat filius Dei errantes in via,*^ blafphcmois coerceat infta poena, P1 uros à Deo a udla n t ur.
TERTIà PARS EXÃ' gZ-à OSTEKDl^ Mttünemi^uaexijhmatur pia pojjt
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,â conÃttutconcordiA^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xpofuimus mediocripc^
fpicuitate cötronerfiaifr 'S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c vbâi'q, glifeit dc
fa-cracÅna.'''El'Vere affif' mare po(Fumüs,nos neque'irrttitfâS vliispriuatiscnpiditatibusjâüramû-te fedæ alicuiiiS' iftà -'pfdpôhéré5 ïîmplici tantùmffndio cuoludidi î'itafem,neconfcientia-iioftrà faucie-t iir vllis con tagi j s i d ol oJa t ricà 'r û opi-iiionum ; fed hâ-bear fifmarii hotitia ^ccotlfoJatione^quä tutópoffit erigi amp;nbsp;à cquicfcere,in tanta ïudicîdrô di hômînum non tam diffimijitudinq
I6lt;
quà m pcruerfitatcJdco etiam partê à nobis ciilïcnticnrcm ncquaquam vl loodio profequimur,vel illorü. coni. tumcliam'aut opprcfTioném expeti. musâ.fcd hoe noftriim cft dcfideriuin, hxenoftta vota,vt etiamin hocarri-culo pïus'conftituatur confcnfns-.aut fi qui,vt prófeéió plurimi faciunt,mo
' deratisconrilijsrcfrà gatur, faltcm ad æquas condïtiönes pacis vel indu darum adduci fefe pdtianrur,vt coiun-ftiSanimiSjCÃfeflione amp;nbsp;prccibus glo riaDeiiUuftretuf, amp;nbsp;rdigioexplicate fineq; ambiguitatibns ad/pöfteritaté
f propagetur.Etfi auterii deridetur no-â ftra pac-ifica'ïio tanquam d'eftïruta au
torïtate,amp; nöbis acddet,qüâód vetert
5 Getmanicó'prouerbiö didPturâ-.Euni ' nbsp;nbsp;qui in rixa fc interponit médium-, gra
uiusferiri'; ramen cùm, vtâ^olimdiftd ' nbsp;nbsp;nbsp;eft, amp;nbsp;ólito'r intcrdum'fiti valde op-
' nbsp;nbsp;portu«alocutus,prudcntiores Si. häc
confultationém cognófccnt-, atqué
' nbsp;nbsp;cùminexpofitionereliquædà âufæ no
â nbsp;nbsp;formidaucriraus iudiciainiquorumi
Sc in hac compofitioriis tfäö:atione
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'.'ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L 4- alcana
164
bçiamus. Si dulces, blandi jfanftæ conclones fanare poflent animes exulceratos hominum,profcd^ eratio benignæ illius anima;,quæ opl nestraôtabarmolJifiimçamp;humanifl* mè, fopijfletoninia odia. Scd,vtiHc virfortisait,ncc verba ignauis virt^*' tem addunt, nec quantumuis cômonefaûiones emendant infanalt; bilesdmq animaduerfum eft,in pi?â îifqiierabiem Grcuifl'c, quando indul gentia^ Xenitatc bonorum fe abuti yoflevideruntjdeotales, tanquâ^I^' ploraçlapud medicos,rclinquantuf prognoi'^cis,hoçcft,feuelt;iÃimis De* eomminarionibus, qui impietatis^^ crudelit-aitis erit vindei afperrimus» iicutdicitur:Non habebit DeusinfiO çentem eum,qui vanè vfurpaucrit nO men eins. Itçm:Qu.igladium accepe-îitjgladio ppribit. Reliques verb,qui aurgemunt propter idola,aut falten» non alieni funt à pia çoncordia,mOi nebimmspe ab illis turbatoribusEci elefiæ fefe inflamrqari patiantur,ne-! que ipfot^m exudclitati.:fçfç ptæbe.
â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ant
ant adminiftros,fed ncgotîû ipfum vnà nobifcû hac propemodü rationç çxaniincnt.
Primùm,cùm omninotres reperL anturviæ,quibusfiniuntur ctiâaccr-timi confliftus amp;nbsp;longiffima bella: tranfitioneveldcditione: oppreffio^ nè altcrius partis:amp; tranfaftione ; co-gitcmus quæex illis fit; reélioramp;me-lior,Expofitacft caufa,quæ incontro uerfiamvocatur,clarc amp;finc ambigui tate.Cùmigitureuidens fit,vira pats côfenfum vocis diuinæ finccræ an* ^tiquitatistueatutjôc profeûo altéra vix aliquid,quod fpccicm veri habet, afferat-,fed tantum reliqqâas Pontifia ci) dogmatis proponat,cur non cedii nnts perfpicuæ veritati? Cut anteferi-, musopinionum vctçrûquaû firmes Vel aliquos fingularü cupidit^itû mo-
I tusvocicÅlcfti? Nonnecogitamus, contutnaciâ prohibitâ à Dco ç(fe,nol
I leccdcremelioranaonëtibus,fed pçç i tinaciter in defendendai^ ornanda 1 fuaopinionefalfalaborarcï CeffitPç
tms nxonçnûPaulQ de abrogan4a Ic-l
L s gis
I66
^is Mofaicæ obferuationcaVniucrfs iynodusNiceniccflltPaphnuriofu^ tlcnti,nefcrrctLirlcxde cÅlibatu Sa-ccrdotum.Etfîîgitur Ecclefiænoftc® conftirurç funt à do£loribns,excellé-tïbiis pietate Ãedónisib tamcrfaliqu^ doôtrinæ parsabaliispauloreftiùs H-luftrara amp;repurgata eft,cnrnonimi' tamurtcguJam': Sîfuerit (èdchtireuc latum,taceatpridt. Itcm,Värfefiint UónoruiriTpécïës, fed vn-us fpâiritus-Hæe igitur fient' cxpeditiflima: ita pro fefto optima efatvia eorüngendi Ec-défias præcipuornm régnorum in En iopa,amp;conftiruëtidi dulcem amp;fahi-tà tem concordiâHij'fi maiori'amp; melio ricÅtuîccdcremus. Sedadëo s-rania
O
amp; multa banc fpem intcruertuntini-p'ed i men ta j V t opïa re q Ui dcm. n obis talem ftatum'Iiéeat^ fed co pcriiencH' ri ha'ud Vtiqiiafnfimuk A Déo igitur gubernationemi eôiifiîiorum noftro-rà éta m usj q ù i fd c i a t,vt ta n d e m ont /iWtti Ecdefiariim côfentiëns fit vox Ã'iuuocatio. Nös'autem fecimdam vfe'm concQxdiæ examiuemus^Einiö*
tur
167
tut interdû bella vidoria per oppreC fioneni amp;extinftionë partis contra-riæ,amp; hæc ratio p'iærifq; ex nofrris,qui busamp;propria laus amp;nbsp;victoriavcre,vt illc dixit,mclle gratior eft,valde pro-batur.Ideo variavbiq; cuduntur con filia, quoniodo ibterrieCione partis alteriuSjtandciunoftrum regnu pof-fitcoquiefcerc amp;amplificari;lâed ficut victoria hçc aduerfus hoftes externos laudabilis amp;nbsp;optanda eft: Ita in bellis ciuilibtfs nemo nifi'immaniffimæ Sc cfFerxcrudelitatishorrio cam optare debet.Notum cft,quid illercfpondc-rit Impèratori,quærëti,îuré ne cæfus effet vit optime meritus: Vtrùm iure necatils fit,non difputo,fcd hoefeio; te dextra finiftra-tibi præcidifle. Et ta lis victoria folet nominari Cadmæa, amp;abomnibusiudicarifuncfta,vbi a? micus amicuhl iugulat. Intueamuf, tarnen exercitüs vtrîufquc conditio-nes,tcfferas amp;confilia. Non inficiarV poffumus,niultorû regnorû antccel-lentium autontate amp;nbsp;potentia Ecclc' fias à parte aduerfa effe couftitutas/â ----- -
amp; qua nm is non exaliqualcuitatcnö ftrasvclim extcnuarc: tarnen rurfus nifi ridicule velimus efle cpiAaurbfate-rinos oportet,plærafqué exillis non cflTcdcteriores.Vigcntintcr illosho-ncftaruni artium ü;udia,plærifqucin locis honefta cuftoditur dilcipli plurimiDeum fiduciafilij mediato-ris pie inuocant fine idoloja tria, fient amp;nbsp;noftrizRetinent fideliter fund ain?-ta facræ doâzrinæ, feripta Prophetic^ amp;Apoftolica;SxtnboIacùmaIia,tuin etiam hanc ipfam noftram confelfiO' nemAnguftanamlaudant amp;nbsp;probat Deinde magno Dei beneficio ornati funtDoótoribus exceilcntibus tc amp;nbsp;eruditione, qui amp;nbsp;immenfosl^â bores, ærumnas amp;nbsp;pcricula in propa-gationeverædodrinæ fuftinuerût,^ quorû aliquiadhuc fupptftitcs fiint, prælianturin acicprocömuni cauia, amp;nbsp;qui profcûo magis formidabilc^ funtcÃmunibus hoftibus,magisetii cosrcprimut,quà m multi Stentores, quitantùm hoçagunt,vt tot myriades pioxufti hominû dcforiBent.Pi«' terea
î69
d
fi
icreavno ornamçnto ptatcipucDeiti voluit eos nos antecellerê,amp; plane o-ftcndere,ipforum doÃrinam multis fruftuofaiïï fuilTe, quia tantû agmcn, etiam celebrium hominu, fanguinS in conftan ti confefliorié inter horren da fupplicia pro Chrifto fudcrut,cùin intetea ûmile robur apud nodros,fic-üt ignotü non eft,non fuerit. Deinde ncquaquam illorum tanta eft imma-nitas,vt nos vclint iugulà ri,fed atnicè confenfuna cömuneni conftitui pe-tuntjofferüt omnia fraternæ bencuo lentix ofticia-.vbicünque etiaoccafio eftjofticiofenoftros cóplcftuntur,amp; quod ccrró conftatjCdixêre.nc publi ca Vila oratione lacerentur noftrx Ec clefiæ,aut ad populumtraducantur* igitur caul'a eft,quæ impellere nosdebeatjVtadeô crgaipfos fseuia-musïconfcntiunt nobifeû in corpore vers doftrinæ,piè nobifeum filin Dci inuocant.Gur igitur tot millia fo ciorum confeflionis ôtprecû noftra-tumjitaatrociter dânamus? an quia vnka in parte,prÅcipuè leuicuhjquç dam
Ã7Ã
dam nota eft diflenfio?At wtus Ecclà Ãa NouatianoSjetfî propugnabantÃ-niciofum dogma,tolerauitsquia amp;nbsp;i'â reliquis partibus dodlrinæ confcntic bant,amp; vrilem nauarant Ecclefiæ op^ ram in refutandis Arij blafpheinijs* Imitcmur, quæfOj hanc Antiquitatis uäiiKamp;a/j potiùs, quam Pelei impru-dentiam,q ui cùm feram peterer, am* cumintcrfecit. Cur non igiturnoft** Amphiftyones ita cogitant: Ecclcfi® iftæ .foçiæ funt noftræ confeftionis» piè conftitutæ funt,acritcr prælian-tur contra cömunem hoftemiQusfo condonctur hæc vnica illis particuK quæ profedö cx nullius fententia,!* modo lânæ mentis fit,potcft cfle magna.Lis eftdcfacracÅna. lamnenio Megabit,facramentorum, cùm fint a-ótioneSjformam amp;: principale fundamentum efle fruótuin. Deco congru-unt fcntcntiæ.Diflentiunt vero de ra quadam appendice, videlicet : An præfens fit corpus Chrifti humanum, quod tame ita præfens efle ftatuitufj y.t nufquam fit.Exiftimatur cnim.fpo
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liatuui
Iktum cfTe omnibus proprictatibu^ corporis, ficut fubftaiitia fpiritualis. Sc neque includi pani,ncquc etiani fvrbftantialiter infundi honiini. De.re liquis, quxvel â¢arojfâ Kpjvwvj'ai^j Vei de v-nionc Chrifti amp;nbsp;piorum dici poflunr^ ôcc^uæadarticulûiuftificationis pro-. )3rie pertinent,planè-cÃgruimus.Gur, igitur noftri -?fip.tvt(*Aawp ædificiuin fplendidum dcmolientur, ctfi cxifti-. mcnt,ftipulasaliquasobduftas rimis, aut teQ;o parpm efic fpeciofasï Ego c,^ contrà itaindico.Si quis omittatfo-. xaniaEuxychiana de corpore Chrift^ cxiftentc in dinerfis locis,ôc naturx. humanæ Chrifti tuas relin.qnat pro-prietateSjiicmineni ex parte aducrfi, magnopere cnm taÃrixattirum. Yt, igitur, etfi quis bcatana nonainet, v.el amaraeum,vei amomü.,nemo,vt opi-nor,eum idco interficief. Ita liçeat cuilibet fubftantiani fpoliatam pro-â^ prietatibâ humanis appellarc corpus,, cunifermo communis cam. appcllqt Spiritu. Tales cùm fintEcclefix ipfo-. lüjôûta etiâamicè pcipui ex ipfis erga ïiôs*
«7*
lij ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fies nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft noftrosadeà ifâ^
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;implacabiles. Non delector quideiâ
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contrcà ationc Vulnetû noftroriim»
'* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rüît pcrfceftinimitis: fedtamcnnclt;:
morbits fanari poteft, qui non agno-f'citu r.Quâlis fit rabies in paginis iftigt; p'îbJicis,quibusnonpriiiati tantùnii îed integrilacerantur coctus, matiift' h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftitmeft.Nccviuisnec moi tuis parti»
k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur.Imèctiâ egtegiæ illæ anin-ixâ.t^uä!
cruore fuo dccÅlefti veritate tcftiü' catæfuntjingrcmiofuiSaluatoristô quiefccrc ncti pot ücriint; fed immü' ni federe viti Candi amp;conftantes,qâ^ în Gallia,AngliajBcJgico, amp;nbsp;multiSî' li js 10 cis p ro P ter confcfli O n c ni veri^ fis cxcritciati amp;necati funt,appellat*
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt martyres Diaboli,atquc in vn»»
«crfumprortunciatû cftî cÅtusillo* détériorés efîe Ethnicis amp;nbsp;ludæis. Hâ' rum enunciation û nimis barbarafU) fî n oftros nond um pudet p ige tq; gt;nbsp;vt-tè faxea circumferimus pedora. mus deinde côcurrere quafi ad Syno»
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dlimLyftricâ plurimos ex ijfdem câ-
fttisjûrdcntes ira amp;nbsp;odijs^non eo co«
Ã7Ã
10
fl)
'5
O'
J) â¢
turfed tantunt,vt homines pij partis aduerfae infames pronucientur amp;?da-mncntur,quos profeiäo libcntms,ft, poffcntjtrucidaffcnt Yjüucrfos. Atq$ hate ca fufcipiûtur cum audacia öc tc-w raeritate;vtctiamex.noftris epuidavu de illis Areopagitis.dlxcrint^nunccx-oriri nouam feft amgt; quatmopor teat. appellate AN AT HE M ATI ST Aamp; . Deinde non iniutiacóqucri pöfliiai!. b oni ill! homines,etiam Kos,qui a n« i tea,cùm auravideretur effc .fecamp;diou^
. vififunt minus elfe iniquis,amp;. qui taffisrebusaffliiäis.médicinaux affeclt;
ledebcbant amp;poterât,nun.⬠fuo quo dam cquûUojVel metuamittendi fui., lpchamp; exiftimationisjeeddi alienior.^
ics.Nartat Kiftoria^eùjûln cxde Cxia gt;nbsp;ris ipfelulius. er u e n t usi nxult is vuLn e-n libusinter eoiuratosjetiam Brutunx, J qvtemvt filium complcxusfuerat,ftri ftopugionc accurrete' à dlanienâ vi-deret,velatoeapitc à ixiflc-.Moùv«')» iri-Hvop,atquc ftmulcorpusillis omnibus-laccrandum vltxo p orrcxiffc. âIta vijii
M doaigt;
174
doâi,fcnes amp;nbsp;fanûi cum gemîtu vl* - dentjlcfuasqjEeclcfias prcmi (ufirâi gi js eof um,quos paterno amorc coin plcxi funt, quos erudicrunt amp;. ornâ' runt.Sedprofedô non tuebimur pa* ccm ciul'modi cônfilijs,quæ ad breuî tempus munircvidcnrurnoftrjm âgt;* toritatemgt;amp; nulla interca reda nitû' tur ratioUe.Nam obfecro vos,cùm,Vt credo,fateamini,non debcre rolli dicia ex £cclcna,fed opus eÃe legiti* ma Gognitidticcontroucrfiarumjcif' cumfpiciamus quafo, qualis lit ordo noftrorum iudiciorum in hac caufa* Populus educatus ctt in opinionibuï iUis,quæ reuera ex reliquijs pontifi' cijsnatæ funt^ôc hîcrctin plærifqjCO' gitatiodeqüodamfingulatinüftiin^â ncq; cam opinionem exuere potcft» nequemclioriimbuitur. NampIureJ ex illis,qui ad populum ioquuntut) amp;ipfi hanc cauftim,cùm de ea no tùra Ibiiciti lint, amp;nbsp;bona fcripta aid prorfus non attingâtj aut certc Icgn*' ter amp;nbsp;cum voluntate tarn abalicnata» non. inteUigunt ; multi ctiam fuo I»'
» - y i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Oi
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Z gt;
COjdîgnitati Sc quæftui mctuut. Idco dciadiiftria plcbemin eiufmodi opi nionibus dctincnt,amp; contra parteni. adacrl'am acerriniè inflammant, ita.
vt inulti illos, li daretur occafio,dcn-, tibus difccrpturi cfTc vidcantur. Si ; qui verb interconcionatotcsfuntfa, niorcs aut modcftiores,qui nccph»! fcs inipias, ncc conuitia amp;: furores a- , liorutn imitari volunt,illiab ipfis,fu-, is fratribusoccafioncqnæfifa,£x fer-monibusjfcriptionibus pûuatis aut ambiguis acerbe ad popvlum tradn-cuntur,ncc quiefeunt iUi, verè vt o-lim diâumeft
lam calumniarum tlt;xcrc,doncc ta-. les in grauiiümas adducant fuipiei-ones amp;nbsp;pericula. Ita deinde guber-natorcspolitici, quibus noftra state indicia de dogmatibus commen-^ dantnr, açcenfi ab iftis Furijs faccr-dotnm,incipiunt fxuirein mcliores, de grauibus pÅnis pcrfequiredla mo nentes. Huiusreiculpam inqucni ttansferemus, nifi in quofdam Clco-iic«noôxaxumEcclefiarntn,qui adeQ
Ma funt
lyö
funt incièm'cntes amp;nbsp;irihumani,vt ve-nenturomnes lâufpiciones,omncslc-uiflimas occafiones,quibus alter alte rum ad populu pofl'it dcforniare,cü alioqui populus'dc talibus rebus nihil cognofcerer, fed fimplfci explica-tione dodrinæ cötentus foret ? Hine inflammantutodia potentum aduct fus innocentes,præbetur occalîo dif-fenfîonibüs amp;nbsp;diftradionibus infini-tis, quædém'ùin vtriq; parti exitiofï ffltûræîtiWf. Nccefle cftïüdicia elle in Ecclefîa;fed'lt;i(üis probet talcm ordi-rr^fn)Cônnen ia n t eruditi,delj çantut indicés ex vtrâque parte, ficut ipfa nî tQtà lîs'râf io diluât, audiatur amp;nbsp;exanii ncturcaufa, poftca ferantur fuflragi^ congruentia'à d veram normà m. Tails cognitio cùm nondum'înftitutî lit,nccSynodus in tanta animoruffl exulceratione,cùm défit gubernatof) qui fua autoritäre coërceat côtuma-ces amp;nbsp;pétulantes, conuenire polfit; qua: eft audacia, paucos, costjuè ferme rerum omniû imperitos;tôtpiaS Ecclcfias,quæ voce doôlrinîc'amp;jyrcca tionî
Ã77
tionenobifcum coniunO:« funtjita gt;nbsp;nbsp;nbsp;acérbè criminari amp;nbsp;condenmarcï An
'» nbsp;nbsp;nbsp;non taiesTyrannircckè dicunturido
C nbsp;nbsp;nbsp;la amp;nbsp;parricidia ft a b il irc inter nos amp;nbsp;in
i ter adu^rfarios? Apud nos populus - noneruditur, ncc iubeturfallas per-' nbsp;nbsp;fuaGone^ deponere, imb talibus con
C nbsp;nbsp;nbsp;tentionibus profundius immergitur,
( nbsp;nbsp;Ãtgubernatorcsacuuntur ad fæuitü
erga pios,qui nullis falûs opinion!.
- nbsp;nbsp;nbsp;bus poilu,ti funt. Aductfari) verb,qui
{ nbsp;nbsp;pro luo Deo Maozim ,tanquan\ pro
1 nbsp;nbsp;nbsp;arisamp;foçâsdinticant,iftis hypcrboli-
cis clanaoxibus pro ftabiliendis fuis ; nbsp;nbsp;nbsp;fur,oribùsyiûtur,amp;hoc prætextucru
I nbsp;nbsp;nbsp;deliùs in pios Chriftianos, qui verb
1 nbsp;nbsp;funt membra Chriftî jfuorum tyran-
\ nbsp;nbsp;nidi fubieftos, graûantur ; fient de
' nbsp;nbsp;bac noftrorum incogitantia ctiam
V nbsp;nbsp;quidam fapientes Principes ex no-
' *ftris conquefti funt; amp;nbsp;res oftendit, t quid, in Gallia ,Bclgico ,Hifpania,amp; Anglia acciderit, vbi nihil vfitatiùs jeft,quà m propter negata veram præ-fentiamveri corporis ad crudelia fup â plicia fanO-OS homines abriperc. Si M 5 verb
17«
rerohæcerudclitatisanfa amp;nbsp;fæuienlt;f* feneftra,cfuæ hac rarione parcfit ty-rannis,amp; à noftris confirxnatur,non niouct noftros Dodores , vt fint i® hac cà ufamitiores, amp;nbsp;magiscirciuiâ' lpcôli,nimisfunt afpcri.
' Sed iam audio obftrepcntcs quW-dam, quîbus ingrata funt modcratî â confrlia,fraftra ifta proport'fjdtfruftr^ pcti cognîtîoncm huius controlled' fiæ. ViuentecnimLuthcro fatisift^ efle cxplâicata, vero iudîcio defini ta. Hisrefpondeo. Vtinam,fîcut pgt;i aliqui principes expetebanr,ornnii in colloquio rcâo fufeepta fiuflent ordîne. Vtinam etiam tandem coD' fcnfus,qüi inter ip fos conftitutus fut ratjfcruatus eflet,minuscertè nun^ efleteertaminum; quorumvero inâ' probitatc impedîta amp;nbsp;interrupta fît Concordia,conftat. De perfona Lu-theri nonlibcnterloquimur, quia«^ oratio non eft poputaris rfedtameu hoc profitcmur,quod fuprà diäuiu cft,nos toto peftoreamarede venera-ri Lutherû,vtpote talcui viruni,qui
Dco
179
Deo earns fuît, Scpræcipuc ademeh-|î dationcm dodirinæ hacvltima mun-
di ætatc à Dco mirabiliter cxcitatus H amp;nbsp;adiutus. Profitemur ctiâ,verc nos It nbsp;nbsp;nbsp;efle dues cius Ecclefiæ,quæ voce hu-
1« ius falutaris organiDci collera dccà ftitutaeftjuec in doârina fundamen {⢠tivila in parte cum redarguimus. In î nbsp;nbsp;hacipfacaufaetiamvbi ardor ôcfpiri
» nbsp;nbsp;nbsp;tus Lutheri fucrun t ingentes, multas
phrafes ipfius probamâ amp;nbsp;recipimus, gt;nbsp;nbsp;nbsp;incommodiorcs candide interPretai' nbsp;nbsp;mur, amp;nbsp;mitigamus quantum poflu-
it nbsp;nbsp;mus. Verùm fiLuthcro in tanto cer-
} nbsp;nbsp;taminum feruore excidcrût locutio-
$ nbsp;nbsp;ncs,quaeadrcttamnormaparumcon
gruûtjamp;cxquibusextruip.offunt gra c nbsp;nbsp;uia in Ecclcfia incommoda ; cur non
t nbsp;nbsp;nbsp;liccat nobis ampleftifententiam eo-
rû,qui fuerunt quafi â¢^«sanj Luthe-it nbsp;nbsp;ro additià Deo, qui commodiùs fen-
i- nbsp;nbsp;nbsp;ferunt amp;locuti funt? Interdum di-
» nbsp;nbsp;feedimusab Auguftiniamp;aliorum au
1 nbsp;nbsp;nbsp;toritatc, qui fortaffrs non inferiores
0 nbsp;nbsp;nbsp;fuerunt Luthero, amp;nbsp;ipft hoc fieri iu-
bcnt.Nulla proptcreacontumcliailli
lî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M 4 fanfti
0
iSo
-ïdâiîÃi Virfafficiuntur.ScimusLnth^' -rum cxccIliiiHe fapicntia plærofqiâ^ *fuâ:ætatishonnnes:idco,cùm oninââ gt;tcrnm momenta in toto quafimuiâ' - do inCpiccrct,forte exiftimauit no*â -mouendaefle, qusc vixpoflent obti-- ncri.Et certè nihil detrahifur ciusâ» rforitatijCtfiarbitremur,eiim no proâ 1 fusfuifle in vita à vctMajtw -ro^urSymboI** igfatum Sc vfitatum magnis viris efl*
amp;.ft5iûâp
- Atqucoli⢠diflum eft : Gioriæ cup*' - diras vltimoctiam fapientibus exu*; tur.Ita quidemfeio iudicare illoSjq*** bus familiaritcE notus fuitLuthcru^-.Cùmigiturdcnuoin controuerfio*â i vocetur,vtra pars lenferit mchus*^' rmo cum nunc quafi nouæ moucâH' turreS,ita,vtaltera parsalTuat conf**' ⢠fiones de vâbiquiratc, amp;nbsp;communie^' -tioneldiomatum phyfica,amp; finiilos: -alteraverbtotamhanc caufam expo »«atmagiseruditèjamp;incommodaso-' piniones vcl locution es priorum m** -ret ôteorrigat^éumon Icgitimanioo jgnitioncm excruditis vtriufquc p*'
18i
é' t( iJ 1-, o igt; 1)
à b
iâ, li
j
tis defideremus? Ccrtè non expcdiçt tyrannidem fimilcm pontificiç in no .ftrisEcclefijs ftabilire. Agnofcamus â donaDeietiamin aliis,nccfaftuamp;a. more nofVri,ficutNarciffus. contabc-fcamus. Sed inucniuntur quidam ci-â¢uiliores amp;callidiores,qui bellü «rx«* {i-a 'WâÃiTino/i excogitarunt. Ita enim fer me concionantur: Rem ipfam often-dere,quà m perniciofa fit o-atrdtxGaa, 5c prxlcntis.ftatus mutatio. Si enim a-pertèfatercmur hæfiflc innoftris Ec-clefijs aliquos næuos , proponi nos deridendos hoftibus,amp; econtrà , Ic-uia ingenia acui ad petalan tiam fub-inde mouendi noua certamina, amp;nbsp;co aellcndi cauillationibus doftrinam
reftè conftitutam. Valdcigitur illos delinqucrc, qui vel fermonibus, fcri-ptionibusvelconfilijsreceptam fen-tentiam improbent, óc'Luthcrum, a-liosquc tamDoftores.quà m audito.
â tes, erroris infimulent. Gontrà vero omni ftudio pugnandum à concio-natoribuSjHC animis hominum inftil â lentur opinionesillæ blartdicntcs ra*
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M 5 tioni
182
tioni óchomiaibus îngeniofls.Sî veto iam occupatus fit fententia coâ traria,eum aut inviam reduccndun' amp;monen.dum,vt non priùs a p probe' fentçntiam damnatam à Lutheroâ^ îcclcfijs Gcrmanicis,quà m pia fy-no dus (quant nufquam tarnen futuraiâ arbitrantur, neque cupiunt etia®) hoc faciendum cenfeat,autmouef^ dum eum loco ; Ifti Oratores cùoâ quibufdam fuisaculeis etiam noftm pungantautfodiantlatuSjideo pal'' lulum cum illisex veris fundainenti^ difputabimus.
h Sit hæc prima propofitio ; Ne* cefle eft omnes homines in contro* uerfijs de fundamento doctrinæ iO' qniierCjôc ampledi veritatem tradi-ram voce diuina,necmouerivllacon traria autoritäre hominum prohibé* rium hancinquifitioncmvelconfel' , fionem. â Teftimonia funt manifefta' Huncaudke: ⢠Qui mcconfeflusfue-rît coram honlinibus, amp;c. Si quis a* Ji id Euangelium docucrir, anathe-à ;i t-,5ce. fugitç idoioUtriam ; Fun* ? î â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;damefl*
IS}
damentu aîind ponere nemo potcft.
11. Intcrdum in Ecclcfia moucn-tur litcsdcadiaphorisabhominibus inquietisjinterdurh etiam fundamê-toafluuntur ftipuîæ abaliquibus.id cftjOpinioncs minùscommodat: Id-copijadtuendam concordiam com muncm pofliint amp;nbsp;debent tolerate infirmiratem corum, qui aliquid ha. bent caliginis.cum tarnen finceri lint in prxeipuis doftrinat articuhs. Imo in vfu rcrum mediarum, tn refutatio-ne etiam lcuiumcrrorum,tuftum efb, firmiorcs etiam vfurparc prüdentia, ncanimi infirmotum faucientur.Sic longo tempore concordes fucrunt EccIefiæiOricntales amp;nbsp;Occidentales, ctfi fuitdiflenfio de aliquibus rebus leuioribus , ritibus amp;nbsp;opinionibus. Atq; ita dicitur: Non defcren tes cort-gregationem veftram. ltcm,Ncmini fitis ofFcndiculo.
III. Indicia in Ecclcfia no valent autoritäre regia vcl prxtoria :fcd pptcr autoritärem verbi diuini,cuius indices funtinterprètes amp;teftes. Neque
eoa.
184
conftîtucnda eft ilia Oligarch ica vt tS'rannica potcntia, quafi illi loll pû tcftarcm liabcâtiudicandi de deftrâ' ,Ka,qui funguntur nxunere public®' rciiquis vero,vt PontificiJ dixerufl'' jneumbat obedie^di ncceftitas pertinent indicia ad torani Ecclefi^' Etfiredumcftjin ca re feruare or^li' , .ccm,ficut dicitur: Tunc vtfmn.eft^'â poftolis Sc prefbytcris curia tota clcfta .11 cm ;P o t c ft i s ft n gull d i ce re:^' fiierit fedeti rcuclatum,tacc^tprioi^ Spiritus non cxtinguitciProphcti^* non conteliinite ; Omnia probat^ quod bo num eft^tenete. In .haccaufa difputatio, An naturahu-xnana Chrifti fit vbique,an pQtiùscot porali locationc invnoloco cocli'^' tcnijAn corpus Chrifti fpoJ.ÃJtgni ft omnibus proprictatibus corporis, ,rc controuerfia eft de fundamento, vidclicetdeduobusarticulisfidci* Ié DcarticuloquidocetjinChrifto ycrc vnitas ciTc duas naturas.
a.. Dcarticulp;Alccnditincoeluni, quiÃmplicitcr,yr;verba fonanf,nöfl
v'cró'pèf'allcgónam accipiendus cft. HxcpSfscam infapcrpia cura vetu.
â j, ftatisaccbtatècxpofitaamp;tomrnuni-tafitcontraEutychen ; idcoferiocx-plodend'a cft rccêtiorum â aafTaxgt;ttr!et velvb'iquitas ; néque hïc mufianduna* j, eft.quà îcâunquefanèoftendantur pc-' j, , rtcula. Idco quidam vir vcrè (anà us
dixit4 In nulla catifa gloriofiùs cfic
,, mori,quà m inifta,vbi agiturde glo^' ria filijDcijde quo noftra voce,con-
J. fcflione Sc fanguinc,vbi opus cfl:,tc-ftificaridebemuSjCÃverè affumpfiflfe-, amp;nbsp;retirtcre naturam humanam pro-i ptcr nös,amp; illud corpus aflumptum non euanuiflejnon abforptum,non' â( mutatum in aliam naturam,fed vèrc^ , adhuc vnitum quot;W T^o'-YajYt nos ipfi in_ [ feramutjtanquam membra noftroca J piti,amp;noftras mcntes'fidecum pio-' dcfiderio' furfum,vbi eft Ghriftus ca-putnoftrum,eleuemus,a quo vitatn-gloriam haurimus-, ficut membra' langucntia amp;torpcntia robur à fuoi capitephyfico. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;â
I Cettamen ctiam grauiflimum eft , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çum
iM cam illis,qui ftabiliun t adora tîonctf pa«is,id eft,iubent homines ad panis,cum quo Chriftus coniunä^â efle docctur præfentia phyfica, dirigé re fuam inuoc-ationcm contra maiiiâ feftam dodrinSEuâgeJij, quod vetât vlluracultum fine expreffo mandate Dei inftituerCjftcut dicitur : Domin** Deum tuum adorabis,amp;illifoli uies. Item ; Venict te«ipus,vbi ncci® hoc loco, necHierofblymis adorabi-tutjfed veri adoratores adorabunif^ trem in fpiritu amp;nbsp;veritate.
Suntalij multi infirmi aut falten* modcftiores,qui palà m fundament** non oppugnant, fed retinent quai* dam opinioncs minus cemmoda®» quafi hæreditate acceptas,de præfc**' tiarcalivericorporis,quibus vbi i**' cômoda amp;nbsp;pericula huius fcntcntiiî proponuntur,quoquo modofefeve* lant,ncvideäturimpingere. Tales no damnamuSjfcd etfi lèfcperfedè eru* diri non patiuntur, neq; vetcrcs op*« nioncs ftabilitas autoritäre magno-ruuihominum,cxucrc volunt.-tamc oM*
187
»
i-o a
D » 1
oramuSjVt ïnducias rióbifcum paci.r fcà htur,amp;parati fumuscos pia eum modcrationc tolcrare,amp; Chtiftiana dilcftionccomplcüi.
Colloquia fua ócfcriptioncs ctiam pij optime polTuntcxcufarc. Primo. Ncceflc cftfingulos edere confcfllo-nem fuä devote coelcfti, præcipuècû intcliigunt plurimos errâtes in inter- : pretationedodrina:. Porró,magisp-fpicuè faciunt hoe, qui reftè doccnt'i amp;fcribunt,quà m alij,öcut dicitur;O- ' mnis quieonfitebitur me cora homi i ftibusjtonfitcbcxcgocumcoram Pa trcnreo.Et exprefiam hab^t concef- i fionem proponcndi'óc feribendi v^o-tam doftrinam ctiamilli,qui nö funt ad locum publicum vocatif ficut div, cttur lt;nbsp;Potcftis omncs intcrprctati. i Item: Scrmo Chrtfti habitctintcr vos' abundè inomni fapicntia,doccrc óc eommoncfacitc vos nmtuó. Item;. Mt tu cóuerfus confirma ftatrcs tuos. Dciudicijsctiam plana eft rcfponfîo. DifFerût indicia priuata fingulorum iftquitcntittm veriutem pro cpiafpla.
donc
188.
tionc fax cbnfcientiæjà pubHeo cio Ecclclixin fy.nodo,quæ pcrnicio-fam dogni.i amp;nbsp;cultus iudieat cflc vi-tiofos amp;abolendospublicè* SicutV^ ro priuata itudiciâ fingulorum prof' fuslt;neceflaru funt ad cognitionei® d-ôctrinæcocleftis dccofcfTloncmUt^ cerrum eft,ad iudicia publicaadh*' bcndosplurês ex eruditis Sc pijs,ct^} non omnesfa-hgunrar pnblieo niif' fterio Nec inquifitio veritatrseft leganda ad tempus lÿnod;gt;fcdvltinâ^ definitioin canfis arabiguijçdsd^crf' turn de mutatioDcfacienda'potcft'f^ fcruaricoIIo'quiocrudijtoittà Klntcr-ca tamê ctiam publice vtile eft extaf^ multdrum fen ten tiam ex vêtis fond* bus quÅfitam,vt eo materia: meli^^ jlluftrcntot,ôcfà ciliorpoflitfieri dijii dicatioabcruditis,iialiquando coH-uenturi funt.Imô amp;ânos has-interpt^ tationcs noftraSjqux in prinarum ftrum vfum, vt fuprà præfati fumus» conl'cripta: funt, ii forte in aliorun' manusperucnerintjfubijcimusiudi-dô-piorura,qui candide fecunduni
⢠. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verita-
189
Vcrîtarcm vocisdiuinæ amp;fincpriuä« tis affedibus iudicat,amp; prouocamuS ad vniuerfam Ecclefiani,non tan tùni adillos,qui docent in loco pnblico. CcrtûcnimeftjVTtoties dixiniusju-., dicia efie totius Eccleâæ, fient dici-tUKVndio docet vos de omnibus, 5c vearacft,amp;mendacium noneft. Item; Nolite extinguere Spiritus. Item: Si âfuctitfedëti reuelatum,taccat priot-Hanc con'filij noftri tèftifîcationeni neceffe eft nos opponere iniquiflîmst cenfuræ quorüdam,qui cum fuæ çau-fæ diffidaîit, omnes, qnos vlcera fuagt; ctfi optimo animo,attreâ:arevidcntgt; opprimendos fnadent. Hi.fciant iniu. ftiffimè hoc nobis obijci: Gurrebanr^ 5c non mittebam eôsjneq; tyrannicis â¢fuis molitionibns explicationcm ve-â¢titaris obruët. Interea tarnen nullius Vocationem turbamus, nee feditiofis confîlijs cÅtus diuerfum fentientes oppûgnamus. Non poftulamus,vt colloccntur in fuggeftus Doâores al teriuspartis:fed tranfaôtione interea çcrwracnhocfopûi petimus. Accu-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N famus
Ã90
famus Screprchendimus illos,qui ïââ' rempcftiuèin publico cÅtu afferuO^ talia,quibus fauciari pofliint infirm*' Ideo nequaquaiii ad plebeniLütlTef** danlnà rivoiuftiuSjficutomnînop*^®' pter hos næuos leuiculos nequaq**^ meretur damnations;fed fequam**^ confiliumfanéliffimi amp;mitiflinii ***â ftri Philippi,quo profedó nihil p**â teft tradi falubrius.Explicatio vellt;l^â nitio vitima conrrouerfiæ releructi** cognition! pise fynodi, collcftjc ex xuditts ôcpijs multarum gentium)^ cgt;rcmusDeum,vtexcitetaliqucmä*^' matum excellenti autorirate, qui noftrisEcclefijsdiuerforum regnof*â poflit conuocare amp;nbsp;rede gubern^*^ lynodum,vt ita fublatis iftis multip^^ cibus diflidijS,corpus dodrinæ in*^' grumfine ambiguitate tradatur p**' licritati. Intcrea omnes Ecclefixr^' purgatæ fint cöncordes,neq; ptop*^^ han cdifîenfioncm turbetur piuJ co** fenfiisjfimus fratres,fimus vnum*** Chrifto. Omiflis verb locutionibi** pcnciilofisdevbiquitatc,dc mandi** catio*
191
' Ciitlôncvcricorporis impiorurn,5ffî-î milibuSjConueniantDoftoresnoftrâ. J, ïumEcclcfiarumdevnaquadam for-J ma,quæ nullas parère poffit offenfio-nes.Dicaniuseum Paulo ,Pancm efic â
J jwivuiii'ap corporis Chrifti.Vfurpentur i( phrafes in feriptis Philippi traditæ, amp;nbsp;0 dicatur copiofè de fruûu, cùm hoc gt;nbsp;,, fitfundamcntum in ifta caufa. Aper-g tè etiâmfatcor,mevnà cuniPhilippo.
libcntiùs rctincrephrafcsPaulinas Sc ,, Philippicas pofteriores,qtià m Augu-j- ftanæ confeffionis in hoc articulo.
Quia hxc generalis cû,amp; falfus illi à luultisafruiturintelleôtus. Nonduin
J tuncrcsiftxita explicatæ étant,amp; gra.
lt; uiffimæcrantrationeSjquæmoucbâc [i noftros,vteffent circundpefti. Cer-j, tiffimis teftimonijs tarnendocerî po y t-eft,qucndamcxprxcipuis focijs cô-J, feffioniSjCutnôpPrincipeinjtunc na-j( là mprofcffutn effe,non fibi fatisfieri D in ifto articulo à noftris. Quarcexpe-. ftetur huius propofitionis dcclara-jj tio à pia fynodo;aut fi quis omnino y eauxvfurpandara effe contendlt, exi-j. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Na nxan-
1Ã2
mantur populo impiæ pcrfuafioiirt amp;oftcndatur,quöd vol ui t autor vni^^ j ncni Sacramentalcm,amp; prxfentiai^' adioriisvel efficaciaE,non pontifici»* Humen ftabiliri.Reliquæ vcró,vtPa^ linæ,nihil habet ambiguitatis,amp;fun^ tutiorcs. Difputationes cötentioft^ præfertimpublicasjcxpediteflcfop*' Tas: amp;nbsp;fi qui contentiofi ad populuJââ litesamp; turbasniouêtjteûum elTecoH l'uluit Philippus, talcs ab vtraq; patt« remouere,amp; fubftituere modcftiO' res.Rectiùsaurem cruditi amp;nbsp;inftiturf in hacparte inter auditores non hâ' bentcauïà m, cur feie à publico coettf éccongreflii abftrahantjCtlî funtad' hucinfirh|i amp;nbsp;incommodé fenticn-tes admîxtiî neq; decet firniiores fac^ re diftradiones in populo,nequc in»' portuno tempore autlocis apudnv dcsdehaccaufa mouerc difputatilt;gt;' nés:fed pia cum prüdentia omnes calîones fcandalorum amp;diftraûionô vitare,fempercogitarc,parcendûclft infirmis,nc horum confciêtiæ vulné* rcntiu^turbentur^ncut diâ:um eû:
Noû
39î
y Non defcrentcs congrcgationcm ve-ftiam.ltcm,Ncmini fitis offendiçulo.
Contra verb, Doctores etiam ex ani-j nbsp;nbsp;xno concordiæ feruirc oportet, com-
mcndareEcclefias amp;doftores altcri-j us partis, amp;vnlgo iniuftasperfuafio* ncs,qu,as de illis conceperunt,cxi,mç-re. Potcftetiam prudcnscôcionator auditoribâinftillare,ctfi decÅna çx-orta fitlcuis quædam dilTcafio ; tamc earntantinonelle,vtcommune con çordiam turbarîexpédiât : fedDeo amp;
I pix lÿnodi dijudicationi cuentü cô-mcndanduefl'e.Huicviac rcftxamp;pla-Uæ ft inniteremut, non dnbium cft, Deo iuuâte,animos coalcfcerc,ôcadi-tumftrui poflead conçordiam con-' ftituendam,qux mviltis gentibus fa-lutaris, amp;Dco imprimis grata futura eflet-Necimpedirinos pà tiamur,ctfl fortaftisvtrobiq; quædam inuenien.
J lurvomicæ,quæ fanationem non ad-I mittent : taies tarnen progreflu tem-j ' poris,puttcdineamp;illuuicfuacÃfum-ptæ cadent ; nos modo opera demus, , nbsp;nbsp;nbsp;|ic malum cotagicneferpat longiùs.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N 5 Expo-
Expofuimeam fentêti'am de co»*' . poûtionc,quæ etfi non omnibus ptó' cebit^tamë nihil co eft detcriorj
KOKOI. GratiorcmvcróDeO;^ honeftioreniapud pios eamefle ccf' tó fcio,quà m clalïica illorum,qui quamflabella fubinde hoe incendi** augent,ôçpartemvtramquç inter fe committuntjVt inuicemgraflci»â^ â¢jn nosimraanilaniena, ficut Curct^^ famp;Actolipoft captum aprum Calydlt;^ ninaijdonec ex mutua rabie vterq^s ceetusfatalibuspÅnis amp;nbsp;tçnebrisop' primetur. NamPeo ira gubernant^» his ipfis»qui nunc fa cil cm fibi proi»** _tuntviâ:oriam,de]etis omnibus, q'â* ^contrà audent mu tirç,aut fal tçm _mcre propter contumeliam Deijprö' greflioncs rcrü paulo póft oftendeflf» verum efîe hocgt;quodUU-,vtramq»® fortunà m expertus,dixit:Nulquâ W*' nùs cucntus,quà m in bellis, refpo»* dent. Omnino cnim,.vt quidam vi? famftusdixif.'Eiiaminhaç caufa ta»' dem viucet vçriras.Interea omnespâi fau.a.bUcs nobifeum, atdentibus vQ
â¦
trs orcnt propitium Dcum, faciat, vt fummus noftcrPontifexfiliusDei ex ' fuo capite in fuas genas,vcftimêta amp;nbsp;fiinbnas,ideft,inrios,qai fumus më-bra ipfius, effundat fragratia balfama Spiritus fané^i,qui in nobis excitet lu cem agnofcentë Dcum fine tenebris, amp;nbsp;vetos atque faLutares motus congruentes cum æterna norma mentis (uæ,amp; corda noftra mutuó copulet vera amp;nbsp;ardenti dilcä:ionc,vt o.
mnes fimus óc fonemus vnumin ipfo.A-
men.
iW' wv N 4-gt;â nEl?i
1^6
FEPI THS TOY KŸ
PIAKOÃ ÃEIHNÃr PPOÃÃ^
ö'swijÃfaXtrraTfl J'/avoia. â
diuina '^ocm null4 yer/fyid reAldfclt;mtradiElio,nullatfi4m't^' -TfiAmbïgUîtasAîtt oblcuritds.â - o::;. r Ifix dua propoÃtioncs : Tands nbsp;nbsp;nbsp;cor^liigt;^
'£hr.iÃi:amp;iCDrpitf. ChnftiphyÃica locationt sn (feloitntellt^e nudeÃne tropo^Derètirttiquot; liter interÃeÃepugiiant.
B.rgo impdÃiiile eS^ 'vtran^^ intelligt iliciterfine tropo. â
r ,^irticuli»fidiifimpliciterfineallegorii)^ prorjiis Dtfonat literateci^iendttt eJÃ. trÿ j^ropofitionetn CÅna neeefifi effefiguratt^
Il I
âTropummonfirat mens^'Ti'el confiliu Ãi inÃituentii hune ritum, ör ipfia natura W ratiofortnalds rei inflitute,qux c/à Sacrant-tum. Ergoomnino flatuendum eP^^frepe^-tionem Ccenx eÃfie locutionem Jacramentakin* locutio yero jderdmentalts eP^ propofitie,^'^. auaMmtn rtifignifieata trihuitur figno,y^ eÃdk
197
^Ãtitdatur^ritumhunc effe facntma^wnem-». ^f^nphyÃcaminon magicam, amp;nbsp;yerè credenn ^yÃt eadart,quorum hic ritus eSi^pignusyd Ãgnum.Et docendt catija eiuÃnodt J)rofgt;oÃt!o~â Vtlâiis aÃnhipoÃÃtnt metor^mia amp;(ynecdo,-. d}e.Sacramenta cnim Ãgnajitn t rerumdtuina vunii^ tejltmoniaappltcaticnis hefrcÃciorum uhlatorum in promiÃwneyniuerÃali adÃngu ios. Ergo yeraÃententiaprogoÃtionü Ceeme
ifla: Eanis e^i^pignus,Ãgnum, '»elÃgtl~ IumÃin '»tro yfu credenti teÃificdns, corpus: ChriÃiÃeri noÃrum meriro amp;nbsp;efÃcacia. pro nohis ejà traditum ; amp;nbsp;hacjümptione facienda eiif^commemoratio ChriÃi quot;»tuerudsiii juH, CalixeJà nouumTeÃamentum infan-i guine ChrÃipd eii^pignus nouifcederK, teÃi-Ãcans in yju^credentem efÃe ahlut.umJdnguinOâ ChriÃi, eirÃeri focium omnium ienefcior^um,. qult;t piÃparta funt fanguint 'Vtl tkt^itnti^, ChriÃi.
EKQESIS RATIO-
NVM PRAEDICTARVM.
1.
Minorprimi argumenti quot;»tra amp;nbsp;Ãrmtk tnimp'ropofitio Chri-Jsf à Ãi:ne(
198 Ãi: nee minus,Ã nude intelli^as ,diÃentiiinh ^u'nmiflee, Oculum^ui teoÃendit,eruas: 7^onoccidesÃcilicetne^Ãnroto,ne^ in
^rticulusÃdei eertiÃima habet teÃitno-nia diuime yociis,amp;yniuerÃe antiquitatts.,
I 1 L
Facilds tertij argumeti nbsp;nbsp;frobatio.Q^^
perpétua diuime yocM in loquendo eae^ juetudo. Quia Chriflus imitatus ^eterds Tejiamenti,de manducatione agiüiamp; al^erÃonejdnguini^yi^imiiet qui ritus eninf typi beneÃeiorum 'MeÃix.Q^aÃequens prop Ãtio,quam imitatus nbsp;nbsp;nbsp;Faulus: Calix
uum Tefiamentum in janguine qui eÃun^â tur,manifeÃe explicatprior em,amp; nemo dv(â repote^,hauriri corpoiraliter Ãanguine Chrlt;â fti effuÃum. Q^a itainteipretntur Taultt!i Tands ed^ xaivuvi nbsp;nbsp;nbsp;omnes '»eteres, qui}^
nem nominant Ãguram,ÃgnumijymboliHi^gt;. ^vri-nopp trap^a.
SicorpufChpifliabdudilumeS^a nobt!»^ pandstantiime^Ãgurayelpignus corporlft eut credentesÃde yniuntiir : Ergo ynica ti^quot; tùin eà jnanducatio ygri, tQrptffd} Cbri(bgt;j'^*
ft 6 b
h
ft
t
'Ã
I
I
manducant folùmfymboloi-^ua nomen corporis relatiuè fuÃinenc :Ãant *utem reiygt;eri corporis â¬hriÃi,^uia contumt-lia afÃciuntÃgillum yelpignus corporis Clsri^ fli.Nec eamen irrita Ãc ChriÃi inÃitutio,lt;iuia Sacramenta, nbsp;nbsp;nbsp;ÃitntÃgillaittÃitixÃdeiiyel
ÃgnaconÃrmanttaÃdemineceÃÃarioÃdemre-^uirunt,necprojitnt ex opere operato no agen tibuspienitentiam.Quare prutjentia Ãacramen tali,quot;pelprajentia ad e^caciam y el inhabita-tionemfolts credentihus ChriÃus praÃens «fÃ, impijsyero prafentia yniuerÃdijnominatitn ^i^opttrhanc contumeliam tir contem* ptum eos tudicans amp;
JOO
SPO'NGIA
EXIG KA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0
(omparMA ad elMendos colores : ^uos controuerfix delacra Ccena 'D.TauluS
E.beruS:,paÃor EccleÃix XKis-tenber^enÃs»
Ht prima vox de Chriftof^ cens in hune mundumgt;^^ toAngclorum miniftef**â ad paftorcs perlata Paftorcs amp;nbsp;Dodorcs in Ecclefia decd inprimis effe dodrinæ de filio Dci fl:csamp; propagatores: atq; imitariaH' gelieum cÅtum,inchoarehymnuDî de bcncficijsChrifti jfonarc gloriaJâ DeOjhominibus paeem SchetitiaRâ' Etfi autem omnibus temporibusinj' menfoDeibencficio fubinde excita* turaliquiDodorcs ornatidonisegr® gijs à Deo,qui coeleftis yocis de Chh' ftofuntrepurga tores amp;nbsp;pcrfpicui tC' ftcsvcritatis.-tamcninhaçmundila^ guida feneda multorumvox dequ^ bufdam paiübus dod:nnæ laguidioi^
201
eft,minus clara amp;nbsp;concinna. Quod cùmiuftis dccaufis reprchendäthoc Æ, tempore in D.Paulo Ebero pij multi, dolenius ex animo eum talcmeflc, vt vere ei poflit id tribui.Et precamur fi-liumDei fedentem ad dextram«terni Patris,amp;daiitem dona hominibus, Vt ipfc paftorcs fideles ærumnofo fuo gregi proponat, qui amp;nbsp;lalubria mon* firent pabula,ac terreât lupos infidi-antes imbecilli agmini, amp;nbsp;in ipfo coe-tuautorcs fint communis pacis,amp;re-tineant lætitiam confeientiarum, nt fiant diuulfionesexitiof«,quales Dia bolus amp;nbsp;mult« peftes Ecclefi« imma*-nirabicmoliuntur. Sicutautém Pa--ftorijprçcentori facri hymni,rcâ;û eft tcfpondere,amp; ipfià ccinerc fuumcho runnita in Ecclefia neceffc amp;nbsp;vtile eft ' degrauibusdoûrinæ parti bus mul to rum cxtarc iudicia amp;nbsp;eonfcffionem, Vt dicitur: Sermo Chrifii habiter in-tcrvosopulenter,amp;c. Luceat luxve-ftracora hominibus, amp;c. Quarecum ingrauifîimaamp;verè deploranda con ttoaeifia de facia coena,D.Eberus fuä publicè
9Qïâ publice recitauerit confeflîantf !» ⢠cavefömultis pijs videantur fimp'*' ci fîindamentô aflütæ quædani læjneque fatis commoda amp;nbsp;arnica''*^ monftrata ad côcordiam opponif*â^ ifti fcripto hæc breuîs amp;nbsp;fiinplcX^^' (ponfio.De ca oramus
P-ar®^, hon ({51 âTt^óoâH'Xifftp, pij Lc^^' rcs iudicent 8(. vîdeant,vtra fcntciââ tia amp;nbsp;niagis fit analoga fidei,ôc naiieræamp;mÅftæEcclefiæ. NcquevCâ rodubitamusôc D.Ebèruxncum fitan hanc «C/aTf/eà ù infpexeritjæquo animo hanc piam amp;nbsp;modeftam mohitionem admifTutum cfleâ'Y«â''^ A'^oiipKoâi^ tsiju£Tlt;tts«,inquit illc humanus amp;prudens ienex. EtApofto* lusînquit:Docercamp;: cômmonefaû' tevôsmutüô. AcpraEcipueinEcclcquot; fia non eftftabiiienda indigna amp;nbsp;pet' nitiofaferiiitus; quafi corumquian-teccllunt autofitate, diôtagt;finevlh inquifitîone accipi neccflc fit ; cùiu lcriptum fit: Omnia probate,quöd bonum eft, tenete. Item : Funda* mentum aliud ponere nemopetcû*
203
amp;c«tcra. Item : Super fundamcn-tuln aliqui extruunt ftipulas,amp; cætc-ra. Etfi autemnoftro confiliopotc-tamus inftituere ordincm difputatio nis ; tarnen vt magis perfpicua fit no-fita feutentia ,imitabimur fericin li-tgt;n ab ipfo editi, ôctantùm prtEcipua, inquibus maxime cönfidit,attingc-mus. Solet enim ille multa iuderc, cui rei nobis non vaeat indulgete.Et ftultitia eftvcHc omnes ôa'2tXo'YÃaiâ,amp;: cauillos curare,pofiquamfundamen ta rerum tcfiemus, quæ nobis,Deo iuuantc,nonobruct ingens verboru chaoSjiquod accerfit. In ProÅmio lö-ga era tien e reddit ration cm fui con-fii i i ; nee vult vid er i h an c Camerinam aliène tempore mouiffc,authac fua. teftificationc,autcondenatronecrea re periculum multis pijs,in Ecclefijs aliarum gen tium. Ea de re nofirum fubijciemus iudicium , vbi priùs d'O
' caufa ipfa ftatuerirnus. Nam fi ex-' pofuit neceflarium caput doûrinæ, amp;nbsp;habet verateftimonia coeleftisvo-cis, iam eóftat, veritatis cofelTioneni â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ante..
204
antefercndam eflc,non modo faïut^ mul tor um rcgnorum, fed prorfus o-mnibUS rebus humanis, ficut dicitufâ Qui mc confeflus fuerit, amp;c. Itcm,Si quis aliudEuangclium docuerit,amp;C' Nunc verö ncruos difputationis ipigt;â uSjderafis coloribvus,qui maxima paf-temcomplcnt libri, fcbolaftico mote proponimus : (Sc hortamur pios*S cruditoSjVt abducat oculosà pigm^-tis,(Sc quæranr vera caufç lineamenö»
PRIMA P RO-
VOS ITIO.
â¢Atemur in Ecclefia eifö non conclufiones demonfträteS) exttuftas perrationem fyllogifticam jntellcä:us humani, fed teftimonia VociscoeleftiSjprolataex finu ætern* Matris per filium Dei,patefa(5ia amp;rep« titain Ecdefia omnibus tcmporibusgt; Ideo fulmina côrraaùdaciam huma-namdelabentem ab autoritäre vocis diuinæ,ad propolitiones congrueU* tes cum iudiciorationis,nos nihil ftâ tiunuQuia pugnamus noil de abfuf* dophy*
'XO5
do phyficOjfed Thcologico.Rcdè igi tur,ctfiad pcrftringcndos rudiorum oculos,nobis obijcitur,nos in verbi? Domini : Hoc ci^ corpus mcum, poncrlt; tropunijVt vitentur abfurda,dummo doirttâclliganturabfurdà ,quà epugnât cum Verbö Dei amp;nbsp;régula fidci, amp;nbsp;hùiç 'fundainento addatur expolitio'Chri fti amp;Pauli,amp; dodrina amp;fornia loqug diferipturæ de racramchtis,amp; conÃcn fus veteris Ecclefiæ. Quibus omqibui nosinfiftere ac niti,fuo lócó^ Deo date,óftcn'demus. Qui autem doftrinâ deperfonaChrifti,amp;dediftin(âis n'à -turaruïnin'èo proprietatibusgt;pateta ûam in verbo, vocat Philofophiain humanam,id in fua fchpla,amp; âfna fa^ pientiafaciat. Nobis craffis homini-busnonvacatei aufcultare, fed dici-muSjUbs impugnarcipfius fâlfas opu nioncs ; no có quódcum ratione,fedl, quôd cum.verboDei,cum articuïisfi-dei pugnèntjquos inter fe optime co fcntirCjSc viiaâm copulatiùà m efficcrç ftatùimâ. Ãx philofophia verb Ir quis ' illis contiadicitjcum non au'dimus..
O Poflu*
206
Poflutnusvcró eadcm exempla,qui fpecie plaufibili citât, multô veriùsâ' legate cötra ipfum. Vt primi parêttó dvceptià DiabolOjà vocediuinaqu^ erar addita externo fign o,videlicet,2' borijVtipfiseffet commonefadio volutatcDeijdc fidei excrcitiunj,dif cefferunt:amp; tribuerunt ipfiligno, frudui vim phyficam aut magicâcon fèféndi ipfisfimi]itudinemDei,amp;fti-tfnttam boni acmali:vt etiam Cai®» amp;ccetusi'dololatriciis Ethtiicorö 12-crifieijs opinionem meriti addidif,^ jgncmipfum proDcocoluitntaaccj* fà ffdifunt illi,qui aut nihil,aut fegui-tor confiderantfentêtiam proniiH*®' nis,quæ concionatur de bonis hoiu*' nibus don5dis.-amp; interea extra amp;nbsp;pi?' ter men té promiffionis acerrfmèll2-biliuntalligationë aliquam fubftar.-rialem velphyficam Chriftiadpau^-quæ tanich præfentia homini contu* gcre non poteft, fed fymbólaautofi' tate quadam amp;nbsp;gloria diuina ornafgt; ôcoccafîonem tctræidololatrix pr^' bet.
⢠â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SE'
207
* SBCVNDA PRO-
gt;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TOSITIO.
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
âJplrmiflimètcnenlushas hypothc-quot;* jt X fcs,facramentac(Fe aétiones,amp; ta' |{ tia effe in \lt;a folùm, nScxtravrum ifi' (, ftitutum.Itém;Adeflâ¬Chtiftum non (1 pïoptcr pancm,fed propter homing,' H Idcö forma fnbfVa.ntîalh-calcfaîâ [, à ionis eft inttodu^^io novfït' qftalîx
fatisin ïabicftiïfn quoÃmnità tnr;amp;,* P fient forma Ihnitis eft ipfa agrorunÿ ÿ diftinftioî ïra'Amins fdnramcnti forà ,1 fna fnbftantialisâeft, hoh' 'èbpulâtiq j. Cliqua phyfica duarum fnbftantta-'^
fûïtijChnfti ôc fymbolofüm, fed «olt;*^
(, v««â0t^,hoc tft,vnio Chrifti amp;nbsp;fument tSs.Qmaaûiohomincm^nonfymbxj* hrcfpictt. Atq; in talibnsvocabulis rçlitlnis,nomntomncs dofti,formâ
1; ftxbftantià iS,amp;finë prihcipalcih, non
J ^ifccrnittaKtcï. finis vcfô'corrclati.* üùs eft illc,qü-ô rcfpôdct paflum agë-* ti.'Ignisa^t in aquS, vt illi'imprimat ' ÃhÃlcm qualitatê : fini's correlatinus -
- cftjVt âqna âdeinceps fîmilrs fit igni/â . nbsp;nbsp;'* * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O i Ita
208
Ita filius Dei voce promiffionis,amp;ob' fignationc facramen tali, vel illa facri aftionejpcrSpiritumfanftumvultiö tc eÃe cfiicax, amp;nbsp;te fibi vnire : atq; ift* vnio forma eft huius aftionis : correlatiuuscft,vtdeinceps pijfimi' les fint ipfi,acvnitiipfi,vel,vt loqu^n turverbainftitutioniSjVtita fiatcon^ memoratio Chrifti, videlicet, C hriü* præfcntis amp;nbsp;habitântis iiï fuis, diftin^lio illoïum,qui fubftaritiä oï-n»difcernunt à frudii çoenæ,amp;fub-ftantiam refermât ad coninudioneiâ Chnfticumfymbolisjnôeft tolcraO' dà k Et quidê in defcriptiohcvnion*â ià cranicntalis,quo vocabulo demef* tant homines,neceflarioà fcipfis di*' fentiuht,fcû cam alias ad pracdicam«â' tixmïelà tiohis, alias ad prædicameiâ' Turtfübftaintiæ référant. Veritas eftzVniô facramentalis non cftphy^' cadüarum^ubftandarum cöiunfti^' fed eft relation hoc eft,ordinatio,^â Chriftus cum rebus externis ab ipl® inftitutis,intus in corde crcdetispf* Spiritum lanctu ca vult cfficcre,qù« pröâ
20ÿ
jgt;romittit verbum. Reftè igitur dici-tur,Pani nullam faftâ efle promifGoo
â pem,fcd totum beneficium pcrtinc-
* rc ad hominem. Ac quid difputant
* nbsp;nbsp;de pane? Atqui panis nö eft facramen
tum,feda^lio eftfacranaentum.Con-
'' cidunt autem omnia, ipforum porte-* nbsp;nbsp;tofafigmeta, quibus mcndacia amp;nbsp;ido
lain cordibus hominum confirmât,
* fcruato hoçvno fundamento, quod facramçnta fint antiques,id cft,cere-moniæ externa vifibiles, atque ideo
* nbsp;nbsp;fenfibus cjçpofitÅ, qua: tanqua incrc-
⢠dulitatinoftraadminicula,nos con-firmant inde, quod Deus affirmât fc tä cetto date nobis inuifibilia,quam
J certo fiant à nobis a^iionçs vifibiles, id eft,confirmant ratiocinando, non arcanaautmagicavi,nonvt mcdica-
'* mentumfanat morbum. Nequaqua Æ nbsp;nbsp;verb funt noui articuli fidei,id quod
'' effent profcótójficflcntaftioncs inui flbiles. Res autem,aqua,panis,vinü, ; nbsp;nbsp;funt harum aftionum feu fundamen
ta,feu termini.Sacrametorum autem tcrmini,ideft,finesfeuvfus harumcc
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O 5 rcmo-
310
rcmoniarutn à Deo ordtnati, facian* vtfintfacramenta. In ter hos' primus amp;nbsp;principalis eft cöfirmatio fidei promiflionisgratiæjfeu beneficioïU Chriftiapplicatioad fingulos. Cùiu igitur nihil habcatrationeni facialâ-'^ ti extra vfum inftitutum, qui eft ccH' firm a li o fidei,feqtur,firmiffiniè maft ducationcm tantùni fpiritualein fe,quæ fit fide. Nee patiatur hoc locu Ecclefia fibi obtrudi fundamentuiu feu materiale cÅnæ ^Ãagt;t».«oju corpus amp;iânguinem.Nam hase fun t fignatu, id eft,ilia dona quæ hîc promittuturgt; amp;nbsp;quorum perceptio nobis obfigni' tur.Non igiturconfundenda cunifr gnis. Analogia figniamp;fignati eftip^^ relatio inter haec duo,feUiVt itadicä» fignatiOiVt inter limitem delimitate limitatio. Hancdicimus uonfolùm allegoriam rituum,fcd etiam,amp; qui-dem præcipuè -Qbfignationem. Horum verôvtrumquetollitur,cùmvnâ deeadem res,videlicet corpusjdicitut fignum amp;nbsp;fignatum. Vt igitur res ma-gisintelligatur,fimulhoclocodetra«
â hatuT
2X1
hatur aducrfari js hæc larua,cp Chriftu ÃC eins manducationem dicunt cflc fignum,fiue facramentü.Nam primo
? figna oportetcflc vifibilia. Secundo aliud fignificarc. Neutrû dici poteft ' de manducatione corporis Chrifti, ' quæ creditur,nó fenfu percipitur: cet ta eft ex promiflionc Chtifti,nà ex iu-â djcio fenfus,vt funt fîgna.Ncq; hçca-liam rem fignificat, fed ipfa eft illud
â ipfum quod figno denotatur. Hæc gc ' ncralisdoékrina dcSacramentis,quid â ûntA quis corum vfus,primiiru üt in ' çonfpeâu. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
TERTIA PRO-
TOSITIO.
REcitat deinde hiftoria horû mo-tuum ; teftatur ferio fefe reijcerc traflUbftantiationë, eamq; eife funda. mentum regniPontificii ; fed neq; fe probarc pofle audaciâ Caroloftadij, Zvvinglij,amp;focioru,qui propter ab-furda phy fica,amp; ex curiofîtatc,difcef-ferütà jpprietâtcverborû,ad interpre O 4 ratio-
il?
tropicas. Narrationihuiçr® lt;^ondcmus, p.tTva-!a Pontificioruîââ çtficftfalfa amp;nbsp;explodenda,ramçniâ® çft tanti momcn ti, vt,Si in caufa Ãlt;^' nx nulla alia cft diflenfio,neceflel*' nos in hocarriculo fegrcgareab ip{gt;â Namvbiretinetur régula de vfu,mâ' çifçftueft,ytquidcmdcinçeps oftcâ' dcmusjcuiflîmum çflç difcrimen. in hanc fententiam dixit LutheruJ» tranflubftantiationë crcdcre,vel noU crcderç,cflcadiaphorum. Alijigitâ' tam acuti amp;nbsp;tam pcrfpicacibus ocul'^ nô circnr,yt eft D.Ebcrus.qui ait caiâ eflc fiindamçntuin regni Pontifie*)â Nospotiùs Pontifîcij ftatus bafîmæ' ci ni us cITc.nô, abolitioncm panisa*** vini,{cd prxfcntiâ çorporalem.Quô'i vero lubindc exprobratjCarolofta«!*' um^qui multa {parfit deliria,authoi^ efle huius dogmatis,profitemur,fi3' déni CafôloftadiuSjZvvinglius, au* quicanque alij in haefuerunt opi*â**â nÃjSà cramcnta efle yacua lt;Sc inan*^^' gna, aut tantum rcpræfentationc*** quafi fccnicam,Chrifti abfentis: ne^ â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ça i
2ÃÃ
çaprodcfTcadfîdeiconfirmationcm» nçc Spiritum fandum cfleefficacem per Sacramenta,n9s fcrio ab ipfis dii-(entire,amp; vere credçre,hanç aftionc, jj ficut amp;alia facrarnenta,cflc figillnni . iuftitiæ fideii,panem benedidionis,amp; caliccmbenediftiopis invfu efle «o!* »«»lap corporis amp;nbsp;fanguinis Domini-
;( Quod verb reijeimus alligationê cor pöralemChriftiadfymbola,non mo
H uemur abfurdis phyficis,fcd teftimo-nijsdiuinævocis,qusc huic imagina-, j tioniperfpicuerefragantur.
à QVARTA PRO-
J nbsp;nbsp;^Roponit deinde,vt ipfeait,prjeci
X pua argumëta aduerfariotum, amp;
I initio fatetur,non fc pofle ad omnia rcfpondcre,neq; tarnen hoc referre.
J Deo cnim mandanti credendum, c-tiamfi multa contra difputet ratio, qua fint inextricabilia homini. Huic Gorgoni qua obijeit multitudini im â petits,refpondeo ;Sicut Apoftolus p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O 5 præ-
214
præcipitjVt dodores Ecclefia: ïciant refutare contradiccntcs ; ira non du-bium eftjdodrinâ fundamenfîea tri ditam efl'c perfpicuitate,vtfit intcHi-gibilis, amp;c in ca nullas efle propolitio-nesverè contradiâorias.Quarerefpi-cientemadteftimonia diuinæ voctó nondubiumcft.vcritatem fin^ulorn ardculorumfidei,po.fleexponcre;at-que ctiam corrupfelas eorum,qu' autinfciriaautmalitia, dicta fcriptu-rædeprauant, pofle redargucre : ctà inha'cnôftra imbecillitate niaçniW' dincmrerum,de quibus côcionatut vox diuina,exhaurire non poflumus» nec caufamdiuinorum operumcxiii dicio rationîs redderc.
QVINTA PRO-
TOSITIO.
REcenfet primo loco taie argunis turn. Vbi diftualiquodfcriptu-ræpugnat cumalio articulo fidci,O' porter decurrcread interpretation^ tfopicam. Hæcpropofitio: Paniseft cot-
JUS
ft* 11'
0 i'
y i-
â i t-li
i
i-I
I
carpus Cbriftijpugnat cum articulo fidei, Afccndit in coclum : Ergo miti-gà da eft intcrpretationc figurata.Re-fpondet ad rcgulam de abfurdo, non habere eamlocu in articulis fidci : jp-ptcrea,quód hiexpofiti fint fcrmonc fimplici,finc vlla ambiguitate. Deinde Cà neq; Chriftus vllo alio in loco, quodaliàs folct,hâc propofitionem tanquâ figura täexpofuerit-.neqjPau-lus redarguerit falium intclleftü bu. ius propofitionisjled fimpliciter verba Euangciiftarû repetiucrit, nullus eftlocus tropo.Sivero dixcris,cfle ab furdfiphyficûjfcito Dco nihil effeim poflibile.' Pr^tcrca fruftra allegatut abfurditas thcologica,quæ hoc loco nullacft; ficutoftendi poteftexëplis
fimilibus. Abfurdû erat mandatû de
circumcifiopc intelligcre fine tropot tamen Abraham cum Dco non liti-
gauit.Mandatumetiam datum Abra, hæde nccando filio,pugnabat cuna quinto præccpto Decalogi, amp;nbsp;cum articulo dcMcflianafcituro exlfaact tamen Abrahâ.iïuUû.qu«fittit tropû.
Arti-
216
Articulum fidci,inquir,nà labcfaö^' mus. Natura Humana Chrifti noncl^ vbiquc. Retinçmusctiam reguiaffl Negan$ propriçtatc?,ncgat natura®' fed modus præfendacçorpçris inC® na in r cri ni tarnen vêtus efl;,fed inipf' ueftigabiiis.QuiaDço omnia poflib* Jia. Diâa vero fcripturæ,quæ ççftâfuf abduftam efîç à nobis natura huinä' jaamChriftUoquuntur (Je præfcntU cius corporalijVifibili,nobis crep®' Atqjhæc ferme funr,qua:adpriniugt;â argumentumpertinent.
SEXTA PRO.
TOSITIO.
AGnofcQ^roftrum argumentu®) illudq; talc çfle ftatuo,vt niiH^ fophiftiça poflit Ubçfadari,aut euer* tizficut credo omnes prüden tes vide-rc,quà m ipalç confier fucofa illatC' fponfîo,quaç opponitur. Audi veros nernos çaufæ-Affirmanius in lt;1* élis diuxnac vocisjöc præcipuç in Ho* ärinafundamcnti^nullam efle vera®
217
Hl
d
'ji
i'
H
vel realem contradiftioncm. lam cu ifts duæ propofitiones,?4nMefl^for» ÆÂ«j ChriÃi ; ie, CoTfus CljrtÃifhyficti location »eeff ïttcflf/oiquoddocet articulas fidel,vere amp;nbsp;realiter inter fe pugnenr, impoffibilc eft^vtramq^ intelligi fine tropo. Ãrtitulus atltcmfidcigt;qui habet plurima amp;nbsp;certifliïna teftimonia ÃCnpturæ ôc antiquitatiSj, noh jpöteft intelligifiguraté'.hèc'èïrecftîgitur alteram propofitionem,quæ folùmvni caamp; facrà mçn^alis eft,intclligi cum trôpOjrciVicetXçramcntali-.ficutpatt 1à póft ù ice t ur .Quo d dïcit ur^teguli hpn habere locum,in articulis fidei, Valdcincautc dicitur. Primùmtenctt
dumcft,nequein doûrina lcgis,ncqî indoftrina articulorum fidei,vllam
J effe veraoi cqntradi{lionem.Sicut i^ tur iftse duæ propofitioncs,d;nyÃMi T)tus:amp;(.,ChriÃui non.tS^ quot;Deus, hunquam fimul verx funt'.itahcquèvcræ funt
\ nbsp;Iftx^Non öccides ; amp;iEtuas Oculum
â j tuurn,fi Velis Vt^amq; fimplicitetih-tclligcrd.Quatc concihdo vniucïfà m. doftjiüamKmdameniifibicónftAre.
1 â
218
ficq; ineavihm cffc tonttââià îôR^' Quia Deus nobifcû loquürus eft ftris voCabülis, noluit fefe inteliig'gt; non vcro ullanos ambiguitatCjfic^/ fo]ijsSibyllæ,decipcre.Secundô,arti-culi fidei pofior cft habëda ratio ; n^' que i]le,quod multi faciunt,in alkg® riam eft transformandus : quia mè eftrepctituSâ. amp;immurabilis fas eft, Chtiftum rctincrc corpus hü-/nanû cum omnibus necèfîarijs prO' prietatibuçcorpôrîs.PropofitiovciO facramcntalî$;râritùm vnica eft,etfi plüribus Eüangeiiftis recenfctur. £1^ lâltâmenta,quæ pertinêt ad mihift^' f !um,difcernéhdà funt ab articulis^i' del.Minifteriûenim eft ordö inftitU' tuSjVt hoc modo fiat dcnuncià tiôjà per facraniêtâ applicatiOjUél obfign^ tiö bonorurti,qua: offcruntur in art^ tiklis fidei.Quare impoflibile eft ahl' êülû fideîcedére ördinationi, qdæ eft ⢠propter eü inftituta:amp; quJà tjüidê fo* fùminhac vita locum habet, dcfitu^ éft aüHn vita a^te^na^Pcindeâ iïltuc^e perpétua ration6præfenti«,qà à Chri
ftuJ
ftüs adeftjamp;vetbo amp;nbsp;facramcntïs. Adert libéré cx pafto,ïiö aliqua alligatio ftephyfica,vel fubftantiali adillasres extcrnasjfed adeft prçfentia cfficaciç, quæhomini credenti falutaris eft,in.' quovultcfficcre,quæpromittit Euâ-gclium.Præterca,quia Deus,vtmcdc-tcturhumanæ infirmitati,verbo fuo addidit externes ritus,qui funttefti-inonia amp;nbsp;pignora applicationis æter-noram bonorum ad fingulos creden tes'.ldco perpétua confuetudo eft di-uinæ vocis,illis externis fignis tribuc-rc appellationem rei fignatac, ficut ó-i' ftcndunthæpropofitiones; Circunu cifio eft fÅdus; Agnus eft pafcha ; Hic ert fanguis fÅderis;Baptifmuseftla-uacrum regenerationis ; Ita,Panis eft
' corpus Chrifti; Calixeft ncuumTc-' ftamcntum ïn fanguine Chrifti. Re-' ftiflirnè igitur in propofitione facral mentali ftatuitur tropus (à cramen-* talis ; qui eft Synecdoche 3c MetoLâ nymia. Vbi deinde dicitD.Eberus; Nufquam, ncc ab ipfo Chrifto', ne- â que à Paulo, monftratam efle aliariv inter-
2ZO intcrprctationcm : refpôd^mus cun' Ãhryfoftomo, nullam motam ab Apoftolis fuperca rcdifceptatio* ncm:quiaagnofcebant Vfitata ph'â^' fin Chrifti:amp; intelligebant proiniflin ni dè efficacia fuain credentibus,v^ de à iâducà tiohefuæ carnis,addihûlt;: tjxtcrnfi ritumitanquam pignus. que Paulus redarguit CorîrithioSiî propofi tionë hancfinlpliciïcr infcU* gerent;quiancmo tuncità intcllisf' bat.Et quiscrédat cam futuraïuülcn' Corinthijs,in prinio religionis Chn-ftianæ fçruore,prôfanitatèm, quâ de* fcribitPauluSjfi ftatuiflentibi corpO' ruiittradeffcChriftumcumpaneJVî rùm de expofitionc Chrifti amp;Paulin^ paulo poli dicetur.Ad exempla Abri ha:,qüæ ità mirificè pinguhtur, facib' ma cft réfpóhfió.iSIüila erat caufa,cnt AbrahamDeo,mandahti ritum CU' cumcifioniSjhô ôbfcquerctur: optime inteliîgcbà t,môdum ritusr^ fpiceread promiflionèhi de femin*;' Semper enimeftanalogià inter iSefignatum. Vbi Deus iuflit Abrah»
j ïîiaftarcfîlium,verè ftatucbanturvo-luntatcscontradidoriæ z fed manda-
, tum hoc erat particulare,noftrum eft ; vniuerfale,amp; tcxtusdicit: Deum ten-j tafle Abraham : ideo amp;nbsp;hoemandatü, I ftatim tcuocatur,atque ita nulla pla* { nc ad hoc negotium congruentia. , Cum exppnit articulum fidei, credo I omnes oculatos animaduertere,quo I modo,vtplimd,i6lum eft,aliud pes^a-Uudeytharafonar. Natura humana non i^vbiq;: amp;,Natura humanacor-, poralitcreft in coena,ait inter fc non , pugnare;eadcmoperadicat,ex quinto præceptoexçipiendum hoediélû:
. truasoculûqui tcofFenlt;iit. An hoc verb non eft ftatuere in jieo volunta-tes contradiä:orias,amp; co tradiâ;io ne» Verasindiftis fcripiuræ: atqueita pe-, . tulantibusingcnijspatcfacereinfini-, tamlicentiam ludcndi ppinionibtiS;
quibufcunqueîDeiude citât rcgulani LutheriiNegans propnctates,negaç, natur am. Hîc,quæVo, e xpergifean tut otnncs defcnforcs harum opinionn.
,, Vrgeocnimcoshocpaifto.Stantcvc-1 i '1, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P ïitatc
221
ntatehuius regulæ^peto à vobis,®^' ftfaté nobis vnicamproprictatem Vfâ ri illius corp oris,qüod poiiitur in vfgt;* Cum pane,amp; meinentote,carncni'^ ofla éifé partes integralcs,nô proprif' Tûtes Corpons. Vbi Véro nullam indi' care potueritiSjt|uçfo date locû Axi^ mari Lutheri,amp;fatcaniini vos vcrüin corpus hegafle. Naturam humaflâ tlô bisadefleinuifibiliter,hçcregillaetiî non concedit. Mcmincrunt omnf^ pijhuius didi: Videtc rae,amp; contrf' date me,id eft, natura humana ChH' ftieftviÃbilisamp; tangibiliSjnon inuÃi bilisamp;efFugienstadunii Quodpts-tcrea dicit, niodum præfcntiac in na efleimperueftigabileniifciantdo. fti,hoc fine ratione affirmari : Et qni* dem perfpiCuaeft refutatio. MinIftC' riuniinftitutumeft propter humanä infirmitatehi. Bona quidem,qua!of-fert promilfio,vcl articuli fidei,verc ihfinita amp;nbsp;imperueftigabilia füllt,fed modus denunciationis, præfcntiæà applicationis per minifterium,maxi-fuc debet nötusefle pi)sgt;quiäjöpriiiJ eft
12^
â nbsp;nbsp;iefthuiùs vît«,amp; défi turn s eft xn nouô
rcgno Chrifti. Stat igiturprima no-
J ftra ratio imtnota: Propofitio Chrifti
J nbsp;nbsp;facramentalis, fa era min tali ter à cci-
pi debet,ita vt det tcftiiiionium d*e ar ticulo fidei,non vt eumlabefafteti
SEPTIMA PRO-
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^osiTia. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
J A D teftimonia antlquità tis, qua? ïSCXallcgamus pro cofirmationè no ftræ cxpofitionis,refpÃdit D.Eberus:
I V eteres,vt Augu-ftinum, Ambrofium 'amp;aliosqjarum fibi conftare.Loqui nimeos hac de caufa diffimtlitcr ; fio Utvfitatueft,aliter differcre inter doi ftos,aliterin populatibus concionK büs.Hicpoffet paulo feruentior cèl-j iocutorintcrrogare.Qmd fentiendû.
fit igitur de antiquitate, fi ea în do-ûrina-)Vtipfe vult', fundamenti,mal© locuta eft. Sed manifeftâ efi; veritasi OmnesGræcipanem nominant fyni bolum corporiSjavTtTVTpp o-SS/xa Latini
jj Veto fignum,fi§uîaih amp;c.Ergo nobiC-ftl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P a cuiA
224
éùm confentiût.Si quando veto fyô bolis tribuunt appellationcm corpO ris amp;nbsp;fanguiniSjfaciunt hoc exemple, amp;nbsp;in fenfu Chrifti, videlicet, locutio» ne facramentali.Cuius rei hçcfunt al gnmenta.
I. Ipfi itaenarrantpropofitioncifl Chrifti ; Hoc eft corpus mcum,id eft figura vel fignum corporis.
IL Acerrimè pugnant de articule» doccnte,Chriftum retinereverû corpus: Sc illud phyfica locatione efle in cüelOjfecunduni veri corporis modu: ncque nobis reddi ante vltimumdi^ iudicij.
III. Pancmamp;vinum nominantcor pus amp;fangüincm Chrifti,etiam extra vfum.Ergonon loquunturdccorpd rali præfcntia,fed derela f ione,qu2c fi-gnificat ordinationem, videlicet, de-ftinatas efle has res,vt in vfu fint pî' gnora applicationis corporis amp;nbsp;fan* guinîs Chrifti : ficutfigillu eft pignd* donationis,pmiflæpcrliteras. Quarc nobifeü ftat vniuerfa antiqtas, ah «ta te Apoftolorû,vfq; ad GaroJi Magiâ fwUlum. quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;OC TA-
f
22ÿ
OCTAVA PRO-
rosiTio.
POftca copiofa orationc cxponit, quomodo noftri conqucrantur, iftaopinionepræfentiç corporalis cû fynibolis,confirmari idololatriâ pon tificiam, adora tioncm, oblationem, amp;fimiles profanationes horrendas. Ibirefpondetjiniuriamipfisfieri. A-critcr enim refutari iftos abufus. V ni-cam cffe oblationem Chrifti: non c-tîam dirigendam adorationem ad pa ncm.Quîa cùm Sacramenta taliafint vfuà nftitutîo ante mandet fumptio-nçm,non adorationem, iam earn eïïc cxplofam.Nequectiampanem eleua tumcompellandum:quîa omnemin uocationem,dirçâ:am ad certum locum, fublatam cÃTc dido Chrifti; Ver i adoratorcs,amp;c.Aitetiam,ctfî quis ex cipiat,nôpancm,fed Chriftum fefe al loqui:tamen hocpericulofumeffc^-pter feandaluA.tque ifta ferme fum-maefthuius partis. Sed profedo piæ mentes non ppflunt acquiefeere in
P 3 tam
22(!^
tamlubrico fundameÃto. TalêcflJ^ faciamanalyfin.. Pnmùm pctonobgt;gt; jmonftrari,quid interfit inter pontifi' cios amp;nbsp;veftros in hoc articuJîo denio; do præfentiæ.Pontifiçij ponût tranj-fubftantiationem, tu GohfubftanP^' tionem,hoc efl,verarn vel realem cof porisChriftiprçfenriam cum paneJ^ vfu. Ianiquæro,quid malieft,fireW' nes reguhmde v£u, ctfi probas vquot;'a/J? ^t,inquiesjet^m in vfu panis^ vinu^Ãinominantur. Refpondcbun' Pontificii:Dióla ifta Ioqui,rcfpiciêlt;lââ ad fenfits hujmaÃos, interea fidem^-liud quærere amp;nbsp;crederç.Et fatearis o-portetjhanc expofitionem propioâ^^ effÃ'VerbiSà Eadem-autem eft in hac Pontificioru amp;veftra «dodtrina-Naii^ primQ.negatio tropi amp;Galumnia,lt;lââ^ cluduntur Veterü interpretation's itavt dicanturloquuti de figura Geo m etrica,inferun t tränflubftantiatio-nem,vtut fofe vertat in omnia* Sccö' dó, fine confubftantiationem tra nlfu b fta tia t io n e m veli tis,alteruBi jltero non eft melius,amp; cadem adcó-
i27
fubftântiationS,quç ad tranfliibftan-tiationcnijfequantur. Nam. ab i eet i o 'Æ cruftulipanis,minimapatscft mëda-'' ciorum Papifticorum,quauis amp;nbsp;ipfa per fe magna fit;fed præfcntia corpo-ralis eft robur amp;nbsp;thronus Dei Mao-zin,id qd* omnes cordati intelligunt. Pe præfentia autem amp;mandu.catio-nç,in qmbus res fita eft,etfi verbis nö-i' nbsp;nbsp;nihil dinerfisjdem docetis.Hçc tc ho
nainem exarainatoçem opinionum, non tam pon videre,qu^m nolle vide
'' ^e cxiftipio. Ideo iufto. çum dolore querimur,confirmari ftabiliri bac
*' nbsp;nbsp;ratione horribiles profanaüones hu-
\ nbsp;nbsp;iusfacramenti.Et û quialiqnid pof-
ftint videre lucis, quæfo excitent fe-fe,amp;hocprxtereacogitent. Tuaftir-mas,invfuexmanuSacerdotisore tc acciperevçrum corpus Chrifti, quod pepëdittncruccjamp;c.cum pane extra
® vfum,dicis corpus Chrifti eo modo '* præfens non effe. An igitur,obfçcro te,hoc non eft definite locum amp;nbsp;tem-puxprçfentiçï Annon ifta eft inclufio localis$Iam ctfi diccs,tc non ftatuerc
âf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P 4 dura-
1'1
22«
durabilcm aUigationcra : tam5 rogo ÃCvrgco te, annon Chrjfto fcntï fecundum vrranique natural Kaliter cum pane in vlib debeatuïli^ nos inüocatîonis^RefpQndes priipÃâ Eft ibi fine loco^ Secundo,hoc non mandat inftitutio. Rurfus audim^* Quis te doçutt,Corpus Ghtifti exiftn-reibi velalibi fine loco? Deindcet^ ibi eftet fine loco,tamcn certiflimu® cft,quôd miracula non detrahunthn nôtem debitumÃhrifto.Nam ctia*â' tu,nc,çurnambulabatfuper aquas,in* uocandus crat.Deindc ego dico,Mnn datum vniuerfalc cfiCjVt Chriftuspf^! fens fecundum naturam humanaiâ» ibi compclleturvbi adeft:ficut oftoâ; dût exçmpIa,Thomæ amp;nbsp;aliorum,/in* non expedabantmandatum parties fare;nec impediebat eos didum, Vf-riadoratores,amp;c. Quia manifeftuÃ' eft,iHud loqui de cul tu Chtifti, a^dO' ûi à . nobis verè amp;nbsp;rcalitet fecutidun* naturamhumanam,n6præfcntisn0' bifeum prçfentia corporali,fcd inuifi bilijVt tu vis. Prætcrca dico, ipfain in* ftitu-
229
ftitutionemhocpoftulare. An cnîm inuocatio non eft prçcipua pars com memorationis? Ãtfi igitur iubet te manducarefuum corpus-.tamen non propterea prohiber îllud inuocare.
jj Naminuoçatiopertineffed inftitutî. oncm.Pofîta adoratione,quant pluri
J, mi ex ucftrisçoncçdunt Sc probant,
J cutreijeeres oblationem,cùm ilia ni-hil aliud flt,quà m petitiointerceflio-Dis gt;nbsp;Pic igitur dicere poteft facerdos: Aeternc Pater, exaudî meas amp;nbsp;aftan-tium preces propter tun Pilium,qui
J verèamp;corporaliter hîcadeft cum pa Æ ne. Rcélc etiam cumulantur Miflx ptiuatæ,vt fiat ardentior inuocatio, confpeâiu præfentis Chrifti. Et eut
I nbsp;nbsp;negates ibi adefie Chriftum ? Annon
façetdos communicans feruat inftk tutionem rcliqui, fecunduin ver-
IJ ba inftitutioniSjinuocâtChriftû prç-fente cft paneï Crede igitur,veneran-
' nbsp;nbsp;de miEberç, grauiffitnas habcrc pias
mentescaufas fui doloris amp;qucrcla-j rum ;ncçifta vulnera contcmnc,aut blandioxealiquofucotcge. gt;
â â ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P S NO-
23 Q
NONA PR
T O S IT 10..
PErgit deindc,amp; relt;itatj quofdaiD
Qpinarijhoc certamen de corpo* lali præfentia,efle inutile. Nullam nim pQÃÃe monftrari vtilitatem illii^ pKæ^^iitiç.His accidit,quod noftd'^i' cunt^eos,qui dirimunt ri;cas, graiiiQ' resaccipereplagas. Va,Ide cnim cos obiurgat. Inquit, hoc rnodo colHg^ poffcjtotam cÅn^m eflç.inutilcgt;c^-tarnen vniuerfavetus Ecclefia,hoc iO gensmyfterium cclebrauerif. nûcVC' Xà exortos elle iftos rccentes, qui au-dean t cum Deo litigate.Q^areïQuo-modoÃt ita hominum animis inft'^ Jare opiniones profanai,coternptu.sâ religionis. Primùm,optime D.Ebetcgt; ijiedicasjoro tc,ços,quâ deformafub' .4^utiali Coenæj hoe eft, defru(ftu,itj jerè amp;nbsp;pie loquun.tur,ritum huncco .temnere : amp;,liquidem opus eflet,colquot; la^t|onc facile tibi mpnftrarem,vtri. jCum CÅnæ illuftrai|,er.int reôtiùs.fci parco tibi. Nonfum^qtem profanu^
iîl
autEpicureus,ctfîquæfo,q'wisfîtvfus miniftcrij;amp; quomodo per minifte-riumDcusinmcvclit effccfficax. Na hoc inftitutum eft propter hanc vita. Ergo in hae vita intclligi poteft amp;de-bet.Veteres celebrant hocmyftcriu, amp;reótc:quiarcfpiciuntadilludingës bonum,quod filius Dei nobiicum fa-citfocietatcm,amp;nosfuocorpon ve-reinferitjnon autcmadmiranturco-pulationcmveri corporis cum pane. Et quid fl tibi oftederem, tuam UI a pa præfcntiam verè cHeinutilcm homi-ni,amp;illam aurcam regulam laudatiifi mæ iljius animæ: Adeft no propter pa nem,fed prop ter hominem,te amp;nbsp;tua cateruam potiifimùm rcfpiccre ? Ne-qucproptercacxcandefcas,audi me. Eræfcntia minifterij tota refpicit ho-mincm.Eftenimefficaciæ præfentia. lamillud verum corpus manducatû, homininoncommunicatur.Non ç-Uim credo, te Schvvcnckfcldij ctiam çolorcs,vcrèatrosgt;accetfcrevelle:aut diäurum,Chriftum fccundû vtraque öaturam ,communicatione idioma-
K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tum
233
ttimphyfica,eflcinhoniinc.Vidcs«â nim,quale chaos errorum inde oria* tur.Si homini non vnitur,quid igi tuf prodefthominiïPanis cft xotVMv/a -poriSjinquit Paulus, oportet hominem adipifei illud corpus-Etü^ ut vnitufjita etiam adeft. Tua ver« prxfcntia folùm ad pane rcfpicit. - ui cnim fingulari amp;nbsp;nouo modo pt^' fens eft,id cft,præfcntia corporahjlâ*â mini non item, QuomodoigiturÃ' pus eft ita acerbe rixari de præfenti^ cura panc^Air, fed itamelius acuitu*' amp;nbsp;augetur reuerentia in homine.Rfquot; fpondeo: Si hæctccaufa mouet,pO' tiùsretinctoMiflam PÃtificiam,qa^ profedo longe aptioreft ad excitai' dam externam pietatem inhomin^' ficut oftendunt exempla. Sed tu cog* ta,vtra caufagrauior fit,rcuer6ti£e oÃ-cafîo,an vero hoc mandatum : Fuÿ' teidola.
DECIMA PRO-
TOSITIO.
j^TVncincipit exponerc 6c
23îquot;â
fuamfentcntiam. Inquit,fc pugnarc }' de fubftantia CÅnæ,amp; ingredi fc me-J1 dia via inter Pontincios amp;nbsp;noftros. )lt; lbirefpondeo;Si formam fubftantiai it lem CÅnæ opinaris efle referendam ad prxfentiamcum pa negerras.Sedo-fl culos tuos ad hominemvertasdbiia. iâ. ucnics,quîcfitratioformalisiftiusfa-gt; ctæ aâà onis, videlicet, donatio ,qux-5 continât homini, amp;nbsp;reuera eadc eft, * cum fku.é^iiv'SIc^^iicTn.ccliâ. iucccJisvi^^ » D.Ebere,fed hçc foinnia,amp;has fordcs t ictinesexilluUiePontificia; amp;nbsp;facilis ⢠tibi eft comp oiltio cum ipfis.Si enim ' rcgula de vfuadmittitur,amp;abrogatur I adöratio,repofitio,amp;circumgeftatio ' panis,quænô mul to ante coepit,iam : ïbpitacfthæcrix^. Adoratione cnim i nbsp;invfu,amp;oblations cöcedas oportet.
J' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
VNDECIMA PRO-
-Pos/T/o. â
PRimum argumentum hocefttin vniuerfa inftitutione feruâdum i^^KTVfijamp;omniavocabula propric vel
2U
â¢wl fimplicïtcr intelligerida funt Dat inmanuSjiubét comedere:Ergo dat fubftantiam,nonfolaaccidentia.Dat corpus:Ergononfiguramgt;fed veruiri corpus,modo arcano,nön aliquadu-rabili alligationc.Demonftrat hoc eï circiimftantijs * -Primùm, loquitur ipfefilîusDei,quî omnia pbteftjamp;llt;â quiturhöcprbximèanteagoncni:Bt goÃnetropoi Loquitur hoe in men-fa:Ergo edere, biberci finlplicitcr. D® mäducatiönc fpirituali dfftrtè poft-ea dicitür.Möc facité iti mei córacnid rationc. Secundo', Hoccorpusquod pro vobis traditur: Ergo corpus VerUi Tertio loquiturâdApoftolosj quibâ alià s föiet declarafe parabolaschïcno dcclarâuitj,neq5 poftrefurreólionê alt ter expofuit.Intbtänarrationctanttt Vnicus eft tropus,Calix pro hauftUiH* ftriones in ieena,pro occafione dja-ImatiSjfolcntmutare hahltum à cre-pidaSjCum fint ijdem : ita colores nO' uós,amp; pauló blandiores,quà m ihtâ*â aliorumjargumêta noua non vide®* Primum^Pontifici;s nódceft pcfpPâ
235
i nbsp;nbsp;fio ad illa fcholia vcrborum; amp;nbsp;fiquL'
dem M^T'öo'ia non potcft refutati alijs raiionïb'tis, huila caufa eft,cur non approbemus Miflam. Aiunt cnimgt; Corpus Chrifti quafi veftiri illis acci-dentibus coloris, faporisjgrauitatis, amp;tætcra. Et fcirc velitn abs te,D.E-bere,fi profitcrisjptorfus tcignora-re modum ptæfcntiac: quonaodo igi-tur fciaS) eüfn ibi non elFe tranflub-ftätiatiohcm? Cur tibi pcrmittishoc inquircre, quod alijS Vetas ? â Poftci' vbiiugulat veros aduetfarios,ait,in tota harrationc vnicum tantum ef^ amp;nbsp;tropum ; CaliJi pro hauftu.
- OptimèjDkEbctCjdocuifti amp;nbsp;cdU difti aureos illos Commentarios in lEpiftolam ad Corinthios gt;nbsp;quorum fchtcntiam dc Coena profitemur nos amplefti, nee requirere quid ampli*, ùs. In illis dicitur ; Calix eft nouum Teftainentu,effe propofitionem figu tatam, fimilem huic : Eafccs funt imperium Romanum-.ibi quflcrOjVtrum metonymia fit tantùm in voce Ca-Ucis, an veto in t©ta propofitioneï Eîon
23Ã
Non quidcmin folo vocabulo. Nan' ex puerili Grammatica notum eft,Po çulum prohauftujeffc fynecdochen, n on metonymiam: Ergo in tota pro-pr Hnonczquxnon poteft aliter enaf jâari,quamhunc hauftumefte pignus noniTcftamcnti, vel noui feedcris, quod fancitur fangnine Chrifti.In^S Sanguiseft figilJum nouiTeftanien^ ti.'Imo,cömunicatio languinis Chri-ef t ip fa res,quæ obfignaturillo hau liu.Hocvnumeft, Deinde,fi tuadeô forriscsin defenfione T®p)f'i7,quçcan ïà eft-jCnr re patiarisab co fimpliciin-teIïeduabduci?An is,qui hâc propo-' fifione; Pânis eft corpus,ira cnarrar, hoc cft,cum,in,vel fub pane exhibe* tar verum corpus homini, retinuif quot;ïc ? Profecto nimiumcreduJos quirisdifcipulos,fi tibi credi poftulas incrcdibiiia ôc contradiûoria⢠Vltc-riiis,accipimus tuas ratiocinationcS dedudasex circumftantijs: fed vide» ti c i n tuis vulncribâ tuas penn as agno (cas.Ita cniraargumentor: Filius Dei inftituit tunc miniftâ¬rittm,inftitiiie - nbsp;nbsp;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sacra«
iÃ7
Sacramcntum.Ergo facramentalitèt â locutus eft:nequc conderc voluit no â j uum artîculû fidei, fed promifliones â I Euangelij nouo ritu. confifmare. Vr-ges pofteà îVerba cÅnæ dida in men^ f ! fa,fimpliciter accipieda.Qms negat?
Non enim opinaridebc^,nos ritum â huncjcxemplo Schvvencki,Vldii., trafj â formare in allegorianl. Sed/tu diftin-â guc'rcmtcrrcnam,amp; rem coeleftem,, vt Veteres loquuntur. Res.tcrrena, ii ' 'cft,facrafymbola,verè comcdüturamp; hauriuntur corporaliter ; fed cÅlèftis folafîde manducatur.Et hîcyigeo te, 'oftendas præter mente Ghrifti,§ç ahçi qnitatis plures eflefpecies mândueà 3 tionis, quam duplicem ; facramenj:an 1cm,quæ cft fymbolorum:amp; fpiritua^ ' 1cm,quæ cft veri corporis. In quit Ait-guftinus perfpicuè, manducationexa facramcntalem efte viGbilem : oftçn-^ de igiturtu,eam effe inuifibilem. quit Aùguftinus, in hoc facramentQ nullum fieri miraculùm ; oftende tUj miracùlofè amp;nbsp;inuifibiliter vêru^çn cpç
, ; tcùm pane adefle.quot;QuôiIjepç£isjiÿ j i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gumCh*
»
J
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âl
gumêtum Scoti, facilis eft refpönfi^â' Datur nobis verum corpus eo nlöd®â quem inftituit : modusaütem facr^â mentalis cft,qui eft ex præfentiacffi' caciæ.Etilla particula : Qiiod pro vO' bis traditur,additur,non vt oftenctaf) quid detur pani,fed vt möftret appl'' cationé meriti illius corporis, quOâ^ traditum eft pro falute hóminü.Siiiâ' cnim ifta verba applicationis.Dicâ^ Ghriftumnufquanl hasphrafcs inter prctatü cfle:erras. Suprà citauiChry' foftomum,qui dixit,hanc phrafin j poftolis fuifl'e familiariter nota. toriesaudiuerantconciones demagt;^ ducationc carnis Chrifti:ideo intclft ' gcbant,hic,tanquam in re præfcnti)*^ * liuspromiflionisinftitui
fcquens particula apertiffimè déclarât priorem.Ne quidem Euangelift* volucrüteandcmformam verborui» retinerc:amp;Paulusrepetit phrafinLâ cæ, tanquam magis perfpicuam, qui dicit:Calixeft nouum teftamentuiu in fanguine,q pro vobis efFunditut. Audis,hüc häuft um eirefoédnsinïaâ guië
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;239
4 guinc Chtifti : perindc ficut alio locoi
I ' dicitur.Circumcifionem efle fÅdus^ jquæ efiam fiebat cunacfFufioncfan-gninis.Item;Sanguinem viûimæ eflc fanguincm foederis amp;c.Et dicesne.mi
j nbsp;nbsp;D.EberC:,nos'haurire corporaliter fan
â guinem Chrifti,pro nobis effuCum in. J nbsp;nbsp;cruce à Ãtqui is, Deo Volente,dvidurn
{ diffipatus eft. Obedicntiatn Chritti vult fcriptura,vbinominat fanguinp cius. SicChriftus dickurpofitus clip propitiatoriuni in fanguine fuo.lt'c; Sanguis Ghriftimundat nos à b omni bus pcccatis.Effufiofuit certi tempo ris,fcd applicatio nvcriti illius pc^rpc-j' tuacft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
I DVODECIMA PRO-TOi/TJO.
J QEcundum atgumcntum D.Ebcri, J Opropugnantis lt;riujwlt;rîa/j,cft à côfcn. J fuEuangeliftarum,'Pauli, amp;nbsp;ab cxpófi J tionc Pauli.Ponderat vcrba:Panis ,, xoi»»»ia corpotis.Dicit Hoivwvlc,vt rçij-gt; j pat pratdicationem identicam,4c pi-
240
ftcndat cffcvnionem facramêtaleni' Deinde poftulat reuerentiam. Erg® adeft ibi verum corpus. Non difcef' nunt corpus Domini. Ergonofolù®* loquitur de fymbolo.Repetimus aP' EberoarmâjQUæ pro prie noftrà funt# amp;nbsp;quibus ipfe niriiis imprudentervp tur.ConfentiuntÃuangeliftæinreCi* tationcritus:verum,Vttollerètur op* niö fuperftiriófa ,non plané vfurp^-runt eafdem phrafes,ficüt fuprà dij**' mus.Deindcficui interpretà tioPa**; Unondum fatis plana eft,ille merit® habetur pró deplorato. Et quidéhi** â hón poflurti diffimulare meum dolo-rem:amp;fateor,quafi in faxum me con-uerfum eflc : vbi vidi D.Ebcrö, viti**â tahlaï doûrihæ amp;nbsp;autoritatis patro-cinariHeshufianocÃmehto, dccoW' municatione panis dc corporisDom* ni.In EpiftolaadCorinthios itaenat Xâiïtuthæc verba; Panis cft illa cxte^ nites, qua efficimur foci; corpora Chrftitficut dicîrùr: Ãüangcïium potetitia Dei,id eft, inftrumcntu
efts eft efficax.Huius verifRm'^exp® fjtio'
241
Ãtionis oblitus D.Ebcrus.^docct
,, nbsp;nbsp;nbsp;v'uvI afi rcfercndanvad pançtnjVcl ad v,
01 niónem facrametalcn.i, quam fingüt f,' çfle copulationem non d-urabile dua rum fubftantiarü. Scd te alloquimur
), filiDei,amp; profitemur,qvKQd fecundü . articuluih fidei, vcre ftatqimus, efTe ,j; Koivuvi'op credentiumtecum,atq; etia
j fimul piorum inter fefe:amp; Içtamur to ,î to peà ore,lt;j nos vis facerc Koivcôv«i?gt; jj, . boc eftjfocios tui corporis;amp; cam fo-j, nbsp;nbsp;quot;nbsp;çietatejm obfignare jlla cxtcrna funi-
ptionçconfecrati panis;teautem co-Krahçre focietatcm cum panc,ftibftâ-
( tialialiquavniopc;ncqueHcsh.ufîusgt;
li ï'
i
5
ncq;Eb^rus nobis perÃuaferit. Argumenta reliqua pucrilia ûxnt.Poftulat Paulus reuerentiam, quæ proficifei. tur ex verafidcjintucntç beneficia mi(fionisj,quæ hoc ritu ojbfîgnantur; non verb,ftabilit «jTOÃaTfiîap âutvllû cultumpanis.Non difeernut corpus Domini.lbimaaiifcftuçx çft cum Iot qui de pane,cuK tribuitur,appcllatio corporis iqçutione facr^rnqntali. Ait enim profanes non difccrncrc hune . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î cibum
24t
âdbum facrum à cibo phyfîco, Ã: propter côtemptutij cos fieri reqs/'Ã* ri corporis. Skut file, qai contemn** ligillum CæfarîSjCçlârem cótcmpf***,
XIII. proto .y
TErtioîoeo præ ie fert fecum fiai*
Vniucrfam Antiquitate, erfi nul-la citât tcfi:imonia,fcd in genere pe**â pctuamtnentemve-tcttiin proponif* Loquuntnr,îhquk,cum fingaJari r*-ucrentia dehoc facraincnto :amp; fyiu-, bola plcrumquc nominant,non ap-pcJlationc panis amp;nbsp;vini, fed corpem amp;fanguiïiis Domini tprædkant ho* facrofandum myftcriit, quèd datut nobis comedcndacaro Domini, Chriftusiû nobis vul t efle, vt Cyrillus inquitjCtiam participatione natura-litpctuntindc argumenta côtraAria nosdcvnioneduarum naturarumin Chrifto. HoftesEccJefiæ ex ocCafionc huiusCÅnac aceufaruntChriftianos apudlmpcratores,quôd vorarët car-new
24J,
ncm bumanam.Hæc dödrina man fit vfque ad Carolum Magnum,fub quo cÅpit dogma de tranfTubftantiatio-ncjca euerta eft fcriptis Luthcri,con-fcffione Auguflana amp;nbsp;Apologia. A-ucsdcceptas clTe fæpcnumero colori bus amp;nbsp;pidura,teftatur hiftoria: nos ta luëfloridoshos colores amoliemur, vtveraslincas,amp;verani nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a-
.gnofcamus. Sentëtiavetuftatis adeó dataeft,vt etiam ilji,qui oderuntvc. ritateni,aliquos ex vetcribus fateatur .planèfqifló ZvvinglianoSjâamp; perpctu-tiim cohfcnfum fuptà jpaucis indicaui .mus.Ex.tai etigm apertiflima tcftimo nia,collpd.amultorum ftudio. Quæ ,auteni D.Eberus extïuit,ea parum fi-bicojngruunt. Celebrant omnes vete res mirandam focietatem Chrifti amp;nbsp;â piorum.; vnionem realem corporis Chrifti cum pane nufquam prædicat. Qiud enim ca prodeflet hominiïSym bola nominant corpus amp;nbsp;fanguinem Domini phrafî facramë tali,cuius duç funt caufæ.
I Vt extet diferimen inter vfum â¢- â î , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;1 phv-
244
rhyficum, amp;nbsp;vlùm myâicunt.
I. Vt-fciarauscx analogic figni ?â fignatum,vete cum revifibili darin® âbis beneficiiup inuilibile fçcunduflâ promiflionem.Hanc efle onwino tcm Veterûjfuprà tribus ratiönibquot;â oftendimus. Et fi D.Eberus aliter accipit, feiat fe patrocinari ponfi^' cijSjûon fibi.Ita enim loquutur vett-res: Corpus Domini cadit in terrami âgeftatur in caniftro.Et fi vis audire -ïam definitionem corporis facramc*â ⢠talisjà udi hæc verba Anguftini : Cof' â pusDomini appellamus,quod ex ftquot; ftibus terrç fumptum^ P/ccc myft*' ca confeefatum, fumimus in mem®' riam Domiinicæ paffionis. Ecce tibgt;» â Veteres panembençdidionis appquot;^' lare corpus Domini.Ãhriftum efle *quot; nobis participatione naturali^vcriH*' â¢mum eft ; (êd ca quæftio ià m refpip? 'ihfiabitatióném in homine, quatcdquot; capaulô póft dicetur. Rationes pd*' tæâ fimili;amp; à calumnia hoftium clefiæ de çonuiuio Catilinæ,fi dem®' fträtjoportetvt laguidè dcmopftrêf'
Negquot;'
?45.
$îegabant'Arianieflentiam diuinawv I lt;n'çcommuniçabilem,neque concc. I âdebant in Chrifto efle duas naturas: ,1 pftçnduntecontrà OrthodoxvChri-I nbsp;nbsp;nbsp;ftu'm cum hoijiinibus inire fpcietatc,
ji in illis habitare: amp;nbsp;p'ræçipuè citant jl nbsp;nbsp;«ûivcüv/ei^,qqæ inhac facraCÅnacon-
trahiturjamp; obfignaturzcam autçm fie j nnonpô(re,nifidiuina natura ÃQÃiu-htavnione perfonalihunianæ nata.
J ræChtiftijamp;fuam maflanijamp;nos ipfî I infertos geftaret amp;nbsp;viuificarct^Ita ex
1 ordinfciuftificationiSjVetercs^diui jl nitatèm Chrifti,amp; prçfçutiam eius in J fuis membris demonftrât.Non enim , ' dtiMufti eftjcos rcfpicere ad aciionc«
propriasDéo,quæefficiuntur in pijs, nöautcm a4vnionem corporis Chti fti cuïn pane.Nequc enim ita delipit-it piaVetuftaSjVt corpus Chriftip^ni
, alligaret,pcrindcÃcutiftChriö:ojdu|
. nbsp;nbsp;naturæ copulatæ funt. Simile ctia ro»
but clfaltrtius argumônti dccalünix hoftiumEcclcfi^.lulianus amp;nbsp;parafiti ipfiusvb6fâ¬rabantur,Euangcliû à bo Ictc totuiïiPordinem poUticum,ôc in-
( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S uchc-
luchcrebarbaricntijin'qua nullusïïtöf -do.An propterca diccmus hanc mentcmconcionuChnfti, prohibe* tisvindiótaminordinatam,amp; laudâ* .tispaticntiai'n,vel iræiniuftæ nio^^' rationëïlta etfi parafitiaülilt;i,vt Cbt' ftianos in odium adduccrêt^interpt^ . tabantur eosivefci carnegt;humana,^ baurirc fanguinem humanu in fig*â'* coniiKationis, 3c.ad confirmanda fr' 'ditiofa confilia contra Magiftratuii'â xjuodaudirentpoftçoncjonçs 8c icéspublicasjcos facramentum corp® ais amp;nbsp;fanguinis Domini diftribue*^^â 'uffirmabimus veteres docuiffe vera*ââ âlt;»rpus Chrifti dentibus fideiium içriJProfedo lixdcre talibâ præftigi^ iamp;infidiarifimplicitatiimperitoruWgt; xftindulgere fuis fpecuiationibus cupiditatibus^quod tamcuihalijs** ^crbè rcprehendilürb q,
ââ ii;ââ nuUf' -
w;nXIÃJL .PRO-
iniK'- ? ÃJ Zr/O.
QVarto locOjdomcfticoqgodaJâi cncomioptxdicat ftttrëtiae ib» â. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bolquot;'
147
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I *
bonilatS;ait cam effc flnipliciffimS, nullis inuolutam ambiguitatibus,facile intelligibilem,amp;mcntem piam iufimpliciintclleftuvocabulorû ftici lime acQcfccrc; aducrfariosvero fub-indc titubate,dubitarc,modo in hoc, modo in aliud abripi diuetticulu : amp;nbsp;întctïtatione dubitanti confcienti« no poffcfatîsficrijcùm difccdat à fim plici fenfu verborum Chtifti'.Hçc qui deminfuo theatro diei pofl'unt plan fibilitcr apudeos,qui hcque in fc,nei-i que in alios multiim ittquirût,fed fub fpcciereucrentisà in fxcibus idolola-triæ dctincri fefc patiun.tur,Nos vet6 rogà rhhs'ômneSjVt pfaülb dÃigentiùs , luum examinent audifbtiut», Sc obx
' fetuent,q«alîs inter ipfosfit confen* '1 rus,quà ttibellaetia»ïfuanim opinio
1 num harnionia.A nOftris partibus,vi- » I bi illosexciufimus, qui negant Spirt-1 turn fanfturtiefleefficacem per Sacra f 1 mëta,veriffimumeftreliqüOs'omneM \ fcntcntijs cogruerc.diffidcreveto fo- » liimphrafivelvocabulis.Omneshoc .
, 1 Voluntgt;inverovfufiliu Dei hac fum-u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptionc
248
ptionc tcftificad crcdcnti dc benen-cijs fuisjamp;vnionc piprü cum fuo corgt; porc.Interea nihil rcfertjCtfi alij dicat in propofitionezPanis cft corpus, cltc inetaphoram,alii metonymiam, aÃ) fynecdocIîçn.Si quando ctiam cóue-nirent cruditi,poflent aliquæ phrafd ambiguæ, aut horridiores cxplicart inîtigà ri,amp; certa forma loquendi cogt;â ftitui.Nam certum cft, Ecclcfias iftâi in fundamento inter fc maxime concordcs.ScdquacfOiintucrc ccoo-tra cöfcnfum tui,grçgis, Non loquo^ de Pontificijïs,qui in,dç à Petro Lofli' I bardo vfquej,;potius,formis loqu^*^*?
quà m reipfä diflcnfçrut,. Sçd,yrPMâ* 'J. vxderivulns hoifes Miflæ. pontifici«* ita bellè congruitis, vt aliu$;traninil?' gt;' ûantiationemitanquam tçtjjifrWââ'' i ido]olatriâ,execrctur,aliusdiçatcâââî ciTe adiaphoroo-Dcindc omncspo^â tiÃ.çonfubfl:antiationcm,hoç
⢠tioneminbftantialcm corporis Ch^*' y fti.in vju prÅicn^s, cum pane,amp; â¢J quidaminuenjuntur,quiapertè^^' ' ' gant,fecam tolcrarepoflc; aliqijiâ^j
249
illudfuum commentû prodigiofumu tucantur,nö verenrur,vt de alio quo- V dam di£tum eft,ferme abnegate tota Trinitatem,renouât furores Eutychc '} tis amp;Seruc'ti,detrahut Chrifto vcrani ' hà tüfà nï hùmanam : alius fingit fibi b Vbiquitatem : alius Omnipræfentia: alius Communicationcm idiomatuft pbylicam: amp;nbsp;nunc quidam,que multi K SnöpSpucrojouvT^,aperte defendere hac propofitiónem,plane Eutychianam,, aufus eftjn humanam naturam Chri k ftitransfufamefte omnem plenitudi V nemdininitatis îamp;alteramhà cdeté-fiorcm, qux plane eft Seruetîcâ 5c Schvvenckfeldianà '.Hufnà namhatii-fam Chrifti Corporaliter trahsfundi infanftbs-.alius contrà dicit,hxc onii hiaclfe'impia.Ita alius dicitzAdora-tiohem ad panem elTe adiaphoron,a- i lius ncceflariam jÃc proponit formiu hs inuocarionis,âÃusidôlolatricara. Et tarnen interea omnes plebi ptrfua d£t,retincre fefe rgt;|H'r'/j.Nön deïeftöc tali commcmorà tione,idco cùm plA Ualiapoflemaffcrrc,eà m abrumpo-⢠'lï-f) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed
3-50
4 ,Scd hortor tarnen oeuIatoS) vt circÃ* 'fpiciant âlt;. inquirant in fuos focios» ⢠iïec aliqna blandiloqnentia fcfc deci-i pi patiâtur.Qiià ni verö pijin profef-â fione huius fenten tiæ titubent, ofttiâ â dunt exempla tot martyru,qui incó-feffione huius amp;nbsp;alioruin articuloru
; horrenda fuppliciacóftantiflimè tulerunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
QVintOjOratione penèatrociaC' cufat nollros,quód autorcs fint duorum maximorum malorum. Pd' ; jnhm,extenuariab ipfis dignitaté hn insfaeramenti: eripi inde anxiâî men ti fuam neceflariam confolationê ; contra ftabiliriin plurimoru animis profiinitatem Acontemptum huiui ià nda: CÅnæ, vt quidem doceti po^' fit exemplo aduerfariorufin.Nam ibi ferme cótemptim celebrari ccenaiji-inquit D.EberuSjfilius Dei,vt mederc tw humanæ infixmitati,mftituit,vt h'. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quaïrc« j
15t
qlisretttuï in miniftcrlo,in verbo 8c facramcntis,nö immediate in coelo. Venite ad me omnes,£cilicet,ad mc præfentcm in verbo amp;nbsp;facramentis. Quiatua fides languida no poteft penetrate in coclum,vbi fedetamp; regnat filiusDei. Secundo dicit ex ifta opU nioncadimi nobis dulciifimam con. folationcm de cotporali cömunica-tioneamp;inhabitationcChriftiin pija^ contra teftimoniafcripturæ,ôlt;.doctïi nam Veter um.Huic nimis feuerx cca furæprimùmhoc Dcmofthenicü re» fpodemus ; Si tales fumus,qualcs nos
I deferibit D.Eberus,verbum nullunv præterea faûuri furaus, fed fetemur nos iuftè damitari ab omnibusEccle-fijs.Verùfn profcfto cuidenter pixEc elefix hatum gentium, qux aceufan-; tur,oftendete poffunt fuam innoceâ t tiam.Execramur deliria Scckvvencfci ' fcldij,ecoptrà fideliter retinemus cô-s iunûioncm 'TOXo-'râd cum verbo voca liamp;miniftcrio;fatcmur ctiam facra-t incntaeCfcfigillaiuftitix fidei,amp; per
1 caSpiriwmfà nftum vers elfe efficagt;
ÃÃÃU.
ccm in cordibus piorumjCecundu*** protnilTionem Euâgelij. Quod etianâ nunc à multis proponitur taleaxiO' ina,ChHftum fefe fuo vcrbo amp;nbsp;lacra-mentis alli^afre,ibi eum quærî opof' tcrc,nö veto feere ta coelorum huma' na curiofitate penctranda:Illis refpó' dcmuSjExveritatc amp;nbsp;cöfentientjbu^ Tcftimonijsdiuinævocisreâç'ftatui; minifteriuméflc ôrdinem à Dco in^* tutum,pcr quem fit denunciatio pr® nijflionisEuangelij, amp;nbsp;èiufdemappl* catiOjVcl obfignatio pcrexternosii' tus facrametorum incredentibus:^ verèbeiim hoc modo cfficacem in his qui noh f cfgt;ugnant.Spiritui faâ ûo:amp;hacrà tiôhé aCcêndi fidem amp;nbsp;â-Jias virtutès in homine. Sad interea firmiter ftatuimus,Deum aut Spirifâ fanftum, nulla præfqptia phyfica,vcl magica externç voci,aut ritihiis facrà mtnrorû cfle alligatûdcdçam prçfeâ tiäquæ cft mrniftcrii, tantu efficacis prçfcntiâ èiïè,quQd videlicet hoemö do intus in cordêi creden tiö, vult clfc cfficax, amp;nbsp;ea ipfis donate, de» quâhus
côcionaturpromifllQ : atqüe codera modoillis externisiritib.us adeOe,nô præfentia tantum vniuerfeli y.el gene rali,non.ctiam phyficaaliqua copula tionCjfcdcx-pacto libcrrimè ad effiea ciainveladapplicationemamp;obfigna tioncm illotum beneficiorü,de qui-bus ifti ritus præcipuc tcftantur.Mcr-fioncamp;ablutioneînBaptifmo datur tcftimoniunijcredcntem vcrè ablui. fanguine Chrifti,auferri fórdes veteris naturx,amp; cum deinceps transferrij cxregnoDiaboliinregnum filijDeü Tota enim a£lio hominem refpiciûj lient tolius hominis caufa inftituta cft, Intercaà quajVelillamerfîoin a*! quani,cxrclatione,hoccft,cx quadâ; ordinationc ad rem facram,nomina-turBaptifmus amp;nbsp;lauacrum rCgenera-î tionis. Ira panis amp;calixlt;benedi£tio-i nisjdant teftimonium,bcneficium rc deinptionisadfmgulos ccedëtespcr-tinerCjipfis fanguine velobedientia Chrifti impecratam elfe rcraiÃioncni pcccatoruhn amp;nbsp;ipfos infertos efle cor pori Chrifti;Yt ab ipfoân hac vita,ÃO
J) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;R dein-
254 deincepsin omni acternitateaccipi^t Ÿitam amp;nbsp;lætitiam conformem DeO' Symbola verôcxrelatione corpus^ fanguis Domini nuncupantur : dcftinata funt,vtin.vfu credéti decot porc amp;nbsp;fangnine Domini dent monium/ In hoc intellcdu fateW^j Chriftum efle alligatû ad minifteriu amp;nbsp;facramëta. Siquisautemgt;cxcnipl® primorû parcntum,ncgleâ:a prom*^' fione,quahominifaö:a eft, fignis p^' culiaremaliquamvim viuificandi opere operate vult tribuere: aut exemplomultitudinisEthnicÃjinn'* men transforraare : is fciat,fe bis,amp; à veritate cÅlefti diflentire. periculofè dicitur,hominem fidedc' bcrehærcre iniftisexternis IpcâacU' liSjCÃm didumfitzNon in hoe loco, nequeinlerofolymis^amp;c. Irem;Q3?'' rite ca quæ furfum funt,vbi eft Chri' ftusjamp;c.lta cum vetusEcclefia antelt;l^ ftributionem confecrati panis amp;nbsp;call cisj clara voce iuflerit auditores fut' fum corda attollerCjhoc eftgt; abillisd jQbilibusIpcétaculis^quæfufttmedcla â
îiùmâù«infirmitatis,amp; de beneïiciö inuifibilicogitÃrc ; vide quale tuha-biturus fis cxcafationem, qui corda piorum dcorfunirctrahis,amp; inillisrc bus externis visacquielccre.'Quod aa tcmqncriturD.Ebctus,Ecclcfias,qu'ç
I difccffcrfit à Deo Maozim, confirma-: re profanitat® in hominibus,amp; apud \ illos conttnïptim haberi coenam,o-ptaremtts vt paulo ciuiliùs traftarct
, piosillo's cÅtus. Lawdamus ortYnes ; ftequentem vfura Coenæ: IVa tarne vt T abfit opinio mcriti, aut vtilitatis ex. 11 operc op era to,qua profeft o in pluri-, I morum aninais nimis alte hærct. Po-t â ftulaimisetiamTeuetenttamjócCbri-, fiiananabiodeftiamin percu(fio'ne,vt , nbsp;nbsp;nbsp;ita ûicam,illius miradi foederis, d^uod.
tunc cum filio Dei cötrahituïâ.cui in-
, â fetitnurficutfurcttli jtrunco.Dctefta tnurvero omnes opiniones amp;nbsp;geftus, J 'fignificantesculrü panisÃt cùm ido-j nbsp;nbsp;Iola tria Dei Maozim nimis creuerit,
, nbsp;nbsp;tertucftjgrauioradelKtacfTc eorum,
j quiquocunque modo panem venc-1 i tanâtufjquam aliorS, qui nolunt imi-,1 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B. 2 tari
256
tari ccremonias idoIolatricasPonti^ ciorum: ne vidcantur approbatorcâ horribilis profanationis. Scimus^* Heluetijs etiam qnofdam requirc^^â vtcorpus amp;nbsp;languis Chrifti adægf^' tos defcratur ; neminem vcró ex iUi$ hoc danarCjled tanquaadiaphoro*! permitrere.Et quidem,vtfuprà Bixi' mus,ncxdoâ:is,qui funt modefti^-rcs amp;nbsp;amantes côcordiæ, conuenit^'' adplacida collocurionë,multa pof* fentin meliorërcdigiordinë. tùmverôifta audacia damnandi défias tot gentium,easq; orna tas p'J tate.donis Spiritus fanâ;i,amp;praecip^'^ illuftri conftantia confelfionis p.ïo^' çiemus,oftendet eue tus. Tandem, quid défit criminationi,additur:Nû^ negate cômunicationem Chrifti ei' cledis. Hîcjfiindulgere velleim«*:'â dolorijiuftiifimèconqueripoflem^^ fegnitie noftra,quôd hadenus ^dem inueftigauerimus fatis attente dulcilfimâillam focietatc,quaj nobn eftcûChrifto,qualis ea fit,amp;qu®**ââ 4c peti debcat eonfolatioJntcrea ve-
rcxlf'
ró dclabimur ad confufioncs tctras, vt quoqjio modo fucü illinamus no-ftræCÅnx.Rcûè dixit piaVctuftas, duplicë nobis cum Chrifto cfie focic-tatcm,fpiritualcm amp;nbsp;corporalcm;fcd no intellcxit per focietate corporale côfufiones Serueticas, ôcScbvvenck. fcldianas,quafi corporaliter nobis in fundatur,amp; hobifcu comifceatur fub ftantia corporis Cbrifti. Abfmt hi fu. lores à pijs mentibus. In Chrifto habi tatdiuinitas o'«M«â2t«2Q,in alijsomni-bâcffciftiue. Et cfficimur itafocij corporis Ghrifti,vt tarnen femper manc-atdiftinftio inter creatorcm amp;nbsp;crca-turam;amp; inter caulam amp;effcftu.ldco miffuseft filius Dci,amp; idco noftrana-turamaffumpfitjVt nos reconciliarct Dco,amp;impctraret nobis renouatio-
' i nemprimx focictatis, quam Deus in , I crcatione nobiCcum pcpigit,quando homine ad imagincm fua formauit. Nullus igitur aditus eft ad Pattern,ni-fiperChriftûraediatorëjCÃquo pri-inaminire oportet lbcictatcm,vt per cum,ôc in eo,Dco cfficiamur confor-
i5^
mes.Hæc autem fi li nt -mycra connût jfione, vbi primùm in veris doloribu^ amp;pauoribus criginiur fide per Spir*' tumfanctum tefl:ifîGantem,nos acd pere remiffionê peccatorum proptei hanc vi£l:inaam,amp; prop ter earn nosfr jipi ex dotoribus mortiSjamp;reeipi^f} vitam æternanv.çum quaimpntatio ne,vel reatus dimifitone fimul côian ûa eft inchoatio.nouæ vitæ:ita,vt p®f S P irit à fa n (â uw, ta nqua- p er in ternie-dium vinculum,fideinferamur Chti-ïto mediatori, vtifto faiutari flatu Si agitatione in nobis accendatur geatur fi.desacquiefccnsin Deo propter Chriftum,clamans Abba patel) amp;nbsp;fitnilis vita,fimiiis fimilis læ!*quot; tia,qua]S in ,ppria fuahumana inafl» pçrpetuô accendit amp;; excitât-quŠquidem vita conforrais eft Deo, cùm à Filio,qui eft fubftantialis imago Patri-s,in nosyqui çfticimur inébra lui corporiSjdcriueturi: perinde,ficut ex fonte vitæ beneficio fpirituû, cade vita in omnia membra corporis pro-pagatiir diftribuitur.In has dinib?*
2$9
aftioncscÃueïfionis amp;rcnouationis fenótorum, cùm intueretuï Veteics, dixerunt : Nos conitunftos ciTc cunot Chrifto focietatc fpirituali öccorpo'-
â nbsp;ulLSpiritualk qujdem,cum ipto ó£to
i ta diuLnitatc, quia in nohis reftitui-, nbsp;nbsp;tur imago Dei. Corpotali,quia carc-
nouatio hoe fit ordine,vt fiat adfimi litudin? maflæ humanæ Chrifti.Sicut enim fuam naturam humana. geftat,viuificat,amp; incnarrabili gloria
t perfundif.ita pios,fidc per Spititum ââ 'i fanftü fuæ naturæ infertos, fqæ maffæ efficit conformes,amp; hoc modo pater namlnccm,.vx Icenaius dixit,in ipfos
*' propagat. Hæçjgitur eft ilia focietas corporalis,quamprædicant Veteres, amp;nbsp;obiurgant Eutychianos,qui fpargc
* nbsp;nbsp;bant,nullarn pofi paffioncm futuram
fiiiffc vtilitatem carnis Chrifti ; ideo cam euanuiffe, ant in diuinam natvv tarn abforptâ; his refpondent Cyril-his amp;nbsp;alip Imoretinerc Chüftum can
/ nbsp;nbsp;demfuamearnem,amp;credcntibus fi'-
militudincm illius fuæ naturæ ùnpri-Baereâ.itatamcn,vtfciamus,in hac vi»-
R 4 ta
26o
ra fi c r i i n c h o âti o n e m, c o n fu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f io »
nem in 'furura : Sc fempcr nieinincri-milSjhabifar'c quideni Chriilü in pijs ( fed Hêqj'corpoïa aliqua cötfiixtionfi n oq u è à uïii' omil i u hlld 0 n o r û t r a n si» fioiïeȕgt;chac!fôcietâïc extà 'nr maiii-fefta diila fctipÃwræîâTransformamiit in eandem imagihemzErih^^us fimilfs 'ipfi:Garlt;3mt'avcrèeft cibwSjid eftinii Triïftbntiim fpir4tuale, q uo niïtriës nutritunicfficiûturfimiliaPEgü luni vitiSjVös pahnifés.Némö carnem lui odio habuit, fed earn nutrit ócfcruaG ficDorHinusEGcJenam,amp;c. Ira de fo-cictarc fpirituali/quæ nobis eft cum Chrifto 5c tota diuinitate,dicirur: Vi niemusad cum,5cmanfionë apudeû facicmus.Effundâ deSpiritu mco laper omnë carnem.Chriftusrcdigit 0-mniaad vnft caput,5cc.Et qui norunt hanc duplicë rclationë, quod Filius aliasconfideraturvt perfona luittés, alrà s vt perfona mifl'a,vcl vr media' tor,ilJis hæc duplex focietas fatisillu-ftris eft. Geftamur enim viiiifica-mur à mcdiatorc,vt itarurfusagglu* tine-
26l
1 tincmurtotidiuinitati,vndc eramus ' pcrpcccatumauulfi. Exhoc fonte pe 1 tcbatdulciflimam fuam confolatio-âl nêjvirilleverè far.ftus,Philippus,ftc-â I ut oftendunt ólt;.hi,amp; alij verfus;
'' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yoçicû dulc'tÃitneSilokj
' 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãterniiyita 'âaudiayem dato.
tl
XVI- PROP O-
S IT 10.
DP atgumentis D.Ebcri, quatùm
Qpusfuit,ferme dificruimâ. Sed quia ipfe fubindc confeifionê amp;nbsp;apo-logiamAuguftanam,autoritäre Lutheri amp;Pbilippi nobis obi)cit,ideo Sc dehis refpondebimus. patemur nos elfc cluesEcclcfiaru,qux amplectun-â tur confeflione Auguftanam,tanqua fynibolu horum temporu ; non etii ' nbsp;nbsp;rcijcimus pbrafes confeflionis in hoc
â articulOjfediUisattribuimus intelle-1 ftum talem,qui non pugnat cum fun ' damcnto,amp; congruit cum expofitio-neipfius autoris. SiautemEberusfi. ncvlla mitigatione ad fuam fenten-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K 5 tiam
â
fiauiverba confeflïonis amp;Apolog!^ vult trahi,memincritin Apologia ori,manifeftè doccri tranflubftantia' ^ionem;quarcautë eam etiam cog^' tnr ampledi:autfatcatur necefle eft non femper exrigore vcrboruni.op' primendamcHeluccm veritatis, fæpepoftcriori rSpore cxplicaturdC' xterius. Lurheru ve;neramur,tanqu^ repurgatorem cÅleftis veritatis,amp; i® priinis ilJuftratorem difcriniinisingt; ter Legem amp;Euangclium inuidtum-Nequeexiftiman-uis irudodrina fufl-da menti eum profeflum eflc,aut df\ fendiffe vllnm errorem, Quód auteöâ inlgt;acçaufaretinuit quafdä feces.^^ illuuie Pontificia,easque feruentwr^ cum impetn dcfeijditjtribnimus hoc cömuni hominura imbecillitati.No-que ideo deformamus Lntherö,ató ciusdodtrinam abijcimusifcd etiam ipliusphEafes in hac caufa,quantùni p o iFu mus,mi tiga m us. Sic u t amp;de An gttftino,amp; plerifque alijs doftoribus iuïi necclTeeft,. Debeatoante nofttQ i iiâiipuü inira^ü fuijius frontcin Eb«t ri:nec
i
263 quot;
J ri:nee quidêomittcrc pofTum,quin J cumipfo amicam quandam inftituï. l altercationem. SctipfiftiD.'Eberc in ,1 publicisfcriptiSjPhilipputn in cadenj.
fuiffe tecum fentëtia-.hîcjquçfo te,an ' concedes cuidam,qui û non re,falte Æ1 nomine fatuus cft,Philippû aliamâpu
bUcè,aliam priuatina circûtuliflc fen-I tcntiäiEt quæro ex te,qua fiducia cOr H nerisporfuade£e,etw in lcriptis,quæ ,, ipfe ediditjtuam fanâjiffimû bunevU
rum amplexu efle fentcn,tiamïQften.gt; de,fivinceretibidulceeft,vbinam Iq corum,annisvigintiquatuor amp;pluri
,)â bus ante moçté, Philippus accufauc-j ritEcçlçfias Helueticas,amp; Gallicas pternegatä pra:fcntiarn veai corporis
( nbsp;nbsp;cum pane Atqui fi,Yt toties pugnas^
y nbsp;nbsp;ca cqntrouerfia ad fundamen tü perti
I nbsp;nbsp;netjhocfacesceumpportuit. Dices,
0 fubferipfit formulae concoEdix,amp; ar,
0 tieulis Schmalcaldicis. Refpondeo:
0 îormula concordijc récitât phrafes,
5 quxvbi in iatclleäu facEamëtali,fic-Q ut cas accipit Bucerus,amp; ipfe autor ,, i'hilippus, intclliçunfur xCommoda; C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftint^
204 funt.CumLuthero autcm cur nolle* præliari de hac canfa,habuit grauesr^ -tiones fui oonfilij. Quia cùm abufu* Ponrificios, lt;5f multa inquiuamenta ex illis nata,Luthcro quafi nefeienti extorfiflet cxmauibus hac reguIaiSa-cramentafuûttaliai.n vfu,noluit pro pter alios næuos Ãc ftipulas-turbare paeem haruiii Eeelefiarum. lino quid ïergi uerfari s op H m è D.Eb ere ? An ne-gabis cfiam in publicis feripris fau* protuliffe fuam'fentëtiam Phîlippûâ Anille,qui poni'thas propofitiones' Sacramenta funt fà cramenta in vfuj Chriftus adcft'propter hominem,u® propter panennChriftus in haccoen^ à deft vt in minifteriô. Propofinu^ ChriftushabitatihfanôtiSjintellige** daeft per coinunicationem idioma-titm:caq; tantùmcft Dialcética praC' cfîcatio,non phÿficaimprcfllo. Itcm^ CorpusChrifti phyfîca locatîonceft in'cÅlo :non eft vbique: an iSjinqua» non dixit omnia? NotilTimum cft,S3-cr^menta eflefigilla iuftitiæ fidei,vei fîgnaconfirmantia fideunquarp cou nir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftat,
26s
Hat,non polTc ca obfignarc fide in co, qui eft fine fidc-.atque ita in facra cÅ-navnicaeft manducatio veri corporis,quæ fitfidc,nonore corporali. Si eriäadeft huic facramcnto Chriftns, vt in miniftcrio;pra:fentia verb mini-ftcrij folùm eft præfentia ad cfficacia, quodvidelicet ifto ordine Deus vult â¬ffe effieax in homine : maniteftu eft, non toleraripofte illamfubftantialc copulationëveri corporis cum pane. Nanqhæc prxfcntia longe diucria eft à præfentia tninifterij. Si adeft ^ppter i homine,non propter pane,qua alia , i præfentia poteftadeftc,nifi præfentia ' cfficaciæjVel inbabitationisïNam cô-mixtiö corporalis Seruetica, manife-ftè explofa eft hac .ppofitionc : Quód Chriftus habitat in fanftis per cÃmtt-nicationë idiomatü,non phyfica,fcd Dialcfticam. Si etia natura humana Chrifti nori eft vbiquc,quomodo hic ,autor afleucrarct earn tarnen corp ou laliterpræfcntëefîecumpaneï Hine credo cuil)hct,quærcnti fimplicë vc-titatemjnnotcfcere pexpetuä fentcip i à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiani
î6lt;5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tiam Philippi. Quod vcro dicïfCfo= letjChriftu verè amp;nbsp;fubftantialitcr ad-cflcCÅnæ^facilimum eft intclled^H Opponitur enimhæc locutioprofa-næ imaginationi,quæ fingit hanc û-cram aftionemefîetantùm rcpræfcn rations Chrifti longéabfcnris afuis-Spedäti dramaaliquod tvagicumde gloria amp;nbsp;rebus geftis Agamemnoitó nihil prodeft ca cognitio amp;infped*°' Non cnim Agamemnon ineumpOâ teft transfun dcrc fuam gloria amp;pp^^' vcrumj,ell inane fpeftaculum,Gonip^ ratum ad deleftationS^aut à potion quçritur finis,ad imitations quälen^' cunquemclioru.Nam homo mode* ftus inde peterepoteft exempla virtj* turn amp;nbsp;vitioru, amp;nbsp;ita in externa dift'-plina fcfe erudire, Vcrùm hie long® grauiOresproponunturres. Inhac®-nimfacra ad:ioneipfe filius Dei ho® pignorc reftaturjvere tibi remiflaelTc pcccata,teverèablurû fuo fanguin«) teeffici membrum fui corporisjamp;t® ornandû eÃe fimili gloria,qualis get in ipfo corpore Ghriftn Hoc
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^7
ITUteftGhriftunivcrè amp;fubftStialitci: adeffcjteftificantë dc fuis beneficijs, foris in externa promifîione,amp;ibo ri-tu-.intus in corde per Spirituni fanftû mutantem te ad ætcrnani amp;nbsp;noua vi-
â'I tam. Præterea deduco te,optime mi D.Ebcrc,adteftimoniâ tuæ confeien
h tiæjfamiliariter te nofterPrxceptot \ coniplexus eft,quxfo te,quo ties audi uifti ipfius fermoncs amp;nbsp;gemitus, gra-
* uiflime deplorantis profanationem
* cÅnæ,non folùm inter aduerfarios, fedetiâintcrvcftros^ Merainiftiquid in hac parte dcftderaucrit in Luthe-ro. Denique vidifti Epiftolam,quani ' ' proipfius agnouifti amp;defendifti,vbi manifcftè diciturgt;ctiam invfu,pan£
' non effe verum corpus Chrifti, vbi fc ^®remenftbus,abHeshufiO), à Morlino,qui profefto omnes tccû. faciunt. Quareigitut ifta tuaRheto-lica infidiaris rudioribus ,amp; illis per-^
' fuadcrcconaris,intuafcntcntia fuiC^ â nbsp;fc optimum ilium fenemî Scdctfidc
' hac parte poffcmdicetc plura,tarnen auncdnemfaciam.
263
XVII. PRO-
⢠T os IT 10.
»
SEcundum caput fuæ expofitionîSi proponit D.Ãbcrus de duplici ducatioiie. Ibi primùinprolixè fatc-tur,defpirituali manducationecon-gruerc inter fclc omnium fententias: prçliatur tarnen acriterfextum capui Ioannis non effe accommodandufli adcaufamcÅnæ. Nullaenimibito' mentions ritus facramentails,verùi« folùm fpiritualis m3ducationis,quf' fît in Omni conucrfîone.Hîc deÃdero inD.Ebero aut prudcntiâ,aut cando-rem. Etiam ex Veteribus,quicunquc concioncmfexticapitis rerulcrötad facram CÅnam,vt quidem Augiiû'-nuSjChryfoftomuSjamp;alijjCxprefl'èdo cent,in vltimacÅna tune addiritinn O b fi gn a n t cm b en e fî c i Um h u i us pro-raiflionisxlc manducationclùæ car-nis,non veto proponi nouü fîdei arti culum^ Etfatcatur necefieeftD.Ebc-ruSjhanc manducationem efle caput huiusaclionis:ccremoniam.vcrô tau
269, tùm externum pignus efTcjComonefit eiens de hocbcneficio interiori. Ergo hoc, quöd rnaximi momenti eft, vniucrlum cónfiAit in cöclönefcxti
1 capitis*Vôfteà jVbimanducatiônê fa-
l Cram.'entalèmvelcörpöralèmcónfti-i tuit,nevideatur ludere cothurnisjfa-* j tis craffe feie expliCatiNeque enin\ il-'l lud Mum Mum fonat, fed aperte ir.-n quit,ex manu facerdotis,orc accipi
I Verum corpïià Chrilti. Collige,quxfo â ' i te,optime D.EbcrcfÃcvidC qUà m pro* M cul amp;nbsp;à vcritatc,ôc ab autöritate tui
1 fanCti præceptorisdifcelferis.Excon-» â I fentienti teftimonio Vetuftatis Grx*
'1 cæamp;Latinæ,inEuchariftia funt duai
® 1 res,tcrrena amp;nbsp;cÅleftis, vel factamêt u i amp;resfacramcuti.Oro äutem tc,an ti-' 1 bihacratione non crUnt tres : partis, I ;
i verum cor pus,dc fplritüalis ntandiicä '
' l tiolSi ante res eo modo fe habet icut !
' 1 nö relinquis Antiquitatem, öc, quod. ' '
; tui focij facirtnt,triplicem conftituis V
' manducationemï Præterearutfus mi
' 1 hi accommoda tuascogitationes ad'
; Vetitatem rei. Q^xro ex tc,vcrû. ilLud
'1 * ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S corpus
i'JQ
corpus in Euchariftia quidnam e®, Non quidem res coeleftis : nam ca ; ipfa fpiritualis manducatio, vel ipM vnio C hrifti cum eledis. Et tu non di ' ces, nobis iufundi effen tialc corpus Chrifti.Nam femper adhuC credo, cbhorrere ab ilia confulione fubftan* tiurum,quäetiam formidauit Ofian* dcnexcogitauitautë eam primüsSd uetus,amp; imita tus eft SchwenckfcM*' us. Sed dices,eflc rem tcfrenam,pro ptereaquia eft corporalis manduel' tio.AtquinullusexVeteribus noml' nauit corpus Chrifti rem terrenâ,vc} facramentum:pancm amp;nbsp;vinum noW* nantreni terrenäjvel corporis Ãcftâ' guinis Domini facramentum;ipluiw corpus verö rem cÅleftem, amp;nbsp;rem fi' cramenti appellant. Dicis tu infupeO
I hanc corporalen! manducation^ef-fe quidem veram,fed fieri modo ino* fibili. Hïcquis tcdocuitjVerücorpi'® Chriftiefle inuifibile? Deinde,fihse
I tua lentenria veraeft,neccffe
â¢fum effcAuguftinum^qui manifeuâ dicir, facramen talem manducatioââ . qi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eÃfi
eîTe vlfîbilem.âamp;Jn cÅna nullum ficïfc m iracul u .P rx t c rc a r o ga m u s t c,o ft c u dcvbilocorumfacræ litçïæ,aut con-ciones Veterum,docent duplice eftc manducationem vevi ootporisChrk fti?Hxc ficogitaucri5,inucgt;n.ics quà ftv belle tua cumveTÃtäte cDgpuanti Re-petis^hanc cotpotalcm manducationem prodeftead fidci côfirmationc-DptimcD.Eberc,quÃm incautè hee dicituï^Ea,quæ forisà Chrïftoinftii. ' tutafuntadfidei confirmaûonë,,viûâ
I biliafunt^ftcutexterni ritus facramê-
1 torum.Quomodo verb manducatio^
1 corporalis,quæfolafidecomprchen-
J ditur,amp;ipfaconfirmatione cgct,con fitmabit alà ud beneficium inuifîbilcï
, Manifcftum eft igitur quà m perku-lât lofe oratio D.Eberiægrotcu
\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;â * si'- - k» ' * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iiî tï'i /
.'. XV lit 'P RO- ' a â' ''r os IT10.
;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; V.
. T1 Is pcraûisloquitur de digni? Sg â
1 JdindigniSjamp;'vrget primùm hoc:
1 Keuseftcorpoïis-.Ergopræfcntis.-Ni
de abfcnte effet irapoflibilc/ Hicop pono tibi. Si aliam huius reatus caü-fam potuifti inucnire,quam tuns Prà ccptor,qui dicit;eumefleptoptercóâ temptiim, vehcontumcliam Chrifti' oftëdc nobis,quomodo corpusChr' fti poffit viqlari. Sed fatearis oportet reatum hunc effe'relation cm, viddi-cctcontemptü. An verb ad con reuâ-ptû requkitur-'dorporallÿ præfcntiââ Senatus Romanus Roma; üïCuria dens violatus effe dicitutjVbi Coriâ; thi legati Senatusviolati funt. Ani? tur contcrancns figilium corporis fanguinis Chrifti, no contenit ipluiâ verum corpus amp;nbsp;ianguinem Doid*â'â Tandem plane noua,amp; 'qiudein w*'* bilitcr monftrofa producitur Clfi®* ra,de triplici gcncre homimi percipjâ entium facramentu.Di uidit cnim Iquot; me n t cs i n i «firm o s,l n i nd i »n cfs;
impios. Ad infirmos quidera dicitnâgt; pertinere Paulinam commationeDi; fed propter illo$ præcipuè efle tarn Coenam. Indignos nominaîï^!^' poctitas,qui funtftne poenitetWj^fâ ob f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fil«'
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;173
, funt in cÅtüî'cclcfiæ,amp; cumEcclefia 'i jncxtcrna profcfîione doûvina:cqn-*â1 iunûi:talesmanducare quidcui COÃT poralimodo vtrü corpus Chrifti,fcd adiudicium. Hociudiciumverb in-telligendum de pocnis corporalibus;
'' ficut dicitur ; Cùm iudicamur à Do-ndno,çorripimuv,amp;e. Impiosvocat illosquifùntalien! à .doftrina ôccoc-
'î tuEçclçfix-.taiesinquitnon manda, care corpus Chrifti,quia illis nihil cft
' inftitutum.Haclcnus quidemfateor, adjaacas aures^famam nullam de tali diflributione hominûm perucnifîc; ncc,vt credo,propîi) locij ipfi affenti-entur,fed baud dubiè amp;nbsp;de bac parte, amp;dealijs multis ciuileinter fe bellû mouebût,qubd finietur vicloriaCad inæa. Ego quidé primùm feire velim, cùmindigni pcrcipiât corpus Domi-nijimpitnon itcm,quæcaufa fittan^
J tx diuerfîtatis inter ipfos.Y triqs fnnt fincpoenitentia,amp;ifmcfide,quomo ⢠doigitut non damnabuntur æquali »idiciOjCÃm diftumfitâ. Qui non cre-âi dit,iam iudicatus eft ; videlicet,deftu , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S 5 natns
374
natusad peen a s æterni iudicij r Potc-j rime externa profeflio hypo critica a-1 liquid afFerre niitigationis? AtquH Deum,qui eft KaçJ'/û7vwsKî,nen'iO fai J lir,amp; iJli,quinomineipfius abututut) grauiùs puniuntuiâ: ficut oftenduf' côminationes de Capernaim. Jtemi In illo die dicent,Domine,Doming» nónnein nomine tuo,amp;c.Et ridicub cftD.Eberum,Iudam annumcrarcin* dignis, non impiis,amp;- ftatuere,ipltini etiam manducafle corpus îDominb cùm de luda ita'horribilis pronuncia tafitvox,qualisde nullo aiio impi® homineextat in tota fcriptura.Ita ®' n i tn dicitur : In traui t in e um Sa tanas-Itena Paulus exprefîe dicit-, cos tcos èiTc corporis amp;nbsp;fanguinis' Dominâ? hoc cft,in quit Philippus,conftimelia afliciun t corpus amp;nbsp;ià nguinem Donâ ni,fient latrones crucifigcntesDoniâ. num,eumcörHmeliaafficiebaöt- .An ' tales n on efl'ent rei ætcrnæ damnnââ® nislQuare miD.Eberê,infifte tiioftâJ damentOjamp;dicas,corpus Domini no manducari ab illis,qui fünt line
auti-n quihus eft propoiïtumperfcue randiinpeccatOjCum quo nee fides, ncc Spiritus fanüus poteft ftarctquix talibus omnibus nihil eli inftitutü,amp; Gue fint in externa focietatc Ecclefiç, fiuc extra earn,tarnen coram Deo æ-quali rationc funt ret amp;nbsp;deftinati ad acternas pcEnas,niü.conucrtantur.'Na feruus qui feit voluntatem Domini, â nbsp;nbsp;nec cam facit,giauiùs ferietur.Hoc ta
'* nbsp;nbsp;men conftat,etiam fanûorum ncgli-
* nbsp;nbsp;gentiam amp;omifl'ionem puniri pÅnisgt;
corporalibus, vt hoc modo in illis ex-
* citetur inuocatio ôc fides. Sed taies â nbsp;nbsp;non pioptcrea funt indigni,nec taies
* nbsp;nbsp;fiant reiveri corporis ôcfanguinisDo
minijfcd funt coiytaminati peccatis venialibns:.propter,quæ tarnen hæc
gt; naturamergitur in calamitatcs, amp;nbsp;de . talibuS'pocnis vagântibusin multos, loquitur Paulus dicens; Cùm iudica-
â mut à Domino,corrip-imur,amp;c.amp; mo ' net in gencre,has calamitatcselTc cô-* monefaâ?ioncs i de ira Dei aduerfus
peccatajôçdcpÅnitêtia.lngcnuèau-:-tem facit D.Eb crus, quod itcrumfate
S 4 tur.
tur,fcfe explicate non poflc,quonioi! 4o illi;,qnifnntfincfidc,accipiät cot*; pus Domini,quod (amen inillù nofl ' WLçHicax,reâ:è,inquam,facif,vbifatç tutfc vinei vcrit^tc. Reuerà cnimflt-gumentum hoc eft infolubilc,quolt;l deducenduin eft hoc paûo. Adeft Chfiftusfuominifterio amp;nbsp;facranien-tis, non præfentiageneralivelvnin^^ falijfed præfentia (à ndificationiS) iflâ habitationisveiefficaciç.Qmrefiifl' dignis adeft tantùm adidamnatiofl^ vcl iudiciu, fcicndurnçfteum adelft præfentia generali,non aliqua fmgfl' îariautnoua fpccie præfentiæ. Nef enim dantur ^lures gradns quà m i^Jâ Prçfentia falutaris,quæ eft ad in hab*â tationcni cfficaciam;adimitur*h lis;Ergo folumrelinquitnr præftnna Vniucrfalis,quà iudicat amp;nbsp;deftjuit**â* pios.Exemplum de contactu fuico*^' porisin hac. vitq,huc nihil quadrat-Nà ni conradtum amp;nbsp;confuctudinefl* Chrifti vifîbllëfatetur ipfc nobis enrptam, Qiwfre tantùn^ dupiiei nt®* do noôispræfcns eft.- â
Ã77
XIX- P R OP Oâ '
'â SlTlOi
IN cpilogovt obferuet præccpta O, ratorum,valdc pathetica amp;mirè pi fia çpcione rurfus hortatur noftrosgt; vt abijciant rationçs philofophicas, ncc acumen ingcniorum anteferant voci diuinx ; libentiùs etiam fequan-tur in bac çaufa luit herum, quà niGa rolqftadium;amp; haneviam çoncordiç ipfe proponlt: eam tarnen U quis acct pcre 'nolit,hunc orat,nc fua placitxâ fpargatin populû,fed intcrca fibiâÃUT piat.Poftremo,omnibus amp;nbsp;quaiibaÃ-i çunque rationibus,quæ contra feim aciem producëtut,ait fe oppofiturut Vnicumçlypeû, avT©^ V4gt;ct. Atqut iftcî cft finis huiusDramatis,fermc fimilit illi claufulæ Tragicorum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«nro-
(FoHîîtoTlt;tÃTa»iA(jr -rà *;
1 ï«»Tiçt.NoiÃinaaorabor in exeufatio-; ne noftratumEccleüarqmjfcd dcdttlt;^ CO pias mçntesad ca, qux to tics rcpcgt; tità funt.Prqfitcmurà iuûo cum da-lorc queriaiuEiiniuftè profitai
1 quot;Vnit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S 5 deri-
27Ã
dcridSdoSmnjtitudini,amp;inilfo thci tro plaufibiJi à concionatoribus no* falfo traducijquafiphilofophicapriquot; cipia,(5crationesindcextruélas aiitf'। fcramus coelcftivoci. Prâ¬elinmiir gloria filijDeigt;,amp; dc veritatearticulo; xü fidcij. Neopafi poirumus,vt noftr* ccnforeSjpericulofo cxëplo, ftabili^^ iu fcrnijone diuinoicontradidionc:â^ Deo volü ta tes co tra diZloriaSja ut cofilin dccipiendi inifcros homines, buât.Et necaliidè a quot;cre vid ear,Cranâ b en P ri'Orem rep cto. Si ne vlla dubiW' Tionc ftatuimus, Deum nobifcûloco tarin cflè,ita, vt .intclligi poflet : vfuoâ eflcnoftrisvocabuliSjiJlis^^ pkcrfpicU' ii,amp;indodrina fundamëtinul,la Infflc lutterc a nlbigni ta te.- la m cû nf-gari n« pofiir,verè amp;nbsp;reaii ter-fibi con-tradicei:câ'ar tic ul ü. d c veri tatcibunia' nænaturæinChrifto,amp;deafcenfionc i Cbriftiin cÅlum : amp;nbsp;deinde altera et parte,hahc propofitionemiPanis eft öorp us Chriâi ; necefleeft altéra pro-poïitionêintclligicum tropo. Noftn aâutrfarij cùmhoc agnofcat,plcriqi .-n-b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;? c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;traiii- 1
transformât vniucrfutn ortie ni û în al legoriâ. Afcenfionë interprétâturdc
U cófpcciuvifibiliChrifti nobiscrepto; cÅlû^ fcdcDei,q fit vbiq;.'âAlij negât J felabcfadarc articulü fidei de afcëfio nein cÅlûjde phyficavdcorporali 16
J catiôchuraançnaturç in cÅlo-.ied dd J nbsp;nbsp;cët excipiëdâ efle ex articulisfidcihâo
miraculosâ pfentiâ in cÅnatcü tame? hi nó modo fateatur.cÃtraditiioncs' in doétrinafundamëticöccdi,verum ctia fibijpfi turpiter aduerfentut. Vbi ! cnim fefc cuoluut,prorftis fine vllo tc , 1 ftimoniodiuinçvocisatttibuûtChrr ' ftocorp*inuifibilc,nôtâ^bïlè,finelo cOjfinediméfionib.amp;tamcîatercacô* ecdût häc,amp; fimilesregulà sâ.Negâs jpji prictates, negat naturâ.Hæc tâta amp;nbsp;tix ' tetra abfurda,cû ftabiliâtur hac corné titiaexpofitionc côtra pfpic'ua didat articulorâ fidei,graüifs;habennigîcaül t fâSjCur refiragari nos oportcat.vcrèigi' tut ftatuimâ,articules fidei KfUioDcV amp;nbsp;ab Apoftolis expofitos efic fermo- gt;nbsp;nejppriOjintclligibilijamp;^rftisfinevlla arnbiguitatç: amp;nbsp;ideo Ulos intelligim* â
I ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prorfus
280
prorfus vt fonat litera,hoc quidcW modo : Afcendit, id eft,films Dei fpc-ftantemagnocÅtuftioxum difcipU' lorum, ex hoe mundo inferiori iniâll' tuscft,nuhcs fufeepit cum,amp; tradU' ÃUS eft in coelum,hoc cft, in J ocfi c«-leftcm,vbicunq; isfanceft: ibi iedet) id cftjCorporalilocatinne fpaciunia-liquod occupauit finitum, fccüdum veri corporis modum. Sc d fed et ad dexteram Dei, id cft , exaltatus ed in illa arcana luce Dei fuper Angelos amp;nbsp;homines, regnans acquali potetia cöPatrc. Si quislquarat, vK® dextcraDciinterprctemurdc aliq*!® certo fpatio vel loco, an verb cócedi hanc cftc vbiqj? Huic refpondeo : xtera vÃtataiphrafi feripturçe car poten tiam vel regnum.Sicut regnum Dei duplex eftftn hac vita, invita beata: ita ctiam dèxtera dup*'; d modo accipienda cft-i In Mac quide viMtota diuihitastcgnatjprimü do quodam generali, fuftentans om« nes res códjtas fuö ordihç,, fcruans oi dinesmingencrehuraano,euftodien^
bOllO^â
281
J bonos, puniens Sc dcftruens impioSi
â plcrnnqucexordinecaufarumfecuii darnmà ntcrdum tarnen fingulari ra-tione extriamp;prætcr caufaïum fccua darum motum. Hoc quidemregnn»
, nbsp;nbsp;vt dixijvniuerfalc eft.Eft deinde aliud
tcgnurn,quod eft particulate, petti-
' nensadEcclcûam veleleô:os,Sc pro-prie eftChrifti in hac vita 1 quivnà çd Patteamp;.Spiritufan£to per ntinifterid
I dcfacramcnti pijsmonllrat Patrem^ J ScYoluntatem Patris,tr.insfuùdit int
illos fà lutares motus Spiritus fanCti;
amp; eos.efficit fibi çôforxncs, tanquanx
J rnembraAcapiti. Aliud rcgnum eft irt vita beata,YbiDeus angelos amp;nbsp;beatos homines,viuentes in confuctudint ætcruaDci,implct fmgularimodo fx
J pientia,Vita amp;. Ixtitia diuina,cum. co'-t fpciftu immediato de Cacie adfaciemgt; fine minifterij vfu, fine peccato amp;Ã.
j nemorte^Huicquidemregno glorioâ fà *præcipuè tribuitur appcllatio de-xtcræDci.Quia ibi fingulari,amp;verè dv
J uino modo diuinitas eft efticax.Qj^ J do igitur aitleulus fidei mentionqrac.'. i'oi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facit
282
ftcît dexteræ Dei, dico hoc accIpiW' dtimclTcderegnoin vniuerfuni dem,fed præcipuèquidcm de cceJeftijin quo filiusDci de facie inamp; cïem corporaliter confpicirur:vt hoc rnodo conftituatur diferitnen intcf cledos,qui etiamfurfum funtinviw æternajamp;inter Chriftû,quieft exalta-fusfuperomnes angelos amp;nbsp;homines irr lucem propri am Deo j ad regnunt nunquara deliturum i interca tarnen Corpus ipfius Vere alicubi eft locali-ter.Ita dici furQuærite ea^ futfum funr,vbieft Chrlftusad dexteräDeit amp;c.Propofttionesaufcmdcregno,amp; præfentia ipfiusin hac vitajlntclligen dæ funtpercommunicationem Idio matum, vt'teftatur tota Antiquitas-Poftea dicitur in fymboloi lnde,ilt;i eft,ex illo loco cÅlefti,eum rediturö» futurumvt confpiciaturin nubibus, vt refufeitato toto genere humano fefepalà m oftendatjhoftibus fuis al aeternas poenas,pij$ad vitamætcrnâ amp;beatä.His igitur propofitionibusi inunitis autoritäre diuinae vocis gt;nbsp;Sc
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confen-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠285
I confenticnti, imo fcrucnti tcftimd-4 nio Antiqhitatis, nullos patimur af-i'l fingitropoSjVelallegoriaSjfed ftatuU 51 mus cas veras cfle immota veritatct gt;1 Quodvcro his opponitur vnica pro-I pofitio GÅnXjnon dicimus fermoné lt;nbsp;1 diuinum fibi contradicerc,amp; hunc ca gt;nbsp;1 futncffc cxcipiendum ex articulis fi-' t dei.Nimis cnim graue crimen hoc eft * 1 in veritatem amp;nbsp;gloriam Chrifti. Neq; ' ctiam,quod plurimi faciunt, atticu-lumftdci cuertimus, vt commcntitiq â noftracxpofitio alterius propofitio-, ' nisinlocQ fuoretineatur.. Sed quod ' indoftrina fundament! vbiquc fieri necefieeft,dicimuspropofitione coc nx,quæarticulo fideividctur in fpe.i ' cie aduerfari, ncceflario figuratc ao cipiendam effe.Huius noftrae fcntcn^î tiæ habcmus rationes,non philofo-^ phicaSjVtiftitoties garriunt,fed gra» uiffimas Severe diuinas.
!⢠1 Propofitio cÅnæ vnica eft,articn lusautem fidci perfpicuis verbis Cxpc tepctitusamp;declaratuscft. â î 1: IK MagnudifeiimeneCtinter mini fteriuni
2«4
fterium vel miniftcrij partes, dcintt* arriculosfidei. Articiilifidei conciOâ jiantur de bénéficias æternis,quoruii' roagnitudinem in hac vita nulla fr pientia vel eloqucrttia poteft enarrJâl rCiMinifterium veröihftitutüeft tantum propter infirmitatém hüiusvi-tæ,vt hoc modo diuina ilia bona nobis deiiuncicntur vcl appJiccntiir, fidcs noftra/niniis languide ea intu-enSjConfirnietur. Qiiorhodoigitut potiorratiohabenda eft ordinis,qn* proprius eft huius vitæ,'amp; ferait arti-tulis fidei,. quà m ipforunl articulo-rnm? 'id;
Hi. quot;De natura Humana Chrifti nulla propofiriö feripturæ figuratè locu-ra cft,qubd ea fit in uifibilis j non tan-gibilisjfinc loco,infinita, amp;c. Sedio propofirionibusfacramëtà libus perpétua confuetudo eft diuinæ VociSjj qua: ita loquitur de omnibus facW-jncnns;Vidclicet, quod-tribuit ligno appeHationem vclnomert rei figna-tæ,vtqüidemfuprà monuimus.
liiL i Nitimur expofitione CliriH'â
qui.
I
1 -
J Qui pauló póft dixin Hiccalixtftrt*?-J uumTcftamentum ih Tan gaine, qui J cffunditur-.Pauli,qui dicit, panetn ef-â¢J Iâc Koivttvittjj Corporis,amp; koihiceviap tcfetc J adhÃminem,nó ad panem; amp;âórr^»tt J Apoftolorum,qiii propöfitiontrn,Pä d nis eft verum corpus,ânon retulerunt J inter articulosfidei 5 quod tamCn-fe-iji 'cundum iftos fieri opottuit; amp;âtotius
Ahtiquitatis,quepancmnominatfi-.
j( guram amp;Tignum-Görpóris.ltem,'qüa£ dicit,panis fignificât^eptæfcntatjdc-notât corpus Chrifti. Hæc noftfain-y terpretatio igitur ,quae fidci analoga âcft,innullum articulum fidel iqipin-git : certifiima teftinïónia habet vo-cis diuinx,amp; Vetuftatis*. non etiä fta-biiit profanationes idololatricäs pohtificios abusas huius facrarÃinCK j, nbsp;nbsp;amp;nbsp;pi js 'mentibus ver am 'amp; dulcifilma
J mohftrat confolatiohcra ,'de inh-aibi-^,1 tationc amp;nbsp;Tocietatc Chrifti cum fuifsâ. 0â â^culdubio reftius defenditur, quim J, nbsp;nbsp;altera recens,cópaentitia,amp; qux cüm
tamis periculis amp;nbsp;mails 'côiûn£ta efti. 'âQuarc veherandc, clarifllme, Sc optL ,Vi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T mè
280
inc D.Ebcrc,tute potiùs te tolÃgâS) amp;nbsp;non folùm à veritategt; verùm etiam are ipfo ne recédas. Nouimus tuai» cruditionei'n,pietatem,amp; quæ nui»: in Theologis rariflîma cft , Chrifti^' nam modcftiam amp;. humiliratênl. R»-uocaigitur tibi in menioriâ, quid d« hac controueriîa antepaucosannos ilatueriSjtum cùm adhuc audires vo* cesfà nftiffinii viri Philippi : qui ma* luit tandem odiaPrincipû, amp;nbsp;promi' fcuæ mulritudinisin fele deriuarc,^ EccleÃas haru gcn tium,quas tu nun^ daninas,accuîarc:qui priuatimfep*^' ïîmè,püblicèetiamhô obicurèofttââ dit harte eflc immotam veritaté ccei® ftisvôcis,qu2epretrtinort poflit. Sed cûfciamustcplurairthoG gemerea»' diuifle,vidîffegt;amp; mcmirtifle,quà ni9*â quant noftrûm,defirtimus. Vidingt;â$ ctiafn tuam confcfliortemdchocaf'' ticulofcripfam,viuéteadhucPhilgt;P' po.Quç igitur caufa te mouet,vt ta»' topere tui velis eÃe dilîîmiiis ?
^nsôp 'TÃL'ierbjü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i Metuisiot»'
tan odia,amp;;in caput tuumrediturap®
287
si ticula. Agciiiftituccolhtioncm.Nó
HI crunt tibi amici Hcshufîus,nÃVveft-s' phalvis,nonMorlinus, nonillc poly-.lt; pragmoft malcdicus Cyriacus, non. v dcnique ipfaïuriarum fobolcsFlaci-? us,amp;totarlacianornm cohors t«s^Ko~ t -ïTojpayoÿtt. At-tccumftabîî vcritasfi-5 li) Dci,amp; inuenics in hoc coctu homines doftiores, modeftiores, ma-i» gis pios, minus maledicos, minus-quc feditiofos. Ncc tc tcrreant Au.-
I lx, aura ilia ihftabilis eft, amp;nbsp;tandem ( tua amp;nbsp;fimilium ope, multi fapicn--tes politici ad inquifitioncm amp;nbsp;amo-
I teni veritatis fleà entur. 5i verb o-à nbsp;nbsp;mnino à tua.fcntcntlanon di fee dis,
I faltctn nobifcumpacifccrcinducias^ gt;nbsp;nee cupias nos oppreffbs. îatcris tc. âgt; improbarc t3 â¢cj«vt«xo'/' ⢠dicis tc te-J linquere Chrifto veram natur am lau-â 1 manam,in cÅnavero ftngis tibi cor-pus,cuius nullas,potcsoftenderc pro - prictates corporis,imb cuius nullum potes monftrarc vfum. Quxlb,qnid.
' hoc eft certaminis^ Qmelcant fane il-* Is ftipul«. Cum commune nobis ht
Ta fun»
288
fundamêtum,temodó rogamus.^^' quiefcasinconfiliooptimi noftrif^' nis,à quo profedó nee piè ncc honf' ftè potes deficere ; amp;nbsp;cogita quo off amp;nbsp;fronte intueberisbea tam mam etiam in altéra vita,cùm tibi confeiuS) quam didirtiile confiliuiquot; in cadem caufaedidüris.Dicistcnoiâ confirmare crudelitatem Gallica aquot;' Hifpanicä. Pröfcä:0cum tu cenfo'» cos,qui nègant vericorporis præftf' tiam cunï pahè, circumferre errorcJ^ in fundarnento, contra verbum indulgerc fuis-fpeculationibus phillt;â fophicis,confirmare profanitatem^ contemptüm 'religionis; dnnon hû' ftes vcrità tis eà occafione crudcliuâ fæuiùntinpioSjquos'nôfolùmà po» tificijs,verùm etiam abipfis Luthera-nis damçari videt ? Et à gnofeis voces tù'drumfociorum,quidixcrunt,Ma' giftïà tumiuftè in taies animaduertC* rc:cosq; cthnicis amp;Iudæis efl'e detC' tiorcs.Etnôrtnetc virû pium moud hocfulmëtuî Præccptbris,qui dicKi multos ftabilire idola amp;nbsp;parricidiä'
Negatî
Negare non potes,in multislocîs po pulüinhaç çaufa dçtinçri in opinio-nibus idololatriciSjin cultu panis,in ' çpinipnç inçri ti, operis ppcnti ôç fi-nailibus.Et profcQo a^prationem^ njultaalia mala,poCita tua præfçptia, quilibet in fvta confcientia annçÃtit, à excufat. Sed cùm njenAincris tunnv
; Præccptorcm paulo ante mortem di xifle,fingulari Spiritus fanébiçonfilio
â proximè ante concionçm P^uliuam dcCocna,pofitam effcfçu.eram hanc
,'i) prohibitionçm ; Pngite idola,vt com (J monçf%cçrçt totam Ecciefiâ,ne hune rhum transformer in idoiolatricum
J, numen , cur tu non abijcis illas fe-jj CCS PontificiaS jôc retines hoc quod J eftfinccrü^Profcfto tuum âiur©-' J, hacinpartc tenonteget. Non cnim ,5 fatis eft.quis dixcritjfed animaducr-terc te oportet quid diftum fit.Tuos â PythagotæoSjÃÃm fuum äur©' nbsp;nbsp;in
tcmpeftiuèvfq.rpsir^t,5çycrba fui Ma giftri male ac'cipcrent,omncs finiul. intcrëptos fuhfe narrat hiftççia. Qua
J, teæquumeÃitcçlfecautiorcm. Quis lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T s no-
2^0
noftrûm fîlio Dei fuamairtoritatc®. Véritatcm amp;nbsp;omnipotcntiamadiæ^' rét ? Sçd nos tarnen mcnteni amp;nbsp;rum intelledïum fuorum verboru® difcerc oportet - Quarc' optime ffâ D.Ebere, fi nunc quidcm commO' diorcm Vlam nullam inucnis,innitf'' re confilio noftri optimi Fraecepw-riSjVnam facraraus vtramque Troiaw anfmis.Non dicas, vt impurusille li tribunitius Heshuïïuï a Panfs eö rum corpus, vel vt Brcmcnfcs:Eft f*' fentiale corpus. Morlini MumMu*â fui exhauriant compotorcs.
mus nos cum Paulo, Panem elTe taviKp corporis Chrifti, hoeciï, exter-fiam vel vifibilem rem, qua in vero v-fu eflffeimur focifChrifti, amp;omniu® beneficiorum eius. Loquamw*^^ fruólu huius dulciÃimce apov/k-liquæ quæftiones referuentur ad P*' am Synodum,fi qua ca futura eft. terea fimus fratres, fimus vnum Deo , prælicmut contra commâ' nés hoftes,qui non dcfînunt imp^; gnarc gloriam fili; Dei, amp;nbsp;perfeqâ* miff-1
2^1
tnifcramEcclefiarjîk. Paciat i^fc fum-mus noftcr Pontifcx^vt vulncra no-ftra falubri glutinatione coalefcant, xcmotis emnibus vomicis Sc fordi-bus, quæ fanationem banc itnpcdi-untjVt amp;nbsp;in hac vita, amp;nbsp;in altera,'con-fcntienti nacntc amp;nbsp;vocc, impleti fa-lutari flatu propagato cx noftro ca^ pitc filio Dci, viuatnus in eo , lætç-mur, amp;nbsp;ipfutacuï!flPatrC;amp; Spi-ritufanfto in omni xtcc-
- â gt;nbsp;nitatc cclcbrc-^ilii. , mus., quot;
IVDICIVM DE.GOE
EccleÃià l^ï^ittenbergenfii T aalt Ebä^ lt;nbsp;^ltà oriSaxonia,^uguflo,die 28.Decent'
â¢^nni 6t.chiât um Tir efdainlvliÃ-rf^tu,^rôpe ,^lbim.
. ..J - l- ...i Oîh?:- ;3 â¢; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T
E cÅnaiDomini,proptt( quUm primo in crimcnvô
crçdcrç nos Sc docere iU' xta articulorû, noftrorumconfcflio' nem,quôd in hoc ritu fumpto amp;vino,non |gt;fr4cigt;fic fiaam fubftan-tiam,fumatur verum amp;nbsp;fubftantial^ CQjpuj, ôc vergK ftnguis Domini «O; ftri lefuChrifti,^ quidem illud viua amp;viuificû corpus^ ille fanguis,cuâ afTumpto denoftra carne ôc fa nguif^ fÅdcre infeparabili, quod nomina-tur vnio perfonalis,vnituseft a:ternus,vnigcnitusfiliusDci,ficutia verbis Euangelij communicatio illa ç O r p O r i s amp;nbsp;fa n gui n i s D O m in i vcri,n® inraginarij ,aut fignificati, inftitnta eft
293
çft,amp; non dnbiramusadefTe præfcn-tcm in fumptione ilia filiüm Dei,Do-
S minuni noftrumlefuni Chriftum,Vc jj rèamp;fubftantialiter,amp;ipfum Chriftu 1 In prima cÅna,quæ ritùm hune infti-j tuitjVerûcorpusfuum,quod pro no* i bis tradidit,amp; verum fanguinem fuû, t queminrcmifllonempeccatorfl no-ftrorumefFuditjCumpaneamp;vinono bis exhibere; amp;nbsp;téftari,fe applicare cre ? nbsp;nbsp;dentibus fùa beneficia,amp; communi-
catione fui corporis amp;nbsp;fanguinis,mc. ' bra nos fua efficcrc, amp;nbsp;vclle in nobis ' çfficaccmeffCjVt qui propter nosna-turam humanam aflumpfiflet ,vt hâc ' fibi infertâ feruaret,viuifiearet,amp; fan-gui'nc fuo mundaret amp;nbsp;ablueret.
/ Hanç confeffiqnem no fl ram non nuncprimùmfonamus,fedînde vfq;
â ab inftaurataEuâgelij doûrina in Ec-elefijs noftris foriaptcm didicimus^ôc Dcoiuuaptc çonftâtet retinebîmus. Ncc exiftinaamus iftos, quantumuis , iniuftosamp;accrboscenforesjhancvc-re ôr fine çalumnia rcprchëderc pof-fe.Nunchocfcimusiriçalumniam ôt
. I â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T 5 crimen
2^y^, crimen nos vocari,qnod nonafTc^ tiamur affirma-ntibus pancm amp;vi-num in c.oe.na hac cflentiaic cfic corpus amp;nbsp;fanguincm Ghrifti', amp;nbsp;accipij haec Sc manducari corporaliter,orc amp;nbsp;car-naliter cetera. Item non probamus clamores eorum , quivt corporis amp;nbsp;fanguiniselîcntialisinpî ne lt;Sc vino,præfentiam defendant, fin gtmtjin filio;Dci Domino noftro Ic-fuChrifto,affumptç humanæ natur« ex foedere illo admirabiJiflimOjCÃfti ycri corporis rations, acceflliTe iUani foil naturae omnipoteti ç^etentéj)' prietatâ¬m,vt corpus-iScfauguis fitVâ bique. Hæçamp;nonnulla alia hiscon-nexa,quod non pari tumul tu cû ip^gt;$ aflcueramusamp;ptopngn am usgt;fùlæ ve rç caufæ funr,proprer quasinhaccatt lâa aecufamuE. Fatemur omnino ab» horrerenos à prodigiofa ilia vbiqui» rate corporis Chrifti,qu£ç ncc necelTa ria eft ad retinenda , aut ^pugnanda vericorporis amp;;fanguinis Chrifti«'* .i/uvia^ amp;nbsp;participationem , ncc con-gruit feftimonijs vllis affirmantibu^ alTunv
S' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;295
afTumptum cfic à filioDei corpus ho minis verum,Seid tale manfiffc,cti-am poftquam refurrexit, amp;nbsp;glorio-
,1 leadcüclosafccndit. Non cnim illi-'*1 us foederis in affvimptionc ca ratio
1 cftjVt in diuinam naturam ,filio Dei 1 propria hominis natura conuerfa vel H commixta fit, vel côntra,diuinac na-* i turæ propria in humanam. Vnio eft ' admirabiliffima duarum naturaruni ' in perfonamvna,infeparabiliter ma-â nentibus vtrique naturae propricta-' tibus. Itaque ctfi neceffe eft efle hue ' nbsp;nbsp;lefum Chriftum vbique ; tarnen pro-
â digiofa oratio eft,de natura huma-â na feorfim confiderata diccre, cor-' pus efie vbique. Nee vbiquitas ilia comentitia,vcritatcm verborumcoe nx defendere vllo modo poteft ; fed amp;nbsp;tollere amp;nbsp;euerterecamnequit,eti-' amfi no fingatur. Alius cnim eft verier amp;nbsp;certior defenfionis ncruuSjChri ftlDomini noftri veracis amp;nbsp;omnipo-tëtis in ftitutio,amp; affeucratio, qua af. firmat,cu pane amp;vino corpâ ôefangui në fuû fe nobis cxhiberc adeb certb.
296
Ytproptcr hanc cuidcntiam amp;ccrti' tudincm participationis ipfuni ?Æ' nem,vifibilc fuum corpus,viniiin,fi'â guinem fnuni appellaucrit,nó quQ^I fiatabolitiö amp;nbsp;ahhihilatio^fiibftatiï panis amp;vini(ficut Papifta;cötra?ï''' 11 clariflima verba, amp;nbsp;con tra vnitierC'-Antiquiratisfumniq impie finxeröO-fed vt eó firniius credamus, nos funi' pro pançdç vino vcrilTimè participe! fierijVep amp;nbsp;firbftantialis corpptis^ (anguinis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confirnaati ptedâ
frflïmopignorc fincvlla dabifation^ /rngiilifta'ttialhli^ pro nobis illuddi-iiipiiniçorpus(rèÃè enim fie noffli-natur, prætcr illà m de qua diximuS datum effcjpro nobis preciofum ilium amp;nbsp;immacülatû fan-guinem efFufumeffe in rcmiflioncm peccatorum noftrorum. Qualis autc fitexhibitionis amp;: præfçntiæ modus» cùtn fit reuera imperucftigabilis,in-t}uirereamp; pcrctûlHgare nolumus,fed affirmanti,amp; vereexhibcnti,vcraciiSc omnipotçnti Dómino rcucrëter cre-dimus, Haeccùmprofiteamur amp;do-ceamus,
Ccamus,miramur ill os litigiofos per vim extorquere nobis veile à K^çoXo^î-«s illas infulfas, amp;nbsp;myftcrio huic la-crofanÃominimè conucnientcsfcr mas.Panis cft effcntialc corpus, furr.i-turque ore corporali, corporaliter amp;nbsp;carnaliter,prxfertini fifiheornniin-terpretatione ill a fimplicitcr y vt verba fonant, accipi volüt. lam fi corpus verü amp;nbsp;fubftantialeexhibcri nobis af firmamus; cur 4)tt»Talt;rp.a aut Imagina tiutn corpus illi Intelliguntî Ac ne in-telligamus, congruitvt dicamus, panent clTentialiter elle corpus Cltrifti, accipi id carnaliter $c corporaliter. Anigiturcibuseftventrisaut corporis r An co qui amp;nbsp;degeri cÅnæ Ituius efcam putant, perinde,vt reliqui corporis cibi coquuntur amp;nbsp;digerunturï
\ Hæc fi non ftatuuntiV t Ubenter nobis ' deipfisperfuademuSjCtiamdefinant ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilia à nobis amp;nbsp;ali js ftagitare:
' fumitur carnaliter amp;nbsp;corporaliter,q
feiunt crafle Intelligi ,non lol urn ab ' cruditis ijs qui caul am banc primùm.
difputate cÅperunf.Ãed etiam ^ma-i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ximX
29?' xima mulritudinc, quæ cû longa tew poris confuetudine fub Papatu nachis ad hanc carnalem opinionenj afTuefafta fir,hoc ccu fafcinoquod^ capta nunc tenetur,vt abijccre ca® nequeat.
Scimustotum myftcriuna tutum cfle admirabinilimum,in ctfi fumprio eft vifibilis Sc corporalis rcrunujquas volüit Chriftus ad cxhibi tione corporis amp;nbsp;fanguinisfui deftb nare;tamcn osamp;dentes corpusChö ftinon accipiunt corporaliter,vtift' loquuntur,ncc comminuunt-Honii-niexhibctur,no.n corpori aut ventri' Ab homine igitur vcrc fumi ftatui* mus,quod verba fbnanr. Ac vtfides tefte Epiftola ad HebræoSjîTrôsfttf'ÃE^ feu expedatio rerum fperandaru,^ tAî7x^gt; id eft, certum argumentu® non apparëtium : Ira hæcin iJlafum-ptionc Sc exhibirione præluceat,v£ innixa verbis veracis amp;nbsp;ccr tö promit-tentiSjVelut o^'ya.vop fit,excipics rcsin-uifibiliter quidem, veriflimc tämen exhibitas. Noua cftiüainEcclefiad^
â nbsp;----- ygtu.
299'
I VetuftätiignotaMonachomm con-M Uerfiô amp;nbsp;tranflubftantiatio panis amp;. 01 viniincorpusamp;fanguinemDomini, 01 amp;nbsp;hutc vicina à fcholafticis fimilitcr il â¬xcögitata,ad pancni amp;nbsp;vinum alTo-j1 ciatioi'cualligatio elfen tialiSjamp;quafi 1 liocalisamp;carnalis corporis óefangui--1 ânis ChrifttPuamVvcftphalus Fla.i^^Aur 01 ciusdcfendut.Acmiramur,cur difpa ' 5 tetur tantoperc à talibus ,-quid pani i adftt ; cùm magis i'cccUc fit, amp;nbsp;profit - ' tcircjquid in honvinc fit,amp;^i^io:, cÅni il bancmanducanre,quidq; huicexhi-il bcarut. Adeft cnimfiliusDci inbac ' ( cÅnanonpro-pterpanâ¬,fed propter . ' bominem. Hxwus amp;nbsp;bencficiorû ipfi-gt; us,quaïationc in fumptionc tali qCq; , i fiat particeps,potifiiinùm ac primo 11 iiaqairendum acclaboradum fuerat. '.I biecignorantillidilputatorcs quan-V1 tam in multis regnis læuitiam amp;c cru-. 1 delitatem in innocentes amp;nbsp;pios plu-à ' timos bis certaminibus arment amp;nbsp;a-. nbsp;nbsp;cuant. Horum laltem TOifereri debe-
. bant, etiarafi nobis parcere nonvel-11 lent,S^velut ly bcutilmo inter nos fit lt;nbsp;I
300
ftOjSc collatis in cömune viribus opâ pugnarcldolumhorribile poflcniüi quod ftansin loco fando,amp;fubnixu hac fola corporali amp;nbsp;carnali opinio-ne,defblationcm trirtiflimani facit' Nam quod prædixit Daniel '12. Colet Deum Maozim argento amp;nbsp;auro,eöfiâ gnificari MilTamPontificiam ho ain-bigimüs.Käm etfi rcgulä alJegabunt, Nihil habet ratiohefacramenti cx«C vfuniihflitutüm,eaque obiationc® adorationem, amp;nbsp;circunigeftätioneÃt panis refutare conabuntur: Tameà quamdiu afl'euerationem hanc rch; ncnt,quod hic panis fit efientialecot ! püsChrifti viuentis amp;nbsp;regnantis/x- ! peditaMonachis refponfio eft ex bis inftitutioniSjVt affirment adpfÃ' tioncmtalem præceptum efle,quale illi aliquot fæculis retinüerüt,precaà tesvtperFilium,quem æterno Patri i n hoc ri tu fiftuht,exaudiat cos,Si be-ncfaciatinuocätibus.Ciim eninifib' minusiubcat cocnam hancin Eccle-fiacelebrari in memoriam fiiijdiceÃt Monachi,qualis fumptio^aut in furn-
Dtionc
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;301*
1 ptlonc rccordatio effc poffit fine fido
amp; inuocatione,amp; velà t compellatio-
4 nc corporaliter amp;nbsp;palpabilitcr prçfen J tis,ac femetipfunï in manibus facrifi-1 çi poft recitationem verbocum (iftc n '4 'ftislEtvetiisfupplicuniritus fuitjpe-» â¢A tcre per amp;nbsp;propter c'orum filios ruani 3 nbsp;nbsp;nbsp;geftatos, quorum opcm improra
J bant. Eftqjapud Gentes hie mdspbu '1 tendLmonftrato præfenti ftlio, habi'* J tus fanéliffimus, amp;nbsp;ad impctrahà aârà J opcm efficacifllmus, amp;nbsp;quidem cùtn 3 præfchtemChriftunvhabeant.âMôîià . 4 chi âin tranffubftantiatibne, ilia fu^ d Miffs expeditiore compendio ytun-tur,qnà mhi,qui verbis quidemillanii
J ttanffubftantiationem reiiciut vt vt-A rcfalfam-.tamenâpanem effc cffen.tia* * 4 Ic corpus Chrifti affeuerant * -Mdrö?-4 chifcribuntioninipotentiarn Chtiamp;L 4 viuentis Scâregnantis talö effe,VtqÃft-.4 ties opus eft,amp; vfus poftulat, amp;nbsp;facri-'^1 ficus verba'GÅnæfup er pane amp;viiiçgt; ,/ tccitauit,mutate Vubftantiam panis icvinipoffitin fuicorp'oriamp;amp; fangui*
^3 hisÃqusincoclo funtOmaner,vtDa-,èl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y ïuaice-
3Ã2
'xnarcenusdocct)fubftantiam,mânefl tibus tarnen,vt loquuntur,panis niaccidëtibus. Nec illis eft opustain mirifico amp;operofo cômento de Vbi-quitate naturæ humanæ in ChriftO) quant hi noftricenforcs ranto cona-tuamp;acuminc aflerunt. Monachi rô ipfî nô obfcurè répudiant,fed funt vtrobique adeo prodigiofa omnia,vf non pollimus non cohorrefcerccogi ' tando hæc intuentes: armari auté bi^ crudelitatem horribilem,hill:onxii0. ftræ ætatis triftiflimæ in Gallia, nia,Belgico,amp; alibi nimis verè teftafl tur. Meminià vitofide dignoaudbf hanchiftoriam : Cùm quidam fap*^^ amp;nbsp;d oôtus vit fcuiusftudio nomen rc-ticenius)legatus ex Germania à Prâââ| â cipeadiunfto Auguftanæ confcfl*®^ ni^miflus ad regem Galliarum Franc' fcum,fortuitointeruétu,magna cunâ,, animi cönftcrnationc fuiflet (ped^'i tor horribilium fuppliciorû,qnâ'ââ^â afficiebantur aliquot ciuesParifie®' fes amp;nbsp;Scholaftici,amplexi purâ Eunâ' gelij doûrinam^quibusin public
303
'1 nbsp;nbsp;dtati'oneCà afarûfupplicibnulla phi
4 natica dogmata audierat obijci, fed I folaca omnia,ciuxnoftrisEccicfjjSjVC
impia,amp;à fedcR.omanadRmnata,ob iiciuntur.quoddocuiUeht Poiitititê
'l cR'c Antkhridum-.Opcra noftra non J inereri rcmiffioncm peccatorum , amp;nbsp;d vitam xtcfnam-.xSanftosmortuos,nó â I effeinuccando£ ; Purgatorium, aqua . i luftralcm,amp; fimilia,effe nugascxcogi tatas quxftus gratiafmter quæ tarnen amp;nbsp;hoe fuifle eis imputatumfquo vno fc odènfum fuiffe legatus dixcrat ) cp ' , 1âequcutcs verx fcrip turæ teftimonia, credevent corpus ChriftieÃTe incoclo cffentialitcramp;corporalitcr; nee poft VcrborumCoenxrccitationcmin pa-' . ne,atqucitavbiqucefle;ideoqi dam-' narent Miffam Papifticam vt idololi tricatn, amp;nbsp;panis circutngeftationera, amp;adotationem,vtimpiam. Etfiautc
\ tunCCumSacrameutarijs,vt nunevo Æ cantur^errareputarit,negates prxfen tiam corporis defanguinis in pane Sc vino corporalcm amp;nbsp;phyficam; tarnen , â conamiferatione calamitoforum 'no li nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
minummotum, quöd in caterisP*® fentientes, nimis inclcmetcr ob vnum erratum interficerentur: alia mitiori pÅna exilij vel qualicuö' que pleóti poflent,amp; fretuni gratû humanitate Regis aliquando capt^', ta occafione prçfatum fuppliciterd^ dis veniam,fuaÃireamp;rogafle hunûb; ter,vt Rex,alias clementiæ laudc enfl nentilTimuSjhancacerbitatemfuppb ciorum,quibus inquifitores in ros vterentur,fua interpofita autôt^ täte mitigaret'.faltem tamdiu, donèc in Vniucrfali Concilio controuerfi^ perLutherummotæ,femelomnestb â judicarentur,amp;fâlfa damnarëtur. Regcm,alià smitiirimum, amp;erga legaturn præfértim clemëter alFeto cumfignificationeftomachi erupiî inhæcverba;Tarnende vosLuthcra-ni e'os,qui ita de cÅna Domini fenti-unt,vt hære ticos damnatis, amp;nbsp;fuppHquot; cio quouis dignos iudicatis.Vobis et go,ita fentire de facrofantila canal hçrefîn eire,amp; blafphcmiam in filiun* Deifummo fupplicio dignam,à vO'
30$
edoà us fum.Quibus îgitur Mag'u ftratus veftri nó parccrent,fi quos pa. lam difputarc aut dicere contra reale amp;nbsp;corporalen! prxfentiatn corporis in pané benedifto refcifcerëf.cur mihi Semeis vitio vertitiSjfi eandem in xegno meo publicè doceri ócdifpvy;a-ii,adhibita iufta feneritatCjprohibe-musïHocRegis acri diAoJegatus illc domü rencrfuSjConfeffus eft,fe plané tnne obmutuiffe,nee quid Regi,alle-gantinoftrorum exemplum,refpon-derevcrifimiliter potuilTc-.amp;ab eo te-i pore de tota hac controlicrfia ftudio t flus inquifiuiffe emditorum ac piorü. ' vnorum fententias,amp; tptius Antiqui , tatis cófcnfum,quo perfpeéto, incre-dibilem fe poftea percepifiê dolore, I 'j quptiefcunque viderit aliquos ex fug i gèfto declamitare ad p opulum de il-1 la phyfica amp;nbsp;carnali praqléntia corp o-
tis incÅna,à Papiftica tranffubftan-, tiatione non multùm difcreparc, amp;
altavocCjScconquifttisconuitiorum formis damnare eosfummæ amp;nbsp;certif-
I ftmæhærefeos,quivcrùnon affirma-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V à rent.
^06
tëtjpanc confecratS efïeillud apfîini reale, naturale, amp;nbsp;cflentialc corpns Chrifti,quod in cruee pcpenditjdq) । mäducari corporaliter ct earnaliter« ' Ideoq; iftos clarnores,prætcrquam5 à veritate alreni eflent,fibi auditu a-eerbiores efle,quód intelligeretetco periflet rcipfa, eiufniodi incotnod« diftiSjCt Antiquitati ignotis,cófirma ri illamhorribilcm fupplicioru acer-bitatem,quorum recordatione peo® â¬xaniniaretur,quotics eorum memo ria quacunque occafionein aniinuââ lecurreret. Sedvtad propofituifli®' lt;leamus,antiquiirimi fcriptorcsAp*â ilolijet hosfecuti puriores, reueref'^f ctcireumfpeftè valdede facrolânû^ Euehariftia ioquuntur. Horum formaslibenterrctincmus.CùmP^'^, lus dicit: Panem que frangimus,co^ rnunicatio feu participatio eil lis Chrifti,nos quoque dicimns;Sui® pto pane et vino,verè exhiberi ef mi corpus et fanguinem Chrifti-'^^'^ an tea dixiinus,fidcm accipere 0?°^' tcrc,vtfitlà lutaris etviuifica par^â^^
3«7
patio, feu cum Chrifto confociatio. Nec mifceamus hanc difputationcm de fumptione infidclium. Nam cm de his qux forisfunt,iudicemus? Rc-tinemus tarnen quod. Paulusdctali-bus inquit.; Qui fumpferit indigne, amp;c.Sic de Coena Itcnaeus inquit, con-fiare cam duabus rebus,coclcfti: amp;nbsp;ter rcna.Ncc dubium eft,quin terrenam vocetpanem-.huicadiûgitcÅlcftcm, verum corpus Chrifti. Sic fynodusNi cçna inquif.Non accedamus ad pane amp;poculumindiuina menfa propofi. tum.'(ed,mcnteniattollcntcs,ftdeGO-gitemus, iacerc in menfa agnum Dei. Coufungitigiturpane ôccorpusDo-mini Ghrifti; huic mentem amp;nbsp;fidem aptans,tollit attentionem fenfuum
1 cxteriorum.Sic Hilar ids inquit; Sive-I xecarnemcorporisnoftriGhriftusaC-' nbsp;nbsp;fumpfit, amp;nbsp;verb homo illc Chriftus
cft,nosq;verc fubmyftcriocarne cor ' nbsp;nbsp;nbsp;poris fui fumimus;amp; per hoc vnu criw
mus,gp Pater in eo,amp; illc in nobis.î,t deinde; De naturali cnimChxiftl in nobisvetitatc, quod dicimus,riifi ab
îpfôd/diGcrimâ, ftultearqjincptè^^â^' ceinus. Ipic eniin Chriftusait^Garo ijieaiverèeft efca,,amp; fänguis meus ve« rè^ft potus-.quiiedit carne mcain,'^^ ^ibit meuni fanguinêjin.; me manett ÃCCgoineo. Non enim in Chrifto rit,nifijn quo fuerit ipfejd cft,nifipr* ùs fitfaâus membrum Ghrifti.Hxco-^mnia teftä turfenfiffc Hila ri um, qüolt;J -his fcbus,paneamp; vino, fumptiSjliimî tur in myfterio,verum corpus amp;nbsp;vc-rusfanguis : âtqucitaverè adfitChri-ftus,amp; fit efficax^Etfimilesfuntfenti tiæ multor um, ficenim amp;nbsp;Cyrillus ià qui,t:Vndc confiderandum cft,nô hi bitudine foîùm (id cft,noftri alFedu$ fimilitudine,quæ pcrcharitatem iÃ' tclligitur) Chriftum imnobis clTc.vc-rùm etiam participatione naturali« Quibus verbis fignifîçat, verè adefl^ Chrifium,arque effiçaçcm elle. Na® cxpr.efle..deSacramentoUoquiturEpi. phan iüs, dil igeiï ter d eferib ens amp;nbsp;dp-gmara Ecclefiæ,amp; deinde facrameta, inqutt:Cibusquidempanis eft,fcd in ©O corpus Chrifti,quod viuificat. Di.
fertè
309
fertèinquit,IN EO.Nonducnimot bis terrarû vanitate illius difputatio-nis.Theologiçæ in.hac difputationc i)Orat,qualis poftca fecu ta eft de träft fubftatiationCjVbiquitatejamp;fimilibâ. Cyprianus inqt: Ncc po teftyidcri fan guis eiusgt;quo rcdëpti.amp;yiuificati fu-musyffe in calice,qüandoyinû défit calici,quo fanguis Chrifti oftcnditur.
Auguftinns fatisdaté in pluribus locis,fi dextre intelligatur, panem amp;nbsp;corpus Chrifti coniuqgit .^C^pdyidc tur panis,cp fides poftulat inSraeB^da, panis eft corpus Chrifti.Et perfpiçuü
1 eft GelaÃ) Pontif.Rom.teftiinoniû,q I inquit : Cer tè facramcnta, quæ furnt.
I mus,corpusamp;fa.ngUis,Chrifti,diuihÃ
1 res funt,propter amp;nbsp;per cadem cffici
1 mur cofortes diuinæ naturæ, amp;. tamê I nbsp;nbsp;non definit effe fubftantia vel natura .
I panis ócvinhCum his igitur doftorft
1 busvniuetfæEcclcfiæinhaccaufalo- .
â quitnur,acdc modo præfentiæ Sc ex-hibitionis nô.curiofè difputabo. Te-
ftamurergonos eos improbarc,q notant adeffe amp;nbsp;fumi in CÅna verum amp;nbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y 5 fub-
JIO
âfubftantialecorpus Chrifti.Abhorr«-mus enimà profanis iudicijs,profuo arbitrio hancfacrofaRdä cÅnârefof mätibâ. Acvtdevfueius,qcftdulciflgt; inus,reüè Ecclefia erudiri poflit,bäc qua rcci taui fcntentiä^Eetinerj défia oportere omnino qd de vfu ftatuaniusamp;doceamâ,j)lixc hoc loco oftSdemusgt;ciiua extct libd» quos cöfeffionS-nofträ eflc volumes. Affirmam* cÅnâ hac tcftimoniûe^ fc applicationiSjfp nonintelligi vols ,xuâ,vtMonachiloqufitur,ex opeo^i I to,fed Cà fideaccipitunnâ cii colligit Deus Ecclefia,édita jpmiffionCjVt tan Tà illi fiât hæredes vitæ æremç,g fioni credût. Videtur eninr illuûrite-ftimonio vifibiliomnib®oftëderefC/p miflîonêeisapp]icare,qeâ fideampls â:ãur,amp; tcftificariÿ qx^miflîoad cos â¢pcrrincat.Fruétus igitur amp;nbsp;vfuscoens principalis cft,hoc reftimonio fident â¢côfîrmaregt;amp; ftatuere,qgt; hoc, tang gt;nbsp;-jnorc feu figillo corporis ddà nguinlâ o-'ifiliusDci fcapplicarefua benefiem । s^tlaeur.Simuietiâ' oftêdit,fe vcHe df in cep*
îir
inccpscflcincOjquêinhac fumptio- I nemëbrü fuûfccerit,huc veile dein-ceps doccrc,iegcre,feruare,amp; in no-uiûinio dierelufcitare,amp; in corpore eius,qjanreafragilç,mortalc,pcccato obnoxiû fneratjin tota ætcrnitatc,fa-piëtia,iuftitia,lætitia,amp;vitæ æternita tccôplerc,amp; fuæ maffæ corpus aÃimu lare,qua ^pterea aflumpfif,vt nos,(j in tota zternitate perituri fuiffemus, fibi ihfertos tanquâ furcillos feruarçt amp;nbsp;viuificaret. Hæc omnia primo Ãc principaliter in hac filius Dci teftii-tur. Et prodcftfumptiOjCà fîdcs hæc intuetur. Poftea acccdüt alij fines,de quibâ alibi copiofiùs.Eft igitur hçc,vt quà m breuiflime parte hac prima ex-pedianijconfeflionis noftræ fumma;
i nbsp;nbsp;quæ fl difplicet noftris cenforibus ,iu
l dieet Sy nodus,vtrius partis fententia 1 magisfitfidei analoga.Nos filiû Dei volumus de noftris voluntatibus efle teftem amp;nbsp;iudicé,fimplici ftudio nos veritatem quærcrc amp;nbsp;tucti,amp; hune vi in veritate nos fan£tificet,toto pcâo reoramus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.-i
BREVIS
BREVIS SVMMA
DO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DfCTJ'ti
fuilice in t^icdÃeminf^l^tttebergen^ ^Thilippo^elanchthones
circA^Annvirn
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' *5 3 4;^. ,
- DE COENÃ DO'MIâEII-:
ARI:AE funt appcIhtiO' nçshuius facrametiti/f*^ .Paulus vocat cÅnaçi^D*â' mini : poftea appcllaruii^ Synaxin^prppterca quod communié â rÅna effet cöngrcgationis-fo Eçclc- ; lia^Appcll^unt îux«ÿ'S'«/' .proptergt; -nçijuquia ea.ceena ipftituta eft,vt ibt agiicfcamusamp; aecipiamus benefieW
Chriftijötaganaus gratias pro, donata rcmiffioucpTeccatorum,propterwo'^ tem ChriftLExtiterunt aut^ de hac cc remonia horribiles.quæftipqes mul' tç3nde ortç,quod vetus,Eâ¬Ã§icfiæ cofl luetudo in hac ccremoniairactanda antiquataeik rii. il -Prima quæftio eft de interprétât!' one
I onevcrborû; HOC EST COR-
M PVS MÃVM. An fit metaphora; j hoc cft,qu2eri.tur depi-æfentia,an amp;nbsp;quotnodo corpus Chriftiadfit. Dc-
1 in de fuut aliæ quæftio ncs,vt de Milîa,
1 anfitquxdam oblatio,quae pecuUa-
I riteradfacerdotespertineat,an veró , 1 faccrdotestantùmhabeât quoddam I minifteriû porrigendi fibi amp;nbsp;alijs. Au opus facer dot is différât ab opéré lau ci; ita vt fit facrificium,quod ncccflc
1 fit inEcclefia exiftere. An facrificium J i ülud neceffe fitapplicari pro alijs ad J tcmiffionenLi peccatôrum.Ãnilla ap-i plicatio valcat ex opere operate ,vt , 1 Vôcantian valeat pro viuisamp; mortuis
1 adârcniiffiônenipeccatorum.Hçfunt quxftionespræcipuæjde quibüs iüdi
' ciû facile effet,fi non effet abolira Vc-i îusEcclefix confuctudo. Reccnîui \ aütetnhas quæftiones;quia plcriquc in hoc negotio tumultuantur, cùm. nefciaut,quà m varix obfcurxfint controuerfix. Porronos deMiffa amp;nbsp;de Sacrifteio -, paulb póft difturi fiu
1 tous, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â
314
Nunc de Sacramento, quod adö* fnnesin Ecclefîa pcrtinet.
Q^iacftfî. Primùniautemde ffcnercfupHdi gnum pro-» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
miflîeremif^tun'icltjSacramcntum eflc ccrenio-fionispeccaniam additam promiffioni,in qu® toruubquæ 0ç^5 nobis aliquidcxhibet.Sic amp;nbsp;hÃ** net p«rti. cÅna cftSacramenrum. Debet cniu* «*t« intelligi ccrcmonia additaTummçfO i tius Euangclij, quam amp;nbsp;compleditn^ inipfisverbis; HIC EST calixnO' uumTeftamentum,ideft,teftimoniii nouæ promiflionis. Eftamp; (umraaE' uangelij,feu promilTionis inhis ver* bis; HOC EST corpusmeû,qo?d provobis traditur; HIC EST guis,qui promultis ciFunditurinre* niifiioneni peccatorum. PrincipaÃs igitur finis huius cercnioniç eft,vtte-ftetur,nobisexhiber! resin Euâgelio promifTas, Icilicet, rcmiflionê pccca-torum,amp; iullificationê propterChri lt;nbsp;ftum.Principaliter enim iJludintue* ridcbcnius,lâcramétuni elle ligniun gratiæ,hanccÅnani efiefignumnoui Teftamenti. Quid eft autem nouun Teftamcntuni i Certè pronufiio eft
KBlif-
jl ieffîïfftoniîpeccatorumjîcrcconcirià 1 tionis propter Chriftum. Deinde U prodefthæcceremonia,cviinfidêad-
idimus,fciUcct,quacredimus promif-fa iflâ.a nobis con tingere, nosqs confo lamur.Et hocfpeftaculü oculis at que îinhno obi|citur,vtnosad credendü
J admoncatjamp;^^'ies in nobis cxfufcitc.
J tur.Chnftuscnimteftatur,adnos çti Æ nerebcnificiüfuüjôc nosfibi adiügit â¢j, tanq membra, qua no poteft alia cou , I iûÃlio cogitari jppior. Teftatur item, 1 fein nobis efficace fore, quia iplecft I \ vita-.dat fanguincm,vt teftetur fe nos , abluere.HÅccu in ilia fandtiffima coc ! nbsp;nbsp;nagcrividemâ,fides acccdcrc debet,
( I ita prodcrit vfus cercmoniæ,amp;cofola , 1 nbsp;nbsp;bitur amp;nbsp;viuificabit cófcicntiam. Atq;
, I nbsp;nbsp;bievfusprimarius eft,8cpariter ad fa-
, \ nbsp;nbsp;cerdotes amp;nbsp;ad laicos ptinet, fieut pad
' ter opâ eft remiffionc pcecatoru,amp; co , â nbsp;nbsp;folatioetfcd facerdotes miniftri funt,
alijs exbibëtcs facramêtû.Exbis appa
I nbsp;nbsp;ïet,cÅnâDominifacramcntû efie,qa
eftfignu, additfi promiffioniEuangc
i 1 lij. Apparct item,quis lit principalis â 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;finis,
t I
31«
finis,amp; quod non profit ex opère op® rato,fcilicet,quöd in vfu fides accede re debeat. Addamusetiam de fepar^' tione,amp;qui digne fumant. Ecclcfii olim arcebat à cÃmunione ôbnoxioî manifcftiscriminibus,quiahöc niento vti dcbcnt,qui agut poeniten* tiam-.quia hisproponitur teftim^óy ü m remiaionis peccatorum,quo ad-moniti fidem erigcre debent habentperterrefadas confciétias. ld
cft digne fumere,cumvtuntur hijqii* aguntp'öenitentia,amp; tarnen vtuntur» nà frèti propria dignita té, fed creden tes, remitti peccata gratis ^ptèr Chri Ãum, n on prop ter hoc op us fumpHo nis.Sed hxcfumptio fignu quoddain eft,amp; teftimoniü illius bencfici). Hsc de principali fine nccefle eft monerc, quiaalij intelligunr,hanc cereinonia tantum bpus quodda efle,in quonoJ præftamus aliquid Dco,hecreferun£ ad promiiTionéjnec docent, quofflo« do ad fidem exercendam profit,quo-modo profit adcohfolahdas confei-«ntias.Eft igituriUc principalis finis tenendus
t
tenendus de confolatione con feien-tiarum.Poftca debent acecderc amp;nbsp;cæ-tcrifihcs-.gratiarum aûio,qvio confe-quuti rcm'iflioncm pcccatotumjpr'o tâta mifericordia ägimus gratias.Eft amp;nbsp;finis,adhortatio ad bene operan-duna,ne polluamus corpora iam con iunftacorpori Cbrifti, amp;nbsp;abluta fan-guine Chrifti. Item ,fines ad cbaritate pertinentes ; cùm omnes efficiamur naembra vnius corporis Cbrifti, debc i rnus inter nos dcuinctitflc mutua di-\ ïcftione,amp;C'.
T)E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COEl^Ã.
Nihil eft opus difputationibus dè tranftubftantiatione,videlicet, quód fubftantiapanis abi)ciatur,amp;maneät ' ibi accidentia fine fubieâio, amp;nbsp;indu-
'daturillifiguræ corpus Cbrifti. Hxc
\ ncquHunt in lcripturis,quia Paulus
\ inquif,Panisquëfrangimus,amp;c.hcq5 babent vetera teftimonia: amp;nbsp;babeut a\iquidpericuli,qüiapropteream'ra-tionem ïaeramentum ad multos iu-
i tolerabiles abufus tranflatû eft.Quià \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X Vcfc»
3*8
Veteres fenferint,apparet ex i pforu® fententijs diligenter infpeftis amp;col-latis. Hilarius inquitiSiverècarncn' hm*aaeâe cotporis noftriChriftus aflumpfir,^ ideft/xpal verehomo ille eftChriftus,nosq;vN ÃO iiii fi- rè 1'ub niyfterio carnem corporis fu* luminius:amp; per hocvnfierimus,qui^ tu» fanAus Paterineoeftjamp;illein nobis.Etdein-â deft Bapti JecDc naturali enim Ghrifti in nobis veritate quæ dicimus,nifi ab eo didi-* cimuSjftulte atq; impie diccmus.lpi^ cnimait:Caromeaverè cftefca,amp;û*â guis meus verè eft potus: qui edit cas nem meam,amp; bibitfanguincm meû, in me maner, amp;nbsp;ego in eo. Et deinde; De veritate carnis amp;. fanguinis,non relidus eft ambigendi locus.Nuncc-nim amp;nbsp;Domini profeflionCjamp;fitleno ftra,vcrè caro cft,amp; verè fanguis eft: hæcaccepta amp;nbsp;haufta efficiunt,vt^c Sicutlr«- nos in Chrifto, amp;nbsp;Chriftus in nobis deinde; QuodauteinnatU' »a,panis fit ralitcr in nobis fit, ipfe teftatus en-lt;orpus,id Qui edit carnem mcam,amp; bibit fan-^îdï«quot;o. Seinem meum,inmemaneGamp;«3^ ni, ineo.Nofi enim in Chrifto «rit,»*â inquo
» « lt;
»n quoSpfèfucrit. Ha:c omnia tqftà n»- NinpriâA« tur,Hilariuin ita fenfiGc, quoi his re-bus,pane amp;nbsp;vi no,datis,dentur inmy-Chrifti. fterïo,hoc eft,tanquamçerblt;^ ligna, corpus amp;ïanguïs Chriftifatqvieita vc rèadfit Chriftus,amp; fit éfficax. Et fiini-lesfunt fententiae multornra. Sicôc Cyriïlùs'inqvtit în capîdétivnoquin-to loannis;V'ndelt;ôn'fiâcèPindum eft, Vbî eft aïî-honhabitudine folùm,qux per cha-
. titatcnainféliigitùr, Ghiriûum in no- ^eTra^ \ bis cffe;vcrü.tneriam amp;tparticipatio^ cramentisi 1 ne naturali. Qnibus verbïs fignificati H - ' 'verè adeffe Cbnftntn,atque cfH-
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«aeem efle. Loquituc
H â
â¢Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7, tnento-.poup-f' f î
U - il . rr . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ;
-â i'- i-- nôiiGx- d â 'X-'âa'iâ' -SEt â' ihi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rribiVâ!-nnit
lî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j â i bôilp 3^'
à bôuO .jinrv» 5. nbsp;nbsp;nbsp;m,, lt;nbsp;nibia
J2O
SEQyVNTVR EPI
s TO LAE ALIQUOT ET refpörtfa éiufdetn autoris, Sc a-
* liördmjde ea dem con-tröucrfiai
L;
CALVIKO. ..
g E Vi ER E N D. E vir,amp; cha-
R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuum,in.qupréfutaftihif
f n 1-en ter h nrreiid a çSoruCâ ti blafphemiaamp;, ac filio Dei gratias a-go, qui fuuJèçaâ¬â¬OTxç huilis tui agonis. Tibiquoqgt;Ecclefia ócnuncamp;aâ pofteros gratitudincm debet amp;nbsp;dcb« bit.Tuo iudicjo prorfus aflentiogt;^-^, firmo etiam veftros MagiftratusiuÃ' fecifle, quód hominéblafphcinöJ^ ordine iudicata in tcrfecerunt. Q30 Veto inproximis literis me hottaiâ^ Vt reprimamineruditos clamored lorum,qui renouant certainen «jiâZ«-rftia(?,fcito quofdam praecipâ i 00*â
321
odio mei earn difputationcra moue-re,vthabcant plaufibilcmcaufam ad me opprimendum. Cum dodis amp;nbsp;bo nis viris multa colloquutus funi de multis difputationibus,quashçc vna contrpuerfia compleftitur,de diuina rum perfonarum proptietatibus, dc patefadionc Dei: 2iià Aû'7«K«i©v£up.a» in vera conuer(ione,fcu cbnfola-tione.Dchis tantis rebus maxime te. cumloquiçuperem,qucmfcioaman temefle vcritatis,amp; non habere ani-mum occupatum odijs, aut alijs ftul-tis affedibu?.. Sic ait Nazianzerius: ix (puTT? 75) Tualfè«; «fSi; xaraXa
â¢rèjj ijop (ïgt;uT( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Etfi
paucafunt eius (criptoris didg de ilia agnitionçDci,quælucct inveracon-folationc,tame hoc dido delcdatus fum,quód in^crui huic Epi£tolaE,quia tibiquoq; grata fore çius mçntione arbitrabar.Hæcnihil â¢Åjèiâ lt;riùj 7^t!ap.Non dçfpero no?coUoquutu-ros eire,antequam cxhoc mortal! car cere mens difcedat.Etfi eniip proptet fenedam à meta huius curriculi non X 3 procnl
32-î precahabftim-: ramen quotidicnoui exi lia cxpcélo.Oro autem filiuni De^» Dominum noftrum lefum Chriftuâ' crucifixum pro nobis, Ãc refufcitatft cuftodemÃccJcfixfuæjVt teamp;noso-inncs-gubcjnct. Bene vale charifiiw^ frarer.Dici4..Odob.i.5 5 4.
iliüane amp;nbsp;yirtutefuraÃantijTy.Ioänni
I ' u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CaluinoÃratri juo chariÃi-
- ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i»Q, J, âD.
REuerende virj amp;nbsp;chariffime fe-tenfeio te pro tua excdlentiprii: denria cx.fcriprisaduerfariorum ruo rum iudkarc,quaks fint eorum natu ræ,amp;quôd intucantur theätrü.Ideo ngt;i h il d c eis fcrl bam.Tant urn oro filiö Dci,vt ipk-faæ laccræEcclcfiæ medea ttir,vekgt;fSamariranus iJlc fauciovia-tori-. Audio nunc 7i/;Ã7fcK;favo/)i(9^r/'
âsj ö Tfra^avmiagnuni volumen sn7(uTamp;iZ.HÃp contra meende. Jie:quodfiedetur,d'ccrcuirefponder« firn plici ter amp;nbsp;fine ambiguitate. Eüq;
lablt;?5
Ã23 '
hborem deberc me Deo, amp;nbsp;Ecclefi® ïtidico;nec in hac fencfta pertimefco cxilia,amp; alia pericula.Benc amp;nbsp;féliciter valc.Dic u.Maij.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILIPPVS.
10 ANâHE'S CA Lr mrs âPhilippó^elanchthoni..
REftèquidemamp;prudenteradmo nes,ornatiirimevir,id fibi vnum noftros Antagoniftas proponcre,vt fe theatre vendirent. Quanquam au-tem fua opinio longe cos, vt fpero,amp; credibile eft,fruftrabitur; tarnen vt to tinsmundi plaufum référant,eo nos maiore ftudioad coelcftS amp;'YovÅ04'7Ão, fub cuius oculis certamus, intetos cf-fedecet. Quid? An facer Angelorum confe{rus,qui amp;fuofauore nos excitant,amp;viamftrenue agendi præmon ftrant fuo ex2plo,pigrefccre, vel cun. ftanterpedesmouercfinct?Quid torus fanftorum Parrû chorus? An nul. los adder ftimülös? Quid porrö Dei Ecclefia quæ in mudo verfatur ? Cum
cam
12.4
cam fc'imus amp;nbsp;votis nobifcum pugnä rCjamp;exemplo, no.ftro anvnarijan ni-bilapudnos valcbunteius (uffragiaî Aieum vero lit hoc theatrû, cuius ap-probatione contentus,quamuis ni« torusmundusexfibilet,animo niin-qua m deficiam: tan trim abcft,vt inful lis c 1 a ma tori b us i n ui dea m, fi ni ufta-cea gloriola in obfcuro angulo ad breiictcmpusfruantur. Qjiid plaufi* bilefitmundo velodiofum,me non latet. Scd mihi nihil pluris eft, quà ffl præfcriptam à magiftro normamft' qui.Necdubito^quinhæc ingenuitas pijs ÃC fanisgratior tandem fu turafit» quam flcxibilis Sc mollis doccndi ratio,qux inanem metum præfc ferat-Quod te Deo amp;nbsp;Ecclefia: deberc agno lcis,obfecrotc yt quà mprimùm fol-uas. Nequeinhancreminlifto,quod patteminuidiæin te cxonerans,ran-tundem me leuatum iri confidain: quin potiùs,fi liceaf,quidquid inte oncris iam incumbit,pro meoin te amore arque obfcruäria,paratusfore in mcos humeros fufeipereded tuum
32S
çftcxpendere,vt ego monitor nôae-ecdam,nifi dubitationc pios homines qui te refpiciunt, mature libérés, tcvixvnquam foluendofore. Addc etiam,quôd nifi ferum hoc amp;nbsp;vefper« tinum gallicinium te expergefaciat, pigrümeritbomnCSclamabunt. Vale prçftantiffimevir,amp;mihi ex animo venerande. Chriftus fidelis fuoru cn-ftos tibi femper adfit,te regat amp;nbsp;tuea-tur.Amen. p.Camerarium,amp; fi qui præterea iftic funt amici, meo nomine faluta. Geneuæ. lo. Calend. Sc-ptetnb. 1 5 s $â¢
i VHILITTKS ^ELjnCH-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;thonHcnricoTiullMgero S.T).
\'O Eucrende Vit, amp;nbsp;chariflime fra-x\.ter,cùm allataeffentexëpla tui fcriptiTC^i lt;^inouoo'cÃH(â,ftatimcmi amp;lc gi,aclçtatus fum confenfu vcftrarum amp;noftrarumEcclefiarum. Pofteatu-asliteraSjSt librumà tc miffum accc-
1 plTibiigitur ôc pro beneuolentia cr-I ga me tua,ôc pro munerc gratias ago. I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X 5 Legi
326
Legi etiam quæ de Scrueti blafphf-iniisrelpondiftis,amp; pietatem aciudi' ciaveftra probo.Iudico etiam,Senatum Gencuenfeni rcólèfeciflc,quèd â hominem pertinacem amp;nbsp;non omiflu rü blafphcmiaSjfuftuiit. Acmiratus, fum,efrc,qui fæucritatem illamiffl-probent. Mitto de caquçftione bleues pagcllaSjfed tarnen fententiæ no ftræ teftcs.Qmdam veteres amici mei minitantur mihi, fô 67rîP(ij7âAaTjâ£'«5 contra me feripturos efle:fi quid çdêt n o mi na tim co n tra m e, decre u i, Deo iuuante,refponderc, ctiamfihoccer-tamen omittimalim. Pios amp;nbsp;dodos dc re tanta placide colloqui vtiliùs effet. Oro autem filium Dei,vt nos omnes gubernct, fanct Ecclcfiæ vul-ncra.Bcne féliciter vale, chariflime frater.Bgt;ie ao.Augufti. SaiutemoptP vobis omnibus.
îArirS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ti-
^llertoHartenbergïo.
VEncrandc D. Alberte, tuas pto^ pofitiones dc naturarû in Chri-fto
327
fto propri'ctatibus diftindisjcgi cum voluptate; amp;nbsp;quantùm ego quidcm intelligo,qui mihi in rebus tantis nihil fumere audco,iudico eas veras ef-fe.Etfi enini in antiquis Ecdefiafticis fcriptoribusnihillegi,quorum eerte indicium in hac re cótemni non dc-bef.tamcn vtnuper vidi quxdam ex ijs decerp ta teftimonia ad banc rem pcrtinentia,animaducr to cos hoe cö ftanteraflcuerarCjVtramq; natura re-tincrcfuas proprictates ; nee conce-
I dere cönfufioncm naturarü, ctfi pro-I prietates vnius naturx toti perfonæ I attribuantur per ïdiomatum cómu-I nicationem.Miror itaque tui collcgç 1 inaportunitatem,quód contraria fen t tentiâdcVbiquitate tanta vehemen 1 tia covamvulgo tueri conetur,óc non 1 confulatantiquorum fcntentiashac 1 derc. Quid nofterPraeceptor de lila j quæftioncfentiat,exfcripto eins co-\ gnofces. De altera cótrouerfia adhuc continet fe,nc quid palam pronun-cict.cum obferuetur infidiofè à tam uaultiSjCupiëiibus fibialiam occafio-ncra.
328
pcni dariipfmn palà m traducëdifp^' eie alia erroris plaufibili, quam nonduin habeant,quærunt in terca3' ' lias ininutulas^ed oinnino fperat aü; hue breui fore congreffum eruditO', ruiBjVbi declaraturus eft fuam fen teà tianr. Video fane multas grauifli®â®' caufas elfe, quod prodeffçt linedifâ; mulationelôgiori dicerc, quid quil-qucfcntiaf.fed iudico ipfuin Xui denusvfurpatifilentij non leuescaquot; fas habuifie,quas aliquando intcli*S^ inus. loanncm à Lalco libcntiflinâ^ vidi,ciusqj bonis amp;nbsp;pijs ferinonibu^ valde dcleâatus fum. Salutcin dicito Achatituo. Nonis Dcccnabd bus. Anno 1556.
7H1L17TKS
thon eitlem.
REuerende vitgt; amp;nbsp;chariflinac ter,prudenter fccifti,quod tafâ inftituifti difputationcm deprop^* tione,de qua vniuerlæ Antiqui^a^ fententiam défendis. Meum con»^*â fcripâ
I
329
fcripfi domino Confuli. Ac profeftó optarim amp;LutetiæScplurimarâ¬iAca dcmiaram indicia flagitari.Propcrari eó minus vclim, quia in Polonia amp;nbsp;Germaniaconuentum eruditorû fo* rearbitror. loanncs à Lafcohâcitcr fecit profiCifccnsin Polonia, quifpe-ratnóbilitatem Polohicam póftula-turameffCjVt cx Germania etiamali-qui ad.Synodum Pölonicam Veniat, prscipuè'vt â¢5y(rp(''Aà ç7âAaTÃt'a5 piunv decretum códatnv. Commoratus cft hrc integrum diem, amp;nbsp;de te multa ho 'norificc loquutus eft. Adbuc ctiam in Germanico couentu colloquium
i Theologorumexpeftatur. Nam Ra-tilbonæ nuper decrctü eft,vt fint col-loquutores Canifius, Staphylus, amp;nbsp;Velhius,Brcntius,Sneppius,acPhilip puç.Ãi veritas quærerelur/optahdum
I effet,yt prodiret colloquiû,fcd quas yoluntates,quæ prçludi.cia fmgülià t ferant,non ignoras. Quicquidautem
â j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;critjîibi fignificà bo. Te bro,vt de ne-
gotïo 'Omnium mâ'ximo cunftantei:
I ag^â^prçfertim cùm Polonicas deP* l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;berà *
SJO berationes cxpcclcmus. Mitto pagel' laSjCtfi amp;nbsp;antca me mififl'e arbitrori Nunc nihil habeo recentiùs. Mitt® Epiftolam vicino in(criptam,qiiani Lafco mittipetiuit. Bcnevai5,^gt;^^' fcribe. 1556. amp;c.
y HILITT nbsp;nbsp;^T)
^rcmenjgs. b amp;natfigt;urc^ft(n(^ Æ ein^ebonien @o^n 3erurt} âfbnlluquot;â vt»fcrnÃdl4n!5t/pnamp;
/oelfFer/pnb ein frSlicb« ntwre^ar 5tJUö'â i£rbare/U?eife/5û«ânlt;mc/(Bûnfli£tlt;^ilt;f''â'^ Ã.Ã.b^bcn roir gebórr/ vnt» bie vbtrjcbfflf ©cbrilftrnnbtfonfcfiion in:t pnb vernemen br«u^/ ba0 If.If.al« Ã\c0cnten / fpaltiin^ ber Xireben in Ãanben jiiucrbûrcn geneigt feinb.Ãâerolâ^^* ben bcrtcbtefi wir ï*«!! ûu4) «dbie/vnnb in ganzem £,anbe biefer (cb^fff/ber 21rticfe I vom -Sbenbihal ten «fbrifh/eintret^riglid»/ (aut ber offent»^ ebtt' tfonfefliort oller biefêr SirdjehZ'^n*â* t à 5 o, 3M-3ugfpiirg vbcrantwort/gtp'ââ^ bigt wirbt/vnb ifl vnfer gemut nidgt;t tóngen ansuriebten/ fonbern jtibleiben â¢Jâ gcmelrer Confcflliott/ vfib bitten bo^wi*^â^ |j)rt»c in ewiger eirtigFeit bleiben / rhnb ïâw i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bl»
331 bit^ir^enftUerSSd){tfc^ettÃ.anl»en/®6t« ttSTOonung xmnbîiirc^crt êïcigli^ feicnï'» fôamit nun ÃtniQVdt erhalten werbe / ten wir fur gut/bag ntdjt frembbe öifputa# tiones in btefen 2lrticFel gcinenget werben/ bçand)befibeibenlid)biegewonlie^e fotnt Sureben bemalten werbe. Vïun haben wir nit »ernoinen/ bag bie (Belehrte inben ©aebÃ^ fbcnltanbenbiefe Wort gebraucht Panem amp;vinum effe effentialc corpus amp;nbsp;fana euinem.Ãonbcrnbiefeforni/Cum pane fua mitur corpus,lt;Sdc.3|l gcwonlich gemäà biefer form/Panis eft córtunieatio corporis, ünbîuuerbûten vieler erfcbrócflicb^â' mtÃi trend) vnb 2lbgbtterev/i0: notwenbig babey auÃsutructe/ baà Feinbing ober Ritus auffet bem brauch ben (Bott georbnet h»t / ©fte vagt;
1 inêtfeinFan.SUweilbanfehrnbtigifl/ rech '1 teeintreebtige gleiche form?surebebeba,lté/ \ftuch ben nahêoinenc^u gut/haben wir / vii
vitlÃnbere/hohcsvnnibrigceUanbe/lange begert/vn begeren bifernod)/baà auà allen iamp;trd)en/welchc reine Hehr beà ituangeliü« angenoinen habe/® bttfürd)tigc vü ® elehr# te VnSnncrinfamen verorbnet würben/Ã^ , von vilen nötigen fachen?u vnbcrreben/bat ' nbsp;nbsp;5u wir vne willig erbott? habe/rit bitte ®ott
nalt;htnal6©nabebar5u ;uuerleihen. ©ife» h»bc wir auff ^.lÃ.©(hrifft bebaciht juanti worten/vnfeinbihit®Ottt0®nabe liehe ÃinigFeit ^turhaltc ?ü hölt;hÃ^^*0*âfâÃ'» ( ©et 4Ume^tigt©ohn ®ottte/3efu0 £h« l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftuö/
fîne / wSIIe ewere ©wtt vnli ewer îîiriÿe»/ Ã.Ã.vnnô bfc «wem/ ane5cit ben.'ÃÃ)ren vnb rt 0«ercn/etc.
THlLÃTTrs âMEL^ncH-thon S. T).
X TEnerande Vir,amp;chariflimc f«* V ter,EuangeIium eft potëtiaDei ' adfalutcmonmicrcdenti. Totaîigi-turDininiras verè adeft^ amp;nbsp;cfficax cû in omnibus gradibus miniftcrij,videlicet,fonante voce Euahgeii j,à in vtd Sacramcntorum.Séd ordo confidcie tur:FiIius profert Euangelium ex find æterni Patris, amp;nbsp;oftendit Patrcin : Emu] adeft Pater,amp; per Filiu datSpifi tumfandum. Hæc pijs omnibuscer- । tiffima Funt. Et vtileeft confideraré ' difcrimcnPatris,Filij, amp;nbsp;Spiritus fan- â óti,de quibus in examine aliquid.Ned iiegari poteft,ipfum Filium adefie in baptifmo,quia exprefle dicitur:Baptgt; zabit vos Spiritu amp;nbsp;igni: amp;nbsp;înuocatio Patris,FiIij amp;Spiritus fandi in baptÃ- | imo,tcftimoniü eft de præféntia. Sed intcrrogas,eodcnine modoadeftin
11 BaptifmOjamp;incÅnà FilïusïRcfpoft* 11 dco-.Quódad effcftdm attinctyadeft
1 Diuinitaseodé modörotiantcÃuan-t gelio, amp;nbsp;in vfu Sactamentörnm: fed.
I modusVtcunlt;iue difcerfti poteft. In I Baptifmo adeft Filius,vt ad tcgcnera-.1 tionem;inOoena,vtadtcnatiiconfir- . j I mationtm 'feu nuttitionem : in qua 1 tcftatur,fc atfiduè in nobis,vt in mem 1 bris fuis, cfficacem effe, Sc nos facerc 1 fibi membra, ficut inquit ;Ego Viti^ I Vos palmitcs. Acloquot de prxfctitià i infumente. 'Nihil eniim habet ratio-i htm facramenti extra vfum inftitu-I tum;Kcmoueo îtjpTiaTÃuap.Eruditif-l fimcPaulus inquit:Panis cftxöiwavfx I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qup difto affirmatjCXtta
I fumptïohem,panem non habetc tâ'. l tioncmfacramcnti-.fcdinipfa corn-1 municationepignus elfe,quo inferi-1 mur corporiGhrifti. Scddchac tota tc,amp; tc,amp;.do£tos ac pios opta-
Itim placide colloqul â poffe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
.:Ui lt;nbsp;.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y ÃVDll
1
âU
^cddemitt yKittebergenfiSi de conrrouef/^ Canx 7)omini)ü Thtlifpo â^elamhthont f«i* Jirijgt;tum,eir miÃum EccleÃjs Tra'itf-
Jjlaanix.ddnno «558.
QVilibethomo debet corpâChri ftianæ dodrinæintegrum difcc* rc,amp; ftatuere, fe veile ciuem cûTc viXi Ecclefiæ Dei:amp; debet côlidcrare, amp;nbsp;vbi fit vera Ecclefia» iuxta didu®â Credo efleEcclefiam catholicam,ûn ttorum communionem. Debet ctia cogitarc quid inuocer,amp; ad veræ EC' elefiæ inuocationcm adiügerc luant inuocarionë,amp; fugere manifeflaidO' la Ethnica, Mahometica, Papilb^^^; amp;c.MuItiautcm palfimvaganrur,qui cùm non curent prçcipuam dodrinà Chriftianæ partcm,cxcerpunt minus neceflaria, de quibus tumul-tu5turfinefine:vtfit abijs,quide fta* tuis amp;nbsp;abrenunciatione(vt nominât) quæfîtalicubi ante Baptifinum,Ht*' gant.Omnino ncccfiatium cft, îiete in dodrina amp;nbsp;cultibus diuinis
53$
tes necenariaSjSe non neceffatiaS, fie-ut Syracidæ j.cap-dicitur : QuŠman-dauittibiDeus,eafände cogites. Ac in nonncccflarijs aliquactiam infir-mis côdonanda fun t, ne Ecdefix fau-ciæamp;mocftæ magis faucientur.
DE STAT VIS ncccffariaeftdo ' ô;rina,ne adorcntur,ncc ad cas fiant concurfus. Sed rcmoueic omnes fia-t tuasamp;pidurascxprinatisamp;pnbllcis ; ïdibus,non ncccITc cft. Optaxemigi-11 tur,noninoucntumnltusdetjsaufe-i t lêdis cx templis: fed fi quia remouct, , 1 «tiam non volo cum damnarc ,præ-11 fertim fl remouct fine fcditionc.Ãt ia ,1 neutra parte certamina moueri.ve-l Um.Profeffio amp;nbsp;abrenunciatio in Ba. i I ptifmo adultorum prorfus neCeflaria . l cft: fed infantuli iccipiuntur^ amp;veré i 1 fiüt membra Ecclcfiæ per Baptifmû, , ' ctiamfiprofeffioncm abrenuncia-. ! tionem nee faciunt ,ncc faccrc pof. I nbsp;nbsp;funt.Volo turn publica Eeelefix pre-
, nbsp;nbsp;cationcm pro infantibus antcBaptif,
( l tnum fieri,volo amp;nbsp;Icgi teftimonium $ nbsp;nbsp;Kuangclij ; Sinke paruulos venire, ad
} 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y a me,
inc,amp;c.IT«oietinemus in noftrisE^ clcfijs,précarioncm amp;leótioncm,3iâ' tcBaptifinum infantum. Si quæ v«f' bafuntinExorcifmo amp;in profcfliO', nCjdequibus litigant nonnulli/S'â quidem de i js nullasrixas nioueo:feâ' condono qïxædam confüetùdini.A-licubi in Ecclefijs rcôtè docentibuS) Exorcifrni amp;illæprofcffiôncSjquâE fi*. unt per fiifceptores,aboliræ fuiif: H«* di confiliùmîvt reftituantuT,ne noult; xixx otiantur* Dicar fane timidus^ frigidus, quia holo de talibus rcbu$ rixari. Oftendo me ciucni efle huiu$ vers Ecclcfiæ, quæ ampleaitùr con* fcflloncmhoftram,qua; cktat:amp;quât-daminfirmispijscodonà nda eflefen tiOyfed fciö mods cortrroucrfijs,etiâ Icuibus poftea certari ira amp;nbsp;odiis.HçC mala depioro,amp; precor filium Dei, amp;fcructEccleCam,amp;nosinea,amp;noS gubernet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ⢠quot;t
t)à COENA DOMINI diffi-cilius eftcertamcn,fed Papifticierro* resmanifcftifunt,qui extta inftitutû vfiuncircôgeftant.panem,rcponunt, w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;offCâ i
offcrunt,amp;ibi adorant. Contra hos tctros errores tcneanms regulam:NU bil habet rationcmSacramenii extra vfunrinftitutum.'Qvna creatura non poteft inftitucre Sacramentum. Hac régula pofita,multæ falfæ adoratio-nes ruunt:nccEccius poterat banc re gulam refutare in conuentu Ratif-bonenfi. Pofteade inftituto vfuin vera Ecclefia affirmo, prorfu? filium pEl vere amp;nbsp;fubftantialiter adeffe præfentcm in miniftcrio inftituto: quia perfona cft ab xterno Patre mift
( (a,vt proférât Euangelium ex finU a:-I tetni Patris, fit efficax, amp;nbsp;colligat 1 Ecclcfiam. Hxc .perfona in hoc mi. â \ nifterio fic adeft vere amp;nbsp;fubftantia* ' i liter,amp;cftefficax,Sccommunicatio-' nc corporis amp;nbsp;fanguinis fui facit nos ' \ fibi membra, amp;nbsp;fefe, amp;nbsp;beneficia fua
I nobisapplicatjficut ócHilarius dicit;
â Hscfumptaamp;hauftafaciuttt,vt Chrï ftus fit in nobis,amp; nos in ipfo. Dchaé ' communicatione amp;nbsp;fumptionc lo. â I quiturDominus: Accipitc,mandu-' eate.Etdcprxfcntiafili)Dei in mini-
33«
ftefio homines docendï fiinf, applicationeiquia feipfum nobisap' piicar, amp;nbsp;nos fibi membra facit vctlt; amp;nbsp;fubftantialiter prxfens. Nccfingï* j tur Ceena eflc inane fpeftaculum- ! Exiftimo autem confuli poflc coni' muni concordiæ,fi in tra formas lo-quendï vtriq; maneant,quas incon-feffionenoftra pofuimus.Nondcftn ' dimu$ca,quæ extra inftittttumvfuô Papiftæ addiderunt, quibus remotis exiftimo poflcconcordiam inEcclc-üjs noftris conftitui.
Et oro ipfum filium Dei, Dominum noftrû lefum Chriftum,vt fei»-jgt;er fîbi Ecclcfiam inter nos colligit éc gubernet. Etadconfeflioncmno-ftrara publice editam me rcfero.HsC fcripfîyVt concordiæ Ecclefiarumcon fulam, non vt atrociora certanainî cxcitem:amp; pcto,picconfiderentur. Die dccimofcxto lanuarij, Anni mil-Icfimi i quingentefimi, quinquageû-miodaui.
--'i-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ThiliÿpusâMt-
. â â i ua.â.'Ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ianchthffi-
559
OU O T) O Ãlis fit in Getto,
1 /^ïrtum cftjDcum n6 cfTc alligan-
1 V^dum ad iUamrem,adquäie non
1 alligauit ipfc vcrbo fuo. Sicut pcc-
\ captomncs,qui Dcum magisad hâc ftatuam, quam ad aliam exaudire i.
i maginantur. Et cx tali imaginatio-j ncjomncs Idolomaniac ortx funt in mundo- Noncftigitur alligatusDc-us adpaneniamp;vinum cxtravfum,ad
â qucmGoenaDomini inftitutaeft.Et
' mcrus furor eft,fingere,quod didis
1 verbis à cófecrantc,fiG immigrer cor-J pusDomini inpancm,vtibi fempcr
1 manerc cog^tur: ficut infufum vinu , I in cantharum manet, etfi rurfus ef-J fundatur.SedSacramenta funtpada amp;cxhibitioncs,amp;cùm fumuntur ills res, fimuladeft ChriftuSjamp;efteffi-cax. Hsc facramentalis prxfcntia eft voluntaria, non eft incluGo Geo-mctrica vel magica , qua excogita-
i turChriftus in pane manerc.
Cûbaptiiatut homo,in ipfa adio-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 nc'
340
ïie vcrè adeft Spiritus fanftus,nofl manctinaquaextraaftioneoi* Sunt igitur abominandæ ilia; quaeftioncs^ An mus rodens,pancm cöfecratuw» comedat corpüsChrifti.Et aboinin^quot; dus eft mos circumferendi paoi.s fpedaculis* Quarc eagt;quæ poft coW' TOunîonemreliquafuntde paneamp;''* no^quænon manducanturabijM^^â rum fit intentio,yti Coena Poniin^» nonfuntSacramenta : quiaat^io ta,Sacramcntum facit. ScdproptC^ pios amp;nbsp;rcucrentiam confulo,vtrcH' quum in poculoebibat vltimus co® municansjvelvnus.vcl plures.
T)
orgiumFridericum, de cdtrouerÃa inter
J C4nujnyQnfl)Achenjem,amp;FafioremeiiU lociydie iz.Seftembr.in'vrit
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FAnÿonum..
NOn dubium cftjPapifticamatlo* rationem in circumgeftationc» repofitione,amp;:obJatione,fimplici®^ idolölatricam cflcjquia nihii habet / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ratio-
Ã4T
rationem Sacramcntf extra vfum à Dcoinftitutum,cùm nulla crcatura poflit Sacramentumfacerc. Inftitu-tio autem diuina tanturn de fumptio neloquitur,vt fcriptuni cft: Accipite, xnanducate. Item : Panis eft xo»vtovlt;« «rfcMaT©^.Hæc verba exprcffe de funi-ptione loquuntur. Sic de Hilarius de îumptioneloquitur : Hxc fumpta amp;nbsp;haufta faciunt jVt Ãhr|ftus fit in no-bis,amp; nos in Chrifto, Btfi, igiturvcrè amp;nbsp;fubftantialiter adeft filins. Vei in fumptioncjfacicns nos fibi membra, amp;tcftificans,nos efle fua membra,amp; nos confolans ; tarnen non ponitur conucrfio panis vcl inclufio localis« vtPapiftç dicunt.Et quidemçxprcffè inquitTheodorctus,doâ;us amp;nbsp;anti-quus feriptor, (pvo'ijJÃî AtTaeâ2)^Mp.amp; E-piphanius inquit,amp;5Sgt;lt;riç
«Pcwâmiç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fâ.Nequaquam igi-
turdicçndnm eft, dcfccndcrc corpus Chrifti in ventrem,aut dentibus atte-ri-.fîcutinPapiftico Decteto dicitur. Lutherus etiâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxptefîc pro
batjôcfæpecârécitât.
Y ç PHI-
343
T HILITT rs lanththon. î^ormanx 1557. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
I
Nihil dubium eft, adorationei«
Papiftâitam in circumgeftatio-jnc paniSjamp;repofitionCi dcoblatione* idololatricam efle . Nihil enim ha- J bet rationem Sacrament! extra vfu® à Deo inftitutum. Creaturaenimfa-e^re Sacramenta non poteft. Infti-tutaautem eft furaptiojin qua cum pane amp;nbsp;vino verè amp;nbsp;fubftantialitd adeft filiusDei, amp;teftificatur hacex-terna fumptione, quod verc faciat nos fibi membra, amp;nbsp;fefe, amp;nbsp;fua bona nobis communicet. Sic Hilarius inquit : Hæc fumpta amp;nbsp;haufta. faci-unt,vt Chriftus fit in nobis, amp;nbsp;no$ in Chtifto. Nec fit conuerfio fub-ftantiæ panis. Cùm autem faóta fuffl-ptione defeendat panis in ventreiU; amp;nbsp;alteretur,eftque iam cibus corporalis: : defijt ratio Sacramenti. Wco omittatur ilia abfurda phrafis: Corpus Ghrifti,vcl Chriftum,defccndc-rc in
f
re în ventrem. Nee Lutherus ponit -conuerfioncm fubftantix panis -, fed ponit fynecdochen, videlicet, fum-pto pane amp;nbsp;vino, verè funii corpus amp;nbsp;fanguinem.
Adhancfynecdochen congruunt amp;nbsp;Pauli verba, quse tantum de vfu inftituto loquuntur. Panis eft koi» «tovï« corporis, id eft, id, quo nobis communicatur corpus Chrifti. Poft hunc vfum , cùm panis altera tut in ventre, alius vfus eft panis. Viten-tur fermones profani, amp;nbsp;doccantur homines de ipfa rationc Sacramen* ti, videlicet, de teftificatione, quod funus membra Chrifti. Deinde, dö vera confolatione,quc eft man.
ducatio fpiritualiSjdc extera. s
; J
litnMon.
CL A.
Ã44
CLA\^ISSI!MO ru^htione, 'virtutt amp;nbsp;piet at e prttÃanttt D» Htnnca 'Bullitiptropiè docennÃuangdittui lt;nbsp;.« in £ccleÃaTlgttrinatamicoJitOiTbi' lippM 'Mtlanchthon
INfpcxîpIcraqucquç cdidifl:i,acdc-; guftaui: fed Enarrationcm loannu fçrc totam pcrlcgi.Nam cum de mul-tis fcntentqs mccuin fæpc conférât quidam mçus amicus, qui hîcloan-ncmintcrprctatur,fubindcad tuum feriptumrcdcojtc quoque confulcs. Amo cnimEccIefîam ; amp;nbsp;fçmpcricn-fi,iudicia Ecclcfiæjmagnifacicnda eO. fe Jdco amp;nbsp;veterum, amp;nbsp;rcccntium fen-tentias confcro,vtfimpliccm,natiua, ' propriamEccIefiæ dodrinam amp;ipic tcncam,amp;alijs rradere poflim. Ac fæpc tcftatusfurtijplacere mihi Enarra-tionem tuam : amp;nbsp;quod vera. lt;dicit,amp; i o-vzxlt;5)lt;av-lt; veræ EccleOæ Dei, amp;nbsp;ià luta-xiâ.MuItiinterprétés alienorumopc rum itaexfpacianturac deerrat à fu-is autoribus,vt nihil dicant,autpau-ca,
345-
tajit^oqVTtQ^.Tua cnarratio immota». tur propofito argumente, amp;nbsp;id illu-ftrat. Quare non folùm pro codicc miflb,meo nomine tibi gratias ago: fed etiâ publico nomine,pro cditio-nc;tcq-âquodfacis,adhortor,vt deEc clcfia befte nicreri pcrgas,cdêdispijs, vtilibus SctnOderatislucubrationib*. Si quæ fcribuntur ex his regionibus cpiftolae horridiotes ab aliquibâ,nos tarnen'rfcliqui foucamus coftfenfum amp;. anim'orum coniunftionetn inter no'Sjftec magis diuelli noftrasEcclefi-
I asfinamus.Nontam,inquit Bahlius, I finiftræ opus eft dextra,quà m Ecclc-1 fix Concordia doccntiùm.ïaciliùs ac I ccndiamp;rctineri bonorum ftudia,msi 1 nbsp;nbsp;iori gtauitate difciplina qualifcunqj
I nbsp;nbsp;defcndipoteft,fido0:orcs ôcindocé-
1 nbsp;nbsp;do confcntiantjôc inter fe mutua be-
ncuolentia coiunfti erut.Ideo qUaft-
i nbsp;nbsp;lùmp'oflutn,aftringerenoftram Cott*
, ittHftioncm,non dilfiparc,velimxHçc fimplici animo amp;candidè fcribottec^j
1 nbsp;nbsp;togo,vt de tuaVoluntate refcribas.D*
1 PeUicanOjveteri mco.amico»folutcm
opto;
opto:cuiusliteras ad Marcum qucû-damfcriptaSjCgo cum cafuvidiÃem, ad me recepi,nec tradidi Marco, t;a/*? t-Ki nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bene vale.Dic 25.Martij:
qnoanteannos 5504,Adam eöditus cft,anre annosverö 1545,conceptus eftChriftus:amp;anteannos i5xicruci-fixus. Typographopromiflis Biblijs ago gracias.
~ IM amp;yirtutej)r£dito,D.Htnric9 Itn^eroiamicojuo S, D.
T7 Ortaflis pri ufq uam ha? mcæ liter? A ad tcperfcrëtur,accipics atrocilü mum Luthcrifcriptum,in quobellu ^û(i( 'Ainrv'câKu^iaK'ê inftaurat. Nunquä maiorcimpetuhäccaufam egit. De-fino igitur fperareEcclefiarum paeê. ! Tcllcnt criftasinimici noftri, quide- j fendant lt;'J'wAa monachorum:acrur 1 ius Ecclcfiæ noftræ magis diftrahun» tur, qua cx rc ingentem capiodolO' rc.Na m priuato periculo, q uod nunc iüihiimpcndct,etü nöcft ieue,tapiï .. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tâUtùa
â¢547
tântùïn n6 moucor,quantum tcdc-ûatum uoftrarum amp;litcratorû difttt ftionibus. Lcgi tuam Epiftolam,fcu quâcrclampotiùs,quam dcdifti lofc-phoPannoniofin qua mihi,quifucti hortâtot ad quædâ difhmulanda.tc-fpondcs.Scd hæc noua belli inftaura-tio impcdit,nc quid de moderatiouc nunc fcribam. Bene valc.Prid.Calcn.
Scptembris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
t à tï X à « tt A N à P ï â 1 ï t l» gt;
â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .-;S. P. D. r â
REuctcnde vit , amp;nbsp;chatiffimc frâ# ter,fxpi(fimc recito dulciffimû
Vcrfum j'ia q\io numcri funt Graeci PoctÅ, (cntëtia diuinitùs tradita cft; tùffîStMp â¢ajoetiAwi TaXwïlt;x, Cùm idtur ôcreâ;èinuotcsDcum,amp; Bcclefix piè feruias'.tuafamilia etiam Dcocurxerit.ïilius Henricus Deibc-ncficio rcûè va4ct,amp;in optimisdor ftrinarum ftudijs felicitet procedit, quem vt l'ctuet Deus incolumemAà taciatcum t'Atsiâ.toto peä:Qrq.
, nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ôpto.
5 8
opto^Cogîtatde gradu,fed xciubentc,agcrceum ea in re volui: «foièy/xcci 7«£45 ^iiaGoë? â ^ct v/J-îp â¢^ôc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ap ^.laffit/iu) ««V
trt y^à !jgt;ap,T!o'oî'h.oHi'î'n^iTrep-. Libcntci ! ad te multa fcribcrem, hcc impcdiot i occu patiQhibuSjCtfi honjcüi ter oiic ratus ftini:fed amp;nbsp;rcrum,amp; dolorismei magnitude tanta cft,v,t inftituercà -lia argumenta non poffinnfedfortaf-fis breui colloqucmür. Nam amp;nbsp;ego exilia vfitata Ecclcfiae «xpedo.Saluté opto vobis ôm!tHbüS,amp; nominafim Petro Martyri. Bene amp;nbsp;felicitcrvalt' Die nS.Scptcmb.î 5 5 6.
ÃT , Æmo yiro jynrtuce amp;do^rinâ praflann,âD' gt;nbsp;Htnrico 'Bullinger o,fratri juo cha-. riÃimOi S. T. Di
. i: - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â .i ^;q
REucrende-Vir, Sc chatiflinie ftâ* tcr,hôdietuum munus 'rtaxiifK^ :\V4-HaccepiinvrbeVangionüni,amp;fii : bitôdcdiîitcrasvirooptimo,Donii* JioOporino.Tantùm inipcxi locum'
dcGoS
349
de Gog amp;nbsp;Magog.poftca confidcratü. rusquomodo 1'ericm totius libriac-commodes ad tempora amp;Ecclcfix di ucrfacertamina,quæcertcin eo opéré prxdicuntur.Nos hîc duplicia cer-taminatuftinemus, odrStfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4»
^io-ju-aTtt -gt;5à f|)6iiuoU, à -TpiToKiMa^ôv-Twp'dùià çTOAw.T^tia I Refrâgati tunr plu. rimilegati. Deusadfit Ecclcfisc fux, Pliiranon potui feriberç. SalütemD. PetroNiartyri,D.Gcfnero,D.bibliatà -dro,amp;.vobis omnibus opto, ,Dè filiô Veïimtcmihilcribere.Bcncvalq; Ex vrbeVangionum,2O.Scptemb.i557i
S.
' Ãuerende vir, amp;nbsp;chariflime fra -' l\.ter,apudXenophôhtem teriptu. 1 cftjLacedçmoniosdômidifftpandos 1 effc,vtapcs pelluntur ,cùm fub ipfiS 1 aïueoïis fumi fmunt.ld aftutè imità n.
1 tur Ãntagoniftæhoftri : omiffis aU)S \ materijsjdequibus efteonfenfus in
ter nos, ordiuntur âTP sSlà ^'^Aa'rÃii'al»;
amp; yt nos diftrahere poffmt ,interrô-
' gant,qui earn defenfuri fint. Id cérta-tnennondumhîcdiremptumcft,ncc
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Zi aliud.
350
aliud haftcnushîccftaûunijamp;c ne amp;nbsp;féliciter vale.Ex vrbeVangion^' Die 23.Seprcmb. 1557.
J. T.
REuerende VirjÃtchariflimefr^; 1 ter,cùni non perfeciffent noft^â collegæ,vt condemnationcm veftW' rum Ecclefiarum cöprobaremus/*^' iunxeruntfe à nobis,amp;eam priuafi® exhibuerunt êpaefÃTH luliOjà ^^â pctiuerunt,vt publics in confeflu citaretur. Fuit autem ea moderatio T» êjaS6lgt;T»,vt rccitari cam in confeflu noluerit. Poftea illi bine difeeflerunf' Nuncigitur,an inchoata collati«/P' ceflura fitjdubitamus.Quicunqueaji tem euentus crit.fpcro fapientcs vi-ros noftram cunftationcm non inââ probaturos eirc,quôd noluimusft^* tim,re non difputata ncc explicaW» confîrmarePontificum idolaamp;p^*^' gubcrnet. Beneamp;felicitervale. Dâ®
5.Oftobns. Salutemoptovobis oninibiiSjóc nominatim
PeuoMartyri.
gIDïM
I
35t
tîT)EM S, T.
^BucrendeVir,amp; chariflitnc frater, Cæpe recito vcrfum Homericum:
Ãtamp;Xûp «gùlî* TiTUK'jjiO'r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mcnii-a.
ti^H iquia nonrarô nunciorum âa-n-fl* çoH(xX!a,u experior. Tuam longiorcni Epiftolam,quamau.idiîfimè expefto, nondumaccepi. Scitoautem veftras literas magna cura intcrripi à meis inimicis,quainTc fcelcriillorum ira-fcor.lpCas vcro literas amp;nbsp;meas, amp;nbsp;tuas legi,non xgtèfero.Qmd cnim continent nifi piacolloquia amp;fignificatio nés maximi doloris,quo afficimur ptcr diffidia publica ,amp; propter koà «# Hii'a? doccntium,ciui ftabiliunt Ido* h,amp;rabicmPontificum confirmantï â N.bona fide tuas amp;Lafclj literas mihi exhibuit. Ac ne quidem Lafcian« quidquam à ^iôxû7op continebât,prç-
â terqucrelas. Ardet Polonia eodem â dilfidio quo mifera Germania ardet: . ÃcaliqùantbpbftjVttamq; regionem
arfurâeffebcllisTurcicis mctuo.Prc-ocmnrautemfiliumDcijVt amp;Ecclc-û« vulnei* fanct, Sc aliqua honeftÃ
Z 2 hofpi-
352
hofpitiaferuet.In colloquioinchoa* , toinvrbe Vangionum poft aducrfarij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inccrtamcrt
redire noluerunt.Bené Vale. Salurcm opto vobis omnibus* Calend.D^' cembris*
S.T.
j^Ãuerende Vir, amp;nbsp;charifllmefratc6 queriturÃcciefia Dei fe exularcin*
ter Mc(achamp; Cedar. Fiunt hæc vtrO' que modo : fæuitia,quç in Corpora Cxercenir, amp;nbsp;dodrinæ diflidi|slt;MC' fach,id eftjMofcouij magnumbclJu contra vicinosnoftrosgerunt Alibi , Türcigtaflantur.întereaamp;Pontificij Baüari,amp; noftri vicini Flacianfedun^ decreta.RefpondeoBauaris.Vóscxi' , ftimorefponfuros efle â¢w7!i ârîùja^r'/'o-'' ' r^fiotp'iLOKtp.a.'S^tsa-ipjSiC. oro vt mihi rc-fcribas.Benevale. Die quarto Martij* Anno 155 9.
7H1L17^7S 'U'E.L Af. S. 2).
CLariffimévir,ct chariflîmefratrf Ct dcbeo,ct habco tibi gratia pro pcrpC'
353
perpetuabcncuolentia, amp;nbsp;pro multo ⢠rum officijs,in quo numero ctiam e-ruditiffimæ difputatjoncs,quas inter dummittis. CæterùmdeSycomorea ScSycamino moueor amp;nbsp;nomine, amp;nbsp;defcriptione,quä Propheta Amos récitât,vteandem arbore efle exiftime, amp;quidemcam,quae Diofcoridi eft fi-
1 cusAegyptia. Fortaft'is alijs locisde-gener,non fatis agnita eft à fcriptori-bus.Deleftor allegoria,quód fcalpi amp;nbsp;Ivn gi frutlu oportuit. Sed de tua quæ-ftionc diffcramus ; de qua ptimùm o-mnium orOjVt cruditam Antiqui.ta-tem cófidcrcs,amp; ex dubitatione men temeuoluas.SciOjCarnificinam no fo lùmfaeuâ,fed ctiam pcriculoliun efle dubitationemddeo Paulus iubet ca-ueri,neabduçanturanimi in doeëdo ilç 2.iaKçio'a(â2!LiaXo'\(ôâAx.Sj .Pxiftimo au tem,ad confirmandas mentes eófen-fumVetuftatis plurimùm çonducc-rc. MeminimcLuthero antcannos 20.in itincre,cùm amp;nbsp;placidior,amp; hila
, nbsp;nbsp;nbsp;rior effet,recitare vçterumGrç eoruni
amp;Latinorum diâ.a,quæâcxprefiè di-Z î cnnt
ÃS4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
cuntpanem amp;vinum ÿu/xSoAa: îtfïW, j ÃVT/âwîra efleâtem,fignum:item,figâ | ram.Cumq; addcrcm,rccentcm erro remeffejponcre TxsaixiiuciPiÃRc enim rccentiores Io-quuntur)ibi ilie hæc verba fubiccin Mirum effet,in Eeclefia recenti potu- ' îffe tantum errorcra tam diu h ar ere, amp;tamîatè recipi.Rcprcfli me,ac mi-rabar cum tempore in hae re moiieri, cum in aiijs non moueretur.Augufti-nus contra Adimantum expreffein- j quittNon dubitauit Dominus dice-xe^eHoceft corpus mcum,cùm daret Ãgnûcorporis.TertulIianuscxpreirè inquit : Hoc eft corpus meum,id eft, jîgura corporis. Id Lutherus interpre tatur figuram Geometricam. Vidilc-gen tes cum gemitu viros crudites, amp;nbsp;vÃeinuocantcsDeum.Origencs erpreÃe intuit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JV X IwAntrlot t«
TW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'TK «/p-aT©^ lt;r»/xêoXei» '
Canon vêtus apud Græcos nominat, iiTiTTVTra crco^aTa. Nazianzenus etiaitt hacvocevtitur : nominat panSjivn'*
In reecnticanone pofte« verba
355
vetba plura addita funt,-mlt;ç?
^«ç.In Thcophylafto Occolampadi-usbonafidcreddiditverba,-nrsï)/' zjiïia soi)^ûfftwç,quæ ihucnit in fuo codice. Totaillafcntcntiadeeftin noftroco dice.Ita vetcribus librisinfertæ funt corruptclx.Narrauit mihi Auëtinus, fc in codicc Bedæ,qui eft in Bibliothc caPaffauienfi, legifle cnarrationë ver borumpcrfpicuam,quactota défit in libriseditis.Repcri amp;ego manuferi-ptumBedaminMatthæum,in mona ftenoVvaltfafienfi.nondiflcntictcm abAuguftino. Mittamcum primum potcro,multorûvcterumdiâ:a. Fuit enitn mihi curæ,vt quantum poffem, Antiquitatem amp;nbsp;inquirercm,amp; confî dcrarëxuius enarrationon eftafper-nandaxùm diflcritur,'OT(ÃÃ
»oîaçd^ec iam inftituo difputatione, tantum vclim te Antiquitatem confî derate. Quodnofter amicus de com-municationc Idiomatû difputat,'mi-rot eum intclligere cômunicationê confufionem phyficâ na-lurarumtinterea tarnen verum eft,fi-
- : nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z 4 Hum
356
liûDci adcfleminifterio,lt;5c in cpç#fi-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T t
caceniefle,'(90T®/jaçTO/j noivuvla/t tticn^ (Tw/xar^.Paulus difcrtè loquutuscft Scioenim tc,viruni dodum,rede cogitate, quid «o/voûu'a fignificet. Hstc nuncbreuiterfcripfi,nec volo fpargi inpopulum : ctfi tantum dida Vete-rum recito,non pugno. Oroaureffl filiumi Dci,vt ipfe op cm fcrat veritati fuæ amp;nbsp;Ecclefiæjôc nos gubernct.Bcnc amp;nbsp;féliciter vale. Die auMartij. Anno
1 I 5 5 9.
ly DICIVM D. PHILIPPI. MeJanchthonis de controuct-⢠liaCocnîcDominÃ
J
1L L rSTT^IS S IâM 0 ^1!^-ctfiamp; âDomino,âDomino Fridtrico,comiti'fi latino1^tni,EleBori,DuciâliaMrit, amp;c.DominofuoclemcntiÃi~
mo S. D.
JLIuftiâiflimc amp;nbsp;çlcmentiifiroç Pnân-. ceps : certiflimum eft, légitima imperia verè opus Dei eile, clementci confer-
3^7
COnferuantishoncftam focietatc generis humani.ldeo verû Dcum,xter-numPatremDomini noftrilefuChri ftijcrcatorem generis hurnani,colli-gcntemxterrrä EccleÃiarnyocçEuanT gelij,toto peftorc oro,vt Celfitudi-nisyeftræ côfirmet vires anirrræ amp;nbsp;cor poris,amp;tribuatfalutariaconfilia,amp;fc liccm gubernationem. Gaudeo etia, PrincipenideDominum patriæ mex vocatum efle ad agnitionçm fili jDei, amp;nbsp;reftè inuocar eDçum,ôc foucre Ec-
I clcfiamChrifti ; quem oro,vt vniuer-l famfamiliamPrincipum Palatinorû 1 gubernet amp;nbsp;protcgat,nçc fmat fieri I barbaricapryaftita^em in patria mca. I LitcravCclfitudinis vcftrx reuerêter l nbsp;lcgi,amp; virum integenimum, Stepha-
I num.à uditti-.acmittoCelfitudinivc-1 ftræCcriptamrefponfioncm,acmaxi-1 me optOjVt tenerxEcclefiæ vbiq; trâ-1 quiilxfint.Quam adrçna proderit,fii 1 nbsp;nbsp;non finent gubernatorcs defendi cô» ।
i nbsp;nbsp;trarias fententias. Probq igitut conûi
1 lium Cclf.V.quod vtriq; parti filcn-1 ùnmmandarit.Optoaut5,vt fapicn-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tum
358
tumPrincîpum confilîo amp;autont*' tealiquando,amp; ex aliaruni gentiutn Ecclefijs,amp;noftris,pij amp;nbsp;eruditi viri conuocentur,vt de omnibus contre uerfijs de]iberetur,amp;vna confen tiens forma doélrinæ vera amp;nbsp;perfpicua,fine vUa ambiguitate pofteritati trada-tur.Interea quantum üepi poteft,nio dcratis confilijs coniundionernno ftrarum Ecclefiarum foueamus.Benc amp;nbsp;féliciter valeat Celfîtudaveftra.Ca lend.Nouemb. Anno
CelÃtudinà yeÃrteferutii Thtüpptis'^ldancbthw-
\£ST 10.
N On difficilcyfed periculofum eft refpondere. Dkam tarnen quæ nunc dccontroucrÃa illiusloci nw-ncre pofliim: amp;nbsp;oro filiû Dei,vt Sc con liliaamp;eucntusgubernet.Non dubiüi cftjdecôtrouerfîacoenæ ingentia cet tamina amp;bclla in toto orbe terrarum fecutura efl'e : quia mundus dat panas idoiolatriæ ôc aliorum peccato-ruffl.
rum. Idco petamus vtfiliusDeï noJ doccat amp;gubcrnct. Cùnaautemvbi-quc multi fint infirmi amp;nbsp;nondum in-ftituti in doftrina Ecclcfix,imó con. firmatiin erroribusineccffe eft initió habcrc rationeminfirmorum.Probo ïgitur confilium llluftriflimi Elefto» ris,quódrixantibusvtrinquemanda-uit filcntium,nc diftraftio fiat in tenera Ecclcfia,amp; infirmi turbentur in i illoloco amp;vicinia;amp;optarim,nxato â res in vtraq; parte abcffc.Sccundó,rc-motis cótentiofis »^pdeft rcliquos dc Ivnaformavcrborumconuenirc.Et in hac controuetfia optimum effet,rcti nereverbaPauli: Panis quem frangi-mus,KOivwv?»ÃSÃTWo*tÃAoiT®^.Et copio-fedefruâu CÅnædiccndû cft.vt in. uitentur homines ad amorem huius pignoris,amp; crebrum vfum.Et vocabu lum Kotv*)»{«,declaraftdum cft.Non di citmutari naturam panis,vt Papiftac dicunt.Non dicit,vt Bremenfes, panS cffefubftantiale corpus Chtifti.Mon
, dicit,vtHeshufius,pancm effeverum i corpus Chrifti-.fed effe Koiuwvior /d eft, 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bçc
160
hoc quo fitconfociado Cum eorpo« re Cbnftiiquæ fit in vfu,amp; quidcninó finccogitationcjvtcùmmurcs pan^ rodunt, Acer ri nie pugnant Papiftï) , amp;nbsp;corum fimilçs, yt dicatur corpus ! Chrifti extra fumprioncni inclufuni cflefpecicbuspanis,autpani:amp;poftu lâradorationë;ficutMorIinusBrunf' uigædixit, :igt;umu|lnic^tfagcn/iWuirt ( £U'um/fonî)(r Du tnuji fagcn tvaô Otfce i|i 1)46 çcr priefîcr in lgt;lt;r ,^anb hat.
SarçeriusiubçtdelapfasparticuIâS colligi,amp; erafa terra comburi. Cùni Vyormatiæeficmus ante biçnniuin, q.uæftio ad nos niittebatur ex aula quadam.âAn corpus Ãhrifti dcfcen-dat in ventrem. Talibus prodigiofis ) quaeftionibus reieôds,vdliiiscftrcti» |. lîeriformamvçrborü Pauli, ôc de fru- I duredèdoccri homines. Poteftin-ijîici forma vcrborumCocnæ in Examine Mcgalburgenfi ; vbi ôc comnio-nefadio eftdefru(JluCoçnaE,Adeftfiâ j liusDci in miniftçrio Euangelij,amp;ib) , certoeftefficaxin credcntibus,acad- ! eft non propter panera,fed propter honii-
361
hominé,ficut inquit ;Manetc in me, amp;egoinvobis. Item ; Ego fam in Pâtre mco, amp;VOS in me, amp;nbsp;ego in vobis. Et in his veris confolationibus, facit nos Gbi membra,amp;tcftà tur,fe corpo ra noftra viuificatuïum cfTc.Sic dccla rantVctcrescÅnâDomini.Sedhanc veram amp;nbsp;fimplicem dodrinam de fra ftu,nominant quidam cothurnos : amp;nbsp;poftulant dici, an fit corpus in pane, aut fpêciebuspanis* Quali veto iacra mentum propter pancm,amp; illam Pa-pifticam adorationenl inftitutu fit; Poftcafingunt quomodo includant pani'.alij conucrfionem,alij tranfl'ub-ftantiationem,ali j vbiquitatem exco
I gitarunt. Hæcportëtofa omnia igna
I tafurttcruditæVetuftati.
I NcgatHeshufiusfe affentiriOrigd \ ni,quiriomlnatpanem amp;vinâ o-v/xeo
TW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p-aTG^.Kcijcit CO
tumchofe Clemcntem Alexandrinû.
, Pronunciabiteodemmododc Augu ' ftino,Ambrofiô,Profpero,Dîonÿfio, i TcrtuUian0,Beda,Eafilio,Nazianzc-1 fio,quinpminat «VTi-wTtjjo-w/JiùîTheo dote to.
362
dorcto,quiait depane,4)uo-/p
QuæeftigiturtâtaautoritasHef' hufii,vtipfîpotiùsaflentiamur,quà Di tot probatis veteribus fcriptoribus» qui perfpicuè teftantur,tuncEcdefiï non habuifle Pontificium dogma,amp; adorarioncm?Quæfi nouafuntinEc clefia,cogitandum eft,an reccntiori* buslicueritnouumdogma inuclicrs inEcclcfiam. Ncccgoignoro,multâ ci tari notha vetcrû titulis : de quibus cruditiiudicent. Necvero iaminfti« tuilonganidifputationcm; necciim cÃtentiofis,qui idola amp;nbsp;parricidia fta biliunt,difputarcvolo:quorumfçui-tiam amp;nbsp;ego cxperior. Sed tantumpm meo iudicio fignificarc volui,quid in ill o loco pro infirmitatc tencrç Ecclc fiæ faciendum elle exiftimem.Acmanco in hac fententia, contcntiones vtrinque prohibendas eflc,amp; forma verborum vna amp;nbsp;fimili vtcndum eflc-Si quibushæcnon placent,nec volut adcommunioncmacccdercjbis per-inittaturvt fuo iudicio vtantur,modo nou fiant diftxaélioncsin populo*
Oto antcmfiliumDci,Dominum no ftrumlefum Chriftum,fedentcm ad dexttamætcrniPatriSjamp;colligcntcm çtcrnamEcclefiamvoceEuangelij,vt
1 nos doccat,gubcrnctamp;protegat. O-
1 ptoctiam,vt aliquando in pia Syno-
\ do de omnibus controucrfijs horum
\ tcmpotum deliberctur.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Ex aKtographo,
T). 7HlLI7TrS m tnarrAtione juaEjpiÃolaâPauh adColoÃ^ca^, }.jgt;rale^(e^nno i 5 5 6. tdittsau-ternrrittderga 1559.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fic habet.
I ( Edrcdco ad initiumtcrtij capitis.
\ nbsp;' Argumentum prÅponitur cócio-
I nijDebonis opcribus,vfitatum Pau-
'1 lojduftum à caufa amp;cffe£tibus.V ctus natura eft mottua in co nue r fis :Ergo nonfitefficax. Viuit autem in vo-
' bis Cbriftus ; Ergo fit efficax. Et in-ferta eft occupatio. Cur dicis nos
i wfiUcitatos effe cum Chtifto,cum ta jncn
36
încn adhuc fimus fubicdimortijfl' gcntibus aeruninis, h orri bili luds ci* peccato,pauoribns,amp; dùbicadoni' ' bus? Ad hacobiedionenircfpondeK 1 Vitaveftfaabfcondira cft cumCbri' fto iri Déo,id cft,ëtfiinchoatà cft vir^ tarnen nonduni gloria Ecclcfiæ con-fpiciturxonfpicienda tunc,cùmDo-minus rurfus apparcbit. Nunchabe-mus initia quæ adhuc tedafunt mot te corporis, reliquijs peccafi,amp;ina-gnisaerumnis : fient Inquit Rom.ï. Si Chriftuseftin vobis,corpus inortuu eft: propter pcccatum, Spiritus autem vita cft propter iuftitiam. Hîcmults infignes materiæ continentur: deck- , ratio articulorum Symboli : Afccn-ditincoelos'.fedetaddexterä Dei Pa-tris,amp;c.Itë,quæ fint proprietäresglö-rificati cor^ioris. Item, quonlodo di-catur: Chnftuseft in vobis^Chriftus efi vitaveftra.Acprimura dcdiclo:A'i feenditin cÅium.Qiiomodohaec có gfiiunt?AIibi dicitur: Filius,qui eft in finuPatris. Item, Ioan.3.Filius hominis, qui eft in coelo. Refpondcoiin
fytnbölö mtelligatur di£lû vt fonat îitcrà jamp;-de corpore,amp; de corporalilo catiorié â¢.â Ãfcendit ,fcilicet corporali amp;nbsp;phyficalocationetln coelurn,idVfiâ, in Ibcurft coelcftem;vbicüq; cft; quia bÃcdo flint fingcntiæ allegoriæ. Ãfcë-fio fît quot;vifb iUs ot corp or ali s : ôc fe mpt.t' «a fer iÃfir tôta ÃiitiqùitaSjChrift'urii corporalVlocationç in aliquo loco cRe,vbycuhqùcâvult. Et afcenfioâ corporalis faûa cft furfum : rdco Pà ftlus ihbókftópitc locûnvillutn nominat,^ furturnî^- Ãt in Propofitionc : Pilius, qui eftdtl toelo, diftutó intclligdtuf
I 'cötmmïcatióne Idiomatum ;
1 fcmpéreftâincÅlô,etià mfi corpotalî
1 locafioirécotpuseftinvirginc.
1 narratio cilprefta eft id enarratiôtié I Sy mbolijquæ legi tut in libris Cyptiä-\ nijCtfvalibiinfctiptio eft-.Enarratio I Kufftni/Ãfeendit adcoelos,non vbl ' nbsp;vetbtirrrEieus anted non fucraf.qüip-
'â pe qui erat femperift ccelo, amp;nbsp;manc-
bat cuiti Patre : fed vbi Vetbum caro . faftutft'anvca non fedcbat,id eft,vbi i torprrsftnteänonhabtietat cûtpôîâ-1 â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A a Icna
l
366-
lern locationem. SicAuguftiniis ' quitur,amp; citantur verba in Longobit do lib.3.diftind.22. Non dimifit Patrf GhriftuSjCÃm venir infirmionvbiqii* torus,vbiqueperfeótus.Deindeadlt;igt;' turforma ferm on is; Vbiq; torus fed non roruni.Alij concinniùslocU' ti funt,Propoiitio vera eft, commun^ cationc Idioma tum:Chriftus vbiquc eft. AthanaÃus ficloquitur deinwt' narioneverbi: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noft colligatuS
eft corpori, fed ipfe corpus continet, vt amp;nbsp;in co fir,amp; extra omnia,«Sc in fint» Patris:nequecùm fit in omnibus,fit parsaliorunijfed omnia vitam^fufte*' tationernq; ab ipfo accipiunt. Vtau-temde locali afeenfione naturehu-manæ diclnm eft, Aicendit ad cÅlos: ira de exaltatione naturae humanæfn peromnes créât Liras, «dictum cft:Sc-der ad dcxteramPatris:vt hîc PauJuJ inquit. Vbieft ad dextramDci fedésî ' AitChriftumfurfumeflc,amp; quidein
ad dexteram Dci, id eft, non vt bcati Angeli amp;nbsp;homines furfum fun t: fed cxaltatus fupra Angelos in ülaarw-, w
I
gt;1 naluceDci,regnanscumPatrc:amp;ta* tâ men corpus localiter alicubi eft, fe-Vi cundumveri corporis modu,ut Au-{1 guftinus inquit.Et hae propofitioncs: â I nbsp;nbsp;Chriftus in vobis cft.Ego in cistV enic
n musadcum,3cmafioncmapud cum ⢠I faciemus,amp;c. intclligantur cömuni-i I cationeldiomatum.Et de hac prçfcn. â tiaEilij inprædicatione Euangclij,Sc â in{anais,neccffceftEcclefiamfideli-* nbsp;nbsp;ter crudirijVtagnofcamusDominum
) nbsp;nbsp;nbsp;noftrumlcfumChriftû adefle Ecclc-
1, 4iæ, 5c effe caput omnia in omnibus t ' perficicns.
I i
â¢I IDEM D. PHILIPPVS IK ' \ Commentario in Cap.io. ptio-'â I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lis Epiftolæ Pauli ad
' 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Corintbios.
Calix lentdi^ionK,jttemlentdi-
MAnifeftum cft,loquiPaulu de
CÅnaDomini. Eft igitur calix bcncdictionis,calix,quo fumitut fan-
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aa 2 guis
4
368 guisChnfti: fieutfonant verba dein-ftitutione CÅnæ apud MatthsuiH) Marcum, Lu.cam,amp; inCrà cap.n.
Nominat autem calicem benedi-ftionis,amp; addir,Qiiembenedicimus; Vtdifcernathunc calicem à profane* ' potu,quihaurlrurfitiscaufajCÃmhic potus hauriatur non propter corpo* ris noftri rigarionem,(ed vt fit cóino-nefaftiode fanguine Chriftipto nobis etfufOi
Hæcvtplaniùsintciligantur,confi .deretur vfiisvocabuli Bcnediccrc,$ aut fignificat gratias agerc,vt ctimdi-citurPlalmo js-Bencdicam Domino .omnitempofç.EtDauid i.Reg.25'^^ ncdictus Dominus Deus lira el, mifittehodiein occurfum figpificat bona precarizaut ciiin bcnedicitj fignificat bencfacere,qniî Deus dicendo cfficit,vt GeneC4^-ptum eft;BenedixitIacobfiiijs,i^â^*^* bcncprecatuseft.EtpofteaineodeW I -locozBenedicat Deus pu cris ifti^â® cft.diccndobcnefaciarcis,detcisbo- j . iia.ltcm;Bcnediûio DoiuiJëliâ^f^â i , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facii/1
369
facit,idcft,Deus bona dicedoaugct, amp;nbsp;cuftodit facultates.
iHæfunî ptxcipuæ fignificationcs verbi Bcnedicere /quarum exempla vbique obuia ûinf.amp; in leélione pru-dcntçriudicandûeft,quæ fit fimplex natiua figftifica tio.
Promifeue autem vfurpata funt in Matthxo 6ç Marco de Coena Domini verba gt;u,Xo'7((lt;g§amp;iux«?âSH0Q'£cverbu . tvxapisx^î oftendit,Dominum veile-in CÅnafieri gratiarumafti-onë. Ita-qucfimplicifiima crit Crtaträtio ; Calix benediuionis,id cft,cai{x gratiarö aftionisjcx quobibentes à gamusgja-tiasDco,amp;Domino nofirolefuChri fto,quódâfanguine Clirifti redempti fimuSjid eft jagnofcamuS amp;nbsp;celcbre-luus hoc beneficium, amp;nbsp;ver a fide fta-tuamus.nos rccipi,amp;pro imrneta mi fericordia amp;mirandoconfilio redenv
, ptionisreucrenter agantus gratias, Sc fitveta gratitudo j quà âpordà 1âe Dea
I fubijeiant,Severe çuïrt Irtü'ocerit.Ãéj
I terasintcrpretationçsomïtto. 1'--1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ita quod fequitur-.Qjicm benediel»
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aa 3 mus,
370
tnus,îd eft,apud quem dîcîmus vcfbî traditaà Dominoârem grariaruma-ûioncm amp;precafionem:quï omnia iimuJ'funt ritusdifcernens hanccÅ-nam à profana cÅna, quæ pafcitcor« pusnoftrum.Nam hæc cÅna non cft adhüc PhyScum vfuminflituta,rcd habet alium ânem.
Vfitata cft aJijs interpretatjo,qué bcnedicimus, ideft, quem confecra-mus.
Harc inrcrpretatio dextrc intelk-Ãa,növituperäda eft. Confecramus, idcft,addimusfacravcrba amp;gratiarû aüionë,nefitvfusprofanus feuphy^ eus,fed fit confolatio animæ. Sed Sa-erificuHdicunt, confecramus,id db facimus virtute verb or um mutatio- i nemfubftantiæ.
AdeftautëChriftusfuo Saeramen J to,n on q uia facerd osfaciatibimuta-tioncm,aut quia fit vis in verbis mu-tansres : ièd quiaJiberrimè vuJtadcf- ' feritui quem inftituit,fîcut Spiritus I fandus Jiberrimè adeft in baptifan- I
371 eâxâxoiviavâa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t»
so/
ÃD cft.cft illa rcs cxtcrna vifibilts, qua fanguis Domini nobis cxhi-bctur.
Sic panisqucm frangimus.cft illa xcs cxtcrnavifibilis,qua cfficimutfo-«iamp;membra corporis Chrifti.ficut; dicitur;Euangcliumcft potëtiaDci, idcft,illarcs fcuinftrumcntum,quo Deus eft cfficax. Rcccntior actasMo-nacborum finxit tranflubftantiatio-nem,quam itanouo nominenuncu-patuntjdc qua priufquam dico, quac-dam de ratiouc Sacramcntorum di-ccnda funt.
Exordiar autcm à primoinitio.
Ecclefia Dei colligitur voce pro-miffionis inde vfque ab initio, mox pofteditam primam promiflioncm, ' nbsp;nbsp;qua recepti funt Adam amp;Eua: ac fem
per addidit promiffioni Deus xterna
I figna. Ac de fignis ante diluuium nó . multa fcripta funt-.fed tarnen fignum 1 eratipfaagniinflammatio.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 Dc^
372
I|einde cùni promifîio çCnduaM eftjamp;rcftricla ad pofterit-atcm,Abra. hæ,addirum cft fignum , fci]icçt Cir-eunicifio. Etdeinçeps in cercinonijs Ecuiticis muka figna fucrunLroaô^-tioagni Pafchatos.Et poftrcmôpoft a d lien t U m Mcffiæ, Ba p t i {mu$ .amp; CÅ-; na, Doni i ni. , p' r ; : a':
ItaEccIefiafcmpervoce promiÃo P i^ Sç Sacra in en fis con fti t uta eût, amp;nbsp;à caireris gentibus diftinûa: amp;nbsp;Patres amp;ProphetaEi,amp;cQrû audir.ores pi) amp;nbsp;cruditi intellexerunt doclrinam de prom illi one gra t iæ, amp;:de fid e, amp;nbsp;veto vfu fignorum. Sed magna niultitiido femper omnibus æraribus oblira cfl doftrinæde promiflione, amp;nbsp;de infti-tia fidei,amp; fignorum vfum midtisino disdcprauauit.
... Aljjfignaverteruntinnumina fci) Deos,vt ChaJdæi Sc Perlæ, igncin fin-. xeruntcflèipfumDcum; quiaaudi^ jrant igni dclapfo ex.cÅlo iricenfasel-, fevidimas.
n. Alij finxerunt ritus cfle opera,q«« mçrerentur remifliönem pcccatorû-r ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ethaç
37Ã
Et hac opinionc cumularunt ilia ope ra,amp;non foliim nouas ccremonias. Ccd ctiam noua numina,ôc nouos de-osexcogitauerunt.SiçPhariiæiputa-bantfeniercri rcmiCfionein fuis facri ficijsjamp;iubcbant populum fsepe face re maftationcSjVt hoc modo pcccata^ dçlercntuf. ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Hi erroresyagati funt in generc hu inano omnibus ætatibus.lta circum-feruntPapiftæ panem,ôcaffirmât elfe Deum.Et de Mifra,de monafticis riti-bus dixcrunt,hçc opera mercri rcmifr fioneinpecçatôrum.Et populus hac pcrfuafioncfafcinatus,magna pccu-nia cumulari taies ceremopias cu-rauit.
Hos tetros errores ncccffe eft inEc 1 clefia taxari. Et videmus Prophetas. I gtauiffimis Scafperrimis' tcfCionibus^ 1 hos furores damnare,vt Pfah49.Non I in facrifici js tuis arguam te.Et Efaix x. 1 Etlcrc.7.N0 præcepide holocauftis; I vbi certe ludxis videfcatur Propheta I nbsp;expreffe pugnare cum Lege. Et Ofeæ
I óiWifciicordiam volo,non facrificiû:-I 0'1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aa 5 nbsp;nbsp;nbsp;amp;
374
amp;agnitioncmDcimagis,quà inhoto caufta.
Deniq; pafliminProphctis obuit funt taies condones. Hæcvcioled tantum co indicaui, vt ilia vetera cct-tamina iuniores confiderent.amp;agno fcantfimilia cffc præfentium.
Reicôlis veto abufibus, extctin Ec clcfia doftrina pura amp;nbsp;integra deiufti tiafidei: quod homoaccipiat remif-fionem peccatorum,amp; teputctur iu-ftusFide propter filiû Dei G R ATISgt; non propter propriam dignitatem» opera,aut virtutes.
Deinde feiend um eft, duos eflepo tiorcs ftnes Sacramentorum. Alter cftjVt fint figna promiflionis : alter,vt . fint figna Gonfeflionis, amp;nbsp;diftinguant EcclcfiamDei à carteris gentibus. Vt Circumcifio primum erat fignu. pro-luiftionis.Nam, promiflio facit men-nonemfeminis. Igitur inea partcE-gnuminftitutumeft^
Atque ita teftimonium eftdevo- , luntate Deierga nos,ficut ipfa pro- j miflio- 1
miflio. Et re£tè inquit Auguftinus: Sacramentutn eft verbum vifibilc, id eft, idem monet quod promiflio;fcd incurritin oculos,cumpromi(fio ac-cipicndafit auribus.amp;mcns intuens fignum,commoncfiat de voluntatc Dei crganoSjhoc eft, de prorailfio-ne ,amp; ftatuatjfc iuxta promiifioncm receptum effc. Et nitatur fides ipfo Mediatore , non hoc opcrc , aut fi. gno.
Addidit autem Deus talia figna ; promiffionibuSjVtfirmior Sc durabi-\ lior memoria effet ptomiffionüiquia I fpeà aculaincurrcntiainoculos ma-1 gis mouët animos, ócfaciliusrctincn I tur,quà m nuda diâ¬la.
Alter finis eft, vt fint figna confef-
l fionis amp;nbsp;diftinftionis Ecclefiæ. Sed hic finis nec primus , ncc folus effe ducatur ; vt Anabaptiftæ fingebant, Baptifraum tantum fuiffe ritum in-uentum ,vt difeerneret Ecclefiam ab ali)s hominibus . lmb prior finis cft,vt fit fignum voluntatisDeicrga nos,videlicet promiffionis : monct
certo
376
certó nos mergiin mortemfîlij Dci» amp;nbsp;proprer eum ac per eum ablui cara noftra.' ⢠b» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i.
. Deindeacçeduntalij fines. Erqâ^ dam figna propriè funt ncruipufâ^'' corumcongrelTuiijqnia femperDeus voluit cxaudiïi voce Euangclij in généré hnmanotac ^p terea vt latè fpar-gi voxEuangeliipofTctjVoluit audin i«-confpiciEcclefiam,amp;honeftoscô. grcfluspublicosdodrinæ propaganda: çaufa inftituit, amp;nbsp;hos immenfa bo nitate omnibus aftatibus ferûar,fte-mentibus Diaboiis.Et vt taies congre gationes fiercntmaiorc grauitate,ce remonias addidif,tanquam ritusPa-negyricos,quæcirçntvinculaamp;nerui illorumcongreflûum.
Hæ grauiflîmæ;amp; veriflîmæ caufs rituum publicorû confiderentur,amp; procul remoueanturimaginationcs, quæ fingunt idola à meritum.
Deinde amp;nbsp;haeefententia veriflima tcncatur,Nihil habere rationc Sacra-menti extra viùm inftitutum;quiaSa ctamenta funt adioncs in Ecclcfiaor dinars
377â
dinatæ ctrto modo.Cùm ritus muta-tur,aut.extra inftitutû ordiné tranf-ferturad.'aliosvfusjuoneft Sacramea tum,fed afStÃQ fuperftitjofa,aut idolû: vt fiBaptifâtio fieretad tollcndam le praæ,talis mcrfio nôefl'ct facratnen-tum.fiçut Circumcilio ludæorû hoc tempore,nec Mahometica circvtmcL fiovllo modo rationeni habet Sacra
ment!,b ij iUnv,
Ita panis,qui circumgeftatur, nnl-lomodo rationem habet Sacramen-tijamp;adoratio-prorfus eft IdoU adora-tio : fieut adoratio ignis Chaldaici autPerfici^quemfingebant efic Dcû, amp;nbsp;nonainabant Orimafda,id cft,facrû lumen, ^Sicamp; inPap-iftica oblatione adoratio eft Idoli adoratio, quia cul-
1 tusilletxtra inftitutioném confiébus cft.Hane.tamtetrara profanationem amp;ldolvmaniamcumpiæ'mentescô-gitantinon pôffunt noh horribiliter dolere. fti valdc confentancum eft,
! Danielenï^dc hociptâo.ldolo loqui, 1 cùminquif.ColetElcumMaoaim au I xo^argentQ. .îiiee çjameu Maozim I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;procul
378 procul abeft à nomine MifTa, nomen ctiam affine eft nomini Mi-zon, quod cibum fignificar. Sed Ã', hum Dei Dominum noftrum Icfufl® Chriftu, affiduis gemitibus orcniuS) Vt propter fuam gloriam omnia Hola amp;nbsp;omnes errores ex Ecclcfia tollat) amp;nbsp;in mentibus noftris veram inuoca-tionem accendat.
Remotis igitur abufibus, dicamus devero vfu.
Adio recitatur à Mattha:o,Marco, Luca,amp; Paulo,quæ fie fiat,ficut ibi defcribitur.Etfit primus finis, vt hsc fumptio fit nobis tanquam pignus, quo confirmati credamus vete nos clic amp;nbsp;fieri membra filij Dei, amp;abiu-tos clTe fanguine filij Dei. Atque ' ira ftatuamus, nobis ccrtifllmc dari remiftionem peccarorum,non pro-peer hanc fumptionem,fed propter filium Dei:qui fuit viftima pro nobis,lt;Sc nunc regnat, colligit, amp;fandi-ficatEcclcfiami Itafitapplicatiobc-neficiorum Chrifti propria fide, i lumptione piopiia^ nou aliéna ob-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;latioamp;c i
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'I
J79
latiôncfaccrdotis : quia manifcftum cft,inftitutam eflc fumptioncm fin-gulorum,ficut dicitur; Ãccipitc,man ducatc.Nec cxiftimctur hoc fpcdaca lum cflc fimile TragÅdiæ Herculis autThcfeijVtprofanihomines imagi nantuvjvbi mortuorum amp;nbsp;abfcntium recotdatio fit: fed viuit filius Dci amp;nbsp;régnât, amp;nbsp;vult adefle Sacramento in hocvfuinftituto,amp; nos fibitanquam mcmbracopulatjamp;finevlla dubita-tioncibiefficaxeftinijs,qui fide fu-munt,amp;hac confolatione fc fuften-tant.
Poftca funt alij fines huiustotius
1 aâionis.
l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Primus ille eft, quem dixi ,vt fides
1 cxufcitctur,applicans nobis benefit I cia; fient Abraham cogitationc cir-1 cumeifionisexufeitabat fidem,læta-l baturpromiiTionefeminis.
Secundus,gratiarumaftio, quia be ' neficij recotdatio fimul accendcrc gtatitudincm debet. Hinc eft vfitau appellatio ivxas»sî«. Et Cyprianus
1 nbsp;nbsp;«omplcftitui vtiunqi fincm,affirmati
acd-
JSO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
accipicnda cffc bencfïciaâChrifti)^ viciflim agSdas eflc gratias: pictas in* tiâr data amp;condonatatantibenefit) largi tori gratias agit.
' Tertius finis eft, vt fit ncruuspubh £e congregationisjinqua vu^tPeu® fonare ócconferuari vocem hiinift^' rij Euangclici.Ideodicit.'Q^ótiefciHâ que facietis,mortem Domini annun ciabirfs.Adfiemper voluit Deus hon« ftos Sc publkös Eeelefiaî corigrenb^ eftcjamp;eosfua bonitate cönfcruatamp; tüetuf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
QuartusfiniSjVtinpublicocógrd-fu fit teftimonium confeflionis: quii .fpici, quam dodrinafti/quos ccetus ( approbcmus. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Quintus finis,vt fit mutuç diledi*â nis,amp; quafi fÅderisfignum ; ficutvfi-tatiflimurrt fuitfancire fÅderafim^ êdcndoinfà crificîjs.
Sedprudëterdifeernendi funttot fines,ac Temper principalis retinen- ' duscft,nc deprauetur vfuf Ccremô' ftias. â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
EX
tXvEo DEMrÃOsM M Ã -.T.taiioincaptttvndc-
⢠r â ⢠1â ,1-Jn., cimùm. .
TjUlb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jilt;y- â
'9 'VVUt^ypllSjJap U/AWpr'WTH SKKûtri«*'. .d-
â â ' â¢^miiiü t^ra'fJ^ctTii^itt-'tpiTró.^X^P*^
ConùenientibttfyobMinEcM^Ãü-^ :
â¢Zl z ::tii oÃhjÃnara ïnter- 'iâOJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
-ïgt;!:ji Jijlt' M;
DïâuraDeft fvipri,I).eum veile,vt fiaot honefti congreflïis pubÃt
«,in âiqviibus fonet voxEuangelij, óc aecuüihnóftrótum côtigrcfliium'eU fc cêènaniDómlnii. quia vuit Deus Ec
I dcfiarn cprifpici amp;.audiri, vt Fili»4s in
( tóto genere humanoagnofcatut, ÃC I notà ûnchençficià ,qu^ proprerFUift ' 1 gcncrthUinano donantur.Hos igitur i publicQs congrcllus hï-cordinat
ius.Et qu^niodo eos ordinetiamp;'qii^-fnododifcèflcritab hac fôrmà Pauli tcc35ttttotætas,pofteadicenrus. ' n .jjâPaiùs.a;dnaonénà as eft Ledor de hoc dido:G)portet h«refes efle. Nota, fitdoQxina ex alijs (nanifeRilTimis te «.U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B b Bimo-
catigt;necvclk,nec approbate,ncc e cere,nee adiuuarc peccata,iiixta*' lud:Dcus non volcns impietatcin cs.Nec in Deo funt cötradidoris luntates,quiaveraxeft.Et Ioan.8lt;l*^ tunCùm mendaciûloquitur,cx prijs-loquitury nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Ex his fundanientis,quïc riiTima amp;nbsp;firmifrima,fumatur pretâtio diâiâ:â Oportet hærcfcs Ncquaquäenim intelligcnda ccfli tas aliter, nifi de neceffitatc cofl* . feqnentiæ, fcilicet,quia cùmDiabolus ardens odiofilij Dci,nondcfioä^ törbace Ecdâ¬fias,amp;leuia ingénié lè impellat,non ccflant cauf«horr*ot liumdiffidioruni.ItafcquituriVt®â . tà Orianturh«refcs,etianifi DcusvC' । rchisfuroribusirafcitur,amp;ncqualt;lâ*^ ncceflc cft volütatcs humanas cisJ®' । plicari. Sed pij inuocantcs Dcuro,» I veritatem quærentcs,poflünt tare,fient hïc quoquc fignificatPââ' lus difcrimina voluntatumc^^c:TâlIâ b^S fignis,inlt;iuit,diReiauaW
Is nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amant
çonftaptçî; eafli rctinçt;* auVAîpbiûpfii aiitauari .falt;;i,Ã^ unpel-iijîAjï*Vtïïoua dogmata aïftp|ç^Ã;âtur. tjb H^à vçta admonitionç-dc j^-auUjhoçiocQ coAtenti ûnvu^.Nunc ^Vide.amus,quomodo Cocn,a^Douai Jiiptdinâ¬^,.à i.lt;^i; â . nbsp;nbsp;J.J.! icrrr,
Primùmvult effc com.paui^^^pjo ÃSib^t ÿAâs tiçul-dïp? â cÅu.^§i jVPsQ; lo-iÿKÃ)|j.t;igit;ur,Yn5 .çomm^nis £çcn.a* amp;noavniusoblatio. Quarç^pctcfti ^onio inaprQ^ri.çqniu(:ta4ift.ç pû-
I flsatæ Miffæ .pq^ça natam, oaaiyifcftû .^KPoftGavultaddiçondon,em,idco
1 i^4^ui^t-,Q^oties;editispa^\çmb^â^
\ ^^hpcpo^H^ùtpitiibipiSjpaoiitpmjPo-ÃÃUi 4auHn(Ã|at«.n j t lt;nbsp;a ri a -. u i u gt;nbsp;' i jriT efûQ yulropanctS adfcrrp^poamp;nltî prpbibct ïpiduGatiqnçirjifiç^ JtAb MS,qui pçYfçwcïa.Mt in dçi.Yî^is. ,co toçoniddidi[TQ,idco in.quit;Qm indigne. mîiç4'iÃ^MÃiMS.cft corporis amp;nbsp;fanguinisDo miniltê; Pr obet homo ÃçipfUTOjamp;^ûcdc pa^ç manda cet, Sc depqcvilQbâiV^t. ÃùrnenimihxçcQç-lu ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bb Z ûÃ
3â4^
na hâéfÃîîi'cf üf, Sc fit ârtfù^ ndai prôrînflîoniJ *' ^nats^âAottè'fiHj Dëfiamp;'lit riiürtïifttïkffliâónis peecaïófüm,n^ ftiâï ttaÃkif pecca ta perfeücranti in â lidiscôâà Trà cónfciëntiaïli,amp;tönt^'* ricntr rertiJflioném : htanifeftüif fâ cötcnini hoe teftimoniuni retnj^**â' nis à tà l'ibtw.'' â Æ - J : 'i । ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Ifà qüé' fêtant botta? i^erites i lt;1®* ïrt ih d ighè- iha rfducarè amp;nbsp;quaiis Jyiora'flôî'éîjüifa'tùr{^â'''--f'âf' ' Dr^cWâttÃUcaï^^à îmôitemiâW Dci cô^taffià gn o?ciV îrâhi' t)ei Æâ' uerfu^ Ãôftfà pëééaiamp;; amp;agîf tiam,âÃïîmifI agfioÃit'planta irà iii' Tgt;éi,Stâ tetrtirri pédcâtà Filium:amp;hähd miraïfdifrt pfbitiilâ®' ncnr Dci eîife hdUifinTëftà 'tntntu'â'â cônfirtttSfdm ïnotirb-fi jfj Dùi, amp;nbsp;confoiiîidn'é etêtauSgt;rcditlcOT Sc placcfèDéôjramp; hünbi'itüm , tcftirii'óniaïii' eÃe huîûS bîèncficij uîni. â ;'3jî.'U'^noGr
Retjuiritur ergo Sc hiéc ferotä^^®' An fitin^nobis malum^propofit®^â
J nbsp;nbsp;^n fit pttDiteAtia,anfit fide?,qua re.
I nbsp;nbsp;mitti nobispcccata noftraiftatuamâ,
, ( ap haç ecyifplatione erq4li ad, Mc-( diatçrçtnaççedamus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,
à bl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fit doârina com-
u nbsp;nbsp;munis,qua:,pç,çcata, fint in laqäis in
.1 hac vita,qux non fint.Non fic i^t elli-,1 gatur dignitas,.quod niilla fint,in no-
\ bis peççat.apfçd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A?P.9:
i nà peccataçQntra,copfcicnti,ain.
i .^Quartÿ, p^o^^a.çpnfidqetujfMani-fcftè hîc djçit ^duluSjmuUps^ xgrota-j rc, amp;; mqitqs, i^oxtuos effç,.pipptcr abufuinçqqn^'^lExgo
. nbsp;nbsp;punitur n^igçntia. Mulip, magis VP
.1 ropunientur præfeniibus amp;nbsp;xternis P nbsp;pÅnis omnesiüi, quicoenana Domi-
-, i ni vertcrunt in horrçnduna cultutn -J IdolorumAqui quæftu.?ç^ufa finxc-runt facrificium pr o y iuis amp;nbsp;mortuis.
,1 nbsp;Horum maximorü fcçlçrum magni-
l 'i tudo confpiciçtur poft .hanpyitan» ii ' nbsp;nbsp;Vt ibiagnofçemuSjhxç fççler a mûitb.
rqjn calamit^tpip in. yita çaulas
â i ^iÃâc. Oramps autcmaçdçnt.ibus gc-nûtibus filiumVei.vt ipfe ïiis magnis
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Bb 3 vulnc-
vülHcrïBük ècciçfiias'îttéytcîf amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
vctb'â'êôâfidéremusP'Y'^ '{? u. â gt;nbsp;â : â â J â âïn4èitadfl:;Qiïod^tö^tgt;is frangé
⢠rur. In narraiionea'^udliücainfcrt-pfüA cft: 'Qüod prö'voÃȕiâdatuf,ii! i eft, qnódâ eft viftitria'pro généré h^â i manoJidco Sc hïcalij' ifereriffetà ntâ^ frangttw^prOjïiaCera f iir.'Idâneri Kéndï):fcd fimplicMi vfdttur,fradiö n cm intelligcnd^m Ã;ïfë; diftribuHo-ncm; fi'cut Ebrai l'oqürititür :Etaflg? cftineriti panemâtuum*. Et ftoc vcrbä Patilo m mentefn vcriif próp ter m0â icm drfttihutionhjpræïcrtiin cunmc Kt èfie coe'ham commiKiem.;
quot; ' t»2* tÃgt; Vrit^ioii «
rninir- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â - -x; U -tf'i T
èJ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rMitirn
â i: .â r'n rrnr!'-
H-Aecâfiärrätfo âpttd Lùùà mijÃ^ Vcfbïs pofîta cff; fed' addîra haifc' verbaQui pro VÃbîs efFanditnï. Sÿntÿxîÿâpüd Matthi^Ãm'' amp;nbsp;Marcuitf alia eftùHié cffifanguî s^inieus noiüTe-
' AanicÃâ
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;387
I ftamêniLNec fubtilitcr quærenda eft
4 diffcrcntia.Eodcm modo vtraqucle-
, I nbsp;nbsp;ûio intcUigenda eft : Hic eft calix no.
U uiTcftan^enti,id cft,ntusamp;pignus, feu. figillum noui Teftamenti. Nam
t nbsp;nbsp;Teftametum principalitcr amp;nbsp;propric
j nbsp;nbsp;nbsp;fignificat ip'fam promifïionê remifli-
f nbsp;nbsp;onispeccatorum,Spiritus fandi,iufti
tiae',amp; vitae æternæ. Deinde hxcbcnc-
â â ficia funtres donataehoc Teftamen-
â , tOjidcftjhacpromiflionc.Et acccdût
â 1 extetni ritus,qui font huius promif-
1 fionis figna amp;nbsp;pignora ; Baptilmus Sg
â I Cana Domini.ldeö Matthaeus dixit:
gt; I Hiceft'fanguismcusnoüiTeftamëti.
I Gum autem Lucas amp;nbsp;Paulus di-
1 eunf.Hiceft calix,nouum T eftamen -
I tum,^tTÃ jvu/xia cft,vt fl dicam ;J^es '
I fuut imperiumRornanum. Haebre-*â'****quot;â*[* I uia3móhïtï«5ne Je fyntaxi hoc loco
J contcniifimus.
1 Deinde valde neceflaria eft confi-deratio,curhic cxp.reffe faftafit men tiououiTeftameriti'.amp;quidcminea narratione,vbi fitmentio fanguinis.
t Teftamcutumcftpromiffiomori-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bb 4 turi:
388
tUri; idco vfurpata eft hæç Vox lt;k pt® jtniirionc filijPeidonantis fuabenC' ficja,vr fi^nidcarçtur ventpra moiS) Ãcut ad Ebræos fcriptum cft.
cft igitur hæc particula difertè huià narrationi^quæ defundendo fanguâ; neloquitub EtppponendifunUyP' fan gain 15 vi. Aim arum in vetcriTcto i-nçnto, qui ompes fuerunt ligna hU', iusfuturæmorpsv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
lam amp;nbsp;antithefis confideranda
veteris amp;nouiTcftamenti.Vetus Te-Aamëtum eft promiftio politiæjCUiâ obligation? ad fcruandamlcgem ?壮 Moyfen traditamjquæ politia confti-tuta eft,vt in ca côfcruarctur proiinl-fiodeMeflia,ôc ibiMeftiascxhibcrc-tur, propter que amp;nbsp;femper ibialiqu^. cleAorumEccJcfia fuit.
Sednouum.Teftamentum eft pr®. | miflio bonorum ætcrnorum,remifli; l onis peccatotftim,Spiritus fanftijiuHj. tiæamp;vitæ jçtetn^jquæ. propterMd-fiam gratis çxhibentur,nonproptft . legem, r ir
Affirmât igi tur Dominusjam
boni
5X9
^ona cxbi.b!Cni amp;nbsp;hunc caliccmhums exhibitionispignus efle. Magna igi-tür confolatio vniuerfæ£çcicfiæ pro-çonitur.Exhibito hoe çaUc)5,fcias cct tb exhibenbona xtctna»pKQÃtcr fan-guinë filljDei effufum in ipftus utor^ te. Nee opusvUius hominis' noetctur illa ætetna bona legata propter Filij mortem. Non igitur hic ritus facrift-cium eft, qnod mereatur facientv iSc alijs hxcbpna-.fed teftatur ea exhibe« ri,amp; fide ea'accipi oportet, quae nitU tur ipfiusfiU jDei lacrificio,no villus^
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noftrismeritis,., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
i Hxcamplilfimadoftrinacompre*
I nbsp;nbsp;henfa eft in hac appellavone nouiTc
1 nbsp;nbsp;nbsp;ftamcti,quamhicintcgram eomplfi.«
I nbsp;nbsp;nbsp;fti no poffumus: tantum breuitet ad-
i nbsp;nbsp;nbsp;moneo,h.uius doftrinae fontes requi-
l nbsp;nbsp;rcndosefle,quotiesdecoenaDomini
â I cogitamus, amp;nbsp;quoties ad cam accc-I dimus, ' ,
I Manifefta refutatio eft Sacrificulo I nbsp;nbsp;tum,amp;Anabaptiftarum.Cumfit citus
i nbsp;nbsp;nbsp;npuæ promilfionis,qu« eft gratuita;
I nbsp;nbsp;nbsp;^pn eft laexificiuiK|,quod alijamp;^^rca-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bb 5 * tur.
390 tur.Itcm;GÃfn fit ritus TéftimentböO bis cxhiberilcgata à Filio'tcftatiir,^ pignus cft: voluntatis Dei erga nos-non tantum eft ceremonia rautus d* Icftionis intet conuiuas,vt Anabapti ftxdicunt?
Eft amp;nbsp;haïC particula infignis, quod hudc ritufnfctuà ri iubét, doriec Chri ftus Venerit.' ' Hæc verba funt pcrfpi-cuüm teftiiîi'onîum,Dcunî femperio hac vita vlqj ad rcfufcitationem mot tuorum feruatupum efle Eeclefiam, publicum miniftcrium Sacramento-^ rum,publicos congreflus, amp;nbsp;aliqua Ecclcfiarum hofpitia. Hæ dulces con-fblationesin hac breui particulaco» tinçntujf.ni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( -
-bmoiijjo'-;;ââ fi i't nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
gt;53: - ..it':-âJ^ustrit cvr^orit amp;fan^uinii» .
Agnittidincm peccati in abit* J VI föâcbénaï Domini dcfcribit, cö aitgt;bót6ötesrcos cflc corporis Sc fan â ii'ï i 'â gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;guinii;
gûirihVid eftjCorituiriclia afficcrccor pus amp;nbsp;faaguincmDotninijficut latro nes cruerfigentes DominunEgt;,contugt; melia cum afficiebat. ®t gradus funt, ContuTncUæ{unt,cùm profani acci-piunt propter confuctudinctn, fine pÅnitentia, amp;nbsp;fine fide pctëte remiC. fions.Sed maiorcscontumehæ funt, eum fingkur vfUS'cffcfacrîficîû ;lt;iuQd. incïcaVur aliys.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;confertur
in 'c^uaftö,amp; mutamr in idolum'.Pro^ ptet hçchorrenda pcccataimnltis ifi-J gentibus caiamitatibus,bclUs amp;vafta tiööibÃS totç gcKtcs puninntur,amp;''hi â¬jni ftöft agnnt pÅnitentiam, oppti^ rnentlir xternis poenis'. Oremus à uté fiUntuDei jDominn nofttum leftltn Chiiftrtm, vtEcclefiam fuam libetct'
\ ab omnibus ertoribus amp;nbsp;idoU«, ôt W \ m'chVcritatis,v«raminnoCafKgt;*âfââ kâli »nettt amp;â vetos'Culm- â '
|
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;accendat.. : | |
|
-jquot;. c.o - |
\ BX |
|
. u-.u= gt; |
4*i â ⢠j |
E^x-, L Æ 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï)oj^
, fiÃolarum ThÃ^fifMelanchthüM!» tditoP''/^itteigt;^gaiKAnn^!,.j â I :;i^;-. . à 7! A ; :nu:}:d:- I
;jor '; i.,:T ; ^s.inJ ,0;,.
T)-. 10 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âTHK:--
â¢â (â ?'â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSf!: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..ji:
j}-; -r *quot;03?o:''â nbsp;nbsp;iv^''-^-'''
V Elut in fcntinam, ita in Joca narum nictallicanini varijsGcntibus homines confluM^fâ imbuti diuerlis ofinionibus,amp; gna ingeniofum ^Ctiudiciormnyaric täte prçditij^uotttm multi ctiaiti eu-tiofiamp;falJaceftâfuirt. In tali cççtu ah-quatamenedEeçlcfîarhuicGOCtuiftt uiendum cft; amp;nbsp;tarnen interim c^uci* dum quantunt fieri poteft,ncXUt.ip' fititrtaieuolis amp;nbsp;petUlantibM prsbfi inu$pcçaûoneÿ.;fubfannand« doä*'*' næ.Primùm igiri« videnduna tibi cen feo,an collegas(habeas confcntictcs de mutandoritu in cocna Domini . vnu's aut plures difTentiunt, non cen-feo tentandam cfle mutatione. Pror-fus ctiam in concionibus huius ne-gotij
gotfînllam mentions in vllam par-têtnfi?tIVelim.Sctoeflè magnas amp;ia ftHïirtSas caufas abrogandæ eleuatio-niSjCcd cbnfcnfuCollegarum tibi o-puScftlt;Namali} alias caufaslt;iiccnt,fli if»fâ¬Ã¢buntùlt;,quot;fingent, vt eft hfcc xtas fùCpîcax Sc ativans calumniarumiNcc facilè etcdas collcgis,niri bene explo-tafa côtiwn volutatc.Sum ipfcexpcr-tus-mûltosjcùnt vident indicia vulgi â nbn'rcfp à rid ere i j s csonftl i Js quæ i nfti â¢taiiritjpöftea fimulant fe mùitôs ad ca ftegotia perttaftös ëfie, Sc odia in aliô^deriuât. Quarè prins cerifco cx-plorandas efl'c voluritates CóUcgatü. CauflsE veró allégari in familiaribüs colloquijs hæ duÅpofluntjriam in có cionibus nolo quicquam hac de rc di?n/ii,ù. iu iqdni.
Priinùm,cnm Monachi fin gapt fic ti öblaiione pro viuis Sc mortu.is,hoc titaideûationisjcos moueri. Vt igi-nntâtöllaturcrror,riecputct populus faccrdotiscleüà tionèm valere pro a-âlij^ttïutandutriéffemorem dices»
* ^!SeCttn^b,cleiiatione cófirmarLcit cuir.gc-
cumgeftationcaa,;quaî fine vlla dwâ*' latione eft idolonaania. i Nam non cftad vllam rcm alligandus^ylâ* le fiio vcrbo non alligat,vt rion eft Jigandusad ftatuas. Non autetti ail)â .gatfcChriftusad panemgt;fcd ada^i® -nein in vfu Sacramcnti.Ncc adcâr pî® â¢pta:pancm,fed propter fumertteif* -O horrendas tcncbr.as,qpas Pontift-:cês,reges, principes, Monachi i? défia defendant, quas Vtinam.Ãlvi-ftas aduentu fuô cito depellahfTTiitt' cicaarma puniunt banc profei^/i^ â¢néoÅnÅDominUtot iamfe.c.ulw^* .rcntcminEcclefia^Benevale^ âloâq
â â â : -rnns'gt;
iij ói 1D nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z)»fipr.!Io3
M 'b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^ûitip...» ..udinob
ACcepi tuam Epifiolam, inqW narras formant verboruxjl, qua ^Cóllegatuus yfusjcft de CÅna lioipî ni. .Noio intervas icrcrcidifcowiias â¢eaat çertainina, fed etiam auditoôitn -terafionem habere volo.Legi ça qu« antea ad D.D.Crucigerum de çontep itione anni fuperioxis fcripfijfti/qu« .as nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' fuit
**
S9S
fuit cum iUo; qui à Bucétourtulit de-fclastationetn.His rixis ne des occafio* ïiéTttî cbUfuliOjVt fis contentus ca fim fdidtate wçrhütum^qua egofum vfus in editionc rcQcnti Germanica loco, ïum côiminium. Et arbitrot te fi lege tisdcexpendcriSjintclleûùrû me gra. uemcauifamhabuiffe mci côfilij,cur ilia abfufda.vitem, quæ mititi praeter lë^magno ftudio populolpibponût. Certè im^ginatio totade tranffubfta tiationcjde Concltifibbc'côrporis du tabili euhà panCjVt fornaci ligna in-'çluduntur,conunentitiaieÃ;f) Longe eftalia ratio tacraincntorù.mâ,vt inV -pfa aâione Spiritus landus adeft Ba-'ptifino,;amp;xft efflcax in baptifatot fie
⢠nbsp;nbsp;,cùm fumrturcbcna,adeft Cl»iftus:Vt
fit efficax-Nec adeft proptjéi pancm, â fed propter fumentetn.Hibiain de ä-
' nbsp;nbsp;fde dici neccffcicft amp;nbsp;de vftil faOranaen.-
lt;Yi,vt inreçcntieditionelocoruin, ad-monui copiofiùs. V ttunq*, faciès^ ca-uebis ne videaris notarccollcgam,vt
' nbsp;nbsp;audio .alioqui fufpicaÃ, amp;nbsp;ne irrites
audïtoKes^ÃobcQ t^aufaxa «nci côfilii.
De
396
De vfu 5c vtilîtate di ci p -copiofnis,^ , rctincJîfltiefoEmamyfcrb,orum,quûa Chriftushoc teftimonio : ^cugnu^jnac^t(r«ii6fetne^t(bm4^/vgt;*
Oa^ wfr fcmcgWrtmû^ fdn» .
Dctota hac're cüpcrcnîitecuhiloq^ -corà m, amp;.à éxpetis meum cqHoqu*'^ xopiofum de hacre,fignifices mihi te venturü Lipfiam ad NundinâsMaiJ' Bcncvalr,diê25.Bebri lt;: -3 nr,.-
IAm proficifci iubeorad littusBal' ticum^norexDanicus vcniti^^ nod us indici tur,in q ua! (Ã? JidTi'H â fiaxi ccrtamina erunt.^-Ccufaturqui-dameà xluodéfFüdentvinü.miÃrçnâ mrfcrà m'. gt;nbsp;V Vcftphalus'mo accufat» â quôdfjcripdihihilhaberëïationéSa-cramenrixïxtra vfum i nftrtu tum. Hac regula'fiibiatäjConfirmätiö^niaghoiâö fcclerum Pâpifticoruni fequitüf. Nó rccufo de rota haccOtittqucHîa nogt;â difRcili meani fcntentiam diccrcifl^ | ter erudi tos amp;nbsp;pios, amp;ite velim# fi trudiroruni delibecatM^nterefie. ,
!). nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'B^TTISrÃ:
Henctlio,Confuli vAuguÃanOiTittro-nojâo colefido J.
CLariffimc vir, amp;nbsp;amice colendc, fæpc cum Albim tumefaftum öc fpumantcm infpicio, gemês cogito, tion.fi tantumlachtymarum fundere poflcm,quantuhicfluuius voluit vu-darum,cxhauriri poflemcum dolorem,quern iamanuos triginta citcu-fcro propter diffidiu -rofi^î ajioXaltlai?, ac fatpc optaui amp;nbsp;adhuc op to, vt de re tanta fiat aliquando placida piotum. Sceruditorumcollocutio. Nöpotcft tollidilfidium gencralibus verbis ; amp;nbsp;vtilc effet explicari doftrinä -sj^î ^óy'n, dcfilijDci praefentia inEcclcfia, Sc de naturarum proprietatibus.Dchista-
I nbsp;nbsp;nbsp;tis rebus fortaffis aliquado copiofius
dicam. Suggillat meTherfites Ratif-bonenfis,qui ft traxerit me ad hoc cct tarnen,dicamDeo iuuantc, pia amp;nbsp;pec ( Cpicua. Quid vetus Ecclcfia fenferit, manifeftumeft. LcgivcftræEccleftx titus,nct offendor rcprchcnfionc lo-
G c calls
J98 calls inclufiönis in pane fctlquialö®, gadcclaratioin præfationeapud fu-fpicaccs plusicrmonû præbebit, fcK* pfi aliam foYmam præfationis, qu« quot;nbsp;magis placet,vti ca poteftis.No oftcfl di afijs veftrum feriptü ,quia patti®* probaturi étant ineum iudiciuni, timfufpiciofiùs interprctaturl étant Veftra Verba. Ego quo vtarmodoJo* quendijoftendit döfeflio feripta ptö* P ter Tridentîna Synodum, amp;nbsp;apprO' bâta à muitis.Eius Confcflionis cxeiA pïum tibi niitto,quodinfpiccrc plt;^* teftis. Vale.
£/Z)£^ J*.
SCripfiGuilhelmo me orarc, vtcoi Icgæ ftudeant tucri concordiani» amp;nbsp;de cÅna Domini formula concor-diæ content! fint,nccPapifticaniÃf^* 2â¬(T(t!ap propugnent. O rem mifera» dealijs maximis rebus doceriEccIe« fiam hecefle erat, cur Filius dicatui ^07©^,quomodo fempet adfucrii amp;nbsp;âdfit EcçlcfiçA cam alioquatux^amp;
Ã99
uct intet horrendos mundi furores, quod per cum Pater æternus colli gat Ãcclcfià tnV quomodo facienda fit tn-uoeâtio i dc his tantis rebus amp;nbsp;fxpiùs 5cpcrfpieuèdiccndücrat,amp;hæç prac-fcntia illuftranda erant,amp; accçnden-da fides,vt ea intueretur in quotidia-na inuocationc.Intcrea qualcs difpu, rationes in Ecciefià m p.tTasoixelt;S rt«* inûcâix funt? SçdDcumorovr nos gubernet.
ïgt;.- G à 0 T{G 10 ÃC0-
⢠«io âD»
LEgidecretum AbbatutnVvirte-,bçrgîtium,necpoffumquaie fit, venuftiùs ftgnificare, quà m fi dicam effe HechingcnfcAatinu.mxùm op pi-dum Hechingen in vicinia iiiorû Ãb-batumfitum fit.Exiftimo autemtefç peaudiuiffe cxmerecitatam hiftoria i à ücçPriderico dcHcchingenft iati-no,quæ tarnen fl tibi ignora eft'.vt ôc PtincipijScDoftori Mordifio,amp; tibi nota fieret,feripft earn in pageila, qua.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ce a bis
40-0 hisliterisaddidi. Digna mcmorracft propter Gregori« Lampartcr, cuius î'apicntiam amp;nbsp;eloqucntiam fiepe au-diui prædicari,comitatcm ipfe cxpct tus fum.Illuftriinmo Principi rcfpon di breuitcr, ne quid noui moliri vi-dear,affirino tue prorfus rctinere for-niam verborutn ante ruuJtos annos éditant in examine ordinandorunt,, quod inmultisgen-tibus Icgitur:Pa-pifticos veto amp;nbsp;Mcthonæos, ôc Abba-tum Vvirtcbcrgieorû,amp;Vvcftphali, Sarceïij', ócfiniiHum, articulas inhac caufamanifeftè pugnarecum vctere puriore Ecclefia:meq; ofFero ad decla rationeni,amp;dehac caufi,«Scde ali;^ propter quas crudeliterlacctor à mul lis hoftilibus cxercitibus. lam enim ôcScurra Berlinenfis nouuat bcBuin jniouetjquôdEcclcfiaranoniiqo cÅ-tum vinbilem,quadc re epiftolaiu vo bis mitto,quæamp; alia exempla e/yvo-Hw-(poTtiTajüiafyi^?^ narrat.quæaulatpfci-revtileeft. Videorraihimediocritet philofophari, quod non refpondeo omnibus fycophantis, ne maipra diT-fidiâ
4®l
fidiaoïiantur,fcd.nimium irriter. Tl multö ante difccffiffcm ex his locis, nifi cogitaffem fore maióres diftta-ftioncs.Tt nó reeufo difcedere quan-docunqncvolucritis. Tc tarnen virii doäumiudicemcffcvolo, an amp;nbsp;rcóta amp;Vtilia docü.cïim,cùm quidem inci. dcrianusin magnam opinionum con.
I fufionem. Oroautetn. filiutnDci,vt
I nosomnesgubernet.
I Siiongior à me refponfxo
I SMjltop petitutjfignificabitis. Tempo-
1 iccmmopuscftaddcfcribcndavctc-
1 ra teftimonia, amp;nbsp;profcftó inuwus -vi* I ç{-re)-BaïTax54ifputo,quiamultafeL 1 ChTir turbant mentes in vera cogitati. I one.Bcnc valc,amp; tcfcri.be.
iSrot/^miont
Llbium tunm âblt;Jï «riiTevw KvpaKo\^, exiftimo mc Hofero tradidifle.
Dimicant de ea quaeftionc du« belli, cofiffim« genres,Hcluctica ScSaxo ni ca,ôcvttinqgt;tcs inuoluitut. Ssepe no.
Cc J, ftio«.
ftros hortatns fum,vt colloquaBtâ! de forma ccrta verborum, q ua no/^' omnesfimilitcrvterentur. OÃantif' bäc propoÃtioncm defendcbat:!^^ Paniseft Deus. Paulus inquit, Paniâ eft KOivav{lt;tlt;faAar@^,dc vfu loqucâââ Sed omittodifputationcm. Neevt-lim tcillarum bcllicofaxum gçntiuin prxHjsmifceri. Ego quoque cxpcâà piorum amp;nbsp;eruditorum colloquy® '
vtvnafimilis forma in tçrnoJ 1 çonftituatur. Bene va*
/ '1 le, 4.Ittiy.
O' /ât r* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' J
'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- Z*
1